1909.10.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17.

τῆς 13ης Ὀκτωβρίου 1909.

(Τρίτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 110 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Οἱ σταφιδοκτηματίαι Πατρῶν παρακαλοῦσιν, ὅπως διὰ νόμου δοθῇ προνόμιον εὑρεσιτεχνίας εἰς τὸν ἐφευρέτην σακχάρεως ἐκ σταφίδος κ. Τασόπουλον· 2) Οἱ ἐν Καλαβρύτοις σύλλογοι «Ἅγιοι Πάντες», «Ἅγιος Κωνσταντῖνος» καὶ «Καλάβρυτα» παρακαλοῦσιν, ὅπως καταργηθῶσι τὰ νεοσυσταθέντα Πρωτοδικεῖα καὶ συσταθῶσι τριμελῆ κινητὰ τοιαῦτα, ἤ, ἂν δὲν γίνῃ τοῦτο, νὰ συσταθῇ καὶ ἐν τῇ ἡρωικῇ ἐπαρχίᾳ τῶν Καλαβρύτων Πρωτοδικεῖον· 3) Οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ἐν Τυρνάβῳ καὶ Καζακλὰρ διαμενόντων προσφύγων παρακαλοῦσιν, ὅπως δοθῶσιν εἰς τοὺς πρόσφυγας τούτους γαῖαι πρὸς καλλιέργειαν· 4) Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Καρδίτσης παρακαλεῖ, ὅπως γίνῃ νόμος τοῦ Κράτους ἡ πρότασις τοῦ βουλευτοῦ κ. Γάτσου· 5) Ὁ σύλλογος τῶν οἰνοπνευματοπωλῶν ἐν Βόλῳ παρακαλεῖ, ὅπως καταργηθῇ ὁ νόμος ΥΜΒʹ τῆς 27 Μαΐου 1871 περὶ ἀτελείας τοῦ μεταποιουμένου σίτου κλπ.· 6) Ὁ νομάρχης Κερκύρας ὑποβάλλει ὑπόμνημα τῶν προέδρων τῶν ἐν Κερκύρᾳ σωματείων καὶ συντεχνιῶν περὶ διατηρήσεως τοῦ ἐκεῖ Ἐφετείου· 7) Ὁ κ. Θ. Λέκας ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ τῶν καθυστερουμένων φόρων τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως 1899– 1908. 8) Οἱ κύριοι Ἰ. Μπακόπουλος καὶ Κ. Ἀγγελόπουλος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπὶ τῶν ἀμπέλων· 9) Οἱ κύριοι Ἰ. Φίλιος, Ν. Καραστέργιος καὶ Ἀγ. Σλήμαν ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους· 10) Ὁ κ. Π. Πετρίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως Δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους. (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημ. Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 136–139). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰς συμπλήρωσιν, κύριοι Βουλευταί, τῶν μέχρι τοῦδε ὑποβληθέντων νομοσχεδίων περὶ ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τινὰ εἰσέτι. Διὰ τοῦ πρώτου τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων θεραπεύονται ἀτέλειαί τινες τοῦ νόμου τοσοῦτον φανεραί, ὥστε ἀπορεῖται πῶς μέχρι τοῦδε δὲν παρετηρήθησαν. Δὲν λαμβάνεται πρόνοια κατὰ τὸν κείμενον νόμον περὶ ἀπαλλαγῆς ἐκ τῶν τελῶν τῶν ταχυδρομικῶν ἐκείνων ἐπιταγῶν, αἵτινες ἀνταλλάσσονται μεταξὺ διαφόρων ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραφείων ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας· ἑπομένως εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ ὑπάλληλοι τὰς τοιαύτας ἐπιταγὰς νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς τέλος καὶ ἐπολλαπλασιάζετο ἡ ὑπηρεσία ἀσκόπως, τὸ πρᾶγμα δὲ φαίνεται ἐντελῶς ἄτοπον, ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν διενεργοῦνται, νὰ ὑποβάλλωνται εἰς τέλος. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου θεραπεύεται τὸ ἄτοπον τοῦτο. Ἐπίσης παρετηρήθη ἔλλειψίς τις λίαν σπουδαία κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν ἐπὶ τοῦ ἀκολούθου ἀντικειμένου. Πολλάκις ἀποστέλλονται ἐπιταγαὶ εἴτε πρὸς ἀνηλίκους εἴτε πρὸς ἄλλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἐλευθέραν διαχείρισιν τῆς περιουσίας των, ἀλλ’ οἱ ταχυδρομικοὶ ὑπάλληλοι βεβαίως μετὰ πάσης ταχύτητος ὀφείλοντες νὰ ἐνεργῶσι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακριβώνωσιν ἂν οἱ πρὸς οὓς ἐπιταγαὶ ἀπεστέλλοντο ἦσαν ἄνθρωποι κεκτημένοι τὴν ἐλευθέραν διαχείρισιν τῆς περιουσίας των καὶ ἕνεκα τούτου πολλαὶ προῆλθον δίκαι κατὰ τοῦ Δημοσίου. Διὰ διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου λαμβάνεται πρόνοια, ὥστε οἱ ταχυδρομικοὶ ὑπάλληλοι οὐδεμίαν νὰ ὑπέχωσιν εὐθύνην, οὔτε τὸ Δημόσιον ἑπομένως, ἐὰν πληρώσωσιν ἐπιταγὴν εἰς ἐκεῖνον, εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ὁποίου φέρεται. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ ταχύτης τῆς ὑπηρεσίας. Λαμβάνεται ὅμως συγχρόνως πρόνοια, ὥστε, ἐὰν εἶναι δυνατὸν καὶ πρόκειται περὶ σοβαροῦ πράγματος, ν’ ἀνασταλῇ ἡ ἐξαργύρωσις τῆς ἐπιταγῆς, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται εἰδοποίησις παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύουσι τὸν τελείως ἀνίκανον πρὸς διαχείρισιν ἢ συμπληροῦσι τὴν ἀνικανότητα τοῦ προσώπου περὶ τὴν διαχείρισιν. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου ἐπίσης λαμβάνεται ἕτερον μέτρον, συμπληρωτικὸν τῆς ὅλης ἐργασίας. Λαμβάνεται πρόνοια, λόγῳ τῆς ἀναπτύξεως παρ’ ἡμῖν τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ὅπως τελειοποιηθῶσιν οἱ ἁρμοδιώτεροι ὑπάλληλοι πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας, ἰδίως τάξις ἀνθρώπων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἠλεκτρολόγοι καὶ ἄλλοι. Κατ’ ἔτος λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως τρεῖς τοὐλάχιστον ὑπάλληλοι μὲ πλήρεις ἀποδοχὰς καὶ μικρὸν ἐπίδομα, ἀφοῦ ὑποβληθῶσιν εἰς διαγωνισμὸν καὶ ἀποδείξωσιν ὅτι εἶναι κάτοχοι τοὐλάχιστον τῆς γαλλικῆς γλώσσης, πέμπωνται εἰς τὴν ἑσπερίαν Εὐρώπην, ὅπως ἐκεῖ ἐργασθῶσι πρὸς τελειοποίησιν παρ’ ἀνωτέροις σχολείοις ἠλεκτρικοῖς ἢ τηλεγραφικοῖς, ἀναλαμβάνοντες ἐπὶ ἐγγυήσει τὴν ὑποχρέωσιν πρὸς τὸ Κράτος, ὅπως ἐπανερχόμενοι ὑπηρετήσωσι τὸ Κράτος τοὐλάχιστον ἐπὶ δεκαετίαν. Ἐν τῷ αὐτῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβάνονται καὶ ἄλλαι διατάξεις τροποποιητικαὶ τῶν κειμένων νόμων, τῶν ὁποίων τὰς σπουδαιοτέρας θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀνακοινώσω. Μία τῶν διατάξεων τούτων σκοπεῖ τὴν κατάργησιν τῶν ἐπισήμων ἐπιταγῶν. Ὑπάρχουσιν ἐπιταγαὶ κατὰ τὴν ὑπηρεσίαν, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὸ ἔνσημον τετυπωμένον· ἀλλὰ πολλάκις παρετηρήθη ὅτι, ὅταν ἐξ ἀγνοίας ἢ ἄλλων λόγων ἀνεπιτηδειότητος οἱ πολῖται ἔκαμνον τοιαύτην χρῆσιν ἐνσήμων ἐπιταγῆς, ὥστε ἡ ὑπηρεσία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, οἱ πολῖται παρεπονοῦντο ὅτι ἐζημιοῦντο. Ἐπίσης δὲ καὶ δαπάνης πρόξενος εἶναι ἡ διάταξις, διότι ἡ κατασκευὴ αὐτῶν τῶν ἐνσήμων ἐπιταγῶν εἰς πολλὰς κλάσσεις διαιρουμένων ἀπαιτεῖ μεγάλας δαπάνας. Καταργοῦνται λοιπὸν αἱ ἔνσημοι αὗται ἐπιταγαὶ πρὸς διευκόλυνσιν καὶ τῶν πολιτῶν ἀλλὰ καὶ τῆς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς οἰκονομίαν. Ἑπομένως διὰ πάσας τὰς ἐπιταγὰς θὰ ἔχωμεν τὸ ἔνσημον γραμματόσημον οὐχὶ τετυπωμένον ἀλλ’ ἐπικολλώμενον. Ἑτέραν διάταξιν πολὺ σπουδαίαν διὰ τὸ ἀποτέλεσμα περιέχει τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ λαμβάνεται πρόνοια νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπὶ τῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων ὁ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων νόμος. Παρετηρήθη, ὡς λέγουσιν οἱ περὶ ταῦτα ἀσχολούμενοι, ὅτι ἡ κυριωτέρα αἰτία τῶν πολλῶν μεταθέσεων, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσι, δικαιολογοῦνται ἐκ τῶν πολλῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα οὐχὶ σπανίως καὶ οὐχὶ ἀδίκως διατυποῦνται ὑπὸ τῶν πολιτῶν· ἀφορμὴν ἔχουσι τοῦτο, ὅτι ἀντὶ πάσης θυσίας οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τῇ τηλεγραφικῇ καὶ ταχυδρομικῇ ὑπηρεσίᾳ προσπαθοῦσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ τόπῳ τῆς γεννήσεώς των, ἐκεῖ δὲ ἐκ τῶν σχέσεων αὐτῶν καὶ τῶν πολιτικῶν αὐτῶν φρονημάτων πολλάκις δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς παρεξηγήσεις, αἱ ὁποῖαι παρεξηγήσεις μεταβάλλονται εἰς ἀπαιτήσεις καὶ αἱ ἀπαιτήσεις εἰς ἀποφάσεις περὶ μεταθέσεως. Ἡ ὑπηρεσία φρονεῖ ἀδιστάκτως ὅτι, ἂν καὶ ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἐφαρμοσθῇ ὁ περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων θεσμός, ὅτι καὶ κρείσσονα θὰ ἔχωμεν ὑπηρεσίαν καὶ ὀλιγωτέρας θὰ ἔχωμεν μεταθέσεις, ἑπομένως καὶ ὀλιγωτέραν δαπάνην ἐπιβαρύνουσαν τὸ Δημόσιον. Τροποποίησιν ἐπίσης σημαντικὴν περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὴν ἀκόλουθον. Ὑπάρχουσι τάξεις γραμματοσήμου μεταλλικῆς λεγομένης ἀξίας· τὴν τάξιν ταύτην γραμματοσήμου μεταλλικῆς ἀξίας προτείνεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ καταργήσωμεν, εἶναι δὲ τὸ γραμματόσημον μεταλλικῆς ἀξίας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μεταχειριζόμεθα ἀντὶ χρυσοῦ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πρὸ πάντων ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν. Παρετηρήθη ὅμως εἷς κίνδυνος μέγας, ὁ ὁποῖος βαρύνει ὁτὲ μὲν ἀτυχεῖς ὑπαλλήλους, ὁτὲ δὲ τὸ Δημόσιον· διότι κατὰ τοὺς κρατοῦντας μέχρι τοῦδε νόμους ἡ μεταλλικὴ ἀξία τοῦ γραμματοσήμου ὡς ἀντιπροσωπεύουσα χρυσὸν κανονίζεται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας ἑκάστοτε, ἐπειδὴ δὲ οἱ ὑπάλληλοι βεβαίως οὐχὶ καθ’ ἡμέραν ἀλλὰ κατ’ ἀποστάσεις χρονικὰς προμηθεύονται τὰ γραμματόσημα ταῦτα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν των, ὑπῆρξεν ὁ κίνδυνος ἢ νὰ εἶχον προμηθευθῆ μεγάλης ἀξίας τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ πωλήσωσιν ἐντὸς τοῦ τριμήνου, νὰ ζημιωθῶσι δέ, ἐὰν ἡ ἐπικαταλλαγὴ κατὰ τὸ ἕτερον τρίμηνον εἶχε καταπέσει, ἢ τὸ ἀντίθετον, ἐὰν ἔβλεπον ὅτι ἡ ἐπικαταλλαγὴ ὑψοῦτο, προσεπάθουν ἀντὶ πάσης θυσίας νὰ μὴ ἐξαντλήσωσι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶχον προμηθευθῆ, καὶ τοῦτο εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τοῦτο λαμβάνεται πρόνοια κατὰ πρῶτον ὅπως τὸ γραμματόσημον μεταλλικῆς ἀξίας καταργηθῇ. Δεύτερον κανονίζεται ὁ προσδιορισμὸς τῆς ἀξίας τοῦ χρυσοῦ, ἂν καὶ σήμερον δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐντελῶς περιττός, εὐτυχῶς μὲν διὰ τοὺς φρονοῦντας ὅτι ἡ ἰσοτιμία εἶναι καλὸν διὰ τὸν τόπον, ἀτυχῶς δὲ διὰ τοὺς φρονοῦντας ἀντιθέτως. Ἐν τούτοις λαμβάνεται πρόνοια, ἵνα ἡ ἀξία τοῦ φράγκου κανονίζηται οὐχὶ κατὰ τρίμηνον, ἀλλὰ κατὰ μῆνα, κατὰ τὰς ἀρχὰς ἑκάστου μηνός. Τοιοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὰς κυριωτέρας αὐτοῦ διατάξεις. Ὑποβάλλω ἕτερον σχέδιον νόμου ἐντελῶς τυπικόν, διότι δι’ αὐτοῦ καλούμεθα νὰ ἐπικυρώσωμεν κανονισμὸν τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐν Λισσαβῶνι ὑπὸ διεθνοῦς τηλεγραφικοῦ συνεδρίου. Κατὰ τὴν τηλεγραφικὴν σύμβασιν καθ’ ὡρισμένας χρονικὰς περιόδους τὰ τοιαῦτα τέλη καταβάλλονται, καὶ ἑπομένως καὶ ἡ ἡμετέρα χώρα ἀνήκουσα εἰς τὴν διεθνῆ σύμβασιν ὀφείλει νὰ ἐπικυρώσῃ τὸν ἐν τῇ διεθνεῖ αὐτῇ συγκεντρώσει ἀποφασισθέντα διεθνῆ κανονισμόν. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ταχυδρομικὸν νομοσχέδιον. Ἤδη λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ μεταλλείων. Ἡ ἀνάγκη, κύριοι Βουλευταί, τῆς τροποποιήσεως τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου ἐγένετο πρὸ πολλοῦ καταφανής, καὶ πρὸ ἑπταετίας ἢ ὀκταετίας περίπου κατηρτίσθη ἐπιτροπὴ ὑπὸ τὸν τότε Ὑπουργόν, ἀποτελουμένη ἐκ τῶν ἁρμοδιωτέρων προσώπων, ἡ ὁποία μετὰ μακρὰν ἐργασίαν συνέταξε τότε σχέδιον νόμου. Ἡ ἀνάγκη, λέγω, εἶναι καταφανής, διότι διεπόμεθα μέχρι σήμερον ὑπὸ θεσμοῦ, ὅστις εἶναι παναρχαιότατος, διότι ὁ χρόνος τῆς γεννήσεώς του παρ’ ἡμῖν μὲν εἶναι κατὰ τὸ 1861, ἀλλά, ἐπειδὴ τυγχάνει ἀντιγραφὴ καὶ ἀπομίμησις Γαλλικοῦ θεσμοῦ, εἶναι τοῦ 1810. Κατὰ τὸν μέχρι τοῦδε κρατοῦντα θεσμὸν τὰ μεταλλεῖα δὲν παραχωροῦνται ὑποχρεωτικῶς εἰς τὸν πρῶτον δηλωτήν, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις μετασχηματιζομένη εἰς μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, ὅπερ ἀντιπροσωπεύει ἐν μέρει τὸ Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας τῆς χώρας, ἐξ ἧς ἐλήφθη ὁ θεσμός, ἀποφασίζει κυριαρχικῶς εἰς τίνα ἐκ τῶν πολλῶν δηλωτῶν θὰ παραδώσῃ καὶ θὰ δώσῃ τὸ μετάλλευμα. Τοῦ θεσμοῦ τούτου αἰτιολογία εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἀφοῦ τὸ κοινωνικὸν συμφέρον ἀπαιτεῖ, ὅπως διὰ θεσμῶν ἰδιαιτέρων περιορισθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας καὶ γεννηθῇ νέον εἶδος ἰδιοκτησίας ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἡ ἰδιοκτησία τῶν μεταλλείων, ἐσκέφθησαν ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει ἐνδιαφέρον, τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον αὐτὴ δημιουργεῖ, νὰ δοθῇ οὐχὶ εἰς τὸν πρῶτον τυχόντα, ἀλλὰ νὰ δοθῇ εἰς ἐκεῖνον, ὅστις παρέχει τὰς ἐγγυήσεις ὅτι ἦτο δυνατὸν τὸ παρεχόμενον δικαίωμα νὰ ἐκμεταλλεύηται ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς Κοινωνίας καθόλου. Οὗτος εἶναι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος τοῦ τοιούτου θεσμοῦ. Ἀλλὰ νεώτεραι ἰδέαι ἐπεκράτησαν εἰς ἄλλας Πολιτείας, καὶ ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων ἰσχύουσιν ἀλλαχοῦ θεσμοί, οἵτινες τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας περιώρισαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐθεώρησαν συμφέρον κοινωνικὸν πρὸ πάντων ὅτε ὑπῆρχεν ὁ πρῶτος δηλωτής, αὐτὸς νὰ εἶναι ἐξησφαλισμένος ὅτι θὰ γίνῃ κύριος τοῦ μεταλλείου. Τοιαύτη εἶναι ἡ βάσις τῆς Πρωσσικῆς πρὸ πάντων νομοθεσίας, ἣν σήμερον κατὰ μέγα μέρος ἐμιμήθησαν αἱ περισσότεραι ἐκ τῶν Εὐρωπαϊκῶν Πολιτειῶν. Ἡ δικαιολογία τοῦ θεσμοῦ τούτου, ὀρθοτάτη κατ’ ἐμὴν κρίσιν, εἶναι ὅτι, ὅταν ἐξασφαλισθῇ ὅτι τὸ δικαίωμα τῆς κυριότητος τοῦ μεταλλείου δὲν θὰ διακινδυνεύσῃ ποτέ, ἀλλ’ ὅτι ὁ πρῶτος δηλωτὴς θὰ εἶναι καὶ ὁ κύριος τοῦ μεταλλείου, τότε τὸ ἐνδιαφέρον τῶν ἀνθρώπων θέλει αὐξήσει, ὅπως ἀνακαλύψωσι μεταλλεῖα, καὶ διὰ τῆς ἀνακαλύψεως γίνωσι κατόπιν κύριοι καὶ κατόπιν ἐκμεταλλευταί· εἶναι τόσον βέβαιον ὅτι πάντες θέλουσι προθυμοποιηθῆ πρὸς τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ κοινωνικοῦ πλούτου πρὸ πάντων. Τὸν θεσμὸν τοῦτον νομίζομεν κατάλληλον τὴν εὐκαιρίαν νὰ μεταφυτεύσωμεν καὶ παρ’ ἡμῖν. Παρ’ ἡμῖν — ἂν καὶ δὲν ὑπάρχει παράδειγμα ὅτι ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἔκαμε κατάχρησιν τοῦ δικαιώματος, ὅπερ ἔχει, ἀλλ’ ὅτι σχεδὸν κατὰ κανόνα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐχορήγησε τὰ μεταλλεῖα εἰς τοὺς πρώτους δηλωτάς — παρ’ ἡμῖν, λέγω, παρὰ τῇ Κοινωνίᾳ ἐδημιουργήθη οὐχὶ τελεία πεποίθησις πρὸς τὴν εἰλικρίνειαν τῆς Πολιτείας, καὶ συνέβησαν πολλὰ ἄτοπα· διότι μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι δυνατὸν εἰς μεταγενέστερον δεύτερον ἢ τρίτον δηλωτὴν νὰ παραχωρηθῇ τὸ μεταλλεῖον, εἴμεθα μάρτυρες, ὅσοι διήλθομεν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ὑπάρχει δήλωσις μεταλλείου, ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ μὴ ὑπάρχωσι 10–20–30 δηλώσεις, ἐνιαχοῦ δέ, ὅπου νομίζουσιν ὅτι τὸ μεταλλεῖον εἶναι πλούσιον, καὶ 50 δηλώσεις. Πῶς ταῦτα συνέβησαν; Ἁπλούστατα· ὅτε ὁ πρῶτος δηλωτὴς ἐνεχείριζε τὴν δήλωσίν του εἰς τὴν Νομαρχίαν καὶ κατεχωρίζετο εἰς τὰ οἰκεῖα βιβλία, ὑπῆρχον οἱ ἐπιτήδειοι, οἱ ὁποῖοι αὐτὸ ἔχουσιν ὡς ἔργον, καὶ ἐμάνθανον ὁποῖαι δηλώσεις νέαι ἐγένοντο εἰς τὰς διαφόρους Νομαρχίας, ταύτας δὲ καὶ ἀντέγραφον, καὶ τοιουτοτρόπως ἐλάμβανε καὶ αὐτὸς τὴν θέσιν τοῦ δηλωτοῦ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, Κύριοι, ἡ ὑπηρεσία ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεβαρύνθη μὲ ματαιοτάτας καὶ ὀχληροτάτας δηλώσεις, παρατηρεῖται δὲ τὸ φαινόμενον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὅτι αἱ διάφοροι Κυβερνήσεις ἐστενοχωροῦντο ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε δὲν προέβαινον εἰς τὴν παραχώρησιν μεταλλείων νομιμωτάτων. Ἡ τοιαύτη πολιτεία εἶναι πρὸς βλάβην τοῦ κοινωνικοῦ πλούτου, πρὸς βλάβην τῆς Κοινωνίας ἐν γένει, διότι ἀποστερεῖ τὴν χώραν ἐργασίας, ὑπὲρ πᾶσαν δ’ ἄλλην χώραν ἡ ἡμετέρα ἔχει ἀνάγκην ἐργασίας, ἀφοῦ λυμαίνεται τὴν χώραν ἡμῶν ἡ μετανάστευσις ἀκριβῶς δι’ ἔλλειψιν ἐργασίας ἐν τῷ τόπῳ. Ἐν τῷ προτεινομένῳ σχεδίῳ νόμου, ὅπερ, σᾶς εἶπον, κατὰ βάσιν εἶναι ἀπομίμησις τοῦ Πρωσσικοῦ νόμου, καὶ ὅπερ, ὡς εἶπον, εἶχεν ἐπεξεργασθῆ πρὸ ἐτῶν ὑπὸ ἁρμοδιωτάτων προσώπων, καὶ ὑφ’ ἡμῶν ἐσχάτως, ἐν τούτῳ ἄνευ δυσκολίας παρέχεται τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον τῶν ἀνθρώπων, εἴτε οὗτος εἶναι ὁ κατώτατος τῶν θνητῶν, εἴτε εἶναι ὁ ἀνώτατος τούτων, καὶ εἶναι ἐλεύθερος νὰ δηλώσῃ μεταλλεῖον καὶ νὰ γίνῃ κύριος αὐτοῦ, ἀφοῦ εἰς τὸν πρῶτον δηλωτὴν ὑποχρεωτικῶς θὰ παραχωρῆται τοῦτο. Μάλιστα ἴσως καὶ φιλοτιμηθῶσι πολλοὶ τῶν κεφαλαιούχων παρ’ ἡμῖν, ὅπως στρέψωσι τὴν προσοχήν των εἰς τοῦτο, διότι τότε οὐ μόνον δὲν θὰ ἐπισύρωσι τὸν ψόγον τῆς Κοινωνίας, ἀλλὰ τοὐναντίον θέλουσιν ἔχει τὸν ἔπαινον, διότι θέτοντες τὰ κεφάλαια αὑτῶν εἰς κυκλοφορίαν ἐν τῇ Κοινωνίᾳ θέλουσι παράσχει ἐργασίαν εἰς αὐτήν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, ὁ πρῶτος δηλωτὴς λαμβάνει εὐθὺς ἅμα τῇ δηλώσει ἄδειαν παρὰ τοῦ νομάρχου ἑνὸς ἔτους κατ’ ἀρχάς, ὅπως κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐλευθέρως ἐνεργήσῃ ἐργασίας πρὸς ἀνακάλυψιν τοῦ μεταλλείου εἰς τὸν δηλωθέντα χῶρον, ὅστις χῶρος περιορίζεται κατὰ τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰς 10.000 στρέμματα, κατ’ ἀπομίμησιν, ὡς προεῖπον, τοῦ Πρωσσικοῦ νόμου. Ἦτο ἀνάγκη νὰ περιορισθῇ ὁ χῶρος εἰς 10.000 στρέμματα διότι παρετηρήθη ὅτι κατὰ τὸ παρελθόν, εἴτε ἐξ ἀπειρίας, εἴτε ἐκ πλεονεξίας, οἱ δηλοῦντες μεταλλεῖα, διότι ἔτυχε νὰ εὕρωσι βῶλον μεταλλεύματος ὁπουδήποτε γῆς, ἐλάμβανον ἀμέσως ὅλα τὰ φανερὰ σημεῖα τῆς περιφερείας ἐκείνης, ὅπου τὸ μετάλλευμα ἔκειτο, καὶ ἐδήλουν 20.000 στρέμματα, 30.000, 50.000, ὑπάρχει δὲ καὶ μία δήλωσις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐδηλώθη ὁλόκληρος νῆσος. Βεβαίως τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι ἀνάγκη νὰ περιορισθῇ, διότι 10.000 στρέμματα, ὅπως ἐκμεταλλευθῶσι πρεπόντως καὶ ἐπιστημονικῶς, εἶναι ἐργασία πολὺ σπουδαία, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ καὶ χρόνον μακρὸν καὶ κόπον πολὺν καὶ κεφάλαια οὐκ ὀλίγα. Λοιπὸν εἰς τὸν πρῶτον δηλωτὴν παραχωρεῖται ἄδεια ἑνὸς ἔτους, ὅπως ἐνεργήσῃ τοιαύτας ἐργασίας, διότι ἐκρίθη, ὡς εἶπον, ὑπὸ μεταγενεστέρων νόμων ἀπαραίτητον, προτοῦ δώσωμεν τὸ ὁριστικὸν δικαίωμα κυριότητος εἰς τὸν πρῶτον δηλωτήν, νὰ πεισθῇ ἡ Κοινωνία δι’ ἐκτελεστικῆς τινος ἐξουσίας ὅτι τῳόντι πρόκειται περὶ μεταλλεύματος πραγματικοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται ἡ Κοινωνία νὰ ἀποκτήσῃ διὰ τῆς τοιαύτης παραχωρήσεως μεταλλευτικοῦ δικαιώματος τὰ ὠφελήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσδοκᾷ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ ἔτους δὲν ἀποπερατώσῃ τὰς ἐργασίας αὑτοῦ, διότι, ὡς γνωρίζετε, οὐδὲν δυσχερέστερον τούτου καὶ οὐδὲν ἀπατηλότερον τῶν μεταλλευτικῶν ἐργασιῶν, παρέχεται ὑποχρεωτικῶς ἄδεια δευτέρου ἔτους εἰς τὸν δηλωτήν, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλει νὰ περατώσῃ πλέον τὰς μεταλλευτικὰς αὑτοῦ ἐρεύνας.

