1909.10.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 10.

τῆς 5ης Ὀκτωβρίου 1909.

(Δευτέρα)

Προεδρία κ. Ἀλεξάνδρου Σ. Κ. Ῥώμα.

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου ὥρᾳ 5 μ. μ. ἡ Βουλὴ εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων 120 Βουλευτῶν).

§1Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ἐρώτησίν μου περὶ λαχείων, διατυποῦται ἐν τοῖς Πρακτικοῖς κατ’ ἀλλοῖον τρόπον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε ῥητῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 3 δὲν ἀφορᾷ τοὺς κατόχους λαχειοφόρων ὁμολογιῶν ξένων δανείων, χωρὶς νὰ κάμῃ τὴν ἐπιφύλαξιν, τὴν ὁποίαν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ἀναφέρεται ὅτι ἔκαμεν.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ διωρθώθη ὑπὸ τοῦ ἰδίου τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§3Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις εἰς τὰ Πρακτικὰ πρέπει νὰ περιλαμβάνηται ῥητῶς ὅ,τι ἐλέχθη.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε νὰ διορθωθῇ. Τὰ Πρακτικὰ διορθωθέντα ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ πρὸς τὴν Βουλήν: 1) Ὁ Ἐμπορικὸς σύλλογος Μεσσήνης ἐπιδοκιμάζων τὰς οἰκονομίας τῆς Κυβερνήσεως ἐκφράζει εὐχήν, ὅπως μὴ καταργηθῶσι τὸ Ταμεῖον καὶ ἡ Ἐφορία Μεσσήνης, καθόσον ἡ ἐπαρχία αὕτη θὰ ὑποστῇ ἀνυπολογίστους ζημίας· 2) Οἱ Κρῆτες φοιτηταὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀπαλλαχθῶσι τῶν διὰ τὰς διδακτορικάς των ἐξετάσεις ἀπαιτουμένων τελῶν· 3) Οἱ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης παρακαλοῦσιν, ὅπως περιορισθῇ εἰς τὸ ⅓ ἡ εἰς αὐτοὺς ἐπιβεβλημένη ποινή· 4) Ὁ κ. Ἰω. Νικολαΐδης παρακαλεῖ, ὅπως χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ὑπηρεσίας οἱ συνταξιοῦχοι εἰρηνοδίκαι· 5) Οἱ σιτοπαραγωγοὶ Λαρίσης παρακαλοῦσιν, ὅπως ψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ κ. Γάτσου περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ΥΜΒʹ. 6) Οἱ ἐν Καλάμαις καὶ Μεσσήνῃ ποτοποιοὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ οἰνοπνεύματος· 7) Ἡ ἐργατικὴ ἀδελφότης Λευκάδος παρακαλεῖ, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ ἐν Λευκάδι Πρωτοδικεῖον· 8) Οἱ καλλιεργηταὶ παρακεντέδες παρακαλοῦσιν, ὅπως ἀνασταλῇ προσωρινῶς ἡ ἐναντίον αὐτῶν καταδίωξις πρὸς εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων 1907–1908, καὶ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου ἀπαλλαχθῶσι τοῦ τοιούτου φόρου· 9) Οἱ κάτοικοι τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Τεγέας αἰτοῦσιν, ὅπως μὴ μετατεθῇ ἐκ τῆς κωμοπόλεώς των Ἀχουρίων ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου των· 10) Οἱ πρώην οἰκονομικοὶ ὑπάλληλοι παρακαλοῦσιν, ὅπως κατὰ τὴν γʹ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν προϋπηρετησάντων τοιούτων καὶ ἐχόντων δεκαετῆ καὶ πλέον εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν· 11) Οἱ κάτοικοι Λαγκαδίων καταγγέλλουσι τὸν ἐκεῖ τηλεγραφητὴν καὶ παρακαλοῦσιν, ὅπως ἐκτοπισθῇ ὡς παρανόμως τοποθετημένος· Ὁ κ. Λεωνίδας Μακρόπουλος παρακαλεῖ, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ θέσιν του· Οἱ κύριοι Π. Φίλιππας καὶ Ἀλ. Πονηρόπουλος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ ἀκτημόνων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου»· Ὁ κ. Σπ. Κουμουνδοῦρος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ΧΜΗʹ νόμου τῆς 17ης Σεπτεμβρίου 1877· Ὁ κ. Ἀ. Πονηρόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ εἰσοδήματος καὶ κινητῶν ἀξιῶν». Οἱ κύριοι Κ. Παπαμιχαλόπουλος, Π. Σισμάνης, Ἰ. Γιαννακίτσας, Γ. Κορυζῆς, Στ. Βάρβογλης καὶ Ν. Γερουλᾶνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν καὶ προσθήκην ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Σφραγιστηρίου».

§5Θ. ΛΕΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν Κρητῶν φοιτητῶν.

