1905.07.15

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

τῆς 15 Ἰουλίου 1905.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ι. Καλούτση).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 9 καὶ 45′ π. μ. παρόντων 122 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοίνωσις ἀναφορῶν. Ὁ βουλευτὴς Χαλκίδος κ. Σαραβέλλας καταθέτει τὸ ὑπ’ ἀριθ. 25 δημοψήφισμα τῆς 10 Ἰουλίου ἐ. ἔ. τοῦ δήμου Νηλέως τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος, καὶ παρακαλεῖ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ λάβῃ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν του καὶ ἔλθῃ ἀρωγὸς πρὸς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Σκυλλόγιαννη, παθόντας ἐκ πλημμύρας, ἀπαλλάσσων αὐτοὺς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τοῦ τρέχοντος ἔτους, καὶ ἀναστέλλων τὴν πληρωμὴν ὁμοίου φόρου τῆς χρήσεως τοῦ 1904. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Χαλκίδος καὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων, παρακαλούντων νὰ ἀπαγορευθῇ ἡ οἰνοποίησις τῆς σταφίδος δι’ ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Νεμέας, παρακαλοῦντος ἐπίσης νὰ προστατευθῇ ἥ τε σταφὶς καὶ ἡ οἰνοπαραγωγὴ δι’ ἀπαγορεύσεως τῆς οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος. Ἀναφορὰ τοῦ Φιλίππου Ἀποστόλου Κάλφογλου, παρακαλοῦντος τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς δικαίας ἀξιώσεις αὐτοῦ περὶ ἀποζημιώσεώς του διὰ τὰς θυσίας, εἰς ἃς ὑπεβλήθη ὁ πατήρ του κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ἐπηρώτησα τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐζήτησα νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας περὶ τοῦ σημείου, εἰς ὃ εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας Σπάρτης, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἔτυχον τῆς τιμῆς τῆς ἀπαντήσεως. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, εἰ δυνατὸν, νὰ παράσχῃ πληροφορίας περὶ τούτου.

§3ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς εἶπον καὶ ἄλλοτε, ἀξιότιμε συνάδελφε, ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ σήμερον, ὅτι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχομεν ἐνδιαφέρον ὅσον καὶ ὑμεῖς, ἵνα μὴ εἴπω καὶ πλειότερον. Συνεπῶς πρέπει νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι, πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ γείνῃ ἀσφαλῶς. Γνωρίζετε δὲ, ὅτι βάσις πάσης τοιαύτης ὑποθέσεως εἶναι τὸ χρῆμα· τὸ πολὺ δὲ χρῆμα, ὅπερ ἀπαιτεῖται καὶ διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, εἶναι ἡ μεγάλη δυσχέρεια, πρὸ τῆς ὁποίας πολλαὶ προσπάθειαι προσέκοψαν. Δύνασθε νὰ ἐπερωτᾶτε συχνὰ, ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον τὸ χρῆμα δὲν εὑρίσκεται, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ πραγματοποίησις τοῦ μεγάλου αὐτοῦ ἔργου δὲν εἶναι εὐχερής. Μ’ ὅλα ταῦτα ἡμεῖς δὲν ἀμελοῦμεν τὸ καθῆκόν μας. Ἐνομίσαμεν δὲ, ὅτι ἔδει νὰ γείνῃ νέα μελέτη καὶ ἴσως νέα χάραξις, καὶ διέταξα ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ μοὶ ὑποβάλῃ τὰ πορίσματα τῆς μελέτης του ταύτης. Τοιαῦτα ζητήματα ἀπαιτοῦσι καὶ ὀλίγην ὑπομονήν. Δὲν λύονται δὲ ταῦτα δι’ ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ μόνον δι’ ἐργασίας εἰλικρινοῦς· ὄχι διὰ φωνῶν, ὄχι διὰ ματαίων ἐπιδείξεων, ἀλλὰ διὰ χρημάτων.

§4Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Βεβαίως τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν λύονται δι’ ἐπερωτήσεων, ἀλλὰ διὰ τῶν ἐπερωτήσεων λαμβάνουσιν οἱ Βουλευταὶ τὴν διαβεβαίωσιν τῶν κυρίων Ὑπουργῶν περὶ τῶν προθέσεων αὐτῶν. Βεβαίως δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα χρήματος, ἀλλὰ καὶ θελήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἤλπιζον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ὅστις λέγει, ὅτι τόσον ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν ἡμετέραν ἐπαρχίαν,— τῆς ὁποίας, ὡς Λακωνικῆς, μετέχει καὶ αὐτὸς,— ἤλπιζον, λέγω, ὅτι ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης, καὶ πρὶν ἢ διατάξῃ νὰ γείνῃ νέα μελέτη, ἤθελε δείξει δι’ ὑποβολῆς νομοθετικοῦ μέτρου, ὅτι ἀληθῶς καὶ σοβαρῶς μεριμνᾷ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διότι βλέπω ὅτι, καίτοι δὲν ἔχουσι γείνῃ μελέται, ἐν τούτοις ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν δύο νομοσχέδια, δι’ ὧν ζητεῖται νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ συνάψῃ σύμβασιν καὶ δάνειον διὰ τὴν κατασκευὴν ἄλλων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Βεβαίως τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα οὐδέποτε θὰ λυθῇ, ὡς φαίνομεν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδέποτε πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θ’ ἀπολαύσωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ Λακεδαιμόνιοι σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Ἡ μόνη ἐπαρχία τοῦ Κράτους, ἥτις στερεῖται καθ’ ὁλοκληρίαν συγκοινωνίας δι’ ἀτμοῦ, μετὰ τὰς ὀρεινὰς ἐπαρχίας Γόρτυνος καὶ Καλαβρύτων, εἶναι ἡ Λακεδαίμων. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐπαρχία αὕτη, ἐξ ἐπισήμου πίνακος, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα ἐν τῇ προτελευταίᾳ Συνόδῳ τῆς παρελθούσης Περιόδου καὶ ἔλαβον παρὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως, περὶ τῶν βεβαιωθέντων, εἰσπραχθέντων καὶ καθυστερουμένων ἐξ ἀμέσων φόρων κατὰ τὰ ἔτη 1892–1900, ἀποδεικνύεται ὅτι...

§5ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§6Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μάλιστα.

§7ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἀπὸ 25 μόλις ἡμερῶν εἶμαι Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ συνεπῶς δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδὲ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, οὐδὲ νομοσχέδιον νὰ ὑποβληθῇ, ἂν πρόκηται περὶ ἐμοῦ. Ἂν πρόκηται περὶ τῶν προκατόχων μου, δὲν ἀπαντῶ, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν πράξεων τῶν προκατόχων μου. Ἀπαντῶ μόνον διὰ τὰς πράξεις τὰς ἰδικάς μου, διὰ τὴν ἰδικήν μου εὐθύνην. Λοιπὸν πληροφορῶ τὴν Βουλήν, πληροφορῶ καὶ ὑμᾶς, διὰ νὰ τὸ γνωρίζητε,—καὶ πρέπει νὰ μὴ τὸ λησμονήσητε, —ὅτι εἶμαι Ὑπουργὸς ἀπὸ 25 μόνον ἡμερῶν. Τί ἠθέλετε νὰ πράξω; Εὑρέθην ἀπέναντι δύο μελετῶν. Ἡ μία μελέτη ἀπαιτεῖ 10 ἑκατομμύρια, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἡ ἑτέρα 12 ἑκατομμύρια. Ἐννοεῖται, ὅτι αὐτὰ εἶναι πράγματα δυσκόλως πραγματοποιούμενα. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διατάξω νέαν μελέτην, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατορθώσωμεν νέαν χάραξιν, εὐθηνοτέραν· μετὰ τὴν μελέτην δὲ ταύτην ἔρχεται ἡ στιγμὴ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν δύναμαι νὰ εἴπω ἄλλο τι εἰς ἐκείνους, οἵτινες διὰ τῶν ἐπερωτήσεων νομίζουσιν ὅτι δύνανται νὰ ὑπηρετήσωσι τὸν τόπον των.

§8Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Εἶσθε Ὑπουργὸς εἴκοσι πέντε ἡμερῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐλάβετε καιρὸν νὰ μελετήσητε τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τῆς Σπάρτης. Ἀλλὰ διὰ νὰ μελετήσητε καὶ ὑποβάλητε νομοσχέδια διὰ δύο ἄλλας γραμμὰς, αἱ 25 αὗται ἡμέραι σᾶς ἤρκεσαν. Ἔπρεπε λοιπὸν κατὰ προτίμησιν νὰ μελετήσητε τὸ σιδηροδρομικὸν ζήτημα τῆς Σπάρτης, καὶ νὰ δείξητε ἐμπράκτως τὸ ἐνδιαφέρον ὑμῶν ὑπὲρ τῆς Λακεδαίμονος, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἀμφιβάλλω. Ἡ ἐπαρχία Λακεδαίμονος, κατὰ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον, ὡς προεῖπον, ἔλαβον καὶ ἔχω ὑπ’ ὄψει, εἶναι ἡ τρίτη κατὰ τὸ ποσὸν τῶν βεβαιωθέντων ἀμέσων φόρων μετὰ τὰς ἐπαρχίας Πατρῶν καὶ Ἠλείας, καὶ ἡ δευτέρα κατὰ τὸ ποσὸν τῶν εἰσπραχθέντων μετὰ τὴν τῶν Πατρῶν, ἔχει δὲ καὶ τὰς ὀλιγωτέρας καθυστερήσεις. Ἡ ἐπαρχία Πατρῶν ἔχει εἰσπράξεις 69% ἐπὶ τῶν βεβαιουμένων, καὶ καθυστερήσεις 31%, ἡ δὲ Λακεδαίμων ἔχει ἀνωτέρας εἰσπράξεις καὶ αὐτῶν τῶν Πατρῶν, διότι ἔχει εἰσπράξεις 85% ἐπὶ τῶν βεβαιουμένων, καὶ καθυστερήσεις 15% μόνον. Καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐπαρχία αὕτη εἶναι ἐντελῶς παρημελημένη καὶ ὑφ’ ὑμῶν καὶ ὑφ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων.

§9Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ ὑφ’ ἡμῶν, καὶ δὲν λέγετε ὑφ’ ὑμῶν; Διότι ἡ ἐπαρχία Λακεδαίμονος ἔχει ἀντιπρόσωπον ὑμᾶς, ὁ ὁποῖος καταναλίσκετε τὸν χρόνον μόνον πρὸς ἐπίδειξιν.

§10Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶπον, ὑφ’ ὑμῶν μόνον, εἶπον ὅτι ὑφ’ ὅλων τῶν Κυβερνήσεων εἶναι παρημελημένη ἡ ἐπαρχία τῆς Λακεδαίμονος. Παρ’ ὑμῶν δὲ ζητῶ, ἀφοῦ μάλιστα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ἁρμόδιος ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, τυγχάνει νὰ ἔχῃ καταγωγὴν ἐκεῖθεν καὶ νὰ ἐνδιαφέρηται, ἔστω καὶ πλέον ἐμοῦ, ὡς λέγει.

§11Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ἐνδιαφέρον ἔχει καὶ συνδέεται περισσότερον παντὸς ἄλλου μὲ τὴν Λακεδαίμονα.

§12Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Σᾶς λέγω λοιπὸν, ἀφοῦ θέλετε νὰ ἐξαίρητε ἐπὶ τοσοῦτον τὸ ἐνδιαφέρον σας διὰ τὴν ἐπαρχίαν μας, σᾶς λέγω ὅτι δὲν ἔχω καὶ ἐγὼ κατώτερον ἐνδιαφέρον· ἴσως ἔχω περισσότερον.

§13Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὀλιγώτερον ἔχετε.

§14Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὄχι περισσότερον,

§15Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὄχι· ὀλιγώτερον ἔχετε, ἀρκεῖσθε δὲ νὰ φωνάζητε ἐδῶ πρὸς ἐπίδειξιν.

§16Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν φωνάζω πρὸς ἐπίδειξιν, ἀλλά...

§17Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἡμεῖς τὸ ἐδείξαμεν πάντοτε δι’ ἔργων. Ὅ,τι ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ ἡ ἐπαρχία τῆς Λακεδαίμονος, τὸ ὀφείλει εἰς ἡμᾶς, ὄχι μὲ λόγια. Σεῖς μόνον διὰ λόγια εἶσθε, νὰ δημοκοπῆτε, ἵνα ἀκούητε ἡ φωνή σας εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ὅτι δῆθεν φροντίζετε περὶ αὐτῆς. Ποῖον εἶναι τὸ ἔργον σας; τί ἔχετε νὰ ἐπιδείξητε;

§18ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ρεκλάμας!

§19Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Προχθές, ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων, ἐσηκώθητε ἀπὸ ἐκεῖ καὶ ἐζητήσατε τὴν προτίμησιν αὐτοῦ καὶ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ νὰ φανῆτε εἰς τοὺς συνεπαρχιώτας μας εὐχάριστος. Ἐὰν ἠθέλετε πράγματι νὰ ὑπηρετήσητε τὴν ἐπαρχίαν, ἔπρεπε ν’ ἀνήκητε εἰς ἓν κόμμα, — τὸ ἓν ἢ τὸ ἕτερον, ἀδιάφορον.

§20ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἢ ἐκεῖ ἢ ἐδῶ.

§21Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ἀλλὰ σεῖς εἰς οὐδὲν κόμμα ἀνήκετε· μόνον μὲ τὰς φωνὰς καὶ τὰς ῥεκλάμας νομίζετε ὅτι θὰ ἐξυπηρετήσητε τὴν ἐπαρχίαν. Ἀπορῶ λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐξίσταμαι, πῶς ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος γνωρίζει καλῶς τὸ μέγιστον ἐνδιαφέρον τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, γνωρίζει τὸ μέγιστον ἐνδιαφέρον τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζει ὅτι γίνονται σοβαρώταται μελέται διὰ τὸ ἔργον τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας Σπάρτης, ἠθέλησε νὰ ὁμιλήσῃ ἐπ’ αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πάντα ταῦτα λέγει μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ ἐπιδεικνύηται εἰς τὴν ἐπαρχίαν, ὅτι κάμνει καὶ αὐτὸς κἄτι. Ἐγὼ δὲν ἤθελον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, καὶ μάλιστα κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ Βουλὴ ἔχει νὰ μεριμνήσῃ περὶ σπουδαιοτάτων πραγμάτων· ἀλλ’ ἐξηντλήθη ἡ ὑπομονή μου, καὶ δὲν δύναμαι πλέον νὰ ἀκούω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐπαναλαμβάνοντα τὰς ῥεκλάμας του...

§22Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀφοῦ θέλετε, θὰ εἴπω τὰ κατορθώματά σας.

§23ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Εἶσθε μικροσκοπικὸς ἀπέναντι ἡμῶν (θόρυβος).

§24Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους δὲν εἶναι οὔτε μικροσκοπικοὶ οὔτε ἄλλο τι τοιοῦτον (θόρυβος).

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κύριοι· ἡσυχάσατε· ἀφήσατε τὸν κύριον Φικιώρην νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§26Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Οἱ κύριοι ἐξάδελφοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν...

§27Ν. ΔΕΛΛΑΚΟΒΙΑΣ. Δὲν ὁμιλοῦσιν ὡς ἐξάδελφοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· εἶναι Βουλευταὶ Λακεδαίμονος (θόρυβος).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε, Κύριοι. Κύριε Δελλακοβία, τί ἀναμιγνύεσθε σεῖς;

§29Ν. ΔΕΛΛΑΚΟΒΙΑΣ. Διότι φρονῶ ὅτι εἶναι δημοκοπία ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Βουλευτής.

§30Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δι’ ὀλίγων, κύριε Πρόεδρε, θὰ εἴπω περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα οἱ Κύριοι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι λέγουσιν ὅτι ἐνδιαφέρονται ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας, ἔχουσι κάμει...

§31ΔΕΛΛΑΚΟΒΙΑΣ. Ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἐνδιαφέρονται, καὶ ὄχι ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Δελλακοβία! (θόρυβος).

§33Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πράγματι κατὰ τὰς ἑκάστοτε ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ, ἐξαδέλφου τοῦ ἐκ Λακεδαίμονος, διετάχθη καὶ ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις ὁδῶν τινων ἐν Λακεδαίμονι· ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ μοὶ εἴπῃ, ποία ἐκ τῶν ὁδῶν τούτων συνεπληρώθη καὶ εἶναι τετελεσμένη; Ἀπὸ δεκαετίας ἤδη αἱ ὁδοὶ αὗται εὑρίσκονται ἐν ἐκτελέσει, οὐχὶ διὰ νὰ συντελεσθῶσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ πλουτῶσιν οἱ ἐργολάβοι. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἔχει κάμει! Δὲν ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω ταῦτα, ἀλλὰ ἀναγκάζομαι νὰ τὰ εἴπω. Ἂς μοὶ ἀποδείξῃ ὁ κ. συνάδελφος ὅτι ἔστω καὶ ἓν ἔργον ἔχει συντελεσθῆ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἐξαδέλφου του. Ὅλα εἶναι ἐν ἀτελευτήτῳ ἐκτελέσει, ἀλλὰ καὶ ἄν τι τούτων ἐπερατώθη, κακῶς ἐξετελέσθη.

§34Ν. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Δὲν μᾶς λέγετε, τί ἔχετε κάμει σεῖς; Ἡμεῖς, ὅταν ἐρχώμεθα εἰς τὰ πράγματα, θέτομεν πάντοτε εἰς ἐνέργειαν τὰ ἔργα· ἂν δέ ποτε διεκόπησαν, τοῦτο ἐγένετο, ὅτε ἡμεῖς δὲν ἤμεθα ἐν τῇ ἐξουσίᾳ· ὅτε ἤμεθα ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, ποτὲ δὲν ἐσταμάτησαν τὰ ἔργα. Προσέξατε λοιπὸν εἰς ὅ,τι λέγετε, διότι ἄλλως... (θόρυβος).

§35Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἔχομεν καὶ ἀπειλάς!

§36Ν. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ. Δὲν ἀπειλοῦμεν. Λέγομεν τὴν ἀλήθειαν, τὴν ὁποίαν θέλει νὰ διαστρέψῃ ὁ κ. Βουλευτής, καὶ τοῦτο πράττει μόνον πρὸς δημοκοπίαν, διότι δὲν ἔχει νὰ ἐπιδείξῃ τίποτε εἰς τὴν ἐπαρχίαν.

§37Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ οὕτω συνήθισα νὰ πολιτεύωμαι· σεῖς γνωρίζετε νὰ πολιτεύησθε ἄλλως. Ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως ὑπαρασπισθῶ ζήτημα τὰ μέγιστα ἐνδιαφέρον τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀλλ’ αἱ διακοπαὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σεῖς ἐπετρέψατε τὰς διακοπάς. Ὅτε ἠθέλησε νὰ σᾶς διακόψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος, σᾶς ἐζήτησε τὴν ἄδειαν, καὶ σεῖς τῷ ἐπετρέψατε. Ὥστε σεῖς, καὶ ὄχι ἐγώ, ἐπετρέψατε τὰς διακοπάς.

§39Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μόνον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐζήτησε νὰ ἐπιτρέψω διακοπὴν, καὶ ἐδέχθην· οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τοῦτο. Ἀλλὰ σεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐπετρέψατε ὄχι διακοπὰς, ἀλλὰ κἄτι περισσότερον, τὸ ὁποῖον ἀφίνω νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή. Ἐπετρέψατε ἐπιθέσεις ἐναντίον μου.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπέτρεψα ἐπιθέσεις. Ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως, τὴν ὁποίαν κάμνετε, εἶναι τοιοῦτος.

§41Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν πτοοῦμαι ἀπὸ τοιαύτας ἐπιθέσεις. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική μου, ἡ διὰ τῶν ἐπερωτήσεων καὶ τῶν συζητήσεων. Ἄλλοι νομίζουσιν, ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον δύνανται νὰ φαίνωνται χρήσιμοι· δικαίωμά των εἶναι. Ἐγὼ δὲν τοὺς κατηγορῶ διὰ τοῦτο, ἀλλ’ ἂς μὴ κατηγορῶσιν ἐμέ, οὕτω πολιτευόμενον. Τὸν τρόπον τοῦτον τοῦ πολιτεύεσθαι ἡ ἐπαρχία μου ἐξετίμησε τρίς, καὶ θὰ ἐκτιμήσῃ καὶ πάλιν.

§42ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ.....

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Βουλευτά. Δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§44ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπὸ τὴν σκέπην ἡμῶν ἐγένετο Βουλευτὴς, ὄχι διότι τὸν τιμᾷ ἡ ἐπαρχία (θόρυβος).

§45Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἔλαβον τὸν λόγον, ὄχι διὰ νὰ προκαλέσω ἀντεγκλήσεις καὶ θορύβους, ἀλλὰ διότι πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐπηρώτησα τὸν ἀξιότιμον κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρ’ αὐτοῦ, ὡς ἁρμοδίου, τί σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις περὶ τοῦ σιδηροδρομικοῦ ζητήματος τῆς Σπάρτης. Παρήλθον ἔκτοτε πολλαὶ ἡμέραι, ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέλος σχεδὸν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν εἰσέτι. Διὰ τοῦτο, ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας μου, εὐλόγως ἐπανέλαβον σήμερον τὴν ἐπερώτησίν μου, ἵνα μάθω ἐκ τοῦ ἐπισήμου στόματος αὐτοῦ τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἔσφαλα διὰ τοῦτο, ὥστε νὰ ἐξεγερθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον οἱ Κύριοι καὶ νὰ ἐπιτεθῶσι κατ’ ἐμοῦ; Δὲν βλέπω εἰς τί σφάλλομαι, ἐπερωτῶν. Τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐπερωτήσεως, ἐγὼ ἐπιμένω καὶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἐνασκήσω, μολονότι ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ οἱ ἐξάδελφοι αὐτοῦ νομίζουσιν ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα δὲν λύονται διὰ τῶν ἐπερωτήσεων. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀκολουθῶ οἱονδήποτε κόμμα, καὶ δι’ αὐτὸ ἐνόμισα, ὅτι καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τοῦ πολιτεύεσθαι δύναμαι νὰ συντελέσω εἰς τὴν λύσιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ζητήματος.

§46ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὅλο ῥεκλάμες!

§47Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τί κατάστασις εἶναι αὐτή! Δὲν ἐπιτρέπουν εἰς τὸν ῥήτορα νὰ ὁμιλήσῃ! Ἢ νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἢ θὰ φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε δίκαιον. Τέλος πάντων πρέπει νὰ παύσουν αἱ διακοπαί. Σᾶς παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταί, μὴ διακόπτετε.

§49Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἦλθεν εἰς προσωπικά.

§50Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐγὼ ἤρχισα προσωπικά, ἢ ὁμιλῶ περὶ γενικωτέρου ζητήματος τῆς ἐπαρχίας, καὶ σεῖς θέλετε νὰ μὲ ἐμποδίσητε διὰ προσωπικῶν ἐπιθέσεων;

§51Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας περισσότερον ἀπὸ σᾶς.

§52Ν. ΤΣΙΡΙΓΩΤΗΣ (πρὸς τὸν κ. Φικιώρην). Σεῖς δὲν ἔχετε νὰ ἐπιδείξητε τίποτε. Αὐτά, τὰ ὁποῖα λέγετε, τὰ λέγετε πρὸς δημοκοπίαν (θόρυβος).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων, ἡσυχάσατε, Κύριοι!

§54Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§56ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε· δὲν ὑπεβλήθη ἔνστασις.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λιμπρίτης εἶπεν ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§58ΠΟΛΛΟΙ. Ἀποσύρει τὴν ἔνστασιν (θόρυβος).

§59Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς δευτέραν ἤδη φορὰν προβάλλει ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, διότι καὶ χθὲς ὑπέβαλε τοιαύτην. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§60Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Καὶ καθ’ ἑκάστην θὰ ὑποβάλλω ἐνστάσεις, ἐφ’ ὅσον παρακωλύεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου.

§61Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, καὶ κατόπιν θὰ λάβω ἐγὼ τὸν λόγον, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν παρακωλύεται ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Σπ. Παϊπέτη καὶ Δ. Θ. Κανακάρη, ὡς ψηφολεκτῶν, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτία, παρόντων Βουλευτῶν 147. Ὁ κύριος Φικιώρης παρακαλεῖται νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§63Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὡς εἶπον, κύριε Πρόεδρε, διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου οὐδὲν ἄλλο ἐσκόπουν ἢ μόνον ν’ ἀκούσω ἐκ τοῦ ἐπισήμου στόματος τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁποῖαι εἶναι αἱ σκέψεις καὶ ἀποφάσεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν. Τοῦτο ὅμως βεβαίως ἐτάραξεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐγνώριζον ὅτι δὲν ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἄλλην διαβεβαίωσιν ἢ ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ, δι’ οἰκονομικοὺς λόγους. Ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἀκουσθῇ ἐπισήμως τοιαύτη διαβεβαίωσις. Ἀλλ’ ὅταν βλέπωμεν διασπαθώμενα τὰ δημόσια χρήματα χάριν τῆς συμπήξεως κόμματος καὶ διατηρήσεως τῆς ἀρχῆς δι’ ἀπονομῆς πλουσίων συντάξεων εἰς ἀνεψιὰς Πρωθυπουργῶν (θόρυβος), ὅταν βλέπωμεν εἰσαγόμενα ὑπ’ αὐτοῦ τούτου τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ νομοσχέδια περὶ χορηγήσεως πιστώσεως 95 χιλιάδων δραχμῶν πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων, ἅτινα εἶναι καθαρῶς δημοτικὰ ἔργα, καὶ ἀμυντηρίων ἔργων κατὰ πλημμυρούντων ποταμῶν, καὶ πρὸς διευθέτησιν κοίτης χειμάρρων ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις, ἄλλο νομοσχέδιον περὶ χορηγήσεως πιστώσεως 32,000 δραχμῶν εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν τῶν λουτρῶν Ὑπάτης πρὸς ἐπισκευὴν τῶν καταστημάτων, διὰ τὸν λόγον, κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτι ταῦτα εἶχε παραλάβει ἀτελῆ ὁ ἐνοικιαστής, ὅτε πρὸ δεκαετίας περίπου ἐνοικίασε καὶ παρέλαβε τὰ λουτρά· ὅταν βλέπωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσηγούμενον δύο νομοσχέδια περὶ κατασκευῆς δύο ἄλλων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, τῆς μὲν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Δομοκοῦ, κατὰ παρέκκλισιν τῆς κυρίας γραμμῆς τοῦ Λαρισαϊκοῦ σιδηροδρόμου, τῆς δὲ ἐν Λεβαδείᾳ, νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λέγῃ, ὅτι τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπει εἰς αὐτὸν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Σπάρτης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐὰν θέλῃ, δύναται νὰ ἐξεύρῃ καὶ τοὺς διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Σπάρτης πόρους, ὡς ἐξεῦρε τοὺς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἄλλων γραμμῶν. Ὡς οἱ τῆς Λεβαδείας κάτοικοι προσηνέχθησαν νὰ καλύψωσι τὴν δαπάνην τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς διὰ τῆς ἐπιβολῆς προσθέτων τελῶν ἐπὶ τῶν κομίστρων καὶ τῶν εἰσιτηρίων καὶ διὰ τῆς προσθήκης ἄλλου φόρου, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη ταῦτα, τοῦτ’ αὐτὸ προσφέρεται καὶ ὁ λαὸς τῆς Λακεδαίμονος νὰ πράξῃ. Πλὴν δὲ τούτου δύναται ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξεύρῃ καὶ ἄλλους πόρους γενικωτέρους. Ὅταν ἐπιβάλλωσι, χάριν τῆς Θεσσαλίας καὶ δύο ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, — ἵνα μὴ εἴπω χάριν ὀλίγων τσιφλικιούχων, — φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ ὁ λαὸς πασῶν τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ἀναλόγως δὲ καὶ ὁ λαὸς τῆς Λακεδαίμονος, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἠδύναντο ἐξ αὐτῶν τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων νὰ προσδιορίσωσιν ἓν μέρος καὶ διὰ τὰς δαπάνας τοῦ σιδηροδρόμου Σπάρτης, ὡς ἐγένετο διὰ τῶν ἐσόδων τοῦ προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ. Δὲν δικαιολογοῦνται λοιπόν, προβάλλοντες ὅτι δι’ οἰκονομικοὺς λόγους δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευσθῇ σιδηρόδρομος ἐν Σπάρτῃ. Ταῦτα λεγόμενα δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν ἢ νὰ ταράξωσιν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐταράχθησαν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπετέθησαν κατ’ ἐμοῦ διὰ τῶν διακοπῶν των. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἡμάρτησε, χαρακτηρήσας με ὡς ἐπερωτῶντα πρὸς ἐπίδειξιν καὶ κωλυσιεργοῦντα. Μὲ ἐγνώρισε καλῶς, ὥστε νὰ μὴ πιστεύῃ εἰς ὅ,τι εἶπεν. Οὔτε ἐγὼ οὔτε ὁ σεβαστός μοι ἐξ Ἀττικῆς πολιτευτής, οὗ τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς καὶ τὰ φρονήματα θεωρῶ τιμήν μου ὅτι ἀκολουθῶ, συνηθίζομεν νὰ ἐπιδεικνυώμεθα καὶ νὰ κωλυσιεργῶμεν. Ἡ κωλυσιεργία ἐγένετο πάντοτε ἐξ αὐτῆς τῆς νῦν κυβερνητικῆς πτέρυγος. Συνειργάσθην καὶ ἐγὼ ἄλλοτε μὲ τὴν πτέρυγα ταύτην ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, καὶ πολλάκις προετράπην νὰ κωλυσιεργήσω διὰ μακρῶν ἀγορεύσεων καὶ διὰ φυγῆς, ἀλλὰ δὲν ἐκωλυσιέργησα, οὐδὲ ἐκρύβην ποτέ, φεύγων πρὸς ματαίωσιν τῆς ἀπαρτίας. Αὐτοὶ λοιπὸν εἶναι κωλυσιεργοὶ καὶ οὐχὶ ἡμεῖς. Ἐὰν δὲ προέβησαν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, τοῦτο ἐγένετο, διότι οἱ ἀντιπολιτευόμενοι δὲν ἠκολουθήσαμεν τὸ κωλυσιεργικὸν παράδειγμα αὐτῶν. Ἡ πορεία, ἣν, ὡς πολιτευόμενος, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ ἀκολουθήσω, δὲν εἶναι δημοκοπική, καὶ οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἠθέλησαν νὰ μὲ ὀνομάσωσι δημοκόπον, γινώσκουσι κάλλιστα τὸν ἐμὸν χαρακτῆρα. Ἐγὼ, ἀκολουθήσας τοιαύτην πολιτείαν, ἔχω ἀναπεπαυμένην τὴν συνείδησιν, ὅτι ἠθέλησα καὶ εἰργάσθην, ὅσον ἠδυνήθην, νὰ πράξω τὸ καλὸν καὶ ὠφέλιμον εἰς τὸ ἔθνος, ἂν δὲ δὲν τὸ κατώρθωσα, διὰ τοῦτο δὲν πταίω ἐγώ· δὲν συνετέλεσα ὅμως εἰς τὴν καταστροφὴν καὶ τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς ἣν περιήγαγε τὸ Κράτος πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἡ πολιτεία τῶν κατ’ ἐμοῦ ἐπιτεθέντων συναδέλφων χάριν κομματικῶν καὶ προσωπικῶν συμφερόντων καὶ ἀπαιτήσεων. Θὰ ηὐχόμην, τὴν πορείαν, ἣν ἠκολούθησα ἐγώ, νὰ ἠκολούθουν καὶ οἱ Κύριοι αὐτοὶ μετὰ τῶν ὁμοίων των, ὁπότε βεβαίως ἀλλοία θὰ ἦτο ἡ κατάστασις καὶ τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ ἔθνους ὁλοκλήρου. Ἐγὼ δὲν λέγω ὅτι ὁ πολιτευόμενος δὲν πρέπει νὰ ἀνήκῃ εἰς κόμμα, — διότι βεβαίως ἄνευ κομμάτων κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα δὲν δύναται νὰ νοηθῇ, — ἀλλ’ ἐκ τούτου δὲν ἕπεται ὅτι πρέπει τις νὰ ὑποδουλῶται καὶ νὰ πωλῇ τὴν συνείδησίν του εἰς προσωπικὰ καὶ ἄνευ πολιτικῶν ἀρχῶν κόμματα πρὸς ἐξυπηρέτησιν προσωπικῶν συμφερόντων καὶ παγίωσιν ἐπαρχιακῆς ἐπιρροῆς. Εἰς τὸν ἀείμνηστον Δηλιγιάννην διέγνωσα μίαν πολιτικὴν ἀρχὴν, ἐκείνην, ἥτις συνετέλεσε νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ κόμμα αὐτοῦ ἐθνικόν. Ἤμην καὶ ἐγὼ ἐκ τῶν φρονούντων, ὅτι πράγματι, ὡς βαίνομεν, τὸ πολίτευμα ὑπονομεύεται, καὶ ἠγωνίσθην, κατὰ τὰς ἀσθενεῖς μου δυνάμεις, παρὰ τὸ πλευρὸν ἐκείνου, κυρίως διὰ τὴν πολιτικὴν ταύτην ἀρχὴν καὶ διὰ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ὑπέσχετο, καὶ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1903, ὅτε ἐγκατέλιπον αὐτὸν οἱ ὀπαδοί του καὶ ἐπήνεγκον τὴν πτῶσίν του. Τότε καὶ ἐγὼ, ἐνῷ ἠγωνιζόμην παρὰ τὸ πλευρόν του ὑπὲρ ὡρισμένου γενικοῦ προγράμματος, χωρὶς ὅμως νὰ ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα του καὶ χωρὶς ποτε νὰ τὸν ἐνοχλήσω δι’ ἀξιώσεως παροχῆς κομματικοῦ ἢ προσωπικοῦ ἀνταλλάγματος, τεθέντος ζητήματος ἐμπιστοσύνης, ἀνῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἐδικαιολόγησα τὴν ψῆφόν μου, δηλώσας ὅτι καταψηφίζω, διότι εἶδον αὐτὸν λιποψυχοῦντα πρὸ τῆς ἀντιδράσεως, ἣν εἶχον ἄνωθεν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια τοῦ ἐντίμου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, τότε Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Τοιαύτην ὅμως πολιτείαν μετῆλθον καὶ μετέρχομαι οὐχὶ χάριν δημοκοπίας, ἀλλ’ ἐκ πεποιθήσεως καὶ ἐκ συνειδήσεως. Ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἐκ Λακεδαίμονος συναδέλφου μου, ὅτι ἠθέλησα νὰ δημοκοπήσω διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀνυποτάκτων, ὅτι ὀφείλεται εἰς τὴν πρωτοβουλίαν ἐμοῦ. Δὲν ἐδημοκόπησα ἐγὼ δι’ αὐτὸ, ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος, σπεύσας διὰ τῶν φίλων του νὰ δημοσιεύσῃ ἐν ἐφημερίδι τῆς Σπάρτης, ὅτι ἐψηφίσθη τοιοῦτο νομοσχέδιον, προταθὲν ὑπ’ αὐτοῦ καὶ υἱοθετηθὲν ὑπὸ τοῦ ἐξαδέλφου του Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς ἐμὲ ἠδύνατο νὰ ἐπιτραπῇ νὰ δημοσιεύσω, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς ὀφείλεται εἰς τὴν πρωτοβουλίαν μου, οὐχὶ ὅμως καὶ εἰς τὸν συνάδελφον, διότι οὐδὲν οὐδέποτε προέτεινεν οὗτος, ἐνῷ ἐγὼ πρὸ ἐτῶν, περιοδεύων ἀνὰ τὴν ἐπαρχίαν μου καὶ βλέπων ὁσημέραι ἀραιούμενον τὸν πληθυσμὸν αὐτῆς εἰς ἀπελπιστικὸν βαθμὸν διὰ τῶν μεταναστεύσεων εἰς Ἀμερικὴν τῶν ἀκμαιοτέρων ἀνδρῶν, ἡλικίας 15 ἕως 50 ἐτῶν, ἐξετάσας δὲ καὶ μαθὼν ὅτι οἱ πλεῖστοι αὐτῶν θέλουσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, ἀλλ’ εἶναι καθυστεροῦντες κληρωτοὶ ἀνυπότακτοι, ἔκτοτε, ἀπὸ τοῦ 1900, ἐσκέφθην νὰ ζητήσω τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς διὰ ψηφίσεως νόμου διευκολύνοντος τὴν ἐπάνοδον αὐτῶν, καὶ ὑπέβαλον τρὶς πρότασιν νόμου περὶ τούτου. Ὡς δὲ καὶ ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, γινώσκετε, διὰ πολλῶν παρακλήσεων κατώρθωσα κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου νὰ πεισθῶσιν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς καὶ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ υἱοθετήσωσι τὴν πρότασίν μου καὶ νὰ ὑποβάλωσι τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν καὶ θὰ ἐψηφίζετο καὶ εἰς τρίτην καὶ θὰ ἐγίνετο νόμος, ἂν μὴ λυπηρὸν γεγονὸς ἐπελθὸν ἐπέφερε τὴν ἀπότομον διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου ἐκείνης. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτῃ ἐγὼ ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα καὶ τὸν ἀείμνηστον Δηλιγιάννην καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἂν δ’ ἔλαβον τὸν λόγον καὶ ἐζήτησα νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, τοῦτο δὲν ἔπρεπε ν’ ἀνησυχήσῃ τὸν συνάδελφόν μου, διότι ἔβλεπον ἐγγίζον τὸ τέλος τῆς Συνόδου, καὶ ἐφοβούμην μὴ καὶ πάλιν δὲν προλάβῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, ἀναγκασθεὶς μετὰ λύπης καὶ νὰ περιαυτολογήσω, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐδέποτε ἔπραξα, οὐδ’ ἐπεθύμουν καὶ νῦν νὰ πράξω.

§64Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς γενομένης δηλώσεως ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τὸ ἀναφυὲν, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Ὡς γνωστὸν, δύο εἶναι αἱ ἀνεκτέλεστοι γραμμαὶ ἐκ τοῦ δικτύου τῆς Πελοποννήσου, ἡ γραμμὴ Κυπαρισσίας–Πύλου καὶ ἡ περὶ ἧς γίνεται λόγος Λεονταρίου–Σπάρτης. Μανθάνω ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις πρὸς κατασκευὴν τῶν γραμμῶν τούτων πρόκειται νὰ συνδεθοῦν, συνδυαζομένης τῆς κατασκευῆς αὐτῶν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ γείνῃ ἡ μία γραμμὴ, ἂν μὴ γείνῃ καὶ ἡ ἑτέρα. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄδικον, καὶ δὲν πιστεύω νὰ τὸ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ γραμμὴ Πύλου εἶναι ὁμαλωτάτη, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης αὐτῆς εἶναι 3,000,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἡ ἑτέρα γραμμὴ εἶναι ἀνώμαλος καὶ ἀπαιτεῖ 8,000,000. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ ἄδικον, ὥστε νὰ συνδεθῇ ἡ μία γραμμὴ μετὰ τῆς ἑτέρας, διότι καὶ ὀλιγωτέραν δαπάνην θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς Πύλου– Κυπαρισσίας, καὶ ὁ πληθυσμὸς ἐν αὐτῇ εἶναι πυκνότερος.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Κέας κ. Κόρπας ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν λαμβανόντων δυνάμει τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος ἄδειαν ἀξιωματικῶν καὶ μὴ ἀνακηρυσσομένων ὡς ὑποψηφίων Βουλευτῶν». Ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 399). Ὁ βουλευτὴς Λοκρίδος κ. Ἐγκολφόπουλος ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως δραχμῶν 25,000 ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῷ χωρίῳ Μώλῳ, πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει κατὰ τὴν σειράν της. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 400). Ὁ βουλευτὴς Τήνου κ. Μαυρομαρᾶς κατέθηκε τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) Πόσαι αἰτήσεις περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων ἔχουσι μέχρι τοῦδε ὑποβληθῆ. 2) Πόσα ἐκ τῶν αἰτηθέντων πρὸς παραχώρησιν μεταλλεῖα ἔχουσιν ἐπιθεωρηθῆ ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων. 3) Πόσα μεταλλεῖα ἐκ τῶν παραχωρηθέντων καλλιεργοῦνται καὶ ἐξ ὧν ἐξάγεται μετάλλευμα. 4) Πόσοι τόννοι σιδήρου ἐξήχθησαν ἐκ τῶν διαφόρων μεταλλείων κατὰ τὰ ἔτη 1901, 1902, 1903 καὶ 1904, καὶ πόσοι τόννοι μολύβδου, ψευδαργύρου καὶ χρωμίου ἐξήχθησαν κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη. 5) Πόσοι κύριοι μεταλλείων ἐκηρύχθησαν ἔκπτωτοι μέχρι τοῦδε, καὶ ἐκ τίνων μεταλλείων. Παρακαλεῖται ἐπίσης ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσα εἰσέπραξε κατὰ τὰ ἔτη 1091, 1902, 1903 καὶ 1904 ἐκ φόρων ἐπὶ τῶν μεταλλείων.»

§66Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐξ ἐπερωτήσεως, ἣν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑπέβαλε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐρωτῶ αὐτὸν, ἂν σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τροποποιοῦν τὸν νόμον περὶ μεταλλείων.

§67Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ὄχι κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην.

§68Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σκέπτεται ἄρα ἡ Κυβέρνησις νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σημερινοῦ νόμου;

§69Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις καθῆκον ἔχει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν οἱουδήποτε νόμου ὑφισταμένου.

§70Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν νόμων εἶναι ἄλλοτε μὲν ἐπιτακτική, ἄλλοτε δὲ διακριτική.

§71Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Λοιπὸν εἶναι ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ λέξις.

§72Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ἡ ἐκτέλεσις θὰ γείνῃ, ὡς ἄριστα.

§73Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχω ἀναφορὰν τῶν βιομηχάνων τῆς ἀρωματικῆς σαπωνοποιΐας. Ἐπειδὴ ἐνταῦθα ἠμφισβητήθη ὅτι ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι βιομηχανία ἀρωματικῆς σαπωνοποιΐας.

§74Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ δασμολογίου, καὶ θὰ σᾶς παρακαλέσω, ἵνα κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ὑποβάλητε τὰς παρατηρήσεις σας. Θὰ ἦναι καὶ καλλιτέρα ἡ ἐντύπωσις, ἂν τὰ κυτία ταῦτα καὶ οἱ χρωματιστοὶ αὐτοὶ σάπωνες παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην.

§75Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ταῦτα προσεκόμισα ἐνταῦθα, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω ὅτι ὑπάρχει ἐγχώριος βιομηχανία μὲ εὔελπι μέλλον. Διὰ τοῦτο καὶ ὑποβάλλω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν σπουδαιοτέρων βιομηχάνων τῆς σαπωνοποιΐας Πειραιῶς, Ἐλευσῖνος καὶ ἄλλων πόλεων τῆς Ἑλλάδος. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, εἶναι νὰ παρατηρήσῃ ὅτι αὐτὰ (δεικνύει σωρὸν σαπώνων κεχρωματισμένων) εἶναι προϊόντα τῆς εὐρωπαϊκῆς βιομηχανίας, ἐκ Μασσαλίας, αὐτὰ δὲ (δεικνύει ἕτερον σωρὸν) προϊόντα Ἑλληνικῆς παραγωγῆς. Ταῦτα, τὰ Ἑλληνικὰ, εἶναι ἀναμφισβητήτως καὶ ὡραιότερα καὶ καλλίτερα. Αὐτοὶ οἱ βιομήχανοι ζητοῦσιν, ὅπως διὰ τὸ καρυδέλαιον γένηται ἡ εὐκολία εἰς τὴν βιομηχανίαν ταύτην, ὡς γίνεται εἰς αὐτὴν καὶ διὰ τὸ ἅλας. Τὸ ἅλας παρέχεται ἐκ τοῦ Μονοπωλίου εἰς αὐτὴν ὄχι πρὸς 15 λεπτά, ἀλλὰ πρὸς 2 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, καὶ εὑρέθη ὁ τρόπος νὰ μὴ γίνηται κατάχρησις. Ἡ αὐτὴ εὐκολία τοῦ ἅλατος ζητοῦσι νὰ τοῖς χορηγηθῇ καὶ διὰ τὸ καρυδέλαιον τὸ χρησιμεῦον διὰ τὴν σαπωνοποιΐαν. Καὶ δύναται εἴτε ἡ ὑπηρεσία χημικῶς νὰ παρεμβάλλῃ ὕλας τινάς, καθιστώσας τὸ καρυδέλαιον ἄχρηστον πρὸς ἀνάμιξιν μετὰ τοῦ βουτύρου, ἢ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται διὰ τὴν σαπωνοποιΐαν, δι’ ὑπαλλήλου τινός νὰ βεβαιῶται ὅτι κατηναλώθη δι’ αὐτὴν ἀποκλειστικῶς. Ὁπωσδήποτε νὰ εὑρεθῇ τρόπος — καὶ ὑπάρχει τοιοῦτος, ὃν ὑπέδειξα, — πρὸς ὑποστήριξιν τῆς βιομηχανίας ταύτης, ἥτις ἀποτελεῖ σπουδαῖον κλάδον καταναλώσεως, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δικαία ἡ αἴτησις καὶ δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς ὄφελος τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βρατσᾶνος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Ἑταιρείας τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων καὶ καταθέσῃ κατάλογον ἐμφαίνοντα τὴν ἰθαγένειαν ἑκάστου τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς· διότι, ἐνῷ κατὰ τὴν σύμβασιν πάντες οἱ ὑπάλληλοι τῆς Ἑταιρείας ταύτης πρέπει νὰ ἦναι πολῖται Ἕλληνες, ἡ Ἑταιρεία ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τοιούτους ἀλλοδαπούς. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§77ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου περὶ ἐξαγωγῆς ὅπλων.

