1909.11.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 37.

τῆς 7ης Νοεμβρίου 1909.

(Σάββατον)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Παρόντων 95 Βουλευτῶν γίνεται ἀπαρτία ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μετὰ μεσημβρίαν.

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἔμποροι Καμαρίζης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταλλείων». Οἱ ἐργάται τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν Καμαρίζης παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταλλείων». Οἱ ἰδιοκτῆται ἐργοστασίων κατασκευῆς πυρίτιδος, δυναμίτιδος καὶ σκαγίων παρακαλοῦσιν, ὅπως νομοθετηθῇ ἡ μονοπώλησις τῶν εἰδῶν τούτων. Οἱ πρόεδροι τῶν ἐν Σύρῳ συλλόγων ἐμποροϋπαλλήλων καὶ ἀλληλοβοηθείας παρακαλοῦσιν, ὅπως μέρος ἐκ τῶν χρημάτων τοῦ κληροδοτήματος Συγγροῦ διατεθῇ πρὸς μετατροπὴν τοῦ ἐκεῖ λοιμοκαθαρτηρίου εἰς ἀπομονωτικὰς φυλακάς. Οἱ πρόεδροι τῶν σωματείων καὶ συντεχνιῶν Πειραιῶς παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ νομοθετηθῇ ν’ ἀναμιγνύωνται εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς πρόσωπα ξένα πρὸς τὴν πόλιν καὶ τὸν δῆμον Πειραιῶς. Ὁ δήμαρχος Αἰδηψίων ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου διαμαρτυρομένου κατὰ τῆς μελετωμένης συγχωνεύσεως τοῦ δήμου Αἰδηψίων. Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Πειραιῶς παρακαλεῖ, ὅπως τροποποιηθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ διοικήσεως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς» ἀνατιθεμένης τῆς ἐν λόγῳ διοικήσεως εἰς πολίτας Πειραιῶς ἀποκλειστικῶς. Οἱ ἐργοστασιάρχαι Ζακύνθου κ. Γιάκας, Μερκάτης, Αὐγουστῖνος καὶ Τυρογαλᾶς παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ἐπιβληθῇ πρόσθετος φορολογία ἐπὶ τοῦ πυρηνελαίου, ἐξ ἧς οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ εἰσπράξῃ τι οὔτε τὰ ἐργοστάσια θὰ δυνηθῶσι νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐργαζόμενα. Οἱ ἔμποροι τοῦ μεταλλευτικοῦ τμήματος Πλάκας (Θορικίων) παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταλλείων». Ὁ σχολάρχης Ξηροχωρίου παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως». Οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Παλαιοῦ Στρατῶνος κατάδικοι παρακαλοῦσιν, ὅπως μετριασθῶσι τὰ κατ’ αὐτῶν ὑπὸ τοῦ κ. φρουράρχου ληφθέντα αὐστηρὰ μέτρα. Οἱ ἔμποροι Ἀστακοῦ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας». Ἐπιτροπὴ τῶν ὑπαλλήλων παντοπωλείων Λαρίσης παρακαλεῖ, ὅπως συμπεριληφθῇ καὶ ἡ τάξις των εἰς τὴν πρότασιν νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας». Γονεῖς καὶ πολῖται Κορίνθου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ Μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἐπιτροπὴ τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Αὐλῶνος παρακαλεῖ, ὅπως διευρυνθῇ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Αὐλωναρίου. Τὸ σωματεῖον «Ἡ κυριακὴ ἀργία» ἐν Πειραιεῖ παρακαλεῖ, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου «περὶ κυριακῆς ἀργίας». Οἱ ἐργάται τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν τοῦ τμήματος Πλάκας (Θορικίων) παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ μεταλλείων». Ὁ δήμαρχος Ἑρμουπόλεως ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ παρ’ αὐτῷ δημοτικοῦ συμβουλίου, ὅπως ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ «περὶ φυλακῶν» περιληφθῇ ἡ μετασκευὴ καὶ τῶν ἐκεῖ φυλακῶν εἰς ἀπομονωτικὰς τοιαύτας. Ὑπεβλήθη τροπολογία ἄνευ ὑπογραφῆς. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλεν αὐτήν, παρακαλεῖται νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Ὁ κ. Λιδωρίκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ νόμου περὶ γυμναστικῆς κλ.». Ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Ν. Γεωργακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». Ὁ βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Ἀρ. Ἀντωνόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 51 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐκ τῶν κ. Ὑπουργῶν;

§2ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, κ. Πρόεδρε.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§4ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νομοσχέδιον «περὶ συντηρήσεως καὶ ἐπιπλώσεως τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ εἰς τὸ Κράτος ἀνηκόντων πρεσβειακῶν μεγάρων». Ὡς γνωστόν, Κύριοι, ἀνὴρ φιλογενής, ὁ ἐν Παρισίοις ποιούμενος νῦν τὰς διατριβὰς κ. Β. Ζαχάρωφ, ἀνέλαβε νὰ ἀγοράσῃ καὶ ἀνοικοδομήσῃ εἰς διάφορα κέντρα τῆς Ἑσπερίας μέγαρα πρεσβευτικά, ἠξίωσε δὲ μόνον παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μεριμνήσῃ αὕτη περὶ τῆς ἐπιπλώσεως καὶ συντηρήσεως αὐτῶν. Ἤδη ἐπρομηθεύθη αὐτὸς ἐπ’ ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐν Παρισίοις μέγαρον διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐλήφθη ἀκόμη πρόνοια οὔτε περὶ ἐπίπλων οὔτε περὶ ἄλλης συντηρήσεως. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὰς καιρικὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διετέλει τὸ Κράτος μέχρι τοῦδε.

§5Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἰς ἀμέλειαν,

§6ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ Κράτος ὤφειλεν ἀπὸ πολλοῦ ἤδη νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐπιπλώσεως τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος μεγάρου τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας ἐν Παρισίοις, καθ’ ὅσον ἀνέλαβε τὴν τοιαύτην ὑποχρέωσιν διὰ συμβάσεως, ἀλλὰ δι’ ὃν λόγον ἀνέφερα ἤδη δὲν κατώρθωσεν αὐτὸ μέχρι τοῦδε νὰ προβῇ κἂν εἰς τὴν ἐπίπλωσιν αὐτοῦ, δυστυχῶς δὲ παρεξηγήθη πως τοῦτο ὑπὸ τοῦ κ. Ζαχάρωφ. Ἐρχόμεθα νῦν καὶ ὑποβάλλομεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταβάλῃ τὰ ἔξοδα πρὸς ἐπίπλωσιν καὶ ἄλλας δαπάνας διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος μεγάρου, ἔχομεν δὲ δι’ ἐλπίδος ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε βραδύτης οὐδόλως θὰ ἐπηρεάσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Ζαχάρωφ διὰ τὴν ἐξακολούθησιν παρομοίων ἐθνικῶν δωρεῶν.

§7Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐχαρακτηρίσθησαν ὡς τέρατα. (Ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν στενογράφον). Νὰ τὰ γράψῃς, νὰ τὰ γράψῃς.

§8ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Λυποῦμαι, Κύριοι, διὰ τὴν τοιαύτην ἀσέβειαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὕδρας πρὸς ἕνα δωρητὴν τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος ὅτι ὁ κ. Ζαχάρωφ θὰ φανῇ ἀνώτερος αὐτῆς, οὐδὲ θὰ συνερισθῇ τὴν τοιαύτην ὕβριν. Κατά τινα προϋπολογισμόν, ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ ἐν Παρισίοις πρεσβευτοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, μέλλουσι ν’ ἀνέλθωσιν αἱ δαπάναι τῆς ἐπιπλώσεως τοῦ ὅλου πρεσβευτικοῦ μεγάρου εἰς ἑκατὸν χιλιάδας φρ. χρ. Ἡμεῖς ὅμως ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ φροντίσωμεν διὰ τὴν ἐπίπλωσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος τοῦ πρώτου ὀρόφου ἔνθα τὰ γραφεῖα, κατόπιν δὲ περὶ τῆς αἰθούσης τῆς ὑποδοχῆς, οὕτω δὲ περιωρίσαμεν τὴν δαπάνην εἰς 50.000 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν αὐτὸ θ’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1910. Ὑποβάλλω ὡσαύτως εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν». Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἀναγράφονται διατάξεις ἐξασφαλίζουσαι τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ προλαμβάνωνται ἐν τῷ μέλλοντι κατὰ τὸ δυνατὸν αἱ καταστρατηγήσεις αὐτοῦ ὑπὸ τῶν ἐχόντων βοσκησίμους γαίας καὶ τὰ ἐξ αὐτοῦ καθυστερήματα καὶ ν’ αὐξήσῃ τὸ σχετικὸν ἔσοδον τοῦ Κράτους. Ὑποβάλλω τέλος νομοσχέδιον «περὶ παραχωρήσεως οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου ἐν Πάτραις εἰς τοὺς ἐπ’ αὐτῶν οἰκοδομήσαντας μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1908». Δι’ αὐτοῦ παρέχεται νέα ἐνιαύσιος προθεσμία εἰς τοὺς οἰκοδομήσαντας ἐπ’ ἐθνικῶν οἰκοπέδων ἐν τῇ ἄνω καὶ κάτω πόλει Πατρῶν, ἵνα δώσωσιν αὐτὰ πρὸς παραχώρησιν ἐπ’ ἐκτιμήσει συνῳδὰ πρὸς τὰς διατάξεις προγενεστέρων νόμων, συγχρόνως δὲ λαμβάνεται νομοθετικὴ πρόνοια καὶ περὶ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τῶν ἐπ’ ἀνταλλαγῇ καταληφθέντων ἐθνικῶν οἰκοπέδων ἐν τῇ αὐτῇ πόλει. Ἐξαιροῦνται τῆς τοιαύτης παραχωρήσεως ὅσα οἰκόπεδα ἤθελον θεωρηθῆ χρήσιμα δι’ ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 398–400). Καταθέτω καὶ κατάστασιν προσωρινὴν τοῦ μηνὸς Σεπτεμβρίου διὰ τὰς χρήσεις 1908 καὶ 1909. Δυστυχῶς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον εἶναι τόσον πολὺ ἀπησχολημένον μὲ τόσας ἐργασίας ὥστε ἀδυνατεῖ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς αὐτάς. Ἐν τούτοις διέταξα νὰ ἐπιταχυνθῇ ἐκ παντὸς τρόπου ἡ ἐκτύπωσις τῶν αἰτηθέντων πινάκων.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων». Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας ἐμμέσων φόρων». Ὁ κ. Ἰ. Γιαννακίτσας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους». Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης συμβάσεως μεταξὺ τῶν κυρίων ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργῶν καὶ τοῦ κ. Κ. Μητσοπούλου ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσιν αὑτῆς. Ὁ κ. Κ. Αἰγιαλείδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου συμπληρωτικοῦ «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Ὁ κ. Φ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ». Ὁ κ. Ν. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς». Ὁ κ. Ἐ. Λαδόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τελῶν φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας». Ὁ κ. Σ. Κροκιδᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Κ. Αἰγιαλείδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους». (Ὅρα Παράρτ. Ἐφημ. Συζητ. τῆς Βουλῆς, ἀριθ. 401–414). Ὁ κ. Ἀθαν. Τ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς αἴτησιν: «Παρακαλοῦμεν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, ὅπως ὡς τάχιον καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σχετικὸν φάκελον περιέχοντα τὰ ἀφορῶντα τὸ ἐν Κεφαλληνίᾳ Σωφρονίειον κληροδότημα, ἔκθεσιν περὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτοῦ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη καὶ περὶ τῆς ἐνεργείας τῆς δικαιοσύνης καὶ τῆς διοικήσεως ἐπὶ τοῦ προκειμένου». Οὐδενὸς ἑτέρου ζητήσαντος τὸν λόγον εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Ὁ κ. Μ. Λιδωρίκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως.

§10Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον διὰ νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως συναινέσῃ καὶ προταχθῇ εἰς ψήφισιν μία πρότασις νόμου, ἡ ὁποία εὑρίσκεται ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ σημερινῇ Ἡμερησίᾳ Διατάξει ὑπ’ ἀριθμὸν 65, πρόκειται δὲ «περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων τῶν θεατρικῶν ἔργων». Ἡ πρότασις αὕτη ἔχει ψηφισθῆ ἤδη· οὐδεμίαν συζήτησιν θὰ προκαλέσῃ, θ’ ἀπαλλάξῃ δὲ τὴν Βουλὴν τῶν ἀντεγκλήσεων. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ ὁποῖος πάντοτε, ὡς φαίνεται, προστατεύει τὰς τέχνας καὶ τὰ γράμματα, δὲν ἔλαβεν ὑπὸ τὴν προστασίαν του καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Καὶ εἶναι λυπηρὸν ὅτι μόνον ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία δὲν ἐπροστάτευσε τοὺς Ἕλληνας συγγραφεῖς, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τιμὴν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ γράμματα καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς δευτέραν καὶ αὔριον εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§11Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Βεβαίως ὑπάρχει ἐλπὶς ταχέως νὰ ψηφισθῇ καὶ εἰς δευτέραν ἀλλὰ μὲ τὴν σειράν, διότι δὲν πρέπει νὰ παραλείψωμεν ὅλα τὰ ἄλλα. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην, θὰ ἔλθῃ ταχέως εἰς δευτέραν, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ ἀντίρρησιν διὰ τὰ προηγούμενα νομοσχέδια, ὅτε εὐχαρίστως ἂς προταχθῇ.

§12Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Ἐγὼ ἔχω ἀντίρρησιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ νόμου διὰ πλείστους λόγους. Πρῶτον διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προσβάλλει ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἠθοποιοί.

§13Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κ. Βουλευτά, νὰ λάβητε τὸν λόγον.

§15Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάξεως;

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐδέχθη τὴν πρόταξιν ἡ Κυβέρνησις· εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμένητε, κ. Παπαβασιλείου.

§17Γ. ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγορᾶς πολεμικῶν πλοίων καὶ ὑλικοῦ πολέμου καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτων πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως τοῦ 1909». Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης.

§19Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατηρτίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ὑπέβαλεν ἔκθεσιν μὴ συμφωνοῦσαν καθ’ ὅλα πρὸς τὰ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Βλέπω, ὅτι ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν, ὡς εἶχεν ὑποβληθῆ. Ἐπίσης καὶ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν ἐρχόμενον τὸ νομοσχέδιον δὲν μετεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ εἶναι ὡς ἦτο ἀρχῆθεν.

§20ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν τροπολογίας.

§21Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπίσης ἔχω νὰ παρατηρήσω ὡς πρὸς τὸ πρῶτον ἄρθρον, καίτοι ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι λέγεται «κυροῦμεν τὴν σύμβασιν».

§22ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ περὶ τούτου ἔχομεν τροπολογίας. Ἅμα θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν ἄρθρων, τότε θὰ τὰς ὑποβάλω.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη· Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§24ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν πρώτην λέξιν «κυροῦται» νὰ προστεθῇ «καθ’ ὅλα αὐτῆς τὰ μέρη». Ἐπίσης διαγράφονται αἱ λέξεις «καὶ συναπτομένην τῷ παρόντι νόμῳ».

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§26ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διορθοῦται ὡς ἑξῆς: Κεφάλαιον 7 «Ἀγορὰ θωρηκτοῦ καταδρομικοῦ, πολεμικῶν σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν». Ἄρθρον 1. Διὰ τὴν ἀγορὰν θωρηκτοῦ καταδρομικοῦ καὶ πυρομαχικῶν φράγκα χρυσᾶ 25,000,000. Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν ἀγορὰν πολεμικῶν σκαφῶν 7.000.000».

§27Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πῶς πολεμικῶν σκαφῶν; Ἡ ἔκθεσις ἐννοεῖ πολεμικὰ σκάφη;

§28ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγράψωμεν αὐτὸν τὸν λόγον. Εἴμεθα σύμφωνοι κατ’ ἀρχὴν μὲ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξεν ἡ ἐπιτροπή.

§29Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐὰν εἴμεθα σύμφωνοι, δὲν βλέπω τὸν λόγον διατί νὰ μὴ τὸ θέσωμεν. Ἡ τροποποίησις τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ ἐν τῇ ἐκθέσει της δὲν γίνεται διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν φέρετε σήμερον. Δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας· ἀλλά, ἐὰν ἐπιμείνητε, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας.

§30ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶχε πρὶν «τορπιλλοφόρων σκαφῶν» καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 2 «Διὰ τὴν ἀγορὰν τορπιλλοφόρων σκαφῶν». Ἀφοῦ λοιπὸν διαγράφονται αἱ λέξεις «τορπιλλοφόρων», νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀρκετὴ ἔνδειξις ὅτι δὲν πρόκειται πλέον περὶ τορπιλλοφόρων.

§31Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐνῷ ἐπρόκειτο τότε περὶ τορπιλλοφόρων καὶ συνεπῶς περὶ ἐνισχύσεως τῶν τορπιλλοφόρων σκαφῶν, τώρα πρόκειται περὶ πολεμικῶν σκαφῶν· τὸ ἐπεξετείναμεν εἰς ὅλα τὰ σκάφη, εἰς τὰ ὁποῖα συμπεριλαμβάνονται καὶ τὰ τορπιλλοφόρα.

§32ΑΝΔΡ. ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΣ. Φρονῶ ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν εἶναι διῃρημένη, ἂν πρέπει ν’ ἀγορασθῶσιν ἀντιτορπιλλικὰ ἢ τορπιλλοβόλα, φρονῶ, λέγω, ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ ἡ διάταξις ἀσαφὴς μέχρις ὅτου ἡ ὑπηρεσία σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ποῖα εἶναι τὰ συμφερώτερα.

§33Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 ὡς ἔχει εἶναι ἀόριστος καὶ δὲν συμβιβάζεται πρὸς τοὺς ὅρους τῆς χορηγίας τῆς πιστώσεως. Ἀναγράφει μὲν τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀγορὰν τορπιλλοφόρων σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν 5.000.000, ἀλλὰ σήμερον πρόκειται τὰ 5 ἑκατ. νὰ γίνωσιν 7.000.000. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ τί ψηφίζει; Δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν 7.000.000 διὰ τὴν ἀγορὰν τορπιλλοφόρων σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν ἀορίστως. Ἡ Κυβέρνησις δύναται ν’ ἀγοράσῃ 6.000.000 πυρομαχικὰ καὶ 1.000.000 τορπιλλοφόρα σκάφη, ἢ 6.500.000 τορπιλλοφόρα καὶ 500.000 πυρομαχικά. Αἱ πιστώσεις πρέπει νὰ ὁρίζωνται, ἵνα γινώσκῃ ἡ Βουλὴ τί ψηφίζει. Ὅτε μάλιστα ἔχομεν γνωμοδότησιν τῆς τεχνικῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία εἶναι ἐν τῷ νόμῳ τεταγμένη, ὅπως καθορίζῃ τὸ πρόγραμμα τὸ ναυτικὸν καὶ τὸ εἶδος τῶν μονάδων, αἵτινες θέλουσιν ἀγορασθῆ, ὅτε ἔχομεν τὸ πρακτικὸν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν διοικητικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ στόλου, ἐκδηλοῦν ὡρισμένην γνώμην, δὲν βλέπω ποῖον τὸ κώλυμα, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ἀναγράφῃ τὸν ἀριθμὸν καὶ τὸ εἶδος τῶν πλοίων. Ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα τὸ πρᾶγμα, ἵνα μὴ παράσχωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἐλευθέραν τὴν ἄδειαν νὰ ἀγοράσῃ ὅ,τι θέλει. Διότι, ἂν ἀναγραφῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν σκαφῶν θέλει ἐξυπακούεσθαι καὶ πόσον μέρος τῆς πιστώσεως παρέχεται ὑπὲρ αὐτῶν. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐπὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου ἀφορῶντος εἰς αὐτὴν τὴν ἄμυναν τῆς χώρας δύναται ν’ ἀπεκδυθῇ πᾶν δικαίωμα, ἀφοῦ κατ’ οὐσίαν ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ ὅτι εἶναι σύμφωνος πρὸς τὰς γνώμας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἢ μήπως, ἂν ἀναγραφῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν σκαφῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ διατρέξῃ κίνδυνον ἡ ἄμυνα τῆς χώρας; Οὐχὶ βεβαίως, διότι μετὰ 10 ἡμέρας θὰ γνωσθῶσιν ὁπωσδήποτε αἱ παραγγελίαι. Εἶναι περιττὸν λοιπὸν νὰ δοθῇ ἐν λευκῷ τοιαύτη ἄδεια, ἀφοῦ εἶναι ὀρθότερον καὶ σύμφωνον πρὸς τὸν λογιστικὸν νόμον καὶ τὰ εἰωθότα ἐν τῇ Βουλῇ ν’ ἀναγραφῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν σκαφῶν καὶ τὸ εἶδος αὐτῶν.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι συμφέρει μόνον ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου συμφώνως πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προέτεινα ἐγώ. Οἱ ἔχοντες ἐναντίαν γνώμην ἂς τὴν διατύπωσιν εἰς τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν.