§6ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον. Κατὰ τὸν νέον Κανονισμὸν δὲν ἔχετε δικαίωμα σήμερον.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§8Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμήν, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν τὰ ἑξῆς σχέδια νόμων ἀναφερόμενα εἰς τὸν κλάδον τῆς διοικήσεως τηλεγράφων καὶ ταχυδρομείων· 1) «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΒΨΞΘʹ περὶ ταχυδρομικῶν ἐνσήμων καὶ ταχυδρομικοῦ μονοπωλίου»· 2) «περὶ μισθώσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῶν μεμονωμένων τηλεφωνικῶν σταθμῶν»· 3) «περὶ τηλεγραφοσήμων»· 4) «περὶ τηλεγραφοφυλάκων»· 5) «περὶ ταχυδρομικῶν ταμιευτηρίων»· 6) «περὶ ἀγροτικῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους»· 7) Περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΣΟΖʹ (ὑπ’ ἀριθμὸν 3277) περὶ τηλεφωνητριῶν». Διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐπιζητεῖται κατὰ τὸ δυνατὸν ἡ βελτίωσις κλάδου διοικήσεως, ὁ ὁποῖος ἐξυπηρετεῖ τὰ κοινωνικὰ συμφέροντα ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Διὰ τοῦ πρώτου τῶν νομοσχεδίων τούτων, Κύριοι, ἐπιγραφομένου «περὶ ἀγροτικῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας», σκοποῦμεν νὰ καταστήσωμεν τὰ ἀγαθὰ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας κοινὰ εἰς ὅλον τὸν πληθυσμὸν τῆς Ἐπικρατείας, διότι, ὡς σήμερον ἔχουσι τὰ πράγματα, ἐπὶ 5,000 περίπου πόλεων, κωμοπόλεων καὶ συνοικισμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖται τὸ ἡμέτερον Κράτος κατὰ τὴν ἀπογραφὴν τὴν τελευταίαν, τοῦ εὐεργετήματος τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας ἀπολαύουσι 1087 πόλεις, κωμοπόλεις καὶ συνοικισμοί. Μόλις τὸ ⅕ τῶν συνοικισμῶν τῆς Ἐπικρατείας ἔχει τὰ ἀγαθὰ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. 4000 ἑπομένως περίπου συνοικισμοί, χωρία καὶ μικραὶ κωμοπόλεις δὲν ἔχουσι ταχυδρομεῖον. Ἂν δὲ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία τυγχάνει, ὡς προεῖπον, οὐ μόνον ἀπαραίτητος διὰ τὴν κοινωνίαν ἀλλὰ καὶ μέσον προαγωγῆς τοῦ πολιτισμοῦ μιᾶς χώρας, ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην, μὲ ὅλας τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος καταβάλλει, ἡ χώρα ἡμῶν δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ ὅτι ἔχει πλήρη τὰ ἀγαθὰ τῆς τοιαύτης ὑπηρεσίας. Καὶ δὲν ἦτο δυνατόν, Κύριοι, νὰ ἔχωμεν τὰ ἀγαθὰ ταῦτα πλήρη, διότι ἡ σύστασις ταχυδρομικῶν γραφείων εἰς ὅλα τὰ χωρία, εἰς ὅλους τοὺς συνοικισμοὺς τῆς χώρας ἦτο ἀδύνατος, διότι θὰ ἀπήτει πολλὰς δαπάνας. Καὶ ἀλλαχοῦ εἰς ὅμοιον κατέφυγον σύστημα· καὶ ἀλλαχοῦ εἰσήχθη καὶ ἐλειτούργησεν ὁ θεσμὸς οὗτος τῶν ἀγροτικῶν διανομέων μετὰ πάσης ἐπιτυχίας. Κατὰ τὸ σύστημα λοιπὸν τοῦτο θὰ περιορισθῶσι τὰ ἡνωμένα τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ γραφεῖα καθ’ ὅλον τὸ Κράτος εἰς 215, ἀλλὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα ἡνωμένων, ὡς λέγουσιν, ὑπηρεσιῶν, δηλαδὴ ταχυδρομεῖα μὲ τὰ τηλεγραφεῖα. Τὰ 215 ταῦτα ταχυδρομικὰ γραφεῖα ἡνωμένων ὑπηρεσιῶν θὰ χρησιμεύωσιν ὡς τὰ κέντρα τῆς διοικήσεως τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Περὶ ἕκαστον τῶν κέντρων τούτων θὰ διαγραφῇ περιφέρεια δικαιοδοσίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας διὰ διανομέων ἀγροτικῶν καθ’ ὡρισμένας ἡμέρας— δὶς τουλάχιστον τῆς ἑβδομάδος—ἀγροτικοὶ διανομεῖς θὰ μεταφέρωσι τὴν ἀλληλογραφίαν καὶ θὰ λαμβάνωσιν ἐπίσης τὴν ἀλληλογραφίαν, θὰ μεταφέρωσιν ἐπίσημον ἀλληλογραφίαν, καὶ εἰς αὐτὴν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνατεθῶσι καὶ ἄλλα καθήκοντα, ὡς παραδείγματος χάριν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀνατεθῶσιν ἀκόμη, ἐὰν τοῦτο ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ διὰ νομοθετημάτων αὐτῆς, καὶ ἡ ἐπίδοσις τῶν κλήσεων τῶν ποινικῶν, εἰς τὰς ὁποίας παρατηρεῖται, ὡς γνωρίζετε πάντες οἱ δικηγοροῦντες, μεγάλη ἀταξία. Οἱ ἀγροτικοὶ διανομεῖς δὲν θὰ ληφθῶσι βεβαίως ἐκ τῶν πρώτων τυχόντων. Διαγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ προσόντα, τὰ προσόντα δὲ ταῦτα εἶναι ἡ ἐντιμότης πρὸ παντός, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς γνώσεις ἀπαιτεῖται μόνον ἀνάγνωσις καὶ γραφὴ καὶ αἱ τέσσαρες πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Πολιτεία ἀναθέτει ὑπηρεσίαν τοσοῦτον λεπτήν, ἡ ὁποία εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις πολλάς, λαμβάνεται ἡ πρόνοια, ὥστε πᾶς ὅστις ἐπιθυμεῖ τοιαύτην νὰ καταλάβῃ θέσιν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παράσχῃ ἐγγύησιν εἴτε προσωπικὴν δι’ ἀξιοχρέου ἐγγυητοῦ εἴτε χρηματικὴν δραχμῶν τριακοσίων. Ὁ μισθὸς τῶν ἀγροτικῶν τούτων διανομέων ἀρχόμενος ἀπὸ 60 δραχμῶν μόνον φθάνει μέχρι τῶν δρχ. 100. Εἶναι δὲ ἐξησφαλισμένοι εἰσερχόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, προάγονται κατὰ σειρὰν καὶ παύονται δι’ οὓς λόγους τὸ νομοσχέδιον διὰ μακροτάτων διαλαμβάνει. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου, Κύριοι, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν ὅτι εἰς ἅπασαν τὴν χώραν πολὺ ταχέως θὰ μεταδοθῶσι τὰ ἀγαθὰ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, ἀγαθὰ ἀπαραίτητα, ὡς προεῖπον, εἰς χώραν πεπολιτισμένην, ἀγαθὰ ὅμως πολὺ ἀπαραίτητα διὰ τὴν χώραν ἡμῶν, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην, καὶ πρὸ πάντων εἰς τὰς κωμοπόλεις καὶ τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμούς, μιᾶς ὁπωσδήποτε ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας λόγῳ τῆς δυσαρέστου θέσεως, εἰς ἣν οἱ πληθυσμοὶ ἡμῶν εὑρίσκονται ἕνεκα τῆς μεταναστεύσεως, ὁπότε εἶναι ἠναγκασμένοι μητέρες καὶ σύζυγοι ν’ ἀναχωρῶσιν ἀπὸ τὰ χωρία των πολλάκις καὶ νὰ μεταβαίνωσιν εἰς ἀπόστασιν ὡρῶν, ὅπως δώσωσιν ἢ ὅπως λάβωσιν ἐπιστολήν. Ἡ κοινωνία ἐλπίζω ὅτι θὰ ἀνακουφισθῇ, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ, διότι δὲν εἶναι καινόν τι μέτρον, ἀλλ’ εἶναι μέτρον εἰσηγμένον ἐν πολλαῖς πεπολιτισμέναις χώραις. Δεύτερον ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ταχυδρομικῶν ταμιευτηρίων. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι σχεδὸν οὐδαμοῦ τοῦ πεπολιτισμένου κόσμου δύναταί τις νὰ παρατηρήσῃ τὴν ἀπουσίαν τοῦ θεσμοῦ τούτου. Εἰς ὅλας τὰς χώρας ὑπάρχουσι ταχυδρομικὰ ταμιευτήρια. Διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου βεβαίως δὲν σκοπεῖ ἡ Πολιτεία νὰ καταπολεμήσῃ τὰ ἰδιωτικὰ ταμιευτήρια, τὰ ὁποῖα καὶ παρ’ ἡμῖν εὐτυχῶς ὑπάρχουσιν, ἀλλ’ ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν τούτων, καὶ πρὸ πάντων ἀφοῦ ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία θὰ ἐπεκταθῇ καθ’ ἅπασαν τὴν χώραν εἶναι πρέπον εἰς τοὺς ἀπωτάτους αὐτοὺς συνοικισμοὺς νὰ παρασχεθῇ καὶ αὐτὸ τὸ εὐεργέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν τὰς μικρὰς αὐτῶν οἰκονομίας νὰ καταθέτωσιν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐπὶ μικρῷ τόκῳ. Διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου, Κύριοι, οὐ μόνον παροτρύνομεν πρὸς τὴν οἰκονομίαν, ἀλλὰ καὶ θὰ συντελέσωμεν κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν εἰς τὴν συγκέντρωσιν ἀρκετῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἤδη λόγῳ τοῦ πρωτογενοῦς τρόπου τῆς ἀποταμιεύσεως εὑρίσκονται παρ’ ἡμῖν ἐν ἀχρηστία. Ὁ θεσμὸς εἶναι γνωστότατος· τὸ νομοσχέδιον κατ’ οὐδὲν διαφέρει τῶν ἀλλαχοῦ λειτουργούντων, ἡ δὲ περαιτέρω ἀνάπτυξις αὐτοῦ εἶναι, μοὶ φαίνεται, περιττή. Λαμβάνεται πρόνοια συναινούσης τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπως κατατίθενται τὰ χρήματα ταῦτα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ εἰς πρώτην ζήτησιν ἐπὶ τόκῳ 3½% κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Ἡ Πολιτεία εἶναι ὑπόχρεος νὰ ἀποδίδῃ τόκον εἰς τοὺς καταθέτας 3%, ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὰς προθεσμίας τῆς ἀποδόσεως εἶναι ὀλίγον μεγαλείτεραι ἢ ἀλλαχοῦ, διότι λαμβάνεται πρόνοια, ἐὰν μὲν ἡ ἀνάληψις τῆς καταβολῆς εἶναι 100 δραχμαί, νὰ γίνηται αὐθημερόν, ἂν δὲ μείζων, παρέχεται μείζων προθεσμία. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ ἡ Πολιτεία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ εἰς στενοχωρίας ἐν ᾗ περιπτώσει ἀναζητηθῶσιν ἀθρόως καταθέσεις ἐν στιγμῇ οἰκονομικοῦ πανικοῦ. Τὸ νομοσχέδιον εὑρίσκω πλήρως συντεταγμένον· ὡς προεῖπον, οὐδὲν καινὸν εἰσάγεται, διότι εἰσάγεται θεσμὸς λειτουργῶν πανταχοῦ. Τρίτον νομοσχέδιον εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τηλεγραφοφυλάκων. Κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε κρατοῦντα ὁ ἀριθμὸς τῶν τηλεγραφοφυλάκων ἀνέρχεται εἰς 360, ἡ δὲ ὑπηρεσία δὲν εἶναι ποσῶς ηὐχαριστημένη ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῶν. Ἡ γνώμη τῆς ὑπηρεσίας εἶναι ὅτι δυνάμεθα μεταξὺ τῶν 360 νὰ ἐκλέξωμεν τοὺς ἱκανωτέρους, νὰ μείνωσι 180 μόνον, νὰ προστεθῶσι δὲ 40 ἐργάται ἔμμισθοι, ἐργάται ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν ἐμπείρου τηλεγραφητοῦ, οἵτινες νὰ ἀποτελέσωσι διηνεκὲς συνεργεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ σπεύδῃ ὅπου εἶναι ἀνάγκη εἰς ἀποκατάστασιν τῆς συγκοινωνίας. Ἕτερον νομοσχέδιον θεραπεύει ἑτέραν ἀνάγκην τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Παρετηρήθη δυσχέρεια μεγάλη καὶ περιττὴ ἐργασία ἐκ τοῦ κρατοῦντος συστήματος, καθ’ ὃ εἰσπράττονται τὰ τηλεγραφικὰ τέλη. Καὶ κατὰ τὴν ἐγχείρησιν τῶν τηλεγραφημάτων παρουσιάζεται δυσχέρειά τις, διότι ἕκαστος ἐκ τῶν τηλεγραφούντων εἶναι ὑπόχρεος νὰ καταβάλλῃ τὸ χρῆμα τοῦ τηλεγραφήματος, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐκ τούτου ἡ ὑπηρεσία εὑρίσκεται εἰς δυσχερείας διὰ τὴν τακτοποίησιν τῶν λογαριασμῶν τῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰσάγεται κατὰ τὸ πρότυπον τοῦ γραμματοσήμου τηλεγραφόσημον 50 λεπτῶν, μιᾶς δραχμῆς καὶ ἐφεξῆς καὶ πέντε λεπτῶν ὡς συμπλήρωμα. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ὁ τηλεγραφῶν δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν καταμέτρησιν τῶν χρημάτων ἐνώπιον τοῦ ὑπαλλήλου, δὲν ἔχει ἀνάγκην παρὰ νὰ ἐπιθέσῃ τὸ τηλεγραφόσημον ὡς ἐπὶ τῆς ἐπιστολῆς τὸ γραμματόσημον, καὶ παρέχεται ἐπίσης ἡ εὐκολία τοιούτῳ τρόπῳ ἐν καιρῷ νυκτὸς νὰ τὸ ῥίψῃ εἰς τὸ τηλεγραφοκιβώτιον. Ἀλλὰ κυρίως, ὡς εἶπον, ἀπαλλάσσεται ἡ ὑπηρεσία ἀπὸ πολλῶν λογαριασμῶν καὶ πολλῶν ἀσχολιῶν, τὰς ὁποίας ἔχει μέχρι τοῦδε μὲ τοὺς τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους ἕνεκα τοῦ κρατοῦντος συστήματος. Παρετηρήθη, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὰ μεμονωμένα τηλέφωνα, τῶν ὁποίων μέγας ἀριθμὸς μέχρι τοῦδε λειτουργεῖ, οὐδεμίαν παρέχουσι πρόσοδον εἰς τὸ Δημόσιον ἐκτὸς σπανιωτάτων ἐξαιρέσεων, καθ’ ἃς τηλεφωνικοὶ σταθμοὶ μεμονωμένοι παρουσίασαν πρόσοδον τινα εἰς τὸ Δημόσιον. Καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ὡς ἡ ὑπηρεσία γράφει, ὅλα τὰ τηλεφωνεῖα παρουσίασαν πρόσοδον 12 χιλ. περίπου δραχμῶν. Αἱ 12 αὗται χιλ. δραχμαὶ κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τὰς ὑπηρεσιακὰς προκύπτουσι κυρίως διότι ἡ διαβίβασις τοῦ τηλεγραφήματος δὲν ἐγένετο ἀπὸ τηλεφωνικοῦ εἰς τόπον τηλεφωνικόν, ἀλλ’ εἶναι συνέχεια τῆς διαβιβάσεως τῶν τηλεφωνημάτων διὰ τοῦ τηλεγράφου. Καὶ τῳόντι Κύριοι, τὰ τηλέφωνα εὑρίσκονται εἰς χεῖρας δημοδιδασκάλων ἢ ἄλλων μικρῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες οὐδὲν σχεδὸν λαμβάνοντες ἐκ τῆς τοιαύτης ὑπηρεσίας οὐδὲν ἔχουσι τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπως τὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐκτελῶνται. Διὰ τοῦτο συμβαίνει εἰς τοὺς μικροὺς συνοικισμούς, ὅπου λειτουργοῦσι τηλέφωνα, ματαίως νὰ ζητῆτε νὰ τηλεφωνήσητε, διότι, ὅταν ὁ διδάσκαλος τελειώσῃ τὰς ὥρας τοῦ σχολείου, κλείει τὸ σχολεῖον καὶ οὐδὲν ἔχετε πλέον νὰ ἐλπίσητε. Δοκιμαστικῶς ἡ ὑπηρεσία προτείνει, ὅπως διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δοθῇ ἡ ἄδεια, ἵνα κατὰ νομοὺς ἐνοικιασθῶσι τὰ τηλέφωνα ταῦτα. Λαμβάνεται, ἐννοεῖται, πρόνοια δι’ αὐστηροτάτων ποινῶν, ὅπως μὴ οἱ ἐνοικιασταὶ τῶν τηλεφώνων τούτων ποιῶνται καταχρήσεις εἰσπράττοντες ὑπὲρ τὰ νόμιμα τέλη. Εἶναι δοκιμή, τὴν ὁποίαν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπιχειρήσωμεν, διότι πάντες θὰ ἔχωμεν πρόσοδον ἀξίαν λόγου, θὰ ἔχωμεν δὲ καὶ τὴν πεῖραν, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν μὲ τὸ σύστημα τῆς ἐνοικιάσεως τῶν τηλεφώνων ἡ ὑπηρεσία αὕτη θέλει λειτουργήσει καλῶς. Δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου ἐπέρχονται τροποποιήσεις εἰς τὸν λειτουργοῦντα νόμον περὶ ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, αἱ ὁποῖαι θεραπεύουσι καταδειχθείσας ἐλλείψεις. Αἱ κυριώτεραι τῶν τροποποιήσεων εἶναι αἱ ἀκόλουθοι: Παρετηρήθη ὅτι τὰ ⅘ περίπου τῆς ἀλληλογραφίας παρ’ ἡμῖν διενεργοῦνται διὰ τῶν βραχειῶν ἐπιστολῶν, μόλις δὲ τὸ ⅕ διὰ τῶν ἐπιστολῶν, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὸ εἰκοσάλεπτον τέλος, ἐπειδὴ δὲ πανταχοῦ, ὅπου λειτουργοῦσι ταχυδρομεῖα, τὰ τέλη τὰ ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας εἶναι ἠλαττωμένα, ἡ ὑπηρεσία νομίζει ἐπίκαιρον τὴν περίστασιν νὰ προτείνῃ τὴν ἐλάττωσιν τῶν τελῶν, οὕτως ὥστε μεταξὺ βραχείας ἐπιστολῆς καὶ κοινῆς οὐδεμία νὰ ὑπάρχῃ διαφορά. Δεκάλεπτον λοιπὸν καθορίζεται τὸ τέλος ἐντὸς τῆς Ἐπικρατείας. Ἡ μείωσις, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ, θὰ ἐπέλθῃ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς πέμπτου τῆς ἀλληλογραφίας, διότι τὰ ⅘ καὶ σήμερον ἀκόμη διενεργοῦνται διὰ τῶν βραχειῶν ἐπιστολῶν, αἵτινες δεκάλεπτον ἔχουσι τέλος, καὶ αἵτινες ἐν τούτοις βαρύνουσι κατά τι τὴν οἰκονομικὴν ὑπηρεσίαν, διότι, ὡς γνωστόν, τὰ τῶν βραχειῶν ἐπιστολῶν ἑτοιμάζονται ὑπὸ τοῦ Κράτους, καὶ τὸ Κράτος πληρώνει ἓν ἥμισυ λεπτὸν ἴσως ὀλιγώτερον. Πάντως λοιπὸν εἰσπράττει ἐκ τῶν βραχειῶν ὀλιγώτερον τῶν 10 λεπτῶν. Ἐνῷ εἰσάγοντες τὸ ὁμοιόμορφον δεκάλεπτον γραμματόσημον κινδυνεύομεν μόνον ἐπὶ τοῦ ἑνὸς πέμπτου τῆς ἀλληλογραφίας νὰ ἔχωμεν κατά τι ἐλάττωσιν, εἴμεθα δ’ ἐξ ἑτέρου βέβαιοι ὅτι ἀπαλλασσόμεθα τῆς ζημίας ἐν μέρει τῶν βραχειῶν ἐπιστολῶν, διότι εἶναι ὑπερβέβαιον ὅτι, ὅταν τὸ τέλος εἶναι τὸ ἴδιον, θὰ προτιμήσωσιν οἱ πλεῖστοι νὰ γράψωσιν ὄχι βραχείας ἐπιστολὰς ἀλλ’ ἐπιστολάς, ἀλλὰ προσδοκῶμεν μετ’ ἀσφαλείας, ἀποδεχόμενοι τὰ ἀλλαχοῦ παρατηρηθέντα, ὅτι θὰ ἔχωμεν βεβαίως, ἂν ὄχι διπλασιασμόν, ἀλλὰ βεβαίως κατὰ τὸ ἥμισυ αὔξησιν τῆς ἀλληλογραφίας, ἡ δὲ αὔξησις τῆς ἀλληλογραφίας θὰ μᾶς ἱκανοποιήσῃ πολὺ περισσότερον παρὰ ἐὰν ἐμμείνωμεν εἰς τὸ σύστημα τοῦ εἰκοσαλέπτου τέλους. Ἀνάλογος μείωσις γίνεται καὶ διὰ τὴν ἀλληλογραφίαν ἐντὸς τῶν πόλεων, διότι καὶ ἐκεῖ ἀκολουθοῦμεν τὸ σύστημα τῶν πενταλέπτων γραμματοσήμων, ὅπως πανταχοῦ ἰσχύει. Ἐπίσης κανονίζεται ἑτέρα διάταξις ὡς πρὸς τὸ βάρος τῶν ἐπιστολῶν, διότι κατὰ τὸν κρατοῦντα νόμον δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπιστολὴ νὰ περιέχῃ πλέον τῶν 250 γραμμαρίων· τοιουτοτρόπως εἶναι ἠναγκασμένοι οἱ ἔχοντες ἀλληλογραφίαν νὰ γράφωσι πολλὰς ἐπιστολάς, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς μίαν ἐπιστολὴν νὰ ἔχῃ βάρος πλέον τῶν 250 γραμμαρίων. Τοῦτο μεταβάλλεται κατὰ τὰ πανταχοῦ κρατοῦντα, καὶ ἡ ἐπιστολὴ ἐπιτρέπεται νὰ περιλαμβάνῃ μέχρι χιλίων γραμμαρίων. Ἀνάλογος αὔξησις γίνεται καὶ εἰς τὰ σχετικὰ ἄλλα ἔντυπα καὶ ἄλλα ἀντικείμενα, ὅσα διαβιβάζονται διὰ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Λαμβάνεται ἐπίσης πρόνοια περὶ τροποποιήσεως ἄλλων διατάξεων, αἱ ὁποῖαι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ κατεδείχθησαν ἐλλιπεῖς, καὶ πρὸ πάντων περὶ μιᾶς διατάξεως, ἡ ὁποία στενῶς συνδέεται καὶ μὲ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, διότι διὰ τοῦ ταχυδρομείου, ὡς διαβεβαιούμεθα, εἰσάγονται ὑπὸ τὸν τίτλον «δείγματα ἄνευ ἀξίας» πολλάκις ἐμπορεύματα χρήσιμα καὶ ἀγοραίαν ἀξίαν ἔχοντα, καὶ τοιουτοτρόπως καταστρατηγοῦνται τὰ τέλη τὰ εἰσαγωγικὰ διὰ τῆς τοιαύτης μεθόδου. Ἡ διάταξις καινοτομεῖ κατὰ τοῦτο, διότι, ἂν ἡ ὑπηρεσία ὑποπτεύῃ ὅτι ὑπὸ τὸν τίτλον «δεῖγμα ἄνευ ἀξίας» ὑπάρχει ἐμπόρευμα, καλεῖ τὸν πρὸς ὃν ἀπευθύνεται τὸ δεῖγμα αὐτὸ καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ ἀποσφραγίζεται, ἐὰν δὲ δὲν προσέλθῃ ὁ πρὸς ὃν ἀπευθύνεται, τότε ἐσφραγισμένον ὡς ἔχει τὸ δεῖγμα ἐπιστρέφεται εἰς τὸ ταχυδρομεῖον, ὅθεν ἀπεστάλη, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζει ἡ ὑπηρεσία ὅτι θὰ περισταλῇ ἡ κατάχρησις, ἡ ὁποία πολλὰ ζημιοῖ τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τοῦ Κράτους. Τελευταῖον, Κύριοι, ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία ὁμοθύμως ὑποβάλλει τὴν εὐχὴν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἀποδεχθῇ νομοσχέδιον μὲ μοναδικὸν ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου καταργεῖται ὁ θεσμὸς τῶν τηλεφωνητριῶν, διότι θεωρεῖται ὡς ἐντελῶς ἀποτυχών.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Στεφανίδης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῶν ἄρθρ. 1, 2 καὶ 5 τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων». Οἱ βουλευταὶ κύριοι Γ. Πολυγένης, Μ. Στεφανίδης καὶ Θ. Λέκας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως κτλ».

