1909.10.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 12.

τῆς 7ης Ὀκτωβρίου 1909.

(Τετάρτη)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 123 Βουλευτῶν.

Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ Πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν Πρακτικῶν;

§2Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε. Νομίζω ὅτι ἐγένετο παρανόησις, διότι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων», ἀνεγνώσθη ἡ τροπολογία καὶ ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα παρεδέχθη τὸ πρῶτον μέρος, δηλ. τὸ ἀφορῶν τὸ ἄρθρον 13. Ἡ τροπολογία μου λέγει ῥητῶς: ἐν ἄρθρῳ 13 τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Τὸ Συμβούλιον συζητεῖ δημοσίᾳ καὶ ἀποφαίνεται κατὰ πλειονοψηφίαν δι’ ἠτιολογημένης ἐκθέσεως». Καὶ ἐτέθησαν μὲν αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπον, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἐδαφίου, ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ τὸ ὑπόλοιπον μέρος, ἐνῷ κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἔπρεπε νὰ διαγραφῶσιν ὅλα τὰ ὑπόλοιπα. Ἡ ἀντίληψις ἡ ἰδική μου εἶναι ὅτι ἡ Βουλὴ ἐδέχθη ὅλην τὴν τροπολογίαν, νομίζω δ’ ὅτι πρέπει ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀποφανθῆτε ποία ἦτο ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς.

§3ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολὺς λόγος ἐγένετο ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ ζητήματος, ἂν πρέπει διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας ἢ διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας ν’ ἀποφασίζηται ἡ ἀπόλυσις. Ἐγὼ ὁμολογῶ ὅτι ἐν ἀρχῇ ἀπέκλινον ὑπὲρ τῆς πρώτης γνώμης, ἀλλ’ ἀκολούθως εὗρον προτιμοτέραν τὴν δευτέραν γνώμην καὶ ἀποδέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, καθ’ ἣν πρέπει διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας ν’ ἀποφασίζηται ἡ ἀπόλυσις· περὶ αὐτοῦ ἐρωτηθεῖσα ἤδη ἀπεφάνθη ἡ Βουλή. Τοιουτοτρόπως δὲ διατυποῦται καὶ τὸ πρᾶγμα ἐν τοῖς Πρακτικοῖς (ἀναγινώσκει): «Ὁ κ. Ὑπουργὸς δηλοῖ ὅτι ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅτι τὸ Συμβούλιον δέον νὰ συζητῇ δημοσίᾳ καὶ αἰτεῖται τὴν διαγραφὴν τῶν λέξεων «καί, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἀπολύσεως ὑπαλλήλου, διὰ μυστικῆς ψηφοφορίας», ἀποδέχεται δὲ καὶ τὴν μετάθεσιν τοῦ τελευταίου ἐδαφίου εἰς προτελευταῖον».

§4Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα ἀφορῶν καὶ τὴν οὐσίαν καὶ τοὺς τύπους. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν οὐσίαν, ἂν τῳόντι χθὲς ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε καθαρῶς δηλώσει ὅτι ἐνόει μόνον τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἐδαφίου βʹ, βεβαίως θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, διὰ νὰ ἐξηγήσω διατί ἐζήτουν τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ὑπολοίπου μέρους, διότι διὰ τοῦ ὑπολοίπου μέρους κρατεῖ δι’ ἑαυτὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν. Ἐξ ἄλλου, ἀφοῦ δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὴ συμμορφωθῇ πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς ἐπιτροπῆς περὶ μεταθέσεως καὶ ἀποσπάσεως, περὶ ἀπολύσεως καὶ στασιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, περὶ τῆς προσωρινῆς ἀπολύσεως καὶ περὶ τόσων ἄλλων, νομίζω ὅτι οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει, ὅπως κρατήσῃ δικαίωμα εἰκονικόν, ὃ διαλαμβάνει τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου. Τοῦτο θὰ τὸ ἔλεγον χθές, ἂν ἀντελαμβανόμην ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἐνόει νὰ δεχθῇ ὁλόκληρον τὸ ἐδάφιον. Ἀλλ’ ἤδη ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ποία ἦτο ἡ ἀντίληψίς σας. Ὑμεῖς θ’ ἀποφανθῆτε καὶ ὅ,τι ἀποφανθῆτε θὰ εἶναι σεβαστόν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνθυμῶμαι ὅλας τὰς λεπτομερείας καὶ ἑπομένως ὅ,τι καὶ ἂν εἴπω δὲν θὰ εἶναι ἡ ἀλήθεια.

§6Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ θὰ λύσωσι τὸ ζήτημα. Ἂς ἀναβληθῇ ἡ ἐπικύρωσις τῶν Πρακτικῶν δι’ αὔριον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἐπικύρωσις δι’ αὔριον, διότι τὰ Ἐστενογραφημένα Πρακτικὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ ἐξετάσωμεν ἀμέσως.

§8Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν· 1) Τὸ δημοτικὸν συμβούλιον Ναυπλιέων παρακαλεῖ, ὅπως μὴ ὑποβιβασθῇ τὸ ἐκεῖ τελωνεῖον· 2) Ὁ συνταξιοῦχος πρωτοδίκης κ. Κολλύβας ὑποβάλλει ἀναφορὰν περὶ νομοθετικῶς ληπτέων μέτρων ἀνορθωτικῶν τῆς καταστάσεως, περὶ μεταρρυθμίσεως δικαστικῶν ὀργανισμῶν κλπ.· 3) Ὁ κοινωνικοπολιτικὸς σύλλογος «τὸ Κέντρον» ἐν Πάτραις παρακαλεῖ, ὅπως καθιερωθῇ τὸ ἑνιαῖον τῆς ψήφου ἐν εὐρείᾳ εἴτε στενῇ περιφερείᾳ· 4) Οἱ ὑπογραμματεῖς τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης παρακαλοῦσιν, ὅπως νομοθετικῶς κανονισθῇ, ὥστε νὰ δύνανται νὰ προάγωνται οἱ ὑπογραμματεῖς εἰς γραμματεῖς Πρωτοδικῶν· 5) Ἐπιτροπὴ ὑποδιδασκάλων τοῦ νομοῦ Βοιωτίας παρακαλεῖ, ὅπως καὶ οἱ ὑποδιδάσκαλοι ὑπαχθῶσιν εἰς τὸν νόμον περὶ συντάξεων· 6) Ἡ ἐν Τριπόλει ἐφημερὶς «Μωρέας» παρακαλεῖ, ὅπως μεταρρυθμισθῇ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως οὕτως ὥστε τὰ πρακτικὰ μαθήματα καὶ ἡ διεύθυνσις τῶν Γυμνασίων ν’ ἀνατίθηνται εἰς πτυχιούχους τῶν Φυσικῶν Ἐπιστημῶν· 7) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Μεσολογγίου ὑποβάλλει σκέψεις περὶ ἐποπτῶν Δικαστηρίων· 8) Ὁ δήμαρχος Λαρίσης ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ δημοτικοῦ συμβουλίου περὶ διατηρήσεως τοῦ ἐκεῖ Ἐφετείου· 9) Κτηματίαι καὶ γεωργοὶ ἐκ Βόλου παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ κ. Γάτσου περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ͵ΥΜΒʹ· 10) Ὁ Παντεχνικὸς σύνδεσμος Θηβῶν ὑποβάλλει ψήφισμα τοῦ Θηβαϊκοῦ λαοῦ, συνελθόντος εἰς συλλαλητήριον ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως· 11) Κλητῆρες τῶν διαφόρων Ὑπουργείων παρακαλοῦσιν, ὅπως ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια πρὸς κανονισμὸν προσωπικῆς συντάξεως δι’ αὐτούς. 12) Ὁ δικηγορικὸς σύλλογος Κερκύρας παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐν Κερκύρᾳ Ἐφετεῖον· 13) Ὁ ἐν Ναυπλίῳ ἐργοστασιάρχης οἰνοπνευμάτων Β. Καρώνης ὑποβάλλει δι’ ἀναφορᾶς σκέψεις μεταρρυθμιστικὰς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· Οἱ ἐπίτροποι καὶ ἐνορῖται τοῦ ἱεροῦ ναοῦ τῆς Θεοτόκου ἐν Κερκύρᾳ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀνακληθῇ ἡ διαταχθεῖσα μετάθεσις τοῦ ἐν τῷ ναῷ τούτῳ ἐφημερίου Ἀνδρέου Βαντετσιάνου.

§10ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλομεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς πέντε νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θεωροῦμεν συντελεστικὰ διὰ τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης. Εἶναι πανθομολογούμενον ὅτι ἡ κρηπὶς πάσης εὐνομουμένης Πολιτείας εἶναι ἡ ἀμερόληπτος καὶ ταχεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Οὐδεὶς δὲ ἐξ ἡμῶν δύναται ν’ ἀρνηθῇ ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ δικαιοσύνη δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἐμπρέπουσαν αὐτῇ θέσιν, ἡ δὲ ἀπονομὴ αὐτῆς χωλαίνει, καίτοι τὸ προσωπικὸν τῶν Δικαστηρίων, ἐκτὸς μηδαμινῶν ἐξαιρέσεων, ἀποτελεῖται ἐξ ἐντιμοτάτων καὶ ἀκεραιοτάτων ἀνδρῶν. Διὰ τῶν ὑποβαλλομένων νομοσχεδίων βελτιοῦνται πολλὰ τῶν παρ’ ἡμῖν κακῶς κειμένων καὶ λαμβάνονται αἱ δέουσαι ἐγγυήσεις πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δικαστοῦ εἰς τὴν ἀκριβῆ καὶ ἀπρόσκοπτον ἐνάσκησιν τῶν ὑψηλῶν αὐτοῦ καθηκόντων. Τὸ τοιοῦτον φρονοῦμεν ὅτι ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῶν. Καὶ πρῶτον νομοσχέδιον ὑποβάλλομεν τὸ «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων». Διὰ τούτου διαγράφονται οἱ ὅροι, καθ’ οὓς εἰσάγονται οὗτοι εἰς τὴν καθόλου δικαστικὴν ἱεραρχίαν, προάγονται ἢ μετατίθενται ὡς καὶ λαμβάνονται σπουδαιόταται ἐγγυήσεις πρὸς ἀπρόσκοπτον ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου εἰσάγεται παρ’ ἡμῖν νεωτερισμός, ὅστις εὐελπιστοῦμεν ὅτι μεγάλως θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τῆς δικαστικῆς Ἀρχῆς καὶ εἰς ἐξασφάλισιν τῶν λειτουργῶν αὐτῆς κατὰ πάσης ξένης ἐπιδράσεως. Ὁ νεωτερισμὸς οὗτος εἶναι ἡ σύστασις Ἀνωτάτου Δικαστικοῦ Συμβουλίου, ἀποτελουμένου ὑπὸ τοῦ προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὡς προέδρου, τοῦ παρ’ αὐτῷ εἰσαγγελέως, ὡς ἀντιπροέδρου, καὶ τεσσάρων ἀρεοπαγιτῶν ἐκλεγομένων ἐκ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὡς μελῶν. Τὸ Ἀνώτατον δὲ τοῦτο Δικαστικὸν Συμβούλιον θέλει ἀποφασίζει περὶ διορισμοῦ, προαγωγῆς, μεταθέσεως καὶ παύσεως τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων, αἱ δὲ ἀποφάσεις εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Τὸ δεύτερον νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως Δικαστηρίων τινῶν τοῦ Κράτους» ἐθεωρήθη ἐπιτακτικόν, διότι ἀπεδείχθη ἐκ τῆς καθ’ ἡμέραν πείρας ὅτι ἡ πληθώρα τῶν Δικαστηρίων καὶ κατ’ ἀκολουθίαν καὶ τῶν δικαστῶν ἀποβαίνει ἥκιστα συντελεστικὴ εἰς τὴν προσήκουσαν τῆς δικαιοσύνης ἀπονομήν. Διὰ τοῦ τρίτου νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 32 καὶ 33 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων καὶ τοῦ ἄρθρου 363 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας» σκοπεῖται ἡ ἀντικατάστασις τῶν πενταμελῶν Δικαστηρίων διὰ τριμελῶν τοιούτων· διότι ἡ πεῖρα καὶ τὰ ἐκ ταύτης διδάγματα ἀπέδειξαν ὅτι, ὅσον πολυμελῆ εἶναι τὰ Δικαστήρια, τόσον ἡ ἀνταλλαγὴ τῶν γνωμῶν καὶ ἡ συζήτησις δυσχεραίνεται καὶ ἡ εὐθύνη ἐπὶ πλειόνων καταμεριζομένη ἐλαττοῦται. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης ὁρμώμενοι καὶ οἱ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ ἀντικατέστησαν καὶ οὗτοι τὰ παρ’ αὐτοῖς πενταμελῆ Δικαστήρια διὰ τριμελῶν τοιούτων. Τὸ ὑποβαλλόμενον τέταρτον νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 282 τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων» ἀφαιρεῖ ἀπὸ τῶν προέδρων καὶ εἰσαγγελέων τὸ δικαίωμα, ὅπερ εἶχον, ν’ ἀπομακρύνωνται τῆς ἕδρας των ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας ἄνευ ἀδείας τῆς προϊσταμένης των Ἀρχῆς καὶ τοῦτο, διότι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἡ τοιαύτη ἄδεια ἀπεδείχθη ἥκιστα συντελεστικὴ εἰς τὴν ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τῶν Δικαστηρίων. Τέλος ὑποβάλλομεν νομοσχέδιον «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων νόμων», κατὰ σύστασιν τοῦ δικηγορικοῦ συλλόγου Ἀθηνῶν, ὡς ἐκ τούτου δ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ὅτι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν εἶναι ἴδιον καὶ ὅτι τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης καταρτισθὲν εἶναι ἀρτιώτερον καὶ ἐκπληροῖ πληρέστερον τὸν σκοπὸν αὐτοῦ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν καταθέτει τὰ ἑξῆς νομοσχέδια: 1) Περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ· 2) Περὶ μετακλήσεως ἀλλοδαποῦ ναυπηγοῦ, μηχανικοῦ καὶ ἀρχιτεχνίτου τορπιλλητῶν καὶ ἀρχιτεχνίτου ὁπλουργοῦ· 3) Περὶ συστάσεως σχολῆς ὑπαξιωματικῶν μηχανικῶν· 4) Περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ᾼΡΟϚʹ «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου ΩΞΓʹ συσταθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ Πολεμικοῦ ναυτικοῦ» καὶ τοῦ νόμου ᾼΦΕʹ «περὶ ὀργανισμοῦ τῶν πληρωμάτων τοῦ στόλου»· 5) Περὶ κατατάξεως ὡς μηχανικῶν ἐν τῷ Β. Ναυτικῷ διπλωματούχων τῆς Σχολῆς τῶν μηχανουργῶν τοῦ Σχολείου τῶν Βιομηχάνων τεχνῶν· 6) Περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Β. Ναυστάθμου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων τὸν λόγον.