§35Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν, περιλαμβάνει δύο πιστώσεις, μίαν διὰ τὴν ἀγορὰν θωρηκτοῦ καταδρομικοῦ καὶ δευτέραν διὰ τὴν ἀγορὰν τορπιλλοφόρων σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν. Τὸ πρῶτον εἶναι ὡρισμένον, διότι πρόκειται περὶ ἀγορᾶς ὡρισμένου σκάφους, ἥτις ἐγένετο διὰ τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν ἡ ἐπιτροπὴ εἶχεν ὑπ’ ὄψει, ὅτε ἐμελέτα τὸ ζήτημα. Τὸ δεύτερον, διὰ τὴν ἀγορὰν τορπιλλοφόρων σκαφῶν καὶ πυρομαχικῶν, εἶναι ἀόριστον, διότι, ἐνῷ δίδομεν τὴν πίστωσιν, ὡς ἀναγράφεται ἐνταῦθα, δύναται ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀγοράσῃ δύο τορπιλλοφόρα σκάφη 600 ἢ 700 τόννων, ἢ 5,100 τόννων, ἢ 3, 200 τόννων, καὶ δὲν ἠξεύρω πόσους ἄλλους συνδυασμοὺς δύναται νὰ ἐπιφέρῃ. Ἠθελήσαμεν νὰ μάθωμεν εἰς τί ὀφείλεται ἡ ἀοριστία αὕτη. Εἴχομεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν δύο ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ, τοὺς Βουλευτὰς Σπετσῶν καὶ Ὕδρας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἵτινες μᾶς ἔδωκαν πληροφορίας, ἐφ’ ὅσον αὐτοὶ ἐγνώριζον· ἐκαλέσαμεν ὅμως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν διὰ νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας πληρεστέρας καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ σκαφῶν ἑτοίμων τορπιλλοφόρων, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀγοράσωμεν, ἐπειδὴ εἶναι ἕτοιμα καὶ θὰ τὰ ἔχωμεν ταχέως. Ἐκάμαμεν λοιπὸν τὴν σκέψιν, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ σκαφῶν ἑτοίμων, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀγοράσωμεν ἵνα τὰ ἔχωμεν ἐγκαίρως, δυνάμεθα λαμπρὰ νὰ τὰ καθορίσωμεν καὶ νὰ εἴπωμεν περὶ τίνων σκαφῶν πρόκειται. Εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπῃ τις ὅτι δὲν ἐγένετο ἀκόμη ἡ σύμβασις ἡ ἀναγομένη εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν σκαφῶν αὐτῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι σπουδαῖον ἐπιχείρημα. Τὰ ναυτικὰ ὅμως μέλη τὰ ἀποτελοῦντα τὴν ἐπιτροπὴν μᾶς παρέστησαν, ὅτι τὰ σκάφη, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀγοράσωμεν, τὰ ὁποῖα ἦσαν τορπιλλοφόρα καὶ ἕτοιμα καὶ τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ ἔχωμεν ἐγκαίρως, ἦσαν τοιαῦτα, ὥστε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας εἶπε, καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν φράσιν του, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ὁμοιάζει μὲ τὸν Ἑβραῖον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἐβγῆκε καὶ φωνάζει· «ποιὸς ἔχει γιὰ πούλημα παληὰ σίδερα, διότι ἐγὼ τὰ ἀγοράζω». Ἀμφότεροι οἱ ναυτικοὶ οἱ ἀποτελοῦντες μέλη τῆς ἐπιτροπῆς μᾶς ἀνέπτυξαν ὁποῖα ἦσαν τὰ ἐλαττώματα τῶν ἑτοίμων τορπιλλοφόρων τῶν 120 τόννων, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀγοράσωμεν, καὶ μᾶς εἶπον ὅτι πρῶτον ἔχουσι μίαν μηχανήν, τορπιλλοφόρα δὲ σήμερον μὲ μίαν μηχανὴν δὲν ἀγοράζονται, διότι, εὐθὺς ὡς ἐπέλθῃ βλάβη εἰς αὐτήν, τὰ τορπιλλοφόρα εἶναι ἄχρηστα. Δεύτερον παρατηρῶ ὅτι ἡ θέρμανσις εἰς τοὺς λέβητας τῶν τορπιλλοφόρων αὐτῶν γίνεται διὰ νάφθης καὶ ὅτι τοῦτο εἶναι φοβερὸν πρόσκομμα, διότι ἐνδέχεται εἰς ὡρισμένην στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν χρῆσιν τῶν πλοίων αὐτῶν, νὰ μὴ ἔχωμεν καύσιμον ὕλην διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον δὲν θέλω νὰ ἀναπτύξω ἐνταῦθα. Τὰ μέλη τὰ ναυτικὰ μᾶς ἔπεισαν ὅτι καὶ τοῦτο εἶναι ἐλάττωμα σοβαρὸν καὶ δὲν συμβάλλει εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων αὐτῶν, διότι τὰ χρήματα τὰ πρὸς ἀγορὰν θὰ δοθῶσιν ἐπὶ ματαίῳ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἐπιτροπὴ ἀνεχώρησεν ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι προκειμένου νὰ γίνωσι δαπάναι 30.000.000, αἵτινες διὰ τὸ ταμεῖόν μας εἶναι σοβαραί, πρέπει νὰ φροντίσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν αἱ δαπάναι αὗται νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ γενικοῦ προγράμματος τῆς ναυτικῆς παρασκευῆς τοῦ ἐπιτελείου, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπεβλήθη εἰς τρόπον ὥστε τὰ πλοῖα τὰ ὁποῖα θ’ ἀποκτήσωμεν διὰ τῆς δαπάνης τῶν 30.000.000 ν’ ἀποτελῶσι μέρος τοῦ ὅλου ναυτικοῦ προγράμματος τῆς ὁριστικῆς ναυτικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας ἡμῶν, ἐμελετήσαμεν πολὺ τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο καὶ κατὰ πρότασιν τῶν κ. Μπούμπουλη καὶ Μιαούλη, τὴν ὁποίαν ἠσπάσθημεν καὶ ἡμεῖς, εἴπομεν ὡς καὶ τὸ πρόγραμμα ἐκεῖνο τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου ζητεῖ, νὰ συμπληρωθῇ ὁ στόλος δι’ ἑνὸς θωρηκτοῦ, τὸ ὁποῖον ὁπωσδήποτε εἶναι αὐτὸ τὸ ὁποῖον ἀποκτῶμεν τώρα, καὶ διὰ 3 ἀντιτορπιλλικῶν τῶν 750 τόννων περίπου. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν χρόνον τῆς παροχῆς τῶν πλοίων τούτων, διότι ἐπρόκειτο, ὡς εἶπον, ν’ ἀγοράσωμεν ἕτοιμα, ἠρωτήσαμεν πάλιν τοὺς εἰδικοὺς ἐπὶ τοῦ ναυτικοῦ καὶ τοῖς εἴπομεν· τὸ πλοῖον τὸ θωρηκτόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἀγοράσωμεν, θὰ μᾶς δοθῇ μετὰ 9 μῆνας. Ἔχομεν συμφέρον πολὺ πρότερον ν’ ἀποκτήσωμεν τὰ πλοῖα τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ἢ τὰ τορπιλλοφόρα; Βεβαίως, μᾶς ἀπήντησαν· ὅσον τὸ ταχύτερον ἀποκτήσωμεν τὰ πρῶτα, τόσον τὸ καλλίτερον, ἀλλά, ἐὰν καὶ συγχρόνως ἀποκτήσωμεν ἀμφότερα, δὲν βλάπτει. Μᾶς ἐβεβαίωσαν δὲ καὶ εἰδικοὶ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ὅτι δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν ἀντιτορπιλλικὰ τῶν 750 τόννων, συμφώνως πρὸς τὸ πρόγραμμα τοῦ Ἐπιτελείου, διότι εἰς ἐκεῖνο ἐβασίσθημεν, εἰς διάστημα 6 μηνῶν. Ἀφοῦ λοιπὸν δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν τὰ πλοῖα ταῦτα ἐντὸς 6 μηνῶν, ἀφοῦ δυνάμεθα καὶ τὰ τορπιλλοφόρα νὰ τὰ παραγγείλωμεν μὲ διπλᾶς μηχανὰς καὶ χωρὶς τὰ ἐλαττώματα τῆς θερμάνσεως διὰ νάφθης, ἀλλὰ δι’ ἄλλων μέσων, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προτιμήσωμεν τὰ ἕτοιμα, ἀφοῦ ἔχουσι τὰς ἐλλείψεις περὶ τῶν ὁποίων εἶπον, καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦ νὰ προτιμήσωμεν νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ πίστωσις πρὸς ἀγορὰν 2 ἀντιτορπιλλικῶν τῶν 750 τόννων, τὰ ὁποῖα τίθενται, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὴν στήλην τοῦ ὁριστικοῦ ναυτικοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον τὸ Ἐπιτελεῖον τὸ Ναυτικὸν εἶχεν ἐκποιήσει πρὸ ὀλίγου. Αὗται εἶναι αἱ ἰδέαι αἵτινες ἔπεισαν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐπρότεινεν ὅ,τι ἐπρότεινεν.

§36Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὅσα εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Νάξου εἶναι ἀκριβῆ· ἀλλ’ ἠκούσαμεν καὶ ἕτερον συνάδελφον ἐκ Ψαρῶν, ὅστις ἐξέφρασε μίαν φήμην, τῆς ὁποίας ἠχὼ ἐγενόμην ἐγώ, ὅτι μεταξὺ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν καὶ τοῦ Ἐπιτελείου ὑπάρχει διαφωνία καὶ δὲν ὑπάρχουσιν ἀποκεκρυσταλλωμέναι ἰδέαι περὶ τοῦ βοηθητικοῦ τῶν ἐν λόγῳ πλοίων, ἐὰν πρόκειται ν’ ἀποκτήσωμεν 2 τώρα ἀντιτορπιλλικὰ ἢ 4 ἢ 5 τορπιλλοφόρα σκάφη, τῶν ὁποίων τελείως στερούμεθα σήμερον. Διότι εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν ὅτι τορπιλλοφόρα σκάφη μικρὰ δὲν ὑπάρχουσιν ἢ τὰ 5 Γερμανικά, περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν ὁποίων ἐγένετο πολὺς λόγος ἐνταῦθα. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μικρᾶς σπουδαιότητος ἰδίως διὰ τὴν Ἑλλάδα, τῆς ὁποίας τὰ μέσα εἶναι πενιχρά. Ἐὰν εἰς τὰ 8 ἀντιτορπιλλικά, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον, προσθέσωμεν καὶ 2 τώρα μεγαλείτερα κατὰ τὴν χωρητικότητα καὶ τὸν ὁπλισμὸν καὶ ἑπομένως κατὰ τὴν ἀξίαν, θέλομεν ἐπαυξήσει τὸν ἀντιτορπιλλικόν μας στόλον πολὺ δυσαναλόγως καὶ μεγάλως πρὸς τὰ κρατοῦντα εἰς τὰ ναυτικὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται ἐπὶ μιᾶς μονάδος ὡρισμένος ἀριθμὸς ἀντιτορπιλλικῶν· ἕκαστον μέγα θωρηκτὸν π. χ. πρέπει νὰ ἔχῃ, νομίζω, 2 ἀντιτορπιλλικὰ διὰ τὴν προφύλαξίν του. Προκειμένου δὲ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ὡρισμένως περὶ ἀγορᾶς 2 ἀντιτορπιλλικῶν, δὲν νομίζω ὅτι θέλει πράξει ἔργον συνετὸν διὰ τὴν καλὴν συμπλήρωσιν τῶν ναυτικῶν ἡμῶν δυνάμεων, διότι οἱ συγγραφεῖς καὶ ἰδίως οἱ τελευταῖον γράψαντες καὶ ἀρυσθέντες τὰ πορίσματά των ἐκ τοῦ Ἰαπωνικοῦ πολέμου καὶ τῆς ναυμαχίας τῆς Τσουσίμα καὶ τῆς προσβολῆς τοῦ Πόρτ Ἀρθοὺρ εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ὅτι τόσον τὰ ἀντιτορπιλλικὰ ὅσον καὶ τὰ τορπιλλοφόρα ἐλαχίστας προσέφερον ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ἐπιτιθεμένους δι’ αὐτῶν. Εἶναι βεβαιωμένον ὅτι ἐν Τσουσίμᾳ τὰ ἀντιτορπιλλικὰ σκάφη οὐδεμίαν παρέσχον ὑπηρεσίαν καὶ φέρεται τὸ παράδειγμα ὅτι δύο μεγάλα θωρηκτὰ ἀποκεκλεισμένα τελείως καὶ εὑρισκόμενα πρὸς βύθισιν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀποτελειωθῶσιν ἀπὸ τὰ ἀντιτορπιλλικά. Εἶναι συμφέρον λοιπὸν διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ προμηθευθῇ δύο εἰσέτι ἀντιτορπιλλικὰ σκάφη. Σημειώσατε δὲ πρὸς τούτοις ὅτι τὰ σκάφη ταῦτα εἶναι εὔθραυστα, ὅτι ὁ χρόνος τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ζήσωσιν εἶναι μεμετρημένος καὶ δὲν θὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνθέξῃ τὸ Ταμεῖον ἡμῶν εἰς προμήθειαν σκαφῶν, τὰ ὁποῖα μετὰ δύο ἢ καὶ πέντε ἔτη θὰ εἴμεθα ἠναγκασμένοι ν’ ἀντικαταστήσωμεν διὰ νέων, εἶναι δὲ πρὸς τούτοις καὶ δυσχείριστα δι’ ἡμᾶς καὶ ἰδίως ἐὰν ἔχωμεν πολλά, διότι ὡς ἐκ τοῦ μεγέθους καὶ τῶν ἄλλων μειονεκτημάτων τὰ ὁποῖα παρουσιάζουσι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Ναυτικὸν εἰς συγκεκριμένας περιστάσεις ὅπως φέρωσιν ἀποτελέσματα, τὴν ἐπέλευσιν τῶν ὁποίων ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς θ’ ἀποδεχθῇ μετὰ μεγάλης χαρᾶς. Ἐξ ἐναντίας τὰ τορπιλλικὰ σκάφη μικρότερα καὶ εὐχρηστότερα ἴσως θὰ εἶναι καλλίτερα διὰ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν ὄχι μόνον διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλα Κράτη δυνάμενα νὰ ἔχωσιν ἐπὶ τῶν πλοίων αὐτῶν ἄνδρας θαρραλέους καὶ ῥιψοκινδύνους. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὴν ἑσπέραν ταύτην τεχνικῶς καὶ ἐπιστημονικῶς τὰ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐλευθερία ἀφιεμένη εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προμηθευθῇ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ βοηθητικὸν πλοῖον δὲν θὰ ἦτο ἄστοχος. Ἀποβλέποντες ὅμως εἰς τὰ καθήκοντα τῆς Βουλῆς καὶ εἰς τοὺς διέποντας νόμους νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ὁρίσωμεν τὰ σκάφη τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀγορασθῶσι. Καὶ λέγων τοῦτο δὲν ἔρχομαι εἰς ἀντίφασιν πρὸς ὅσα εἶπον προηγουμένως, διότι ἀποβλέποντες εἰς τὰ καθεστῶτα εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρίσωμεν ταῦτα. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ὅτι ὁ νῦν προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τυφλοῖς ὄμμασιν ἀπεδέχθη τὴν ἀγορὰν τορπιλλοφόρων σκαφῶν ἀχρήστων, διότι διὰ τὰ σκάφη, τὰ ὁποῖα παρεστάθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Νάξου ὡς φέροντα τὰ μειονεκτήματα ἐκεῖνα, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἀνὴρ ὡς ὁ κ. Δαμιανὸς προϊστάμενος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφὴν αὑτοῦ κάτωθι ἀγοροπωλησίας τοιαύτης· ἔχω τοὐναντίον τὴν πεποίθησιν ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ πᾶσαν θέλουσι καταβάλει προσπάθειαν ὅπως προικίσωσι τὸ σῶμα αὐτῶν διὰ βοηθητικῶν πλοίων χρησιμωτάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ὄντως προσφέρει ὑπηρεσίας μεγίστας. Ἔχομεν δ’ ἀπόλυτον ἀνάγκην μικρῶν σκαφῶν καὶ οὐχὶ μεγαλειτέρων· τοῦτο πρέπει νὰ τονισθῇ καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν εἶναι παρὼν ἵνα δώσῃ ἐξηγήσεις καὶ ἀπαντήσῃ εἰς τὰ λεχθέντα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§37ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ· νὰ τεθῇ· «ἐκ φρ. χρυσῶν 25.000.000» ἀντὶ τῶν ἀναγραφομένων 23.000.000.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροπολογήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§39ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ νὰ διαγραφῶσιν αἱ λέξεις «ὑπὸ ἴδιον κεφάλαιον 54 φέρον τὸν τίτλον Παροχὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἐκ δραχ. 23.000.000 χρησιμοποιηθησομένων κατὰ τὸν παρόντα νόμον» καὶ ἀντ’ αὐτοῦ νὰ τεθῇ καταλογιζομένη ὡς ἑξῆς: Κεφάλαιον 54. Ἄρθρον 1. Παροχὴ τοῦ Δημοσίου εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου φρ. χρ. 25.000.000» κλπ. ὡς ἔχει.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§41ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀντὶ τοῦ «μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου 1910» νὰ τεθῇ «μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1910». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, εἶτα δὲ καὶ τὸ ἄρθρον 6).

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§43ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ τὸ «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ παρόντος νόμου συνομολογηθεῖσα σύμβασις» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἔχουσα ὑποχρεωτικὴν ἰσχὺν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, μεθὸ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§45ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἄρθρον 9 νὰ μεταβληθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταχωρίσεως αὐτοῦ».

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Θὰ γίνῃ ἀνατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου διὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τελωνιακῶν ἀμφισβητήσεων». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§47ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μετέχῃ τῆς ἐπιτροπῆς ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ ἀντιπροσώπου τούτου ὁ ἀμφισβητήσας τὴν κατάταξιν παραλήπτης ἢ ὁ ἀντιπροσωπευθεὶς ὑπὸ τοῦ παραλήπτου τούτου. Τῆς ἐπιτροπῆς μετέχουσι προσέτι εἷς νομομηχανικὸς ὁριζόμενος κατ’ ἔτος διὰ Β. Διατάγματος καὶ ὁ ὀρυκτολόγος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». Ἐπίσης νὰ προστεθῇ «Γραμματεὺς ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ ὑπουργικοῦ γραμματέως πρώτης τάξεως παρὰ τῇ ἐπιτροπῇ τῶν ἀμφισβητήσεων διορίζεται ὁ ἔχων ὑπερεικοσαετῆ τελωνειακὴν ὑπηρεσίαν ἐκ τῆς ὁποίας ὑπερεξαετῆ ἐν τῷ βαθμῷ ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως».