§3Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τοὺς σήμερον ὄντας πρώτους δηλωτάς;

§4Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω μετ’ ὀλίγον. Τότε, ὅταν δηλώσῃ ὅτι εἶναι ἕτοιμος καὶ ζητήσῃ τὴν ὁριστικὴν παραχώρησιν τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐξετάζει τὰς γενομένας ἐργασίας τῆς μεταλλευτικῆς ἐρεύνης καὶ ἀποφαίνεται αὐτὸς εἴτε ὑπὲρ τῆς παραχωρήσεως εἴτε κατ’ αὐτῆς. Κατὰ τῆς παραχωρήσεως ἐπιτρέπεται κατὰ νόμον νὰ ἀποφαίνηται τότε μόνον, ὅταν ὡς δικαιολογίαν φέρῃ τὴν ἀνυπαρξίαν μεταλλεύματος. Ἐὰν ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐκ τῆς ἐξετάσεως αὐτοῦ εἶδεν ὅτι δὲν ὑπάρχει μετάλλευμα, βεβαίως δὲν δύναται νὰ παραχωρηθῇ τότε δικαίωμα ἐκμεταλλεύσεως, διότι, ὡς προεῖπον, ἡ Κοινωνία διὰ τῆς πολιτειακῆς ἐξουσίας ἐνδιαφέρεται νὰ παραχωρήσῃ μεταλλεῖα πραγματικά. Ἀλλ’ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὁ δηλωτὴς ἔχει αὐτοδικαίως προθεσμίαν ἓξ ἐπὶ πλέον μηνῶν, ἵνα ἐπεκτείνῃ τὰς μεταλλευτικὰς αὑτοῦ ἐργασίας ἀκόμη, καὶ ἐὰν μετὰ τὸ ἑξάμηνον ὁ ἐπιθεωρητὴς δὲν ἀνακαλέσῃ ἐκ τῶν μεταγενεστέρων ἐρευνῶν τὴν ἀπόφασιν, ἣν ἐξέδωκε, περὶ ἀνυπαρξίας τοῦ μεταλλεύματος, τότε ἐπιτρέπομεν εἰς τὸν δηλωτὴν νὰ ἐκκαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις ἀποφαίνεται ὁριστικῶς. Διὰ νὰ ἐξασφαλίσωμεν λοιπὸν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ μεγάλη ἐξουσία τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τὸν ἐπιθεωρητήν, νὰ ἀποβῇ εἴτε ἐπιβλαβὴς εἰς τοὺς δηλωτὰς εἴτε ἐπωφελὴς πρὸς αὐτούς, τίθεται διάταξις ἀπαγορευτική, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ οὕτω πως ἀπορριφθὲν μεταλλεῖον ὡς ἀνύπαρκτον εἰς οὐδένα δύναται πλέον νὰ παραχωρηθῇ ὁριστικῶς, θεωρεῖται ὅτι δὲν ὑπάρχει μεταλλεῖον. Ἑπομένως εἰς οὐδένα εἶναι δυνατὸν νὰ παραχωρηθῇ ἐκτὸς ἐὰν μεταγενεστέρως ἀποφασισθῇ νὰ παραχωρηθῇ, πάντως εἰς τὸν πρῶτον δηλωτήν. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξασφαλίζονται ὅσον εἶναι δυνατὸν ἀνθρωπίνως τὰ δικαιώματα τοῦ πρώτου δηλωτοῦ καὶ ἐμβάλλομεν τὴν πεποίθησιν εἰς τὴν κοινωνίαν ὅτι οὐδὲν πρόσκομμα θὰ παρουσιασθῇ ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας εἰς ἐκεῖνον, ὅστις διὰ τῆς ἰδίας αὑτοῦ ἐργασίας κατώρθωσε νὰ ἀνακαλύψῃ μεταλλεῖον, διὰ νὰ γίνῃ δημιουργὸς ἔργου ἐπωφελοῦς εἰς ὅλην τὴν κοινωνίαν. Ἀλλὰ μὲ ἠρώτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου ποία πρόνοια λαμβάνεται περὶ τῶν μέχρι τοῦδε δηλώσεων. Λαμβάνεται ἡ ἑξῆς πρόνοια· παρέχομεν προθεσμίαν τρίμηνον εἰς τὸν πρῶτον δηλωτὴν νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν δήλωσίν του, ὁπότε, ἐὰν ἐπαναλάβῃ ἐντὸς τριμήνου τὴν δήλωσίν του, ἀποκτᾷ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀποκτᾷ καὶ ὁ ἤδη δηλῶν. Τίς ὁ πρῶτος δηλωτής, αὐτὸ θὰ ἐξακριβωθῇ διὰ διατάξεως, ἡ ὁποία καθορίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Τοιαύτη εἶναι ἐν γενικαῖς γραμμαῖς ἡ οἰκονομία τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον περιέχει καὶ φορολογικὰς διατάξεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων πολὺς ἐγένετο θόρυβος καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ φέρω τὸν λόγον. Ἡ φορολογία ἡ στρεμματικὴ ἀνηγγέλθη ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι αὐξάνεται ἀπὸ τριῶν λεπτῶν εἰς δέκα πέντε λεπτὰ κατὰ στρέμμα. Τοῦτο ἐθεωρήθη ὑπερβολικὸν καὶ ἡ ἐντύπωσις ἡ παραχθεῖσα καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἦτο ὑπερβολική, ἕνεκα δὲ τούτου ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐμειώσαμεν τὸν φόρον εἰς 10 λεπτὰ κατὰ στρέμμα. Λέγω εἰς 10 λεπτά, ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι οὐδεμία αὔξησις φορολογίας γίνεται. Ἐὰν ἠκολουθήσατε τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀνέπτυξα, θὰ ἴδητε ὅτι θέτομεν περιορισμὸν εἰς 10,000 μόνον στρέμματα, τὸν περιορισμὸν δὲ τοῦτον βεβαίως δὲν τὸν ἐπιβάλλομεν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μέχρι τοῦδε ἀπέκτησαν μεταλλεῖα, ἀλλὰ τὸν ἐπιβάλλομεν ἐμμέσως διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας, διότι αὐτοὶ ἔχουσι δικαίωμα νὰ περιορίσωσι τὰς ἐκτάσεις αὑτῶν εἰς 10,000, ἐὰν θέλωσι, καὶ τοιουτοτρόπως ἀντὶ νὰ πληρώνωσι φόρον ἐπὶ 50,000 στρεμμάτων, τὸν ὁποῖον δυστυχῶς δὲν ἐπλήρωνον μέχρι τοῦδε, ἀντὶ νὰ πληρώνωσι φόρον ἐπὶ 50,000 στρ. πρὸς 3 λεπτὰ, θὰ πληρώνωσι φόρον ἐπὶ 10,000 στρ. πρὸς 10 λεπτά, θὰ πληρώνηται δηλ. 1000 δρ. ἀντὶ 1500, ὅπερ ποσὸν θὰ ἐπλήρωνον, ἐὰν ἐξηκολούθουν νὰ ἔχωσι 50,000 στρ. Διὰ τῆς τοιαύτης φορολογίας, ἡ ὁποία δὲν εἶναι βαρεῖα, ἡ ὁποία ἀλλαχοῦ εἶναι παρὰ πολὺ βαρυτέρα, ἐπιτυγχάνεται, ὡς προεῖπον, πρῶτον μὲν ὅτι θὰ εἰσπράττωμεν τὸν φόρον τοῦτον, διότι οἱ περισσότεροι, ὀρθότερον κρίνοντες τὰ ἴδια συμφέροντα, θὰ περιορίσωσι τὰς μεγάλας αὑτῶν ἐκτάσεις τῶν δηλώσεών των, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δὲν εἶναι ὅλαι μεταλλειοῦχοι, ἀλλ’ ἐγένοντο, ὡς σᾶς εἶπον, ἐκ πλεονεξίας, θὰ τὰς περιορίσωσιν εἰς τὴν ἔκτασιν τῶν 10,000 στρεμμάτων καὶ τοιουτοτρόπως ἡ φορολογία δὲν εἶναι βαρεῖα. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν φορολογίαν ἐμείναμεν σχεδὸν εἰς τὰ παλαιά, διότι φορολογοῦμεν 5% τὴν καθαρὰν πρόσοδον τῶν μεταλλείων. Ἀλλὰ γίνεται διαστολή τις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ ὁποία δὲν κατενοήθη, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Βουλευτὴς Λοκρίδος ἐποιήσατο τὸν εἰσηγητήριον αὑτοῦ λόγον. Τότε, ὡς ἀντελήφθην, πάντες ἐνόμισαν ὅτι ἀδιακρίτως ἐπὶ τῶν μεταλλείων τίθεται ἡ φορολογία ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου. Διὰ τοῦτο εἶδον τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ἀττικῆς ἐξανιστάμενον, πολλοὺς δὲ καὶ ἀποδοκιμάζοντας. Ἀλλ’ ὡς τὸ νομοσχέδιον ἔχει καὶ εἶχε καὶ τότε, ὅτε ὁ κ. συνάδελφος ἀνέπτυξε τὰ τῶν οἰκονομικῶν αὑτοῦ μέτρων, διαιροῦνται τὰ μεταλλεῖα εἰς δύο τάξεις, εἰς ἐκεῖνα ὧν ἡ ἐκκαμίνευσις γίνεται ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ εἰς ἐκεῖνα ὧν τὸ προϊὸν ἐξάγεται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἄνευ ἄλλης ἐργασίας. Ἐκεῖναι αἱ ἑταιρεῖαι, αἱ παρ’ ἡμῖν ἐν Λαυρείῳ, αἱ ὁποῖαι κάμνουσιν ἐκεῖ τὴν ἐκκαμίνευσιν, αὐταὶ ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν φορολογίαν, εἰς ἣν καὶ κατὰ τὸ παρελθόν· ἑπομένως οὐδεμία ἀνησυχία εἶναι δυνατὸν νὰ κρατήσῃ πλέον περὶ τῆς φορολογίας, ἀφοῦ κατ’ οὐδὲν μεταβάλλεται ἡ κρατοῦσα φορολογία. Ἐπὶ τῶν ἄλλων ὅμως, αἱ ὁποῖαι, ὡς προεῖπον, οὐδὲν ἄλλο πράττουσιν ἢ τὸν σίδηρον, ποὺ μὲν δυσχερέστερον, ποὺ δὲ ἀκοπώτερον, ἀνορύττουσι καὶ τοῦτον ἐξάγουσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἐθεωρήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν—καὶ τὴν γνώμην τούτου ἀπεδέχθην καὶ ἐγὼ καὶ ἡ Κυβέρνησις—, ἐθεωρήθη ὅτι δικαιότερον, καὶ πρὸ πάντων εὐκολώτερον νὰ ἐξακριβωθῇ, εἶναι νὰ τεθῇ ἡ φορολογία οὐχὶ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, ἡ ὁποία δυσκόλως εὑρίσκεται, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου. Ἀλλ’ ἐπιβαλλομένη ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία 5%, διότι θὰ εἶναι βαρυτάτη. Εἶχεν ἀποφασισθῆ τότε 3%, ἀλλά, ἐπειδὴ καὶ ἐπὶ τούτου ἐγένοντο διαμαρτυρίαι, ἀπεφασίσθη νὰ τεθῇ φορολογία 2½% ἢ ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, 2% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, ἀφοῦ μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν ὅτι πρέπει, ὅπως ἐξεύρωμεν τὴν ἀξίαν, ἣν τὸ μετάλλευμα ἔχει, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀξίας νὰ εὕρωμεν τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς μεταφορᾶς τοῦ μεταλλεύματος ἀπὸ τοῦ μεταλλείου μέχρι τοῦ λιμένος καὶ ἀπὸ τοῦ λιμένος μέχρι τοῦ τόπου τῆς καταναλώσεως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου δὲν πιστεύω νὰ φανῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὡς ἦτο ἡ πρώτη ἐντύπωσις. Διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως ταύτης, Κύριοι, θὰ εὐκολυνθῇ πρὸ πάντων ἡ ἐξεύρεσις τοῦ φορολογητέου ποσοῦ, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀντὶ τῶν μέχρι τοῦδε ἰδανικῶν εἰσπράξεων, θὰ ἔχῃ πραγματικὰς εἰσπράξεις, ἀληθεῖς. Ἑτέρα καινοτομία πολὺ σπουδαία, ἀλλὰ καὶ πολὺ δικαία, ὡς ἐγὼ φρονῶ, εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον διὰ διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν φορολογεῖ τὸν κύριον τοῦ μεταλλείου κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐκποιήσεως τοῦ μεταλλείου. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη μεγάλης αἰτιολογικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία εἶναι τοσοῦτον φανερὰ καὶ τοσοῦτον δικαία. Ὁ γενόμενος κύριος μεταλλείου, ἐὰν μετὰ ἕνα μῆνα ἢ μετὰ δύο ἢ ἔστω μετὰ ἓν ἔτος ὁπωσδήποτε ἐκποιήσῃ τὸ μετάλλειόν του, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς Πολιτείας ἀπέκτησε καὶ ἀποκτήσῃ μεγάλην περιουσίαν 500.000, 600.000, 1.000.000 ἴσως, ἔστω καὶ 200.000 ἢ καὶ 100.000, τί εὑρίσκετε τούτου δικαιότερον, καθ’ ἣν στιγμὴν γίνεται πλούσιος τοσοῦτον ἀκόπως, καὶ δύναταί τις εἰπεῖν ἐκ τῆς εὐμενείας τῆς τύχης καὶ τῆς Πολιτείας, ὅτι κατὰ τὴν ἐκποίησιν τοῦ μετάλλου ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Πολιτεία νὰ φορολογῇ τὸν οὕτω πως πλουτήσαντα ἐκ τῆς εὐμενείας τῆς Πολιτείας καὶ τῆς τύχης μὲ τὸ ποσοστὸν 10%; Δὲν νομίζω ὅτι ἡ φορολογία εἶναι βαρεῖα, διότι εἶναι στιγμή, ὡς προεῖπον, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ ὁ δυστροπώτερος τῶν ἀνθρώπων, ὅταν γίνηται οὕτως αἰφνιδίως πλούσιος, ὑποβάλλεται εἰς θυσίαν ὑπὲρ τῆς Πολιτείας, ὑπὲρ Πολιτείας μάλιστα εὑρισκομένης εἰς τοιαύτας στενοχωρίας. Ἐὰν ὅμως δὲν ἐκποιήσῃ τὸ μετάλλευμα, ἀλλὰ τὸ ἐκμισθώσῃ, πάλιν ὑποβάλλεται εἰς φορολογίαν 11% ἐπὶ τοῦ μισθώματος. Τοιαῦται αἱ οὐσιώδεις διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀνταποκρίνεται πρὸς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῶν μεταλλείων· νομίζω ὅτι δὲν καταθλίβει τὴν μεταλλευτικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία τῳόντι εὑρίσκεται τὴν στιγμὴν ταύτην ὁπωσδήποτε ἐν κρισίμοις στιγμαῖς, καὶ φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ εὕρῃ δυσχέρειαν νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον οὕτω πως μεμελετημένον καὶ ἀνταποκρινόμενον καὶ πρὸς τὰς κοινωνικὰς ἡμῶν ἀνάγκας καὶ πρὸς τὰς οἰκονομικάς.

§5Α. ΡΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ ποῖα προσόντα θὰ ἔχωσι;

§6Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ εἶναι εἰδικοὶ ὀρυκτολόγοι· λαμβάνεται περὶ αὐτῶν πρόνοια μεγάλη. Καὶ ἤδη, κύριοι συνάδελφοι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μεταβῶ εἰς ἕτερον κλάδον τῆς διοικήσεως. Θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ὁδοποιίας». Τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ὑποβάλλω, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶναι ἡ κωδικοποίησις τῶν μέχρι τοῦδε κατεσπαρμένων νόμων περὶ ὁδοποιίας, ἐξ ἑτέρου δὲ φέρει τροποποιήσεις πολὺ σημαντικὰς εἰς τὰ μέχρι τοῦδε κρατοῦντα. Κυρίως λαμβάνεται πρόνοια πρὸς χαρακτηρισμὸν τῶν ὁδῶν, χαρακτηρισμὸν ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν σημερινὴν κατάστασιν, χαρακτηρισμὸν ὁ ὁποῖος θὰ ἀνακουφίσῃ κατὰ μέγα μέρος τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπὸ πολλῶν δαπανῶν, ἴσως δὲ καὶ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν καλλιτέραν συντήρησιν καὶ εἰς τὴν εὐκολωτέραν καὶ καταλληλοτέραν κατασκευὴν ὁδῶν ἐν τῷ Κράτει, χαρακτηρισμὸν ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ πρὸ πάντων τὰς ἐθνικὰς ὁδούς. Διότι μετὰ τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων ἁπανταχοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου ἐχαρακτηρίσθησαν αἱ ὁδοί, αἱ ὁποῖαι συνενοῦσι σημεῖα ἅτινα καὶ διὰ σιδηροδρομικῶν γραμμῶν συνενοῦνται, ἐχαρακτηρίσθησαν οὐχὶ πλέον ὡς ἐθνικαὶ ὁδοί, ἀλλ’ ὡς ὁδοὶ ἐπαρχιακαί. Διότι τῳόντι ἡ Πολιτεία διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν σιδηροδρομικῶν αὑτῆς γραμμῶν ἐπιτελεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐτελεῖτο διὰ τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἦτο ἔργον τῆς Πολιτείας, διὰ τελειοτέρου μέσου, πολὺ σπουδαιοτέρου καὶ ἐπιβάλλοντος πολὺ μεγαλειτέρας δαπάνας εἰς τὸ Κράτος. Ἑπομένως κατὰ τὸ νομοσχέδιον αἱ ὁδοὶ αἱ ἐθνικαὶ ἕνεκα τῆς τοιαύτης διατάξεως θὰ περιορισθῶσι κατὰ πολύ. Διότι μέχρι σήμερον ἡ ὁδὸς ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Καλάμας, ἡ μακρυτέρα ὁδός, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, εἶναι ἐθνικὴ ὁδός· ἑπομένως συντηρεῖται δαπάναις τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ, ἡ ὁδὸς αὐτή, διότι συνενοῖ τὰς Ἀθήνας μετὰ τῶν Καλαμῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχει σιδηροδρομικὴ συγκοινωνία, θὰ χαρακτηρισθῇ ἐπαρχιακὴ ὁδὸς καὶ θὰ τεμαχισθῇ κατὰ τὴν συντήρησιν κατὰ τὰς ἐπαρχίας, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ὁδὸς ἡ ἁμαξιτὸς διέρχεται. Ἀποροῦσί τινες τῶν συναδέλφων πῶς θὰ συντηρηθῶσιν αἱ τέως ἐθνικαὶ ὁδοί. Οὕτω λαμβανομένης προνοίας διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐπαρχιακοῦ ταμείου καὶ πλουτιζομένου τοῦ ταμείου τούτου διὰ πόρων, τοὺς ὁποίους μετ’ ὀλίγον θὰ ἀκούσητε, ἡ συντήρησις τῶν ὁδῶν τούτων θὰ γίνεται διὰ δαπανῶν τοῦ ταμείου τούτου, καὶ τὸ κεντρικὸν ταμεῖον, ἤτοι τὸ Δημόσιον, θὰ ἀπαλλαγῇ μεγάλης δαπάνης. Ἐπίσης καὶ τὰ τεμάχια ἐκεῖνα τῶν μέχρι τοῦδε ἐθνικῶν ὁδῶν, τὰ ὁποῖα διέρχονται διὰ πόλεων, αὐτὰ παύουσι νὰ θεωρῶνται ἐθνικαὶ ὁδοὶ καὶ χαρακτηρίζονται ὡσαύτως δημοτικαὶ ὁδοὶ βαρύνουσαι τὴν δημοτικὴν Ἀρχὴν καὶ τὴν δημοτικὴν περιουσίαν. Εἶναι δὲ καὶ τὸ μέρος τοῦτο ἀρκετὰ δαπανηρὸν διὰ τὸ Κράτος, διότι καθ’ οὓς ἔχω ὑπολογισμοὺς ὑπὲρ τὰς 600,000 δραχμῶν δαπανᾷ τὸ Κράτος πρὸς συντήρησιν καὶ ἀνακαίνισιν τοιούτων ὁδῶν ἐθνικῶν μὲν μέχρι τοῦδε χαρακτηριζομένων, ἀλλ’ ἀποτελουσῶν πράγματι τεμάχια, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦσιν ἰδίως τὰς πόλεις, ἴσως κατὰ τὸ ἓν εἰκοστὸν ἐθνικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ κατὰ τὰ 99 ἑκατοστὰ ἐξυπηρετοῦσι τὰς ἀνάγκας τῶν πόλεων. Ἡ ὁδὸς Σταδίου λ.χ. χαρακτηρίζεται ὡς ἐθνικὴ ὁδός. Ὑποθέτω ὅτι ὁ χαρακτηρισμὸς δὲν εἶναι τοσοῦτον κατάλληλος, διότι πάντες ἡμεῖς οἱ δημόται Ἀθηνῶν ποιούμεθα χρῆσιν ἑκατοντάκις τῆς ἡμέρας, σπανιώτατα δὲ θὰ εὑρεθῇ τις, ὅστις νὰ χρησιμοποιήσῃ ταύτην ὡς πολίτης Ἕλλην μόνον. Λοιπὸν λαμβάνεται τοιαύτη πρόνοια περὶ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν ὁδῶν καὶ συγχρόνως περὶ τῆς συστάσεως ταμείου ἐπαρχιακῆς ὁδοποιίας. Τὸ ταμεῖον τοῦτο προικίζεται διὰ τῶν ἀκολούθων πόρων: Ὁ πρῶτος πόρος εἶναι ἡ εἰσφορὰ τοῦ Κράτους· κατ’ ἔτος ψηφίζεται εἰσφορὰ ὑπὲρ τῆς ὁδοποιίας· λοιπὸν θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ πάλιν νὰ ἀναγράφηται. Ἕτερος πόρος εἶναι ἡ προσωπικὴ ἐργασία, ἡ ὁποία καὶ μέχρι τοῦδε κατὰ τοὺς νόμους ὑπάρχει· μάλιστα ὑπάρχει αὐστηροτάτη, διότι κατὰ τοὺς κρατοῦντας νόμους ἕκαστος πολίτης ὀφείλει νὰ συνεισφέρῃ κατ’ ἔτος εἴτε εἰς χρῆμα εἴτε εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν, ἐὰν μὲν εἶναι εὔπορος, ἐννέα ἡμερομίσθια, τὰ ὁποῖα μάλιστα ἀποτιμῶνται πρὸς τρεῖς δραχμὰς ἕκαστον, ἂν δὲ ἀπορώτερος, ἓξ καί, ἂν εἶναι ἐντελῶς ἄπορος, τρία. Βεβαίως σπανιώτατα ἐγένετο τοῦ δικαιώματος τούτου χρῆσις· ἐγένετο ἴσως χρῆσις πρὸς κατασκευὴν ὁδῶν ὑπὸ ἐπιμελεστάτων δημάρχων, ἐγὼ δὲ γνωρίζω δημάρχους οἵτινες διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως πολλὰς δημοτικὰς ὁδοὺς κατεσκεύασαν. Διὰ τοῦ νομοθετήματος λαμβάνεται πρόνοια ὅπως αἱ ὑποχρεώσεις αὗται μειωθῶσι κατὰ τὰ δύο τρίτα, διότι διὰ μὲν τοὺς πλουσίους θεσπίζομεν ὑποχρέωσιν τριῶν μόνον ἡμερομισθίων, διὰ τοὺς μέσης εὐπορίας πολίτας δύο ἡμερομισθίων καὶ διὰ τοὺς ὅλως ἀπόρους ἑνὸς μόνον ἡμερομισθίου.

§7ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι πολὺ ὀλίγον.

