1905.07.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 58

τῆς 17 Ἰουλίου 1905.

(Κυριακή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 12 καὶ 10′ π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφοράς. Ἀναφορὰν τῶν ἐμπόρων Ξηροχωρίου κατὰ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως νόμου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους «Γαλατιανῆς.» Τηλεγράφημα τῶν δημοδιδασκάλων Ναυπλίου, παρακαλούντων νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἄνευ τῶν τροπολογιῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Ὅμοιον τηλεγράφημα τῶν δημοδιδασκάλων Χαλκίδος. Ὁ κύριος Στριφτόμπολας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΑΛΕΞ. ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ὁμιλήσω, κύριοι Βουλευταί, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, διότι θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀντωνόπουλον, βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, ὅστις κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ σίτου ἐκθύμως ὑπεστήριξε τὸ καταδεδικασμένον πλέον ἤδη ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ λαοῦ σύστημα τῆς δεκάτης, δηλαδὴ τὸ σύστημα τῆς κόφτρας καὶ τῶν ἐνοικιαστῶν. Οἱ φορολογικοὶ νόμοι, κύριοι Βουλευταί, ἂν εἶναι καλοὶ ἢ εἶναι ἐπαχθεῖς, δυσβάστακτοι καὶ ἄνισοι, τοὺς ἀποκαλύπτει ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῶν. Ἡ δὲ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τῆς δεκάτης κατεδίκασε τὸ σύστημα ἐκεῖνο, καὶ διὰ τοῦτο αἱ Κυβερνήσεις, κατιδοῦσαι τὸ ἐπαχθὲς τοῦ φόρου ἐκείνου, τὸν κατήργησαν, ἀντικαταστήσασαι αὐτὸν διὰ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ἀνίσως φορολογήσασαι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὴν τάξιν τῶν ζευγηλατῶν, δηλαδὴ αὐτὴν τὴν ἐργασίαν. Ἐν τούτοις ὁ λαὸς ἀνεκουφίσθη ὁπωσδήποτε, καὶ ἐπὶ τέλους ἀνέκραξε: «δόξα τῷ Θεῷ, ὅστις μᾶς ἀπήλλαξεν ἀπὸ τὰς βδέλλας αὐτάς, τοὺς ἐνοικιαστάς, τὴν φοβερὰν ταύτην πληγὴν τοῦ Φαραώ!»

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν κόφτρα.

§4ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ. Καὶ ἀπὸ τὴν κόφτρα. Διὰ τοῦτο θὰ συνίστων θερμῶς εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο σοβαρῶς, καὶ ν’ ἀπαλλάξῃ τὴν ἀγροτικὴν τάξιν καὶ τοῦ καταθλιπτικοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι ἡ τάξις αὕτη πένεται καὶ δυστυχεῖ, πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως βασανιζομένη, καὶ μόλις ἐξοικονομοῦσα τὸν ξηρὸν ἄρτον τῶν τέκνων της, πρὸς ἀναζήτησιν τοῦ ὁποίου ἀθρόαι πρὸς τὴν Ἀμερικὴν καὶ ἄλλα ἀπώτατα μέρη γίνονται μεταναστεύσεις. Καὶ δὲν εἶναι μόνη ἡ φορολογία αὕτη, ἥτις πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς σοβαρῶς· εἶναι καὶ ἡ φορολογία τῶν σφαζομένων ζώων, ἥτις πράγματι διώρθωσε κἄπως τὸ ἄτοπον τῶν ἀπαριθμητῶν τῶν ζώων, οἵτινες ἦσαν αἱ μάστιγες τῆς κοινωνίας διὰ τῶν πρωτοκόλλων, ἅτινα ἀκόμη ἀπασχολοῦσι τὴν ποινικὴν καὶ τὴν ἀστικὴν Δικαιοσύνην, καὶ ἐξ ὧν σπουδαίως κατεπιέσθησαν εἰς τὸ παρελθὸν ὄχι μόνον οἱ ἔχοντες ζῷα ἀδήλωτα, ἀλλὰ καὶ οἱ δηλώσαντες καὶ πληρώσαντες ἀκόμη τὸν φόρον πρὸς τὸ Δημόσιον, ἢ καὶ οἱ μὴ ἔχοντες παντελῶς εἰς τὴν κατοχήν των τοιαῦτα. Διὰ τοῦτο καὶ ὡς ἐκ τῆς πείρας, ἣν ἔχω, θὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν τὴν ἀντικατάστασιν καὶ τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζῴων, ὅστις, ὡς εἶπον, ἐλάφρυνε τὰ ἄτοπα καὶ τὰ ἄδικα, ἀλλὰ δὲν τὰ ἐθεράπευσε τελείως, διότι καὶ ἡ τάξις τῶν κρεοπωλῶν σπουδαίως ὑποφέρει, καὶ οἱ καταναλωταὶ τοῦ κρέατος ἐπιβαρύνονται πολύ, καὶ οἱ πτωχοὶ δὲν δύνανται νὰ ἀνθέξωσιν εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν ταύτην, ἐκτὸς ἐὰν καταδικασθῶσι νὰ μὴ τρώγωσι κρέας. Ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, ἂν ὁ φόρος οὗτος τεθῇ ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν δερμάτων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὅλα τὰ ἄτοπα θὰ θεραπευθῶσι, καὶ ἡ τάξις τῶν κρεοπωλῶν θ’ ἀνακουφισθῇ, καὶ αἱ ἄποροι τάξεις καὶ ὁ λαὸς θὰ ἀγοράζωσιν εὐθηνότερον τὸ κρέας, τὸ δὲ Δημόσιον θὰ εἰσπράττῃ εὐκολώτερον τὸν φόρον τοῦτον καὶ ἀσφαλέστερον. Εἶναι ἀνάγκη, τὸ νομοθετικὸν σῶμα νὰ σκεφθῇ περὶ τῶν φόρων τούτων, καὶ νὰ ψηφίσῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξα, διότι δι’ αὐτῶν θ’ ἀνακουφισθῶσιν αἱ ἄποροι τάξεις, χωρὶς ἀφ’ ἑτέρου τὸ Δημόσιον νὰ στερηθῇ τῶν φόρων πρὸς συντήρησίν του. Ἡ γνώμη μου αὕτη ἔχει μορφωθῆ ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων καὶ ἐκ τῶν παραπόνων τῶν συμπολιτῶν μου, οἵτινες σπουδαίως πιέζονται ἐκ τῆς φορολογίας τῶν σφαζομένων ζώων, διότι κυρίως κατὰ τὴν ἑβδομάδα τοῦ Πάσχα δημιουργεῖται μία κατάστασις οἰκτρὰ μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν καὶ τῶν ἀγοραστῶν ἀμνῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι θὰ τύχῃ τῆς δεούσης προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, ὑπὲρ τῶν ὁποίων θέλει ἐπισύρει τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ λαοῦ ἡ θεραπεία τῶν ἀτόπων τούτων. (Χειροκροτήματα).

§5ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐπειδὴ σήμερον εἶναι ἡ τελευταία συνεδρίασις τῆς Συνόδου ταύτης, θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπί τινας στιγμὰς καὶ ἐπὶ ἄλλου τινὸς ζητήματος. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον ἡ Πολιτεία διαπράττει κατὰ τῆς γενετείρας πατρίδος μου, τῆς ἡρωϊκῆς ἐπαρχίας τῶν Καλαβρύτων.

§6ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀλλὰ, κύριε Στριφτόμπολα, σεῖς ἐξελέγητε ἐν Πάτραις.

§7ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ. Ναὶ, ἐν Πάτραις, ἀλλ’ ἐν Καλαβρύτοις εἶδον τὸ φῶς, καὶ ἐκεῖ ἀνετράφην, καὶ ἐκεῖ οἱ γονεῖς μου καὶ οἱ προπάτορές μου ἔδρασαν κατὰ τοὺς ζοφεροὺς χρόνους τῆς δουλείας. Διὰ τοῦτο ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ τῆς σεβαστῆς Κυβερνήσεως, νῦν μάλιστα, ὅτε ἡ ἰδέα τῆς καταργήσεως τῶν ἀρτισυστάτων Πρωτοδικείων ἐγκατελείφθη, ἡ δὲ ἐπαρχία τῶν Καλαβρύτων, εἶναι κρῖμα νὰ στερῆται τοῦ πολυτιμοτέρου ἀγαθοῦ, νὰ μὴ ἔχῃ Πρωτοδικεῖον. Διότι φαντασθῆτε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι οἱ ἀπομεμακρυσμένοι δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων ἀπέχουσιν 20 ἕως 22 ὥρας τῶν Πατρῶν, καὶ οἱ δυστυχεῖς κάτοικοι τῶν δήμων ἐκείνων, πολλάκις διὰ μίαν ἐξέτασιν αὐτῶν ὡς μαρτύρων, ἀπουσιάζουσι περὶ τὰς 5 ἡμέρας ἐκ τῆς ἑστίας των καὶ ἐκ τῆς ἐργασίας των.