§12Ι. ΔΑΜΙΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§13Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Παρηκολούθησα, κ. Ὑπουργέ, μετὰ προσοχῆς τὴν ὁμιλίαν σας, καί, ἐπειδὴ γνωρίζω πολὺ καλὰ τὸν νόμον, γνωρίζω ὅτι δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διαλύσητε πλοῖα ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ γνωρίζω ἐπίσης ὅτι ἔχετε τὸ δικαίωμα, μέχρις οὗ ζητήσητε νὰ λάβητε τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς περὶ διαλύσεως ἀποδεδειγμένων ἀχρήστων πλοίων, τὰ πλοῖα ταῦτα νὰ τὰ θέσητε εἰς παροπλισμόν, νὰ τὰ παραδώσητε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυστάθμου, καὶ νὰ παύσῃ, κ. Ὑπουργέ, εἶναι καιρός, εἰς στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς στενόχωρον κατάστασιν, εἰς στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καταγίνεται νὰ κάμῃ οἰκονομίας, ἡ ἄσκοπος δι’ αὐτὰ δαπάνη. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἐξακολουθῶσι νὰ διατηρῶνται ἐν ἐνεργείᾳ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι λέβητας καὶ μηχανάς, τὰ ὁποῖα ῥυμουλκοῦνται, διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸν Πόρον καὶ διὰ νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὸν Πειραιᾶ, νὰ ἐξακολουθῶσι τὰ πλοῖα αὐτὰ νὰ ἔχωσιν ἐξοπλισμούς. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παύσωσι διατηρούμενα. Γνωρίζετε ὅτι σᾶς τιμῶ καὶ σᾶς ὑπολήπτομαι καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ κάμητε τὸ καθῆκόν σας ἀδιαφοροῦντες διὰ τὰ τυχὸν παράπονα.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως;

§15Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀφοῦ εὑρισκόμεθα, ὑποθέτω, ὑπὸ τὸ κράτος ἀκόμη τοῦ παλαιοῦ κανονισμοῦ...

§16Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς, ἀφοῦ ἐψηφίσθη ὁ νέος;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τῆς Δευτέρας θὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, διὰ νὰ τυπωθῇ.

§18Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καταθέτω λοιπὸν τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ὁποίαν νομίζω ἀναγκαιοτάτην διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα ἐμφαῖνον τὸ ποσὸν τῶν ἐξαχθέντων ἀλεύρων μετὰ πιτύρων καὶ ἄνευ τοιούτων, κεχωρισμένως, κατὰ τὸ ἔτος 1908, ὡς ἐπίσης καὶ τῶν ἐξαχθέντων κατὰ τὸ 1909 μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου, κατὰ μῆνα, σημειουμένου καὶ τοῦ ἀντιστοίχου ποσοῦ κατὰ τοὺς μῆνας τοῦ 1908, εἰ δυνατόν, ἅπαντα ταῦτα κατὰ τὰ τελευταῖα καὶ μὲ τὸν τόπον τοῦ προορισμοῦ αὐτῶν».

§19ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι γνωστὰ τὰ τελωνεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ἐξάγονται.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ προέδρου τῆς ἐπὶ τοῦ λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῶν ἄρθρων 76 καὶ 77 τοῦ κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Πρότασις περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τῶν ἄρθρων 76 καὶ 77 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: Ὁ μηνιαῖος μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων καὶ κλητήρων ὁρίζεται ὡς ἑξῆς:

Οἱ στενογράφοι ἐκτελοῦσι τὴν ἀντιγραφὴν τῶν στενογραφημάτων· χορηγεῖται δὲ εἰς ἕκαστον τούτων ἀποζημίωσις μηνιαία ἐκ δραχμῶν 80, ἐφ’ ὅσον διαρκοῦσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς». Τὸ ἄρθρον 77 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διορίζει ἢ παύει τῇ προτάσει τοῦ ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς: Τὸν βιβλιοφύλακα, ὡς διευθυντὴν καὶ ταξινόμον τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς· Τὸν ἐπιμελητὴν καὶ ἐπὶ τῆς συντάξεως τοῦ καταλόγου· Τὸν κοσμήτορα τοῦ ἀναγνωστηρίου· Τὸν βοηθὸν τοῦ ἐπιμελητοῦ καὶ καλλιγράφον· Τὸν ἀποθηκάριον τῆς Βιβλιοθήκης· Τὸν γραφέα αʹ τάξεως· Τὸν γραφέα γʹ τάξεως· Δύο κλητῆρας τῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Ἀναγνωστηρίου. Τὸν ὑπηρέτην. Ἡ κατὰ μῆνα μισθοδοσία ὁρίζεται:

Ὁ μισθὸς τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, τῶν ἐχόντων ἤδη διανύσει δεκαετῆ ὑπηρεσίαν, αὐξάνεται μηνιαίως, τοῦ μὲν βιβλιοφύλακος κατὰ δραχμὰς 30, τῶν δὲ ὑπαλλήλων καὶ κλητήρων κατὰ δραχ. 10. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς δύνανται ν’ ἀπολυθῶσι καὶ ν’ ἀντικατασταθῶσι δι’ ἄλλων μετὰ τὴν λῆξιν τῆς Βουλευτικῆς Συνόδου ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, προτάσει τοῦ ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης, οἱ δὲ ὑπάλληλοι καὶ οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτῆς. Οὐδεμία δαπάνη ἐπιτρέπεται διὰ τὸ προσωπικὸν πέρα τοῦ ἀναγεγραμμένου μισθολογίου ἐν τῷ παρόντι ἄρθρῳ καὶ ἐν τῷ προηγουμένῳ». (Εἶτα γίνεται δεκτὸς κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ὁ ἑπόμενος προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς ὡς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης αὐτῆς, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λο-

γιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἔχων ὡς ἑξῆς:)

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΤΗΣ Δʹ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΗΣ ΙΗʹ ΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ

ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΞΟΔΩΝ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

τῆς Δʹ Συνόδου τῆς ΙΗʹ Περιόδου

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου ἐπέρχεται οἰκονομία 46,200 δραχμῶν. Ἐξακολούθησις τῆς γʹ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων». Δὲν εἶναι ὅμως ἕτοιμον ἀκόμη καὶ ἀναβάλλεται. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσκλήσεως ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν διὰ τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§22Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον.

§24Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπὶ τῆς σημασίας τοῦ νομοσχεδίου εἶναι περιττὸν νὰ ἐκταθῶ. Ἀναμφισβητήτως πρόκειται περὶ φόρου, ὁ ὁποῖος ὡς πρὸς μὲν τὴν ἀρχὴν ἴσως εἶναι ὁ δικαιότερος ὅλων, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν εἶναι ἴσως ὁ δυσκολώτερος ὅλων. Καὶ βεβαίως ἐγὼ αὐτὸς δὲν θὰ ζητήσω νὰ ματαιώσω τὴν εἰσαγωγὴν τοιούτου νόμου εἰς τὴν Ἑλλάδα λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ ἔθνος· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσω, εἶναι νὰ δυνηθῶμεν τὸν φόρον τοῦτον νὰ καταστήσωμεν ἀνεκτὸν εἰς τοὺς φορολογηθησομένους. Πάντες γνωρίζετε ὁποίας δυσκολίας ὁ φόρος οὗτος ἀπήντησε πανταχοῦ ὅπου ἐπρόκειτο νὰ ἐφαρμοσθῇ· πάντες γνωρίζετε ὅτι τὴν σήμερον ἀκόμη ἐν Γαλλίᾳ τοῦτο δὲν κατορθώνεται, διατί; ἕνεκα τοῦ καταθλιπτικοῦ αὐτοῦ, ἕνεκα τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον διατρέχουσιν οἱ πολῖται νὰ γίνωσιν ὑποχείριοι τῶν λειτουργῶν ἔστω καὶ τῶν κατωτέρω τοῦ Κράτους πολλάκις, καὶ βλέπομεν ἀκόμη τὴν Γαλλίαν δυσκολευομένην νὰ παραδεχθῇ τὸν φόρον τοῦτον, διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ ἀναφέρει, λέγων ὅτι ὁ φόρος οὗτος προϋποθέτει τὴν ὕπαρξιν διοικητικῶν ὀργάνων καλῶς ἀμειβομένων, εἰς ἄκρον δὲ ἀμερολήπτων καὶ εὐσυνειδήτων. Καλλίτερον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπώσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ τί ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν, διὰ νὰ παραδεχθῶμεν τὸν φόρον. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι· ἔχομέν τι ἐξ ὅσων λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς; Ἔχομεν ὑπαλλήλους μὴ ἀμειβομένους; Ἔχομεν ὑπαλλήλους ἀμερολήπτους καὶ εὐσυνειδήτους; Ἀλλά, ἐὰν ὅλα ταῦτα δὲν ἔχωμεν, εἰς ποίους θέλει ἀνατεθῆ ἡ ἐξέλεγξις τῆς δηλώσεως; Καὶ ὁμολογῶ ὅτι, ὅτε ὁ Ὑπουργὸς ἐρωτηθεὶς τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν κατέθεσε τὸ νομοσχέδιον «καὶ πῶς θέλετε βεβαιώσει τὴν δήλωσιν;», ὅτε λέγω, ὁ Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, «ἐμπιστεύομαι εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν πολιτῶν Ἑλλήνων», ὅλοι ἠπορήσαμεν μέν, χαίροντες δὲ μονονουχὶ ἐχειροκροτήσαμεν τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλ’ ὅτε, Κύριοι, ἀνεγνώσαμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ εἴδομεν ὅτι ὅσα ὁ Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος δὲν εἶναι ἀκριβῆ, ἀλλ’ ὑποβαλλόμεθα ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τίνος, Κύριοι; ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος, ὡς ἐνθυμεῖσθε, πέρυσιν ἀκόμη, προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, δὲν ἤθελε νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν ὅσα ἐνομοθετήσαμεν, διότι ὁ νόμος λέγει ὅτι θὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν τὰ συμβόλαια εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ἐνοικίου, ὁ δὲ ἔφορος ὅσα συμβόλαια τῷ παρουσιάζοντο τὰ ἀπέρριπτεν ὡς δόλια καὶ ἐκ συνεννοήσεως συνταχθέντα, καὶ εἴδομεν τοὺς ἐντιμοτέρους πολίτας νὰ πληρώνωσι καὶ 20 καὶ 30 καὶ 70% περιπλέον τῶν ὅσα ὁ νόμος διατάσσει, καὶ εἴδομεν τοὺς πολίτας τούτους διαμαρτυρομένους ὁσάκις ὁ ἔφορος τοῖς ἔλεγε καὶ διατί δὲν ἤλθετε νὰ παραπονεθῆτε; —Καὶ πότε μᾶς εἰδοποιήσατε, κύριε ἔφορε;— Ἰδοὺ αἱ ἀποδείξεις σας, ἰδοὺ τὸ ἐπιδοτήριον τοῦ κλητῆρος. Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο εἰκονικόν! καὶ γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ὁ κλητὴρ ἐν τῇ οἰκίᾳ του μὲ δύο μάρτυρας ἔκαμεν ὅλας τὰς κοινοποιήσεις. Καὶ εἰς τοιαῦτα ἐπιδοτήρια στηριχθεὶς ὁ ἔφορος κατεδίκασε τοὺς συμπολίτας ἡμῶν νὰ πληρώσωσιν ἐναντίον τοῦ νόμου καὶ 20 καὶ 70% περιπλέον τοῦ νομίμου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τί δυνάμεθα νὰ περιμένωμεν παρὰ τοῦ ἐφόρου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος οὐδὲν πλέον θὰ ἔχῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἢ τὴν συνείδησίν του καὶ τὴν κρίσιν του; Θὰ προσβλέψῃ εἰς τὸν φορολογούμενον, θὰ τὸν κυττάξῃ εἰς τὰ μάτια καὶ θὰ τῷ εἴπῃ «λὲς ψεύματα». Κύριοι, νομίζω ὅτι, ὅτε τοιαῦτα παρουσιάζονται νομοσχέδια τόσον σπουδαῖα, ἀλλὰ μετὰ τοσαύτης ταχύτητος συνταχθέντα, δηλαδὴ ἐν διαστήματι μηνός, ὅτε, ἡμεῖς αὐτοί, ἀδυνατοῦμεν ἐξ ἐλλείψεως χρόνου νὰ εὕρωμεν τὰ τρωτὰ αὐτοῦ, ἐπιβάλλεται νὰ παραπέμψωμεν αὐτὸ εἰς ἐπιτροπὴν ὡς τάχιστα καὶ νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην τὸν καιρὸν νὰ μελετήσῃ, νὰ βελτιώσῃ αὐτά, νὰ φέρῃ ἔστω καὶ εἰδικά τινα σχέδια, καὶ τοῦτο διὰ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ζητεῖ, διότι ὁ τόπος ἔχει ἀνάγκην τῶν ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ νὰ τὰ φέρῃ ἄνευ καταθλίψεως τοῦ λαοῦ· διότι, Κύριοι, ἐὰν πρόκειται τοιοῦτο νομοσχέδιον νὰ παρουσιάσωμεν, νομίζω ὅτι δικαίως οἱ συμπολῖται ἡμῶν δικαιοῦνται νὰ μᾶς λιθοβολήσωσιν. Ἀλλά, Κύριοι, ὡς εἶπον, ὁ σκοπός μου δὲν εἶναι νὰ ματαιώσω τὸ νομοσχέδιον· δὲν εἶναι νὰ μὴ εὑρεθῶσι τὰ ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην τὸ ἔθνος. Τὰ ἑκατομμύρια νὰ εὑρεθῶσι, καί, ἐὰν μοὶ εἶχε δοθῆ καιρός, θὰ ἔφερον νομοσχέδιον ἐγὼ αὐτός, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Δυστυχῶς δὲν μοὶ εἶναι τοῦτο δυνατὸν σήμερον, διότι τοιαῦτα νομοσχέδια δὲν γίνονται ἐπὶ ποδός· ἀλλὰ θέλω ὑποδείξει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν μέτρα τινὰ γενικά, ὅπως πείσω αὐτὸν τοὐλάχιστον ἴσως ἀντὶ νὰ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν νὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ νὰ μελετήσῃ ἄλλως τὸ ζήτημα τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος. Καὶ εἶχον μὲν ἀναγνώσει εἰς τὰς ἐφημερίδας ὅτι ἐπρόκειτο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τὸ ἀποσύρῃ φέρων ἄλλον φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος ἐπίσης, ἂν καὶ φέρει ἄλλο ὄνομα ἐν Γαλλίᾳ (impôt mobilier), ἐνῷ ἀληθῶς εἶναι φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, διότι σήμερον εἶναι παραδεδεγμένον ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ὅτι τὸ ἐνοίκιον, τὸ ὁποῖον πληρώνει ὁ πολίτης, ἔχει ἀναλογίαν ἀρκετὰ σταθερὰν πρὸς τὴν περιουσίαν αὐτοῦ, καί, ἐάν τις φορολογήσῃ τὸ ἐνοίκιον, εἶναι βέβαιον ὅτι φορολογεῖ τὸ εἰσόδημα αὐτοῦ· καὶ ἤλπιζον ὅτι θὰ ἔβλεπον τουλάχιστον τοιοῦτόν τι νομοσχέδιον, διότι ὁπωσδήποτε ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου δὲν δύναται ὅλως αὐθαιρέτως ὁ ἔφορος νὰ ἀποφαίνηται. Ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ ἔχοντες ἐνοίκια ὅμοια καὶ ἀλληλοελέγχοντα. Τότε βεβαίως θὰ ἐμελετῶμεν τοιοῦτον νομοσχέδιον, ὅπως καταστήσωμεν αὐτὸ ὅσον ἔνεστιν ὀλιγώτερον καταθλιπτικόν· καὶ μάλιστα ἠδυνάμεθα ἴσως ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν πόσον καλλίτερον θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἴσως πολὺ περισσότερα ἑκατομμύρια παρ’ ὅ,τι ἐννοεῖ νὰ εἰσπράξῃ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, διότι ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι, ὅταν δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἀφαιρέσητε τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, ἀφαιρέσητε τὸ μεγαλείτερον μέρος τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ἀξιῶν, ἐλάχιστα θὰ φορολογήσῃ, καὶ τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐλπίζει ὁ κ. Ὑπουργός, δὲν θὰ τὰ ἴδῃ. Ἐπὶ τοῦ φόρου ὅμως ἐπὶ τοῦ ἐνοικίου, Κύριοι, τὰ πράγματα ἔχουσιν ἄλλως. Σήμερον ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἀνέρχεται εἰς 4,000,000, ὡς εἶπον. Ὡς γνωρίζετε, ἡ ἀναλογία τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῆς οἰκίας ποικίλλει ἀπὸ 5–8 5+8=6½. Μέσος ὅρος 6½. Ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ὅτι τὸ ποσοστόν....