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ λοιπὰ ἄρθρα). Τὸ σύνολον θ’ ἀναβληθῇ ἵνα γίνῃ ἀνατύπωσις. Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 2). Ὁ κ. Καρτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§49ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, κύριε Πρόεδρε, διεφώνησε πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ φορολογικὸν ὅριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁρίζει τοῦτο εἰς 8%, ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ μακρὰς συζητήσεις, κατὰ τὰς ὁποίας πλεῖστα τῶν μελῶν αὐτῆς ἐπρότειναν τὸ 6%, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ προτείνῃ 7%, τοῦτο δέ, διότι θεωρεῖ τὴν φορολογίαν τοῦ ἐλαίου, τὴν ἐπιβαλλομένην ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, βαρυτάτην, διότι ἀναλογεῖ πρὸς 18% ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐλαττώσῃ τὸ φορολογικὸν ὅριον, τοσοῦτο μᾶλλον καθ’ ὅσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου παραδέχεται ὅτι διὰ τῶν μέτρων τῶν περιοριστικῶν, τὰ ὁποῖα λαμβάνει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θέλει ἐλαττωθῇ ἡ κατάχρησις ἡ γινομένη κατὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν. Λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις, ὅτι θὰ ἐξασφαλισθῇ κατὰ 25% μεγαλειτέρα πρόσοδος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ εἰσπράξῃ μεγαλειτέραν πρόσοδον, ἀλλὰ μόνον νὰ εἰσπράξῃ τὴν πρόσοδον ταύτην· ἑπομένως κατὰ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἔπρεπε τὸ ὅριον τῆς φορολογίας ἀπὸ 8% νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 6½%· διὰ τοῦτο ἡ ἐπιτροπὴ παρεδέχθη 7%.

§50Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργὸς εἶπεν ὅτι θεωρεῖ ἐπάναγκες νὰ ἐνισχύσῃ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν οἰνοπαραγωγὴν καὶ τὰς ἄλλας παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας. Μεταξὺ δὲ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογήν, εἶναι καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν· ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἀπὸ 9 εἰς 8% φέρει ἀνεπαίσθητον ἀνακούφισιν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπαχθεστάτη ἡ φορολογία τοῦ ἐλαίου, διότι πρόκειται περὶ φορολογίας τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι τὸ ἔλαιον στοιχίζει εἰς τὸν ἐλαιοπαραγωγὸν 60 λεπτὰ καὶ 80 τὴν ὀκᾶν μέχρις οὗ φθάσῃ εἰς τὴν οἰκίαν του· ἐὰν λοιπὸν τῷ ἀφαιρέσητε ἐκ τῆς ἀξίας αὐτοῦ καὶ 10 ἢ 15 λεπτὰ τὴν ὀκᾶν, φρονῶ ὅτι τὸν ἐπιβαρύνετε μὲ τὴν ἐπαχθεστέραν τῶν φορολογιῶν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι εἶναι δίκαιον ν’ ἀνακουφίσωμεν τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς, ἔστω κατὰ ἓν λεπτόν, ἀφοῦ μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπολογίζει ὅτι διὰ τῶν μέσων τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου, τῶν καθοριζομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ εἰσπράξῃ περισσότερα.

§51Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διακρίνει κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας φοβερὰ ἀκαμψία, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν νομίζω ὅτι τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ εἶναι τόσον ἄκαμπτος, διότι ὁμόθυμος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν κατὰ 1% τοὐλάχιστον ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου. Τοσοῦτο μᾶλλον δὲ πρέπει ν’ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ἐλάττωσιν ταύτην καθόσον πρόκειται περὶ φορολογίας ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, οὕτως ὥστε τὸ καθαρὸν εἰσόδημα ἐπιβαρύνεται μὲ 15 καὶ 20%. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν δεχθῇ νὰ κατέλθῃ εἰς τὸν προσδιορισμὸν τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§52Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Τρεῖς κατὰ τὴν γνώμην μου οἰκονομικοὶ παράγοντες πάσης ἑλληνικῆς χώρας εἶναι ἐκεῖνοι, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ τείνῃ χεῖρα προστασίας. Εἶναι ἡ ναυτιλία, ἡ ἄμπελος καὶ ἡ ἐλαία. Ἀφοῦ δ’ ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ γίνῃ ἀντιλήπτωρ τοῦ κλάδου τούτου τοῦ πλουτολογικοῦ τῆς χώρας, τῆς ἐλαίας, νομίζω ὅτι δὲν θὰ εἶναι μέγα πρᾶγμα ἂν ὑποχωρήσῃ κατὰ ἥμισυ ἀκόμη βῆμα ἐλαττώνουσα τὸν φόρον εἰς 7%. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀποδείξω κατὰ πόσον εἶναι βαρεῖα ἡ φορολογία ἡ καθιερουμένη ἐπὶ τῆς ἐλαιοπαραγωγῆς, καθόσον πάντες σχεδὸν καταγόμεθα ἐκ χωρῶν ἐλαιοπαραγωγῶν καὶ γνωρίζομεν ὅτι σήμερον μὲ τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ φράγκου ἔλειψεν ἡ διαφορὰ τοῦ χρυσοῦ καὶ ἑπομένως μέγα κέρδος τοῦ ἐξαγωγικοῦ τοῦ ἐλαίου ἐμπορίου. Παρακαλῶ ἑπομένως καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καμφθῇ καὶ ἐλαττώσῃ τὸ φορολογικὸν ὅριον.

§53Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐὰν ὅσα ἐπιχειρήματα οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐξήνεγκον τὴν ἑσπέραν ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἤρκεσαν νὰ τὸν πείσωσι περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ὁρίου τοῦ φόρου εἰς 7%, νομίζω ὅτι ἡ συγκίνησις τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα εἶναι ἱκανὴ νὰ πείσῃ αὐτὸν ἵνα συναινέσῃ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ὁρίου τοῦ φόρου τούτου. Ἀρκετοὺς φόρους ἐπέβαλεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν Σύνοδον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, νομίζω δ’ ὅτι καὶ ἐκ τοῦ φόρου τούτου περισσότερα θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον, ἐὰν συγκατατεθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Κυβέρνησις ὁλόκληρος εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου εἰς 7%.

§54Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὴν ὑφισταμένην παρ’ ἡμῖν φορολογίαν, δύο εἴδη θέλει ἴδει ὅτι φορολογοῦνται βαρύτατα ἐν Ἑλλάδι, ἡ σταφὶς καὶ τὸ ἔλαιον. Καὶ δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος δὲν εἶναι τόσον καταθλιπτικός, διότι πρόκειται περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον δὲν ὑφίσταται τὴν ἐπιρροὴν τοῦ ἀνταγωνισμοῦ τῆς παγκοσμίου ἀγορᾶς. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ ἐλαίου, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τίνας ὅρους διατελεῖ ἡ ἐλαιοπαραγωγὴ εἰς τὰς ξένας χώρας καὶ ὑπὸ τίνας ἐν Ἑλλάδι, βεβαίως δὲν θὰ ἔχητε εὐχάριστα ἀποτελέσματα διὰ τὴν ἐν Ἑλλάδι ἐλαιοπαραγωγήν· διότι καὶ ἡ παραγωγὴ ἐν ταῖς ξέναις χώραις καὶ τὰ μέσα τῆς κατεργασίας ὑπερτέρησαν κατὰ πολὺ τῶν παρ’ ἡμῖν καὶ φυσικῶς τὰ ἑλληνικὰ ἔλαια ἐρχόμενα εἰς τὸ Ἐξωτερικὸν ὑπὸ τὸ βάρος τῆς βαρυτάτης ταύτης φορολογίας θέλουσι μειονεκτεῖ κατὰ πολύ. Ἐὰν λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς δεχθῇ νὰ ἐλαττώσῃ τὸ φορολογικὸν ὅριον εἰς 7%, θέλει πράξει ἔργον προστατευτικὸν διὰ τὴν ἐλαιοπαραγωγὴν ἀλλὰ καὶ δίκαιον.

§55Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις καὶ ἐγὼ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι παρετήρησα μετ’ ἀπορίας μου ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, καίτοι τόσοι τῶν κ. Βουλευτῶν ἐξ ἐλαιοφόρων ἐπαρχιῶν παρακαλοῦσιν αὐτὸν νὰ ὑποχωρήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου, δὲν θέλει νὰ ἐνδώσῃ. Πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι ὁσάκις ἐγεννήθη τὸ ζήτημα τῆς δεκάτης πάντοτε κατεβιβάσθη εἰς κατώτερον ὅριον. Ἄλλοτε εἴχομεν ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν τὸν φόρον τῆς δεκάτης, ὁ ὁποῖος ἀντικατεστάθη διὰ τοῦ φόρου τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι κατὰ πολὺ ἧττον ἐπαχθὴς τοῦ φόρου τῆς δεκάτης. Ὅτε δ’ ἐγένετο σκέψις πρὸ δώδεκα ἢ δέκα ἐτῶν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὸν φόρον τῆς δεκάτης ἐπὶ τῶν δημητριακῶν καρπῶν εἰσήχθη νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίσθη ὁ φόρος τῆς ἕκτης, τότε δ’ ἐθεωρήθη οὗτος ὑπέρογκος φόρος. Ὅτε δ’ ἡ ἕκτη ἐθεωρήθη ἐπαχθής, πῶς θέλετε τὸ 8% νὰ μὴ θεωρηθῇ φόρος ἐπαχθής; Βεβαίως οἱ κάτοικοι τῶν ἐλαιοφόρων ἐπαρχιῶν εὐγνωμονοῦσι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἔθιξε τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἀφῄρεσεν 1% ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου· ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι τὸ σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου εἶναι ἀρχαῖον, ἅπαξ δὲ θιγόμενον ἔπρεπε νὰ κανονισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ εἶναι ἀνάλογον πρὸς τοὺς λοιποὺς φόρους τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο καλὸν θὰ ἦτο, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβιβάσῃ τὸν φόρον μόνον κατὰ 1%, νὰ μὴ μεταβάλῃ τοῦτον, διότι εἷς φόρος ὅταν ἅπαξ μεταβληθῇ δὲν εἶναι δυνατὸν ταχέως νὰ ἐπανέλθῃ εἰς συζήτησιν καὶ μεταβληθῇ ἐκ νέου. Διὰ τοῦτο καὶ πάλιν ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων κ. συναδέλφων τῶν ἐλαιοφόρων ἐπαρχιῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ ἠθέλησε νὰ θίξῃ τὸ ζήτημα τῆς μετατροπῆς τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου νὰ καταβιβάσῃ αὐτὸν εἰς 7%.

§56Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω νὰ ὑποβάλω τὴν αὐτὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ ἐπιχειρήματα ὅσα ἀνεπτύχθησαν ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους, τὰ ὁποῖα πάντα εὑρίσκω ὀρθά. Νομίζω δ’ ὅτι, ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέλαβε τὴν τελείαν μεταρρύθμισιν τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ ἐλαίου, εἶναι εἰς θέσιν σήμερον ἕνεκα τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου νὰ ἐλαττώσῃ τὸν φόρον εἰς πλέον τοῦ 1%· διότι αἱ μεταρρυθμίσεις τὰς ὁποίας ψηφίζομεν διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἶναι τοιαῦται, ὥστε ν’ αὐξήσωσι τὸ ἔσοδον τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ φόρου τούτου κατὰ ποσὸν πολὺ ὑπέρτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ ἐκπέσῃ, πολὺ ὑπέρτερον τοῦ 1%· διότι τὸ 1% ἐπὶ τοῦ ὅλου φόρου τοῦ εἰσπραττομένου ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου εἶναι ποσὸν ἐλάχιστον διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀλλὰ μέγα διὰ τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς. Πολλαπλάσιον δὲ τοῦ νῦν εἰσπραττομένου φόρου θὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου. Ἀντάλλαγμα δὲν εἶναι τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν· ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν καὶ παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργόν, εἶναι νὰ συναινέσῃ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου.

§57Δ. ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἤθελον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι προηγουμένως οἱ δημοτικοὶ φόροι καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα ἦσαν 2%, νῦν δὲ ἔχουσιν αὐξηθῆ εἰς ὅλους σχεδὸν τοὺς δήμους εἰς 3% ἢ καὶ 4%. Λοιπὸν ὑποβιβάζετε τὸν ἕνα φόρον ἀπὸ 9 καὶ τὸν κάμνετε 8, καὶ 3 ἢ μᾶλλον 4 ὁ δημοτικὸς φόρος 12· δηλαδὴ ὅ,τι εἴχομεν καὶ πρὶν τὸ αὐτὸ ἔχομεν καὶ ἤδη μὲ τὸν ἐκπεσμὸν τοῦ ἑνός. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ παραδεχθῆτε τὸ 7%.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς παρετήρησα ἤδη καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δύο τινα ἐπεδιώξαμεν δι’ αὐτοῦ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ περιστείλωμεν κατὰ τὸ δυνατὸν τὰς καταχρήσεις, αἵτινες γίνονται ὑπὸ τὸ κρατοῦν φορολογικὸν σύστημα, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παράσχωμεν ἀνακούφισίν τινα εἰς τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς. Ὡς πάντες σχεδὸν οἱ προλαλήσαντες ἀνωμολόγησαν, διὰ τῶν διατάξεων, τὰς ὁποίας ἀναγράφομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ περισταλῶσι κατὰ πολὺ αἱ καταχρήσεις, αἵτινες συμβαίνουσι νῦν κατὰ τὴν βεβαίωσιν καὶ εἴσπραξιν τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου οὐχ ἧττον ἢ τῶν ἐλαιοπαραγωγῶν. Θὰ βελτιωθῶσιν οὕτω πως αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, ἀπέναντι δὲ τῆς βελτιώσεως ταύτης δίκαιον ἐνομίσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς ἔκπτωσιν τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρου κατὰ 1%, ἐξ οὗ θὰ προκύψῃ ἐλάττωσις τοῦ ἐξ αὐτοῦ ἐσόδου ἐκ 250.000 δρχ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνη αὐτὴ ἡ ἀνακούφισις. Ἡ σπουδαιοτέρα ἀνακούφισις εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ἐπιτραπῇ ἐν τῷ μέλλοντι καὶ εἰς ἄλλας ἐλαιοφόρους ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος ἡ καταβολὴ τοῦ ἐγγείου φόρου κατὰ τὴν ἐξαγωγήν, ὡς γίνεται τοῦτο ἤδη ἐν Ἑπτανήσῳ. Βεβαίως, Κύριοι, θὰ ἦτο τολμηρὸν ὑπὸ τὰς παρούσας οἰκονομικὰς περιστάσεις τοῦ Κράτους νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἄμεσον ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου. Ἠθελήσαμεν διὰ τοῦ νόμου νὰ λάβωμεν τὴν ἄδειαν, ἵνα κατ’ ἀρχὰς τὸ ἐφαρμόσωμεν δοκιμαστικῶς εἴς τινας ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι εἴτε εἶναι νῆσοι εἴτε περικλύζονται κατὰ μέγα μέρος ὑπὸ τῆς θαλάσσης, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων δύναται νὰ ἐξασφαλισθῇ κάλλιον ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν, γινομένη κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Τί σημαίνει, Κύριοι, τοῦτο; Σημαίνει ὅτι οἱ ἐλαιοπαραγωγοὶ αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν δὲν θὰ εἶναι πλέον ἐκτεθειμένοι εἰς ὅλας ἐκείνας τὰς καταπιέσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται ὑπὸ τὸ νῦν κρατοῦν φορολογικὸν σύστημα. Πλὴν τούτου ὁλόκληρον τὸ προϊόν, τὸ ὁποῖον θὰ καταναλίσκεται ἐπιτοπίως, θὰ εἶναι ἀπηλλαγμένον πάσης φορολογίας. Τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, ἀκριβῶς ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην εἶναι εὐεργετικὸν διὰ τοὺς ἐλαιοπαραγωγούς. Θὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος δοκιμαστικῶς εἴς τινας ἐπαρχίας, καί, ἂν αὐτό, ὡς ἐλπίζομεν, ἀποδώσῃ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τότε δυνάμεθα νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀρκεσθῇ μόνον εἰς αὐτὴν τὴν ἔκπτωσιν τοῦ φόρου καὶ εἰς αὐτὴν τὴν δοκιμαστικὴν οὕτως εἰπεῖν μεταβολὴν τοῦ συστήματος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως αὐτοῦ· διότι αἱ παροῦσαι οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσιν ἄλλο τι πέρα τούτου. Ἔχομεν δι’ ἐλπίδος ὅτι τὰ μέτρα τὰ οἰκονομικά, τὰ ὁποῖα ἐλάβομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλήν, θὰ ἔχωσι τοιαῦτα ἀποτελέσματα ἐν τῷ μέλλοντι, ὥστε νὰ ἐπιτρέψωσι μεγαλειτέραν ἔκπτωσιν τοῦ φόρου τούτου. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ὅμως παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς μεγαλειτέραν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου τούτου. Ἡμεῖς τοὐλάχιστον, οἱ ὁποῖοι φέρομεν τὴν εὐθύνην, ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὸ φορολογικὸν ὅριον, τὸ ὁποῖον ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§59Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐννοεῖ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ φορολογικὸν ὅριον, τὸ ὁποῖον ἀνέγραψε λόγῳ τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας εὑρισκόμεθα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιμείνῃ τις εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν φόρων· δικαιοῦμαι ὅμως νὰ ὑποβάλω ἀπὸ τοῦδε μίαν παράκλησιν, σχετικὴν μὲ τὸ φορολογικὸν ὅριον. Ἐπειδὴ προβλέπω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ διαφωνία μεταξὺ ἡμῶν τῶν ζητούντων τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου, ὑποβάλλω τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀφοῦ δὲν ἐδέχθη τὴν ἐλάττωσιν τοῦ φόρου ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, νὰ δηλώσῃ ἀπὸ τοῦδε ὅτι δὲν θέλει δεχθῇ καὶ μεταβολὴν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ δημοτικοῦ φόρου, ὡς ἀναγράφεται τοῦτο ἐν τῷ ἄρθρῳ 21. Τὸ ἄρθρον 21 λέγει: «...συμβεβαιοῦται καὶ συνεισπράττεται προσθέτως ὑπὲρ τοῦ οἰκείου δήμου ἡ κατὰ τοὺς κειμένους νόμους δημοτικὴ εἰσφορά, ὁριζομένη ἐφεξῆς παγίως εἰς τὸ ¼ τοῦ δημοσίου φόρου». Αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι προβλέπω ἐπικειμένην διαφωνίαν.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§61Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ φαίνεται ὅτι διὰ τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 θὰ ἐπέλθωσι πολλαὶ ἀνωμαλίαι καὶ θὰ γεννηθῶσι τοιαῦτα ζητήματα ὥστε ν’ ἀποβαίνῃ δύσκολος ἡ ἐξακρίβωσις αὐτῶν. Ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 3 λέγει: «Ἀπαγορεύεται ἡ ἐξαγωγὴ ἢ μεταφορὰ ἐλαιῶν ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον, ἂν δὲν ἔχῃ καταβληθῆ ὁ κατὰ τὸν παρόντα νόμον φόρος ἐπ’ αὐτῶν». Ἐννοῶ τὸν λόγον τῆς τοιαύτης ἐπιβολῆς τῆς διατάξεως, διότι ἐγένοντο καταχρήσεις. Ἔπειτα λέγει: «πλὴν τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν ἡ μεταφορὰ γίνεται κατ’ ἀνάγκην κατὰ τὸν χρόνον τῆς συλλογῆς ἐκ τῶν ἐλαιοδένδρων εἰς οἰκίας ἢ ἀποθήκας κειμένας εἰς γειτνιάζοντα δῆμον, ὅπως αἱ ἐλαῖαι καθαρισθῶσι καὶ ἄλλαι μὲν ἐκ τούτων ἐκθλιβῶσιν, ἄλλαι δὲ συσκευασθῶσιν». Αὐτὴ ἡ διάταξις ἀνατρέπει ἐντελῶς τὸν προηγούμενον σκοπὸν τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ βεβαιώσῃ ὅτι αἱ ἐλαῖαι δὲν μεταφέρονται ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ἵνα πωληθῶσιν, ἀλλ’ ἵνα ἐκθλιβῶσι καὶ συσκευασθῶσι; Δὲν θὰ ἐγερθῶσι φιλονεικίαι φοβεραὶ μεταξὺ τῶν μισθωτῶν τῶν ἐλαιῶν καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν διαμάχας;

§62ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι αἵτινες θὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ ἄρθρα 3–10 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§63Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 11–19).