§8ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατὶ τὰ Καλάβρυτα;

§9ΣΤΡΙΦΤΟΜΠΟΛΑΣ. Τὰ Καλάβρυτα δικαιοῦνται νὰ ἀξιῶσι τὴν σύστασιν Πρωτοδικείου, καὶ ἡ Πολιτεία ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀρνηθῇ τοῦτο εἰς τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ζαΐμη, τοῦ Πετιμεζᾶ, τοῦ Φωτήλα, τοῦ Χαραλάμπη καὶ τῶν λοιπῶν ἡρώων καὶ πρωταθλητῶν τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821. Διότι τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι, ἂν τὰ Καλάβρυτα δὲν ὑπῆρχον, ὁ ἐθνικὸς οὗτος περίβολος δὲν θὰ ἦτο Κοινοβούλιον, ἀλλὰ τζαμὶ τούρκικο! (αἴσθησις). Ἐλπίζω ὅτι ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν πρότασίν μου, καὶ θὰ θελήσῃ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν της, κατὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ν’ ἀπονείμῃ δικαιοσύνην εἰς λαὸν ἐργατικὸν καὶ φιλόνομον, οἷοι οἱ Καλαβρυτινοί, οἵτινες πάντοτε ὑπῆρξαν εὐγνώμονες πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἀπέδωκαν αὐτοῖς δικαιοσύνην καὶ ἐπροστάτευσαν αὐτούς. (Χειροκροτήματα). Ἰδιαιτέρως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶναι καὶ Πελοποννήσιος, νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ τῆς ἐπιτελέσεως τοῦ ἀγαθοῦ τούτου.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ζητεῖ τὸν λόγον. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 3,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1904». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς βʹ συζήτησιν).

§11Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ἐψηφίσθησαν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν νομοσχέδιά τινα καθαρῶς ὑπηρεσιακά. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δεχθῇ, ἵνα ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν λαμβανόντων δυνάμει τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος ἄδειαν ἀξιωματικῶν καὶ μὴ ἀνακηρυσσομένων ὡς ὑποψηφίων Βουλευτῶν». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§14Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπέβαλον τροπολογίαν.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Κόρπας προτείνει, τὸ ἄρθρον μόνον νὰ γείνῃ ἄρθρον 1· νὰ προστεθῇ δὲ ἄρθρον 2, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ᾼΞΒʹ τῆς 15 Μαΐου 1882 «περὶ τῶν εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς ἐκτιθεμένων ἀξιωματικῶν τοῦ κατὰ γῆν καὶ θάλασσαν στρατοῦ» προστίθενται ὡς δεύτερον καὶ τρίτον ἐδάφιον τὰ ἑξῆς: «Οἱ μὴ συμμορφούμενοι πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου καὶ ἀπομακρυνόμενοι ἐκ τῆς ἐπαρχίας, δι’ ἣν ἔλαβον τὴν ἄδειαν, χωρὶς προηγουμένως ν’ ἀνακληθῶσιν εἰς ὑπηρεσίαν, τίθενται εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως ἀπὸ τῆς θέσεως. Ἐπιτρέπεται εἰς τούτους νὰ μεταβῶσιν εἰς Ἀθήνας καὶ παραμείνωσι μόνον κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν καὶ ἐφ’ ὅσον χρόνον αὗται διαρκοῦσι.»

§16ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κόρπα οὐδεμίαν σχέσιν ἔχει πρὸς τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ τοὺς ἀξιωματικούς, οἵτινες δὲν ἤθελον συμμορφωθῆ πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§17Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναμφισβητήτως ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσήνης εἶναι λίαν ὀρθή. Οἱ λαβόντες συνταγματικὴν ἄδειαν καὶ μὴ ἀνακηρυχθέντες ὑποψήφιοι Βουλευταὶ εὑρίσκονται εἰς τὴν θέσιν, ἣν καθορίζει τὸ νομοσχέδιον, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν ν’ ἀναγνωρίσωμεν ὡς κεκτημένον δικαίωμα μίαν παράβασιν τοῦ νόμου. Κεκτημένον δικαίωμα δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ διὰ τὸν ἀξιωματικὸν νὰ μὴ ὑπακούσῃ εἰς ἀνωτέραν ἀρχήν.

§18ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη ἔχει μόνον προσωπικὸν σκοπόν.

§19Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη ἰδέα, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἔχει προσωπικὸν σκοπὸν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐδεὶς προσωπικὸς λόγος προεκάλεσεν αὐτό.

§20ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ λοχαγοῦ κ. Πετρίδου.

§21Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ὁ λοχαγὸς Πετρίδης οὐδὲν ἔχει νὰ πάθῃ. Θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται πᾶς ἀξιωματικός, ὅστις εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ σήμερον.

§22Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Θὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, καλῶς ὑπέβαλεν, ἐπρόκειτο νὰ ἐμποδισθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἀπὸ τοῦ νὰ ἐκτίθηνται εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς ἐγγράφονται δημόται σκοπίμως. Διὰ τοῦ περιορισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπόν, διότι ὁ ἀξιωματικός, ὅστις θέλει ν’ ἀποφύγῃ νὰ τοποθετηθῇ εἰς μέρος, τὸ ὁποῖον δὲν ἀρέσκει αὐτῷ, ἐννοεῖται ὅτι θ’ ἀποφασίσῃ νὰ δώσῃ καὶ τὰς 200 δραχμὰς δι’ ἔξοδα τῆς κάλπης αὐτοῦ, ὅπως ἀνακηρυχθῇ ὑποψήφιος Βουλευτής. Ἐζήτησα νὰ εὕρω μέτρον κἄπως αὐστηρόν, ἀλλὰ σᾶς εἶπον καὶ προχθές, ὅτι μαζὺ μὲ ἐκείνους, οἵτινες ζητοῦσι συνταγματικὴν ἄδειαν πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν νὰ παραμένωσιν ἐν Ἀθήναις, θὰ πάθωσι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες σοβαρῶς πολιτεύονται. Πρὸς τοῦτο ἐνόμισα ὅτι ἐπέρχεται θεραπεία διὰ τοῦ περιορισμοῦ, ὃν προτείνω διὰ τῆς τροπολογίας μου, διότι τοιουτοτρόπως οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ζητοῦσι συνταγματικὴν ἄδειαν, ὅπως ἐκθέσωσι κάλπην ὑποψηφίου Βουλευτοῦ ἔν τινι ἐπαρχίᾳ ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ νὰ λάβωσι τὴν ἄδειαν καὶ ἔλθωσι μετὰ ταῦτα εἰς Ἀθήνας καὶ διαμένωσιν ἐνταῦθα, δὲν θὰ κατορθώσωσι νὰ πράττωσι τοῦτο πλέον, διότι θὰ ἔρχωνται καὶ θὰ παραμένωσιν ἐν Ἀθήναις μόνον κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, καὶ εἶτα θ’ ἀναγκάζωνται νὰ ἐπανέρχωνται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, δι’ ἣν ἔλαβον τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν, ἐὰν δὲν ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν.

§23ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν, διότι μετ’ ἐκπλήξεως ἤκουσα πρὸ μικροῦ ἀξιότιμον συνάδελφον λέγοντα καὶ ἰσχυριζόμενον, ὅτι ἕνεκα προσωπικῶν λόγων ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν μελέτην καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη κατόπιν παρατηρήσεως ὀρθοτάτης, ἣν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτής. Τὴν παρατήρησιν ταύτην παραδεχθέντες υἱοθετήσαμεν ἡμεῖς ἕνεκα τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἐσχάτως ἔλαβον χώραν καὶ τὰ ὁποῖα μᾶς ἔπεισαν νὰ ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον· ἀπορῶ δέ, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης δύναται νὰ λέγῃ πράγματα οὐδόλως βάσιμα.

§24Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Κέας ἀνέπτυξε, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον οὐδεμίαν σπουδαιότητα ἔχει διὰ τὸ μέλλον, διότι οὐδεὶς λόγος θὰ ἐμποδίσῃ ἕνα ἀξιωματικὸν νὰ καταβάλῃ τὰς 200 δραχμὰς, ὅπως ἀνακηρυχθῇ ὑποψήφιος Βουλευτής. Ἐὰν λοιπὸν ἡ πρόθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ οὐδεμίαν ἄλλην ἔννοιαν ἔχει, τότε τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν ἔχει λόγον νὰ ψηφισθῇ, διότι ὁ ἀξιωματικός, ὁ ὁποῖος θέλει ν’ ἀποφύγῃ νὰ τοποθετηθῇ εἰς μέρος μὴ ἀρέσκον αὐτῷ, θὰ καταθέσῃ τὰς 200 δραχμὰς καὶ θ’ ἀνακηρυχθῇ ὑποψήφιος Βουλευτής. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἀναγκαῖον καὶ ἀνέπτυξα κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ κατάργησις τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου τῆς 15 Μαΐου 1882, ὅτε ἡ ὑπηρεσία θὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν νὰ τοποθετῇ ἕκαστον ἀξιωματικὸν ὅπου εἶναι ἀνάγκη. Ὁ ὑπάρχων νόμος εἶναι σαφής, κελεύων ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ λαμβάνων συνταγματικὴν ἄδειαν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διαμένῃ εἰς τὸ μέρος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔλαβε τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν.