§8Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλά, ἐνῷ ἀκούω ὅτι εἶναι πολὺ ὀλίγον, ἂν ἔχωμεν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος, θὰ ἔχωμεν μεγάλην πρόσοδον, διότι, ἂν λάβωμεν τὸν πληθυσμὸν τοῦ Κράτους τῶν ὡρίμου ἡλικίας ἀρρένων, εὑρίσκομεν ὅτι οὗτοι ἀνέρχονται εἰς 670,000· ἂν δ’ ἐκ τούτων ἀφαιρέσωμεν τοὺς ἀναπήρους καὶ ἀσθενεῖς καὶ ὑπολογίσωμεν μόνον εἰς 600,000 ἐκείνους οἱ ὁποῖοι θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ ἡμερομισθίου εἴτε διὰ προσωπικῆς ἐργασίας εἴτε διὰ τῆς πληρωμῆς, ἐλαττοῦντες καὶ τὴν πληρωμὴν εἰς 2½ δραχμὰς καθ’ ἡμερομίσθιον, καὶ σκεφθῶμεν ὅτι τὸ ἥμισυ τοῦ πληθυσμοῦ τούτου ἀνήκει εἰς τὴν ἄπορον τάξιν, οἱ 300,000 τῶν ἀπόρων θὰ πληρώσωσι ἓν καὶ μόνον ἡμερομίσθιον, ἤτοι θὰ ἔχωμεν εἰσπράξεις 750,000 μόνον ἀπὸ τοὺς ἀπόρους. Ἂν δὲ τοὺς ἑτέρους 300,000 διαιρέσωμεν εἰς εὐπόρους καὶ ἧττον εὐπόρους καὶ παρὰ μὲν τῶν ἧττον εὐπόρων ζητήσωμεν δύο ἡμερομίσθια, ἤτοι πέντε δραχμάς, ἔχομεν ἀπὸ τὰς 150.000 κατοίκων 750,000. Ἂν δὲ φθάσωμεν εἰς τὴν τάξιν τῶν εὐπόρων, τοὺς ὁποίους θὰ φορολογήσωμεν βαρύτατα μὲ τρία ἡμερομίσθια, δηλ. πρᾶγμα διὰ τοὺς εὐπόρους κωμικόν, θὰ ἔχωμεν 150 πρὸς 7,50% 1,125,000· ἐν ὅλῳ ἔχομεν 2,625,000 εἴτε εἰς προσωπικὴν ἐργασίαν εἴτε εἰς χρῆμα κατὰ μέγα μέρος. Ἐὰν ταῦτα πάντα ἐκτελεσθῶσι, διότι τοῦτο εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν θὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἔχομεν μίαν πρόσοδον 2,600,000 περίπου δραχμῶν ὑπεραρκοῦσαν κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν πρὸς τὴν συντήρησιν ὅλων τῶν ἐπαρχιακῶν καὶ δημοτικῶν ὁδῶν, διότι περὶ τῶν ἐθνικῶν ὅσαι θὰ ἀπομείνωσι, διότι θὰ ἀπομείνωσι τὸ ¼ ἢ τὸ ⅕ τῶν μέχρι τοῦδε χιλιομέτρων, αἱ ὁποῖαι θὰ συντηρῶνται καθὼς θὰ ἀκούσητε κατωτέρω. Πλὴν τούτου τοῦ πόρου τρίτος πόρος καθορίζεται ἡ εἰσφορὰ τῶν παροδίων, εἰσφορὰ ὅμως ἐπίσης ἀνεπαίσθητος. Πρῶτον θὰ σᾶς εἴπω πῶς χαρακτηρίζει τὸ νομοσχέδιον τοὺς παροδίους. Παροδίους χαρακτηρίζει ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἰδιοκτησίας εἰς βάθος ἑνὸς χιλιομέτρου ἑκατέρωθεν περὶ τὴν ὁδὸν ἡ ὁποία θὰ ἀνοιχθῇ πρώτην φορὰν ἢ περὶ τὴν ὑφισταμένην ὁδόν, οἱανδήποτε ἰδιοκτησίαν ἔχουσιν, εἴτε ἀστικὴν εἴτε ἀγροτικήν, ἡ δὲ ἐπιβαλλομένη φορολογία εἶναι ἀνεπαίσθητος, κυρίως δ’ ἀφορᾷ τὴν συντήρησιν, διότι σπανιώτατα ἢ καὶ ἐλάχισται θὰ κατασκευασθῶσι νέαι, ἡ συντήρησις δὲ θὰ βαρύνῃ τοὺς παροδίους μὲ 5% ἐπὶ τοῦ κυριωτέρου ἀμέσου φόρου, ὃν πληρώνουσιν. Ἂν ἑπομένως εἶναι ἀστὸς καὶ ἔχῃ ἰδιοκτησίαν, θὰ πληρώσῃ 5% ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἤτοι, ἂν πληρώνῃ φόρον οἰκοδομῶν 500 δραχμάς, θὰ πληρώσῃ 50 δραχμὰς εἰς τὸ ταμεῖον ὁδοποιίας· ἂν εἶναι ἀγροτικὸς καὶ ἔχῃ φορολογίαν μόνον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, θὰ πληρώσῃ ἐπὶ τῶν 30 δραχμῶν μίαν καὶ πεντήκοντα λεπτά. Ἡ φορολογία ἑπομένως εἶναι ἀνεπαίσθητος ἀλλὰ καὶ δικαιοτάτη, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ συντηρῶνται αἱ ὁδοὶ κάλλιον, θὰ συνεισφέρωσι δὲ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀμέσως ἔχουσιν ὠφέλειαν ἐκ τῆς ὁδοποιίας. Ἕτερον πόρον ἀποτελοῦσι πρόστιμα καὶ εἰσφοραὶ ἑκούσιαι τῶν δήμων καὶ ὑποχρεωτικαὶ τῶν λιμενικῶν ταμείων. Ἐκρίθη δίκαιον, Κύριοι, εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο τῆς ὁδοποιίας νὰ συνεισφέρωσι πρὸ πάντων αἱ λιμενικαὶ ἐπιτροπαί, διότι ἐφ’ ὅσον κατασκευάζονται ὁδοὶ τελειότεραι καὶ τὸ δίκτυον τῆς ὁδοποιίας συμπληροῦται, κατὰ τοσοῦτον αἱ πόλεις αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τοὺς λιμένας, οἱ ὁποῖοι εἶναι τὰ κέντρα τοῦ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου, ὠφελοῦνται, καὶ ἑπομένως αἱ εἰσπράξεις τῶν λιμενικῶν ταμείων πολλαπλασιάζονται. Πρὸς ἴδιον λοιπὸν ὄφελος καὶ πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἐπαρχιακῶν ταμείων ἐθεωρήθη δίκαιον νὰ προστεθῇ φορολογία 5% ἐπὶ τῶν προσόδων αὐτῶν. Ἤδη δὲ ὑπερβαίνουσιν αἱ εἰσπράξεις τῶν λιμενικῶν ταμείων τὰ τρία ἑκατομμύρια, ὥστε ἔχομεν καὶ ἐντεῦθεν 150,000. Νομίζω περιττὸν νὰ σᾶς καταπονήσω διὰ περαιτέρω ἀναπτύξεως τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι μακρόν. Σημεῖά τινα μόνον αὐτοῦ ἠθέλησα νὰ καταστήσω εἰς ὑμᾶς γνωστά, τὰς δὲ λοιπὰς λεπτομερείας θὰ μελετήσητε κατ’ οἶκον ἐν ἡσυχίᾳ. Εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ταμείου τούτου ἔρχεται ἕν νομοσχέδιον περὶ ὁδοστατῶν. Διὰ τῶν μέτρων τὰ ὁποῖα θὰ ληφθῶσιν ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τὰ ὁποῖα θὰ λάβω τὴν τιμὴν εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς νὰ ἀναπτύξω, δίδεται μεγάλη ἐξουσία εἰς τοὺς νομομηχανικούς, ἔχομεν δὲ πεποίθησιν ὅτι ὑπὸ νομομηχανικοὺς ἀρίστους καὶ εὐσυνειδήτους, ὑπὸ ἔλεγχον αὐστηρότατον κατὰ τὸν νέον ὀργανισμὸν τῶν δημοσίων ἔργων μέλλοντες νὰ διατελῶσιν, ἂν παρασχεθῇ τὸ μέσον τοῦτο τῆς συντηρήσεως τῶν ὁδῶν εἰς ὁδοστάτας, τὸ Κράτος θὰ ἔχῃ καὶ ἀνακούφισιν οἰκονομικήν, ἀλλὰ πρὸ πάντων καὶ ὁδοποιίαν πλήρη, ἄν, λέγω, ὁ θεσμὸς ἐπιτύχῃ, ἂν οἱ νομομηχανικοὶ ἀποδειχθῶσιν ἄξιοι τῆς ἐξουσίας ἣν τοῖς δίδει τὸ Κράτος καὶ κάμωσι χρῆσιν εὐσυνείδητον τῆς ἐξουσίας τὴν ὁποίαν περιβάλλονται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι δυνατὸν δι’ ὀλίγων δαπανῶν νὰ ἔχωμεν πλήρη ὁδοποιίαν. Διότι, ὅταν ὑπάρχωσιν ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐκ τοῦ παραχρῆμα δύνανται νὰ ἐπιμεληθῶσι πᾶσαν βλάβην τῆς ὁδοῦ καὶ εἶναι εὐσυνείδητοι περὶ τὴν ἐργασίαν, αἱ μὲν βλάβαι θὰ ἐπιδιορθῶνται ἀμέσως καὶ ταχέως, ἡ δὲ αὔξησις τῆς βλάβης ἡ ὁποία κυρίαν αἰτίαν ἔχει τὴν ἀμέλειαν, αὐτὴ θὰ προληφθῇ καὶ τοιουτοτρόπως θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ὁδοὺς τελείας, καλῶς συντηρουμένας, ὅπως εἶναι αἱ ὁδοὶ τὰς ὁποίας ὅσοι ἐπεσκέφθησαν ἄλλας χώρας ἀποθαυμάζετε καὶ αἱ ὁποῖαι δι’ ὀλιγωτέρων δαπανῶν ἀλλὰ διὰ τελειοτέρας ἐργασίας ὑπὸ τὸ σύστημα τῶν ὁδοστατῶν συντηροῦνται ἐν μεγάλῃ τελειότητι. Κύριοι, ἐγὼ νομίζω ὅτι διὰ τῶν μέτρων τούτων θὰ συντελέσωμεν καὶ εἰς οἰκονομικήν, ὡς εἶπον, καὶ εἰς τελειοτέραν συντήρησιν τῶν ὁδῶν. Εἰς τὴν Βουλὴν ἐναπόκειται νὰ μελετήσῃ τὰ μέτρα καὶ νὰ φέρῃ ἐπ’ αὐτῶν τὴν ψῆφον αὐτῆς. (Ὅρα ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἐν Παραρτήματι Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 140–175).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§10ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ σημείωμα, ἐμφαῖνον τὸ ποσὸν τοῦ σίτου τὸ παραληφθὲν εἰς μεταποίησιν εἰς τὰ διάφορα Τελωνεῖα τοῦ Κράτους, καὶ τὸ ποσὸν τοῦ ἀπέναντι αὐτοῦ ἐξαχθέντος ἀλεύρου εἰς τὸ Ἐξωτερικόν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε τὰς πληροφορίας ταύτας διὰ τὰ ἔτη 1908 καὶ 1909. Διὰ τὸ 1908 δυστυχῶς μόνον τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν σημείωσιν ἀκριβῆ, τὰ δὲ ἄλλα Τελωνεῖα ἔχουσιν ὑποβάλει τοὺς λογαριασμούς των εἰς τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, ὅθεν εἶναι δύσκολον νὰ ληφθῶσι πληροφορίαι.

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§12Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· ἂς ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργόν· ἂς τὰ εἴπῃ.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν.

§14ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συγχρόνως λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω καὶ σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ προσθέτου φόρου καὶ τόκου ὑπερημερίας καὶ παροχῆς ἐκπτώσεως εἰς τοὺς καθυστεροῦντας τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τοῦ 1908 καὶ παρατάσεως τῆς προθεσμίας διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ αὐτοῦ φόρου τῆς χρήσεως τοῦ 1909. Ἐν τῷ μέσῳ, Κύριοι, τῆς κρίσεως, τὴν ὁποίαν διέρχεται τὴν σήμερον ἡ οἰνοπαραγωγὴ ἐν Ἑλλάδι, οἱ δυστυχεῖς ἀμπελοκτήμονες ἀδυνατοῦσι νὰ καταβάλωσιν ἐμπροθέσμως τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος φόρον. Ἐνῷ δὲ ἀδυνατοῦσι νὰ καταβάλωσιν αὐτὸν ἁπλοῦν, ἔρχεται ὁ νόμος ἀπηνὴς καὶ ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς διὰ τὴν ὑπερημερίαν 20% περιπλέον φόρον καὶ 8% τόκον. Προκειμένου περὶ τῶν παλαιοτέρων χρεῶν, Κύριοι, ἐνομίσαμεν καλὸν νὰ ὑποβάλωμεν ἕτερον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται ἀνανέωσις αὐτῶν, ἑπομένως καὶ τῶν ἀμπέλων ἀπὸ τοῦ 1899 μέχρι τοῦ 1907, καὶ τούτου συμπεριλαμβανομένου. Ἀλλὰ προκειμένου διὰ τὸ ἔτος 1908, τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις λήγει ὁσονούπω, καὶ τὸ 1909, τοῦ ὁποίου ἡ χρῆσις θὰ λήξῃ βραδύτερον, αἱ προθεσμίαι θὰ προκαταλάβωσι τοὺς ἀμπελοκτήμονας, καθ’ ὃν χρόνον δὲν θὰ εἶναι ἡ Βουλὴ παροῦσα, ἵνα λάβῃ μέτρα νομοθετικὰ ὑπὲρ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὲρ αὐτῶν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συναινέσῃ νὰ ψηφισθῇ κατὰ προτίμησιν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διότι ἔχουσιν ἤδη ἐκδοθῇ ἐντάλματα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναμαι ἐγώ, ὡς Ὑπουργός, νὰ ἀναστείλω, ἐὰν δὲν ἔχω τὴν ἄδειαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§15Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μόνον διὰ τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων;

§16Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ῥιζικώτερον μέτρον διὰ τὰς ἀμπέλους;

§17ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ἑτοιμάζεται ῥιζικωτέρα ἐργασία. Ἀνηγγείλαμεν ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ θὰ ὑποβάλωμεν ὁσονούπω τὰ σχετικὰ ἀνακουφιστικὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν προτείνεται ἡ κατάργησις τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἀλλὰ τὰ νομοσχέδια ταῦτα θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ προηγουμένως ψηφισθῶσι τὰ κυριώτατα τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν μας μέτρων, δι’ ὧν βελτιοῦται αἰσθητῶς ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἂν δὲ τύχωσιν αὐτὰ τοῦ νομοθετικοῦ κύρους, θὰ τεθῶσιν εἰς ἐφαρμογὴν πάντες μετὰ ἓν ἔτος, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ ἔχωμεν ἀσφαλῆ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἄλλων οἰκονομικῶν μας μέτρων. Ἡ κατάργησις δὲ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων δὲν δύναται νὰ ἀφορᾷ τὰς χρήσεις τῶν ἐτῶν 1908 καὶ 1909. Ὡς προεῖπον δὲ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1908 ἔχουσιν ἤδη ἐκδοθῇ ἐντάλματα ἐναντίον τῶν ἀμπελοκτημόνων, καθ’ ὃν χρόνον πολλοὶ ἴσως ἐξ αὐτῶν στεροῦνται καὶ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ «καταργήσεως Δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους». Ὁ κ. Σάκκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γρ. Φούφας, Ἀθ. Τυπάλδ. Μπασιᾶς, Π. Ἀγάθος, Ἀ. Στεφανόπουλος Ἐ. Γαρουφαλλιᾶς, Ἀλ. Κανάρης καὶ Ἰ. Γιαννακίτσας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ὅρα Παράρτημα Ἐφημερίδος Συζητήσεων Βουλῆς, ἀριθ. 148–150). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Γʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τοῦ γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως 1909 ἐκ δραχμῶν 3,532,698». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον μόνον καὶ σύνολον). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μέτρων πρὸς καταπολέμησιν τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§19Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν παρεδέχθη, ἵνα ὁ μέσος ὅρος, ὁ ὡς φύρα ὑπολογιζόμενος, ἀνέλθῃ εἰς 12% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ βάρους· ἑπομένως νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον κατὰ τοῦτο.

§20ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ διορθωθῇ. Ὁ ὅρος ὡς ἔγγιστα θὰ λογίζηται οὐχὶ εἰς 10% ἀλλ’ εἰς 12%. Τὸ εἶχον δηλώσει καὶ χθές, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἐξ ἀβλεψίας δὲν ἐτέθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1ον, ὡς διωρθώθη). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§21ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφοῦ εἰς τὸ 1 ἄρθρον ἀπεδέχθημεν χθὲς τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριχωνίας Βουλευτοῦ, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται ἡ δήλωσις νὰ ἐπιδίδηται καὶ εἰς τὸν εἰρηνοδίκην τῆς περιφερείας ἢ τὸν δήμαρχον, πρέπει νὰ συμπληρωθῇ καὶ τὸ ἄρθρον 2 ἀναλόγως ὡς ἑξῆς, ὡς τελευταῖον ἐδάφιον: «Ὁσάκις ἡ δήλωσις γίνεται πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην ἢ τὸν δήμαρχον, οὗτοι ἐκπληροῦσι τὰ καθήκοντα ταῦτα τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς».

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§23Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου καθορίζεται ὁ τρόπος τοῦ ἐλέγχου καὶ καταλήγομεν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων. Ἐὰν διὰ τῶν πρωτοκόλλων τούτων ἤθελε βεβαιωθῆ παράλειψις τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, βεβαίως ἐκεῖνος καθ’ οὗ τὸ πρωτόκολλον ἤθελε συνταχθῇ ὑπόκειται εἰς τὰς ποινὰς τῶν παραβάσεων τῶν νόμων. Ἀλλ’ ὡς ἔχει τὸ ἐδάφιον τὸ τελευταῖον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καταντᾷ πλήρης τελεσιδικία καὶ δὲν φαίνεται ὅτι παρέχεται εἰς ἐκεῖνον καθ’ οὗ ἤθελε συνταχθῇ τοιοῦτον πρωτόκολλον τὸ ἔνδικον τῆς ἐφέσεως μέσον, ὥστε νὰ γένηται δυνατὸν νὰ προσφύγῃ εἰς μίαν ἀνωτέραν Ἀρχήν, ὥστε ἐν ᾗ περιπτώσει κακῶς συνετάχθη ἓν πρωτόκολλον τοιοῦτον, τὸ ὁποῖον τόσας συνεπάγεται εὐθύνας, νὰ εἶναι δυνατὸν νὰ δικαιωθῇ. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, κύριε Ὑπουργέ, λέγει: «Τὸ πρωτόκολλον ἀποστέλλεται ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν εἰς τὸν ἁρμόδιον οἰκονομικὸν ἔφορον, ἀντίγραφον δ’ αὐτοῦ ὑποβάλλεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν». Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ὑποθέσητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνταχθῇ καὶ πρωτόκολλον τὸ ὁποῖον νὰ μὴ στηρίζηται ἐπὶ τῆς ἀληθείας; Παραδέχεσθε ὡς ἀλαθήτους πάσας ἐκείνας τὰς Ἀρχάς, αἱ ὁποῖαι συνέταξαν τὸ πρωτόκολλον ἐκεῖνο, καὶ ἀφαιρεῖτε πᾶν ἔνδικον μέσον; Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι πολὺ καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μὴ λείψῃ τὸ μέσον τῆς προσφυγῆς εἰς ἀνωτέραν Ἀρχὴν ὅπως εὕρωσι τὸ δίκαιον οἱ τυχὸν ἀδικούμενοι, διότι οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ ὅτι οἱ ποιούμενοι τὴν ἐξέλεγξιν καὶ συντάσσοντες τὰ διάφορα πρωτόκολλα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπόκεινται εἰς τὰ ἀνθρώπινα λάθη ἢ τὰς ἀνθρωπίνας ἀδυναμίας ἢ εἰς παραλείψεις οὕτως ἢ ἄλλως γινομένας.

§24ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ προλάβῃ κατὰ τὸ δυνατὸν τὴν λαθραίαν κατανάλωσιν τοῦ ἐν Ἑλλάδι παραγομένου καπνοῦ καὶ τουμπεκίου διὰ τῆς καθιερώσεως τῆς δηλώσεως, εἰς ἣν ὑποβάλλεται ὁ καπνοπαραγωγός. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δηλώσεώς του καὶ μετὰ προηγουμένην πρόσκλησιν αὐτοῦ ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου του, ὅπως παραστῇ κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν, θὰ γίνῃ αὕτη. Ὁ δηλωτὴς ἔχει οὕτω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑπεραμυνθῇ τῶν δικαιωμάτων του καὶ νὰ προβάλῃ ἀντιρρήσεις, ἂν νομίζῃ ὅτι ἀδικεῖται. Τὸ Κράτος ὅμως ὀφείλει διὰ τῆς ἐξελέγξεως νὰ βεβαιωθῇ ἂν ἐγένετο ἀκριβὴς ἡ δήλωσις καὶ ὑπάρχει ὁλόκληρος ὁ δηλωθεὶς καπνὸς ἢ ἐγένετο λαθραία αὐτοῦ κατανάλωσις, ὁπότε συντάσσεται κατὰ τοῦ δηλωτοῦ πρωτόκολλον καὶ ὑφίσταται οὗτος τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Τὰ δίκαια εἶναι ὑπὲρ τῶν γρηγορούντων· διὸ ἂς σπεύσωσιν οἱ δηλωταὶ ἢ οἱ ἴδιοι ἢ δι’ ἀντιπροσώπου των νὰ παραστῶσι κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν καὶ νὰ προλάβωσι πᾶν ἐνδεχόμενον κατ’ αὐτῶν ἀδίκημα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται εἰς τὴν οἰκονομικὴν Ἀρχήν, τὴν διενεργοῦσαν τὴν ἐξέλεγξιν, ἵνα καλέσῃ ἐγγράφως τὸν δηλωτὴν ἢ τὸν ἀντιπρόσωπόν του, ὅπως παραστῇ κατ’ αὐτήν. Ἄν αὐτὸς παρακούσῃ, ἂς αἰτιᾶται ἑαυτὸν καὶ μόνον, διότι δὲν θὰ ἔχῃ οὕτω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑπερασπισθῇ τὰ δικαιώματά του ὁ ἴδιος ἢ διὰ τοῦ ἀντιπροσώπου του. Ἡ ἀπουσία του οὐδόλως δύναται οὐδὲ πρέπει νὰ παρακωλύσῃ τὴν ἐξέλεγξιν, μεθ’ ἣν θὰ ὑποστῇ αὐτὸς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου, ἂν ἔχῃ ἐπὶ ἔλαττον δηλώσει ἢ εὑρεθῇ ἐλλειμματίας. Ὡς ἐκ περισσοῦ λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἀκριβείας τῆς ἐξελέγξεως, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν παρίσταται ὁ δηλωτής, διότι καλοῦνται τότε νὰ παραστῶσι κατ’ αὐτὴν ὁ δήμαρχος ἢ ὁ δημαρχικὸς ἢ εἰδικὸς πάρεδρος, ἢ ὁ ἱερεύς, ἢ ὑπάλληλος τῆς δικαστικῆς ἀστυνομίας, ἢ δύο μάρτυρες. Πλείονας ἐγγυήσεις ὑπὲρ τοῦ δηλωτοῦ δὲν δυνάμεθα, νομίζω, νὰ παράσχωμεν.

§25Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν φρονεῖ ὅτι ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ ἀναιρέσωμεν τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Οὐδόλως πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλ’ ἀναχωρεῖ, ὡς φρονῶ, ἀπὸ ἐσφαλμένην ἰδέαν, διότι, διὰ νὰ δύνανται τὰ πρωτόκολλα ταῦτα νὰ συνεπάγωνται τὰς ποινὰς τοῦ νόμου κατὰ τῶν παραβατῶν αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀποδεδειγμένως ἐξησφαλισμένον ὅτι ἡ Ἀρχὴ ἡ ὁποία ἤθελεν ἐνεργήσει τὸν ἔλεγχον εἶναι Ἀρχὴ ἡ ὁποία ἀναποφεύκτως θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της· ὅτι εἶναι μακρὰν πάσης ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, μακρὰν παντὸς ἀνθρωπίνου λάθους. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου παραδέχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι πάντες οἱ παραγωγοὶ θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἔχωσι καὶ νομικὰς γνώσεις καὶ νὰ ἐπιφέρωσι καὶ τὰς ἀντιρρήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐνόμιζον ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφέρωσιν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, διότι εἶναι γνωστὸν ὅτι οἱ καπνοπαραγωγοί, ἁπλοῖ γεωργοὶ ὄντες, οὔτε γνωρίζουσι νὰ ἐπιφέρωσι τὰς ἀντιρρήσεις οὔτε θὰ εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς αὐτοὺς νὰ τὰς διατυπώσωσιν. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ἤθελον ἀποπειραθῆ νὰ διατυπώσωσι τοιαύτας, δὲν ἤθελον εἰσακουσθῆ ὑπ’ ἐκείνων οἱ ὁποῖοι ἐκ προκαταλήψεως ἤθελον προβῆ εἰς τὴν σύνταξιν τῶν πρωτοκόλλων. Καί, ἐνῷ εἰς ὅλας τὰς διαδικασίας συμβαίνει νὰ ὑπάρχῃ τὸ ἔνδικον μέσον τῆς ἐφέσεως, παρατηρῶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει οὐχὶ δικαίως, ὡς φρονῶ, εἰς τὸ νὰ λείψῃ. Ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει θὰ χρησιμεύσῃ πρὸς τελείαν καταστροφὴν τῶν παραγωγῶν, τὸ ὁποῖον βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐπιθυμεῖ, ὡς καὶ ἡμεῖς δὲν ἐπιθυμοῦμεν τὴν ἀναίρεσιν τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία εἶναι ἡ πρόληψις τοῦ λαθρεμπορίου, καὶ παρακαλοῦμεν καὶ αὖθις νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο, διότι ὁ ἴδιος θὰ μεταμεληθῇ, καθόσον ἀθρόα καὶ ἀνεπανόρθωτα θὰ ἔλθωσι τὰ παράπονα ἐκ τοῦ ἐδαφίου τούτου τῆς παρούσης διατάξεως.

