1909.11.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38.

τῆς 9ης Νοεμβρίου 1909.

(Δευτέρα)

Προεδρία κ. Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5, 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 91 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν Πρακτικῶν;

§2Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. Ἐν τῇ παραγράφῳ εʹ γράφεται ψήφισμα «οἱ πρόεδροι τῶν ἐν Σύρῳ συλλόγων κλ.». Δὲν εἶναι συλλόγων κλ., ἀλλ’ εἶναι ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§4Μ. ΑΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ εἰς γʹ συζήτησιν νομοσχέδιον «περὶ ὑποθηκῶν». Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑπ’ ὄψει αὐτῆς ἡ Βουλὴ ἔφερεν ἡμερομηνίαν 3 Νοεμβρίου 1909, ἀλλ’ εἰς τὰ Πρακτικὰ ἐψηφίσθη νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον διενεμήθη μόλις χθὲς καὶ τὸ ὁποῖον περιέχει διάταξιν τὴν ὁποίαν δὲν εἶχε τὸ νομοσχέδιον τὸ πρῶτον. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ἔλεγε· «τὰ νῦν ὑπάρχοντα ὑποθηκοφυλακεῖα δὲν καταργοῦνται, ἀλλ’ εἰς τὸ Πρακτικὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς· «Ἄρθρ. 2. Τὰ νῦν ὑπάρχοντα ὑποθηκοφυλακεῖα, μὴ μεταβαλλομένης τῆς δικαιοδοσίας αὐτῶν, δὲν καταργοῦνται». Ἐπιθυμῶ νὰ γνωρίζω ποίαν σημασίαν ἔχει αὐτὴ ἡ διάταξις· δηλ. τὰ εἰδικὰ ὑποθηκοφυλακεῖα, εὐρυνομένης τῆς δικαιοδοσίας των, καταργοῦνται;

§5Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὄχι.

§6Μ. ΑΝΝ. ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι τὰ Πρακτικά, οὕτω πως ἑρμηνευομένου τοῦ ἄρθρου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὰ Πρακτικὰ κυροῦνται μὲ τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Καβαλλιεράτου. Ὁ σύλλογος τεχνοεργατῶν Λαμίας παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως ἡ κυριακὴ ἀργία καθιερωθῇ γενικῶς δι’ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα, ἐξαιρουμένων τῶν τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης. Αἱ συντεχνίαι καὶ τὰ σωματεῖα Καλαμῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως ταχέως γένηται νόμος τοῦ Κράτους ἡ πρότασις περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Οἱ κάτοικοι Μολάων παρακαλοῦσιν, ὅπως ἡ ταχυδρομικὴ γραμμὴ Λεβετσόβων–Μολάων ἐξυπηρετῆται δι’ ἁμάξης. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως, μέλη τοῦ συλλόγου τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς, παρακαλοῦσιν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως βελτιούμενον κατά τι γένηται νόμος τοῦ Κράτους. Ἐπιτροπὴ τοῦ εἰς συλλαλητήριον συνελθόντος λαοῦ τοῦ δήμου Περαχωριτῶν παρακαλεῖ, ὅπως μὴ συγχωνευθῇ ὁ δῆμος οὗτος. Οἱ κάτοικοι Ληξουρίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ πρόεδρος τῆς Ἰσραηλιτικῆς κοινότητος Λαρίσης παρακαλεῖ, ὅπως ἐξαιρεθῶσιν οἱ Ἰσραηλῖται τῆς κυριακῆς ἀργίας ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἀργοῦσι τὸ Σάββατον. Ὁ σύλλογος τῶν ἐμποροϋπαλλήλων Βόλου παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ γενικῶς ἡ κυριακὴ ἀργία πλὴν τῶν φαρμακείων καὶ τῶν ἑστιατορίων, ἅτινα νὰ ἐναλλάσσωνται. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Πυλαρέων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συγχωνεύσεως τοῦ Σωφρονισίου Πτωχοκομείου μετὰ τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων Κεφαλληνίας. Ἐπιστήμονες, ἔμποροι καὶ κτηματίαι Αἰγίου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου περὶ ἐκλογικῶν βιβλιαρίων εἰς ἅπαντας τοὺς δήμους καὶ ἰδίᾳ εἰς τοὺς τοιούτους αʹ τάξεως. Ὁ σύλλογος τῶν τεχνιτῶν Λεβαδείας παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ κ. Γεώργ. Χ. Ἐλευθεριάδης ἐπιμελητὴς τοῦ Γεωργικοῦ σταθμοῦ Ἡρακλείου (Κρήτης) παρακαλεῖ, ὅπως τῷ ἐπιτραπῇ νὰ μεταβῇ ἐπὶ ἕξ μῆνας ἢ ἔτος εἰς Εὐρωπαϊκήν τινα Σχολὴν πρὸς εὔρυνσιν τῶν γεωπονικῶν σπουδῶν του. Οἱ διοικητικοὶ ὑπάλληλοι τῆς Νομαρχίας Λακεδαίμονος παρακαλοῦσιν, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων κλ. ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν πλὴν τῶν κεκτημένων δίπλωμα Νομικῆς καὶ οἱ ἄλλοι ὑπάλληλοι οἱ ἔχοντες πολυετῆ συντάξιμον ὑπηρεσίαν. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καλαμῶν ὑποβάλλει ὑπόμνημα καὶ συγκριτικὴν μελέτην τοῦ νομομηχανικοῦ κ. Μοσχίδου περὶ τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν Λεονταρίου–Σπάρτης καὶ Τριπόλεως Σπάρτης. Ὁ ἐν Ζακύνθῳ σύλλογος ἀλληλοβοηθείας «Παντοκράτωρ» παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Ὁ κ. Ἰω. Μοσχοβίτης φαρμακοποιὸς παρακαλεῖ, ὅπως ἐξαιρεθῇ τῆς φορολογίας τὸ οἰνόπνευμα ὅπερ ἀναγκαιοῖ αὐτῷ διὰ τὴν παρασκευὴν τοῦ ἀντιρρευματικοῦ φαρμάκου «Μοσχοβιτίνης». Ὁ ἰατρὸς κ. Εὐθ. Βαρδακουλᾶς ὑποβάλλει πρᾶξιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Ναυπάκτου, ὅπως ἐπιτραπῇ αὐτῇ νομοθετικῶς ἡ παροχὴ δωρεᾶς ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Ναυπάκτου δραχμῶν δισχιλίων (2000) εἰς τὸν ἀναφερόμενον. Τὰ σωματεῖα Κορίνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῶσιν τὰ νομοσχέδια τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν Μέσην ἐκπαίδευσιν. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Τρικκάλων παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας γενικῶς δι’ ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα μὴ ἐξαιρουμένων μήτε τῶν Ἰσραηλιτῶν. Ἐπιστήμονες Λαμίας παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλείων. Οἱ κ. Ἀνερούσης καὶ Μπολάκης ἰδιοκτῆται ἐργοστασίου κατασκευῆς σφαιριδίων ἐν Σύρῳ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ὁ φιλανθρωπικὸς σύλλογος τῶν ἐν Φθιώτιδι Μακεδόνων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ἐκτελεσθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Ἱ. Συνόδου δι’ ἧς καταδικάζεται εἰς διετῆ ἀργίαν ὁ ἐν Λαμίᾳ ἱερεὺς Κωνστ. Παππαστεργίου καὶ ὑποβληθῇ Β. Διάταγμα περὶ ἀπονομῆς εἰς αὐτὸν Β. χάριτος. Οἱ λειτουργοὶ τῆς Μέσης ἐκπαιδεύσεως τοῦ Μαθηματικοῦ καὶ Φυσικοῦ τμήματος Ἀθηνῶν–Πειραιῶς παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ ὑπ’ αὐτῶν ὑποδεικνυόμεναι τροποποιήσεις. Ἐπιτροπὴ τοῦ κοινοῦ Βονίτσης παρακαλεῖ, ὅπως παραγγελθῇ ὁ νομαρχεύων Λευκάδος ἵνα κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον τοῦ ὑδραγωγείου Βονίτσης μὴ συμμορφωθέντα πρὸς τοὺς ὅρους ὑφ’ οὓς ἀνέλαβε τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἐπιτροπὴ τῶν εἰς συλλαλητήριον συνελθόντων κατοίκων τοῦ δήμου Φυλῆς ὑποβάλλει ψήφισμα ὅπως ὁ δῆμος Φυλῆς, ἐὰν πρόκειται νὰ συγχωνευθῇ, συγχωνευθῇ μετὰ τοῦ δήμου Ἀθηναίων καὶ οὐχὶ μετὰ τοῦ δήμου Ἀχαρνῶν. Ὁ πολιτικὸς σύλλογος «ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος» παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ νομοθετικῶς ἡ κυριακὴ ἀργία. Οἱ ποτοποιοὶ Λαμίας καὶ Στυλίδος παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ ὑπὸ τῶν ποτοποιῶν Ἀθηνῶν–Πειραιῶς ἐν ὑπομνήματι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διατυπωθέντα σχετικῶς πρὸς τὴν φορολογίαν τοῦ οἰνοπνεύματος. Τὸ σωματεῖον τῶν ὑποδηματοποιῶν Ζακύνθου παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ νομοθετικῶς ἡ κυριακὴ ἀργία, ἐπιψηφιζομένης τῆς σχετικῆς προτάσεως νόμου. Οἱ Ἰσραηλῖται Τρικκάλων παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὴν πρότασιν νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας ἐφ’ ὅσον οὗτοι ἀργοῦσι κατὰ Σάββατον. Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων Ἀνδριτσαίνης παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ ἡ δι’ ἁμάξης μεταφορὰ τοῦ ταχυδρομείου Μεγαλοπόλεως–Ἀνδριτσαίνης. Ἐπιτροπὴ τῶν ἐμποροϋπαλλήλων Τριπόλεως παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ νομοθετικῶς ἡ κυριακὴ ἀργία. Ἐπιτροπὴ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Σκλήθρου (Ἀγυιᾶς) παρακαλεῖ, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ τῆς κυριακῆς ἀργίας. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Νεζεροῦ τοῦ δήμου Ὀλύμπου παρακαλοῦσιν, ὅπως διαταχθῇ ἡ ἐπίσπευσις τῶν ἐργασιῶν πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης «Ἀσκορίδος». Οἱ ἐν Παλαμηδείῳ κατάδικοι τοῦ διαμερίσματος Μιλτιάδου παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῶσι μέτρα πρὸς βελτίωσιν τῆς θέσεώς των ὡς καταδίκων. Ὁ κ. Ἀλ. Πονηρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους. Οἱ βουλευταὶ κ. Ἰ. Γιαννακίτσας, Ν. Χατζίσκος, Κ. Αἰγιαλείδης κλ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων, πειθαρχίας καὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῶν Νομαρχιῶν καὶ τῶν ἀρχειοφυλακείων. Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου περὶ φυλακῶν. Ὁ κ. Ν. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου περὶ περιορισμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους. Οἱ κ. Ἀντ. Καρτάλης, Κ. Τοπάλης, Ἀ. Κασσαβέτης καὶ Ν. Γάτσος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ ἐτησίας συνδρομῆς τῇ ἐν Βόλῳ ἐμπορικῇ σχολῇ. Οἱ κ. Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς, Ν. Γερουλᾶνος καὶ Μ. Καβαλλιερᾶτος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας ἐμμέσων φόρων». Ὁ κ. Κ. Τοπάλης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 417–423). Ἡ ἐπιτροπὴ εἰς ἣν παρεπέμφθη ἡ πρότασις νόμου περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν θεατρικῶν ἔργων κατηρτίσθη ὑπ’ ἐμοῦ ἐκ τῶν κ. Κ. Ἰ. Ἀγγελοπούλου, Χ. Βοζίκη, Μιλτ. Καβαλλιεράτου, Γ. Καφαντάρη, Μ. Λιδωρίκη, Κ. Ν. Παπαμιχαλοπούλου, Κ. Τοπάλη καὶ Ἀ. Τ. Μπασιᾶ. Ὁ κ. Σλῆμαν.

§8ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. (Ὅρα Παράρτημα).

§9Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον ἀντικείμενον τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§11Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ποίας διατάξεως;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§13Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§14Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ποίας Ἡμερησίας Διατάξεως; τῶν ἐπερωτήσεων;

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§16Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἶναι περίεργον τὸ φαινόμενον, κ. Πρόεδρε, πῶς ἡ Κυβέρνησις ἀντιλαμβάνεται τὰ διάφορα νομοσχέδια.

§17Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα.

§19Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Εἶναι ὡρισμένη ἡμέρα, καθ’ ἣν γίνεται ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, καὶ ὡρισμένη ἡμέρα, καθ’ ἣν γίνεται ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέλος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· τὸ ζήτημα τοῦτο ἐλύθη καὶ ἐκανονίσθη ὡς ἑξῆς· ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν γίνῃ ἀπαρτία ἡμέραν τινὰ νὰ μὴ χάνηται τὸ δικαίωμα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ ἐλέγχου καὶ νὰ ἔρχηται τὴν ἑπομένην. Τοῦτο ἐπράξαμεν, ὅπως ἀποφύγωμεν ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ συμβῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει.

§21Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἴμεθα ἐν τάξει; Εἴμεθα ἐν τῷ Κανονισμῷ ἢ ὄχι;

§22Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι συνεδρίασις ἐλέγχου.

§23Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τί λέγει ὁ κ. Βοκοτόπουλος;

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμός, κ. Γκότση, δὲν κάμνει μνείαν περὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ἡ χθεσινὴ συνεδρίασις ἐματαιώθη, κατὰ συνέπειαν καὶ κατὰ κανόνα ἔπρεπεν ἡ σημερινὴ συνεδρίασις νὰ εἶναι...

§25Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Συνεδρίασις ἐλέγχου.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐρωτηθεῖσα ἡ Βουλὴ περὶ τούτου ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἡ συνεδρίασις ἐλέγχου καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τὴν νομοθετικήν.

§27Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο;

§28Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ τοῦτο.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§30Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατόν;

§31ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πρόεδρος λέγει, ὅτι ἀπεφασίσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων παραλείποντες τὸν ἔλεγχον· ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ φρονῇ ὅτι, ἐπειδὴ παρελείφθη ὁ ἔλεγχος, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι σήμερον νὰ ἐλέγξωμεν...

§32ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατὰ τὸν Κανονισμόν.

§33Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. .. τότε νὰ ἐλέγξωμεν.

§34Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ γνωσθῇ ἐνταῦθα ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ θ’ ἀσκήσῃ τὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον, τὸ μέρος δηλαδὴ τῶν ἐργασιῶν της, τὰ ὁποῖον ἔχει νὰ ἐνασκήσῃ, δὲν τὸ ἐνασκεῖ κατὰ παραχώρησιν οἱουδήποτε, ἀλλὰ τὸ ἐνασκεῖ, διότι τὸ ἔχει ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ· σᾶς κάμομεν χάριν νὰ συζητήσητε καὶ νὰ μὴ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν Ἡμερησίαν νομοθετικὴν Διάταξιν. Ἀπορῶ διατί ἀμφιβάλλετε περὶ τούτου. Ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ῥητή, ῥητοτάτη. Εἶναι ἄξιον ἀπορίας πῶς μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Κανονισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο πρὸ ὀλίγου χρόνου, νὰ μὴ γνωρίζωμεν αὐτόν.

§35Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐναντία γνώμη.

§36Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐναντία γνώμη.

§37Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἐναντία γνώμη, διατί γίνεται τοιαύτη συζήτησις;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀ. Ἀντωνόπουλος ἔχει τὸν λόγον; Ἀπών.

§39Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Συζητουμένου πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν νομῶν τοῦ Κράτους συμπεριελήφθη κατὰ τὴν τελευταίαν ψήφισιν αὐτοῦ διάταξις μὴ ψηφισθεῖσα κατὰ τὰς προηγουμένας συνεδριάσεις, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν τελευταίαν ψήφισιν εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ καθ’ ἣν οἱ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ Κράτους οἱ μέχρι τοῦδε ὑπηρετοῦντες ἀπολύονται τῆς ὑπηρεσίας, θὰ προτιμηθῶσι δ’ ἐν τοῖς νέοις νομοῖς οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ προερχόμενοι ἐκ διαγωνισμοῦ δημοδιδασκάλων. Ἔλαβον ἀμέσως τὴν τιμὴν νὰ κάμω παραστάσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναπληροῦντα τὸν τῆς Παιδείας ὅτι ἡ διάταξις ἡ οὕτω παρεισδύσασα εἶναι ἄδικος καὶ ἀδικαιολόγητος, διότι ὅλοι οἱ λειτουργοὶ οὗτοι τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἦσαν ἄριστοι παιδαγωγοὶ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὴν πατρίδα εὐδοκίμως. Προτιμότερον δὲ θὰ ἦτο νὰ παυθῶσι μόνον οἱ ἐν τοῖς καταργουμένοις νομοῖς ἐπιθεωρηταί. Ἐνῷ δ’ ἐφρόνουν ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχεν ἀποδεχθῆ τὴν παρατήρησιν ἐκείνην, παραδόξως τὴν ἑπομένην παρετήρησα ἐν τοῖς Πρακτικοῖς, ὅτι παύονται 10 λαμπροὶ λειτουργοὶ τοιοῦτοι, ἀντικαθιστάμενοι διὰ δημοδιδασκάλων. Δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι οἱ καὶ ἐκ δημοδιδασκάλων προερχόμενοι ἐπιθεωρηταὶ δὲν εἶναι καλοὶ λειτουργοὶ ἐν τῇ ἐπιθεωρήσει τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἀλλὰ θὰ εἶναι ἄδικον ν’ ἀποδιώξῃ ἡ Πολιτεία ὑπαλλήλους καθ’ ὧν οὐδέν ποτε παράπονον ἠγέρθη, ὑπηρέτησαν δ’ εὐόρκως καὶ μετὰ πολλῆς ἀφοσιώσεως τὸ Κράτος. Περιέμενον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἤθελε διὰ νέας προτάσεώς του ἀναιρέσει τὸ ἄδικον, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν εἶδον τοιαύτην, διὸ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ διορθώσω τοῦτο ὑποβάλλων ἰδίαν πρότασιν νόμου, ὅπως οἱ ὑπάρχοντες ἐν τοῖς καταργουμένοις νομοῖς ἐπιθεωρηταὶ διατηρηθῶσι. Νομίζω ὅμως ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐπανιδρύσασα τοὺς παλαιοὺς νομοὺς καὶ τὸ ὅτι εἶναι φυσικῶς ἀδύνατον ἐπιθεωρητὴς ἐκ τοῦ κέντρου τοῦ νομοῦ νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ εἰς τὰ πέρατα τοῦ νομοῦ δημοτικὰ σχολεῖα. Παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω ὅτι εἰς τὸν νομὸν Μεσσηνίας ὑπάρχουσι 350 δημοτικὰ σχολεῖα, εἰς τὸν νομὸν Ἀργολίδος καὶ Κορινθίας 300, εἰς δὲ τὸν τῆς Ἀρκαδίας ἀκόμη πλείονα. Τὰ καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν εἶναι τοιαῦτα, ὥστε δὲν δύναται εἷς ἐπιθεωρητὴς νὰ ἐπιβλέπῃ, ἐλέγχῃ καὶ διδάσκῃ τοὺς δημοδιδασκάλους πάντας τῆς περιφερείας του, ἵνα καταρτίζῃ αὐτοὺς χρησιμωτέρους. Ἤδη δέ, ὡς οἱ νομοὶ οἱ νέοι ἐγένοντο, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωσιν, ἡ μὴ ἐπάρκεια δ’ αὐτῶν θὰ φέρῃ παραλυσίαν εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν, οὐχὶ δὲ τὰ ἐκ ταύτης ἐπιδιωκόμενα ἀγαθὰ ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει. Θὰ εἶναι ἀνάγκη ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐπαναφέρῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1895, κατὰ τὸν ὁποῖον εἰς τοὺς τότε ἐν τοῖς 16 νομοῖς ὑφισταμένους ἐπιθεωρητὰς εἶχον προστεθῆ καὶ βοηθοὶ ἐπιθεωρητῶν, ὅπως τὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως διεξάγωσι μετὰ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐπαρκῶς, συντόνως καὶ εὐμεθόδως. Διὰ τοῦτο ἐν τῇ προτάσει τοῦ νόμου, τὴν ὁποίαν φέρω, εἰσάγω διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπανέρχεται ὁ θεσμὸς τῶν βοηθῶν ἐπιθεωρητῶν. Θὰ εἶναι δ’ ἐπιβεβλημένον οἱ τοιοῦτοι βοηθοὶ νὰ διορίζωνται ἐκ τῶν ἀπολυομένων ἤδη. Τοιουτοτρόπως δὲ δὲν θὰ ῥίπτωνται εἰς τοὺς δρόμους οἱ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν νομῶν ἀπολυόμενοι, ἀλλὰ θὰ διορίζωνται βοηθοί. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ μὴ παρίδῃ τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς ὄφελος τῆς ἐκπαιδεύσεως. Διότι τὸ ζήτημα τῆς καλῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοτικῶν σχολείων εἶναι ζήτημα τῆς ἑδραιώσεως αὐτοῦ τοῦ νόμου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διότι ἄνευ καλῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ διαρκοῦς ἐπιβλέψεως, ἀσφαλοῦς καὶ συντόνου ἡ λαϊκὴ ἐκπαίδευσις θέλει παραλύσει καὶ καταστραφῆ, ἡ εὐδοκίμησις δὲ τοῦ νόμου τοῦ 1895 ἀκριβῶς ὀφείλεται εἰς τὴν γενομένην ἀρίστην ἐκλογὴν ἐπιθεωρητῶν. Ἀληθῶς εἰς πολλὰ σημεῖα ὁ νόμος οὗτος μέχρι τοῦδε παρωράθη καὶ πολλαὶ διατάξεις παρεγνωρίσθησαν ἢ καὶ διεστρεβλώθησαν σκοπίμως, ὥστε πολλαὶ ἐξ αὐτῶν νὰ μὴ ἀποδίδωσι τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, οἷα παρεσχέθησαν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει διστάσει ἐπὶ τῇ ἐλαχίστῃ δαπάνῃ νὰ ἐγκαταστήσῃ καὶ τοὺς βοηθοὺς ἐπιθεωρητῶν, ὥστε ἡ ἐπιθεώρησις νὰ γίνεται πλήρης καὶ ἐπωφελὴς εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τὰ μάλιστα ἔχουσαν ἀνάγκην τοιαύτης ἐποπτείας. Ἡ δαπάνη μὴ σᾶς ταράσσει, διότι δὲν εἶναι δαπάνη, ἥτις θὰ θίξῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, διότι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν τοῦ ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ὑφισταμένου λαμβάνονται τὰ πρὸς λειτουργίαν τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων ἔξοδα. Σημειώσατε δ’ ὅτι ἡ δαπάνη αὐτὴ δὲν θὰ ὑπερβῇ τὰς 20.000, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐγκατάστασις τῶν βοηθῶν ἐπιθεωρητῶν θὰ γίνῃ ἐπ’ ὠφελείᾳ μεγίστῃ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις εἶναι εἷς ἐκ τῶν πρωτεργατῶν τῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς συνυπογράψας τότε τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὰ ἀγαθὰ πολλάκις ἀνεγνώρισε καὶ ἡ κοινωνία καὶ ἡ Βουλή, δὲν θέλει διστάσει ν’ ἀποδεχθῇ τὴν σύστασιν ταύτην. Ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις χωλαίνει ἐν πολλοῖς, ἀλλὰ κυρίως προσκόπτει διὰ τὴν ἀνεπαρκῆ ἐπιθεώρησιν.

§40Α. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Διάφοροι κάτοικοι τοῦ δήμου Δημητσάνης, γεωργοὶ πάντες, ὑπέβαλον αἴτησιν, δι’ ἧς παρακαλοῦσι νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω εἰς τὴν Βουλὴν ὅσα ἐλέχθησαν προκειμένου περὶ τοῦ φόρου αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐπαχθὴς καὶ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ τινος εἶπεν ὅτι θέλει καταργήσει. Ἵνα δὲ μὴ καταπονῶ τὴν Βουλήν, σᾶς πληροφορῶ ὅτι οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσιν ἐλάχιστον ἐκ τῆς γῆς, διότι αἱ γαῖαι αὐτῶν δὲν εἶναι καλῆς ποιότητος, εἶναι ἀδύνατον πλέον νὰ καταβάλωσι τὸν φόρον αὐτόν. Κατὰ συνέπειαν θὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἐργασίας ἐπὶ βλάβῃ μεγάλῃ τοῦ Δημοσίου. Δι’ ὅλους τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ εὐχὴν καὶ ἀπαίτησιν οὐχὶ μόνον τοῦ δήμου ἐκείνου, ἀλλ’ ὅλης τῆς Ἑλλάδος.

§41Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἀνεγνώσθησαν ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς τέσσαρες ἀναφοραὶ ἐκ τῆς Πλάκας καὶ Καμαρίζης τοῦ Λαυρείου ἐργατῶν παραπονουμένων ὅτι ἕνεκα τῶν νέων βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλονται εἰς τὰ μεταλλεῖα, διατρέχουσι τὸν κίνδυνον ν’ ἀπολυθῶσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ἐργατῶν προσῆλθε καὶ εἰς ἐμέ καὶ ἀνεκοίνωσα εἰς αὐτὴν ὅσα εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος ὑποσχεθεὶς νὰ ὑποστηρίξω τὰ δίκαια τῶν ἐργατῶν, μετέβη δὲ καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Μετὰ τὴν ἐπίσκεψιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἦλθον πάλιν πρὸς ἐμὲ διαμαρτυρόμενοι ὅτι εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν εἰς αὐτοὺς ὅτι παρεπλανήθησαν καὶ ὅτι ὠφελείας θὰ ἔχωσιν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὄχι ζημίας, παρεκάλεσαν δ’ ἐμὲ νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅπως ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν πλάνην αὐτοῦ.

§42ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρέπει νὰ γίνηται συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ δι’ ὅσα γράφονται εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§43Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὴν ἐφημερίδα ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν εἰς αὐτούς· «αὐξάνω τὴν φορολογίαν τῶν μεταλλευμάτων τῶν ἐξορυττομένων καὶ ἀποστελλομένων κατ’ εὐθεῖαν εἰς τὴν Εὐρώπην, διότι δὲν ἐκκαμινεύονται ἐν τῷ τόπῳ· διότι, ἂν ἐξεκαμινεύοντο ἐν τῷ τόπῳ, θὰ εἴχετε ἐργασίαν».

§44ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπον πρὸς αὐτούς, ὅτι προκειμένου περὶ τῶν ἐργοστασίων τοῦ Λαυρείου, εἰς τὰ ὁποῖα ἐργάζονται, δὲν αὐξάνω τὴν παλαιὰν φορολογίαν, δηλαδὴ 5%. Ἔκαμα μόνον διάκρισιν μεταξὺ τῆς ἐντοπίας ἐκκαμινεύσεως καὶ τῆς ἀποστολῆς εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς ἐκκαμίνευσιν τῶν μεταλλευμάτων ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ ἐκκαμίνευσις νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος.

§45Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ σᾶς ἀφαιρέσω τὴν πλάνην ταύτην. Εἴπετε· φαντασθῆτε τί ὠφελείας θὰ ἔχῃ ἡ χώρα, ἐὰν τὰ μεταλλεύματα ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκκαμινευθῶσιν ἐνταῦθα.

§46Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι ἐσχάτως εἰς τὸ Λαύρειον ἠρώτησα διατί ἀποστέλλεται τὸ μαγγάνιον τοῦ σιδήρου πρὸς ἐκκαμίνευσιν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, καὶ μοὶ εἶπον ὅτι χρειάζονται διὰ τὴν ἐκκαμίνευσιν ἑνὸς τόννου μαγγανίου ἕνα καὶ ἥμισυν τόννον γαιανθράκων. Εἶναι ἑπομένως εὐθηνότερον ν’ ἀποστέλληται ἐκεῖ τὸ μετάλλευμα παρὰ νὰ ἔρχωνται οἱ γαιάνθρακες ἐνταῦθα.