§25ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπιβάλλει ὅμως ποινὴν εἰς τὸν παραβάτην τῆς διατάξεως ταύτης.

§26Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Ἡ ποινὴ ἡ ἐπιβαλλομένη διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Κέας εἶναι ποινή, ἣν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιβάλῃ καὶ ἄνευ νόμου. Πάντα ἀξιωματικὸν παραβαίνοντα τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νόμου καὶ αὐτοβούλως ἐγκαταλείποντα τὸ μέρος, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζήτησε τὴν συνταγματικὴν ἄδειαν, δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τιμωρήσῃ καὶ διὰ φυλακίσεως καὶ διὰ προσκαίρου ἀργίας. Ἑπομένως δὲν εὑρίσκω ὅτι ἡ τροπολογία τοῦ κ. ἐκ Κέας Βουλευτοῦ θὰ λύσῃ τὸ ζήτημα, ἐκτὸς ἐὰν τεθῇ ῥήτρα, ὅτι ὁ τοιοῦτος ἀξιωματικὸς τίθεται εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως, ὅπως εἶναι ἡ ῥήτρα ἡ ἐν τῷ νόμῳ, ἡ ἀπαγορεύουσα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὑποψηφίους Βουλευτὰς νὰ φέρωσι τὴν στολήν των κατὰ τὰς ἐκλογάς. Τότε ὁμολογουμένως ἔχει σημασίαν ἡ τροπολογία αὕτη, νὰ ὁρισθῇ δηλαδή, ὅτι τίθεται ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Ἑπομένως φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οὔτε τὸ νομοσχέδιον οὔτε ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κέας ἔχει πραγματικήν τινα ὠφέλειαν.

§27Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Ἡ γνώμη τοῦ κ. ἐξ Ἰθάκης Βουλευτοῦ, ἵνα ἀναγραφῇ εἰς τὸν νόμον ἡ ἐπιβολὴ ποινῆς ἀργίας δι’ ἀπολύσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτή...

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, οὐδὲ συζητεῖται αὐτό. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Κόρπα παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, προτείνοντος νὰ προστεθῇ εἰς τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ἐδάφιον δεύτερον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὴν διάταξιν ταύτην ὑπάγονται καὶ οἱ κατὰ τὰς τελευταίας βουλευτικὰς ἐκλογὰς λαβόντες συνταγματικὴν ἄδειαν διά τινα ἐπαρχίαν καὶ μὴ ἀνακηρυχθέντες ἀξιωματικοί.»

§29ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροπολογίαν, ἀφοῦ ἀπεδείχθη δι’ ὅσων ὁ κ. ἐξ Ἰθάκης Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο οὐδὲν ἄλλον πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ διὰ τὸ μέλλον ἢ μόνον τὸ νὰ λαμβάνῃ τὸ Δημόσιον 200 δραχμὰς ἀπὸ ἕκαστον ἀξιωματικὸν ἀνακηρυσσόμενον ὑποψήφιον Βουλευτήν.

§30ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν αὐτὴν τὴν γνώμην, οὔτε τοιαύτην πρόθεσιν.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν, ὡς συνεπληρώθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τοῦ μισθοῦ καὶ τῶν ἐξόδων τραπέζης τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπολογιστῶν τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐκπλεόντων πολεμικῶν πλοίων».

§32ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§33Π. ΣΑΚΚΗΣ. Διατὶ φωνάζουσιν οἱ Κύριοι; Ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν. Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νὰ σπαταλῶμεν τὸ δημόσιον χρῆμα.

§34Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται μόνον περὶ οἰκονομίας, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ τῆς εὐπρεπείας, Κύριοι· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ ἀπονέμωμεν τοιαύτας ἀποζημιώσεις καὶ τοιαῦτα δικαιώματα παραστάσεως, ὅταν γνωρίζωμεν, ὅτι οὔτε ἓν λεπτὸν εἶναι δυνατὸν νὰ δαπανηθῇ ὑπ’ ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὁ νόμος ὁ ὑπάρχων, ὁ ἐν ἰσχύϊ ἀκόμη σήμερον, ἀναγράφει τὰ δικαιώματα ταῦτα τῆς παραστάσεως. Περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται νὰ ἄρωμεν τὸ κακὸν τοῦ διπλασιασμοῦ τῶν θαλασσίων ἀποδοχῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνέρχονται εἰς χιλιάδας δραχμάς. Καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τις, ὅστις θὰ ἐγκρίνῃ τὴν σπατάλην ταύτην, μάλιστα ὅταν γνωρίζωμεν, ὅτι κυρίως δὲν πρόκειται περὶ ὑπηρεσιῶν πραγματικῶν ὑπὲρ τοῦ ναυτικοῦ, ἀλλὰ πρόκειται μόνον περὶ χαρίτων; Λοιπὸν αἱ χάριτες αὗται πρέπει ν’ ἀποκοπῶσι.

§35ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§36Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν μέχρι τοῦδε παρέμεινεν ἐν ἰσχύϊ ἡ διάταξις αὕτη, κακῶς παρέμεινε. Σήμερον, ὅτε ἡ διάταξις αὕτη κατηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ τὴν μεταρρυθμίσῃ.

§37Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀληθὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρόκειται περὶ χαρίτων, διότι μόνον τὰ ἔξοδα παραστάσεως τ’ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀποτελοῦσι χάριτας, ἐνῷ αὐτὴ εἶναι ἐπιχορήγησις, ἥτις δίδεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἵνα χρησιμεύῃ αὐτοῖς, ὅπως καθίστανται ἐκεῖ εὐπροσωπότεροι.

§38Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο χιλιάδες δραχμαὶ τὸν μῆνα!

§39Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ἄν πρόκειται νὰ περικοπῶσι δαπάναι, πρέπει νὰ περικοπῶσιν αἱ δαπάναι αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, αἵτινες δίδονται μόνον εἰς τὰ ἄτομα, εἰς τὰ ὁποῖα θέλομεν νὰ δίδωνται. Ἡ ἐπιχορήγησις, περὶ ἧς πρόκειται, δὲν ἀποτελεῖ χάριν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§40Ν. ΔΕΛΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ἐκόψαμεν τοὺς μισθοὺς τῶν δημοδιδασκάλων!

§41Ι. Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ χιλιάδων δραχμῶν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως...

§42Ν. ΔΕΛΛΑΚΟΒΙΑΣ. Περὶ δεκάδων χιλιάδων.

§43Ι. Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ἠνώχλησα ἀκόμη τὴν Βουλὴν· ὥστε δύναται, νομίζω, νὰ ἐπιτραπῇ καὶ εἰς ἐμὲ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Μπούμπουλη.

§45Ι. Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αἱ διπλαῖ ἀποδοχαὶ ἐδόθησαν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ λόγους παραστάσεως. Ὁ νόμος σαφῶς ὁρίζει, ὅτι οἱ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μεταβαίνοντες κυβερνῆται μεμονωμένων πλοίων λαμβάνουσι μισθὸν διπλάσιον. Πόσον μισθὸν λαμβάνει ὁ πλωτάρχης κατὰ μῆνα ἐν τῷ ἐξωτερικῷ; 800 φράγκα· ἀλλ’ ὁ κανονισμὸς τὸν ὑποχρεοῖ νὰ συσσιτῇ μόνος του. Σᾶς ἐρωτῶ, Κύριοι: ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς, συσσιτῶν μόνος του, τί θὰ δαπανήσῃ κατὰ μῆνα, καὶ τί θὰ τῷ μείνῃ διὰ παράστασιν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ὑπουργίαν του ἔλαβε γνῶσιν τοῦ νόμου, καὶ ἔκρινεν, ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, καὶ πρῶτος ἀνέγραψεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν εἰδικὴν πίστωσιν. Σήμερον ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου λέγει, ὅτι τὰ ἔξοδα ταῦτα ἐθωρήθησαν ὑπέρογκα! Ἐὰν εἷς κυβερνήτης δὲν ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, ἐὰν δὲν δαπανᾷ τὴν διπλῆν μισθοδοσίαν του πρὸς ὃν σκοπὸν αὕτη τῷ ἐδόθη, δύναται νὰ τιμωρηθῇ, δὲν ὑπάρχει ὅμως λόγος ν’ ἀφαιρεθῇ ἐντελῶς ἡ ἐπιχορήγησις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἐθώρησε τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα οἰκονομίας, διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ὑπέβαλον δύο τροπολογίας.