§26ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι διὰ τῆς ἐξελέγξεως οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται ἢ νὰ βεβαιωθῇ ἂν ὁ καπνὸς δὲν ἐδηλώθη ἐπὶ ἔλαττον καὶ ἂν ὑπάρχει αὐτὸς ὁλόκληρος. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ συνταχθῇ τὸ σχετικὸν πρωτόκολλον καὶ ὁ δηλωτὴς θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου.

§27Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει· «τούτου δὲ ἀπόντος, μὴ εὑρισκομένου ἢ μὴ προσερχομένου, καλεῖται ὁ δήμαρχος ἢ ὁ δημαρχικὸς ἢ εἰδικὸς πάρεδρος, ἢ ὁ ἱερεύς, ἢ ὑπάλληλος τῆς δικαστικῆς ἀστυνομίας, ἢ δύο μάρτυρες, ἐνώπιον δὲ τούτων ἀνοίγεται ἡ ἀποθήκη καὶ γίνεται ἔλεγχος. Δὲν θὰ εἶναι ὅλοι αὐτοὶ συλλήβδην· θὰ τύχῃ εἷς ἐξ αὐτῶν νὰ εἶναι. Ὥστε ἔχετε ἐχέγγυον τοὺς μάρτυρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ παρευρεθῶσιν ἀπέναντι τοῦ ἐφόρου ἢ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων. Εἶναι δυνατὸν νὰ λάβωσιν ἕνα στατῆρα, νὰ ζυγίσωσι καὶ νὰ βγάλωσιν ἓν πλεόνασμα ἀπὸ 5 ὀκάδας.

§28ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Φαντάζεσθε τόσον ἀσυνειδήτους τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, τὸν διευθυντὴν τοῦ καπνοκοπτηρίου, τὸν δήμαρχον, τὸν ἱερέα καὶ τοὺς μάρτυρας, ὥστε νὰ συμφωνήσωσιν αὐτοί, ὅπως ἀδικήσωσι τὸν δηλωτήν, καθ’ ὃν τρόπον ὑπαινίττεσθε ὑμεῖς; Ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀμφιβάλλω.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5 καθὼς καὶ τὸ ἄρθρον 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§30ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθιεροῦται ἡ διαδικασία τοῦ πῶς συντάσσονται τὰ πρωτόκολλα. Προκειμένου ὅμως νὰ ἐπιβληθῇ ἡ ποινὴ τὸ ἄρθρον 7 παραπέμπει εἰς τοὺς νόμους ΑΥΚʹ τῆς 12 Ἀπριλίου 1887 καὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ΒΨΕʹ τῆς 30 Μαρτίου 1900. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν λαμβάνεται πᾶσα πρόνοια.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8–10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς γʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, εἶτα δὲ καὶ τὰ ἄρθρα 1–11, καθὼς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως παραρτημάτων τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐν Τελωνείοις καὶ περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου καθὼς καὶ τὰ ἄρθρα 1–3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Καρυστίας κ. Μ. Στεφανίδου, ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, παραγράφου 1, νὰ προστεθῶσιν ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ βʹ στίχου τὰ ἑπόμενα· «Ὁ ἔχων δίπλωμα Χημείας Εὐρωπαϊκοῦ Πανεπιστημίου ἢ» κλπ. ὡς ἔχει· καὶ ἐν τέλει τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου καὶ παραγράφου νὰ προστεθῶσιν· «ἀλλ’ ὅπως διορισθῇ δέον νὰ πρωτεύσῃ ἐν διαγωνισμῷ, γενητομένῳ ἐνώπιον ἐπιτροπῆς ἐκ τεσσάρων καθηγητῶν τῆς Φυσικῆς καὶ Χημείας τοῦ ἡμετέρου Πανεπιστημίου καὶ τοῦ ἐν τῷ Πολυτεχνείῳ καθηγητοῦ τῆς Χημείας». Ὡσαύτως νὰ προστεθῶσιν ἐν 2 παραγράφῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἐν τέλει· «καὶ ὁ ἔχων τὰ τοῦ προηγουμένου ἄρθρου, παραγράφου 1, προσόντα, μετὰ διαγωνισμόν, προκηρυσσόμενον κατὰ τοὺς ὅρους τῆς αὐτῆς παραγράφου»· πρὸς δὲ καὶ ἐν 4 παραγράφῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, ἐν τετάρτῳ στίχῳ, μετὰ τὴν λέξιν διαγωνισμοῦ νὰ προστεθῇ· «ὡς ἀνωτέρω προκηρυσσομένου, οἱ ἔχοντες δίπλωμα φαρμακοποιοῦ ἢ» κλπ. ὡς ἔχει.

§32ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ χθὲς ἐδήλωσα τοὺς λόγους, δι’ οὓς δυσκολεύομαι νὰ παραδεχθῶ τὰς τροπολογίας, ἃς ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καρυστίας. Ἤδη διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καθιερώσαμεν τὴν ἀρχὴν νὰ ἀπαιτῶμεν διαγωνισμὸν παρ’ ἐκείνων, οἵτινες τὸ πρῶτον εἰσέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν αὐτοῦ ἢ πρόκειται νὰ προαχθῶσι. Προκειμένου ὅμως περὶ ἀνωτέρων βαθμῶν, ὅπως εἶναι ἐνταῦθα ὁ διευθυντὴς τοῦ χημικοῦ ἐργαστηρίου, ὁ χημικὸς ἐπιθεωρητὴς καὶ οὕτω καθεξῆς, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ πράξωμεν τὸ αὐτό, διότι πρέπει νὰ ἀναγνωρίσωμεν μίαν ἱεραρχίαν, καθ’ ἣν οἱ ἅπαξ εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ καὶ προαχθέντες δι’ αὐτοῦ δικαιοῦνται ἐπερειδόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των νὰ ἀπαιτήσωσι τὴν εἰς τοὺς ἀνωτέρους βαθμοὺς προαγωγήν. Ἐνταῦθα δὲ δὲν πρόκειται νὰ ἔχωμεν κἆν προσωπικὸν πολυπληθές, ἀλλὰ περιωρισμένον, τὸ ὁποῖον ὡς τοιοῦτο θὰ ἐξασφαλισθῇ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ θὰ τύχῃ τῆς ἀναλόγου προαγωγῆς. Τὸν διαγωνισμὸν καθιεροῦμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν κατωτάτην βαθμίδα τῆς ὑπηρεσίας (ἀναγινώσκει): «Ἀποθηκάριος ἢ γραφεὺς διορίζεται ὁ ἔχων τὸ κατὰ τὴν προηγουμένην παράγραφον δίπλωμα...»—δηλαδὴ Φυσικῶν ἐπιστημῶν — «κατόπιν διαγωνισμοῦ». Προκειμένου δέ, Κύριοι, περὶ τῶν ἄλλων προσόντων, τὰ ὁποῖα ὑποδεικνύει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καρυστίας, περὶ τῶν προσόντων τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τοῦτο. Ὑπῆρξεν ἐποχὴ καθ’ ἣν ἐπετρέπετο ἡ εἰσαγωγὴ εἰς τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν ἐκ τοῦ φαρμακευτικοῦ κλάδου, ἀλλὰ τότε ὑπῆρχε σπάνις χημικῶν. Νῦν ὅμως, ὅτε ἔχομεν πληθώραν χημικῶν, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ δεχώμεθα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ φαρμακοποιούς. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους ζητῶ τὴν ἀπόρριψιν τῶν τροπολογιῶν.

§33Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἐπ’ αὐτῶν ἀπεφάνθη χθὲς ἡ Βουλὴ· τὰ Πρακτικὰ ἀναφέρουσι περὶ αὐτοῦ, ὥστε δὲν ἔχει κανένα λόγον ἡ συζήτησις.

§34ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως ἀπεφάνθη, καὶ τοῦτο εἶναι εἷς λόγος περιπλέον, ἵνα ἀπορριφθῶσιν αἱ προκείμεναι τροπολογίαι.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 ὡς ἔχει παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα 5–8 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως Δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπάρχουσι τροπολογίαι.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἰ. Γιαννακίτσα, Κ. Τοπάλη, Ν. Καραστεργίου καὶ Ἰ. Φιλίου. Θὰ ἀναγνωσθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων. Ἐπίσης ὑπάρχουσι τροπολογίαι τῶν κυρίων Σ. Γεωργοπούλου καὶ Δ. Τσιτσάρα. (Ὅρα Ἐφημ. Συζητ. Βουλῆς ἀριθ. 151–152).

§38Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριε Πρόεδρε, ἀποδέχομαι τὰς τροπολογίας καὶ συνεπῶς τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς ἐπίσης καὶ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰ Ἐφετεῖα, ἀπαλείφονται· συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος περὶ τροπολογιῶν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῶν βουλευτῶν κυρίων Ἰ. Φιλίου, Κ. Τοπάλη, Ἰ. Γιαννακίτσα καὶ Ν. Καραστεργίου, ὅτι τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 ἀπαλείφονται, τὴν ὁποίαν ἀπεδέχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἑπομένως τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 ἀπαλείφονται. Ἄρθρον 3, γενόμενον 1 (ἀναγινώσκεται).

§40ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἱκανὰ ἐλέχθησαν, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν περὶ τῶν ἱερῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπως ὑποστῇ βάρη καὶ θυσίας, ἵνα ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας τῆς πατρίδος καὶ εἰς τὰ ἐθνικὰ ζητήματα. Ἱκανὰ ἠκούσθησαν ἀφ’ ἑτέρου καὶ ὡς πρὸς τὰ δικαιώματα τῶν ἐπαρχιακῶν πληθυσμῶν καὶ τὴν ἀτελεστάτην μέριμναν, ἣν μέχρι τοῦδε ἐπέδειξεν ἡ Πολιτεία, ἥτις ἀτυχῶς δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς μέριμνα ἐπαρκὴς δι’ αὐτούς. Ζωηρῶς ἐχρωματίσθησαν ταῦτα, δὲν θέλω δὲ ἐγὼ κατηγορηθῇ καὶ δὲν θὰ ὑποτεθῶ ὡς μὴ ἐμπνεόμενος ὑπὸ φιλοπατρίας, ἂν προσθέσω εἰς τὰ λεχθέντα, ὅτι ὁμολογῶ ὅτι οἱ ἐπαρχιακοὶ πληθυσμοὶ ἥκιστα τυγχάνουσι τῆς προνοίας τῆς Πολιτείας καὶ ὅτι, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐξευρεθῶσι τρόποι οἰκονομιῶν ἢ μέσα πρὸς ἐπαύξησιν τῶν πόρων τοῦ δημοσίου ταμείου, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, ἐὰν ἐξετάσῃ τις βαθύτερον τὰ πράγματα, θὰ εὕρῃ τὰ βάρη ἐπιβαλλόμενα κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος πλέον τὸ ζήτημα καὶ διὰ τοῦτο παρέρχομαι ἤδη αὐτό. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου καὶ ἰδίᾳ διὰ τοῦ ἄρθρου πρώτου ζητεῖται χάριν οἰκονομίας, ὡς ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἀναγράφεται, ὅπως ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία μεταβιβάσῃ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν τὸ δικαίωμα νὰ καταργήσῃ μέγιστον ἀριθμὸν Εἰρηνοδικείων πέρα τοῦ ἡμίσεος τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ αὐτῶν. Καὶ ζητεῖται ἡ μεταβίβασις τοῦ δικαιώματος τούτου τῆς ἁθρόας καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων τοῦ Κράτους, ἄνευ τῶν ἐγγυήσεων ἐκείνων, αἵτινες δέον νὰ καθοδηγήσωσι τὸν μέλλοντα νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐγχείρησιν ταύτην εἰς τὸ ἔργον ἀσφαλῶς, ἵνα μὴ ἀποδειχθῇ ὅτι ἐξετέλεσεν ἔργον ἀδεξίου χειρουργοῦ καὶ ἀφῆκε τὸν νοσοῦντα νὰ ἀποθάνῃ ἐκ τῆς ἐγχειρήσεως. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, Κύριοι, καθ’ ἣν τοιαύτη τις ἄδεια τῆς Βουλῆς ζητεῖται. Καὶ ἄλλοτε, κατὰ τὸ ἔτος 1905, ἐπὶ τῆς αὐτῆς βάσεως στηριζόμενον ὁμοίας φύσεως νομοσχέδιον εἰσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς βάσεως τῶν οἰκονομιῶν. Εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου ἦτο ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ περιείχετο καὶ ποιά τις ἐγγύησις ὅτι θὰ γένηται καλὴ χρῆσις τοῦ δικαιώματος ὅπερ ζητεῖται νὰ μεταβιβασθῇ, καὶ συνιστᾶτο ἓν συμβούλιον ἐξ ἀνωτάτων δικαστικῶν λειτουργῶν, τὸ ὁποῖον ἤθελε προηγουμένως ἀποφανθῇ καὶ γνωμοδοτήσει περὶ τῶν καταργητέων Δικαστηρίων. Ἀλλὰ καὶ τότε μετὰ μακρὰν συζήτησιν ἀνεγνωρίσθη ὑφ’ ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ἀνεγνωρίσθη δὲ καὶ ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ τότε Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ ἐγγύησις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ἐπαρκὴς προκειμένου νὰ ἀποστερήσωμεν τὸν λαὸν τῆς κατωτάτης ἀλλὰ καὶ σπουδαιοτέρας δικαιοσύνης.

§41ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὴν ἔχει οὔτε σήμερον.

§42ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν δὲν τὴν ἔχει καὶ τώρα, τοῦτο ὀφείλεται, κύριε συνάδελφε, εἰς τὴν ἀμεριμνησίαν τῆς Πολιτείας πρὸς μόρφωσιν καταλλήλου εἰρηνοδικειακοῦ κλάδου. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 10 Ἰουλίου 1905 συζητουμένου ἀκριβῶς τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου μὲ τὴν διαφορὰν ἣν ἀνέφερα καὶ μὲ τὴν διαφορὰν ἐπὶ πλέον ὅτι ἐζητεῖτο ἡ κατάργησις μικροτέρου ἀριθμοῦ Εἰρηνοδικείων, ἐν βʹ συζητήσει, νομίζω, ὑπεδείχθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀπεδέχθη ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων περιορισθῇ ἀπὸ 85 εἰς 45 μόνον, κατωτέρω δέ, ὅπως ἡ κατάργησις τῶν Εἰρηνοδικείων γένηται κατόπιν τῆς γνωμοδοτήσεως τῆς ὁλομελείας τῶν Πρωτοδικείων εἰς ἃ ταῦτα ὑπάγονται. Ταῦτα ἀπεδέχθη ὁ τότε Πρωθυπουργός.

§43ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μεγαλειτέρα ἐγγύησις δὲν ὑπῆρχεν.

§44ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου δὲ κεῖται καὶ ὁ νόμος τοῦ 1892, ὅστις, ὡς ὑπό τινος χθὲς τὴν ἑσπέραν ἀγορεύσαντος ὑπεδείχθη, ἐπιτρέπει εἰς τὴν Κυβέρνησιν διὰ Β. Διατάγματος μετὰ γνωμοδότησιν τῶν ἁρμοδίων Πρωτοδικείων νὰ προκαλέσῃ τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων, ἅτινα νομίζει καταργητέα.

§45ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Θὰ εἴπωσιν ὄχι.

§46ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Πρωτοδικεῖα δὲν θὰ εἴπωσιν ὄχι, διότι καὶ ἄλλοτε ἠρωτήθησαν καὶ κατηργήθησαν καὶ ἐν τῷ παρελθόντι Εἰρηνοδικεῖα καὶ διὰ λόγους ὀλιγότητος ἐργασίας καὶ δι’ ἄλλους λόγους, καὶ μάλιστα καὶ ἀνασυνεστάθησαν ἀμέσως. Κατὰ μείζονα λόγον, κύριε Πρόεδρε, εἰμὶ ὑποχρεωμένος καὶ ἤδη, ὅτε ζητεῖται ἡ κατάργησις πλειοτέρων, νὰ ὑποστηρίξω καὶ πάλιν τὴν πρότασιν ταύτην, διότι παρατηρῶ ὅτι ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ περὶ τῆς καταργήσεως δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους νομοσχεδίου, δύο τῶν ὁποίων ἀνώτερα δικαστήρια ἀπέφυγον τώρα τὸν κίνδυνον, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἠπειλήθησαν σπουδαίως, ἐν τῇ αἰτιολογικῇ, λέγω, ἐκθέσει οἱ συντάκται αὐτῶν, πρὸς τὰς γνώσεις καὶ τὴν σοφίαν τῶν ὁποίων τρέφομεν ἐκτίμησιν, ὡς βάσιν καὶ μόνην ἐθεώρησαν τὸν ποσοτικὸν ὑπολογισμὸν τῆς ἐργασίας. Οὐδὲν ἄλλο γεγονός, οὐδεμίαν ἄλλην συνθήκην ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ἀλλὰ ποιοῦντες μόνον μίαν ξηρὰν ἀριθμητικὴν ἁπλῶς ἐργασίαν ἔφθασαν εἰς συμπεράσματα. Εἰδικῶς, Κύριοι,—διότι περὶ τῶν ἄλλων δικαστηρίων δὲν γίνεται λόγος μετὰ τὴν ἀπάλειψιν τῶν δύο πρώτων ἄρθρων—, εἰδικῶς περὶ τῶν Εἰρηνοδικείων ἐρωτῶ πάντα ὁπωσδήποτε προσεγγίσαντα τὰ δικαστικὰ πράγματα· ὁ προορισμὸς τοῦ εἰρηνοδίκου ἐκτιμᾶται μόνον ὡς πολιτικοῦ δικαστοῦ καὶ μόνον αὕτη εἶναι ἡ ἀποστολή του; Ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι πολιτικὸς δικαστής· ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ποινικὸς δικαστής· ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ἀνακριτικὸς ὑπάλληλος, ἀνακριτικὴ Ἀρχή, εἶναι δὲ καὶ προληπτικὴ τῶν ἐγκλημάτων. Εἶναι ἐπὶ πᾶσιν Ἀρχὴ ἐκπολιτιστική.

§47ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει τὰ οἰκογενειακὰ συμβούλια.

§48ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῶν οἰκογενειακῶν συμβουλίων εἶναι ὑποθηκοφύλαξ, εἶναι φύλαξ τῶν μεταγραφῶν· ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι ὁ προστάτης τῆς νομῆς τοῦ ἰδιώτου, χάριν τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Πολιτείαν πολὺ νὰ μεριμνήσῃ.

§49ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εἰσηγητής.

§50ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· εἶναι εἰσηγητὴς διαφόρων ὑποθέσεων. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δυστυχῶς — καίτοι ἀριθμοῦμεν 90 ἐτῶν ἐλεύθερον βίον καὶ προσεγγίζομεν τὰ 100 ἔτη—ἡ ἰδιοκτησία εἰσέτι δὲν ἐπαγιώθη. Δυστυχῶς ὡς πρὸς τὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὴν βεβαιότητα αὐτῆς ὑστεροῦμεν καὶ αὐτοῦ τοῦ ὁμόρου Κράτους, τὸ ὁποῖον ἔχει παγιωμένην καὶ ἄριστα θεμελιωμένην τὴν ἰδιοκτησίαν. Ἡμεῖς ἔχομεν μόνον τὴν νομὴν καὶ ἐπὶ τῆς νομῆς στηρίζεται ἡ σχέσις τοῦ ἀτόμου πρὸς τὸ πρᾶγμα. Τὴν νομὴν δὲ αὐτὴν τὴν προστατεύει κυρίως ὁ εἰρηνοδίκης. Ἀλλ’ ἂν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐπέλθῃ ἁθρόα κατάργησις Εἰρηνοδικείων, εἴτε κατὰ γνώμην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἴτε ὁλομελείας δικαστηρίου τινὸς ἀνωτέρου, μὴ ἔχοντος ὅμως τὰ στοιχεῖα καὶ μὴ εὑρισκομένου ἐγγὺς τῶν πραγμάτων, ἥτις κατάργησις θὰ ἔχῃ ὡς συνέπειαν τὴν ἁθρόαν ἀποστέρησιν τῶν κατοίκων ἀπὸ τῆς ἀπαραιτήτου δικαιοσύνης, φρονεῖτε ὅτι οὕτως ἐποικοδομοῦμεν ἢ καταστρέφομεν, ὅτι οὕτω βελτιοῦμεν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ἢ τὰ παραλύομεν; Διὰ τοῦτο, Κύριοι, πρέπει νὰ προσδοκῶμεν ὅτι ἡ μόνη ἀκριβὴς ἀντίληψις περὶ τῶν χρησίμων καὶ μὴ Εἰρηνοδικείων εἶναι ἡ διὰ τῆς γνωμοδοτήσεως τῶν Πρωτοδικείων εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν ὁποίων ὑπάγονται. Τοιαύτην πρότασιν, κ. Πρόεδρε, καὶ τοιαύτην τροπολογίαν ὑποβάλλω ἤδη, δὲν ἀμφιβάλλω δ’ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν ὀρθοφρασύνῃ δὲν θὰ ἀρνηθῇ ν’ ἀποδεχθῇ αὐτήν.

§51Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀτυχῶς, κ. Πρόεδρε, δὲν ἔφθασεν ἡ συγκοινωνία ἐν Ἑλλάδι εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε νὰ δύναται, νὰ συγκοινωνῇ καὶ τὰ τελευταῖον χωρίον μὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου, ὥστε νὰ εἶναι προσιτὴ ἡ Δικαιοσύνη εἰς πάντα. Ἐὰν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς νήσους, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσι συγκοινωνίαν ἢ ἅπαξ τοῦ μηνός, εἰς τὰς νήσους δὲ κατοικοῦσι 5.000 καὶ 10.000 πληθυσμοῦ, ἔχουσιν ὡς μόνον ἔρεισμα τὸν εἰρηνοδίκην. Ἐὰν ἀληθεύῃ μάλιστα ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει λάβει πρόνοιαν, ἵνα ἀφαιρεθῇ ἡ δαπάνη ἡ περὶ τῶν ἀγόνων γραμμῶν, αἱ νῆσοι αὗται θὰ παύσωσι πλέον ν’ ἀποτελῶσι μέρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου καὶ ὅλου τοῦ κόσμου. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αἱ νῆσοι· εἶναι καὶ ἄλλοι τόποι, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ βατῶν ὁδῶν. Γνωρίζω χωρία πολλά, τὰ ὁποῖα ἕνεκεν ἐλλείψεως μέσων συγκοινωνίας δὲν ἀπολαύουσι δικαιοσύνης. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δὲν γνωρίζω ποία ἡ βάσις, ἡ ὁποία ὡδήγησε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὁρίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν καταργουμένων Εἰρηνοδικείων εἰς 122. Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων; Δὲν ἔπρεπε νὰ στηριχθῇ εἰς τοῦτο, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν συμβιβαζομένων ὑποθέσεων, δι’ ἃς εἶναι ἐπίσης χρήσιμον τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Ἀλλὰ μόνον ταῦτα εἶναι τὰ ἔργα τοῦ εἰρηνοδίκου; Μήπως δὲν ἔχει ὁ εἰρηνοδίκης πταισματικὰς ὑποθέσεις, ἀνακρίσεις καὶ πλεῖστα ἄλλα; Ἤδη πρόκειται νὰ στερήσωμεν τὰ ⅔ τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, διότι φρονῶ ὅτι μόνη ἡ Δικαιοσύνη ἐκεῖ ἡ ἐγγὺς εὑρισκομένη, ἡ ὁποία δύναται νὰ προλαμβάνῃ συγκρούσεις, δύναται νὰ δώσῃ τὸν ἄρτον εἰς τοὺς ἀτυχεῖς χωρικούς. Ἂν λείψῃ καὶ αὐτὴ ἡ ἐγγύησις, δὲν γνωρίζω ποῦ δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν. Ἀλλὰ παρατηρῶ καί τι ὅλως αὐθαίρετον· 122 Εἰρηνοδικεῖα πρόκειται νὰ καταργηθῶσι. Τίνα Εἰρηνοδικεῖα; Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις 200 περίπου; Ὅταν ὁ εἰρηνοδίκης ἐκδίδῃ 200 ἀποφάσεις, ἐνεργεῖ ὑπὲρ τοὺς 300 συμβιβασμούς· ὅταν ἔχῃ πολλὰς πταισματικὰς ὑποθέσεις, ὅταν διεξάγῃ ποινικὰς ἀνακρίσεις, δὲν νομίζω ὅτι ἐξυπηρετοῦνται τὰ συμφέροντα τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου. Ἀλλὰ καὶ ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον εἶναι πλημμελῶς διατετυπωμένον, διότι ἀφίεται εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ καταργήσῃ ὅσα θέλει Εἰρηνοδικεῖα. Νομίζω ὅτι ὤφειλεν εἰς τὴν ἐνέργειαν ταύτην νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν συστάσεις τῶν ἁρμοδίων εἰσαγγελέων, τῶν δικαστικῶν συμβουλίων, ἀλλὰ τοιοῦτον μέτρον δὲν ἐλήφθη οὔτε ἀναφέρεται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, νὰ ληφθῶσιν αἱ πληροφορίαι παρ’ ὅλων τῶν εἰσαγγελέων, νὰ ὁρισθῇ πόσα εἶναι τὰ καταργητέα καὶ ποῖα. Κατόπιν τὸ νομοσχέδιον μετὰ τῶν ληφθησομένων πληροφοριῶν νὰ παραπεμφθῇ εἰς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὸ συναρμολογήσῃ μὲ τὰς λοιπὰς διατάξεις τῶν δικαστικῶν νόμων καὶ εἶτα νὰ συζητηθῇ.

§52Ν. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Ἐπεθύμουν, κ. Πρόεδρε, νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς τροπολογίας τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου. Ἀποδέχεται, ὅπως ἀποφαίνωνται τὰ Δικαστικὰ Συμβούλια ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων;

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§54ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3ου τοῦ γενομένου 1ου δὲν ὑπάρχει τροπολογία μέχρι τοῦδε. Ἐπὶ τοῦ 4ου ἄρθρου, ὅπερ εἶναι τὸ 2ον τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει τροπολογία, τὴν ὁποίαν ἀποδέχομαι. Κατ’ αὐτὴν πρόκειται νὰ ἀντικατασταθῇ τὸ «μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου» διὰ τῆς φράσεως «μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου δικαστικοῦ συμβουλίου». Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1ου δὲν ὑπάρχει τροπολογία. Τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4ου τροπολογίαν ἀπεδέχθην χθὲς κατόπιν παρατηρήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Βάλτου.