§78Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ ἡμερῶν εἶχον ἑτοίμην τὴν ἀπάντησιν, ἀλλ’ ἕνεκα τῶν ἄλλων ἐργασιῶν καὶ τῶν ἐμῶν καὶ τῆς Βουλῆς ἐνόμισα ὅτι δὲν ὤφειλον νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπὶ τοιούτων θεμάτων. Ἀπὸ τῆς 16 Ἰουνίου μοὶ κατηγγέλθη, ὅτι ὁ Κρὴς Φραγκιᾶς, ἀφιχθεὶς εἰς Πειραιᾶ δι’ Αὐστριακοῦ ἀτμοπλοίου, ἐπρόκειτο νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Κρήτην 3,000 ὅπλα. Ἀμέσως τὴν ἐπιοῦσαν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπηύθυνα πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἑξῆς ἔγγραφον: «Ἀνακοινῶν ὑμῖν ὀπισθογράφως τηλεγράφημα, ὅπερ ἔλαβον σήμερον ἐκ Χανίων, παρακαλῶ, ὅπως εὐαρεστούμενοι διατάξητε τὰς οἰκείας ἀρχὰς, ἵνα πᾶσαν καταβάλωσι μέριμναν πρὸς παρακώλυσιν οἱασδήποτε διὰ Κρήτην ἐξαγωγῆς ὅπλων.» Καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἑξῆς λίαν ἐπεῖγον πρὸς τοὺς τελώνας Πειραιῶς, Σύρου, Πατρῶν, Κερκύρας, Βόλου, Καλαμῶν, Ζακύνθου, Κεφαλληνίας, Κατακώλου καὶ Λαυρίου: «Ἐφιστῶντες ἄγρυπνον ὑμετέραν προσοχὴν εἰς ἀπαγόρευσιν ἐξαγωγῆς ὅπλων διὰ Κρήτην, παραγγέλλομεν, ὅπως δι’ ὑμετέρων ὀργάνων ἐνασκῆτε διαρκῶς αὐστηροτάτην ἐπίβλεψιν ἐπὶ παντὸς ἀποπλέοντος ἀτμοπλοίου ἢ ἱστιοφόρου πλοίου, κατάσχοντες ἀποστελλόμενα καὶ ἀναφέροντες ἡμῖν πάραυτα. Τηλεγραφήσατε λῆψιν παρούσης.» Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἦτο ἐνδεδειγμένη ἡ ἐνέργεια αὕτη. Δὲν εὑρισκόμεθα εἰς ἐμπόλεμον κατάστασιν οὔτε πρὸς τὰς Εὐρωπαϊκὰς Δυνάμεις, εἰς χεῖρας τῶν ὁποίων εἶναι ἀποτεθειμένη ἡ Κρήτη, οὔτε πρὸς τὴν Ἁρμοστείαν ἐν Κρήτῃ καὶ τὸ προσωρινὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἐκεῖ τὴν Ἑλλάδα. Ἔκρινα, ὅτι ἦτο ἐπιτακτικὸν καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ παρεμποδίσῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς Κρήτην ὅπλων, τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν ἕτερον ἐσκόπουν ἢ νὰ πλήξουν αὐτὴν τὴν Πατρίδα, αὐτὴν τὴν Ἑλλάδα.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔσπευσε νὰ κατακεραυνώσῃ ἐνταῦθα τὸν ἐπερωτήσαντα, ὡσεὶ ὁ ἐπερωτήσας εἶχε σκοπὸν νὰ ἐπικρίνῃ τὴν πρᾶξιν κατ’ οὐσίαν. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως ἔχει καθήκοντα, καὶ βεβαίως, ἂν τοιοῦτοι κίνδυνοι εἰσαγωγῆς ὅπλων εἰς Κρήτην ἐνεφανίζοντο, εἶχε καθῆκον διεθνὲς νὰ προνοήσῃ, ὅπως παρακωλύσῃ τὴν ἐξαγωγήν, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν διαμαρτυριῶν, αἵτινες διεθνῶς εἶχον βάσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐν τούτῳ ὁρμητικός, ὅπως καὶ ἐν ταῖς ἀγορεύσεσιν αὑτοῦ καὶ ἐν πάσαις ταῖς πράξεσιν εἶναι ὁρμητικός, κατώρθωσε νὰ διαπράξῃ τελείαν παρανομίαν, ἀπαγορεύων διὰ διαταγῆς πρὸς τοὺς τελώνας τὴν ἐξαγωγὴν ὅπλων· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς ἀγνοεῖ, ὡς φαίνεται, ὅτι ὑπάρχει νόμος τοῦ ἔτους 1885, καθ’ ὃν ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς ὅπλων μόνον διὰ Β. Διατάγματος, προκαλουμένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶναι δυνατὸν νὰ διαταχθῇ· καὶ ὁ νόμος εἶναι ὁ ᾼΣΠΔʹ τῆς 12 Νοεμβρίου 1885 (τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1885 Αʹ μέρος ἀριθμὸς 86), ἔχων οὕτω: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀπαγορεύῃ διὰ Β. Διατάγματος τὴν ἐξαγωγὴν ἐκτὸς τῆς Ἐπικρατείας κτηνῶν, σιτηρῶν, ἀλεύρων καὶ ἄλλων τροφίμων, εἰδῶν ὁπλισμοῦ καὶ πολεμικῶν ἐφοδίων. Ἡ ἔναρξις καὶ ἡ διάρκεια τῆς ἀπαγορεύσεως ὁρίζονται διὰ Β. Διατάγματος.» Δὲν ἐπέτρεψεν ὁ νόμος οὐδὲ κἄν νὰ ἐκδίδηται ἀπαγόρευσις γενικὴ κατὰ χρόνον, ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ τοιαύτης ἀπαγορεύσεως σπουδαίας, παραβλαπτούσης τὸ ἐμπόριον καὶ γεννώσης ἄλλα κακὰ εἰς τὸν τόπον, δὲν ἐπέτρεψε νὰ ᾖναι χρονικῶς ἀπεριόριστος ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ ὅταν ἔτι κατ’ ἐντολὴν τοῦ νόμου γίνηται διὰ Β. Διατάγματος προσυπογραφομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἐνῷ δὲ τοιαύτην ἀξίωσιν ἔχει ὁ νόμος, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἅμα λαβὼν τὴν εἴδησιν καὶ σπεύσας νὰ ἄρῃ τὸ κακὸν ἐκ μέσου, ἐφρόντισε καὶ ἐξέδωκε διαταγὴν πρὸς τοὺς τελώνας ἀπαγορεύουσαν τὴν ἐξαγωγήν. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πράξεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι, ὅτι, ἐάν τις ἐξαγάγῃ ὅπλα, καὶ γείνῃ ἐνέργεια κατ’ αὐτοῦ οἱαδήποτε, ἡ ἐνέργεια θέλει εἶναι παράνομος, καὶ ἂν ὁ ἐξαγαγὼν εἰσαχθῇ εἰς τὸ Δικαστήριον, ὅπως δικασθῇ καὶ καταδικασθῇ, τὸ Δικαστήριον θέλει τὸν ἀθῳώσει πανηγυρικῶς.

§80Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν τύπων εἶναι πεπλανημένη ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, διότι, ἀντὶ νὰ προσφύγῃ εἰς τὸν νόμον τὸν ἀπαγορεύοντα τὴν ἐξαγωγὴν ἐμπορευμάτων, ἔπρεπε νὰ προσφύγῃ εἰς τὰς συμβάσεις καὶ τὰς συνθήκας. Ἐὰν δ’ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι μέχρι σήμερον, καὶ μεθ’ ὅλον τὸ προσωρινὸν καθεστώς, τὸ ὁποῖον κατέστη διὰ τῆς θελήσεως τῶν Δυνάμεων ἐν Κρήτῃ, οὐχ ἧττον ἡ Κρήτη ἐξακολουθεῖ εὑρισκομένη ὑπὸ τὴν ἐπικυριαρχίαν τοῦ Σουλτάνου, ὤφειλε νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος τὴν συνθήκην μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας, ἥτις ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ τὴν ἐξαγωγὴν ὅπλων διὰ τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν καὶ τὰς κτήσεις αὐτῆς. Εὑρισκομένης δυστυχῶς τῆς Κρήτης ἀκόμη ὑπὸ τὴν ἐπικυριαρχίαν τοῦ Σουλτάνου, ἐπεβάλλετο ἡ χρῆσις τοῦ δικαιώματος καὶ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον διαγράφει ἡ διάταξις τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἡ διάταξις ἐκείνη, ἣν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ἐμπορευμάτων. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ ἐμπορευμάτων· πρόκειται περὶ παραβιάσεως διεθνοῦς ὑποχρεώσεως διὰ τῆς πράξεως ἐκείνης, τῆς ἐξαγωγῆς ὅπλων, καὶ τὴν πρᾶξιν ἐκείνην εἶχον καθῆκον καὶ δικαίωμα, δυνάμει τῆς διατάξεως τοῦ νόμου ἐκείνου, τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν, νὰ καταστείλω.

§81ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφερε πάλιν διεθνὲς θέμα, ἐφ’ οὗ κατ’ ἀνάγκην εἴμεθα σύμφωνοι. Ἦτο περιττὸν νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν λυπηρὰν ἐκείνην σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἠναγκάσθημεν νὰ προσυπογράψωμεν μετὰ τῆς Τουρκίας, καθ’ ἣν ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προνοῶμεν, ὥστε νὰ μὴ ἐξάγωνται ὅπλα καὶ ἐφόδια πολεμικὰ εἰς βάρος τῆς γείτονος Ἐπικρατείας. Ἡ διάταξις ἐκείνη οὐδεμίαν ἀξίαν περισσοτέραν ἔχει τῆς γενικῆς διατάξεως τοῦ διεθνοῦς δικαίου, τῆς ἐπιβαλλούσης εἰς τὰ ἔθνη σεβασμὸν πρὸς τὰ γείτονα, καὶ ἀπαγόρευσιν πράξεων ἐπιθετικῶν κατ’ αὐτῶν. Ἦτο περιττὸν νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ σύμβασις. Ἐπανελήφθη μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ λεχθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐπὶ τὸ ὑβριστικώτερον, ὅτι πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ περιορίσῃ τὰς ἐνεργείας αὑτῆς, ὁσάκις ἐξάγωνται ὅπλα καὶ πολεμεφόδια. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις ἐκείνη, ὡς καὶ τὸ διεθνὲς δίκαιον, ἄνευ τῆς συμβάσεως, ὑποχρεοῖ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέχῃ, ὥστε νὰ παρεμποδίζωνται ἐγκαίρως πράξεις, αἵτινες εἶναι δυνατὸν νὰ προσβάλλωσι τὰ δικαιώματα τῶν γειτόνων, οὐδέποτε ὅμως ἐθεωρήθη, ὅτι ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ὑποχρεώσεων τῶν διὰ συμβάσεων ἐπιβαλλομένων εἰς τὰ Κράτη πρέπει νὰ ἐπιδιώκηται διὰ τρόπων ἄλλων παρ’ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ νομοθεσία τῶν Κρατῶν τούτων ὁρίζει. Ὑπεχρεώθη ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ νὰ ἐξάγωνται ὅπλα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐπὶ βλάβῃ ἄλλων Κρατῶν, καὶ ὑπεχρεώθη εἰς τοῦτο νὰ ἀσχοληθῇ, ὁσάκις παρασταθῇ ἡ τοιαύτη ἀνάγκη, κατὰ τοὺς νόμους τοὺς Ἑλληνικούς· καὶ ὁ λόγος, δι’ ὃν ὁ ἀείμνηστος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ὑπέβαλε τὸν νόμον ἐκεῖνον, εἰς ὃν περιέλαβεν εἰδικῶς τὰ ὅπλα καὶ τὰ πολεμεφόδια, — «εἰδῶν ὁπλισμοῦ καὶ πολεμικῶν ἐφοδίων», — ἦτο ἀκριβῶς οὗτος, νὰ δώσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα, ἀπέναντι τῆς χώρας νὰ ἐνεργῇ τὴν ἀπαγόρευσιν, ἣν αἱ συμβάσεις εἰς αὐτὴν καὶ τὸ διεθνὲς δίκαιον ἐν γένει ἐπιβάλλουσιν ὡς καθῆκον διεθνές. Ἡ Κυβέρνησις ἡ εὑρισκομένη ἀπέναντι τοιαύτης δυσχερείας ἔχει πᾶσαν τὴν εὐκολίαν νὰ καλύψῃ τὴν εὐθύνην, ἣν ἔχει ἀπέναντι τῶν ξένων Δυνάμεων· δὲν ἔχει παρὰ νὰ συντάξῃ τὸ Διάταγμα, νὰ τὸ προσυπογράψῃ, καὶ νὰ τύχῃ τοῦτο τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως, ἥτις, ἐνόσῳ ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ἐμπιστοσύνην Αὐτοῦ, εἶναι εὔκολον νὰ δοθῇ· καὶ τοῦτο εἶναι ἔργον ἡμισείας ὥρας, μιᾶς ὥρας τὸ πολύ. Ὅτε δὲ ἔχει τις ἐκ τοῦ νόμου τοιαύτην ὑποχρέωσιν, δὲν ἐπιτρέπεται ἐνταῦθα νὰ ἔλθῃ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι εἶναι ζήτημα τύπου. Εἶναι ζήτημα οὐσίας τοῦτο. Οὐδεὶς Ἕλλην πολίτης, οὐδ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐξαιρουμένου, ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαγορεύσῃ οἱανδήποτε ἐξαγωγήν, ἐὰν δὲν πράξῃ τοῦτο κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους· ὁ δὲ νόμος τοῦ Κράτους ἐπιβάλλει γνώμην τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως ἐκδοθῇ Βασιλικὸν Διάταγμα ἀπαγορεῦον τὴν ἐξαγωγὴν ὅπλων καὶ ἐφοδίων. Ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, ἀποδεικνύει ἡ συμπεριφορὰ ἄλλων Προέδρων Κυβερνήσεως, ἄλλου Ἑλληνικοῦ Ὑπουργείου, εὑρεθέντος πρὸ ὁμοίας στενοχωρίας· διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Ἀλέξανδρος Ζαΐμης, ὡς Πρωθυπουργός, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπαγορεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν ὅπλων ἐκ διεθνῶν λόγων, ἀλλ’ ὑπέβαλεν ἑαυτὸν εἰς τὸν νόμον, καὶ ἐξέδωκε Διάταγμα, καὶ ἐξέδωκε δεύτερον Διάταγμα μετ’ ὀλίγον χρόνον, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Διαταγμάτων ἐκείνων ἐγένετο πραγματικὴ ἀπαγόρευσις ἐξαγωγῆς ὅπλων. Ἀνακριβές, κύριε Πρόεδρε, εἶναι τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τύπος ἁπλοῦς ἦτο τὸ παραλειφθέν. Κατεπατήθη αὐτὴ ἡ οὐσία.

§82Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ὅτι παρελείφθη τύπος. Εἶπον ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν τύπων ἔχει πεπλανημένην γνώμην ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, διότι δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ προκαλέσω Διάταγμα, διὰ νὰ ἐκτελέσω ὑποχρέωσιν διεθνῆ, ἀναγεγραμμένην εἰς συνθήκην καὶ εἰς τὸν νόμον τὸν κυρώσαντα αὐτήν. Δυνάμει τῆς διατάξεως ἐκείνης ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ φροντίσω, ὅπως μὴ αἱ διεθνεῖς σχέσεις καταστῶσι δυσχερεῖς· καὶ ἦτο πλέον ζήτημα οὐχὶ ἐκδόσεως Βασιλικοῦ Διατάγματος, ἀλλὰ ζήτημα μέτρου ἀστυνομικοῦ, καὶ τὸ ἀστυνομικὸν μέτρον ἐλήφθη καὶ ἐξετελέσθη δυνάμει τῆς διαταγῆς μου. Οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ, ὅτι διατάξεις καὶ ὑποχρεώσεις συμβατικαὶ καὶ διεθνεῖς δύνανται νὰ ἐξαρτηθῶσιν ἐκ τῆς ἐκδόσεως Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ὁ νόμος ὁ κυρώσας τὴν σύμβασιν, ὁ νόμος ὁ κυρώσας τὴν συνθήκην, ἐκεῖνος χορηγεῖ τὸ δικαίωμα, ἐπιβάλλει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τῆς συνθήκης ἐκείνης καὶ τῆς συμβάσεως. Τοιαύτη τοὐλάχιστον εἶναι ἡ ἀντίληψις ἡ ἐμή, καὶ φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ὁμοίαν ἀντίληψιν νὰ ἔχῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ὅστις ἐπὶ μακρὸν χρόνον ἠσχολήθη εἰς τὰ διπλωματικά.

§83ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν παραλείπει καμμίαν περίστασιν, ἵνα λέγῃ ὅ,τι τύχῃ. Ἀφίεται τοῦτο εἰς αὐτόν.

§84Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὰς ἀποδοχάς, ἃς ἔλαβον οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Β. Ναυτικοῦ οἱ μεταβάντες εἰς λιμένας ἐξωτερικοὺς, ἐπιβαίνοντες πολεμικῶν ἡμῶν πλοίων, ἐντὸς τῆς τελευταίας πενταετίας.

§85Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ νὰ ὑποβάλητε ἐγγράφως τὴν αἴτησίν σας.

§86Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διεβιβάσθη καὶ πρὸς ὑμᾶς ἀναφορά, χθὲς ἀνακοινωθεῖσα, τῶν σταφιδοκτημόνων τοῦ δήμου Εὐπαλίου τῆς Δωρίδος, παραπονουμένων ὅτι ἐν τῇ συμβάσει περὶ σταφίδος δὲν συμπεριελήφθησαν εἰς τὴν τοῦ ἄρθρου 10 πρώτην κατηγορίαν τῆς σταφίδος, ἐνῷ παράγουσι ποιότητα ὁμοίαν πρὸς τὴν τῆς Αἰγιαλείας. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τῆς συμβάσεως...

§87Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐφαρμοσθῇ, παρακαλῶ, ὁ Κανονισμός. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἔχει νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίας ἢ παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συμβάσεως...

§88Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νὰ ὑποστηρίξω.

§89Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ τὰς ὑποστηρίξητε ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ θέματος. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προτρέχωμεν, καὶ νὰ ὑποβάλλητε τροπολογίας ἐπὶ συμβάσεως, ἥτις εἶναι τὸ πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§90Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Δὲν ἐπρόκειτο περὶ τούτου· ἐπρόκειτο μόνον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰ δυνατόν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, ὅπως ἡ σταφὶς τῶν σταφιδοκτημόνων ἐκείνων περιληφθῇ εἰς τὴν πρώτην κατηγορίαν τῶν ἐν τῇ συμβάσει περιλαμβανομένων ποιοτήτων. Ἡ σταφὶς τῆς Δωρίδος, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι πρώτης ποιότητος.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ περὶ τούτου τροπολογία.

§92Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κύριος Ἀναγνωστόπουλος ὑπέβαλεν ἤδη τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου πρὸ πολλῶν ἡμερῶν.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κύριος Χλωρὸς χθές.

§94Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ὁ κ. Χλωρὸς χθὲς ἐπίσης, καὶ νομίζω ὅτι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι κατελήξαμεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἑπομένως ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ παρέλκει.

§95Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέλαβε τὴν ὑποβεβλημένην σχετικὴν τροπολογίαν, οὐδὲν ἔχω νὰ προσθέσω.

§96Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς ὑπηρεσίας πληροφορίας περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ ὁδοὶ αἱ ἄγουσαι ἀπὸ Λαρίσης πρὸς τὴν ὅμορον Ἐπικράτειαν. Πᾶσαι αἱ ὁδοὶ αὗται διακόπτονται ἕνεκα τῆς καταστροφῆς τῶν γεφυρῶν, τῆς ἐπελθούσης κατὰ τὰς πλημμύρας τοῦ παρελθόντος μηνὸς Φεβρουαρίου. Ἡ μεγίστη τῶν ὁδῶν, ἥτις συνδέει τὴν Λάρισαν μὲ τὴν Ἐλασσόνα, καὶ ἐκεῖθεν διήκει εἰς Θεσσαλονίκην, εἶναι διακεκομμένη· ἅμαξαι δὲν δύνανται νὰ διέλθωσι, διότι οἱ μὲν πέριξ τῶν γεφυρῶν ἀγροὶ ἐκαλλιεργήθησαν ὑπὸ τοῦ ἰδιοκτήτου κ. Χαροκόπου, οἱ δὲ δι’ ὧν μέχρι σήμερον διήρχοντο αἱ ἅμαξαι ἀγροὶ ἐξεποιήθησαν ὑπὸ τοῦ δήμου Λαρίσης, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ, ὅπως δι’ αὐτῶν διέρχωνται πλέον ἅμαξαι. Ἡ συγκοινωνία λοιπὸν εἶναι τελείως διακεκομμένη. Τρεῖς γέφυραι, ἐκ ξυλείας κατεσκευασμέναι καὶ δι’ ἃς σημαντικὰ ποσὰ ἐδαπανήθησαν, πολλάκις ἐπισκευασθεῖσαι καὶ πολλὰς χιλιάδας δραχμῶν στοιχίσασαι, πάντοτε καταστρέφονται, λόγῳ τοῦ ὅτι ἡ ξυλεία, ἧς γίνεται χρῆσις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταστήσῃ μόνιμον ἔργον. Ἡ ὑπηρεσία προενόησε καὶ συνετάχθησαν τρεῖς προϋπολογισμοὶ δαπάνης, εἷς πρὸς κατασκευὴν λιθίνων ποδαρικῶν μετὰ σιδηροῦ καταστρώματος, ἕτερος πρὸς κατασκευὴν λιθίνων ποδαρικῶν μετὰ τόξων λιθίνων, καὶ τρίτος πρὸς ἐπισκευὴν τῶν γεφυρῶν τούτων διὰ τῆς ἀνασκευῆς τοῦ ἐκ ξυλείας καταστρώματος. Ἐὰν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ἔχω γνώμην, ἤθελον προτιμήσει τὴν διὰ λιθίνων ποδαρικῶν καὶ τόξων κατασκευήν. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη συγκοινωνία, δι’ ἧς συνδέεται ἡ Θεσσαλία μετὰ τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας, ἡ διὰ τῶν Τεμπῶν, καὶ ἐκεῖθεν πάλιν διὰ τοῦ Πηνειοῦ, διὰ γεφύρας, ξυλίνης καὶ αὐτῆς, ἥτις ἐπίσης παρεσύρθη κατὰ Φεβρουάριον, διότι τότε πάντα τὰ ἔργα τὰ ἐπὶ τοῦ Ξηριᾶ καὶ τοῦ Πηνειοῦ κατεστράφησαν...

§97ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ προϋπολογισμῶν δαπάνης γνωρίζετε τίποτε;

§98Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶναι ὑποβεβλημένοι. Νομίζω ὅτι ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 64,000 δραχμὰς διὰ τὰς τρεῖς γεφύρας ἐκ ξυλίνων ποδαρικῶν καὶ σιδηροῦ καταστρώματος. Καὶ ἐκείνη λοιπὸν ἡ γέφυρα παρεσύρθη ἐν μέρει. Προενόησε δὲ ἡ ὑπηρεσία, ἐκ καθήκοντος, περὶ ἐπαναφορᾶς τῆς συγκοινωνίας τὸ ταχύτερον, καὶ ὑπέβαλε προϋπολογισμὸν δαπάνης πρὸς κατασκευὴν λιθίνων ποδαρικῶν μετὰ ξυλίνου καταστρώματος. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἀφορᾷ μόνον τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου, δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸ ἐσωτερικόν, ἀφορᾷ καὶ αὐτὸ τὸ ἐξωτερικὸν, μὴ δυνατῆς οὔσης τῆς συγκοινωνίας δι’ ἁμαξῶν. Εἶναι ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν αἱ οἰκογένειαι τῶν Ὀθωμανῶν, τὰ χαρέμια λεγόμενα, ἀναχωροῦσιν. Αὗται πάντοτε ἔχουσι τὰς ἁμάξας των, διότι εἶναι εὔποροι, καὶ δι’ αὐτῶν ἀναχωροῦσιν· ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο, διότι εἶναι διακεκομμένη ἡ συγκοινωνία. Θὰ σᾶς παρακαλέσω, λοιπόν, κύριε Ὑπουργέ, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀνάγκην καὶ νὰ διατάξητε νὰ γείνῃ ἔναρξις τοῦ ἔργου.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Οἱ βουλευταὶ Μεσολογγίου κ. κ. Π. Καψάλης καὶ Κ. Τρικούπης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ εἰς τὸν δῆμον Ὠλενείας ὀφειλομένου ὑπὸ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας ποσοῦ ἐκ δραχ. 6,218.06 πρὸς ὕδρευσιν τοῦ χωρίου Σταμνᾶ». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ κατὰ σειρὰν τῆς ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 401). Οἱ βουλευταὶ Λεβαδείας κ. κ. Νικόλαος Μπουφίδης καὶ Ι. Γ. Λάππας ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κατασκευῆς διακλαδώσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων ἐκ τοῦ νῦν ὑπάρχοντος σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ Λεβαδείας μέχρι τῆς πόλεως Λεβαδείας». Καὶ ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 402). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Κόρπας.

§100Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Καίτοι φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ στιγμὴ αὕτη εἶναι ἥκιστα κατάλληλος, ὅπως ζητήσω νὰ προταχθῶσι νομοσχέδια τεθέντα περὶ τὸ τέλος τῆς ἡμερησίας διατάξεως, οὐχ ἧττον θεωρῶ καθῆκόν μου καὶ ὑποχρέωσιν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰ δυνατόν, ἐν εὐθέτῳ στιγμῇ νὰ προτιμηθῶσι τὰ ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 77 καὶ 91 ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδια «περὶ προσθέτου διατάξεως εἰς τοὺς διέποντας τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ νόμους» καὶ «περὶ τῆς ὑπὸ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ πληρωμῆς τῶν στρατιωτικῶν συντάξεων». Εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ τοῦτο, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ δὲν εἶναι εἰς εὐάρεστον κατάστασιν· βαδίζει δυστυχῶς ἐκ παραλλήλου πρὸς τὸ Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν συντάξεων. Ἄλλως τε τὸ ζήτημα τοῦτο οὐδόλως θίγει τὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου. Εἶναι δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, ἀναγνωρίσας τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τοῦ Μετοχικοῦ τοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Διότι, ἐὰν ἡ σήμερον ὑπάρχουσα κατάστασις ἐξακολουθήσῃ, εἶναι πολὺ πιθανὸν νὰ διατρέξωμεν τὸν κίνδυνον, μετά τινα χρόνον νὰ ἴδωμεν καὶ τὸ ταμεῖον τοῦτο ναυαγοῦν καὶ χρεωκοποῦν.

§101ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§102Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ, ἵνα κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς συνεδριάσεως τῆς Βουλῆς ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια τοπικῆς ὠφελείας, μετὰ μεσημβρίαν δὲ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως.

§103Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδόλως ἀμφισβητῶ τὴν σπουδαιότητα τῶν νομοσχεδίων, ὧν τὴν πρόταξιν ζητεῖ ὁ κ. Βουλευτής. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι σπουδαιοτέρας σημασίας εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα προετάχθησαν, ὡς τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως, τὸ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως κλπ.

§104Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο, ἀλλ’ ἔχομεν ὀλίγον χρόνον, ἵνα διαθέσωμεν δι’ αὐτά.

§105Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν παροῦσαν περίστασιν τὸ «φείδου χρόνου» ἐπιβάλλεται εἰς πάντας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ προβῶμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως μετ’ ἐγκρατείας, καὶ μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι ὅλα θὰ συζητηθῶσι.

§106Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἅπαντες οἱ Βουλευταὶ ἐπὶ πεντάμηνον ἤδη παρακολουθοῦσι τὰς συνεδριάσεις, λαμβάνοντες μέρος εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων ἀφορώντων τὸ γενικὸν καλὸν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καθ’ ὃ ἔχουσι καθῆκον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει καὶ ζητήματά τινα, ἀφορῶντα εἰς τοπικὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν, νὰ ὑστερήσωσιν. Ἔχω ὑποβάλει πρότασιν νόμου, ἀναγεγραμμένην ὑπ’ ἀριθμὸν 53 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, «περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Παμίσου». Ἡ πρότασις νόμου αὕτη ἀφορᾷ τὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου λαοῦ, 35,000 κατοίκων, οἱ ὁποῖοι πάσχουσι δεινῶς ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ ἔθνους, κατατρυχόμενοι ὑπὸ ἑλωδῶν πυρετῶν. Δὲν εἶναι ἔργον δημοσίου συμφέροντος ἡ ἀποξήρανσις ἕλους, καταμαστίζοντος ὁλόκληρον ἐπαρχίαν; Ὑποβάλλω λοιπὸν πρότασιν, ἵνα μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίων τινῶν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος.

§107ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλων, ὅλων.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ συστάσεως «Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος» καὶ παραχωρήσεως αὐτῇ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος συστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν, καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης νόμων. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου πρῶτος ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Μεσσηνέζης.

§109ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς συμβάσεως νομίζω ὅτι ἀρκετὰ συνεζητήθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὥστε ἀδίκως ἴσως θὰ ἐπεχείρουν νὰ καταπονήσω τὴν Βουλὴν διὰ μακρᾶς ἀγορεύσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Μοὶ ἐπιβάλλεται ὅμως, ὡς ἀντιπροσώπῳ ἐπαρχίας σταφιδοφόρου, καὶ δὴ ἐκλεκτῆς ποιότητος, νὰ εἴπω καὶ ἐγὼ δι’ ὀλίγων τὴν γνώμην μου. Δυνάμεθα ἀληθῶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως βλέπομεν ἐλπίδας αἰσιωτέρου μέλλοντος. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως πολλὰ ἠδύναντο νὰ ληφθῶσι μέτρα, διὰ νὰ δυνάμεθα, μὴ εὑρισκόμενοι, ὡς σήμερον, εἰς τοιαύτην κατάστασιν, νὰ συζητήσωμεν εὐρύτερον πᾶν ἄλλο μέτρον. Ἀλλ’ εἰς τὸ κρισιμώτατον σημεῖον, εἰς ὃ σήμερον εὑρισκόμεθα, ἐὰν δὲν εἴχομεν τὴν συνδρομὴν τῶν ἀναλαμβανόντων τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς σταφίδος, θὰ ἤμεθα εἰς ἔτι μεγαλειτέραν κρίσιν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ζήτημα δὲν ὑπάρχει, καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ τὴν προτεινομένην σύμβασιν. Γνωρίζω ὅτι ὁ κ. Ράλλης, ἐνδιαφερόμενος ὑπὲρ τῶν κτηματιῶν, σκέπτεται, ἀπὸ τὰ τυχὸν κέρδη τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ κάμῃ ταμεῖον ὑπὲρ τῶν κτηματιῶν, ὧν ἡ θέσις εἶναι ἀξιοθρήνητος ἕνεκα τῶν χρεῶν, καὶ δι’ αὐτὸ προσθέτω καὶ ἐγὼ, ὅτι πᾶν κεφάλαιον, ὅπερ ἤθελε καθορισθῆ ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς διακανονισμὸν τῶν χρεῶν τῶν κτηματιῶν. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία ἀπεδέχθη τροποποίησιν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἀπὸ ὀκτὼ λιμένας. Τοῦτο ὅμως εἶναι ἐπιβλαβὲς, διότι ἔχομεν τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, ὁπότε αἱ φορτώσεις τῆς ἐξαγωγῆς ἐγίνοντο ἐξ ὅλων τῶν ὅρμων, καὶ πολλαὶ δολιότητες ἐγίνοντο, καὶ πασίγνωστον εἶναι, ὅτι ὁ καρπὸς μετεφέρετο εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως μῖγμα. Ταῦτα ὅμως διὰ τῆς προνοίας τοῦ ἐμπορίου Πατρῶν διωρθώθησαν, καὶ διὰ τοῦτο συνιστῶ καὶ ἐγὼ νὰ μὴ αὐξηθῶσιν οἱ λιμένες τῆς ἐξαγωγῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον νὰ περιορισθῶσι, διότι εἰς τοὺς μεγάλους λιμένας, ὡς ὁ τῶν Πατρῶν, ὑπάρχει ἡ ἐποπτεία, ἡ ποιότης καθαρίζεται, καὶ ἐνισχύεται ἡ πίστις. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 ἐπρότεινα νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν νὰ ἐκχωρῇ καὶ εἰς ἄλλας Ἑταιρείας τὸ δικαίωμα τῆς εἰς ἄλλα τμήματα διαχειρίσεως. Ἐπρότεινα ὅπως ἡ Ἑταιρεία εἰς τὰς ἐπαρχίας Ναυπάκτου, Πατρῶν, Κορινθίας, Αἰγιαλείας, καὶ Ζακύνθου ἔστω, ἔχῃ τὸ δικαίωμα διὰ τῆς συμβάσεως νὰ ἐκχωρήσῃ τὴν διαχείρισιν· νὰ ἔχῃ δὲ προσέτι τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία νὰ ζητῇ τὴν παρακράτησιν καὶ τὸν φόρον εἰς εἶδος ἐξ αὐτῶν τῶν ἐπαρχιῶν ἐν συνόλῳ. Ἂν ἠδύνατο νὰ γείνῃ τοιαύτη ἐκχώρησις, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι δυνάμεθα εὐχερῶς νὰ εὕρωμεν νέαν Ἑταιρείαν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν καὶ κυριότητα τῆς Ἑνιαίας. Τοῦτο λέγω, διότι πάντοτε ἐκρίθη, ὅτι πλεόνασμα εἶναι ἓν καὶ μόνον, τὸ τῆς κατωτάτης ποιότητος. Τοῦτο δὲ συντελεῖ πρὸς βλάβην τῆς καλῆς ποιότητος. Καθ’ ὅσον ἔχομεν παραγωγὴν 340 ἑκατομμυρίων, τὰ 120–130 εἶναι καλῆς ποιότητος, τὰ δὲ λοιπὰ κατωτέρας. Ρίπτομεν ὅθεν ὅλα τὰ 120 ἑκατομμύρια καλῆς ποιότητος εἰς τὴν κατανάλωσιν, καὶ πιέζομεν οὕτως αὐτὴν διὰ τῆς προσφορᾶς ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τούτου, ἐνῷ τοὐναντίον συμβαίνει εἰς τὴν κοινὴν παραγωγήν· ἀφαιροῦμεν ἐξ αὐτῆς καὶ μόνης τὸ περισσεῦον ποσὸν, ὁπότε ἡ προσφορὰ περιορίζεται. Προτείνω ὅθεν εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν καὶ περιλάβωσιν εἰς τὴν σύμβασιν τὴν τροπολογίαν ταύτην· δηλαδὴ, ἂν ἡ Ἑταιρεία παραχωρήσῃ τὴν μερικὴν διαχείρισιν τῶν ἐκλεκτῶν ποιοτήτων, νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλλῃ τὴν εἰσφορὰν καὶ τὸν φόρον εἰς εἶδος ἐκ τῆς αὐτῆς παραγωγῆς, οὕτως ὥστε νὰ ἐπέρχηται ἀφαίρεσις τοῦ περισσεύοντος προϊόντος, ὅτε καὶ ἐγγυώμεθα κατώτερον ὅριον τιμῆς δραχ. 160, ἀναλόγως αὐτῆς, διὰ τὰς ἐπαρχίας Ναυπάκτου, Αἰγιαλείας, Πατρῶν, Κορινθίας καὶ Ζακύνθου. Ἐπιτροπὴ ἐκ Πατρῶν εἶχε ζητήσει τροποποίησιν, ὅπως ἡ ζητουμένη ἄδεια μεταφορᾶς ἀπὸ ἐπαρχίας εἰς ἐπαρχίαν μέχρις ἐξαγωγῆς ἐκλείψῃ, ὡς φέρουσα πολλὰς δυσκολίας. Τὴν πρότασιν ταύτην ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ, ὡς δικαιοτάτην. Ὡς πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, νομίζω ὅτι, εἰς ὃ σημεῖον αὕτη περιέρχεται διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως, καίτοι φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ μέρισμα διὰ τὸ ἵδρυμα τοῦτο. Ἐπεθύμουν, κύριοι Βουλευταὶ, διὰ μακρῶν νὰ ὁμιλήσω, ἀναλύων τὰ διάφορα ἄρθρα τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ χρόνος ἐπείγει καὶ πολλοὶ ἄλλοι ἔχουσι νὰ ὁμιλήσωσιν, ἀρκοῦμαι εἰς ὅσα εἶπον. Ἐπιμένω μόνον παρακαλῶν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας λάβῃ ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰς τροποποιήσεις, ἃς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ προτείνω.

§110Λ. ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, λαμβάνων τὸν λόγον, ὅπως συμμετάσχω τῆς προκειμένης συζητήσεως, κατέχομαι ὑπὸ αἰσθήματος συστολῆς, διότι ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ καταπονήσω ὑμᾶς, ἐπὶ τόσας ἡμέρας καταπονηθέντας ἐκ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως. Ἀλλ’ εἶναι θέμα ἐνδιαφέρον ζωηρῶς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, διότι ἀποβλέπει εἰς αὐτὴν τὴν ὕπαρξιν αὐτῶν, ἀποβλέπει εἰς προϊόν, τὸ ὁποῖον, παρ’ ὅλην τὴν μαστίζουσαν αὐτὸ κρίσιν, συνεισφέρει εἰς τὰ βάρη τοῦ Κράτους, ὅσον οὐδὲν ἄλλο. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, ἵνα δι’ ὀλίγων ἐκθέσω τὴν γνώμην μου, ῥίπτων ταχὺ βλέμμα πρὸς τὸ παρελθόν, ἐπισκοπῶν τὸ παρὸν καὶ ἀποβλέπων πρὸς τὸ μέλλον, ἵνα γνωρίσω ὑμῖν τὴν βάσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηριχθεὶς ἀπεφάσισα νὰ ὑπερψηφίσω τῆς προκειμένης συμβάσεως κατὰ τὴν γενομένην εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ψηφορίαν, νὰ ὑπερψηφίσω δὲ ταύτης καὶ σήμερον. Τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπὸ δωδεκαετίας ἀπασχολεῖ οὐ μόνον τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καὶ ὁλόκληρον, δύναταί τις εἰπεῖν, τὴν Ἑλλάδα. Ἐλέχθησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πλεῖστα ὅσα, ἐξηνέχθησαν γνῶμαι τόσαι, ὅσοι καὶ οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὴν συζήτησιν· διὰ τοῦτο, καίτοι κατάγομαι ἐξ ἐπαρχίας σταφιδοφόρου, καίτοι ἐβίωσα καὶ ἠνδρώθην ἐν μέσῳ ἀτελευτήτων σταφιδικῶν συζητήσεων ἐν αὐτῷ τῷ κέντρῳ τῆς σταφιδικῆς κινήσεως, μετὰ πολλῆς προσοχῆς ἤκουσα τῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀγορευσάντων ἐντίμων συναδέλφων, διότι φρονῶ, ὅτι, ὁσαδήποτε καὶ ἂν ἀκούσῃ τις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, οὐδέποτε εἶναι ἀρκετά. Εἰς ὅσα εἶπεν, ἐντεῦθεν ἀγορεύων, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτῆς Λοκρίδος, βαθὺς μελετητὴς καὶ γνώστης τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἐπιτραπήτω μοι νὰ ἐκφράσω γνώμην ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἐπιφανοῦς συναδέλφου, νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην, ὅτι ἤδη, μετὰ πάροδον δεκαετίας, ἀπεδείχθη πλέον περιτράνως, ὅτι ἡ παρακράτησις κατέστρεψε τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, παρεμποδίσασα τὴν φυσικὴν καὶ ἀβίαστον λύσιν τοῦ ζητήματος καὶ τὴν λῆξιν τῆς κρίσεως, ἥτις ἀπὸ πολλοῦ ἤθελε συντελεσθῆ. Δυστυχῶς ὅμως εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς ὁ χαρακτὴρ ἡμῶν, ὁ κατ’ ἐξοχὴν εὐερέθιστος, ἀνεφάνη ἐν ὅλῃ τῇ μεγαλοπρεπείᾳ, καὶ οὐδεμία σκέψις ψύχραιμος καὶ λογικὴ ἠδυνήθη νὰ ἐπικρατήσῃ. Συζητήσεις ἀτελεύτητοι ἤρχισαν, λῆψις προσωρινῶν μέτρων, παρακεκινδυνευμέναι ἀποφάσεις, καὶ ταῦτα πάντα ὑπὸ τὴν πίεσιν λαϊκῶν ἐξεγέρσεων καὶ συλλαλητηρίων. Ἡ παρακράτησις, ἐπαναλαμβάνω, κατέστρεψε τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι ἄνευ αὐτῆς ἡ λύσις αὐτοῦ ἤθελεν ἐπέλθει πρὸ πολλοῦ ἤδη χρόνου. Καὶ ἰδοὺ διατί κατὰ τὴν πρώτην στιγμὴν τῆς κρίσεως οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ πάντες, οἵτινες εἶχον ἀπολαύσει μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τιμὰς ὑπερόγκους, τιμὰς, τὰς ὁποίας ἴσως οὐδὲν ἕτερον προϊόν εἰς τὸν κόσμον ἔδωκέ ποτε, εἶχον τὰς οἰκονομίας των, καὶ ἠδύναντο νὰ ἀνθέξωσιν, ἀντεπεξερχόμενοι κατὰ τῆς ἐπελθούσης κρίσεως μέ τινα θυσίαν, ἐπὶ τρία ἢ καὶ πέντε ἀκόμη ἔτη. Πρὸ παντὸς δὲ οἱ πλεῖστοι τῶν ἀγροτικῶν πληθυσμῶν ἦσαν τότε εἰς θέσιν νὰ ἀποκόψωσι μέρος τῶν κτημάτων των, ποικίλλοντες τὴν καλλιέργειαν καὶ παραγωγήν των, ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει δὲν θὰ ἐρρίπτοντο ἀκατάσχετοι εἰς νέας φυτείας, καὶ οὕτω δὲν θὰ ηὔξανεν ἡ ὑπερπαραγωγὴ τοῦ προϊόντος τούτου, ὡς δυστυχῶς ἀπὸ τῆς κρίσεως καὶ ἐντεῦθεν συνέβη. Ἐξ ἄλλου εἶναι βέβαιον καὶ ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἡ διάδοσις τῆς σταφίδος θὰ ηὐρύνετο κολοσσιαίως, διότι ἀκριβῶς ἡ μικρὰ τιμὴ ἤθελεν ἀνοίξει νέας ἀγορὰς, τέως ἀγνώστους, καὶ κατακτήσει ταύτας. Ἐνῷ τοὐναντίον, θεσπίσαντες τὴν παρακράτησιν καὶ προσπαθήσαντες διὰ βιαίων μέτρων καὶ ἀπηνοῦς φορολογίας τοῦ προϊόντος μας νὰ κρατήσωμεν εἰς ὕψωσιν τεχνητὴν τὰς τιμάς, ὑπεθάλψαμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰς ἐλπίδας τῶν δυστυχῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οἵτινες ἐρρίφθησαν ἀκράτητοι εἰς νέας φυτείας, διότι δὲν ἐσκέφθημεν κἄν, ἵνα διὰ νόμου ἀποτρέψωμεν αὐτοὺς τούτου, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐπετύχομεν τὴν δυσφήμησιν τοῦ προϊόντος, περιβληθέντος ὑπὸ ἀτμοσφαίρας δυσπιστίας ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως. Πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γνώμης μου ταύτης, καὶ ἵνα μὴ θεωρηθῇ αὕτη αὐθαίρετος, προβάλλω τὰ ἑξῆς. Ὅτε συνῆλθεν ἐν Πάτραις τὸ πρῶτον Σταφιδικὸν συνέδριον, ὁ πατήρ μου ἦτο δήμαρχος Πατρέων. Μαθητὴς τότε ὤν, παρηκολούθησα παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ πατρός μου τὰς ἐργασίας τοῦ Συνεδρίου. Ὅτε δὲ τοῦτο ἐξέλεξε τὰ τμήματα, ὧν ἕκαστον ἐπὶ ἰδίων ἤθελεν ἀποφανθῇ ἐρωτημάτων, ἡ περιέργεια μὲ ὤθησε νὰ παρακολουθήσω τὰς συνεδριάσεις τοῦ πρώτου τμήματος, προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Σωτηροπούλου, εἰς ὃ εἶχεν ἀνατεθῇ νὰ ἀπαντήσῃ κατ’ ἀρχὴν ἐπὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τῆς παρακρατήσεως, λέξεως ἥτις ἀπὸ τριετίας εἶχε γείνῃ τοῦ συρμοῦ. Παρέστην εἰς σφοδρὰς διαμάχας μεταξὺ παρακρατητικῶν καὶ ἀντιπαρακρατητικῶν ἐν τῷ τμήματι, ἤκουσα φλογερὰς ἀμφοτέρωθεν ἀγορεύσεις, ζωηρὰν δὲ τηρῶ τὴν ἀνάμνησιν τῶν ἐπιχειρημάτων καὶ προβλέψεων ἀμφοτέρων τῶν μερῶν. Σήμερον δὲ εἶμαι ὑποχρεωμένος δυστυχῶς νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὸ μὲν στερεὸν καὶ λαμπρὸν οἰκοδόμημα, τὸ ὁποῖον ὑπέσχοντο οἱ παρακρατητικοὶ διὰ τῆς παρακρατήσεως, κατέπεσεν ὁλόκληρον, ἐγκαταλεῖψαν ἐνώπιον ἡμῶν ἐρείπια, ἐπηλήθευσαν δὲ πᾶσαι αἱ προβλέψεις τῶν ἀντιπαρακρατητικῶν. Καὶ νῦν εὑρισκόμεθα πρὸ τοῦ φοβεροῦ διλήμματος, ἢ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν σταφίδα εἰς τὴν τύχην της, διὰ νὰ εὕρῃ τὴν φυσικήν της ὁδόν, ἀναλαμβάνοντες τὴν εὐθύνην τοῦ κλονισμοῦ, ὅστις θέλει ἐπακολουθήσει τὴν κατάργησιν τῆς παρακρατήσεως καὶ ἑπομένως τὴν ῥαγδαίαν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν καὶ τῶν ἐκ ταύτης ἀνυπολογίστων συνεπειῶν, ἢ νὰ προεξοφλήσωμεν τὴν τύχην τοῦ μοναδικοῦ προϊόντος μας ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν ἐπὶ μετρίᾳ τιμῇ. Διὰ τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ μὴ βροντοφωνήσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὅτι ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τῆς θεσμοθετήσεως τῆς παρακρατήσεως καὶ τῶν ὀλεθρίων ἀποτελεσμάτων αὐτῆς φέρουσιν αἱ Πάτραι. Καὶ σήμερον ἀκόμη, μετὰ πάροδον τόσων ἐτῶν, οὐδαμοῦ δύναμαι νὰ εὕρω τὸν δικαιολογητικὸν λόγον, ὅστις ὤθησε τοὺς συμπολίτας μου νὰ πρωτοστατήσωσιν εἰς τὸν ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως ἀγῶνα. Διότι αἱ Πάτραι, ὡς ἐπαρχία σταφιδοπαραγωγός, μόλις παράγουσι ποσὸν 25 ἑκατομμυρίων λιτρῶν, ἡ δὲ πόλις τῶν Πατρῶν, αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, προήχθη καὶ ζῇ διὰ τοῦ ἐμπορίου πρὸ παντὸς τῆς σταφίδος, τὸ ἐμπόριον δὲ τῆς σταφίδος οὐδὲν εἶχε νὰ ζημιωθῇ ἐκ τῆς καταστάσεως ἐκείνης, τοὐναντίον μάλιστα θὰ ὠφελεῖτο, διότι θὰ ηὔξανεν ἡ ἐμπορικὴ κίνησις τῶν Πατρῶν, λόγῳ τῆς εὐρυτέρας διαδόσεως, ἥτις θὰ ἐπηκολούθει φυσικῶς τὴν μεγάλην εὐθηνίαν τῆς σταφίδος. Ἐὰν αἱ Πάτραι συνετάσσοντο, ὡς ἔδει, μὲ τὴν Αἰγιάλειαν, τὴν Κόρινθον καὶ τὰς Ἰονίους νήσους, ἡ παρακράτησις δὲν θὰ ἐθεσμοθετεῖτο, καὶ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα θὰ ἐσῴζετο. Ἀλλ’ αἱ κρίσεις ἐπὶ τῶν γενομένων ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἱστορίαν. Ἄς ἐπισκοπήσωμεν νῦν τὸ παρόν. Μετὰ πάροδον δεκαετίας, ἀφοῦ ἐλήφθησαν τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα μέτρα, εὑρισκόμεθα ἐνώπιον παρόντος ἐντελῶς ἀπελπιστικοῦ καὶ σταθερᾶς ὑποτιμήσεως τῆς σταφίδος, βεβαρημένης μὲ βαρυτάτην φορολογίαν 40% καὶ πλέον. Καὶ ἡ κατάστασις ἡ παροῦσα ὀφείλεται ἰδίως εἰς τὴν μαρασμώδη κατάστασιν τοῦ ἐμπορίου, τὸ ὁποῖον, ἀπείρους ὑποστὰν ζημίας ἐκ τῆς κρίσεως, καὶ φθισιῶν ἤδη, ἀδυνατεῖ νὰ προασπίσῃ τὸ προϊὸν ἡμῶν, καταδιωκόμενον καὶ πολεμούμενον ἕνεκα τῶν διαφόρων σοφῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐντεῦθεν λαμβάνομεν ὅλως αὐθαιρέτως. Σήμερον τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος δὲν κανονίζομεν ἡμεῖς, ἀλλὰ τὸ ἐμπόριον τῶν τόπων τῆς καταναλώσεως, διότι τὸ ἡμέτερον ἐμπόριον δὲν ἔχει πλέον ἴδια κεφάλαια ἱκανά, ἵνα ἀντεπεξέλθῃ κατὰ τῶν πιέσεων τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου, ὅπερ κερδοσκοπεῖ ἐπὶ τῆς κρατούσης οἰκονομικῆς καχεξίας καὶ ἄγει καὶ φέρει ἡμᾶς κατὰ βούλησιν. Προϊὸν λοιπὸν, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ κανονίζεται οὐχὶ εἰς τὸν τόπον τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μοὶ ἐμπνεύσῃ τὸν ἐνθουσιασμὸν καὶ τὴν πεποίθησιν ἐπὶ τὸ μέλλον αὐτοῦ, ἣν ἐμπνέει εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Λοκρίδος. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι τὸ μὲν παρὸν εἶναι ἀπελπιστικόν, δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἀποβλέψω καὶ εἰς μέλλον καλλίτερον. Καὶ δὲν ἔχω παρὰ νὰ ἐξετάσω τὰ τοῦ τρέχοντος σταφιδικοῦ ἔτους, διὰ νὰ σᾶς πείσω περὶ τούτου. Ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1904 προεβλέπετο ἡ παραγωγὴ τοῦ ἔτους ἐκείνου μικρὰ, καὶ ὄντως παρήχθη, νομίζω, ποσὸν 310 ἑκατομμυρίων λιτρῶν· ἀποθέματα ἐλάχιστα ὑπῆρχον ἐκ τοῦ προηγουμένου ἔτους, ὥστε μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ τῆς παρακρατήσεως ἀπέμεινε περίπου τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον καταναλίσκεται κατ’ ἔτος. Ἑπομένως προεμηνύετο ἰσοζύγιον μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, καὶ ἀνεμένετο φυσικῶς ὑπερτίμησις, ἢ τοὐλάχιστον λογικὴ τιμή. Καὶ ἐν τούτοις τί συνέβη; Εὐθὺς ὡς ἦλθεν ὁ Αὔγουστος, ἡ Ἀγγλία ἠδιαφόρησε, δὲν ἐζήτησε σταφίδα· οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ δὲν ἠδύναντο νὰ ἀναμένωσιν, ἕνεκα τῆς κρατούσης ἀχρηματίας. Ἁθρόα λοιπὸν ἐπηκολούθησε προσφορὰ ἕνεκα τοῦ ἐπελθόντος πανικοῦ ὡς ἐκ τῆς ἀζητησίας, καὶ ἑπομένως ὑποτίμησις ἀνέλπιστος, ἡ ὁποία δὲν ἦτο φυσικὴ, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὸ τρέχον ἔτος εἴδομεν σταφιδέμπορον τῶν Πατρῶν, ἐκ τῶν εὐφυεστέρων σταφιδεμπόρων τῆς πόλεως, — ὁ ὁποῖος, λογικῶς σκεπτόμενος καὶ ἐπὶ τῶν φυσικῶν κανόνων τῆς λογικῆς βασιζόμενος, ἐστήριξε τὴν κερδοσκοπίαν αὐτοῦ ἐπὶ τῆς ὑπερτιμήσεως τῆς σταφίδος, — εἴδομεν, λέγω, αὐτὸν συντριβέντα εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους.