§47Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Αὐτὴν τὴν πλάνην ἤθελον ν’ ἀφαιρέσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἡ ἐκκαμίνευσις βεβαίως εἶναι δαπανηροτάτη ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν γένηται ἐνταῦθα ἐπιχείρησις πρὸς ἐκκαμίνευσιν τοῦ σιδήρου καὶ ἐὰν εἶχον μεγάλα κεφάλαια, δὲν θὰ τὰ ἔρριπτον εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτήν, βέβαιος ὤν ὅτι θ’ ἀπετύγχανε. Λαμβάνω ἀφορμήν, Κύριοι, ἀπὸ τὴν περίστασιν αὐτὴν ὅπως ἐπαναλάβω τινά, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀντιληφθῇ καλῶς. Βεβαιωθῆτε, κ. Ὑπουργέ, ὅτι οἱ ἐργάται δὲν ἐστάλησαν ἀπὸ κανένα. Πρό τινος καιροῦ ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τῶν μετάλλων καὶ τοῦ συναλλάγματος ἐγένετο ἀρχὴ ἐν Λαυρείῳ ν’ ἀπολύωνται οἱ ἐργάται καὶ ἀπελύθησαν πολλοί· εὐθὺς δὲ ὡς διαδίδεται ὅτι πρόκειται νὰ δυσκολευθῇ ἔτι πλέον ἡ ἐκμετάλλευσις δυσφοροῦσι, διότι φοβοῦνται ὅτι θὰ ἴδωσι καὶ ἑτέρους ἀποπεμπομένους. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος τοὺς ἔκαμε νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἂς λάβῃ δ’ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι πολλὰ τῶν νομοσχεδίων του προσβάλλουσι λεληθότως τὰ μεταλλεῖα. Τὸ νομοσχέδιον περὶ φάρων, αὐτὸ τὸ ἀθῳότερον ὅλων τῶν νομοσχεδίων, ἐπιβαρύνει τὰ μεταλλεῖα.

§48ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μήπως νομίζετε ὅτι τὸ κάμνω ἀπὸ εὐχαρίστησιν ἐπιβάλλων φορολογίαν;

§49Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν σᾶς κατακρίνω δι’ αὐτό, ἀλλὰ λέγω ὅτι καὶ αὐτὸ ἐπιβαρύνει τὰ μεταλλεῖα. Τὸ νομοσχέδιόν σας περὶ ὀρυκτοῦ ἐλαίου ἐπεβάρυνε τὰ μεταλλεῖα μὲ μεγάλα ποσά, χιλιάδας δραχμῶν. Ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον τὸ νέον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τὸ ὁποῖον ὅπως τὸ εἴχετε θὰ συνετέλει εἰς τὴν ἀποπομπὴν καὶ ἐκ Λαυρείου καὶ ἐξ ἄλλων μερῶν χιλιάδων ἐργατῶν. Ἀφήνω τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλείων, τὸ ὁποῖον, ἂν ἐψηφίζετο ὡς εἶχε, θὰ ἔκλειε καὶ τὸ Λαύρειον καὶ ὅλα τὰ μεταλλεῖα. Ἂν δὲ εἶμαι ὑπογεγραμμένος εἰς τὴν ἔκθεσιν, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγου κατετέθη καὶ ἀπεφάσισα νὰ δεχθῶ καὶ ἐγὼ φορολογίαν τινὰ ἠλαττωμένην ἐπὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν τῶν χρησιμοποιουμένων εἰς τὰ μεταλλεύματα, ἔπραξα τοῦτο, διότι σκοπεύω εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς νὰ καταθέσω ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον περὶ συντάξεων τῶν ἐργατῶν τῶν μεταλλείων καὶ νὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν καὶ τῆς Βουλῆς ὅπως τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον προέρχεται ἐκ τῶν μεταλλείων ἀποσπασθῇ καὶ διατεθῇ ὑπὲρ ταμείου συντάξεων τῶν ἐργατῶν τῶν μεταλλείων. Ἐλπίζω τὴν πρότασίν μου ταύτην ν’ ἀσπασθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς εἶπεν ὅτι ἐνδιαφέρεται διὰ τὰς ἐργατικὰς καὶ λαϊκὰς τάξεις.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Στεφανίδης ἔχει τὸν λόγον.

§51Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος, κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν αἰτήσεων κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἐκ μέρους τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται εἰς τὰ μεταλλεῖα Λαυρείου, ἀλλὰ καὶ πλείστων ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Γνωρίζω ὅτι ὑπὲρ τὰς 15,000 ἐργάται εἰργάζοντο πρό τινος εἰς τὰ μεταλλεῖα τοῦ Λαυρείου, ἀλλ’ ἐπῆλθε κρίσις ἀφ’ ἑνὸς ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ νομίσματος, ἀφ’ ἑτέρου ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τῶν μετάλλων, καὶ σήμερον οἱ ἐργάται περιωρίσθησαν εἰς τὸ ἥμισυ, εἰς ὅλας δὲ τὰς μεταλλευτικὰς ἐργασίας εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ τις πλέον τῶν 7 ἢ 8 χιλιάδων ἐργατῶν ἀπασχολουμένων, ἡ δὲ ἐλάττωσις αὕτη φαίνεται ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ. Τί δὲ γίνονται αὐτοὶ οἱ ἐργάται, οἱ μένοντες ἄνευ ἐργασίας; Μεταναστεύουσιν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Πᾶσα φορολογία εἴτε ἐπὶ τῶν μεταλλείων εἴτε ἐπὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν δυσχεραίνει τὴν θέσιν τῶν μεταλλείων, καὶ θὰ μεταναστεύσῃ ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς εἰς τρόπον ὥστε θὰ ἀρυσθῶμεν περισσοτέρας βλάβας ἢ ὠφελήματα ἐκ τῶν νομοσχεδίων τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Φρονῶ ὅτι τόσον ἐπὶ τῶν μεταλλείων, ὅσον καὶ ἐπὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν τῶν χρησιμευουσῶν διὰ τὰς μεταλλευτικὰς ἐργασίας, οὐδεμία ἐπιβάρυνσις πρέπει νὰ γίνῃ, διὰ νὰ δυνηθῶσι νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ ἐργασίαι τῶν μεταλλείων. Γνωρίζω ὅτι μεταλλείων τινῶν, ὡς εἶναι τὰ ἐν Σκύρῳ μεταλλεῖα σιδήρου, αἱ ἐργασίαι ἐξακολουθοῦσι, διότι ἔχουσι συμφωνίας, θὰ παύσωσι δὲ αἱ ἐργασίαι μόλις λήξωσιν αἱ συμφωνίαι. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον τῆς προσοχῆς οὐ μόνον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ ἐλάττωσις ἐπὶ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐπὶ τῆς πυρίτιδος τῆς χρησιμοποιουμένης εἰς τὰ μεταλλεῖα, ὡς καὶ ἐπὶ τῶν καψυλίων καὶ τῆς δυναμίτιδος.

§52ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐδέχθησαν τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῆς πυρίτιδος.

§53Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐγὼ συνηγορῶ ἵνα ἐπέλθῃ τὸ κατώτερον ὅριον τῆς ἐλαττώσεως. Δὲν γνωρίζω τί εἶπον αὐτοί, διότι αἱ ἐφημερίδες ἔγραψαν ἄλλ’ ἀντ’ ἄλλων. Εἶμαι σύμφωνος ν’ αὐξήσητε ὅσον δύνασθε τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῆς πυρίτιδος τῆς πολυτελείας καὶ τῶν σκαγίων, διότι αὐτὰ δὲν χρησιμεύουσι διὰ τὰς ἐργασίας, ἀλλὰ διὰ τοὺς κυνηγούς, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ φορολογῶνται ὄχι βεβαίως εἰς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον ἔφθασεν ἡ ἐπιτροπή, διότι φοβοῦμαι μήπως φθάσωμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ εἰς ἕνα μέσον ὅρον, τὸν ὁποῖον θὰ εὕρῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐργατῶν θὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευταῦ Ἀττικῆς κ. Νέγρη. Ἀφοῦ ὁπωσδήποτε θεωροῦνται οἱ ἐργάται ὅτι εἶναι ἄξιοι προστασίας καὶ πολλάκις ὑπέβαλον εὐχὰς καὶ ἀναφορὰς ἵνα συστήσωμεν ταμεῖον ἐργατῶν, διὰ νὰ ἔχωσιν εἰς τὸ γῆράς των, ὅταν ἀπέλθωσι τῆς ἐργασίας, μικρὸν ταμεῖον συντάξεων, εἶναι δὲ πρόθυμοι νὰ πληρώσωσι καὶ διὰ τὰ παρελθόντα ἔτη τῆς ἐργασίας των, νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κ. Νέγρη, ἡ ὁποία εἶναι ἀξία πολλῆς μελέτης, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν καὶ ἐκ τῶν πρώτων νὰ ψηφισθῇ. Οἱ αὐτοὶ συμπολῖταί μας ὑποβάλλουσι τὰ ἑξῆς παράπονα. Ὅταν ἔρχωνται εἰς τὸ Λαύρειον, φέρουσι μεθ’ ἑαυτῶν μικρὰν ποσότητα τροφίμων καὶ ἐνδύματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι διὰ τὰς ἀνάγκας των, καὶ ἐν τούτοις φορολογοῦνται ὄχι μόνον εἰς τοὺς δήμους Θορικίων καὶ Κρωπίας, ὅπου εἶναι αἱ ἐργασίαι των, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Λαύρειον, ὁπόθεν διέρχονται. Τὸ ἄτοπον τοῦτο γίνεται πολλάκις, λέγουσι δὲ οἱ ἐργάται ὅτι 30,000 ἢ 40,000 δραχ. πληρώνουσι κατ’ ἔτος παρανόμως εἰς τὸ Λαύρειον. Πρέπει λοιπὸν νὰ λάβητε μίαν πρόνοιαν διὰ τοὺς ἐνοικιαστὰς τῶν φόρων διὰ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ ἀστυνόμου, διότι εἶναι ἄδικον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ ἐκδιώκωνται ἀπὸ τὴν ἐργασίαν των, νὰ καταβιβάζηται τὸ ἡμερομίσθιόν των καὶ πρὸς τούτοις νὰ φορολογῶνται ἀπηνῶς καὶ παρανόμως. Ἐπίσης ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἀναφορὰ κατὰ σύμπτωσιν, διότι δὲν ἤθελον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, ἐκ μέρους τῶν Αἰδηψίων, τῶν νέων συμπολιτῶν μου, οἵτινες ζητοῦσι νὰ μὴ καταργηθῇ ὁ δῆμος αὐτός, τὸ μὲν διότι συνηγοροῦσιν ἱστορικοὶ λόγοι καὶ ὑπάρχουσι καὶ τὰ λουτρά, τὸ δὲ διότι ὁ δῆμος εἶναι ἐπαρκής, ὡς ἔχων πρόσοδον 50,000 δραχ., ἔχει δὲ καὶ τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν κατοίκων, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ ἀπογραφὴ ἐγένετο πλημμελῶς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ νομοσχεδίου, μὲ τὴν σύστασιν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι φαντασθῆτε νὰ μὴ ὑπάρχῃ εἰς τὰ λουτρὰ δημοτικὴ Ἀρχή! Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορά.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βογιατζῆς.

§55Ι. ΒΟΓΙΑΤΖΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ποιοῦμαι τὰς αὐτὰς συστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καλαμάρης.

§57Ι. ΚΑΛΑΜΑΡΗΣ. Ἡ κατάστασις, κύριε Πρόεδρε, τῶν ἑλληνικῶν φυλακῶν εἶναι, καθὼς γνωρίζετε, ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων εἰς ἀξιοθρήνητον σημεῖον. Θὰ ἦτο δ’ εὐχῆς ἔργον διὰ τοῦτο, ἂν ἐψηφίζετο τὸ ταχύτερον τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν ἀνέγερσιν φυλακῶν, ἀφοῦ μάλιστα δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑπάρχοντος τοῦ ποσοῦ τῶν 2.000.000 κατατεθειμένου εἰς τὴν Τράπεζαν τῶν Ἀθηνῶν ἐκ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ. Ἐπίσης εἰς τὸ ἄρθρον 4 περιλαμβάνεται διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας μεγάλη οἰκονομία θὰ γίνῃ εἰς τὸ Δημόσιον, καθόσον θὰ εἶναι δυνατὸν μὲ δαπάνην 150.000 δραχμ. νὰ μεταρρυθμίσῃ τὰς φυλακὰς Αἰγίνης. Ἐκεῖνο δὲ τὸ ὁποῖον γίνεται διὰ τὴν Αἴγιναν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ γίνῃ καὶ διὰ τὴν Σῦρον. Ὑπάρχει ἀναφορὰ τοῦ δημάρχου Ἑρμουπόλεως καὶ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου καὶ ἑτέρα τοῦ ἐμπορικοῦ συλλόγου «Ἀλληλοβοηθείας» καὶ τῶν ἐμποροϋπαλλήλων, δι’ ὧν παρακαλοῦσιν οὗτοι τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑξῆς: Εἰς τὴν Σῦρον ὑπάρχει παλαιὸν κατάστημα λοιμοκαθαρτηρίου, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν διὰ μικρᾶς δαπάνης νὰ μετασχηματισθῇ εἰς φυλακάς. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ὑπάρχει μελέτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης γενομένη ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Τόμαν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν διὰ νὰ εἶναι ἕτοιμος νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ εἰς σχετικὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§58Γ. ΚΟΥΛΟΥΡΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου θὰ προσθέσω, κύριε Πρόεδρε, ὀλίγας λέξεις. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατέθηκε νομοσχέδιον περὶ ἀνεγέρσεως φυλακῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει καὶ εἰς ἄρθρον ἀκροτελεύτιον αὐτοῦ γίνεται μνεία ὅπως μέρος τοῦ σχετικοῦ κληροδοτήματος τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν μετασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν τῶν φυλακῶν Αἰγίνης. Ἐπικροτῶ πληρέστατα εἰς τὴν πρόνοιαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι μεταξὺ ὅλων τῶν κτιρίων τῶν μέχρι τοῦδε λειτουργούντων ὡς φυλακῶν ἐξέλεξεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπισκευαζόμενον δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις φυλακῶν πεπολιτισμένου Κράτους· διότι ὄντως τὸ κτίριον τοῦ σωφρονιστηρίου Αἰγίνης εἶναι κτίριον παραλληλόγραμμον, κτίριον μὲ πτέρυγας καὶ ἐν γένει τοιαύτης οἰκοδομικῆς οἰκονομίας, ὥστε δύναται ἡ μετασκευὴ αὐτοῦ νὰ τὸ καταστήσῃ τέλειον κατάστημα φυλακῶν. Κατὰ τὸν ἴδιον συλλογισμὸν παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπὸ μελέτην καὶ τὴν μετασκευὴν τοῦ ἐν Σύρῳ κτιρίου τοῦ χρησιμεύοντος νῦν ὡς φυλακῶν, ἄλλοτε δὲ ὡς λοιμοκαθαρτηρίου. Τὸ κτίριον τοῦτο εἶναι ᾠκοδομημένον μὲ τοιαύτην ἀρχιτεκτονικὴν οἰκονομίαν, ὥστε δύναται μετασκευαζόμενον ἐσωτερικῶς καὶ ἐπεκτεινόμενον ἴσως κατὰ τὰς πτέρυγας νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρότυπον φυλακῶν· διότι, ἂν ἐκρίθη ἀναγκαία ἡ μετασκευὴ τοῦ ἐν Αἰγίνῃ κτιρίου εἶναι ἐπίσης ἀναγκαία ἡ μετασκευὴ καὶ τοῦ ἐν Σύρῳ. Θὰ παρακαλέσω πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν εἶναι δυνατόν, εἴτε διὰ τοῦ οἰκείου ἐν Σύρῳ νομομηχανικοῦ εἴτε δι’ ἰδίας ἐπιτροπῆς νὰ διατάξῃ τὴν μελέτην τῆς προτάσεώς μου ταύτης καί, ἂν ἤθελε πεισθῆ περὶ τῆς καταλληλότητος τοῦ κτιρίου ἐπισκευαζομένου, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, ὅπως μέρος τοῦ κληροδοτήματος Συγγροῦ χρησιμεύσῃ καὶ διὰ τὴν μετασκευὴν καὶ τοῦ κτιρίου τούτου, τὸ ὁποῖον νὰ φέρῃ τὸ ὄνομα «φυλακαὶ Συγγροῦ». Αὐτὴν τὴν σύστασιν εἶχον νὰ κάμω, ὑπὲρ τῆς ὁποίας καὶ τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Σύρου καὶ ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τῆς νήσου εἶναι κεκηρυγμένος. Θὰ προσθέσω ἐπὶ πλέον ὅτι τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος κτίριον εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς πόλεως, εἰς θέσιν περίβλεπτον καὶ ὑγιεινοτάτην. Μὴ λησμονῶμεν δ’ ὅτι ἐν Σύρῳ καὶ λόγῳ ἀσφαλείας καὶ λόγῳ τοῦ κοινωνικοῦ περιβάλλοντος ἡ ἵδρυσις φυλακῶν ἔχει πολλὰ τὰ συνηγοροῦντα ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου.

§59Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι τόσον ἡ Κυβέρνησις, ὅσον καὶ ἡ Βουλὴ κατέχονται ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας ὅπως περατωθῶσιν ὅσον ἔνεστι τάχιον αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ καὶ μὲ ὅλην τὴν ἀναγνώρισιν ταύτην νομίζω ὅτι θὰ ἦτο παράλειψις καθήκοντος ἂν δὲν ἤγειρον τὴν ἀσθενῆ φωνήν μου καὶ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ὑπὲρ ζητήματος σπουδαιοτάτου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὕψιστα συμφέροντα τῆς χώρας, περὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Οὐδεὶς ἀρνεῖται, κ. Πρόεδρε, ὅτι πλειστάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν κρίσιν πάντων ἀποτελεῖ τὸν ἀκρογωνιαῖον λίθον πάσης εὐνομουμένης Πολιτείας. Οὐδεὶς δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἔδει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν καὶ τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῶν πρώτων· ἀλλά, ἐνῷ σωρεία νομοθετικῶν μέτρων παρὰ τῆς νῦν Κυβερνήσεως, ἥτις ἐπηγγέλθη τὴν τελείαν ἀνόρθωσιν τῶν κακῶς κειμένων, ἐπλήρωσε τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν, οὐδὲν μέτρον δυστυχῶς προυτάθη ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Καὶ ἐνῷ εἶναι πανθομολογουμένως γνωστὸν ὅτι ἡ ὕπαιθρος χώρα στερεῖται ἐντελῶς δημοσίας ἀσφαλείας, ὅτι τὰ κακοποιὰ στοιχεῖα λυμαίνονται αὐτήν, ἐντούτοις οὐδὲν μέτρον βλέπομεν λαμβανόμενον πρὸς παγίωσιν τῆς τάξεως καὶ ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι πολλάκις ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτε ἐν τῇ πτέρυγι ταύτῃ ἐκάθητο, ὕψου τὴν φωνήν του καὶ ὑπεστήριζεν ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς Χωροφυλακῆς ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐβασίσθη ἡ ἀγροτικὴ καὶ ἡ ἀστικὴ ἀσφάλεια ηὐδοκίμησεν, ἀλλὰ δυστυχῶς ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τῶν στελεχῶν αὐτῆς, ἕνεκεν ἀνεπαρκείας τῶν μελῶν αὐτῆς δὲν ἦτο ἱκανὴ ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς ὅλας τὰς παρουσιαζομένας ἀνάγκας. Πάντες ἀνεμένομεν δικαίως μετὰ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξεδήλου τότε, νὰ ἴδωμεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἂν ἦτο δυνατὸν αὗται νὰ ἐκτελεσθῶσι· δυστυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, οὐδὲν μέτρον μέχρι τοῦδε ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας εἴδομεν ὑποβαλλόμενον. Ἐγράφη καὶ ἐδημοσιεύθη ὅτι ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ σώματος τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ κατήρτισε νομοσχέδιον προνοοῦν περὶ τῆς ἐπαρκείας τῆς Χωροφυλακῆς. Ἀφοῦ ὁ θεσμὸς τῆς Χωροφυλακῆς ἀνεγνωρίσθη καὶ ἀφοῦ ἡ ὕπαιθρος χώρα καὶ τὰ συμφέροντα πάσης πόλεως ἀνατίθενται εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν τῆς Χωροφυλακῆς, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ τελεία ὀργάνωσις αὐτῆς, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης μέριμνα ἀπὸ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ Χωροφυλακὴ ἀρθῇ εἰς τὸ ὕψος τοῦ προορισμοῦ της. Ταῦτα εἶχον καθῆκον, κ. Πρόεδρε, ν’ ἀναφέρω πρὸς τὴν Βουλὴν νομίζων ὅτι δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος χρόνος, ὅπως ἡ συζήτησις περὶ τοῦ ζητήματος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας λάβῃ διαστάσεις καὶ ἐκτεθῶσι πλεῖστα ὅσα, τὰ ὁποῖα εἶναι παγκοίνως γνωστὰ ἐνταῦθα. Ἐπεθύμουν νὰ ἠκούομεν τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος, ἵνα ἴδωμεν τί σκέπτεται καὶ πῶς νομίζει ὅτι ἡ Χωροφυλακὴ δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς τόσας ἀνάγκας.

§60ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). (Ὅρα Παράρτημα).

§61Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπικαλοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τηλεγραφήματος τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Βονίτσης, ἀπευθυνομένων πρὸς αὐτὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, πρὸς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους κ. Στράτον καὶ κ. Τρικούπην καὶ πρὸς ἐμέ. Ἡ κωμόπολις Βονίτσης κειμένη ἐπὶ τῆς παραλίας τοῦ Ἀμβρακικοῦ κόλπου ἔπασχε δεινότατα ἀπὸ λειψυδρίαν ποσίμου ὕδατος, τελευταίως ὅμως ἐψηφίσθη νόμος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐπετράπη ἡ κατασκευὴ ὑδραγωγείου ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου. Τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦτο ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν, τὸ ἀνέλαβεν ἐργολάβος καὶ ἔφθασεν ἐν τῷ περατοῦσθαι. Ἀλλά, ἐνῷ τὸ ὑδραγωγεῖον εἶναι ἕτοιμον, ὁ ἐργολάβος ἐκ δυστροπίας δὲν προσκομίζει τὸ πιεστήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται, ἵνα καλυφθῇ τὸ ὑδραγωγεῖον, οὕτω δὲ μένει τοῦτο ἐκτεθειμένον εἰς τὰς καιρικὰς μεταβολὰς καὶ ἐν τῇ παρούσῃ ἐποχῇ ῥαγδαία βροχὴ δύναται νὰ καλύψῃ αὐτὸ καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν τὴν ἀπώλειαν ὅλων τῶν χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἀλλὰ καὶ τὴν καταστροφὴν τοῦ ὑδραγωγείου. Ὁ ἐκεῖ νομομηχανικὸς ἔθηκεν ὡρισμένην προθεσμίαν εἰς τὸν ἐργολάβον, ἵνα ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέλαβεν, ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος ἐκώφευσε. Μετὰ τοῦτο ὁ νομομηχανικὸς ἀνεφέρθη εἰς τὸν νομαρχεύοντα, μετ’ αὐτοῦ δὲ καὶ οἱ κάτοικοι, καὶ ἐζήτησαν τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ἐργολάβου, ἵνα καλυφθῇ τὸ ὑδραγωγεῖον δι’ ἡμερομισθίων, ἀλλ’ ὁ νομάρχης ἀντέταξεν ἄρνησιν. Ἐντεῦθεν οἱ κάτοικοι διὰ τοῦ τηλεγραφήματος παρακαλοῦσιν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν σπεύσῃ, ἵνα τηλεγραφικῶς διατάξῃ τὸν νομαρχεύοντα Λευκάδος—δὲν γνωρίζω διατί καθίσταται ἁρμόδιος ὁ νομαρχεύων Λευκάδος· ἴσως διότι ἐκεῖ ἐγένετο ἡ δημοπρασία,— ἵνα διατάξῃ, λέγω, τὸν νομαρχεύοντα νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον καὶ διατάξῃ τὸν νομομηχανικὸν νὰ σπεύσῃ εἰς κάλυψιν τοῦ ὑδραγωγείου δι’ ἡμερομισθίων εἰς βάρος τοῦ ἐργολάβου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ παράσχω μίαν διευκρίνισιν, προκειμένου περὶ τοῦ ἐργολάβου αὐτοῦ ὅλως προσωπικὴν ἀλλὰ καὶ ὑπεύθυνον συγχρόνως. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς εἶναι ὁ στρεψοδικώτερος τῶν Ἑλλήνων ἐργολάβων· ὅπου μετέβη προυκάλεσε καταστροφήν. Ἔχω λόγους προσωπικοὺς κατ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ ὑποτεθῇ ὅτι εἰς τοῦτο ὀφείλεται ἡ ὁμιλία μου. Οἱ προσωπικοί μου λόγοι προέρχονται ἕνεκα τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας μου, ἕνεκα τοῦ ὑδραγωγείου τῆς Παραβόλας, τοῦ ὁποίου ἡ μὴ συντέλεσις εἰς αὐτὸν πάλιν τὸν ἐργολάβον ὀφείλεται. Κατὰ συγκυρίαν δὲ συμπίπτει αὐτὸς οὗτος ὁ ἐργολάβος νὰ εἶναι καὶ ὁ ἐργολάβος τοῦ ὑδραγωγείου Βονίτσης, κατὰ τοῦ ὁποίου διαμαρτύρεται πᾶσα ἡ κοινότης Βονίτσης, αἱ Ἀρχαὶ καὶ ὁ ἐκεῖ νομομηχανικός. Ἔχομεν τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ νομομηχανικοῦ Μεσολογγίου, ἔχομεν τὴν διαμαρτυρίαν τοῦ τηλεγραφήματος καὶ δύνασθε νὰ ζητήσητε πληροφορίας περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀνθρώπου ἐκ τῆς ὑπηρεσίας σας, θὰ λάβητε δὲ πλήρεις διαβεβαιώσεις. Ταῦτα ἐν παρόδῳ, διὰ νὰ πιστοποιηθῇ εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πόσον ἰδιότροπος καὶ δύστροπος εἶναι ὁ ἐργολάβος, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ τηλεγραφικῶς νὰ διορθώσῃ τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν, διότι, καὶ στιγμαὶ ἂν παρέρχωνται, δύνανται νὰ μᾶς θέσωσιν εἰς τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς τῶν κτημάτων αὐτῶν καὶ τῆς καταστροφῆς τοῦ ὑδραγωγείου διὰ τὸ ὁποῖον πρόκειται.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μ. Λιδωρίκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ νόμου περὶ γυμναστικῆς». Ὁ κ. Π. Βαλαωρίτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Ἀντ. Π. Γαρουφαλλιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ νόμου ᾼΣΝΖʹ περὶ φυλακῶν». Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς». Ὁ κ. Σωτ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει προσθήκην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας ἐμμέσων φόρων». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 425–428.)

§63ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ σχετικὰ τὰ ἀναφερόμενα εἰς τὴν προμήθειαν τῶν γραμματοσήμων.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἐγγεγραμμένου εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν τῶν ἐπερωτήσεων εἰσερχόμεθα εἰς τὴν νομοθετικὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν.

§65Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Μοὶ φαίνεται, κύριε Πρόεδρε, περίεργος ἡ ἀντίληψις τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπί τινων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν ὑψίστας κοινωνικὰς ἀνάγκας. Βλέπω ἐν τῷ βάθει τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐκηρύχθη σύμπασα ἡ Βουλὴ καὶ τὸ ὁποῖον παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις ἐπεξειργάσθη αὐτὸ καὶ ὑπέβαλε τὸ πόρισμα αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται τέλος πάντων νὰ δοθῇ πέρας εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον πλείστας ὅσας τάξεις ἐπαγγελματιῶν ἀπασχολεῖ, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ὅπως συναινέσῃ καὶ προταχθῇ τοῦτο.

§66Θ. ΛΕΚΑΣ. Τὴν αὐτὴν πρότασιν ἤθελον νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγώ. Ἀφοῦ ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὸ πόρισμα αὐτῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ δεχθῇ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ κυριακῆς ἀργίας.

§67Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὔριον θὰ τεθῇ μεταξὺ τῶν πρώτων.

§68Θ. ΛΕΚΑΣ. Διατί ἀπόψε νὰ μὴ ἀναγνωσθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν; Πρόκειται νὰ εὐεργετήσωμεν χιλιάδας ἀνθρώπων. Εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ ὅλη ἡ Βουλή.

§69Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἄν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε ἄνευ ἀντιρρήσεως, ἂς ἀναγνωσθῇ.

§70Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§71Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τότε ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν.