§11ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἂν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Στεφανίδου ἀνάγηται εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν», δέχομαι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ἔχει τὸν λόγον.

§13Π. ΖΑΪΜΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ ἱδρύσεως Γενικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου καὶ περὶ διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῶν Μονῶν». Ὀφείλω εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσω, Κύριοι, ὅτι πρὸς τελειοτέραν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου προσέτρεξα καὶ εἰς τὰ φῶτα διαπρεποῦς νομομαθοῦς ἀνδρός, εἰδικωτάτου περὶ τὰ ἐκκλησιαστικά. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν σκοπεῖται ἁπλῶς ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ Κράτους ἐκ τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν προωρισμένων νὰ πληρώσωσιν ἀνάγκας ἐκκλησιαστικάς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πληροῦνται ὅλαι αἱ εὔλογοι ἀξιώσεις τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ Ἐκκλησία ἔχει τὴν εὔλογον ἀξίωσιν νὰ ἀνακτήσῃ τὴν οἰκονομικὴν αὐτῆς χειραφεσίαν, διότι φρονεῖ, ὅτι ἡ κηδεμονία τῆς Πολιτείας ἐπ’ αὐτῆς πρόξενος ζημίας ἀντὶ ὠφελείας τῇ ἐγένετο. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητοῦμεν νὰ περισώσωμεν τὴν νῦν ὑπάρχουσαν ἐκκλησιαστικὴν περιουσίαν καὶ ἐξευρίσκομεν συνάμα ἄλλους πόρους, ἱκανοὺς οὐχὶ μόνον νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς Ἐκκλησίας ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς μελλούσας αὐτῆς, αἵτινες θὰ παραχθῶσιν, ὅταν ἡ Ἐκκλησία θὰ ἀρχίσῃ νὰ ἐπιτελῇ ὡς δεῖ τὸν προορισμὸν αὐτῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὔτε τὰ Μοναστήρια καταργοῦνται οὔτε ἡ περιουσία αὐτῶν δημεύεται, ἀλλὰ ὁρίζεται μόνον, ὅτι τὰ περισσεύματα τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν θὰ διατίθενται ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τοῦ Γενικοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. Τὰ περισσεύματα ταῦτα, ἅτινα δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζωμεν σήμερον ἐπακριβῶς, δὲν εἶναι ἐν τούτοις κατὰ πρόχειρον ὑπολογισμὸν εὐκαταφρόνητα. Βεβαίως ταῦτα δὲν εἶναι ὅσον ἠδύναντο νὰ ὦσι, καθόσον πολλάκις τὸ Κράτος, διὰ νὰ πληρώνῃ τὰς ἰδίας αὐτοῦ ἀνάγκας, περικόπτει αὐτὰ δι’ ἐπιβολῆς εἰσφορῶν εἰς τὰς Μονάς. Ἡ εἰσφορά, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Κράτους εἰς τὰς Μονάς, εἶναι ἓν εἶδος φόρου, καὶ φόρου ἀδίκου, διότι δὲν εἶναι ἀνάλογος οὔτε πρὸς τὴν περιουσίαν οὔτε πρὸς τὰς προσόδους τῶν Μοναστηρίων. Τὰ περισσεύματα ταῦτα, ὡς σήμερον ἔχουσι, θ’ αὐξήσωσι, διότι θέτομεν φραγμὸν εἰς τὸ Κράτος εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλλῃ εἰσφορὰς εἰς τὰς Μονὰς καὶ διατηροῦμεν μόνον τὴν εἰσφορὰν διὰ τὴν στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἀνωτέρω λόγου, ὡς σήμερον ἔχουσι τὰ τῆς διαχειρίσεως τῶν Μοναστηρίων, βεβαίως μειοῦνται καὶ ἀνίκανα τυγχάνουσιν εἰς τὸ νὰ θεραπεύσωσι καὶ τὰς νῦν ἀνάγκας τῆς Ἐκκλησίας, ἔτι δὲ ἀνικανώτερα θὰ καθίσταντο διὰ τὰς μελλούσας ἀνάγκας τῆς Ἐκκλησίας, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν πρόνοιαν πρὸς σώφρονα διαχείρισιν τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν. Ἡ ἐκκλησιαστικὴ περιουσία ἡ ἔχουσα ἀξίαν τινὰ σήμερον εἶναι ἡ κτηματική. Ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐν γένει περιουσία διατρέχει διαφόρους κινδύνους ἐσωτερικοὺς καὶ ἐξωτερικούς· διατρέχει κινδύνους ἐσωτερικοὺς ἐκ μέρους τῶν μοναχῶν, οἵτινες πολλάκις σπαταλῶσι τὴν περιουσίαν τὴν μοναστηριακὴν καὶ προσπαθοῦσι πολλάκις διὰ μυρίων τρόπων νὰ ἰδιοποιηθῶσι μέρος αὐτῆς πρὸς ἴδιον αὐτῶν ἢ πρὸς θεραπείαν ἰσχυρῶν προστατῶν ὄφελος. Ἐλπίζομεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ψηφιζομένου καὶ μεταβαλλομένου εἰς νόμον θὰ ἀποσοβηθῶσιν οἱ κίνδυνοι οὗτοι. Πλὴν τῶν περισσευμάτων τῶν εἰσοδημάτων τῶν Μοναστηρίων ὡς πόρους τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου ὁρίζομεν τὰς εἰσπράξεις ἐκ τῆς μονοπωλιακῆς παρασκευῆς καὶ ἐκποιήσεως τοῦ κηροῦ ὑπὸ τοῦ δοιηκητικοῦ συμβουλίου τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. Τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ κηροῦ θέλει ἐν καιρῷ εἰσαγάγει εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν συνάδελφός μου. Τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τοῦ κηροῦ εἶχε καὶ ἄλλοτε εἰσαχθῆ ἐνταῦθα ἐπὶ Κυβερνήσεως Ἀλεξάνδρου Ζαΐμη ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ κ. Μομφερράτου· δὲν ἐγένετο ὅμως δυνατὴ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ. Τὸ μονοπώλιον τοῦ κηροῦ λειτουργεῖ ἐν Ῥωσίᾳ, ἀπέδωκε δὲ ἀποτελέσματα λίαν εὐάρεστα. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ μονοπώλιον τοῦτο εἰσαγόμενον ἐν Ἑλλάδι θέλει ἀποφέρει ἀποτελέσματα ἱκανοποιητικά. Ἑτέρους πόρους τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου ὁρίζομεν τὰς ἐκ μέρους διαφόρων εὐλαβῶν πρὸς αὐτὸ δωρεάς, κληρονομίας, κληροδοσίας κλπ. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου κανονίζεται οὕτως εἰπεῖν νόμιμος κληρονομικὴ μοῖρα ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν ἀποβιούντων ἀρχιεπισκόπων, ἱερομονάχων καὶ μοναχῶν ὑπὲρ τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. Σκοπὸς τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου εἶναι ἡ μισθοδοσία τῶν ἐν ἐνεργείᾳ Ἐπισκόπων τοῦ Κράτους καὶ ἡ καταβολὴ τῶν ἐπιδομάτων τῶν Συνοδικῶν, ἡ πληρωμὴ τῶν ἱεροκηρύκων, ἡ μισθοδοσία τῶν καθηγητῶν τῶν θρησκευτικῶν. Ὅταν ἡ χειραφεσία ἡ οἰκονομικὴ τῆς Ἐκκλησίας συντελεσθῇ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν πόρων τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου, τότε ἡ Ἐκκλησία θὰ δυνηθῇ νὰ προβῇ καὶ εἰς ἐπίλυσιν ἄλλου σπουδαιοτάτου ἐκκλησιαστικοῦ ζητήματος καὶ κανονίσῃ τὴν οἰκονομικὴν ἀποκατάστασιν τοῦ κατωτέρου κλήρου· θέλει φροντίσει δηλαδὴ νὰ καταρτίσῃ τὸν κατώτερον κλῆρον ἔμμισθον, ἀφοῦ βεβαίως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ πρῶτον τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα διὰ τὸν κατώτερον κλῆρον, διότι, ὅπως σήμερον ἔχει ὁ κλῆρος ὑπὸ ἔποψιν ποσοῦ καὶ ποσοστοῦ (τὸ προσωπικὸν ἀνέρχεται περίπου εἰς 5,500 ἕως 6,000), δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνῃ σκέψις περὶ τῆς μισθοδοσίας αὐτοῦ, διότι, καὶ πεντήκοντα δραχμαὶ ἐὰν ἐδίδοντο πρὸς ἕκαστον τῶν ἐφημερίων, δηλαδὴ τόσον, ὅσον λαμβάνουσιν οἱ κατώτεροι ὑπηρέται τοῦ Δημοσίου, ποσὸν διὰ τοῦ ὁποίου εἷς ἐφημέριος δὲν δύναται βεβαίως νὰ ζήσῃ οὔτε νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος, εἰς ὃ πρέπει νὰ σταθῇ, πάλιν ἤθελεν ἀπαιτηθῇ περίπου ποσὸν τριακοσίων ἑξήκοντα χιλιάδων δραχμῶν μηνιαίως, ἤτοι τρία ἑκατομμύρια καὶ ἑξακόσιαι χιλιάδες κατ’ ἔτος. Ἑπομένως ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸ ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ κατωτέρου κλήρου ὅσον ἀφορᾷ τὴν μισθοδοσίαν αὐτοῦ. Ἕτερος προορισμὸς τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου εἶναι ἡ μισθοδοσία τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύῃ ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ταμείου. Εἶναι ἡ καταβολὴ τῶν ἐξόδων τῶν ὁδοιπορικῶν τῶν ἱεροκηρύκων καὶ ἡ σύστασις καὶ συντήρησις Ἱερατικῶν Σχολῶν, ἡ σύστασις Σχολῶν εἰς μεγάλας Μονάς, εἰς τὰς ὁποίας θέλουσιν ἐκπαιδεύεσθαι καὶ μοναχοὶ ἐξ ἄλλων. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἔξωθεν κινδύνους τῆς μοναστηριακῆς περιουσίας, περὶ τῶν ὁποίων ἐμνήσθημεν προηγουμένως, ἀναγράφονται διάφορα μέτρα σοβαρὰ ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν μίσθωσιν καὶ τὴν ἐμφύτευσιν. Λαμβάνεται δὲ πρόνοια καὶ διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν προϋπολογισμῶν, διότι, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, σπανιώτατα μὲν ὑποβάλλουσι τὸν προϋπολογισμὸν ἐγκαίρως, πολλάκις δὲ ἢ συνηθέστατα ὁ προϋπολογισμὸς μεταβάλλεται εἰς ἀπολογισμόν. Πόροι τοῦ ταμείου τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ πλὴν τῶν εἰσοδημάτων τῶν Μονῶν, τῶν περισσευμάτων καὶ τοῦ μονοπωλίου τοῦ κηροῦ ἔχομεν καὶ ἄλλους πόρους, οἱ ὁποῖοι ὅμως εἶναι δευτερεύοντες, ὅπως ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὁρίζεται διὰ τοῦ ἄρθρου 4, ὅτι τὸ ἥμισυ τῆς κληρονομικῆς περιουσίας τῶν ἀποβιούντων Ἐπισκόπων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν χρεῶν, τὸ ἥμισυ, λέγω, τῆς κληρονομικῆς περιουσίας τῶν ἀποβιούντων Ἐπισκόπων θέλει περιέρχεσθαι εἰς τὸ γενικὸν ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ εἰς τοὺς νομίμους κληρονόμους. Ἐπίσης τὸ αὐτὸ συμβαίνει, τὰ αὐτὰ ὁρίζονται καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κληρονομικὴν περιουσίαν τῶν ἱερομονάχων, οἵτινες ἔζησαν ἐκτὸς τῆς Μονῆς ὡς ἐφημέριοι εἰς πόλεις ἢ ὡς καθηγηταὶ ἱερῶν μαθημάτων ἢ ὡς ἱεροκήρυκες ἢ εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας καὶ δι’ αὐτὸ ὁρίζεται, ὅπως τὸ ἥμισυ τῆς κληρονομικῆς περιουσίας μεταβαίνῃ εἰς τὸ γενικὸν ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, τὸ ¼ τῆς ὅλης περιουσίας μεταβαίνῃ εἰς τοὺς νομίμους αὐτοῦ κληρονόμους, ἐκτὸς ἐὰν ὁ ἀποβιώσας διὰ διαθήκης ὥρισεν ἄλλως. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς μοναχοὺς ὁρίζεται τὸ ἥμισυ μὲν τῆς κληρονομικῆς περιουσίας νὰ περιέρχηται εἰς τὸ γενικὸν ἐκκλησιαστικὸν ταμεῖον, τὸ δὲ ἕτερον ἥμισυ εἰς τὴν Μονὴν τῆς Μετανοίας. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια ὅσον ἀφορᾷ τὴν κουράν, διότι σήμερον μεγάλαι καταχρήσεις γίνονται κατὰ τὴν πρόσληψιν τῶν δοκίμων, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται ἐκεῖ ἁπλῶς, ἵνα σιτίζωνται καὶ χωρὶς νὰ ἔχωσι τὴν διάθεσιν νὰ γίνωσι μοναχοί. Βεβαίως δὲν εἰσέρχομαι εἰς ὅλας τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον ἄλλως τε ἡ ἔκθεσις ἡ συνοδεύουσα τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐκτενεστάτη καὶ ἐξηγεῖ πάντα ταῦτα ἐν λεπτομερείᾳ. Περατῶν ὅ,τι σχετικὸν εἶχον νὰ εἴπω περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐπαναλαμβάνω ὅτι πολλὰ τὰ ἀγαθὰ ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας προσδοκῶ ἐξ αὐτοῦ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σχέδιον νόμου περὶ Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι διττός· ἐπιζητεῖται ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἡ βελτίωσις τῶν πραγμάτων τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ μείωσις τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος χάριν αὐτῆς ὑφίσταται. Ἡ Πολιτεία, Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δημοτικὴν ἢ στοιχειώδη ἐκπαίδευσιν ἔλαβε πολλὴν μέριμναν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα τὴν καταστήσῃ σκοπιμωτέραν διὰ τὴν λαϊκὴν ἀγωγὴν καὶ διδασκαλίαν. Διότι καὶ περὶ τῆς τελειοτέρας μορφώσεως τῶν διδασκάλων διὰ τῆς ἱδρύσεως Διδασκαλείων καὶ περὶ τῆς πληρεστέρας μορφώσεως τῶν ἐν τοῖς σχολείοις τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως φοιτώντων Ἑλληνοπαίδων διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ χρόνου τῆς φοιτήσεως εἰς ἑξαετῆ ἐμερίμνησε. Προνόησεν ἐπίσης καὶ περὶ ἱδρύσεως κτιρίων πληρούντων ὅλους τοὺς ὅρους τοὺς διδακτικοὺς καὶ τῆς ὑγιεινῆς. Ὥστε μεθ’ ὅλα τὰ ἐλαττώματα, ἅτινα φαίνεται παρουσιάζον τὸ ἐν ἐνεργείᾳ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, τὰ πλεονεκτήματά του εἶναι ἀνώτερα. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως διὰ τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν δὲν συνέβη τοῦτο. Τὸ παρ’ ἡμῖν ἰσχῦον σύστημα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἱδρύθη πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἀπὸ τοῦ 1834, ληφθὲν ἐκ τῆς Γερμανίας. Ἔκτοτε ἐν Γερμανίᾳ, ἐν τῷ τόπῳ δηλ. ἐξ οὗ ἐλήφθη, ἤρθη τὸ σύστημα αὐτό, διότι ἐθεωρήθη ἀκατάλληλον καὶ μὴ προσαρμοζόμενον εἰς τὰς σημερινὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν ἐξακολουθεῖ ἰσχῦον μετὰ μικρῶν, λίαν ἀσημάντων μεταβολῶν. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι μεθ’ ὅλα ταῦτα ἡ διδασκαλία τῶν μαθημάτων εἰς τὰ σχολεῖα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως ἐβελτιώθη ἐπαρκῶς, ἰδίᾳ ἀφ’ ἧς αἱ ἐπιτροπαὶ ἔπαυσαν νὰ παράγωσι διδασκάλους. Ἐν τούτοις οἱ ὑπ’ αὐτῶν ἀποδιδόμενοι καρποὶ δὲν εἶναι ἀνάλογοι οὔτε πρὸς τὰς δαπάνας, ἃς ὑφίσταται τὸ Κράτος χάριν αὐτῆς οὔτε πρὸς τὴν φιλοπονίαν καὶ τὴν ἐπιμέλειαν τῶν διδασκόντων ἐν αὐτῇ. Καθ’ ἡμᾶς ἓν τῶν κυριωτέρων αἰτίων τοῦ κακοῦ τούτου εἶναι ὅτι ὁ χρόνος τῆς διδασκαλίας ἐν τῇ Μέσῃ Ἐκπαιδεύσει δὲν εἶναι ἀνάλογος πρὸς τὸ ποσὸν τῶν ἐν αὐτῇ διδασκομένων μαθημάτων. Τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον π. χ. ἔχει κύκλον μαθημάτων τριετῆ, ἀλλὰ, ἐπειδὴ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθημάτων εἶναι δυσανάλογος πρὸς τὸν χρόνον τῆς διδασκαλίας, τὸ Ἑλληνικὸν σχολεῖον, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον νὰ θεραπεύῃ τὰς ἀνάγκας τῆς μέσης κοινωνικῆς τάξεως καὶ νὰ καθιστᾷ τοὺς εἰς αὐτὸ φοιτῶντας ἱκανοὺς μετὰ τὴν ἀποφοίτησιν ἐκ τοῦ σχολείου νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς πρακτικόν τι στάδιον τοῦ βίου, δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπόν τοῦτον. Τοῦτο δὲ ἀνεγνωρίσθη πρὸ χρόνου πολλοῦ, ἐγὼ δὲ ὑποστηρίζων τοῦτο δὲν φέρω γλαῦκας εἰς Ἀθήνας, διότι καὶ ὁ ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς ἄλλοτέ ποτε ἐπελήφθη τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ ἐκπαιδευτικοῦ συττήματος τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως καθὼς καὶ ἄλλοι προκάτοχοί μου ἐπεχείρησαν νὰ μεταρρυθμίσωσι τὸ ἐκπαιδευτικὸν σύστημα τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Γυμνάσια ταῦτα ἔχουσι κύκλον μαθημάτων τετραετῆ. Ἀλλὰ τὰ Γυμνάσια δὲν δύνανται νὰ περιλάβωσιν ὅλα τὰ χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα μαθήματα εἰς τὰς σημερινὰς κοινωνικὰς ἀνάγκας, διότι αὗται εἶναι ποικίλαι καὶ πολλαπλαῖ, ἐκεῖνα δὲ τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα περιλαμβάνει, δὲν εἶναι οὕτω παρεσκευασμένα, ὥστε τὸ Γυμνάσιον νὰ τὰ παρέχῃ εἰς μαθητὰς διὰ τρόπου ὅλως διόλου ἀκινδύνου εἰς τὸ μέλλον. Νομίζομεν ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει καθῆκον νὰ ἄρῃ τὰ ἄτοπα ταῦτα καὶ διὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ψηφισθῇ, ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις, ἐὰν δὲν θέλῃ γίνει τελειοτάτη, βεβαίως ὅμως θέλει σημαντικῶς βελτιωθῆ. Πρὸς τοῦτο, διὰ νὰ ἐκλίπῃ ἡ καταπόνησις τῶν μαθητῶν ἡ παρατηρουμένη εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν καὶ ἰδίως εἰς τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ὡς ἐκ τῆς ἐπισωρεύσεως μαθημάτων δυσαναλόγων πρὸς τὸν χρόνον τῆς διδασκαλίας, προστίθεται εἰς τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν ἓν εἰσέτι ἔτος διδασκαλίας. Διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν δὲ τὸν σκοπόν, τὸν ὁποῖον ἐπὶ ἔτη πολλὰ ἐπεδίωξεν ἡ Μέση Ἐκπαίδευσις, χωρὶς νὰ τὸν ἐπιτύχῃ, τουτέστι τοῦ νὰ παρασκευάζῃ τοὺς μαθητὰς καταλλήλους, ὥστε καὶ εἰς πρακτικὰ στάδια νὰ ἐπιδίδωνται καὶ εἰς σπουδὰς ἀνωτέρας μορφώσεως νὰ προβαίνωσι, διαιροῦμεν τὴν Μέσην Ἐκπαίδευσιν εἰς δύο κύκλους μαθημάτων, εἰς τὸν ἀνώτερον καὶ εἰς τὸν κατώτερον. Ὁ κατώτερος, ὅστις θὰ ἔχῃ πέντε ἔτη, θὰ εἶναι προωρισμένος νὰ προπαιδεύῃ τοὺς νέους τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ ἐξακολουθήσωσι περαιτέρω σπουδὰς μεταβαίνοντες εἰς τὰ Λύκεια ἢ τὸ Πανεπιστήμιον ἢ ἱκανοὺς νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς πρακτικὰ στάδια τοῦ βίου. Ὁ κατώτερος κύκλος τῶν μαθημάτων θὰ διδάσκηται εἰς τὸ Γυμνάσιον, τὸ ὁποῖον θὰ περιέχῃ 5 τάξεις. Ὁ ἀνώτερος κύκλος εἶναι τὸ Λύκειον, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ κύκλον μαθημάτων τριετῆ. Τὸ Λύκειον εἶναι προωρισμένον νὰ προετοιμάζῃ τοὺς νέους τοὺς ἐφιεμένους ἀνωτέρας μορφώσεως, ἤτοι τῆς τοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλης εἰδικῆς σχολῆς, Ναυτικῆς, Πολυτεχνικῆς ἢ Στρατιωτικῆς. Ἐπίσης ἓν τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ ἰσχύοντος συστήματος ἐθεωρήθη καὶ ἡ ἀοριστία τοῦ νόμου ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διδασκάλους καὶ καθηγητάς, ἰδίως τοὺς διδασκάλους. Διὰ τοῦτο εἰς πολλὰ σχολεῖα ἐβλέπομεν μαθηματικοὺς διδάσκοντας Ἑλληνικὰ καὶ ἑλληνιστὰς διδάσκοντας μαθηματικά. Διὰ τοῦ νέου νόμου καθορίζονται πάντα ταῦτα. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν Λυκείων καὶ τῶν Γυμνασίων. Μέχρι τοῦδε τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα ἱδρύοντο διὰ Β. Διατάγματος καὶ διὰ τοῦτο σήμερον ἀφαιρουμένων καὶ τῶν σχολείων, ἅτινα κατήργησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων, ἔχομεν ἐν συνόλῳ 275 Ἑλληνικὰ σχολεῖα περίπου, ἐξ ὧν πολλὰ μονοτάξια καὶ διτάξια, πολλὰ δὲ καὶ ἄνευ μαθητῶν, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν διὰ διαφόρους λόγους ἀσχέτους πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως. Διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, δηλ. διὰ τῆς ἀνάγκης νόμου πρὸς ἵδρυσιν Λυκείων ἢ Γυμνασίων, θὰ ἐκλίπῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο. Ὥστε τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα καὶ τὰ Γυμνάσια ἀντικαθίστανται διὰ Γυμνασίων ἐχόντων 5 τάξεις καὶ Λυκείων ἐχόντων 3 τοιαύτας. Ἐπίσης λαμβάνεται πρόνοια διὰ τὴν προαγωγὴν τῶν διδασκάλων εἰς καθηγητάς, ὁρίζεται ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ὁ διδάσκαλος, ἵνα προαχθῇ εἰς καθηγητήν, θὰ ὑποστῇ διαγωνισμόν. Διὰ τοὺς διδασκάλους τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως θὰ ἱδρυθῇ Διδασκαλεῖον· διὰ τῆς ἱδρύσεως τούτου πεποίθαμεν ὅτι θὰ βελτιωθῇ τὸ ποιὸν τῶν ἐκεῖθεν ἐξερχομένων διδασκάλων.