§25Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ποῖον ποσοστόν; Τοῦ φόρου;

§26Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τοῦ φόρου.

§27Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀπὸ 6,30% ἕως 10,08% καὶ κλάσμα.

§28Φ. ΝΕΓΡΗΣ. 5 πληρώνουσιν αἱ μικρότεραι οἰκίαι καὶ 8 αἱ πολυτελέστεραι.

§29Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. 6,30% εἶναι τὸ ἐλάχιστον ὅριον, 10,08% τὸ μέγιστον.

§30Φ. ΝΕΓΡΗΣ. 6,30% τὸ ἐλάχιστον;

§31Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§32Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πιθανὸν νὰ ἔχητε δίκαιον. Δέχομαι τοὺς ἀριθμούς σας.

§33ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι ὁ ἐπαχθέστερος φόρος καὶ ὁ ἀδικώτερος.

§34Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Πολὺ καλά. Ἔστω. Ὁπωσδήποτε ἀκούσατε ὅσα θὰ εἴπω καὶ ἔπειτα ἀποφαίνεσθε. Εἴπετε 11 καὶ 6.

§35Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁ μέσος ὅρος ὁ ἀκριβὴς εἶναι 7,66. Ἐὰν βάλωμεν φόρον 7,66, θὰ εἰσπράξωμεν τὸ αὐτὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἰσπράττομεν τώρα μὲ τὸν προοδευτικὸν φόρον ἀπὸ 6,30% ἕως 10,08%.

§36Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔχετε κάμει τὸν λογαριασμὸν ἀκριβῶς;

§37Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα. Τὸ ἔχω εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§38ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διὰ νὰ καταλήξητε εὐκολώτερον εἰς τὸ συμπέρασμά σας, λάβετε ὡς μέσον ὅρον τὸν στρογγύλον ἀριθμὸν 8.

§39Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, κύριε συνάδελφε, καὶ λαμβανομένου 8% ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος εἶναι τὸ 1)12. Ἄρα, ἐὰν εἰσπράττωμεν 4,000,000, θὰ εἴπῃ ὅτι τὸ εἰσόδημα εἶναι 12×4=48,000,000. Ἐν τῇ ἐπιστήμῃ ἐπίσης εἶναι ἀνεγνωρισμένον ὅτι ὑπολογίζουσιν ὅτι ἡ περιουσία τῶν ἀνθρώπων εἶναι ἑπτὰ φορὰς μεγαλειτέρα ἀπὸ τὸ ἐνοίκιον. 50 Χ 7 = 350,000,000 εἶναι τὸ εἰσόδημα τῶν κατοίκων κατὰ τὸν λογαριασμὸν τοῦτον.

§40Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πόσον τοῖς ἑκατὸν θὰ λάβητε;

§41Φ. ΝΕΓΡΗΣ. 1%, ἀλλὰ δὲν θὰ τὰ εἰσπράξητε ὅλα, διότι θὰ ἀφαιρέσητε τὰς οἰκίας τὰς ἐχούσας μικρὸν ἐνοίκιον. Ἐγὼ παραδέχομαι ὅτι ἀντὶ τῶν 350,000,000 θὰ φορολογήσωμεν τὰ 200,000,000, Κύριοι. Λοιπόν, καὶ 1% ἐὰν βάλητε, θὰ εἰσπράξητε 2,000,000. Ἐὰν βάλητε 1½, θὰ εἰσπράξητε 3,000,000. Καὶ τοῦτο σχεδὸν μετὰ βεβαιότητος. Ἐνῷ ἐδῶ δὲν γνωρίζετε τί θὰ εἰσπράξητε. Ἀλλὰ τοῦτο λέγω, ἀναγνωρίζων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι μὲ τὸ σύστημα τοῦτο παρουσιάζεται πάλιν ὁ φόρος ὁ κακὸς δαίμων τοῦ πολίτου, καὶ ἤθελον καὶ ἐγὼ νὰ ἀποφύγωμεν τοῦτο, ὥστε συμφωνῶ μαζί σας ὡς πρὸς τοῦτο. Τί εἶπον; Εἶπον ὅτι εἶχον ἀκούσει ὅτι ἐπρόκειτο νὰ φέρητε τοιαύτην πρότασιν καὶ ὅτι εἶναι καλλιτέρα, διότι πρῶτον γνωρίζω ὁπωσοῦν ἀκριβῶς τί ποσὸν θὰ εἰσεπράξατε καὶ δεύτερον, διότι καὶ ὁ φόρος αὐτὸς δὲν ἠδύνατο νὰ ἐξογκωθῇ εἰμὴ μέχρις ὁρίου ὑπὸ τοῦ ἐφόρου. Ἀλλ’ ἐσκεπτόμην νὰ συντάξω νομοσχέδιον ὑπὸ τοὺς ἑξῆς ὅρους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἀφήρουν πάντα ἔλεγχον, καὶ παρακαλῶ νὰ προσέξητε. Οἱ πολῖται θὰ διῃροῦντο εἰς τάξεις κατὰ τὴν περιουσίαν αὐτῶν. Πρώτη τάξις. Οἱ ἄποροι μέχρις εἰσοδήματος 3,000. Δευτέρα τάξις. Ἀπὸ εἰσόδημα 3000–5000. Καὶ αἱ δύο αὐταὶ τάξεις δὲν θὰ ἐπλήρωνον τίποτε. Ὁπωσδήποτε τὰς σημειῶ χάριν τάξεως. Μετὰ ταῦτα ἐρχόμεθα εἰς τὰς ἄλλας τάξεις ἀπὸ 5– 10,000, 20–30,000 ἢ ἕως 40,000, μετὰ ταῦτα 40– 80.000 καὶ οὕτω καθεξῆς. Εἶπον ὅτι αἱ δύο πρῶται δὲν θὰ ἐπλήρωνον τίποτε καὶ ἡ πρώτη μάλιστα δὲν θὰ εἶχεν ὑποχρέωσιν οὔτε εἰς δήλωσιν.

§42Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πῶς θὰ εὕρητε τὴν περιουσίαν αὐτήν;

§43Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Περὶ εἰσοδήματος πρόκειται. Ἐὰν ἔχητε ὑπομονήν, θὰ ἀκούσητε. Ὅσοι θὰ εἶχον εἰσόδημα ἄνω τῶν 3,000 θὰ ἦσαν ἠναγκασμένοι νὰ δηλώσωσιν ὄχι τὸ εἰσόδημά των, ἀλλ’ ὅτι ἀνήκουσιν εἰς μίαν ἐκ τῶν τάξεων αὐτῶν· θὰ ἐδήλου τις π. χ. ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν τάξιν μεταξὺ 3 καὶ 5 χιλιάδων καὶ τότε δὲν θὰ ἐπλήρωνε τίποτε. Θὰ ἐδήλου ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν τάξιν μέχρι 5 καὶ 10 χιλιάδων, ὅτε θὰ ἐπλήρωνεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ὁρισθῇ διὰ τὴν τάξιν ταύτην, 50 δραχ. ἢ 75, ἓν ὡρισμένον ποσόν· ἢ θὰ ἐδήλου ὅτι τὸ εἰσόδημα αὐτοῦ εἶναι μεταξὺ 10 καὶ 20.000, ὅτε θὰ ἐπλήρωνεν ἄλλο ὡρισμένον ποσόν, ἔστω 150 ἢ 175—εἶναι ζήτημα λεπτομερειῶν. Διὰ τοῦ συστήματος τούτου, Κύριοι, θὰ κατορθώνωμεν πρῶτον ν’ ἀναγκάσωμεν ὅλους τοὺς πολίτας νὰ πληρώνωσιν, ἐκτὸς τοὺς ἐντελῶς ἀπόρους ἢ τοὺς ἔχοντας περιουσίαν κάτω τῶν 5.000. Οἱ ἄλλοι ἰδίᾳ πρωτοβουλίᾳ θὰ κατετάσσοντο εἰς ὡρισμένην τάξιν. Θὰ ἄφηνον δὲ ἐπὶ ἕν, δύο, τρία ἔτη ν’ ἀποδείξῃ ἡ πεῖρα τί θὰ ἀπέδιδον αἱ δηλώσεις αὗται τῶν πολιτῶν αἱ ἐντελῶς ἐλεύθεραι. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν ἐλπίδα, Κύριοι, ὅτι ἡ εὐσυνειδησία τῶν Ἑλλήνων ἐνώπιον τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα, θὰ τοὺς ἐμποδίσῃ νὰ δηλωθῶσιν εἰς τάξιν μικροτέραν ἐκείνης, εἰς ἣν ἀληθῶς ἀνήκουσι. Θὰ ἔχωμεν οὕτως ὡς ἔλεγχον τὴν κοινὴν γνώμην, διότι αἱ δηλώσεις θὰ δημοσιεύωνται. Τὸ μέτρον δέ, τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνω, ἔχει τὸ ἑξῆς καλόν, ὅτι οὐδεὶς πολίτης εἶναι ἠναγκασμένος νὰ εἴπῃ ῥητῶς τὴν περιουσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον, ὡς γνωστόν, ἀποφεύγει πᾶς τις. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει περιουσίαν μεταξὺ 10 καὶ 20 χιλιάδων, θὰ ἐξακολουθῇ νὰ χαίρῃ π. χ. παρὰ τῷ κόσμῳ ὅτι ἔχει περιουσίαν 20,000, ἐνῷ δὲν ἔχει παρὰ 10,000, ὡς ἐπίσης ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος, ἔχει περιουσίαν μεταξὺ 20 καὶ 40 χιλιάδων καὶ τοιουτοτρόπως, Κύριοι, δίδομεν καὶ εἰς τὸν κόσμον τὴν ἐλαστικότητα εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῆς περιουσίας του, τὴν ὁποίαν ἐπιθυμεῖ. Μόνην ὑποχρέωσιν ἔχει νὰ δηλωθῇ. Κύρωσις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης εἶναι ἡ ἑξῆς διάταξις, ἤτοι ὅτι, ἐὰν δὲν ἐδήλωνε τὸν ἑαυτόν του εἰς τάξιν τινά, τότε καὶ μόνον θὰ εἶχεν ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ τὸ δικαίωμα νὰ τὸν κατατάξῃ διοικητικῶς. Ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλωθῇ· δὲν δηλοῦται; Τότε ἐπεμβαίνει ἡ Ἀρχή. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, Κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον σᾶς προτείνω, θὰ φθάσωμεν εἰς εὐχάριστα οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, πολὺ μᾶλλον εὐχάριστα ἢ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως· ἄνευ καταθλίψεων, ἄνευ πιέσεως. Θὰ ἴδωμεν τοὺς πολίτας αὐτοὺς τοὺς ἰδίους νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν τάξιν, εἰς τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐγγραφῶσι, καὶ τότε θὰ εἰσπράξητε παρ’ αὐτῶν ἐπὶ τῇ βάσει φορολογίας κυμαινομένης περὶ τὸ 1%, δύο ἑκατομμύρια, ἢ τρία, ἐπὶ τῇ βάσει μεγαλειτέρας φορολογίας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ὑπερβῶμεν καὶ ὅριόν τι, διότι ὁ φόρος αὐτὸς ἐπιπροστίθεται εἰς τοὺς ἄλλους προϋπάρχοντας φόρους, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τῆς Κυβερνήσεως οὗτοι ἀφαιροῦνται καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐλάχιστα θὰ εἰσπραχθῶσι δι’ αὐτοῦ. Ταῦτα, Κύριοι, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς, διὰ νὰ δείξω ὅτι ὑπάρχει τρόπος νὰ κατορθώσωμεν νὰ εἰσπράξωμεν τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ εἰσπράξωμεν ἀπὸ τοὺς πλουσίους μὴ φορολογοῦντες τοὺς πτωχούς, ὅπως ἐπέλθῃ ἐξίσωσις δικαία μεταξὺ τῶν βαρῶν τῶν μὲν καὶ τῶν δέ. Ταῦτα τὰ ὀλίγα εἶχον νὰ εἴπω σήμερον, ἐπιμένων, Κύριοι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν καὶ ἀφεθῇ καιρὸς εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ τὸ μελετήσῃ, ὄχι νὰ τὸ φέρῃ μετὰ 2, 3, 4 ἡμέρας. Θὰ ἐπροτίμων ὅμως κατὰ πολὺ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅσα εἶπον, νὰ τὸ ἀποσύρῃ καὶ νὰ φέρῃ ἄλλο νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, μὲ τὸν αὐτὸν τίτλον, ἀλλ’ ἐντελῶς διάφορον.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ παραπομπῆς εἰς ἐπιτροπήν.

§45Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω τὸν λόγον, κ. Πρόεδρε.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Εὐταξίας.