§72Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἰς ποίαν ἀνάγνωσιν εἶναι, κύριε Πρόεδρε;

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Λοιπόν: Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν ὡς καὶ τὰ ἄρθρα 1–20 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἐπὶ τοῦ συνόλου ὁ κ. Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§74Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τεθῇ τελευταῖον ἄρθρον ὅτι εἰς τὴν κυριακὴν ἀργίαν πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ ὅλα τὰ οἰνοπωλεῖα. Νὰ κλείωσιν ὅλα, διότι, ἐὰν τοῦτο δὲν γίνῃ, θ’ ἀναγινώσκητε ἑκάστην πρωίαν καὶ θὰ βλέπητε πόσα ἐγκλήματα θὰ συμβαίνωσι.

§75Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος ὑπέβαλλεν ἔγγραφων ἐπὶ τούτου τροπολογίαν, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν, διότι καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν συνεζητήθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλ’ εὑρέθησάν τινες ἀντιρρήσεις.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ τῶν περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν νόμων».

§77Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅπως μοὶ δώσητε τὸν λόγον ἐφ’ ἑνὸς ἑκάστου ἄρθρου.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§79Δ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο, κ. Πρόεδρε, ἵνα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἠκούετο ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, ἠκούετο ἡ γνώμη πρωτίστως ἐκείνων οἵτινες διὰ τῆς μακρᾶς αὑτῶν κοινοβουλευτικῆς πείρας καὶ τῆς ἀρτίας περὶ τὰ στρατιωτικὰ μορφώσεως αὑτῶν ἠδύναντο νὰ διαφωτίσωσι καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν ἀλλὰ καὶ τὴν κοινὴν γνώμην περὶ τῶν πιθανῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τῆς σκοπιμότητος αὐτοῦ. Δυστυχῶς ὅμως ἡ πορεία τὴν ὁποίαν ἀπ’ ἀρχῆς ἡ Βουλὴ ἐτήρησε, πορεία σιωπῆς καὶ ἀποχῆς ἀπὸ πάσης συζητήσεως, θέλει παρασύρει καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὸν στρόβιλον τῆς ἐπιτροχάδην καὶ ἀσυζητητὶ ἀναγνώσεως καὶ ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐάν, κ. Πρόεδρε, ὑπάρχουσι νομοσχέδια τὰ ὁποῖα ψηφιζόμενα δύνανται αἱ ἐπερχόμεναι Βουλαὶ νὰ τροποποιήσωσιν ἢ κατὰ βάσιν ἢ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῶν ἢ ν’ ἀνατρέψωσι ταῦτα ὑπὸ τὴν γενικὴν ἐπιδοκιμασίαν τῶν νεωτέρων Βουλῶν, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ νομοσχέδια ὡς τὸ προκείμενον, τὰ ὁποῖα ψηφιζόμενα οὐδεμίαν δύνανται ὡς ἐκ τῆς φύσεως αὐτῶν νὰ ὑποστῶσιν ἀλλοίωσιν, οὐδεμίαν μεταβολήν, ἀλλὰ θέλουσι καταλίπει ἐπὶ μακρὰς περιόδους ἐτῶν ἀνεξίτηλα ἴχνη καὶ ἐπιζήμια ἀποτελέσματα, ἅτινα θέλουσι συγκλονίσει ἐκ βάθρων τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἡμῶν, διότι, Κύριοι, οὐδενὸς τὴν προσοχὴν διαφεύγει, ὅτι τὸ ὁσημέραι ἐξογκούμενον κονδύλιον τῶν συντάξεων ἔφθασεν ἤδη εἰς ὕψη δυσθεώρητα. Ἀρκεῖ ν’ ἀναλογισθῆτε ὅτι, ἐνῷ τὸ Κράτος εἰσπράττει ἀπὸ κρατήσεις λόγῳ συντάξεων 1,500,000 δραχμῶν, καταβάλλει ἐτησίως εἰς συντάξεις στρατιωτικῶν καὶ πολιτικῶν ὑπαλλήλων 8,000,000 δραχ., ποσὸν τὸ ὁποῖον ἐμβάλλει εἰς μεγίστην ἀνησυχίαν τοὺς παρακολουθοῦντας τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἡμῶν, εἰς μεγίστην δὲ δυσφορίαν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, μὴ δυνάμενον ν’ ἀνθέξῃ ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ δυσβαστάκτου τούτου ποσοῦ τῶν συντάξεων, αἱ ὁποῖαι σὺν τῷ χρόνῳ θέλουσιν ἀπορροφήσει τὸ δέκατον τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ἐνῷ δὲ ἡ Κυβέρνησις ἡ ἐπαγγελλομένη τὴν παγίωσιν καὶ βελτίωσιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, ἐφ’ ἧς βασίζει τὸ ἔργον τῆς ἀνορθώσεως, ὤφειλε διὰ ῥιζικῶν καὶ γενναίων μέτρων ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἐκ τῶν συντάξεων κίνδυνον, ἀπεναντίας αὕτη διὰ διαφόρων νομοσχεδίων ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἀνακαινίσεως τῶν κλάδων τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν ἐπαυξάνει καθ’ ἑκάστην ἐπικινδύνως τὸ ποσὸν τῶν συντάξεων. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν δὲ νομοσχεδίου καὶ διὰ μέσου τῶν εὐεργετικῶν αὐτοῦ διατάξεων οὐδὲν ἄλλο διαβλέπω εἰμὴ νέαν ὑπερπαραγωγὴν συνταξιούχων καὶ νέαν ἐπιβάρυνσιν κατ’ ἀρκετὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως τοῦ κονδυλίου τῶν συντάξεων. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τῶν μαχίμων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ πᾶσα προσπάθεια πρὸς βελτίωσιν τῶν στελεχῶν τοῦ Ναυτικοῦ καὶ πᾶσα θυσία καὶ δεδικαιολογημένη καὶ ἐπιβεβλημένη εἶναι, διότι οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ ὅτι οἱ μάχιμοι ἀξιωματικοὶ ὅπως ὦσιν ἱκανοὶ ἵνα προσφέρωσι τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν πρὸς τὴν πατρίδα καὶ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰ μεγάλα καὶ ὑψηλὰ αὐτῶν καθήκοντα δέον νὰ ἔχωσι καὶ τὰς σωματικὰς καὶ τὰς πνευματικὰς αὐτῶν δυνάμεις ἀκμαίας καὶ τὸ φρόνημα, διακρινόμενοι διὰ τὴν ἀρτίαν αὐτῶν στρατιωτικὴν μόρφωσιν, θὰ ἦτο δ’ αὐτόχρημα ἀφροσύνη καὶ πέταγμα εἰς τὴν θάλασσαν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐὰν προβαίνοντες εἰς ἀγορὰν θωρηκτῶν καὶ πυρομαχικῶν πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων δὲν κατεβάλλομεν ἐν ταὐτῷ καὶ μέριμναν διὰ τὴν βελτίωσιν καὶ ἐκκαθάρισιν τῶν στελεχῶν τοῦ ναυτικοῦ. Ἀλλά, Κύριοι, προκειμένου περὶ τοῦ σώματος τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, φρονῶ ὅτι ὁ περιορισμὸς τῆς ἡλικίας αὐτῶν ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν στελεχῶν αὐτοῦ εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητος καὶ ἄστοχος, διότι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὅτι οἱ ἀνώτεροι οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ἀπὸ τοῦ φροντιστοῦ καὶ ἄνω οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦσιν ἐπὶ τῶν πλοίων κατὰ τοὺς ναυτικοὺς κανονισμούς, ἀλλὰ πᾶσαν τὴν λογιστικὴν αὐτῶν ὑπηρεσίαν ἐκτελοῦσιν ἐντὸς τῶν τεσσάρων τοίχων τοῦ γραφείου των, δὲν γνωρίζω κατὰ τί διαφέρουσι τῶν λοιπῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, καὶ δὲν πιστεύω ὅτι ἤθελέ τις θεωρηθῆ ὡς παραδοξολόγων, ἐὰν ἐπεχείρει ἕνα παραλληλισμὸν τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν πρὸς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ὡς πρὸς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας καὶ τὰς λοιπὰς συνθήκας τὰς κρατούσας πρὸς τοὺς μέν καὶ τοὺς δέ. Ἐγώ, Κύριοι, δὲν φαντάζομαι ὅτι ἡ ἁπλουστάτη λογιστικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ναυτικοῦ εἶναι σοβαρωτέρα τῆς ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ διενεργουμένης, ἔνθα ἔχει συγκεντρωθῆ ποικίλη, πολυδαίδαλος καὶ πολυσχιδὴς ὑπηρεσία, καὶ λογιστικὴ καὶ οἰκονομικὴ καὶ ταμειακὴ καὶ χρηματιστική, οἱ δ’ ἐν αὐτῷ ὑπηρετοῦντες δέον νὰ ὦσι κάτοχοι ἐπιστημονικῆς μορφώσεως, γνῶσται ἁπάσης τῆς παρ’ ἡμῖν ἰσχυούσης νομοθεσίας καὶ πεπροικισμένοι δι’ ἄκρας ἀντιλήψεως καὶ κρίσεως, καὶ ἐν τούτοις ἡ Πολιτεία ἔκρινεν, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου δύνανται δεξιῶς νὰ ἐκτελῶσι τὴν σοβαρωτάτην ταύτην ὑπηρεσίαν μέχρι τοῦ ἑβδομηκοστοῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των, διότι κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ͵ΥΜΓʹ περὶ ἀποχωρήσεως ἰσοβίων δικαστῶν καὶ τῶν μελῶν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου οἱ πρωτοδίκαι, ἐφέται καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ἀποχωροῦσι τῆς ὑπηρεσίας μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 70 ἔτους τῆς ἡλικίας των, οἱ δὲ ἀρεοπαγῖται μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ 75, καὶ ἐνῷ, Κύριοι, ὁ νομοθέτης ὀρθῶς κρίνων ἐγνωμάτευσεν ὅτι ὁ ἀνώτατος δικαστὴς τοῦ Κράτους δύναται εἰς ἡλικίαν 75 ἐτῶν νὰ κέκτηται διαύγειαν πνεύματος, κρίσεως καὶ ἀντιλήψεως ὅπως ἀσκῇ τὴν ἀνωτάτην δικαστικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους, ἡμεῖς διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δεχόμεθα ὅτι ὁ ὑπερβὰς τὸ 55ον ἢ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς ἀδυνατεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἁπλουστάτην λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυτικοῦ. Καὶ τίς θέλει ἀμφισβητήσει ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου εἶναι ἀσυγκρίτως σοβαρωτέρα τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ναυτικοῦ καὶ ἐν τούτοις οὐδείς ποτε ἐσκέφθη ὅπως ἀφαιρέσῃ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ πρὸ πολλοῦ ὑπερβάντος τὸ 70ὸν ἔτος κ. Καλογερῆ; Πάντες οἱ γνωρίσαντες αὐτὸν θέλουσιν ἀνομολογήσει τὴν φιλοπονίαν, ἐνημερότητα καὶ ἄκραν ἀντίληψιν τοῦ ἀνδρὸς εἰς τρόπον ὥστε νὰ θεωρῆται δυσαναπλήρωτος. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν, Κύριοι, τὰς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ ἂς ῥίψωμεν βλέμμα εἰς τὰ ἰδιωτικὰ ἱδρύματα, ἵνα ἐκεῖθεν λάβωμεν διδάγματα, ὅτε θέλομεν πεισθῆ ὅτι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, εἰς ἣν εἶναι συγκεντρωμένη σοβαρωτάτη οἰκονομικὴ, λογιστικὴ καὶ χρηματιστικὴ ὑπηρεσία καὶ εἰς χεῖρας τῆς ὁποίας εἶναι ἐμπεπιστευμένα κολοσσιαῖα χρηματιστικὰ συμφέροντα τῆς κοινωνίας, ἐν τούτοις οὔτε ἡ Τράπεζα αὕτη οὔτε αἱ λοιπαὶ Τράπεζαι αἱ ἐν Ἑλλάδι ἐσκέφθησάν ποτε νὰ θέσωσιν ὅριον ἡλικίας πρὸς ἀποχώρησιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῶν τραπεζιτικῶν ὑπαλλήλων των, οὐδὲ οἱ μέτοχοι τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἀπεδειλίασάν ποτε, διότι τὰ συμφέροντα αὐτῶν καὶ τὰ κεφάλαιά των ἐνεπιστεύθησαν εἰς χεῖρας τῶν ὑπεργήρων διοικητῶν καὶ ὑποδιοικητῶν αὐτῆς. Καὶ ἐνῷ τοιαύτας καὶ τοσαύτας δημοσίας καὶ ἰδιωτικὰς ὑπηρεσίας σοβαρωτάτας ἀνέφερα ὑμῖν ἐκτελουμένας παρ’ ὑπαλλήλων παρ’ οἷς ἡ Πολιτεία ἢ οὐδὲν ὅριον ἡλικίας ἔταξεν ἤ, ἐὰν ἔταξε τοιοῦτον, τοῦτο καθωρίσθη μακρότατον, ἡμεῖς διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δεχόμεθα ἀτόπως καὶ ἀλόγως ὅτι οἱ ἐκτελοῦντες τὴν ἁπλουστάτην λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυτικοῦ δέον ν’ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας ἅμα τῇ συμπληρώσει τοῦ 50 μέχρι τοῦ 60 ἔτους τῆς ἡλικίας ἀναλόγως τῶν διαφόρων βαθμούχων, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὡς ἐκ τοῦ γήρατός των ἀδυνατοῦσι νὰ ἐργασθῶσιν. Ἀλλὰ τοιαῦτα θεσπίζοντες φρονῶ ὅτι δὲν σοβαρευόμεθα, ἀλλὰ παραλογιζόμεθα. Ἂς μὴ πλανώμεθα, Κύριοι, καὶ ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου ἡμῶν· ἂς ἔχωμεν τὸ θάρρος καὶ τὴν εἰλικρίνειαν ἵνα ὁμολογήσωμεν ὅτι, ἂν μερίς τις τῶν ἀξιωματικῶν κρίνεται ἀνεπαρκής, ἡ ἀνεπάρκεια αὐτῶν δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ προκεχωρημένον τῆς ἡλικίας των, διότι τὴν ἀνεπάρκειαν θέλετε συναντήσει καὶ εἰς τὰς κατωτάτας βαθμίδας τοῦ στρατοῦ ὅπως καὶ εἰς τὰς ἀνωτάτας. Ἡ ἀνεπάρκεια τῶν τοιούτων ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν στρατιωτικῆς μορφώσεως, εἰς τὴν ἔλλειψιν κρίσεως καὶ ἀντιλήψεως καὶ εἰς τὴν διακρίνουσαν αὐτοὺς ὀκνηρίαν σκέψεως· ἡ ἀνεπάρκεια αὐτῶν ὀφείλεται εἰς τὴν ἔλλειψιν ζήλου πρὸς τὸ ἐπάγγελμα αὐτῶν καὶ ἀκμαίου φρονήματος, εἰς τὴν ἔλλειψιν τέλος φιλοπονίας, στοιχείων τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἐνυπῆρχον εἰς αὐτούς, οὕτως ὥστε οἱ τοιοῦτοι κατὰ πᾶν στάδιον τῆς ἡλικίας αὐτῶν εὑρίσκοντο ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ ἵνα προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας αὐτῶν πρὸς τὴν πατρίδα, ἐντεῦθεν δ’ ἡ ἐξέγερσις τῆς μεγάλης μερίδος τῶν φιλοτίμων ἀξιωματικῶν, καὶ ἡ ἐξέγερσις αὕτη καὶ ἡ δυσφορία καὶ αἱ διαμαρτυρίαι ἤθελον ἀποσοβηθῆ ἂν ἡ Πολιτεία ἐμερίμνα ἐγκαίρως ὅπως ἀπομακρύνῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοὺς τοιούτους ἀνεπαρκεῖς καὶ ἀνικάνους παραπέμπουσα τούτους εἰς εἰδικὰ Συμβούλια. Ἐκ τῶν ἀρχῶν τούτων καὶ ἰδεῶν κατεχόμενος ἀποκρούω καὶ ἀποδοκιμάζω τὴν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγίνης ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὅπως τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς καταλαμβάνωσιν εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον τοῦ Ναυτικοῦ καὶ οἱ στερούμενοι διπλώματος Νομικῆς, διότι φρονῶ ὅτι καὶ ὁ κλάδος οὗτος τοῦ Οἰκονομικοῦ Ναυτικοῦ εἶναι σοβαρώτατος καὶ δέον καὶ οὗτος νὰ τύχῃ προσοχῆς καὶ μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, εἰς δὲ τοὺς ἀνωτάτους βαθμοὺς νὰ προάγωνται οἱ κάτοχοι ἐπιστημονικῆς μορφώσεως καὶ γνῶσται ἁπάσης τῆς παρ’ ἡμῖν ἰσχυούσης νομοθεσίας, οἱ διακρινόμενοι διὰ τὴν ἄκραν αὐτῶν ἀντίληψιν καὶ φιλοπονίαν, πάντως δὲ οἱ διπλωματοῦχοι τῆς Νομικῆς, ὀρθὸν μάλιστα θὰ ἦτο ἵνα καὶ εἰς τοὺς κατωτάτους βαθμοὺς αἱ προαγωγαὶ ἐνηργοῦντο μεταξὺ τῶν κεκτημένων ἀπολυτήριον Γυμνασίου, διότι, ἐὰν ἐπιτρέψωμεν τὴν προαγωγὴν εἰς τοὺς ἐστερημένους ἐπιστημονικῆς καὶ ἀρτίας μορφώσεως, θέλομεν εὑρεθῆ μετ’ ὀλίγον εἰς τὴν ἀνάγκην ἵνα διὰ νέου κοσκινίσματος ἐπιτύχωμεν νέαν ἐκκαθάρισιν περιορίζοντες ἔτι πλέον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, καὶ ἡ πλάνη ἡμῶν αὕτη ἔσται χείρων τῆς πρώτης καὶ πλέον ἐπιζημία εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Μὴ δέ τις νομίσῃ, Κύριοι, ὅτι ταῦτα λέγων καὶ ὑποστηρίζων γίνομαι συνήγορος ταύτην τὴν στιγμὴν συμφερόντων ὡρισμένων ἀτόμων, διότι δυστυχῶς συζητῶν τις ἐπὶ νομοσχεδίων τοιαύτης φύσεως διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ὑποστῇ τοιαύτην μομφήν, ὡς ἐκ τούτου δ’ ἀναγκάζομαι νὰ δηλώσω ὅτι αἱ ἰδέαι ἐμοῦ αὗται εἶναι ἀπόρροια τῆς ἄκρας πεποιθήσεως πρὸς τὰς ἀτομικὰς ἐμοῦ γνώμας καὶ μόνον. Περατῶν, Κύριοι, τὸν λόγον ἐπιμένω καὶ πάλιν ὅτι ἐπιζητοῦντες διὰ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τὴν ἐκκαθάρισιν, βελτίωσιν καὶ ἐξυγίασιν τῶν στελεχῶν τοῦ στρατοῦ ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν ἐπιτυγχάνομεν τοῦ σκοποῦ ὃν ἐπιδιώκομεν, διότι διὰ τοῦ μέτρου τούτου οὐδεὶς μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι δὲν θέλουσιν ἀπομακρυνθῆ ἀποστρατευόμενοι τοῦ στρατεύματος καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες ἀπετέλουν τὴν ἐγγύησιν τοῦ στρατεύματος καὶ πρὸς οὓς μετ’ ἐλπίδων καὶ ἐμπιστοσύνης ἠτένιζεν ἡ Πατρίς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ διὰ τῶν εὐεργετικῶν αὐτοῦ διατάξεων περὶ συντάξεων καθ’ ἃς πάντες οἵτινες ἤθελον ζητήσει τὴν ἀποστρατείαν των ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου θέλουσι λάβει σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, θέλομεν δημιουργήσει νέαν πληθὺν συνταξιούχων πρὸς οὓς ἡ χώρα ἡμῶν κινδυνεύει νὰ καταστῇ φόρου ὑποτελής. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους καταλαμαμβανομένους ὑπὸ τῆς αὐτῆς βουλιμίας ὅπως διὰ τῆς μεθόδου τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας καὶ ὑπὸ τὴν πρόφασιν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν κλάδων των ἐξωθήσωσιν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοὺς ἀνωτέρους των πρὸς κατάληψιν τῶν θέσεων των καὶ ἴδωμεν τοὺς ὑπαλλήλους τῶν δημοσίων ἔργων ἐν ἐξεγέρσει καταλαμβανομένους ὑπὸ τῆς βουλιμίας ταύτης, ἀποκρυσταλλωθείσας μάλιστα καὶ ἐν νομοσχεδίῳ κυβερνητικῷ ἀναγεγραμμένῳ ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει, δι’ ἧς ἐπιζητοῦσιν ὅπως καταλάβωσι τὰς θέσεις τῶν ἀνωτέρων των, ἡ δὲ μικροτέρα ἀξίωσις ἑκάστου ἐργοδηγοῦ γʹ τάξεως εἶναι ὅπως ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων ἔργων· καὶ μετ’ ὀλίγον θέλομεν ἴδει τοὺς δικαστικοὺς ἐπιζητοῦντας νὰ ἐκβάλωσι τῆς θέσεώς των τοὺς ἀρεοπαγίτας καὶ ἐφέτας ὡς δῆθεν ὑπεργήρους καὶ τοὺς ταχυδρομικοὺς ὑπαλλήλους ἐπιζητοῦντας τὰ αὐτὰ καὶ πᾶσαν τὴν χορείαν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καταλαμβανομένην ὑπὸ τοῦ αὐτοῦ ἀλληλοφαγώματος, ἐφ’ ὅσον εὑρίσκουσι τὴν Βουλὴν ἐνδοτικήν, ψηφίζουσιν ἀσυζητητὶ πᾶσαν νομοθετικὴν ἐργασίαν ὑποβαλλομένην αὐτῇ ὁθενδήποτε. Καὶ οὕτω, Κύριοι, ὑπὸ τὰς προσπαθείας τῆς ἀνορθώσεως, οὐδὲν ἄλλο θέλομεν ἐπιτύχει εἰμὴ νὰ δημιουργήσωμεν διὰ τῆς μεθόδου τῶν συντάξεων τοὺς πραγματικοὺς καὶ ἀληθεῖς ἀργομίσθους οἵτινες ἐν τῇ ἀκμῇ τῆς ἡλικίας των ἐν ὀκνηρίᾳ καὶ ἀναπαύσει βιοῦντες θέλουσιν ἀπομυζᾷ πᾶσαν ἰκμάδα τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ τὸν ἱδρῶτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀργομίσθους πολὺ πλέον ἐπικινδύνους ἐκείνων τῶν ἀνυπάρκτων καὶ φαντασιωδῶν δι’ οὓς ἐπ’ ἐσχάτων ἐξηγέρθη ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον σύμπαν τὸ Ἑλληνικόν. Φρονῶ δέ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα καθ’ ἣν πάντες θέλομεν πεισθῇ καὶ μεθ’ ἡμῶν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὅτι ἡ Ἑλλὰς προώρισται νὰ ζήσῃ καὶ θὰ ζήσῃ, ἀλλὰ διὰ νὰ διατρέφῃ καὶ μισθοδοτῇ συνταξιούχους καὶ μόνον! (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§81Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀγορεύσω διὰ μακρῶν, ἀλλὰ διὰ συντομωτάτων θέλω ὑπομνήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὴν σύστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην μετὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ κλάδου. Ἦλθε δὲ συνεπίκουρος σήμερον, ἄνευ τινὸς συνεννοήσεως, πρὸς ἐμέ, ὑπό τινα ἔποψιν, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θηβῶν βουλευτὴς κ. Κατσίνας εἰπὼν τὰ γενικὰ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπε περὶ τοῦ κινδύνου τοῦ ἀπειλοῦντος τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Ὑπομιμνήσκων ὅσα εἶπον προχθὲς συνιστῶ εἰς τὴν Βουλήν, παρακαλῶ δὲ ἰδιαιτέρως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς αὐτὸν προχθές, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν μηχανικῶν, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ πλοιάρχου καὶ ἀνωτέρω τὸ ὅριον τῶν 62 ἐτῶν, διὰ δὲ τοὺς κατωτέρους τὸ ὅριον τῶν 58 ἐτῶν. Οὕτω δὲ πράττων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐλπίζω ὅτι καὶ αὐτὸς φρονεῖ ὅτι ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ διὰ τῆς ἐνισχύσεως τοῦ μηχανικοῦ κλάδου. Περαίνω τὰ ὀλίγα ταῦτα διὰ ταύτης τῆς δηλώσεως ἢ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἔχων ὁ μηχανικὸς κλάδος τοῦ Πολεμικοῦ Ναυτικοῦ θὰ ζημιωθῇ σοβαρῶς διὰ τῆς παραδοχῆς τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§82Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§83Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Αἱ γνῶμαί μου, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι γνωσταὶ ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς γενομένης κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ὅτε πρόκειται περὶ τῆς διατάξεως τοῦ πρώτου ἄρθρου ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας προτείνω ὅπως ἀπαλειφθῶσιν οἱ βαθμοὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἐδαφίων εἰς τὰ ὁποῖα ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφέρονται. Αἱ προκάτοχοι Κυβερνήσεις, κύριε Πρόεδρε, προσεπάθουν νὰ ἐλαττώσωσι τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, καὶ ἐμπεριστατωμένως ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον ὅπερ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους διὰ τοῦ ὁποίου ἐξηνάγκασε τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους νὰ μὴ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας, ἂν δὲν συμπληρώσωσι τὸ 60ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀπ’ ἐναντίας ἐν περιστάσεσι δυσφορίας οἰκονομικῆς τοῦ τόπου ἔρχεται καὶ τί ζητεῖ; Ὅλως τὸ ἐναντίον, νὰ ὑποχρεώσῃ τοὺς ἐξομοιουμένους πρὸς τοὺς πολιτικοὺς ὑπαλλήλους οἰκονομικοὺς ἀξιωματικοὺς ν’ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας καὶ εἰς τίνα ἡλικίαν, Κύριοι; εἰς ἡλικίαν 53 ἐτῶν ὁ ὑποφροντιστής, εἰς 55 ὁ φροντιστής, εἰς 57 ὁ ἀρχιφροντιστής. Σημειωτέον ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ βαθμοφόροι ὑπηρετοῦσιν εἰς θέσις ξηρᾶς, τουτέστιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ εἰς τὸν Ναύσταθμον καὶ τὸ Ναυτικὸν ἀπομαχικὸν ταμεῖον. Καὶ ἐνῷ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ ἀπὸ τὸν ἀρχιφροντιστὴν εἰς τὸ 57ον ἔτος τῆς ἡλικίας του νὰ ἀποχωρῇ τῆς ὑπηρεσίας ὑποχρεωτικῶς ἐπιβάλλει εἰς τὸν ἀρχιμηχανικὸν αʹ τάξεως, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁμοιόβαθμος τῷ ἀρχιφροντιστῇ, ν’ ἀποχωρῇ εἰς τὸ 60όν. Καὶ ὁ μὲν ἀρχιφροντιστὴς νὰ ἐργάζηται ἐντὸς γραφείου, μὲ τάπητας, μὲ θερμάστραν, μὲ rideaux, ἐνῷ ὁ ἀρχιμηχανικὸς πρώτης τάξεως ἄλλα ἔργα ἔχει, ἐπιβάλλοντα εἰς αὐτὸν νὰ ἔχῃ ἀκμαίας τὰς σωματικάς του δυνάμεις. Ἐπιβάλλει ἐξ ἄλλου τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον εἰς τὸν φροντιστὴν ν’ ἀποχωρῇ ὑποχρεωτικῶς τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ 55ον ἔτος τῆς ἡλικίας, εἰς δὲ τὸν ὁμοιόβαθμον ἀρχιμηχανικὸν βʹ τάξεως ν’ ἀποχωρῇ κατὰ τὸ 60ὸν ἔτος καὶ εἰς τὸν ὑποφροντιστὴν ν’ ἀποχωρῇ κατὰ τὸ 53ον ἔτος τῆς ἡλικίας του, ἐνῷ εἰς τὸν ἐπιμηχανικὸν κατὰ τὸ 56ον ἔτος. Ἐκ τῶν σκέψεων τούτων ὁρμώμενος κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου διὰ τῆς ὁποίας, ἀπαλειφομένων τῶν βαθμῶν τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἐδαφίων εἰς τὰ ὁποῖα περιλαμβάνονται, νὰ ἐξομοιωθῶσι καὶ οὗτοι κατὰ τὸ ὅριον πρὸς τοὺς λοιποὺς βοηθητικοὺς κλάδους, διότι δὲν ἐννοῶ διατί νὰ γίνῃ ἡ διάκρισις αὐτὴ ἡ τόσας ζημίας μέλλουσα νὰ ἐπιφέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον καὶ συνεπῶς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ὁ ὁποῖος λιμώττει σήμερον, κύριε Πρόεδρε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος.