§14Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσα Γυμνάσια ἱδρύονται;

§15Π. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐν ὅλῳ ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει νὰ ὦσι πλειότερα τῶν 100 μὲ τὰ προσηρτημένα εἰς τὰ Λύκεια, διότι Λύκειον ἄνευ Γυμνασίου δὲν δύναται νὰ ἐννοηθῇ. Τὸ Λύκειον εἶναι ἐκπαιδευτήριον, τὸ ὁποῖον περιέχει καὶ τὸν ἀνώτερον καὶ τὸν κατώτερον κύκλον. Αὐτοτελῆ Γυμνάσια ἐν τῷ Κράτει θὰ ἔχωμεν 80 καὶ 20 Γυμνάσια προσηρτημένα εἰς τὰ Λύκεια.

§16Π. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἀπέναντι πόσων ὑπαρχόντων σήμερον;

§17Π. ΖΑΪΜΗΣ. Σήμερον εἶναι 45, ἀλλ’ ὅλα δὲν συντηροῦνται ὑπὸ τοῦ Κράτους, διότι τινὰ συντηροῦνται ἐκ τῶν δήμων, ἐκ κληροδοτημάτων καὶ ἐξ ἄλλων πόρων. Εἴς τινα δὲ ἐξ αὐτῶν ἔρχεται ἐπίκουρον καὶ τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νέου νόμου τὰ ἐκπαιδευτήρια τὰ συντηρούμενα, ὡς εἶπον, θὰ διατηρηθῶσι, διότι ὁ νόμος προβλέπει εἰς ποίαν πόλιν θὰ ἱδρύηται Γυμνάσιον καὶ εἰς ποίαν Λύκειον. Ἵνα ἱδρυθῇ Λύκειον, ἀπαιτεῖται ἡ πόλις νὰ ἔχῃ ἄνω τῶν 150 μαθητῶν, Γυμνάσιον δὲ τοὐλάχιστον 100 μαθητάς. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ Γυμνάσια τὰ νῦν ὑφιστάμενα καὶ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα, ταῦτα δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν εἰς Γυμνάσια, εἰς Λύκεια διὰ Β. Διατάγματος. Ἑπομένως, ὅσον ἀφορᾷ τὰ παλαιὰ Γυμνάσια ἢ Ἑλληνικὰ σχολεῖα τὰ μὴ συντηρούμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους, δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν εἰς νέα Γυμνάσια καὶ Λύκεια ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ἡ ἁρμοδία ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ βεβαιώσῃ καὶ διαπιστώσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ὅτι εἶναι ἐξησφαλισμένοι οἱ πόροι τῆς διατηρήσεώς του ἐπὶ μίαν πενταετίαν καὶ ὅτι ἔχουσιν ὅλα τὰ ὄργανα καὶ τὰ σκεύη τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸ σχολεῖον, ἀκόμη δὲ κατάλληλον διδακτήριον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προαγωγικὰς ἐξετάσεις ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν αὗται καταργοῦνται καὶ διὰ τὴν προαγωγὴν ἀπὸ τάξεως εἰς τάξιν θὰ λαμβάνηται ὁ ὁλικὸς ὅρος τῆς βαθμολογίας τοῦ ἔτους, ἀλλ’ αὐταὶ εἶναι αἱ λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι θὰ κανονισθῶσιν ἔπειτα διὰ Β. Διατάγματος. Ὥστε ἐξετάσεις θὰ ἔχωμεν τὰς εἰσιτηρίους, τὰς κατατακτηρίους καὶ τὰς ἀπολυτηρίους ἐξετάσεις, τὰς ὁποίας ὁρίζομεν νὰ γίνωνται κατὰ τὸ πρῶτον ἢ δεύτερον δεκαήμερον τοῦ Ἰουνίου. Ἐπίσης ἡ μίσθωσις τῶν διδακτηρίων ὁρίζεται ὅτι θὰ γίνηται ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀπὸ τὸν ἐπιθεωρητήν, ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον λυκειάρχην ἢ γυμνασιάρχην καὶ ἀπὸ τὸν κατὰ τόπους εἰρηνοδίκην.

§18ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως δρ. 1000 ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως 1909».

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἐπ. Δηλιγιάννης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως, περιορισμοῦ καὶ συστάσεως θέσεων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπηρεσιῶν». Ὁ κ. Θ. Φαρμακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Θ. Παπαϊωάννου ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως, περιορισμοῦ καὶ συστάσεως θέσεων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπηρεσιῶν». Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλει τροπολογίαν ὁ κ. Θ. Φαρμακόπουλος. Ὁ κ. Δ. Κρεμεζῆς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σχεδίου νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΓΛΑʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ τῆς 20 Ἰουνίου 1904». Ὁ κ. Φ. Νέγρης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Ἰ. Κανναβὸς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων». Ὁ κ. Δ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Θ. Φαρμακόπουλος ὑποβάλλει τροπολογίας εἰς τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ τοῦ 1895 καὶ ͵ΓϞΗʹ τοῦ 1905 περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Οἱ κύριοι Δ. Τσιτσάρας, Π. Φίλιππας, Ἰ. Στεφανόπουλος, Φ. Μοσχούλας, Θ. Λέκας, Ν. Γεωργακόπουλος καὶ Δ. Κατσᾶνος ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσόντων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων».