§47Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, ὡς φαίνεται, παραγνωρίζει τελείως τόσον τὰς συνθήκας, ὑφ’ ἃς συνετάχθη καὶ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅσον καὶ τὸν ἐπιδιωκόμενον δι’ αὐτοῦ σκοπόν. Ἀπὸ πολλοῦ, Κύριοι, ἔχει σχηματισθῆ ἡ πεποίθησις παρ’ ἡμῖν ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἔχουσιν ἀναστραφῆ οἱ ὅροι, ἀντὶ δὲ νὰ φορολογῆται περισσότερον ἡ πλουσία καὶ ὀλιγώτερον ἡ μεσαία καὶ ἡ λαϊκὴ τάξις, συμβαίνει ὅλως τοὐναντίον.

§48Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πεποίθησις ἐσφαλμένη.

§49Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὴν ἰδικήν σας γνώμην, κατὰ τὴν γνώμην ὅμως τῶν πολλῶν ἡ πεποίθησις αὐτὴ εἶναι ὀρθὴ καὶ δικαία, διότι στηρίζεται εἰς αὐτὰ τὰ πράγματα. Ἔχομεν, Κύριοι, δύο κατηγορίας φόρων, τοὺς ἐμμέσους καὶ τοὺς ἀμέσους. Οἱ πρῶτοι ἐπιβαλλόμενοι ἐπὶ τῆς καταναλώσεως πλήττουσι πάσας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας. Οἱ ἄμεσοι ὅμως φόροι, ἐπιβαρύνοντες μᾶλλον τὰς εὐπόρους τάξεις, ἀποκαθιστῶσι τὴν φορολογικὴν ἀναλογίαν, ἥτις εἶναι ἓν τῶν κυριωτάτων γνωρισμάτων τῆς ἰσοπολιτείας, ὡς τοιαύτη δὲ ἀναγράφεται αὐτὴ καὶ ἐν τῷ καταστατικῷ χάρτῃ τῆς ἡμετέρας Πολιτείας, καθ’ ἣν «οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι ἐνώπιον τοῦ νόμου καὶ συνεισφέρουσιν ἀδιακρίτως εἰς τὰ δημόσια βάρη ἀναλόγως τῆς περιουσίας των». Ἀλλά, Κύριοι, ἀκριβῶς οἱ ἄμεσοι φόροι, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἐπιβαρύνωσι μᾶλλον τὴν πλουσίαν τάξιν, ἐν Ἑλλάδι πλήττουσι κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὴν λαϊκὴν καὶ τὴν μεσαίαν κοινωνικὴν τάξιν, ἥτις ἰδίως κύπτει τώρα ὑπὸ τὸ βάρος αὐτῶν, ὡς μαρτυροῦσι τρανῶς τὰ ἑξῆς παραδείγματα. Ὁ ἔγγειος στρεμματικὸς φόρος, βεβαιούμενος καὶ εἰσπραττόμενος παρ’ ἡμῖν ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, πλήττει ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὴν ἐργασίαν καὶ οὐχὶ τὸ κεφάλαιον· διότι καταβάλλει αὐτὸν συνήθως οὐχὶ ὁ κύριος τῆς γῆς, ἀλλ’ ὁ ἐργάτης, ὁ καλλιεργῶν γῆν ἀλλοτρίαν εἴτε ἐπὶ γεωμόρῳ εἴτε ἐπὶ μορτῇ. Ἐνῷ δὲ πᾶς ἄμεσος φόρος ἔπρεπε νὰ ἐπιβάλληται ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ὡς συμβαίνει τοῦτο ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν τῶν Τραπεζῶν καὶ καθόλου τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, ἐπὶ τῶν μικροϊδιοκτητῶν γεωργῶν πλήττει αὐτὸς τὴν ἀκαθάριστον πρόσοδον, ἥτις μόλις καὶ μετὰ βίας καλύπτουσα τὴν προσωπικήν των ἐργασίαν ἐκπροσωπεῖ κυρίως τὸ ἡμερομίσθιον αὐτῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν των καὶ τοῦτο γλίσχρον ὅλως καὶ οὐδέποτε ὑπερβαῖνον τὴν μίαν δραχμήν! Καὶ αὐτὸς ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος, ἐνῷ ἐπὶ τῆς λαϊκῆς καὶ μεσαίας κοινωνικῆς τάξεως ἀναλογεῖ πρὸς 8– 10% καὶ πλέον ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ἐπὶ τῶν πλουσίων, τῶν ἐχόντων ἐτήσιον καθαρὸν εἰσόδημα 50, 100 καὶ πλέον χιλιάδων δρχ., ἀναλογεῖ πρὸς 2, 1 καὶ ἥμισυ ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ἐνῷ δὲ ἡ μεσαία κοινωνικὴ τάξις, ἡ τῶν ἀστῶν, ἡ ἔχουσα συνήθως μόνον εἰσόδημα ἐνοίκια οἰκοδομῶν, καταβάλλει διὰ ταύτας φόρον 8% καὶ δὴ ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, χωρὶς δηλαδὴ νὰ λαμβάνωνται πρὸ ὀφθαλμῶν ἔξοδα ἐπισκευῶν, ἀπώλειαι ἐνοικίων ἐκ δυστροπούντων ἐνοικιαστῶν καὶ τόκοι ἐνυποθήκων δανείων, ἐνῷ οἱ σταφιδοκτήμονες μὲ τὰ πρόσθετα βάρη τῆς παρακρατήσεως καταβάλλουσι 40% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου των, αἱ Τράπεζαι, αἱ διάφοροι ἀνώνυμοι ἑταιρεῖαι καὶ οἱ κύριοι μεταλλείων ἐπιβαρύνονται μόνον μὲ 5% ἐπὶ τῶν καθαρῶν κερδῶν των, ἤτοι ἀφοῦ ἀφαιρέσωσιν ὅσα θελήσωσιν ἔξοδα ἐκ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου των. Ἔχομεν, Κύριοι, ἐν Ἑλλάδι τὴν μᾶλλον ἄδικον καὶ δυσανάλογον φορολογίαν. Περὶ τούτου νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη.

§50Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Βεβαίως ὑπάρχει.

§51Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε θὰ εἶσθε ὑμεῖς ὁ μόνος ἔχων τὴν τοιαύτην γνώμην, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας βεβαίως δὲν καλούμεθα τώρα νὰ νομοθετήσωμεν ἡμεῖς. Ἡμεῖς ἀπεφασίσαμεν νὰ προβῶμεν εἰς μεταρρύθμισιν τοῦ φορολογικοῦ μας συστήματος οὐχὶ ἐπὶ τῇ βάσει μεμονωμένων γνωμῶν, ἀλλὰ κατὰ γενικὴν ἀπαίτησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις σύσσωμος ἐξανέστη κατὰ τῆς βαρείας καὶ δυσανάλογου φορολογίας, ὑπὸ τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἔχει γονατίσει ἤδη. Ἡ ἐπανάστασις, Κύριοι, τῆς 15 Αὐγούστου ἐπεδίωξε πρὸ παντὸς τρία τινά, 1) τὴν σύντονον πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας, ὅπως παύσωσιν αἱ μέχρι τοῦδε ταπεινώσεις καὶ οἱ ἐξευτελισμοὶ τοῦ ἔθνους ἡμῶν καὶ δυνηθῇ αὐτὸ νὰ διεκδικήσῃ τὰ ἐθνικά του δίκαια· 2) τὴν ἀνόρθωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἐπαπειλουμένων ὑπὸ νέας πτωχεύσεως τοῦ Κράτους, χείρονος τῆς πρώτης, καὶ 3) τὴν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, καθ’ ἣν θ’ ἀνεκουφίζετο μὲν κατὰ τὸ δυνατὸν ἢ μεσαία καὶ ἡ λαϊκὴ τάξις ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε δυσβαστάκτων φορολογικῶν βαρῶν, θὰ ἐπεβαρύνετο δὲ ἀναλόγως ἡ πλουσία τάξις. Τὴν φορολογικὴν ταύτην μεταρρύθμισιν ἐψήφισεν ὁ λαὸς τῆς πρωτευούσης συνελθὼν τῇ 14 Σεπτεμβρίου εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως, ἐπεκρότησε δὲ καὶ ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν διὰ ψηφισμάτων του, γενομένων κατὰ τὴν αὐτὴν ἡμέραν. Τὴν τοιαύτην, Κύριοι, ἀπόφασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκτελοῦσα ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν σειρὰν νομοσχεδίων, δι’ ὧν ἐπιζητεῖται ἡ πραγματοποίησις τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως, πρώτιστον δὲ καὶ κυριώτατον πάντων εἶναι τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπιβάλλεται ὡς συμπληρωτικὸς τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων, ὁ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος. Ὁ φόρος οὗτος μέλλει νὰ ἐπιβαρύνῃ μόνον τὴν πλουσίαν τάξιν, ἥτις τώρα ἢ εἶναι ἀπηλλαγμένη παντὸς ἀμέσου φόρου ἢ δὲν φορολογεῖται ἐπαρκῶς. Καὶ ὑπὸ ἄλλην δὲ ἔποψιν ἡμεῖς ἐρχόμεθα νὰ ἐκτελέσωμεν ἀπόφασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρέπει, Κύριοι, ν’ ἀνορθώσωμεν καὶ νὰ προλάβωμεν νέαν πτώχευσιν τοῦ Κράτους, συγχρόνως δὲ νὰ ἐξεύρωμεν τὰ μέσα διὰ τὴν πολεμικὴν παρασκευὴν τῆς χώρας. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο ἀνάγκη πᾶσα νὰ βελτιώσωμεν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὡς ἀπέδειξα ἤδη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἰσηγούμενος τὸ νομοθετικὸν ἡμῶν ἔργον, κατὰ 20 περίπου ἑκατομμύρια. Ἡ τοιαύτη βελτίωσις δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ διὰ μόνης τῆς τακτοποιήσεως τῶν οἰκονομικῶν μας, διὰ μόνων τῶν οἰκονομιῶν καὶ τῆς ἐλαττώσεως πάσης περιττῆς ἢ μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίας δαπάνης τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πρέπει νὰ προσφύγωμεν καὶ εἰς νέους πόρους, τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ ὀφείλομεν συγχρόνως νὰ ἐπιχειρήσωμεν καὶ τὴν φορολογικὴν μεταρρύθμισιν, καθ’ ἣν θ’ ἀνεκουφίζομεν μὲν τὴν μεσαίαν καὶ τὴν λαϊκήν, θὰ ἐπεβαρύνομεν δὲ τὴν πλουσίαν τάξιν. Κυριώτατοι δὲ νέοι πόροι καθ’ ἡμᾶς εἶναι ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν, προσέτι δὲ ὁ τῶν κληρονομιῶν, ὧν τὰ νομοσχέδια πρόκεινται τώρα εἰς συζήτησιν, διότι αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη βάσις καὶ τῆς φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως, τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν ἐπ’ οὐδενὶ οὐδέποτε λόγῳ ἐννοεῖ ν’ ἀπομακρυνθῇ. Εἶμαι, Κύριοι, ἠναγκασμένος νὰ κάμω τὴν δήλωσιν ταύτην, ὅπως θέσω τέρμα καὶ εἰς τὰς διαφόρους διαδόσεις, αἵτινες σήμερον εὗρον ἠχὼ καὶ εἰς τὸν τύπον, καθ’ ἃς δῆθεν ἡμεῖς θεωροῦντες δυσεφάρμοστα τὰ περὶ ὧν ὁ λόγος νομοσχέδια, ἰδίᾳ τὸ περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος, δὲν θὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισίν των. Ἡμεῖς, ὡς ἄλλοτε, καὶ τώρα προκαλοῦμεν τοὺς ἀντιφρονοῦντας νὰ ὑποδείξωσιν ἄλλον τρόπον ἐπιλύσεως τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ζητήματος λυσιτελέστερον τοῦ ἡμετέρου, ὅτε εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παραχωρήσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν Ἀρχήν. Ἐνόσῳ ὅμως αὐτοὶ δὲν ἔχουσι νὰ ὑποδείξωσιν ἄλλον τρόπον τακτοποιήσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους ἀποτελεσματικώτερον τοῦ ἡμετέρου, ἄλλας οἰκονομίας σκοπιμωτέρας τῶν ἡμετέρων καὶ ἄλλους πόρους ὀλιγώτερον ἐπαχθεῖς ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς προτείνομεν, ἐνόσῳ ἀρκοῦνται νὰ κατακρίνωσι μόνον τὸ ἡμέτερον ἔργον, χωρὶς νὰ ὑποδείξωσιν ἄλλο καλλίτερον αὐτοῦ, οὕτω δ’ ἀφήνουσι νὰ ὑπονοηθῇ ὅτι οὐδεμία ὁδὸς σωτηρίας ὑπολείπεται, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἡμετέρων μέτρων, ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι ἐξ αὐτῶν καὶ μόνων ἐξαρτᾶται ἡ σωτηρία τοῦ Κράτους καὶ τοῦ Ἔθνους ἡμῶν. Μεταξὺ δὲ τῶν μέτρων τούτων διακηρύττω ὅτι καταλέγεται καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς νὰ θέσωμεν ἐν ἀνάγκῃ ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ταῦτα λέγων, Κύριοι, δὲν ἐννοῶ ὅτι θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν ἢ ὅτι θεωροῦμεν τὸ ἔργον ἡμῶν ἀλάθητον καὶ ἀνεπίδεκτον οἱασδήποτε τροποποιήσεως. Ἐγὼ παρεκάλεσα ἤδη τὴν Βουλὴν νὰ παράσχῃ ἡμῖν τὴν πολύτιμον συνδρομήν της εἰς τὸν ὅσον οἷόν τε τελειότερον καταρτισμὸν τῶν νομοσχεδίων μας συζητοῦσα αὐτὰ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστα, ἐδήλωσα δὲ ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι ν’ ἀποδεχθῶμεν πᾶσαν τροποποίησιν, συντελοῦσαν πράγματι εἰς βελτίωσιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἀποκρούωνται αὐτὰ κατ’ ἀρχὴν ἢ προτείνωνται τροπολογίαι ἀνατρέπουσαι αὐτὰς τὰς βάσεις των, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τότε εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ὑπεραμυνθῶμεν αὐτῶν ἀποδεικνύοντες ὅτι ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἐν τῷ δικαίῳ. Σᾶς ἀπέδειξα δὲ ἤδη, Κύριοι, τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς φορολογικῆς μεταρρυθμίσεως οὐ μόνον χάριν τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ ἐπιβαρύνσεως τῆς πλουσίας, ὅπως ἀνακουφισθῶσιν εἶτα ἐν μέτρῳ δικαίῳ ἡ μεσαία καὶ ἡ λαϊκὴ ἡμῶν τάξις. Πρώτιστος δὲ καὶ κυριώτατος τρόπος εἰς τοῦτο εἶναι ὁ διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος καὶ δὴ εἰς μόνην τὴν πλουσίαν τάξιν, τὴν οὐδόλως ἢ ἀνεπαρκῶς ὑποβαλλομένην νῦν εἰς ἄμεσον φορολογίαν. Ὁ φόρος, Κύριοι, τοῦ εἰσοδήματος θεωρεῖται καὶ εἶναι τὴν σήμερον ὁ τελειότατος πάντων. Ὑπ’ αὐτὸν καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογηθῶσι πάντες δικαίως καὶ ἀναλόγως τῆς περιουσίας των, ὡς διακελεύει καὶ τὸ ἡμέτερον Σύνταγμα, παρέχεται δὲ δι’ αὐτοῦ ἡ εὐκαιρία εἰς τὸ Κράτος ἐν ὥρᾳ ἐκτάκτου ἀνάγκης ν’ αὐξάνῃ τὰς προσόδους του, παρερχομένης δ’ αὐτῆς νὰ τὰς περιορίζῃ ἄνευ φορολογικῆς διαταράξεως. Διὰ τοῦτο εὐτυχεῖς θεωροῦνται αἱ χῶραι ἐκεῖναι, εἰς τὰς ὁποίας ἔχει ἐφαρμοσθῆ αὐτὸς πλήρης, ὡς ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Πρωσσία. Ἀλλὰ δὲν εἶναι εὔκολος ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ τοιούτου φόρου εἰς ὅλας τὰς χώρας, μάλιστα δὲ εἰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται ὑπὸ κρίσιν τῶν δημοσίων καὶ τῶν κατ’ ἰδίαν οἰκονομικῶν, δὲν ἔχουσι δὲ τὰ κοινωνικὰ καὶ πολιτικὰ ἤθη τόσον προηγμένα, ὥστε νὰ μὴ προσκόπτῃ ἡ ἐφαρμογή του εἰς καταπιέσεις ἐκ μέρους τῶν Ἀρχῶν καὶ εἰς καταδολιεύσεις ἐκ μέρους τῶν φορολογουμένων. Ἡ ἐφαρμογὴ δὲ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος πλήρους ἔχει ὡς ἀναγκαίαν συνέπειαν τὴν ὑποχώρησιν ἀπέναντι αὐτοῦ τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων, οἵτινες ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατίθενται ὑπὲρ τῶν δήμων. Ἰδοὺ οἱ λόγοι, δι’ οὓς θὰ ἦτο παρακεκινδυνευμένον δι’ ἡμᾶς νὰ ἐφαρμόσωμεν ἀπ’ εὐθείας ἐν Ἑλλάδι πλήρη τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος θυσιάζοντες οὕτω τὴν ἐκ τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων βεβαίαν πρόσοδον τοῦ Κράτους ὑπὸ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἄν θέλωμεν, Κύριοι, ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος νὰ εὐδοκιμήσῃ καὶ παρ’ ἡμῖν, πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν αὐτὸν ἐν ἀρχῇ, καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς προτείνομεν, ἤτοι ἐπιβάλλοντες αὐτὸν εἰς πᾶν ἐτήσιον εἰσόδημα ἀνώτερον μὲν τῶν 5 χιλ. δραχμ., μὴ ὑπαγόμενον δὲ εἰς ἄλλον ἄμεσον φόρον ἢ μὴ φορολογούμενον οὕτω πως ἐπαρκῶς. Πλὴν τούτου πρέπει νὰ καθιερώσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ τρόπον βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως ὅσον οἷόν τε ἤπιον καὶ μὴ καταπιεστικόν, ὡς γίνεται διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ὅταν δὲ ἐξοικειωθῶμεν οὕτω πως πρὸς αὐτόν, ὅταν σὺν τῷ χρόνῳ τὰ κοινωνικὰ καὶ πολιτικὰ ἡμῶν ἤθη προαχθῶσιν ἱκανῶς, τὰ δὲ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας ἐπιτρέψωσι τὸ πείραμα τῆς πλήρους ἐφαρμογῆς του, τότε, ἀλλὰ τότε καὶ μόνον, ἂς προβῶμεν εἰς αὐτήν. Τοιαύτην, Κύριοι, γνώμην ἔχοντες ἡμεῖς περὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος καὶ περὶ τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς του ἐν Ἑλλάδι, δὲν δυνάμεθα ἢ ν’ ἀποκρούσωμεν παντὶ σθένει τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὡς παραγνωρίζουσαν τελείως τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἀνατρέπουσαν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος τοὐλάχιστον δι’ ἡμᾶς τοὺς Ἕλληνας καὶ ὡς δυσχεραίνουσαν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν ἐφαρμογήν του παρ’ ἡμῖν. Ὁ κ. Νέγρης νομίζει ὅτι θὰ ἁπλοποιηθῇ καὶ θὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος φόρου, ἂν αὐτὸς ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, τὸ ὁποῖον πολλαπλασιαζόμενον ἐπὶ τὸ 7 θὰ ἀπέδιδε τὸ ἐτήσιον εἰσόδημα ἑνὸς ἑκάστου, ἐξ οὗ ἀφαιρουμένων τριῶν χιλιάδων τὸ ὑπόλοιπον θὰ ὑπεβάλλετο εἰς τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος.