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§65ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Εἶναι ὄντως ἀξιέπαινος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι περιέλαβε διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν γνωμοδοτήσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μεταβάλῃ τὸν τρόπον τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου. Ὄντως διὰ τοῦ τρόπου τούτου ἀφ’ ἑνὸς ἀνακουφίζει τὸν παραγωγόν, διότι ἐπιτρέπει εἰς αὐτὸν νὰ καταναλίσκῃ ἀφορολόγητον τὸ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν ἔλαιον, ἀφ’ ἑτέρου δ’ ἐξασφαλίζει καὶ τὴν εἴσπραξιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, διότι ἀποφεύγει τοιουτοτρόπως παντὸς εἴδους καταχρήσεις. Ἐν τούτοις καὶ ἐνταῦθα ἡ ἐπιτροπὴ διεφώνησε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅσον ἀφορᾷ τὸ φορολογικὸν ὅριον. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἰσχυρίσθη ὅτι, ἀφοῦ ἀφαιρεῖται ἀπὸ τῆς φορολογίας τὸ καταναλισκόμενον ἐπιτοπίως ἔλαιον, ἔπρεπε ν’ αὐξηθῇ καὶ τὸ φορολογικὸν ὅριον, ἀφοῦ πρόκειται νὰ φορολογηθῇ τοῦτο κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Εἶναι ἀληθὲς ἴσως ὅτι ἔπρεπε ν’ αὐξηθῇ κατά τι, ἀλλ’ ἡ αὔξησις ἀπὸ 8% εἰς 10% εἶναι, μοὶ φαίνεται, ὑπερβολική, διότι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου ἡ ἐκ τῆς ἐπιτοπίου καταναλώσεως θὰ ἰσοσταθμισθῇ, καὶ ἔτι πλέον, ὑπὸ τοῦ κέρδους τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ τὸ Δημόσιον ἀποφεῦγον τὰς καταχρήσεις καὶ τὰ μεγάλα ἔξοδα τὰ ὁποῖα κάμνουσι τὸν ἐνοικιαστὴν νὰ δίδῃ ὀλιγώτερον ἐνοίκιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ μίαν ἐλάττωσιν τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου ἀπὸ 10 λεπτῶν τοὐλάχιστον εἰς 8 λεπτά.

§66Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Τοσοῦτο μᾶλλον ἐπιβάλλεται ἡ τοιαύτη ὑποχώρησις εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καθόσον πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἐξίσωσις μεταξὺ τοῦ ἄρθρου 2 καὶ τοῦ ἄρθρου 21. Τί ἐνομοθετήσαμεν διὰ τοῦ ἄρθρου 2; Ἐπεβάλομεν φορολογίαν 8%, εἶναι δὲ γνωστὸν ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἐλαίου, καὶ μάλιστα κατὰ τοὺς πρώτους μῆνας τῆς ἐκθλίψεως, δὲν ὑπερβαίνει ποτὲ τὰ 0.95 καὶ τὴν 1 δραχ.· ὥστε ἐπὶ μιᾶς δραχμῆς ἡ ἀναλογία εἶναι 8 λεπτά. Νομίζω ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ, διότι ὁμολογουμένως εἶναι ἀδικία μεγίστη ἡ ἀνισότης αὐτή. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 20 ὡς ἔχει).

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§68Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου δὲν ἐπαγγέλλεται μεταρρύθμισιν τῆς φορολογίας τοῦ ἐλαίου, ἀλλὰ συμπλήρωσιν τῆς ὑπαρχούσης νομοθεσίας πρὸς ἀπρόσκοπτον εἴσπραξιν καὶ βεβαίωσιν τοῦ φόρου αὐτοῦ. Διὰ τοῦ ἄρθρου ὅμως 21 μεταρρυθμίζει τὴν δημοτικὴν φορολογίαν. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ ἔρχεται καὶ εἰς σύγκρουσιν πρὸς κειμένους λειτουργοῦντας νόμους, διότι κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ ἐλαίου διὰ τὸν δημοτικὸν φόρον δύναται ν’ ἀνέλθῃ καὶ μέχρι 4% κατὰ τὰς ὑφισταμένας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐνδείκνυνται ἐκ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἐνῷ διὰ τοῦ ἄρθρου 21 ὁρίζεται τοῦτο εἰς τὸ ¼ τοῦ δημοσίου φόρου, ἤτοι εἰς 2%, καὶ οὕτω πως προκύπτει μείωσις τῶν δημοτικῶν προσόδων, καὶ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ δύναται νὰ εἰσπράττῃ τὴν ἐκ τῶν δήμων εἰσφορὰν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἄσχετον ἐντελῶς πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δύναται ἐντελῶς νὰ διαγραφῇ, διότι ἀναγκαίως ἐξ αὐτοῦ θὰ προκύψῃ μείωσις τῶν δημοτικῶν προσόδων.

§69ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον καὶ τῶν δήμων καὶ τοῦ Δημοσίου ἐπιβάλλει τὴν ἀναγραφὴν αὐτῆς τῆς διατάξεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21 ὡς ἔχει).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἀλ. Σ. Κ. Ῥώμα, Κωνστ. Ἀργ. Λομβάρδου, Ν. Μουζάκη, Περ. Βαλαωρίτου, Διον. Βινιεράτου, Μιλτ. Ἀνν. Καβαλλιεράτου, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Ν. Γερουλάνου, Εὐθ. Βελλιανίτου, Γεωργ. Μαρκέτη, Γεωργ. Φερεντίνου, Π. Φίλιππα, Τζαννέτου Φωκᾶ καὶ Ἱερ. Στάη ἔχουσα ὡς ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 22 τοῦ νομοσχεδίου νὰ προστεθῇ ἐδάφιον ἔχον οὕτως· «Ἀπαλλάσσεται παντὸς ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τὸ ὑπὸ τῶν ἐργοστασίων τῆς Ἑπτανήσου παραγόμενον πυρηνέλαιον τὸ προερχόμενον ἐξ ἐλαιοπυρήνων εἰσαχθέντων ἐν Ἑπτανήσῳ ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Διὰ Β. Διατάγματος θέλει καθορισθῇ ὁ τρόπος καὶ τὰ καθέκαστα τῆς βεβαιώσεως τῆς εἰσαγωγῆς τῶν ἐλαιοπυρήνων καὶ τῆς ἀποδόσεως αὐτῶν εἰς πυρηνέλαιον».

§71ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μέχρι τοῦδε, κύριε Πρόεδρε, ἐδώκαμεν ἀρκετὴν ἀνακούφισιν εἰς τὴν Ἑπτάνησον διὰ τῆς παγιώσεως τῆς τιμῆς τοῦ ἐλαίου κατὰ τὴν φορολογίαν αὐτοῦ. Ἡ μόνη αὔξησις ἡ μικρὰ καὶ ἀναξία λόγου εἶναι ἐπὶ τοῦ πυρηνελαίου. Ἐπλήρωνε μέχρι τοῦδε 1,20 καὶ πρόκειται διὰ τὸ στρογγύλον τοῦ ἀριθμοῦ νὰ πληρώνῃ 1,40. Ἤθελον νὰ ἐπιβάλω καὶ δασμὸν τινὰ ἐξαγωγικὸν ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων, ἀλλά, ἀφοῦ εἶδον ὅτι ὑπῆρχεν ἀντίδρασις, κατήργησα τὴν σχετικὴν διάταξιν. Νομίζω λοιπὸν ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποχωρήσωμεν καὶ ὡς πρὸς τοῦτο, καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§72Κ. ΑΡΓ. ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ, ἢ προσεποιήθη ὅτι δὲν ἐνόησε, τὴν ἔννοιαν τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων ὑπεβάλομεν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποστηρίζων ὅσα πρὸ μικροῦ ὑπεστήριξε καὶ ἀποκρούων τὴν ὑφ’ ἡμῶν ὑποβληθεῖσαν τροπολογίαν εὑρίσκεται εἰς καθαρὰν ἀντίφασιν πρὸς ἑαυτόν. Διὰ τοῦ εὐθὺς ἑπομένου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ὀρθῶς καὶ δικαίως καθορίζει ὅτι ἔλαιον τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος εἰσαγόμενον εἰς Ἑπτάνησον θεωρεῖται ὡς ἐν ἀποταμιεύσει καὶ δὲν ὑποβάλλεται κατὰ τὴν ἐκεῖθεν ἐξαγωγήν του εἰς πληρωμὴν ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ. Τοῦτ’ αὐτὸ ἀκριβῶς ζητοῦμεν νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τοῦ παραγομένου ἐξ ἐλαιοπυρήνων εἰσαγομένων εἰς Ἑπτάνησον πρὸς βιομηχανικὴν κατεργασίαν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ μεταφορὰν τοῦ ἐξ αὐτοῦ παραχθέντος πυρηνελαίου. Ἡ τροπολογία αὕτη δέον κατὰ τοσοῦτο μᾶλλον νὰ γίνῃ ἀποδεκτή, κύριε Πρόεδρε, καθόσον ἡ διατάραξις τοῦ καθεστῶτος καὶ ἡ ἐπιβολὴ φόρου ἐπὶ μόνου τοῦ πυρηνελαίου τῆς Ἑπτανήσου ἀποτελεῖ σοβαρὰν ἀδικίαν ἰσοδυναμοῦσαν πρὸς καταστροφὴν τῆς ἐκεῖ βιομηχανίας, εἰς δὲ τὴν Ἑπτάνησον ἡ μόνη δυστυχῶς ἀξία λόγου βιομηχανία εἶναι ἡ τῆς πυρηνελαιοποιίας ἥτις ὁπωσδήποτε κατώρθωσε νὰ στηριχθῇ, διότι ἔχει ἐκεῖ ἐπὶ τόπου τὴν πρώτην ὕλην ἣν κατεργάζεται, τουτέστι τοὺς ἐλαιοπυρῆνας. Ἔχουσιν ἱδρυθῆ ἐν Ἑπτανήσῳ ἕξ τοιαῦτα ἐργοστάσια· τὰ ἐργοστάσια ὅμως ταῦτα μειονεκτοῦσι σημαντικῶς ἀπέναντι τῶν ἐργοστασίων ὁμοίας φύσεως τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, διότι, ἐνῷ τὰ ἐργοστάσια τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἐξάγουσι τὰ προϊόντα αὐτῶν ἐντελῶς ἀφορολόγητα, τὰ ἐργοστάσια τῆς Ἑπτανήσου, ἐξάγοντα τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας των εἴτε ὡς πυρηνέλαιον εἴτε μεταβεβλημένα εἰς πράσινον σάπωνα, ὑποβάλλονται εἰς βαρύτατον ἐξαγωγικὸν δασμόν, τὸν ὁποῖον ἤδη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἔρχεται ἀδίκως καὶ ἀνίσως νὰ ἐπαυξήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀρθῶς καὶ δικαίως ἀπεδέχθη νὰ διαγράψῃ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τὴν διάταξιν περὶ ἐπιβολῆς δασμοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐπὶ τῶν ἐλαιοπυρήνων τῆς Ἑπτανήσου, διότι ἡ ἐπιβολὴ τοιαύτης φορολογίας θὰ ἐγίνετο πρόξενος σημαντικῆς ζημίας εἰς τοὺς παραγωγούς. Ἀλλὰ διὰ τῆς ἀτελείας ταύτης, ἡ ὁποία, ἐπαναλαμβάνω, ὀρθῶς ἐδημιουργήθη καὶ διατηρεῖται, τὰ ἐργοστάσια τοῦ Πειραιῶς καὶ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Ἑπτάνησον καὶ ν’ ἀνταγωνίζωνται πρὸς τὰ ἐργοστάσια αὐτῆς τὴν πρώτην ὕλην, ἀφαιροῦντα ἀπ’ αὐτῶν τοὺς ἐλαιοπυρῆνας τοὺς ὁποίους ταῦτα δύνανται νὰ κατεργασθῶσιν, ἐξάγοντα κατόπιν ἀφορολόγητον τὸ ἐξ αὐτῶν παραχθησόμενον προϊόν, ἐνῷ τὰ ἐργοστάσια τῆς Ἑπτανήσου, ἀγοράζοντα τότε κατ’ ἀνάγκην ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ἐλαιοπυρῆνας ὅπως κατεργασθῶσι τούτους, εἶναι ὑποχρεωμένα νὰ ὑποβληθῶσι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ ἐξ αὐτῶν παραχθέντος πυρηνελαίου, εἰς οἱανδήποτε μορφὴν καὶ ἂν ἐξαχθῇ τοῦτο ἐκ τῶν λιμένων τῆς Ἑπτανήσου, εἰς βαρὺν ἐξαγωγικὸν δασμόν, αὐξανόμενον ἤδη μάλιστα διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου. Διὰ τοῦτο εἶναι ἀναγκαία καὶ δικαία ἡ ἀποδοχὴ τῆς ὑφ’ ἡμῶν προταθείσης τροπολογίας, ἐλπίζω δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ ὅπως τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον ὀρθῶς διὰ τοῦ ἄρθρου 23 παρέχεται εἰς τὸ ἐμπόριον τοῦ ἐλαίου, ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ τῆς βιομηχανίας τοῦ πυρηνελαίου, ἥτις ἔχει ἀπόλυτον ἀνάγκην αὐτοῦ ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐργασθῇ, ἀνίσως πάντοτε ἀνταγωνιζομένη πρὸς τὰ ὁμοίου εἴδους ἐργοστάσια τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, δι’ οὓς λόγους ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐπιτροπῆς λεπτομερέστερον ἀναφέρομεν.

§73Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν φορολογίαν τῶν 9 δραχμῶν κατὰ Ἰόνιον βαρέλαν τῶν 52 ὀκάδων, διότι ἡ φορολογία αὕτη τῶν 9 δραχμῶν θὰ εἶναι βαρυτέρα τῆς νῦν ὑφισταμένης φορολογίας, ἀφοῦ φορολογοῦνται διὰ τῆς αὐτῆς τιμῆς καὶ τὰ χονδρέλαια. Τώρα ἡ μέση τιμὴ τοῦ ἐλαίου εἶναι 40 δραχμαί, ἀλλ’ ἡ τιμὴ αὕτη ἐνίοτε εἶναι κατωτέρα, συχνάκις δὲ κατῆλθεν εἰς τὰς 30 ἢ 28 δρχ. ἀνὰ τὴν βαρέλαν καὶ τότε ἡ φορολογία πρὸς 9 δραχμὰς τὴν βαρέλαν θ’ ἀντιστοιχῇ πρὸς 26 καὶ 27%, δηλαδὴ πέρα τῆς νῦν φορολογίας. Καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ὑπεστηρίχθη ἡ γνώμη ἵνα ὁ φόρος αὐτὸς περιορισθῇ εἰς 8 δραχμάς. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὰς 9, ἀλλὰ νὰ περιορίσῃ τὸν φόρον εἰς τὰς 8, ὅτε θ’ ἀντιστοιχῇ πρὸς 22%, ὅσον σήμερον φορολογεῖται. Φρονῶ ἐπίσης ὅτι δὲν εἶναι δικαία ἡ αὔξησις κατὰ 30 λεπτὰ τῆς φορολογίας τῶν ἐλαιοπυρήνων. Αὐταὶ αἱ βιομηχανίαι φυτοζωοῦσι, καίτοι πρὸς ἵδρυσιν αὐτῶν ἐδαπανήθησαν σπουδαιότατα κεφάλαια, καὶ μόλις ἐπιπλέουσι. Διὰ τῆς νέας φορολογίας τῶν 30 λεπτῶν κατὰ βαρέλαν δὲν θὰ δυνηθῶσι ν’ ἀνθέξωσι, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον θ’ ἀπολέσῃ καὶ αὐτὴν τὴν μίαν δραχμὴν καὶ 15 λεπτά, τὴν ὁποίαν ἀπολαμβάνει σήμερον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτὴν τὴν πρόσθετον φορολογίαν.

§74ΑΘ. Τ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Διὰ τῆς τροπολογίας τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν δὲν ζητοῦμεν ἐξαιρετικὸν προνόμιον, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον τὸ δασμολόγιον παρέχει εἰς πλείστας πρώτας ὕλας, αἵτινες εἰσέρχονται εἰς τὸ Κράτος ἀτελῶς ὑπὸ τὸν ὅρον ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος νὰ ἐξέλθωσι μεταποιημέναι ὑπὸ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐν Ἑλλάδι παραμονῆς αὐτῶν. Ἡ κατεργασία αὕτη ἀποδίδει κέρδος εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν δι’ ἀντικείμενα, ἅτινα δὲν πρόκειται νὰ καταναλωθῶσιν ἐν τῇ χώρᾳ καὶ διὰ τοῦτο ἅπαντα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη καὶ αὐτὸς ἔτι ὁ ἀτελέστατος ἡμῶν τελωνιακὸς νόμος ἀνεγνώρισαν καὶ ὑπεστήριξαν τὴν τοιαύτην κατεργασίαν. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ στοιχειώδης λογικὴ ὑπαγορεύει, ὅτι προϊὸν μὴ ἐπτανησιακὸν εἰσελθὸν ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν δύναται κατὰ τὴν ὑφ’ οἱανδήποτε μορφὴν ἐξαγωγὴν αὐτοῦ νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἐπτανησιακὸν καὶ φορολογηθῇ ὡς τοιοῦτο· ἑπομένως, καὶ ἐὰν ἐν τῷ νόμῳ δὲν τεθῇ, φρονῶ ὅτι δύναται καὶ δι’ ἁπλοῦ Διατάγματος νὰ κανονισθῇ τὸ πρᾶγμα· ἄλλως τε νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι καὶ σχετικαὶ διατάξεις ἀφορῶσαι τὴν εἰσαγωγὴν ἐν Ἑπτανήσῳ σταφίδος ἐκ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, κατόπιν δ’ ἐξαγομένης διὰ τὸ Ἐξωτερικὸν ἢ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κυρίων Ἀθ. Τ. Μπασιᾶ, Κ. Ἀργ. Λομβάρδου, Ν. Γερουλάνου κλπ. παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22 ὡς ἔχει· ἐπίσης τὰ ἄρθρα 23–33). Τὸ σύνολον.

§76ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 25, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε, χωρὶς νὰ καταλάβω πότε, θεσπίζονται ποιναὶ κατὰ τῶν παραβατῶν τοῦ νόμου, αἱ ὁποῖαι μόνον κατὰ κακούργων ἠδύναντο νὰ ἐπιβληθῶσιν. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος δὲν ἐγνωστοποίησεν εἰς τὸν ἔφορον, ὅτι ἤνοιξε τὸ ἐλαιοτριβεῖόν του, τὸν θεωρεῖ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἀδικήσαντα ἐξ ἴσου μὲ κακοῦργον φονεύσαντα ἐξ ἀμελείας ἄνθρωπον. Ἐπίσης ὁ μὴ δεχόμενος εἰς τὸ ἐλαιοτριβεῖον κατὰ πᾶσαν ὥραν τῆς νυκτὸς τὸν ἔφορον τιμωρεῖται μὲ ἕξ μηνῶν φυλάκισιν κλ. Τὸ νομοσχέδιόν σας ἐν τῇ πράξει θὰ εἶναι τελείως ἀνεφάρμοστον, διότι δὲν θὰ εὑρεθῇ ποτε δικαστὴς νὰ τιμωρήσῃ τὰς τοιαύτας παραβάσεις μὲ τόσον ὑπερμέτρως αὐστηρὰς ποινάς, ἐντελῶς δυσαναλόγους πρὸς τὸ ἀδίκημα. Εἶχον λοιπὸν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διὰ τῆς ὁποίας ὁ παραβάτης τιμωρεῖται μὲ ἑκατὸν δραχμῶν πρόστιμον, καὶ ἐν ὑποτροπῇ μέχρι δραχμῶν πεντακοσίων, καίτοι αἱ ποιναὶ αὗται εἶναι ἀληθῶς βαρεῖαι, ἀλλ’ ἐφαρμόσιμοι, ἵνα τέλος πάντων μὴ κλέπτωσι τὸ Δημόσιον ἢ μὴ παραβαίνωσι τοὺς φορολογικοὺς νόμους. Λοιπὸν ἔχω δι’ ἐλπίδος ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποβλέπων εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ποινικῶν διατάξεων καὶ εἰς τὴν δικαίαν τιμωρίαν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι παραβαίνουσι τοὺς νόμους, θὰ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν αὐτὴν τοῦ ἄρθρου 25.