§20Θ. ΛΕΚΑΣ. Ἐζήτησα, κ. Πρόεδρε, τὴν ἐγγραφήν μου ἐπὶ τῆς ἀνακοινωθείσης αἰτήσεως τῶν Κρητῶν φοιτητῶν συμφώνως τῷ 21 ἄρθρῳ τοῦ Κανονισμοῦ. Πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων ἀντέτειναν ὅτι δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα, ἰδίᾳ δὲ οἱ ζωηρότερον ἐπιτεθέντες βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Ἀγγελόπουλος καὶ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Λιδωρίκης, εἰς οὓς θὰ συστήσω τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ 21 ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ καὶ μικράν τινα ἐπιμέλειαν εἰς τὰ καθήκοντα αὑτῶν. Τὸ ἄρθρον 21 δὶς τοῦ Κανονισμοῦ λέγει· «Βουλευτὴς προτιθέμενος νὰ εἰσαγάγῃ ἀναφορὰν ἢ ἐπιθυμῶν νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐξ ἀφορμῆς ἀναφορᾶς ἀνακοινωθείσης πρὸς τὴν Βουλὴν ἢ ἄλλης ἀνακοινώσεως εἰδοποιεῖ περὶ τούτου τὸν Πρόεδρον, ὅστις δίδει αὐτῷ τὸν λόγον εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην συνεδρίασιν ἐπερωτήσεων, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς ἐγγραφῆς αὐτοῦ, ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ περὶ τούτων Ἡμερησίᾳ Διατάξει». Τί λοιπὸν τὸ ἄτοπον ἔπραξα ἐγώ, κ. Πρόεδρε; καὶ τίς ἐξ ἡμῶν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ; Ἐγὼ ἢ οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Δωρίδος; Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, ἂν ἔχητε τὴν εὐγενῆ καλωσύνην νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ἁπλῶς θὰ συστήσω τὴν αἴτησιν ὡς δικαιοτάτην εἰς τοὺς κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργούς.

§21Μ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Εἶσθε ἐκτὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν εἰσέτι νὰ ἐφαρμόσωμεν τὸν νέον Κανονισμόν. Οὔτε ἐγὼ τὸν ἐμελέτησα οὔτε ἡ Βουλή· πρέπει νὰ τυπωθῇ.

§23Κ. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς οὗτος ἰσχύει ἀφ’ ἧς ἐπεκυρώθησαν τὰ Πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως, ἐν ᾗ ἐψηφίσθη.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε τὸν λόγον πρὸ τῆς Ἡμερησίας Διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν Ἡμερησίαν Διάταξιν Γʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεών τινων τοῦ νόμου ͵ΣΙΒʹ ἀπὸ 1ης Ὀκτωβρίου 1852 περὶ διοικήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐξόδων καὶ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους». (Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα ἀπὸ τοῦ 1 μέχρι τοῦ 8 συμπεριλαμβανομένου). Ἅρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§25Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διασαφήσῃ τὸ ἄρθρον τοῦτο 9ον ὅσον ἀφορᾷ τὴν μὴ ὑποδιαίρεσιν τῶν πιστώσεων εἰς ἐδάφια, καθόσον, ὡς παρατηρῶ, ἂν ἤθελεν ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ὑπὸ τὸ ἴδιον ἄρθρον πίστωσις δι’ ὑλικὰ ἐπισκευῆς πλοίων καὶ δι’ ἡμερομίσθια ἐπισκευῆς πλοίων, τὸ τοιοῦτον θὰ ἦτο σύμφωνον μὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο καὶ συνεπῶς δύναται νὰ γίνῃ. Ἀλλ’ ἐκ πικρᾶς πείρας ἔχω παρατηρήσει, ὅτι πολλάκις ἐδαπανήθησαν ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἡμερομίσθια, ἅτινα ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὴν προμήθειαν ὑλικῶν. Διὰ τοῦτο δέον νὰ προστεθῇ ὅτι ἕκαστον ἄρθρον δέον ν’ ἀναγράφῃ πίστωσιν δι’ ὁμοίας φύσεως ἐργασίαν καὶ οὐχὶ δι’ ὑλικὰ καὶ ἡμερομίσθια ἐν ταὐτῷ.

§26Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κυρίως δὲν εἶσθε ἐναντίος τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου;

§27Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐξ ἐναντίας τὴν θεωρῶ ἀναγκαιοτάτην καὶ σᾶς συγχαίρω, ἀλλὰ πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὡς σᾶς ὑπέδειξα.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσητε ἐγγράφως τὴν τροπολογίαν.

§29Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Μάλιστα.

§30Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον συνεζητήθη ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀπαρτιζομένης ἐξ ὅλων τῶν ἁρμοδίων καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Προσῆλθον καὶ οἱ τμηματάρχαι τῶν Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ναυτικῶν, οἵτινες συνειργάσθησαν μετ’ ἐμοῦ καὶ εὑρέθησαν σύμφωνοι ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἄν μοὶ ἐγένετο αὐτὴ ἡ παρατήρησις, ἣν εὑρίσκω ὀρθήν, θὰ τὴν ἀπεδεχόμην καὶ τότε. Τὴν δέχομαι λοιπὸν τώρα, καὶ παρακαλῶ νὰ διατυπωθῇ τὸ ἄρθρον συμφώνως τῇ τροπολογίᾳ.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 10 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 11).

§32Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ἐδάφιον 4 τοῦ ἄρθρου 11 λέγει ὅτι ἐπιτρέπεται ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ ἡ προμήθεια τροφίμων καὶ πραγμάτων τοῦ στρατοῦ ἐν ἐπιστρατεύσει.

§33Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κατὰ τὴν διάρκειαν ὁδοιποριῶν, γενικῶν γυμνασίων ἢ πλόων καὶ ἐπιστρατεύσεως.

§34Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἐπιστράτευσις ἐνίοτε διατηρεῖται ἐπὶ πολὺν χρόνον, εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσι περιστάσεις ἐπιτρέπουσαι τὴν χρονοτριβήν, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται διὰ τὴν διεξαγωγὴν διαγωνισμῶν, θεωρῶ καλὸν νὰ προστεθῇ ἐν τέλει τοῦ ἐδαφίου τούτου καὶ τὸ ἑξῆς: «Ἐφ’ ὅσον αἱ ἀνάγκαι ταύτης δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐλαχίστην χρονοτριβὴν διὰ τὴν ἀπόκτησιν τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ εἴδους».

§35Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἴτε προστεθῇ εἴτε δὲν προστεθῇ ὁ προτεινόμενος ὑφ’ ὑμῶν περιορισμός, εἶναι τὸ ἴδιον. Αὐτὸ ἀφήνεται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ σωματάρχου ἢ τοῦ Ὑπουργοῦ· δὲν δυνάμεθα διὰ τοῦ νόμου νὰ θέσωμεν φραγμόν.

§36Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Καὶ διὰ τὸ ἕβδομον ἐδάφιον εἶχον νὰ ὑποβάλω τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκδίδηται ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ προμήθεια πολεμικῶν εἰδῶν τοῦ στρατοῦ ἄνευ διαγωνισμοῦ, δὲν πρέπει νὰ εἶναι γενικόν, διότι οὕτω θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ ὁρίσῃ ἐφάπαξ διὰ Β. Διατάγματος, ὅτι τὰ εἴδη ταῦτα ἢ ἐκεῖνα θὰ δύναται ἡ ὑπηρεσία ἡ στρατιωτικὴ ἢ ἡ ναυτικὴ νὰ προμηθεύηται ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ πάντοτε καὶ εἰς ἀπεριόριστον ποσόν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῇ ἐν τέλει τοῦ ἐδαφίου ζʹ μετὰ τὰς λέξεις «διὰ Β. Διατάγματος» ἡ φράσις «ὁρίζοντος τὸ οὕτω προμηθευθησόμενον εἶδος καὶ ποσόν».

§37Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ κρίνῃ περὶ τούτου ὄχι μόνον ὁ Ὑπουργὸς ἀλλὰ καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ ἐπὶ τῇ προτάσει τούτου θὰ ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα.

§38Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ὅταν τὸ Β. Διάταγμα λέγῃ ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ προμήθεια ἀρβυλῶν λ. χ. ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ, τότε τὸ Διάταγμα τοῦτο θὰ ἰσχύῃ ἐπ’ ἄπειρον.

§39Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὑποτίθεται ὅτι πρόκειται περὶ μιᾶς ἐκτάκτου ἀνάγκης, καὶ ἐνῷ μέχρι τοῦδε ἠδύνατο, προκειμένου περὶ ἐκτάκτου ἀνάγκης, νὰ διατάξῃ τὴν προμήθειαν μόνος ὁ Ὑπουργός, τώρα θ’ ἀπαιτήσωμεν καὶ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὡς εἶναι δὲ συντεταγμένον τὸ ἄρθρον, ἐννοεῖ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε διὰ τῆς προτάσεώς σας, καὶ παρακαλῶ ἡ δήλωσίς μου αὕτη ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ Ἐπίσημα Πρακτικά.

§41Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ τοῦ θʹ ἐδαφίου παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαγραφῇ ἡ τελευταία φράσις «περὶ ὧν ἰσχύουσιν αἱ διατάξεις τῶν εἰδικῶν νόμων», διότι περιττεύει.

§42Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Ὑπουργέ, πρὸς τούτοις, ὅπως ἡ μέριμνα, ἡ ὁποία λαμβάνεται διὰ τοῦ πρώτου ἐδαφίου, διὰ τοῦ ὁποίου τίθεται περιορισμὸς ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνῃ συμφωνία ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ διὰ προμηθείας ἐν τῷ Ἐσωτερικῷ, ὧν ἡ ὁλικὴ δαπάνη δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν καὶ καθ’ ἕκαστον ἔτος δὲν ὑπερβαίνει τὰς 1000 δραχμάς, νὰ ἐπεκταθῇ καὶ διὰ τὰς προμηθείας ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ἵνα μὴ αἱ ὑπηρεσίαι διὰ τμηματικῶν προϋπολογισμῶν ἢ παραγγελιῶν προβαίνωσιν εἰς προμηθείας, ὧν ἡ ὁλικὴ δαπάνη καθ’ ἕκαστον ἔτος καὶ δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν καὶ ἕκαστον εἶδος ὑπερβαίνει τὰς 3.000 δραχμῶν, καταστρατηγουμένης οὕτω τῆς ἐν λόγῳ διατάξεως, ὡς ἐγένετο μέχρι σήμερον εἰς τὰς προμηθείας καὶ ἐργασίας τοῦ Ἐσωτερικοῦ.

§43Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου ὁρίζει ὅτι ἐπιτρέπεται συμφωνία ἄνευ δημοσίου διαγωνισμοῦ διὰ προμηθείας ἐκ τοῦ Ἐξωτερικοῦ, ὧν ἡ ὁλικὴ δαπάνη καθ’ ἕκαστον ἔτος καὶ δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν δὲν ὑπερβαίνει τὰς 3.000 δραχμῶν, ὥστε ἡ μέριμνα αὕτη λαμβάνεται καὶ διὰ τὸ Ἐξωτερικόν.

§44Σ. ΠΟΛΥΖΩΗΣ. Ἠδύνατο νὰ προστεθῇ «καὶ δι’ ἕκαστον εἶδος». (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 11 καὶ τὰ ἄρθρα 12–30).

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§46ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔχω μερικὰς διορθώσεις. Ἐν πρώτοις εἰς τὸ ἐδάφιον δεύτερον «ἐπιτρέπεται μόνον ἐντὸς τῶν τριῶν τελευταίων μηνῶν τῆς λήξεως» ἔχω προτείνει νὰ διορθωθῇ «πρὸ τῆς λήξεως». Καὶ εἰς τὸ προτελευταῖον ἐδάφιον «ἐπιτρέπεται μίσθωσις κλπ.» θὰ προστεθῇ «καὶ ὁσάκις πρόκειται περὶ μισθώσεως ἀκινήτων κειμένων ἐν τῷ Ἐξωτερικῷ».

§47Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἑξῆς· «ἢ περὶ μισθώσεως μικροτέρας τῶν 40 δρχ. κατὰ μῆνα». Διατί τόση ἐπισημότης; Ἡ δικαστικὴ Ἀρχή, ἡ διοικητικὴ Ἀρχὴ καὶ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὀλίγον γελοῖον διὰ 40 δραχμάς.

§48ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὁ εἰρηνοδίκης εἶναι πρόχειρος καὶ ὁ ἀστυνόμος εἶναι πρόχειρος, διὰ νὰ ἀποφασίσωσι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα μέχρι τοῦ 34 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Τὸ περὶ προσόντων τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀναβάλλεται. Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς καὶ ὀργανώσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ». (Γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–17 τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§50Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο συμπεριελήφθησαν διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων φαίνεται ὅτι καθορίζονται προσόντα ἐντελῶς ἰδιωτικῶν ὑπαλλήλων. Φρονῶ ὅτι περιττεύει ὅλον αὐτὸ τὸ ἐδάφιον μέχρι τῶν λέξεων «ἀπολυτήριον Γυμνασίου». Εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ μείνῃ ἡ ἄλλη διάταξις καὶ τὸ ἄλλο ἐδάφιον, διότι ἐπὶ τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν δύναται νὰ ἐνασκῇ ὁ τελώνης ἐποπτείαν καὶ πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, ἀλλὰ νὰ κανονίζωνται προσόντα δι’ ἰδιωτικοὺς ὑπαλλήλους μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ὑπέρβασις τῶν δικαιωμάτων τῶν κυβερνητικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ἐδάφιον αὐτό, διότι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ἐκπροσωποῦσι τοὺς ἐμπόρους, ὁ δὲ ἔμπορος δικαιοῦται νὰ στείλῃ οἱονδήποτε ὑπάλληλον θέλει ἐκ τοῦ καταστήματός του νὰ ἐκτελωνίσῃ τὰ ἐμπορεύματά του. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαλείψῃ τὸ ἐδάφιον αὐτό.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν γʹ ἀνάγνωσιν νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν ἔγγραφον.