§55Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πλέον ἢ βέβαιον, Κύριοι, ὅτι τὰ Εἰρηνοδικεῖα παρά τισιν ἐπαρχίαις ὑπερεπληθύνθησαν καὶ ἐγὼ συντάσσομαι πρὸς τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τοῦ μετριασμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Εἰρηνοδικείων. Ἀλλ’ ὁ μετριασμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Εἰρηνοδικείων πρέπει νὰ γίνῃ μεμελετημένος καὶ μετὰ προηγουμένην πληροφορίαν ἐκ μέρους τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας. Τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, στηρίζεται εἰς αὐθαίρετόν τινα ὑπολογισμόν, στηριζόμενον μόνον ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀποφάσεων τῶν ἐκδιδομένων παρ’ ἑκάστου Εἰρηνοδικείου ἐτησίως. Ἐάν τις κρίνῃ ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καταργητέα τυγχάνουσιν ἅπαντα τὰ Εἰρηνοδικεῖα τὰ ἐκδίδοντα ἀποφάσεις 400 καὶ κάτω. Εἰρηνοδικεῖον τὸ ὁποῖον ἐκδίδει ὀλιγωτέρας τῶν 400 ἀποφάσεων θεωρεῖται ὡς καταργητέον. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ τῷ παρατηρήσω ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι τελείως αὐθαίρετος. Ἔργον συνέσεως καὶ δικαιοσύνης ἦτο, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τηλεγραφικῶς διέτασσε τοὺς εἰσαγγελεῖς τῶν Πρωτοδικῶν, ὅπως γνωμοδοτήσωσι καὶ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, διότι οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἁρμόδιος νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας τῆς εἰρηνοδικειακῆς ὑπηρεσίας πλὴν τῶν κατὰ τόπους δικαστικῶν Ἀρχῶν. Ἵνα σᾶς ἀποδείξω ὡς ἀληθῆ τὰ λεγόμενά μου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ φέρω ὡς παράδειγμα τὰ γινόμενα ἐν Τριπόλει. Ἐν Τριπόλει ὑπάρχουσι 2 Εἰρηνοδικεῖα, τὸ Βόρειον καὶ τὸ Νότιον. Τὸ Νότιον, ὅπως ἔχει, εἶναι περιττόν, ἀλλὰ τὸ Βόρειον, ἔχον ἤδη 1000 ἀποφάσεις ἐκκρεμεῖς, εἶναι ἀνεπαρκές. Ἐὰν λοιπὸν ἐζητεῖτο ἡ γνωμοδότησις εἴτε τοῦ Εἰσαγγελέως εἴτε τοῦ συμβουλίου τοῦ Δικαστηρίου ἐκεῖ, ἤθελεν οὗτος ἀποφανθῆ ὅτι ἡ ἐργασία τῶν δύο αὐτῶν Εἰρηνοδικείων πρέπει νὰ κατανεμηθῇ μεταξὺ αὐτῶν, διότι τὸ ἓν πάσχει ἀπὸ ἀναιμίαν, τὸ ἄλλο ἀπὸ ὑπεραιμίαν καὶ τοιουτοτρόπως Εἰρηνοδικεῖον καὶ δικαιοσύνην ἐν μέσῃ Τριπόλει δὲν ἔχομεν. Ἀλλά, Κύριοι, προορισμὸς τῶν εἰρηνοδικῶν εἶναι μόνον ἡ ἔκδοσις δικαστικῶν ἀποφάσεων; Τοὐναντίον, ὁ προορισμὸς τοῦ εἰρηνοδίκου εἶναι νὰ μὴ ἐκδίδῃ καμμίαν ἀπόφασιν· διότι τί ἐστὶν εἰρηνοδίκης; Εἶναι δικαστής, ἵνα δικάζῃ τὰς διαφορὰς μεταξὺ δύο προσώπων, εἶναι εἰρηνοποιός, εἶναι συμβιβαστής, νὰ συμβιβάζῃ τοὺς διαδίκους μεταξύ των, καὶ εὐχῆς ἔργον ἤθελον εἶσθαι οἱ εἰρηνοδίκαι νὰ εἶναι τοιοῦτοι, νὰ συμβιβάζωσι τὰς ὑποθέσεις τὰς ἐνώπιόν των φερομένας, χωρὶς οὐδεμίαν ἀπόφασιν νὰ ἐκδίδωσιν. Ἀλλὰ μόνον δικαστικὰ ἔργα εἶναι ὁ προορισμὸς τοῦ εἰρηνοδίκου; Ἐκτὸς ὅσων ἀπηρίθμησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Τριφυλίας, οἱ εἰρηνοδίκαι εἶναι πρόεδροι τῆς ἀγροφυλακῆς. Ὑποθέσατε τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀνάφης καταργούμενον, τὸ ὁποῖον, κύριοι Βουλευταί, ἐκδίδει 2 ἀποφάσεις κατ’ ἔτος. Ποῖον θὰ ἔχῃ πρόεδρον ἡ ἀγροφυλακή; Ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι τὸ ὄργανον ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δικάζει ἢ διεξάγει ὅλην τὴν διαδικασίαν ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Φεβρουαρίου. Ὁ εἰρηνοδίκης ἀπασχολεῖται εἰς τὴν ἀναθεώρησιν τῶν ἐκλογικῶν καταλόγων. Καταργήσατε τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ἀνάφης· ποῖος θὰ διεξάγῃ αὐτὴν τὴν ἀναπόφευκτον ὑπηρεσίαν εἰς τὴν Ἀνάφην; Ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ναυαγίων. Καταργήσατε τὸν εἰρηνοδίκην Ἀνάφης· ποῖος θὰ προεδρεύῃ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ περὶ τῶν ναυαγίων; Ποῖος θὰ εἶναι πρόεδρος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς; Ὁ εἰρηνοδίκης ἔχει ὅλα τὰ στρατολογικά, κατὰ τὸν νέον μάλιστα νόμον, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἂν ἀναγνώσητε τὸν περὶ στρατολογίας νόμον, θέλετε ἴδει ὅτι πολλὰ σπουδαῖα καὶ πολλαπλᾶ καθήκοντα διὰ τούτου εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ἀνατίθενται. Καταργήσατε τὸν εἰρηνοδίκην Ἀνάφης τὸν ἐκδίδοντα 2 ἀποφάσεις κατ’ ἔτος—λαμβάνω τὸν εἰρηνοδίκην ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν στατιστικὴν ἐκδίδει τὰς ὀλιγωτέρας ἀποφάσεις—τίς θὰ διεξαγάγῃ ὁλόκληρον ἐκείνην τὴν ὑπηρεσίαν; Ἐὰν μάλιστα, ὅπως εἶπεν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, καταργηθῶσι καὶ τὰ ἐπιδόματα πρὸς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας, ἡ Ἀνάφη ἀποχωρίζεται ὄχι ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἀφ’ ὅλου τοῦ κόσμου! Δὲν θὰ ἔχῃ αὕτη συγκοινωνίαν μὲ κανὲν ἄλλο μέρος τοῦ κόσμου. Ὁ εἰρηνοδίκης λαμβάνει μέρος εἰς τὰς ἐπιτροπὰς πρὸς ἐκδίκασιν τῶν παραπόνων τῶν πολιτῶν διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος. Ἐὰν καταργήσητε τὸν εἰρηνοδίκην τοῦ ὁποίου ἡ ἕδρα κεῖται εἰς πολὺ μεμακρυσμένον μέρος τῶν ἄλλων ἑδρῶν τῶν ἄλλων Εἰρηνοδικείων καὶ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας δὲν εἶναι τόσον εὔκολα, ὥστε τὰ ἄλλα μέλη τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερα, νὰ συνέρχωνται ἐπὶ τὸ αὐτό, τίς, παρακαλῶ, θὰ διεξαγάγῃ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν; Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ συστήσω εἰς αὐτόν, ὅπως τηλεγραφικῶς ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους εἰσαγγελεῖς, ὅπως γνωματεύσωσι πόσα καὶ τίνα Εἰρηνοδικεῖα εἶναι τὰ καταργητέα εἰς τὴν περιφέρειαν μιᾶς ἑκάστης τῶν Εἰσαγγελιῶν· δύναμαι δ’ ἐξ ὅσων γνωρίζω νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ πάντα ὅστις ἀμφιβάλλει ὅτι καὶ οἱ εἰσαγγελεῖς καὶ τὰ Δικαστήρια, παρὰ τὴν γνώμην τοῦ βουλευτοῦ Σύρου κ. Βοκοτοπούλου, θὰ εὑρεθῶσι πρόθυμοι εἰς τὴν γνωμάτευσιν αὐτήν, καὶ τότε οὐδὲν παράπονον θὰ γεννηθῇ παρ’ οἱουδήποτε. Εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τοῦτο, διότι ἀναστρεφόμενος ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός μου μετὰ διαφόρων δικαστικῶν προσώπων ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν γνωρίζω ὅτι καὶ εἰσαγγελεῖς καὶ δικαστικὰ συμβούλια εὑρίσκονται πρόθυμα, ἐξ ὅσων ζητηθῇ τοιαύτη γνώμη, νὰ γνωματεύσωσι καὶ δικαίως καὶ ἐπακριβῶς, καὶ τότε θὰ ἔχητε τέλος πάντων μίαν βάσιν ἐπὶ τῆς ὁποίας νὰ στηρίξητε τὸ νομοσχέδιόν σας. Τότε θὰ εἴπητε «καταργοῦμεν τὰ Εἰρηνοδικεῖα», μάλιστα δύνασθε καὶ νὰ τὰ ὀνομάσητε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅταν τὸ νομοσχέδιον στηρίζηται ἐπὶ τοιαύτης γνωματεύσεως. Ἀλλὰ τώρα ἔρχεσθε καὶ λέγετε· «καταργοῦμεν 122 Εἰρηνοδικεῖα καὶ 10 Πταισματοδικεῖα, τὰ πλεῖστα τῶν ὁποίων συνέστησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτής, ὁ ὁποῖος ἤδη κηρύσσεται ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου».

§56Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξεδήλωσα γνώμην.

§57ΙΩ. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ καταργήσητε 122 Εἰρηνοδικεῖα καὶ 10 Πταισματοδικεῖα, ἀλλὰ ποῦ θὰ στηριχθῆτε νὰ καταργήσητε ταῦτα; Ποῖα δὲ καὶ πῶς; Συνιστᾶτε, ὅπως ἐλαττώσητε τὴν εὐθύνην σας, τὸ ἀνώτατον Δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐπὶ ποίας βάσεως θὰ στηριχθῇ αὐτὸ τὸ ἀνώτατον Δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου;

§58Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν ἐκθέσεων.

§59Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς τοιαύτας ἐκθέσεις διατί νὰ μὴ λάβητε ὑμεῖς ὑπ’ ὄψιν, ἵνα ἔχητε ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην ὑμῶν; Ἔχετε τοιαύτας ἐκθέσεις διὰ τῶν ὁποίων προτείνεται ἡ κατάργησις 122 Εἰρηνοδικείων καὶ 10 Πταισματοδικείων καὶ ποίων; Ἐὰν ἔχητε τοιαύτας ἐκθέσεις, διατί δὲν τὰς προσάγετε εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα λάβωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν τῶν λόγων ἕνεκα τῶν ὁποίων ζητεῖται ὁ περιορισμὸς καὶ ἡ κατάργησις ὡρισμένων Εἰρηνοδικείων, μόνον δὲ μᾶς ζητεῖτε νὰ ψηφίσωμεν τὴν κατάργησιν κατ’ ἀποκοπὴν 122 Εἰρηνοδικείων καὶ 10 Πταισματοδικείων, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ἐπὶ ποίας βάσεως θὰ στηριχθῇ τοῦτο; Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ νομίσῃ ὅτι ταῦτα λέγων εἶχον ἴδιον ἐνδιαφέρον ἐπαρχιακόν, διότι ἡ ἐπαρχία μου δυστυχῶς δὲν ἔχει πληθώραν Εἰρηνοδικείων, ἀλλὰ νὰ πιστεύσῃ ὅτι λέγω ταῦτα χάριν τῆς δικαιοσύνης τῆς λαϊκῆς. Παρακαλῶ δ’ αὐτὸν νὰ προσέξῃ πολὺ εἰς τὴν ἐκλογὴν τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων.

§60Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας ἐξήντλησε σχεδὸν τὸν κύκλον τῶν παρατηρήσεων αἵτινες ἔδει νὰ γένωνται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Κατ’ ἀρχὴν οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν διαφωνεῖ εἰς τὸ ὅτι ἀριθμός τις Εἰρηνοδικείων δέον νὰ καταργηθῇ· ὅτι προσέτι διὰ περικοπῆς ὅσον ἔνεστιν ἱδρυμάτων καὶ θέσεων αἵτινες δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖαι διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀναγκῶν τῆς κοινωνίας ἢ τῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους δέον νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν βαθμὸν τῶν οἰκονομιῶν αἵτινες ἀπαιτοῦνται, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὸ Κράτος τὰς δυσχερεῖς οἰκονομικὰς καὶ τὰς ἄλλας ἐθνικὰς περιστάσεις ἃς διέρχεται. Αὕτη εἶναι ἡ ἀρχὴ ἥτις πρυτανεύει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ τὴν ἀρχὴν ταύτην ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται ἐν ὁλοψηφίᾳ. Οὐδεὶς δὲ θὰ εὑρεθῇ ἐν τῇ Βουλῇ ὅστις θὰ εἴπῃ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον· ἀπαγορεύω νὰ καταργήσητε τὴν δεῖνα θέσιν ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἀχρηστίας τῆς θέσεως ταύτης ἢ ἀπαγορεύω νὰ προκαλέσητε τὴν ἀπόλυσιν τοῦ δεῖνος ὑπαλλήλου ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἀνικανότητος τοῦ ὑπαλλήλου τούτου, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει ἐνταῦθα Βουλευτὴς ἐγκληματῶν κατὰ τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος του. Αἱ παρατηρήσεις λοιπὸν αἱ ὁποῖαι ὑποβάλλονται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς ὅλης διασκευῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ οἰκονομικὴ ἀρχὴ ἥτις διέπει τὸ νομοσχέδιον εἶναι πραγματικὴ ἀρχή· ἀλλ’ ὑπὸ τὴν πραγματικὴν ταύτην ἀρχὴν πρέπει νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλαι ἀρχαὶ ἐν τῇ διασκευῇ τοῦ ὅλου νομοσχεδίου, ὅλοι οἱ ὅροι ὑφ’ οὓς θέλει ἐφαρμοσθῆ ἡ πρυτανεύουσα αὕτη ἀρχή. Σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖτε 122 Εἰρηνοδικεῖα καὶ 10 Πταισματοδικεῖα. Τίς εἶναι ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῶν Εἰρηνοδικείων τοῦ Κράτους; 232. Μᾶς τὸ λέγει ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις ὅτι ἐπὶ 232 Εἰρηνοδικείων τοῦ Κράτους προτείνεται ἡ κατάργησις τῶν 122.

§61ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ μείνωσιν 110.

§62Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Καὶ ἐπὶ 26 Πταισματοδικείων προτείνεται ἡ κατάργησις 10, ἤτοι θὰ μείνωσι 16. Καὶ δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ· ἐπὶ τῇ βάσει τίνων κανόνων ὑπελογίσθη ὁ ἀριθμὸς τῶν 122; Τίνες ὑπῆρξαν οἱ κανόνες οἵτινες ἐπεκράτησαν παρὰ τῷ νομοθέτῃ — ἢ μᾶλλον παρὰ τῷ ὑποψηφίῳ νομοθέτῃ, διότι νομοθέτης δὲν ἔγινεν ἀκόμη —, παρὰ τῷ συντάκτῃ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἀναβιβασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων εἰς 122; Ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις καταφαίνεται ἐκ τοῦ πνεύματός της ὅτι βασίζεται μόνον ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκδιδομένων πολιτικῶν ἀποφάσεων, διότι μᾶς λέγει: «Ὑπάρχουσιν ἐν τούτοις 75 Εἰρηνοδικεῖα ἐκδίδοντα κατ’ ἔτος ἀποφάσεις 400 –200· ἕτερα δὲ 54 ἐκδίδοντα ἀποφάσεις ἀπὸ 100–200, καὶ τέλος 46 Εἰρηνοδικεῖα, παρ’ οἷς ὁ ἀριθμὸς τῶν κατ’ ἔτος ἀποφάσεων ποικίλλει ἀπὸ 89–2»!. Ποία εἶναι λοιπὸν ἡ πρυτανεύουσα ἀρχή; Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκδιδομένων πολιτικῶν ἀποφάσεων.

§63ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ νὰ δικαιολογηθῇ τὸ ποσὸν τοῦ ἀριθμοῦ, ἀνέφερεν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις ὅτι ὑπάρχουσι τόσα Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι τόσας ἀποφάσεις.

§64Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀπό τινος χρόνου ἀνελάβετε τὰ καθήκοντα τοῦ πληρεξουσίου Ὑπουργοῦ καὶ ἐκτάκτου ἀπεσταλμένου τῆς ὅλης Κυβερνήσεως... (γέλωτες).

§65ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι ὑπάρχει ὑπουργικὴ ἀλληλεγγύη.

§66Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. .. ἐὰν ἠθέλομεν λάβει ὡς βάσιν ἐλέγχου τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν, ἔδει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ ἐπακολουθήσῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐν πρώτοις ἡ κατάργησις ἀριθμοῦ Πρωτοδικείων, διότι ἡ εἰσηγητικὴ αὕτη ἔκθεσις ἀσχολεῖται ν’ ἀποδείξῃ ὅτι εἶναι μέγας ὁ ἀριθμὸς τῶν Πρωτοδικείων, καὶ ὡς ἐκ τούτου πολλὰ Πρωτοδικεῖα καταγίνονται εἰς ἔκδοσιν ὀλιγίστων ἀποφάσεων. Μεθ’ ὅλα ταῦτα ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου δὲν εὐηρεστήθη νὰ μεταβάλῃ σήμερον τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῶν καταργητέων Πρωτοδικείων, τὰ ὁποῖα δὲν καταργεῖ, ἀλλὰ μόνον εἰς τὸ τέλος, ἵνα δικαιολογήσῃ ὅτι ἔγραψε τὰ προηγούμενα καὶ ὅτι κουράζεται νὰ τὰ διαγράψῃ, μᾶς λέγει ὅτι ἐπαγγέλλεται νέον νομοθέτημα, διὰ τὸ ὁποῖον ἦτο προσήκουσα ἡ αἰτιολογικὴ αὕτη ἔκθεσις. Λοιπὸν θ’ ἀκολουθήσω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶναι λογικὰ καὶ χρήσιμα διὰ τὴν συζήτησιν, εἶναι δὲ ταῦτα καὶ μόνα, ὅτι ὡς βάσις καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων λαμβάνεται ὁ ἀριθμὸς τῶν πολιτικῶν ἀποφάσεων. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις προσωρινῶς διευθύνει τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, δὲν κατέγινεν εἰς τὰ δικαστικὰ πράγματα, ἀλλ’ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, ὁ ὁποῖος βεβαίως ἠθέλησε νὰ φέρῃ διόρθωσιν καὶ ὅστις, ὡς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι ἐκ τῶν δεινῶν νομομαθῶν, διότι, ἐὰν καλῶς ἐνθυμῶμαι, εἶπεν ὅτι ὀφείλονται τὰ νομοθετήματα ταῦτα εἰς τὸν κάλαμον νομομαθοῦς ἐκ τῶν διακεκριμένων, ὁ συντάκτης, λέγω, τοῦ νομοσχεδίου ἐλησμόνησεν ὅτι τὰ Εἰρηνοδικεῖα δὲν καταγίνονται μόνον εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν πολιτικῶν ἀποφάσεων· ἐλησμόνησεν ὅτι τὰ Εἰρηνοδικεῖα καταγίνονται καὶ εἰς ὅλην τὴν ποικιλίαν ἐκείνην τῶν ἔργων, τὴν ὁποίαν ἐξήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τριφυλίας καὶ τὴν ὁποίαν ἐπανέλαβεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Μαντινείας. Μεταξὺ τῶν ἔργων τούτων εἶναι καὶ τὸ ἔργον τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων ἐπὶ πταισμάτων καὶ τῶν ἀνακρίσεων τῶν ποινικῶν καὶ ἄλλα. Λαμβάνεται ὡς βάσις καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν πταισματικῶν ἀποφάσεων; Λαμβάνεται ὡς βάσις καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκκρεμῶν ἀνακρίσεων; Οὐδεμία νύξις γίνεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, θὰ εἶναι δὲ περίεργον τοῦτο, ἐὰν μάθῃ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὅτι ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα ἕνεκεν ἐλλείψεως κοινωνικῆς ζωῆς ἐκδίδουσιν ἐλάχιστον ἀριθμὸν πολιτικῶν ἀποφάσεων καὶ τὰ ὁποῖα ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῆς κοινωνικῆς ταύτης ζωῆς ἐκδίδουσι μέγιστον ἀριθμὸν ποινικῶν ἀποφάσεων, διότι ἐκεῖ ὅπου ὑπάρχει μεγάλη κίνησις κοινωνική, ἐκεῖ ὑπάρχει καὶ πληθώρα ἐργασίας εἰρηνοδικειακῆς, εἴς τινα δὲ Εἰρηνοδικεῖα, ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει πλήρης ἡ ἀγροτικὴ ἀσφάλεια, εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ποινικὴ πταισματικὴ ἐργασία. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ κάτι τι ἕτερον, τὸ ζήτημα τῶν συμβολαιογραφικῶν ἔργων, τὸ ζήτημα τῆς διαδικασίας τοῦ οἰκογενειακοῦ συμβουλίου. Πῶς ταῦτα θὰ συντελεσθῶσι. Τὸ νομοσχέδιον μᾶς παραπέμπει εἰς τὴν ἵδρυσιν ἀμίσθων συμβολαιογράφων. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης συμβάλλεται ἐν Ἀθήναις ἐνώπιον τῶν ἐν Ἀθήναις συμβολαιογράφων, δὲν γνωρίζει ὅμως ποία εἶναι καὶ ἡ συμβολαιογραφικὴ κατάστασις εἰς τὰς ἐπαρχίας. Εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχομεν δώσει εἰς τὸν λαὸν τὴν εὐκολίαν τοῦ νὰ συμβάλληται εἰς τὴν οἰκείαν περιφέρειαν διὰ τοῦ εἰρηνοδίκου, θὰ ἐξαποστείλωμεν αὐτὸν νῦν νὰ συμβάλληται διὰ τοῦ συμβολαιογράφου; Ποῦ θὰ τὸν εὕρῃ; Ποῦ νομίζετε ὅτι θ’ ἀνεύρῃ τὸν συμβολαιογράφον διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς περιφερείας; Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ συμβληθῶσι θὰ εἶναι τότε ὑποχρεωμένοι ἢ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἕδραν τοῦ συμβολαιογράφου, ὁπότε θὰ ἐπιβαρυνθῶσι διὰ τῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ἢ νὰ μετακαλέσωσιν αὐτὸν ἐκ τῆς ἕδρας του εἰς τὸ χωρίον των, ὁπότε καὶ τότε θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς ἔξοδα ἀποζημιώσεως διὰ τὴν ἔλευσίν του. Λοιπὸν καθιστᾶτε οὐχὶ οἰκονομίας, ἀλλ’ ἄδηλα βάρη εἰς τὸν λαὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ταῦτα καθιστᾶτε. Ἐὰν δὲ πάλιν θελήσητε ν’ ἀφήσητε τὰς ὑπαρχούσας νῦν εἰρηνοδικειακὰς περιφερείας καὶ θελήσητε νὰ ὀνομάσητε καὶ καταστήσητε ἀμίσθους συμβολαιογράφους, δὲν θὰ εὕρητε τοιούτους. Ἄλλοτε εἶχε παρασκευασθῆ νομοθέτημα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, καὶ τοῦ νομοθετήματος ἐκείνου συντάκτης ἦτο ἐπίσης ἱκανὸς νομομαθής, ὅσον ἱκανὸς εἶναι καὶ ὁ συντάκτης τοῦ παρόντος νομοθετήματος, ἀλλ’ εἶχε τὸ πλεονέκτημα ὁ συντάκτης ἐκείνου ὅτι κατήγετο ἐξ ἐπαρχίας καὶ ἐγνώριζεν ἀκριβῶς τί ἐκεῖ συμβαίνει.

§67Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Καὶ αὐτὸς ἐξ ἐπαρχίας κατάγεται.

§68Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ναί, ἀλλὰ ζῇ ἐν τῇ πρωτευούσῃ.

§69ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ συντάκτης ἐκείνου ἐγεννήθη καὶ ἔζησεν εἰς πόλεις, ἐνῷ τοὐναντίον αὐτὸς ἐδῶ ἐγεννήθη καὶ ἔζησεν εἰς ἐπαρχίας.