§46ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§47Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις (θόρυβος).

§48Ι. Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ τὰ ἔξοδα παραστάσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ περιστρέφονται εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐξόδων τραπέζης, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶσιν, ἵνα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δοθῇ τοὐλάχιστον διπλοῦν ἐπίδομα τραπέζης.

§49Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§50Ι. Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀλλὰ συμβαίνει καὶ ἓν ἄλλο ἄτοπον. Τὰ πληρώματα, μεταβαίνοντα εἰς τὸ ἐξωτερικόν, λαμβάνουσι τὸν μισθόν των εἰς δραχμὰς χαρτίνας. Τί ὅμως συμβαίνει; Βλέπετε ναύτας λαμβάνοντας ὡς μισθὸν 2 φράγκα καθ’ ἡμέραν· δι’ αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ἀγοράζωσι τὸν καπνόν των καὶ τὸν σάπωνα διὰ τὴν πλύσιν τῶν ἐνδυμάτων των. Γνωρίζετε ὅτι οἱ πλόες γίνονται κατὰ τὸ θέρος· ὁ κανονισμὸς ὑποχρεοῖ τοὺς ναύτας, ἵνα δὶς τῆς ἑβδομάδος πλύνωσιν ὅλα των τὰ ἐνδύματα. Λοιπὸν τί μένει εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους; Εἰς τοὺς ὑπολογιστὰς, διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, δίδωμεν διπλῆν τράπεζαν· εἰς τοὺς ἀρχικελευστὰς, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται περισσότερον, δίδομεν τὸν μισθόν των εἰς χαρτίνας δραχμάς! Διὰ τοῦτο διὰ τῆς δευτέρας τροπολογίας μου προτείνω νὰ λαμβάνωσι τὸν μισθόν των εἰς χρυσὸν καὶ οἱ ὑπαξιωματικοὶ καὶ οἱ ναῦται τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐκπλεόντων πλοίων.

§51Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§52Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ διορθώσω μίαν ἀνακρίβειαν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Σπετσῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἀνέγραψα πρῶτος εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν χρηματικὸν ποσὸν δι’ ἔξοδα παραστάσεως ἀξιωματικῶν τοῦ ναυτικοῦ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ πίστωσις αὕτη ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§54Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ν’ ἀναγνωσθῇ, παρακαλῶ, ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Μπούμπουλη.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μπούμπουλη ἔχει ὡς ἑξῆς: Εἰς τὸ ἄρθρον 1 προστίθεται δευτέρα παράγραφος ἔχουσα, ὡς ἑξῆς. «Εἰς τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς χορηγεῖται ὁ καθαρὸς μισθὸς θαλάσσης καὶ διπλοῦν ἐπίδομα τραπέζης εἰς χρυσὸν, ὡς καὶ εἰς τοὺς κατωτέρους.»

§56ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κυρίου Μπούμπουλη προταθείσης προσθήκης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται.) Ὡς ἄρθρον 2 ὁ κ. Μπούμπουλης προτείνει διὰ τῆς τροπολογίας του νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς: «Εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς καὶ ναύτας τῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐκπλεόντων πολεμικῶν πλοίων ὁ μισθὸς πληρώνεται εἰς χρυσόν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Μπούμπουλη ὡς ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου γίνεται ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου καὶ γίνεται δεκτόν, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν.) Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἰσχύος τοῦ ἐν ἔτει 1903 ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Γυθείῳ Πρωτοδικῶν κηρυχθέντος ὁριστικοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων καὶ διὰ τὸ 1905 ἔτος». (Ἀναγινώσκεται ἡ πρότασις νόμου αὕτη καὶ γίνεται δεκτὴ, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς τρίτην συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ συνάψεως δανείου πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ ͵ΒΩΛΘʹ νόμου τῆς 23 Φεβρουαρίου 1901 περὶ ὑποστηρίξεως τοῦ κτιρίου καὶ τῶν Μωσαϊκῶν τῆς ἱερᾶς Μονῆς τοῦ ὁσίου Λουκᾶ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§58Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Θὰ κάμω μίαν παρατήρησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, πρέπει νὰ προτείνῃ τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΒΩΛΘʹ τοῦ 1901. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νόμου, κύριε Πρόεδρε, ὁρίζει ὡς πόρον τοῦ εἰδικοῦ ταμείου, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸ δάνειον, 30,000, δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Μονὴ Σκριποῦς καὶ τὰς ὁποίας διαχειρίζεται ἡ Μονὴ Δομποῦς. Ὡς ἀποδεικνύεται δὲ ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Μονῆς Δομποῦς, τὰ ἔσοδα αὐτῆς εἶναι 42,000 δραχμαί. Ἑπομένως, ἐὰν δοθῶσιν αἱ 30,000 δραχμαί, θὰ μείνωσιν εἰς τὴν Μονὴν μόνον 12,000. Τὰ ἔσοδα δὲ τῆς Μονῆς Σκριποῦς εἶναι 18,000. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῶσι μόνον 18,000, νὰ μείνῃ δὲ τὸ ὑπόλοιπον εἰς τὴν Μονὴν Δομποῦς· διότι τί θὰ ὠφελήσῃ, ὅταν ἡ Μονὴ καθυστερῇ 75,000 δραχμὰς εἰς τὸ ταμεῖον; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τὸ δάνειον, ὅταν οἱ πόροι αὐτοῦ λείπουν; Τὴν παρατήρησιν ταύτην εἶχον νὰ κάμω, καὶ παρακαλῶ νὰ μελετήσῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Μονῆς καὶ τὸν νόμον ὁ κ. Ὑπουργός.

§59Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἡ Μονὴ τῆς Σκριποῦς ἔχει σήμερον ἐτησίας προσόδους ἄνω τῶν 40,000 δραχμῶν, μετὰ δύο δὲ ἔτη θὰ ἔχῃ 80,000. Ἑπομένως δὲν εἶναι πολλαὶ αἱ 30,000 δραχμαί. Ἡ Μονὴ Σκριποῦς πρὸ ἐτῶν συνεχωνεύθη μετὰ τῆς Μονῆς Δομποῦς· δὲν ἔχει δὲ πλέον κανένα καλόγηρον ἡ Μονὴ Σκριποῦς· οἱ καλόγηροι εἶναι τῆς Μονῆς Δομποῦς. Αὐτοὶ εἶχον τὸν προϋπολογισμόν των, καὶ ἔζων μὲ τὸν ἰδικόν των προϋπολογισμόν, προσετέθησαν δὲ καὶ τὰ εἰσοδήματα τῆς Μονῆς Σκριποῦς, ἐκ τῶν ὁποίων μέρος μόνον ἀφαιρεῖται, μένει δὲ ὑπὲρ τῶν καλογήρων τῆς Μονῆς Δομποῦς ἀρκετὸν ποσόν. Θὰ ἔχῃ λοιπὸν πολὺ μεγαλειτέρας προσόδους. Ἂν καθυστεροῦνται χρήματα, καθυστεροῦνται, διότι δὲν ἐλήφθη φροντὶς ἵνα εἰσπραχθῶσι, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν ἐχρησίμευον. Ἐὰν γείνῃ τὸ δάνειον, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὁποίου θὰ χρησιμεύσωσι, βεβαιότατα θὰ εἰσπραχθῶσιν. Ἑπομένως οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῶσιν, ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν οἱ λοιποὶ πόροι, οἱ ἀπομένοντες εἰς τὴν Μονὴν, θὰ ἐξετάσῃ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, καὶ τότε δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, καὶ θὰ φέρῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ὄχι μόνον θὰ ἐπαρκέσωσιν, ἀλλὰ καὶ θὰ ὑπεραρκέσωσιν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει δὲν ἔχει νὰ πάθῃ κανεὶς τίποτε.

§60Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Ἐγὼ διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη θὰ διπλασιασθῶσι τὰ ἔσοδα τῆς Μονῆς Σκριποῦς.

§61Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δὲν γνωρίζω τί θὰ γείνῃ εἰς τὸ μέλλον· ἀλλὰ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλαβον μίαν ἀναφορὰν τῆς Μονῆς Σκριποῦς, παραπονουμένης ὅτι ἔχει προϋπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπερβαίνει τὰς 40 χιλιάδας δραχμὰς, ὅτι ὀφείλονται εἰς αὐτὴν 70,000 δραχμαὶ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, καὶ ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ χορηγήσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, διότι, ἂν χορηγήσῃ, δὲν θὰ ἔχῃ νὰ συντηρηθῇ. Παρακαλεῖ δὲ νὰ ληφθῇ μέτρον πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως ταύτης, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν Μονὴν νὰ ὑπάρξῃ καὶ νὰ ζήσῃ.

§62Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον.

§63Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον. Δὲν ἠξεύρω, ἂν τὸ μέλλον θὰ ἦναι εὐτυχέστερον, ὡς λέγουσιν οἱ κύριοι ἐκ Λεβαδείας Βουλευταί.