§85ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται σοβαρῶς ἐπὶ ζητήματός τινος, ὅταν δὲν ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὸν τρόπον τῆς ἀντικαταστάσεως καί, ἐνῷ ζητεῖ ν’ ἀπομακρύνῃ ἐκ τοῦ ναυτικοῦ κλάδου ἀξιωματικούς, δὲν σκέπτεται πῶς νὰ τοὺς ἀντικαταστήσῃ, διότι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει δὲν φαίνεται τοιοῦτον νομοσχέδιον. Ἐκ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ἀποδεικνύεται καὶ ἕτερόν τι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑποβληθὲν ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὸ 1904 υἱοθετήθη ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο τὸ ἀφορῶν ὄντως τὴν ἀνασύστασιν καὶ ἀνίδρυσιν τοῦ μηχανικοῦ κλάδου, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐτέθη εἰς τὸ βάθος τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν σκέπτεται σοβαρῶς, διότι, ἐὰν ἐσκέπτετο σοβαρῶς, πρῶτον ὤφειλε νὰ σκεφθῇ περὶ ἀντικαταστάσεως καὶ κατόπιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπομάκρυνσιν. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω σήμερον, ἀλλά, ἀφοῦ ἅπαξ ἔλαβον τὸν λόγον, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πάλιν νὰ δεχθῇ ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτό, τὸ ὁποῖον κατέστη νομοσχέδιον οὐχὶ ἀνάγκης ναυτικῆς ἀλλὰ καθαρῶς νομοσχέδιον προσωπικόν, παραπέμψῃ εἰς ἐπιτροπήν, διὰ νὰ λάβῃ τοὐλάχιστον μορφὴν εὐπρεπεστέραν, διότι φοβοῦμαι ὅτι, ἐὰν γίνῃ ὡς ἔχει νόμος τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ἔχῃ εἰς τὸ μέτωπον αὑτῆς μίαν δάφνην. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλήν, καὶ καθιστῶ αὐτὸν ὑπεύθυνον, πόσοι ἀξιωματικοί, ὑπαξιωματικοὶ καὶ μηχανικοὶ θὰ εἶναι ἐντὸς ἐννέα μηνῶν, ὅτε θὰ ἔλθῃ τὸ νέον πλοῖον ὅπερ ἠγοράσαμεν, καί, ὅταν θὰ ὑπάρχωσι τὰ στελέχη διωρθωμένα συνεπείᾳ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, πόθεν θὰ εὕρῃ ἀξιωματικούς; Ἔχουσιν οἱ ὑπαξιωματικοὶ τὰ προσόντα καὶ ἔχετε ἐκεῖ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι νὰ λάβωσι τὴν θέσιν τῶν ἀξιωματικῶν;

§86Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγώ, συνεπὴς εἰς ἐμαυτόν, εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σκοπὸν ἔχει νὰ καθαρίσῃ τὸ σῶμα τοῦ ναυτικοῦ. Πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι, ὑπηρετήσαντες ἐπὶ μακρὸν εἰς τὸ ναυτικόν, εἶναι καιρὸς ν’ ἀναπαυθῶσι· τὸ ναυτικὸν τοὺς εὐγνωμονεῖ διὰ τὰς μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίας των, ἀλλ’ εἶναι καιρὸς νὰ ἡσυχάσωσι πλέον καὶ ν’ ἀφήσωσι τὸ στάδιον εἰς τοὺς νεωτέρους. Ὅτε, Κύριοι, εἰς τὸ Γαλλικὸν ναυτικὸν ὁ ἀντιναύαρχος ἀποστρατεύεται εἰς τὸ 63 ἢ τὸ 64 ἔτος τῆς ἡλικίας του, διατί εἰς ἡμᾶς φαίνεται παράδοξον ὅτι ζητεῖται ἡ ἀποστράτευσις τῶν γενικῶν ἀξιωματικῶν εἰς ἡλικίαν ἀνωτέραν ἐκείνης εἰς τὴν ὁποίαν ἀποστρατεύονται εἰς τὴν Γαλλίαν; Πρέπει νὰ εἴμεθα εἰλικρινεῖς· πλεῖστοι ὅσοι ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ εἶναι καλοὶ καθ’ ὅλα ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ἡλικίας αὑτῶν ἄχρηστοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν καί, ἀφοῦ μόνοι των δὲν ἔχουσι τὴν καλωσύνην ν’ ἀποσυρθῶσιν, ὤφειλε τὸ Κράτος νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἵνα τοὺς ἀπομακρύνῃ. Εἶμαι λοιπὸν ὑπὲρ τῆς ἐκκαθαρίσεως. Ἀλλὰ ταῦτα λέγων παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐπειδὴ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐντὸς 40 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου συνιστᾶται ἐπιτροπὴ πρὸς γνωμοδότησιν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε ὁ καθαρισμὸς τοῦ ναυτικοῦ νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τοὺς ἀνωτέρους μόνον. Ὑπῆρξα, Κύριοι, Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τριετίαν καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι καὶ μεταξὺ τῶν κατωτέρων εἶναι πολλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἀφήσωσι τὰς θέσεις των. Μεταξὺ τῶν κατωτέρων εἶναι ἀξιωματικοί, ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἐντελῶς ἡ πειθαρχία ἐξέλιπεν, εἶναι ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι περιέπεσον εἰς παραπτώματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν παραμονήν των εἰς τὸ ναυτικόν. Δὲν πρέπει λοιπὸν ὁ καθαρισμὸς τοῦ ναυτικοῦ νὰ περιορισθῇ εἰς τοὺς ἀνωτέρους. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, εἶσθε ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος γνωρίζετε αὐτὰ τὰ ὁποῖα λέγω. Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια ὅπως τὸ ναυτικὸν καθαρισθῇ καὶ ἀπὸ πολλοὺς κατωτέρους. Καὶ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ αὐτῇ, κύριε Ὑπουργέ, λάβετε παράδειγμα τί ἐγένετο πρὸ δύο ἡμερῶν, πῶς συμπεριεφέρθη σημαιοφόρος εἰς τὸν διοικητὴν τῆς θωρηκτῆς μοίρας, εἰς τὸν πλοίαρχον καὶ μέλλοντα ὑποναύαρχον. Αὐτὰ λοιπὸν τὰ στοιχεῖα πρέπει νὰ ἐκλίπωσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μηχανικούς, ἐπειδὴ ὁ κ. βουλευτὴς ἐκ Μεσσηνίας φίλος μου Σ. Κουμουνδοῦρος συνέστησεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι μετὰ ἐννέα μῆνας ἔρχεται εἰς τὴν Ἑλλάδα ἓν νέον θωρηκτὸν καὶ πρέπει νὰ σκεφθῇ ποῖοι εἶναι οἱ μηχανικοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διευθύνωσι τὰς μηχανάς, ἀκριβῶς δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐγὼ παρακαλῶ νὰ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας διὰ νὰ μὴ περιέλθωσιν αἱ μηχαναὶ τοῦ πλοίου αὐτοῦ εἰς χεῖρας ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους περιῆλθον αἱ μηχαναὶ τῶν τριῶν θωρηκτῶν, αὐτὰ δὲ τὰ ὡραῖα θωρηκτά, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, νὰ μὴ καταντήσωσιν εἰς τὰ χάλια, εἰς τὰ ὁποῖα κατήντησαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰγίνης Βουλευτήν. Νομίζω ὅτι τὸ ὅριον εἶναι πολὺ μικρόν, κύριε Ὑπουργέ. Ἐγὼ γνωρίζω ἀξιωματικοὺς οἰκονομικούς, οἱ ὁποῖοι εἶναι χρησιμώτατοι εἰς τὸν Στόλον, καί, ἐπειδὴ συνήθισα νὰ ὁμιλῶ, χωρὶς νὰ κρύπτωμαι ὄπισθεν τῶν δακτύλων μου, θὰ εἶναι λυπηρὸν ἀξιωματικοὶ ὡς τὸν Πολυζώην ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὸ ναυτικόν. Τὸ εἶπον καὶ ἄλλοτε καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω πρὸς τιμήν του. Δὲν τὸ λέγω διὰ νὰ σᾶς περιποιηθῶ. Λέγω μίαν ἀλήθειαν· ἦτο ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος κάμνει τιμὴν εἰς τὸ σῶμά του, ὡς καὶ πλεῖστοι ἄλλοι. Δι’ αὐτοὺς ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι νομίζω ὅτι εἶναι βλάβη διὰ τὸ ναυτικὸν ἀξιωματικοὶ τοιοῦτοι ν’ ἀπομακρυνθῶσι.

§87Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐμὲ καταλαμβάνει ἄλλο ὅριον, Κύριε!

§88Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐὰν σὲ καταλαμβάνῃ τὸ ὅριον ὅτι δὲν ἔχεις δίπλωμα, ἐγὼ δύναμαι νὰ ὁμολογήσω τὴν ἱκανότητά σου, καὶ ἂς μὴ ἔχῃς δίπλωμα. Τὰ διπλώματα δὲν κάμνουσι τοὺς ἱκανούς, καὶ μάλιστα ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὡς λαμβάνονται σήμερον. Ὅλοι λαμβάνουσι διπλώματα! Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, συνοψίζων λέγω ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἐνισχύσῃ τὸ ναυτικόν, ἐὰν ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Εἶμαι ὅμως ὑπὲρ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Αἰγίνης, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν τὸ ὅριον τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ν’ αὐξήσῃ κατά τι. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὸ ὅριον τῶν μηχανικῶν θὰ ἦτο καλὸν τὸ ταχύτερον νὰ ψηφισθῇ διὰ νὰ ἀπαλλαχθῶμεν ἀπὸ μερικοὺς Κυρίους μηχανικούς, εἰς τῶν ὁποίων τὰς χεῖρας θὰ ἦτο πολὺ δυσάρεστον νὰ περιέλθῃ τὸ νέον θωρηκτόν.

§89Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ τὸν ὀργανισμὸν ἔχομεν μηχανικοὺς αʹ τάξεως 12, βʹ 15, καὶ πλέον οὔ. Τὸ νέον θωρηκτὸν θ’ ἀπαιτήσῃ, ὑποθέτω, πλέον τῶν 26 μηχανικῶν. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω πόθεν θ’ ἀποκτήσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς τὸ νέον θωρηκτόν, διότι περὶ τῶν ἀξιωματικῶν μηχανικῶν ἐλπίζω νὰ μὴ σπουδαιολογῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγων ταῦτα εἰς ἐποχὴν καθ’ ἣν ἡ μηχανικὴ τέχνη ἔχει εἰς τὸ κατακόρυφον ἐκταθῆ καὶ ἔχει φθάσει εἰς σημεῖον ὥστε εἰς τὰ ἄλλα Κράτη καὶ κυρίως εἰς τὴν Ἀμερικὴν νὰ μὴ δύνανται νὰ γίνωσιν ἀξιωματικοὶ μηχανικοί, ἐὰν δὲν ἔχωσι δίπλωμα μηχανικοῦ, ἡμεῖς δὲ ζητοῦμεν μηχανικοὺς νὰ διευθύνωσι τὰ πλοῖα αὐτὰ τίνας; ἀνθρώπους μὴ ἔχοντας οὔτε ἀπολυτήριον δημοτικοῦ σχολείου! Παρακαλῶ τὸ ζήτημα αὐτὸ νὰ μελετήσῃ σοβαρώτατα ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἐπὶ τῆς μελέτης αὐτοῦ στηριζόμενος νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ διώξῃ καὶ τοὺς ἀχρήστους αὐτοὺς ἀξιωματικοὺς κατὰ τὸν κ. Βουδούρην, τοὺς ὁποίους τέλος πάντων ἔχομεν.

§90Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ τὴν γνώμην μου εἶπον.

§91Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως. Τώρα.

§92Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Καὶ σεῖς τοὺς διῳκήσατε καὶ ἐγὼ καὶ ἔχει καθεὶς τὴν γνώμην του.

§93Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας δὲν ἔχω ἄλλο τι ἢ μόνον τοῦτο· δὲν πρέπει νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν τί γίνεται ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ, διότι ἐκεῖ τὸ ὅριον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ὑπάρχει· εἶναι γελοῖον νὰ γίνεται λόγος περὶ ὁρίου ἡλικίας, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεὶς τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων ἔπρεπε νὰ εἶναι ἤδη ἀρχηγός, ἀφοῦ εἶναι ἄνω τῶν 60 ἐτῶν, καί, ἀφοῦ διευθύνουσι τὸ Κράτος ἄνω τῶν 60 ἐτῶν, νομίζω ὅτι δύνανται νὰ διευθύνωσι καὶ ἓν πλοῖον, διότι κάθηνται εἰς τὸ δωμάτιόν των σκεπασμένοι μὲ τὴν γούναν των καὶ δὲν ἔχουσι νὰ ὑποφέρωσι πολύ. Εἰς τὴν Αὐστρίαν, Γαλλίαν, Ἰταλίαν δὲν ἔχουσιν ὅριον ἡλικίας· εἰς τὰ Κράτη αὐτὰ ἐτέθη οὐχὶ ὡς προσὸν τὸ ὅριον ἀλλ’ ὡς εὐεργέτημα πρὸς τοὺς ἀξιωματικούς. Τοῦτο πρέπει καλῶς νὰ ἐννοηθῇ, διὰ νὰ μὴ ἐκμεταλλευώμεθα δῆθεν ἰδιοτελῶς σκεπτόμενοι καὶ προσωπικῶς ἐνεργοῦντες τί συμβαίνει εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, ὅπου ἐκεῖ τὸ ὅριον ἔχει μᾶλλον ἄλλον λόγον παρ’ ὅ,τι ἡμεῖς θέλομεν νὰ καθιερώσωμεν.

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀναγκάζομαι ν’ ἀναμιχθῶ καὶ πάλιν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἔχω γνώμας τινάς, τὰς ὁποίας θεωρῶ γνώμας ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς διὰ τῶν ἀρχηγῶν τῶν κομμάτων καὶ τῶν ἐκλεκτοτέρων μελῶν αὐτῆς ἀποδεξαμένης τὰς γνώμας ταύτας, ὅτε ἐγένετο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον αὐτῆς ἡ περὶ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων συζήτησις· ἀναγκάζομαι δὲ κατὰ κόρον νὰ ἐπαναλαμβάνω ταῦτα, διότι μοὶ φαίνεται ἄπορον ὅτι τοιαῦται γνῶμαι οἵας ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου ἐκφέρονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀκριβῶς νὰ καταπολεμῶνται αἱ γνῶμαι αὗται διὰ νὰ μὴ μένῃ καὶ τὸ κοινὸν μὲ τὴν ἐντύπωσιν τοῦ κύρους τῶν γνωμῶν, ὅταν οἱ ἐκφέροντες ταύτας προσδίδωσιν εἰς αὐτὰς ἐξαιρετικὸν κῦρος, διότι ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ διοικήσωσι τὸ ναυτικόν. Διότι, ὅταν ὑπὸ προσώπων, τὰ ὁποῖα διῴκησαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τοιαῦται γνῶμαι ἐκφέρωνται, ἀφήνωνται δὲ ἄνευ ἀνασκευῆς ἐν τῇ Βουλῇ, δημιουργεῖται ἐξαιρετικὴ πλάνη παρὰ τῇ δημοσίᾳ γνώμῃ καὶ πολλάκις ἐκ πεπλανημένων ἐνταῦθα συζητήσεων δημιουργεῖται καὶ πεπλανημένον φρόνημα περὶ τῶν θεμάτων τῶν ἐν τῇ Βουλῇ συζητουμένων. Εἶναι περίεργον ὅτι ὁσάκις πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ ὀρθότατόν τι μέτρον ἐν Ἑλλάδι προβάλλεται πάντοτε ἡ εὐρωπαϊκὴ νομοθεσία ὡς ἐχθρός. Δὲν εἶμαι τοσοῦτον εἰδήμων τῶν περὶ ὁρίου ἡλικίας διατάξεων τῆς ναυτικῆς νομοθεσίας τῆς Γερμανίας καὶ Αὐστρίας, γινώσκω ὅμως ὅτι παρὰ τῷ Γερμανικῷ στρατῷ τῷ κατὰ ξηρὰν ὅριον ἡλικίας δὲν ὑπάρχει.

§95Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ὑπάρχει ὅμως μία πυγμή, τοῦ αὐτοκράτορος.

§96Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βεβαίως. Διότι εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο ἀναγνωρίζουσιν ὅτι ἡ μόνη ἀρχὴ κανονικῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν στελεχῶν τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ εἶναι ἡ ἐπιθεώρησις.

§97Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς.

§98Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διότι, ὅταν εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἐπιθεώρησις δικαία, αὐστηρά, ἄμεμπτος καὶ ἀπηλλαγμένη εὐνοιῶν καὶ ἀπηλλαγμένη δυσμενειῶν, ὅταν τοιαύτη εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ἐπιθεώρησις, τὸ Κράτος τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ τὴν τοιαύτην ἐπιθεώρησιν ἐξικνεῖται εἰς τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἠθικῆς. Ἀλλὰ μὴ ἔχομεν ἐνταῦθα τοὺς Γερμανικοὺς θεσμούς, τὸ Γερμανικὸν στρατιωτικὸν πνεῦμα; Μὴ ἔχομεν ἐνταῦθα τὴν Γερμανικὴν αὐτοκρατορίαν μὲ τὸ κῦρος αὐτῆς; Ἔχομεν τὴν πτωχὴν καὶ μικρὰν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία κύπτει καὶ ἔκυψε μέχρι χθὲς πρὸ τῶν εὐνοιῶν τῶν κομμάτων καὶ τῆς Αὐλῆς, ἔχομεν τὴν μικρὰν Ἑλλάδα, εἰς τὴν ὁποίαν τὸ πᾶν ἔκυψε πρὸ τῆς παντοδυναμίας τῆς Αὐλῆς ἢ τῆς πολιτικῆς. Μὲ τοιαύτας ἕξεις πολιτικάς, στρατιωτικάς, ναυτικάς, ἦτο ἀδύνατόν ποτε νὰ ἐπιτύχωμεν ἐκκαθάρισιν εἴτε κανονικὴν εἴτε ἔκτακτον δι’ ἐπιθεωρήσεως. Εἴδομεν λειτουργοῦσαν ἐν τῷ στρατεύματι τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ εἴδομεν κλασσικὴν αὐτῆς ἀποτυχίαν. Ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν, Κύριοι, ὅτι ἐλειτούργησεν ἡ ἐπιθεώρησις ἀπὸ τοῦ 1899 ἀνατεθεῖσα κατὰ διεξαγωγὴν εἰς τὴν ἀπόλυτον κρίσιν τοῦ θεωρουμένου ὡς μᾶλλον ἀνεξαρτήτου, ὡς τοῦ μοιραίως ὑποχρεωμένου ἵνα φροντίζῃ περὶ τῆς τύχης τοῦ στρατοῦ, ἐκ τοῦ ὁποίου διακυβεύεται καὶ ἡ μέλλουσα Βασιλεία του, καὶ ἔσχομεν ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐκείνης τοὺς φυγάδας τοῦ 1897 ἐπὶ κεφαλῆς τῶν μεραρχιῶν. Καὶ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ὅ,τι ἔγινε διὰ ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἐκείνων οἵτινες εἶχον τραπῆ εἰς φυγὴν εἰς τὰ πεδία τῆς Θεσσαλίας! Τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ λειτουργία τῶν ἐπιθεωρήσεων. Καὶ ὅτε τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ λειτουργία τῶν ἐπιθεωρήσεων ἐν τῷ στρατεύματι τῷ Ἑλληνικῷ, ὁμιλοῦμεν ἀκόμη περὶ ἐπιθεωρήσεων; Καὶ δὲν ἀντιλαμβανόμεθα ἐπὶ τέλους ὅτι εἴμεθα μικροί, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν στενῷ κύκλῳ, ὅτι δὲν ἔχομεν τὴν δύναμιν καὶ τὸ κῦρος νὰ ἐπιβάλωμεν τὸ κράτος τῶν νόμων; Διὰ τοῦτο τὰ Κράτη τὰ λατινικά, τὰ ὁποῖα διέπονται ὑπὸ τῶν αὐτῶν περίπου ἀρχῶν, προυτίμησαν τὸ ἕτερον σύστημα, τὸ τοῦ ὁρίου ἡλικίας. Θὰ ἦτο δὲ εὐτύχημα διὰ τὴν Ἑλλάδα, ἐὰν παραιτουμένη τῶν δεδομένων τῆς Αὐστρίας καὶ Γερμανίας ἐπείθετο ὅτι πρέπει νὰ πράττῃ ὅτι πράττει ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἰταλία. Εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα ἀνεγνώρισαν ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης διὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως εἶναί τι ἀπολύτως ἀδύνατον καὶ ἐθεσμοθέτησαν τοὺς περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμους, ἐθέσπισαν δὲ τοὺς περὶ ὁρίου ἡλικίας νόμους ἐν ἐπιγνώσει ὅτι μὲ τὰ ὅρια τὰ στενὰ κινδυνεύει καὶ ἡ μεγάλη ἱκανότης πολλάκις νὰ ἐκλείψῃ προώρως. Ἀλλ’ εἶναι τόσον τὸ μέγα ἀγαθὸν τὸ ἐκ τοῦ ὁρίου ἡλικίας, ὥστε ἂς χαθῇ μία ἱκανότης χάριν τῶν πολλῶν· ἔχομεν δὲ τὸ δεδομένον ὅτι ὁ Γαλλικὸς στρατὸς ἐστερήθη τοῦ στρατηγοῦ Σωσιὲ ἕνεκα τοῦ ὁρίου ἡλικίας, καὶ ὅτι δι’ αὐτὸν τὸν ἐνδεδειγμένον ἀρχιστράτηγον ἐν πολέμῳ δὲν ἐψήφισαν νόμους προνομιακοὺς ἐν Γαλλίᾳ. Τοιαῦτα διδάγματα ἔχομεν εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἀρχὴ αὕτη τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας; Εἶναι ἀρχὴ ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος; Οὐχὶ βεβαίως, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ σῶμα δὲν ἀντέχει ἡ ἐπιστημονικωτέρα διάνοια δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκρατήσῃ πλήρη τὴν ἀναλαμπὴν αὐτῆς ἐν τῇ ὥρᾳ τῆς ἐνεργείας. Τὸ νομοσχέδιον ἔχουσι χαρακτηρίσει ὡς προσωπικόν, ἐγὼ ὅμως δὲν τὸ χαρακτηρίζω ὡς τοιοῦτον. Ὅριον τῆς ἡλικίας ὁρίζομεν διὰ τοὺς πλωτάρχας τὸ 60ὸν ἔτος. Τοῦτο τὸ ὅριον ἰσχύει εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου, ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ νέου μέτρου διὰ τοῦ ὁποίου εἰσάγονται καινὰ δαιμόνια, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐξομοιώσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ πρὸς τὰ ἀλλαχοῦ κρατοῦντα. Κατὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν διὰ τοῦ νομοθετήματος αὐτοῦ εὑρίσκεται ἐν διαφωνίᾳ πρὸς ὅσα ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς εἶχεν ἐξενέγκει διὰ τῆς ἐκθέσεώς της, διότι ἡ ἐπιτροπὴ εἶχε γνωμοδοτήσει περὶ ἐκκαθαρίσεως τελεσθησομένης διὰ ξένου ὀργανωτοῦ, τὸ δὲ νομοσχέδιον τὸ ὑπουργικὸν ὁμιλεῖ περὶ ἐκκαθαρίσεως ἀποτελουμένης ἀπὸ τριμελῆ ἐπιτροπήν. Ἡ ἀρχὴ εἶναι μία καὶ ἡ αὐτή, ἡ ἐκκαθάρισις, ἡ διαδικασία ὅμως εἶναι διάφορος. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς τῆς διαδικασίας; Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις εἰργάσθη ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ ναυτικοῦ καὶ ὑπὸ ἄλλας ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἐξηγοῦμαι διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ ἐπιτροπὴ τῶν ναυτικῶν πραγμάτων εἰργάζετο εἶχε ὑπ’ ὄψει ἐργασίαν συνεχῆ πολλῶν ἐτῶν, εἶχεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι θὰ κληθῇ ξένος ὀργανωτής, ὅστις διὰ τῆς ναυτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ διὰ τῶν γυμνασίων θέλει πεισθῆ περὶ τῆς ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Τώρα πρόκειται περὶ ταχίστης ἐκκαθαρίσεως ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τῆς βίας τῶν πραγμάτων καὶ ὑπὸ τοῦ κινδύνου. Τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναμένωμεν τὴν ἄφιξιν τοῦ ξένου ὀργανωτοῦ, ὅστις δυνατὸν νὰ ἔλθῃ μετὰ ὀκτὼ μῆνας ἢ μετὰ ἓν ἔτος, διότι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ὁμονοίας, τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς διοικήσεως καὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ ναυτικῷ. Τοῦ ὀργανωτοῦ ἡ ἄφιξις δὲν εἶναι φάρμακον τοῦ παρόντος, ἀλλ’ εἶναι φάρμακον διὰ τὸ ναυτικὸν τοῦ μέλλοντος. Δὲν γνωρίζομεν δὲ ποία θὰ εἶναι ἡ δρᾶσις τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν θὰ κληθῇ ὁ ξένος ὀργανωτής. Αἱ περιστάσεις ἐπιβάλλουσι ταχίστην ἐνέργειαν, τὰ μέτρα πρέπει νὰ εἶναι ἐπείγοντα καὶ ἀποτελεσματικά. Εἶναι περίεργον, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν διὰ συμβάσεως, ἣν θὰ ψηφίσωμεν ἴσως ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἀποφασίζομεν τὴν ἀγορὰν νέων πολεμικῶν πλοίων μεγαλειτέρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν καὶ τὰ ὁποῖα θ’ ἀποτελέσωσι πρὸς τὸ παρὸν τὴν ἀληθῆ καὶ μόνην πολεμικὴν δύναμιν τοῦ ἡμετέρου ναυτικοῦ, εἶναι περίεργον, λέγω, νὰ ὁμιλῶμεν περὶ συντάξεων, νὰ ὁμιλῶμεν περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ οὐχὶ περὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν. Ὑπάρχει γνώμη καὶ ἐν τῷ σώματι τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ δημοσίᾳ, ὅτι δὲν εὑρίσκονται ἀνώτερα στελέχη ἐν ἐπαρκείᾳ, διὰ νὰ ἐκπαιδεύσωσι καὶ διοικήσωσιν. Ἀλλὰ διὰ νὰ ἐπαρκέσωσιν ὀφείλομεν νὰ διατηρήσωμεν τοὺς ἀνικάνους, οἱ ὁποῖοι θὰ διοικήσωσι μεγάλας δυνάμεις; Ἐὰν πρόκειται νὰ δώσωμεν τὴν διοίκησιν μεγαλειτέρων ναυτικῶν δυνάμεων εἰς αὐτούς, προτιμότερον εἶναι νὰ σώσωμεν τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δώσωμεν μὴ παραγγέλλοντες πλοῖα πολεμικά. Θὰ εἶναι μεγαλειτέρα βλάβη, ἐὰν δώσωμεν τὰ ἑκατομμύρια αὐτὰ παρὰ ἐὰν ἐπιβαρυνθῶμεν διὰ τῶν συντάξεων. Ἐὰν ἀναγνωρίζωμεν τὴν ποιότητα ἀνεπαρκῆ, ἐπιβάλλεται ἡ ταχίστη ἐκκαθάρισις, ἀκριβῶς διότι ἀπαιτεῖται μείζων ἐπάρκεια. Τοῦτο εἶναι τὸ μέγιστον ἐπιχείρημα τῆς ἐκκαθαρίσεως, τοῦτο εἶναι τὸ μέγιστον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς ταχυτέρας ἐκκαθαρίσεως. Ἐὰν εὑρισκώμεθα ἐν ἀνεπαρκείᾳ, τὸ ἐπαναλαμβάνω καὶ τὸ τονίζω, διότι πρέπει νὰ τονισθῇ, ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν καθ’ οἱονδήποτε τρόπον περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κατωτέρων στελεχῶν, ἀλλ’ οὐδέποτε πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς τὸ ναυτικὸν ἀνώτερα ἀνίκανα στελέχη νὰ διοικῶσι τὰ πλοῖα, διὰ τὰ ὁποῖα ἑκατομμύρια ὅλα θὰ δαπανήσωμεν καὶ πρέπει νὰ δαπανήσωμεν. Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι οὔτε στόλοι οὔτε στρατοὶ δημιουργοῦνται ἄνευ χρημάτων. Ὀφείλομεν νὰ μελετήσωμεν τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου καὶ ἐν εἰλικρινείᾳ ν’ ἀποφανθῶμεν μέχρι τίνος σημείου πρέπει νὰ ἐντείνωμεν τὰς δυνάμεις ἡμῶν μεθοδικῶς ἐνεργοῦντες πρὸς δημιουργίαν στόλου καὶ στρατοῦ. Αὗται αἱ κραυγαὶ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν πρόκειται περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν στελεχῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ περὶ ἀποβολῆς τῶν ἀνικάνων, πρέπει νὰ παύσωσι, διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἐκκαθαρίζομεν τὰ στελέχη στρατὸς καὶ ναυτικὸν δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ, θὰ δαπανῶμεν δὲ ἢ μᾶλλον θὰ σπαταλῶμεν ἀσκόπως. Ἐφ’ ὅσον δ’ ὅμως μεριμνῶμεν περὶ στρατοῦ καὶ στόλου οἱ κλαυθμοὶ περὶ συντάξεως δὲν ἔχουσι κανένα λόγον, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω ὅτι μείζων θὰ εἶναι ἡ βλάβη τοῦ Κράτους ἐκ τῆς παραμονῆς τῶν ἀνικάνων παρὰ ἐκ τῆς πληθώρας τῶν συντάξεων, παράδειγμα δ’ ἔχομεν τὸν πόλεμον τοῦ 1897. Διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων ἀφήσαμεν τοὺς ἀνικάνους νὰ ὁδηγήσωσι τὰς στρατιωτικὰς δυνάμεις ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπαναληφθῇ πάλιν τὸ αὐτό, καταστροφὴ ἄφευκτος τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας θέλει ἐπέλθει καὶ ἡ διαγραφὴ τῆς Ἑλλάδος ἐκ τοῦ χάρτου.