§111Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν νομίζετε, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι ἕτερον γεγονὸς ἔπρεπε νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν; ὅτι δηλ. πέρυσιν ἐγένοντο προπωλήσεις, μολονότι ἡ παραγωγὴ ἦτο μικρά;

§112ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς, κύριε συνάδελφε, ἐνισχύει τὰ λεγόμενά μου· ὅτι δηλ. τὸ ἐμπόριον τῶν Πατρῶν δὲν εἶναι δυστυχῶς εἰς θέσιν πλέον νὰ κανονίσῃ τιμὰς, οὐδὲ ν’ ἀνταπεξέλθῃ κατὰ τῶν πιέσεων τῶν ἀγορῶν τῆς καταναλώσεως· ὅτι ἡ τιμὴ κανονίζεται ἐκεῖθεν. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον συνέβη ἐφέτος, θὰ συμβῇ καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ οὕτω καθεξῆς. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι καὶ τὸ παρὸν εἶναι ἀπελπιστικὸν καὶ τὸ μέλλον ἔσται ἔτι χεῖρον. Τοιαύτη εἶναι ἡ σημερινὴ κατάστασις. Ἀποκλειομένης σήμερον πλέον πάσης σκέψεως περὶ καταργήσεως τῆς παρακρατήσεως, δι’ οὓς λόγους εἶπον, ἀποκλείεται ἡμῖν νὰ σκεφθῶμεν περὶ νέου μέτρου, δηλ. περὶ μέτρου ἐπὶ μέτρων. Κεκηρυγμένος πολέμιος ἀμείλικτος παντὸς προσωρινοῦ λεγομένου μέτρου, διότι φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι τὰ μέτρα ταῦτα συνετέλεσαν νὰ δυσφημήσωσι τὴν σταφίδα, καὶ καταστήσωσιν αὐτὴν προϊὸν ἀντιπαθὲς ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως, ἐξεγείραντα τὴν μῆνιν τῶν ἐκεῖ ἐμπόρων, τῆς ἀρωγῆς καὶ ὑποστηρίξεως τῶν ὁποίων πρὸ παντὸς ἔχουσιν ἀνάγκην προϊόντα οὐχὶ τῆς πρώτης ἀνάγκης, πολέμιος, λέγω, παντὸς προσωρινοῦ μέτρου, εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς ἐκηρύχθην ὑπέρμαχος τῆς συμβάσεως τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως κατ’ ἀρχὴν, διότι ἐπείσθην, ὅτι τὴν σύμβασιν ταύτην ἀποδέχονται οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ grossers καὶ dealers, διότι οὐδὲν παρὰ τὴν θέλησιν αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν· καὶ ἀπόδειξις ἡ ἀποτυχία τοῦ ληφθέντος μέτρου τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅτε ἡ σταφὶς ἐτιμᾶτο κάτω τοῦ τεθέντος ὁρίου τῶν 135 δραχμῶν, διότι οὕτως ἔδοξεν ἐκείνοις. Προκειμένου νὰ ἐκλέξω μεταξὺ τῆς διατηρήσεως τοῦ ὀλεθρίου καθεστῶτος καὶ τῆς νῦν συζητουμένης συμβάσεως ἔκλινα ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, διὰ τρεῖς λόγους· τὸ μὲν διότι δι’ αὐτῆς ἐτίθετο φραγμὸς, ἔστω καὶ μὴ ἱκανοποιητικός, εἰς τὴν μεγάλην ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν, τὸ δὲ διότι τὸ παρακράτημα, περιερχόμενον ὁλόκληρον εἰς χεῖρας Ἑταιρείας ἐχούσης κεφάλαια, ἠδύνατο ἀσφαλέστερον καὶ σκοπιμώτερον νὰ διατεθῇ, τέλος δὲ διότι διεῖδον τὴν ἐλπίδα ἐργασίας τῆς Ἑταιρείας πρὸς εὐρυτέραν διάδοσιν, διότι ἐν τούτῳ ἔγκειται τὸ συμφέρον αὐτῆς. Ὅτε ὅμως ἀνέγνωσα τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, ὁμολογῶ ὅτι ἡ ὑπὲρ ταύτης γνώμη μου ἐμετριάσθη κατὰ πολὺ, διότι ἐκ τῆς μελέτης καὶ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν διαφόρων ἄρθρων ἐπείσθην ὅτι βελτίωσις οὐχὶ σημαντικὴ ἤθελεν ἐπακολουθήσει τὸ σημερινὸν χάος, ἐπείσθην ὅτι ἐξησφαλίζετο ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν μετρία τις κατάστασις, ἀποκρούουσα μὲν τὴν ἐπὶ θύραις πεῖναν, ἀποκλείουσα ὅμως καὶ πᾶσαν ἐλπίδα ἐνδεχομένης ἄλλως εὐημερίας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ἀναμφισβητήτως ἡ σύμβασις ἔχει πολλὰ τὰ τρωτά. Ταῦτα ὑπέδειξαν κατ’ ἐπανάληψιν οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά. Θέλω ὅμως ὑποδείξει τρία ἰδίως σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς ἀκόμη νὰ ἐπιφέρωμεν διόρθωσίν τινα. Καὶ πρῶτον τὸ ἄρθρον 17, κατὰ τὸ ὁποῖον «ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται, ὑποβληθείσης αἰτήσεως ἐκ μέρους ἐμπόρου, νὰ πωλῇ εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἐκ τοῦ πλεονάσματος πρὸς δραχμὰς 160 τὸ χιλιόλιτρον», δέον νὰ τροποποιηθῇ, ὑπαγομένης τῆς Ἑταιρείας, ὡς πρὸς τὴν πώλησιν τοῦ πλεονάσματος πρὸς δραχμὰς 160, εἰς τοὺς περιορισμούς, εἰς οὓς ὑπέβαλε τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ὁ νόμος ͵ΓΚΗʹ τῆς 21 Ἰουνίου 1904 περὶ μεταπωλήσεως τοῦ παρακρατήματος...

§113Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ πλειστηριασμοῦ;

§114ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§115ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀπαλείφεται.

§116ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ὄχι μόνον αὐτὸ, ἀλλὰ καὶ τοὺς λοιποὺς περιορισμοὺς τοῦ νόμου.

§117ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί λέγει τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου;

§118ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸν νόμον, ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι ἐπιβάλλει περιορισμοὺς, ἀναφέρον τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἐπιτρέπεται πώλησις τοῦ παρακρατήματος εἰς τὴν ἀγορὰν, οἷον μικρὰν ἐσοδείαν, ἀφίνεται δὲ εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου...

§119Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐγένετο δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Πολυχρονιάδου.

§120ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τοῦ ὁρίου τῆς τιμῆς, κύριε Πρόεδρε. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν ἡ Ἑταιρεία, εἰς ἑκάστην στιγμὴν καὶ κατόπιν ἑκάστης ὑποβαλλομένης αἰτήσεως νὰ πωλῇ ἐκ τοῦ πλεονάσματος. Ἐπιτακτικὴ παρίσταται ἀνάγκη νὰ ἀπαλειφθῶσιν αἱ λέξεις «εἰς πᾶσαν στιγμὴν» καὶ τῇ «αἰτήσει ἐμπόρου».

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 7 τοῦ ͵ΓΚΗʹ νόμου δὲν λέγει τοιοῦτό τι, κύριε συνάδελφε. Ἴσως εἶναι ἄλλο ἄρθρον.

§122ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐπίσης ἓν σημεῖον, ὅπερ νομίζω ὅτι εἶναι ἐπικίνδυνον καὶ δύναται νὰ δώσῃ λαβὴν εἰς καταχρήσεις, εἶναι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 19 (ἀναγινώσκει): «Τὸν ἀνεπαρκῶς ἀπεξηραμμένον ἢ πλημμελῶς κεκαθαρμένον σταφιδόκαρπον δύναται νὰ παραλάβῃ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, ἐὰν ὁ πωλητὴς στέρξῃ εἰς ἀνάλογον μείωσιν τοῦ τιμήματος κοινῇ τῶν μερῶν συναινέσει». Ἐπειδὴ ὁ περιορισμὸς τοῦ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ μὴ δέχηται τὸν μὴ καλῶς ἀπεξηραμμένον καρπὸν ὑποθέτω ὅτι ἐτέθη πρὸς τὸν σκοπὸν βελτιώσεως τῆς ποιότητος, δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Ἑταιρείαν κατόπιν ἰδιαιτέρας συμφωνίας νὰ παραλαμβάνῃ τοιοῦτον σταφιδόκαρπον. Πρέπει ν’ ἀπαγορεύηται καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ δέχηται τοιοῦτον καρπόν, ἢ νὰ ἀπαλειφθῶσιν ἀμφότερα τὰ ἐδάφια. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἐντιμότητος καὶ εὐθύτητος ἐκείνων, οἵτινες θὰ διευθύνωσι τὴν Ἑταιρείαν, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῶν ἀγαθῶν προθέσεων αὐτῶν· ἀλλ’ οἱ Γάλλοι λέγουσιν: «οἱ καλοὶ λογαριασμοὶ κάμνουν τοὺς καλοὺς φίλους». Δύνανται νὰ συμβῶσι καταχρήσεις. Ὅταν ὁ παραγωγὸς παρουσιάζῃ τὸν σταφιδόκαρπόν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν, θὰ δύναται εἰς πᾶσαν στιγμὴν ἡ Ἑταιρεία νὰ τῷ λέγῃ, ὅτι δὲν εἶναι καλῶς ἀπεξηραμμένος, καὶ τότε θ’ ἀναγκάζηται ὁ παραγωγὸς νὰ ἔρχηται εἰς ἰδιαιτέραν συμφωνίαν, καὶ νὰ καταβιβάζῃ τὴν τιμήν...

§123Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει διάταξις;

§124Ι. ΣΙΣΙΝΗΣ. Τί νὰ κάμῃ τὸν καρπὸν αὐτὸν ὁ παραγωγός;

§125ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ παρατήρησιν ὑποβάλλω. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι τὸ ἄρθρον 32 εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον, καὶ ἀποτελεῖ — ἐπιτρέψατέ μοι τὴν λέξιν — δήμευσιν ὡρισμένης προσόδου τῶν δήμων (ἀναγινώσκει): «Τὸ πρὸς ἀνάμιξιν μετὰ οἴνων ἐκ Κορινθιακῆς ἀμπέλου μεταφερόμενον γλεῦκος ἀπὸ δήμου εἰς δῆμον ἀπαλλάσσεται παντὸς δημοτικοῦ φόρου ἀπέναντι τοῦ δήμου, δι’ οὗ διῆλθε πρὸς ἀνάμιξιν. Ὁμοίως καὶ τὸ πρὸς ἀνάμιξιν μεταφερόμενον οἰνόπνευμα». Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξασκῆται τοιαύτη ἐπίβλεψις, καὶ νὰ βεβαιῶται πότε τὸ γλεῦκος αὐτὸ εἶναι πρὸς ἀνάμιξιν καὶ πότε δὲν εἶναι;

§126Ι. ΣΠΕΝΤΖΑΣ. Θὰ κάμῃ δήλωσιν ἡ Ἑταιρεία φυσικά.

§127ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἐξασκῆται τοιαύτη ἐπίβλεψις. Π. χ. εἶναι δυνατὸν νὰ μεταφερθῶσιν εἰς Ἀθήνας μέγιστα ποσὰ ὀκάδων γλεύκους ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν, καὶ νὰ καταστρέψωσι τὴν ἐγχώριον παραγωγὴν τοῦ οἴνου, καὶ νὰ ζημιωθῇ οὕτως ὁ δῆμος Ἀθηναίων τὸν φόρον τῆς εἰσαγωγῆς.

§128ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐκδοθῶσιν ἐγκύκλιοι καὶ ἄλλαι διαταγαί, κανονίζουσαι πάντα τὰ ζητήματα ταῦτα. Εἶναι λεπτομέρειαι διοικητικῶν μέτρων.

§129ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον 32, ὡς καὶ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 11 περὶ δειγματισμοῦ, ὡς ἀνεφάρμοστον. Ἐν τέλει ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι φοβοῦμαι ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ἄρθρου 7 τῆς συμβάσεως ταύτης, ὡς ἔχει, θὰ κατενεχθῇ καίριον τραῦμα ἰδίως κατὰ τῆς πόλεως τῶν Πατρῶν. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ μειωθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος ἐκ τοῦ λιμένος τῶν Πατρῶν, θὰ μειωθῇ ἡ κίνησις ἡ ἐμπορικὴ τῆς κοιτίδος ταύτης τοῦ σταφιδεμπορίου, ἐξ ἧς ἀποζῶσι χιλιάδες βιοπαλαιστῶν.

§130Π. ΣΑΚΚΗΣ. Λοιπὸν πρέπει νὰ ἤμεθα ὑπόδουλοι τοῦ ἐμπορίου τῶν Πατρῶν, τὸ ὁποῖον κυριολεκτικῶς μᾶς ἔχει λῃστεύσει!

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§132ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐν τούτοις, μεθ’ ὅλον τὸν φόδον τοῦτον τὸν σοβαρόν, μεθ’ ὅλα τὰ τρωτὰ τῆς συμβάσεως, δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς — καὶ τὸ τονίζω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἵνα ἡ φωνή μου φθάσῃ μέχρι τῶν συμπολιτῶν μου, — διότι διαβλέπω τὸ ἀπροχώρητον, πρὸ τοῦ ὁποίου εὑρισκόμεθα. Θὰ ὑπερψηφίσω ταύτης καὶ διότι εὑρισκόμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἀφ’ ἑνὸς ἐνώπιον Κυβερνήσεως, ἥτις ὑποβάλλουσα τὴν σύμβασιν εἰς τὴν Βουλὴν ἀναλαμβάνει πλήρη τὴν εὐθύνην τῶν συνεπειῶν αὐτῆς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐνώπιον Ἀντιπολιτεύσεως σιγώσης...

§133ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Συντρεχούσης.

§134ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἑπομένως μία γνώμη ἐξεδηλώθη ἐν τῇ Βουλῇ ταύτῃ, ἡ γνώμη ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως.

§135Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§136ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Τὴν γνώμην ταύτην μετὰ θάρρους ἔρχεται ἐνταῦθα καὶ ὑποστηρίζει ἡ Κυβέρνησις, ἡ δὲ Ἀντιπολίτευσις — ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω — ἐκ δειλίας δὲν πολεμεῖ (θόρυβος).

§137ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἡ κρίσις σας περὶ δειλίας δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§139ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, — ὁ ὁποῖος μοὶ ἐμπνέει πεποίθησιν ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε ὑπ’ αὐτοῦ συντελεσθέντων, ὁ ὁποῖος μοὶ ἐμπνέει πεποίθησιν, διότι ἀντεμετώπισε μετὰ θάρρους κατάστασιν οἰκονομικήν, ἐνώπιον τῆς ὁποίας οὐδεμία ἄλλη Κυβέρνησις εὑρέθη, — ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις διεξῆλθεν ἐπιτυχῶς τοσούτους σκοπέλους, ὑποβάλλει τὴν σύμβασιν ταύτην καὶ ἀναλαμβάνει ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην· ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τῆς ἐπισήμου Ἀντιπολιτεύσεως, κατεψήφισε μὲν ταύτης, μὴ θεωρῶν αὐτὴν συμφέρουσαν...

§140Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κατεψήφισε, διότι ἐτέθη ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§141ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. .. ἀφ’ ἑτέρου ὅμως δὲν ὑπεστήριξε τὴν γνώμην του ταύτην, δὲν ἐπολέμησεν, ὡς ἀσύμφορον κατ’ αὐτόν, εἰκοσαετῆ σύμβασιν, ὡς εἶχε καθῆκον νὰ πράξῃ (θόρυβος).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§143ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Σχολιάζει τὴν στάσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη του.

§145ΓΡ. ΦΟΥΦΑΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα κομματικὸν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα.

§146ΡΟΥΦΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ. Οὐδεὶς διενοήθη ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι ζήτημα κομματικόν· ἀλλ’ ἐπιμένω, ὅτι ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶχε καθῆκον οὐ μόνον νὰ ἐκφράσῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τοιούτου σοβαροῦ θέματος. Ἐν τέλει, συνοψίζων τὸ συμπέρασμα τῶν ὅσα ἐξέθηκα, δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, διότι, κατὰ τὸ κοινὸν λόγιον, «παπᾶς κρεμάμενος ἔγραφε κι’ ἀπόγραφε»! (γέλωτες).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στεφάνου ἔχει τὸν λόγον.

§148ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Μετὰ τὴν προχθεσινὴν ψηφοφορίαν, κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι αἱ μακραὶ ἀγορεύσεις εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ συντελέσωσιν ἢ εἰς τὸ νὰ καταπονήσωσι τοὺς κυρίους Βουλευτάς· διότι ἡ προχθεσινὴ ψηφοφορία ἀπέδειξεν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπαρκῶς ἐφωτίσθη. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μεταβάλω ἐσχηματισμένας πεποιθήσεις· οὐχ ἧττον θεωρῶ ὅτι ἔχω καθῆκον, ὡς Βουλευτὴς ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας ἐκλεγόμενος, καὶ ὀφείλω μάλιστα νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ ζητήματος ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων. Ἔσχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελέσω μέρος τῆς εἰσηγητικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐπεξειργάσθη τὸ σχέδιον τῆς συμβάσεως· ἀλλ’ ἔρχομαι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς μὲ ἐλευθέραν τὴν γνώμην, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τῆς συμβάσεως, διότι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἡ ἀρχὴ δὲν συνεζητήθη, διότι ἡ Κυβέρνησις ἦτο ἀποφασισμένη νὰ ἀποδεχθῇ τὴν διὰ τῆς συμβάσεως προτεινομένην λύσιν, ἡ δὲ ἐπιτροπὴ ἠσχολήθη μόνον εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως, καὶ ἀληθῶς, ὅπως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος ἐξέθηκεν εἰς τὴν Βουλήν, κατώρθωσε, καίπερ ἐπείγοντος τοῦ χρόνου, καὶ ἐν αὐχμηρᾷ ἀτμοσφαίρᾳ ἐργαζομένη, νὰ ἐπενέγκῃ πολλὰς τροπολογίας εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον τῆς συμβάσεως, ἐκ τῶν ὁποίων τινὲς δὲν ἐγένοντο δεκταί. Καὶ ἀληθῶς, κύριοι Βουλευταί, διὰ θέμα, ὁποῖον τὸ συζητούμενον, προκειμένου νὰ κανονισθῇ καὶ νὰ διαρρυθμισθῇ διὰ συμβάσεως, μελλούσης νὰ ἰσχύσῃ ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, ἀπαιτεῖται ὀφθαλμὸς λυγκέως, καὶ ψυχραιμία καὶ γαλήνη καὶ διάνοια ἀκαταπόνητος, ἵνα διαγνώσῃ, ἵνα ἐμφιλοχωρήσῃ ἐν πάσαις ταῖς πτυχαῖς τῆς τοιαύτης συμβάσεως, ἵνα διίδῃ, τί τὸ μέλλον δύναται νὰ ἐπιφυλάξῃ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων αὐτῆς· καὶ διὰ τοῦτο εἴδετε, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως αὐτῆς, συνεπείᾳ ἐμβριθῶν παρατηρήσεων, ἐπηνέχθησαν τροπολογίαι, αἵτινες ἐκρίθησαν καὶ ἀπεδείχθησαν ἀναγκαῖαι· εἶναι δὲ ἀληθῶς δυστύχημα, ὅτι τοιαῦτα μέτρα συνήθως ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πρὸς συζήτησιν ἐν μεσοῦντι θέρει,—διότι ὅλοι οἱ νόμοι οἱ ἀφορῶντες εἰς τὴν διακανόνισιν δῆθεν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος φέρουσιν ἡμερομηνίαν Ἰουνίου ἢ Ἰουλίου...

§149Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Περίεργον ἀληθῶς!

§150Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ ἔκαυσαν τοὺς σταφιδοπαραγωγούς.

§151Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἔρχομαι, Κύριοι, ἐλεύθερος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι, δυστυχῶς ἢ ἀτυχῶς, ὑπῆρξα ἀνέκαθεν πολέμιος τῶν μέτρων, ἅτινα προετείνοντο πρὸς διακανονισμὸν δῆθεν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, φρονῶν μετ’ ἄλλων καὶ μετὰ τοῦ ἀειμνήστου ἀρχηγοῦ μου, τοῦ ἀειμνήστου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, ὅτι, προκειμένου νὰ καθυποτάξωμεν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ἡμῶν τὸν ἀμείλικτον καὶ ἀδυσώπητον οἰκονομικὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, οὐδὲν μέτρον, οὐδεμία πρόβλεψις νομοθετικὴ δύναται νὰ κατισχύσῃ. Διὰ τοῦτο, καὶ ὅτε τὸ πρῶτον προετάθη ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, καίτοι ὡς προσωρινὸν μέτρον, κατεψήφισα αὐτοῦ. Δὲν εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀποτελῶ μέλος τῆς Βουλῆς τῆς ψηφισάσης τὸ πρῶτον τὴν παρακράτησιν, ἀλλὰ καὶ τότε, ἂν ἤμην Βουλευτής, ἤθελον καταψηφίσει αὐτῆς· ὅτε δὲ ἐν ἔτει 1899 προετείνετο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἤμην ὀπαδός, ἡ μονιμοποίησις τῆς παρακρατήσεως καὶ ἡ διὰ τῆς μονιμοποιήσεως τῆς παρακρατήσεως σύστασις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀπεδοκίμασα τὸ μέτρον, διότι πάντοτε εἶχον ὑπ’ ὄψει, ὅτι ὅ,τι ἀποδοκιμάζει ἡ οἰκονομικὴ ἐπιστήμη δὲν δύναται ἐφαρμοζόμενον ἢ νὰ ἀγάγῃ εἰς ἄτοπα. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, ἡ παροῦσα κατάστασις τῶν πραγμάτων ὀφείλεται εἰς τὴν μονιμοποίησιν τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως, τὸ ὁποῖον, δεσμεῦον ὡς κλοιὸς σιδηροῦς τὸν τράχηλον ἡμῶν, μᾶς ἀναγκάζει σήμερον νὰ προσφύγωμεν εἰς ἄλλο μέτρον, διαρκὲς καὶ αὐτὸ καὶ ἀδοκίμαστον. Ἔχω τὴν ἰδέαν, Κύριοι, ὅτι, προκειμένου περὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς κρίσεις παραγωγικάς, δὲν ἐπιτρέπονται μέτρα διαρκῆ, ἀλλ’ ὀφείλομεν ν’ ἀντιμετωπίζωμεν τὰς κρίσεις διὰ μέτρων προσωρινῶν, ἕως οὗ παρέλθῃ ἡ ὀργὴ τοῦ Κυρίου. Εἰς ἄλλα Κράτη, Κύριοι, οὐδεὶς ἐσκέφθη ποτὲ, ἐπερχομένης κρίσεως προϊόντων, νὰ προσφύγῃ εἰς μέτρα νομοθετικά, εἰς μέτρα διαρκῆ, πλὴν ἂν πρόκηται τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ προσωρινῶς ἐπίκουρον εἰς πενομένους ἢ εἰς μαστιζομένους ὑπὸ τῆς κρίσεως πληθυσμούς. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι ἡ ἐπίκλησις, ἥτις ἀδιακόπως γίνεται ἐνώπιον ἡμῶν εἰς τὰ φιλάνθρωπα, οὕτως εἰπεῖν, αἰσθήματα τῆς Βουλῆς, ἵνα ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς τοὺς πενομένους πληθυσμοὺς, δὲν ἁρμόζει· διότι ἡ Βουλὴ νομοθετοῦσα δὲν πράττει ἔργον φιλανθρωπίας, ἐκπληροῖ καθήκοντα πολιτικὰ, καὶ πρὸ παντὸς ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ Κράτους, ἐφ’ ὅσον τοῦτο δύναται νὰ συνδυασθῇ πρὸς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα. Καὶ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τὰ νομοθετηθέντα μέτρα δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ γενικὸν τοῦ Κράτους συμφέρον, ἀλλὰ μᾶλλον ἀπέβλεψαν εἰς θεραπείαν ἐπαρχιακῶν συμφερόντων, ἐξ οὗ καὶ αἱ διαφωνίαι μεταξὺ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν διὰ τὴν παρακράτησιν. Διὰ τοῦτο καὶ σήμερον, προκειμένης συζητήσεως ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τίθεται πρὸ ἡμῶν τὸ δίλημμα, ἢ νὰ ψηφίσωμεν μέτρον διαρκὲς καὶ μόνιμον, δεσμεῦον τὸ Κράτος καὶ καθηλοῦν τὰ πράγματα ἐν στασιμότητι ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν, ἢ ν’ ἀφήσωμεν τὰ πράγματα εἰς τὴν τύχην των.

§152Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ μὲ ἐγγράψητε.

§153Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Νόμος φυσικός, Κύριοι, ἀπαράβατος, εἶναι, ὅτι ἐν τῇ ἐξελίξει τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, ἐν πᾶσι τοῖς κλάδοις τῆς ἀνθρωπίνης δράσεως, ἀναφαίνεται πάντως πρόοδος πρὸς τὸ βέλτιον· καὶ ἀληθῶς τοιοῦτος εἶναι ὁ προορισμὸς τῆς ἀνθρωπίνης δράσεως. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ὡς παραφωνίαν, διὰ τοῦτο θεωρῶ ὡς παράβασιν τοῦ κανόνος τούτου, τὸ νὰ ζητῶμεν ν’ ἀποκρυσταλλώσωμεν, νὰ μονιμοποιήσωμεν κατάστασιν ἐπὶ μίαν ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, λέγοντες εἰς τὴν βιομηχανίαν, λέγοντες εἰς τὴν παραγωγήν, λέγοντες εἰς τὸ ἐμπόριον: «Δὲν σᾶς ἐπιτρέπεται ν’ ἀκολουθήσητε τὸν φυσικὸν νόμον τῆς ἐξελίξεως· θὰ μείνητε ἐδῶ στάσιμοι!» Καὶ τοῦτο λέγω ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους. Δὲν ἐξετάζω τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως, ἵνα διίδω, ἂν τὸ μέλλον ἀσφαλίζεται· βεβαίως ὅμως τὸ μέλλον προεξοφλεῖται, διότι, ὅταν διὰ συμβάσεως πρὸς Ἑταιρείαν δεσμευώμεθα οὕτως, ὥστε νὰ μὴ δυνάμεθα ν’ ἀποστῶμεν αὐτῆς, εἰμὴ μετὰ δέκα ἔτη, βεβαίως καταδικάζομεν τὴν σταφίδα εἰς τὴν στασιμότητα· τὸ μειονέκτημα δὲ τοῦτο δὲν ἔχουσι τὰ νομοθετήματα, διότι ὁ νόμος μεταβάλλεται κατὰ τὰς ἀνάγκας καὶ τὰς περιστάσεις, αἱ συμβάσεις ὅμως δὲν μεταβάλλονται εἰμὴ ἐπὶ καταβολῇ λύτρων. Καὶ τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀκριβῶς; τὸ ὁποῖον ἐπηρεάζει φοβερὰ τὰς σκέψεις μου, ὅτι, ἐὰν θελήσωμεν, ἐν ἀνάγκῃ ἐπιτακτικῇ, ἐπιβαλλούσῃ εἰς ἡμᾶς νὰ ἀποστῶμεν τῆς συμβάσεως, θὰ καταβάλωμεν λύτρα. Θὰ καταβάλωμεν λύτρα, διὰ νὰ ἐξαγοράσωμεν τί; τὴν ἐλευθερίαν μας· διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν φυσικήν μας κατάστασιν· τοῦτο δὲ εὑρίσκω ὅτι εἶναι μέγα μειονέκτημα τοῦ μέτρου τοῦ προτεινομένου. Ἐπιλαμβανόμενοι δὲ τῆς ἐξετάσεως τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ὁποία πρὸ ἡμῶν παρίσταται, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ποῖα εἶναι τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα χορηγοῦμεν, ποῖα δὲ τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν· διότι, προκειμένου περὶ ἀμφοτεροβαροῦς συμβάσεως, πρέπει τὰ ἀνταλλάγματα ἑκατέρωθεν νὰ ἰσοφαρίζωσι. Καὶ ἄλλοι ἐπανέλαβον, ὅτι εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν χορηγεῖται κατὰ πρῶτον τὸ δικαίωμα τοῦ συστῆσαι Γενικὰς Ἀποθήκας προνομιακῶς ἐπὶ ὁλόκληρον τριακονταετίαν· πλὴν τούτου χορηγεῖται εἰς τὴν Ἑταιρείαν δωρεὰν τὸ παρακράτημα, ὁριζόμενον μονίμως πλέον εἰς 20%· καὶ τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι, ὅτε τὸ παρακράτημα ἐνομοθετεῖτο ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, τοῦτο ἀπετέλει τὸ μόνον κεφάλαιον αὐτῆς, εἰς ἀντάλλαγμα δὲ τῆς καταβολῆς ταύτης, τῆς εἰσφορᾶς ταύτης, τὴν ὁποίαν ἡ παραγωγὴ συνεισέφερεν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἀνέλαβεν αὕτη τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παρέχῃ δάνεια πρὸς καλλιέργειαν. Δὲν ἐξετάζω, ἂν ὁ σκοπὸς οὗτος ἀντεστρατεύετο πρὸς τὸν ἄλλον σκοπὸν τοῦ περιορισμοῦ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὑπῆρχεν εἷς σκοπὸς, ἀφορῶν εἰς τὴν ἀνακούφισιν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Πλὴν τοῦ παρακρατήματος τῶν 20% δίδεται εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου εἰς εἶδος, ἡ δὲ Ἑταιρεία κατ’ ἀποκοπὴν ἀναλαμβάνει νὰ καταβάλλῃ εἰς τὸ Δημόσιον δραχ. 4,000,000 μόνον. Βεβαίως ἐν τῇ διόδῳ τῶν διαπραγματεύσεων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀληθῶς μεριμνῶν ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, κατώρθωσεν ὥστε, ἐὰν ἡ Ἑταιρεία πραγματοποιήσῃ κέρδη, νὰ προστίθηνται καὶ 500 χιλιάδες δραχμαὶ πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ καὶ πάλιν οὕτω τὸ Δημόσιον στερεῖται 300,000 δραχμὰς, ἃς ὡφειλεῖται ἡ Ἑταιρεία, διότι ὁ φόρος ἀνέρχεται κατὰ μέσον ὅρον εἰς 4,800,000 δραχμάς. Πλὴν τούτου εἰς τὴν Ἑταιρείαν παρέχεται τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ—ἂς τὸ ὀνομάσω ἀσφάλιστρον— 7 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον ξηρᾶς σταφίδος, καὶ τοῦτο χάριν τῶν πολλῶν ὑπηρεσιῶν, ἃς θὰ παράσχῃ εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ εἰς τὸ μέλλον τῆς σταφίδος. Προσέτι εἰς τὴν Ἑταιρείαν χορηγεῖται ἡ μονοπωλιακὴ, οὕτως εἰπεῖν, μεταποίησις τοῦ παρακρατήματος καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου καὶ τοῦ ἀγοραζομένου λόγῳ πλεονάσματος, ἡ μεταποίησις, λέγω, εἰς οἰνόπνευμα. Ταῦτα εἶναι τὰ φαινόμενα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει ἡ Ἑταιρεία. Δὲν ἐξετάζω, Κύριοι, οὔτε ἐπιθυμῶ νὰ ἐρευνήσω, ἂν ἡ Ἑταιρεία θὰ πραγματοποιήσῃ κέρδη, καὶ πόσα, ἢ ἂν δὲν θὰ πραγματοποιήσῃ κέρδη ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ Ἑταιρεία, παρέχουσα τὰ κεφάλαια αὐτῆς πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, βέβαιον εἶναι, ὅτι δὲν ἔρχεται ἐκ φιλανθρωπίας, ἢ χάριν ἐθνικῶν σκοπῶν, νὰ ἐργασθῇ, ἀλλ’ ἔρχεται χάριν κέρδους. Ἐν τῷ σχηματισμῷ τῆς ἐμπορικῆς Ἑταιρείας ἔγκειται τὸ κέρδος· αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῶν συνεταιρισμῶν. Ἑπομένως δὲν ἀμφιβάλλω, ἐπιθυμῶ μάλιστα, ὅπως ἡ Ἑταιρεία πραγματοποιήσῃ κέρδη, ἂν πρόκηται νὰ ᾖναι εὐεργετικὴ εἰς τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν ἀνταλλαγμάτων τούτων, Κύριοι, ποῖον εἶναι τὸ εὐεργέτημα, ποῖον εἶναι τὸ ἀντάλλαγμα τὸ παρεχόμενον εἰς ἡμᾶς ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας; Ἐγὼ ἓν μόνον εὑρίσκω, τὴν μονιμοποίησιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Καὶ πῶς ἐπιτυγχάνεται ἡ μονιμοποίησις αὕτη; ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ ἑξῆς συστήματος, τὸ ὁποῖον ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ, καίτοι ἡ ὥρα παρέρχεται, νὰ ἐπαναλάβω ἐν ὀλίγοις ἐπὶ τὸ σαφέστερον. Ἡ βάσις τοῦ συστήματος τοῦ προτεινομένου ποία εἶναι; εἶναι ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως· εἶναι ἡ καταπολέμησις τοῦ νόμου τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πείρας, ὅτι ἡ παρακράτησις οὔτε τῶν 10 οὔτε τῶν 15 οὔτε τῶν 20% ὠφέλησε, διότι ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως ἐξηκολούθησε νὰ ᾖναι ἄκαμπτος καὶ ἀμείλικτος. Ἀκολουθοῦντες λοιπὸν τὸ αὐτὸ σύστημα, — τὸ ὁποῖον ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ ν’ ἀποκαλέσω κομπογιανιτικόν, διότι τοιοῦτον ἀνέκαθεν, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, τὸ ἀπεκάλεσα — ἀκολουθοῦντες, λέγω, τὸ αὐτὸ κομπογιανιτικὸν σύστημα, ζητοῦμεν ὅσῳ τὸ δυνατόν.

§154Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄν ὁ ἀγορεύων θέλῃ νὰ διακόψωμεν, βεβαίως πρέπει νὰ διακόψωμεν.

§155Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἄς φθάσωμεν μέχρι τῆς ἡμισείας ὥρας. Τὸ σύστημα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἀκολουθεῖ ἡ σύμβασις, εἶναι πάντοτε τὸ σύστημα τῆς παρακρατήσεως. Ἀφοῦ ἀπεδείχθη ἐκ τῶν πραγμάτων, ὅτι ἡ καταβολὴ τοῦ φόρου εἰς εἶδος δὲν ὠφέλησεν, ὅτι ἡ παρακράτησις τῶν 20% δὲν ὠφέλησεν, ἔρχεται ἡ σύμβασις νὰ εἰσαγάγῃ μονιμώτερον ὅ,τι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δυνάμει νόμου ἐπιτρέποντος τοῦτο εἰς αὐτὴν ἔπραξε, νὰ ἀγοράζῃ τουτέστι τὸ πλεόνασμα διὰ νὰ γνωσθῇ δὲ, ἄν ὑπάρχει ἢ δὲν ὑπάρχει πλεόνασμα ἐν τῇ ἀγορᾷ, ὁρίζεται προθεσμία τὸ τέλος τῆς ἐσοδείας, τουτέστιν ἡ 15 Ἰουνίου. Κατὰ τὸ πρῶτον σχέδιον ἦτο ἡ 1 Ἰουλίου, μετεβλήθη δὲ κατόπιν εἰς τὴν 15 Ἰουνίου, καὶ τότε, διὰ νὰ καθορισθῶσιν αἱ τιμαὶ, εἰς ἃς ἡ Ἑταιρεία θὰ ἀγοράζῃ, ἡ Ἑλλὰς διῃρεῖτο εἰς δύο περιφερείας· πρώτη περιφέρεια ἡ μεσημβρινὴ Ἑλλὰς, τῆς ὁποίας ἡ σταφὶς ἀπετιμᾶτο εἰς δραχμὰς 115 τὸ χιλιόλιτρον· δευτέρα περιφέρεια ἡ τῶν λοιπῶν ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων ἡ σταφὶς ἀπετιμᾶτο εἰς 130 δραχμάς. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα κατὰ τὸ πρῶτον σχέδιον τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ κατόπιν καθιερώθη καὶ τρίτη περιφέρεια· καὶ θὰ ἐξηγήσω εἰς ὑμᾶς, πῶς καθιερώθη καὶ τρίτη ὄχι περιφέρεια. Διότι, ἄν ἐπρόκειτο περὶ περιφερείας, τὸ σύστημα θὰ ἦτο σύμφωνον πρὸς τὰς βάσεις τῆς συμβάσεως, ἀλλὰ καθιερώθη μία κατηγορία σταφίδος ποιότητος ἐκλεκτῆς. Ἐν τῷ συστήματι τῆς συμβάσεως ἡ λέξις «ποιότης ἐκλεκτὴ» εἶναι παραφωνία καὶ σολοικισμός· διότι, ἄν θέλωμεν πλέον νὰ διαβαθμίσωμεν ποιότητας, τότε πρέπει νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὴν σύμβασιν, τὴν μακαρίτιδα, τοῦ μονοπωλίου, καὶ δυστυχῶς βλέπω ὅτι ἐπηρεαζόμεθα ἀκόμη ἀπὸ τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως ἐκείνης, τῆς ἐπαράτου, καὶ θέλομεν νὰ δημιουργήσωμεν ποιότητας, διατί; πρὸς ἱκανοποίησιν ἐπαρχιακῆς φιλοτιμίας! Θέλομεν νὰ ὑπάρχῃ μία ἐπιγραφὴ αἰωνία: «ἐδῶ, Κύριοι, πωλεῖται καλὸν πρᾶγμα»! Διότι μόνον πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν παρεισέφρησεν ἡ διάταξις αὕτη, ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος· διότι οἱ προκαλέσαντες τὴν παρεισαγωγὴν ἐν τῇ συμβάσει τοιαύτης διατάξεως λησμονοῦσιν ἢ ἀδιαφοροῦσιν, ὅτι τὸ πλεόνασμα εἶναι καταδεδικασμένον καὶ προωρισμένον νὰ ὑπάγῃ εἰς τὴν βιομηχανίαν, καὶ δὲν ἐννοοῦσιν ὅτι καταβιβάζουσι τὴν ἐπαρχιακὴν αὐτῶν φιλοτιμίαν, καταδικάζοντες τὸ προϊὸν τῆς ἐπαρχίας των. Διὰ τοῦτο ἀπ’ ἀρχῆς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, ὅτε εἶδον τὴν διάταξιν ταύτην παρεισφρήσασαν, κατεξανέστην καὶ εἶπον: «τί εἶναι αὐτά! Αὐτὸ εἶναι μία παραφωνία, αὐτὸ ἀνατρέπει τὴν βάσιν τῆς συμβάσεως!» Καὶ μὴ λησμονεῖτε, Κύριοι, ὅτι ἐν τῷ ἀρχικῷ σχεδίῳ μία καὶ μόνον τιμὴ ὑπῆρχε· καὶ συμφωνῶ κατὰ τοῦτο μὲ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λοκρίδος συνάδελφον, ὅτι μία καὶ μόνη ὤφειλε νὰ ὁρισθῇ τιμὴ, διότι ἡ τιμὴ αὕτη θὰ ἐχρησίμευε διὰ τὸ προϊὸν τὸ παρακατινὸν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπέμενεν ἀπώλητον, καὶ τὸ ὁποῖον ἄλλοτε μετέβαινεν εἰς τοὺς διαφόρους λαμπίκους, τώρα δὲ θὰ τὸ ἀγοράζῃ ἡ Ἑταιρεία, διὰ νὰ τὸ μεταβάλλῃ εἰς οἰνόπνευμα. Ὅταν ὅμως ἀρχίσῃ κατάταξις τιμῶν, κατάταξις ποιοτήτων, ἀσφαλῶς, Κύριοι, προβαίνομεν εἰς ἀδικίας, καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῆς ἡ σύμβασις εἰς πολλὰ θὰ προσκρούσῃ, πολλὰ πράγματα θὰ εὕρῃ ἡ Ἑταιρεία καὶ θ’ ἀναθεματίσῃ τὴν ὥραν, — ἂς μὲ ἐνθυμηθῇ ὁ ἀνάδοχος τῆς Ἑταιρείας, — ὅτι ὑπεχώρησεν εἰς τοιαύτας διακρίσεις.