§52Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ τάξις ἀπὸ 3,000 ἕως 5,000 δραχ. θὰ πληρώνῃ 5%, ἡ δὲ τάξις ἀπὸ 5,000 ἕως 10,000 δραχμ. θὰ πληρώνῃ 10%, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσῃ ὅτι ἀνήκει εἰς τὴν τάξιν αὐτήν.

§53ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τότε, Κύριοι, δὲν πρόκειται πλέον περὶ φόρου εἰσοδήματος, ἐπιβαλλομένου εἰς μόνα τὰ εἰσοδήματα, τὰ μὴ ὑπαγόμενα εἰς ἄλλον ἄμεσον φόρον ἢ μὴ ἐπαρκῶς φορολογούμενα οὕτω πως, ἤτοι περὶ φόρου ἐπιβαρύνοντος μόνους τοὺς πλουσίους, ὡς ἡμεῖς ἐννοοῦμεν αὐτόν. Δὲν πρόκειται κἂν περὶ πλήρους φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ὅστις ἐπιβαλλόμενος εἰς ὅλους τοὺς πολίτας θ’ ἀνεκούφιζεν αὐτοὺς ἐκ τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων, ὡς γίνεται ἀλλαχοῦ. Πρόκειται μᾶλλον περὶ ἑνὸς προσθέτου φόρου, ὅστις θὰ προσεπιβαρύνῃ κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὴν μεσαίαν κοινωνικὴν ἡμῶν τάξιν. Ὡς γνωστόν, Κύριοι, τοῖς πᾶσιν, ἡ μεσαία κοινωνικὴ τάξις ἐν Ἑλλάδι καταβάλλει τὴν σήμερον τοὺς πλείστους τῶν ἀμέσων φόρων, οἵτινες δι’ αὐτὴν δὲν εἶναι ἁπλῶς ἐπαχθεῖς, ἀλλ’ ἐνίοτε καταντῶσιν αὐτόχρημα λῃστρικοί. Εἰς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου δὲν ἐπικαλοῦμαι τὸ παράδειγμα τῶν σταφιδοκτημόνων, οἵτινες καταβάλλουσιν ὡς 40% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου των, ἀλλ’ ἀρκοῦμαι εἰς τὸ παράδειγμα τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἀποζώντων ἐκ τοῦ εἰσοδήματος τούτου, τοιοῦτοι δὲ εἶναι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ οἱ τῆς μεσαίας κοινωνικῆς τῆς ἄλλως ἀστικῆς λεγομένης τάξεως ἡμῶν. Αὐτοὶ καταβάλλουσι τώρα φόρον οἰκοδομῶν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου τούτων, ὁ φόρος δ’ αὐτός, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ἐξόδων ἐπισκευῆς, ἀπωλείας ἐνοικίων καὶ τόκων ἐνυποθήκων δανείων, ἀνέρχεται πολλάκις εἰς 20 καὶ 30% ἐπὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος Καθ’ ὃν δὲ χρόνον αὐτοὶ δικαίως ζητοῦσιν ἀνακούφισιν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀπηνοῦς φορολογίας, θὰ ἦτο ἡ ἐσχάτη ἀσπλαγχνία ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας νὰ ἐπιβάλῃ τώρα εἰς αὐτοὺς ἓν πρόσθετον βάρος, ὡς δῆθεν φόρον εἰσοδήματος, κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιατίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου. Δὲν ἐπιτρέπεται, Κύριοι, ἀμφιβολία περὶ τοῦ ὅτι ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ἐπιβαλλόμενος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, ὡς προτείνει ὁ κ. Νέγρης, θὰ ἐπιβαρύνῃ πρὸ παντὸς τὴν μεσαίαν κοινωνικὴν τάξιν. Αὐτὴ εἶναι ἠναγκασμένη ὑπὸ τὰς σημερινὰς κοινωνικὰς συνθήκας νὰ ὑποβάλληται εἰς πᾶσαν ἄλλην στέρησιν, ὅπως ἐκπροσωπῇ διὰ τῆς κατοικίας, ἥτις εἶναι πάντοτε δυσανάλογος πρὸς τὰ εἰσοδήματά της. Ὑπὲρ τοῦ ἐνοικίου δὲν διαθέτει αὐτὴ τὸ ἓν ἕβδομον τοῦ εἰσοδήματός της, ὡς ὑποθέτει ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ τὸ ἓν τέταρτον συνήθως. Πόσοι ὑπάλληλοι ἔχοντες μισθὸν 400 δραχμ. κατὰ μῆνα δὲν πληρώνουσιν ἐνοίκιον 100 δρ. κατὰ μῆνα, ἤτοι 1200 κατ’ ἔτος; Ἐνῷ δὲ τὸ πραγματικόν των εἰσόδημα εἶναι 4800, θὰ καταβάλλωσιν αὐτοὶ φόρον εἰσοδήματος, καθ’ ἣν βάσιν ἀποδέχεται ὁ κ. Νέγρης, δι’ 8400 δραχμ. Τοὐναντίον δέ, Κύριοι, οἱ τοκογλύφοι, ὧν τὸ ἐτήσιον εἰσόδημα ὑπερβαίνει πολλάκις καὶ τὰς 30 χιλ., διακρινόμενοι διὰ τὴν φιλαργυρίαν των, ἔχουσιν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις κατοικίας, ὧν τὸ ἐνοίκιον εἶναι συνήθως κατώτερον τῶν 50 δραχ. κατὰ μῆνα. Αὐτοὶ λοιπόν, ἂν γίνῃ ἀποδεκτὴ ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, θὰ καταβάλλωσι τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, ὃν θὰ καταβάλλῃ ὁ ὑπάλληλος ὁ ἔχων ἐτήσιον εἰσόδημα ἐκ 4,800 δραχμ. μόνον. Ἀλλά, Κύριοι, ἡ τοιαύτη φορολογία δὲν πρόκειται, ὡς παρατηρεῖτε, ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν φορολογικὴν ἀναλογίαν ἐν Ἑλλάδι, ὅπερ ἐπεζήτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ ἐπιτείνῃ ἔτι μᾶλλον τὴν ἤδη ὑφισταμένην φορολογικὴν δυσαναλογίαν. Εἰς τοῦτο ὅμως εἶναι ἀδύνατόν ποτε νὰ συναινέσωμεν ἡμεῖς. Ἂς ἔλθωσιν ἄλλοι ν’ αὐξήσωσιν ἀντὶ νὰ ἐλαττώσωσι τὰ ἤδη ἐπιβεβλημένα βάρη εἰς τὴν μεσαίαν ἰδίως κοινωνικὴν ἡμῶν τάξιν. Ἂς ἔχωσιν ὅμως αὐτοὶ τὴν εἰλικρίνειαν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀντὶ νὰ ἐπιβάλωσι φόρον εἰσοδήματος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου εἰς πάντας ἀδιακρίτως τοὺς πληρώνοντας ἄλλους ἀμέσους φόρους, φόρον εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον βεβαιούμενος καὶ εἰσπραττόμενος θὰ ἐμβάλῃ καὶ τὸ Κράτος καὶ τοὺς φορολογουμένους εἰς πολλὴν σύγχυσιν, ἀντί, λέγω, τοῦ τοιούτου φόρου τοῦ εἰσοδήματος, νὰ προτείνωσι μᾶλλον τὴν αὔξησιν ὅλων τῶν ὑφισταμένων ἤδη ἀμέσων φόρων ἐν Ἑλλάδι κατὰ 20 ἢ καὶ πλέον ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Τοῦτο θὰ ἦτο τὸ εἰλικρινέστερον καὶ τὸ ἁπλούστερον.