§64Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἐπαρκέσωσιν οἱ πόροι, δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον. Πρόκειται μόνον περὶ ἀδείας πρὸς σύναψιν τοῦ δανείου. Ἐὰν ὑπάρχῃ τὸ ἔσοδον, θὰ πραγματοποιηθῇ τὸ δάνειον, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2).

§65Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Ὑπάρχει τροπολογία.

§66Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ καὶ ἄρθρον 3, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Τὸ διὰ τὸ συνταχθησόμενον συμβόλαιον τέλος χαρτοσήμου, προκαταβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ δανειστοῦ, ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦ δανείου. Αἱ δὲ λεπτομέρειαι τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.» Εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι θὰ εὑρεθῇ εἰς δυσχέρειαν τὸ Ὑπουργεῖον, ὅταν συνομολογηθῇ τὸ δάνειον, ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τοῦ τέλους τοῦ χαρτοσήμου. Τίς θὰ τὸ καταβάλῃ; Πρέπει νὰ προκαταβληθῇ. Ἐννοεῖτε δὲ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν θὰ καταβάλῃ ἐξ ἰδίων.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ὑπὸ τοῦ κυρίου Μπουφίδου προτεινόμενον ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τῆς ἀνωτέρω προτάσεως νόμου εἰς τρίτην συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διαφόρων ὑδραυλικῶν ἔργων ἐκ δραχμῶν 94,826.07. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§68Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσε τὴν πρωΐαν, κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, ὅτι θὰ περιορισθῇ ἡ δαπάνη.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι. Ὡς ἔχει, ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπογραφῆς καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπὸ τῶν ἀποβιωσάντων ταμιῶν Ἄρτης Κ. Νικάκη καὶ Μήλου Πρ. Δημητρακοπούλου ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων ὑπ’ αὐτῶν τριπλοτύπων ἀποδεικτικῶν παραλαβῆς εἰσπρακτέων καὶ γραμματίων παραλαβῆς». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς τρίτην συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπογραφῆς καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ ἀποδράντος πρώην ὑποταμίου Τυρνάβου Κωνσταντίνου Γεωργίου ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων δεκαοκτὼ γραμματίων δημοτικῶν παρακαταθηκῶν τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἔτους 1903». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς τρίτην συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως τῶν ¾ ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τῶν ἐφεξῆς ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης, Παλιηοχαλιᾶ καὶ Ἀκτίου διὰ τὴν διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς τὴν πόλιν τῆς Βονίτσης.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς τρίτην συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ καταστήματος τοῦ τελωνείου Πατρῶν, καὶ περὶ συνομολογήσεως συμβάσεως μετὰ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ αὐτόθι λιμένος πρὸς καταβολὴν τῶν ἀπαιτουμένων δαπανῶν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς τρίτην συζήτησιν).