§156ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἐξηγεῖτε αὐτὴν τὴν τελευταίαν ἰδέαν σαφέστερον, ὥστε νὰ ἐννοήσωμεν; — ἐκτὸς ἂν θέλητε, νὰ διακόψωμεν, καὶ κατόπιν νὰ τὴν ἀναπτύξητε.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, νὰ διακόψωμεν.

§158Α. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Διὰ τὴν τετάρτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν.

§159ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι· εἰς τὰς 6.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται λοιπὸν ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἕκτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 30′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 6 μ. μ.)

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κύριος Στεφάνου παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§162ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὅτε διέκοψα τὴν ἀγόρευσίν μου, κύριοι Βουλευταί, ἔλεγον, ὅτι κατὰ τὸ καθιερούμενον διὰ τῆς συμβάσεως σύστημα ἔδει μᾶλλον νὰ ὁρισθῇ μία καὶ μόνη τιμή, καὶ νὰ μὴ διαιρεθῇ ἡ σταφιδοφόρος γῆ τῆς Ἑλλάδος εἰς περιφερείας. Ἔρχομαι δὲ νὰ δικαιολογήσω τὴν γνώμην ταύτην, τὴν ὁποίαν ἄλλως καὶ ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος ἐξήνεγκε καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Βάσις τῆς συμβάσεως εἶναι τὸ νὰ ἄρῃ ἐκ τῆς καταναλώσεως ποσὸν σταφιδοκάρπου τόσον, ὅσον ἀπαιτεῖται, ἵνα ἑκάστοτε παραμένῃ πρὸς κατανάλωσιν ὑπόλοιπον 240 ἑκατομμυρίων ἑνετικῶν λιτρῶν — διότι τόσον ἀπεδείχθη, κατὰ μέσον ὅρον, ὅτι εἶναι τὸ ποσὸν τὸ καταναλισκόμενον ἐν ταῖς ξέναις ἀγοραῖς. — Πρὸς τοῦτο ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται, ἀφ’ ἑνὸς μὲν νὰ ἀγοράζῃ τὸ πλεόνασμα, ὅσον ἤθελεν ἀπομείνει κατὰ τὴν 15 Ἰουνίου, καὶ τοῦτο, ἵνα αἴρηται ἐκ τοῦ μέσου τὸ ἀπόθεμα καὶ μὴ ἀνταγωνίζηται πρὸς τὴν νέαν ἐσοδείαν, ἀλλὰ συγχρόνως ἡ ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας ἀγορὰ σταφιδοκάρπου σκοπὸν ἔχει νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ πᾶν προσφερόμενον αὐτῇ ποσὸν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, ἤτοι ἀπὸ τῆς 10 Αὐγούστου, μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου, καὶ τοῦτο μὲν πρὸς 115 δραχμάς, ἐκεῖνο δὲ κατὰ τὰς διακρίσεις τῶν δύο περιφερειῶν, καὶ τῆς προστεθείσης πρώτης κατηγορίας ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου καλῆς ποιότητος καὶ ἐκλεκτῆς Αἰγίου, Πατρῶν, Κορινθίας, Ναυπακτίας καὶ Δωρίδος. Ἐὰν τοιοῦτος ἦναι ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως, τουτέστι νὰ ὑπάρχῃ ὅριον τιμῆς, κάτω τοῦ ὁποίου νὰ μὴ δύναται νὰ κατέλθῃ ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, εἶναι περιττὴ ἡ κατὰ περιφερείας διαίρεσις, διότι ἡ διαίρεσις προϋποθέτει ποιότητα, καὶ βάσις τῆς συμβάσεως δὲν εἶναι ἡ ποιότης, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία, ἀγοράζουσα τὸ προσφερόμενον αὐτῇ ποσόν, δὲν τὸ προορίζει πρὸς ἐμπορίαν καὶ πρὸς μεταπώλησιν, τὸ προορίζει πρὸς βιομηχανικὴν μεταποίησιν. Ἐὰν λοιπὸν τοῦτο ἦναι προωρισμένον, ἵνα τὸ κατεργασθῇ ἡ βιομηχανία, τίς ὁ λόγος νὰ γίνωνται διακρίσεις κατηγοριῶν καὶ τιμῶν; Δὲν ἤρκει μία καὶ μόνη τιμὴ ὁριζομένη νὰ ἐπιτύχῃ καὶ τοὺς δύο σκοπούς, ἤτοι καὶ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος καὶ τὸ κώλυμα τοῦ νὰ καταβιβάζωνται αἱ τιμαί; Εὐθὺς ὅμως ὡς εἰσήλθομεν εἰς τὸ σύστημα τῆς διαιρέσεως κατὰ περιφερείας, ἐνεφανίσθησαν αἱ ἀξιώσεις προτιμήσεως, καὶ τότε αἱ ἐπαρχίαι Κορινθίας, Αἰγιαλείας, Πατρῶν καὶ Ναυπακτίας ἤγειραν ἀξιώσεις, ἐπειδὴ παράγουσι προϊόν καλλίτερον τοῦ προϊόντος τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ν’ ἀποτελέσωσιν ἰδίαν κατηγορίαν. Πρὸς τίνα σκοπόν; Μήπως πρόκειται, ὁ ἀγοραζόμενος σταφιδόκαρπος ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων νὰ ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐμπόριον, εἴτε τὸ ἐσωτερικὸν εἴτε τὸ ἐξωτερικόν; Αὐτὸς εἶναι προωρισμένος διὰ τὴν βιομηχανίαν. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ διάκρισις; Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ καὶ σήμερον κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπολέμησα τὴν τοιαύτην διαίρεσιν κατὰ κατηγορίας, καὶ μάλιστα κατὰ ποιότητας, καὶ ἔλεγον ὅτι, εὐθὺς ὡς φθάσωμεν νὰ ὁρίσωμεν ποιότητας, ἡ Ἑταιρεία βεβαίως θὰ ἀπαντήσῃ πολλὰς δυσχερείας. Ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει κανονίζονται τὰ τῆς διαιτησίας ἐν περιπτώσει διαφωνιῶν. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἐπιμένουσιν, ἵνα καὶ ἡ κατηγορία αὕτη, ἡ πρώτη, παραμείνῃ ἐν τῇ συμβάσει, κατηγορία, ἥτις προέκυψε καὶ ἐδόθη ὡς ἀντάλλαγμα ἄλλης ἀξιώσεως, ὑψώσεως δηλαδὴ τῶν τιμῶν τῶν δύο ἑπομένων κατηγοριῶν. Τότε λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ἡ κατηγορία αὕτη προώρισται νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ συμβάσει, ἔρχομαι, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας, ἐξ ἧς ἐκλέγομαι, νὰ διεκδικήσω καὶ ἐγὼ τὰ αὐτὰ δικαιώματα, ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς λόγοις καὶ ἐπὶ ἴσοις δικαιώμασι. Διότι εἶναι γνωστὸν, ἀποδεικνύεται δὲ ἐκ τῶν δελτίων τῶν Χρηματιστηρίων τῶν ξένων ἀγορῶν, ἐκείνων τῶν ἀγορῶν, αἵτινες κανονίζουσι τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τῶν ἀγορῶν τοῦ Λονδίνου καὶ τῆς Λιβερπούλης, ὅτι ἡ σταφὶς τῆς Ζακύνθου ἁμιλλᾶται πρὸς τὴν τῶν Πατρῶν καὶ τοῦ Κόλπου. Ὁ συναδελφός μου, ὁ ἐκ Ζακύνθου κ. Μυλωνᾶς, κατέχει ὁρμαθὸν τοιούτων χρηματιστικῶν δελτίων... Τὰ ἔχετε ἐδῶ, κύριε Μυλωνᾶ, διὰ νὰ τὰ ἐπιδείξωμεν;

§163Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Ὄχι.

§164Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐκ τῶν δελτίων τούτων προκύπτει σαφέστατα τοῦτο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἔλεγον ὑμῖν. Ἐὰν λοιπὸν οἱ αὐτοὶ τίτλοι τῆς εὐγενείας ἀναγράφωνται καὶ διὰ τὴν σταφίδα τῆς Ζακύνθου, τὴν γνωστὴν ἐν ταῖς χρηματιστικαῖς ἀγοραῖς ὑπὸ τὸ ὄνομα τῆς ἀχαρακώτου, τῆς ψιλόκλωνης ἢ Καζαλίνας, τουτέστι τῆς νοικοκυρίσιας σταφίδος, διατὶ νὰ μὴ καταταχθῇ εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν καὶ ἡ τῆς Ζακύνθου;

§165Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Αὐτὸ εἶναι γνώρισμα ὅλης τῆς Ἑπτανησιακῆς σταφίδος.

§166Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι.

§168Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀφήσατε, κύριε Πρόεδρε, νὰ ζητήσωμεν καὶ ἐξηγήσεις.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν πρόκηται νὰ φωτισθῆτε...

§170Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Βεβαίως.

§171Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν δὲ καὶ ἡ Κεφαλληνία δύναται νὰ φέρῃ ὑπὲρ τῆς σταφίδος αὐτῆς τὰ αὐτὰ διπλώματα, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ἀλλ’ ἐν τούτῳ ἔγκειται τὸ ἄτοπον τῆς κατατάξεως εἰς κατηγορίας, διότι δυνατὸν καὶ ἄλλαι ἐπαρχίαι διὰ τῶν αὐτῶν δελτίων ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἔχουσι τὰ αὐτὰ δικαιώματα εὐγενείας. Καὶ πράγματι ἔχω ὑπ’ ὄψει σημείωμα ἐκ τῶν δελτίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κατέχει ὁ συνάδελφος ἐκ Ζακύνθου κ. Μυλωνᾶς, ἀναφέρον τὰς τιμὰς ἀπὸ τοῦ 1903 μέχρι τῆς 15 Ἰουνίου ἐνεστῶτος ἔτους. Καὶ τί βλέπω ἐκ τῆς παραβολῆς τῶν δελτίων τούτων; ὅτι διαρκῶς αἱ σταφίδες τῶν Πατρῶν, τοῦ Κόλπου καὶ τῆς Ζακύνθου κατατάσσονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, αἱ τιμαὶ δὲ αὐτῶν κυμαίνονται μεταξὺ 17, 19 καὶ 20 σελλινίων κατὰ στατῆρα.

§172Π. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι αἱ ποιότητες, αἵτινες ἀποτιμῶνται πρὸς δρ. 130. Ἡ σύμβασις λέγει «ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος πρὸς δραχ. 145». Αὐταὶ αἱ ποιότητες, περὶ ὧν λέγετε, τῶν 17 καὶ 18 σελλινίων εἶναι ποιότητες ἀνήκουσαι εἰς τὰς 130 δραχμάς. Ἡ ἐκλεκτὴ καλὴ ποιότης ἀπολαμβάνει 25 σελλίνια καὶ ἄνω ἐν Ἀγγλίᾳ.

§173Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τότε αἱ ἄλλαι τί εἶναι;

§174ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν 115 δραχμῶν. Μόνον αἱ τοῦ Παναριτίου καὶ αἱ ὀρειναί, ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, τιμῶνται 25 σελλίνια.

§175Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν ἐννοῶμεν ἐκείνας πρὸς 145 δραχμὰς, τότε συγχαίρω τὸν κύριον Μεσσηνέζην, ὅστις διεξεδίκησε τὴν κατηγορίαν ταύτην.

§176ΑΡ. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Εἶναι καθολικῆς ποιότητος αἱ τιμαὶ αὗται. Ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Στεφάνου.

§177ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 10: «ἐκλεκταὶ ἢ καλαὶ πεδιναὶ», καὶ τότε ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ· ἄλλως, ὅπως ἔχει τὸ ἄρθρον, κύριε Πρόεδρε, περιλαμβάνει μόνον ποιότητας ἀποκλειούσας τὰς ἐκλεκτὰς ἢ καλὰς πεδινὰς σταφίδας.

§178Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καταλαμβάνετε εἰς ποῖον λαβύρινθον ῥίπτετε τὴν Ἑταιρείαν, ὅταν θὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὴν τὴν διάταξιν; Πῶς θ’ ἀποδειχθῇ ἡ προέλευσις, ἂν εἶναι ὀρεινὴ ἢ πεδινή;

§179ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πεδιναὶ περιφέρειαι καὶ ὀρειναί. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἁρμοδία νὰ ἐκλέξῃ τὸ δεῖγμα, θὰ περιέρχηται ὅλας τὰς πεδινὰς περιφερείας, καὶ θὰ συγκεντροῖ τὸ δεῖγμα πρὸς καθορισμὸν τῆς ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος, καὶ ταύτας μὲν θὰ πληρώνῃ πρὸς 145 δραχμὰς, τὰς δὲ ὑποδεεστέρας τῶν ἐκλεκτῶν ἢ καλῶν ποιοτήτων, ἐκ τῶν πεδινῶν περιφερειῶν, θὰ πληρώνῃ πρὸς δραχ. 130. Δὲν ἔχει ὅμως διατυπωθῆ οὕτω τὸ ἄρθρον. Ὅπως ἔχει διατυπωθῆ, ἀναμιγνύονται εἰς τὸ δεῖγμα καὶ τὰ ὀρεινὰ, τὰ πολὺ καλὰ, τὰ ὁποῖα φθάνουσιν εἰς 350 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, πάντοτε δὲ πωλοῦνται εἰς τὴν Ἀγγλίαν πρὸς 25, 30 καὶ 35 σελλίνια, ὅταν τὰ πεδινὰ ἀπολαμβάνουν 17–18 σελλίνια. Ἐὰν λοιπὸν ἐννοῇ αὐτὰς τὰς ποιότητας, κατ’ ἀνάγκην πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ λέξις «πεδιναί».

§180Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν φέρητε ὡς γνώρισμα τὸ «πεδινόν», ἐγὼ τὸ δέχομαι διὰ τὴν πατρίδα μου, διότι αὕτη εἶναι ὅλη πεδινή. Ἡ συζήτησις αὕτη καὶ αἱ διακοπαὶ ἀποδεικνύουσι τὸ σφαλερὸν καὶ ὀλισθηρὸν συγχρόνως τῆς κατατάξεως τῆς πρώτης κατηγορίας. Διότι, ἂν ἐδῶ συζητοῦντες δὲν ἤμεθα σύμφωνοι τί ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον, φαντασθῆτε εἰς τὴν ἐφαρμογήν, τί θὰ συμβῇ! Ἐν πάσῃ περιπτώσει ἐγὼ καθῆκον ἔχω νὰ ὑποστηρίξω τὴν τροπολογίαν, ἣν μετὰ τῶν συναδέλφων ἐκ Ζακύνθου Βουλευτῶν ὑπεβάλομεν, καὶ νὰ διαμαρτυρηθῶ, — διότι εἰς τοὺς ἀσθενεῖς μόνον τὸ δικαίωμα τῆς διαμαρτυρίας ἀπολείπεται, — ἂν δὲν περιληφθῇ καὶ ἡ Ζάκυνθος εἰς τὴν διάταξιν μεταξὺ τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων προνομιούχων ἐπαρχιῶν· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, — ὄχι ἀγωνιζόμενος ὑπὲρ συμφερόντων ἀτομικῶν ἢ ἐπαρχιακῶν, — ὅτι, ἂν ἀποκλεισθῇ ἡ Ζάκυνθος ἐκ τῆς διατάξεως ἐκείνης τῆς συμβάσεως, διαπράττεται ἀδικία καὶ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐκ μέρους τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οὐδεμίαν δυσκολίαν θὰ ἔχῃ νὰ παραδεχθῇ τὴν προσθήκην, διότι ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία τὸ ἄδωρον τοῦτο δῶρον παρεχώρησεν εἰς ἀντάλλαγμα, ὡς ἔλεγον πρὸ ὀλίγου, τῆς ἀρνήσεώς της περὶ αὐξήσεως τῶν τιμῶν, ἣν εἶχε προτείνει ἡ ἐπιτροπή. Ἐὰν ὅμως ἡ Κυβέρνησις δὲν πείθηται, ὅτι διαπράττει ἀδίκημα, τότε δὲν γνωρίζω, τίνα στοιχεῖα θὰ ζητήσῃ, διὰ νὰ πεισθῇ περὶ τοῦ διαπραττομένου ἀδίκου. Μεταβαίνων, Κύριοι, εἰς ἄλλην τάξιν ἰδεῶν, ἐν σχέσει ὅμως πάντοτε πρὸς τὰς τιμὰς, λέγω, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται νὰ μονιποιηθῶσιν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος, ὅπως ἐν τῇ συμβάσει καθορίζονται, ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, φρονῶ ὅτι αἱ τιμαὶ αἱ ὁριζόμεναι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς. Δὲν θέλω νὰ καταπονήνω τὴν Βουλὴν, ἐπαναλαμβάνων ὅσα οἱ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσαντες ὑπέβαλον, ἵνα ἀποδείξωσιν, ὅτι ἀφαιρουμένων τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας ἐλάχιστον ἀπομένει ὄφελος εἰς τὸν παραγωγόν. Λέγω μόνον, ὅτι καὶ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὀφείλει, ἐν τῷ συμφέροντι αὐτῆς, καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ συντελέσῃ, ὥστε αἱ τιμαὶ νὰ αὐξηθῶσιν, ὅπως πρὸς στιγμὴν εἶχεν ἀποφασισθῆ, ἵνα τουλάχιστον οἱ παραγωγοὶ ἔχωσι τὴν παρηγορίαν, ὅτι, καὶ ἂν ἡ σύμβασις αὕτη διαρκέσῃ ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον, θ’ ἀποζημιῶνται ἐπαρκῶς ἐκ τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, οὕτως ὥστε νὰ ἀπομένῃ καὶ εἰς αὐτοὺς ὄφελός τι. Διότι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀναμετρήσωμεν ἀπὸ τοῦδε, ὁποῖαι θὰ ἐπέλθωσι περιστάσεις, διαρκούσης τῆς μακρᾶς περιόδου τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως. Δυνάμεθα κατὰ πιθανότητα νὰ ὑπολογίσωμεν τὰ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ προΐδωμεν τὸ μέλλον, ἐκτὸς ἂν γείνωμεν μάντεις. Τί θὰ συμβῇ ἆρά γε κατὰ τὸ μακρὸν τοῦτο διάστημα, ὡς πρὸς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος, ὡς πρὸς τὴν παραγωγήν; Διότι ἡ σύμβασις ὑπ’ ὄψει ἔχει πάντοτε καὶ ἔρχεται νὰ θεραπεύσῃ τὰς ζημίας, αἱ ὁποῖαι ἐπέρχονται ἐν περιπτώσει ὑπερπαραγωγῆς· διότι ἡ ἀγορὰ τοῦ πλεονάσματος οὐδένα ἄλλον σκοπὸν ἔχει ἢ τοῦτον, ἐκτὸς τῆς καταβολῆς τῆς εἰσφορᾶς καὶ τῆς καταβολῆς τοῦ φόρου εἰς εἶδος. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν ἀσφαλῶς, ὅτι κατὰ τὸ διάστημα τῆς εἰκοσαετίας θὰ εὑρισκώμεθα πάντοτε ἀπέναντι ὑπερπαραγωγῆς, ἂν μάλιστα λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ διὰ τοῦ νόμου τοῦ προηγουμένως ψηφισθέντος καὶ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν ἀπαγορεύεται ἡ περαιτέρω φυτεία σταφιδαμπέλων, ὅτι καὶ αἱ ἀνανεούμεναι σταφιδάμπελοι ἐκ παλαιότητος ὑπὸ ὅρους τινὰς δύνανται ν’ ἀνανεωθῶσιν, καὶ ὅτι ἐν τῇ διαρρεύσει τῶν ἐτῶν τῆς συμβάσεως ἡ παραγωγὴ πάντως θὰ ἐλαττωθῇ. Δὲν γνωρίζω ποῖαι μεταβολαὶ θὰ ἐπέλθωσιν εἴτε εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος εἴτε εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως· καὶ δυνάμεθα νὰ εὑρεθῶμεν τότε ἐνώπιον περιστάσεων ἀπροόπτων, ἃς αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως δὲν θὰ ἦναι ἐπαρκεῖς νὰ θεραπεύσωσιν. Ἐν τούτῳ δὲ, κατ’ ἐμὲ, ἔγκειται τὸ ἐπικίνδυνον τοῦ νὰ δεσμευθῶμεν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἀπαλλαγῶμεν ἀπὸ τῶν συντεθειμένων, εἰμὴ καταβάλλοντες ἀποζημιώσεις πρὸς τὴν Ἑταιρείαν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, συνοψίζων, πρῶτον ὅτι πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τῆς συμβάσεως ἡ πρώτη κατηγορία, ἡ περιλαμβάνουσα τὰς προνομιούχους ἐπαρχίας. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἐπιμείνωσι νὰ διατηρήσωσι τὴν κατηγορίαν ταύτην, τότε ζητῶ νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην καὶ ἡ ἐκλεκτὴ καὶ καλὴ ποιότης, ἡ γνωστὴ ὑπὸ τὸ ὄνομα ψιλόκλωνη (λεπτόκλωνη), τῆς Ζακύνθου. Ἐκτὸς δὲ τῆς διαγραφῆς τῆς κατηγορίας ταύτης, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῶσι καὶ αἱ ἐν τῇ συμβάσει ὁριζόμεναι τιμαί, ὡς εἶχεν ἀποφασισθῆ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Πλὴν τούτου, Κύριοι, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα, ἵνα παύσῃ ἡ κυβεία, ἡ ἐξασκουμένη διὰ τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως. Ἡ μονιμοποίησις τῆς παρακρατήσεως ἐγέννησε νέον εἶδος ἐμπορίου, καὶ ἐμπορίου αἰσχροκερδοῦς εἰς τοιοῦτον βαθμόν, ὥστε σήμερον εὑρισκόμεθα ἀπέναντι καταστάσεως, τὴν ὁποίαν ἀκριβὰ θὰ πληρώσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, — διότι ἡ ἀνάδοχος θὰ ἐξαγοράσῃ τὰ δελτία διὰ λογαριασμὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Εἶναι δὲ ἀνάγκη, πρὸς πληροφορίαν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, — διότι αὐτὴν κυρίως θὰ ἐνδιαφέρῃ τὸ μέλλον, — νὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλήν, πῶς τὸ ἐμπόριον τοῦτο ἀνεπτύχθη, τὸ ἐμπόριον δηλαδὴ τῶν δελτίων. Κατὰ τὸν νόμον περὶ συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ μονιμοποιήσεως τῆς παρακρατήσεως, τὰ δελτία ταῦτα ἐχρησίμευον, ἵνα κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος ἀποδεικνύωσιν, ὅτι τὸ ἀναλογοῦν εἰς τὴν παρακράτησιν ποσὸν σταφίδος ὑπάρχει κατατεθειμένον ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§181Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρὸ τοῦ νόμου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§182Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Καὶ πρὸ τοῦ νόμου βεβαίως. Πρὸς εὐκολίαν τῶν ἐξαγωγέων ὡρίσθη ἐν τῷ νόμῳ, καὶ τῷ πρώτῳ, τῷ καθιερώσαντι τὴν παρακράτησιν, καὶ τῷ νῦν ἰσχύοντι, ὅτι αἱ ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως ἐκδίδονται ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἀποταμιευτοῦ καὶ μεταβιβάζονται δι’ ὀπισθογραφήσεως. Ἀλλὰ μικρὸν κατὰ μικρὸν τὰ δελτία ἐγένοντο ἀντικείμενον ἐμπορίου. Καὶ τί ἀντικείμενον ἠδύναντο ν’ ἀποτελέσωσι; Τὰ δελτία ἀντιπροσωπεύουσι ποσὸν σταφιδοκάρπου κατατεθειμένον ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, σταφιδοκάρπου μόνον προορισμὸν ἔχοντος νὰ μένῃ ἐκεῖ, νὰ μὴ ἐπανέλθῃ εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ νὰ μεταποιηθῇ διὰ τῆς βιομηχανίας. Ἐν τούτοις τὰ δελτία ἔγειναν ἀντικείμενον συναλλαγῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἤρχισαν νὰ ἔχωσιν ἀξίαν καὶ διατίμησιν, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰς διαφόρους σταφιδικὰς ἀγορὰς, ἰδίως ἐν Πάτραις, βλέπετε μαζὺ μὲ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος καὶ τὴν τῶν δελτίων χωριστά. Εἰς τοῦτο δὲ πολὺ ὑπεβοήθησεν ἡ νομολογία· διότι ἡ νομολογία ἀνεγνώρισεν, ὅτι τὰ δελτία ταῦτα εἶναι πράσιμα, ὅτι εἶναι ἀντικείμενον συναλλαγῆς, διότι ἀντιπροσωπεύουσι καρπὸν ἐν ἀποθηκεύσει· καὶ ἐπεδίκασαν τὰ Δικαστήρια ἀποζημίωσιν εἰς τὸν ἀγοραστὴν δελτίων, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν τῷ παρεδόθη τὸ ἀντίτιμον τοῦ δελτίου, ὁ καρπὸς τουτέστιν, ὃν τὸ δελτίον ἀντιπροσωπεύει, χωρὶς νὰ σκεφθῶσιν, ὅτι ὁ καρπὸς ἐκεῖνος ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξέλθῃ τῶν ἀποθηκῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ νὰ γείνῃ ἀντικείμενον ἐμπορίας, διότι τὰ δελτία ἕνα καὶ μόνον προορισμὸν ἔχουσι, κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου νὰ ἀποδείξωσιν εἰς τὴν τελωνειακὴν ἀρχήν, ὅτι ἡ παρακράτησις κατεβλήθη ἢ ὁ φόρος ὁ εἰς εἶδος. Καὶ ἦλθε, Κύριοι, τὸ ζήτημα ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν ἐπανειλημμένως. Θὰ σᾶς ἀναγνώσω δὲ μίαν ἀπόφασιν πρόσφατον τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν, ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῆς ὁποίας πλέον τὸ ἐμπόριον τῶν δελτίων καὶ ἡ κυβεία κατέστη ἀχαλίνωτος. Ἰδοὺ πῶς τὸ Ἐφετεῖον Πατρῶν ἀπεφάνθη ἐν ἀποφάσει τινὶ τοῦ 1904 (ἀναγινώσκει): «Κανονίσας ὁ νόμος, ὅτι αἱ ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως σταφιδοκάρπου διὰ πληρωμὴν δασμοῦ ἐξαγωγῆς τοιούτου, ἤτοι τὰ λεγόμενα δελτία παρακρατήσεως εἶναι δεκτικὰ μεταβιβάσεως εἰς ἄλλον δι’ ὀπισθογραφήσεως, παρεδέχθη ὅτι ταῦτα εἶναι ἐμπορεύσιμα, καὶ ὡς τοιαῦτα ἔχοντα μεταβλητὴν ἀξίαν, ἀντιπροσωπεύοντα τὴν ἐν αὐτοῖς ἀναφερομένην ποσότητα σταφιδοκάρπου ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐναποταμιευθέντος...» (τουτέστι καρποῦ ἐναποταμιευθέντος διὰ νὰ μὴ ἐξέλθῃ πλέον εἰς τὴν ἐμπορίαν. Καὶ ἐν τούτοις τὸ Ἐφετεῖον παραδέχεται, ὅτι ὁ καρπὸς ἐκεῖνος εἶναι ἀντικείμενον ἐμπορίας!). «Ἔχοντα δὲ ταῦτα χρηματικὴν ἀξίαν, ὡς καὶ τὸ περὶ ἐκτελέσεως τοῦ παλαιοῦ νόμου ΒΤΘʹ Βασιλικὸν Διάταγμα τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1895 ἀνέφερεν, «ὅτι ταῦτα εἶναι ἰσάξια σταφιδοκάρπου», εἶναι πράσιμα καὶ μεταβιβάσιμα καὶ κατ’ ἄλλον δυνατὸν τρόπον, οἷον διὰ παραδόσεως, ἀφοῦ τοιοῦτό τι δὲν ἀπαγορεύεται ὑπὸ τοῦ νόμου, διότι καὶ ὁ ἁπλοῦς κάτοχος δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰ συμφώνως πρὸς τὸν σκοπὸν καὶ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἐξάγων ἄνευ ἄλλης τινὸς ὑποχρεώσεως δυνάμει αὐτῶν σταφιδόκαρπον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ παραδόσαντος καὶ εἰς τὴν διαταγὴν τοῦ ὁποίου εἶναι ταῦτα ἐκδεδομένα.» Διὰ τῆς νομολογίας ταύτης τὰ Δικαστήρια προδήλως ὑπερηκόντισαν τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου καὶ τὸν προορισμὸν τῶν δελτίων. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ σήμερον πρόνοια, ἵνα παταχθῇ κατακέφαλα ἡ κυβεία τῶν δελτίων.

§183Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὑπάρχουσι μεταγενέστεραι ἀποφάσεις.

§184Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἠξεύρω.

§185Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Τοῦ Ἐφετείου Πατρῶν.

§186Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Ἄρειος Πάγος δὲν ἀπεφάνθη;

§187Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν εὗρον ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐν πάσῃ περιπτώσει φρονῶ, ὅτι σήμερον ὑπάρχει κατάλληλος περίστασις, ἵνα παύσῃ ἡ κυβεία τῶν δελτίων διὰ νομοθετικῆς διατάξεως, καταχωριζομένης ἐν τῷ κυροῦντι τὴν σύμβασιν νόμῳ, τῆς ὁποίας τὸ κείμενον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις στέργῃ.

§188Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ.

§189Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Προτείνω λοιπὸν, ἵνα εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, ἐκεῖ ὅπου ἀναγράφονται τὰ παραχωρούμενα εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν δικαιώματα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης: «Εἰς τὴν συσταθησομένην Ἑταιρείαν ἐκχωροῦνται ὡς ἀποκλειστικὸν προνόμιον κλπ.», εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου τούτου — διότι ἐκεῖ εὗρον τὴν καταλληλοτέραν θέσιν — προστεθῇ (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἀποδείξεις ἀποταμιεύσεως τῆς εἰσφορᾶς εἰς εἶδος καὶ τοῦ εἰς εἶδος φόρου μεταβιβάζονται μόνον δι’ ὀπισθογραφήσεως καὶ ἵνα ἀποκλειστικῶς χρησιμεύσωσι πρὸς ὃν ὡρίσθησαν σκοπόν. Πᾶσα ἄλλη διάθεσις αὐτῶν ἀπαγορεύεται, καὶ ἐκ τῆς πράξεως ταύτης οὐδεμία παράγεται ἀγωγή.»

§190Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Δὲν θὰ περιορισθῇ τὸ κακὸν τοιουτοτρόπως, διότι δι’ ὀπισθογραφήσεως μεταβιβάζονται καὶ τώρα, καὶ μεταβιβάζονται πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὰ τελωνεῖα.

§191Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὰ Δικαστήρια παρεδέχθησαν, ὅτι καὶ δι’ ἁπλῆς παραδόσεως μεταβιβάζονται, διότι εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου μεταβιβάζονται.

§192Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν θεραπεύεται τὸ κακόν.

§193Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τέλος πάντων αὐτὴ εἶναι ἡ πρότασίς μου.

§194Α. ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Γίνεται συμφωνητικόν, καὶ λέγουσιν, ὅτι πωλεῖ ὁ δεῖνα σταφιδόκαρπον τόσον εἰς δελτία παρακρατήσεως, τὸν ὁποῖον ὁ πωλητὴς ἀναλαμβάνει ν’ ἀποθηκεύσῃ διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἀγοραστοῦ. Τοιουτοτρόπως γίνονται τὰ συμφωνητικά. Οἱ δικηγόροι τῶν Πατρῶν ἔκαμαν αὐτὸ τὸ συμφωνητικόν, καὶ πωλεῖ ὁ πωλητὴς σταφιδόκαρπον, τὸν ὁποῖον ἀναλαμβάνει ν’ ἀποθηκεύσῃ διὰ λογαριασμὸν τοῦ ἀγοραστοῦ.

§195Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Προσβάλλονται ὡς εἰκονικὰ αὐτά.

§196Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Ὁ μόνος τρόπος, κύριε Στεφάνου, διὰ νὰ ἐκλείψῃ αὐτὸ τὸ ἄτοπον, εἶναι ὁ ἑξῆς· νὰ ὑποχρεῶται ἑκάστη σταφιδικὴ περιφέρεια νὰ δίδῃ εἰς παρακράτημα ἐξ αὐτουσίου τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον παράγει. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐπιζήμιον διὰ τὰς προνομιούχους ἐπαρχίας.

§197ΜΕΣΣΗΝΕΖΗΣ. Ἐὰν ἐγίνετο δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, δὲν θὰ ἐφέρομεν ἀντίρρησιν. Ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα νομίζω ὅτι θὰ τὸ ἐπεδίωκον ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτελείωσε, Κύριοι, τὸ ζήτημα αὐτό.

§199Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς ἄλλην τάξιν ἰδεῶν, ἀλλὰ τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, τουτέστι τῆς Ἑπτανήσου. Γνωρίζετε ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἐν χρήσει χιλιολίτρου τοῦ ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ τοῦ ἑνετικοῦ, τὸ ὁποῖον ὡς βάσιν δέχεται ἡ σύμβασις. Τοῦτο καθιεροῦται ἐν τῷ νόμῳ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς καὶ τῶν ζῴων, τοῦτο θὰ εὕρητε εἰς τὰς διαφόρους σημειώσεις, αἵτινες προσαρτῶνται εἰς τὴν συλλογὴν τῶν νόμων τῶν ἀφορώντων τὴν σταφίδα. Ἡ διαφορὰ, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐκ Πάλλης συνάδελφος, συνίσταται εἰς 58 λίτρας, διότι ἡ ἰονικὴ λίτρα, ἥτις εἶναι ἡ ἀγγλικὴ λίτρα, εἶναι μικροτέρα τῆς ἑνετικῆς. Καθιερώθη τοῦτο καὶ ἰσχύει ἐν Ἑπτανήσῳ ἐπὶ ὁλόκληρον σχεδὸν αἰῶνα. Πᾶσαι αἱ συναλλαγαί, πᾶσαι αἱ ἀγοραὶ καὶ πωλήσεις γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ χιλιολίτρου τοῦ ἰονικοῦ· καὶ ὁ φόρος ἀκόμη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ χιλιολίτρου τούτου εἰσπράττεται, ἀλλ’ ἐκεῖ δὲν ἔχει σημασίαν, διότι ὁ φόρος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς ἀξίας, καὶ ἡ διαφορὰ τοῦ ζυγίου δὲν ἔχει ἐπιρροήν. Προκειμένου ὅμως ν’ ἀγορασθῇ σταφιδόκαρπος παραγωγῆς Ζακύνθου, Κεφαλληνίας, Λευκάδος καὶ Ἰθάκης, εἶναι συνηθισμένον νὰ πωλῆται κατὰ χιλιόλιτρον ἰονικόν. Κατὰ συνέπειαν, ὅταν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑταιρείας θὰ ζυγίζωσι τὸν σταφιδόκαρπον τὸν προσαγόμενον εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας, καὶ θὰ πληρώνωσι, θὰ ἀγοράζωσι 58 λίτρας περισσότερον. Καὶ ἐν τούτοις θὰ τὸν πληρώνωσιν εἰς τὴν τιμὴν τὴν ἀναγραφομένην ἐν τῇ συμβάσει. Φρονῶ ὅτι εἶναι ἄκρας δικαιοσύνης ἔργον, νὰ μὴ διαταραχθῶσι τὰ τῆς ἀγορᾶς ἐν Ἑπτανήσῳ· διότι συνήθεια, ὡς προεῖπον, μακρὰ καθιέρωσε τὸ σύστημα τοῦτο τοῦ βάρους, θὰ φέρῃ δὲ ἀνατροπήν, θὰ φέρῃ διατάραξιν ἐν ταῖς σχέσεσι τῆς ἀγορᾶς ἡ μεταβολὴ αὕτη τοῦ μετρικοῦ συστήματος. Καὶ ἔχομεν παραδείγματα, ὅτι εἰς πολλὰς ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ὅπου ἐκράτησαν Ἐνετοί, ἐξακολουθοῦσιν ἀκόμη νὰ ἦναι ἐν χρήσει αἱ λίτραι αἱ ἑνετικαί, ὅπως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βονίτσης καὶ Ξηρομέρου, ὅπως αἱ ὀκάδες εἰς τὰς Καλάμας, ὅπου ὅμως γίνεται ἡ ἀναγωγὴ εἰς λίτρας. Συμφέρον δ’ ἔχει ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, ἐρχομένη τὸ πρῶτον εἰς συναλλαγὰς πρὸς τοὺς ἐν Ἑπτανήσῳ παραγωγούς, νὰ μὴ καταστῇ πρὸς αὐτοὺς δυσμενής. Εἶχον σκοπόν, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινὰς καὶ ὡς πρὸς τὴν ἐπελθοῦσαν μεταβολὴν ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἐν Ἑπτανήσῳ ἢ μᾶλλον ἐν Ζακύνθῳ καὶ Κεφαλληνίᾳ καταβαλλομένους δημοτικοὺς φόρους, διότι ἡ προσθήκη ἡ γενομένη ἐν τῇ συμβάσει ἐγένετο τῇ εἰσηγήσει μου, καὶ τοῦτο πρὸς τὸ συμφέρον τῶν δήμων ἰδίως τῆς Ζακύνθου καὶ τῆς Κεφαλληνίας. Ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, τοῦ ἐκ Πάλλης Βουλευτοῦ, μὲ ἔπεισαν νὰ παραιτηθῶ τῶν παρατηρήσεων τούτων, καὶ ν’ ἀφήσω τὰ πράγματα ὡς ἔχουσιν ἐν τῇ κειμένῃ νομοθεσίᾳ. Φρονῶ ὡσαύτως, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ κυροῦντι αὐτὴν δὲν καθορίζονται ἐπαρκῶς καὶ λεπτομερῶς τὰ τῆς ἐξαγορᾶς τοῦ προνομίου, διότι τὸ σχετικὸν περὶ τούτου ἄρθρον εἶναι λίαν σύντομον (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 36. Παρελθούσης τῆς πρώτης δεκαετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς παρούσης συμβάσεως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἐξαγοράσῃ πάντα τὰ δικαιώματα καὶ προνόμια, τὰ κεχορηγημένα τῇ ἀναδόχῳ, καταβάλλουσα αὐτῇ, λόγῳ τιμήματος τῆς ἐξαγορᾶς, ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ γινόμενον τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἐτησίων καθαρῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας, πολλαπλασιαζομένου ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπολειπομένων μέχρι λήξεως τῆς εἰκοσαετίας ἐτῶν. Διὰ τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἐτησίων καθαρῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας λαμβάνεται ὡς βάσις ἡ τελευταία πρὸ τῆς ἐξαγορᾶς πενταετία, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἀφαιροῦνται τὸ πτωχότερον καὶ τὸ πλουσιώτερον εἰς κέρδη ἔτος, τὰ δὲ καθαρὰ κέρδη τῶν ἀπομενόντων τριῶν ἐτῶν, διαιρούμενα διὰ τοῦ 3, δίδουσι τὸν ὡς βάσιν τῆς ἐξαγορᾶς χρησιμεύοντα κατὰ τὰ ἀνωτέρω μέσον ὅρον ἐτησίων καθαρῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει τὸ τίμημα τῆς ἐξαγορᾶς δὲν δύναται νὰ ὑπερβαίνῃ ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ καταβεβλημένον μετοχικὸν τῆς Ἑταιρείας κεφάλαιον.» Ἡ παρατήρησις ἡ ἐμὴ ἀφορᾷ εἰς τὸν καθορισμὸν τῶν καθαρῶν κερδῶν, καὶ διὰ τοῦτο εἶχον προτείνει, ἵνα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ κυροῦντι τὴν σύμβασιν καθορισθῶσι τὰ περὶ τούτου. Τί ἐννοοῦνται καθαρὰ κέρδη; Τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας βεβαίως θὰ προέρχωνται ἐκ τῆς βιομηχανικῆς, οὕτως εἰπεῖν, ἐργασίας αὐτῆς, θὰ προέρχωνται ὅμως καὶ ἐκ τῆς τοποθετήσεως τοῦ κεφαλαίου τοῦ μετοχικοῦ, ἐὰν τοῦτο τοποθετηθῇ, — διότι τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον δὲν θὰ ἦναι ἀδιακόπως ἐν κινήσει. — Δὲν γνωρίζω, οὐδὲ δύναμαι νὰ κάμω ὑπολογισμούς, ὥς τινες τῶν προαγορευσάντων συναδέλφων ἠθέλησαν νὰ καθορίσωσι τὸ κυκλοφοροῦν κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας, τὸ λεγόμενον capital de roulement, ἀλλὰ πάντως τὰ 15,000,000 δὲν θὰ ἦναι ἐν διαρκεῖ κινήσει. Τὰ 5 ἑκατομμύρια τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης θεωροῦνται εἰς τὸν ἀέρα κρεμάμενα. Λοιπὸν μέρος κατ’ ἀνάγκην τῶν κεφαλαίων αὐτῆς ἡ Ἑταιρεία θὰ τοποθετῇ ἑκάστοτε εἴτε εἰς καταθέσεις εἴτε εἰς χρεώγραφα. Ὁ τόκος ἐκείνου τοῦ κεφαλαίου, τοῦ τοποθετημένου οὕτω, δύναται νὰ θεωρῆται ὡς κέρδος πρὸς διανομὴν εἰς τοὺς μετόχους, κατὰ τὸ σχετικὸν ἄρθρον τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἐξαγορᾶς ἡ Ἑταιρεία τὰ κεφάλαια αὐτῆς θ’ ἀποκομίσῃ βεβαίως. Εἶναι δίκαιον λοιπὸν, ἐρωτῶ, νὰ περιληφθῇ ὁ τόκος τοῦ κεφαλαίου τούτου μεταξὺ τῶν καθαρῶν κερδῶν, ὥστε ν’ ἀποτελέσῃ βάσιν ἀποζημιώσεως, καὶ νὰ καταβάλλωμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀποκομίζουσαν τὰ κεφάλαια αὐτῆς, ἅτινα ἀσφαλῶς θὰ φέρωσιν εἰς αὐτὴν ἕνα τόκον τοποθετούμενα, νὰ καταβάλλωμεν, λέγω, ἡμεῖς διπλοῦν τόκον ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου; — Ἐννοεῖται βιομηχανικὸν κέρδος, διότι ἡ Ἑταιρεία ὀρθῶς δύναται νὰ εἴπῃ: «Κύριοι, ἐὰν ἤθελον διανύσει ὅλον τὸν βίον μου, ὡς ὁρίζεται διὰ τῆς συμβάσεως, θὰ ἐπραγματοποίουν ταῦτα τὰ κέρδη κατὰ μέσον ὅρον, καὶ ἑπομένως δικαίωμα ἔχω νὰ μὲ ἀποζημιώσητε διὰ τὰ κέρδη ταῦτα». Ἀλλὰ δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι, ἂν ἔμενε καὶ διήνυεν ὅλον τὸν βίον, θ’ ἀπελάμβανε τόσους τόκους ἐκ τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα ἐν τούτοις ἀποκομίζει καὶ τὰ ὁποῖα ἤθελε τοποθετήσει ἐπωφελῶς ἀλλαχοῦ; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὡς καθαρὰ κέρδη πρέπει νὰ καθορίσωμεν μόνα τὰ τῆς βιομηχανικῆς αὐτῆς ἐργασίας. Πλὴν δὲ τούτου δὲν καθορίζεται εἰς τὸ ἄρθρον καὶ ἕτερον ζήτημα, ὅταν, κατὰ τὴν σύμβασιν, θὰ καταβάλλωμεν τὸ ἄθροισμα τῶν ἐτησίων κερδῶν τῶν ὑπολειπομένων ἐτῶν. Ταῦτα τὰ κέρδη, ἐὰν ἡ σύμβασις ἰσχύσῃ καὶ ἐξακολουθήσῃ, θὰ πραγματοποιῶνται ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος· καταβάλλοντες δ’ ἡμεῖς ταῦτα διὰ μιᾶς ἐκ τῶν προτέρων, καταβάλλομεν κεφάλαιον μέλλον νὰ γεννηθῇ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει φρονῶ ὅτι πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸν τόκον τῆς προεξοφλήσεως. Πλὴν δὲ τούτου δὲν καθορίζεται ἐν τῇ συμβάσει, τί γενήσονται αἱ ἐγκαταστάσεις. Ἀφοῦ ἡ Ἑταιρεία ἀποζημιοῦται, ἀποκομίζει τὰ κεφάλαιά της, αἱ ἐγκαταστάσεις αὑτῆς τί γενήσονται; Σημειώσατε δέ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῶν ἐγκαταστάσεων τῶν ἐκ τῆς σταφιδικῆς, οὕτως εἰπεῖν, συμβάσεως γενησομένων· πρόκειται περὶ ἐγκαταστάσεων γενησομένων ἐξ ἀφορμῆς τοῦ προνομίου τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν· ἐκεῖ τί γενήσεται;...