§70Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Παρατηρῶ ἐν τῷ νομοθετήματι ἐκείνου ὅτι ἡ μέριμνα περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν συμβολαιογραφικῶν καθηκόντων ὑπῆρξε πληρεστέρα. Οὐδὲν θὰ θεραπεύηται λοιπόν. Ἀλλὰ δὲν πράττετε καὶ ἕτερόν τι, δὲν μᾶς παρέχετε καὶ τὴν ἑτέραν βάσιν τῶν τοπικῶν συνθηκῶν, δηλαδὴ κατὰ ποῖον τρόπον θέλετε κανονίσει τὰς περιφερείας τῶν Εἰρηνοδικείων. Βεβαίως δὲ δὲν εἶναι ἁρμόδιον τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον πρὸς καθορισμὸν τούτων λόγῳ τοῦ περιβάλλοντος τοῦ πολιτικοῦ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἁρμόδιον καὶ λόγῳ τῆς ἐλλείψεως τῶν γνώσεων τῶν τοπικῶν. Πρὸς τοῦτο μόνον ἁρμόδια ἦσαν τὰ συμβούλια τὰ δικαστικὰ τῶν Πλημμελειοδικῶν, διότι ταῦτα γνωρίζουσι τὰς ἀνάγκας τῆς περιφερείας παρ’ ᾗ ἐργάζονται. Θὰ εἶναι λοιπὸν ὀρθότερον, ἐὰν εἰς ταῦτα ἀποδοθῇ ἡ ἐλευθερία πρὸς καθορισμὸν τῶν καταργητέων Πρωτοδικείων· Θὰ ἦτο δηλαδὴ ὀρθότερον, ἐὰν τὸ νομοθέτημα τοῦτο δὲν εἰσήγετο, ἐφηρμόζετο δέ, ὡς καὶ χθὲς εἶπον, κείμενος νόμος μετὰ πάσης αὐστηρότητος. Γνωρίζω ἐκ πείρας ὅτι τὰ συμβούλια μετὰ πάσης εὐκολίας δέχονται προτάσεις καταργήσεως Εἰρηνοδικείων. Οἱ πρωτοδίκαι Μεσολογγίου ἀπεδέξαντο ψήφισμα δημοτικοῦ συμβουλίου δήμου τινὸς τοῦ Βάλτου, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργεῖτο Εἰρηνοδικεῖον τὸ ὁποῖον ἐθεωρεῖτο ὑπ’ αὐτῶν τῶν κατοίκων ὡς μὴ ἐκπληροῦν καμμίαν ἀνάγκην. Δὲν θὰ εὕρητε λοιπὸν δυσκολίαν παρὰ τοῖς συμβουλίοις πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν μέτρων τούτων τῶν οἰκονομικῶν· ἀλλ’ ἐννοεῖται ὅτι παρὰ τοῖς συμβουλίοις τούτοις θέλετε εὕρει τὸν ἀκριβῆ καθορισμόν τῶν ἀναγκῶν τῶν περιφερειῶν καὶ τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, τὰ ὁποῖα δέον νὰ καταργηθῶσι. Τὰ συμβούλια εἶναι τὰ μόνα ἁρμόδια πρὸς καθορισμὸν τῶν θεμάτων τούτων, καὶ νὰ μὴ ὁρίζητε σεῖς αὐθαιρέτως πόσα δέον νὰ καταργηθῶσι. Ἀλλὰ διατί ἀποφεύγετε τὴν διαδικασίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν ὁ νόμος σᾶς ἔδωκε; Διὰ ποῖον λόγον; Ἀμφιβάλλω ἂν εἶναι δυνατὸν οἱοσδήποτε λογικὸς ἄνθρωπος νὰ ἀνεύρῃ τὸν λόγον δι’ ὃν εἰσάγετε εἰς τὴν Βουλὴν νομοθέτημα πρὸς κατάργησιν δικαστικῶν ἱδρυμάτων, ὅτε ὑπάρχει τοιοῦτον νομοθέτημα διαγράφον σοφωτέραν διαδικασίαν καὶ σαφεστέραν διάγνωσιν τῆς καταργήσεως. Ἐγὼ ὅμως, ἐξετάσας καὶ μὴ εὑρίσκων τὸν λόγον τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοθετήματος τούτου, εὑρῆκα ἕνα μόνον λόγον, κατ’ ἀνάγκην, μὴ ὑπάρχοντος ἄλλου, ὅτι, ἐὰν ἤθελε προβῆ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ κειμένου νόμου, δὲν θὰ ἦτο δυνατόν, ἵνα δι’ ἑνὸς φύλλου τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» καταργηθῶσι τὰ 122 ἢ τὰ 80 ἢ τὰ 200 Εἰρηνοδικεῖα, διότι τὰ συμβούλια τῶν Πλημμελειοδικῶν βεβαιότατα δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν ταυτοχρόνως νὰ ἐκδώσωσι τὰς ἀποφάσεις των οὔτε θὰ ἦτο δυνατὸν ταυτοχρόνως νὰ ἐκδοθῶσι τὰ περὶ καταργήσεως Βασιλικὰ Διατάγματα. Ὑπῆρχε φόβος μήπως αἱ καταργήσεις ἐγίνοντο ἀνὰ τρεῖς ἢ ὀκτὼ ἢ πέντε ἢ δέκα, ὁπότε δὲν θὰ παρουσιάζετο ἡ ἐντύπωσις τοῦ ὄγκου. Καὶ πρέπει νὰ παρουσιάσωμεν ἐντύπωσιν εἰς τὰ πλήθη, ἀδιαφοροῦντες ἂν τὰ ἔργα ἡμῶν εἶναι πράγματι συντελεστικὰ τῆς ἀνορθώσεως. Πρὸ παντὸς θηρεύομεν τοῦ πλήθους τὴν ἐντύπωσιν, ἔχομεν δὲ τοιαῦτα πλήθη ποικίλα, τῶν ὁποίων τὴν ἐντύπωσιν θέλομεν νὰ ἀγρεύσωμεν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως τὰ μέτρα κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐντυπώσεως τῶν πληθῶν, βεβαίως δὲν στηρίζονται ἐπὶ τῆς βάσεως τῶν ἀναγκῶν τοῦ πλήθους αὐτοῦ. Ἠδύνασθε νὰ ἔχητε κερδίσει τὸν χρόνον σας, διότι ἀπωλέσατε ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου μῆνας ὁλοκλήρους δύο, καθ’ οὓς θὰ ἦσαν κατηργημένα τὰ Εἰρηνοδικεῖα καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑπεραμυνθῇ τοῦ νομοσχεδίου, ἡ δὲ Ἡμερησία Διάταξις θὰ ἦτο ἠλαττωμένη καθ’ ἓν ἐκ τῶν πολλῶν ἀχρήστων νομοθετημάτων τὰ ὁποῖα περιέχει.

§71Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. (Γελᾷ).

§72Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὑμεῖς νὰ μὴ γελᾶτε· θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὑποστηρίζητε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς αὐτὰ διὰ τὰ ὁποῖα γελᾶτε, διὰ νὰ γελάσῃ καὶ ἡ Βουλὴ ὀλίγον μὲ αὐτὰ καὶ μὲ ὑμᾶς. Θὰ ἐκερδίζετε λοιπόν, λέγω, δύο μῆνας. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου ἐφέρατε νομοθετήματα ἄχρηστα καὶ ἀμελέτητα, διὰ νὰ καταπλήξητε τὸ Ἑλληνικὸν κοινόν, ἴσως τὸ οὐχὶ νοῆμον, διότι τὸ νοῆμον δὲν καταπλήσσεται, διὰ νὰ καταπλήξητε ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουσι τί ἐν τοῖς νομοσχεδίοις τούτοις κρύπτεται, ποία κυριαρχεῖ ἔλλειψις γνώσεων τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου, ἀδιαφοροῦντες ἂν θὰ καταστρέφητε τόπους, ἐπαρχίας ἢ δήμους. Ἀλλ’ ὑμεῖς τὸ ἔργον ὑμῶν πράττετε ἀδιαφοροῦντες περὶ τῆς κενότητος αὐτοῦ, ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ παρουσιάσῃ ἀντίστασιν, θὰ εἴπητε πρὸς τὰ πλήθη· ἐγὼ τὸ πρόγραμμά μου ἐπιτελῶ, ἐγὼ τὸ ἔργον μου ἐπιτελῶ, ἀλλ’ αὐτὴ ἡ ἀθλία Βουλὴ δὲν μὲ ὑποστηρίζει, μὲ παρεμποδίζει. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοθέτημα εὑρίσκω ἀμελέτητον, θεωρῶ δ’ ὅτι εἶναι ὀρθόν, ἵνα ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἐπιμεληθῇ τῆς ἐπεξεργασίας του, καθόσον τὴν ἀρχὴν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ περιορισμοῦ τῶν δικαστικῶν ἱδρυμάτων ἀποδεχόμεθα πάντες. Παρακαλῶ λοιπόν, ὅπως ἀνατεθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἥτις νὰ περιορισθῇ ἐντὸς τακτικοῦ χρονικοῦ ὁρίου, διότι δὲν πρόκειται περὶ παραπομπῆς εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας, ὥστε νὰ προσαχθῇ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ νομοθέτημα περισσότερον μεμελετημένον.

§73ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. Βουλευτὴς Βάλτου δὲν γνωρίζομεν πῶς ἀντιλαμβάνεται τὰ πράγματα, ἀφοῦ χαρακτηρίζει ὡς ἀπὸ τρίποδος τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἄχρηστα καὶ ἀμελέτητα. Φαίνεται ὅτι ἕνεκα τῶν ἀσχολιῶν του δὲν ἐμελέτησε ταῦτα, διότι, ἐὰν τὰ ἐμελέτα, δὲν θὰ ἤρχετο τόσον ὁρμητικὸς νὰ τὰ καταδικάσῃ. Ἡμεῖς ὑποβαλόντες ταῦτα εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς ἐδηλώσαμεν ἀπεριφράστως ὅτι δεχόμεθα ἐπ’ αὐτῶν πᾶσαν συζήτησιν καὶ πᾶσαν πεφωτισμένην τροπολογίαν. Ἂν λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἤγετο ἐκ διαλλακτικοῦ πνεύματος, ὤφειλε νὰ μὴ εἶναι τόσον ἐριστικὸς καὶ τόσον ἐπιθετικός, ἀφοῦ εἰς οὐδὲν θὰ τὸν ὠφελήσῃ ἡ τόση ζωηρότης του. Ἡμεῖς δὲν ἤλθομεν ἐνταῦθα, ὅπως ἀντικρούωμεν τὰς ἐπιθέσεις τῶν μὴ συμφωνούντων πρὸς τὰς ἀρχάς μας. Ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματός μας, τὸ ὁποῖον συμφωνεῖ πρὸς τὰς ἀρχὰς τῆς 15 Αὐγούστου, εἰς τὴν Βουλὴν δ’ ἀπόκειται νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ ἀπορρίψῃ ταῦτα. Νὰ ἔρχηται ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς Βάλτου καὶ νὰ χαρακτηρίζῃ ταῦτα ὡς ἄχρηστα καὶ ἀμελέτητα, τὸ τοιοῦτον δὲν καλεῖται κοινοβουλευτικὴ συζήτησις. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν αὐτοῦ ὅπως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἀποκρούομεν ταύτην, διότι εἶναι γνωστὴ ἐκ τῶν προτέρων ἡ τύχη τῶν εἰς τοιαύτας ἐπιτροπὰς παραπεμπομένων νομοσχεδίων. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχῃ ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεὶς θὰ τὸν ἐμποδίσῃ νὰ ἐκθέσῃ ταύτας, εὐχαρίστως δὲ θέλομεν παραδεχθῆ καὶ πᾶσαν τροπολογίαν αὐτοῦ συνᾴδουσαν πρὸς τὴν ὅλην οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ νὰ μᾶς λέγῃ ὅτι ἀποδέχεται τὴν οἰκονομικὴν ἀρχὴν τοῦ περιορισμοῦ τῶν δικαστικῶν ἱδρυμάτων, καὶ κατόπιν νὰ ἐπιτίθηται μετὰ τόσης ὁρμῆς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, διότι τοῦτο καταργεῖ τοιαῦτα δικαστικὰ ἱδρύματα εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, τὸ τοιοῦτον βεβαίως ἀδυνατοῦμεν νὰ ἐννοήσωμεν.

§74ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ προσθέσω. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου φαίνεται ὅτι ἐπικρατεῖ τὸ πνεῦμα τοῦ νὰ καταργηθῶσιν ἐκεῖνα τὰ Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι μικρότερον ἀριθμὸν ἀποφάσεων. Δι’ αὐτὸ τονίζεται ὅτι εἶναι Εἰρηνοδικεῖα, τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι 2 καὶ 5 ἀποφάσεις. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐκ τῶν ἐν τοῖς πρόσθεν ἐκτεθειμένων συνάγεται ἀνενδοιάστως ὅτι διὰ τῶν προτεινομένων καταργήσεων πρόκειται νὰ ἐκλίπωσι θέσεις κατ’ οὐσίαν ἀργόμισθοι κλπ.»

§75ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀναγνώσατε ἐν σελίδι 9· «αἱ μεταθέσεις κλπ.»

§76ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει δύο βάσεις, —συμφωνῶ μετὰ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ μία βάσις εἶναι οἰκονομικὴ καὶ ἡ ἄλλη ἡ ἀνόρθωσις τῆς δικαιοσύνης. Ἡ οἰκονομικὴ τίθεται βεβαίως εἰς δευτερεύουσαν μοῖραν, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ἡ οἰκονομία ἡ ὁποία θὰ γίνῃ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων θὰ ἐπιφέρῃ μεγάλην βλάβην εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Φέρω δὲ παράδειγμα, ἐὰν πρόκειται νὰ ληφθῇ ὡς βάσις τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων ἐκείνη ἥτις ἐνδείκνυται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ἑξῆς: Θὰ ἴδητε ὅτι ἡ Ἄνδρος θὰ μείνῃ ἄνευ Εἰρηνοδικείου.

§77Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐὰν εἴχετε ἀναγνώσει τὴν ἔκθεσιν, θὰ εἴχετε τὴν ἀπάντησιν, διότι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται ἀποκεκλεισμένα πάσης συγκοινωνίας δὲν θέλουσι καταργηθῆ.

§78ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀλλὰ τότε, ἐὰν ληφθῇ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν καὶ ἐξαιρεθῶσι τὰ τοιαῦτα Εἰρηνοδικεῖα, θὰ καταλήξωμεν εἰς Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι 200 ἀποφάσεις καὶ ἄνω, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν ἀριθμὸν 122. Διότι τί νομίζετε; Τὰ Εἰρηνοδικεῖα τῶν νήσων εἶναι περισσότερα τῶν 30, καὶ εἰς μέρη ἀπόκεντρα. Ἐὰν ἀφαιρέσητε αὐτά, ὅπερ εἶναι δικαιότατον, τότε θὰ ἔλθωμεν εἰς Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα θὰ ἐκδίδωσι 300 ἀποφάσεις καὶ πλέον, ὁπότε βεβαίως δὲν θὰ εἶναι οἰκονομικὸν τὸ μέτρον οὔτε ἀνορθωτικὸν τῆς Δικαιοσύνης. Διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτός, καὶ τοιαύτην τροπολογίαν, καταλήγων τὸν λόγον, προτείνω, νὰ περιορισθῇ τουτέστιν ὁ ἀριθμὸς εἰς 60 ἢ 70, καὶ νὰ εἶναι ὁ ἀριθμὸς οὗτος τὸ ἀνώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ὑπερβῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία.

§79Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ὑπέβαλον τροπολογίαν σχετικὴν μὲ τὸ ἄρθρον 2, ἀλλά, ἐπειδὴ ἐλέχθησάν τινα, εἶμαι καὶ ἐγὼ ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς λήψεως ἄλλων μέτρων, προκειμένου περὶ τῆς καταργήσεως Εἰρηνοδικείων. Λόγοι βεβαίως οἰκονομικοὶ ὑπηγόρευσαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλὰ πρὸ τῶν οἰκονομικῶν λόγων ὑπάρχουσι καὶ ὑποχρεώσεις ἃς τὸ Κράτος δὲν ὀφείλει νὰ παρίδῃ, διότι παράλειψις ὑποχρεώσεως τοῦ Κράτους εἶναι τὸ νὰ θέλῃ νὰ στερήσῃ τῆς εἰρηνοδικειακῆς Ἀρχῆς πόλεις αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου εἶχον τοιαῦτα καὶ ἔχουσι καὶ πληθυσμὸν ἀρκετόν, ὃν δὲν ἐστέρουν τῆς κατωτέρας δικαιοσύνης διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Εἰρηνοδικείου του· δὲν εἶναι λόγος καταργήσεως ὁ μικρὸς ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Εἰρηνοδικείου, διότι τοῦτο προῆλθε κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ὡς ἐκ τῆς οἰκονομικῆς κρίσεως τῶν μερῶν ἐκείνων, καίτοι ὡς ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τῶν συναλλαγῶν ἑπόμενον ἦτο νὰ ἐλαττωθῶσι καὶ αἱ δίκαι καὶ ἑπομένως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω καὶ συγκεκριμένον παράδειγμα· μεταξὺ τῶν καταργηθησομένων εἶναι καὶ τὸ Εἰρηνοδικεῖον Φιλιατρῶν. Τὰ Φιλιατρὰ εἶναι, ὡς γνωστόν, κωμόπολις ἔχουσα σχεδὸν 10,000 πληθυσμόν, ἕνεκα ὅμως τῆς σταφιδικῆς κρίσεως αἱ συναλλαγαὶ ἐν τῷ τόπῳ ἐκείνῳ ἠλαττώθησαν, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τοῦ Εἰρηνοδικείου των κατέπεσεν. Εἶναι λογικὸν νὰ στερηθῇ ἡ πόλις αὕτη, ἡ ἀκμάσασα ἄλλοτε, ἡ ἔχουσα εἰσοδήματα ὑπὲρ τὰ πέντε ἑκατομμύρια, νὰ στερηθῇ τοῦ Εἰρηνοδικείου της; Κατὰ δεύτερον λόγον ἡ ἐπαρχία Πυλίας θὰ στερηθῇ ὅλων σχεδὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, τέσσαρα δὲ Εἰρηνοδικεῖα ἐκ τῶν πέντε, τὰ ὁποῖα ἔχει, ὑφίστανται ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου. Ἂν λοιπὸν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων καὶ ὄχι αἱ τόσαι ἄλλαι ἀνάγκαι τῶν κατοίκων, ἡ Πυλία θὰ στερηθῇ ὅλων τῶν Εἰρηνοδικείων της. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν ταύτην, ὅπως καθορισθῇ πρῶτον μία εἰρηνοδικειακὴ περιφέρεια ἡ ὁποία βάσιν νὰ ἔχῃ τὸν πληθυσμὸν 10,000 τοὐλάχιστον, πρωτεύουσα δὲ τῆς περιφερείας τῆς εἰρηνοδικειακῆς νὰ εἶναι ἡ μεγαλειτέρα πόλις, ἡ κωμόπολις τῆς περιφερείας ταύτης. Δεύτερον δὲ αἱ νῆσοι, καὶ ἂν ἔχωσι πληθυσμὸν μικρότερον, νὰ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν εἰρηνοδικειακὴν περιφέρειαν. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις αὕτη ἱκανοποιεῖ κατὰ τὸ πλεῖστον τὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι ἄλλως τὸ προτεινόμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου μέτρον θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα λίαν δυσάρεστα διὰ τὸν τόπον.

§80Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐφρόνουν ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργός, τὸν ὁποῖον τῳόντι διακρίνει σύνεσις, θὰ ἐδέχετο τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Καὶ δὲν ἐννοῶ βεβαίως μὲ τὴν πρότασιν ταύτην τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰς ἑλληνικὰς καλένδας, ἀλλά, ἂν ὡρίζετο τριήμερος προθεσμία, καὶ παρεδίδετο τὸ νομοσχέδιον εἰς τοὺς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ νομικούς, βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ παρουσιάζετο κατόπιν ἐπὶ τὰ βελτίω διερρυθμισμένον. Τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως Εἰρηνοδικείων δι’ οἰκονομικοὺς λόγους εἶναι μέτρον ἐπιβεβλημένης ἀνάγκης, καὶ οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ ἀρνηθῇ ὅτι αἱ ἐθνικαὶ περιστάσεις ἐπιβάλλουσι τὸν ἀκρωτηριασμὸν τοῦτον καὶ τὰς θυσίας ταύτας εἰς τὸν λαόν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ μέτρον τῆς καταργήσεως Εἰρηνοδικείων καθ’ ὃν τρόπον ἀναφέρεται ἔν τινι διατάξει αὐτοῦ, ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, εἶναι αὐθαίρετον. Διότι, ἂν ἐγίνετο ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τριφυλίας, ὅπως τὰ Συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν ἀποφασίσωσι περὶ τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων, βεβαίως οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ ἀντιλέξῃ εἰς τοῦτο, καὶ φρονῶ ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔστερξεν εἰς τὴν πρότασιν τῆς παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν, θ’ ἀποδεχθῇ, ὡς ὑπεδήλωσε τοῦτο, κατὰ τὴν αὐριανὴν συζήτησιν τὴν πρότασιν ταύτην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τριφυλίας, ὅπως περὶ τῶν καταργηθησομένων Εἰρηνοδικείων ἀποφανθῶσι πρότερον τὰ τοπικὰ Συμβούλια τῶν Πρωτοδικῶν.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§82Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ φαίνεται παράδοξον πῶς ἐλέχθη ὑπό τινων συναδέλφων ὅτι λόγοι οἰκονομίας ἐπιβάλλουσι τὴν κατάργησιν τόσου ἀριθμοῦ Εἰρηνοδικείων, ἐνῷ ἡ ἐπίσημος ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου ἀντιστρόφως λέγει ὅτι λόγοι ἐπιβαλλόμενοι ἐκ τοῦ συμφέροντος τῆς δικαιοσύνης ἀπαιτοῦσι τὴν κατάργησιν αὐτῶν, ὅτι ἡ κατάργησις αὕτη ἀφορᾷ εἰς συμφέροντα τῆς δικαιοσύνης, ὄχι εἰς οἰκονομίαν. Τώρα θὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης: Κατὰ τὴν ἔκθεσιν ὑπάρχουσιν Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις ἀπὸ ἑκατὸν μέχρι διακοσίων 54, ἕτερα δὲ 46 Εἰρηνοδικεῖα παρ’ οἷς ὁ ἀριθμὸς τῶν κατ’ ἔτος ἐκδιδομένων ἀποφάσεων ποικίλλει ἀπὸ 89 μέχρι 2· ἄρα ἔχομεν ἑκατὸν Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσιν ἀποφάσεις ἀπὸ 100 μέχρι 2. Κατὰ τὸν εἰρμὸν τῶν σκέψεων τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ κρίνῃ τις ὅτι κατὰ προτίμησιν θὰ καταργηθῶσι τὰ Εἰρηνοδικεῖα ταῦτα· ἀλλά, ἐπειδὴ λόγοι συγκοινωνίας ὑπάρχουσιν ἀποκλείοντες τὸν ὑπολογισμὸν τοῦτον, ἕπεται ὅτι ἐκ τῶν μικρῶν τούτων Εἰρηνοδικείων δὲν θὰ καταργηθῶσι πάντα· θὰ καταργηθῶσιν 70, 80, 90· ἑπομένως μέχρι τῶν 122 θὰ καταργηθῶσιν ἕτερα 40 Εἰρηνοδικεῖα ἢ καὶ 30 ἢ καὶ 50, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν ἀριθμὸν ἀποφάσεων ἀπὸ 400 μέχρι 200. Τώρα ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος φρονεῖ, καὶ δικαίως, ὅτι προβαίνει εἰς τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ ἐπιβεβλημένου τῆς δικαιοσύνης· φαντάζεται ὅτι ἀνταποκρίνεται τὸ νομοσχέδιόν του εἰς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ὅταν καταργῇ Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα ἔχουσι τόσον μέγαν ἀριθμὸν ἀποφάσεων πολιτικῶν; Διότι εἶναι ἠναγκασμένος, ἀφοῦ δὲν δέχεται τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου τούτου, νὰ καταργήσῃ Εἰρηνοδικεῖα 40 ἢ 50, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσιν ἀριθμὸν ἀποφάσεων πολιτικῶν ἀπὸ 400 μέχρι 200, ἢ θὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν κατάργησιν κατ’ ἀριθμόν, κρίνοντες αὐτὰ ὑποδεέστερα καὶ καταργητέα, καὶ τότε θὰ ἔλθητε εἰς τὴν σκληρὰν ἀπόφασιν νὰ στερήσητε ὁλοκλήρους πληθυσμοὺς Εἰρηνοδικείου. Κατὰ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἔχω ὑπ’ ὄψει, ἂν καταργηθῶσι τὰ Εἰρηνοδικεῖα κατὰ τάξιν ἀποφάσεων, ὁλόκληρος ἡ Ἄνδρος δὲν θὰ ἔχῃ κανὲν Εἰρηνοδικεῖον, ὁλόκληρος ἡ Νάξος δὲν θὰ ἔχῃ κανὲν Εἰρηνοδικεῖον. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν θὰ πράξητε τοῦτο, διότι λέγετε ἐν τῇ ἐκθέσει ὅτι ἕνεκα λόγων συγκοινωνίας θὰ διατηρήσητέ τινα ἐξ αὐτῶν, τότε ἐξ ἀνάγκης θὰ καταργήσητε Εἰρηνοδικεῖα τὰ ὁποῖα ἐκδίδουσι 400 ἀποφάσεις. Συμβιβάζεται τοῦτο πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γράφετε ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι ἡ κατάργησις ἀφορᾷ εἰς τὸ συμφέρον τῆς Δικαιοσύνης; Σᾶς ἐρωτῶ, ὑμᾶς, ὡς Πρωθυπουργόν, ὡς πολίτην, πῶς θέλετε νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἐπιμονή σας, ὅταν λέγητε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι πρέπει νὰ καταργήσητε αὐτά, διότι ἔτυχε νὰ τὸ γράψητε εἰς ἓν νομοσχέδιον; Τὰ πράγματα δὲν πρέπει νὰ ὠθῶνται κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον· πρέπει νὰ πρυτανεύῃ ἡ λογικὴ καὶ ἡ φρόνησις, λογικὸν δὲ καὶ φρόνιμον εἶναι νὰ μὴ θελήσητε νὰ καταργήσητε Δικαστήρια τὰ ὁποῖα εἶναι χρησιμώτατα εἰς τὴν δικαιοσύνην καὶ τὴν κοινωνίαν, διότι ἠκούσατε ὅτι δὲν εἶναι τὸ ἔργον τῶν Εἰρηνοδικείων τὸ ἐκδίδειν μόνον ἀποφάσεις πολιτικάς· ἔχουσι ταῦτα πλεῖστα ἄλλα καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὴν εὐημερίαν τῶν πολιτῶν καὶ τὴν κοινωνικὴν κίνησιν. Τώρα θέλετε σεῖς νὰ τὰ καταργήσητε, διότι εὑρέθητε εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτήν; Πείσματα δὲν πρέπει νὰ γεννῶνται· πρέπει νὰ προεξάρχῃ, ἐπαναλαμβάνω, ἡ φρόνησις.