§99ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βάλτου Βουλευτοῦ δὲν θέλω ν’ ἀπαντήσω οὔτε θέλω νὰ εἴπω περὶ τῶν νομοσχεδίων, περὶ τοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον εἶχον ὑποβάλει ἐγὼ ὡς Ὑπουργός, οὔτε περὶ τῶν παραγγελιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας μου. Δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ καταλαμβανόμενοι ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας εἶναι ἀνίκανοι καὶ μὴ χρήσιμοι. Κατὰ τὸν πόλεμον ὁ νῦν πλοίαρχος Ἠλίας Μαυρομιχάλης, ὁ ὁποῖος σήμερον ἀποπέμπεται ἀπὸ τὸ ναυτικόν, ἦτο ἀρχηγὸς τοῦ ἀποβατικοῦ σώματος. Διετάχθη νὰ βοηθήσῃ εἰς τὰ Φάρσαλα τὸν στρατηγὸν Σμολένσκην· προσεκάλεσε τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ εἰς τὸ καρὲ τοῦ θωρηκτοῦ καὶ εἶπεν εἰς αὐτούς· «τίς θέλει νὰ μὲ ἀκολουθήσῃ κατὰ προτίμησιν;». Ἑπτὰ τῶν ἀξιωματικῶν ἠρνήθησαν. Καὶ ἐν τούτοις τὸν ἀξιωματικὸν αὐτὸν ἀποπέμπετε, τοὺς δὲ ἀρνηθέντας προβιβάζετε. Εἶναι στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν σοβαρώτερον ὀφείλει νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ οὐχὶ περὶ προσώπων. Βεβαίως πρέπει νὰ γίνῃ ἐκκαθάρισις· ἀλλ’ ἡ ἐκκαθάρισις γίνεται μόνον δι’ ἐπιθεωρήσεως, ἡ ἡλικία δὲ οὐδαμῶς ἰσχύει οὐδὲ θεωρεῖται ὡς προσόν. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος δὲν ἔδωκε τὴν ἀπαιτουμένην προσοχήν, οὐδὲ παρετήρησε τί γίνεται ἐν Γαλλίᾳ καὶ Ἰταλίᾳ, ὅπου τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας δὲν εἶναι προσόν. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ἐπισπεύσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ νὰ προκαλέσῃ ἐπιτροπήν, ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τούτου. Πρέπει νὰ πράξῃ τοῦτο, διὰ νὰ μὴ μεταμεληθῇ ἀργότερον εἰς βάρος τοῦ Κράτους.

§100Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ προσώπων, λυποῦμαι δέ, διότι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης συνάδελφος ἀνέμιξε τὸ ὄνομα τοῦ πλοιάρχου κ. Ἠλία Μαυρομιχάλη, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ἔχω διάφορον γνώμην ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ αὐτός.

§101Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἴπετε περὶ ἀνικάνων.

§102Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Λυποῦμαι, διότι γίνεται ἀνάμιξις ἐν τῇ Βουλῇ ἀτόμων. Διότι, ἐὰν ἤθελον νὰ ὁμιλήσω περὶ προσώπων, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπὸ τὸ Ναυτικόν, δὲν θὰ ἔλεγον διὰ τὸν πλοίαρχον Ἠλίαν Μαυρομιχάλην, τὸν ὁποῖον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας θὰ παρασύρῃ, ὡς καὶ τὸν στρατηγὸν Κ. Σμολένσκην, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου ἐκλήθη νὰ ὑπηρετήσῃ τότε. Ἐάν, ἐπαναλαμβάνω, ἤθελον μιμηθῆ τὴν αὐτὴν τακτικὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσσήνης, θὰ ἐζήτουν νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις τοῦ διοικητοῦ τῆς Μοίρας τοῦ Ἀμβρακικοῦ, θὰ ἐβλέπετε δὲ ποῖοι θ’ ἀπεπέμποντο διὰ τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων καὶ τίνες θὰ ἔμενον.

§103Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις, διὰ νὰ ἴδητε ποῖοι πρέπει νὰ φύγωσιν ἀπὸ τὸ ναυτικὸν καὶ ποῖοι πρέπει νὰ μείνωσιν.

§104Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω...

§105Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς ὅσα εἶπον δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, κ. Ὑπουργέ, ν’ ἀπαντήσητε.

§106Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ πλοίαρχος Ἠλίας Μαυρομιχάλης προσέφερεν ὑπηρεσίας, ἂν δὲ τυχαίως τὸν καταλαμβάνει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, αὐτὸ δὲν ἔχει σημασίαν οὔτε ἀποτελεῖ ὕβριν. Ὀφείλω συγχρόνως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν σας, ὅτι θεωρῶ ἐντελῶς ἀνακριβεῖς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης Βουλευτής. Ὁ πλοίαρχος Ἠλίας Μαυρομιχάλης δὲν ἦτό ποτε εἰς τὰ Φάρσαλα, οὐδέποτε θὰ εὑρεθῶσιν ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ν’ ἀρνηθῶσιν εἰς τὸν ἀρχηγόν των νὰ βαδίσωσιν ἐκεῖ ὅπου τοὺς διατάσσει.

§107Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν καθὼς καὶ κατὰ τὰς προηγουμένας τοιαύτας ἐπεκαλέσθη κοινοβουλευτικὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τῆς ἐξετάσεως τῶν ναυτικῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ αὕτη λαβοῦσα τὴν ἐντολὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν μελέτην τῆς καταστάσεως τοῦ ναυτικοῦ δὲν ὑπέδειξε τοιοῦτόν τι ὅριον εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἢ μᾶλλον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, οὔτε ὑπεχρέωσε τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ συνταυτίσῃ τὸ ὅριον τῶν μαχίμων μὲ τὸ ὅριον τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο μέτρον δὲν ἔδωκε γνώμην οὔτε τὸ Ἐπιτελεῖον, ὅπερ, ὡς πληροφοροῦμαι, ἄλλως ἔχει σκεφθῆ. Ἡ Βουλή, κύριοι Βουλευταί, δὲν παρῆλθε πολὺς χρόνος κατὰ τὸν ὁποῖον ἐψήφισε νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἐγκατεστάθη τὸ Ἀνώτατον Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, μεταξὺ δὲ τῶν ἄλλων καθηκόντων του τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦτο ἔχει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ συντάσσῃ καὶ σχέδια νόμων· ἑπομένως καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, ὡς γνωρίζομεν πάντες, ἐκλήθη νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας καὶ συνέταξε τοιοῦτον. Δὲν εἶναι ὅμως τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ὅπερ εἶναι πολὺ διάφορον ἐκείνου, εὐχῆς δ’ ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν ὑπεβάλλετο ὡς εἶχε τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τὸ συνταχθὲν ὑπὸ τοῦ Ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον ἐνομοθετήθη καὶ πρὸς αὐτὸν ἀκόμη τὸν σκοπόν, διὰ νὰ συντάσσῃ δηλαδὴ καὶ νομοσχέδια. Χαίρω δ’ ἐξ ἄλλου, ὅτι αἱ γνῶμαί μου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν συνταυτίζονται μὲ τὰς γνώμας τοῦ ἐκ Βάλτου ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅστις ἐχρησίμευσε καὶ ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Μεσσήνης κ. Σπ. Κουμουνδούρου.

§109Σ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν ἀποσύρω, διότι ἔχει ἐσπευσμένως διατυπωθῆ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τοῦ κ. Σ. Πολυζώη ἔχουσα οὕτω· «Νὰ διαγραφῶσιν οἱ βαθμοὶ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν παραγράφων ἢ ἐδαφίων 3, 4, 5, 6, 7 καὶ 8 τοῦ ἄρθρου 1». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχουσιν ἕτεραι τροπολογίαι τῶν βουλευτῶν κ. Ν. Κρίσπη, Σ. Γεωργοπούλου, Ν. Μπαλάφα, Ξ. Μαυρομμάτη, Ν. Ζούζουλα καὶ Ν. Τσούχλου, ἔχουσα οὕτως· «Ἀντὶ τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ ἀνωτέρω σχεδίου νόμου σημειουμένης ἡλικίας τῶν 57 ἐτῶν διὰ τοὺς ἀντιπλοιάρχους καὶ ἀρχιφροντιστάς, νὰ τεθῇ ἡλικία τῶν 58 ἐτῶν, ἤτοι «οἱ ἀντιπλοίαρχοι καὶ ἀρχιφροντισταὶ τὸ 58 ἔτος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§111Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους παρέμεινεν ἀκόμη τὸ «οἱ φέροντες βαθμὸν πλοιάρχου ἢ καὶ ἀνώτερον», τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§112Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2 ἐπέρχεται τὸ ἑξῆς ἀδίκημα, ὅτι μόνοι οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν ἢ ἰσχὺν τοῦ νόμου καταληφθησόμενοι ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας θὰ προαχθῶσιν ἀποστρατευόμενοι εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμόν, τοῦ ὁποίου θὰ λάβωσι καὶ τὴν σύνταξιν. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προέβη εἰς ὑποβολὴν τοιούτου νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας, χωρὶς ὅμως δι’ αὐτοῦ νὰ προσγίγνηται παρόμοιον ἀδίκημα, διότι οὗτος ὁρίζει ὅτι θ’ ἀποστρατεύωνται μὲ τὸν ἀνώτερον βαθμὸν καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐν προσεχεῖ μέλλοντι θ’ ἀποστρατεύωνται, ἀρκεῖ μόνον νὰ ἔχωσιν οἱ ἀνώτεροι διετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ τελευταίῳ βαθμῷ, καθ’ ἣν ἐποχὴν θ’ ἀρχίσῃ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου κλπ. Ἐὰν τὸ τοιοῦτον ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν καὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἤθελεν ἀρθῆ τὸ ἀδίκημα τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον δὲν παρέχει ἀδίκημα μόνον εἰς τοὺς ἀποστρατευομένους ἀξιωματικούς, οὓς ἀδικεῖ τὸ Δημόσιον, διότι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρξωσιν ἀξιωματικοὶ προβιβασθέντες πρὸ 2 μόλις ἢ πρὸ 3 μηνῶν καὶ ὑπάρχει εἷς, ὁ ὁποῖος προαχθεὶς ἐσχάτως πρόκειται ἤδη ν’ ἀποστρατευθῇ δυνάμει τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου λαμβάνων καὶ ἄλλον ἕνα βαθμόν, ἤτοι ἐν διαστήματι 3 μηνῶν θὰ εὑρεθῇ λαβὼν δύο βαθμοὺς εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὅθεν διὰ τὸν λόγον πρῶτον ὅτι τινὲς τῶν ἀξιωματικῶν θὰ συμβῇ νὰ λάβωσιν ἐν διαστήματι ὀλιγίστων μηνῶν δύο βαθμοὺς καὶ δεύτερον ὅτι οἱ ἐν προσεχεῖ μέλλοντι ἀποστρατευόμενοι, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐνδεχόμενον ν’ ἀποστρατευθῶσι καταλαμβανόμενοι ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας μετὰ 2 ἢ 3 μῆνας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου οὐδένα βαθμὸν θὰ λάβωσι, νομίζω ὅτι ἡ παράγραφος αὕτη τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι ἡ πρώτη τοῦ δευτέρου ἄρθρου, πρέπει νὰ γίνῃ οἵα ἡ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἔχει καὶ δευτέραν παράγραφον· τί δὲ νομίζετε ὅτι διακηρύττεται διὰ ταύτης; Ὅτι ὅσοι τῶν ἀξιωματικῶν ἐπιθυμοῦσιν, εἴτε ἱκανοὶ εἶναι εἴτε ἀνίκανοι — καὶ θὰ εἶναι ὅλοι ἱκανοί —, ν’ ἀπομακρυνθῶσι τῆς ὑπηρεσίας ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου, θὰ λάβωσι καὶ ἕνα βαθμὸν ἐπιπλέον, δηλαδὴ προσκαλοῦνται οἱ ἀξιωματικοὶ παντὸς κλάδου ὅπως ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου ζητήσωσι ν’ ἀποστρατευθῶσι καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ Πολιτεία θὰ τοῖς χαρίζῃ καὶ ἕνα βαθμόν. Καὶ τίνες νομίζετε ὅτι θὰ ζητήσωσι ν’ ἀποστρατευθῶσιν, ἵνα λάβωσι τὸ εὐεργέτημα τοῦ ἐπιπλέον βαθμοῦ; Οἱ ἀνίκανοι; Ὄχι· ἀλλ’ οἱ ἱκανοί. Τίς ἡ ἀνάγκη λοιπὸν νὰ παρακινήσητε τοὺς ἱκανοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ φύγωσι; Διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν λόγῳ ἀτομικοῦ συμφέροντος θὰ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ φύγωσιν, ἐπειδὴ συμπίπτει μετὰ 3 ἢ 4 ἔτη νὰ καταλαμβάνωνται ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας· ἐξ ὑπολογισμοῦ λοιπὸν προβλέποντες ὅτι θ’ ἀποστρατευθῶσιν ἄνευ βαθμοῦ ἀνωτέρου, βεβαίως θὰ σπεύσωσι νὰ ὑποβάλωσιν αἰτήσεις πρὸς ἀποστρατείαν καίπερ ὄντες ἱκανοὶ ἀξιωματικοί. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τροπολογίαν διὰ τῆς ὁποίας ἡ μὲν αʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου ἀφομοιοῦται μὲ τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, ἡ δὲ βʹ παράγραφος διαγράφεται καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§113Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἔχει δίκαιον. Βεβαίως οὐδεὶς ἀξιωματικὸς ἱκανὸς θὰ θελήσῃ νὰ ἀπομακρυνθῇ τῶν τάξεων τοῦ ναυτικοῦ διὰ νὰ λάβῃ ἕνα βαθμόν. Διὰ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ θ’ ἀποχωρήσωσιν οὐχὶ ἱκανοὶ ἀλλ’ ἀξιωματικοὶ ἢ μᾶλλον ἀξιωματικός, ὅστις ἐσύρθη εἰς τὸ ἀνακριτικὸν συμβούλιον καὶ παρήλασαν πρὸ αὐτοῦ 50 ὑπαξιωματικοί, οἵτινες ἔλεγον ὅτι, ὅτε ἡ Πρέβεζα ἐβομβαρδίζετο, εἶχεν κρυφθῆ εἰς τὸ ὑπόστρωμα τοῦ πλοίου. Αὐτὸς καλὰ θὰ κάμῃ νὰ φύγῃ. Ὑπάρχει ἄλλος ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος, ὅτε εἶδεν οὐχὶ πλοῖα ἐχθρικὰ ἀλλὰ μόνον καπνὸν μακρὰν ἀναθρώσκοντα, ἐτράπη εἰς τοιαύτην φυγήν, ὥστε παρ’ ὀλίγον νὰ διαρραγῶσιν οἱ λέβητες τοῦ θωρηκτοῦ «Σπέτσαι»! (γέλωτες). Τοιοῦτοι ἄνανδροι ἀξιωματικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι θέσιν πλέον εἰς τὸ ναυτικόν, τὸ ὁποῖον ἀρκετὸν χρόνον τοὺς ἠνέχθη. Εἰς τὸ ναυτικὸν πρέπει νὰ μείνωσιν ἀξιωματικοὶ ἱκανοί, εὐπαίδευτοι καὶ τοῦ καθήκοντος. Διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἀναγκαία διὰ νὰ φύγωσιν οἱ ἀνίκανοι καὶ ἄχρηστοι εἰς τὸ σῶμα.

§114Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι ἀντιμέτωπος πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Χαλκίδος συνάδελφον καὶ σεβαστόν μοι φίλον, πρώην δὲ Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Νομίζω ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, ἥτις εἶναι καθαρῶς χαριστική, θ’ ἀπομακρυνθῶσι καὶ ἱκανοὶ ἀξιωματικοί, οἱ δὲ ἀνίκανοι, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι, ὡς περιέγραψεν ὁ κ. ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος, θὰ κριθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία καὶ αὐτὴ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ σώματος τοῦ ναυτικοῦ καὶ γνωρίζει, ὅπως καὶ ὁ φίλος μου, τὸ ποιὸν ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τήν τε Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῶσι τὴν τροπολογίαν μου.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουντουριώτου.

§116Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ τροπολογία μου εἶναι δικαιοτάτη καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος ἐτροποποίησε τὸ νομοσχέδιον εἰς διάφορα σημεῖα, ὀφείλει νὰ δεχθῇ ταύτην, διότι πρόκειται νὰ ἐξασφαλισθῇ ὁ ἄρτος εἰς τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά. Ὅτε οἱ ἀξιωματικοὶ ἀποφασίζουσι ν’ ἀπέλθωσι τῶν τάξεων τοῦ σώματος διευκολύνοντες τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, νομίζω ὅτι οὗτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ δείξῃ πρὸς αὐτοὺς ἐπιείκειαν, διότι ἐπὶ τέλους οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν οὗτοι ἢ τὴν μικρὰν των σύνταξιν τὴν ὁποίαν νὰ μεταβιβάσωσιν εἰς τὴν σύζυγον καὶ τὰ τέκνα των, ἐὰν ἔχωσι, διότι κατὰ τὸν ὑπάρχοντα νόμον δὲν δύνανται νὰ λάβωσι σύνταξιν αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανά, ἐὰν δὲν συνεπλήρωσαν ἔτος μετὰ τὸν γάμον των, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἰσχύει ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς. (Ἀπορρίπτεται συναινέσει τῆς Βουλῆς ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πολυζώη).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ἰ. Κουντουριώτου ἔχει ὡς ἑξῆς· «Αἱ χῆραι καὶ τὰ ὀρφανὰ τῶν κατὰ τὸν παρόντα νόμον ἀποστρατευομένων ἀξιωματικῶν δικαιοῦνται εἰς τὴν ἀπολαβὴν συντάξεως, καὶ ἂν δὲν συνεπληρώθη ἔτος ἀπὸ τῆς τελέσεως τοῦ γάμου αὐτῶν πρὸ τῆς ἀποστρατείας των».

§118Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δέχομαι τὴν τροπολογίαν μὲ τὴν διαφορὰν ἡ φράσις «κατὰ τὸν παρόντα νόμον» νὰ γίνῃ «κατὰ τὸ παρὸν ἄρθρον». (Γίνεται δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κουντουριώτου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ψηφίζεται οὕτω τροποποιηθὲν τὸ ἄρθρον 2 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 3).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχει τροπολογία τῶν κυρίων Π. Μαυρομιχάλη, Γρ. Φούφα, Ἀ. Γαρουφαλλιᾶ, Σπ. Γεωργοπούλου, Π. Σισμάνη, Ξ. Μαυρομμάτη καὶ Ἀδ. Ῥουσοπούλου ἔχουσα οὕτω: Τὸ ἄρθρον τοῦτο τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς· «Οἱ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου ἀποστρατευόμενοι μὴ μάχιμοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, οἱ φέροντες τὸν ἀνώτατον βαθμὸν τοῦ κλάδου εἰς ὃν ἀνήκουσι, δικαιοῦνται οὐ μόνον εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ τοῦ μαχίμου κλάδου, ἀλλὰ καὶ προάγονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦτον, καίπερ μὴ ὑπάρχοντος ἀνωτέρου βαθμοῦ ἐν τῷ κλάδῳ αὐτῶν». Ἐπίσης ὑπάρχει ἑτέρα τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Γ. Παπαβασιλείου, Θ. Λέκα, Κ. Ἰ. Ἀγγελοπούλου, Ἰ. Δ. Ῥάλλη καὶ Π. Πετρίδου ἔχουσα οὕτως· «Εἰς τὸ ἄρθρον 3 καὶ μετὰ τὰς λέξεις «τοῦ κλάδου εἰς ὃν ἀνήκουσι» παρακαλοῦμεν νὰ προστεθῇ «καθὼς καὶ οἱ διανύσαντες ὀκτὼ ἐτῶν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ ὑπηρεσίαν δικαιοῦνται μόνον εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἀντιστοίχου ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ τοῦ μαχίμου κλάδου». (Ἀπορρίπτονται ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι ἀποφάσει τῆς Βουλῆς).

§120Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἡ τροπολογία αὐτὴ εἶναι δικαιοτάτη καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ τὴν ἀπέρριψεν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§122Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ἐξ ἑνὸς ὑποναυάρχου καὶ δύο πλοιάρχων ἐκ τῶν νεωτέρων κατ’ ἀρχαιότητα, ἢ ἐν ἐλλείψει ὑποναυάρχου ἐκ τριῶν πλοιάρχων ἐκ τῶν νεωτέρων κατ’ ἀρχαιότητα» καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν ἑξῆς· «ἐξ ἑνὸς ὑποναυάρχου καὶ δύο ἐκ τῶν τριῶν νεωτέρων κατ’ ἀρχαιότητα πλοιάρχων ἢ ἐν ἐλλείψει ὑποναυάρχου ἐκ τριῶν πλοιάρχων ἐκ τῶν τεσσάρων νεωτέρων κατ’ ἀρχαιότητα». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§124Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «συμπεπληρωμένην εἰκοσιπενταετῆ ὑπηρεσίαν» ἀντικαθιστάμεναι διὰ τῶν ἑξῆς· «ἀποκτήσῃ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα». Εἰς τὸ αὐτὸ ἄρθρον διαγράφονται αἱ λέξεις «μέχρι συμπληρώσεως τῆς εἰκοσιπενταετοῦς αὐτῶν ὑπηρεσίας» ἀντικαθιστάμεναι διὰ τῶν ἑξῆς· «μέχρις ἀποκτήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου». Νὰ προστεθῇ δὲ ὡς δευτέρα παράγραφος ἡ ἑξῆς· «Ἐξαιρετικῶς προκειμένου περὶ ἀνθυποπλοιάρχων, περὶ σημαιοφόρων καὶ περὶ τῶν τούτοις ὁμοιοβάθμων τῶν λοιπῶν κλάδων τοῦ Β. Ναυτικοῦ κριθέντων στασίμων, μὴ κεκτημένων δὲ κατὰ τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς τὸ πρὸς σύνταξιν δικαίωμα, ἐπιτροπή, συγκροτουμένη κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ παρόντος νόμου, θέλει γνωμοδοτήσει ἐκ νέου μετὰ παρέλευσιν τριετίας περὶ τῆς πρὸς προαγωγὴν ἱκανότητος ἢ περὶ τῆς εἰς τὸν βαθμὸν ὃν φέρουσιν ὁριστικῆς στασιμότητος αὐτῶν. Εἰς τοὺς ἐκ δευτέρου κριθέντας ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς στασίμους ἐφαρμόζονται, ἐπὶ τούτῳ τῷ λόγῳ, αἱ περὶ ἀποτάξεως διατάξεις τοῦ ΤΜΗʹ νόμου τῆς 23 Αὐγούστου 1856 «περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ».

§125Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ποῖος ὁ λόγος τῆς τροπολογίας, ἀφοῦ ἐκρίθησαν ἅπαξ στάσιμοι;

§126Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ διορθωθῶσιν.

§127Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ ἐγένετο κατόπιν παρατηρήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ τοῦ Βουλευτοῦ Ὕδρας.

§128ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ πρότασίς σας, κύριε Ὑπουργέ, εἶναι πολὺ ὀρθή, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα εἶναι μακρόν· καλλίτερον νὰ γίνῃ διετία.

§129ΑΛ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Διατί δὲν ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις καὶ εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς;

§130Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πολυζώη ἔχουσα ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 5 προστίθενται τὰ ἑξῆς· λαμβάνοντες κατ’ ἀμφοτέρας τὰς περιστάσεις τὴν σύνταξιν τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρω βαθμοῦ, ἐὰν ἔχωσι συμπεπληρωμένην οἱ μὲν ἀνώτεροι διετῆ, οἱ δὲ κατώτεροι πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν τελευταῖον βαθμόν· οἱ δὲ ἀνθυποπλοίαρχοι καὶ σημαιοφόροι καὶ οἱ τούτοις ἐξομοιούμενοι λαμβάνουσι καὶ τὸν βαθμόν».

§132Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, διὰ τοῦ ἄρθρου 2 παρέχεται σύνταξις ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ βαθμὸς ἀνώτερος εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἀπομακρύνεται τῆς ὑπηρεσίας εἴτε καταλαμβανόμενος ἀπὸ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας εἴτε τῇ αἰτήσει του. Διὰ τοῦ ἄρθρου ὅμως 5 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ὄχι μόνον δὲν παρέχεται σύνταξις ἀνωτέρου βαθμοῦ εἰς τὸν ἀμέσως ἀπομακρυνόμενον συνεπείᾳ γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἔχει συμπεπληρωμένα τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του καὶ ὁ ὁποῖος κατ’ ἀνάγκην θὰ μείνῃ ἀκόμη νὰ συμπληρώσῃ τὰ ἔτη τῆς συντάξεώς του καὶ μετὰ 8 ἢ 10 ἔτη θ’ ἀπέλθῃ μὲ τὸν βαθμὸν τὸν ὁποῖον ἤδη ἔχει. Ἐνδεχόμενον, Κύριοι, ἡ ἐπιτροπὴ τῆς ἐκκαθαρίσεως νὰ ὑποπέσῃ καὶ εἰς πλάνην· διατί τὸν ἀξιωματικὸν ἐκεῖνον τὸν ἱκανὸν καὶ ἐκ πλάνης ἴσως θεωρηθέντα ἀνίκανον ν’ ἀπομακρύνωμεν χωρὶς νὰ δίδωμεν καὶ εἰς αὐτὸν ὅ,τι δίδεται καὶ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος οἰκειοθελῶς ἀπέρχεται ἢ εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος καταλαμβάνεται ὑπὸ τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας; Βλέπετε ὅτι δὲν ὑπάρχει ἄρθρον, ἐκτὸς τοῦ 4ου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐπιφέρῃ καὶ ἓν ἀδίκημα. Λέγω ταῦτα ἐν γνώσει ὅτι δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν, τὰ λέγω ὅμως διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ἐν τῷ μέλλοντι ὡς διαμαρτυρία ἐνώπιον τῆς νέας Βουλῆς, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ διὰ νὰ διορθώσῃ ἐκεῖνα, δι’ ὧν ἐπιβάλλονται τὰ ἀδικήματα ταῦτα. Εἰς τὸν στρατὸν τῆς ξηρᾶς, Κύριοι, ὁ κρινόμενος ἀνίκανος θεωρεῖται στάσιμος, καὶ μετὰ μίαν ἄλλην ἐπιθεώρησιν δύναται νὰ θεωρηθῇ ἱκανὸς καὶ νὰ προαχθῇ καὶ ἐνδεχόμενον νὰ θεωρηθῇ καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἐπιθεώρησιν ἀνίκανος καὶ ὅμως δὲν ἀπομακρύνεται τῶν τάξεων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τρίτου ἐξεταζόμενος δύναται νὰ προαχθῇ.

§133Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τέλος πάντων ἀποστρατεύεται. Εἶναι νεώτερος νόμος· δὲν τὸν ἠξεύρετε.