§200ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ τὸ προνόμιον αὐτὸ ἰσχύει διὰ τριάκοντα ἔτη!

§201Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Διότι δὲν εἶναι ὁ αὐτὸς χρόνος τῆς λήξεως καὶ διὰ τὸ ἓν προνόμιον καὶ διὰ τὰ ἄλλα· μετὰ δέκα ἔτη θὰ ὑπολείπωνται εἴκοσιν ἔτη διὰ τὸ προνόμιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, διὰ δὲ τὰ προνόμια τὰ ἄλλα, τοῦ σταφιδικοῦ μέρους τῆς συμβάσεως, θὰ ὑπολείπωνται δέκα ἔτη. Πῶς θὰ καθορισθῶσι τὰ τῆς ἀποζημιώσεως; Νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ καὶ ἐνταῦθα διάκρισις.

§202Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἵδρυσιν τῆς Ἑταιρείας τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι τὰ κέρδη αὐτῆς ὡς κέρδη τῆς Ἑταιρείας τῆς σταφιδικῆς.

§203Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι «ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἐξαγοράσῃ πάντα τὰ δικαιώματα καὶ προνόμια τὰ κεχορηγημένα τῇ ἀναδόχῳ, καταβάλλουσα αὐτῇ, λόγῳ τιμήματος τῆς ἐξαγορᾶς, ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ γινόμενον τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἐτησίων καθαρῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας, πολλαπλασιαζομένου ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπολειπομένων μέχρι λήξεως τῆς εἰκοσχετίας ἐτῶν.»

§204Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας καὶ τὸ προνόμιον αὐτῆς θὰ λήξῃ διὰ τῆς συστάσεως τῆς εἰδικῆς Ἑταιρείας τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, εἰς ἣν θὰ ἐκχωρήσῃ τὸ προνόμιον.

§205ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ συσταθῇ ἄλλη Ἑταιρεία.

§206Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀμφιβάλλω, ἂν ἔχει οὕτω.

§207Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ ἔχῃ οὕτω· διότι ἡ παραχώρησις τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ὡς γινώσκει κάλλιστα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου Βουλευτής, διεκρίθη ἀπὸ τὴν παραχώρησιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς σταφίδος, καὶ τὸ κεφάλαιον, περὶ τοῦ ὁποίου ὁμιλεῖ τὸ ἄρθρον περὶ ἐξαγορᾶς, εἶναι ἀναμφισβητήτως τὸ κεφάλαιον τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως, καὶ ὄχι τὸ κεφάλαιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, τὸ ὁποῖον θὰ καταρτισθῇ μόνον διὰ τοῦ καταστατικοῦ.

§208Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὥστε ἐκεῖνο δὲν θὰ ἦναι ἐξαγοράσιμον;

§209Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως.

§210Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸ εἶναι προνόμιον.

§211Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπίσης φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ὀφείλει νὰ γείνῃ πρόβλεψις ἐν τῇ συμβάσει, μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ προνομίου τῆς Ἑταιρείας τί γενήσεται ὡς πρὸς τὰς κτήσεις, ἃς ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔχῃ· διότι νομίζω ὅτι, ἐὰν αὗται δύνανται νὰ περιέλθωσιν εἰς τὸ Δημόσιον, ἂν ὑποθέσῃ τις ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔχῃ ἀποκτήσει διαφόρους κτήσεις, καὶ τὸ Δημόσιον ὀφείλει ν’ ἀναλάβῃ καὶ ταύτας, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ καθορισθῇ ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως, διότι πιθανὸν τότε ἡ Ἑταιρεία νὰ ἐγείρῃ ἀξιώσεις τοιαύτας, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὴ ἡ ἐξαγορά· ἢ ἂς καθορισθῇ, ἂν ἐν τῇ ἐξαγορᾷ τοῦ ἄρθρου 36 περιλαμβάνονται καὶ αἱ τυχὸν κτήσεις καὶ αἱ ἀποθῆκαι τῆς Ἑταιρείας. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ καταπονήσω περισσότερον τὴν Βουλήν, διότι ἀρκετὰ τὴν κατεπόνησα διὰ τῆς ἀγορεύσεώς μου. Ἔχω ἄλλως τε ὑπ’ ὄψει καὶ ὅτι ἀπόψε εἶναι ἡ τρίτη ἀνάγνωσις τοῦ νομοσχεδίου. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου, κύριοι Βουλευταί, ἐνέδειξα εἰς ὑμᾶς τοὺς λόγους, οἵτινες μὲ φέρουσιν εἰς δισταγμὸν ν’ ἀποδεχθῶ ἀνεπιφυλάκτως τὴν σύμβασιν, καὶ φρονῶ ὅτι οἱ λόγοι ἐκεῖνοι εἶναι ἐπαρκεῖς, ὅπως δικαιολογήσωσι τοὺς δισταγμούς μου. Εἶναι λυπηρόν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι καταστάσεως, ἥτις πάντως ἀπαιτεῖ μίαν λύσιν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, Κύριοι, θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως καὶ ἀρχόμενος τοῦ λόγου μου ἔλεγον, λύσιν προσωρινήν, λύσιν δυναμένην ἑκάστοτε νὰ ἔχῃ τὸ πλεονέκτημα τῆς μεταβολῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης λύεται ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, θαυμάζω καὶ ἐπαινῶ τὴν τόλμην τῆς Κυβερνήσεως, θαυμάζω καὶ ἐπαινῶ τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἐν ἀκραδάντῳ πεποιθήσει ἔρχεται καὶ ὑποστηρίζει τὴν σύμβασιν ταύτην· διότι μόνον δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δύνανται νὰ λυθῶσι μέτρα τοιαῦτα. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τὴν Κυβέρνησιν ἐν τῇ πεποιθήσει αὐτῆς ταύτῃ· δὲν δύναμαι νὰ παρακολουθήσω τὴν Κυβέρνησιν, διότι, ὅταν σκέπτωμαι ὅτι διὰ τῆς ψήφου μου θὰ καθιερώσω, θὰ μονιμοποιήσω καθεστὼς ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν, ἀποδυσπετῶ καὶ διστάζω. Ἀλλὰ θὰ μὲ ἐρωτήσητε: «Ἐὰν ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ψηφισθῇ, ποῖαι θὰ ἦναι αἱ συνέπειαι;» Ἐπίσης ἐδῶ ἠμπορεῖ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ κοινὸν ῥητόν: «ἐμπρὸς βαθὺ, καὶ ’πίσω ῥεῦμα». Διὰ τοῦτο καὶ δὲν τολμῶ νὰ ἀποκρούσω ἐντελῶς τὴν σύμβασιν, ἀλλὰ καὶ δὲν δύναμαι ν’ ἀναλάβω τὴν εὐθύνην τῆς λευκῆς ψήφου ὑπὲρ αὐτῆς, οὐδὲ τῆς μελαίνης, καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ λέγω ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ἐμμένω εἰς τὴν ψῆφον, ἣν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τῆς συμβάσεως ἔδωκα, τουτέστιν ἀρνοῦμαι ψῆφον.

§212Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ θέσις, ἣν κατέστησεν εἰς ἑαυτὸν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου, εἶναι εὔκολος καὶ ἀσφαλής· κατέδειξε τὰς ἀρετὰς τῆς συμβάσεως, κατέδειξε καὶ τὰ ἐλαττώματα αὐτῆς, κατέληξε δὲ μὲ τὸ κοινὸν λόγιον «ἐμπρὸς βαθὺ, καὶ ’πίσω ῥεῦμα»! Ὅτε δὲ ἔθηκε πρὸς ἑαυτὸν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ ἐρώτημα, εἰς τίνα ψῆφον θὰ καταλήξῃ, ἠρνήθη ψῆφον. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν εὑρίσκεται εἰς τὴν αὐτὴν θέσιν· ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ὤφειλε δὲ νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῆς ἐπὶ ἰδίᾳ εὐθύνῃ· ὑπέχει δὲ εὐθύνην καὶ ἀπέναντι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ καὶ ἀπέναντι ὁλοκλήρου τῆς χώρας, ἧς ἡ οἰκονομία ἐξήρτηται κατὰ πολὺ ἐκ τῆς εὐημερίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ὤφειλεν ἑπομένως ἡ Κυβέρνησις, ἀναλαμβάνουσα ὁλόκληρον τὴν εὐθύνην τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, νὰ προσπαθήσῃ κατὰ τὸ ἐφικτὸν νὰ καταστήσῃ ταύτην ὅσον τὸ δυνατὸν καλλιτέραν, ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ, ὅσον τὸ δυνατὸν ὠφελιμωτέραν ὑπὲρ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Καὶ φρονῶ ὅτι διὰ τῶν τελευταῖον ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἔφθασεν εἰς ἀσφαλῆ λιμένα. Φρονῶ ὅτι ἡ εὐθύνη αὐτῆς εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἦναι λίαν ἐλαφρὰ, καὶ ἀντὶ εὐθύνης δύναται νὰ προσδοκᾷ ἡ Κυβέρνησις ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως καὶ ἐκτελέσεως τῆς συμβάσεως τὴν ἀνακούφισιν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, δύναται νὰ προσδοκᾷ καὶ τὴν ἐξασφάλισιν τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην πάντων ἐκείνων, οἵτινες μέχρι τῆς χθὲς ἤγοντο μέχρι τοῦ νὰ ἀμφιβάλλωσι περὶ τῆς οἰκονομικῆς των ὑποστάσεως, τῆς οἰκονομικῆς των ὑπάρξεως. Οὕτω, Κύριοι, ἀντιλαμβάνομαι τὴν θέσιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ οὕτως ἀντιλαμβανόμενος αὐτὴν δὲν θεωρῶ ὅτι δύναται νὰ τῇ καταλογισθῇ γενναιότης, προελθούσῃ ἐνώπιόν σας καὶ ζητούσῃ, μετὰ μακρὰν, λελογισμένην καὶ λεπτομερῆ συζήτησιν, τὴν ψῆφον ὑμῶν ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ταύτης. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς, ἀφοῦ ἀνέλυσε μίαν πρὸς μίαν πάσας τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς συνήθους αὐτῷ εὐγλωττίας καὶ τῆς συνήθους πειστικότητος, κατέληξεν ἐξηγῶν ἡμῖν, ὅτι βλέπει ἐν τῇ συμβάσει καιριώτατον ἐλάττωμα, καιριωτάτην πλημμέλειαν, τὴν μονιμοποίησιν τῆς παρακρατήσεως, ἥτις μέχρι τοῦδε βεβαίως δὲν ἀπέδωκε τὰ ὠφελήματα ἐκεῖνα, εἰς ἃ ἀπέβλεψαν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἀρχικῶς μετὰ στενοχωρίας ἐψήφισαν αὐτήν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς, Κύριοι, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη καὶ κατὰ πρῶτον ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ἡ παρακράτησις, παρῆλθεν ὁλόκληρος δεκατριετία. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον φυτοζωεῖ ἡ σταφιδοπαραγωγὴ, ἀλλ’ οὐχ ἧττον δύναταί τις νὰ εἴπῃ ὅτι ὑπάρχει ἔτι σήμερον· δὲν ἠξεύρω δὲ, ἂν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε ληφθῆ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης τὸ τόσον κατακρινόμενον σήμερον μέτρον, δὲν θὰ εἴχομεν ὁλοκλήρους ἐπαρχίας πενομένας, ἀστέγους καὶ ἄνευ ὑποστάσεως οἰκονομικῆς. Διότι ἐγὼ ὑπολαμβάνω, Κύριοι, ὡς ἀποτελοῦσαν ὑπόστασιν οἰκονομικὴν, καὶ μικρὰν ἔστω, ἐλαχίστην ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν ἑνὸς ἑκάστου τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν. Καὶ αὐτὴ ἡ ἰδιοκτησία, ἡ βεβαρημένη διὰ τόσων βαρῶν, ἀποτελεῖ ὑπόστασιν οἰκονομικὴν καὶ ἀνακούφισιν δι’ αὐτὸν, δυνάμενον ν’ ἀποζῇ ἐργαζόμενος, καὶ νὰ προσδοκᾷ καλλιτέραν εἰς τὸ μέλλον τύχην. Ἀφαιρέσατε ἀπ’ αὐτοῦ τὴν ἐλπίδα ταύτην, καὶ θὰ τὸν ἔχητε ἀλήτην, πένητα, συρόμενον πλέον ἐν τῇ κοινωνίᾳ, θὰ τὸν ἀναδείξητε ἐγκληματίαν. Ἀποδίδων δὲ τοιαύτην σημασίαν εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τὴν οἰκονομικὴν τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ ν’ ἀποβλέπω μετὰ πάσης δυνατῆς προσοχῆς, ἀλλὰ καὶ ἐλπίδος, εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἔστω καὶ ἀτελοῦς ταύτης ἀποκαταστάσεως, καὶ μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ προσπαθήσω καὶ μεριμνήσω, καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἐξαρτᾶται ἐξ ἐμοῦ, ὅπως τὴν ἀποκατάστασιν ταύτην συντηρήσω ὑπὲρ τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ, καὶ, εἰ δυνατὸν, τὴν ἐνισχύσω. Εἶπον ὅτι ἐπὶ 13 ὅλα ἔτη...

§213Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἕνδεκα.

§214Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸ 1893, νομίζω, τὸ πρῶτον ἐτέθη τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως.

§215ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ 1895.

§216Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἔχει σημασίαν αὐτό.

§217Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχει ἀληθῶς σημασίαν, εἴτε ὑφίσταται ἀπὸ ἕνδεκα ἐτῶν, εἴτε ὑφίσταται ἀπὸ δεκατριῶν ἐτῶν. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ἐπὶ ἕνδεκα ἔτη ἢ ἐπὶ δεκατρία ἔτη ἡ σταφιδοπαραγωγὴ φυτοζωεῖ, διήλθομεν δὲ ὅλην αὐτὴν τὴν μακρὰν περίοδον, ἡμεῖς μὲν ἀσχάλλοντες διὰ τὰς διαρκεῖς διαμαρτυρίας τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐκεῖναι δὲ ἐπαιτοῦσαι τὴν συνδρομὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ οὐδεὶς, νομίζω, θ’ ἀμφισβητήσῃ, Κύριοι, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς μακρᾶς περιόδου τῶν ἕνδεκα ἐτῶν.

§218ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Βεβαίως.

§219Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μετὰ τὴν μακρὰν ἐκείνην καὶ ἀνιαρὰν περίοδον ἔπρεπεν ἐπὶ τέλους νὰ μεριμνήσωμεν, ὅπως ἐξέλθωμεν τῆς δυσχερείας, ἐν ᾗ εὑρισκόμεθα, ὀφείλω δὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ ἐπαινέσω τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν Βουλευτοῦ, εἰς ἣν ὀφείλεται ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις. Ποῖαι εἶναι αἱ ἀρεταὶ τῆς συμβάσεως ταύτης; Ἀληθῶς τὸ ἐλάττωμα αὐτῆς εἶναι, ὅτι μονιμοποιεῖ τὴν παρακράτησιν· ἀλλ’ εἴπατέ μοι, ἄν τις ἐξ ὑμῶν, ἔστω καὶ ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας κ. Μεντζελόπουλος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον ἀντιπαρακρατητικῶν, ἢ καὶ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης του καὶ συνάδελφος κ. Κροκιδᾶς, ἄν, λέγω, αὐτοὶ ἢ ἄλλως τις ἐξ ὑμῶν τολμᾷ νὰ ζητήσῃ σήμερον τὴν κατάργησιν τῆς παρακρατήσεως...

§220ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀποτόμως βεβαίως.

§221Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὐδεὶς, εἴτε ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης εἴτε ἐκτὸς αὐτῆς, ἔχει τὴν τόλμην ν’ ἀντιμετωπίσῃ τὰς συμφορὰς, ἃς ἤθελεν ἐπιφέρει ἡ κατάργησις τῆς παρακρατήσεως σήμερον, οὐδείς. Ἀλλὰ λέγουσιν «ὄχι ἀποτόμως, ὄχι ἀμέσως». Καὶ ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας Βουλευτής: «ἐφαρμόσατε ἓν μέτρον προσωρινὸν, ἐξακολουθήσατε δηλαδὴ αὐτὴν τὴν ἀνιαρὰν τακτικὴν, τὴν διαιωνίσασαν τὴν ἀπαισίαν κατάστασιν καὶ δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ἐξακολουθήσατέ την ἐπ’ ἄπειρον»! Διότι ἀπὸ τῆς σήμερον μέχρι τῆς αὔριον, ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1905 μέχρι τοῦ Ἰουλίου τοῦ 1906, οὐδὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν, καὶ τὸν Ἰούλιον τοῦ 1906 θὰ εὑρεθῶμεν ἀκριβῶς εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα σήμερον, τὸν Ἰούλιον τοῦ 1905, εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα τὸν Ἰούλιον τοῦ 1904, εἰς ἣν θέσιν εὑρισκόμεθα τὸν Ἰούλιον τοῦ 1903, καὶ οὕτω καθεξῆς· καὶ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐθεωροῦμεν προσωρινὸν, ὅτε ὑπὸ τὴν πίεσιν καὶ τὰς κραυγὰς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐψηφίσαμεν, αὐτὸ διῃωνίσθη καὶ θὰ διαιωνίζηται ἄνευ ἐλπίδος βελτιώσεως τῶν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις, τὰς δυστυχεῖς, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐλειτούργησε μέχρι σήμερον ἡ παρακράτησις. Διότι ποῖον εἶναι τὸ ἐλάττωμα τῆς παρακρατήσεως; ποῖον εἶναι τὸ ἐλάττωμα τοῦ μέτρου τούτου, εἰς ὃ ὀφείλεται ἡ ἀποτυχία του; ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνο, εἰς ὃ ἀπεβλέψαμεν καθ’ ἣν στιγμὴν ἐψηφίζομεν τὸ μέτρον τοῦτο· δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ὅλον ἐκεῖνο τὸ ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸ ὁποῖον ἐβάρυνε τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ τοῦτο ἀποτελεῖ τὴν ἀρετὴν τῆς συμβάσεως ταύτης, διότι γνωρίζετε ὅτι οὔτε μία λίτρα πέραν τῶν 250,000,000 θὰ ἐξέλθῃ τῶν ἀκτῶν τῆς Ἑλλάδος, τοῦτο δὲ ἀποτελεῖ τὴν σωτηρίαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τὴν ἐλπίδα τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τὴν σύμβασιν ταύτην. Μονιμοποιεῖται ἡ παρακράτησις, ἀλλὰ μονιμοποιεῖται ὑπὸ ὅρους, οἵτινες θὰ καταστήσωσι τὴν εὐημερίαν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου κατέκρινε τὴν διαίρεσιν τῶν τιμῶν εἰς τρεῖς τάξεις, καὶ δικαίως, διότι διὰ τῆς πρώτης τάξεως καθιστᾶται μία προνομία· — οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο. — Ἔχομεν τὴν τρίτην τάξιν καὶ κατωτέραν, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν ἀσφαλίζεται τιμὴ 115 δραχμῶν· ἔχομεν τὴν δευτέραν τάξιν, τὴν μεσαίαν, ὡς πρὸς τὴν ὁποίαν ἀσφαλίζεται τιμὴ 130 δραχμῶν, καὶ μετὰ ταῦτα ἔχομεν τὴν πρώτην τάξιν, ποιότητος πλέον ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς σταφιδοκάρπου ὡρισμένης παραγωγῆς, ὡρισμένων ἐπαρχιῶν, τῶν Πατρῶν, τῆς Αἰγιαλείας, τῆς Κορίνθου, τῆς Ναυπακτίας καὶ τῆς Δωρίδος, — αἱ δύο τελευταῖαι ἐπαρχίαι παράγουσιν ἐλάχιστα ποσά. — Καὶ ἐρωτᾷ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου δικαίως: «διατὶ εἰς τὴν προνομιακὴν ταύτην κλάσιν δὲν κατετάχθη καὶ ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Ζακύνθου;» — τὸν ὁποῖον ὀνομάζει οἰκοκυρίστικον ἢ δὲν ἠξεύρω πῶς.—Διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου δὲν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπεκτείνῃ τις ἐπ’ ἄπειρον τὴν πρώτην τάξιν. Δὲν ὑπάρχει ἐπαρχία μὴ ἔχουσα, κατὰ λόγον τῆς ἀξίας τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸν ὁποῖον παράγει, μὴ ἔχουσα ἐκλεκτῆς καὶ καλῆς ποιότητος σταφίδα, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ σταφὶς αὕτη νὰ τεθῇ εἰς ἴσην μοῖραν πρὸς τὴν καλὴν ποιότητα καὶ τὴν ἐκλεκτὴν ποιότητα τῆς σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν Πατρῶν, Αἰγιαλείας, Κορίνθου, Ναυπακτίας καὶ Δωρίδος. Ἂν περιελήφθη ἐν τῇ συμβάσει ἡ ἀνωτάτη αὕτη τάξις, τοῦτο ἐγένετο ἐναντίον τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως, ἀκριβῶς δὲ διότι διέβλεπεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι τοιαύτη τις πρώτη τάξις καθισταμένη ἤθελεν ἐγείρει ἀναποδράστως ἀντιζηλίας μεταξὺ τῶν ἐπαρχιῶν. Τὸ παράπονον δὲ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ζακύνθου εἶναι παράπονον οὐ μόνον τῶν συνεπαρχιωτῶν αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ πλείστων ἄλλων σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, εὑρέθημεν πρὸ τῆς ἑξῆς δυσχερείας. Καὶ ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ἐγὼ ἐθεωροῦμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐξασφαλισθῶσι τιμαὶ ὑπέρτεραι ἐκείνων, αἵτινες παρείχοντο διὰ τῆς προτάσεως τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, καὶ ἐζητήσαμεν δραχμὰς μὲν 127 διὰ τὴν κατωτάτην ποιότητα σταφίδος, δραχμὰς δὲ 147 διὰ τὴν ἀνωτάτην. Διεξήχθησαν μακραὶ καὶ ἐπίμονοι διαπραγματεύσεις, πάντες δὲ, ὅσοι μὲ γνωρίζετε, θὰ συμπεράνητε, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ κεφαλαιώδους διατάξεως, ἂν ἐπέμενα ἢ ὄχι. Καὶ κατῆλθον τῶν τιμῶν ἐκείνων· ἀφῆκα τὰς 127, δραχμὰς, ἀφῆκα τὰς 147, ἔφθασα καὶ εἰς τὰς 120, καὶ τελευταῖον ἠρκέσθην μόνον εἰς δραχμὰς 2 περιπλέον, πολεμῶν τὴν τρίτην ἢ τὴν πρώτην τάξιν. Ἀλλὰ, παρὰ τὰς προσπαθείας μου, ἃς, ὅσον μοὶ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐντείνω, ἐνέτεινα, μοὶ ἀπήντησαν «non possumus». Γνωρίζετε εἰς τίνα ἀρχὴν ἐστηρίχθησαν οἱ μετέχοντες εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ὅπως καθορίσωσι τὰς τιμὰς τῶν 115 καὶ 130 δραχμῶν; Ἂν καθώρισαν τοιαύτας τιμὰς, τὰς καθώρισαν ὄχι διότι θεωροῦσιν ὅτι αὗται εἶναι ἱκανοποιητικαί, ἀλλὰ διότι δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐνισχύσουν τὴν ἰδέαν παρὰ τοῖς παραγωγοῖς, ὅτι πρέπει ἀμέσως οὗτοι νὰ προσφεύγουν πρὸς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἵνα πωλῶσιν ἀμέσως πρὸς αὐτὴν τὸ ἐμπόρευμά των, τὴν παραγωγήν των, τὴν ἐσοδείαν των· ὡρίσθη δηλαδὴ κατώτατον ὅριον τιμῆς, τὸ ὁποῖον ἐξασφαλίζει ὑπὲρ τῶν παραγωγῶν ἐλάχιστον κέρδος, κατώτατον ὅριον, τὸ ὁποῖον καλύπτει τὴν δαπάνην τῆς παραγωγῆς, καλύπτει τοὺς τόκους τοῦ κεφαλαίου, καὶ ἀποδίδει ἐλάχιστον μόνον κέρδος εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγόν, εἰς τὸν κτηματίαν. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἰδέα, ἥτις ὑπηγόρευσεν εἰς τοὺς συμμετασχόντας τῆς ἐπιχειρήσεως τὸν καθορισμὸν τῶν τιμῶν, ἃς ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν. Καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ἀναχωρῶν ἐκ τοιαύτης ἀρχῆς, ἐπέμενεν εἰς τὰς τιμὰς τὰς ἀρχικῶς ὁρισθείσας, ἐγὼ δὲ, ἀποβλέπων εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς καταστάσεως τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐζήτουν τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν· μὴ δυνάμενος δὲ νὰ ἐπιτύχω τι πλέον, ἐζήτησα τελευταῖον καὶ τὰς δύο δραχμάς. Ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι, ἀφοῦ ἀνεχωροῦμεν ἀπὸ διαφόρους ἀρχὰς, δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ νὰ συναντηθῶμεν. Εὑρέθη ὅμως διέξοδος, ἡ κατάστρωσις καὶ τρίτης τάξεως, τῆς πρώτης τάξεως, ἥτις θὰ ἔχῃ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν ἀγοραίων τιμῶν, —καὶ εἰς τοῦτο παρακαλῶ νὰ προσέξητε.— Ἐγὼ ἐθεώρουν καὶ θεωρῶ ἀκόμη τὴν ἀναγραφὴν τῆς πρώτης τάξεως ὡς ἰδανικὴν καὶ μὴ ἔχουσαν πρακτικὸν σκοπὸν, διότι δὲν ὑπάρχει τις, ὅστις νὰ πιστεύῃ, ὅτι καὶ μία λίτρα σταφιδοκάρπου —καὶ τοῦτο λέγω πρὸς παρηγορίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ζακύνθου καὶ τῶν ἀντιπροσώπων ὅλων τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, αἵτινες ζηλοτυποῦσι κατὰ τῶν τεσσάρων ἢ πέντε προνομιούχων ἐπαρχιῶν, — ἐκλεκτῆς ἢ καλῆς ποιότητος τῶν Πατρῶν, τῆς Αἰγιαλείας, τῆς Κορίνθου, τῆς Ναυπακτίας καὶ τῆς Δωρίδος θέλει εἰσαχθῆ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Καὶ διατί; Διότι οὐδεὶς σκέπτεται ν’ ἀγοράσῃ σταφίδα πρὸς 145 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον πρὸς τὸν σκοπὸν οἰνοπνευματοποιήσεως. Σήμερον τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τὰ 97 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀποτεταμιευμένα ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, τὰ δίδομεν πρὸς 30 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, καὶ θέλετε νὰ σᾶς προσφέρουν 145 δραχμὰς πρὸς οἰνοπνευματοποίησιν; Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς ἀντέτασσον εἰς τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ὅτε προέτεινεν ὡς ἀντισήκωμα τῶν ζητουμένων τιμῶν διὰ τὰς δύο κατηγορίας τὴν τρίτην ἢ πρώτην τάξιν. «Εἰς τί, ἔλεγον, θὰ χρησιμεύσῃ αὐτὴ ἡ πρώτη τάξις; Δὲν ἔχει κανένα σκοπὸν ὁ καθορισμὸς τῆς τάξεως ταύτης, ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τις, ὅστις θὰ πωλήσῃ τοιοῦτον σταφιδόκαρπον εἰς τοιαύτην τιμὴν πρὸς τὸν σκοπὸν οἰνοπνευματοποιήσεως». Ἀλλά, Κύριοι, ἂν δὲν ἔχῃ ἄμεσον ἀποτέλεσμα ἡ δημιουργία τῆς τάξεως ταύτης ἐπὶ τὰς τιμὰς, ἔχει ἔμμεσον τοιοῦτον, διότι ἀσφαλίζουσα ὑπὲρ τῶν καλῶν ποιοτήτων τιμὴν ὑπερτέραν ἀνακουφίζει κατὰ τοσοῦτον τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Ἀλλ’ ὅταν ἡ κυρία ἀρετὴ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως ᾖναι αὐτή, ἣν πρὸ ὀλίγου ἐξέθηκα, ν’ ἀπορροφᾷ, ὡς ἀπορροφητικὴ ἀντλία, ὅλον τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον πιέζει τὴν κατανάλωσιν, ν’ ἀφίνῃ δὲ ἐκεῖνο μόνον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγκαῖον διὰ τὴν κατανάλωσιν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σκέπτησθε, ὅτι αἱ τιμαὶ, ἃς καθορίζει ἡ σύμβασις, εἶναι αἱ τιμαὶ, ἃς θὰ ἔχῃ εἰς τὸ μέλλον διὰ τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως ὁ σταφιδόκαρπος; Ἀσφαλίζονται δι’ αὐτῆς αἱ τιμαὶ, — καὶ ἰσχυρίζομαι τοῦτο ἐν πλήρει πεποιθήσει καὶ μὴ φοβούμενος ὅτι θὰ ἔλθουν τὰ γεγονότα νὰ μὲ διαψεύσωσιν, — ἀσφαλίζονται αἱ τιμαὶ, ἃς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίζουν οἱ παραγωγοὶ καλῆς ποιότητος σταφίδος, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ σταφιδοπαραγωγὴ περιωρίζετο εἰς 250,000,000 λίτρας. Μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ ἄρθρου 17 τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀνέλθῃ ἄνω ὡρισμένου ποσοῦ ἡ σταφιδοπαραγωγὴ, δύναται νὰ πωλῇ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν της εἴτε πρὸς δραχμὰς 160 εἴτε πρὸς δραχμὰς 200, κατὰ τὰς περιστάσεις. Δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν ὑπὲρ τὸ ὅριον τοῦτο. Ἀλλ’ αὐτὴ ἡ διάταξις, ὡς ἔσχον τὴν ἀφορμὴν νὰ ἐξηγήσω ἤδη ὑμῖν, εἶναι διάταξις, ἥτις ἐπεβάλλετο ἐκ τῶν διεθνῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, ἐπεβάλλετο ἐκ προνοίας καὶ ἐκ τοῦ φόβου, ἐκ τῶν κινδύνων, οὓς ἠδύνατο νὰ διατρέξῃ αὐτὴ ἡ ἑνιαία διαχείρισις, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἠθέλομεν ἔχει εἰς χεῖρας ἡμῶν αὐτὴν τὴν δικλεῖδα τῆς ἀσφαλείας. Πολλοί, Κύριοι, διετύπωσαν τροπολογίας καὶ ἐπικρίσεις. Φρονῶ ὅτι διὰ τῶν δηλώσεων τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἱκανοποιήθησαν αἱ πλεῖσται ἐξ αὐτῶν καὶ αἱ σπουδαιότεραι ἐξ αὐτῶν· φρονῶ ὅτι οὕτως ἡ σύμβασις καθίσταται ὄργανον, τὸ ὁποῖον δύναται ἀληθῶς νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν εὐημερίαν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, καὶ ἐν τῇ πεποιθήσει ὅτι πράττει τι ἡ Βουλὴ ὑπὲρ αὐτῶν, διὰ τὸ ὁποῖον εἰς τὸ ἑξῆς θὰ τὴν εὐγνωμονῶσιν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, συνιστῶ ὑμῖν τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως. (Εὖγε! εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῆς αἰθούσης).

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τριανταφυλλάκος ἔχει τὸν λόγον.

§223Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν ὁριστικῶς τὴν ἑσπέραν ταύτην σύμβασιν, ἧς ἐγὼ οὐδεμίαν κρίνω σπουδαιοτέραν ἀφ’ ὅτου παρακάθημαι ἐν τῇ Βουλῇ. Διὰ ταύτης, ὡς ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀρτίως κατελθὼν τὸ βῆμα τοῦτο, εἶπε, καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐπίσης, εἰσηγούμενος τὴν σύμβασιν, διεβεβαίωσε, τίθεται τέρμα εἰς τὴν ἀπὸ δωδεκαετίας μαστίζουσαν τὴν χώραν σταφιδικὴν κρίσιν, ἐξασφαλίζεται δὲ καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Καὶ ταῦτα εἶπε μετὰ τοσαύτης πεποιθήσεως, ὥστε εἰς ἐμέ, τὸν ἐναντιοφρονοῦντα, ὑπολείπεται μόνον νὰ εὐχηθῶ νὰ ἐπαληθεύσῃ. Τὸ εὔχομαι ἐξ ὅλης μου ψυχῆς, διότι τῳόντι ἡ θεραπεία τῆς τοιαύτης κρίσεως δὲν εἶναι θεραπεία τοπική, ὡς ἐσφαλμένως τινὲς νομίζουσιν· ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ εἶναι κρίσις γενική, ἥτις ἐπιδρᾷ ἐφ’ ὁλοκλήρου τῆς χώρας, ἐπιδρᾷ δέ, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη, καὶ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἡ κρίσις τοῦ πολυτιμοτέρου τῶν προϊόντων ἡμῶν νὰ περιορισθῇ εἰς τοπικὰ ὅρια, διότι σήμερον, ἕνεκα τῆς ἀναπτύξεως τῶν πολλαπλῶν σχέσεων καὶ τῆς προόδου τοῦ πολιτισμοῦ, δυσκόλως ὑπάρχει μόνον τοπικὴ κρίσις· ἐκ τῆς ἐπιπλοκῆς τῶν συμφερόντων αἱ τοπικαὶ κρίσεις τάχιστα γίνονται γενικαί. Ἀλλ’ ἐγώ, ὡς προεῖπον καὶ ὡς διὰ τῆς ψήφου μου ἀπέδειξα, ἔχω ἐναντίαν γνώμην. Νομίζω ὅτι οὐδὲν τῶν δεινῶν θὰ θεραπεύσῃ ἡ σύμβασις, τοὐναντίον πολλὰ θὰ ἐπιδεινώσῃ. Καὶ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην οὐχὶ σήμερον τὸ πρῶτον. Πάντοτε, ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς κρίσεως, ἔκρινα ὀλεθρίαν τὴν ἐπέμβασιν τῆς Πολιτείας εἰς τὸν κανονισμὸν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, καὶ διὰ τοῦ λόγου καὶ διὰ τῆς ψήφου μου κατεπολέμησα ἐπιμόνως τὰ εἰσαχθέντα ἐνταῦθα νομοθετήματα. Ἀκριβῶς δ’ ἕνεκα τούτου νομίζω ὑποχρέωσίν μου καὶ τώρα ν’ ἀγωνισθῶ ἄπελπιν ἀληθῶς ἀγῶνα. Ἐκ τῶν συναδέλφων οἱ ἀπὸ δεκαετίας παρακαθήμενοι ἐνταῦθα ἐνθυμεῖσθε ποῖοι ἀγῶνες διεξήχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἡ σταφιδικὴ κρίσις ἐξεδηλώθη τὸ πρῶτον ἐν ἔτει 1892, ἐγεννήθη δ’ ἐκ τῆς ἀποτόμου στερήσεως μιᾶς τῶν μεγαλειτέρων ἀγορῶν καταναλώσεως, τῆς ἀγορᾶς τῆς Γαλλίας. Διαρκούσης τῆς φυλλοξήρας ἐν Γαλλίᾳ, εἰσήγοντο ἐκεῖ πρὸς οἰνοποίησιν 130,000,000 ἕως 140,000,000 χιλιόλιτρα σταφίδος· ἀλλὰ τῆς νόσου ταύτης καταπολεμηθείσης ὑπό τε τῶν κτηματιῶν καὶ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀγορὰ αὕτη ἐκλείσθη εἰς τὸ ἡμέτερον προϊόν. Ἡ κρίσις λοιπὸν ἐπῆλθεν ὀξυτάτη, τῆς διαφορᾶς μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως καταστάσης ὑπερμέτρως μεγάλης. Ἐννοεῖται δ’ ὅτι τοιούτων ὀξυτάτων κρίσεων ἀποτέλεσμα εἶναι ἐμπορικὸς πανικὸς καὶ ἐξευτελισμὸς ἑπομένως τῶν τιμῶν. Πρὸς τοιαύτην ἀπότομον κρίσιν κατελήφθησαν ἀνέτοιμοι οἱ Πελοποννήσιοι, οἱ εἰθισμένοι εἰς τὰ μεγάλα κέρδη, δυστυχῶς δέ, δὲν κατώρθωσαν νὰ διατηρήσωσι τὴν πεφημισμένην ψυχραιμίαν αὑτῶν καὶ σύνεσιν. Ἡ κρίσις, καθ’ ἑαυτήν, ὡς προεῖπον, ἀσυνήθης, ἐνέσκηψεν εἰς τὴν ἡμετέραν χώραν ἀκριβῶς καθ’ ἣν στιγμὴν αὕτη διήρχετο ἑτέραν κρίσιν οἰκονομικήν, πολλῷ δεινοτέραν. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ 1892 ἐκηρύσσετο ἡ χρεωκοπία τοῦ Κράτους, ἕνεκα δὲ τῆς ἐπιπλοκῆς ταύτης ἡ σταφιδικὴ κρίσις ἀπέβη λίαν ἐπικίνδυνος, διότι ἡ χρεωκοπία τοῦ Κράτους κατέστρεψε τελείως τὴν δημοσίαν πίστιν, ἡ καταστροφὴ δὲ τῆς δημοσίας πίστεως συνεπάγεται κατὰ κανόνα τὸν κλονισμὸν τῆς πίστεως τῶν πιστωτικῶν ἱδρυμάτων καὶ τὸν κλονισμὸν ἀκόμη καὶ αὐτῆς τῆς προσωπικῆς πίστεως. Οὐδεμία ἑπομένως οἰκονομικὴ δύναμις ὑφίστατο ἀκμαία καὶ ἱκανὴ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν τῶν κινδυνευόντων σταφιδοκτημόνων· αἱ Τράπεζαι ἐπτοήθησαν, ἰδίως δὲ τὸ ἐθνικὸν ἡμῶν καθίδρυμα, καιριώτατα πληγὲν ἐκ τῆς συμφορᾶς, εἶχε σχεδὸν ἀναστείλει πάσας τὰς προεξοφλήσεις καὶ δάνεια εἰς τὰ τοιαῦτα μέρη· καὶ τότε, ὡς συνήθως συμβαίνει παρὰ τῷ ἐπικινδύνως νοσοῦντι, παρουσιάσθησαν πάντες οἱ δυνάμενοι νὰ προσφέρωσι τὰ φῶτα αὐτῶν πρὸς λύσιν τῆς κρίσεως. Ἀτυχῶς, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐπεκράτησαν οὐχὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔλεγον τὰ ὀρθά, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἵτινες, δὲν ἠξεύρω ἐκ τίνων συμφερόντων ἢ ἐκ πεποιθήσεως, — δὲν ἐννοῶ τοὺς ἐν τῇ Βουλῇ συζητοῦντας — ὑπεστήριξαν λύσιν οὐχὶ ἐπιστημονικήν, ἀλλ’ ἐντελῶς ἐμπειρικήν. Εἶπον οὗτοι: «διατὶ πάσχομεν; πάσχομεν διότι ἔχομεν ὑπερπαραγωγήν· ἑπομένως, — τὸ ἁπλούστατον τῶν πραγμάτων, — ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὸ πλεονάζον, ἡ κρίσις λύεται· θὰ ἐπιβάλωμεν τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων ἡμῶν, ὅταν τὰ πράγματα οὕτω ῥυθμισθῶσι, καὶ ἑπομένως οὐδεμία θὰ ὑπάρχῃ κρίσις»! Ἐνόμιζέ τις, Κύριοι, τὰς τοιαύτας συζητήσεις παρακολουθῶν, ὅτι πρόκειται περὶ ἀριθμητικῆς πράξεως, ὅτι πρόκειται περὶ ἀφαιρέσεως. Τοιαύτην εἶχον πεποίθησιν οἱ τοιαῦτα συμβουλεύοντες. Ἀλλ’ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε εἰσήχθη τὸ πρῶτον ἡ θεωρία αὕτη τῆς παρακρατήσεως, αἱ συζητήσεις ἐγένοντο μετὰ πάσης ἐλευθερίας λόγου, ὡς προσῆκεν εἰς τὸ ἀντικείμενον, περὶ τὸ ὁποῖον αἱ συζητήσεις ἐστρέφοντο, ἡ θεωρία δ’ ἐξῆλθε κατῃσχυμμένη δίς, διότι τότε οἱ εἰσαγαγόντες τὸν καινοφανῆ θεσμὸν δὲν εἶπον ὅτι θέτουσι τὸ ζήτημα ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Δὲν κατηγορῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ τότε τὴν αὐτὴν γνώμην εἶχε, καὶ τότε μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ νῦν κατηγόρησε τὸν Πρωθυπουργὸν τὸν τότε, τὸν ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτήν, ὅτι δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδέαν αὑτοῦ, καὶ νὰ θέσῃ ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἀλλὰ παρελθὼν ἐπὶ τὸ βῆμα ὁ ἀνὴρ ὁ ἐκ Μεσολογγίου εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν περίπου ταῦτα: «Πάντοτε μὲ διέκρινε τὸ θάρρος, καὶ πάντοτε τὰς συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔφερον εἰς τὴν Βουλήν, υἱοθέτησα καὶ ἔθεσα καὶ ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης· ἀλλὰ προκειμένου ν’ ἀποφασισθῇ περὶ μέτρου, τὸ ὁποῖον δὲν στηρίζεται εἰς τοὺς κοινοὺς κανόνας τοῦ δικαίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς ἐξαιρετικόν, δὲν ἔχω τὸ θάρρος τοῦτο, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις ἐλευθέρα, ἄνευ κομματικῆς ὑποχρεώσεως, ἐπιθυμῶ νὰ ἀκούσω τὴν γνώμην ὅλων, καὶ πρὸ πάντων τῶν ἐνδιαφερομένων, καὶ ἂν πεισθῶ ὅτι ἡ γνώμη ὑπὲρ τοῦ μέτρου τούτου, τὸ ὁποῖον κατὰ θεωρίαν καταδικάζεται, εἶναι γνώμη ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων, ἢ τοὐλάχιστον τοσαύτης πλειονοψηφίας, ὥστε οὐδεὶς νὰ γεννᾶται δισταγμός, ὅτι δὲν θὰ γεννήσῃ ἀγανάκτησιν ἡ ἀποτυχία αὐτοῦ, τότε καὶ μόνον εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῶ τοιοῦτο μέτρον.» Ὑπὸ τοιαύτην ἀμερόληπτον γνώμην τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ διεξήχθησαν αἱ συζητήσεις ἐνταῦθα, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ὑπῆρξεν, ὅτι δὶς εἰσαχθεῖσα ἡ θεωρία τῆς παρακρατάσεως ἐξῆλθε κατῃσχυμμένη· θὰ ἤμεθα δ’ εὐτυχεῖς, Κύριοι, ἂν δὲν ἐπεκράτει. Διότι, ποῖα ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐπικρατήσεως τῆς θεωρίας ταύτης; Ὑπὸ μὲν πολιτικὴν ἔποψιν ἦσαν τοιαῦτα, οἷα προελέγοντο κατὰ τὰς μακρὰς ἐκείνας συζητήσεις, ὅτι συνηθίσαμεν τὸν λαὸν εἰς συλλαλητήρια ἀπειλητικά, εἰς στάσεις, καὶ περιέστημεν εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε οἱ ἐνταῦθα βουλευόμενοι νὰ λεγώμεθα μὲν Βουλευταί, ἀλλὰ νὰ μὴ ἤμεθα πράγματι τοιοῦτοι οἱ περισσότεροι τῶν Βουλευτῶν, — ἀνεξαρτήτως τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ. — Πολλάκις πολλοὶ εἶπον κατ’ ἰδίαν καὶ εἰς ἐμὲ αὐτόν: «Εἴμεθα ὑπὲρ τῆς γνώμης, ὑπὲρ ἧς συνηγορεῖτε, ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ αὐτῆς διότι τοῦτο μᾶς ἐπιβάλλει ἡ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ λαϊκὴ ἐξέγερσις.» Αὐτὰ ἦσαν τ’ ἀποτελέσματα ὑπὸ ἔποψιν πολιτικήν· ἐξηκολούθησαν δ’ ἐπὶ ὁλόκληρον δεκαετίαν τοιαῦτα, ὥστε ἔπαυσε, δύναμαι εἰπεῖν, καθ’ ὅλην τὴν δεκαετίαν ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀσχολουμένη περὶ ἄλλα θέματα, σπουδαιότερα, καὶ ἠσχολεῖτο ἐπὶ δεκαετίαν ἀκριβῶς, ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀπειλῆς, ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ταῦτα, λέγω, ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν. Ἐὰν ταῦτα θεωρῆτε μηδαμινὰ καὶ μικρά, ἐγὼ πάλιν καὶ κατὰ τοῦτο διαφέρω τὴν γνώμην πρὸς ὑμᾶς. Ἐγὼ θεωρῶ τὴν πολιτικὴν κυρίως ζημίαν ἐκ τοῦ τρόπου, μεθ’ οὗ ἐπολιτεύθημεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὴν μεγαλειτέραν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν ὁποῖα ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα; Πάντες περιέμενον, Κύριοι, τὸν χρυσοῦν αἰῶνα μὲ τὴν ψήφισιν τῆς παρακρατήσεως, δὲν πιστεύω ὅμως νὰ ὑπάρξῃ τις σήμερον ἐνταῦθα, δυνάμενος νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς παρακρατήσεως ὑπῆρξαν τοιαῦτα, οἷα προσεδόκων οἱ μετὰ πόνου ἀγωνισάμενοι ἐνταῦθα, καὶ πρὸ πάντων δὲν δύναται νὰ εἴπῃ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε καὶ ὁ ἐνθερμότερος καὶ ἐπιστημονικώτερος ὑπερασπιστὴς τῆς θεωρίας τῆς παρακρατήσεως.