§70Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, κύριε Πρόεδρε.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ρέπουλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§72ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αἱ συνθῆκαι, Κύριοι, αἱ πολιτικαὶ, εἰς τὰς ὁποίας προστίθεται καὶ ἡ παροῦσα ὥρα τοῦ ἔτους, καὶ ἡ καταπόνησις τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπουσι λεπτομερῆ καὶ ἀναλυτικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀποκομίσωμεν ἐντεῦθεν ἀσφαλῆ γνώμην περὶ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως, εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν, ποία πράγματι εἶναι ἡ οἰκονομικὴ ἡμῶν κατάστασις. Καὶ ἡ κατάστασις βεβαίως δὲν εἶναι αὐτὴ, τὴν ὁποίαν παριστάνει τὸ πλεόνασμα τῶν 6,800,000 δραχμῶν. Τὰ πράγματα θὰ περιορίσωσι πολὺ τὸ πλεόνασμα τοῦτο. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Νέγρης διεφώτισεν εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις ἐπαρκῶς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν δυνατῶν νὰ εἰκασθῶσιν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1905. Ἐὰν ἔχωμεν πλεόνασμα 6,800,000, τὸ ἔχομεν ἐπὶ ὑπολογισμῷ ἐσόδων, ἅτινα ἀναγράφονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἅτινα ὅμως δὲν πραγματοποιοῦνται. Μέχρι τέλους τῶν πρώτων τεσσάρων μηνῶν τοῦ ἔτους τούτου αἱ εἰσπράξεις ὑπολείπονται ἀπέναντι τῶν ἀντιστοίχων εἰσπράξεων τοῦ 1904 κατὰ δρ. 4,688,000 περίπου, ἤτοι: εἰς τοὺς ἀμέσους φόρους κατὰ δραχ. 1,217,883, εἰς τοὺς ἐμμέσους ἐπὶ τῆς καταναλώσεως κατὰ δραχ. 650,408, εἰς τὰ τέλη καὶ δικαιώματα κατὰ δραχ. 648,880 κλπ. Ἐν ὅλῳ δραχ. 4,088,000, ἐξ ὧν μόνον εἰς τὰ μονοπώλια αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1905 ὑπολείπονται κατὰ δραχ. 1,273,127. Ὁ κ. Νέγρης ὑπελόγισεν, ὅτι θὰ καθυστερήσωσι τὰ ἔσοδα μέχρι τέλους τοῦ ἔτους κατὰ δραχ. 4,670,000 περίπου· ἀλλὰ καὶ ἂν μᾶλλον αἰσιοδόξως περιορίσωμεν τὸ καθυστέρημα εἰς 3,500,000 μόνον, τὸ πλεόνασμα τῶν 6,880.000 περιορίζεται εἰς τὸ ἥμισυ, περιορίζεται δὲ εἰς τὸ ἥμισυ ἐπὶ ὑπολογισμῷ καὶ ἄλλου τινὸς ἐσόδου, ὅπερ ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ, ὡς ἀναγράφεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἐπὶ ὑπολογισμῷ τοῦ ἐσόδου ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐκ τῆς ἐξαγορᾶς τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας δυνάμει τοῦ ψηφισθέντος νόμου περὶ ἀνυποτάκτων, τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι πιθανὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Περιορίζεται δὲ οὕτω τὸ πλεόνασμα μέχρι δρ. 3,000,000 σχεδόν, ἀπέναντι δαπανῶν δραχ. 117,785,000. Θ’ ἀπορροφηθῇ ἄρα καὶ αὐτὸ ἀπέναντι τῶν πραγματικῶν δαπανῶν, διότι αἱ δαπάναι αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὡς οὗτος διερρυθμίσθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως ὑπολείπονται πολὺ τῶν πραγματικῶν. Ὑπάρχουσι προσέτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ μειώσεις πιστώσεων, στηριζόμεναι ἐπὶ νομοσχεδίων, ἅτινα δὲν ἐψηφίσθησαν. Καὶ ἀναφέρω τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως Ἑλληνικῶν σχολείων· ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη ἀνέρχεται εἰς δρ. 133,000. Ὑπάρχουσι δὲ ἄλλαι πιστώσεις, τόσον αὐθαιρέτως καὶ εἰκονικῶς περιωρισμέναι, ὥστε ἤρχισαν ἤδη διαψευδόμεναι καὶ ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Οὕτως, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης, μόνον εἰς τὰ ἔξοδα ποινικῆς δικαιοσύνης, ὁδοιπορικὰ καὶ λοιπὰ καὶ εἰς ἄλλας τινὰς πιστώσεις θὰ ἔχωμεν διαφορὰν ἐπὶ πλέον τῶν πιστώσεων τοῦ Προϋπολογισμοῦ δραχ. 363,000 περίπου. Ἐπίσης θὰ ἔχωμεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διαφοράν, πρῶτον ἐκ προσθήκης ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑδραυλικῶν ἔργων, τὸ ὁποῖον μόλις πρό τινων στιγμῶν ἐψηφίσθη, δεύτερον ἐκ τῆς δαπάνης, ἥτις θὰ πραγματοποιηθῇ ἐπὶ πλέον, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Νέγρης, εἰς τὰ ἔξοδα συντηρήσεως ὁδῶν, καὶ ἔχομεν οὕτω καὶ ἐκεῖ ἄλλην αὔξησιν τοὐλάχιστον 380,000 δραχμῶν. Ἐπίσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν δραχμῶν 250,000. Οὕτω δὲ μόναι αἱ ἐπὶ πλέον δαπάναι τῶν πολιτικῶν Ὑπουργείων περιορίζουσι τὸ πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον προεῖπον, κατὰ δραχ. 1,500,000, καὶ δὲν μένει ἢ ἓν καὶ μόνον ἑκατομμύριον μέχρις ἑνὸς καὶ ἡμίσεος σχεδὸν ἑκατομμυρίου. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν αἱ δαπάναι τῶν πολεμικῶν Ὑπουργείων ν’ ἀπολήξωσιν εἰς ὃ σημεῖον προϋπολογίζονται; Ἀκριβῶς εἰς τὰ πολεμικὰ Ὑπουργεῖα, ἰδίως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, παρουσιάζονται αἱ περισσότεραι ἀνάγκαι ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, ὅσον δὲ καὶ ἂν θελήσῃ ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ ὁ ἑκάστοτε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπιτύχῃ οἰκονομίας, πάντως εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους θὰ εὑρίσκηται εἰς τὴν ἀνάγκην ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Οὕτω δέ, ἐὰν συνυπολογίσωμεν καὶ καθυστέρημά τι ἐκ τῶν προκαταβολῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, εὑρισκόμεθα ἀπέναντι Προϋπολογισμοῦ κινδυνεύοντος νὰ ἰσοζυγισθῇ, μολονότι εἰσήχθησαν ὡς ἔσοδα κεκλεισμένων χρήσεων τὰ 5½ ἑκατομμύρια. Εὐτυχῶς ὅμως ἔχομεν ἀσφαλὲς περιθώριον τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τῶν προσθέτων φόρων, δυνάμεθα δὲ νὰ ὦμεν ἀσφαλεῖς, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 θ’ ἀπολήξῃ εἰς πλεόνασμα. Περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι βεβαίως τὸ πλεόνασμα θὰ μετατραπῇ εἰς ἔλλειμμα, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀτονήσῃ ἡ διοίκησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, οὔτε πιστεύω. Τί ἀποδεικνύει ὅμως ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτός; Ἐὰν μόλις ἀπολήγῃ οὗτος εἰς ἰσοζύγιον μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν 5,500,000, ποῖον θὰ ἦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ἂν ἐφηρμόζετο ἡ πολιτικὴ ἡ ἐξεικονιζομένη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῷ ὑποβληθέντι ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως; Βεβαίως θὰ ἦτο δεινὸν οἰκονομικὸν χάος, βεβαίως θὰ ἦτο τὸ ἀπροχώρητον. Καὶ τί μαρτυροῦσι τὰ πράγματα; Μαρτυροῦσι τὴν εἰλικρίνειαν ἐκείνων, οἵτινες, ὅτε τὸ πρῶτον ὑπέβαλον τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1905, προέτειναν 5,600,000 περίπου οἰκονομίας καὶ 1,850,000 αὔξησιν ἐσόδων, ἤτοι προέτειναν μεταβολὴν ἐν αὐτῷ κατὰ δραχμὰς 7,500,000, τοῦτο μὲν δι’ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, τοῦτο δὲ δι’ ἐλαττώσεως τῶν ἐξόδων, ὅπως ἐξασφαλισθῇ τὸ ἰσοζύγιον. Ἐὰν δὲ τότε ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ληφθῶσι μέτρα μεταβάλλοντα τ’ ἀποτελέσματα τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ δραχμὰς 7,500,000, βεβαίως ἐνεδεικνύοντο αὐστηρότερα καὶ γενναιότερα μέτρα κατόπιν τῶν γενομένων ἐκλογῶν καὶ τῆς ἐπελθούσης παραλυσίας. Καὶ φθάνει τις, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὰ γενόμενα πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ μετὰ τὰς ἐκλογὰς, οὐδένα πλέον νὰ εὕρῃ λόγον τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ἢ μόνον τὴν χειροτέρευσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, οὐδὲ ὑπῆρχον λόγοι δημοσίου συμφέροντος, ὅπως ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου πολιτικὴν ἐναντίαν τῆς κρατούσης μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1904. Ὅτε δὲ, ἀφοῦ ἐλάλησαν αἱ κάλπαι, καὶ πολιτικὴ ἑτέρα ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τῶν δημοσίων πραγμάτων, ἔρχονται ἀμέσως τὰ πράγματα αὐτὰ νὰ δικαιώσωσι τὴν πολιτικὴν τῶν ἐκπεσόντων τότε τῆς ἀρχῆς, δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἡ συντελεσθεῖσα μεταβολὴ οὐδὲν ἕτερον ἀποτέλεσμα εἶχεν ἢ τὴν χειροτέρευσιν τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, καὶ οὐδὲν ἐνεδείκνυεν αὐτήν. Ἐξετάζοντες τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα, φερόμενοι ὑπὸ τῆς ἰδέας, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν ἑκατομμυρίων οἰκονομίας, δὲν πρέπει νὰ πλανᾷ ἡμᾶς ὁ ἀριθμὸς τῶν 120,000,000 δρ. ἐξόδων. Ποῖαι τάχα εἶναι αἱ διοικητικαὶ ἡμῶν δαπάναι; Ἐὰν ἀπὸ τοῦ ποσοῦ τούτου ἀφαιρέσητε τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, τὰς δαπάνας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους καὶ ἄλλα τινὰ ἔξοδα, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ τεθῇ ψαλὶς οἰκονομίας, γνωρίζετε ποῦ φθάνομεν; Διὰ τὴν γενικὴν ὑπηρεσίαν πάντων τῶν Ὑπουργείων μετὰ τῶν ἐξόδων διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων ἔχομεν ποσὸν δραχ. 66,070,445 περίπου, κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν ἐκ τούτων ἀφαιρέσωμεν τὰς δαπάνας τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δραχ. 20,186,729, καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δραχ. 6,743,958, ἤτοι 26,930,687 δι’ ἀμφότερα τὰ Ὑπουργεῖα, ἐκ τῶν δραχμῶν 66,070,445 ὑπολείπεται δι’ ὅλην τὴν ἄλλην διοίκησιν ποσὸν δραχ. 39,139,758. Οὔτε ὅμως τὸ ποσὸν αὐτὸ παρέχει ὁλόκληρον ἔδαφος οἰκονομιῶν, διότι ὀφείλομεν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτοῦ ποσὰ διατιθέμενα εἰς διαφόρους προμηθείας, καὶ ἂν ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτοῦ ποσὰ διατιθέμενα εἰς διαφόρους προμηθείας, καὶ ἂν ἀφαιρέσωμεν τὸ ποσὸν τῶν 5,000,000 περίπου, τὸ διατιθέμενον εἰς προμήθειαν εἰδῶν μονοπωλίου, χαρτοσήμου καὶ γραμματοσήμου, ὑπολείπονται μόνον δραχ. 34,139,758 δι’ ἔξοδα διοικήσεως, ἀπέναντι τῶν ὁποίων τίς ἐφαντάσθη, ὅτι ἔχομεν δαπάνας πολεμικὰς ἴσων ἑκατομμυρίων; Διότι ἀναγράφονται μὲν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων δραχ. 26,930,687, ἀλλ’ ἔχομεν πλὴν αὐτῶν καὶ δαπάνας πολεμικὰς ἐκτὸς τῶν προϋπολογισμῶν τῶν δύο Ὑπουργείων, ἔχομεν διὰ τὸ συσταθὲν Ταμεῖον Ἀμύνης δραχ. 4,578,500, ἔχομεν δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν διὰ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου δραχ. 810,000. Ἐὰν λοιπὸν προσθέσωμεν τὰ ποσὰ ταῦτα εἰς τὰς ἄλλας δαπάνας τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, φθάνομεν εἰς τὰ 32,319,187. Καὶ φθάνομεν εἰς τόσα μὲ ποῖον προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; Μὲ προϋπολογισμὸν περιορίζοντα τὰς δαπάνας προμηθειῶν, ἱματισμοῦ, ὁπλισμοῦ, στρατωνισμοῦ, ἱππωνίας, διαγράφοντα δὲ τὴν δαπάνην τῶν γενικῶν γυμνασίων, διαγράφοντα δηλαδὴ ἐν συνόλῳ δαπάνην δραχμῶν 1,400,000, ἥτις κατὰ τὸ πλεῖστον βεβαίως δὲν εἶναι οἰκονομία, εἶναι μόνον ἁπλῆ ἀναβολὴ δαπάνης, ἥτις τὸ ἑπόμενον ἔτος θ’ ἀπαιτηθῇ διπλασία. Ἀλλ’ ἐὰν ἀκολουθῶμεν στρατιωτικὴν πολιτικήν, ὀφείλομεν νὰ θεωρήσωμεν ἐπιτακτικὰς καὶ τὰς δαπάνας ταύτας, οὔτε δύναται νὰ νοηθῇ στρατιωτικὴ πολιτικὴ ἄνευ γυμνασίων, πολλῷ δὲ μᾶλλον ἄνευ προμηθείας ἵππων καὶ ἱματισμοῦ καὶ ἄλλων ἐπίσης ἀναγκαίων ὑλικῶν. Ὀφείλομεν ἄρα, τοιαύτην ἀκολουθοῦντες πολιτικήν, νὰ θεωρήσωμεν ὡς ἀναπόφευκτον καὶ τὴν ἐξοικονομουμένην δῆθεν δαπάνην ταύτην τῶν 1,400,000 δραχμῶν. Καὶ εἰς πόσα συμποσοῦνται τότε αἱ δαπάναι τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, ἐὰν συνυπολογίσωμεν τὰς ἐπίσης ἕνεκα στενοχωρίας διαγραφείσας πιστώσεις εἰς ἐπισκευὴν πλοίων, ὁπλισμοῦ, λεβήτων καὶ μηχανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν ἐκ δραχμῶν 395,200; Φθάνομεν εἰς σύνολον δραχ. 34,114,387! Ἔχομεν λοιπὸν δραχ. 34,114,387 διὰ πολεμικὰς δαπάνας, ἀπέναντι δαπανῶν διοικήσεως ἐκ δρ. 34,139,758, ἤτοι ἴσου ποσοῦ! Εἶναι δυνατὸν νὰ σκεπτώμεθα, ὅτι ἐκ τοῦ ἐδάφους τῶν 34,000,000 διὰ τὴν ὅλην διοίκησιν θὰ ἀντλήσωμεν καὶ ἄλλα ἑκατομμύρια διὰ τὰς πολεμικὰς δαπάνας; Δὲν ἐννοῶ βεβαίως ν’ ἀποκλείσω τὴν ἰδέαν τῶν οἰκονομιῶν; ἀλλ’ ὀφείλομεν ν’ ἀποκλείσωμεν ἐκ τῆς ἐλπίδος ἡμῶν, ἐκ τῆς σκέψεως ἡμῶν τὴν ἰδέαν, ὅτι δι’ οἱωνδήποτε καὶ ὁσωνδήποτε οἰκονομιῶν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν, ἣν ἀκολουθοῦμεν, χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα καὶ περὶ αὐξήσεως τῶν ἐσόδων· καὶ ἂν ἦναι δυναταὶ οἰκονομίαι, εἶναι οὐχὶ αἱ οἰκονομίαι ἐκεῖναι διὰ θερισμοῦ τῶν δῆθεν σπαταλωμένων ὑπὸ τῶν ἄλλων κυβερνώντων, τὰς ὁποίας εἴδομεν πῶς ἐξητμίσθησαν, ἀλλ’ οἰκονομίαι διὰ μεταρρυθμίσεως ὀργανικῶν νόμων, καθεστώτων νόμων ἀπὸ πολλοῦ. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλο ὑπ’ ὄψει, ὅτι Προϋπολογισμὸς παρέχων 34,000,000 δραχ. εἰς πολεμικὰς δαπάνας, τοσαῦτα δὲ καὶ εἰς ἔξοδα διοικήσεως, Προϋπολογισμὸς τοιοῦτος οὐδὲ πολλοστημόριον παρέχει εἰς δαπάνας παραγωγικάς. Λεγόμεθα χώρα κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ναυτική, καὶ ὅμως, ἂν θελήσῃ τις νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, διὰ νὰ ἴδῃ τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ τῆς ναυτιλίας, τί βλέπει; Εἰς μὲν τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς τέως Κυβερνήσεως περιορισμὸν τῶν ὑπὲρ τῆς γεωργίας δαπανῶν ἀπὸ δραχμῶν 724,000 εἰς δρ. 404,000, εἰς δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς παρούσης Κυβερνήσεως ἀσημάντους τινὰς μόνον προσθήκας εἰς τὸ τελευταῖον τοῦτο ποσόν. Ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, βλέπετε ὑπὲρ τῆς γεωργίας δραχμὰς 400,000 μόνον, καὶ ὑπὲρ τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας δραχ. 140,000! Ἡ χώρα ἡ κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὴ καὶ κατ’ ἐξοχὴν ναυτική, ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 125 σχεδὸν ἑκατομμυρίων ἐσόδων καὶ 120 ἑκατομμυρίων ἐξόδων, δαπανᾷ ὑπὲρ τῆς γεωργίας καὶ τῆς ναυτιλίας μόνον 550–600 χιλιάδας δραχμάς. Ἀλλὰ μήπως δαπανῶμεν εἰς ἄλλας ἐμμέσους προστατευτικὰς αὐτῶν δαπάνας; Τὶ παρατηροῦμεν καὶ τί παρετηρήσαμεν εἰς τὰ μέτρα τῆς τέως Κυβερνήσεως, καὶ τί θὰ παρατηρήσωμεν εἰς τὰ μέτρα οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ἥτις θὰ νομίσῃ ὅτι μόνον δι’ οἰκονομιῶν δύναται νὰ καταστήσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν ἐπαρκῆ πρὸς πάσας τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους μετὰ τοιαύτης στρατιωτικῆς πολιτικῆς; Παρατηροῦμεν ὅτι ἡ ψαλὶς τῶν οἰκονομιῶν προσφεύγει εἰς τὰς δαπάνας τῆς διοικήσεως, τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τῆς Δικαιοσύνης, τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς συγκοινωνίας, τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, εἰς τὰς προστατευτικὰς τῆς τάξεως καὶ προόδου τῆς χώρας δαπάνας, τὰς μικρὰς, τὰς ὀλίγας, τὰς πενιχρῶς, πενιχρότατα διδομένας πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς συγκοινωνίας καὶ ἐξυπηρέτησιν ἄλλων ἀναγκῶν, ὅπως οὕτως ἐξασφαλίσῃ εἰκονικὸν καὶ πάλιν ἰσοζύγιον! Τοῦτο λοιπὸν ἀποδεικνύει, ὅτι αἱ ὁδοὶ, αἵτινες διαγράφονται εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι δύο μόνον· εἶναι ἡ ὁδὸς, ἥτις φέρει εἰς τὴν ὁμολογίαν πρὸς τὸ ἔθνος, ὅτι, ἵνα ἔχῃ τοῦτο τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν, ἣν ἀκολουθοῦμεν, δέον νὰ ὑποβληθῇ εἰς νέας θυσίας, καὶ ἡ ὁδὸς, ἣν δύνανται νὰ τραπῶσιν ἄλλοι, ὅσοι νομίζουσιν, ὅτι δὲν δύναται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἀποδίδῃ τόσα κατ’ ἔτος ἑκατομμύρια μὲ τοιοῦτον Προϋπολογισμὸν, μὴ ἀνταποδίδοντα εἰς δαπάνας παραγωγικὰς, ἡ ὁδὸς, ἥτις θὰ ὑποδείξῃ οἰκονομίας εἰς βάρος τῶν δύο πολεμικῶν Ὑπουργείων, ὅπως ἀποφύγῃ τὰς νέας θυσίας καὶ ἐπιδοθῇ εἰς θεραπείαν ἄλλων ἀναγκῶν τῆς χώρας. Καὶ ἂν ἐνικήθη ἐκλογικῶς ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1904, ἐνικήθη διότι ἐτόλμησε νὰ ὁμιλήσῃ τὴν γλῶσσαν τῆς ἀληθείας πρὸς τὸ ἔθνος, διότι ἐτόλμησε νὰ εἴπῃ πρὸς τὸν λαόν: «Θέλεις αὐτὴν τὴν στρατιωτικὴν πολιτικὴν, ἀλλὰ δι’ αὐτὴν δὲν ἐπαρκοῦσι μόνον οἰκονομίαι, ἀπαιτοῦνται καὶ ἄλλαι θυσίαι, δηλῶ δὲ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ φέρω οἰκονομίας τόσας καὶ τοιαύτας, ὥστε νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς δαπάνας τῆς στρατιωτικῆς πολιτικῆς, ἣν ἐννοῶ νὰ ἐφαρμόσω.» Εὐτυχῶς, ἂν ἔχωμέν τι νὰ χαιρετήσωμεν εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου ταύτης, τοῦτο εἶναι ὅτι ἐδηλώθη ἡ ἀλήθεια, καὶ διεσκεδάσθη ἡ πλάνη. Ἐπεβλήθη ἡ ἀλήθεια, ὅτι, ἂν δὲν νομίζωμεν συμφέρουσαν καὶ δυνατὴν τὴν τοιαύτην στρατιωτικὴν πολιτικὴν, δέον ν’ ἀναζητήσωμεν οἰκονομίας εἰς τὰς δαπάνας τῶν δύο πολεμικῶν ὑπηρεσιῶν· ἂν δὲ θέλωμεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν στρατιωτικὴν πολιτικήν, ὀφείλομεν νὰ εἴπωμεν καθαρὰ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη καὶ θυσιῶν, ὅτι μόναι αἱ οἰκονομίαι δὲν ἐπαρκοῦσι, διότι δὲν ἔχομεν, ποῦ καὶ πῶς νὰ ἐξοικονομήσωμεν τὰ ἀναγκαῖα ἑκατομμύρια. Οὐδὲ νομίζω, ὅτι κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὰς θυσίας τὰς μέχρι τοῦδε. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς πλειονοψηφίας ἐπείσθησαν ἤδη περὶ τῆς ἀληθείας, διότι ἐψηλάφησαν τὰ γεγονότα, καὶ ἐπαναλαμβάνω νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔσπευσε νὰ στερεώσῃ τὸ οἰκονομικὸν ἔδαφος, ὁμολογήσασα τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων, καὶ ὑπαχθεῖσα εἰς αὐτὴν μετὰ θάρρους, ἀντὶ νὰ προσπαθήσῃ νὰ ὑπεκφύγῃ αὐτὴν δι’ εἰκονικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Οἱ Βουλευταὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἀπερχόμενοι μετ’ ὀλίγον εἰς τὰς ἐπαρχίας των, θ’ ἀναγγείλωσι πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς αὐτῶν, ὅτι ἐλθόντες ἐνταῦθα, ἵνα συγκομίσωσιν ἑκατομμύρια οἰκονομιῶν, ἐπαναφέρουσιν ἀγγέλματα συγκομιδῆς ἑκατομμυρίων φόρων! Θ’ ἀναγγείλωσι πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς αὐτῶν, ὅτι εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐγκαταλείψωσιν εἰς τὴν ἐξώθυραν τοῦ Κυβερνητικοῦ πύργου τὴν σημαίαν, τὴν ὁποίαν ἐξήγαγον νικήτριαν ἐκ τῶν καλπῶν καὶ ἔφεραν ἐνταῦθα ἐν θριάμβῳ, καὶ νὰ προσατενίσωσιν ἐπὶ τοῦ πύργου αὐτοῦ κυματίζουσαν τὴν σημαίαν τὴν ἡττηθεῖσαν κατὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ αὐτὴν νὰ ἐγκολπωθῶσι καὶ ὑπ’ αὐτὴν νὰ σκιασθῶσι, διότι αὐτὴ ἐκήρυττε τὴν ἀλήθειαν! Θ’ ἀναγγείλωσιν ὅμως καί τι ἄλλο, ἐλπίζω, θ’ ἀναγγείλωσιν, ὅτι τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου ἡ σημαία ἡ ἀναγράφουσα τὴν ἀλήθειαν κυματίζει νῦν ἐπὶ τῶν Κυβερνητικῶν ἐπάλξεων, ἀντὶ νὰ κινῆται σφοδρῶς πρὸς ἐκπόρθησιν τῆς ἐξουσίας, ἀντὶ νὰ ὁρμᾷ πρὸς ἀνάκτησιν τῆς σημαίας αὑτοῦ, εἰργάσθη μόνον πρὸς στερέωσιν τοῦ κλονιζομένου οἰκονομικοῦ ἐδάφους, συναισθανόμενον εὔλογον ὑπερηφάνειαν διὰ τὴν τοιαύτην νίκην. Θ’ ἀνακοινώσωσι δὲ οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς πλειονοψηφίας, ὅτι ὑπάρχει εἷς περίεργος ἀρχηγὸς, ὁ ὁποῖος, ἀντὶ νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ὤφειλε πάσῃ θυσίᾳ νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἀρχὴν μετὰ τὴν τοιαύτην ἐν τῇ Βουλῇ νίκην τῆς ἀληθείας, τῆς ἡττηθείσης κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς ἐκεῖνος ἐθεώρησεν ἐπαρκῆ τὸν θρίαμβον τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς σημαίας τοῦ κόμματός του, σκεπτόμενος, ὡς οἱ εἰλικρινεῖς ἀρχηγοὶ κομμάτων ὀφείλουσι νὰ σκέπτωνται, οὐχὶ πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς ἀτομικῆς αὑτοῦ φιλοδοξίας, ἀλλὰ πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς πολιτικῆς του φιλοδοξίας, ἡ δὲ πολιτικὴ φιλοδοξία ἱκανοποιεῖται, ὅταν διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἀρχῶν αὐτῆς ἱκανοποιῶνται αἱ ἀνάγκαι τοῦ ἔθνους. (Εὖγε! εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως).