§52Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ δεχθῇ τὰς πολὺ ὀρθὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Καθ’ ἣν δὲ περίπτωσιν δὲν ἤθελε δεχθῇ ἁπάσας, δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸ ἀπολυτήριον Γυμνασίου. Διατί, ἐνῷ ὑπάρχουν πολλοὶ ὑπάλληλοι, ἔχοντες διετῆ καὶ πενταετῆ ὑπηρεσίαν, νὰ ἀποκλεισθῶσιν, ἐπειδὴ δὲν ἔχουσιν ἀπολυτήριον Γυμνασίου;

§53ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀποκλείονται. Τὸ λέγει κατωτέρω τὸ νομοσχέδιον.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18. (Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ ἀνάγνωσιν τὰ ἐπίλοιπα ἄρθρα μέχρι τοῦ εἰκοστοῦ ὡς καὶ τὸ σύνολον). Βʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως, περιορισμοῦ καὶ συστάσεως θέσεων τῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπηρεσιῶν». Ὁ κ. Νέγρης ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ προέδρου αὐτῆς τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§55Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καίτοι ἐπιζητοῦμεν ὅλοι τὰς οἰκονομίας καὶ μετ’ εὐχαριστήσεως θέλομεν ἴδει αὐτὰς γινομένας ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρας, εἴμεθα ὅμως ἠναγκασμένοι νὰ προσέχωμεν καὶ εἰς προσγιγνομένας τυχὸν ἀδικίας μὴ ἐπιτρεπομένας ἐν Κράτει πεπολιτισμένῳ. Ἐφιστῶ ὡς ἐκ τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὰς ἑξῆς παρατηρήσεις ἐλπίζων ὅτι θέλω εἰσακουσθῆ. Ἐν τῷ Αʹ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάρχουσιν οἱ λεγόμενοι λογισταὶ αʹ τάξεως καὶ ὑπολογισταὶ βʹ τάξεως· οἱ μὲν λογισταὶ λαμβάνουσι 200 δραχμὰς καὶ γίνονται ἤδη γραμματεῖς βʹ τάξεως καὶ θὰ λαμβάνωσιν 190 δραχμάς, δηλαδὴ 10 δρχ. ὀλιγώτερον. Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι μικρόν. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἄλλο. Οἱ ὑπολογισταὶ βʹ τάξεως λαμβάνουσιν 150 δραχμάς. Ἀφομοιοῦνται μὲ τοὺς γραφεῖς αʹ τάξεως, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουσιν 120 δραχμάς.

§56ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶχον βαθμὸν γραφέως αʹ τάξεως· ἐλάμβανον ὅμως περιπλέον. Εἶναι θέσεις ἐκτὸς προσόντων.

§57Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θέτω τὸ ζήτημα ἁπλούστατα. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι εἶναι ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι πρὸ πενταετίας, δεκαετίας, ἴσως καὶ δεκαπενταετίας, λαμβάνουσιν 150 δραχμὰς—καὶ ὑποθέτω καλοὶ ὑπάλληλοι—καὶ δι’ ἑνὸς νέου νόμου ὁρίζομεν ὅτι ἀπὸ 150 δραχμὰς θὰ λαμβάνωσι 120, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος δικαιολογῶν τὸ πρᾶγμα παρὰ μόνον ὁ λόγος ὅτι θέλομεν νὰ κάμωμεν οἰκονομίας, κάμνομεν ἀδικίαν φανεράν.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι. Πρέπει νὰ ἔχωσιν ὡρισμένον βαθμόν. Πρὶν ἦσαν ἔκτακτοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι· εἰσῆλθον ἄνευ προσόντων καὶ ἐμισθοδοτοῦντο, καθόσον τινὲς ἐξ αὐτῶν ὁμολογουμένως διεκρίθησαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ θέλομεν νὰ τοὺς εἰσαγάγωμεν εἰς αὐτήν, θὰ τοὺς εἰσαγάγωμεν ὅμως ἐφ’ ὡρισμένῳ βαθμῷ. Λοιπὸν ἢ γραφεῖς θὰ εἶναι ἢ γραμματεῖς βʹ τάξεως. Ὁ μισθὸς τοῦ γραμματέως βʹ τάξεως εἶναι 190 δραχμαί. Λοιπὸν τώρα ἀποκτῶσι τὸ προνόμιον νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ νὰ ἔχωσι δικαίωμα προβιβασμοῦ· λαμβάνουσι μὲν τὸν βαθμὸν γραμματέως βʹ τάξεως,—διότι αὐτὸς εἶναι ὁ ἐγγύτερος πρὸς τὸν μισθόν, τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον μέχρι τοῦδε—, θὰ ἔχωσιν ὅμως τὰ προσόντα τοῦ νὰ θεωρῶνται τακτικοὶ ὑπάλληλοι. Τοῦτ’ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ὡς πρὸς τοὺς ὑπολογιστάς. Ἦτο ἡ θέσις των ἐξαιρετική. Εἰσήγοντο ἄνευ προσόντων. Ἐλάμβανον τὸν μισθὸν ἄνευ ἐλπίδος τινὸς προαγωγῆς. Τώρα λοιπὸν τοὺς τοιούτους εἰσερχομένους εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ οὐδένα ἔχοντας μέχρι τοῦδε βαθμόν, καίτοι διεκρίθησαν μέχρι τοῦδε, τοὺς τοιούτους λοιπὸν ἐσκέφθημεν νὰ ἐξομοιώσωμεν μὲ τὸν μισθὸν τῶν γραφέων αʹ τάξεως, διότι ἐνομίσαμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐκλείψωσι πλέον αὐταὶ αἱ διακρίσεις. Τὸ τοιοῦτον ἀποτελεῖ πλεονέκτημα δι’ αὐτούς, διότι εἰσέρχονται πλέον εἰς τὴν τακτικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου. Νομίζω ὅτι βελτιοῦται οὕτω πως ἡ θέσις των καὶ δὲν χειροτερεύει, ἐνῷ συγχρόνως ἐπέρχεται ἀφομοίωσις μὲ τὸν βαθμὸν τῶν λογιστῶν τῶν ἄλλων.

§59Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως λίαν καθαρῶς ἐξηγήσατε τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἡ ἐντύπωσις, ἡ ὁποία μένει εἰς ἐμὲ καὶ —ὑποθέτω — εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ τῆς ἐξηγήσεως, τὴν ὁποίαν ἐδώκατε, εἶναι ὅτι πολλοὶ ἐργαζόμενοι ἐντίμως καὶ ἴσως καὶ ἐπιτυχῶς ἐπὶ δεκαετίαν ἢ δεκαπενταετίαν καὶ λαμβάνοντες 150 δραχμὰς τὴν σήμερον λαμβάνουσιν 120.

§60ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δι’ αὐτὸ εἰσέρχονται. Οἱ ἄλλοι, ὅσοι δὲν ἐργάζονται καλῶς, διεγράφησαν.

§61Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι οὕτως ἐξηγούμενον τὸ πρᾶγμα ἀποδεικνύει ὅτι ἡ Πολιτεία κάμνει μίαν ἀδικίαν φανεράν. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προτιμήσῃ πολὺ περισσότερον—ἐκτὸς ἂν τὸ ζητήσωσιν οἱ ὑπάλληλοι—νὰ τοὺς ἀφήσῃ ὡς ἔχουσι, λογιστὰς μὲ τὰς 150 δραχμάς, παρὰ νὰ τοῖς κάμῃ αὐτὴν τὴν τιμὴν νὰ τοὺς εἰσαγάγῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διὰ νὰ λάβωσιν 120 δραχμάς.

§62ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς αὐτὴν τὴν ἔκρυθμον κατάστασιν, ἡ ὁποία ὑφίστατο μέχρι τοῦδε, εἴπομεν νὰ θέσωμεν ἓν τέρμα. Πρέπει νὰ ἔχωμεν τακτικοὺς ὑπαλλήλους καὶ νὰ παύσωσιν οἱ ἔκτακτοι.

§63Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ πρέπει εἶναι ὀλίγον ἔκτακτον.

§64ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Βεβαίως, κύριε συνάδελφε, προκειμένου νὰ προβῇ τις εἰς οἰκονομίας θὰ προσκρούσῃ εἰς τοιαῦτα. Λυποῦμαι κυρίως, διότι οὐ μόνον αὐτοὶ λαμβάνουσιν αὐτὸν τὸν βαθμόν, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἕνεκα τοῦ μέτρου τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον λαμβάνομεν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδωσι μειούμενον τὸν μισθόν των ἢ νὰ ἀπολέσωσι καὶ τὴν θέσιν των· ἀλλὰ τὸ Κράτος τέλος πάντων καὶ πάντοτε μέν, μάλιστα δὲ νῦν, δὲν πρέπει νὰ θεωρῆται ὡς πρυτανεῖον, ὡς θεωρεῖται σήμερον. Πρέπει νὰ κρατήσωμεν τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπαρκοῦσιν εἰς αὐτὸ μὲ τὸν μισθόν τὸν μέχρι τοῦδε καὶ ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ἅμα βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ νὰ βελτιωθῇ ὁ μισθός των. Ἀλλὰ νὰ μὴ ὑπάρχῃ διάκρισις. Πρέπει νὰ ἔχωσιν ὡρισμένον βαθμὸν καὶ τὸν μισθὸν τὸν ἀντιστοιχοῦντα εἰς τὸν βαθμόν. Δὲν ἔχομεν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τοῦ Ὑπουργείου οὔτε τῶν Οἰκονομικῶν οὔτε ἄλλου τινὸς Ὑπουργείου ὑπαλλήλους ἔχοντας αὐτὸν τὸν μισθόν, ὃν εἴπετε. Προκειμένου νὰ τοὺς ἀφομοιώσωμεν μὲ τοὺς ἄλλους τοὺς τακτικούς, πρέπει νὰ τοὺς ὑπαγάγωμεν εἰς μίαν ὡρισμένην κατηγορίαν. Ἐὰν οὗτοι κατά τι μειωθῶσιν, ἔχουσι τὴν ἐλπίδα εἰς τὸ μέλλον εἰσερχόμενοι νὰ τύχωσι προαγωγῆς.

§65Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν θὰ ἐπιμείνω περισσότερον· ἀφοῦ δὲν κατώρθωσα νὰ σᾶς πείσω μέχρι τοῦδε, δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τίποτε εἰς ὅσα εἶπον, τὰ ὁποῖα ἐνόμιζον ὅτι ἤθελον σᾶς πείσει. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον· πρόκειται περὶ τοῦ ὑπαλλήλου ἐπὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν συντάξεων. Περὶ τούτου ἔχω νὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς. Λαμβάνει 200 δραχμὰς καὶ σήμερον τὸν κάμνετε γραφέα αʹ τάξεως μὲ 120. Καὶ ναὶ μὲν ἠδύνατο τοῦτο νὰ γίνῃ, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ὑπαλλήλου μὴ ἔχοντος τὴν ἱκανότητα καὶ τὰ προσόντα τὰ πρέποντα πρὸς τὸν βαθμὸν καὶ τὸν μισθὸν τῶν διακοσίων δραχμῶν. Ἀλλὰ συμβαίνει περὶ τούτου τὸ ἑξῆς λίαν σαφὲς καὶ καθαρόν, καὶ ἴσως δὲν τὸ ἐγνώριζεν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ εἶχε διορίσει πρὸ διετίας, ἰδοὺ τί ἔλεγε περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει): «Διετήρησε τὴν τελευταίαν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1, καίτοι ἐνέχει χαρακτῆρα προσωπικῆς τοιαύτης, γνωρίζουσα ὅτι πρόκειται δι’ αὐτῆς ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη εἰς ὑπάλληλον ἱκανώτατον καὶ δυσαναπλήρωτον. Ἐξ ἀφορμῆς τῆς προσωπικῆς ταύτης διατάξεως δὲν κρίνομεν ἄσκοπον νὰ προσθέσωμεν ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ὁρμωμένη ἐκ τῆς ἀρχῆς ὅτι οἱ νόμοι δέον νὰ ὦσι γενικοὶ καὶ οὐχὶ προσωπικοὶ καὶ ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὴν κατάχρησιν τῶν προσωπικῶν διατάξεων, αἵτινες ἔχουσι παρεμβληθῆ εἰς πολλοὺς τῶν νόμων ἡμῶν πρὸς ὑποστήριξιν διαφόρων εὐνοουμένων, ἐξ ἧς καταφανὴς προέκυψε τῆς ὑπηρεσίας ἡ βλάβη, προσεπάθησε παντὶ τρόπῳ νὰ ἐξοβελίσῃ πᾶσαν τοιαύτην προσωπικὴν διάταξιν ἐκεῖθεν ὅπου ἠδυνήθη νὰ ἀνεύρῃ αὐτήν». Ἐνῷ λοιπὸν ἡ ἐπιτροπὴ συνισταμένη ἐκ μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκ μελῶν τῆς Συμπολιτεύσεως ἀπεφάνθη ταῦτα περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου καὶ ἀπεφάνθη ὅτι ἔπρεπε νὰ τῷ δοθῇ ἡ θέσις τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, δηλαδὴ νὰ προαχθῇ καὶ νὰ λαμβάνῃ ἀντὶ 200 δραχμῶν 240 δραχμάς, σήμερον, κύριε Ὑπουργέ, ἔρχεσθε ὑμεῖς εἰς αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον καὶ τῷ λέγετε ἀντὶ τῶν 200 δρχ. θὰ λαμβάνητε μόνον 120. Ὑποθέτω ὅτι θέλετε κάμει ἐξαίρεσιν τοὐλάχιστον δι’ αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον, τὸν ὁποῖον δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω, ἀλλ’ ὡς πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς εἶχον ἀκούσει τόσα περὶ αὐτοῦ, ὥστε καὶ ἐγὼ ὑπέγραψα εἰς τὴν ἔκθεσιν. Ὅτε βλέπω λοιπὸν τοιαύτην ἀδικίαν γινομένην σήμερον, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ σᾶς παρακαλέσω, ἐν ὀνόματι ἴσως τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία ἔκαμε τὴν πρότασιν, νὰ μὴ ἐπιμείνητε, ἀλλὰ νὰ δώσητε, ἂν ὄχι τὸν βαθμὸν τοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, τὸν ὁποῖον προέτεινεν ἡ ἐπιτροπή, τοὐλάχιστον τὸν μισθὸν τοῦ γραμματέως βʹ τάξεως, καὶ ὄχι νὰ τὸν ἀφήσητε γραφέα. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τοῦτο δὲν θὰ ἔχητε ἀντίρρησίν τινα καὶ καταθέτω ὡς ἐκ τούτου μίαν τροπολογίαν ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ τὸ πρόσωπον. Ἀλλ’ ἔρχομαι τώρα εἰς τρίτον ζήτημα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον κρίνω πολὺ σπουδαιότερον, διότι ἐδῶ ἐπρόκειτο περὶ ἀτόμων ἀδικουμένων καὶ νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς πάντα νὰ ὁμιλήσῃ καὶ περὶ ἀτόμων. Εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἐν ᾧ περιορίζετε τοὺς λογιστὰς ἀπὸ 40 εἰς 27. Ὁμολογῶ ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχον πολὺ ταραχθῆ, ὅτε ἐπληροφορήθην ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔφθασεν εἰς ἣν ἔφθασε κατάστασιν τὴν σήμερον ἕνεκα τῶν οἰκονομιῶν τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων, καὶ βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν εἶναι οἱ ὀργανωταί, τοὺς ὁποίους θὰ φέρητε, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπαναφέρωσι τὴν τάξιν. Ἐνόσῳ δὲν θὰ ἔχητε τὰ πρόσωπα τὰ ἀναγκαῖα ἐννοεῖται ὅτι δὲν θὰ ἔχητε Γενικὸν Λογιστήριον, διότι μὲ ἑκάστην οἰκονομίαν, ἡ ὁποία ἐγίνετο, εἶναι φανερὸν ὅτι ἔφευγεν ὁ ὑπάλληλος καὶ ἔκλειεν ἓν βιβλίον. Ἀλλὰ ταῦτα περὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Εὐτυχῶς δύναμαι νὰ εἴπω—καὶ τὸ λέγω μετὰ θάρρους—τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον εἶναι ἐνήμερον τὴν σήμερον. Ἂς προσπαθήσωμεν νὰ μὴ τὸ καταντήσωμεν νὰ γίνῃ καὶ αὐτὸ Γενικὸν Λογιστήριον. Τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον σήμερον ἔχει ἐξελέγξει ἅπαντα τὰ τελωνεῖα καὶ ὅλα τὰ ταμεῖα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τῷ εἶχε παραδώσει ἕτοιμα πρὸς ἐξέλεγξιν. Τοῦτο κατώρθωσε νὰ τὸ πράξῃ πρὸ ὀλίγου. Τὴν στιγμὴν λοιπόν, καθ’ ἣν ἡμεῖς πρόκειται νὰ ἐγγίσωμεν τὸ προσωπικόν, πρέπει νὰ εἴμεθα πολὺ προσεκτικοί. Ἐνόμιζον ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ μεταβῶ ἐπὶ τόπου, ὅτε ἀνέγνωσα τὸν νόμον, καὶ ἠρώτησα αὐτοὺς τοὺς Κυρίους τί σκέπτονται περὶ αὐτῆς τῆς ἐλαττώσεως καὶ μοὶ εἶπον ὅτι, ἐὰν πρόκειται περὶ οἰκονομιῶν, βεβαίως 2–3–4 ἐκ τῶν λογιστῶν, καὶ ἐπὶ τέλους ἔστω καὶ 8, μοὶ εἶπον, ἂς ἀπολυθῶσιν· ἀλλά, ἐὰν γίνωσιν οἱ λογισταὶ ὀλιγώτεροι τῶν 32, βεβαίως θέλει προσκόψει ἡ ὑπηρεσία καὶ βεβαίως θὰ εἶναι ἀδύνατον τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ ᾖ ἐνήμερον. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ ὄχι ἐν ὀνόματι τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἀλλ’ ὡς ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἀντελήφθην τὰ πράγματα, νὰ μὴ καταστρέψωμεν τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον.