§77ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁμολογουμένως αἱ ἐπιβαλλόμεναι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ποιναὶ εἶναι δυσαναλόγως βαρεῖαι καὶ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῶσι. Νομίζω ὅτι ὡς πταισματικαὶ παραβάσεις πρέπει νὰ τιμωρῶνται διὰ κρατήσεως ἢ διὰ προστίμου. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἰς μεμακρυσμένα μέρη, ὅπου δὲν εἶναι πλησίον Πλημμελειοδικεῖον, δυνάμεθα νὰ ἐξοντώσωμεν διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν ἕνα ἰδιοκτήτην ἐλαιοτριβείου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς κ. Ἰ. Λάππας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους». Πολλοὶ Βουλευταὶ ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ εἰσπράξεως ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας τῶν καθυστερουμένων φόρων οἰκοδομῶν καὶ ἐπιτηδευμάτων τῆς χρήσεως 1908». (Ὅρα Παράρτ. Ἐφ. Συζ. Βουλῆς, ἀριθ. 415, 416). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ νόμου ᾼΧΜʹ καὶ τῶν περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν νόμων».

§79Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναβληθῇ, κ. Πρόεδρε.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν». Ὁ κ. Χ. Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§81Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαγορεύεται ἡ ὕπαρξις ξένων ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα· αὐτὸ εἶναι τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καταλήξῃ ὁ μελετῶν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐν ταῖς λεπτομερείαις. Εἶναι φόβος, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται τοῦ νομοσχεδίου προσκρούουσιν εἰς ἐμπορικὰς συνθήκας μετὰ ξένων Κρατῶν καὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ ἐπιτροπῆς διοριζομένης ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐν ταῖς λεπτομερείαις ἐν γένει νὰ γίνῃ τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ ἀναγκαζώμεθα ἐν τῇ Βουλῇ νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀπορρίψεως αὐτοῦ.

§82Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίρρησιν.

§83Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων».

§85Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν, διότι μοὶ ὑπεβλήθησαν ὑπὸ πολλῶν αἰτήματα καὶ συνέστη μία ἐπιτροπή, ὅπως μελετήσῃ ταῦτα.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§87Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον ζητήσει ν’ ἀναγνωσθῇ μαζὶ καὶ τὸ ἄλλο ὑπ’ ἀριθ. 44 τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως τῆς σήμερον νομοσχέδιον «περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων» ὡς συναφές.

§88Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα. Εἶναι δύο συναφῆ νομοσχέδια, τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων καὶ τὸ προκείμενον καὶ τὴν Δευτέραν νὰ εἶναι ἀναγεγραμμένα ν’ ἀναγνωσθῶσιν ἐκ παραλλήλου καὶ συναφῶς.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ὑπάρχουσι καί τινες τροπολογίαι, τὰς ὁποίας θὰ σᾶς δώσω νὰ τὰς λάβητε ὑπ’ ὄψιν.

§90Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα. Δώσατέ τας νὰ τὰς λάβω ὑπ’ ὄψιν.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βʹ «συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΨΟΔʹ νόμου περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικοῦ Στόλου». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οὐδείς. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§92Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰσάγεται μία τροποποίησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον καὶ τροποποιούμενον ἤδη ἡ ἐπιτροπὴ ἡ γνωμοδοτικὴ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἀποτελεῖται ἐκ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου, τῶν ἀρχηγῶν τῶν δύο ναυτικῶν μοιρῶν καὶ ἄλλων τινῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ καὶ ἐκ τοῦ παρὰ τῷ ἐπιτελείῳ τῆς Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ συνταγματάρχου ἢ τοῦ ἀναπληροῦντος αὐτὸν ἀντισυνταγματάρχου. Βεβαίως δὲν δύναται νὰ γίνῃ λόγος πλέον περὶ τοῦ συνταγματάρχου παρὰ τῷ ἐπιτελείῳ τῆς Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, διότι τοῦτο δὲν ὑπάρχει· ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, ὅπως μὴ παραλειφθῇ ἀπὸ τῆς συγκροτήσεως τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἡ συμμετοχὴ εἰς ταύτην τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου, διότι ἀκριβῶς καὶ ἐν τῷ ἰσχύοντι καὶ νῦν τροποποιουμένῳ νόμῳ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ μετέχῃ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς γνωμοδοτικῆς ὁ ἀρχηγὸς τῆς ἐπιτελικῆς ὑπηρεσίας, καθόσον διὰ τούτου ἐξησφαλίζετο ὁ σύνδεσμος τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς καὶ τοῦ στρατοῦ τῆς θαλάσσης, ὥστε καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται τὸ ναυτικὸν πρόγραμμα νὰ ἐγκριθῇ ὑπὸ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ γνώμη τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς. Ἐλπίζω λοιπὸν ὅτι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ γίνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία μου.

§93Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ κάμω γνωστὴν τὴν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§94Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλετε νὰ ὑποβάλω ἔγγραφον τροπολογίαν;

§95Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§96Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἐπίσης ἤθελον παρακαλέσει νὰ μοὶ ἐξηγηθῇ διὰ ποῖον λόγον ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ καθορίζηται εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τοιαύτης φύσεως ἡ συμμετοχὴ τοῦ τμηματάρχου τοῦ προσωπικοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν. Κατὰ τοὺς πάλαι νόμους τοῦ ναυτικοῦ ὁ τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν ἐνήσκει τὴν ὅλην δικαιοδοσίαν τοῦ νῦν ἐπιτελείου καὶ ὅλων τῶν τεχνικῶν ὑπηρεσιῶν· ὁ τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ ἦτο ὁ γενικὸς τεχνικὸς σύμβουλος τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀφ’ ἧς ὅμως συνεκροτήθη γενικὸν ἐπιτελεῖον καὶ ὑπάρχει ἀρχηγὸς τοῦ Γενικοῦ ἐπιτελείου ὁ τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν οὐδεμίαν ἄλλην ἔχει θέσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ παρὰ οἷαν καὶ ὁ τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει δηλαδὴ τὴν διεύθυνσιν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, τὴν διεξαγωγὴν τῶν ζητημάτων τῶν ὁρώντων τὴν συγκρότησιν τῶν πληρωμάτων τοῦ Στόλου, οὐχὶ ὅμως καὶ τῶν ζητημάτων τῶν ὁρώντων τὴν τεχνικὴν διευθέτησιν τοῦ Στόλου· ἀφοῦ δὲ διὰ τῶν νόμων ἤδη εἰς τὸ γενικὸν ἐπιτελεῖον ἀνετέθη ἡ συγκέντρωσις ὅλων τῶν ζητημάτων τῶν ὁρώντων τὸν Στόλον προσωπικῶν καὶ τεχνικῶν, δὲν δύναται δὲ οὐδεμία λύσις τεχνικῶν ζητημάτων νὰ δοθῇ ἄνευ τῆς γνώμης τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ ἐπιτελείου, νομίζω ὀρθὸν ὁ ἀρχηγὸς τούτων νὰ μετέχῃ τῆς γνωμοδοτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου, νὰ μετέχωσιν ἐπίσης ὁ διευθυντὴς τοῦ γραφείου τοῦ πυροβολικοῦ καὶ ὁ τμηματάρχης τοῦ ναυπηγικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ· ἀλλ’ ὁ προσωπάρχης δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ. Ἐὰν εἶναι ἀνάγκη νὰ μετέχῃ καὶ ἕτερον πρόσωπόν τι εἰδικόν, δύνασθε νὰ ὁρίσητε ἀκόμη ἕνα τῶν τμηματαρχῶν τοῦ ἐπιτελείου, τὸν εἰδικὸν τμηματάρχην ἐπὶ τῶν τεχνικῶν θεμάτων· ἀλλ’ ὁ προσωπάρχης νομίζω ὅτι δὲν εἶναι κεκλημένος ὡς ἐκ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ἔχει, διὰ νὰ δίδῃ γνώμην ἐπὶ ζητημάτων τεχνικῶν.

§97Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ εὑρίσκηται ἐν στενωτάτῃ συναφείᾳ μετὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ἡ ὁποία θὰ ἐργάζηται, ὥστε νὰ εἶναι καὶ ἐνήμερος τῶν ζητημάτων ἐν τῇ ἐπιτροπῇ; Ὑποθέτω ὅτι ἡ παρουσία του ἐκεῖ αὐτὸν τὸν λόγον θὰ ἔχῃ. Δυνατὸν νὰ λαμβάνῃ μέρος χωρὶς νὰ ἔχῃ ψῆφον, ἀλλὰ ν’ ἀπουσιάζῃ ἐντελῶς εἶναι ὡς ν’ ἀπουσιάζῃ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἔχῃ πρόσωπον τῆς ἐμπιστοσύνης του—ἂς εἴπωμεν—τὸ ὁποῖον θὰ τὸν ἔχῃ ἐνήμερον περὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ λύωνται ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ὑποθέτω ὅτι αὐτὸς ὁ λόγος ὑπηγόρευσε τὴν τοποθέτησιν τοῦ προσωπάρχου μεταξὺ τῶν μελῶν.

§98Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἀκριβῶς, κ. Πρόεδρε, φρονῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δέον νὰ εὑρίσκηται ἐν ἐπαφῇ πρὸς τὴν γνωμοδοτικὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου διὰ τῶν προσώπων τῆς ἐμπιστοσύνης του· ἀλλ’ ὁ νόμος ἀκριβῶς περὶ γενικοῦ ἐπιτελείου τοῦ Ναυτικοῦ καθώρισεν ὡς τὸ κατὰ νόμον πρόσωπον τῆς γενικῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τὸν ἀρχηγὸν τοῦ Γεν. Ἐπιτελείου. Πρὸς τοῦτο ἀκριβῶς συνέστη ὁ νόμος ἐπικροτούσης τῆς Βουλῆς ὁλοκλήρου, ὅτε ἐγένετο ἡ εἰσήγησις καὶ ψήφισις τούτου πανηγυρικῶς, ἵνα παύσῃ ἀκριβῶς ἡ ἀνάμιξις τοῦ προσωπάρχου εἰς ὅλα τὰ ζητήματα, καὶ καθωρίσθη ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου, ἵνα εἰς τοῦτον ᾖ ἀνατεθειμένη ἡ συγκέντρωσις τῶν τεχνικῶν ζητημάτων καὶ τῶν ἐπιστημονικῶν τῶν ὁρώντων τὸ ναυτικόν. Τί δ’ ἐπιστημονικώτερον ζήτημα εἶναι τοῦ τῆς συγκροτήσεως προγράμματος περὶ κατασκευῆς μονάδων τοῦ Στόλου; Ἀφοῦ λοιπὸν κατὰ νόμον ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐπιτελείου ὡρίσθη ὡς τὸ ἀναγκαῖον ὄργανον τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Ὑπουργοῦ, νομίζω ὁμαλώτερον ὅτι ὁ νεώτερος νόμος δὲν πρέπει νὰ καταλύσῃ τὸ πλάσμα, τὸ ὁποῖον ἔχει εἰσαγάγει ὁ κείμενος νόμος περὶ γενικοῦ ἐπιτελείου. Τώρα ἐνδέχεται κατὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου νὰ ὑπάρχῃ γενικὸς γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου, πρόσωπον δηλαδὴ τὸ ὁποῖον συγκεντροῖ ὁλόκληρον τὴν διεύθυνσιν τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ γενικὸς γραμματεὺς ἔπρεπε νὰ μετέχῃ. Ἀλλ’ εἰς τὸν προσωπάρχην τοιαύτην δικαιοδοσίαν δὲν δίδουσιν οἱ ὀργανισμοί. Διὰ τοῦτο ἤθελον ἐπιθυμήσει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν. Ὁ προσωπάρχης, ἐὰν θέλητε, νὰ μετέχῃ ἄνευ ψήφου· ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ γενικὸς γραμματεύς, οὗτος νὰ μετέχῃ δικαιωματικῶς καὶ μετὰ ψήφου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ κράτους». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§100Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§101Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τοῦτο.

§102Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου σοβαρωτάτου. Λαμβάνεται ὡς βάσις τῆς διαιρέσεως τῶν δήμων καὶ τῆς συγχωνεύσεως αὐτῶν μόνον ὁ πληθυσμός· ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀρκετόν. Πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ ἄλλοι ὅροι ὑπὸ τοὺς ὁποίους διατελοῦσιν οἱ δῆμοι, καὶ ἡ ἔκτασις αὐτῶν, καὶ ἡ οἰκονομικὴ εὐεξία καὶ ἐπάρκεια ἑκάστου δήμου, διότι ὀρθότερον νὰ καταργήσωμεν καὶ συγχωνεύσωμεν δήμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνώτερον πληθυσμὸν τῶν 5,000, ἀλλὰ δὲν ἔχουσιν ἐπάρκειαν, παρὰ δήμους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὀλιγώτερον πληθυσμὸν τῶν 50,000, ἀλλ’ ἔχουσιν ἐπάρκειαν. Νομίζω ὅτι ταῦτα τὰ ζητήματα πρέπει νὰ ἐξετασθῶσιν εὐρύτερον εἰς ἐπιτροπήν.

§103Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ ἐπεξεργασθῇ αὐτὸ δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους.

§104Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐδηλώσαμεν ὅτι θὰ δεχθῶμεν πᾶσαν συζήτησιν καὶ παρακαλῶ οἱ ἔχοντες ἀντιρρήσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον νὰ τὰς ὑποβάλωσιν.

§105Ι. ΛΑΠΠΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Νὰ τὸ παραπέμψητε εἰς μίαν ἐπιτροπήν.

§106Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐπιμένῃ.

§107Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Νὰ σχηματίσητε μίαν γενικὴν ἐπιτροπήν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ στέλλωνται ὅλα τὰ νομοσχέδια.

§108Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Σχηματίσατε μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§109Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀναγκαιότατον εἶναι νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν. Ἐὰν ἐπέλθῃ βραδύτης 3–4 ἡμερῶν, δὲν εἶναι τίποτε.

§110Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ συζητηθῇ καὶ νὰ παραπεμφθῇ εἶτα.

§111Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, καλὸν εἶναι νὰ παραπεμφθῇ ἀπὸ τοῦδε.

§112Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Πῶς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς ἀντιρρήσεις ἡ ἐπιτροπή;

§113Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, ἀναγνωρίζω τὴν σπουδαιότητα τοῦ θέματος καὶ ἐννοεῖται ὅτι δὲν δύναμαι ν’ ἀντιστῶ εἰς τοιαύτην ἐπιθυμίαν, ἀλλὰ θὰ παρεκάλουν τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ ν’ ἀκούσωμεν ἀπόψε τὰς ἀντιρρήσεις καὶ ἀμέσως νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ τὸ ἐξετάσῃ, διότι ὅλοι κατεχόμεθα ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐπιθυμίας νὰ καταστήσωμεν τὸ νομοθέτημα τελειότερον. Ἐγὼ δὲ μάλιστα παρακαλῶ ν’ ἀκούσω τὰς ἀντιρρήσεις, διότι τὸ θέμα εἶναι ἀρκετὰ σπουδαῖον καὶ ἐννοεῖται ὅτι πρέπει πάντες νὰ συμμετάσχωσι τῆς συζητήσεως ταύτης, εὐθὺς δὲ μόλις περατωθῇ ἡ συζήτησις θὰ καταρτισθῇ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποδείξωσι τὰς ἐναντίας γνώμας.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐσχημάτισα τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν» ἐκ τῶν ἑξῆς κυρίων βουλευτῶν Ἀ. Ἀντωνοπούλου, Κ. Αἰγιαλείδου, Χ. Βοζίκη, Δ. Βοκοτοπούλου, Δ. Γούναρη, Ἀλ. Κασσαβέτη, Ἰ. Καλαμάρη, Βρ. Λεωπούλου, Θ. Μαυρομαρᾶ, Κ. Ν. Παπαμιχαλοπούλου καὶ Κ. Τοπάλη.

§115ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τεθῇ, εἰ δυνατόν, προθεσμία καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὴν Δευτέραν ὥρᾳ δεκάτῃ θὰ προσκληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ τὴν Τετάρτην νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ὁ κ. Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων τοῦ Κράτους».

§117Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀναγνωρίζεται ἡ σπουδαιότης τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ὅτι θὰ παραπεμφθῇ τοῦτο εἰς ἐπιτροπήν, ἀφοῦ ἀκουσθῶσιν αἱ ἐπ’ αὐτοῦ παρατηρήσεις τῶν κ. Βουλευτῶν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ περιορισθῶ εἰς ἐλαχίστας παρατηρήσεις τὰς ὁποίας θὰ παρακαλέσω ὅπως καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἡ Βουλὴ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν. Βάσις τοῦ νομοσχεδίου ἐλήφθη ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων, ἀλλὰ συγχρόνως ἐτέθησαν καὶ περιορισμοὶ τοιοῦτοι, ὥστε τὸ ἀγαθόν, τὸ ὁποῖον τυχὸν ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ μέτρου τούτου, νὰ μὴ ἐπιτευχθῇ. Ἀπαγορευομένης τῆς συγχωνεύσεως τῶν δήμων δύο γειτονικῶν ἐπαρχιῶν, ὁ σκοπὸς ἀσφαλῶς δὲν πραγματοποιεῖται, διότι εἶναι ὑποχρεωμένοι οἱ δῆμοι νὰ συγχωνευθῶσι πρὸς ἄλλους ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, ὅτε θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον κατὰ τὸ ὁποῖον δῆμοι ἔχοντες πληθυσμὸν ἀνώτερον τῶν 5,000 ψυχῶν κατάχρεοι καὶ χρεοκοπημένοι ἐντελῶς οἰκονομικῶς νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς δήμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἴσως κατώτεροι κατὰ πληθυσμόν, ἀλλ’ οἵτινες εἶναι ἐπαρκεῖς εἰς τὰς ἀνάγκας των. Δεύτερον, θὰ παρουσιασθῇ τὸ φαινόμενον, κατὰ τὸ ὁποῖον δῆμοι οὐδεμίαν ἔχοντες ἐπικοινωνίαν μετὰ τῶν γειτονικῶν δήμων τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, ἀλλ’ οὔτε ὁδοὺς συγκοινωνίας, θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ συγχωνευθῶσι πρὸς δήμους, καίτοι ἀπέχουσι 1–1½ ὥραν τῶν ἐπαρχιῶν τῶν ἄλλων, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι δήμους γειτνιάζοντας καὶ ἔχοντας συγκοινωνίαν καὶ πληθυσμὸν ἐλάσσονα τῶν 5000 ψυχῶν. Καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνεται πρόνοιά τις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐν ἄρθρῳ 2, ἀλλ’ ἡ πρόνοια αὕτη εἶναι ἀτελής, διότι ἐνδιαφέρει μόνον τὰς νήσους καὶ ἐκεῖ ὅπου τὸ προνόμιον κατέστησε τοὺς δήμους μονίμους. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἠδύνατο νὰ συμπληρωθῇ διὰ μιᾶς τροπολογίας, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὅταν ὑπάρχωσιν ἀνυπέρβλητα κωλύματα, ἢ διὰ τοπογραφικοὺς καὶ δι’ ἄλλους λόγους καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγχωνευθῶσι δῆμοι τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, οἱ δῆμοι οὗτοι, ἐὰν εἶναι ἐπαρκεῖς, νὰ μένωσι μόνοι, ἔστω καὶ ἂν ὁ πληθυσμὸς αὐτῶν δὲν σύγκειται ἐκ 5000 ἀλλ’ ἐκ 4000 ἢ 4500, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι, ὅταν τὸ Κράτος θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμῃ συγχώνευσιν τῶν δήμων πραγματικήν, διότι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἀτελέστατον, τότε θὰ κάμῃ καὶ δήμων γειτνιαζουσῶν ἐπαρχιῶν συγχώνευσιν. Ἐπὶ τοῦ παρόντος ἢ πρέπει νὰ μεταβληθῇ ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ καὶ συγχώνευσις δήμων δύο διαφόρων ἐπαρχιῶν, ἢ πρέπει νὰ ληφθῇ ἄλλη τις πρόνοια, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ζήσωσι μόνοι, νὰ μὴ συγχωνευθῶσι πρὸς δήμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι κατεστραμμένοι ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ τοὺς φέρῃ εἰς ἐπικοινωνίαν. Ἐκτὸς τούτου δὲν λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων τῶν δημαιρεσιῶν, διότι εἶναι δυνατὸν συγχωνευόμενα χωρία νὰ εἶναι ἕδρα ἐκλογικῶν τμημάτων καὶ τότε καὶ ὁ δῆμος δὲν θὰ ἔχῃ κανὲν ἐκλογικὸν τμῆμα. Εἶναι παράλειψις ὑπηρεσιακή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργός. Δὲν θέλω ν’ ἀσχοληθῶ περισσότερον καὶ παρακαλῶ διὰ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐντὸς δύο ἡμερῶν τὸ πολὺ νὰ ἐξαγάγῃ τὸ πόρισμα αὐτῆς καὶ νὰ φέρῃ τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα τότε θετικῶς συζητήσωμεν.