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1905. (Γίνεται δεκτὸς, κατὰ τὰ διάφορα αὐτοῦ μέρη, κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 30,125,711.64.) Κατόπιν ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 34,464,805.78. Ὡσαύτως ψηφίζεται, κατὰ κεφάλαια καὶ ἄρθρα, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 3,524,784.25. Ἀκολούθως ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 5,835,043.45. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 12,346,084.94. Κατόπιν ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 5,472,583.50. Ἐπίσης ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 20,186,729.69. Ἀκολούθως ψηφίζεται ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τῶν δηλώσεων τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 6,743,958.50. Εἶτα γίνεται δεκτὸν τὸ σύνολον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1905, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 118,699,761.25. Γίνεται κατόπιν δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1905, ἀνερχόμενος εἰς δραχμὰς 700,000. Ἐπίσης ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ αὐτοῦ ταμείου, ἀνερχόμενος εἰς δραχμὰς 700,000. Εἶτα γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου διὰ τὸ ἔτος 1905, ἀνερχόμενος εἰς δραχμὰς 14,160,996.44, ὡς καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ αὐτοῦ ταμείου, ἀνερχόμενος εἰς δραχμὰς 7,000,000. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸς ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τὸ ἔτος 1905, ἀνερχόμενος εἰς δραχ. 5,493,364.51, ὡς καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων αὐτοῦ, ἀνερχόμενος εἰς δραχμὰς 5,225,000. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1905).