§224Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ὅμως ἡ παρακράτησις μᾶς ἔσωσε.

§225ΝΙΚ. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τ’ ἀποτελέσματα λοιπὸν Κύριοι, τὰ οἰκονομικὰ ὑπῆρξαν τοιαῦτα, ὥστε σήμερον παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος νὰ παρίσταται ὁλόκληρος ὁ σταφιδικὸς πληθυσμὸς περιμένων ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν νὰ ἀκούσῃ ὅτι ἐψηφίσθη ἡ σύμβασις, καὶ τοῦτο νὰ θεωρήσῃ ὡς σωτηρίαν ἑαυτοῦ. Καὶ ἂν λοιπὸν ἔχῃ τις τὸ θάρρος νὰ μὲ διαψεύσῃ, ὡς ἔπραξε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής, ἰσχυριζόμενος ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τῆς παρακρατήσεως ὑπῆρξαν οἷα προσεδοκῶντο, τὰ πράγματα τὸν διαψεύδουσι· διότι, ἂν ἦσαν τοιαῦτα, δὲν θὰ εὑρισκόμεθα ἐν μέσῳ Ἰουλίῳ πρὸ τοιούτων συζητήσεων. Καὶ ἀντί, Κύριοι, μετὰ τοιαῦτα ἀποτελέσματα νὰ σκεφθῶμεν ὅτι εἶναι πρέπον ν’ ἀκολουθήσωμεν ἐναντίαν πορείαν, ἀκολουθοῦμεν ἀκριβῶς τὴν ὁδὸν τοῦ παρελθόντος· καὶ ὄχι μόνον ἀκολουθοῦμεν αὐτήν, ἀλλὰ βλέπω καί τινας τῶν παλαιῶν συμμάχων καὶ παλαιῶν συναγωνιστῶν μου ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ μεταβαλόντας γνώμην, ἀκριβῶς νῦν, ὁπότε τ’ ἀποτελέσματα δεκαετοῦς τέλος πάντων πείρας ἔπρεπε νὰ πείσωσιν ἡμᾶς, τοὺς ἀντιπαρακρατητικούς, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν τὸ δίκαιον. Καὶ πῶς ἦτο δυνατόν, Κύριοι, νὰ ἐπιτύχῃ θεωρία, ἥτις, ἐνῷ ἐσκόπει ἀληθῶς τὴν προστασίαν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ ἐπέβαλεν ἐπ’ αὐτῶν βαρύτατα βάρη; Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τοιαύτην πρωτοφανῆ προστατευτικὴν θεωρίαν. Ἐγὼ, Κύριοι, γνωρίζω, ὅτι, ὅταν πρόκηται προϊόν τι νὰ προστατευθῇ, ἀνακουφίζεται ἀπὸ τῶν βαρῶν. Καὶ τί ἐπράξαμεν πρὸ ὀλίγου, ψηφίσαντες φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου; Διὰ τὸν λόγον, ὅτι θέλομεν νὰ προστατεύσωμεν τὴν σιτοπαραγωγὴν τῆς χώρας, ἐθέσαμεν φόρον προστατευτικὸν δύο λεπτῶν χρυσῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Βεβαίως αὐτὸς εἶναι φόρος προστατευτικός, διότι κατὰ τοσοῦτον τοὐλάχιστον ποσὸν προστατεύεται ἡ ἐγχώριος παραγωγή. Ἐγὼ εἶχον ἐναντίαν γνώμην, —ὄχι λόγῳ τῆς προστασίας, —καὶ κατεψήφισα· ἀλλ’ εἶναι προστατευτικὸς δασμός. Ἀλλὰ ποῦ ἠκούσθη, Κύριοι, νὰ προστατεύῃς προϊόν καὶ νὰ καθιστᾷς τὴν ἐμπορίαν αὐτοῦ δυσκολωτέραν; Διότι, ἂς ἐξετάσωμεν, ποῖα βάρη ἐθέσαμεν διαδοχικῶς ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος. Τὸ προϊόν τοῦτο, ὅτε ἡ κρίσις αὐτοῦ ἤρξατο, ἐβαρύνετο διὰ φόρου ἐξαγωγῆς, ὁ δὲ φόρος ἐξαγωγῆς ἦτο κατὰ χιλιόλιτρον εἰς μὲν τὸ παλαιὸν Βασίλειον δρ. 16,50 διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες παράγουσι κατωτέραν ποιότητα, δραχ. δὲ 19 διὰ τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες παράγουσι πολυτιμοτέραν, διὰ δὲ τὴν Ἑπτάνησον ἦτο 18 δρ. ἐπὶ τῆς ἀγοραίας ἀξίας. Μὲ τί βαρύνεται σήμερον τὸ προϊόν; Διὰ νὰ ἐξαχθῇ ὁ σταφιδόκαρπος ἡμῶν πρὸς ἐμπορίαν εἰς Ἀγγλίαν ἢ καὶ ἀλλαχοῦ, θὰ πληρώσῃ 15% μὲν λόγῳ φόρου εἰς εἶδος, καὶ 20% (20+15=35%) λόγῳ παρακρατήματος ἐπὶ τοῦ παραγομένου προϊόντος, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε· ἐὰν δὲ ψηφισθῇ καὶ ἡ σύμβασις, ἑπτὰ δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον λόγῳ ἀσφαλίστρων. Λάβωμεν, Κύριοι, ἓν χιλιόλιτρον, καὶ ἂς ὑπολογίσωμεν τὸ χιλιόλιτρον τοῦτο ὡς ἔχον τὴν κατωτέραν ἀξίαν, τὴν διὰ τῆς συμβάσεως καθιερουμένην, τῶν 115 δραχμῶν· ἑπομένως πληρώνει ἕκαστον χιλιόλιτρον 20% παρακράτημα, ἀξίας 23 δραχμῶν, 15% φόρον εἰς εἶδος, ἀξίας δραχ. 18, ἀσφάλιστρα δὲ δραχ. 7 κατὰ χιλιάδα λιτρῶν· ἐν ὅλῳ δραχμὰς 48. Ἐρωτῶ, Κύριοι, ὑμᾶς, ἐρωτῶ πάντα ἄνθρωπον, ὅστις καὶ ἄκρῳ δακτύλῳ ἐγεύσατο τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης: ὅταν ἓν προϊόν, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον δυστυχῶς μόνον εἰς ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν, — διότι οἱ Ἕλληνες δὲν τρώγουν σταφίδα οὐδ’ ἐλαχίστην, — βαρύνηται μὲ δραχ. 48 κατὰ χιλιόλιτρον, εἶναι ἡ θέσις αὐτοῦ εὐκολωτέρα ἢ δυσκολωτέρα; Ἐγὼ δὲν διστάζω νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι ἡ θέσις αὐτοῦ εἶναι ἀπελπιστική, διότι τὸ προϊόν ἡμῶν, μεταβαῖνον εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἶναι ἐκ τῶν προτέρων βεβαρημένον μὲ δραχμὰς 48, ὡς φορολογίαν, καὶ τοῦτο χάριν προστασίας!...

§226Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§227Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, διότι μαντεύω τί θέλετε νὰ μὲ ἐρωτήσητε. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πυλίας εἰς μακρὰς μετ’ ἐμοῦ συζητήσεις περὶ τοῦ ζητήματος τούτου — διότι πάντοτε εὑρισκόμεθα ἐν διαφωνίᾳ — μοὶ εἶπε: «Διατὶ κόπτεσαι κατὰ τῆς παρακρατήσεως; Ὁ λαὸς δὲν αἰσθάνεται αὐτὸν τὸν φόρον, δὲν τὸν πληρώνει αὐτός· τὸν ὑφίσταται ὁ ἔμπορος». Ἐγὼ τῷ ἀπήντησα: «Ἐὰν τοιαύτας ἰδέας ἔχῃς, φίλε, περὶ ἐπιπτώσεως τῶν φόρων, δὲν δύναμαι νὰ συζητήσω· διότι ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ὁ φόρος δὲν ἐπιβάλλεται ποτὲ εἰς τὸν ἔμπορον· θὰ ἐπιβληθῇ εἴτε εἰς τὸν καταναλωτὴν εἴτε εἰς τὸν παραγωγόν, θὰ ἐπιβληθῇ δὲ πάντοτε εἰς τὸν ἀσθενέστερον, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, καὶ ἐπειδὴ ἐν τῇ προκειμένῃ ὑποθέσει — κατ’ ἐμὲ — ἀσθενέστερος εἶναι ὁ Ἕλλην παραγωγός, θὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὸν Ἕλληνα παραγωγόν.»

§228Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε;

§229Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι· παρακαλῶ. Διότι, ἐὰν νομίζωμεν, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἰσχυρότεροι, — ἐπειδὴ αὐτὴ εἶναι ἡ αἰτία, αὐτὴ εἶναι ἡ πεπλανημένη θεωρία, ἥτις μᾶς ἄγει εἰς τὰ πεπλανημένα συμπεράσματα καὶ εἰς τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θρηνοῦμεν, — ἐὰν, ἐπαναλέγω, νομίζωμεν ὅτι εἴμεθα ἰσχυρότεροι ἐν τῷ ἀνταγωνισμῷ τούτῳ μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, εὑρισκόμεθα ἐν δεινῇ πλάνῃ· διότι ἡμεῖς εἴμεθα κάτοχοι προϊόντος οὐχὶ τῆς πρώτης ἀνάγκης, εἴμεθα ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν λίαν ἀσθενεῖς, στερούμεθα κεφαλαίων, στερούμεθα ἐμπορικῆς πίστεως, τῶν πάντων στερούμεθα. Καὶ φαντασθῆτε, Κύριοι, ὅτι οὕτω πως κατηρτισμένοι κατερχόμεθα πρὸς ἀνταγωνισμὸν πρὸς ποίους; πρὸς τὸ μεγαλεῖτερον ἔθνος τὸ ἐμπορικόν, πρὸς τοὺς Ἄγγλους, οἵτινες ἀφθονοῦσι κεφαλαίων, οἵτινες εἶναι λάτραι τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου, καὶ οἵτινες θεωροῦσι βεβαίως ὡς ὕβριν, ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες τῆς Πελοποννήσου μὲ τοὺς Βουλευτάς των ἐπὶ κεφαλῆς ἐνόμισαν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ τοὺς πιέσωσιν. Ἐὰν ἤμην Ἄγγλος ἔμπορος, οὕτω θὰ ἐσκεπτόμην. Καὶ ἀφοῦ, Κύριοι, ἡμεῖς ἐδῶ συνελάβομεν αὐτὴν τὴν λαμπρὰν ἰδέαν, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τεχνικῶν μέσων, διὰ νομοθετημάτων νὰ ὑψώσωμεν τὰς τιμὰς τῶν προϊόντων, καὶ νὰ τὰς ὑψώσωμεν εἰς βάρος ἐκείνων, οἵτινες, ὡς εἶπον, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν εἶναι ἡμῶν ὑπέρτεροι κατὰ πολιτισμὸν, κατὰ κεφάλαια, κατὰ φρόνημα, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἤθελον φέρει ἡσύχως καὶ ἀγογγύστως αὐτὴν τὴν ὕβριν, ἐὰν ἐζημιοῦντο; Ἀνέχονται νῦν μετὰ περιφρονήσεως καὶ ἀγγλικῆς ὑπερηφανείας τὰ γενόμενα, διότι ἀπέβησαν πρὸς θεραπείαν τῶν ἐμπορικῶν αὐτῶν συμφερόντων. Καὶ ἔλεγον, ὅτε τὸ πρῶτον συνεζητεῖτο ἡ παρακράτησις: «Ὅ,τι ἡμεῖς ἐδῶ πράττομεν — καὶ τὸ πράττομεν μὴ δυνάμενοι ἄλλως νὰ τὸ ἐπιτύχωμεν — διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς Πολιτείας ἐπὶ ζητημάτων ἐντελῶς ἰδιωτικῶν, διατὶ δὲν σκέπτεσθε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ πράξωσιν οἱ Ἄγγλοι ἔμποροι, 20 ἢ 30 ἐμπορευόμενοι τὸ εἶδος τοῦτο; Διατὶ δὲν σκέπτεσθε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συνεννοηθῶσιν οὗτοι καὶ εἴπωσιν: «Οἱ Κύριοι σκέπτονται νὰ ἐπιβάλωσιν εἰς ἡμᾶς ἀκριβότερον τὸ προϊόν των, ἐνῷ πάσχουσιν ὑπερπαραγωγήν· ἂς σκεφθῶμεν καὶ ἡμεῖς νὰ τὸ ἀγοράσωμεν εἰς εὐθηνοτέραν τιμήν»; Καὶ ἂν οὕτως ἐκεῖνοι σκεφθῶσι, τί πράττομεν ἡμεῖς διὰ τῶν νομοθετημάτων ἡμῶν; Πράττομεν τὸ ὀλεθριώτερον τῶν πραγμάτων. Διότι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν, ἐκεῖνοι νὰ πλανηθῶσιν εἰς τὰ ζητήματα τῆς ὑπερπαραγωγῆς ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, ἐρχόμεθα ἡμεῖς κατὰ πάντα Ἰούλιον — ὁμιλῶ περὶ τῶν νόμων τῶν κρατούντων μέχρι τοῦδε — καὶ καλοῦμεν ἐνταῦθα τὴν σταφιδοβουλὴν, — ὅπως τὴν ὠνόμασαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, — καὶ ἡ σταφιδοβουλὴ λελογισμένως ἀποφασίζει μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, πόσον ποσοστὸν παρακρατήματος θὰ γείνῃ· ἑπομένως δίδομεν λογαριασμὸν ἀκριβῆ τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου καὶ τοῦ πλεονάσματος! Εἶναι ὡς νὰ λέγωμεν: «Φωτισθῆτε, κύριοι ἔμποροι, περὶ τῆς καταστάσεώς μας, καὶ σκεφθῆτε νὰ ὠφεληθῆτε ἐκ τῆς τοιαύτης νομοθετικῆς, κατ’ ἐμὲ, — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ φράσις — ἀνοησίας»! Οὕτω δὲ καὶ ἐγένετο. Ποῖα δὲ ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τῆς παρακρατήσεως, οὕτω λειτουργησάσης; Ὑπῆρξαν τ’ ἀποτελέσματα τὰ προβλεφθέντα, ἡ καταστροφὴ ἡ τελεία τοῦ ἐμπορίου. Διότι ἦτο μὲν τὸ ἐμπόριον κατὰ τὸ πλεῖστον ἄθλιον, δὲν ἦσαν ὅμως ὅλοι οἱ ἔμποροι ἄξιοι τῆς γενικῆς κατακρίσεως· ὑπῆρχον καὶ ἔντιμοι ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι κατεστράφησαν μὲ ὁλοκλήρους περιουσίας, ἐμπορευόμενοι ἐντίμως τὸ εἶδος τοῦτο, ἦσαν καὶ ἄλλοι, οἵτινες διὰ τῆς τοκογλυφίας καὶ πάσης ἀνομίας ἐπλούτησαν. Ἀλλὰ ποῖον ὑπῆρξε τὸ ἀποτέλεσμα; Θλιβερώτατον. Κατεστράφησαν οἱ ἔντιμοι ἔμποροι, ἔμειναν δὲ πάντες οἱ τοκογλύφοι, καὶ ἂν κατεστράφησαν καί τινες τούτων, κατεστράφησαν διότι τὸ προϊόν ἐξηυτελίσθη, καὶ δὲν δύνανται νὰ εἰσπράξωσι τὰ τοκογλυφικά των δάνεια, ἀλλὰ δὲν κατεστράφησαν ἐκ τῆς ἐμπορίας. Ἀλλ’ οἱ ἔντιμοι ἔμποροι πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσωσιν ἐμπόριον μὲ ἀσφάλειαν, ἀφοῦ ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος — ἐὰν ἡ θεωρία τῆς παρακρατήσεως ἦτο ὀρθὴ — ἐξηρτᾶτο ἐκ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Διότι, ἐὰν ἦτο ὀρθὴ ἡ θεωρία τῆς παρακρατήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν, συνερχομένης τῆς σταφιδοβουλῆς, θ’ ἀπεφασίζετο τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς καὶ ἑπομένως τὸ ποσὸν τοῦ ἀφαιρετέου πλεονάσματος, ἐκ τῆς ὀρθῆς δὲ καὶ δικαίας ταύτης ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐξηρτᾶτο κατὰ τὴν θεωρίαν ἡ ἀκριβὴς ἀφαίρεσις τοῦ πλεονάσματος καὶ ἑπομένως ἡ ἐπιτυχία τῆς παρακρατήσεως, ἐρωτῶ: πρῶτον, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζωσιν οἱ Κύριοι οὗτοι τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας, εἰς χώραν, ὅπου ἡ στατιστικὴ εἶναι σχεδὸν ἄγνωστος; δεύτερον, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἔντιμος ἔμπορος, — ἀφοῦ μέχρι τῆς στιγμῆς τοῦ Ἰουλίου δὲν ἦτο δυνατὸν, — ἵνα προβῇ εἰς ἀγορὰν προϊόντος, — ἔμπορος, ἐννοῶ, εὐσυνείδητος, — ἀφοῦ δὲν γνωρίζει, ἂν ἡ Κυβέρνησις τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, μετὰ τὴν γνώμην τῆς σταφιδοβουλῆς, θ’ ἀπεφάσιζε ν’ ἀφαιρέσῃ 10 ἢ 20%, ὡς ἦτο ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως; Τὸ ἀποτέλεσμα λοιπὸν ὑπῆρξεν ἡ τελεία καταστροφὴ τοῦ ἐμπορίου, ἀποτέλεσμα δὲ τῆς καταστροφῆς τοῦ ἐμπορίου ὑπῆρξεν ἡ χειροτέρευσις ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως. Καὶ ὅτε, Κύριοι, ἐφθάσαμεν εἰς τοιαῦτα ἀποτελέσματα διὰ τῆς παρακρατήσεως, ἐρχόμεθα σήμερον νὰ πράξωμεν τί; νὰ μονιμοποιήσωμεν τὴν παρακράτησιν διὰ τῆς συμβάσεως ἐπὶ εἰκοσαετίαν ὅλην! Δὲν κατηγορῶ τὸν συλλαβόντα τὴν ἰδέαν· εἶναι μετὰ πολλῆς εὐφυίας εἰλημμένη, ἴσως δ’ εἴς τινα σημεῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι καὶ ὠφέλιμος· ἀλλ’ ἐγὼ, ὁ ὁποῖος νομίζω ὅτι ἡ σταφιδικὴ αὕτη σύμβασις οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ διαιώνισις τῆς κρίσεως καὶ ἐπηυξημένης παρακρατήσεως, — διότι 20% ἐκ τοῦ προϊόντος θὰ ἀφαιρῇ διηνεκῶς ἐπὶ εἰκοσαετίαν, λόγῳ παρακρατήσεως, πλὴν τοῦ φόρου εἰς εἶδος 15% καὶ τοῦ ἀσφαλίστρου δρ. 7 κατὰ χιλιόλιτρον, — ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἦμαι ἐναντίος εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἂς ἐξετάσωμεν τώρα ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν τὴν σύμβασιν. Τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅτι εἶμαι ἐναντίος κατ’ ἀρχὴν, διεδήλωσα· ἀλλ’ ἔχω καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐξετάσω τὴν σύμβασιν οὐχὶ ἐν ταῖς μακραῖς αὐτῆς λεπτομερείαις, ἀλλ’ εἰς κύριά τινα σημεῖα. Ὁ μηχανισμὸς τῆς συμβάσεως εἶναι εὐφυέστατος καὶ ἁπλούστατος δι’ ἐκεῖνον, ὅστις τὸ θέμα ἐμελέτησεν. Ὁ ὀργανισμὸς ὅλος στηρίζεται ἐπὶ τῶν ἄρθρων 6, 10 καὶ 17. Ἐξετάζω τὸ ἄρθρον 10, διότι ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου μοὶ δίδεται ἀφορμὴ εἰς κύριον θέμα παρατηρήσεων. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ κατατάσσονται μὲν αἱ σταφίδες εἰς τέσσαρας κατηγορίας (Αʹ δραχμὰς 145, Βʹ δραχ. 130, Γ, δραχ. 115, Δʹ δραχ. 100), ἀλλὰ πράγματι μόνον αἱ δύο τελευταῖαι ἐνδιαφέρουσι τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ματαίως δὲ ἠγωνίζετο πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς παραπανούμενος ὅτι ἠδικήθη ἡ ἀνθοβριθὴς Ζάκυνθος, μὴ καταταχθεῖσα ἐν τῇ πρώτῃ κατηγορίᾳ. Κυρίως, ὡς προεῖπον, ὑφίστανται δύο μόνον κατηγορίαι, ἡ τρίτη, τῶν δραχ. 115, καὶ ἡ τετάρτη, τῶν δραχ. 100 (αἱ χονδράδες), διότι τὴν τοιαύτην σταφίδα ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀγοράζῃ πάντοτε, εἶναι δὲ καὶ τὸ ὠφέλιμον μέρος τῆς συμβάσεως, διότι ἀληθῶς ἡ ἐμπορία τῆς σταφίδος θὰ γείνῃ καὶ ἐντιμοτέρα καὶ καθαρωτέρα, ἀφοῦ ὅλα αὐτὰ τὰ ἀπορρίμματα τῆς σταφίδος δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ ὦσιν ἐμπορεύματα, ὅταν εὑρίσκουν ἀξίαν 100 δραχμῶν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ παρὰ τῇ ἀναδόχῳ Ἑταιρείᾳ. Ἀλλ’ αἱ ἄλλαι κατηγορίαι, ἡ πρώτη δρ. 145, καὶ ἡ δευτέρα 130, εἶναι μόνον ὀνομαστικαὶ, καὶ οὐδεμίαν θὰ ἔχωσιν ἐφαρμογὴν ἢ πρακτικὴν χρησιμότητα. Διότι ἐκ τῶν κατηγοριῶν τούτων, κατὰ τὸ ἄρθρον 10, εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία νὰ ἀγοράζῃ μόνον ἀπὸ τῆς 15 Ἰουνίου μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου. Ὑποχρεωμένη εἶναι, ὡς προεῖπον, νὰ ἀγοράζῃ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον μόνον τὰς σταφίδας τῶν δρ. 100, τὰ χονδράδια. Εἶναι ἐπίσης ὑποχρεωμένη νὰ ἀγοράζῃ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, 1 Αὐγούστου μέχρι 1 Νοεμβρίου, πᾶσαν σταφίδα, ἀλλὰ μόνον πρὸς δραχμὰς 115. Αὐταὶ λοιπὸν εἶναι αἱ μόναι κατηγορίαι σταφίδος, ὧν ἡ ἀγορὰ ἐξασφαλίζεται ὑπὸ τῆς συμβάσεως, διότι ἐκεῖνος, ὅστις θὰ θελήσῃ μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου μόνον νὰ πωλήσῃ σταφίδα, ἀδιακρίτως ἂν αὕτη ἔχει τὴν εὐγένειαν τῆς καταγωγῆς τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ, θὰ τὴν πωλήσῃ πρὸς δραχμὰς 115 καὶ μόνον. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, Κύριοι, εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῆτε, ὅτι οἱ ἐκ τῶν σταφιδοκτημόνων τῆς Πελοποννήσου ἔχοντες τὰς καλλίστας ποιότητας θὰ περιμείνωσι τὸ τέλος Ἰουνίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους, διὰ νὰ προσέλθωσι καὶ λάβωσιν 145 δραχμάς; Εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσητε τοῦτο; Ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς οἱ ἔμποροι θὰ ἐξαγάγωσι τὰς καλὰς ποιότητας, διότι αὗται εἶναι καὶ αἱ μᾶλλον ζητούμεναι· θὰ τὰς ἐξαγάγωσι δ’ ἔτι μᾶλλον νῦν, διότι ἔχουσι τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὅλαι αἱ ποιότητες τοῦ χειροτέρου εἴδους εὑρίσκουσι κατανάλωσιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, διότι ὑπάρχει ἀνάδοχος Ἑταιρεία, ἥτις δι’ αὐτὰς καθιεροῖ προνόμιον· ὅλαι αἱ κακαὶ ποιότητες ἔχουσιν ἐξησφαλισμένην κατανάλωσιν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Ἄρα τί θὰ πράξωσιν οἱ ἔμποροι; Εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς θὰ ἐξαγάγωσι τὴν σταφίδα αὐτῶν. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, Κύριοι, διορῶ τὸν μέγιστον τῶν κινδύνων ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης· θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτὸν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου· διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ παρέστησεν ὡς μέγα αὐτοῦ κατόρθωμα, ὅτι ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑπεχώρησεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἐπικαταλλαγῆς, καὶ παρεδέχθη ὥστε αἱ ἐν τῇ συμβάσει ὁριζόμεναι τιμαὶ νὰ μένωσιν ἀμετάβλητοι, οὐδαμῶς λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν οὔτε τῆς ὑποτιμήσεως οὔτε τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ. Ἐὰν ἑπομένως τὸ συνάλλαγμα κατέλθῃ, ἐὰν φθάσῃ εἰς τὸ ἄρτιον, οἱ σταφιδοκτηματίαι ἔχουσι νὰ κερδίσωσιν, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καυχώμενος διότι θὰ λαμβάνωσι πάντοτε δραχ. 145, 130, 115, 100· ἀλλὰ τότε αἱ δραχμαί, τὰς ὁποίας θὰ λαμβάνωσι, θὰ ἦναι πολυτιμότεραι, διότι θ’ ἀντιπροσωπεύωσιν ἀνωτέραν ποσότητα χρυσοῦ. Καὶ τοῦτο ἐθεώρησεν ὡς μέγα αὐτοῦ κατόρθωμα. Δικαίως, κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν. Ἀλλ’ ἀτυχῶς καὶ εἰς τοῦτο διαφωνῶ. Διότι ἐγὼ ἔχω πολλοὺς φόβους, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ τοῦ νομίσματος νὰ φθάσωσι παρ’ ἡμῖν εἰς τὴν ἰσοτιμίαν τοῦ συναλλάγματος. Φοβοῦμαι ὅτι ἡ σημερινὴ ὑποτίμησις τοῦ συναλλάγματος δὲν στηρίζεται ἐπὶ διαρκῶν βελτιώσεων τῆς χώρας, ἐπὶ διαρκῶν πόρων, διότι, κατὰ τὴν ἰδικήν μου τουλάχιστον ἀντίληψιν, ἡ σημερινὴ εὐχάριστος κατάστασις τῆς ἐπικαταλλαγῆς ἔχει ὡς φανερὰν, φανερωτάτην αἰτίαν διὰ τοὺς παρακολουθοῦντας τὰ πράγματα τὴν ἄφθονον ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσροὴν χρυσοῦ κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἰσῆλθε κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη τὸ δάνειον τοῦ Λαρισαϊκοῦ Σιδηροδρόμου ἐκ 30,000,000, εἰσῆλθον τὰ κεφάλαια τῆς Banque d'Orient ἐκ 5,000,000· τί δὲ ἄλλο συνέβη; Ἠνοίχθησαν αἱ πύλαι τοῦ Χρηματιστηρίου τῶν Παρισίων, καὶ εὗρον τὰ κεφάλαια ἐκεῖνα συμφέρον ν’ ἀγοράσωσιν ἀξίας Ἑλληνικάς, καὶ ἐνέδυσαν τοιαύτας ἀξίας 20 ἕως 25 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ πλὴν τούτων, τὸ σπουδαιότερον, Κύριοι, ἀπὸ τετραετίας καὶ πλέον, ὡς γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, εἶναι, ὅτι οἱ μετανάσται πέμπουσιν ἑκατομμύρια λιρῶν στερλινῶν εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, καὶ τοσοῦτον ἄφθονος εἶναι ὁ χρυσός, ὥστε εἰς τὴν Μαντίνειαν, τὴν ὁποίαν ἀντιπροσωπεύω, κτήματα, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀξίαν 150 ἕως 200 δραχμῶν κατὰ στρέμμα, γαῖαι ἀσκεπεῖς, πωλοῦνται ἀντὶ 700 δραχμῶν, ἄλλαι δὲ γαῖαι πολυτιμότεραι, ἀξίας 500 δραχμῶν, πωλοῦνται 1500, ἄμπελοι δὲ κοιναὶ πωλοῦνται πρὸς δραχ. 800 κατὰ στρέμμα, διὰ τὴν ἀφθονίαν τῶν χρημάτων. Διότι οἱ μεταναστεύσαντες κατὰ τὸ πλεῖστον μετενάστευσαν μὲ τὴν πρόθεσιν τῆς παλιννοστήσεως, καὶ ὡς πρῶτον μέλημα αὐτῶν θεωροῦσιν οἱ πενέστεροι τὴν ἀπόκτησιν ἰδιοκτησίας ἐν τῇ πατρίδι των, σήμερον δ’ ἐν Τριπόλει δὲν ὑπάρχει εἷς ἀγρότης ὀφειλέτης εἰς ἀστόν, ὅπως ἔλεγον. Ὅλοι οἱ κεφαλαιοῦχοι τῆς Τριπόλεως συνέλεξαν τὰ χρήματά των. Ἐὰν λοιπὸν ὑπολογίσωμεν, ὅτι κατὰ τὴν τετραετίαν εἰσήχθησαν 100 ἑκατομμύρια χρυσᾶ φράγκα, ἢ 80 ἑκατομμύρια τοὐλάχιστον, βεβαίως δὲν θὰ ἤμεθα μακρὰν τῆς ἀληθείας. Ἰδοὺ λοιπὸν αἱ αἰτίαι τῆς ἀφθόνου εἰσαγωγῆς τοῦ χρυσοῦ εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, καὶ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι διαρκής. Διαρκὴς θὰ ἦτο, ἂν ἐστηρίζετο εἰς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας. Ἀλλ’ ἀντιστρόφως βλέπω κρίσιν σταφιδικὴν, κρίσιν τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν, κρίσιν τῶν ναυτιλλομένων, κρίσιν τῆς βιομηχανίας, ἕνεκα τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος, κρίσιν τῆς οἰνοφόρου χώρας. Καὶ ἐνῷ εὑρισκόμεθα πρὸ καθολικῆς κρίσεως τῶν προϊόντων ἡμῶν, παρουσιάζομεν τὸ ἔκτακτον φαινόμενον, ὅτι ἀφθονοῦμεν χρυσοῦ. Ἀλλὰ ποῖα θὰ ᾖναι τ’ ἀποτελέσματα τοιαύτης καταστάσεως; Εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα νὰ ὦσι διαρκῆ; Δυστυχῶς ὄχι. Οἱ ἀγοράσαντες ἡμετέρας ἀξίας ἐν Παρισίοις ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνωσι τὰ τοκομερίδιά των, τὰ μερίσματά των· οἱ μεταναστεύσαντες εἰς Ἀμερικὴν, ἄλλοι μὲν ἐπανέρχονται, ἄλλοι δὲ δὲν στέλλουσι πλέον χρήματα, διότι ἠγόρασαν τὰ κτήματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον. Διότι στενὸς ὁ χῶρος ὁ ἐν Πελοποννήσῳ, παρακολουθοῦσι δὲ τὴν ἐπικαταλλαγὴν τῆς χώρας, καὶ γνωρίζουσιν ὅτι δὲν συμφέρει εἰς αὐτοὺς νὰ στέλλωσι τὰ χρήματά των μὲ ἐπικαταλλαγὴν 1,20–1,19. Κρατοῦσι σήμερον εἰς τὰ θυλάκιά των οἱ χωρικοὶ τῆς Μαντινείας συναλλάγματα, περιμένοντες νὰ ὑψωθῇ τὸ συνάλλαγμα, καὶ ἔγειναν οἱ ἀγρόται τῆς Μαντινείας χρηματισταὶ τελειότεροι τοῦ κυρίου Πεσμαζόγλου! (ἱλαρότης). Τὸ Λαρισαϊκὸν δάνειον θὰ ἐξαντληθῇ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου. Τί θ’ ἀπομείνῃ; Ἡ ἀντίστοιχος ὑποχρέωσις, ὅτι θὰ ἐξάγωμεν πρὸς ὑπηρεσίαν δανείων, καὶ ἐξάγομεν ἤδη ὡρισμένην ποσότητα χρυσοῦ. Λοιπὸν θὰ ἔλθωσιν ἀντίστροφα τὰ πράγματα. Ἐὰν δὲ κινδυνεύωμεν νὰ ἴδωμεν ἀντίθετα τὰ τοῦ νομίσματος, δὲν εἶναι πρέπον νὰ προνοήσωμεν, ὥστε αἱ τιμαὶ ἐν τῇ συμβάσει νὰ καθορισθῶσιν εἰς χρυσὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς σημερινῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, οὕτως ὥστε αἱ τιμαὶ τοῦ ἄρθρου 10 νὰ ἔχωσιν οὕτω: Αʹ κατηγορίας φρ. χρ. 120.85, Βʹ κατηγορίας φρ. χρ. 108.35, Γʹ κατηγορίας φρ. χρ. 95.85, Δʹ κατηγορίας φρ. χρ. 83,35, τῆς Ἑταιρείας ἐχούσης τὴν ἐπιλογὴν νὰ καταβάλλῃ ἢ εἰς χρυσὸν, ἢ τὸ ἰσότιμον εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, κατὰ τὴν τρέχουσαν ἀξίαν; Τοιουτοτρόπως ἡ μὲν Ἑταιρεία, ἐὰν ἡ ἐπικαταλλαγὴ τραπῇ πρὸς τὰ κάτω, ἔχει νὰ ὠφεληθῇ, ἐὰν δὲ ὑψωθῇ ἡ συναλλαγματικὴ διαφορά, οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ, ἀφοῦ αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος κανονίζονται εἰς χρυσόν. Ἐὰν ὅμως τὰ πράγματα μείνωσιν ὡς νῦν διατυποῦνται ἐν τῇ συμβάσει, διορῶ ἐν τῇ νομισματικῇ διαφορᾷ μέγαν κίνδυνον ἐκ τῆς συμβάσεως. Τὰ τοῦ περιεχομένου τῆς συμβάσεως, ἣν μακροχρόνιον καθιεροῦμεν, πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐξετασθῶσιν ἀνεξαρτήτως τῶν προσώπων. Τὰ πρόσωπα θνήσκουσι, παραιτοῦνται ἢ ἀντικαθίστανται, ὁ θεσμὸς ὅμως θὰ μείνῃ καὶ θὰ λειτουργήσῃ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ κυρίου Πεσμαζόγλου νὰ κρίνω προσωπικῶς, μὲ συνδέει πρὸς τὸν συνάδελφον τόση στενὴ προσωπικὴ φιλία, καὶ τὸν ἐκτιμῶ διὰ τὰ φιλοπάτριδα καὶ γενναῖα ἐν πᾶσιν αἰσθήματα, τιμῶ αὐτὸν τόσον βαθέως, ὥστε θὰ εἶχον ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην· ἀλλ’ ἀτυχῶς νομοθετοῦντες εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀποβλέπωμεν ὄχι εἰς τὰ πρόσωπα, ἅτινα θὰ ἐφαρμόσωσι τὸ νομοθέτημα, ἀλλ’ εἰς τὸ περιεχόμενον τῶν διατάξεων, ἃς θεσπίζομεν. Ἐὰν λοιπὸν τὰ τῶν τιμῶν μείνωσιν ὡς ἔχουσιν ἐν τῇ συμβάσει, τί θὰ συμβῇ; Τὴν πρώτην στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἴδωσιν οἱ διευθύνοντες τὰ τῆς ἐπιχειρήσεως, ὅτι ἐκ τῆς ὑπερπαραγωγῆς κινδυνεύει ἡ Ἑταιρεία, θὰ στραφῶσι πρὸς τὸ συνάλλαγμα· ἐὰν δ’ ἔχωσιν εἰς χεῖράς των τὴν Τράπεζαν τῶν Ἀθηνῶν, ἐὰν ἔχωσι τὰ κεφάλαια ὅλα τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἐὰν ἔχωσι τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Ἑταιρεία θὰ ἔλθῃ εἰς τελείαν συνάφειαν πρὸς τὸν ἐμπορικὸν κόσμον, ἑπομένως θὰ ἦναι ἐκ τῶν μεγαλειτέρων πιστωτικῶν ἱδρυμάτων, θὰ γείνωσι κύριοι τοῦ συναλλάγματος· διότι καὶ σήμερον ἡ Τράπεζα τῶν Ἀθηνῶν ἀνέπτυξε τοσαύτην ἱκανότητα εἰς τὸ θέμα τοῦτο, ὥστε, δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς τιμὴν τοῦ διευθυντοῦ αὐτῆς, ἐπεσκίασε τὴν Ἐθνικὴν καὶ τὰς ἄλλας Τραπέζας εἰς τὴν δραστηριότητα. Ἐὰν λοιπὸν γείνωσι κύριοι τοῦ συναλλάγματος, τί θὰ συμβῇ; Δὲν ἔχουσι, διὰ ν’ ἀπαλλαγῶσι τῶν ζημιῶν, — οὐχὶ διὰ νὰ βλάψωσι, — νὰ πράξωσι τίποτε ἄλλο παρὰ κατὰ τοὺς μῆνας, καθ’ οὓς εἶναι ὑποχρεωμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀγοράσῃ σταφιδόκαρπον, νὰ ὑψώσωσι τὸ συνάλλαγμα. Ἐὰν ὑψωθῇ τὸ συνάλλαγμα εἰς 1,50, σᾶς παρακαλῶ πολὺ, εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσῃ τις, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ κόκκος σταφίδος ἐκ τῶν ποιοτήτων αʹ καὶ βʹ κατηγορίας, καὶ ἴσως καὶ γʹ, ἐντὸς τῆς χώρας; Ἅπας ὁ σταφιδόκαρπος θὰ ἐξαχθῇ μετὰ σπουδῆς, δρομαίως, διὰ νὰ εὕρῃ τὴν αὐτὴν μὲν τιμὴν ἐν Ἀγγλίᾳ εἰς χρυσὸν, ἀλλὰ νὰ κερδίσῃ τὴν διαφορὰν τῆς ἐπικαταλλαγῆς ἐν τῷ τόπῳ. Καὶ ἂν ἐξαχθῇ, δύναται νὰ ἐπανέλθῃ; Ἐὰν ἐξαχθῇ ὁ σταφιδόκαρπος διὰ Λονδίνον καὶ βαρυνθῇ πλὴν τῶν 48 δραχμῶν, μὲ τὰς ὁποίας βαρύνεται τὸ προϊὸν, λόγῳ προστασίας καὶ ἕνεκα τῶν φόρων, ἀκόμη καὶ μὲ 16 δραχμὰς, ὅσαι εἶναι κατὰ μέσον ὅρον αἱ δαπάναι τῆς μεταφορᾶς ἀπὸ τοῦ Βασιλείου τοῦ Ἑλληνικοῦ εἰς Ἀγγλίαν, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τούτῳ ἐπέλθῃ ἀνατροπὴ τῶν ὅρων τῆς ἐπικαταλλαγῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, ὅτι ἡ σταφὶς, ἥτις εἶναι βεβαρημένη μὲ δραχ. 48+16, ἤτοι 64 δραχμὰς, καὶ θὰ βαρυνθῇ μὲ ἄλλας 16, διὰ νὰ γείνῃ τὸ ὅλον της βάρος 80 δραχμαὶ, θὰ ζητήσῃ νὰ πωληθῇ ἐνταῦθα εἰς τοὺς ἀναδόχους ἐπὶ ταῖς ὡρισμέναις τιμαῖς; Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι τὰ πράγματα, ἀκριβῶς εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνα, ἐπικίνδυνα ὄχι μόνον διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ τοὺς σταφιδεμπόρους, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς χώρας καὶ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ· διότι, ἐὰν ἡ ἀντίληψις ἡ ἐμὴ ἦναι ὀρθὴ, ὅτι ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἔχει πολλαπλᾶ συμφέροντα ἐν τῇ ὑψώσει τοῦ συναλλάγματος, διότι διὰ τῆς ὑψώσεως τοῦ χρυσοῦ θὰ ἐνθαρρυνθῇ ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος, καὶ θὰ δυνηθῇ καὶ τὸ οἰνόπνευμά της τὸ ἐξαγωγικὸν νὰ καταναλώσῃ ἐπωφελέστερον, τότε δημιουργοῦμεν ἕνα ἰσχυρὸν οἰκονομικὸν παράγοντα ἐν τῇ χώρᾳ, ἐχθρὸν πρὸς τὰ ἀληθῆ τοῦ τόπου συμφέροντα, ἐὰν συμφέροντα τοῦ τόπου θεωρῶνται ἡ νομισματικὴ ἐξυγίασις αὐτοῦ καὶ ἡ ἐν τῷ μέλλοντι ἀπαλλαγὴ αὐτοῦ ἀπὸ πάσης νομισματικῆς διαφορᾶς, ἀπ’ αὐτῆς τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας· θέτομεν δ’ ἐν ἀμφιβολίᾳ αὐτὸν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, διότι ἡ ὕψωσις τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς φέρει οὐσιώδεις, κατὰ ἑκατομμύρια, διαφορὰς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Καὶ μόνον ἐκ τούτου τοῦ λόγου θὰ ἤμην ἐναντίος τῆς συμβάσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Πεσμαζόγλου νὰ ὁρίσῃ τὰς τιμὰς εἰς χρυσὸν, ὡς προεῖπον.

§230ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἔχετε ἤδη τὸν λόγον του.

§231Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸν εὐχαριστῶ. Ἡ Κυβέρνησις δυνατὸν νὰ μὴ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου.

§232Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δίδει, λέγει, καὶ ἀνταλλάγματα.