§66ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ σήμερον ἐπῆλθεν εἷς συμβιβασμὸς μεταξὺ ἐμοῦ καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ καὶ μεταξύ μας, νὰ συμφωνήσωμεν καὶ εἰς τοὺς 30, δηλαδὴ ἀντὶ 27 νὰ γίνωσι 30.

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ. 32 μὲ ἐβεβαίωσαν τοὐλάχιστον,

§68ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. 30. Ἦλθον καὶ εἰς ἐμὲ καὶ τοὺς ἔπεισα ὅτι ἀρκοῦσι 30.

§69Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔστω. Εἶμαι παρὰ πολὺ εὐτυχής. Αὐτὰ εἶχον νὰ εἴπω.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου; (Γίνονται μετὰ τοῦτο δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–6 καὶ ἀναγινώσκεται καὶ τὸ 7ον).

§71ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Νέγρη παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ τὸ ἐδάφιον αʹ, ἤτοι ἀντὶ 27 νὰ γίνῃ ἁπλῶς 30.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 8–22 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου). Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων ͵ΒΤΜΘʹ τοῦ 1895 καὶ ͵ΓϠΗʹ τοῦ 1905 περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως». Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Φ. Νέγρη.

§73Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὄχι διότι πρέπει νὰ φέρω τροπολογίαν τινὰ ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐλλείπει σήμερον σπουδαιότατον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σχέσιν μὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§74ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ποῖον;

§75Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ σᾶς τὸ ὑποδείξω. Ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός σας εἶχε δηλώσει ὅτι ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἤθελε κανονίσει τὰς σχέσεις τοῦ Δημοσίου μὲ τοὺς δήμους, ὅπως λείψῃ οὕτως ἡ λῃψοδοσία ἡ φοβερὰ, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ τῶν δήμων. Εἶναι ἀναμφισβήτητον σήμερον ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἀπασχολεῖ ἴσως τὸ ἥμισυ τῶν ὑπαλλήλων αὐτοῦ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἀλληλοχρεώσεων καὶ τοῦτο συμβαίνει ἄνευ οὐδενὸς λόγου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων σήμερον εἶναι ἀνεπαρκεῖς καὶ ὅτι τὸ Δημόσιον κρατεῖ ἅπαντα τὰ εἰσοδήματά των. Ἐὰν τοῦτο παραδεχθῆτε, τὸ ὁποῖον δύνασθε νὰ βεβαιωθῆτε εὐκόλως, δὲν βλέπω τὴν ἀνάγκην τῆς ἀλληλοχρεώσεως. Τὸ Δημόσιον δι’ ἑνὸς νόμου δύναται νὰ λαμβάνῃ ἀπὸ τοὺς δήμους τοὺς ἀνεπαρκεῖς τὰ εἰσοδήματά των καὶ νὰ δίδῃ εἰς αὐτοὺς ἐκεῖνα τὰ ὀλίγα, τὰ ὁποῖα δίδει σήμερον, ἤτοι 2500 ἕως 3500 δραχ. Εἶναι γνωστὸν τί ἐδώκατε κατὰ τὴν τελευταίαν πενταετίαν· λάβετε τὸν μέσον ὅρον καὶ θὰ ὁρίσητε διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὰ εἰσοδήματα. Οἱ δῆμοι θὰ λαμβάνωσιν ἀπὸ τὸ ταμεῖον τὸ ποσὸν τῶν 2500 ἕως 3500 δραχ. καὶ τοιουτοτρόπως τοὐλάχιστον διὰ διακοσίους πεντήκοντα δήμους θὰ λείψῃ πᾶσα ληψοδοσία, θὰ ἡσυχάσωσι δὲ καὶ οἱ δήμαρχοι. Σήμερον οἱ δήμαρχοι εἶναι δοῦλοι ἡμῶν καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι δὲν λαμβάνουσιν οὔτε τὰ πρὸς συντήρησιν αὑτῶν.

§76Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τώρα θὰ λείψῃ καὶ αὐτό.

§77Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ τὸ θέλω, διὰ νὰ δώσωμεν ἐλευθερίαν εἰς τὸν δήμαρχον.

§78ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ τὸ Δημόσιον τί θὰ γίνῃ; Θέλετε νὰ κλείσωμεν τὰ σχολεῖα;

§79Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δὲν ἐπροσέξατε τί εἶπον. Πρέπει νὰ προσέξητε, διότι πρόκειται περὶ σπουδαίου ζητήματος. Θὰ εὕρῃ τὸ Δημόσιον τὴν ἡσυχίαν του καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον θὰ ἀπασχολῇ τοὺς ὑπαλλήλους του ἐκεῖ ὅπου πρέπει καὶ ὄχι ἐκεῖ ὅπου δὲν πρέπει. Οἱ δήμαρχοι θ’ ἀποκτήσωσι τὴν ἐλευθερίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἔχουσι σήμερον, διότι θὰ λαμβάνωσιν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι σήμερον, θὰ τὰ λαμβάνωσι δυνάμει νόμου καὶ θὰ εἶσθε ἠναγκασμένος ὑμεῖς, κύριε Ὑπουργέ, νὰ τὰ δίδητε κατὰ μῆνα, ἐνῷ σήμερον παρέρχονται δέκα καὶ δεκαοκτὼ μῆνες καὶ δὲν τὰ λαμβάνουσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ θέσις τῶν δημάρχων καὶ ἀπορῶ πῶς δὲν γνωρίζετε τοῦτο. Ἐγὼ ἐννοῶ νὰ τοὺς ἐλευθερώσω ἀπὸ αὐτὴν τὴν σκλαβιάν· ἀπὸ ὑμᾶς δὲ περιμένω νὰ μὲ συνδράμητε. Πρέπει νὰ λαμβάνωσι σήμερον οἱ δῆμοι ὅ,τι θὰ λαμβάνωσι δυνάμει νόμου καὶ ὄχι δυνάμει τῆς καλῆς θελήσεως τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ. Νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δύνασθε τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ τὸ συζητήσητε μὲ τὸν διευθυντὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ νὰ φέρητε νομοσχέδιον, ὅπως τὸ ψηφίσωμεν, πρέπει ὅμως καὶ τὸ παρὸν νομοσχέδιον νὰ ψηφίσωμεν.

§80Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δήμους, πρέπει νὰ ἔχωμεν πράγματι τοιούτους· ἐὰν δὲν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν δήμους, πρέπει νὰ τὸ εἴπωμεν καθαρά, πρέπει νὰ καταργήσωμεν τὸ δημοτικὸν σύστημα παρὰ νὰ καταφεύγωμεν εἰς αὐτὴν τὴν κηδεμονίαν τῶν μικρῶν δήμων, ὅπως πολὺ ὀρθῶς ὁ κ. Νέγρης εἶπεν. Ἤθελεν εἶσθαι προτιμότερον νὰ φροντίσῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συγχωνευθῶσιν οἱ δῆμοι, νὰ θεσπισθῇ δὲ εἰδικὸς πόρος διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ὡς καὶ εἰδικὸν ταμεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ θίγηται διὰ τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ δήμου. Τότε θὰ ἔχωμεν ἀληθῆ ἀποκέντρωσιν, ἄνευ τῆς ὁποίας ἀμφιβάλλω ἂν θὰ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ πολίτευμα φιλελεύθερον. Ἐὰν ὅμως καταστήσωμεν τοὺς δήμους ἐξαρτωμένους ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ὑπάρξεως αὐτῶν, διότι τότε θὰ ἔχωμεν δήμους, οἱ ὁποῖοι θὰ μισθοδοτῶσι τὸν δήμαρχον, τὸν γραμματέα τῆς Δημαρχίας, τὸν πρωτοκολλητήν, τὸν κλητῆρα τοῦ Δημαρχείου, πρὸς δὲ θὰ δαπανῶσι καὶ διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ Δημαρχείου μόνον καὶ δι’ οὐδένα ἄλλον λόγον. Ἀμφιβάλλω, ἂν τοιοῦτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ δημοτικοῦ συστήματος. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτιμήσει, προκειμένου νὰ μελετηθῇ τὸ σύστημα τοῦτο, νὰ φροντίσωμεν νὰ βελτιωθῇ τὸ δημοτικὸν σύστημα, ὥστε οἱ δῆμοι τῶν μεγαλειτέρων περιφερειῶν νὰ εἶναι ἐπίκουροι τῶν μικροτέρων καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον νὰ δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτοὺς διὰ πάσας τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Σήμερον ὡς ἔχουσιν οἱ δῆμοι εἶναι ὑπὸ κηδεμονίαν φρικώδη, ἐνῷ τοὺς ἔχομεν ἀναγνωρίσει διὰ τῶν κειμένων νόμων ὅτι εἶναι κύριοι τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας των καὶ ὅτι ἔχουσι πολλοὺς λόγους καὶ πολλοὺς σκοπούς, πρωτίστως τὸν λόγον τῆς παροχῆς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἔχουσι καὶ ἄλλους σκοποὺς ἐπίσης σοβαρούς, ἀδυνατοῦσι νὰ ἐκπληρώσωσι καὶ τοὺς κοινωνικοὺς αὐτῶν σκοποὺς ἀκόμη, μόλις δυνάμενοι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ μένουσιν ἐλλειμματίαι, διὰ νὰ πληρώσωσι τὰς μισθοδοσίας τοῦ δημάρχου καὶ λοιπῶν. Διὰ ταῦτα νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εὐρυτέρα καὶ σοβαρωτέρα μελέτη τοῦ θέματος, ἂν ἐννοῶμεν νὰ διατηρήσωμεν τὸ δημοτικὸν σύστημα.

§81ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχει μελετηθῆ τὸ ζήτημα.

§82Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἔχετε μελετήσει τὸ ζήτημα, διότι εἶναι ἐπιβεβλημένον ὑπὸ τῶν περιστάσεων, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, μελετῶντες τὸ ζήτημα, νὰ μεριμνήσητε περὶ εἰδικοῦ πόρου καὶ εἰδικοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον νὰ διαχειρίζωνται εἴτε ὁ δημόσιος ταμίας εἴτε ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ.

§83Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀρθόταται εἶναι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλίας, ὅστις προέλαβε τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἀσχολεῖται εἰς τὸν καταρτισμὸν νομοσχεδίου σχετικοῦ πρὸς τὸ θέμα τοῦτο. Πρώτη βάσις τοῦ καλοῦ δημοτικοῦ συστήματος εἶναι ἡ οἰκονομικὴ αὐτοτέλεια, τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον θὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ προσεχῶς.

§84Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ δευτέρου, ὅπως ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. συνάδελφον, ὅστις διέστρεψε τελείως ὅσα εἶπον. Εὐτυχῶς ἀνῄρεσεν αὐτὸς ἑαυτὸν εἰπὼν ὅτι εὑρίσκονται οἱ δῆμοι ὑπὸ κηδεμονίαν. Ὥστε βλέπετε ὅτι καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς θεωρεῖ τοὺς δήμους ὡς εὑρισκομένους ὑπὸ κηδεμονίαν καὶ ἐγὼ ζητοῦμεν ἓν καὶ τὸ αὐτό· νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ κηδεμονία. Ἂν δ’ ἐγὼ προέτεινα ἓν μέσον ἴσως προσωρινόν, μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως ἤκουσα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θέλοντος νὰ φέρῃ μέσον ῥιζικόν. (Μεθ’ ὃ ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ καὶ τὰ ἄρθρα 1–3 τοῦ νομοσχεδίου, ἀναγινώσκεται δὲ τὸ ἄρθρον 4).

§85ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πολὺ ὀρθῶς ἐπιδιώκει ἕνα σκοπόν, νὰ καθορίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τῶν δήμων τῶν ἐχόντων ὀφειλὰς πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ παρῳχημένων χρήσεων καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ εὔποροι δῆμοι. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι λίαν περιωρισμένον, ὅταν περιορίζηται μεταξὺ τῶν δύο τελευταίων χρήσεων. Εἶναι γνωστὸν ὅτι τὰ χρέη ἐξεκαθαρίσθησαν μέχρι τοῦ 1903· ἀπὸ τοῦ 1904 εἶναι ὑπόλοιπα τῶν ἀπαιτητῶν χρήσεων. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιθυμῇ νὰ ἐκκαθαρισθῶσι καὶ αὐτὰ τὰ χρέη, ἡ ἀνακούφισις, ἣν ἐπάγεται τὸ ἄρθρον 4, ἵνα οἱ δῆμοι καταστῶσιν ἐπαρκεῖς νὰ τὰ ἐκκαθαρίσωσι, θὰ ἦτο πλήρης, ἂν ὁρισθῇ διὰ τὰς ἀπὸ τοῦ 1904 καὶ ἐφεξῆς χρήσεις, ὅτε πλέον ἐλαττουμένης τῆς δαπάνης τῆς ἐτησίας χρήσεως θὰ εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀπαντήσωσι τὰ ἐλλείμματα καὶ μετὰ μικρὸν ἐξαντληθῇ αὐτὸ τὸ χρέος. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον, Κύριοι, προτείνω τὴν τροποποίησιν ἀντὶ «τῶν δύο τελευταίων χρήσεων οἱ καθυστεροῦντες» νὰ τεθῇ «ἀπὸ τοῦ 1904», ἤτοι ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἡ ἐκκαθάρισις ἔχει σταματήσει, καὶ οὕτω πως περιλαμβάνονται πάντες οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι τυχὸν ὀφειλέται.