§134Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἔστω, ἀλλὰ μετὰ τρεῖς ἐπιθεωρήσεις ἀποστρατεύεται καὶ πάλιν, ἂν τρὶς θεωρηθῇ ἀνίκανος· ἐδῶ τὸν ἀπομακρύνομεν εὐθὺς ὡς θεωρηθῇ ἀνίκανος ὑπὸ μιᾶς ἐπιτροπῆς.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ περίπτωσις διὰ νὰ μὴ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγίνης, εἶναι ἡ παροῦσα, διότι οὐδὲν ὑπάρχει ἀδικώτερον τῆς γνώμης του.

§136Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Μὴ ἀνησυχεῖτε· δὲν πρόκειται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§137Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἀνησυχῶ· ὁμιλῶ καὶ πάλιν πρὸς ἐπανόρθωσιν τῶν πραγμάτων, διὰ νὰ μὴ μείνῃ ὁ κόσμος μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι αὐτὰ τὰ ὁποῖα εἴπετε εἶναι ἀπολύτως ὀρθά. Ὑπάρχουσι δύο στάδια κατὰ τὸ νομοθέτημα ἀποστρατεύσεως· τὸ πρῶτον εἶναι λόγῳ ὁρίου ἡλικίας ἢ ἑκουσίως καὶ τὸ δεύτερον εἶναι τὸ τῆς ἐξαναγκαστικῆς ἀποστρατεύσεως. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν γνωρίζω ἂν ὑπάρχει νόμος τις, ὄχι εἰς τὴν Κίναν ἡ ὁποία ἀποτελεῖ πρὸ καιροῦ πεπολιτισμένον Κράτος, ἀλλ’ εἰς οὐδὲν μέρος, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ βραβεῖα εἰς τοὺς ἀποστρατευομένους ἀναγκαστικῶς κατόπιν ἀνακριτικοῦ συμβουλίου, διότι αὐτὴ ἡ ἐπιτροπὴ οὐδὲν ἄλλο πλάσμα εἶναι παρὰ σύμπτυξις τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ τοῦ ἀνακριτικοῦ συμβουλίου. Ὅταν ἐπέλθῃ ἀποστράτευσις μετ’ ἀπόφασιν τοῦ ἀνακριτικοῦ συμβουλίου, δὲν χωρεῖ βράβευσις· διότι θὰ ἦτο περίεργον νὰ ἐξομοιῶμεν τοὺς ἀποστρατευομένους δυνάμει ἀποφάσεως συμβουλίου μὲ τοὺς ἀποστρατευομένους ἑκουσίως ἢ δυνάμει ὁρίου ἡλικίας. Κατὰ θεωρίαν οἱ ἀποστρατευόμενοι ἑκουσίως ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν κεκτημένον τὸ τεκμήριον, ὅτι εἶναι ἱκανοί, ἐνῷ οἱ ἀποστρατευόμενοι κατόπιν ἀποφάσεως συμβουλίου ἢ ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας ἔχουσι κατ’ αὐτὴν τὸ τεκμήριον ὅτι εἶναι ἀνίκανοι.

§138Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐγὼ, κύριοι συνάδελφοι, ἐπεκαλέσθην τὴν περίπτωσιν τῆς πλάνης, ὅτι δηλαδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ν’ ἀδικηθῶσιν. Ἀφ’ ἑτέρου τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐνῷ ὁρίζει τί θὰ γίνωνται οἱ κρινόμενοι ἀνίκανοι, δὲν καθορίζει τί θὰ γίνωνται οἱ κρινόμενοι ἱκανοί. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 5, ἀπορριφθείσης τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Πολυζώη. Ἐπίσης ψηφίζεται καὶ τὸ ἄρθρον 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§139Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 7 νὰ τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς· «Οἱ κενοὶ ἀριθμοὶ εἰς πάντα βαθμὸν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ πληρωθῶσι διὰ προβιβασμοῦ ἀξιωματικῶν ἐκ τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, ὡς μὴ κεκτημένων τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, λογίζονται προσωρινῶς ὡς κενοὶ ἀριθμοὶ τοῦ κατωτέρου τούτου βαθμοῦ. «Εἰς τοὺς οὕτω λογιζομένους κενοὺς ἀριθμοὺς προβιβάζονται ἐφ’ ὅσον κέκτηνται τὰ νόμιμα προσόντα ἀξιωματικοὶ ἐκ τοῦ κατόπιν βαθμοῦ. Ἐν ᾗ περιπτώσει καὶ ἐκ τοῦ βαθμοῦ τούτου δὲν δύνανται νὰ συμπληρωθῶσιν, ἐλλείψει ἀξιωματικῶν κεκτημένων τὰ νόμιμα προσόντα, πάντες οἱ ἀριθμοὶ οἱ οὕτως ἀπομείναντες κενοὶ λογίζονται ὡς τοιοῦτοι εἰς τὸν ἀμέσως κατώτερον βαθμόν». Κατόπιν ἀκολουθεῖ ἄλλη §, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου κ. Βουλευτὴς κατὰ τὴν προχθεσινὴν ὁμιλίαν του, ἔχουσα ὧδε: «Οἱ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου πλωτάρχαι οἱ κεκτημένοι τὸν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ΨΒʹ τῆς 9 Νοεμβρίου 1861 «περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν» ὁριζόμενον ὁλικὸν χρόνον ὑπηρεσίας, οὐχὶ ὅμως καὶ τὸ ποσὸν τῆς θαλασσίας τοιαύτης, δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀντιπλοιάρχου ἐντὸς τριετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ἐὰν ἐντὸς τῆς προθεσμίας ταύτης ἀποκτήσωσι τὸ προσὸν τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας, προβιβαζόμενοι δὲ ἀνακτῶσι τὴν νῦν μεταξὺ τῶν ὁμοιοβάθμων των σειρὰν ἀρχαιότητος. Οἱ ἀριθμοὶ οὓς κατέχουσιν οἱ ὡς ἄνω πλωτάρχαι λογίζονται μέχρι τοῦ ἐντὸς τῆς τριετίας προβιβασμοῦ των ὡς ἀριθμοὶ ἀντιπλοιάρχων. Οἱ πλωτάρχαι οὗτοι ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ͵ΓΡΙʹ νόμου τῆς 26 Μαΐου 1906».

§140Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπεθύμουν νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, διότι πρόκειται περὶ τροπολογίας, ἡ ὁποία ἀνατρέπει ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον· καὶ ὄχι μόνον ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον. Ἐπεθύμουν ὅμως, κ. Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσω ἂν κατὰ τὴν ἀντίληψίν σας ὁ ἀριθμὸς τῶν παρόντων Βουλευτῶν εἶναι ἐπαρκής, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ ἀπαρτία.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, κ. Βουλευτά· θὰ σᾶς δοθῇ ὁ λόγος, ἀλλ’ ἀφήσατε ν’ ἀναγνωσθῶσι πρότερον αἱ διάφοροι τροπολογίαι. Πρώτη εἶναι ἡ τροπολογία τῶν βουλευτῶν κ. Ἀθ. Μιαούλη, Ἰ. Μπούμπουλη καὶ Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ ἔχουσα οὕτω· Μετὰ τὸ ἄρθρον 7 προστίθεται ὡς ἄρθρ. 8 τὸ ἑξῆς: «Οἱ ὑπολογισταὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ, οἱ διὰ διαγωνισμοῦ ἢ ἄλλως πως καταταχθέντες, προάγονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λογιστοῦ κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος κατατάξεως μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ τοῦ ὑπολογιστοῦ. Πᾶσα περὶ προβιβασμοῦ τῶν ὑπολογιστῶν διάταξις τοῦ νόμου ᾼΡΞΒʹ «περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων τοῦ Β. Ναυτικοῦ» ἢ τροποποίησίς τις γενομένη μετὰ τὸν μνησθέντα νόμον καταργεῖται». Πρὸ ταύτης προηγεῖται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βελλιανίτου ἔχουσα οὕτως· Ἄρθρον 7. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν» προστίθεται ἡ κάτωθι παράγραφος· «Ἡ διάταξις τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου ᾼΡΞΒʹ «περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν βαθμοφόρων τοῦ Β. Ναυτικοῦ» παραμένει ἐν ἰσχύϊ. Ἀπὸ δὲ τοῦ βαθμοῦ τοῦ λογιστοῦ μέχρι καὶ τοῦ βαθμοῦ τοῦ φροντιστοῦ οὐδεὶς προάγεται ἀπὸ βαθμοῦ εἰς βαθμόν, ἂν μὴ κέκτηται ἀπολυτήριον Γυμνασίου». Ἑτέρα τροπολογία τοῦ κ. Λ. Κανάρη ἔχουσα οὕτως· Ἄρθρον 7. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ἄνω νομοσχεδίου προστίθενται ὡς συνέχεια τῆς δευτέρας παραγράφου τὰ ἑξῆς: «Εἰς δὲ τὰς ὁπωσδήποτε κενουμένας θέσεις ἀρχιφροντιστῶν ἐπιτρέπεται νὰ προβιβάζωνται, ἂν θεωρηθῶσιν ἱκανοὶ πρὸς προαγωγήν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου 4 καὶ οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου διατελοῦντες φροντισταί, οἱ μὴ ὄντες ἐφωδιασμένοι διὰ διπλώματος τῆς Νομικῆς, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀπαιτουμένου χρόνου ὑπηρεσίας». Ἕτεραι δὲ τροπολογίαι τοῦ κ. Σ. Πολυζώη ἔχουσαι οὕτως: Ἄρθρον 7. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7 προστίθενται ὡς συνέχεια τῆς δευτέρας παραγράφου τὰ ἑξῆς: «Εἰς δὲ τὰς ὁπωσδήποτε κενουμένας θέσεις ἀρχιφροντιστῶν ἐπιτρέπεται νὰ προβιβάζωνται, ἂν θεωρηθῶσιν ἱκανοὶ πρὸς προαγωγήν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου 4, καὶ οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου διατελοῦντες φροντισταί, οἱ μὴ ὄντες ἐφωδιασμένοι διὰ διπλώματος τῆς Νομικῆς, μετὰ τὴν συμπλήρωσιν ὅμως τοῦ πρὸς προβιβασμὸν ἀπαιτουμένου χρόνου ὑπηρεσίας». Ἄρθρον 7. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ ὡς ἄνω νομοσχεδίου προστίθενται ὡς συνέχεια τῆς δευτέρας παραγράφου τὰ ἑξῆς: «Εἰς δὲ τὰς ὁπωσδήποτε κενουμένας θέσεις ἀρχιφροντιστῶν ἐπιτρέπεται νὰ προβιβάζωνται καὶ οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου φροντισταὶ οἱ μὴ ἐφωδιασμένοι μὲ τὸ διὰ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ νόμου ᾼΡΞΒʹ προβλεπόμενον προσόν, ἂν ἔχωσι συμπεπληρωμένην ἑξαετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ φροντιστοῦ ἐπίσης κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου καὶ ὦσι τελειόφοιτοι τῆς Νομικῆς». Εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ τῶν νόμων περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν» προστίθεται ὡς προτελευταῖον ἄρθρον 8 τὸ ἑξῆς: «Ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ οἱ διατελοῦντες Βουλευταὶ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου προάγονται ἐφάπαξ εἰς τὸν ἀνώτερον βαθμὸν καίπερ μὴ ἔχοντες τὰ δυνάμει εἰδικῶν διατάξεων ἀπαιτούμενα πρὸς προβιβασμὸν προσόντα». Ἄρθρον 9. Τὸ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς 8 ἀναγραφόμενον ἄρθρον γίνεται 9.

§142Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἔχω τὴν ἰδέαν περὶ τῆς τροπολογίας αὐτῆς, ὡς καὶ τῆς ἑτέρας, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποβάλει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγίνης βουλευτὴς κ. Πολυζώης, καὶ τῆς ἄλλης, ἡ ὁποία κατόπιν θὰ ψηφισθῇ, τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Ψαρῶν, ὅτι δὲν ἔχουσι θέσιν εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δὲν πρόκειται νὰ μεταβάλῃ τὰ διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν προσόντα. Αἱ τροπολογίαι αὗται ἀποτελοῦσι θέμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἦτο δυνατὸν δι’ ἰδιαιτέρου νόμου νὰ κανονισθῇ, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ τροπολογία περὶ ὑπολογιστῶν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ὑποβάλει οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Μιαούλης, Μπούμπουλης καὶ Μπασιᾶς. Νομίζω ὅτι ὀρθότερον θὰ ἦτο νὰ μελετηθῶσιν αἱ τροπολογίαι αὗται ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, καί, ἂν αὕτη συμφωνήσῃ, νὰ ὑποβληθῇ ἴδιον σχέδιον νόμου.

§143Ι. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ ὡραῖα, κύριε Ὑπουργέ. Νὰ μελετηθῶσιν αἱ τροπολογίαι καί, ἂν αἱ γνῶμαι τῆς ἐπιτροπῆς συμφωνῶσι πρὸς ταύτας, νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον. Δηλαδὴ νὰ παραπεμφθῇ τὸ ζήτημα εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας! Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εἶναι σαφέστερος. Ἔχει σκοπὸν νὰ ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον; Ἄλλως θὰ ζητήσωμεν νὰ ψηφισθῶσιν αἱ τροπολογίαι.

§144Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐγὼ εἶπον ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον εἶναι νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας καὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν, δὲν εἶναι νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν προσόντων πρὸς προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν, ὑπαρχόντων πρὸ εἰκοσαετίας, διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν, ἀφαιρουμένου, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ διπλώματος τῆς Νομικῆς Σχολῆς. Τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν προσόντων δὲν δύναται νὰ λυθῇ εἰς ὀλίγα λεπτὰ τῆς ὥρας κατὰ τὴν συνεδρίασιν αὐτήν. Διὰ τοῦτο εἶπον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν, καί, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μελέτης εἶναι σύμφωνον πρὸς μεταβολὴν τῶν προσόντων αὐτῶν, εἶμαι πρόθυμος νὰ ὑποβάλω ἕτερον νομοσχέδιον.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν μοὶ κάμνει τὴν τιμὴν νὰ ἐπικαλῆται τὴν γνώμην μου ἑκάστοτε καὶ τὸν εὐχαριστῶ ὁλοψύχως διὰ τὴν τιμὴν αὐτήν, ἀλλὰ τὴν στιγμὴν ταύτην θὰ διαφωνήσωμεν, διότι ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ὁ ὑποστηρίζων, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ μόνον περὶ ὁρίου ἡλικίας διαφωνεῖ πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ καὶ περὶ προβιβασμῶν. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον κανονίζει τὰ τῶν προβιβασμῶν, κανονίζει δὲ καί τι σπουδαιότερον· ὁρίζει προνομιακῶς ὅτι, ἂν δὲν ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ τοσοῦτοι ὥστε νὰ καταληφθῶσιν ὅλαι αἱ θέσεις τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, πληροῦνται ἰσάριθμοι θέσεις τοῦ ἀμέσως κατωτέρου. Τώρα ἔρχομαι εἰς τὸ ζήτημα τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὸ τοῦ διπλώματος. Ἐγὼ εἶμαι δεδηλωμένος ὑπὲρ τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐπὶ ἑξαετίαν ἀγωνίζομαι ἐν τῇ Βουλῇ ὑπὲρ τῆς ἐκκαθαρίσεως ὄχι μόνον ἐν τῷ ναυτικῷ καὶ τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς, ἀλλ’ ἐν παντὶ κλάδῳ, φρονῶ δ’ ὅμως ὅτι ὑπάρχει ἐν τῷ παλαιοτέρῳ νόμῳ πρόνοια κατὰ προσώπων ὡρισμένων. Εἶναι ἀστειότατον, Κύριοι, νὰ μὴ θεωρῆται τὸ δίπλωμα ὡς προσὸν μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ φροντιστοῦ καὶ νὰ θεωρῆται ὡς τοιοῦτον διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ, καὶ τοιουτοτρόπως ἐκεῖνος, ὅστις κατώρθωσε νὰ φθάσῃ ἐπιδοκιμαζόμενος ὑπὸ τῶν ἀνωτέρων του μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ φροντιστοῦ νὰ μὴ δύναται νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, διότι εὑρισκόμεθα ἐν τῷ σταδίῳ τῆς ἐκκαθαρίσεως, διὰ τοῦτο ἡ κατάλυσις τοῦ προνομίου αὐτοῦ, — τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, εἶναι καθ’ ὡρισμένων ἀτόμων καὶ οὐχὶ ὑπὲρ ὡρισμένων, — εἶναι ἀκίνδυνος, διότι, ἂν μεταξὺ τῶν πέντε ἢ ἓξ ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται διπλώματος καὶ οἱ ὁποῖοι κατέχουσι τὴν μεγαλειτέραν βαθμίδα ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος, ὑπάρχῃ τις ἱκανός, τὸν ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ εὕρῃ ὡς μὴ ἀποστρατευτέον, εἶναι ἄδικον νὰ μὴ τύχῃ οὗτος προαγωγῆς καὶ νὰ ὀχυρώσωμεν τὴν στασιμότητα αὐτοῦ ὄπισθεν ἑνὸς διπλώματος καθ’ ἣν ἐποχὴν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος θὰ εἶναι οὐσιαστικῶς ἱκανός· ἐφ’ ὅσον δ’ ἔχετε τὸν πέλεκυν τῆς ἀποστρατεύσεως οὐδένα κίνδυνον διατρέχετε ἐκ τῆς παραδοχῆς τῆς γνώμης ταύτης. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὅστις ἀπεδείχθη εἰς τὴν Βουλὴν κοινοβουλευτικώτερος πολλῶν πεπειραμένων, νομίζω ὅτι θὰ παραιτήσῃ τὴν διπλωματίαν τῆς ὑποβολῆς ἰδιαιτέρου νομοσχεδίου καὶ θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα κατὰ τοὺς κανόνας τοὺς ἀπαραιτήτους τῆς λογικῆς, ἡ ὁποία, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ὁρίζει ὅτι ἡ διαγραφὴ ἀπὸ τῶν προσόντων τῆς εἰς ἀρχιφροντιστὴν προαγωγῆς τοῦ διπλώματος οὐδένα παρέχει κίνδυνον, ὅταν ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία θὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἀποστρατεύσεως μαχίμων καὶ οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἡ ὁποία ὑπὸ τὴν κρίσιν αὐτῆς θὰ θέσῃ ὀνόματα τοσοῦτον περιφανῆ, ὁποῖα δὲν ἀριθμεῖ ὁ οἰκονομικὸς κλάδος, δὲν θὰ διστάσῃ πρὸ τῶν ἐντίμων ἀξιωματικῶν τοῦ οἰκονομικοῦ κλάδου, τῶν ὁποίων ὅμως τὰ ὀνόματα δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, δὲν θὰ διστάσῃ πρὸ 5 ἢ 6 ἀξιωματικῶν οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον νὰ ἔχωσι δίπλωμα. Νομίζω λοιπὸν ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος γεννᾶται καὶ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπόρριψιν τῆς γνώμης ἡμῶν.

§146Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν ἐξηγήθην ἴσως καλῶς. Εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα αὐτά, ἐξαιρέσει τοῦ ἄρθρου 6, καθ’ ὃ ἐπιτρέπεται ἡ παράβασις ἐφάπαξ τοῦ νόμου περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν, εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, λέγω, δὲν καταργοῦνται οὔτε μεταβάλλονται προσόντα τῶν νόμων περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἀπέκρουσα τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Πολυζώη καὶ ἤδη διστάζω νὰ τὴν δεχθῶ. Ὁμολογῶ ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἄξιον μελέτης...

§147Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πρὸ τῆς ὁμοθύμου γνώμης τῆς Βουλῆς δὲν πρέπει νὰ διστάζητε.

§148ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλη ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος.

§149Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἄν γίνῃ ψηφοφορία δι’ ἀναστάσεως, φοβοῦμαι μὴ ἀναγκασθῆτε σεῖς νὰ ζητήσητε τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ οὐχὶ οἱ ἀντιλέγοντες πρὸς ὑμᾶς.

§150Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μοὶ λέγετε λεπτομερείας τοῦ Κανονισμοῦ, τῶν ὁποίων δὲν εἶμαι κάτοχος. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν ὁμιλεῖ περὶ προσόντων καὶ δὲν ἔρχεται οὔτε νὰ δημιουργήσῃ οὔτε νὰ καταστρέψῃ τοιαῦτα, θὰ εἶναι δὲ ὅλως διόλου ἐξαιρετικόν, ἂν τεθῇ τοιαύτη διάταξις περὶ καταργήσεως τοῦ προσόντος διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ φροντιστοῦ.

§151Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Σχέδιον νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ τῶν περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν νόμων», αὐτὸ λέγει ὁ τίτλος τοῦ νομοσχεδίου.

§152Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα ἐπαναλαμβάνεται, κατὰ κόρον μάλιστα, τὸ «ἐφ’ ὅσον κέκτηνται τὰ νόμιμα προσόντα»· ἐδῶ πρόκειται περὶ καταργήσεως προσόντων.

§153Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καταργεῖτε τὸ προσὸν τοῦ πλοιάρχου διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποναυάρχου.

§154Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐξαιρετικῶς ἔγινεν αὐτό.

§155Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μὴ ἐπιμένετε, κύριε Ὑπουργέ· εὑρίσκεσθε προφανῶς ἐν τῷ ἀδίκῳ.

§156ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως εἶναι ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς.

§157ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφανθῇ.

§158Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἀφοῦ ὁμιλεῖτε περὶ προβιβασμοῦ ἐπὶ τῇ βάσει νομίμων προσόντων, θίγετε καὶ τὰ προσόντα. Ἀλλὰ πρὸ ὀλίγου τῇ ὑμετέρᾳ συναινέσει ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅπως προσὸν μὴ ὑπάρχον ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἔστω καὶ βραδύτερον διὰ τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποκτήσωσιν αὐτό, ἂν συμπληρώσωσι τὴν θαλασσίαν ὑπηρεσίαν. Ἀφοῦ λοιπὸν ὀρθῶς ἐλύθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ τῇ ὑμετέρᾳ συναινέσει τὸ ζήτημα τῶν προσόντων τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἔρχεται ἕτερον συναφές. Εἰς τὴν σημερινὴν νομοθεσίαν ἔχομεν μίαν ἀνακολουθίαν: ἐνῷ ἐπιτρέπεται νὰ στρατολογῶνται ἅπαντες οἱ οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ ἄνευ τοῦ διπλώματος τοῦ πανεπιστημιακοῦ, παρέλκει μία διάταξις εἰς νόμον τινά, ἡ ὁποία λέγει ὅτι, διὰ νὰ φθάσῃ τις εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ, πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δίπλωμα. Ἵνα τὸ κάμῃ τί; Νὰ λύῃ νομικὰ ζητήματα; Ἄν αὐτὸς ὁ ἀξιωματικός, ὑποβαλλόμενος εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἀνωτάτου ἐπιθεωρητικοῦ συμβουλίου, τὸ ὁποῖον λίαν δικαίως δημιουργεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας, κριθῇ ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ εἰς τὰς τάξεις, διατί νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς προαγωγῆς; Ὡς πρὸς τὸ ἐπιχείρημα ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι ἀλλοτρία τοῦ θέματος πεισθῆτε ὅτι δὲν εἶναι τοῦτο βάσιμον, ἀφ’ ἑτέρου δέ, ἀφοῦ ἡ ἰδία Πολιτεία διὰ τὴν στρατολογίαν τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν δὲν ἀπαιτεῖ τὸ προσὸν τοῦ διπλώματος, ἔρχεται δὲ κατόπιν καὶ λέγει ὅτι εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς τὸ ζητεῖ, καί, ἂν κανεὶς ἔχων δίπλωμα δὲν προσέλθῃ νὰ καταταχθῇ ὡς ὑπολογιστής, δὲν θὰ ἔχωμεν τίνα νὰ προαγάγωμεν εἰς ἀρχιφροντιστήν, νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ διατηρήσωμεν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ μας ἐπὶ ἀδικίᾳ ἀξιωματικῶν, οὐχὶ μόνον τοῦ συναδέλφου μας ἀλλὰ καὶ ἄλλων δύο δοκιμωτάτων ἐκτιμωμένων καὶ ὑφ’ ὑμῶν, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, κύριε Ὑπουργέ, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖτε ἐν τῷ στρατῷ τῆς θαλάσσης καὶ ἐγνωρίσατε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς καὶ δὲν θὰ παρελείψατε νὰ τοὺς περιβάλητε μὲ τὴν ἐκτίμησιν, ἡ ὁποία προσήκει εἰς τὴν ἱκανότητά των. Διὰ τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἀντίρρησιν, καὶ δεχθῆτε νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα ὅπως ἡ δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ, ὅτε μάλιστα βλέπετε ὅτι ὁμόφωνος ἡ Βουλὴ παρακαλεῖ, ὅπως ἐπινεύσητε εἰς τοῦτο.

§159Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν συζητῶ τὸ ὀρθὸν ἢ μήπως συζητῶ, ὅπως εἴπετε, τὸ ἀλλότριον;

§160Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι συναφές. Καὶ διὰ νὰ συμπληρώσω νομίζω ὅτι, ἂν ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, πρέπει νὰ δεχθῇ, διότι εἶναι δικαιότερον συντεταγμένη, τὴν τροπολογίαν τὴν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρῶν.

§161ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγένετο δεκτή.

§162ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καθόλου· ἀπερρίφθη.

§163Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πῶς ἀπερρίφθη; Εἶναι ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς.

§164ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§165Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀντίληψις τῆς Βουλῆς καὶ ἡ ἐμὴ ἀντίληψις εἶναι ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπείσθη μετὰ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ἀναπτυχθέντα καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης, ὅτι ἡ τροπολογία εἶναι ὄχι μόνον δικαία, ἀλλ’ ἐπιβεβλημένη πρὸς ἄρσιν ἀδικήματος ἐξακολουθοῦντος ἐπὶ εἰκοσαετίαν νὰ βαρύνῃ τὸν οἰκονομικὸν κλάδον τοῦ ναυτικοῦ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον μακροτάτη ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ σχετικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐψηφίσθη, διότι ἡ Βουλὴ διέκοψε τὰς ἐργασίας αὐτῆς.

§166ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Δὲν ἐψηφίσθη, διότι ὁ κ. ἀρχηγός σας ῥητῶς ἐδήλωσεν ὅτι «τοιαῦτα προσωπικὰ νομοσχέδια δὲν ψηφίζω ἐγώ». Ὑπάρχουσι τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ καὶ δύνασθε νὰ τὸ ἴδητε.

§167Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι τοῦτο.

§168ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ ἐνθυμοῦμαι ἐγώ. Καὶ φέρετε τὰ Πρακτικὰ νὰ τὸ ἴδητε. Ἐὰν ἦτο ὁ κ. Ῥάλλης ἐδῶ, δὲν θὰ ἐλέγετε αὐτά.

§169Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Ῥάλλης οὐδενὸς δύναται νὰ δεσμεύῃ τὴν γνώμην. Δὲν εἴμεθα ὑποζύγια, ὥστε νὰ δεσμεύηται ἡ γνώμη μας, καὶ μὴ νομίζετε ὅτι, ἂν ὁ κ. Ῥάλλης ἦτο ἐδῶ, θὰ εἴχομεν ἄλλην γνώμην. Ἂν σεῖς συνηθίσατε οὕτως, ἡμεῖς δὲν συνηθίσαμεν. Νὰ μάθητε αὐτό.

§170ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Οὐδεὶς ὡμίλησε περὶ ὑποζυγίων, οὔτε συνήθισε κανεὶς νὰ δεσμεύηται. Σᾶς εἶπον μόνον ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προσωπικόν.

§171Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Προσωπικῶς ὁμιλεῖτε σεῖς.