§83ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μολονότι τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀνεπτύχθη ἡ πρωτότυπος θεωρία, καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ νομοσχεδίων ἄλλων Ὑπουργείων, δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ γνώμην μηδὲ νὰ λαμβάνῃ ἐπ’ αὐτῶν τὸν λόγον, οὐχ ἧττον ἐγὼ νομίζω ὅτι οὐ μόνον ὡς Βουλευτὴς ἀλλὰ καὶ ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπουργικῆς ἀλληλεγγύης δικαιοῦμαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ εἰς αὐτό, ὡς ἐν μέρει οἰκονομικόν, ἔχω καὶ ἐγὼ προσυπογράψει. Κύριοι, εἰς τὴν σύνταξιν καὶ ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου προέβημεν ὁρμώμενοι ἐκ τῆς ἑξῆς σκέψεως. Ἐνομίσαμεν ὅτι ὡς 90 Εἰρηνοδικεῖα θὰ ἤρκουν διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι. Ἔχοντες δὲ τὴν γνώμην ταύτην δὲν ἠθελήσαμεν νὰ προβῶμεν ἁπλῶς καὶ ὡς ἔτυχεν εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ὑπολοίπων 112 Εἰρηνοδικείων, ἀλλὰ προετιμήσαμεν νὰ συγχωνεύσωμεν τὰ 232 Εἰρηνοδικεῖα εἰς 90 περίπου δημιουργοῦντες οὕτως ἰσαρίθμους νέας εἰρηνοδικειακὰς περιφερείας. Τὰ πλεῖστα τῶν νῦν Εἰρηνοδικείων ἐκδίδουσι τόσον εὐαρίθμους ἀποφάσεις, ὥστε ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου αὐτῶν κατὰ τὰ τελευταῖα δύο ἔτη ἐπείσθημεν ὅτι διὰ τῆς συγχωνεύσεως δὲν θὰ ἐπεβαρύνοντο τὰ νέα Εἰρηνοδικεῖα μὲ μεγάλην ἐργασίαν. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ὑπάρχουσιν ἐξ ἀντιθέτου λόγοι συγκοινωνίας δυσχεραίνοντες ἐνιαχοῦ τὴν τοιαύτην συγχώνευσιν, διότι, ἂν καὶ εἰς τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος ἡ συγκοινωνία ἔχει ἤδη ἀναπτυχθῆ εἰς μέγαν βαθμὸν σχετικῶς διὰ τῶν σιδηροδρόμων, διὰ τῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ διὰ τῶν ἀτμοπλοίων, οὐχ ἧττον ὑπολείπονται ἀκόμη ἔστω καὶ εὐάριθμα μέρη, τὰ ὁποῖα δὲν εὐμοιροῦσι συγκοινωνίας, ἰδίως δὲ διάφοροι νῆσοι. Διὰ τοῦτο ἐσκέφθημεν ν’ αὐξήσωμεν κατὰ τι τὸν ἀριθμὸν τῶν νέων Εἰρηνοδικείων. Τὸν περιορισμὸν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Εἰρηνοδικείων διὰ τῆς εὐρύνσεως τῶν περιφερειῶν των ἐπιβάλλει καὶ αὐτὸ τὸ καλῶς ἐννοούμενον συμφέρον τῆς δικαιοσύνης. Αἱ πολλαὶ περιφέρειαι συνεπάγονται καὶ τὰς πολλὰς καὶ συχνὰς μεταθέσεις τῶν εἰρηνοδικῶν, αἵτινες ἀποτελοῦσι δεινὸν κατὰ τῆς ἀνεξαρτησίας τῶν δικαστῶν τούτων ὅπλον εἰς χεῖρας τῶν ἐν τοῖς χωρίοις κομματαρχῶν, τῶν ἀσκούντων συνήθως καὶ τοῦ δικολάβου τὸ ἔργον. Κατ’ ἀκολουθίαν δέ, ὅσῳ εὐρυτέρα εἶναι τοῦ Εἰρηνοδικείου ἡ περιφέρεια, τόσῳ ἐξασθενεῖται τὸ ὅπλον ἐκεῖνο. Δὲν ὑπάρχει δ’ ἀμφιβολία ὅτι, ἐὰν αἱ τῆς συγκοινωνίας συνθῆκαι ἐπέτρεπον τὸν περιορισμὸν τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν Εἰρηνοδικείων εἰς 90 μόνον, ὅσα θὰ ὑπερήρκουν διὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν εἰς αὐτὰ ἀνατεθειμένων λειτουργιῶν, τὸ γόητρον τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης ἐκ τούτου καὶ μόνου θὰ ἀνυψοῦτο κατὰ πολύ· Ἐπειδὴ ὅμως, Κύριοι, ὑπάρχουσιν οἱ λόγοι τῆς συγκοινωνίας, ἀναγκαζόμεθα, ὡς προεῖπον, χάριν αὐτῶν ἀντὶ τῶν 90 ν’ ἀποδεχθῶμεν 110 νέας εἰρηνοδικειακὰς περιφερείας. Πῶς δὲ θὰ γίνῃ ἡ συγχώνευσις; Κατὰ τὸν ἑξῆς ἁπλούστατον τρόπον: Ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ δημοσιευθῇ ὡς νόμος, θὰ ἔχωμεν μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1910 δύο καὶ ἥμισυν μῆνας ἀκόμη. Ἡ Κυβέρνησις θὰ ζητήσῃ ἐν τῷ μεταξὺ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας παρὰ τῶν ἑκασταχοῦ Πρωτοδικείων καὶ θὰ τὰς ὑποβάλῃ εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἥτις ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ ἀποφανθῇ τίνα τὰ καταργητέα Εἰρηνοδικεῖα καὶ πῶς πρέπει νὰ καθορισθῶσιν αἱ νέαι εἰρηνοδικειακαὶ περιφέρειαι. Ἅμα ὁ Ἄρειος Πάγος ἀποφανθῇ περὶ τούτου, θὰ ἐκδοθῇ τὸ σχετικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ, τῆς στηριζομένης εἰς τὰς ἐκθέσεις τῶν Πρωτοδικείων, θὰ ἱδρυθῶσι τὰ νέα 110 Εἰρηνοδικεῖα καὶ 16 Πταισματοδικεῖα, καταργουμένων τῶν ἄλλων.

§84Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ποῦ τὸ λέγει αὐτό; Εἰσάγετε τροπολογίαν;

§85ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐξηγοῦμαι πῶς ἐννοεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν προτεινομένην συγχώνευσιν τῶν Εἰρηνοδικείων.

§86Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οὐδὲν λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§87ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅτε τὸ νομοσχέδιον ἐξουσιοδοτεῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ ταῦτα διὰ Διατάγματος, ἰδοὺ ὅτι αὐτὴ ὁρίζει ἀπὸ τοῦδε τὸν τρόπον τῆς ἐνεργείας της.

§88Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τίνος νόμου;

§89ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὴν ἐξουσιοδοτεῖ ὁ νόμος, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος πράξῃ τοῦτο. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἡμῶν ἔγκειται ἐν τούτῳ. Σεῖς ἔχετε τὴν ἀξίωσιν ν’ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἕως οὗ ζητήσωμεν τὰς πληροφορίας παρὰ τῶν διαφόρων δικαστικῶν συμβουλίων.

§90Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Τῇ γνωμοδοτήσει τοῦ δικαστικοῦ συμβουλίου.

§91ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς ὅμως ἀντὶ τούτου ἀξιοῦμεν, ὅπως ψηφισθῇ προηγουμένως τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ἐξουσιοδοτήσῃ, ἵνα προβῶμεν ὡς τάχιστα εἰς τὴν συγκέντρωσιν αὐτῶν τῶν πληροφοριῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καὶ μετ’ ἀπόφασιν τοῦ ἀνωτάτου Δικαστηρίου τοῦ Κράτους, τοῦ Ἀρείου Πάγου, θὰ καταργηθῶσι τὰ περιττεύοντα 122 Εἰρηνοδικεῖα καὶ 10 Πταισματοδικεῖα.

§92Γ. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ. Πῶς τὸ ἠξεύρετε ὅτι τόσα περιττεύουσιν;

§93ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡμεῖς ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν τὰς ὁποίας ἔχομεν καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνώμης τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσαμεν περὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους νομίζομεν ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἔχωμεν πλέον τῶν 110 Εἰρηνοδικείων καὶ 16 Πταισματοδικείων. Πρὸς ταῦτα δὲ ζητοῦμεν τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα περιορίσωμεν τὰ νῦν ὑπάρχοντα 232 Εἰρηνοδικεῖα εἰς 110 καὶ τὰ 26 Πταισματοδικεῖα εἰς 16. Διὰ νὰ μὴ προβῇ δὲ ἡ Κυβέρνησις αὐθαιρέτως εἰς τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν, ζητεῖται ἡ γνωμοδότησις τοῦ Ἀρείου Πάγου, τόσον ὡς πρὸς τὸν περιορισμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, ὅσον καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀπόλυσιν τῶν περιττευόντων εἰρηνοδικῶν καὶ πταισματοδικῶν. Παρακαλοῦμεν δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ ὡς οἷόν τε τάχιον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἐφαρμογήν του καὶ ἐπέλθῃ ἡ μεγάλη οἰκονομία ἐξ αὐτοῦ, ἡ ὑπερβαίνουσα τὰς 600 χιλιάδας δραχμῶν, εἰ δυνατόν, ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου προσεχοῦς ἔτους.

§94Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Οὐδεμία οἰκονομία θὰ ἐπέλθῃ, κύριε Ὑπουργέ.

§95Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐκ τῆς ὁμιλίας ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου πολλαὶ γνῶμαι ἐξηνέχθησαν ὀρθαὶ κατὰ τὸ μᾶλλον, παρατηρῶ δὲ ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀφίσταται τοῦ λογικοῦ τῆς συζητήσεως, διότι ὡμολόγησεν ὅτι ἡ ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη τῆς οἰκονομίας εἶναι ἐκείνη ἡ ὁποία καθώρισε τὸν ἀριθμὸν τῶν καταργητέων Εἰρηνοδικείων εἰς 120. Δὲν ἀπέκρουσεν ὅμως ἀφ’ ἑτέρου ὁ κ. Ὑπουργὸς προταθείσας σκέψεις ὀρθάς, ὅτι ἐνδεχόμενον ἡ ἰδία Κυβέρνησις προκειμένου νὰ πραγματοποιήσῃ τὸν νόμον νὰ εὑρεθῇ πρὸ ἀδυνάτου καὶ νὰ προβῇ εἰς κατάργησιν Εἰρηνοδικείων τὰ ὁποῖα ἔχουσι πραγματικὴν ὑπόστασιν καὶ πρέπει νὰ διατηρηθῶσι. Λόγου χάριν· ἀφοῦ θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τῶν τε ποινικῶν καὶ πολιτικῶν, τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, ἡ ἔκτασις τῆς δικαιοδοσίας, αὐτὰ ὅλα δυνατὸν νὰ ἀγάγωσι τὴν Κυβέρνησιν μέλλουσαν νὰ πραγματοποιήσῃ ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν 122 Εἰρηνοδικείων τῶν καταργητέων εἰς δυσχέρειαν μεγαλειτέραν, θὰ προέβαινον εἰς μίαν σκέψιν: Ἂν ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ δεσμευθῇ ποσῶς, διότι ἐνδεχόμενον νὰ καταργήσῃ μόνον 105 Εἰρηνοδικεῖα, ἐδέχετο νὰ τεθῇ ὅτι καταργοῦνται «μέχρι τῶν 120», νὰ ἔχῃ δηλαδὴ τὸ δικαίωμα καὶ 120, ἀλλ’ ἐνδεχόμενον νὰ καταργήσῃ 105, 110, 95. Δὲν γνωρίζει πῶς θὰ εὑρεθῇ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκτελέσεως. Τοῦτο βεβαίως δὲν παρακωλύει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὸν σκοπὸν τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ προβῇ εἰς οἰκονομίας. Φέρω τὴν πρότασιν αὐτὴν καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ τὴν δεχθῇ.

§96ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Χθές, Κύριοι, γενομένης συζητήσεως κατηγορήθημεν εὐθὺς ἀμέσως ὅτι, ὅτε ἀνεθέτομεν τὴν κατάργησιν τῶν Εἰρηνοδικείων εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἐπράττομεν πρᾶξιν προσωπικήν, πρᾶξιν κομματικήν, καὶ ἐσπεύσαμεν ἀμέσως τότε νὰ δηλώσωμεν ὅτι δεχόμεθα εὐχαρίστως τὸ Ἀνώτατον Δικαστικὸν Συμβούλιον, καθόσον ἡμεῖς περὶ κόμματος σήμερον δὲν σκεπτόμεθα οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ σκεπτώμεθα ὑφ’ ἃς περιστάσεις διατελοῦμεν. Σήμερον προτείνεται, ὅπως ἀποφαίνωνται τὰ συμβούλια τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῶν Εἰρηνοδικείων. Εἴπομεν καὶ ἀπηντήσαμεν ὅτι τὰ συμβούλια τῶν Πλημμελειοδικῶν βεβαίως εἶναι ἁρμόδια νὰ δώσωσι τὰς πληροφορίας καὶ ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ δώσωσι τὰς πληροφορίας ταύτας καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ Ἄρειος Πάγος νὰ μὴ ἀποταθῇ ἐκεῖ. Ὥστε ἱκανοποιεῖται αὐτὴ ἡ ἀξίωσις. Ἤδη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς καὶ φίλος μου προτείνει, ὅπως καταργηθῶσι τὰ Εἰρηνοδικεῖα μέχρι τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 122 καὶ προσθέτει ὅτι εἶναι δυνατόν, κατόπιν τῆς ἐξετάσεως καὶ τῆς ἐρεύνης ἡ ὁποία θὰ γένηται, νὰ εἶναι ὀλιγώτερα τὰ καταργητέα, καὶ ἐγὼ τὸ ἀποδέχομαι ὅτι εἶναι πολὺ ὀρθὸν τὸ προτεινόμενον.

§97Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Αὐτὸ ζητοῦμεν καὶ ἡμεῖς.

§98ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑφίσταται πλέον λόγος νὰ μὴ προβῇ ὡς τάχιστα ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§99Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Λοιπὸν νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 3 «μέχρι τῶν 122», κύριε Πρόεδρε.

§100ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δώσατε τὴν τροπολογίαν νὰ τυπωθῇ, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ἀποφασίζομεν.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν. Ἄρθρον 1. «Ἐκ τῶν ἐν τῷ Κράτει Εἰρηνοδικείων καταργοῦνται «μέχρις ἑκατὸν εἴκοσι δύο (122), ἐκ δὲ τῶν Πταισματοδικείων δέκα (10)».

§102Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὄχι τὸ «μέχρι», κύριε Πρόεδρε. «Ἑκατὸν εἴκοσι».

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς ὄχι τὸ «μέχρι»;

§104Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Αὐτὸ τὸ «μέχρι» θὰ γίνῃ ἀφορμὴ πάλιν ὅλων τῶν ἐνεργειῶν. Θέλετε νὰ καταργήσητε; Καταργήσατε. Θέλετε νὰ μὴ καταργήσητε; Μὴ καταργήσητε (ἀντιρρήσεις ἀριστερόθεν).

§105Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Μέχρι, μέχρι.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὸ ἄρθρον 1 τίθεται ὡς ἑξῆς, ὅτι: «Ἐκ τῶν ἐν τῷ Κράτει Εἰρηνοδικείων καταργοῦνται μέχρις ἑκατὸν εἴκοσι δύο (122), ἐκ δὲ τῶν Πταισματοδικείων μέχρι δέκα (10)».

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§108ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§110ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 προτείνεται ἡ ἑξῆς τροπολογία. Ἀντὶ τῆς φράσεως «τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου» νὰ τεθῇ ἡ φράσις: «μετὰ προηγουμένην ἀπόφασιν τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου».

§111ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. «Τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου».

§112Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἔχω νὰ συμπληρώσω τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐλπίζω δ’ ὅτι θέλει δεχθῆ ἐπιτροπολογίαν, ἥτις εἶναι σύμφωνος πρὸς ὅσα ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ καθ’ ἣν τὰ καταργούμενα Εἰρηνοδικεῖα καὶ Πταισματοδικεῖα κ.λ.π. ὁρισθήσονται ἐφάπαξ διὰ Β. Διατάγματος ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου ἐκδιδομένην ἐπὶ τῇ γνωμοδοτήσει τῆς ὁλομελείας τῶν οἰκείων Πρωτοδικείων ἐντὸς δύο μηνῶν.

§113Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι, ὄχι.

§114ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πληροφορίαι θὰ ζητηθῶσι.

§115Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ πληροφορίαι κατὰ ποῖον τρόπον θὰ ζητηθῶσι; Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τέλους νὰ συνεννοηθῶμεν.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς. Σεῖς ἔχετε τὸν λόγον.

§117Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλω νὰ γνωρίζω τοῦτο. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος—διὰ νὰ συμφωνήσωμεν ἐπὶ τέλους—ἔχει λόγῳ τῆς ἀλληλεγγύης τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων...

§118ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἔχω συνυπογράψει.

§119Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα... Καὶ λόγῳ τῆς ἀλληλεγγύης ἔχει συνυπογράψει τὸ νομοσχέδιον...

§120Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὸ τὸ ἐπιχείρημα ἀφήσατέ το. Τὸ ἠκούσαμεν.

§121Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλω νὰ συμπληρώσω ἄλλο σήμερον, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος γίνεσθε συνήγορος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, μὴ ἔχοντος καμμίαν τοιαύτην ἀνάγκην.

§122Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βεβαίως γίνομαι.

§123Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Οἱ Ὑπουργοὶ παραβαίνουσι τὸν Κανονισμὸν διακόπτοντες, βλέπετε!

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε.

§125Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν δύναμαι. Σέβομαι τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν αὐτὸς εἶναι τώρα ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπιμονῆς πλέον παρὰ τῇ Κυβερνήσει, διότι πρὶν ἀγορεύων ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου μᾶς εἶπεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει νὰ τῇ δώσωμεν τὴν πληρεξουσιότητα καὶ τὴν ἐλευθερίαν νὰ καταργήσῃ τὰ Εἰρηνοδικεῖα διὰ Β. Διατάγματος, καὶ ὑπόσχεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀκολουθήσῃ αὐτὴν τὴν πορείαν, θὰ ζητήσῃ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ὁ Ἄρειος Πάγος θὰ ζητήσῃ τὰς πληροφορίας ἀπὸ τὰ οἰκεῖα Πρωτοδικεῖα· παρὰ τίνων θὰ ζητήσῃ πληροφορίας; Θὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου εἰσαγγελέως. Ποῖοι δὲ καθίστανται εἰσαγγελεῖς διὰ τοῦ νομοθετήματος τοῦ ἀμέσως ἑπομένου, τὸ ὁποῖον θὰ ψηφισθῇ καὶ αὐτὸ εἰς βʹ ἀνάγνωσιν; Γνωρίζει τοῦτο ἡ Βουλή; Καταργοῦνται ἀμέσως διὰ τοῦ νόμου, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ ὡς ἔχει, πάντες οἱ εἰσαγγελεῖς οἱ μὴ ἔχοντες προηγουμένην δικαστικὴν ὑπηρεσίαν — περὶ τούτου θὰ συζητήσωμεν κατόπιν — καὶ διατηροῦνται — διὰ νὰ ἴδητε τὸ συναφὲς τοῦ πράγματος — μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔχουσι προηγουμένην δικαστικὴν ὑπηρεσίαν. Πόσοι εἶναι αὐτοί; Πέντε–ἕξ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Εἶναι οἱ τελευταῖον διορισθέντες ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης κ. Βουλευτοῦ ἐκ Σύρου. Τί δὲ μέτρον λαμβάνεται; Λαμβάνεται τὸ ἕτερον μέτρον διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσαγγελέων δὲν θέλει συμπληρωθῆ παρὰ μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς διατάξεως τὴν ὁποίαν εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον, ὅτι θέλουσι διορισθῆ ἀντεισαγγελεῖς καὶ ὅτι ἐπὶ διετίαν θέλουσι παραμένει κεναὶ αἱ θέσεις ὅλων τῶν Εἰσαγγελέων ἕως ὅτου οἱ διορισθησόμενοι ἀντεισαγγελεῖς συμπληρώσωσι τὰ προσόντα, διὰ νὰ γίνωσιν εἰσαγγελεῖς. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια — ἀναγκάζομαι δὲ νὰ τὰ συνδυάσω, διότι ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου προδιαγράφει ὅλην τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐάν, λέγω, τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐκ παραλλήλου ἐγκριθῶσι, τότε ἔχομεν 6–7 Πρωτοδικεῖα, ἐν τοῖς ὁποίοις θὰ ὑπάρχωσιν εἰσαγγελεῖς οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα τῆς δικαστικῆς ὑπηρεσίας, δηλαδὴ οἱ προελθόντες ἐκ τῆς θέσεως τοῦ Πρωτοδίκου, θὰ ὑπάρχωσι δὲ καὶ 18–20 Πρωτοδικεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ στερηθῶσιν εἰσαγγελέων καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἀντεισαγγελεῖς νεανίσκους 21 καὶ 22 ἐτῶν, οὐδεμίαν ἔχοντας πεῖραν τῶν κοινωνικῶν ἀναγκῶν τῶν περιφερειῶν τῶν δικαστικῶν. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν ἐπικρατήσῃ ἡ θεωρία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς αἰτήσεως πληροφοριῶν, θέλει λάβει τὸ συμβούλιον τοῦ Ἀρείου Πάγου τὰς πληροφορίας ταύτας ἀπὸ τοὺς εἰσαγγελεῖς αὐτούς, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν θὰ ἔχωσιν ἐπίγνωσιν περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου. Ἐγὼ λοιπὸν ζητῶ τὸ λογικώτερον, νὰ ζητηθῇ ἡ γνωμοδότησις τοῦ συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ ὀρθότερον, διότι τὰ συμβούλια τῶν Πλημμελειοδικῶν ἀποτελοῦνται ἀπὸ δικαστὰς τακτικοὺς γνωρίζοντας τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἐπὶ τέλους νομίζω ὅτι, ἐὰν εἰς τοιούτου εἴδους λογικὰς παρατηρήσεις ἐπιμένητε, τότε ἐννοεῖται ὅτι θέλετε πλέον νὰ καταλύσητε ἐνταῦθα πᾶσαν συζήτησιν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἐὰν ἔχητε τοιαύτην ἰδέαν, εἴπατέ το ἐπὶ τέλους μετὰ θάρρους, διὰ νὰ σιωπήσωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἐπικαλεῖσθε τὸ φῶς καὶ τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ δέχησθε παρατηρήσεις. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ μὲν κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι πρόθυμος εἰς πᾶσαν λογικὴν ὑποχώρησιν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐννοεῖ νὰ ἐπιβάλῃ τὸ κράτος τῆς θελήσεώς του, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν ποῖαι αἱ πραγματικαὶ θελήσεις τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ παύσωμεν συζητοῦντες, νὰ ἀφήσωμεν δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μονολογῇ ἀπὸ τοῦ βήματος ἀπαντῶν εἰς τὸν ἔντιμον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον, ὁ ὁποῖος μόνος μέχρι χθὲς εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἀνταποκρίνηται πρὸς αὐτόν.

§126Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐδοκήσῃ νὰ ἐξηγήσῃ διὰ ποίους λόγους ἐπιμένει εἰς τὸ νὰ μὴ γνωμοδοτῶσι τὰ Πλημμελειοδικεῖα ἐπὶ τῶν καταργηθησομένων Εἰρηνοδικείων, διότι ἐγὼ δὲν δύναμαι, μολονότι προσεπάθησα, καθ’ ὃ διάστημα ὡμίλουν οἱ κύριοι συνάδελφοι, νὰ εὕρω ἐπιχείρημά τι ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Προτιμῶ μάλιστα νὰ γνωμοδοτῶσι μόνον τὰ Πλημμελειοδικεῖα καὶ νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις ὡς πρὸς τὸν Ἄρειον Πάγον, διότι ὁ Ἄρειος Πάγος διατελεῖ εἰς τελείαν ἄγνοιαν τῶν πραγμάτων, ἐνῷ τὰ Πλημμελειοδικεῖα εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον σχέσιν πρὸς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, αὐτὰ δὲ καὶ μόνα δύνανται ἐν πεποιθήσει νὰ γνωμοδοτῶσιν, ἐὰν δύναται νὰ καταργηθῇ Εἰρηνοδικεῖόν τι ἢ μή.

§127Μ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ περὶ τῶν περιφερειῶν ἀκόμη.

§128Ι. Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καταργήσατε τὴν διάταξιν ὡς πρὸς τὸν Ἄρειον Πάγον, ἐὰν δὲ θέλητε νὰ εἶσθε πρακτικοί, περιλάβετε διάταξιν, καθ’ ἣν νὰ γνωμοδοτῶσι μόνον τὰ Πλημμελειοδικεῖα. Οὕτω καὶ μόνον θὰ εἶναι δυνατὸν ἡ κατάργησις τῶν Εἰρηνοδικείων νὰ βασίζεται ἐπὶ τῆς λογικῆς, ἄλλως ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐγγυήσεις εἶναι περιτταί. Καλλίτερον θὰ ἦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ μιᾶς μονοκονδυλιᾶς νὰ καταργήσῃ ὅσα Εἰρηνοδικεῖα θέλει, διότι θὰ εἶναι τοὐλάχιστον ὑπεύθυνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Τώρα τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 διαγράφονται.

§130ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 διαγράφονται ἐκτὸς τῆς πρώτης φράσεως τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν Ἄρειον Πάγον. Αὐτὸ θὰ μείνῃ. Διαγράφεται ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ Ἐφετεῖα.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. «Ὁ ἀριθμὸς τῶν παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ δικαστῶν ὁρίζεται εἰς τρεῖς»· ἐκεῖ σταματᾷ τὸ ἄρθρον 6, τὸ δὲ ἄρθρον 7 ἀπαλείφεται.

§132ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τὸ ἄρθρον 6 ἔγινε 4 καὶ τὸ ἄρθρον 8 ἔγινε 5. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Δωρίδος κ. Λιδωρίκη.