§74Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προτοῦ λήξῃ ἡ συνεδρίασις, κύριοι Βουλευταὶ, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ τὴν εὐαρέσκειαν αὐτῆς πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς διὰ τὴν λαμπρὰν διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην.

§75ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα!

§76Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἤδη, Κύριοι, ὅτε ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέρμα τῆς πρώτης Συνόδου τῆς παρούσης Περιόδου, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπισκοπήσωμεν τὸ ἔργον τὸ συντελεσθὲν ἐν βραχυτάτῳ σχεδὸν χρόνῳ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Εὐφροσύνως φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἠσφαλίσθη τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905, ἀλλ’ ἐτέθησαν καὶ τὰ θεμέλια διὰ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1906, καὶ μέγιστον συνετελέσθη ἔργον διὰ τῆς διακανονίσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ὁλοκλήρους ἑκατοντάδας χρησίμων νομοσχεδίων ἐψηφίσατε. Ἀπέναντι δὲ τοιαύτης ἐνδελεχοῦς ἐργασίας ἔχω καθῆκον νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου πρὸς ὁλόκληρον τὴν Βουλήν. Λέγω δὲ ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν, διότι, ἂν ἔτυχον τῆς ἀμερίστου ὑποστηρίξεως τῆς πλειονοψηφίας, ἔσχον καὶ τὴν συνδρομὴν τῆς μειονοψηφίας, ἄνευ δὲ καὶ τῆς συνδρομῆς αὐτῆς τὸ ἔργον τῆς πλειονοψηφίας δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ. Εἶναι μεγίστη ἀρετὴ, ἡ μειονοψηφία, ἐνασκοῦσα τὸν ἔλεγχον, ἐνασκοῦσα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἀσφαλίζει αὐτῇ τὸ πολίτευμα ἡμῶν, νὰ μένῃ ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ δικαίου, νὰ μένῃ ἐντὸς τῶν ὅρων τοῦ εὐπρεποῦς ἀνταγωνισμοῦ. Ὀφείλω δὲ νὰ ἀναγνωρίσω εὐγνωμόνως, ὅτι χάρις εἰς τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κερκύρας ἐνήσκησεν ἡ Ἀντιπολίτευσις τὰ δικαιώματά της ἐν πάσῃ μὲν ἐλευθερίᾳ, ἀλλὰ καὶ μετὰ πάσης ἀξιοπρεπείας, μετὰ πάσης εὐπρεπείας καὶ μετὰ πάσης μετριοπαθείας. Ἐκφράζω τὴν εὐγνωμοσύνην μου ἐπὶ τούτοις, φρονῶ δὲ, ὅτι ἡ Σύνοδος αὕτη θέλει θεωρηθῆ ὡς ἔναρξις νέας περιόδου κοινοβουλευτικῆς. Ἐλπίζω ὅτι θὰ συναντηθῶμεν κατὰ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον ὑπὸ περιστάσεις μᾶλλον εὔνους καὶ μᾶλλον εὐτυχεῖς διὰ τὴν Πατρίδα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως). (Ἀκολούθως ἀνέρχεται τὸ βῆμα ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ. Δ. Γ. Ράλλης καὶ ἀναγινώσκει τὸ Β. Διάταγμα τῆς λήξεως τῆς Συνόδου, ἔχον ὡς ἑξῆς):

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αʹ

ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.

Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸ ἄρθρον 37 τοῦ Συντάγματος, κηρύττομεν τὴν λῆξιν τῆς Αʹ Συνόδου τῆς Βουλῆς τῆς ΙΖʹ Περιόδου. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἡμετέρου Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν δημοσιεύσει καὶ ἐκτελέσει τὸ παρὸν Διάταγμα. Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Ἰουλίου 1905.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ.

Δ. Γ. Ράλλης.