§54Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Διατί δὲν προτιμᾶτε καὶ σεῖς αὐτό;

§55ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα ἤδη ἀρκετὰ σαφῶς. Διότι δηλ. ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον εἰσοδήματος εἰς πάντας, ἀδιακρίτως τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων, τοὺς ὁποίους οὗτοι καταβάλλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἢ εἶναι ἀπηλλαγμένοι παντὸς ἀμέσου φόρου ἢ δὲν φορολογοῦνται οὕτω πως ἐπαρκῶς. Τοιοῦτοι δὲ εἶναι οἱ πλούσιοι, οἱ ἑκατομμυριοῦχοι, οἱ μεγάλοι εἰσοδηματίαι καὶ οἱ τοκογλύφοι, τοὺς ὁποίους σεῖς θέλετε νὰ ἀνακουφίσητε ἐκ τοῦ τοιούτου φόρου προτείνοντες τὸν πρόσθετον αὐτὸν φόρον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, διὰ τοῦ ὁποίου μόνον τὴν μεσαίαν κοινωνικὴν τάξιν θὰ προσεβαρύνετε. Ὀλίγας, Κύριοι, λέξεις ἔχω νὰ προσθέσω ἀκόμη, ὡς πρὸς τὴν βεβαίωσιν τοῦ προκειμένου φόρου. Εἴχομεν νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ τῶν δηλώσεων καὶ τοῦ ἀνιχνευτικοῦ λεγομένου συστήματος. Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἀπεφύγομεν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν τοῦ φόρου, διότι αὐτὸ εἶναι πολύπλοκον, προϋποθέτει δὲ ὄχι μόνον ὑπαλληλίαν τοῦ Κράτους πεφωτισμένην καὶ πεπειραμένην τὰ μάλιστα, ἀλλὰ καὶ ἤθη κοινωνικὰ καὶ πολιτικὰ προηγμένα, ὅπερ δυστυχῶς δὲν συμβαίνει παρ’ ἡμῖν. Ἐγὼ ἤδη κατὰ τὴν πρώτην εἰσήγησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐδήλωσα ὅτι ὁ φόρος τοῦ εἰσοδήματος, ὅπως εὐδοκιμήσῃ ἐν Ἑλλάδι, ἔπρεπε τὸ πρῶτον νὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τρόπον ὅλως ἤπιον καὶ ὡς τοιοῦτον προυτιμήσαμεν τὸν τῶν δηλώσεων. Ἔχει τις νὰ ὑποδείξῃ ἄλλον τρόπον ἠπιώτερον αὐτοῦ; Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ τὸν δεχθῶμεν. Ἐνόσῳ ὅμως δὲν γίνεται αὐτό, εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὰς δηλώσεις. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν ἀρέσκει εἴς τινας ὁ τρόπος τῆς ἐξελέγξεως καὶ ἐπαληθεύσεως, τὸν ὁποῖον καθιεροῦμεν ἡμεῖς. Μήπως ἐννοοῦσιν αὐτοὶ ὅτι πρέπει αἱ δηλώσεις νὰ μείνωσιν ἀνεξέλεγκτοι ὅλως; Τότε ὅμως εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν φόρον τοῦ εἰσοδήματος, διότι ἄνευ ἐξελέγξεως τῶν δηλώσεων εἶναι βέβαιον ὅτι οὐδὲν ἢ ἀνάξιον μόνον λόγου ποσὸν θὰ εἰσπράξωμεν. Τὴν ἐξέλεγξιν κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου ἀναθέτομεν εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ὅστις ἀνακαλύπτων ὅτι εἷς φορολογούμενος ἐδήλωσεν ἀνακριβῶς τὸ εἰσόδημά του ἢ παρέλιπεν ὅλως νὰ δηλώσῃ αὐτό, συντάττει κατ’ αὐτοῦ ἔκθεσιν, κατὰ τῆς ὁποίας ἐπιτρέπεται ἀνακοπὴ ἐνώπιον ἐπιτροπῆς παρεμφεροῦς πρὸς ἐκείνην, ἥτις ἐκδικάζει τὰς ἐνστάσεις τῶν φορολογουμένων κατὰ τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος ἢ τῶν οἰκοδομῶν. Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἐκτελεῖ χρέη εἰσηγητοῦ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ἥτις, κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, δικαιοῦται νὰ προσκαλῇ τοὺς φορολογουμένους νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον αὐτῆς, ἵνα παρέχωσι πληροφορίας καὶ προσάγωσιν ἀποδείξεις πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ πραγματικοῦ εἰσοδήματος αὐτῶν καὶ προσέτι νὰ ἐπιβάλῃ αὐτοῖς ὅρκον. Αὐτό, Κύριοι, δὲν εἶναι ἀνιχνευτικὸν σύστημα, ὡς ἐνόμισάν τινες, οὐδεμίαν ἔννοιαν ἔχοντες τοῦ πράγματος. Εἶναι δὲ ὅλως ἀνακριβές, ὡς ἰσχυρίσθησαν ἄλλοι ἐν τῷ τύπῳ, ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἢ οἱοσδήποτε ὑπάλληλος τοῦ Δημοσίου δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ προβαίνῃ εἰς ἐξέτασιν τῶν βιβλίων τῶν ἐμπόρων καὶ τῶν βιομηχάνων καὶ νὰ ἐκθέτῃ οὕτω τὴν πίστιν των. Τοιοῦτό τι ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τοῦ νομοσχεδίου μόνον ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων μετοχικῶν ἢ ἑτερορρύθμων ἑταιρειῶν, ὡς γίνεται ἄλλως καὶ μέχρι τοῦδε ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, προκειμένου περὶ βεβαιώσεως τοῦ φόρου τῶν καθαρῶν κερδῶν των. Εἶναι λυπηρὸν ὅτι δὲν διστάζουσί τινες νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοιαῦτα ἀνυπόστατα ἐπιχειρήματα πρὸς καταπολέμησιν τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, δι’ οὗ πρόκειται ν’ ἀποκατασταθῇ ἡ ἰσοπολιτεία ἐν Ἑλλάδι.

§56Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ ἰδία διαδικασία εἶναι κατὰ τὴν ἐπαλήθευσιν τοῦ φόρου τοῦ ἐπιτηδεύματος καὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἡ κατὰ τὸ νομοσχέδιον;

§57Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Προκειμένου περὶ ζητήματος τόσον σπουδαίου, δὲν προσεδόκων ποτὲ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ προέβαινεν ἀπὸ τοῦ βήματος εἰς δημοκοπίαν.

§58ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὤ! ὤ!

§59Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λέγω, δὲν τὸ ἐπίστευον, διότι, ἐὰν εἶχε προσέξῃ εἰς ὅ,τι εἶπον, ἢ μᾶλλον ἐὰν ἤθελε νὰ προσέξῃ, διότι δὲν ἠθέλησε νὰ προσέξῃ, θὰ εἶχεν ἀντιληφθῆ καλλίτερον ὅσα εἶπον. Καὶ τί εἶπον; Ὅτι ἐγὼ πρῶτος νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὁ φόρος οὗτος, δι’ οὓς λόγους ἀκριβῶς ἐπὶ τόσην ὥραν ἐξέθηκα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργός, μόνον καὶ μόνον ἵνα νομίσῃ ὁ κόσμος ὅτι αὐτὸς φροντίζει ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ ὅτι ἡμεῖς φροντίζομεν ὑπὲρ τῶν πλουσίων, εἶπεν ὅσα εἶπεν. Ἀλλ’ εὐτυχῶς ὁ λαὸς γνωρίζει ποῖοι φροντίζουσι δι’ αὐτὸν καὶ ποῖοι φροντίζουσι διὰ τοὺς πλουσίους. Καὶ τί ἐπρότεινα, κύριε Ὑπουργέ; Ἐπρότεινα ν’ ἀνεύρωμεν τὴν περιουσίαν τῶν πλουσίων καὶ νὰ τὴν φορολογήσωμεν, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀνεύρωμεν τίνι τρόπῳ; ὄχι βεβαίως καταθλίβοντες καὶ καταπιέζοντες καὶ ἀναγκάζοντες αὐτοὺς ν’ ἀνοίγωσι τὰ κατάστιχά των εἰς τὸν πρῶτον τυχόντα καὶ νὰ λέγωσι τὰ μυστικά των εἰς αὐτόν. Εἶναι γνωστὸν ὅτι εἰς τὴν Εὐρώπην, τὴν Πρωσσίαν, τὴν Ἀγγλίαν κλπ., οὐδέποτε ὑπάλληλος ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ λέξιν περὶ τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν: ἔχει πεποίθησιν ὅτι ἐν Ἑλλάδι ὁ ἔφορος ἢ ὁ γραμματεὺς θὰ συγκρατήσωσι τὰ μυστικὰ τῶν περιουσιῶν; Ἐὰν τοῦτο δὲν εἶναι βέβαιον, δὲν πρέπει νὰ προτιμήσωμεν τὸ σύστημα αὐτό. Φροντίζομεν διὰ τὸν λαὸν καὶ φροντίζομεν πλειότερον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ εἰς τὸν λαὸν περιλαμβάνονται πάντες, καὶ οἱ πλούσιοι καὶ οἱ πτωχοί. Νομίζομεν δὲ καὶ ἡμεῖς ὅτι τοὺς πλουσίους πρέπει νὰ φορολογήσωμεν περισσότερον, καὶ ἐννοοῦμεν ὅτι εἶναι καιρὸς οἱ ἄμεσοι φόροι νὰ αὐξήσωσι καὶ ἐννοοῦμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθωσι τὰ ἀντισηκώματα ἐκεῖνα τὰ ἀπαραίτητα εἰς τὰ βάρη τοῦ μεγάλου ὄγκου τῶν πτωχοτέρων. Ὅλα αὐτὰ τὰ εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπε νὰ προσποιηθῇ ὅτι δὲν τὰ ἤκουσεν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν Βουλήν, ἐὰν εἶπον ταῦτα κατὰ τὴν πρώτην φορὰν ἢ ὄχι. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐννοῇ διὰ τοῦ τρόπου τούτου νὰ κατορθώσῃ νὰ φέρῃ ἐμφύλιον πόλεμον ἐν Ἑλλάδι μεταξὺ τῶν πλουσίων καὶ τῶν πτωχῶν, ἐὰν ἐννοῇ ὅτι ὁ εἷς Ἕλλην πρέπει νὰ ὑποβλέπῃ τὸν ἄλλον καὶ ὄχι νὰ τὸν ἀγαπᾷ ὡς συμπολίτην του, βεβαίως δὲν θὰ εὕρῃ ἡμᾶς συμφώνους οὔτε θὰ τὸν ἀκολουθήσωμεν εἰς τοῦτο. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν, διότι περὶ αὐτῆς πρόκειται. Καὶ τί εἶπον; Εἶπον, ἀφήσατε τοὺς πολίτας νὰ ἐγγραφῶσιν ὅλοι εἰς τὰς τάξεις, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ ἐγγραφῶσι, καὶ εἶμαι πεπεισμένος ὅτι οἱ πλούσιοι πρῶτοι θὰ φιλοτιμηθῶσι νὰ ἐγγραφῶσιν, ἀλλ’ ἀφήσατε ἓν ἢ δύο ἔτη καὶ ἂν ἴδητε ὅτι δὲν προβαίνουσιν εἰς τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὴ ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ὑπόληψις, ὅπως συνετίσῃ αὐτούς, τότε ἔχετε δικαίωμα νὰ λάβητε μέτρα αὐστηρότερα. Πρότερον οὐδὲν δικαίωμα ἔχετε. Ἐὰν θέλητε νὰ τοὺς φορολογήσητε περισσότερον, τί σᾶς ἐμποδίζει μὲ τὸ σύστημα, ὃ προτείνω; Οὐδέν. Λοιπὸν θὰ ἐπιμείνω καὶ πάλιν καὶ ζητῶ παρὰ τῆς Βουλῆς ἐν ὀνόματι τοῦ λαοῦ καὶ ἐν ὀνόματι τῆς καταθλίψεως, ἡ ὁποία μᾶς ἐπαπειλεῖ, νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπήν.

§60ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς νομίζῃ ὅτι εἶναι δημοκοπία τὸ νὰ ἰσχυρίζηταί τις ὅτι ἡ φορολογία ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἄδικος, ἄνισος καὶ δυσανάλογος καὶ ὅτι ἑπομένως πρέπει νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως καταστήσωμεν αὐτὴν ἀνάλογον καὶ δικαίαν καὶ οὕτω ν’ ἀποκαταστήσωμεν ἐν Ἑλλάδι τὴν ἰσοπολιτείαν, τότε δεχόμεθα εὐχαρίστως τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον. Ἂν νομίζῃ ὅτι εἶναι δημοκοπία τὸ νὰ ὑποστηρίζῃ τις ὅτι εἶναι καιρὸς τέλος πάντων ἀντικείμενα πρώτης ἀνάγκης, ὡς τὸ πετρέλαιον καὶ ἡ σάκχαρις, ν’ ἀνακουφισθῶσιν ἐκ τοῦ ἐπαχθεστάτου δασμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον ὑποβάλλονται τὴν σήμερον καὶ ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς 300 περίπου ἐπὶ τοῖς ἑκατόν, καὶ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον εἰς ἀντικείμενα ὄχι τῆς πρώτης ἀνάγκης, ὄχι ἀπολαυστικά, ἀλλ’ ἐπιβλαβῆ διὰ τὴν ὑγείαν, ὡς τὸ οἰνόπνευμα καὶ αἱ ἐκρηκτικαὶ ὗλαι, τότε δεχόμεθα εὐχαρίστως τὸν χαρακτηρισμὸν αὐτόν. Ἐὰν νομίζῃ ὅτι εἶναι δημοκοπία τὸ νὰ θέλωμεν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους τινὰς δικαίους εἰς τὰς εὐπόρους τάξεις ἐπὶ τῇ ἐλπίδι τοῦ νὰ ἔχωμεν ἐντεῦθεν τοιαύτας προσόδους ὑπὲρ τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ ἀνακουφίσωμεν κατά τι τὰς ἀπόρους τάξεις, καταργοῦντες ἰδίᾳ δύο τῶν ἐπαχθεστέρων φόρων, τὸν τῶν ἀμπέλων καὶ τὸν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τότε δεχόμεθα καὶ πάλιν εὐχαρίστως τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦτον, τὸν ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἐπιρρίψῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Βουλευτής. Θὰ παρεκάλουν μόνον αὐτὸν νὰ μὴ νομίσῃ ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην τὸ πρῶτον ἀνεκηρύξαμεν ἡμεῖς τὰς ἀρχὰς ταύτας. Τὰς ὑποστηρίζομεν ἀνέκαθεν, ἀφ’ ὅτου πολιτευόμεθα. Καθ’ ὃν δὲ χρόνον ὁλόκληρος δ’ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξηγέρθη καὶ ζητεῖ νὰ τὰς ἐπιβάλῃ, ἡμεῖς οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ ἐκπληροῦντες τὴν θέλησιν αὐτοῦ. Δηλῶ δ’ ὅτι, ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς εἶναι τῆς γνώμης ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ τὸ ἐπεξεργασθῇ, οὐδεμίαν ἔχω ὡς πρὸς τοῦτο ἀντίρρησιν. Ἐγὼ καὶ κατὰ τὴν πρώτην ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου παρεκάλεσα τὴν Βουλὴν νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως καὶ νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιφέρουσα εἰς αὐτὸ τὰς ἀναγκαίας βελτιώσεις, καὶ τώρα ἐπαναλαμβάνω τὴν αὐτὴν παράκλησιν, ἀρκεῖ μόνον νὰ ταχθῇ βραχεῖα προθεσμία πρὸς τοῦτο πρὸς τὴν καταρτισθησομένην ἐπιτροπήν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραταθῶσιν ἐπὶ μακρὸν αἱ ἐργασίαι τοῦ Σώματος. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, ἂς συσταθῇ ἡ ἐπιτροπή, ἂς ταχθῇ δὲ εἰς αὐτὴν βραχεῖα προθεσμία.

§61ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ σχηματίσω ἐπιτροπήν;

§63ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§64Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀναγκάζομαι διὰ τρίτην φορὰν νὰ λάβω τὸν λόγον. Λυποῦμαι ὅτι καὶ μετὰ τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον ἐκ δευτέρου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπανέλαβεν αὐτὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶπε τὴν πρώτην φοράν, ὅτι δηλ. ἐγὼ ζητῶ νὰ φορολογῆται ὁ λαὸς καὶ αὐτὸς ζητεῖ νὰ φορολογῶνται οἱ πλούσιοι. Ὅλοι ἠκούσατε τί εἶπον. Εἶπον ὅτι τίποτε δικαιότερον δὲν ὑπάρχει τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος, τίποτε δικαιότερον ἢ νὰ πληρώνωσι καὶ οἱ πλούσιοι, καὶ αὐτοὶ πρέπει νὰ πληρώνωσιν, ἀλλὰ νὰ πληρώνωσιν ἄνευ καταπιέσεως, ἄνευ καταθλίψεως, ἄνευ τῶν μέσων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἱερὰ Ἐξέτασις μεταχειρίζεται καὶ μετεχειρίσθη. Διὰ τῆς προτάσεώς μου τοῦτο κατορθοῦται· διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ οἱ πλεῖστοι τῶν πλουσίων θὰ διαφύγωσιν ἀσφαλῶς. Ἀντιλαμβάνομαι ὅτι τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀναγνωσθῆ καὶ θέλει συζητηθῆ, ἀλλὰ θὰ ἔλθω εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ θὰ προσπαθήσω κατὰ δύναμιν νὰ πείσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπέλθωσι τροποποιήσες τινὲς εἰς τὰ ἀληθῶς παράλογα πράγματα, τὰ ὁποῖα περιέχει.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ τῶν κινητῶν ἀξιῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 1 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 2).