§118Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ διατυπώσω ὀλιγίστας παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ Βουλὴ βεβαίως δὲν δύναται ν’ ἀναμένῃ παρ’ ἐμοῦ γνώμην ἀντίθετον πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἥκιστα δὲ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις διαδεχθείς με εὗρε τὴν προπαρασκευαστικὴν ἐργασίαν ἀρξαμένην ἤδη πρὸς σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς πληροφορίας τῶν Ἀρχῶν, αἵτινες εἶχον ζητηθῆ, καθ’ ὁδὸν προσκομιζομένας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἀφ’ ἧς ἐν τῇ Βουλῇ ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ εἰσέλθω, μετὰ ψυχώσεως ἠγωνίσθην ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης, διότι φρονῶ ὅτι ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δήμων ἐπιβάλλεται οὐ μόνον διὰ τὸν οἰκονομικόν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν λόγον τῆς ἀνορθώσεως τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Ὁ οἰκονομικὸς λόγος εἶναι βεβαίως σπουδαιότατος, διότι θίγει τὰ ζητήματα τὰς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου καὶ τοῦ δημοτικοῦ ταμείου. Γινώσκομεν δὲ πάντες, καὶ γινώσκει ὁλόκληρος ἡ Ἑλλάς, ποία εἶναι ἡ μεγίστη πληγή, τὴν ὁποίαν ἤνοιξαν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Δημοσίου αἱ δημοτικαὶ ληψοδοσίαι. Ἀλλά, καὶ ἂν τυχὸν δι’ ἄλλων νομοθετημάτων ἤθελε καταστῆ δυνατὸν νὰ ἐπουλωθῇ ἡ πληγὴ αὕτη καὶ οὕτω ἤθελεν ἀνακουφισθῆ τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τῆς μεθόδου ταύτης, πάντως δὲν θὰ ὑπάρχῃ κατ’ ἐμὲ θεραπεία ἐναντίον τῆς ἐλεεινοτάτης καταστάσεως ἐν τῇ δημοτικῇ διοικήσει, εἰμὴ διὰ τοῦ φαρμάκου τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐφ’ ὅσον, Κύριοι, ἔχομεν δήμους μικροῦ πληθυσμοῦ, δήμους ἐντελῶς ἀγροτικούς, χωρικούς, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν οὔτε ἀνάπτυξιν δημοσίας γνώμης ἐκεῖ, οὔτε λειτουργίαν τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, οὔτε προσωπικὸν ἐκλογέων ἀνάλογον πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς δημοτικῆς αὐτοδιοικήσεως, ἀλλ’ οὔτε καὶ προσωπικὸν ἐκλεξίμων ἵνα ἐνασκήσωσι δημοτικὴν διοίκησιν. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν ἔχομεν τὰς ἐλλείψεις ταύτας ἕνεκα τοῦ ἐλαχίστου πληθυσμοῦ τῶν δήμων κατ’ ἐμὲ ἐπιβάλλεται ἵνα αὐξήσωμεν τὸν πληθυσμὸν τῶν δήμων, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἐπιτύχωμεν ἵνα ἡ δημοτικὴ διοίκησις ἀσκῆται ἐν κύκλῳ μείζονι, ἐξασφαλίζοντι καὶ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς δημοσίας γνώμης κρείσσονα καὶ συγχρόνως καὶ τὸν ἔλεγχον κατόπιν ἐπὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως, ἄνευ τοῦ ὁποίου, οἱαδήποτε καὶ ὁσαδήποτε μέτρα διοικητικὰ καὶ ἐποπτικὰ καὶ ἂν λάβῃ διὰ νόμων τὸ Κράτος, θὰ εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν καταχρήσεων τῶν ἀναπτυσσομένων καὶ ὑποβοηθουμένων ἐκ τῆς κακοδιοικήσεως. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς δημοτικῆς διοικήσεως εἶναι τὸ σπουδαιότερον ὅλων τῶν ζητημάτων. Σήμερον ὅπως ἔχουσι τὰ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως ὁ δῆμος ἐπέχει τὴν θέσιν τοῦ διαφθορείου. Ὁ δῆμος εἶναι ἡ πρώτη βαθμίς, καθ’ ἣν ὁ πολίτης ἀσκεῖται εἰς τὸ ν’ αὐτοδιοικῆται. Ὀφείλομεν ἐν τῇ βαθμίδι ταύτῃ νὰ παρασκευάσωμεν τὸν πολίτην ν’ αὐτοδιοικῆται οὐ μόνον νομίμως, ἀλλὰ καὶ χρηστῶς καὶ τιμίως, τοῦτο δὲ θὰ κατορθώσωμεν, ὅταν ἐφαρμόσωμεν αὐστηρὸν ἔλεγχον ἐπὶ τῆς δημοτικῆς διοικήσεως. Εἶμαι δ’ εὐτυχὴς ὅτι εὑρίσκω τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐπανειλημμένως ἀνέπτυξα ἐν τῇ Βουλῇ καρποφορούσας καὶ ἐπιτυγχανούσας, ἔστω καὶ ἂν αἱ ἰδέαι αὗται ἐκαρποφόρησαν γενόμεναι ἀποδεκταὶ ὑπὸ τοῦ διαδόχου μου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλήν. Βεβαίως φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοθέτημα εἰς ἐπιτροπὴν πρὸς διασκευὴν ὀλιγίστων ζητημάτων τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην βελτιώσεως. Ἐν πρώτοις εἶναι ἀνάγκη κατ’ ἐμὲ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἐπιτροπὴ ὅτι οὐ μόνον ὁ πληθυσμός, ἀλλὰ καὶ ἡ οἰκονομικὴ ἐπάρκεια τῶν δήμων δέον ν’ ἀποτελέσῃ τὴν βάσιν πρὸς σχηματισμὸν τῶν νέων δήμων. Βεβαίως ἡ βάσις τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι κάτω τῶν 5.000, ἀλλ’ ἡ βάσις αὕτη τοῦ πληθυσμοῦ δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ παράσχῃ νέον δῆμον οἰκονομικῶς εὔπορον, ἀλλὰ κυρίως δήμους μείζονος πληθυσμοῦ καὶ δυναμένους κάλλιστα ν’ αὐτοδιοικῶνται. Θὰ εἶναι δ’ ἐπιζήμιον πρᾶγμα ἐὰν ἑνώσωμεν δύο δήμους ἀπόρους λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τοῦ πληθυσμοῦ οὕτως ὥστε καὶ ὁ νέος δῆμος νὰ εἶναι ἀνεπαρκὴς ἢ θελήσωμεν νὰ ὑπαγάγωμεν εἰς δῆμον ἔχοντα οἰκονομικὴν ἐπάρκειαν καὶ μικροῦ πληθυσμοῦ ἕτερον ἄπορον καὶ μεγάλου πληθυσμοῦ, ἐξ οὗ δύναται νὰ παραχθῇ πάλιν δῆμος ἄπορος. Δυνάμεθα καὶ τρεῖς δήμους ὁμόρους νὰ ἑνώσωμεν ἵνα καταρτίσωμεν οἰκονομικῶς ἐπαρκῆ τὸν νέον δῆμον.

§119Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν λέγει τοιοῦτόν τι τὸ νομοσχέδιον.

§120Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ. Ὑποθέτω ὅτι τὸ ἐννοῶ, ἀφοῦ ἀπὸ μακροῦ χρόνου καταγίνομαι ἐπ’ αὐτοῦ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ καθορισθῇ ἐντὸς τοῦ νόμου τὸ πρᾶγμα, ὥστε ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἐκανόνισε τὸ νομοσχέδιον τὴν ἀποτέλεσιν τῶν νέων δήμων ἐκ δύο καὶ μόνον, ὥστε νὰ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποτελεσθῶσι καὶ αὖθις δῆμοι ἄποροι —διότι εἶναι πολλοὶ δῆμοι ἄποροι—, ἀφ’ ἑτέρου δέ, διότι ὑπάρχουσι καὶ δῆμοι ἐξαιρετικοί, καὶ τοιοῦτοι εἶναι π. χ. οἱ περιέχοντες τὰς λουτροπόλεις, ὡς ὁ δῆμος Αἰδηψίων, ὁ περιέχων τὴν Αἰδηψόν, καὶ ὁ Περαχώρας, ὁ περιέχων τὸ Λουτράκιον, οἵτινες δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτηθῶσιν ἐκ τῶν πληθυσμῶν, διότι οὗτοι καὶ ἐπάρκειαν οἰκονομικὴν ἔχουσιν ἀλλὰ καὶ ἀνάπτυξιν ἐκλογέων καὶ ἐκλεξίμων ἔχουσι, καὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν τοὺς πόρους τῶν δήμων αὐτῶν νὰ διανεμηθῶσι δῆμοι ἕτεροι πλησιόχωροι. Ὑπάρχουσι λοιπὸν τοιαῦτά τινα θέματα, ἅτινα δέον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν. Φρονῶ ἐπίσης ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ καθορισθῇ σαφῶς τὸ ζήτημα τῆς πρωτευούσης. Ὁρίζεται ὅτι πρωτεύουσα εἶναι ἡ πόλις ἐκείνη ἢ τὸ χωρίον τὸ μᾶλλον πολυάριθμον. Εἶναι ἡ παρατήρησις στοιχειώδης, καί, ἐπειδὴ εἶναι τοιαύτη, ἴσως καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐγράφη ὡς ἐννοουμένη. Ὁ δῆμος πρέπει νὰ ἔχῃ πρωτεύουσαν τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἔνθα ἑδρεύουσιν αἱ Ἀρχαί, ἐὰν δὲ εἷς δῆμος αὐξάνηται διὰ τῆς προσχωρήσεως καὶ ἄλλων μερῶν εἰς αὐτόν, ὡς πρωτεύουσα πρέπει νὰ εἶναι τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἔνθα ἑδρεύουσι καὶ αἱ λοιπαὶ Ἀρχαί, καὶ ἂν τυχὸν τὸ μέρος τοῦτο τύχῃ νὰ ἔχῃ καὶ ὀλιγωτέρους ἄλλου μέρους τοῦ αὐτοῦ δήμου κατοίκους. Θὰ ἐθεώρουν ἀναγκαῖον ἐπίσης ὅπως ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τῇ καταρτισθησομένῃ πρὸς γνωμάτευσιν περὶ τοῦ μετασχηματισμοῦ τούτου τῶν δήμων, γίνῃ συμπλήρωσίς τις. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀποτελεῖται κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκ τοῦ νομομηχανικοῦ, ἐξ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ νομάρχου. Ὁ νομομηχανικὸς—μάλιστα πρέπει νὰ τεθῇ: «ἢ ὁ μηχανικός», διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ Δημοσίων Ἔργων τὸ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς ὑπάρχουσι καὶ γραφεῖα, τὰ ὁποῖα διευθύνονται ὑπὸ μηχανικῶν—, ὁ νομομηχανικός, λέγω, οὗτος θὰ παράσχῃ τὰς τεχνικὰς πληροφορίας, ἀποστάσεις κτλ. Ὁ ἀξιωματικὸς τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας θ’ ἀποτελέσῃ ἕνα ἔλεγχον ἐπιστημονικὸν τῶν δεδομένων τὰ ὁποῖα θὰ παράσχῃ ὁ νομομηχανικός. Ὁ νομάρχης ὅμως μὴ λησμονῶμεν ὅτι πάντοτε ἦτο καὶ εἶναι πρόσωπον πολιτικόν, εἶναι δ’ ἐνδεχόμενον εἰς πολλὰ νὰ σφάλληται εἴτε καὶ ἐσκεμμένως, ἐκ προμελέτης, ἵνα ἱκανοποιήσῃ πόθους πολιτικούς, εἴτε καὶ ἐξ ἐπιπολαιότητος, ἀφοῦ οὐχὶ ὀλίγοι δυστυχῶς ἀνεπαρκεῖς παρὰ τὴν ὑπηρεσίαν νομάρχαι διατηροῦνται ἐν αὐτῇ. Ἐπειδὴ λοιπὸν τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν νομαρχῶν, εἶναι ὀρθὸν νὰ μὴ ἐμπιστευθῇ ἡ Πολιτεία τὸ ζήτημα τοιαύτης σπουδαιότητος, ὡς ὁ περιορισμὸς τῶν δήμων, εἰς τὸν νομάρχην καὶ μόνον, ὡς πρόεδρον μάλιστα τῆς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς. Δύναται νὰ ζητηθῇ μία πρόσθετος ἐγγύησις διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, καθόσον μετὰ τὴν γνωμάτευσιν ταύτην τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἐπέλθῃ καὶ ἡ γνωμάτευσις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως εἶναι Συμβούλιον τῶν ἀνωτάτων λειτουργῶν τῆς Πολιτείας, εἶναι ὅμως πάντοτε καὶ συνέδριον πολιτικόν, καὶ δὲν πρέπει τούτου ἕνεκα νὰ ἐμβάλωμεν εἰς αὐτὸ τὸν πειρασμὸν τῆς πολιτικῆς ὠφελείας. Θὰ ἐθεώρουν ὅτι ἦτο ἀνάγκη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ τεθῇ καὶ οἰκονομικὸς παράγων, δημόσιος ταμίας, ὅστις θὰ γινώσκῃ τὰ τῆς ληψοδοσίας ἑκάστου δήμου τοῦ νομοῦ πρὸς τὸ ταμεῖον. Ἴσως δυνάμεθα νὰ θέσωμεν καὶ τὸν πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν, διότι οἱ δικαστικοὶ θεωροῦνται ὡς ἀνεπηρεάστοι, καίτοι δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸ προκείμενον ἔργον. Ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ ἀπαραίτητον νὰ κατηρτίζετο ἓν δεύτερον συμβούλιον εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐδίδετο συμβουλευτικὴ γνώμη καὶ διὰ τοῦ ὁποίου νὰ παρείχετο εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁ ἔλεγχος ὁ τοπικός, ὁ λαϊκός, διότι τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἐρχόμεθα ν’ ἀνατρέψωμεν ὅλους τοὺς ὅρους τοῦ κατὰ δήμους διοικεῖσθαι καὶ βιοῦν θὰ εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀκουσθῇ καὶ ἡ γνώμη τοῦ λαοῦ.

§121Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει δῆμος νὰ μὴ συγχωνευθῇ!

§122Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἔχητε ὑπομονὴν ν’ ἀκούσητε τί θὰ λέγωσι καὶ αὐτοί. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τοὺς δήμους νὰ ὑπογράψωσι τὴν αὐτοκαταδίκην των. Αὕτη γίνεται ἐκ τοῦ νόμου τούτου. Ἀλλὰ θὰ ἐθεώρουν καλὸν νὰ ληφθῶσι τοιαῦται γνῶμαι τῶν προσώπων ἅτινα ἀντιπροσωπεύουσι τοὺς δήμους καθιστῶντες ἕνα ἀντιπρόσωπον κατὰ δῆμον ἐκλεγόμενον ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου. Τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν τοπικὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Οὐδεμίαν διαδικασίαν μακρὰν θὰ δημιουργήσωμεν· θὰ ἔχωμεν μίαν ἀκόμη ἐπιτροπὴν τοπικῆς χροιᾶς, ἡ ὁποία θὰ δώσῃ τὴν συμβουλευτικὴν γνώμην της. Δὲν θὰ ψηφίζῃ ἐπὶ ἄλλου θέματος παρὰ ἐπὶ τοῦ καλοῦ ἢ κακοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν θὰ καταρτίσῃ ἡ τεχνικὴ ἐπιτροπή. Δὲν θὰ ἔχωμεν ἐπαρκῆ ἀσφάλειαν ἐξ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας ἢ ἐξ ἑνὸς μηχανικοῦ. Δὲν θὰ ἔχωμεν πλήρη ἐγγύησιν, ὅτι θὰ γνωρίζωσι καὶ τοὺς ὅρους τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου κατὰ δήμους. Τὰ τοιαῦτα θὰ γνωρίζωσιν οἱ ἐντόπιοι. Θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα κατ’ ἐπαρχίας νὰ ἐκλέγωσιν ἓν συμβούλιον καὶ τοῦτο νὰ δύναται νὰ ὑποβάλῃ τὰς παρατηρήσεις αὑτοῦ συμβουλευτικῶς ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ καταρτισθῆ ὑπὸ τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς, καὶ τότε θὰ δύναται τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον μετὰ μείζονος ἀσφαλείας ν’ ἀποφανθῇ εὑρισκόμενον ἐν ἐπιγνώσει, ὅτι δὲν ἀδικεῖ. Πάντοτε θὰ γίνωσι σφάλματα, ὅσον τὸ δυνατὸν ὅμως θὰ προλάβωμεν οὕτως ἵνα γίνωσιν ὀλιγώτερα. Φρονῶ, ὅτι τὸ συμβούλιον αὐτὸ δὲν θὰ συντελέσῃ εἰς ἀπώλειαν χρόνου, διότι ἀφ’ ἧς στιγμῆς θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ εὔχομαι νὰ ψηφισθῇ, θὰ ἔχωμεν μέχρι τῶν νέων δημοτικῶν ἐκλογῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωσι τῷ 1911, καιρὸν δύο ἐτῶν. Θὰ ὑπάρξῃ πλήρης ἄνεσις τότε, ὅπως ἐπιτύχωμεν διαδικασίαν ὅσον τὸ δυνατὸν ἠγγυημένην. Συμφωνῶ δ’ ἐπίσης πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Τσιτσάρα, ὁ ὁποῖος, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, συμβουλεύει νὰ μὴ περιορισθῇ ὁ μετασχηματισμὸς τῶν δήμων μέχρι τῶν ὁρίων τῶν οἰκείων ἐπαρχιῶν. Θὰ ἦτο ὀρθότερον νὰ μὴ ἀδικήσωμεν δήμους τινὰς οἵτινες ἐξ ἱστορικῶν λόγων ἀπετέλεσαν τμῆμα ἐμπορικῶς καὶ συναλλακτικῶς συνδεόμενον πρὸς τὴν ὅμορον ἐπαρχίαν. Τοῦτο θεωρῶ ὀρθὸν διὰ νὰ ἔχωμεν τοιουτοτρόπως τὰ ἀποτελέσματα ὅσον τὸ δυνατὸν εὐρύτερα καὶ ὠφελιμώτερα διὰ τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Ταῦτα ἤθελον νὰ ὑποβάλω διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς συσταθησομένης ἐπιτροπῆς.