§86ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα· νὰ γίνῃ δεκτή.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγγράφως, κύριε Πονηρόπουλε.

§88ΑΛ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροπολογήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§90ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ προστεθῇ ἐν ἀρχῇ· «Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῇ τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου, οὗτινος ἡ ἰσχὺς ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως». Πᾶσα διάταξις ἀντικειμένη εἰς αὐτὸν καταργεῖται». (Ψηφίζεται τὸ ἄρθρον 5 καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μέτρων πρὸς καταπολέμησιν τοῦ λαθρεμπορίου τοῦ καπνοῦ». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς; Οὐδείς. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§92Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Προκειμένου, κ. Πρόεδρε, διὰ τὸ ἄρθρον πρῶτον ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἕκτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ προσοχήν τινα. Διότι οἱ παραγωγοὶ οἱ ἔχοντες ἀνάγκην τῶν ἀδειῶν τῆς κατοχῆς, περὶ τῶν ὁποίων τὰ ἄρθρα ὁμιλοῦσι, θὰ διατρέχωσι τὸν κίνδυνον νὰ διακηρύσσωνται λαθρέμποροι ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμήν, διότι τὸ ἄρθρον πρῶτον προσδιορίζει ὅτι αἱ δηλώσεις πρέπει νὰ ἐπιδίδωνται ἐνώπιον τῆς ἀστυνομικῆς Ἀρχῆς τῶν περιφερειῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ὁρισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος. Εἶναι γνωστὸν εἰς ὑμᾶς καὶ εἰς ὅλην τὴν Βουλὴν ὅτι ἐν τοῖς ἀγροτικοῖς κυρίως δήμοις, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀρκετὰ ἱκανοὶ καὶ ἔχουσιν ἀρκετὴν παραγωγὴν καπνῶν, ὑπάρχουσιν ἀστυνομικοὶ σταθμάρχαι, ἀλλ’ οὗτοι ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀσχολοῦνται μὲ ἕτερα ἔργα καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκωνται πάντοτε ἐν τῇ ἕδρᾳ αὐτῶν. Εἶναι βεβαίως δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀναπληρωτής, ἀλλὰ συνήθως ὁ ἀναπληρωτὴς εἶναι εἷς χωροφύλαξ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἀναθέτει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἀστυνομικὴν Ἀρχήν. Διὰ τὸν λόγον αὐτὸν προκειμένου περὶ τῶν δήμων αὐτῶν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπληρώσῃ τὴν διάταξιν, ἀνατιθεμένου εἰς τὴν ἀστυνομικὴν Ἀρχὴν καὶ εἰς τὸν δήμαρχον τοῦ τόπου τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ, διὰ νὰ ὑπάρχῃ εὐκολία.

§93Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸ ἐσκέφθην, ἀλλὰ δὲν τὸ ἀνέγραψα, διότι οἱ δήμαρχοι εἶναι ἀρχηγοὶ κομμάτων. Ἀλλ’ ὅπως τὸ διατυπώνετε, νὰ εἶναι καὶ ὁ εἷς καὶ ὁ ἄλλος, τὸ δέχομαι εὐχαρίστως.

§94Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ καὶ τοῦτο, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον εἴτε ἐκ δυστροπίας τῶν δημάρχων ἢ τῶν ἀστυνομικῶν Ἀρχῶν, οἱ παραγωγοὶ οἱ ἔχοντες ἀνάγκην νὰ δώσωσι δήλωσιν νὰ μὴ δύνανται. Καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὅτι αἱ δηλώσεις ἐπιδίδονται διὰ δικαστικοῦ κλητῆρος ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου.

§95Α. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§96Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ προσοχὴν ὡς πρὸς τὴν χρονολογίαν. Ἴσως ὁ Νοέμβριος νὰ εἶναι ὁ χρόνος, καθ’ ὃν εἶναι δυνατὴ ἡ δεματοποίησις καὶ ἡ προπαρασκευὴ τῶν καπνῶν, ὅπως γίνηται δυνατὸν νὰ ζυγίζωνται καὶ εἶναι εἰς θέσιν ὁ παραγωγὸς νὰ γνωρίζῃ κατὰ προσέγγισιν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον πρόκειται ν’ ἀποθηκεύσωσιν εἰς τὰς ἀποθήκας, καὶ συνεπῶς νὰ δύνανται νὰ δώσωσι τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, διὰ τὴν δήλωσιν ὅμως τῶν καπνῶν τσομπέλια, τὰ ὁποῖα γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς καταγόμενος ἐκ καπνοπαραγωγοῦ ἐπαρχίας, εἶναι δυνατὸν καὶ ἐκ τῶν καιρικῶν περιστάσεων νὰ παρεμβληθῶσι τοιαῦτα προσκόμματα, ὥστε νὰ μεταπέσωμεν εἰς τὸ ἄλλο ἄκρον ἀπὸ τῆς ἀποτροπῆς τοῦ λαθρεμπορίου εἰς τὴν κήρυξιν ὡς λαθρεμπόρων πάντων τῶν παραγωγῶν, ὅταν αἱ καιρικαὶ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπωσι τὴν ἑτοιμασίαν τὴν ἀπαιτουμένην διὰ τὴν τοποθέτησιν τῶν καπνῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος κίνδυνος, ἐφ’ οὗ συνιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ καὶ τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ τῶν ἀρωματικῶν καπνῶν, διότι ταῦτα δὲν παρέχουσι προκειμένου περὶ τῆς προετοιμασίας, τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον. Τὰ καπνὰ ταῦτα δέονται μείζονος προθεσμίας πρὸς παρασκευὴν καὶ θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ τοῦ ἀτόπου νὰ μὴ εἶναι δυνατὰ οὔτε ἡ δήλωσις οὔτε ὁ ἔλεγχος. Ἐὰν κατὰ τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑπάρξῃ ἔλεγχος, θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διακήρυξιν ὡς λαθρεμπόρων πάντων τῶν κατόχων τῶν ἀρωματικῶν καπνῶν. Δὲν γνωρίζω ποίαν γνώμην ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς παρατηρήσεώς μου, ἀλλ’ ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω ταύτην εἰς τὴν ἐκτίμησίν του. Τὸ ἄρθρον 6ον ὁρίζει (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται, ἵνα διὰ Β. Διαταγμάτων αʹ) Αὐξηθῶσιν, ἢ καὶ νὰ περιορισθῶσιν, αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 ὁριζόμεναι προθεσμίαι καὶ ὁ ὅρος ὡς ἔγγιστα, εἴτε καθ’ ὅλον τὸ Κράτος εἴτε καθ’ ὡρισμένα διαμερίσματα αὐτοῦ· καὶ βʹ) Ὁρισθῶσι καὶ εἰρηνοδίκαι καὶ δήμαρχοι ἐντεταλμένοι νὰ δέχωνται τὰς κατὰ τὰ ἀνωτέρω ἄρθρα δηλώσεις καὶ κανονισθῶσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν». Παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἐν τῇ διατάξει τοῦ ἄρθρου 1 ὁ χρόνος, διότι ἡ διὰ Β. Διατάγματος ἐπέκτασις τῶν προθεσμιῶν συνεπάγει κινδύνους, καθόσον θὰ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἰδιοσυγκρασίας καὶ τῆς ἀντιλήψεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ προσδιορισμὸς τοῦ χρόνου τούτου. Δὲν νομίζω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι θὰ εὑρεθῇ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλων ν’ ἀδικήσῃ τοὺς καπνοπαραγωγούς. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἔχω πεποίθησιν περὶ τοῦ ἀσφαλοῦς τῆς ἀντιλήψεως διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ὄσον ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν τῆς φύρας θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ αὐξηθῇ τοῦτο εἰς 12%, ἵνα ὑπάρχῃ περιθώριον, διότι πολλάκις ἕνεκα τῶν καιρικῶν περιστάσεων τὰ βάρη τοῦ καπνοῦ ὑφίστανται τοιαύτας αὐξομειώσεις, ὥστε θὰ ὑπάρξῃ καὶ ἕτερος κίνδυνος διὰ τοὺς καπνοπαραγωγοὺς, οἱ ὁποῖοι θὰ κινδυνεύσωσιν ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν νὰ θεωρηθῶσιν ὡς λαθρέμποροι. Ὄσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ἁρμοδίας Ἀρχάς, ἐνώπιον τῶν ὁποίων θὰ δίδωνται αἱ δηλώσεις, φρονῶ ὅτι εἰς μὲν τοὺς ἀγροτικοὺς δήμους πρέπει νὰ εἶναι ὁ ἀστυνόμος, εἰς δὲ τὰς πόλεις ὁ εἰρηνοδίκης ἢ ὁ ἀστυνόμος.

§97ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὄσον ἀφορᾷ τὰς Ἀρχάς, τὰς ὁποίας προτείνει ὁ κ. Βουλευτής, τὰς δέχομαι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς προθεσμίας οὐχί, διότι ὁμολογῶ ὅτι εἶμαι ἐκ καπνοφόρου ἐπαρχίας, εἰς τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ τὸν Ὀκτώβριον εἶναι εἰς θέσιν νὰ συσκευάσωσι τὸν καπνόν. Ἐν τούτοις ὅμως ἐδέχθημεν, ὅπως παρέχηται αὐτοῖς προθεσμία μέχρι τέλους Νοεμβρίου. Πλὴν δὲ τούτου, ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον ἕνεκα καιρικῶν περιστάσεων νὰ ἀναβληθῇ ἡ συσκευή, ἔκτοτε ἐπετρέψαμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν κατ’ ἀκολουθίαν παραστάσεων, τὰς ὁποίας θὰ ἀπευθύνωσιν αἱ Ἀρχαὶ ἢ οἱ παραγωγοί, νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν ὄχι ἐπὶ 1 μόνον μῆνα, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ 2 μῆνας, ὅταν μάλιστα πρόκειται περὶ ἀγροτικῶν πληθυσμῶν. Δὲν πρέπει τὰς διατάξεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐξοχὴν συντελοῦσιν εἰς τὸν σκοπὸν τῆς καταπολεμήσεως τοῦ λαθρεμπορίου, νὰ τὰς τροποποιήσωμεν οὕτω πως, ὥστε νὰ τὰς ἐξουδετερώσωμεν.

§98Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει δίκαιον νὰ μεριμνᾷ περὶ ἐξασφαλίσεως τῶν διατάξεων τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Δὲν πρέπει ὅμως νὰ παρίδῃ ὅτι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀνομβρίαν κατὰ τοὺς μῆνας Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον καὶ τότε νὰ μὴ εἶναι δυνατὴ ἡ συσκευὴ κατ’ αὐτοὺς τοὺς μῆνας. Φρονῶ δὲ ὅτι ἡ παράτασις, τὴν ὁποίαν θὰ δύναται νὰ παράσχῃ ὁ Ὑπουργός, εἶναι δῶρον ἄδωρον, διότι οὔτε οἱ καπνοπαραγωγοὶ δύνανται νὰ μαντεύσωσιν ὅτι θὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη αὕτη, ὥστε ἐγκαίρως νὰ ζητήσωσι τὴν παράτασιν, οὔτε δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν εἰς τὰς Ἀρχὰς ὅτι θέλουσι σπεύσει νὰ ὑποβάλωσι παραστάσεις εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ σπεύσῃ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν παράτασιν τῆς προθεσμίας ταύτης τοὐλάχιστον ἐπὶ ἕνα μῆνα.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ σχετικὴ τροπολογία τοῦ κ. Θ. Παπαϊωάννου, ἡ ὁποία θὰ ἀναγνωσθῇ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Ψηφίζονται εἶτα τὰ ἄρθρα 1–3 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ 4ον).

§100Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 4 ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης πρόκειται νὰ ὑποβάλωμεν ὅλους τοὺς καπνοπαραγωγοὺς εἰς μαρτύρια ἀπέναντι τῆς ἰδιοτροπίας καὶ τοῦ ὑπερβάλλοντος ζήλου παντὸς ὑπαλλήλου· διότι, ἂν ἐπιμείνῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ παραμείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, θὰ εἶναι δυνατὸν κατὰ τὰς ὀρέξεις καὶ τὰς ἰδέας, κατὰ τὴν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ πρῶτος τυχὼν χωροφύλαξ, ἐν ἑκάστῃ στιγμῇ ἡμέρας καὶ νυκτὸς νὰ καλῇ τὸν καπνοπαραγωγὸν τὸν ἔχοντα ἀποτεταμιευμένον καπνὸν κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου πρὸς ἐξέλεγξιν. Δὲν γνωρίζω ἂν θὰ θελήσωσι νὰ ἔχωσιν ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας καπνὸν οἱ παραγωγοὶ ἐν ταῖς ἀποθήκαις των ἢ θὰ προτιμήσωσι νὰ τὸν καύσωσιν ἢ νὰ τὸν δώσωσιν εἰς τοὺς χωροφύλακας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ εἶναι βέβαιον ὅτι οὐδένα κίνδυνον διατρέχουσιν ἐκ λαθρεμπορίας τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ἐκ μέρους τῶν καπνοπαραγωγῶν, τοὐλάχιστον νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μία προθεσμία ἀπὸ τῆς δηλώσεως μέχρι τοῦ ἐλέγχου, ὥστε νὰ εἶναι εἰς θέσιν νὰ γινώσκωσιν οἱ καπνοπαραγωγοὶ πότε θὰ ὑποστῶσι τὸν ἔλεγχον τοῦτον καὶ νὰ ἀποφεύγωσι τὰς πιέσεις καὶ τὰ μαρτύρια, τὰ ὁποῖα ἤθελε προκαλέσει ὁ τοιοῦτος ἔλεγχος, καθ’ ὃν τρόπον διαγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. (Ψηφίζεται εἶτα τὸ ἄρθρον 4 καὶ ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 5. Ἐπίσης γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8–10 ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αʹ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1887 περὶ τελῶν χαρτοσήμου». (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς αʹ ἀνάγνωσιν).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς λύεται ἡ συνεδρίασις. (Λύεται ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ.).