§66ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ βʹ ἐδαφίου ἡ φράσις «ὑποβληθεισῶν εἰς τὸν φόρον οἰκοδομῶν». Ἐπίσης τὸ γʹ ἐδάφιον τροποποιεῖται οὕτω: «Τὰ εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων ὑποβληθέντα εἰσοδήματα ἐπιτηδευματιῶν ὑπαλλήλων». Καὶ εἰς τὸ δʹ ἐδάφιον μετὰ τὴν διαγραφὴν τῶν λέξεων «ἄχρι ποσοῦ μὴ ὑπερβαίνοντος τὰς δραχ. 5000» προσθέτω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν· «τῶν μὲν καταβαλλόντων ἐτησίως φόρον ἐπιτηδεύματος ἄχρι 650 δραχ. ἐκπίπτονται εἰσοδήματα δραχ. 6500, τῶν δὲ καταβαλλόντων ἐτησίως φόρον ἐπιτηδεύματος 650–1000 δραχ. ἐκπίπτονται εἰσοδήματα δραχ. 10.000 καὶ τῶν καταβαλλόντων ἐτησίως φόρον ἐπιτηδεύματος ἄνω τῶν 1000 δραχ. ἐκπίπτονται εἰσοδήματα δραχ. 15.000».

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρετήρησεν ἡ Βουλή, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ἀναφέρονται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν φορολογοῦνται, δὲν ἀναφέρονται δ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φορολογοῦνται. Τοῦτο εἰς οὐδεμίαν νομοθεσίαν ὑπάρχει, εἶναι δὲ τοσοῦτο μᾶλλον περίεργον, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁρίζει...

§68ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον 1· ἐκεῖ ἀναγράφεται τί φορολογεῖται· ἐν τῷ ἄρθρῳ 2 ὑπάρχουσιν αἱ ἐξαιρέσεις.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ἐν τῇ Εὐρώπῃ φορολογεῖται τὸ εἰσόδημα καὶ φροντίζουσι νὰ ὁρίσωσι τί εἰσόδημα φορολογεῖται, μόνον δὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος φροντίζει νὰ εἴπῃ τί δὲν φορολογεῖται. Λέγω δ’ ὅτι εἶναι τοσούτῳ μᾶλλον περίεργον τοῦτο, ὅσῳ ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁρίζει ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ὡς τοιαῦτα δυνάμεθα νὰ ἀναφέρωμεν τὰ προερχόμενα ἐκ τόκων δανείων, διὰ γραμματίων καὶ συναλλαγματικῶν ἢ συμβολαίων, συνωμολογημένων, ἐνυποθήκων καὶ μὴ τοιούτων, καθὼς καὶ μεγάλα εἰσοδήματα ἐξ ἐλευθερίων τινῶν ἐπαγγελμάτων (ἰατρῶν, δικηγόρων, συμβολαιογράφων κλπ.), ὡς καί τινων τραπεζιτῶν ἢ μεγαλεμπόρων ἢ μεγαλοβιομηχάνων, εἰσοδήματά τινα ἐκ μεγάλων ἀγροτικῶν ἰδιοκτησιῶν, ἔτι δὲ καὶ τὰ προερχόμενα ἐκ ξένων χρεογράφων καὶ ἀξιῶν κλπ.». Ἐνῷ λοιπὸν ἐν τῇ ἐκθέσει του ὁρίζει ταῦτα, ὅπως κάμνουσιν εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὐδὲν ἀναφέρει. Καὶ τί θὰ συμβῇ; Θὰ σᾶς εἴπω ἀμέσως· θὰ νομοθετήσῃ ὁ ἔφορος. Καὶ θὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Λέγετε ἐν τέλει τοῦ 2 ἄρθρου: «ϛʹ Πᾶν ἄλλο εἰσόδημα, τοῦ ὁποίου ὁ φορολογούμενος κατέβαλε προηγουμένως τὸν ἀνήκοντα ἄμεσον φόρον περιβολίων, βοσκῶν, ἀμπέλων, ἐλαίου, ἢ δασικὸν δικαίωμα, ἢ φόρον ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου μεταλλείων, ἢ φόρον ἐπὶ τῶν εἰσοδημάτων τῶν κινητῶν ἀξιῶν». Καὶ ἐρωτῶ: τὸ τσιφλίκιον θὰ πληρώσῃ ἢ δὲν θὰ πληρώσῃ; Διότι μέχρι τοῦδε ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐθεωρήθη ὅτι ἀναπληρώνει τὸν ἔγγειον φόρον· ἄρα τὸ τσιφλίκιον θὰ φορολογηθῇ ναὶ ἢ ὄχι; Ποῖος θὰ ἀποφασίσῃ τοῦτο; Ὁ ἔφορος. Ὅ,τι θέλει ὁ ἔφορος θὰ γίνῃ· αὐτὸς θὰ νομοθετήσῃ, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ σιωπᾷ. Νομίζω ὅτι πρέπει, ἀντὶ νὰ γράψητε τί δὲν θὰ φορολογήσητε, νὰ γράψητε τί θὰ φορολογήσητε.

§70ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον 1 ἀναγράφει τὸν φορολογικὸν ὅρον τὸν ἐπιβαλλόμενον διὰ τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος ἐπὶ τῇ βάσει κλίμακος, ἀρχομένης ἀπὸ 1% ἐπὶ εἰσοδήματος 5,000–10,000 καὶ ἐξικνουμένης μέχρι 4% ἐπὶ εἰσοδήματος 50,000 δρχ. καὶ ἄνω. Τὸ ἄρθρον 2 ἀναγράφει τὰς ἐξαιρέσεις, διότι, ὡς ἐδήλωσα, δὲν εἶναι δίκαιον τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὑποβαλλόμενα ἤδη εἰς φόρον ἐπιτηδεύματος, οἰκοδομῶν, περιβολίων, βοσκῶν κλπ., νὰ τὰ ἐπιβαρύνωμεν τώρα μὲ νέον πρόσθετον φόρον, τὸν τοῦ εἰσοδήματος.

§71Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Οἱ πληρώνοντες φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν διατί δὲν περιλαμβάνονται εἰς τὰς ἐξαιρέσεις τοῦ 2 ἄρθρου; Εἷς κτηματίας, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὁ ὁποῖος ἔχει καὶ βόας ἀροτῆρας καὶ χωρίον ὁλόκληρον, καὶ καλλιεργεῖ, — ἐγὼ δὲν ἔχω εὐτυχῶς τοιαῦτα, — διατί νὰ μὴ ὑπάγηται εἰς τὰς ἐξαιρέσεις, ἀφοῦ πληρώνει φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν;

§72ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπίτηδες δὲν ἀνεγράφη αὐτὴ ἡ ἐξαίρεσις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι, ὡς ἀνήγγειλα ἤδη κατὰ τὴν γενικὴν εἰσήγησιν τῶν νομοθετικῶν μας μέτρων, σκεπτόμεθα προσεχῶς νὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ καταργῆται ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§73Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν τὸν καταργήσητε, εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§74Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ ὑποβάλητε ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τοιοῦτον νομοσχέδιον, οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ μὴ γίνῃ μία ἐξαίρεσις, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ ἀνέφερα. Τί ἐνδιαφέρει ἡμᾶς τί θὰ κάμητε σεῖς;

§75ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὐτὸ θὰ γίνῃ πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§76Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡμεῖς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τί ἐν νῷ ἔχετε νὰ πράξητε αὔριον ἢ μεθαύριον.

§77ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐὰν ἐπιθυμῆτε νὰ τὸ ἀναγράψωμεν, ἂς ἀναγραφῇ.

§78Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§79Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ· διατί ἡ διάκρισις μεταξὺ τῶν δανείων μέχρι τοῦ 1898, περὶ ὧν προνοεῖ ὁ νόμος περὶ Ἐλέγχου, καὶ τῶν μετὰ τὸ 1898 δανείων τῶν ἐθνικῶν, τῶν φερόντων τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Κράτους καὶ τὴν βεβαίωσιν ὅτι εἰς οὐδένα φόρον ὑπάγονται. Αὐτὴν τὴν διάκρισιν παρακαλῶ νὰ ἐξηγήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς διατί γίνεται.

§80ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω αὔριον.

§81Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔχω ὑπομονήν.

§82Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι καὶ τὸ εἰσόδημα τῶν καπνοφυτειῶν εἶναι ἐξαιρετέον ἀπὸ τοῦ εἰσοδήματος;

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζονται τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 4).

§84Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε, διότι περὶ τῶν συμφερόντων ὅλων τῶν πολιτῶν ἀφήνετε νὰ ἀποφασίσῃ μία ἐπιτροπὴ ἀμετακλήτως. Νομίζω, ὅτι, ὅταν ἔχωμεν δικαίωμα ἐφέσεως καὶ δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἶναι ὑπερβολικὸν νὰ ἀφήσητε εἰς μίαν ἐπιτροπὴν τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδίδῃ ἀμετακλήτους ἀποφάσεις καὶ νὰ ἐπιβάλῃ φόρους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ μὴ στηρίζωνται εἰς τὸ δίκαιον. Ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας.

§85ΑΓ. ΣΛΗΜΑΝ. Ἐπίσης ἐπιθυμῶ καὶ ἐγὼ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὸ ὅτι εἰς ἃ μέρη δὲν ὑπάρχει ἐπαρχιακὸς ταμίας καὶ οἰκονομικὸς ὑπάλληλος καλεῖται ὁ δήμαρχος ἢ ὁ πάρεδρος καὶ ὁ πρόεδρος τοῦ δημοτικοῦ Συμβουλίου. Δὲν φρονεῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἰς μέρη τινά, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι πολιτικὰ πάθη, τὰ δύο ταῦτα πρόσωπα ἐκ τῶν τριῶν τῶν ἀποτελούντων τὴν ἐπιτροπήν, πρόσωπα κατ’ ἐξοχὴν πολιτικά, δύνανται νὰ ἐπηρεασθῶσι κατὰ τὴν ἀπόφασιν αὐτῶν ἀπὸ τὰ πάθη των τὰ πολιτικά; Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργόν, ἂν δύναται, νὰ φέρῃ διάταξιν ὁρίζουσαν ὅτι ὁ οἰκονομικὸς ὑπάλληλος μεταβαίνει ἐπὶ τόπου καὶ μετέχει τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης.

§86Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Πρὸς ποῖον θὰ κοινοποιῆται, παρακαλῶ, ἡ ἀνακοπή; Πρὸς τὸν πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς; Ἀλλ’ οὗτος ποῦ θὰ ἔχῃ τὴν ἕδραν του; Νομίζω, ὅτι παρουσιάζονται πολλαὶ δυσχέρειαι, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἡ προθεσμία τῶν 15 ἡμερῶν εἶναι μικρά. Ἐπίσης πρέπει νὰ ὁρισθῇ, ἂν θὰ συντάσσηται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου ἢ ἐπὶ χαρτοσήμου. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 5).

§87Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ ζητήσω, κύριε Πρόεδρε, ὅπως εἰς τὸ ἐδάφιον 2, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι «ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς γενομένης ἀνακοπῆς δέον νὰ ᾖ ᾐτιολογημένη, ἵνα διαλαμβάνῃ κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας λοιπὰ ἀποδεικτικὰ μέσα» νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς προσθήκης «πλὴν μαρτύρων». Ἀλλοίμονον, ἂν ἔχωμεν καὶ ψευδομάρτυρας ἢ συκοφάντας!

§88Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς εἶναι οὐσιωδεστάτη, διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῶσι μάρτυρες περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ τί ἔχομεν εἰς τὰ θυλάκιά μας;

§89Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη λαμβάνει δικαστικὸν χαρακτῆρα καὶ δικαιοῦται νὰ προσκαλῇ τὸν φορολογούμενον νὰ παρουσιάζηται ἐνώπιόν της. Ἔπρεπε νὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἰς τὸν τόπον τῆς δῆθεν ἐλευθερίας, ἵνα ὑποβάλλωνται τοιαῦται διατάξεις πρὸς ἐπιψήφισιν.

§90ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νομίζει ὁ κ. συνάδελφος ὅτι πρέπει οἱ φορολογούμενοι ἀνακόπτοντες τὰς κατ’ αὐτῶν ἐκθέσεις τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ δικάζωνται ἐρήμην. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐναντίαν γνώμην, θεωροῦμεν σκόπιμον καὶ δίκαιον νὰ ἐμφανίζωνται ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς οἱ ἀνακόπτοντες. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι ἐπιβάλλομεν εἰς τοὺς ἐφόρους τὴν ἀπόδειξιν καὶ οὐχὶ εἰς τοὺς φορολογουμένους. Ἀλλὰ τοῦτο γίνεται μᾶλλον πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν τῶν φορολογουμένων, οἵτινες ὡς ἐκ περισσοῦ ἐμφανιζόμενοι ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς δύνανται ν’ ἀντικρούσωσι τὰς ἀβασίμους ἀποδείξεις τῶν ἐφόρων. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 7).

§91ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἐδάφιον γʹ τὸ καὶ τελευταῖον νὰ διαγραφῇ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἐδάφιον «ἐπὶ τῶν τόκων καὶ ἐν γένει τῶν προσόδων τῶν ὁμολογιῶν τῶν ἀνωνύμων μετοχικῶν ἑταιρειῶν» διαγράφεται. (Ψηφίζονται εἶτα τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 8).

§93ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 νὰ διαγραφῇ τὸ ἐδάφιον δʹ.

§94Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Δὲν θὰ πληρώνωσι πλέον φόρον οἱ τόκοι τῶν ὁμολογιῶν καὶ τῶν μερισμάτων τῶν μετοχῶν;

§95ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν διαγράφεται ἐκ τοῦ ἄρθρου 8 τὸ ἐδάφιον δʹ ἔχον οὕτως· «ἐπὶ τοῦ ὁλικοῦ ποσοῦ τῶν τόκων καὶ ἐν γένει προσόδων, ὅπερ καταβάλλεται εἰς τοὺς ὁμολογιούχους τῶν τίτλων τῆς ἑταιρείας». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 9).