§123Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ἐπαρκῶς, Κύριοι, ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐξήγησεν τὰ περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ ἀνέπτυξε τὰς γνώμας, αἱ ὁποῖαι ὁπωσδήποτε εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν καλλιτέραν διασκευὴν αὐτοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προστεθῶσι ἀκόμη παρατηρήσεις τινές. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι τοὺς δήμους ἀπετέλεσαν αἱ τέως ὑφιστάμεναι κοινότητες ἀπὸ τουρκοκρατίας. Αἱ κοινότητες αὗται ὅμως εἶχον καὶ ἰδίαν περιουσίαν, ἡ ὁποία ἀπετέλεσε πλέον τὴν δημοτικὴν περιουσίαν. Θεωρῶ λοιπὸν καλὸν εὐθύς, ὡς ψηφισθῇ τὸ παρὸν νομοσχέδιον, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ἰσχύοντος περὶ κοινοτήτων νόμου τοῦ 1884 καὶ εἰς ἐκείνας τὰς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων οἱ δῆμοι θὰ καταργηθῶσι. Διότι ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1884 περὶ διοργανώσεως τῶν κοινοτήτων καὶ διοικήσεως αὐτῶν, ἐψηφίσθη κατ’ ἀρχὰς διὰ τὰς κοινότητας τῆς Θεσσαλίας, ἐπεξετάθη δ’ ἔπειτα καὶ εἰς τινας ἄλλας ἐπαρχίας, ὄχι ὅμως καὶ καθ’ ἅπαν τὸ κράτος. Εἶναι ἀναγκαία ὅθεν ἡ ψήφισις διατάξεως εἰδικῆς, περὶ ἐπεκτάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ περὶ κοινοτήτων νόμου τοῦ 1884 καθ’ ἅπαν τὸ κράτος, ἵνα τὰ χωρία τῶν καταργουμένων δήμων ἀποτελέσωσιν ἰδίας κοινότητας, ὡς πρὸς τὴν περιουσίαν αὐτῶν, διοικουμένας καὶ διαχειριζομένας κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου, καὶ μὴ ἀπολέσωσι κατὰ τοῦτο τὴν αὐτοτέλειαν αὐτῶν μηδὲ περιέλθῃ ἡ διοίκησις καὶ διαχείρισις τῆς ἰδίας αὐτῶν περιουσίας εἰς τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν τῶν δήμων εἰς οὓς θέλουσι συγχωνευθῆ. Τοῦτο θεωρῶ ἀναγκαιότατον, διότι παρ’ ὅλας τὰς ἀτελείας τοῦ νόμου καὶ τὴν ὁπωσδήποτε πλημμελῆ διοίκησιν τῶν κοινοτήτων καὶ τῆς περιουσίας αὐτῶν, εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι ὁ θεσμὸς γενικῶς εἰπεῖν ηὐδοκίμησε, καὶ ὅπου ὁ νόμος περὶ κοινοτήτων ἰσχύει, πολλὰ ἔργα κοινωφελῆ καὶ χρήσιμα εἰς τὰ χωρία ἐγένοντο ἐκ τῶν ἐσόδων τῶν κοινοτικῶν περιουσιῶν, ἐνῷ ἀντιθέτως, ὅπου δὲν ἰσχύει, τὰ χωρία παρημελήθησαν καὶ τὰ ἔσοδα τῆς ἰδίας αὐτῶν περιουσίας ἐσπαταλήθησαν εἰς ἄσκοπα ἔργα ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν δήμων. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τοῦτο εἶναι ἀναγκαιότατον καὶ δίκαιον νὰ θεσπισθῇ ὡς πρὸς τοὺς καταργουμένους δήμους. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εὐλόγως δὲν ἀρκεῖται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου προβλεπομένην ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τῶν καταργητέων δήμων, ἀλλ’ ὑπέδειξε καὶ ἄλλην. Καὶ ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην καὶ νομίζω ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο ἂν προηγεῖτο ἄλλο τι νομοσχέδιον, καὶ εἴπετο τοῦτο, προηγεῖτο τουτέστιν ὁ νόμος περὶ λειτουργίας τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων.

§124Γ. ΛΑΝΑΡΑΣ. Ποῖος;

§125Κ. ΑΙΓΙΑΛΕΙΔΗΣ. Ὁ ὑπάρχων ἀλλὰ μὴ ἐφαρμοσθεὶς νόμος περὶ λειτουργίας τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων. Θὰ ἦτο κατ’ ἐμὲ ἀρκετὰ χρήσιμος καὶ ὠφέλιμος διὰ τὴν ὅλην διοίκησιν καὶ ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐκφέρωσι γνώμην, προκειμένου νὰ καταργηθῶσιν ἢ νὰ συγχωνευθῶσι δῆμοι, κατὰ τίνα τρόπον θὰ γίνῃ ἡ συγχώνευσις αὐτῶν, ἢ τίνες θὰ καταργηθῶσι. Βελτιουμένου τοῦ νόμου ἐκείνου κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς πείρας, ἰδίᾳ εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν συγκρότησιν τῶν νομαρχιακῶν συμβουλίων καὶ τὰς συνεδριάσεις αὐτῶν, θὰ ἐπέλθωσι βεβαίως ἀγαθὰ ἀποτελέσματα καὶ ἐπὶ τοῦ χαρακτῆρος τῶν πολιτῶν ἐθιζομένων νὰ ἐνδιαφέρωνται περὶ τοῦ κοινοῦ καὶ νὰ ἔχωσιν ἰδίαν ὑπεύθυνον γνώμην καὶ ἐπὶ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν διαχειριζομένων δημοσίαν τινὰ ἐξουσίαν, πρὸς γενικὴν ὠφέλειαν καὶ βελτίωσιν τῆς καθόλου διοικήσεως καὶ τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας. Διότι μὴ λησμονῶμεν ὅτι ὁ μακαρίτης Τρικούπης ἐν τῷ εἰσηγηθέντι ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ψηφισθέντι νόμῳ περὶ νομαρχιακῶν συμβουλίων, μεταξὺ ἄλλων παρεῖχεν εἰς αὐτὰ τὴν ἁρμοδιότητα καὶ τὴν ἐξουσίαν νὰ ἀποφαίνωνται γνώμην περὶ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν ἐν τῷ νομῷ δημοσίων ὑπαλλήλων ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων των. Δὲν εἶναι δὲ μικρὸν οὐδὲ ἀδιάφορον πρᾶγμα δι’ ἕνα ὑπάλληλον νὰ γνωρίζῃ ὅτι ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἐπιβλέπεται ὑπὸ ἀνεξαρτήτου οἱουδήποτε σώματος ὑπὸ τοῦ νομαρχιακοῦ συμβουλίου ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ἐμπεπιστευμένης αὐτῷ ὑπηρεσίας. Μετὰ τὴν παρέκβασιν ταύτην δὲν ἔχω τίποτε νὰ παρατηρήσω εἰμὴ νὰ συνηγορήσω καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι ἀποδέχεται σύμπασα ἡ Βουλή, καθ’ ἣν δῆμοι ἐπαρκεῖς οἰκονομικῶς δύνανται νὰ ἀποτελέσωσιν ἐξαίρεσιν καὶ νὰ μὴ περιληφθῶσιν εἰς τοὺς καταργητέους, καίτοι ἔχοντες πληθυσμὸν ἐλάσσονα τῶν 5.000 κατοίκων. Ἡ ἐπιτροπὴ τοὐτέστι νὰ προσθέσῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μετὰ τὸ «ἐνδεικτικῶς κ.τ.λ.» καὶ «δῆμοι ἐπαρκεῖς οἰκονομικῶς». Θὰ ἔφθανον μάλιστα καὶ ἔτι περαιτέρω· θὰ ἔλεγον νὰ προστεθῇ διάταξις ὅπως δῆμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπαρκεῖς οἰκονομικῶς νῦν, ἐὰν ἤθελον καταστῆ ἀνεπαρκεῖς ἐν τῷ μέλλοντι, νὰ καταργῶνται καὶ συγχωνεύωνται μετ’ ἄλλων. Τοῦτο θὰ ἦτο ἓν ἰσχυρότατον ὅπλον διὰ νὰ μὴ σπαταλῶσιν οἱ δῆμοι τὴν περιουσίαν των, ὥστε νὰ περιπίπτωσιν εἰς ἀνεπάρκειαν καὶ νὰ ἐπιβαρύνωσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ δημοσίου. Τὸ συμπέρασμα εἶναι ὅτι θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς καταργήσεως οἱ οἰκονομικῶς ἐπαρκεῖς δῆμοι, νὰ τεθῇ δὲ διάταξις κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς τὰ χωρία τῶν καταργηθησομένων δήμων θὰ ἐφαρμόζηται ὁ νόμος τοῦ 1884, περὶ κοινοτήτων, ὡς πρὸς τὴν περιουσίαν αὐτῶν.

§126Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον οὐχὶ διὰ νὰ ἀντεπεξέλθω κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ διὰ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ ἓν ἐκ τῶν δύο, ἢ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν ἢ νὰ δεχθῇ ἀναβολήν τινα, ἵνα δυνηθῶμεν μεθ’ ὅσα ἠκούσαμεν παρὰ τῶν κ. συναδέλφων νὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίας τινὰς ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο εἰς θέσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην του. Δι’ αὐτὸ μόνον ζητῶ τὴν ἀναβολήν.

§127Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Βεβαίως ὅσα ἀνέπτυξαν οἱ κύριοι συνάδελφοι εἶναι καλὰ καὶ ἔπρεπε ν’ ἀναπτυχθῶσιν. Ὑπάρχουσι πολλοὶ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι πολλὰς προσόδους, καὶ πρέπει ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν θὰ παραπεμφθῇ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν της τοῦτο.

§128Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω μόνον νὰ κάμω. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου οἱ δῆμοι οἱ μὴ ἔχοντες 5,000 κατοίκους συγχωνεύονται πρὸς ἄλλους δήμους. Ἀλλὰ παρατηρῶ ἐν τῇ στατιστικῇ, ὅτι οἱ κάτοικοι ἑνὸς δήμου δὲν εἶναι πραγματικὸς πληθυσμός, διότι ἔχομεν δήμους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι κατοίκους ὀλιγωτέρους σήμερον ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς δημότας. Ἡ ἐπαρχία λόγου χάριν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν δῆμον Βαλτετσίου, ὁ ὁποῖος ἔχει κατοίκους 4,481, δημότας ὅμως ἔχει 5,530. Ἑπομένως ὁ δῆμος αὐτὸς πῶς θὰ κριθῇ; Θὰ συγχωνευθῇ; Ἐὰν λάβωμεν ὡς βάσιν τοὺς κατοίκους, θὰ συγχωνευθῇ· ἐὰν λάβωμεν ὡς βάσιν τοὺς δημότας, δὲν θὰ συγχωνευθῇ. Ἔχετε τρεῖς δήμους ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας τοιούτους. Ἔχετε ἐπίσης τὸν δῆμον Φελλόης τῶν Καλαβρύτων, ὁ ὁποῖος ἔχει κατοίκους 4,800, δημότας δὲ 5,900. Εἶναι δὲ πολλοὶ δῆμοι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἰς τὸ Κράτος, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι κατοίκους ὀλιγωτέρους τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 5,000, περισσοτέρους ὅμως ὅσον ἀφορᾷ τοὺς δημότας. Διὰ τοῦτο καλὸν θεωρῶ νὰ ληφθῇ ὡς βάσις ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν τῆς στατιστικῆς καὶ οὐχὶ ὁ τῶν κατοίκων.

§129Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τῶν κατοίκων.

§130Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί τῶν κατοίκων; Ἐὰν ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι κτηνοτροφικὸς καὶ ἡ ἀπογραφὴ γένηται εἰς ἐποχὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπουσιάζουσι πολλοὶ τῶν δημοτῶν, εἶναι δίκαιον νὰ μὴ συμπεριληφθῶσιν οὗτοι ἐν τῷ ἀριθμῷ τοῦ προσδιορισμοῦ; Ἄλλως τε πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τοὺς μετανάστας.

§131Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν ὑπ’ ὄψιν, κυρίως δὲ προκειμένου περὶ τῶν ὀρεινῶν δήμων τῆς Ἀρκαδίας, τῶν ὁποίων τὴν κατάστασιν γνωρίζετε, ἕνεκα τῆς μεταναστεύσεως, διότι οἱ περισσότεροι κάτοικοι ἀπουσιάζουσι, δὲν εἶναι δὲ βέβαιον ἂν εἰς τὴν Ἀμερικὴν, ὅπου εἶναι ἐγκατεσπαρμένοι, ἀπεγράφησαν. Μᾶλλον εἶναι βέβαιον ὅτι δὲν ἀπεγράφησαν. Εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ συμπεριληφθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν δημοτῶν, διότι ὁ δημότης, καὶ ἂν δὲν εἶναι κάτοικος, ὑπέχει ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τοῦ δήμου καὶ συνεισφέρει εἰς ἀνακούφισιν τῶν βαρῶν τοῦ δήμου. Ὑπάρχουσι νόμοι εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσιν εἰς τοὺς δημότας καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς κατοίκους τὰ διάφορα βάρη. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ εἷς δῆμος ἐλάχιστον ἀριθμὸν κατοίκων, ἀλλὰ νὰ ἔχῃ ὑπηρεσίαν, ἕνεκα τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν δημοτῶν, τοιαύτην, ὥστε νὰ ἐπιβάλληται ἡ διατήρησις αὐτοῦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ὑπ’ ὄψιν καὶ καταλήξῃ εἰς διατύπωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δημοτῶν, ἥτις ἐπὶ τῇ βάσει στατιστικῶν παρατηρήσεων ἴσως νὰ καταργήσῃ ὄχι ὀλιγωτέρους ἀλλὰ πλειοτέρους δήμους, τῶν ὅσους προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1).

§133Β. ΣΕΡΑΦΕΙΜ. Ὅταν πρόκειται νὰ συγχωνευθῇ δῆμος ἔχων ὀλιγωτέρους τῶν 5.000 εἰς ἄλλον δῆμον μὲ πλειοτέρους τῶν 5.000 κατοίκων, δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν ἀπόλυτον τὴν διάταξιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἀλλὰ πρέπει νὰ νομοθετήσωμεν, ὥστε καὶ ὁ συγχωνευόμενος δῆμος ν’ ἀποφασίζῃ ποῦ θέλει νὰ συγχωνευθῇ. Οὕτω τοὐλάχιστον ἐπιτρέπομεν εἰς τοὺς δήμους ν’ ἀποφασίζωσιν εἰς ποίους πρέπει νὰ προσαρτηθῶσιν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι τροπολογίαι, αἵτινες θὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν γʹ ἀνάγνωσιν. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 καθὼς καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§135Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Λαμβάνω ἀντικανονικῶς τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου, ἵνα διατυπώσω κάτι τι σχετικὸν πρὸς τοὺς δήμους. Νομίζω ὅτι τὸ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ δοθῇ διὰ τῆς συγχωνεύσεως τῶν δήμων, δὲν θὰ εἶναι πλῆρες, ἂν τὸ Ὑπουργεῖον δὲν λάβῃ μέριμναν διὰ τὴν ἀναθεώρησιν τῆς δημοτικῆς νομοθεσίας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἔργον μηνῶν οὔτε ἐτῶν, ἀλλ’ εἶναι ἔργον μελέτης μακρᾶς καὶ συγκεντρώσεως παρατηρήσεων ἐπιστημονικῶν καὶ πραγματικῶν. Θὰ εἶναι δ’ ἔργον, τὸ ὁποῖον δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ πολλὰς δαπάνας. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ θέσωμεν τὴν βάσιν ταύτην, εὑρισκόμεθα ἐν καιρῷ, ἵνα μετὰ 2 ἢ 3 ἔτη δυνηθῇ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ ἀναθεώρησιν τοῦ δημοτικοῦ ὀργανισμοῦ, ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ ἐγγυηθῇ τὴν ὀρθὴν δημοτικὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Λοιπὸν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν δὲν ἀντιλέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πρόκειται περὶ δαπάνης, ἵνα δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου — διότι συμφώνως πρὸς τὸν λογιστικὸν νόμον δὲν δύναται ν’ ἀναγραφῇ πίστωσις ἄνευ εἰδικοῦ νόμου — προκαλέσῃ δαπάνην 4,000 ἢ 5,000 δραχ. κατ’ ἔτος πρὸς ἀμοιβὴν εἰδικῶν ἐπιστημόνων, οἱ ὁποῖοι ν’ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Δυνατὸν δὲ διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ μὴ ἐπιβαρυνθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τῶν δήμων διὰ τῆς δαπάνης ταύτης, ἡ ὁποία θὰ εἶναι καρποφόρος εἰς τὴν διοίκησιν τῶν δήμων καὶ τὴν ἀποκατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους.

§136ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν δαπάνην ταύτην θεωροῦμεν ἐπιβαλλομένην καὶ σκεπτόμεθα νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον τοιοῦτον.

§137Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Βάλτου, διότι μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν νὰ εἴπω πρὸς αὐτὸν ὅτι καὶ ἐπὶ τούτου ταυτίζονται τελείως αἱ γνῶμαι ἡμῶν. Οὐχὶ μόνον ἀσπάζομαι τὴν γνώμην του, ἀλλὰ καὶ προέβην εἰς αὐτήν, διότι κατήρτισα ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ καθηγητοῦ τοῦ Διοικητικοῦ δικαίου. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην περιέλαβον πολλοὺς ἐκ τῶν νέων ἐπιστημόνων καὶ ἔδωκα αὐτοῖς τὴν ἐντολὴν ὅπως ἐργασθῶσι καὶ συλλέξωσι πρῶτον τὴν ἐπιστημονικὴν ὕλην διὰ τῆς μεταφράσεως τῶν ξένων σχετικῶν νομοθεσιῶν, αἱ ὁποῖαι βεβαίως ἔχουσι κατὰ πολὺ προοδεύσει. Τὸ ἔργον δὲν θὰ περατωθῇ ἐντὸς μηνῶν βεβαίως, ἀλλὰ κατὰ τὰς πληροφορίας τῶν μελῶν ἐκείνων τῆς ἐπιτροπῆς, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται μετὰ πολλοῦ ζήλου καὶ ἀποβλέπουσιν οὐχὶ τόσον εἰς ἀμοιβὴν ὑλικὴν ὅσον εἰς ἠθικήν, κατὰ τὰς πληροφορίας αὐτῶν εἶναι δυνατὸν τὸ ἔργον νὰ περατωθῇ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους. Βεβαίως θὰ ὑποβάλω σχετικὸν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ ὁποίου ἀμοιβή τις θὰ δοθῇ εἰς αὐτούς, διότι ἀληθῶς τὸ ἔργον τοῦτο θὰ εἶναι καρποφόρον διὰ τὴν διοίκησιν τῶν δήμων, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἀνορθώσωμεν καὶ τελειοποιήσωμεν συμβαδίζοντες εἰς τοῦτο μετὰ τοῦ πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο μᾶς ἀφῆκε πολὺ ὀπίσω.

§138Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ ὅτι θὰ εἶναι μέγα δυστύχημα, ἐὰν ἀναβάλωμεν 2 ἢ 3 ἔτη τὴν ἀναδιοργάνωσιν τῶν δήμων. Γνωρίζομεν ὅλοι, ὅτι ἡ διοίκησις τῶν δήμων κατὰ μέγα μέρος τούτων ἀποτελεῖ στίγμα διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τῆς ἀναδιοργανώσεως τῶν δήμων ὑπὸ σπουδαιοτέραν ἔποψιν, συγχαίρω δ’ αὐτὸν διὰ τὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν συνέστησεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ περατωθῇ τὸ ἔργον συντόμως καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μήπως εὑρεθῶμεν εἰς θέαμα παρόμοιον πρὸς τὸ τοῦ Ἀστικοῦ κώδικος, ὁ ὁποῖος ἀπὸ καταβολῆς τοῦ βασιλείου συντάσσεται χωρὶς νὰ περατοῦται. Ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν τὴν παράκλησίν μου, ἵνα συντομευθῇ ἡ ἐργασία καὶ λείψῃ τὸ στίγμα τῆς δημοτικῆς διοικήσεως ὡς οὕτως ἐνεργεῖται κατὰ μέγα μέρος τῶν δήμων παρ’ ἡμῖν.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Παραδέχεται ἐπίσης ἡ Βουλὴ καὶ τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν καταρτίζω καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἐκ τῶν βουλευτῶν κ. Θ. Παπαϊωάννου, Δ. Τσιτσάρα, Ἰ. Γ. Λάππα, Π. Βαλαωρίτου, Γ. Κατσίνα, Ν. Στράτου, Λ. Καλλιφρονᾶ, Ἰ. Τσιριμώκου, Μ. Καβαλλιεράτου, Βρ. Λεωπούλου, Κ. Γκότση, Ν. Μισυρλῆ, Ἀρ. Ἀντωνοπούλου, Κ. Ἰ. Ἀγγελοπούλου καὶ Χ. Βοζίκη. Ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς ἐπεξεργασίαν τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Κ. Μητσοπούλου συμβάσεως ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φόρου ἐπὶ τῶν δοκίμων τῶν ἀτμολεβήτων». (Ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαρρυθμίσεως τῆς γεωργικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους».