§233Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δυστυχῶς διαφωνῶ καὶ πρὸς ὑμᾶς. Φαίνεται ὅτι εἶμαι πολὺ ἰδιότροπος. Τὰ τῶν ἄρθρων 10 καὶ 17 ἠρευνήθησαν ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων, ὥστε οὐδὲν ἐπ’ αὐτῶν θὰ προσθέσω. Μεταβαίνω νῦν εἰς ἐξέτασιν ἑτέρου θέματος μεγάλης ὡσαύτως σπουδαιότητος, ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ ἄρθρου 36 τῆς συμβάσεως, δι’ οὗ καθιεροῦται ὑπέρ τοῦ Κράτους μετὰ δεκαετίαν δικαίωμα ἐξαγορᾶς. Νομίζω ὅτι ὁ χρόνος, μεθ’ ὁλόκληρον δεκαετίαν, ὡρίσθη λίαν μακρός. Ἐπεθύμουν, ἂν ἦτο δυνατὸν, ὁ χρόνος τῆς ἐξαγορᾶς νὰ τεθῇ μετὰ παρέλευσιν τριετίας ἢ τὸ πολὺ πενταετίας, διότι, ἐὰν παρέλθῃ ὁλόκληρος δεκαετία, ἴσως δὲν θὰ παρασταθῇ ἀνάγκη ἐξαγορᾶς. Ἐντὸς δεκαετίας, ἐὰν μὲν ἡ σύμβασις ἀποβῇ λαμπρὰ, πάντες θὰ ἤμεθα εὐχαριστημένοι, ἐὰν ὅμως ἀποβῇ ὀλεθρία, αἱ δυσαρέσκειαι τοῦ πλήθους θ’ ἀρχίσωσιν εὐθὺς ἀπὸ τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Ἐπειδὴ δὲ, κατ’ ἐμὲ, ὡς συνηθίσαμεν τὸν λαὸν νὰ ἐπιβάλλῃ διὰ θορύβων καὶ ἀπειλῶν τὴν γνώμην αὐτοῦ, θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ κινδύνων, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπαληθεύσωσιν οἱ ἀπαισιόδοξοι, καλὸν θὰ ᾖναι, χάριν τῆς ἀσφαλείας τῆς χώρας, νὰ ᾖναι δυνατὸν, εἰς πᾶσαν στιγμὴν, ἐντὸς τῆς πρώτης πενταετίας,—ἐννοεῖται ἐπὶ ἀποζημιώσει, δικαιοτάτῃ, ἴσως καὶ ἀφθονωτάτῃ, ἐκ τῶν προτέρων κανονιζομένῃ,—νὰ δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀποτρέπῃ τοὺς κινδύνους τούτους, καταβάλλουσα τὸ τίμημα τῆς ἐξαγορᾶς ἀμέσως. Ὅτε συνεζητεῖτο, Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως ἐνταῦθα, ὑπέδειξα καὶ τότε ὅλους τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα, διότι νῦν εἶναι πλέον φανερώτατοι. Εἶπον τότε, ὅτι κακὸν προηγούμενον καθιεροῦμεν, ἐπεμβαίνοντες, ὡς Κράτος, εἰς τὸν κανονισμὸν ἰδιωτικῶν συμφερόντων· κακὸν προηγούμενον καθιεροῦμεν, διότι τοὺς μὲν ζητοῦντας τὴν ἡμετέραν ἐπέμβασιν δὲν θὰ ὠφελήσωμεν, θὰ συνηθίσωμεν δὲ αὐτοὺς, ἐπειδὴ τοιαύτη εἶναι ἡ φύσις τῶν ἀνθρώπων, ἐὰν τὰ πράγματα ἀποβῶσιν ἐναντίον των, νὰ πιστεύωσιν ὅτι παρ’ ἡμῶν ἠδικήθησαν. Πάντες ἔχομεν ἀρκετὴν πεῖραν ἐνταῦθα, καὶ γνωρίζομεν ὅτι οὐδεὶς θνητὸς παραδέχεται, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὑπαίτιος τῶν συμφορῶν του· πάντοτε θέλει νὰ εὕρῃ ἄλλον ὑπαίτιον. Αὐτὸ δὲ καὶ συνέβη μὲ τὴν παρακράτησιν, διότι ὅλοι ἤρχισαν νὰ σκέπτωνται, ὅτι ἡ παρακράτησις ἦτο καλλίστη, ἀλλὰ δὲν ἐφηρμόσθη καλῶς, ὅτι οἱ ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἐσκέφθησαν ὀρθῶς ἐπὶ τοῦ πράγματος, καὶ ὅτι συνετελέσαμεν ἡμεῖς εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν πληθυσμῶν τῶν σταφιδικῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ἡ Πολιτεία ἐπεμβαίνουσα ὄχι μόνον δὲν ἐπροστάτευσε τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς.—τοὺς κατέστρεψε κατὰ τὴν ἰδικήν μου κρίσιν,—ἀλλ’ ἠδίκησε καὶ κατέστρεψεν ἑτέραν παραγωγὴν,—καὶ ταῦτα ἔκτοτε ἐλέχθησαν,—κατέστρεψε τὴν οἰνοπαραγωγὴν τῆς χώρας, καὶ ἂν σήμερον δὲν ὑπάρχῃ ἐνταῦθα ἀντίδρασις ἐκ τῶν οἰνοπαραγωγῶν, οἵα ἔπρεπε ν’ ἀναπτυχθῇ, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ νομοταγὲς τῶν κατοίκων: διότι πάντες ἐφοβήθημεν μήπως κηρυχθῇ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πόλεμος μεταξὺ τῶν οἰνοφόρων καὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Εἴμεθα πάντες ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ καθῆκον ἔχομεν περὶ πάντων νὰ προνοήσωμεν ἐξ ἴσου· ἀλλοίμονον δὲ εἰς ἡμᾶς, ἂν παριστῶμεν τὸ θέαμα, νὰ πολεμῶμεν τὴν σύμβασιν ἀκριβῶς ἐκ λόγων τοπικῶν ἡμῶν συμφερόντων! Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μᾶς ἐμποδίζει νὰ καταδείξωμεν, ὁποίους ἡμεῖς διατρέχομεν κινδύνους. Τοὺς κινδύνους διετρέξαμεν, διότι ἡ οἰνοπαραγωγὴ εἶναι ἐντελῶς ἐξηυτελισμένη. Μαρτύρια δὲ σᾶς φέρω ἐκ τῆς ἰδίας μου ἐπαρχίας. Καλλιεργοῦμεν 50,000 περίπου στρέμματα ἀμπέλων, καὶ εἴχομεν, κατὰ τὰς ἐμὰς πληροφορίας, —τὰς ὁποίας ἐπιτοπίως ἐξηκρίβωσα,—500.000 δραχμῶν εἰσόδημα ἐκ τῶν στεμφύλων, διότι ὑπῆρχον 15 ἐργοστάσια παραγωγῆς οἰνοπνεύματος (σούμας), ὅλη δὲ αὐτὴ ἡ πρώτη ὕλη κατηναλίσκετο εἰς τὸν Πειραιᾶ καὶ εἰς τὰς Ἀθήνας. Οὔτε ὀκᾶ παράγεται σήμερον, ἀπὸ τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐντεῦθεν· ὁ μεταβαίνων δὲ εἰς τοὺς ἀμπελῶνας τῆς ὀρεινῆς Μαντινείας εὑρίσκει τὰ θύματα τῆς παρακρατήσεως· 15 ἕως 20 καταστήματα, τὰ ὁποῖα μὲ ἁδρὰ κεφάλαια ἠσχολοῦντο εἰς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος ἐκ στεμφύλων, εἶναι ἤδη κεκλεισμένα, δικαίως δ’ οἱ ἐργοστασιάρχαι οὗτοι καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες τῆς Μαντινείας παραπονοῦνται κατὰ τῆς Πολιτείας, ὡς ἀδικούσης. Ἐν τούτοις δὲν δυσανασχετοῦμεν, καὶ εὐχόμεθα νὰ εὐδοκιμήσῃ ἡ σύμβασις, διότι πολὺ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν τακτικωτέραν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ τόπου. «Πάντες», εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, «παρίστασθε ἐνταῦθα καὶ κατηγορεῖτε καὶ ἐλέγχετε καὶ ἐπιτιμᾶτε, οὐδεὶς δὲ προτείνει τι θετικόν.» Ταῦτα εἶπεν, ἀπευθυνόμενος πρὸς τὸν φίλον μου ἐκ Ζακύνθου συνάδελφον. «Οὐδεὶς», εἶπεν, «ἐνταῦθα ἔχει τὴν τόλμην νὰ εἴπῃ, τί τὸ πρακτέον». Δὲν γνωρίζω, τί πράττουσιν οἱ ἄλλοι, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὸ θάρρος νὰ προτείνω, τί τὸ κατ’ ἐμὲ πρακτέον. Τὸ θάρρος τοῦτο, Κύριοι, ἀντλῶ, διότι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τῆς κρίσεως προέτεινα τὴν γνώμην μου. Εἶπον, στηριζόμενος εἰς τὴν θεωρίαν ἑνὸς τῶν μεγαλειτέρων οἰκονομολόγων, τοῦ μεγάλου Rocher: «ἄφετε τὴν κρίσιν νὰ λυθῇ διὰ τῆς φυσικῆς αὐτῆς τροχιᾶς». Ὁ μέγας οἰκονομολόγος καθορίζει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν αἱ γεωργικαὶ κρίσεις λύονται, καὶ λέγει, ὅτι εἶναι οὕτω πῶς ἀκριβῶς ἡ τροχιὰ αὐτῶν καθωρισμένη, ὡς εἶναι ἡ τροχιὰ τῶν οὐρανίων σωμάτων. Τὸ πρῶτον μέσον τῆς θεραπείας μιᾶς γεωργικῆς κρίσεως εἶναι αὐτὸ ἀκριβῶς· ὅταν πάντες γνωρίζωσιν, ὅτι ὑπάρχει κρίσις ἑνὸς προϊόντος, ἀναστέλλουσι τὰς πρὸς τὸ προϊόν τοῦτο ῥοπάς των. Ἡ γνῶσις λοιπόν, ὅτι ὑπάρχει κρίσις, εἶναι τὸ πρῶτον καὶ δραστικώτερον φάρμακον πρὸς θεραπείαν αὐτῆς. Ἔπειτα ἐκ τῆς ἀφθονίας τῆς παραγωγῆς ἐπέρχεται ὁ ἐξευτελισμὸς τῶν τιμῶν, ὁ ἐξευτελισμὸς δὲ τῶν τιμῶν ἔχει τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι οἱ ἔμποροι, οἱ κατέχοντες τὸ προϊόν, τρέπονται πρὸς ἐκποίησιν αὐτοῦ, βλέποντες ὅτι εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ· ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ποιοῦνται χρῆσιν τοῦ προϊόντος, καὶ οἵτινες ἕνεκα τῶν ὑψηλῶν τιμῶν τοῦ παρελθόντος δὲν ἦσαν ἐφωδιασμένοι ἀρκούντως, σπεύδουσι νῦν, λόγῳ τῆς εὐτελοῦς τιμῆς, νὰ προμηθευθῶσιν, ἐν ἀφθονίᾳ μάλιστα· τοιουτοτρόπως δὲ ἡ κατανάλωσις εὐρύνεται. Ἡ εὔρυνσις δὲ τῆς καταναλώσεως ἔχει καὶ τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι οἱ νέοι καταναλωταὶ ἐθίζονται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ προϊόντος, καὶ ἐπειδὴ ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν δὲν ἐπέρχεται ἀποτόμως, ἀλλὰ βαθμιαίως, μένουσι διαρκῶς καταναλωταί, καὶ ὅταν αἱ τιμαὶ τοῦ προϊόντος ὑψωθῶσιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ Πολιτεία ἔρχεται ἐπίκουρος εἰς τὴν κρίσιν ταύτην, διευκολύνουσα καὶ οὐδόλως παρακωλύουσα τὴν φυσιολογικὴν τῆς κρίσεως πορείαν. Ἀπαλλάσσει τὸ ὑπὸ κρίσιν προϊόν παντὸς βάρους, ὅπως καταστήσῃ αὐτὸ εὐωνότερον καὶ τῷ δώσῃ τὴν δύναμιν νὰ ἀγωνισθῇ καὶ ἀνοίξῃ νέας ἀγοράς. Ἀλλ’ ἡμεῖς τί ἐπράξαμεν; ἀκριβῶς τὰ ἐναντία. Ἐνῷ τὸ σταφιδικόν μας, ὄχημα ἀνήρχετο βραδέως τὴν ἀνωφέρειαν τῆς ἀσυνήθους κρίσεως, ἀντὶ ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπ’ αὐτοῦ τινὰ τῶν βαρῶν, προσεθέσαμεν τριπλᾶ βάρη, νομίζοντες ὅτι τοιουτοτρόπως θ’ ἀνέλθῃ τὴν ἀνωφέρειαν καὶ ταχύτερον καὶ ἀσφαλέστερον. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι τοὺς ἵππους κατέλαβε δεινὴ κόπωσις, ἔστησαν ἀκίνητοι ἐν τῷ μέσῳ τῆς ἀνωφεροῦς ὁδοῦ, καὶ τώρα ἀπέλπιδες ἐπικαλούμεθα εἰς βοήθειαν πάντα διαβάτην! Ἔλεγον τότε, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, δὲν εἶναι δίκαιον, ἡ σταφὶς νὰ πληρώνῃ τὸν αὐτὸν φόρον, ὃν ἐπλήρωνεν ὅτε ἐτιμᾶτο ἀντὶ δραχμῶν 300· δὲν εἶναι οἰκονομολογικῶς νοητόν, ὅταν ἡ σταφὶς, κατὰ τὴν μαρτυρίαν πάντων, μόλις ἀποδίδῃ τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας, ἀντὶ νὰ προστατεύηται ὑπὸ τῆς Πολιτείας, νὰ καταδιώκηται καὶ καταθλίβηται. Ἡ Πολιτεία λοιπὸν, ἔλεγον, ἔχει ὑποχρέωσιν ν’ ἀνακουφίσῃ τὴν σταφιδοπαραγωγήν· καὶ ἀνεκουφίζετο ἡ σταφιδοπαραγωγὴ οὐχὶ ψηφιζομένων παρακρατήσεων, ἀλλὰ μειουμένων τῶν φόρων. Θὰ ἀποδείξω δὲ σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐὰν τοῦτο πράξῃ καὶ σήμερον, — διότι καὶ σήμερον εἶναι καιρὸς, — ὄχι μόνον εἰς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν θὰ φανῇ ὠφέλιμος, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος καὶ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἀναχωρῶν ἀπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ μέση παραγωγὴ τῆς σταφίδος συμποσοῦται εἰς 350,000,000 λίτρας, λέγω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπὸ ἔποψιν προϋπολογισμοῦ οὐδὲν ἔχει νὰ πάθῃ ἡ χώρα, ἂν ἐφαρμόσῃ τὴν γνώμην, ἣν ἐγὼ ἀπὸ πολλοῦ ἔχω. Εἶναι δὲ αὕτη, νὰ ἐλαττώσωμεν τὸν φόρον· καὶ ἐπὶ μὲν τῆς Ἑπτανήσου νὰ εἰσπραχθῇ φόρος κατὰ χιλιόλιτρον 18 δραχμῶν, ἐὰν ὑπολογίσωμεν τὴν σταφίδα ὅτι ἔχει 100 δραχμὰς μόνον, ἐπὶ τῆς λοιπῆς δὲ χώρας, ἥτις εἶναι βεβαρημένη καὶ ὑπὸ ἄλλων φόρων, νὰ θέσωμεν ἐξαγωγικὸν δασμὸν δραχ. 10 δι’ ἕκαστον χιλιόλιτρον. Ἐπὶ 300,000,000, τὰ ὁποῖα θὰ παράγωνται, κατὰ μέσον ὅρον, ἐκ τοῦ παλαιοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, θὰ ἔχωμεν, φορολογοῦντες μὲ δραχμὰς δέκα, 3,000,000 δραχμάς· ἐπὶ 50,000,000 δὲ τῆς Ἑπτανήσου, ἐὰν φορολογήσωμεν πρὸς 18 δραχμὰς, θὰ ἔχωμεν 900,000...

§234ΣΤΑΗΣ. Ἡ ἐξαγωγὴ δὲν ἔφθασε ποτὲ εἰς 250,000,000.

§235Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλη ἡ σειρὰ τῶν συλλογισμῶν τοῦ ἀγορεύοντος.

§236Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ 50,000,000, φορολογοῦντες πρὸς 18 δραχμὰς, θὰ ἔχωμεν δραχμὰς 900,000. Ὥστε θὰ ἔχωμεν φορολογίαν καὶ εἰσπράξεις ταμιακὰς ἐν ὅλῳ δραχ. 3,900,000. Ἀπαντῶ νῦν εἰς τὴν διακοπὴν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κυθήρων. Οὐδέποτε ἡ ἐξαγωγὴ ὑπερέβη τὰ 250 ἑκατομμύρια, εἶπε διακόψας. Καὶ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ ὑπερβῇ, ἀφοῦ διὰ νόμου δὲν ἐπετρέψατε νὰ ἐξαχθῇ τὸ προϊόν; Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ μέγα λάθος τῆς παρακρατήσεως· διότι ἠθελήσατε νὰ λύσητε τὴν κρίσιν, ἥτις λύεται πάντοτε διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως· ἑπομένως διὰ τῆς ἰσορροπίας μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως ἐνομίσατε ὅτι λύετε τὴν κρίσιν, ἀφοῦ ἐλαμβάνετε μέτρον καὶ ἐλέγετε: «Ἡ κατανάλωσις καταναλίσκει 250,000,000 λίτρας, παράγομεν 350,000,000, ἄρα παρακρατοῦμεν 100,000,000, καὶ δὲν ἐπιτρέπομεν νὰ ἐξαχθῶσι περισσότερα τῶν 250 ἑκατομμυρίων». Καὶ ἔπειτα ἔχομεν τὴν ἁπλότητα νὰ περιμένωμεν λύσιν τῆς κρίσεως! Ἡ κρίσις λύεται, ὅταν μεταξὺ καταναλώσεως καὶ παραγωγῆς ἐπέλθῃ ἰσότης· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαχθῇ τὸ προϊόν, πῶς θὰ ἐπέλθῃ ἡ ἰσότης; Καὶ δι’ αὐτὸ ἔλεγον τότε, ὅτι θὰ ἔλθῃ τὸ ἔτος 2000, καὶ θὰ συζητῶμεν ἀκόμη ἐνταῦθα περὶ σταφιδικῆς κρίσεως καὶ παρακρατήσεως· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἡ κρίσις, ἐφ’ ὅσον δὲν ἀφίνεται πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸ ἐμπόριον. Ἐὰν λοιπὸν τὸ προϊόν ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν καὶ ἀνακουφισθῇ τῆς βαρυτάτης φορολογίας, θὰ ἐξαχθῇ ὁλόκληρον...

§237Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ ἐξαχθῇ;

§238Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ ἐξαχθῇ ἐξηυτελισμένον καὶ εὐωνότερον. Θὰ ἐξαχθῇ, ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Ἀγγελόπουλον, πρὸς βρῶσιν καὶ πρὸς βιομηχανικὸν σκοπόν.

§239Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἡ τιμὴ ἦναι 80 δραχμαὶ, δὲν ἐξάγεται.

§240Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ πωληθῇ εὐθηνότερον ἀφ’ ὅ τι πωλεῖται σήμερον· ἀλλὰ πωλούμενον εὐθηνότερον κατὰ 10, κατὰ 20, κατὰ 40 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, μὴ λησμονεῖτε ὅτι θὰ ἦναι ἀπηλλαγμένον βαρῶν 40 δραχμῶν ἐπίσης· διότι τὰ βάρη τὰ ἐπιτιθέμενα ὑπὸ τῆς συμβάσεως εἶναι κατὰ 48 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ὅταν δὲ φορολογήσωμεν τὸ προϊόν μας ὡς προεξέθηκα, θὰ ἐξαχθῇ κατὰ 38 δραχμὰς εὐθηνότερον. Ἑπομένως, καὶ ἂν πωληθῇ τοῦτο κατὰ 38 δραχμὰς εὐθηνότερον, οὐδὲν ἔχει νὰ πάθῃ ὁ σταφιδοπαραγωγός. Ἐὰν ὅμως κατορθώσωμεν, Κύριοι, νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ μὲ τὰς εὐτελεῖς αὐτὰς τιμὰς τὸ προϊόν ἡμῶν εἰς τὰς ἀγορὰς, ἡ κρίσις ἐλύθη· ὄχι μόνον ἡ κρίσις ἡ σταφιδικὴ, ἀλλὰ καὶ ἡ κρίσις ἡ ταμιακὴ, ἣν δικαίως τοσοῦτον φοβεῖται ὁ κ. Πρωθυπουργός· καὶ ὄχι μόνον ἐλύθη ἡ κρίσις, ἀλλὰ καὶ θὰ κατορθωθῇ ἐντὸς πέντε ἐτῶν, κατὰ τὴν ἰδικήν μου ἀντίληψιν, διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ προϊόντος εἰς εὐρυτέρας ἀγορὰς νὰ ἔλθωμεν εἰς αὔξησιν οὐσιώδη τῶν τιμῶν. Τότε δ’ εἶναι δυνατὸν καὶ ταμιακῶς νὰ μὴ ζημιωθῶμεν, ἐπανερχόμενοι εἰς τὴν πρὸ τῆς κρίσεως φορολογίαν τῶν δραχμῶν 18 κατὰ μέσον ὅρον κατὰ χιλιόλιτρον ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ Βασιλείου, ὅτε θὰ εἰσπράξωμεν ἐπὶ 300,000,000 λιτρῶν 5,400,000 δραχμὰς, 36 δραχμῶν δὲ ἐπὶ τῆς Ἑπτανήσου, ἐὰν ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἦναι 200 δραχμαὶ, — διότι τότε λυθῇ ἡ κρίσις, ὅταν ἡ τιμὴ τοῦ προϊόντος ἔλθῃ εἰς κἄποιαν ἀξίαν, — ἐπὶ 50,000,000 χιλιολίτρων θὰ εἰσπραχθῶσιν 1,800,000 δραχμαί· θὰ εἰσπραχθῶσιν ἑπομένως ἐτησίως 7,200,000. Ἐὰν ἡ κρίσις λυθῇ ἐντὸς πενταετίας, τί θὰ στερηθῶμεν, ἐὰν ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν ἐπὶ τριετίαν; Στερούμενοι αὐτῆς τῆς προσόδου τῆς ηὐξημένης, ἐὰν ἡ κρίσις παρέλθῃ, θὰ στερηθῶμεν τὴν διαφορὰν μεταξὺ 7,200,000 δραχμῶν καὶ 4,000,000, ἅτινα ἀσφαλίζει ἡμῖν ὡς φόρον ἡ σύμβασις, ἤτοι δρ. 3,200,000 ἐτησίως, ἤτοι ἐπὶ 15 ὅλα ἔτη, ἐφ’ ὅσον θὰ διαρκῇ τὸ προνόμιον τῆς συμβάσεως μετὰ τὴν λῆξιν τῆς κρίσεως, 48 ὅλα ἑκατομμύρια. Ἡ Πολιτεία δὲν ἔχει πεπερασμένον βίον, εἶναι αἰωνία. Οὕτω δ’ ἔπρεπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὴν σύμβασιν, καὶ ὄχι χάριν προσωρινῆς ἐξασφαλίσεως εἰσπράξεων τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ σπεύσῃ εἰς ἀποδοχὴν συμβάσεως ἐπιζημίου. Ἰδοὺ λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς αἱ ἐμαὶ προτάσεις. Βεβαίως ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ μὲ χαρακτηρίσῃ ὡς λίαν τολμηρὸν, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω πάντοτε τὸ θάρρος τῶν ἰδεῶν μου. Τὰς ὑπεστήριξα, ὅτε ἐνταῦθα ἐμαίνετο ἡ θεωρία τῆς παρακρατήσεως, τὰς ὑποστηρίζω καὶ πάλιν σήμερον, καίτοι βλέπω ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν Βουλήν, πλὴν ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων, ἀποδεχομένην τὴν σύμβασιν. Καταλήγων, εὐχαριστῶ ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι μὲ ἠκροάσθητε μετὰ τόσης εὐμενείας. Ἐξέθηκα εἰς ὑμᾶς τοὺς φόβους μου· εὔχομαι δὲ νὰ μὴ ἐπαληθεύσωσιν. Ἡ διάψευσις τῶν ἀπαισιοδόξων γνωμῶν μου θὰ ἦναι ἡ εὐδαιμονία τῆς ὡραίας μας πατρίδος, ἑπομένως δι’ ἐμὲ ἡ μεγαλειτέρα χαρά. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Πεσματζόγλου μοὶ ὑπεσχέθη ὡραίαν ἀληθῶς ἐκδίκησιν· εἰς τὸ τέλος ἑκάστου σταφιδικοῦ ἔτους θὰ μοὶ πέμπῃ ἀκριβῶς τ’ ἀποτελέσματα τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, ὅπως μὲ διαψεύδῃ. Περιμένω τὴν διάψευσιν μετ’ ἀνυποκρίτου χαρᾶς· ἀλλὰ φοβοῦμαι, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος, καὶ θ’ ἀκούσωμεν ἐνταῦθα τὰ παράπονα τῶν σταφιδοκτηματιῶν ζωηρότερα, ἴσως δὲ τότε θὰ συμπαραπονῶνται καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς οἰνοφόρου χώρας· θ’ ἀκούσωμεν πάλιν αὐτοὺς αἰτιωμένους καὶ λέγοντας πρὸς ἡμᾶς: «ἐξητήσαμεν κινδυνεύοντες τὴν σωτηρίαν μας παρ’ ὑμῶν τῶν ἀντιπροσώπων, ἀλλὰ σεῖς ἐπεμβάντες μᾶς κατεστρέψατε. Σεῖς, ἐνῷ ἡμεῖς ἐπνιγόμεθα, ἀντὶ σανίδος, μᾶς ἐδώκατε τὴν ἄγκυραν καὶ κατεποντίσθημεν!»

§241Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συμβάσεως, διότι ἡ μελέτη αὐτῆς μὲ ἔπεισεν, ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως της πράττομεν πρᾶξιν παρακεκινδυνευμένην καὶ ἀπειλοῦσαν δυσχερείας καὶ κινδύνους διὰ τὸ μέλλον. Ἡ σύμβασις εἶναι καὶ αὕτη προϊὸν τῆς νοσηρᾶς καταστάσεως, τῆς ἐπικρατούσης εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Ὅπως ἡ παρακράτησις, ὅπως ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, οὕτω καὶ ἡ σύμβασις αὕτη ἐγένετο ὑπὸ τὴν ψυχολογικὴν πίεσιν, ἣν γεννᾷ ἡ νοσηρὰ αὕτη κατάστασις. Οἱ συντάξαντες τὴν σύμβασιν ὑπόσχονται ὁριστικὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ θεραπείαν ὁριστικὴν τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Ἡ ἐντύπωσις ὅμως, ἣν προξενεῖ ἡ μελέτη τῆς συμβάσεως, εἶναι ὅτι ἡ ὑπάρχουσα νόσος εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ἀντικαθίσταται δι’ ἑτέρας, δυσχερεστέρας καὶ ἴσως δεινοτέρας. Καὶ τὰ ληφθέντα μέτρα καὶ τὸ σήμερον προτεινόμενόν εἰσιν ἐναντία τῶν οἰκονομικῶν νόμων, οὓς καὶ ἡ ἐπιστήμη καὶ ἡ πεῖρα τῶν ἐθνῶν παραδέχονται, καὶ τὰ μέτρα ταῦτα ὡς ἐξαιρετικὰ καὶ προσωρινὰ μόνον μέτρα δύνανται νὰ ἐπιτραπῶσιν, οὐχὶ πρὸς θεραπείαν τῶν παρουσιαζομένων κρίσεων, ἀλλ’ ὅπως δοθῇ καιρὸς πρὸς ὁμαλωτέραν καὶ ὁριστικὴν αὐτῶν λύσιν. Μεταξὺ δὲ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρὸς θεραπείαν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως ἐλήφθησαν μέχρι σήμερον, κακῶς ἴσως σταθμισθέντα καὶ κακῶς ἐκτελεσθέντα, καὶ τοῦ μέτρου τοῦ διὰ τῆς συμβάσεως προτεινομένου ὑπάρχει ἡ οὐσιώδης διαφορά, ὅτι τὰ μέτρα τὰ μέχρι σήμερον ληφθέντα εἴχομεν τὴν ἐλευθερίαν νὰ μεταρρυθμίσωμεν, νὰ τροποποιήσωμεν, ἢ καὶ νὰ καταργήσωμεν, ἐὰν τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν ἀπῄτουν νὰ πράξωμεν τοῦτο. Διὰ τῆς συμβάσεως ὅμως δεσμεύομεν τὴν Πολιτείαν ἐπὶ 20 ἔτη, καὶ θέτομεν αὐτὴν εἰς τὴν ἀδυναμίαν νὰ φέρῃ διόρθωσιν, ὅταν τὰ πιθανὰ ἀποτελέσματα τῆς συμβάσεως ἐπιβάλωσι τὴν τροποποίησιν ἢ τὴν κατάργησιν μέρους ἢ τοῦ ὅλου τῶν διατάξεών της, οὐ μόνον χάριν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἐν γένει οἰκονομίαν τῆς χώρας. Ὅτι δὲ δὲν θεραπεύομεν τὴν σταφιδικὴν νόσον, ἀλλὰ τὴν ἀντικαθιστῶμεν δι’ ἄλλης, κατ’ ἐμὲ βαρυτέρας, ἀποδεικνύει αὐτὴ ἡ ἐξέτασις τῶν βάσεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ μέτρον τῆς διὰ προνομιούχου Ἑταιρείας διαχειρίσεως τῶν τῆς σταφίδος, καὶ οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ αὕτη. Βάσις τῆς προνομιούχου Ἑταιρείας εἶναι ἡ παγίωσις φόρου ἐπαχθεστάτου, δύναμαι νὰ εἴπω τερατώδους. Ἡ λέξις παρακράτησις, αἱ λέξεις φόρος εἰς εἶδος δὲν ἔχουσι πλέον ἔννοιαν εἰς τὸ ἑξῆς. Συγχωνεύονται καὶ μεταβάλλονται αὗται εἰς φόρον 35% ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου εἰσοδήματος τοῦ σταφιδοκτήμονος, τὸ ὁποῖον δύναται οὗτος νὰ διαθέσῃ· εἰς τὸ 35% δὲ τοῦτο προστίθενται καὶ 7 δραχμαὶ ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς παραγωγῆς· οὕτω δὲ ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διαθέσῃ ὁ παραγωγὸς αὐτῆς, ἀνέρχεται εἰς 42%. Ὅσοι ἠσχολήθησαν εἰς τὴν μελέτην τῆς οἰκονομικῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς δημοσιονομίας γνωρίζουσιν ὅτι ὁ ἀνώτατος ὅρος φορολογίας, ὃν ἡ ἐπιστήμη καὶ οἱ δημοσιολόγοι ἐν γένει παραδέχονται ὡς δυνάμενον νὰ ἐπιβληθῇ ἐπὶ τῆς καθαρᾶς παραγωγῆς, εἶναι 15%. Πᾶσα δὲ πέραν τῶν 15% φορολογία χαρακτηρίζεται ὑπὸ πάντων ἀνεξαιρέτως ὡς δημευτικὴ καὶ δυναμένη νὰ συντρίψῃ τὴν παραγωγήν. Φορολογία δὲ ἀνερχομένη εἰς 42% καὶ ἐπιβαλλομένη κατὰ τρόπον πάγιον, ὡς ἐπιβάλλεται διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν δύναται ἢ νὰ συντελέσῃ εἰς σύντριψιν τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος, ἣν θεωροῦμεν ὡς τὴν πλουσιωτέραν καὶ κυριωτέραν παραγωγὴν τοῦ τόπου. Οἱ ὅροι δὲ, δι’ ὧν ἐπιβάλλεται ἡ φορολογία αὕτη, καθιστῶσι τὸ βάρος αὐτῆς ἀναμφισβητήτως ἐπαχθέστερον. Δύνανται τοιαῦται ἀφαιρέσεις τοῦ παραγομένου προϊόντος καὶ τοιοῦτοι ὅροι τῆς ἀφαιρέσεως αὐτοῦ νὰ ἐπιβληθῶσι προσωρινῶς, ὅπως δώσωσι καιρὸν πρὸς ἐφαρμογὴν μέτρων λυσιτελεστέρων καὶ δυναμένων νὰ φέρωσι τὴν θεραπείαν τῆς γεωργικῆς κρίσεως, ἣν διέρχεται ἐπὶ δεκαετίαν ἤδη ἡ σταφὶς, ὁριστικῶς ὅμως δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐπιβολὴ τοιούτων μέτρων χωρὶς νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν Πολιτείαν ἡ ἐλευθερία τῆς παρακωλύσεως τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν, εὐθὺς ὡς ταῦτα ἀποδειχθῶσιν ἐπιβλαβῆ καὶ μὴ πληροῦντα τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐπεβλήθησαν. Πρὸς ἀπόδειξιν τούτου ἀνάγκη νὰ ἴδωμεν τὰ λογιστικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ φέρῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς βαρείας καὶ παγίας ταύτης φορολογίας ἐπὶ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἀνεπτύχθησαν ἤδη ἐν λεπτομερείᾳ τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα. Θὰ περιορισθῶ ἑπομένως εἰς γενικώτερά τινα ἐξαγόμενα. Ὡς εἶναι γενικῶς παραδεδεγμένον, κατὰ τὰ ἔτη καλῆς ἐσοδείας καὶ ὑπερπαραγωγῆς τὸ ποσὸν τῆς παραγομένης σταφίδος ἀνέρχεται εἰς 340,000,000 λίτρας περίπου. Ἐξ αὐτῶν θὰ ἐξαχθῶσι 250,000,000, τὰ δὲ ὑπόλοιπα, ἤτοι 90,000,000 λίτραι, θὰ παραδοθῶσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν διὰ τὸν ἐπιβαλλόμενον φόρον τῶν 35% καὶ τῶν 40% περίπου διὰ τὴν Ἑπτάνησον. Δὲν θὰ ἔχῃ ἑπομένως ἡ Ἑταιρεία ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ πλεόνασμα νὰ ἀγοράσῃ, διότι δὲν θὰ ἀπομένῃ τοιοῦτον. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν δὲ τὴν χρηματικὴν ἡ Ἑταιρεία ἐπὶ ποσοῦ λιτρῶν 340,000,000 θὰ εἰσπράξῃ, πρὸς 7 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, δραχ. 2,380,000, θὰ καταβάλῃ δὲ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον δραχ. 4,000,000, θὰ καταβάλῃ ἑπομένως ἐξ ἰδίων της δραχ. 1,620,000, ἀπέναντι τῶν ὁποίων θὰ ἔχῃ ἐν ταῖς ἀποθήκαις της 90,000,000 λίτρας σταφίδος, ἥτις θὰ στοιχίζῃ εἰς αὐτὴν 18 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ τὰς δαπάνας τῆς διαχειρίσεως, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀνώτατον ὅρον δύνανται νὰ ὑπολογισθῶσιν εἰς 500,000 δραχμὰς, θὰ στοιχίζῃ ἡ εἰς τὰς ἀποθήκας της σταφὶς 23½ δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ἐὰν δὲ λάβωμεν ὡς βάσιν παραγωγὴν μικροτέραν, οἵα θὰ ἦναι ἀναμφισβητήτως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν παραγωγήν, τὴν κίνησιν καὶ τὸ ἐμπόριον ἐν γένει τῆς σταφίδος, θὰ ἔχωμεν διάφορα ἀποτελέσματα ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας καὶ κατὰ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἐπὶ παραγωγῆς 300,000,000 λιτρῶν ἡ Ἑταιρεία θὰ λάβῃ ὡς φόρον εἰς εἶδος μὲν 50,000,000 λίτρας, — διότι τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ περισσεύσῃ μετὰ τὴν ἐξαγωγὴν τῶν 250,000,000 λιτρῶν, — τὸ δὲ ὑπόλοιπον τῶν 40,000,000 λιτρῶν θὰ λάβῃ εἰς χρῆμα πρὸς 115 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ἤτοι θὰ λάβῃ δραχμὰς 4,600,000· θὰ εἰσπράξῃ δὲ προσέτι ἐκ τοῦ ὅλου τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος, πρὸς 7 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, δραχ. 2,100,000. Θὰ εἰσπράξῃ οὕτως ἐν συνόλῳ εἰς χρῆμα δραχ. 6,700,000, θὰ πληρώσῃ δὲ εἰς τὸ Δημόσιον 4,000,000, καὶ θὰ ὑπολειφθῶσιν εἰς αὐτὴν ἀπέναντι τῶν δαπανῶν της δραχμαὶ 2,700,000, καὶ ἐπὶ πλέον 50,000,000 λίτραι σταφίδος, ἃς θὰ ἔχῃ εἰς εἶδος εἰς τὰς ἀποθήκας της. Ἀναφέρω ταῦτα οὐχὶ ὅπως ὑπερτιμήσω τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας. Ἐὰν εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ψήφισις καὶ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως λύει τὸ ζήτημα ἐπωφελῶς διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ἤθελον συστήσει νὰ δοθῶσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὡς οἷόν τε πλειότερα κέρδη, ὅπως ἀποβῇ οὕτως ἀσφαλεστέρα ἡ λειτουργία αὐτῆς. Ἀναφέρω ταῦτα ὡς ἀποτελέσματα τῆς παγίας καὶ βαρείας φορολογίας, ἣν ἐπιβάλλει ἡ σύμβασις. Ἐὰν δ’ ὑποθέσωμεν, — καὶ δι’ οὓς λόγους ἀνέφερα δὲν θεωρῶ ἀδύνατον τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, — ὅτι ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος δύναται νὰ κατέλθῃ εἰς 250,000,000 μόνον λίτρας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐξαχθῶσιν ὅλαι, θὰ ἔχωμεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι ἡ Ἑταιρεία τὰ 90,000,000 λιτρῶν, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται νὰ λάβῃ διὰ τὸν φόρον τῶν 35% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, θὰ τὰ λάβῃ εἰς χρῆμα. Θὰ λάβῃ δ’ οὕτω 10,350,000 δραχμάς, καὶ διὰ τῆς προσθήκης τῶν 7 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα ἑτέρας δραχμὰς 1,750,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ 12,100,000. Ἐξ αὐτῶν θὰ πληρώσῃ δραχ. 4,000,000 εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ θὰ μείνωσιν εἰς αὐτὴν καθαραὶ 8,100,000 δραχμαί. Ἡ λειτουργία ἄρα τῆς Ἑταιρείας καὶ τὰ κέρδη αὐτῆς εἶναι ἐξησφαλισμένα. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω ἄλλας διατάξεις τῆς συμβάσεως, διότι ὑποθέτω ὅτι ἡ Ἑταιρεία, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν διευθύνηται, δὲν θὰ ἐπιδιώξῃ διὰ λοξοδρομιῶν καὶ ἐμμέσους ὠφελείας· ἔμμεσοι δ’ ὠφέλειαι σπουδαῖαι ἤθελον εἶσθαι διὰ τὴν Ἑταιρείαν, ἐὰν ἐν περιπτώσει παραγωγῆς 250,000,000 λιτρῶν δὲν ὁρίσῃ ἀπ’ ἀρχῆς ὅτι θὰ λάβῃ τὰ εἰς αὐτὴν ἀνήκοντα 90,000,000 εἰς χρῆμα πρὸς 115 δραχμὰς, ἀλλὰ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 6 ὁρίσῃ ὅτι θὰ λάβῃ εἰς χρῆμα τὸν εἰς αὐτὴν ὀφειλόμενον φόρον τότε μόνον, ὅταν ἐξαχθῇ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ὡρισμένον ποσὸν σταφίδος...

§242Β. ΑΛΕΒΙΖΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι τροποποιεῖται τοῦτο.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τῆς δηλώσεως.