§172Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὠφελήσῃ κανένα ἡ μὴ παραδοχὴ τῆς τροπολογίας, ἀλλὰ πρόκειται νὰ βλάψῃ ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς οἱ ὁποῖοι προσφέρουσιν ὑπηρεσίας εἰς τὸν οἰκονομικὸν κλάδον σπουδαιοτάτας. Δὲν βλέπω τὸν λόγον διὰ τὸν ὁποῖον ἐξεγείρεσθε, κύριε Βελλιανίτη· ἡ Βουλὴ ἐξέφρασεν ἤδη τὴν γνώμην της ἀποδεχθεῖσα τὴν τροπολογίαν καὶ ἡ ἔκφρασις τῆς Βουλῆς ἀντανεκλάσθη ἐπὶ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος διὰ τῆς φυσιογνωμίας του ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς νὰ πιστεύσωμεν ὅτι ἐπείσθη καὶ ἀπεδέχθη τὴν τροπολογίαν. Καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ ὁποῖος καὶ νομικὰς γνώσεις ἔχει καὶ γνωρίζει τὰ πρόσωπα, ν’ ἀρνηθῇ νὰ δεχθῇ τροπολογίαν τῆς ὁποίας ἡ βάσις εἶναι λογικωτάτη καὶ δικαιοτάτη. Θὰ διαπράξῃ ἀδικίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς μὴ ἐπωφελούμενος τῆς περιστάσεως ταύτης, ἵνα φανῇ εὐεργετικὸς πρὸς ἐκείνους τοὺς ἀξιωματικούς, μετὰ τῶν ὁποίων καὶ συνειργάσθη ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν. Χωρὶς νὰ θλίψωμεν κανένα, ἀφήνομεν προσόν, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν· δὲν δύναται νὰ ἔχῃ σημασίαν ἐπὶ τῆς προαγωγῆς ἢ ἐπὶ τῆς ἱκανότητος τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω περισσότερον, διότι πολλὰ ἐλέχθησαν, πολλὰ ἀνεπτύχθησαν καὶ ὁλόκληρος ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε, ἐπείσθη περὶ τοῦ δικαίου καὶ τοῦ ὀρθοῦ τῆς προτάσεως. Ἀποδεχθείσης δ’ ἅπαξ τῆς προτάσεως δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ λογοκοπῶμεν περὶ τῆς ἀποδοχῆς ἢ μὴ αὐτῆς.

§173ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, καθ’ ἣν ὑποβάλλεται ἡ τροπολογία αὐτὴ τοῦ κ. Πολυζώη, διότι εἰς ἑκάστην Σύνοδον τοιοῦτον νομοσχέδιον πάντοτε ὑπεβάλλετο, καὶ ἕνα σκοπὸν ἔχει, νὰ καταργήσῃ τὸ δίπλωμα. Ἀλλ’ ὅλαι αἱ Σύνοδοι πανηγυρικώτατα ἀπέρριψαν τοιαῦτα προσωπικὰ νομοσχέδια. Καὶ ἀφοῦ αἱ Σύνοδοι ἐκεῖναι ἀπέρριψαν τὰ νομοσχέδια αὐτά, εἶναι δυνατὸν τοιαύτη τροπολογία, ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας εἰσάγεται ἡ προκειμένη, εἶναι δυνατὸν νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς; Εἶναι γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1884 εἰσήγαγε τὸ προσὸν τοῦ διπλώματος τῆς Νομικῆς.

§174Γ. ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗΣ. Ποῖος ὁ λόγος; Προσωπικὸς βεβαίως θὰ ἦτο.

§175ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὁ λόγος ἦτο διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε δικαίωμα αὐθαιρέτως νὰ βαθμολογῇ καὶ εἰσάγῃ οἱουσδήποτε καὶ ὁσουσδήποτε ἤθελε. Διὰ νὰ περιορισθῇ λοιπὸν ἡ αὐθαιρεσία αὕτη, ἐτέθη ἀκριβῶς τὸ προσὸν αὐτὸ τοῦ διπλώματος καὶ διὰ νὰ προαχθῇ τις εἰς ἀνώτερον βαθμὸν τοῦ ἀρχιφροντιστοῦ ἔδει νὰ ἔχῃ τὸ δίπλωμα. Διότι, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν θέλητε νὰ καταργήσωμεν αὐτὴν τὴν διάταξιν, ἠξεύρετε τί θὰ πάθωμεν; Θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν ν’ ἀναγινώσκωμεν ἐκθέσεις ἐφαμίλλους πρὸς τὰς ἐκθέσεις τῶν ὑπαξιωματικῶν τῆς Χωροφυλακῆς.

§176ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§177ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ὑπάρχουσιν οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ὄχι δίπλωμα, ἀλλ’ οὔτε ἀπολυτήριον Γυμνασίου, καὶ αὐτοὺς τοὺς ἀξιωματικοὺς δὲν ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς κάμητε ἀντισυνταγματάρχας καὶ συνταγματάρχας.

§178Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Δὲν εἶναι ἀληθές.

§179ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἀληθέστατον, καὶ εἶναι ἄπορον πῶς χάριν δύο ἢ τριῶν ἀξιωματικῶν ζητεῖτε νὰ φέρητε καίριον τραῦμα κατὰ τοῦ οἰκονομικοῦ σώματος. Ἐὰν ὁ κ. Πολυζώης ἤθελε νὰ ἔχῃ δίπλωμα δι’ ἀνώτερον βαθμόν, ἠδύνατο, ὅτε πρὸ 25ετίας εἶχε τεθῆ ὁ νόμος οὗτος εἰς ἐφαρμογήν, ν’ ἀποκτήσῃ τὸ δίπλωμα, ἀλλ’ ὁ κ. Πολυζώης δὲν ἠθέλησε νὰ κοπιάσῃ καὶ ἤδη ἔρχεται εἰς τοιαύτην περίστασιν νὰ ζητήσῃ προσωπικὸν ῥουσφέτιον καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπαγγέλλεται τὴν βελτίωσιν τοῦ Ναυτικοῦ. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ μὲ δέκα ἀνθρώπους τοιαύτας τροπολογίας. Διαμαρτύρομαι καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψίν σας, κύριε Πρόεδρε, ἂν ὑπάρχει ὁ ἐπαρκὴς ἀριθμὸς διὰ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τοιαύτας τροπολογίας.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ἀ. Κανάρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§181ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρεδέχθη, παρεδέχθη.

§182Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέσατε ἀντιθέτως τὸ ζήτημα, κ. Πρόεδρε.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Γίνεται ἑπομένως δεκτὸν ὅπως ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κανάρη προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 7.

§184ΕΥΘ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Γνωρίζω ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ὑποβάλω ἔνστασιν ἀπαρτίας. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦμαι τὸν λόγον τῆς τιμῆς σας ἂν ὑπάρχει ἀπαρτία, καὶ παρακαλῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ Πρακτικὰ ὅτι διαμαρτύρομαι.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ συλλέξητε ὀκτὼ ὑπογραφὰς καὶ νὰ φέρητε ἔνστασιν ἀπαρτίας.

§186Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἀπόδειξις τῆς ἥττης του εἶναι αὐτή, ὅτι δὲν εὑρίσκει ὑπογραφάς. (Εἶτα ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ ἀνάγνωσιν. Γίνεται ἐπίσης δεκτὸν εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τελωνειακῶν ἀμφισβητήσεων»).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγορᾶς πολεμικῶν πλοίων καὶ ὑλικοῦ πολέμου καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως 1909».

§188ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἤθελον νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς πιστώσεως αὐτῆς, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, νὰ μοὶ εἴπῃ ἂν θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὑποβάλει ὁ κ. Μπούμπουλης, ὅτε παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§189Ι. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει παραιτοῦμαι τοῦ λόγου.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ ἄρθρου 2, θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§191ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἔχει ὑποβληθῆ τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Μπούμπουλη· θὰ γίνῃ δεκτὴ ἢ ὄχι;

§192ΙΩ. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι συμβαίνει κάποια παρεξήγησις.

§193ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Θέλω νὰ γνωρίσω ἂν τὴν γνώμην τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου θὰ σεβασθῇ τὸ Ὑπουργεῖον.

§194Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον, προκειμένου νὰ προβῇ εἰς ἀγορὰν ἢ παραγγελίαν σκαφῶν πολεμικῶν, κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην καὶ τοῦ ναυτικοῦ Ἐπιτελείου ἀλλὰ καὶ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Στόλου. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μπούμπουλη ὁμιλεῖ μόνον περὶ τοῦ ναυτικοῦ Ἐπιτελείου, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι ὑποχρεωμένον καὶ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Στόλου νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην.

§195ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἀκριβῶς ὑπεβλήθη ἡ τροπολογία αὐτή, ὥστε ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος νὰ ζητηθῇ ἡ γνώμη τοῦ ναυτικοῦ Ἐπιτελείου.

§196Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ναί, ἀλλ’ αὐτὸ ἀποτελεῖ παράβασιν νόμου ἰσχύοντος πολὺ πρὸ τοῦ νόμου τοῦ γενικοῦ Ἐπιτελείου. Ἀκόμη ἐπίσης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ δεκτὸν αὐτὸ ἐξαιρετικῶς, διότι τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθῶσι διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν σκαφῶν αὐτῶν, θὰ διατεθῶσιν ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Πῶς εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ μὴ ἐρωτηθῇ τὸ Ταμεῖον; Δὲν εἶναι χρήματα τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ δαπανηθῶσιν ἀπὸ τὸ γενικὸν ταμεῖον, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἐρωτηθῇ ἡ ἐπιτροπὴ μόνον διὰ τὰ χρήματα καὶ οὐχὶ διὰ τὸν σκοπόν;

§197ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ζήτημα ἔχει ὡς ἑξῆς. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν πρέπει ὅλως ἰδιαιτέρα πρόνοια νὰ ληφθῇ περὶ τῆς δαπάνης τῶν 7.000 000. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεδέχθη τὸ πρόγραμμα τῆς 15ης Αὐγούστου· εἰς τὸ πρόγραμμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἤρχισεν ἐφαρμοζόμενον, μεταξὺ τῶν αἰτημάτων τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ ἦτο καὶ ἡ ἀγορὰ ἑνὸς θωρηκτοῦ καὶ ἕξ τορπιλλοβόλων. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἐξήτασε τὸ ζήτημα αὐτό, ἐσχημάτισε τὴν γνώμην ὅτι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῶσι τὰ ἕξ τορπιλλοβόλα διὰ δύο μεγαλειτέρων σκαφῶν ἀντιτορπιλλικῶν τῶν 750 τόννων. Ἡ γνώμη αὐτὴ εἶναι καὶ τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου, νομίζω δ’ ὅτι εἶναι καὶ ἡ ὀρθοτέρα, διότι ἡ γνώμη αὐτὴ ἔγινε κατόπιν μελέτης ἀρκετοῦ χρόνου· εἶναι γνώμη ἀκριβῶς ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν 15ην Αὐγούστου ἐζήτησαν τὰ τορπιλλοβόλα. Πρέπει ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι τὴν ἐποχὴν ἐκείνην δὲν ἐπεκράτουν αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ ἐπικρατήσωσιν· ἦσαν μὲν πατριωτικαὶ ἀλλ’ ὄχι μεμελετημέναι. Οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε ὑπὲρ τῆς ναυτικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας, ἐζήτησαν τὴν ἀγορὰν ἑνὸς θωρηκτοῦ καὶ δύο τορπιλλοβόλων, χωρὶς νὰ ἔχωσι μελετήσει τὸ ζήτημα. Ἤδη ὅμως οἱ ἴδιοι ἀξιωματικοὶ ἀποκλίνουσιν ὑπὲρ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, καί, ἂν σήμερον ἐρωτηθῶσι, θὰ εἶναι τῆς γνώμης ὅλοι ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν δὲν πρέπει ν’ ἀποκτήσῃ τορπιλλοβόλα, ἀλλ’ ἀντιτορπιλλικά. Νομίζω δ’ ὅτι, ἐπειδὴ τοῦτο ἐλέχθη ὅτι πρέπει ν’ ἀγορασθῶσι τορπιλλοβόλα ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ πείσῃ τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐμελέτησαν τὸ ζήτημα, ἀλλά, ὅπως εἶπον, κατόπιν ψυχικῆς ταραχῆς ἐζήτησαν τορπιλλοβόλα, νὰ τοὺς πείσῃ ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη τορπιλλοβόλων, ἀλλ’ ἀντιτορπιλλικῶν. Καὶ ἐξηγῶ ἐν ὀλίγοις διὰ ποῖον λόγον εἶναι χρήσιμα τὰ ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ὄχι τὰ τορπιλλοβόλα. Τὰ ἀντιτορπιλλικὰ τῶν 400 τόννων τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον εἶναι σκάφη ἐλαφρά· εἶναι σκάφη τὰ ὁποῖα εἰς θαλασσίαν ἐκστρατείαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσι τὴν ταχύτητα τὴν ὁποίαν ἔχουσι, τῶν 30 μιλλίων. Ὁ ἄνεμος καὶ ὁ κυματισμὸς τὰ ἐμποδίζουσιν. Ὄχι μόνον τοῖς ἐλαττώνουσι τὴν ταχύτητα, ἀλλ’ ἐμποδίζουσι καὶ τὴν μηχανὴν νὰ δώσῃ τὰς στροφὰς ὥστε νὰ κάμωσι 30 μίλλια, καὶ κατὰ συνέπειαν εἰς τοιαύτην περίπτωσιν θὰ ἐλαττωθῇ ἡ ταχύτης αὐτῶν κατὰ πέντε μίλλια. Ἂν δὲ ἐξετάσωμεν καὶ τοὺς ἀντιπάλους, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἔχουσιν ἀνώτερα τῶν ἰδικῶν μας, καὶ ταῦτα τὰ σκάφη θὰ ἐλαττώνωσι τὴν ταχύτητά των μόνον κατὰ 2 μίλλια καὶ θὰ καταφθάνωσι τὰ ἰδικά μας. Θὰ ἔχωσι νὰ ὑποφέρωσιν ἀπὸ ὀλιγώτερον σάλον καὶ ἑπομένως τὸ πυροβολικόν των θὰ ἐνεργῇ καλλίτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον τοῦ πυροβολικοῦ τῶν ἰδικῶν μας. Διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τὰ μεγάλα ἀντιτορπιλλικὰ καὶ ὄχι τὰ τορπιλλοβόλα, τὰ ὁποῖα σιγὰ σιγὰ θὰ συνταυτισθῶσι μὲ τὰ ὑποβρύχια, καὶ διὰ τοῦτο λέγεται ὅτι πρέπει ν’ ἀγοράσωμεν ὑποβρύχια, διότι μετὰ τρία ἔτη τὰ τορπιλλοβόλα θὰ τὰ θέσωμεν εἰς παροπλισμόν. Ὡς ἐκ τούτου ἡ κατασκευὴ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν εἶναι πραγματοποιήσιμος δι’ ἓν ναυτικὸν πρόγραμμα. Δὲν πρέπει νὰ φέρωμεν πλοῖα τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν σημασίαν θὰ ἔχωσι μετὰ τρία ἔτη. Τὰ μεγάλα σκάφη οὐδέποτε θὰ τεθῶσιν εἰς ἀχρηστίαν· πάντοτε θὰ συντρέχωσι μετὰ τῶν θωρηκτῶν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν πρέπει νὰ συζητηθῇ ἄλλη γνώμη ἡ ὁποία θὰ καταρρίψῃ τὴν γνώμην τοῦ Αὐγούστου, καὶ θὰ παραδεχθῶσι τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν τὰ τορπιλλοβόλα.

§198Ι. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§199Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ ἐπιμονὴ τοῦ Ὑπουργοῦ προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι δὲν ἠμπορεῖ νὰ περιφρονήσῃ τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἡ ὁποία ὑφίσταται διὰ νόμου, καὶ ἥτις συνίσταται ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, ἀπὸ τοὺς δύο ἀρχηγούς τῶν ναυτικῶν μοιρῶν, ἀπὸ δύο ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυπηγικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ κλάδου, ἀπὸ τὸν τμηματάρχην τοῦ προσωπικοῦ καὶ τὸν τοῦ γραφείου τοῦ πυροβολικοῦ. Ἑπομένως ἡ ἐπιμονή μου προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ περιφρονήσω τὴν γνωμοδοτικὴν αὐτὴν ἐπιτροπήν. Ὡς πάντοτε μέχρι τοῦδε καὶ νῦν εἰς ὅλας τὰς παραγγελίας ἐτηρήθη καὶ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τῆς διατάξεως τοῦ νόμου, καὶ ἐζητήθη πάντοτε ἡ γνώμη τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§200Ι. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§201Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν μίαν μέσην λύσιν, ἡ ὁποία συμβιβάζει καὶ τὰς δύο γνώμας· δηλ. νὰ συνέλθωσι καὶ αἱ δύο ἐπιτροπαί, τοῦ ἐπιτελείου καὶ ἡ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ ἀπὸ κοινοῦ ν’ ἀποφασίσωσι. Νομίζω ὅτι εἶναι λύσις τὴν ὁποίαν δύναται ν’ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλή.

§202Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ λύσις τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συμβιβάζει τὰ πάντα, διότι θὰ ἔχωμεν δύο ἐπιτροπὰς ἀποτελουμένας ἀπὸ μέλη εἰδικὰ τὰ ὁποῖα θὰ γνωματεύσωσι περὶ τῶν σκαφῶν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα πλέον τῆς ἐκλογῆς. Θὰ ἔχῃ καὶ τὴν γνώμην του, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ καὶ βοήθημα τὴν γνώμην δύο ἐπιτροπῶν πολυμελῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ γνωματεύσωσι περὶ τῶν σκαφῶν. Νομίζω ἑπομένως ὅτι δύναται νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν ἐπρότεινεν ὁ κ. Πρόεδρος.

§203ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἐστηρίχθη ἐπὶ τῆς ἀληθείας· δι’ αὐτὸ δὲν ἐπέτυχε, διότι ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου δὲν ἀποφαίνεται περὶ τῶν πλοίων ἀλλὰ περὶ τῆς διαχειρίσεως. Παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ ποῦ ὁ νόμος λέγει ὅτι ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ ἀποφαίνεται περὶ τῶν πλοίων καὶ οὐδὲν σῶμα ὑπῆρχε διὰ ν’ ἀποφαίνηται περὶ τῶν πλοίων καὶ ἐσχηματίζοντο ἑκάστοτε ἐπιτροπαί. Εἷς λόγος ὑπάρξεως τοῦ ἐπιτελείου εἶναι καὶ αὐτός· λοιπὸν ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Μπούμπουλη παρὰ τὴν αὐστηρὰν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἐπιπλέον δὲ εἰδικῶς ζητοῦμεν τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, διότι δυνάμει τοῦ ἰσχύοντος νόμου τὸ ἐπιτελεῖον ἔχει γνωμοδοτικὴν μόνον ψῆφον, δὲν ἔχει ὅμως ψῆφον τελειωτικήν, καὶ ὡρισμένως θέλομεν νὰ περιορίσωμεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι τὸ μόνον κατάλληλον σωματεῖον τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀποφανθῇ εἶναι τὸ ἐπιτελεῖον. Παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μας.

§204Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ γίνῃ μικρά τις συζήτησις διὰ νὰ τεθῶσι τὰ πράγματα ἐν συμφωνίᾳ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εὑρίσκεται ἐν τινι σφάλματι περὶ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὴν γνώμην μου, διότι φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ τροποποίησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κειμένου νόμου. Τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶναι νομοσχέδιον περὶ ἐκτάκτου πιστώσεως, ἀλλ’ εἶναι νομοσχέδιον τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ καὶ τὸν λογιστικὸν νόμον. Νομοσχέδιον λοιπὸν τοιοῦτον δύναται βεβαίως διὰ μίαν ἐξαιρετικὴν περίπτωσιν νὰ τροποποιήσῃ καὶ τὸν νόμον περὶ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Εἶναι δὲ πολὺ σπουδαία ἡ περίπτωσις, διότι πρόκειται περὶ ἐπειγούσης διαθέσεως χρημάτων καὶ διαθέσεως χρημάτων ἐκ τῶν στερημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀθροιζομένων. Ὅτε λοιπὸν ἀποδεχόμεθα τὴν τροποποίησιν τοῦ λογιστικοῦ νόμου ἵνα μετὰ σπουδῆς καταβάλωμεν τὰ χρήματα χάριν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐθνικῶν δυνάμεων, δυνάμεθα νὰ καθορίσωμεν τελειότερον καὶ τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Στόλου, ἵνα μετὰ μείζονος ἀσφαλείας κανονίσωμεν τὰ τῆς διαθέσεως. Φρονῶ ὅτι ὁ νόμος περὶ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου δὲν παρέχει εἰς τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν διαχειριστικὴν δύναμιν. Τὴν διαχειριστικὴν ἐξουσίαν ἔχει τὸ Συμβούλιον τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, δηλαδὴ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ εἶναι σῶμα, τὸ ὁποῖον κατηρτίσθη διὰ νὰ παράσχῃ τὴν γνώμην αὑτοῦ τὴν τεχνικὴν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Γνωμοδοτεῖ λοιπόν, τὴν δὲ εὐθύνην τῶν ἀποφάσεων, τὰς ὁποίας εἰσηγεῖται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, φέρει ἀκεραίαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ οὐδὲν ἕτερον πράττει ἢ νὰ παρέχῃ τὰ φῶτα αὑτῆς τὰ ἐπιστημονικὰ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς μόρφωσιν γνώμης. Τώρα, κατ’ ἐμέ, ὁ νόμος περὶ γενικοῦ ἐπιτελείου δημιουργεῖ σῶμα, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη προηγεῖται τῆς γνώμης τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, διότι, ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ νόμου περὶ γενικοῦ ἐπιτελείου, καθήκοντα τούτου εἶναι: «αʹ ἡ μελέτη πρὸς παρασκευήν, σύνθεσιν, σύνταξιν καὶ χρησιμοποίησιν τῶν ναυτικῶν δυνάμεων καὶ ὁ ἐν γένει καθορισμὸς τῆς κατὰ θάλασσαν ἐνεργείας καὶ τῶν πολεμικῶν ἐπιχειρήσεων». «Ἄρθρον 3. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ὑποβάλλει δι’ ἐγγράφου καὶ ἀπ’ εὐθείας εἰσηγήσεως εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν τὰς κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον μελέτας καὶ γνώμας τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀποφασίζει ἐπὶ τῶν μελετῶν καὶ γνωμῶν τούτων καὶ παραγγέλλει τὸν Ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου νὰ συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ πρὸς ὑπογραφὴν τὰς σχετικὰς διαταγὰς πρὸς τὰ τμήματα τοῦ Ὑπουργείου ἢ τὰς ναυτικὰς Ἀρχὰς πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν τῶν ἄνω μελετῶν». Κατὰ συνέπειαν πρὸ πάσης λήψεως ἀποφάσεως περὶ συγκλήσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Στόλου θέλει προηγηθῆ ἡ μελέτη τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου θέλει ἀποφασίσει περὶ τῆς μελέτης ταύτης ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀποφασίζων καὶ ἀποδεχόμενος τὴν μελέτην θέλει διατάξει τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ἵνα παρασκευάσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς πρὸς τὰς διοικητικὰς Ἀρχάς. Ἐὰν τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον, Κύριοι, ἀποφανθῇ ἐναντίον τῆς κατασκευῆς τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, φρονῶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δυνάμει τοῦ νόμου δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσηγηθῇ ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τοῦ ταμείου τοῦ στόλου πρότασιν περὶ ἀγορᾶς τῶν ἀντιτορπιλλικῶν, διότι κατὰ τὸν νόμον τὰς προτάσεις του...

§205Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μελέτας ὑποβάλλει καὶ ἐπὶ τῶν μελετῶν ὁ Ὑπουργὸς ἀποφασίζει.

§206Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, κ. Ὑπουργέ. Δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀνέγνωσα καὶ τὰ δύο ἄρθρα. Διότι, ἐὰν ἐνόμιζον, ὅπως ὑπεθέσατε, ὅτι ὑποβάλλει ἀποφάσεις, τότε δὲν θὰ σᾶς ἀνεγίνωσκον τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀποφασίζει. Ὅταν λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς ἀποφασίσῃ—καὶ τὸ ἐτόνισα — ἐπὶ τῆς μελέτης τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου καὶ δώσῃ πρὸς αὐτὸν τὰς διαταγὰς τῆς ἐκτελέσεως, δὲν ἔχει δικαίωμα πλέον ὁ Ὑπουργὸς νὰ εἰσηγηθῇ ἀντίθετον γνώμην ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τοῦ ταμείου τοῦ στόλου, διότι ἀπεφάνθη ἤδη. Ἡ μελέτη κατὰ συνέπειαν τοῦ ἐπιτελείου λαμβάνει χαρακτῆρα ἀποφάσεως διὰ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπὴ τοῦ ταμείου τοῦ στόλου εἶναι γράμμα νεκρόν, διότι καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ Ὑπουργὸς ἔχει ἀντίθετον γνώμην τῇ συμπράξει τοῦ ἐπιτελείου δὲν δύναται νὰ εἰσηγηθῇ πλέον ἐνώπιον τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς εἰμὴ τὴν πρότασιν τοῦ ἐπιτελείου. Ὀφείλει δὲ νὰ εἰσηγηθῇ πρότασιν ἐνώπιον τοῦ συμβουλίου τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου καὶ κατὰ τὸν νόμον ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰ κεκανονισμένα ἐπὶ τέλους περὶ ἀλληλουχίας καὶ συνεχείας τῶν ὑπουργικῶν ἀποφάσεων, οὐχὶ ἀντίθετον πρὸς τὴν ἑαυτοῦ καὶ τὴν τοῦ ἄλλου σώματος, τῇ συμπράξει τοῦ ὁποίου δύναται κατὰ νόμον νὰ καταρτίσῃ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην. Δι’ ὅλα αὐτὰ νομίζω ὅτι στηρίζεται ἐπαρκῶς ἐπὶ τοῦ κειμένου νόμου ἡ τροποποίησις, καθ’ ἣν συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου θέλουσι κανονισθῆ τὰ τῆς ἀγορᾶς τῶν πλοίων, διότι, ἐὰν ἀπόφασις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου ὑπάρξῃ ἀντίθετος, κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲν δύναται νὰ εἰσηγηθῇ ἐνώπιον τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου ἀντίθετον γνώμην. Ἀλλ’ ἡ συγκρότησις μιᾶς ἐπιτροπῆς μικτῆς κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νομίζω ὅτι θὰ ἄρῃ τὰς εὐθύνας ἀπὸ τοῦ μέσου.

§207Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰδικῶς δι’ αὐτὴν τὴν περίστασιν.

§208Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἄλλην τροποποίησιν, νὰ καταστήσωμεν σαφεστέραν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου καὶ νὰ εἴπωμεν ὅτι, ἐὰν τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην, δὲν δύναται νὰ γίνῃ ἀγορά. Δὲν μᾶς βλάπτει ποσῶς τοῦτο οὔτε ἀντίκειται εἰς τὰς κειμένας διατάξεις. Δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τροποποίησιν τοῦ κειμένου νόμου· ἀλλὰ προκειμένου περὶ διασαφήσεως μείζονος τῆς ἀξίας καὶ τῆς δυνάμεως τῶν γνωμῶν τῶν Ὑπουργῶν δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν, ὡς εἶπον, εἰς ἄλλην τροποποίησιν καὶ καταστήσωμεν σαφεστέραν τὴν διάταξιν. Δὲν φρονῶ λοιπὸν ὅτι ἀντίκειται ἡ τροποποίησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Σπετσῶν πρὸς τοὺς κειμένους νόμους, τοὐναντίον δὲ θέλει συντελέσει εἰς διασάφησιν τοῦ γράμματος, χάριν καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τέλους, ἡ ὁποία καλεῖται νὰ παράσχῃ πίστωσιν καὶ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀγορὰν πλοίων πολεμικῶν, ἐν ἀνάγκῃ καὶ χάριν τῆς κυβερνητικῆς εὐθύνης, ἡ ὁποία πρέπει νὰ προφυλάσσηται. Λέγω δὲ τοῦτο δι’ αὐτὴν ταύτην τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις θέλει ἐπιτελέσει ἔργον σπουδαιότατον διὰ τὴν ἄμυναν τῆς χώρας διὰ τῆς ἀγορᾶς τῶν πλοίων, καὶ ἐννοεῖται ὅτι ἡ εὐθύνη αὕτη θὰ εἶναι σπουδαιοτάτη· δὲν φρονῶ δ’ ὅτι ἐπὶ τοιούτου θέματος ἐκλογῆς τῶν πλοίων εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ λαμβάνῃ ἡ Κυβέρνησις ἐν λευκῷ τὴν τοιαύτην γνώμην. Ἐπιθυμεῖτε νὰ τὴν λάβητε, ἐὰν τὴν δώσῃ ἡ Βουλή; Λάβετέ την. Ἀλλὰ δὲν φρονῶ ὅτι πράττομεν σκόπιμον ἔργον οὐχὶ διότι ζητοῦμέν ποτε ἐν Ἑλλάδι εὐθύνας κυβερνητικάς, ἀλλὰ χάριν τῶν ἱστορικῶν εὐθυνῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ ἔχῃ ἡ λῆψις τοιούτων μέτρων διὰ τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ τόπου· εἶναι δὲ πρωτοφανὲς ὅτι διὰ πρώτην φορὰν εἰσάγεται νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἀγορὰ πολεμικῶν σκαφῶν γενικῶς, χωρὶς νὰ ὁρισθῇ οὔτε ὁ ἀριθμός, οὔτε ὁ τύπος, οὔτε τὰ συστατικὰ ἐπὶ τέλους, οὔτε ὁ ὁπλισμός. Καὶ παρετήρησα καὶ κατὰ τὴν ἄλλην συνεδρίασιν τὴν προηγουμένην, ὅτι φύρδην μίγδην τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ ἀγορᾶς σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν. Δύναται ὡς ἔχει διατυπωθῇ ἡ διάταξις ὁ κ. Ὑπουργὸς αὔριον...