§140Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν εὐχὴν θὰ ἐκφράσω χωρὶς ὅμως καὶ νὰ ἐπιμείνω, ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, διότι ὑπάρχουσιν ἐπ’ αὐτοῦ πολλαὶ τροπολογίαι.

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἢ τοὐλάχιστον ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν· θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν διὰ τὴν Δευτέραν, διότι εἶναι ἀνάγκη. Δυστυχῶς καθ’ ἡμέραν ἡ Ἡμερησία Διάταξις φιλοτεχνεῖται κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ὁλόκληρος ἡ πρώτη τριακοντὰς τῶν νομοσχεδίων μεταβάλλει σειρὰν χορεύει κυριολεκτικῶς. Αὐτὴ ἡ τακτικὴ οὐδέποτε ἐτηρεῖτο· μετεβάλλετο ἡ πρώτη δεκὰς ἀναλόγως τῶν ψηφιζομένων νομοσχεδίων, καὶ ἠδύνατό τις νὰ κανονίσῃ τὴν μελέτην του, ὅτε εἶχε μίαν σειρὰν πρὸ ἡμερῶν κεκανονισμένην. Δὲν πιστεύω νὰ θέλωσιν οἱ κ. Ὑπουργοὶ νὰ κάμνωμεν ἐπὶ τῶν γονάτων μεταρρυθμίσεις. Παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ διὰ τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸ μελετήσωμεν ὅλοι.

§142Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταρτισμοῦ στελέχους ἀξιωματικῶν τῆς ἐφεδρείας τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀστυνομίας ἐμμέσων φόρων». (Ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ νόμου περὶ γυμναστικῆς κλπ.». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§144Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ προκειμένου ἄρθρου λαμβάνεται πρόνοια περὶ τοῦ κανονισμοῦ τῆς μισθοδοσίας τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων καὶ ὁρίζεται ὅτι ὁ μὲν διευθυντὴς θὰ λαμβάνῃ 300 δρχ. κατὰ μῆνα, ὁ ὑποδιευθυντὴς 250, δύο καθηγηταὶ τῆς γυμναστικῆς 200, εἷς ἰατρὸς 100. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἑξῆς οἰκονομία. Ὁ μισθὸς τοῦ γυμναστοῦ ἰατροῦ, ὁ ὁποῖος διδάσκει περισσότερον τῶν ἄλλων ἐνίοτε, εἶναι πολὺ ὀλιγώτερος, ἀπασχολεῖται δ’ οὗτος κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε ἡ ἀμοιβὴ τῶν 100 δρχ. εἶναι πολὺ γλίσχρος· θὰ παρεκάλουν, ἂν ἦτο δυνατόν, ν’ ἀναβιβασθῇ ὁ μισθὸς εἰς 125 δρχ. ἐξοικονομουμένης τῆς πιστώσεως ἐκ τῆς ἄλλης διατάξεως, καθ’ ἣν ὁ ἰατρὸς γυμναστὴς τοῦ ἄλλου συλλόγου λαμβάνει δρχ. 150· ἂν δὲν θέλητε ν’ ἀφομοιώσητε τὴν μισθοδοσίαν καὶ τοῦ ἄλλου, ἂς διαχειρίσητε τὰς 50 δρχ. εἰς τρόπον, ὥστε νὰ λαμβάνῃ 125 δρχ. ἕκαστος, διότι ἀμφότεροι εἶναι ἰατροὶ καὶ τὰ αὐτὰ καθήκοντα ἐκτελοῦσιν ὁ μὲν εἰς τὸν ἕνα σύλλογον, ὁ δὲ εἰς τὸν ἄλλον.

§145ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ δέχομαι.

§146ΑΘ. ΤΥΠΑΛΔ. ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ ἀμοιβῆς ἑνὸς ἰατροῦ μὲ 100 καὶ 125 δρχ. κατὰ μῆνα δὲν ἀξίζει οὔτε λόγος νὰ γίνηται. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἶναι ὅτι πρέπει νὰ ὁρισθῶσι προσόντα διὰ τὸν διορισμόν, νὰ εἶναι π. χ. ὑφηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου ὁ διορισθησόμενος, διότι γυμνασταὶ εἶναι πολλοὶ ἀποτυχόντες ἰατροί.

§147ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχομεν ἰατρὸν γυμναστὴν τὸν κ. Μεταξᾶν, ὅστις εἶναι καὶ ἰατρὸς λαμπρός.

§148Π. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Ὁ νόμος λέγει περὶ ἰατροῦ· δὲν λέγει περὶ ἀποτυχόντος.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§150Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰσηγούμενος τῶν οἰκονομικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ὅτι πάσας τὰς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένας χορηγίας εἰς τὰ διάφορα σωματεῖα θ’ ἀποκόψῃ....

§151Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Τὰς ἀναγραφομένας δωρεάς.

§152Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δωρεαί· γνωρίζετε πάντες πόσον συνεισφέρουσιν εἰς ἐξυπηρέτησιν κυριωτάτων σκοπῶν τῆς Πολιτείας καὶ τοῦ ἔθνους οἱ σύλλογοι οὗτοι, ὥστε τὰ παρεχόμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς αὐτοὺς νὰ μὴ εἶναι δωρεαί, ἀλλὰ χορηγίαι. Ἐδίδοντο εἰς ἅπαντας τοὺς ἐν Ἀθήναις γυμναστικοὺς συλλόγους 10.000 δρχ., τῶν ὁποίων τὴν διανομὴν ἐποίει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατὰ δικαίαν ἐκτίμησιν ἀναλόγως ἑκάστου σωματείου. Ἐν Ἀθήναις ὑπάρχουσι δύο μεγάλοι γυμναστικοὶ σύλλογοι, ὁ Πανελλήνιος γυμναστικὸς σύλλογος, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ εἶμαι πρόεδρος, καὶ ὁ Ἐθνικὸς γυμναστικὸς σύλλογος. Οἱ σύλλογοι οὗτοι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὅτι εἶναι μέλη τοῦ Κράτους ἐκ τῶν ἀναγκαιοτέρων καὶ ἐπιτυχεστέρων. Εἰς τοὺς συλλόγους τούτους ὀφείλεται ἡ ἵδρυσις τοῦ Παναθηναϊκοῦ Σταδίου, τὸ ὁποῖον βλέπετε πάλλευκον καὶ μαρμαῖρον ὅσοι κάμνετε τὸν περίπατόν σας πρὸς τὰ ἐκεῖ, καὶ ὅταν εἶναι πλῆρες καὶ ὅταν εἶναι κενόν. Εἰς αὐτοὺς ὀφείλεται ὅτι ἐκαλέσαμεν δὶς τοὺς ξένους εἰς Ἀθήνας ἵνα τελέσωσι γυμναστικοὺς ἀγῶνας. Εἰς ἑκάτερον τῶν συλλόγων τούτων δίδονται κατ’ ἔτος δισχίλιαι δραχμαί, ἄνευ τῶν ὁποίων εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξωσιν, ἐφέτος δὲ — ἂς εἴπωμεν τὰ οἰκογενειακὰ τοῦ συλλόγου μας — εὑρίσκεται ὁ σύλλογός μας εἰς πενίαν τοιαύτην, ὥστε συνελθόντες πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἰς συμβούλιον οἱ ἀποτελοῦντες τὰ μέλη αὐτοῦ ἀπεφασίσαμεν νὰ κλείσωμεν τὸν σύλλογον, ὑπό τινα ἄλλην πρόφασιν, ἐπὶ ὀλίγους μῆνας, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν οὔτε τοὺς γυμναστὰς οὔτε τὸ ἄλλο προσωπικόν. Ὅπως λοιπὸν ἀντιλαμβάνεσθε, χωρὶς τὸ ποσὸν τῶν δισχιλίων δραχμῶν δὲν ἔχομεν τὴν ἐλπίδα νὰ ζήσωμεν καὶ νὰ ὑπάρξωμεν, δὲν ἔχομεν ἰδίᾳ τὴν ἐλπίδα νὰ προσέλθωμεν οἱ Ἕλληνες εἰς τὸ Παναθηναϊκὸν Στάδιον καὶ νὰ διαγωνισθῶμεν πρὸς τοὺς ξένους, ἂν θὰ γίνωσι καὶ ὀψέποτε γίνωσιν οἱ ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνας. Παρέχεται ἤδη ἡ εὐκαιρία εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἔκ τινος ἄλλου νομοσχεδίου ὑποβληθέντος κατ’ εὐτυχίαν νὰ λάβῃ πρόνοιαν πρὸς προσδιορισμὸν χορηγίας καὶ ἀναλόγου συνδρομῆς εἴς τινα σωματεῖα· ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα ἐκείνη, θὰ ὁμιλήσω καὶ θὰ ὑποδείξω τὴν γνώμην μου εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ σήμερον παρέχεται ἡ εὐκαιρία διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ν’ ἀναπληρωθῇ αὐτὴ ἡ ἀνάγκη τῶν γυμναστικῶν συλλόγων, οἵτινες, ἐπαναλαμβάνω καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε εἰς τὴν δήλωσίν μου ταύτην, ἄνευ ὑποστηρίξεως τοῦ Κράτους, δισχιλιοδράχμου τοὐλάχιστον, εἶναι ἀδύνατον νὰ λειτουργήσωσι πλέον. Ἄν ὑπεστηρίζοντο διά τινος ποσοῦ ἀνωτέρου, θὰ ἦσαν εἰς θέσιν νὰ παράγωσι μεγαλείτερα καὶ καλλίτερα ἀποτελέσματα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρήγαγον μέχρι σήμερον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ἀναγράφεται, ὡς βλέπετε, τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)... Τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῶν ἐνσήμων τούτων ποσὰ κατατίθενται ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ τῆς Ἑλλάδος ἐντόκως ὑπὸ τὸν τίτλον «Κεφάλαιον σχολῆς γυμναστικῆς καὶ σκοποβολίας», ὅπερ χρησιμεύει πρὸς ἵδρυσιν γυμναστηρίων κλπ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας γνωρίζει τοῦτο, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι, ἂν ἔχωμεν γυμναστὰς καὶ σχολὴν γυμναστῶν καὶ πᾶσαν τὴν γυμναστικὴν κίνησιν, ἡ ὁποία γίνεται ἐνταῦθα, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τοὺς δύο μεγάλους γυμναστικοὺς συλλόγους τῶν Ἀθηνῶν. Δίκαιον λοιπὸν εἶναι, ὅπως τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰσπραττόμενα καὶ εἰσπραχθησόμενα χρήματα ἢ μέρος τοὐλάχιστον αὐτῶν διατεθῇ πρὸς ὑποστήριξιν τῶν γυμναστικῶν συλλόγων καὶ πρὸς τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἢ μᾶλλον τὴν ἑξῆς προσθήκην. Εἰς τὸ τέλος τοῦ αʹ ἐδαφ. τοῦ ἄρθρου 2 νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς· «Τὸ ἐκ τῆς εἰσπράξεως ταύτης ποσὸν διατίθεται καὶ πρὸς συντήρησιν τῶν γυμναστηρίων τῶν διαφόρων γυμναστικῶν καὶ ἀθλητικῶν συλλόγων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὸν «σύνδεσμον τῶν Ἑλληνικῶν ἀθλητικῶν καὶ γυμναστικῶν σωματείων καὶ συνήθως λαμβανόντων μέρος εἰς τοὺς πανελληνίους καὶ ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας ἐν τῷ Παναθηναϊκῷ Σταδίῳ». Ἐλπίζω ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου — τὸ ὁποῖον ὑπολογιζόμενον ἐπὶ τοῦ πεντηκονταλέπτου ἐνσήμου ἐπὶ ἀριθμοῦ μαθητῶν 300.000 δύναται νὰ φθάσῃ εἰς 150.000 δρχ. ἢ τοὐλάχιστον εἰς 120.000 —, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἶναι ἁρμόδιος ἐνταῦθα, στέρξῃ καὶ ὁρίσῃ ποσόν τι πρὸς ὑποστήριξιν τῶν γυμναστικῶν συλλόγων χωρίζων ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσπραχθησομένων χρημάτων τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἀνεγράφετο χάριν τῆς γυμναστικῆς, λύει τὸ ζήτημα χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ προσαχθῇ καὶ ἰδιαίτερος νόμος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἴσως θὰ παρεῖχε δυσκολίας.

§153ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογουμένως, Κύριοι, οἱ γυμναστικοὶ καὶ ἀθλητικοὶ ἡμῶν σύλλογοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωτεύουσαν θέσιν κατέχουσιν οἱ δύο ἐν Ἀθήναις μεγάλοι σύλλογοι, ἐξυπηρέτησαν ὄχι ὀλίγον τὴν γυμναστικὴν καὶ τὸν ἀθλητισμὸν ἐν Ἑλλάδι ὑποθάλψαντες καὶ προαγαγόντες τὸ γυμναστικὸν καὶ φίλαθλον αἴσθημα παρ’ ἡμῖν. Μέχρι τοῦδε ἀνεγράφετο μία πίστωσις ἐκ 10.000 ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὸ τὸ τελευταῖον αὐτοῦ κεφάλαιον γενικῶς καὶ ἀορίστως ὡς συνδρομὴ εἰς διάφορα γυμναστικὰ σωματεῖα. Ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν διετίθετο ἡ συνδρομὴ αὕτη τοῦ Δημοσίου ὑπὲρ τῶν σωματείων μόνον ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι πλήρη ζωῆς καὶ δράσεως, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ ἄλλων σωματείων λαθροβιούντων ὡς ἐπὶ τὸ πολύ. Διὰ τοῦτο ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν αἱ τοιαῦται δαπάναι πρέπει νὰ στηρίζωνται εἰς νόμον. Ὅταν δέ, Κύριοι, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἄδειαν διὰ νόμου, ἵνα χορηγήσῃ συνδρομὴν εἰς ἓν γυμναστικὸν ἢ ἀθλητικὸν σωματεῖον, θὰ προσαγάγῃ τὰς ἀναγκαίας ἀποδείξεις, δι’ ὧν θὰ ἔπειθε τὸ νομοθετικὸν Σῶμα ὅτι αὐτὸ τὸ σωματεῖον ζῇ καὶ δρᾷ καὶ δὲν ὑπολαθροβιοῖ. Ὡς συνδρομὴ διὰ τὰ γυμναστικὰ σωματεῖα θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ μία δαπάνη νομοθετικῶς, νὰ καθορισθῇ δὲ καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους πρέπει νὰ παρέχηται εἰς αὐτά. Πρὸς τοῦτο δ’ ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῇ οὐχὶ ἁπλῶς «εἰς τὰ γυμναστικὰ σωματεῖα», τὰ ὁποῖα ὑφίστανται, ἀλλ’ εἰς ἐκεῖνα ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἐπέδειξαν ζωὴν καὶ δρᾶσιν, νὰ τεθῇ δὲ ὡς γνώρισμα τῶν τοιούτων σωματείων ἡ συμμετοχή των εἰς τοὺς πανελληνίους καὶ ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας. Χαίρω ὅτι ἐν τούτῳ συμπίπτει ἡ γνώμη μου μετὰ τῆς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ὅστις τυγχάνει καὶ πρόεδρος τοῦ Πανελληνίου γυμναστικοῦ συλλόγου. Ἐπὶ πλέον, Κύριοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ὅτι τὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνωσι τὴν συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου, ὀφείλουσι νὰ ἐπιτρέπωσιν εἰς τοὺς μαθητὰς νὰ γυμνάζωνται καθ’ ὡρισμένας ὥρας εἰς τὰ γυμναστήριά των. Οὕτω πως ὥριζε καὶ ὁ νόμος τοῦ 1899 περὶ γυμναστικῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ διάταξις αὕτη, ὡς πολλαὶ ἄλλαι διατάξεις αὐτοῦ, περιέπεσε δυστυχῶς ἔκτοτε εἰς ἀχρηστίαν, καθιερώθη δὲ ν’ ἀναγράφηται ἁπλῶς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, γενικῶς καὶ ἀορίστως, συνδρομὴ εἰς τὰ γυμναστικὰ σωματεῖα 10,000 δρχ. Ἡ συνδρομὴ αὕτη διενέμετο εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε. Πλὴν δὲ τῶν μεγάλων γυμναστικῶν σωματείων τῶν Ἀθηνῶν καὶ εἴ τινος ἄλλου γυμναστικοῦ σωματείου τῶν ἐπαρχιῶν, εἰς ἃ δικαίως καὶ κατ’ ἀξίαν χορηγεῖται ἡ συνδρομή, τὰ λοιπὰ λαμβάνουσιν αὐτὴν χαριστικῶς καὶ παρ’ ἀξίαν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς θ’ ἀναγνωρίσῃ, ὡς ἐλπίζω, ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὑπηγόρευσεν εἰλικρινὲς ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς γυμναστικῆς καὶ τοῦ ἀθλητισμοῦ ἐν Ἑλλάδι, θὰ παρακαλέσω δ’ αὐτὸν νὰ διατυπώσῃ ἐν τροπολογίᾳ τὴν γνώμην του. Ἐγὼ νομίζω ὅτι κυρίως πρέπει νὰ ὁρισθῇ ὅτι συνδρομὴ παρέχεται εἰς γυμναστικὰ καὶ ἀθλητικὰ σωματεῖα, τὰ ὁποῖα μετέσχον τῶν τελευταίων πανελληνίων καὶ ὀλυμπιακῶν ἀγώνων.

§154Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἐννοεῖται κατά τινα ἀναλογίαν.

§155ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 2 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου).

§156Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὰς ταχυδρομικὰς συμβάσεις.

§157ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα. (Ψηφίζονται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον τὰ ἑξῆς νομοσχέδια· 1) Εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίων «Ἰωάννης Κούτσης», «Γεώργιος Κούτσης» καὶ «Σπέτσαι». 2) Εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ κ. Γερασίμου Φραγκισκάτου ἰδιοκτήτου τοῦ ὑπὸ ἑλληνικὴν σημαίαν ἀτμοπλοίου «Νικόλαος–Κωνσταντῖνος». 3) Εἰς αʹ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Lubek ἑδρευούσης γερμανικῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἑταιρείας «Horn Linie». 4) Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Γενούῃ ἑδρευούσης ἰταλικῆς ἀτμοπλοΐας «Cenovese». 5) Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Ἀμβέρσῃ ἑδρευούσης βελγικῆς ἀτμοπλοΐας «Ocean». 6) Εἰς βʹ συζήτησιν τὸ σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς γενικῆς διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Σύρῳ ἑδρευούσης ἑλληνικῆς ἀτμοπλοΐας Σύρου»).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλλει νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως ἄρθρων τινῶν τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητ. τῆς Βουλῆς ἐν τέλει σελ. 861). (Ψηφίζονται εἶτα εἰς γʹ συζήτησιν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον· 1) τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ νόμου τῆς 11 Αὐγούστου 1836 περὶ ὑποθηκῶν καὶ 2) ἡ πρότασις νόμου «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐδαφίου 1 τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ ͵ΧΞϚʹ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ͵ΒΤΚΗʹ νόμου τοῦ 1895»). Βʹ συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συγγραφικῶν δικαιωμάτων τῶν θεατρικῶν ἔργων».

§159Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλοῦμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λόγῳ τῆς σπουδαιότητος τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἰδιαιτέραν ἐπιτροπήν.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐτησίας συνδρομῆς ταῖς ἐν Ἑλλάδι Ἰσραηλιτικαῖς κοινότησιν».

§161ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰς πόλεις τὰς ὁποίας ἀναγράφει, οὐχὶ δὲ εἰς πᾶσαν πόλιν, θὰ χορηγῶνται δὲ δι’ ὡρισμένον σκοπόν. (Ἀναγινώσκεται καὶ ψηφίζεται κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 μ. μ.).