§134Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τώρα δὲν ἔχει λόγον ἡ τροπολογία μου.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§136Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὡς διετυπώθη τὸ ἄρθρον εἶναι ὀλίγον ἀσαφές, διότι ἐκ τούτου φαίνεται ὅτι ἡ ὁλομέλεια τοῦ Ἀρείου Πάγου δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸν ὅλον ἀριθμὸν τῶν Εἰρηνοδικείων, ἀλλὰ μόνον τὸν ἀριθμὸν τῶν εἰρηνοδικῶν τῶν καταργουμένων Εἰρηνοδικείων, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἦτο προτιμότερον μετὰ τὰς λέξεις «τοῦ Ἀρείου Πάγου» νὰ τεθῇ «ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων τούτων».

§137ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως αὐτὸ ἐννοοῦμεν.

§138Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ μὲν πνεῦμα τοῦ νόμου εἶναι τὸ αὐτό, τὸ δὲ γράμμα ἀσαφές.

§139ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα· «ἐπὶ τοῦ συνόλου κλπ.».

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγράφως, κύριε Τοπάλη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὅπερ γίνεται 6, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν). Ὁ βουλευτὴς κ. Λιδωρίκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως Δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους». Ἑτέραν τροπολογίαν τοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Πονηροπούλου καὶ ἑτέραν τοῦ κ. Φ. Νέγρη βουλευτοῦ Ἀττικῆς «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». (Ἰδὲ Παράρτημα Ἐφημ. Συζητ. Βουλῆς, ἀριθ. 153 –155). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων».

§141Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Στράτος.

§143Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θέλω νὰ ὑποβάλω μίαν προκαταρκτικὴν παρατήρησιν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι μακρὸν καὶ βεβαίως δεῖται περιεσκεμμένης ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς συζητήσεως καὶ ἐρεύνης, διότι εἰσάγει ὁλόκληρον σύστημα, τὸ ὁποῖον κατὰ πολὺ ἀφίσταται τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων. Ἀλλ’ ἀκριβῶς καὶ μέτρον τι, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἀπέναντι τῆς Βουλῆς ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, λίαν ὀρθόν, καθιστᾷ ἀκριβῶς ἐκ τούτου τὴν ἀνάγκην τῆς ἐν συσχετίσει μετὰ τοῦ μέτρου τούτου μελέτης τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὐηρεστήθη ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου καταρτισθὲν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὑπὸ τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν. Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν διὰ τοῦ συμβουλίου του ἐκπροσωπεῖ τὴν ἐπιστημονικὴν κίνησιν ἐν τῇ πρωτευούσῃ, βεβαίως δὲ κρατεῖ τὰ σκῆπτρα καὶ τῆς ἐπιστημονικῆς κινήσεως ἐν τῷ Κράτει· κατὰ συνέπειαν νομίζομεν ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Ἀθηνῶν, δέον νὰ ληφθῇ ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν καὶ νὰ ἐξετασθῇ ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ κυβερνητικόν. Ἀκριβῶς δὲ αὐτὸς ὁ ἴδιος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνεγνώρισε τὴν σοβαρότητα τῆς γνώμης τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν καὶ διὰ τοῦτο ἀνεκοίνωσε ταύτην εἰς τὴν Βουλήν. Φρονῶ λοιπὸν ὅτι, ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν διαφορὰν ταύτην τῆς γνώμης τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, ἥτις εἰς πολλὰ σημεῖα συγκρούεται πρὸς τὸ νομοσχέδιον καὶ πρὸς τὰς τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν εἰς τοιοῦτο νομοθέτημα τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον δὲν θίγει οἰκονομικὰ θέματα καὶ δὲν προκαλεῖ λόγῳ ἐπείγοντος ἐπιμονὴν ἴσως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲ κἂν τῆς Κυβερνήσεως, θὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὸν καταρτισμὸν ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία μετὰ βραχύτατον χρονικὸν διάστημα νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της· διότι οὕτω δύναται νὰ καταρτισθῇ τὸ νομοσχέδιον μᾶλλον προπαρεσκευασμένον. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀπαντήσῃ ἂν θὰ δεχθῇ τὴν παραπομπὴν εἰς ἐπιτροπήν.

§144Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω ὅτι αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι συνυπέβαλον καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, διότι ἐνόμισα ὅτι, ἀφοῦ τοῦτο ἐστάλη πρὸς ἐμέ, εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως αὕτη, μελετῶσα καὶ αὐτό, μορφώσῃ γνώμην ἐπὶ τῶν διαφόρων ζητημάτων. Καὶ ἂν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ὑπάρχωσιν — ὅπως καὶ ὑπάρχουσι — γνῶμαι ἄξιαι λόγου, εἶναι δυνατὸν αὗται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τροπολογίαι τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐμελέτησε καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπήν, ἀλλὰ νὰ συζητήσῃ εὐρέως, εὐρύτατα, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, διότι δὲν ἔχομεν καὶ πολλὰς ἡμέρας καὶ πρέπει, νομίζω, ὡς οἷόν τε τάχιον νὰ περατώσωμεν τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς.

§145Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι μοναδικὸν φαινόμενον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ ὅτι ἀποκρούεται ἡ στοιχειώδης ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων καὶ αὐτοῦ τοῦ Κανονισμοῦ κἄν. Ἡ στάσις αὐτὴ τῆς Κυβερνήσεως ἔχει πλέον ματαιώσει πᾶσαν ἐφαρμογὴν τοῦ Κανονισμοῦ. Ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ Κανονισμοῦ της ἔχει καταστήσει τὰς ἐπιτροπὰς τὰς κανονικάς, καθιστᾷ δὲ ἑκάστοτε καὶ ἐκτάκτους ἀναλόγως τῶν θεμάτων, ἀκριβῶς ὅπως συντελῆται ἡ δέουσα προεξεργασία τῶν νομοθετημάτων. Προκειμένου περὶ νομοθετημάτων θιγόντων τὰς οἰκονομικὰς βάσεις τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως ἠδύνατο ἴσως ἐπὶ τέλους νὰ δικαιολογηθῇ ἡ πεισμονὴ τῆς Κυβερνήσεως, διότι θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, οἱ ὑφιστάμενοι τὴν ἐπιμονὴν ταύτην νὰ δικαιολογήσωμεν καὶ καθ’ ἡμᾶς ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπιμένει, διότι θέλει νὰ ἐπιμείνῃ, ἀλλὰ διότι αἱ περιστάσεις αἱ ἐθνικαὶ καὶ αἱ οἰκονομικαὶ οὐκ εἰσι μενεταὶ καὶ ὅτι βιαζομένη ὑπὸ τῶν περιστάσεων σπεύδει εἰς τὰ οἰκονομικὰ μέτρα, διὰ ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς ἄλλας ἀνάγκας, αἵτινες ἐπιβάλλονται εἰς τὸ Κράτος. Προκειμένου ὅμως περὶ κανονισμοῦ τοῦ ἀμεταθέτου ἢ μεταθετοῦ τῶν δικαστῶν, ὁπότε οὐδεμία οἰκονομικὴ περίστασις θίγεται καὶ οὐδεμία βάσις οἰκονομικὴ τοῦ Κράτους ἐπηρεάζεται, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔδει νὰ δεικνύῃ μείζονα στοργήν. Εἶναι νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον αἴρει καθεστὼς ὅπερ λειτουργεῖ ἐν τῷ Κράτει. Ὑπάρχει ὁμοφωνία, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ κατάστασις ὑφ’ ἣν λειτουργεῖ ἡ δικαιοσύνη παρ’ ἡμῖν δὲν εἶναι ὀρθή, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα πρὸς θεραπείαν τῆς καταστάσεως ταύτης, μέτρα δὲ σπουδαιότατα καὶ πρώτιστά εἰσιν ἡ ἐξασφάλισις δικαιοσύνης περὶ τὴν προαγωγὴν τῶν δικαστικῶν λειτουργῶν, δικαιοσύνης περὶ τοῦ ἀμεταθέτου αὐτῶν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, ὅταν ὁλόκληρον σύστημα ἐγκαθίσταται, εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλή, ἵνα μετὰ μελέτην ὥριμον προβῇ εἰς τὴν καθιέρωσιν τοῦ συστήματος τούτου, διὰ νὰ μὴ φθάσωμεν εἰς ἄλλα ἄτοπα, τῶν ὁποίων θὰ ζητήσωμεν τὴν θεραπείαν διὰ νομοθετημάτων ἐν ἄλλῃ Βουλῇ. Ἀκριβῶς δ’ ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει πεποίθησιν περὶ τῆς ἀπαρασαλεύτου ὀρθότητος ὅλων τῶν διατάξεων τοῦ νομοθετήματός της καὶ ὅτι ἀποδίδει τὴν προσήκουσαν σοβαρότητα εἰς τὸ σχέδιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ἀποδεικνύεται ἐκ τοῦ ὅτι ἀνεκοίνωσεν ἡ ἰδία τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν εὑρίσκω ὅτι ἡ αἰτιολογία τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἀπαρασάλευτος, ὅτι, ἐπειδὴ τῷ ὑπεβλήθη τὸ σχέδιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, ἐθεώρησε καλὸν νὰ τὸ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἄν τὸ σχέδιον τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ἔκρινεν ὅτι ἦτο ἀνώτερον τῶν σκέψεών του, ἔδει νὰ ὑποβάλῃ τοῦτο ὡς νομοθέτημα· ἂν τὸ ἔκρινεν ὅτι ἦτο ἄνευ σημασίας, ἔπρεπε νὰ καταθέσῃ τοῦτο εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου· ἔκρινεν ὅμως τοῦτο προφανῶς ὡς σημαντικὴν συμβολὴν εἰς τὸ νομοθετικὸν ἡμῶν ἔργον καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐκ παραλλήλου χρησιμεύσῃ πρὸς κατάρτισιν τροπολογιῶν. Οἱ Βουλευταὶ δὲν εἶχον ἀνάγκην τῶν μελετῶν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου, ὅπως καταρτίσωσι τροπολογίας. Ἀνάγκην τῶν μελετῶν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου ἔχουσιν αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, αἵτινες καταρτίζουσι τὰ νομοθετήματα· πᾶς Βουλευτὴς δύναται νὰ ἔχῃ γνώμας ἀσχέτους ἢ ἀνεπηρεάστους πρὸς τὰς γνώμας τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου. Ὅτε δ’ ὅμως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἀπεδέχθη σχέδιον τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου καὶ ἔδωκε τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς αὐτὸ καὶ δὲν τὸ ἀπέρριψεν ὡς παληοφυλλάδα, ἐφ’ ὅσον ἐπιβάλλεται τοιαύτη μελέτη, νομίζω ὅτι ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλή, ὅπως ἀξιώσῃ, ἵνα ἐπιτροπὴ ἐκ νομικῶν προσώπων τῆς Βουλῆς ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν καὶ πᾶσαν ἄλλην σπουδαίαν ὕλην, καταρτίσῃ δ’ οὕτω τὸ νομοσχέδιον ἀρτιώτερον. Θέλει νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις; Ἄς τὸ ψηφίσῃ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πράττουσα οὕτως οὐδὲν ἕτερον λέγει εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας ταύτης ἢ ὅτι «σᾶς ἐζήτησα τὰ φῶτά σας, μὲ ἐφωτίσατε ὑπὲρ τὸ δέον, μὲ ἐζαλίσατε μὲ τὰ φῶτά σας, σᾶς εὐχαριστῶ δι’ αὐτά, τώρα σιγᾶτε, καὶ θὰ σιγήσωμεν»!

§146Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ λοιπὰ ἄρθρα 2–8). Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δύο τροπολογίαι, ἡ μία τοῦ κ. Νέγρη καὶ ἑτέρα πολλῶν Βουλευτῶν.

§149Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Παραιτοῦμαι τῆς ἰδικῆς μου ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τῶν ἄλλων συναδέλφων.

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θὰ ἀναγνώσω αὐτὴν τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον οἱ βουλευταὶ κύριοι Σ. Κροκιδᾶς, Ἀλ. Πονηρόπουλος, Ἀθ. Τ. Μπασιᾶς, Ν. Γερουλᾶνος, Ἀγ. Σλῆμαν, Μ. Καβαλλιερᾶτος, Σπ. Γεωργόπουλος, Π. Σισμάνης, Θ. Παπαϊωάννου, Ἀλκ. Ζερβός, Μ. Λιδωρίκης, Γρ. Φούφας, Ἱερ. Στάης, Ἀ. Στεφανόπουλος, Ν. Παπαϊωάννου, Ἀλ. Τάκης, Ἰωάν. Γιαννακίτσας, Κλεομ. Σπηλιωτόπουλος, Κ. Παπαμιχαλόπουλος, Εὐθ. Βελλιανίτης, Σωτ. Πολυζώης, Ἀ. Γαρουφαλλιᾶς, Κ. Φλέσσας, Γ. Κατσίνας, Σ. Ἀγάθος, Γ. Τερτίπης, Ἀρ. Ἀντωνόπουλος, Ἀλ. Κανάρης, Θ. Ζέρβας, Ἰ. Σισίνης, Ν. Μισυρλῆς, Ν. Μπαλάφας, Ν. Γεωργακόπουλος, Στ. Βάρβογλης, Κ. Βιτάλης, Ἀ. Χατζηκυριάκος. Ἡ τροπολογία αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ἀνωτέρω σχεδίου νόμου νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἕπεται: «Οἱ κατὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ παρόντος νόμου διωρισμένοι εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν διατηροῦνται ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· ἀπολύονται δὲ ταύτης κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 7, § 3, τοῦ παρόντος νόμου».

§151Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δέχομαι αὐτὴν τὴν τροπολογίαν.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 10). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§153Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως θὰ παρεισέφρησε κατὰ παραδρομὴν μικρόν τι λάθος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν ὅτι θὰ διορθωθῇ ἀμέσως. Λέγεται ὅτι ἀντεισαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου δύναται νὰ γίνῃ ὁ ἐπὶ ἑξαετίαν ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν ἢ ἐπὶ ὀκταετίαν εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν. Ἀλλά, ἂν ἔχῃ ἓν ἢ δύο ἔτη ἀντεισαγγελεὺς Ἐφετῶν καὶ ἑπτὰ ἔτη εἰσαγγελεὺς Πρωτοδικῶν, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ τῷ ἀποκλείσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο. Δι’ αὐτὸ ἔχω καταθέσει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ δεχθῇ.

§154ΣΠ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐγὼ εὑρίσκω ὀρθὴν καὶ δικαίαν τὴν τροπολογίαν ταύτην καὶ παρακαλῶ νὰ γίνῃ δεκτή.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν θὰ συζητηθῇ.

§156Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστὰ τὰ καθήκοντα τῶν εἰσαγγελέων παρὰ Πρωτοδίκαις καὶ παρ’ Ἐφέταις, καὶ βεβαίως δὲν εἶναι περιωρισμένα εἰς τὸ ποινικὸν μέρος ἀλλ’ ἔχουσι γενικωτέραν ἐποπτείαν. Κυρίως ὁ Εἰσαγγελεὺς πρέπει νὰ εἶναι κάτοχος τῆς νομοθεσίας παρ’ ἡμῖν τελείως, διὰ νὰ δύναται τὸ καθῆκον τῆς ἐποπτείας τὸ ὁποῖον ἔχει νὰ τὸ φέρῃ εἰς πέρας. Παρατηρῶ δὲ ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο ἀποκλείονται πρόσωπα τὰ ὁποῖα, ἐὰν ἡ Πολιτεία τὰ ἐθεώρει ἀναγκαῖα καὶ τὰ προσελάμβανε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Εἰσαγγελέως, θὰ ἀπέθαινον οὐ μόνον λυσιτελῆ ἀλλὰ καὶ ἱκανώτερα ἀπὸ τὸ φυτώριον τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ νομοσχέδιον. Δὲν βλέπω διατί Ἐφέται διακεκριμένοι, ὑπηρετήσαντες ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον, νὰ μὴ δύνανται νὰ λάβωσι τὴν θέσιν τοῦ εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἢ τοῦ ἀντεισαγγελέως, ὑπαρχούσης κενῆς θέσεως. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν νομίζῃ ὀρθὴν τὴν παρατήρησιν, εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ συμπεριλάβῃ καὶ προσόντα ἐφετῶν δυναμένων νὰ καταλάβωσι θέσεις τοῦ εἰσαγγελέως καὶ ἀντεισαγγελέως.

§157Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ ὑποβάλητε τὴν τροπολογίαν καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 12 καὶ 13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§159Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπάρχει λάθος τι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 14 ἀντὶ οἱ δικηγόροι παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ «ἐπὶ διετίαν» πρέπει νὰ τεθῇ «ἐπὶ δεκκετίαν».

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς διωρθώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 15 καὶ 16 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 17).

§161Κ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 17 νὰ προστεθῇ ἡ ἑξῆς παράγραφος· «ἐκ τῶν παρὰ τῇ Εἰσαγγελίᾳ ὑπηρετούντων δικαστικῶν ὑπογραμματέων εἷς ὀνομάζεται γραμματεὺς καὶ ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἀπὸ 11 Νοεμβρίου 1875 ΦΜʹ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἐτροπολογήθη, καὶ τὰ ἄρθρα 18–21, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 22).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσίνας ἔχει τὸν λόγον.

§163Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι, ὡς ἔχει διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον 22, ἀναιρεῖται ὅλος ὁ σκοπὸς διὰ τὸν ὁποῖον ἐπεδιώχθη ἡ ἐξασφάλισις τοῦ ζητήματος τῆς μεταθέσεως τῶν Δικαστῶν, διότι, ὅταν ἀφίεται εἰς τὴν διάκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἵνα ὁρίσῃ τὸ μέρος εἰς τὸ ὁποῖον θὰ τοποθετηθῇ ὁ μεταθετέος δικαστὴς δὲν θὰ ἐξασφαλισθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡ ἐλευθερία τῆς ἐξουσίας τῆς δικαστικῆς.

§164ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί θέλετε νὰ γίνῃ;

§165Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τίνα ἰδέαν ἔχετε;

§166Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιφυλαχθῇ εἰς τὸ Ἀνώτατον Συμβούλιον νὰ ὁρίζῃ τὸν τόπον τῆς μεταθέσεως. Παρακαλῶ προσέτι νὰ διασαφηθῇ ὅτι ἀπὸ σήμερον μέχρι 1 Ἰανουαρίου, ὅτε θὰ τεθῇ ἐν ἰσχύϊ ὁ νόμος οὗτος, δὲν ἐπιτρέπεται μετάθεσις δικαστῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἢ τοῦ Δικαστικοῦ Συμβουλίου, διότι πράγματι θὰ γίνῃ μεγάλη πάλη ἐκ μέρους τοῦ δικαστικοῦ σώματος, ἵνα ἐπιτύχωσιν εὐνοϊκὴν θέσιν.

§167Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἰς ἕτερον σημεῖον τοῦ ἄρθρου τούτου ὤφειλεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας νὰ προσέξῃ καὶ οὐχὶ εἰς ἐκεῖνο ἐφ’ οὗ ὑπέβαλε παρατηρήσεις, διότι ἐξ ἐκείνων κατὰ τῶν ὁποίων ἔφερε τὰς ἀντιρρήσεις οὐδεμία ζημία προσγίνεται. Ἐκεῖνο εἰς τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ προσέξῃ εἶναι ἡ καθιέρωσις τόπων προνομιούχων καὶ τόπων δυσμενῶν διὰ τοῦ νόμου. Τοῦτο εἶναι πρωτοφανὲς εἰς Κοινοβούλιον, νὰ θεσπίζῃ ἐπισήμως καὶ ἀνάγῃ εἰς κατηγορίας τὰ διάφορα διαμερίσματα τοῦ Κράτους. Ἐγὼ γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα Κράτη χειρότερα τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ τὸ νομοθετικὸν αὐτῶν Σῶμα δὲν ἔρχεται νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ Α. διαμέρισμα τοῦ Κράτους κατατάσσει εἰς τὴν αʹ κατηγορίαν, τὸ Β. εἰς τὴν βʹ κατηγορίαν καὶ καθεξῆς. Ἀλλοίμονον εἰς ἐκεῖνα τὰ Κράτη τὰ ὁποῖα ἐδέχθησαν εἴτε ἀμέσως εἴτε ἐμμέσως εἰς ὡρισμένους κλάδους διοικήσεως νὰ θέσωσι τοιαύτην ἀρχήν. Τὰ Κράτη ἐκεῖνα κατέρρευσαν, διότι ἐδέχθη τὸ πρῶτον ὁ δικαστικὸς κόσμος νὰ δημιουργήσῃ ἀτμόσφαιραν τοιαύτην περὶ αὐτόν. Εἶναι ἀρκεταὶ αἱ προνομίαι τὰς ὁποίας τὸ Σύνταγμα ἐδημιούργησε δι’ αὐτόν. Δὲν ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποχωρῇ ἑκάστοτε εἰς τὰς ἀξιώσεις αὐτοῦ τὰς πολλάκις παραλόγους. Τὸ νὰ θέλῃ ἡ Διοίκησις νὰ ὁρίσῃ ὡρισμένα Δικαστήρια τόπους ἐξορίας ἀντίκειται εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους, διότι ὑποτίθεται ὅτι ἡ Πολιτεία ἐποπτεύει τόσον εἰς τὸ κέντρον, ὅσον καὶ εἰς τὰ ἀπώτερα διαμερίσματα. Δὲν δύναται λοιπὸν νὰ παραδεχθῇ τις ὅτι ἡ Ἄρτα εἶναι τόπος ἐξορίας διὰ τοὺς Δικαστάς, ἐπίσης τὸ Γύθειον, ἐπίσης ἡ Εὐρυτανία. Καθόσον γνωρίζω, ἂν ὄχι τὸ σύνολον, τοὐλάχιστον τὰ 9 καὶ ¾ τῶν δικαστῶν κατάγονται ἀπὸ μέρη πολὺ χείρονα τῶν μνημονευομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ (ἱλαρότης), γνωρίζω δὲ προσέτι ὅτι αἱ κατοικίαι τῶν περισσοτέρων δικαστῶν, οἱ ὁποῖοι μετ’ ἀποστροφῆς ὁμιλοῦσι περὶ τοῦ Γυθείου καὶ τῆς Ἄρτης καὶ τῆς Εὐρυτανίας καὶ λέγουσιν ὅτι δὲν δύνανται νὰ ζήσωσιν εἰς αὐτὰ τὰ μέρη, ἦσαν συνηθισμένοι νὰ ζῶσιν εἰς τρώγλας. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου αὐτὴ ἡ διαίρεσις. Τὸ μόνον ὅπερ ἴσως ἔπρεπε νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς δικαστὰς ἐνίων Δικαστηρίων, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι καθιεροῦται τὸ ἐπὶ τριετίαν ἀμετάθετον τῶν δικαστῶν, εἶναι τὸ νὰ παρέχῃ εἰς αὐτοὺς εἰδικήν τινα πρόσθετον συνδρομήν, ἵνα προμηθεύωνται τὰ πρὸς θέρμανσιν ἀναγκαῖα, καίτοι γνωρίζω ὅτι πάντες οἱ δικασταὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐν Εὐρυτανίᾳ ἀπῆλθον ἐκεῖθεν μετὰ περισσευμάτων οὐχὶ εὐκαταφρονήτων, διότι ὁ βίος ἐκεῖ εἶναι πολὺ οἰκονομικός. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, νὰ ὁρισθῇ δὲ ὑπὲρ τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰ ψυχρὰ ἐκεῖνα μέρη ποσόν τι πρὸς προμήθειαν τῶν πρὸς θέρμανσιν ἀναγκαίων.

§168ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός. (Γίνονται εἶτα δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ ἄρθρα 22–35). Ἐπὶ τοῦ συνόλου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Τσιτσάρας.

§169Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἤθελον νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 33, ἀλλὰ δὲν προέλαβον, διότι εἶχε ψηφισθῆ. Ἡ πεῖρα μὲ ἔχει διδάξει, κύριε Πρόεδρε, καίτοι δὲν ἔχω πολλὰ ἔτη εἰς τὴν ῥάχιν μου, ὅτι αὐτὴ ἡ εὐκολία τοῦ Κοινοβουλίου παρ’ ἡμῖν τῆς χειραφετήσεως ὅλων τῶν ἐξουσιῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν μᾶς ἔχει ἀγάγει εἰς καλὰ συμπεράσματα, καὶ ὁ Θεὸς νὰ φυλάξῃ νὰ μὴ πάθωμεν τίποτε χειρότερον. Παρατηρῶ εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ ὅτι ἡ ἐπίσημος Πολιτεία δὲν ἐκπροσωπεῖται ποσῶς, δὲν ἠξεύρει δὲ ἡ Κυβέρνησις εἴτε ἡ παροῦσα εἴτε ἡ μέλλουσα, τί θὰ κάμῃ αὐτὸ Ἀνώτατον Ἐποπτικὸν Συμβούλιον· αὐτὸ ἔχει τοιαύτην δικαιοδοσίαν, ὥστε τὰ πάντα δύναται νὰ ἀνατρέψῃ, χωρὶς ἡ ἐπίσημος Πολιτεία νὰ γνωρίζῃ τι, ἀλλὰ ἐννοεῖται ὅτι τοῦτο θὰ λαμβάνῃ ἀποφάσεις ὑποχρεωτικάς. Ἔχω τὴν γνώμην ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει καθῆκον, ἔστω καὶ ἄνευ ψήφου, νὰ θέσῃ πρόσωπον τῆς ἐμπιστοσύνης της, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται νὰ ἐποπτεύῃ, διότι ἓν πρόσωπον ἄνευ ψήφου, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύῃ ὡς εἰσηγητὴς τρόπον τινά, μοὶ φαίνεται ὅτι καλλίτερον θὰ κρατῇ ἐν σχέσει καὶ ἀλληλουχίᾳ τὴν Κυβέρνησιν μὲ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον παρὰ πᾶς τρίτος. Ἂς εὕρῃ τὸ κατάλληλον πρόσωπον ἡ Κυβέρνησις· ἐγὼ νομίζω ὅτι εἷς τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἢ ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς ἢ...

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φέρετε τροπολογίαν διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη εἰς βʹ ἀνάγνωσιν. Συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 15′ μ. μ.)