§209Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶναι κάποιον λάθος· διότι ἐπαναλαμβάνεται εἰς τὴν πρώτην παράγραφον: «Κεφάλαιον Ζʹ. «Ἀγορὰ θωρηκτοῦ καταδρομικοῦ, πολεμικῶν σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν». Ἄρθρον 1. Διὰ τὴν ἀγορὰν θωρηκτοῦ καταδρομικοῦ καὶ τῶν πυρομαχικῶν αὐτοῦ. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀγορὰν πολεμικῶν σκαφῶν». Πρέπει νὰ γίνῃ: «Ἄρθρον 1. Διὰ τὴν ἀγορὰν θωρηκτοῦ καταδρομικοῦ, τορπιλλῶν καὶ τῶν πυρομαχικῶν αὐτοῦ».

§210Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ κατόπιν μένει τὸ 2. Ἔχει καλῶς. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν εἰς αὐτό. Ἀλλὰ πρέπει νὰ διορθωθῇ, διότι καὶ ἡ τελευταία ἐκτύπωσις φέρει τὸ αὐτὸ λάθος. Βλέπετε, γίνομαι καὶ ἐγὼ θῦμα συζητῶν ἐπὶ λελανθασμένου νομοσχεδίου ἐνταῦθα. Λοιπὸν καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω· ὁμιλοῦμεν περὶ ἀγορᾶς πολεμικῶν σκαφῶν· ὑπάρχει μία γενικότης μεγάλη καὶ ταύτην δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν· ἀντίκειται δὲ ἡ ἀναγραφὴ τοιαύτης γενικῆς πιστώσεως καὶ εἰς τοὺς κανόνας τοῦ λογιστικοῦ νόμου καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἀναμιμνησκόμεθα ὅτι θὰ πάθῃ ζημίαν μεγάλην τὸ Κράτος, ἐὰν ἡ περὶ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ στόλου διάταξις δὲν στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ παλαιοτέρου νόμου, καταστρέφομεν ἡμεῖς αὐτοὶ τὸν λογιστικὸν νόμον ἀναγράφοντες πίστωσιν τοιαύτην γενικήν. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ παρίδωμεν ἐπὶ τέλους χάριν τοῦ ἐπείγοντος τοῦ ζητήματος τοὺς λογιστικοὺς τύπους, ἀλλ’ εἶναι ὀρθὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ συμπλήρωσιν τοῦ πράγματος ὥστε νὰ τεθῇ ὡρισμένως ἡ ἔννοια, ὅτι, ἐὰν ἀντίθετος ὑπάρξῃ ἡ γνώμη τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου τοῦ ναυτικοῦ, νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ ἀγορὰ σκαφῶν. Περὶ τούτου, Κύριοι, πρόκειται.

§211Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀντίθετος πρὸς τί;

§212Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅτι θέλει εἰσακουσθῆ ἡ ἀπόφασις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου.

§213Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν νομίζετε ὅτι καθιστᾶτε δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἀνεύθυνον τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν;

§214ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως. Καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐντελῶς.

§215Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Διότι, ὅταν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δεχθῇ ἀπολύτως τὴν γνώμην τῆς τεχνικῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ἐπιτελείου, ἢ οἱασδήποτε τεχνικῆς ἐπιτροπῆς, τὸν καθιστᾶτε ἀνεύθυνον ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι τότε ὅ,τι τῷ εἴπωσι θὰ τὸ πράξῃ καὶ θὰ εἶναι ἀνεύθυνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§216Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὡς ἔχει διατυπωθῆ τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀνεύθυνον ὁλόκληρον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὀχυρούμενον ὄπισθεν τῆς γνώμης τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς. Πρόκειται περὶ γνώμης ἀνευθύνου.

§217ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐνόσῳ δὲν δεσμεύετε τὸν Ὑπουργὸν εἰς τὴν γνώμην εἴτε τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου εἴτε τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, μένει πλήρης καὶ ἀκεραία ἡ εὐθύνη αὐτοῦ. Εὐθὺς ὅμως ὡς δηλώσετε ὅτι αὐτὸς ὑποχρεοῦται ν’ ἀκολουθήσῃ τυφλῶς τὴν γνώμην ἢ τοῦ Ἐπιτελείου ἢ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, οὐδεὶς λόγος δύναται νὰ γίνῃ πλέον περὶ ὑπουργικῆς εὐθύνης, οὐδὲ δύναται πλέον νὰ γίνῃ λόγος περὶ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἔχῃ ἐλευθερίαν ἐνεργείας διὰ νὰ ὑπέχῃ καὶ τὰς εὐθύνας ἀπέναντι τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Κατ’ ἀρχὰς εἶχεν ἀναγραφῆ «τορπιλλοβόλων σκαφῶν»· ἐπῆλθεν εἶτα τροπολογία, καθ’ ἣν ἐπὶ τῇ βάσει εὐχῆς ἐξενεχθείσης ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐδέχθη ἀντὶ τοῦ «τορπιλλοβόλων σκαφῶν» νὰ τεθῇ ῥητὸς «πολεμικῶν σκαφῶν», δηλαδὴ νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Εἶναι ὅμως δυνατὸν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ εἰς τὰς γνώμας καὶ τὰ πράγματα αὐτά. Τότε θὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὁ δὲ Ὑπουργὸς λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν γνωμοδότησιν αὐτῆς θ’ ἀποφασίσῃ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, προκειμένου περὶ μιᾶς τόσον σοβαρᾶς ὑποθέσεως, ἂν ἐξουδετερώσωμεν τὴν ὑπουργικὴν εὐθύνην, δὲν θὰ ἔχωμεν πλέον τὸν ὑπεύθυνον· διότι οὔτε τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον δύναται νὰ ὑπόσχῃ εὐθύνας οὔτε ἡ γνωμοδοτικὴ ἐπιτροπή. Εἷς καὶ μόνος εἶναι ὑπεύθυνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὁ Ὑπουργός, καὶ ἔρχεσθε σεῖς δι’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας νὰ τὸν ἀπαλλάξητε πάσης εὐθύνης καὶ νὰ μὴ ἔχωμεν πλέον τὸν ὑπεύθυνον.

§218Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ζητῶ ν’ ἀπαλλάξω τῆς εὐθύνης κανένα Ὑπουργόν. Θὰ εἶναι δ’ ὀρθὸν νὰ μὴ συζητῶμεν ἐπὶ διατυπώσεως φρασεολογίας ἐφ’ ὅσον παρ’ ἐμοῦ δὲν ἔχετε τὴν στιγμὴν ταύτην διατύπωσιν ἔγγραφον.

§219ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζω ὅτι συζητεῖτε ἐπὶ τῆς βάσεως τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§220Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐκφράζω γνώμην καὶ αὕτη εἶναι ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατισχύσῃ ἡ γνώμη τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τῆς γνώμης τοῦ Ναυτικοῦ Ἐπιτελείου. Τὴν ὑπουργικὴν εὐθύνην ἐκτιμῶ, δὲν εἶμαι δ’ ἐξ ἐκείνων, οἵτινες ἀρέσκονται εἰς τὴν ἀναγραφὴν ἐντὸς τῶν νόμων τῆς καταλύσεως τῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔχομεν μίαν ἔκθεσιν τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς εἰσαχθεῖσαν ἐν τῇ Βουλῇ, κατὰ τῆς ὁποίας ἐστράφη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τῆς ὁποίας εὗρεν ἐστραμμένην ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς καὶ τὴν γνώμην τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου.

§221ΑΘ. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου εἶναι ἐπιτροπὴ ὄχι τεχνική· ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ γνωρίζητε ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἐψήφισε περὶ τορπιλλοβόλων δυνάμει τοῦ προγράμματος τοῦ ναυτικοῦ τῆς 15 Αὐγούστου καὶ δι’ αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην.

§222Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λοιπὸν ἔχομεν ἐνταῦθα τριῶν σωμάτων τὴν γνώμην· τὴν γνώμην ὑπὲρ τῆς ἀγορᾶς τορπιλλοβόλων, τὴν γνώμην τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῆς Βουλῆς ἐναντίον τῶν τορπιλλοβόλων. Τίς θὰ κατισχύσῃ; Τοῦτο θέλομεν νὰ ἔχωμεν ἠγγυημένον, ὅτι ἐν τῇ διαμάχῃ τῶν γνωμῶν αὐτῶν θέλει κατισχύσει διὰ τὸν Ὑπουργὸν καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελέσῃ τὸ σῶμα τὸ ἀποφασίσον ὁριστικῶς περὶ τῆς ἀγορᾶς τῶν πλοίων, ἡ γνώμη ἠγγυημένης ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, διότι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν θὰ διατεθῶσι τὰ χρήματα τοῦ στόλου, θέλομεν ἔχει κατισχύουσαν τῆς γνώμης τοῦ Ἐπιτελείου τὴν γνώμην τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς.

§223ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει εὐθύνη τότε διὰ τὸν Ὑπουργόν.

§224Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει παραλειφθῇ ὑπάρχει εὐθύνη;

§225ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ὑπάρχει, διότι ὁ Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀκολουθήσῃ οὔτε τοῦ ἑνὸς σωματείου οὔτε τοῦ ἄλλου τὴν γνώμην. Θ’ ἀκούσῃ τὰς γνώμας καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν βεβαίως καὶ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Ἐὰν δὲν ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην αὐτῆς, δὲν θὰ ἐτροποποίει τὸ νομοσχέδιον, διαγράφων τὰ τορπιλλοβόλα καὶ ἀντικαθιστῶν αὐτὰ διὰ τῶν πολεμικῶν σκαφῶν. Λοιπὸν τότε τί δύναται; Ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν γνώμην καὶ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ πάντοτε θέλει νὰ διασώσῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐνεργείας του, διὰ νὰ διαμένῃ πλήρης καὶ ἀκεραία καὶ ἡ εὐθύνη του. Δὲν ἔρχεται ἐκ τῶν προτέρων ὁ Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ ὅτι αὐτὴν τὴν γνώμην ἔχει καὶ αὐτὴν ἐννοεῖ νὰ ἐπιβάλῃ. Ὁ Ὑπουργὸς λέγει· «ἐννοῶ ν’ ἀκούσω ὅλας αὐτὰς τὰς γνώμας καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν ν’ ἀποφασίσω, διὰ νὰ ἔχω τὴν εὐθύνην, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐλευθερίαν τῆς συνειδήσεώς μου καὶ τῆς γνώμης μου».

§226Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη δὲν καταλύεται. Ὑπάρχει δεδομένον, ὅτι ὑπάρχει μία ἐπιτροπὴ γνωμοδοτικὴ καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτική.

§227ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τώρα θέλουσι νὰ τὴν καταστήσωσιν ὑποχρεωτικήν.

§228Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑποχρεωτικὴ δὲν εἶναι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ στόλου· ἐπειδὴ ὅμως εἶναι τεχνικὴ ἐπιτροπή, ἐννοεῖται ὅτι κατισχύει πάσης ἄλλης γνώμης παρὰ τῷ Ὑπουργῷ τῷ μέλλοντι νὰ εἰσηγηθῇ ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν ἀγορὰν πλοίων πολεμικῶν. Ὑπάρχει ἀντίθετος γνώμη τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, τοῦ ὁποίου ἡ γνώμη προηγεῖται τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο θέλομεν νὰ ἔχωμεν δεδομένον, νὰ σαφηνισθῇ διὰ νόμου, ὅτι θὰ κατισχύσῃ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἔχῃ πρὸ αὐτοῦ δύο δεδομένα· δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ σχηματίσῃ τρίτον δεδομένον. Θὰ ἔχῃ τὴν γνώμην τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς ἢ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου· νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὰς δύο ἄλλας δὲν δύναται νὰ συμβῇ, διότι εἶναι κεκανονισμένα τὰ σημεῖα. Ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ὁρίζει, ἵνα ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ σχηματίζηται τῇ συμπράξει αὐτῶν τῶν δύο ἐπιτροπῶν, πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τοὐλάχιστον διὰ τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν συλλαμβάνομεν τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν ἐσφαλμένην ἔχουσαν γνώμην, πρέπει νὰ ἔχωμεν δεδομένον, ὅτι ἐν περιπτώσει διαφορᾶς γνωμῶν θέλει κατισχύσει ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ. Τοῦτο εἶναι δεδομένον πάντοτε ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ μορφώσῃ γνώμην, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἡ γνώμη τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς ἢ ἡ γνώμη τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου. Ἐὰν ἀποπειραθῇ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ στόλου ἀντίθετον γνώμην τῆς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, θὰ προβληθῇ εἰς αὐτὸν τὸ νομικῶς ἀπαράδεκτον.

§229Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δύναται νὰ ἔχῃ γνώμην καὶ ἀντίθετον τῆς τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, διότι ὁ νόμος λέγει, ὅτι τὸ Ἐπιτελεῖον παρουσιάζει τὰς μελέτας καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἀποφασίζει ὅταν δ’ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ, σημαίνει ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ καὶ ἀντιθέτως.

§230Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς μελέτης τοῦ Ὑπουργοῦ ἀποφασίζει τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον. Ὑπάρχει μελέτη;

§231Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι· ἀπόφασις μελέτης.

§232Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τί ἐγένετο αὐτή;

§233Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Μένει ἐκκρεμής· δὲν ἐλήφθη ἀπόφασις ὁριστικὴ ἀκόμη.

§234Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δύνασθε αὔριον νὰ ἀκυρώσητε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου.

§235Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Τὴν νεωτέραν.

§236Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ῥήτρα, τὴν ὁποίαν δέχεσθε νὰ τεθῇ συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, κατὰ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν αὕτη καταπίπτει, διότι δὲν ὑπάρχει γνώμη. Ὀφείλομεν ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰ ζητήματα τῆς ἑρμηνείας καὶ παρερμηνείας καὶ νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὀρθὴν χρησιμοποίησιν τῆς πιστώσεως. Εἰς τοῦτο ἐνδιαφερόμεθα πάντες. Ἄς ἀφήσωμεν κατὰ μέρος τὰς προχείρους ἑρμηνείας. Τὸ ζήτημα εἶναι πῶς νὰ χρησιμοποιήσωμεν καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν τελείως τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ δαπανήσωμεν. Τώρα θέλετε νὰ δεχθῶμεν δύο ἐπιτροπάς, ὁ δὲ Ὑπουργὸς νὰ ὁρίζῃ....

§237Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν δύναται ν’ ἀποφασίζῃ ἐπὶ τοιούτων τεχνικῶν ζητημάτων.

§238Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν δώσῃ χρήματα, δὲν δύνασθε ν’ ἀγοράσητε πλοῖα.

§239ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ τίνος εἴδους πλοῖα, τίνος εἴδους σκάφη καὶ πυροβόλα πρέπει ν’ ἀγορασθῶσι.

§240Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πειρᾶται νὰ συμφωνήσῃ μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε πίστωσιν, ἐὰν δὲν εἴπητε εἰς τὴν Βουλὴν ποῦ θὰ τὴν διαθέσητε.

§241Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Καὶ ποῖον σύστημα ὅπλου θὰ προμηθευθῶμεν;

§242Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι τὸ τοιοῦτον, ἀλλὰ καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ζητήσητε τὴν ἀγορὰν ὅπλων θὰ ὁρίσητε τὸ σύστημα καί, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν τὸ εὕρῃ καλόν, δὲν θὰ δώσῃ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν.

§243Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ δύναται ἡ Βουλὴ νὰ εἴπῃ, ὅτι «τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶναι καλὸν καὶ ἑπομένως προτείνω αὐτὸ τὸ σύστημα».

§244Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι· δὲν θὰ εἴπῃ αὐτὸ ἡ Βουλή. Προτείνετε ὑμεῖς αὐτό, ἡ Βουλὴ θὰ εἴπῃ «ἀπορρίπτω τὸ ὑποδειχθὲν ὑφ’ ὑμῶν σύστημα» καὶ θὰ ἐπανέλθητε πάλιν προτείνοντες ἄλλο σύστημα. Ἐδῶ πρόκειται περὶ τούτου. Ἡ Βουλὴ τώρα δὲν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ εἴπῃ «ἀπορρίπτω» ἢ «δέχομαι», διότι δὲν προτείνετε ὡρισμένον σύστημα, προτείνετε ἀόριστα σκάφη ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν καὶ ἑπομένως δύνασθε ν’ ἀγοράσητε οἱαδήποτε.

§245Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐμπορικά.

§246Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὄχι ἐμπορικά, διότι τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ τορπιλλοβόλων. Νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ δεχθῆτε τοὐλάχιστον τοῦτο, ὅτι ἐν διαφωνίᾳ τῶν δύο ἐπιτροπῶν, τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου καὶ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς, θέλει συγκληθῆ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τρίτη ἐπιτροπὴ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, διότι ἡ Βουλὴ σᾶς δίδει ὑπογραφὴν ἐν λευκῷ, καί, ἐνῷ σᾶς δίδει ὑπογραφὴν ἐν λευκῷ, πρέπει καὶ ὑμεῖς τοὐλάχιστον νὰ δώσητε τὴν ἐγγύησιν, ὅτι ἡ ἀπόφασις πρέπει νὰ στηρίζηται ἐπὶ τοῦ ὀρθοῦ.

§247Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ ἡ Βουλὴ δίδει ἑπτὰ ἑκατομμύρια δραχμῶν καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται. Εἰδικῶς διὰ τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ συσταθῇ ἄλλη ἐπιτροπή.

§248Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε θ’ ἀποφανθῇ ὅλον τὸ ναυτικόν.

§249Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅλον.

§250Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Διατί νὰ μὴ λυθῇ τὸ ζήτημα κατὰ πλειονοψηφίαν;

§251Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ δεχθῶμεν ὅπως αἱ δύο ἐπιτροπαί, τοῦ στόλου καὶ ἡ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου συνέλθωσιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ ἀποφασίσωσι διὰ πλειονοψηφίας, τὰ συμπεράσματα δ’ αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ κατόπιν ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀποφασίσῃ.

§252Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, διότι εἶναι ἄνισος ὁ ἀριθμός· ἂν εὑρεθῶσιν ἐν ὁμοφωνίᾳ καὶ πάλιν εἰς τὰς ἀποφάσεις των, ἀπὸ τὰ ὀκτὼ μέλη τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἐπικρατήσωσι τὰ ἕξ.

§253Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογῶ ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν συζήτησιν αὐτὴν ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν· δύναμαι ὅμως νὰ τὴν ἐννοήσω ὑπὸ ἔποψιν δυσπιστίας πρὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ θελήσει νὰ ἐκφράσῃ γνώμην δυσπιστίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν δύναται νὰ ψηφίσῃ περιορισμούς, τοὺς ὁποίους θέλω ἴδει ἂν θ’ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς καθήμενος εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν εἰς ἣν κάθηται σήμερον. Διότι ἐκτὸς τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, ὅτι δηλαδὴ παραβλάπτεται ἡ εὐθύνη ἡ ὑπουργικὴ κλπ., ἡ προσωπικὴ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἀνήκοντος εἰς τὸ σῶμα καὶ ἐνδιαφερομένου ἐξ ἴσου πρὸς τὸ Γενικὸν Ἐπιτελεῖον καὶ πρὸς τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ στόλου καὶ πρὸς ἄλλους ἀξιωματικούς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι ἀντίθετος, διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θέλει σκεφθῆ νὰ προμηθεύσῃ ἄχρηστα πλοῖα, διὰ τὰ ὁποῖα οἱ Ἕλληνες λεπτὸν πρὸς λεπτὸν συλλέγουσι τὰ ποσὰ καὶ ὅτι θέλει διαθέσει ὁ καθεὶς συμφώνως μὲ τὴν ἰδέαν του κατὰ τρόπον ἐπιβλαβῆ καὶ οὕτως εἰπεῖν προδοτικόν, διότι ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Σπετσῶν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ἀπόφασιν μὲ παληοτενεκέδες νὰ προικοδοτήσῃ τὸν στόλον. Ἐὰν πρόκειται μὲ παληοτενεκέδες νὰ προικοδοτήσῃ τὸν στόλον, ὁ πλοίαρχος τοῦ Β. Ναυτικοῦ καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, τότε, Κύριοι, ἐρρέτω πλέον τὸ ναυτικόν!

§254Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν· εἶναι ἀπόφασις ξένων.

§255Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν πρόκειται περὶ ἀποφάσεως ξένων ἀναμιγνυομένων εἰς τὰ πράγματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ μάλιστα εἰς τὰ τεχνικά. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω τοῦτο.

§256Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Εἶναι ἀπόφασις τοῦ Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου.

§257Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν πιστεύω ὁ Στρατιωτικὸς Σύνδεσμος νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἀπόφασιν, διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἀπόφασιν καταστρεπτικὴν διὰ τὸ ναυτικόν, δὲν εἶναι ὁ Στρατιωτικὸς Σύνδεσμος εἰς τὴν περιωπήν, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ εἶναι· οὔτε εἶναι δυνατὸν ἐγὼ νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἀξιωματικοὶ μὴ ἔχοντες εἰδικὰς γνώσεις, ὅπως δὲν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐνταῦθα, δύνανται νὰ σχηματίσωσι γνώμην περὶ κατασκευῆς τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ πλοίου.

§258Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μὴ ἀναμιγνύετε τὸν Στρατιωτιωτικὸν Σύνδεσμον.

§259Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ναυτικοῦ ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν εἶναι ἐντελῶς σύμφωνοι, ἂν πρόκειται περὶ τορπιλλοβόλων ἢ ἀντιτορπιλλικῶν. Ὑπάρχει γνώμη τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπὲρ τῆς μιᾶς γνώμης καὶ ὑπὲρ τῆς ἄλλης. Πρέπει νὰ φαντασθῶμεν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἀπέβαλον πᾶν ἴχνος πατριωτισμοῦ καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ διὰ νὰ θέλωσι νὰ ἐκφράσωσι γνώμην, ὅτι θέλουσι προτιμήσει διὰ τὴν ἐνίσχυσιν τοῦ στόλου τὸ χειρότερον τῶν πλοίων. Εἶναι πολὺ ἐνδεχόμενον καὶ πολὺ πιθανὸν αἱ διιστάμεναι γνῶμαι νὰ συμβιβασθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιτροπῆς ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων ν’ ἀποφασισθῇ ἡ προμήθεια τῶν ἀντιτορπιλλικῶν ἢ τῶν τορπιλλοβόλων. Ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου καὶ βουλευτὴς Ὕδρας κ. Μιαούλης, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἐκδηλωθεῖσαν γνώμην περὶ ἀντιτορπιλλικῶν, ἐὰν ἄλλοι συνάδελφοί του τὸν πείσωσιν ὅτι τὰ τορπιλλοβόλα εἶναι καλλίτερα...

§260Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Ἔχω ἰδίαν γνώμην.

§261Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. .. δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ μεταβάλῃ γνώμην, ὅπως ἐπίσης οἱ ἔχοντες ἀντίθετον γνώμην πειθόμενοι ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου περὶ τῆς ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης διὰ τὴν προμήθειαν τῶν ἀντιτορπιλλικῶν μεγάλου ἐκτοπίσματος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ πεισθῶσι περὶ τῆς προμηθείας αὐτῶν. Διὰ τοῦτο πρέπει τὰ πράγματα νὰ μένωσιν ὡς ἔχουσι καὶ ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι πλήρης συμφωνία θέλει ἐπέλθει μεταξὺ τῆς γνώμης καὶ τῶν μὲν καὶ τῶν δὲ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος.

§262Α. ΜΙΑΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ 15 Αὐγούστου, μεταξὺ τῶν αἰτημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε διὰ τὸ ναυτικόν, ἔλεγεν ὅτι θέλει ἓν θωρηκτὸν καὶ ἓξ τορπιλλοβόλα. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην καὶ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἦτο δυνατὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ σκεφθῶσιν ὡρίμως οὔτε νὰ μελετήσωσι τὸ ζήτημα. Ἤθελον ταχεῖαν παρασκευὴν τῆς χώρας, καὶ διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἑνὸς θωρηκτοῦ καὶ ἓξ τορπιλλοβόλων, χωρὶς νὰ γνωρίζωσιν ἂν εἶναι δυνατὸν ταῦτα νὰ κατασκευασθῶσι ταχέως. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἦτο τὸ πρόγραμμα. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἐὰν οἱ ἀξιωματικοὶ τότε, ὅπως καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι τὸ Ναυτικὸν Ἐπιτελεῖον, ἦσαν καὶ αὐτοὶ τῆς γνώμης ὑπὲρ τῶν τορπιλλοβόλων, οἱ ἴδιοι ἀξιωματικοί, ἐὰν μελετήσωσιν ἐπισταμένως τὸ ζήτημα, θὰ εἶναι ὑπὲρ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Ἔχω πλήρη πεποίθησιν, ὅτι ἡ πλειονότης τῶν ἀξιωματικῶν τῆς 15 Αὐγούστου σήμερον, ἐὰν μελετήσωσι τὸ ζήτημα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἶναι εἰμὴ ὑπὲρ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι τὸ πρόγραμμα τῆς 15 Αὐγούστου ἤτοι τὸ πρόγραμμα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ, τὸ πρόγραμμα τοῦ «Στρατιωτικοῦ Συνδέσμου», δὲν εἶναι τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος, δὲν εἶναι τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν, διότι, ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τὸ πρόγραμμα αὐτὸ καὶ ἀγοράσωμεν τὰ πλοῖα αὐτά, θὰ καταστρέψωμεν καὶ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν καὶ τὸν τόπον, καὶ μετὰ τριετίαν δὲν θὰ ὑπάρχῃ Ἑλληνικὸν Ναυτικόν.

§263Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα εἶπον προηγουμένως, οὐδόλως εἰσῆλθον εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος· ὡμίλησα μόνον περὶ τῶν τύπων χωρὶς νὰ εἴπω ὅτι εἶμαι ὑπὲρ τῶν ἀντιτορπιλλικῶν καὶ κατὰ τῶν τορπιλλοφόρων· οὐδὲν τοιοῦτον εἶπον, πλανᾶται δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν, ἂν νομίζῃ ὅτι ἐξεφράσθην ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου πλοίου. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν τύπων, εἶπον ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται ἐπιτροπὴν ὑπάρχουσαν δυνάμει κειμένου νόμου νὰ περιφρονήσω καὶ νὰ μὴ ζητήσω τὴν γνώμην της. Αὐτὰ μόνον εἶπον. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς Σπετσῶν φρονῇ ὅτι τὰ τορπιλλοβόλα εἶναι τενεκέδες, τότε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ προχωρήσω.

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. «Ἐν διαφωνίᾳ τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου πρὸς τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου περὶ τῶν προμηθευτέων πολεμικῶν σκαφῶν, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν συνιστᾷ νέαν ἑπταμελῆ ἐπιτροπὴν ἐξ ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, εἰς ἣν ἀνατίθεται ἡ ὁριστικὴ ἐξέτασις τοῦ ζητήματος». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§265Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι λάθος τι τυπογραφικόν. Ἀντὶ «τορπιλλοφόρων σκαφῶν» πρέπει νὰ γραφῇ «πολεμικῶν σκαφῶν». (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον ὡς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Παπαβασιλείου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν θεατρικῶν ἔργων». Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐμμέσων φόρων». Ὁ κ. Γ. Λαναρᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Β. Βουδούρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυριακῆς ἀργίας καὶ ἑορτῶν». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 429–432).

§267Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ ψηφισθῶσιν αἱ ὑπ’ ἀριθμὸν 29, 30, 31 καὶ 32 ἀναγεγραμμέναι ἐν τῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει συμβάσεις.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Lubek ἑδρευούσης γερμανικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας «Horn Linie». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Γενούῃ ἑδρευούσης ἰταλικῆς ἀτμοπλοΐας «Genovese». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀμβέρσῃ ἑδρευούσης βελγικῆς ἀτμοπλοΐας «Ocean». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Σύρῳ ἑδρευούσης ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας «Σύρου». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον).

§269Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 61, κύριε Πρόεδρε.

§270Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§271Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πολὺ καλά. Ἂς μείνῃ.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10,40′ μ. μ.).