§97Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Τὰ εἰσοδήματα τῶν κινητῶν ἀξιῶν δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν φορολογίαν τοῦ εἰσοδήματος;

§98ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι καὶ αὐτά. (Ἱλαρότης).

§99Γ. ΚΑΤΣΙΝΑΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν. (Ἱλαρότης). (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 9 καὶ τὰ ἄρθρα 10–13). Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§100Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἑταιρεία δὲν δίδει μερίσματα—καὶ ἔχομεν παραδείγματα —, πόθεν θὰ λάβῃ τὸν νέον αὐτὸν φόρον τὸ Δημόσιον ἢ ἡ ἑταιρεία, ἂν ἐξαναγκασθῇ νὰ τὸν καταβάλῃ;

§101Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν δίδῃ.

§102Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δίδει. Λοιπὸν θέλετε ν’ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸ κεφάλαιον; Πολὺ καλά.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§104Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου λέγει ὅτι ἐντὸς τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου ἑκάστου ἔτους θὰ ὑποβάλλῃ ὁ φορολογούμενος τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τὴν οἰκείαν δήλωσιν, λέγει δὲ ἐν ἄρθρῳ 16, ὅτι «ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου 1910». Τὸν παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ἑξῆς γεγονότος, ὅτι, ἂν ἡ ἕναρξις τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου παραμείνῃ ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 16 ἀναγράφεται, θὰ ἔχωμεν ὑποχρεωτικὴν διὰ τὸν φόρον δήλωσιν ἐντὸς τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου· ποίων εἰσοδημάτων; τῶν τοῦ 1909; Ἀλλὰ τὰ εἰσοδήματα ταῦτα ἀνάγονται εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν ὁ νόμος δὲν εὑρίσκεται ἐν ἰσχύϊ, δηλαδὴ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1909. Ἀλλὰ καὶ τὰ εἰσοδήματα τοῦ ἔτους 1910 θὰ γνωρίζῃ ὁ εἰσοδηματίας μόλις τῇ 31 Δεκεμβρίου 1910. Τότε τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1910 τίνος ἔτους εἰσοδήματα θὰ δηλώσῃ; Ἐὰν πρόκειται νὰ δηλώσῃ τὰ εἰσοδήματα τοῦ 1909, τότε ἐρχόμεθα ἐπὶ προσόδου ἀποκτηθείσης καὶ ἐν ἀπολύτῳ δικαιώματι καταναλωθείσης πρὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον. Τοῦτο ἀντίκειται εἰς τοὺς κανόνας πάσης δικαιοσύνης, τὸ νὰ φορολογήσωμεν εἰσοδήματα καταναλωθέντα ἤδη, πρὶν ἐπ’ αὐτῶν νόμῳ ἐπιβληθῇ φόρος. Παρακαλῶ νὰ προσέξητε πολὺ εἰς τοῦτο.

§105ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, πάντοτε θὰ γίνῃ ἡ δήλωσις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματος τοῦ προηγουμένου ἔτους. Κατ’ ἀκολουθίαν ὁ νόμος θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1910, αἱ δηλώσεις ὅμως θὰ γίνωσι τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1911. Τοῦτο εἶναι τὸ φυσικὸν καὶ δίκαιον, τοῦτο δ’ ἐννοοῦμεν καὶ ἡμεῖς. Ὁ φορολογούμενος ἐντὸς δύο μηνῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους θὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γινώσκῃ τὸ κατ’ αὐτὸ εἰσόδημά του ὅπερ θὰ δηλώσῃ, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς δηλώσεώς του ὁρισθῇ ὁ φόρος αὐτοῦ. Τὸ πρᾶγμα εἶναι τόσον ἁπλοῦν καὶ εὐεξήγητον, ὥστε ἀπορῶ ποῦ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος στηριζόμενος ἰσχυρίζεται ὅτι ὁ φορολογούμενος ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τὸ εἰσόδημά του τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1912.

§106Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Στηρίζομαι εἰς τὴν διάταξιν ἐν ἄρθρῳ 16, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου ἄρχεται τῇ 1ῃ Ἰανουαρίου 1910. Μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1909 ὁ νόμος οὗτος δὲν ἰσχύει. Ἦλθεν ὁ Φεβρουάριος τοῦ 1910. Ποίαν δήλωσιν θὰ ποιήσηται ὁ φορολογούμενος; Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματος τοῦ 1909;

§107ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματος τοῦ 1909 θὰ δηλώσῃ διὰ τὸ 1910.

§108Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχεσθε δι’ ὀπισθενεργοῦ δυνάμεως τοῦ νόμου νὰ φορολογήσητε εἰσοδήματα μέχρι τῆς ἰσχύος αὐτοῦ κτηθέντα, χωρὶς νὰ φορολογῶνται νόμῳ.

§109Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δηλώσῃ ῥητῶς, σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἂν ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ἡ φορολογία θὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὰ προηγούμενα.

§110ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὸ μέλλον εἶπον· τὸ ἐδήλωσα ἤδη.

§111Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν ἐπὶ μίαν ἑβδομάδα, ὅπως μοὶ δώσῃ καιρὸν καὶ ἑτοιμάσω νομοσχέδιον, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅσα εἶπον. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅταν καταθέσω τὸ νομοσχέδιον καὶ θελήσῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ συζητήσῃ, ὅτι θέλει τὸ θεωρήσει ἄξιον λόγου, ἵνα τὸ ψηφίσῃ. Ζητῶ λοιπὸν προθεσμίαν μιᾶς ἑβδομάδος, ἵνα παρασκευάσω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου;

§113Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐκ τῆς γενομένης συζητήσεως, κ. Πρόεδρε, καὶ τῆς ἐπισταμένης ἀναγνώσεως τῶν ἄρθρων τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, μοὶ ἐνεπνεύσθη ἡ πεποίθησις— ἴσως εἶναι πεπλανημένη—, ὅτι οἱ πλούσιοι δὲν φορολογοῦνται διὰ τῶν νέων φόρων. Δὲν θέλω μὲ τοῦτο νὰ κακίσω τὴν ἀγαθὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος βεβαίως διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσηγήθη, ἐθεώρει ὅτι φορολογοῦνται κυρίως οἱ πλούσιοι. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ἀδικαιολόγητον τὴν ταραχὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Χαλκίδος....

§114Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία ταραχή.

§115Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. .... ὁ ὁποῖος ἀνεμίχθη εἰς τὴν συζήτησιν φρονῶν πράγματι ὅτι ὡς πλούσιος φορολογεῖται. Ἐγὼ θὰ ἐθεώρουν πραγματικὴν φορολογίαν τῶν πλουσίων —διότι καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὑπάρχουσιν ἀρκετοὶ εὐτυχῶς πλούσιοι—, ἂν οἱ Κύριοι οὗτοι, οἱ πλούσιοι δηλαδὴ ἐν γένει ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα, ὑπεχρεοῦντο νὰ δηλώσωσι τὴν περιουσίαν αὑτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς περιουσίας αὑτῶν νὰ πληρώσωσι. Διότι, ἐὰν δεχθῶμεν ὅτι ὁ κ. Καραπᾶνος αἴφνης, ἢ ὁ κ. Καλογερόπουλος, ἢ ὑποτεθείσθω ὅτι εἷς οἱοσδήποτε ἔχων 25 οἰκοδομὰς πληρώνει τὸν φόρον τῶν 25 τούτων οἰκοδομῶν, καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει μίαν μόνην οἰκίαν πληρώνει συγχρόνως τὸ ἴδιον, διότι τὸν φόρον τῶν 24 οἰκοδομῶν πληρώνει οὐχὶ ὁ εἰσοδηματίας, ἀλλ’ οἱ ἐνοικοῦντες, αὐτὸς δὲ πληρώνει μόνον τὸν φόρον τῆς οἰκίας, εἰς τὴν ὁποίαν κάθηται, οὐδεμία τότε ἐπίσης φορολογία ὑπάρχει. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς ἰδέας ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ μελετήσῃ, ὅταν τὸ νομοσχέδιον θὰ ἔλθῃ εἰς βʹ συζήτησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι φρονῶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου φορολογοῦνται κυρίως οἱ ἐπιτηδευματίαι, φορολογοῦνται οἱ ἔμποροι· καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω πῶς. Ἐὰν εἷς ἐπιστήμων, ὁ ὁποῖος κατορθώνει διὰ τῆς ἱκανότητος αὑτοῦ νὰ κερδίζῃ περισσότερα τῶν ὅσα κερδίζει εἷς ἕτερος, βεβαίως δὲν θὰ φορολογηθῇ μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 5.000 δραχμ., πέρα ὅμως τῶν 5,000, ἂν κερδίζῃ 20,000 κατ’ ἔτος, οὗτος θὰ φορολογῆται καὶ πλέον, καὶ ἡ φορολογία αὕτη διὰ τὸν ἐπιτηδευματίαν, διὰ τὸν ἄνθρωπον τῆς μεσαίας τάξεως, εἶναι βεβαίως βαρυτάτη· ἐπίσης τοιαύτη θὰ εἶναι καὶ διὰ τὸν ἔμπορον, βαρυτέρα ἴσως ὡς ἐκ τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Διὰ τούτων, κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ κατά τι τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, ὁ ὁποῖος, ὅτε ὑπέβαλε τὰ νομοθετικὰ μέτρα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐχειροκρότησα διὰ τὸ θάρρος, τὸ ὁποῖον εἶχεν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν μέτρα τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησεν ὅτι ὡς ἐκ τῶν ἀναγκῶν ἐπεβάλλετο νὰ ὑποβληθῶσιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν θέλῃ νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας, νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιόν του, καὶ νὰ φορολογήσῃ πραγματικῶς τοὺς πλουσίους.

§116ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶπον ἤδη καὶ πρὶν ὅτι δύο συστήματα βεβαιώσεως τοῦ φόρου τοῦ εἰσοδήματος ὑπάρχουσι, τὸ τῶν δηλώσεων καὶ τὸ ἀνιχνευτικόν. Τὸ ἀνιχνευτικὸν σύστημα θὰ παράσχῃ ἀφορμὴν εἰς πολλὰς καὶ παντοίας καταχρήσεις, τὰς ὁποίας ὅπως ἀποφύγωμεν, ἐπροτιμήσαμεν ἡμεῖς τὸ σύστημα τῶν δηλώσεων καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐξελέγξεως καὶ ἐπαληθεύσεως αὐτῶν, τὸν ὁποῖον ἀπεδέχθημεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐπαναλαμβάνω δ’ ὅτι εἴμεθα πρόθυμοι, ἂν ἄλλοι ὑποδείξωσι τελειότερον τρόπον πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας τῶν δηλώσεων, νὰ προτιμήσωμεν αὐτόν. Ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν ὅτι ἄλλον τρόπον δὲν γνωρίζομεν, ἐκεῖνο δέ, τὸ ὁποῖον ἀποκρούομεν κατ’ ἀρχήν, ἦτο τὸ ἀνιχνευτικὸν σύστημα, τόσον διὰ τὰς καταπιέσεις τῶν φορολογουμένων, εἰς ἃς θὰ παρεῖχεν αὐτὸς ἀφορμήν, ὅσον καὶ διότι ὁ φόρος αὐτὸς ἔπρεπε νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογὴν ἐν ἀρχῇ κατὰ τρόπον ὅλως ἤπιον. Τώρα εὑρισκόμεθα πρὸ δύο ἄκρων ἀντιθέσεων. Ἄλλοι μὲν θεωροῦσι τὸν τρόπον τῆς ἐξακριβώσεως τὸν καθιερούμενον ὡς ἄγαν αὐστηρόν, ὡς ἐπιτρέποντα εἰς τὸν δημόσιον ὑπάλληλον νὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ οἰκογενειακὸν ἄσυλον τῶν φορολογουμένων καὶ ν’ ἀνακαλύπτῃ καὶ παραδίδῃ εἰς τὴν δημοσιότητα δὲν ἠξεύρω ποῖα μυστικὰ αὐτῶν. Ἄλλοι δὲ ἰσχυρίζονται τοὐναντίον ὅτι εἶναι τόσον ἁπλοῦς καὶ τόσον ἀφελὴς ὁ ὑφ’ ἡμῶν προτεινόμενος τρόπος τῆς ἐξακριβώσεως τῶν δηλώσεων, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ εἰσπράξωμεν ἄξιον λόγου ποσὸν ἐκ τοῦ φόρου. Τί ἀποδεικνύει τοῦτο; Ὅτι τὸ νομοσχέδιον τέμνει τὴν μέσην ὁδόν, τὴν μόνην ὀρθὴν καὶ δικαίαν, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν ἐννοοῦμεν ἡμεῖς ν’ ἀπομακρυνθῶμεν.

§117Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως ὁ Βουλευτὴς Ἀττικῆς θὰ ὑποτίθεμαι ἐγώ.

§118ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι. Ὁ κ. Σκουζές (ἱλαρότης).

§119Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ ζωηρότης, τὴν ὁποίαν ὁμολογουμένως ἐπέδειξα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δηλῶ ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν θὰ πληρώσω ἐγὼ οὐδὲ λεπτόν, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἰδικοῦ μου θὰ ἐπλήρωνον. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἀρκεῖ, διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς διατρέχει τὸν κίνδυνον μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ καταθλίψῃ τὸν κόσμον καὶ νὰ μὴ εἰσπράξῃ εἰμὴ ἐλάχιστα. Λέγει· τί μυστικὰ θὰ εἶναι αὐτά, τὰ ὁποῖα δὲν θέλει νὰ εἴπῃ ὁ φορολογούμενος; Καὶ πόσοι ἔμποροι, τοὺς ὁποίους νομίζομεν πλουσίους, εὑρίσκονται εἰς τὴν στιγμὴν τῆς πτωχεύσεως; Αὐτοὶ οἱ ἔμποροι λοιπὸν εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῶσι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ ὑπάγωσι νὰ εἴπωσιν εἰς τὸν ἔφορον· αὔριον χρεοκοποῦμεν; Νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε κἂν νὰ λεχθῶσιν αὐτά.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐκ δραχ. 2.392.000 ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Ἐσωτερικῶν καὶ Ναυτικῶν τῆς χρήσεως 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Αʹ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐκ δραχ. 3.346.232.45 ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων Οἰκονομικῶν, Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως 1909». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως 1908 ἐκ δραχ. 80.274.17». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγήσεως ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 23.000 πρὸς ἀνέγερσιν ἑνὸς ὀρόφου ἐπὶ τῆς μεσημβρινῆς πλευρᾶς τοῦ Καπνεργοστασίου Ἀθηνῶν δι’ ἐγκατάστασιν Καπνεργοστασίου διαμετακομίσεως». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νόμου ΧΛʹ τῆς 27 Ἰουνίου 1877». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ ἀνάγνωσιν).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 μ. μ.).