§244Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶδον τοιαύτην τροποποίησιν. Ὡς ἔχει δὲ ἡ σύμβασις, ἡ Ἑταιρεία διατηρεῖ πλήρη τὴν ἐξουσίαν νὰ ὁρίσῃ αὐτὴ, πόσον ποσὸν σταφίδος πρέπει νὰ ἐξαχθῇ ἐπὶ τῇ βάσει δελτίων καταθέσεως σταφίδος, πρὶν ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῇ τὸν φόρον εἰς χρῆμα πρὸς δρ. 115 τὸ χιλιόλιτρον. Τοῦτο δὲ θὰ φέρῃ ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ποσοῦ τοῦ προωρισμένου πρὸς ἐξαγωγὴν, καὶ τὴν πώλησιν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸν ὁποῖον θὰ παραλάβῃ εἰς τιμὴν οὐχὶ ἐλάσσονα τῶν 200 δραχμῶν, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως. Πρὸς ἐξασφάλισιν δὲ τῶν τοιούτων ἀποτελεσμάτων χορηγοῦνται εἰς τὴν Ἑταιρείαν δικαιώματα καὶ προνόμια, ὧν τινα θίγουσι καὶ αὐτὰ τὰ κυριαρχικὰ τοῦ Κράτους δικαιώματα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 16 «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν δι’ ἀντιπροσώπων της νὰ παρακολουθῇ τὸν πρὸς ἐξαγωγὴν σταφιδόκαρπον εἰς τοὺς λιμένας τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ νὰ λαμβάνῃ ἐπισήμως γνῶσιν τῶν κατατιθεμένων ἐν τοῖς τελωνείοις διασαφήσεων, ὡς καὶ νὰ παρίσταται κατὰ τὴν ζύγισιν. Ἡ ἁρμοδία τελωνειακὴ ὑπηρεσία ὑποχρεοῦται καλουμένη νὰ παρέχῃ πᾶσαν συνδρομὴν πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας.» Κατὰ τὸ νομοσχέδιον δ’ ἐπιβάλλεται καὶ τιμωρία εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς τελωνειακούς, οἵτινες δὲν ἤθελον παράσχει τὴν συνδρομὴν ταύτην. Ποία δὲ εἶναι ἡ ἐνέργεια τῆς Ἑταιρείας ἐν τοῖς τελωνείοις; Εἶναι ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐξαγομένης σταφίδος, ἥτις κατὰ τὸ ἄρθρον 15 δὲν πρέπει νὰ σύγκηται ἐκ χονδράδων, ἐξαιρέσει τῶν κεκαθαρμένων διὰ μηχανημάτων, δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἀνεπαρκῶς ἀπεξηραμμένη ἢ ἀτελῶς κεκαθαρμένη, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 19, ὅπερ ὁρίζει, ὅτι «ἡ Ἑταιρεία δὲν ὑποχρεοῦται νὰ παραλαμβάνῃ σταφιδόκαρπον προσφερόμενον εἰς ἀποταμίευσιν ἢ εἰς ἀγοράν, ἐὰν οὗτος δὲν ἦναι δεόντως ἀπεξηραμμένος καὶ ἐπαρκῶς κεκαθαρμένος. Ἐπίσης δὲν ὑποχρεοῦται νὰ παραλαμβάνῃ σταφίδα νενοθευμένην ἢ βεβλαμμένην εἰς βαθμόν, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἐμπορεύσιμος.» Παραλείπω τὰ δύο ἐδάφια, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται εἰς τὴν περιεκτικότητα τῆς σταφίδος εἰς σάκχαρον καὶ τὰ ὁποῖα διεγράφησαν. Ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς ἐξάγοντας σταφίδα, ὅπως καὶ εἰς τοὺς παραδίδοντας τοιαύτην εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἵνα τὴν σταφίδα ταύτην περιποιῶνται καὶ καθαρίζωσιν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ περιέχῃ ξένας ὕλας εἰς οἱανδήποτε ἀναλογίαν, οὔτε ἀπορρίμματα, κατὰ τὸ παρακατιὸν ἐδάφιον, εἰς οἱανδήποτε ἀναλογίαν, νὰ ἦναι ἀπεξηραμμένη καὶ κεκαθαρμένη ἐν τῇ πληρότητι τῆς ἐννοίας τῶν λέξεων τούτων, ἡ δ’ Ἑταιρεία ἔχει τὸ δικαίωμα, ὀψέποτε εὕρῃ, ὅτι ἡ σταφὶς δὲν εἶναι καλῶς κεκαθαρμένη, ὅτι περιέχει εἰς οἱανδήποτε ἀναλογίαν ξένας ὕλας, νὰ ζητήσῃ τὴν παρεμπόδισιν τῆς ἐξαγωγῆς αὐτῆς. Τοιοῦτο δικαίωμα, περιορίζον τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἤθελεν ἴσως διστάσει νὰ παράσχῃ καὶ εἰς αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 26 ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Ἑταιρεία, ἵνα διὰ τῶν ἁρμοδίων αὑτῆς ὑπαλλήλων εἰσέρχηται εἰς πᾶσαν ἰδιωτικὴν σταφιδικὴν κτῆσιν, τετειχισμένην ἢ μὴ, πρὸς ἐξέτασιν τῆς καταστάσεως τῶν σταφιδαμπέλων καὶ πρὸς παρεμπόδισιν τῆς αὐξήσεως τῶν σταφιδοφυτειῶν. Κατὰ δὲ τὰ ἄρθρα 30 καὶ 33 τὸ Κράτος ἀναδέχεται τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ μεταβάλῃ τοὺς ἰσχύοντας φορολογικοὺς νόμους ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, καθὼς καὶ πάντα νόμον σχετιζόμενον πρὸς τὴν παραγωγὴν ἢ τὴν ἐμπορίαν ἢ τὴν ἐξαγωγὴν ἢ τὴν φορολογίαν τῆς σταφίδος, ἄνευ συναινέσεως τῆς Ἑταιρείας. Πάντα ταῦτα, Κύριοι, παρουσιάζουσι τὰ στοιχεῖα ξένου ἐλέγχου ἐπὶ κυριαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους. Καὶ ἂν ἡ Ἑταιρεία ἐδικαιοῦτο νὰ δυσπιστῇ πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, τοῦτο ὅμως δὲν ἐδικαιοῦτο νὰ παραδεχθῇ τὴν τοιαύτην δυσπιστίαν, καὶ ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς ἑαυτὸ τὴν ἐξάσκησιν κυριαρχικῶν αὑτοῦ δικαιωμάτων. Ἐὰν πρᾶξίς τις τοῦ Κράτους, ἐναντίον τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ἤθελε βλάψει τὴν Ἑταιρείαν, θὰ εἶχεν αὕτη δικαίωμα νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ ἀποζημιώσεις. Δὲν εἶναι ὅμως οὔτε ὀρθὸν οὔτε ἀξιοπρεπές, τὸ Κράτος νὰ θέσῃ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἑταιρείας τὴν ἐξάσκησιν κυριαρχικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων. Ἐκτὸς τῶν δικαιωμάτων τούτων,—ἅτινα βεβαίως ὑπερβαίνουσι τὰ ὅρια τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα πεπολιτισμένα Κράτη δύνανται νὰ παράσχωσιν εἰς Ἑταιρείας βιομηχανικὰς ἢ ἐμπορικάς, —καὶ ἐκτὸς τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα νομίμως ἤθελεν ἐπιδιώξει ἡ Ἑταιρεία διὰ τῆς σταφιδικῆς αὐτῆς δράσεως, λαμβάνει αὕτη καὶ δύο ἄλλα δικαιώματα πολλῆς σπουδαιότητος. Τὸ πρῶτον εἶναι ἡ βάσις τῆς ἐξασκήσεως μονοπωλίου τῶν οἰνοπνευμάτων ἐν τῇ ἐσωτερικῇ καταναλώσει. — Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος ἀνέπτυξε κατὰ τὴν τελευταίαν ἢ προτελευταίαν συνεδρίασιν τὸ ζήτημα τοῦτο λίαν πειστικῶς.— Ἡ Ἑταιρεία, διατηροῦσα, κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τῆς συμβάσεως, τὸ δικαίωμα, ὅπως τὸν ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὑτῆς σταφιδόκαρπον χρησιμοποιῇ εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, καθίσταται κυρία τῆς βιομηχανίας ταύτης· ἡ πώλησις τῶν 15 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζεται ἐν τῇ συμβάσει, εἰς τὴν μικρὰν βιομηχανίαν δὲν θὰ ἐμποδίσῃ τὴν Ἑταιρείαν νὰ παραγάγῃ αὐτὴ οἰνόπνευμα, ὑπὸ ὅρους ἀναμφισβητήτως συμφερωτέρους ἐκείνων, ὑφ’ οὓς θὰ παραγάγωσιν εἴτε οἱ ἀγοράσαντες σταφιδόκαρπον, ἐὰν ἀγοράσωσι τοιοῦτον, παρὰ τῆς Ἑταιρείας, εἴτε οἱ οἰνοπαραγωγοί. Ἡ Ἑταιρεία, ἔχουσα τὸ ἀπόθεμα αὑτῆς εἰς σταφίδα, δύναται τοιοῦτον ἀνταγωνισμὸν νὰ ποιήσηται πρὸς ἄλλους, ὥστε νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν οἰνοπνευματοποίησιν ὑπὸ συμφέροντας ὅρους εἴτε ἐξ οἴνου, εἴτε ἐξ ἀγορᾶς σταφίδος, τὴν ὁποίαν ἡ ἰδία θὰ πωλήσῃ. Ἕτερον προνόμιον, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅλως ἄσχετον πρὸς τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς συμβάσεως, εἶναι τὸ προνόμιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Ὑπάρχουσι πόλεις, ἐν αἷς λειτουργοῦσι προνομιακῶς Γενικαὶ Ἀποθῆκαι, ἀλλ’ ἐν αὐταῖς, ὡς μοὶ ἔτυχε πολλάκις νὰ γνωρίσω, τὸ ἐμπόριον παραπονεῖται ἐναντίον τῆς προνομιακῆς αὐτῶν λειτουργίας, καὶ δικαίως, διότι ἡ Ἑταιρεία ἡ κεκτημένη τὴν ἐκμετάλλευσιν τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἔχει εἰς χεῖρας αὑτῆς τὸ μέσον νὰ εὐνοήσῃ ἢ νὰ καταπιέσῃ ἐμπορεύματα ὡρισμένα ἢ ἐμπόρους ὡρισμένους. Ἡ λειτουργία τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν στηρίζεται εἰς τὰ Κράτη τὰ μᾶλλον ἐμπορικὰ ἐπὶ τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ· καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι ἱδρύονται ὑπὸ ὅρους, τοὺς ὁποίους ὁρίζει ἡ νομοθεσία, ὅρους παρέχοντας πᾶσαν ἐγγύησιν, εἰς τὸ ἐμπόριον, ἀλλὰ στηριζομένους ἐπὶ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ. Βάσις δὲ τῆς λειτουργίας τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν εἶναι ὁ ἐλεύθερος ἀνταγωνισμός, διότι, ὡς εἶπον, δι’ αὐτῶν τὸ ἐμπόριον εὑρίσκει τὰς εὐκολίας, τὰς ὁποίας προορίζονται νὰ παράσχωσιν αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι. Διὰ τοῦ ἀποκλειστικοῦ δὲ προνομίου οἱ ἐκμεταλλευόμενοι αὐτὰς δύνανται νὰ εὐνοήσωσιν ἢ νὰ πιέσωσιν ὡρισμένα ἐμπορεύματα ἢ ὡρισμένους ἐμπόρους. Ἐνῷ δὲ τοιαύτη εἶναι ἡ ἐπικρατοῦσα ἀρχὴ τῆς ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ἡμεῖς παραχωροῦμεν προνόμιον ἱδρύσεως τοιούτων οὐχὶ εἰς ὡρισμένας πόλεις, ἀλλ’ εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος, παραχωροῦμεν δὲ τὴν σύστασιν Γενικῶν Ἀποθηκῶν ἐπὶ τῇ βάσει συμβάσεως ὑποχρεωτικῆς οὐχὶ διὰ τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ὑποχρεωτικῆς μόνον διὰ τὸ Κράτος. Παραχωροῦμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἐπιλογὴν (option), τὸ δικαίωμα, ἄνευ ὑποχρεώσεως αὐτῆς, ἂν θέλῃ, νὰ ἱδρύσῃ τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας. Εἰς τὰς πόλεις, αἵτινες ὁρίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 21, ὑποχρεοῦται μὲν ἡ Ἑταιρεία νὰ ἱδρύσῃ τὰς ἀποθήκας ταύτας ἐντὸς προθεσμίας τριῶν ἐτῶν, ἀλλ’ ἡ ὑποχρέωσις αὕτη οὐδεμίαν κύρωσιν ἔχει· διότι, ἐὰν ἡ Ἑταιρεία δὲν ἱδρύσῃ αὐτὰς, οὐδὲν ἔχει νὰ χάσῃ, θὰ ἐκπέσῃ μόνον τοῦ παραχωρουμένου εἰς αὐτὴν προνομίου. Πολὺ δ’ ὀλιγώτερον κινδυνεύει νὰ χάσῃ τι ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας πόλεις, διὰ τὰς ὁποίας ἐντὸς τριετίας θὰ δηλώσῃ, ἂν θέλει νὰ ἱδρύσῃ ἐν αὐταῖς Γενικὰς Ἀποθήκας. Ἐνῷ δὲ παραβιάζομεν τὴν γενικῶς ἐπικρατοῦσαν ἀρχὴν τῆς ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν, καὶ δίδομεν ἐπιλογὴν ἱδρύσεως τοιούτων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, παραχωροῦμεν συνάμα τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν ὑπὸ ὅρους, οἵτινες βασίζονται ἐπὶ τοῦ ἐλευθέρου ἀνταγωνισμοῦ, ὑπὸ τοὺς ὅρους δηλαδὴ τοῦ νόμου ͵ΒΥΙΑʹ τῆς 10 Ἀπριλίου 1896. Ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐστηρίζετο ἐπὶ τῆς ἱδρύσεως προνομιακῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, δὲν ἔλαβεν ἑπομένως ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑποχρεώσεις, αἵτινες πρέπει νὰ ἐπιβάλλωνται εἰς ἐκείνους, οἵτινες προνομιακῶς καὶ μονοπωλιακῶς ἤθελον ἱδρύσει καὶ ἐκμεταλλευθῆ αὐτάς. Ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὁ νόμος, ὅτι πᾶς τις δύναται νὰ ἱδρύσῃ Γενικὰς Ἀποθήκας, ἐκπληρῶν τοὺς ὅρους καὶ τὰς ἐγγυήσεις καὶ ἀσφαλείας, ἃς καθορίζει ὁ νόμος οὗτος, δὲν ἐφρόντισε νὰ ἀσφαλίσῃ τὸ ἐμπόριον ἀπέναντι τῶν καταχρήσεων καὶ τῶν πιέσεων, ἃς ἐν γένει παρουσιάζουσιν αἱ προνομιακαὶ ἐπιχειρήσεις, καὶ εἰδικώτερον αἱ Γενικαὶ Ἀποθῆκαι, αἵτινες εὑρίσκονται εἰς καθημερινὴν συνάφειαν πρὸς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἐμπορικὴν κίνησιν τῆς χώρας. Ἀπέναντι τοῦ προνομίου καὶ τῶν δικαιωμάτων τούτων, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος διὰ τῆς συμβάσεως χορηγεῖ εἰς τὴν Ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, τίνα εἶναι τὰ ἀνταλλάγματα, τὰ ὁποῖα λαμβάνει παρ’ αὐτῆς; Τοιοῦτον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, εἶναι κυρίως ὁ φραγμός, ὅστις τίθεται εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος διὰ τῆς ἀγορᾶς παντὸς πλεονάσματος εἰς τιμὴν κατὰ χιλιόλιτρον δραχ. 115, μεῖον δραχ. 7, ἃς κρατεῖ ἡ Ἑταιρεία ὑπὸ τὸν τίτλον «ἀσφάλιστρα», ἤτοι εἰς τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 108. Ἕτερον ἀντάλλαγμα εἶναι πληρωμὴ δρ. 4,000,000 εἰς τὸ Δημόσιον διὰ τὸν εἰς αὐτὸ ὀφειλόμενον φόρον, καὶ δραχμῶν 500,000 προσέτι, ὅταν τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας τὸ ἐπιτρέψωσιν. Ἡ Ἑταιρεία προκαταβάλλει ἐπίσης εἰς τὸ Δημόσιον δραχ. 4,000,000 ἀπέναντι τῶν ὅσα τὸ Δημόσιον ἔχει νὰ λάβῃ παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης διὰ τὸν φόρον τοῦ 1904–1905, τὴν προκαταβολὴν δὲ ταύτην θὰ εἰσπράξῃ ἡ Ἑταιρεία ἐντόκως ἐκ τοῦ ἐνεργητικοῦ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τὸ πραγματικὸν ἑπομένως ἀντάλλαγμα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου εἶναι ἡ ἐξασφάλισις ὡρισμένου ποσοῦ 4 ἢ 4½ ἑκατομμυρίων ἀπέναντι τοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος συγχωνεύεται εἰς τὸν φόρον τὸν ἐκχωρούμενον εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Βεβαίως ἡ πληρωμὴ αὕτη τοῦ φόρου τοῦ Δημοσίου δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀντάλλαγμα δυνάμενον νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὰς σκέψεις τῶν ἀμερολήπτως κρινόντων τὴν σύμβασιν, ὡς σύμβασιν σκοποῦσαν οὐχὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν δημόσιον φόρον, ἀλλὰ νὰ λύσῃ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ σώσῃ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς ἐκ τῆς δυστυχοῦς θέσεως, εἰς ἣν σήμερον εὑρίσκονται. Ὡς τοιοῦτο δὲ παρίστατο τὸ ἀντάλλαγμα τῆς παρεμποδίσεως τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν διὰ τοῦ φραγμοῦ τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος πρὸς δρ. 115 κατὰ χιλιόλιτρον. Τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀντάξιον τῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν παραχωρουμένων προνομίων καὶ δικαιωμάτων, διότι δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι ἔχει τὴν σημασίαν, ἣν ἀπέδωκαν εἰς αὐτὸ οἱ ἐνδιαφερόμενοι σταφιδοπαραγωγοί. Ἐὰν ἀνεξαρτήτως τῆς Ἑταιρείας νομοθετηθῶσι καὶ ἐφαρμοσθῶσιν οἱ ὅροι τῆς συμβάσεως οἱ ἀφορῶντες τὴν συσκευὴν καὶ προετοιμασίαν τοῦ σταφιδοκάρπου, κατὰ τὰ ἄρθρα 15 καὶ 19 αὐτῆς, ἀπαγορευθῇ δὲ ἡ ἐξαγωγὴ σταφίδος βεβρεγμένης ἢ περιεχούσης οἱανδήποτε ξένην ὕλην εἰς οἱανδήποτε ἀναλογίαν, ἐφαρμοσθῶσι δὲ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι περιορισμοὶ τῆς κινήσεως τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, θέλει ἐπέλθει ἐξ ἀνάγκης καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ὁ φραγμὸς εἰς τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν, ὅστις ἀποτελεῖ τὸ κύριον ἀντάλλαγμα τῶν εἰς τὴν Ἑταιρείαν χορηγουμένων δικαιωμάτων καὶ προνομίων. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους καὶ περιορισμοὺς δυσκόλως οἱ σημερινοὶ μικροκερδοσκόποι θὰ δύνανται νὰ προπωλῶσι σταφίδα καὶ ἐπιδιώξωσι τὸν διὰ προπωλήσεων ἐξευτελισμὸν τῶν τιμῶν αὐτῆς. Σήμερον οἱ μικρέμποροι, οἱ μικροκερδοσκόποι, προπωλοῦσιν εὐκόλως σταφίδα, διότι δὲν ἀναδέχονται τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐξαγωγῆς καὶ παραδόσεως τοιαύτης, προετοιμαζομένης ὡς ἡ σύμβασις προβλέπει· ἐὰν ὅμως ἐπιβληθῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐξαγωγῆς τῆς σταφίδος ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, δὲν ἠξεύρω, ἂν οἱ σημερινοὶ μικροκερδοσκόποι, οἱ ὁποῖοι χαρακτηρίζονται ὡς οἱ κυρίως συντελοῦντες εἰς τὸν ἐξευτελισμὸν τῶν τιμῶν, θὰ τολμήσωσι νὰ προπωλήσωσι σταφίδα εἰς τιμὴν κατωτέραν τῶν 108 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον. Ἀλλ’ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ πένονται, καὶ ζητοῦσι λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ διόρθωσιν τῆς σημερινῆς αὐτῶν καταστάσεως. Εἰς τοῦτο ἔχουσι δίκαιον, κατόπιν τῶν ὅσα ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς σταφίδος, καὶ ἡ Πολιτεία δὲν δύναται νὰ παραβλέψῃ τὰ παράπονα καὶ τὴν ἀπαίτησιν αὐτῶν, εὑρισκομένων εἰς ἀδυναμίαν, ὅπως δι’ ἰδίας αὐτῶν πρωτοβουλίας καὶ κοινοπραξίας ἐπιζητήσωσι τὴν θεραπείαν τῆς νοσηρᾶς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ Πολιτεία, τοιοῦτον ἐκτελοῦσα καθῆκον πρὸς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, δικαιοῦται νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς φορολογίαν ἀνερχομένην εἰς 42% καὶ πλέον ἐπὶ τοῦ ἀκαθαρίστου αὐτῶν εἰσοδήματος, καὶ νὰ παγιώσῃ τὴν φορολογίαν ταύτην διὰ συμβάσεως ἐπὶ 20 ὅλα ἔτη, νὰ ἐξασφαλίσῃ δὲ τὴν λειτουργίαν καὶ ἐφαρμογὴν αὐτῆς διὰ περιορισμῶν καὶ ὅρων βαρυτάτων, ἐξ ὧν ἀναφέρω τοὺς κυριωτέρους. Δι’ ἑτέρας ὁδοῦ ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἡ Πολιτεία τὴν θεραπείαν τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως. Ὁδὸς δὲ τοιαύτη εἶναι ἡ φέρουσα εἰς τὸν περιορισμὸν τῆς παραγωγῆς, οὐχὶ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ⅖ καὶ πλέον τοῦ μετὰ κόπου καὶ ἁδρῶν δαπανῶν παραγομένου προϊόντος. Ἀφαιροῦντες διὰ τοῦ παγιωμένου φόρου τὰ 42 ἑκατοστὰ τῆς ὅλης παραγωγῆς παντὸς σταφιδοπαραγωγοῦ, πράττομεν πρᾶξιν, ἥτις φαίνεται μὲν ἀνακουφίζουσα αὐτὸν σήμερον, εἰς ἣν ὅμως δὲν θὰ δύναται νὰ ἀνθέξῃ εἰς τὸ μέλλον. Ἐνθαρρύνοντες αὐτὸν νὰ παραγάγῃ ὁσονδήποτε ποσὸν σταφίδος θέλει, ἀφαιροῦντες ὅμως 42%, τὸν ἐξαναγκάζομεν νὰ ἐπιρρίπτῃ ἐπὶ τοῦ ὑπολοίπου τῆς παραγωγῆς του, δηλ. τῶν 58 ἑκατοστῶν αὐτῆς, τὰ ὁποῖα ἀφίνομεν εἰς αὐτὸν, τὰς δαπάνας καὶ τῶν 42 ἑκατοστῶν, τὰ ὁποῖα τοῦ ἀφαιροῦμεν. Τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον μένει εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν, δὲν φέρει μόνον τὰ βάρη καὶ τὰς δαπάνας τὰς ἀπαιτουμένας διὰ τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ βαρύνεται καὶ μὲ τὰς δαπάνας καὶ τὰ βάρη τῆς παραγωγῆς τοῦ ποσοστοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λαμβάνει διὰ τοῦ εἰς αὐτὴν παραχωρηθέντος φόρου ἡ Ἑταιρεία. Ἡ ὁδὸς, ἣν ἡ Πολιτεία ὤφειλεν, ὡς εἶπον, ν’ ἀκολουθήσῃ, εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῆς παραγωγῆς. Ὑπάρχουσι δὲ πλεῖστα παραδείγματα ὑπερπαραγωγῆς γεωργικῆς θεραπευθέντα διὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης. Τοῦτο δὲ δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῶν φυτῶν, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ περιέχῃ ἕκαστον στρέμμα, καὶ ἰδίως διὰ τοῦ περιορισμοῦ τῆς ἐκτάσεως τῶν σταφιδαμπέλων, ἐπιτυγχανομένου διὰ τῆς ἐκριζώσεως ἐκείνων, ὧν ἡ καλλιέργεια ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ὑπερπαραγωγὴν καὶ τὸν διπλασιασμὸν τῶν δαπανῶν τῆς παραγωγῆς τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον δύναται ὁ σταφιδοπαραγωγὸς νὰ διαθέσῃ. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια παρουσιάζει βεβαίως δυσχερείας· ἤθελεν ὅμως ἀποβῆ σήμερον εὐκολωτέρα, διότι πάντες σχεδὸν οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ παραδέχονται αὐτὴν, καὶ θεωροῦσιν ὡς λογικῶς ἐπιβαλλομένην τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς διὰ τῆς ἐκριζώσεως τοῦ ὑπερβάλλοντος μέρους τῶν σταφιδαμπέλων, ἀντὶ τῆς ἀφαιρέσεως 42% ἐκ τοῦ προϊόντος αὐτῶν, τὸ ὁποῖον παράγουσι μετὰ κόπων καὶ δαπανῶν. Ὅσον δὲ καὶ ἂν κατεπονήθημεν ψηφίζοντες κατ’ ἔτος μέτρα προσωρινὰ, ὅσον καὶ ἂν θέλωμεν νὰ ἐπιδιώξωμεν ὁριστικὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, δὲν δικαιούμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο ἐσπευσμένως καὶ κατὰ τρόπον, ὅστις τὴν σημερινὴν νόσον τῆς σταφίδος ἀντικαθιστᾷ, ὡς εἶπον, δι’ ἑτέρας ἀσθενείας, δεινοτέρας ἴσως, καὶ συνεπῶς δυσκολώτερον δυναμένης νὰ θεραπευθῇ. Δὲν θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν διὰ τὴν ἐσοδείαν τοῦ τρέχοντος ἔτους μέτρον τι, δυνάμενον νὰ περιστείλῃ τὰ ἄμεσα ἀποτελέσματα πάσης τυχὸν παραγωγῆς ὑπερβαινούσης τὸ ἐξαγόμενον ποσὸν τῶν 250,000,000 λιτρῶν καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Κράτους ἢ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης λαμβανόμενον ποσὸν τῶν 90,000,000 λιτρῶν τῆς παρακρατήσεως καὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος. Θὰ εἴχομεν δ’ οὕτω τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν πρὸς μελέτην καὶ ἐξεύρεσιν τοῦ τρόπου καὶ τῶν μέσων, ἅτινα ἤθελον φέρει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐλάττωσιν τῆς παραγωγῆς καὶ οὐχὶ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἡμίσεος περίπου αὐτῆς, ὡς πράττομεν διὰ τῆς προτεινομένης συμβάσεως. Δεσμεύοντες δὲ δι’ αὐτῆς τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσιπενταετίαν, δὲν δυνάμεθα πλέον νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἔσεται δυνατὴ ἡ ἀπαλλαγὴ τῆς σταφίδος ἐκ τοῦ τερατώδους φόρου τῶν 42% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου παραγωγῆς. Ὁπωσδήποτε δὲ καὶ ἂν εἰσπραχθῇ ὁ φόρος οὗτος, εἴτε παρὰ τοῦ ἐμπορίου εἴτε παρὰ τοῦ παραγωγοῦ, θέλει πάντοτε ἐπιπέσει ἐπὶ τῆς παραγωγῆς. Ὁποῖα δ’ ἔσονται τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως, δὲν δύναταί τις ἀκριβῶς νὰ προΐδῃ. Βεβαίως ὅμως δὲν θὰ ὦσιν εὐχάριστα. Ἡ φύσις αὐτὴ τῆς ἐπιχειρήσεως παρουσιάζει πλείστας ὅσας δυσκολίας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῆς. Τοῦτο δ’ ἀποδεικνύουσιν αἱ παρατηρήσεις, αἵτινες ἐγένοντο ὑπὸ πάντων σχεδὸν τῶν ἀντιπροσωπευόντων σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, οἵτινες ἐχαρακτήρισαν ὡς ἐπιβλαβεῖς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως, τοὺς σχετιζομένους πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς ἐπαρχίας ἑκάστου. Αἱ πιέσεις δὲ, αἵτινες θὰ ἐπέλθωσι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὅρων, οἵτινες ἐπιβάλλονται διὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ τὴν παραλαβὴν τῆς σταφίδος, τὸ αἴσθημα, ὅπερ θὰ γεννηθῇ εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν, ὅταν ἐν μετρίᾳ παραγωγῇ πεισθῇ ὅτι πρὸς ἐξαγωγὴν ἑνὸς χιλιολίτρου σταφίδος δὲν θὰ πληρώνῃ, ὡς ἐπλήρωνε μέχρι σήμερον, φόρον 16 ἢ 19 δραχμῶν, ἀλλὰ 48 δραχμῶν, — διότι εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο ἀνέρχεται ὁ διὰ τῆς συμβάσεως παγιούμενος φόρος, — βεβαίως θὰ παρουσιάσωσιν ἀντιδράσεις κατὰ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν διαφόρων διατάξεων τῆς συμβάσεως ταύτης. Τὰς ἀντιδράσεις δὲ ταύτας δὲν θὰ δύναται ἡ Πολιτεία νὰ θεραπεύσῃ, τροποποιοῦσα τὰς ἐπαχθεῖς ἢ ἐπιβλαβεῖς διατάξεις...

§245Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τόσα περίπου ἐπλήρωνε καὶ κατὰ τὸ 1900, ὅτε εἴχομεν 100 μόνον ἑκατομμυρίων παραγωγήν.

§246Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑπῆρχον τότε οἱ πιεστικοὶ ὅροι τῆς παραλαβῆς τῆς σταφίδος.

§247Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λίαν εὐχαρίστως ὅμως ἐπλήρωνεν ὁ σταφιδοπαραγωγός.

§248Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δέν μοι φαίνεται πιθανὸν, ὅτι ὁ σταφιδοπαραγωγὸς ἔδωκε λίαν εὐχαρίστως 48% ἐκ τῆς παραγωγῆς του. Ἔδωκε ταῦτα ἐξ ἀνάγκης καὶ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι προσωρινῶς πράττει τοῦτο, χάριν τῆς λύσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Τὰς δυσχερείας καὶ τοὺς κινδύνους, οὓς παρουσιάζει ἡ ἐφαρμογὴ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, δὲν προεῖδον οἱ συντάξαντες αὐτὴν, καὶ δὲν ἐφρόντισαν, ὅπως δι’ ἑνὸς οἱουδήποτε τρόπου ἐπιφυλάξωσιν εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα τῆς προλήψεως τῶν κινδύνων τούτων. Εἰς τὰς τοιαύτας συμβάσεις, ἃς ἀπαντᾷ τις μᾶλλον εἰς Ἀσιατικὰ παρὰ εἰς Εὐρωπαϊκὰ Κράτη, τὸ Δημόσιον ἐπιφυλάττει εἰς ἑαυτὸ, διὰ τὴν περίπτωσιν ἀνυπερβλήτων δυσχερειῶν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, τὸ δικαίωμα ν’ ἀνακαλέσῃ τὸ χορηγούμενον προνόμιον, ἀποζημιῶνον τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν ἐπὶ βάσεων λογικῶν καὶ δικαίων, ἐκ τῶν προτέρων ὁριζομένων. Οὐδὲν δὲ τοιοῦτον δικαίωμα ἐπιφυλάσσεται εἰς τὸ Κράτος ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει. Τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται καὶ διὰ τῆς βίας νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς, ὁσασδήποτε καὶ ἂν ἤθελεν αὕτη παρουσιάσει δυσκολίας καὶ οἱαιδήποτε ἂν ἤθελον παρουσιασθῇ δυσχέρειαι καὶ ζημίαι εἰς τε τὸ Κράτος καὶ εἰς τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας. Αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 37 περὶ ἐπιβολῆς προστίμου, ἐν περιπτώσει παραβάσεως ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας πλειόνων διατάξεων τῆς συμβάσεως, καὶ περὶ ἐκπτώσεως ἀπὸ τῶν προνομίων αὐτῆς εἰς τὴν περίπτωσιν ἐπιπροσθέτου ὑποτροπῆς τῆς αὐτῆς παραβάσεως, δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὰς δυσκολίας, ἃς θὰ παρουσιάσῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς συμβάσεως ἄνευ οὐδεμιᾶς παραβάσεως, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας διὰ τῆς πιστῆς ἐκτελέσεως τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῶν δικαιωμάτων τῆς Ἑταιρείας. Τὸ δικαίωμα δὲ τῆς ἐξαγορᾶς τῶν δικαιωμάτων καὶ προνομίων τῆς Ἑταιρείας, τὸ καθοριζόμενον διὰ τοῦ ἄρθρου 36 τῆς συμβάσεως, ἀποβλέπει εἰς τὴν ὁμαλὴν καὶ ἄνευ δυσκολιῶν λειτουργίαν τῆς Ἑταιρείας κατὰ τὰ πρῶτα δέκα ἔτη. Ἀλλ’ ἂν αὐτὴ ὁμαλῶς λειτουργήσῃ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα, δυσκόλως θὰ προβῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἐξαγορὰν, ὑπὸ τοὺς βαρεῖς ὅρους, οὓς περιέχει τὸ ἄρθρον τοῦτο, καὶ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς λειτουργίας αὐτῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου. Τοῦτο θὰ ᾖναι ἴσως πιθανὸν, ἐὰν τὰ κέρδη τῆς Ἑταιρείας ἔσωνται τόσον ὑπέρογκα, ὥστε νὰ ἑλκύσωσιν ἄλλους κεφαλαιούχους, ἵν’ ἀναδεχθῶσι τὴν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 36 ὁριζομένην ἀποζημίωσιν καὶ τὴν προσφορὰν ὅρων ἐπωφελεστέρων τῶν ἐν τῇ συμβάσει περιεχομένων. Οἱ γνωρίζοντες ὅμως τὰς μεταξὺ κεφαλαιούχων ὑφισταμένας σχέσεις καὶ συνεννοήσεις, δυσκόλως δύνανται νὰ παραδεχθῶσι τοιοῦτόν τι. Τοιαύτην εὑρίσκω τὴν σύμβασιν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ὅρων τῆς ἐξυπηρετήσεως τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν δυσχερειῶν, ἃς θὰ παρουσιάσῃ ἡ ἐφαρμογὴ αὐτῆς. Νομίζω, ὡς εἶπον ἤδη, ὅτι πράττομεν πρᾶξιν παρακεκινδυνευμένην καὶ μεστὴν κινδύνων καὶ διὰ τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας καὶ διὰ τὴν χώραν ἐν γένει, ψηφίζοντες τὴν σύμβασιν χωρὶς νὰ ἐπιφυλάξωμεν εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακλήσεως τῶν χορηγουμένων προνομίων καὶ δικαιωμάτων δι’ ἀποζημιώσεως τῆς Ἑταιρείας ἐκ τῶν προτέρων καθωρισμένης.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον.

§250ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀπὸ τοῦ 1892, Κύριοι, ὅτε ἤρξατο ἡ σταφιδικὴ κρίσις, τὸ μόνον μέσον, τὸ ὁποῖον ἐσκέφθησαν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν πρὸς ἄρσιν τῆς κρίσεως, ὑπῆρξεν ἡ παρακράτησις. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνέπεσε νὰ ᾖμαι Βουλευτὴς, ἤμην δὲ φίλος τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως ὑπεδείξαμεν πολλοὶ πρὸς τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην, ἀλλ’ ἐκεῖνος τὸ ἀπέκρουσε, μετὰ πολλὰς δὲ παρακλήσεις κατωρθώσαμεν νὰ πείσωμεν τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην νὰ εἰσαγάγῃ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ εἰσήγαγε τῳόντι αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ σύστημα ἀναθέτον εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Μονοπωλίων τὴν διαχείρισιν τοῦ παρακρατήματος. Ἀλλὰ πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν ἠθέλησαν νὰ ἐμπιστευθῶμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Μονοπωλίων τὴν διαχείρισιν τοῦ παρακρατήματος, ὁ δὲ ἀείμνηστος Τρικούπης, ἔχων ἐναντίας ἰδέας, εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ 1895 ἀπεδέχθη ἡ Βουλὴ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, τὸ 1899 ἐνομοθετήθη ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ζήτημα εἶναι, ἂν ἡ παρακράτησις ὠφέλησεν ἢ ἔβλαψεν. Ἡ πεποίθησις, ἣν ἐσχημάτησα τελευταῖον, εἶναι, ὅτι μᾶλλον ἔβλαψεν. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι, ἂν δὲν ἐνομοθετεῖτο ἡ παρακράτησις, ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ ἡ καταστροφὴ ἐπαρχιῶν τινων· ἐπίσης ὅμως ἀληθὲς εἶναι, ὅτι, ἂν ἡ παρακράτησις δὲν ἐψηφίζετο, ἐπαρχίαι τινὲς, ὡς ἡ ἐπαρχία Πατρῶν, ἡ τῆς Αἰγιαλείας καὶ ἡ τῆς Κορινθίας, ἤθελον ὠφεληθῆ. Μετὰ τὰ μέτρα ταῦτα ἀνεφάνη ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου, καὶ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ταύτῃ ἐνεθουσιάσθησαν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί· ἠκούσθησαν ἐξεγέρσεις, ἀνηγγέλθησαν συλλαλητήρια. Εὐτυχῶς ἡ ἰδέα τοῦ μονοπωλίου ἀπεκρούσθη, καὶ αὐτοὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐνεθουσίων διὰ τὴν ἀποδοχὴν τοῦ μονοπωλίου, σήμερον θὰ μετενόουν, διότι ἕνεκα τῶν ἐν τῇ συμβάσει τοῦ μονοπωλίου διατάξεων καὶ ἕνεκα τῆς ὑπερπαραγωγῆς τοῦ προϊόντος καὶ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος θὰ εὑρίσκετο εἰς τὰς 80 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τῆς συμβάσεως ἐκείνης τοῦ μονοπωλίου ἐξηκολούθησεν ἡ κρίσις, καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος εὑρισκόμεθα ἐνώπιον κινδύνου, ἐνώπιον χάους. Ἐν τῷ κινδύνῳ τούτῳ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Καλαμῶν συνέλαβε τὴν ἰδέαν τῆς καταρτήσεως Ἑταιρείας, ἥτις νὰ διαχειρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος ὑπὸ τὸ σύστημα τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως. Κατηρτίσθη ἡ σύμβασις, ὑπεβλήθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, συνεζητήθη μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ προηγουμένην μελέτην καὶ ἔρευναν ὑπὸ ἑξαμελοῦς ἐπιτροπῆς, καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψει. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐπιδιώκονται δύο σκοποί· πρῶτον νὰ ἀρθῇ τὸ πλεόνασμα, ὅπως φθάσωμεν εἰς ἰσορροπίαν μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, καὶ δεύτερον, ὅπως διὰ τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς ἐμπορικῆς δραστηριότητος κατορθώσωμεν νὰ εὕρωμεν τὰς τιμὰς, ὧν ἀπήλαυεν ἡ σταφὶς πρὸ τῆς κρίσεως, ἤτοι πρὸ τοῦ ἔτους 1892. Συντόμως—διότι καὶ ὁ χρόνος ἐπείγει καὶ πολλοὶ μετ’ ἐμὲ θὰ ὁμιλήσωσι—θέλω ἐξετάσει, ἂν οἱ σκοποὶ οὗτοι ἐπιτυγχάνονται τελείως διὰ τῆς συμβάσεως, ἥτις ἐτέθη ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ψῆφον ἡμῶν. Ἐὰν ἐπρόκειτο τὴν ὑπόθεσιν τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως νὰ ἔχῃ πάντοτε εἰς χεῖράς του ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαμῶν, ὅστις ἀπὸ φιλοδοξίαν, ἀπὸ πόνον πρὸς τοὺς σταφιδικούς πληθυσμοὺς, ὡς ἀντιπρόσωπος σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, ἀνέλαβε τὸ ἔργον, ἴσως δὲν θὰ ἠσχολούμην μὲ τὴν σύμβασιν, ἴσως δὲν θὰ συνεζήτουν αὐτὴν, ἴσως θὰ ἔλεγον, ὅτι καλῶς ἔχουσι πάντα τὰ ἄρθρα αὐτῆς. Προκειμένου ὅμως περὶ ἐμπορικῆς ἑταιρείας, ἥτις συμβάλλεται πρὸς τὸ Κράτος, καὶ δικαίωμα καὶ καθῆκον ἔχω νὰ συζητήσω τὴν σύμβασιν. Ὁλόκληρος ὁ οἰκονομικὸς μηχανισμὸς τῆς συμβάσεως ταύτης στηρίζεται εἰς τὰ ἄρθρα 3, 6, 10 καὶ 17. Ἄς ἴδωμεν, ἂν ἀποδεχόμενοι τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων τούτων ἐπιτυγχάνομεν τοὺς δύο σκοποὺς, ὧν ἐμνήσθην· πρῶτον, ἂν ἐπιτυγχάνομεν τελείως τὴν ἄρσιν τοῦ πλεονάσματος, καὶ δεύτερον, ἂν ἀφίνεται ἐλευθέρα ἡ ἐνάσκησις τῆς ἐμπορίας πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς αὐξήσεως τῶν τιμῶν. Δὲν φρονῶ ὅτι τελείως ἐπιτυγχάνουσι καὶ οἱ δύο οὗτοι σκοποί. Καὶ ἰδοὺ διατί. Κατὰ τὸ ἄρθρον 6 ἡ Ἑταιρεία δικαιοῦται, ὁσάκις αὐτὴ κρίνῃ τοῦτο ἀναγκαῖον, νὰ δεχθῇ ἀντὶ τοῦ παρακρατήματος τίμημα χρηματικὸν, εἰς 115 δραχμὰς κατὰ χιλιόλιτρον ὑπολογιζόμενον· καθοριζομένων δὲ διὰ τῆς συμβάσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος εἰς δραχμὰς 115, 130 καὶ 145, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ τιμαὶ οὐδέποτε θὰ ἐκπέσωσι κατὰ τῶν 115 δραχμῶν. Ἡ Ἐμπορικὴ αὕτη Ἑταιρεία ἔχει συμφέρον νὰ ἔχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας της παρακράτημα, τὸ ὁποῖον θὰ μεταπωλήσῃ ἀντὶ 40, 50 ἢ 60 δραχμῶν; Συμφέρον ἔχει νὰ εἰδοποιήσῃ ὅλους τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως, ὅτι ἀντὶ τοῦ παρακρατήματος δέχεται τὸν εἰς εἶδος φόρον καὶ τὴν εἰσφορὰν εἰς χρῆμα. Κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐσοδείας αἱ τιμαὶ εἶναι ἄνω τῶν 115 δραχμῶν, εἶναι δραχ. 117, 118, 120, 125. Ποῖον ἔσται τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα ἔσται, ὅτι ἡ μὲν Ἑταιρεία θὰ λαμβάνῃ χρῆμα, τὸ δὲ πλεόνασμα θὰ κυκλοφορῇ ἐν ταῖς ἀγοραῖς. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἀνακουφίζεται ἡ ἀγορὰ ἀπὸ τὴν ἄρσιν τοῦ πλεονάσματος; Ὄχι. Καὶ θὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀποδεχθῇ τροπολογίαν τινὰ, ἣν ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ Κορινθίας, κατὰ τὴν ὁποίαν, ἐὰν δίδεται τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὴν Ἑταιρείαν, νὰ δίδηται τοὐλάχιστον μετὰ προηγουμένην ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Καὶ ἡ Ἑταιρεία καὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ καὶ ὀφείλουσι καὶ πρέπει νὰ ἐμπιστεύωνται τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχων ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐσοδείας, θέλει μορφώσει πεποίθησιν, ἂν πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ λαμβάνῃ τὸν φόρον καὶ τὴν εἰσφορὰν εἰς εἶδος ἢ εἰς χρήματα· δὲν δύναμαι δὲ νὰ φαντασθῶ, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, γνωμοδοτοῦντα πρὶν ἢ ἡ Ἑταιρεία ἐκδώσῃ τὴν ἀπόφασίν της καὶ εἰδοποιήσῃ, ὡς λέγει τὸ ἄρθρον 6, τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς. Διότι ἠξεύρετε, τί ἠμπορεῖ νὰ συμβῇ; Τὸ περίσσευμα αὐτὸ ἠμπορεῖ νὰ ὑφίσταται, νὰ διαρκῇ μέχρις ἀκόμη καὶ τοῦ νέου σταφιδικοῦ ἔτους, ἐνῷ τίς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως; ὁ σκοπὸς εἶναι, τὸ πλεόνασμα νὰ ἀρθῇ, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον καὶ πάλιν ἐπιμένω, παρακαλῶν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, — ὅστις ὁμολογουμένως μέγιστον ἐνδιαφέρον ἐπεδείξατο ὑπὲρ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, κατορθώσας ἐν τῇ συμβάσει νὰ ἀποσπάσῃ ἀπὸ τῆς Ἑταιρείας τὸ ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελε νὰ ἐλαττώσῃ τὰς τιμὰς τοῦ σταφιδοκάρπου διὰ τοῦ συναλλάγματος, κατορθώσας νὰ διανεμηθῶσι τὰ κέρδη μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ τοῦ Κράτους,—ἐπιμένω, λέγω, παρακαλῶν καὶ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ν’ ἀποδεχθῶσι τὴν τροπολογίαν ταύτην· νὰ ἔχῃ δηλ. ἡ Ἑταιρεία τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ, ἀντὶ φόρου εἰς εἶδος, καὶ χρήματα, ἀλλὰ νὰ μὴ λαμβάνῃ χρήματα ἢ μόνον ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προηγουμένως τὸ ἐγκρίνῃ. Δύναται νὰ ἦναι συμφέρον νὰ δίδωμεν χρῆμα καὶ οὐχὶ σταφίδα, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐξαρτῶ τοῦτο ἀπὸ τὴν κρίσιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10 τῆς συμβάσεως ἡ Ἑταιρεία δὲν ἀγοράζει ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, τίς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀγοράζῃ ἀπ’ ἀρχῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους; Ἐνδεχόμενον ἡ Ἑταιρεία νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι, ἂν ἀγοράσῃ ἀπ’ ἀρχῆς εἰς τὰς τιμὰς τὰς ὁριζομένας, καὶ ἡ ἐσοδεία ἦναι μεγάλη, θὰ φέρουν πολὺ πρᾶγμα, καὶ τοιουτοτρόπως ἡ Ἑταιρεία θὰ ζημιωθῇ. Ἀλλ’ οὐδεὶς θέλει νὰ ζημιωθῇ ἡ Ἑταιρεία. Συμφέρον τῶν σταφιδοπαραγωγῶν εἶναι νὰ μὴ ζημιωθῇ, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ καὶ ὁ κ. Μεντζελόπουλος ὑπεβάλομεν τροπολογίαν, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς 1 Νοεμβρίου μέχρι τέλους τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους νὰ ἦναι ὑπόχρεος ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀγοράζῃ εἰς τὰς τιμὰς τὰς ὁριζομένας ἐν τῇ συμβάσει. Ἄλλως, ἂν ἀπὸ τῆς 1 Νοεμβρίου ὑπάρχῃ μεγάλη ἐσοδεία, ὅλον αὐτὸ τὸ πλεόνασμα θὰ ἦναι εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς παραγωγῆς Μεγίστη ἡ προσφορὰ, μικροτέρα ἡ ζήτησις, ἐλάττωσις τῶν τιμῶν. Εἶναι προφανὲς τὸ πρᾶγμα· δὲν ἐκπληροῦται ὁ σκοπὸς, ἂν ἐπιδιώκει ἡ σύμβασις. Διότι τίς ὁ σκοπός; ὁ σκοπὸς εἶναι ἡ ἄρσις τοῦ πλεονάσματος, διὰ νὰ συγκρατηθῶσιν αἱ τιμαὶ, διὰ νὰ αὐξήσουν αἱ τιμαί. Ἀλλ’ ἂν ἔχητε ἀπὸ 1 Νοεμβρίου μέχρι τέλους Ἰουλίου τὸ πλεόνασμα κυλιόμενον ἐν ταῖς ἀγοραῖς, ποῖον τὸ ἀποτέλεσμα; ἀντὶ τῆς τιμῆς τῶν 115 δραχμῶν θὰ ἔχωμεν 100 ἢ 95 δραχμάς...

§251Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ διατὶ νὰ μὴ δανεισθῆτε;

§252Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς βεβαίως πονεῖ τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ πάντοτε ἐπεδείξατο πόνον ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτῶν· ὄχι μόνον νῦν, ὡς Πρωθυπουργός, ἀλλὰ πάντοτε, ὁσάκις ἦλθε τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ πρωτηγωνίστησε καὶ εἰργάσθη καὶ ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ ἐκοπίασε, —καὶ τὸ λέγω ἐκ πλήρους πεποιθήσεως.— Ἀλλὰ, κύριε Πρωθυπουργὲ, δὲν γνωρίζετε ἀκριβῶς, τί συμβαίνει ἐν ταῖς σταφιδοπαραγωγοῖς ἐπαρχίαις. Εἷς χωρικὸς π. χ. ἔχει 10,000 λίτρας σταφιδόκαρπον· διὰ νὰ τὸν μεταφέρῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, θὰ χρειασθῇ δύο δραχμὰς τὴν χιλιάδα· ὥστε θέλει 20 δραχμάς. Θὰ μεταβῇ εἰς τὰς ἀποθήκας, θὰ πληρώσῃ τόκον 6%...

§253Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πόσον ἐπλήρωνε μέχρι τοῦδε;

§254ΤΙΝΕΣ. Δεκαπλάσιον.

§255Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπλήρωνε περισσότερον.

§256Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Πεντήκοντα τοῖς ἑκατόν.

§257Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ νῦν τὸ αὐτὸ θὰ συμβαίνῃ· θὰ πληρώσῃ τόκον 6%, ἀλλ’ ὅταν ἀναγκασθῇ νὰ παραλάβῃ ἀργότερα τὸ πρᾶγμά του ἐκ τῶν ἀποθηκῶν, ἵνα πωλήσῃ εἰς τὸν ἔμπορον, θὰ πληρώσῃ ἄλλα ἔξοδα μεταφορᾶς εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ ἐμπόρου, καὶ ὅλον τοῦτο διὰ νὰ λάβῃ εἰς τὸ τέλος 5 δραχμὰς ἢ 10 περιπλέον! Ἠξεύρετε τί θὰ κάμῃ ὁ χωρικός; Μεταβαίνων εἰς τὴν ἀποθήκην, θὰ εἴπῃ: «μοὶ δίδετε ἀντὶ τῶν 115, δραχμῶν 95 μόνον; λάβετε τὸν σταφιδόκαρπόν μου». Ἰδοὺ διατὶ λέγω, ὅτι ἡ Ἑταιρεία, ἥτις καταβάλλει κεφάλαια 15 ἑκατομμυρίων φράγκων, καὶ ζητεῖ τόκους δι’ ὅλα αὐτὰ τὰ κεφάλαια, πρέπει νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ παραλαμβάνῃ τὸν σταφιδόκαρπον ἀπὸ 1 Νοεμβρίου, διὰ νὰ μὴ εὑρίσκηται ὁ σταφιδόκαρπος αὐτὸς εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς παραγωγῆς καὶ κατέρχωνται αἱ τιμαί. Ἐκπληροῦται τότε ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο αὐτὴ ἡ σύμβασις, δι’ ἧς παραχωροῦνται τόσα προνόμια εἰς τὴν Ἑταιρείαν. Ὑποθέτω ὅτι καὶ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας δὲν θὰ δυσκολευθῇ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην· ἀπὸ 1 Νοεμβρίου. Δὲν λέγω οὔτε ἀπὸ 1 Αὐγούστου οὔτε ἀπὸ 1 Σεπτεμβρίου οὔτε κατὰ τὸν Ὀκτώβριον, ὅτε τὸ περισσότερον ποσὸν τοῦ πράγματος εὑρίσκεται κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς ἐσοδείας, δηλ. κατὰ τοὺς 2½ αὐτοὺς μῆνας εὑρίσκονται περὶ τὰ 150,000,000· ἀλλὰ μέχρι τῆς 1 Νοεμβρίου δὲν θὰ ἦναι αὐτὸ τὸ ποσὸν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς παραγωγῆς. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν ἀντιπρόσωπον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ν’ ἀποδεχθῶσι τὴν τροπολογίαν ταύτην· ἀπὸ 1 Νοεμβρίου νὰ ἦναι ὑπόχρεος ἡ Ἑταιρεία νὰ παραλαμβάνῃ τὸν σταφιδόκαρπον. Τὸ τελευταῖον ἄρθρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔχω παρατηρήσεις, εἶναι τὸ ἄρθρον 17. Λέγετε ὅτι ὑπάρχει πλήρης ἐλευθερία εἰς τὸ ἐμπόριον· ἀλλ’ ἡ ἐλευθερία αὕτη εἶναι λίαν περιωρισμένη. Ποία εἶναι ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου; Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου εἶναι ἀπὸ 130 δραχμῶν μέχρις 160· ὅλη ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐμπορίου εἶναι διὰ ποσὸν 30 δραχμῶν. Καὶ δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ τεθῇ ἐν τῇ συμβάσει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 17, διατὶ νὰ περιορισθῇ ἡ ἐμπορία, ὥστε οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ μὴ ἔχουν τὴν ἐλπίδα, ὅτι δύνανται νὰ εὕρωσι τιμὰς καὶ 180 δραχμῶν τὴν χιλιάδα, καὶ 200 καὶ 230 καὶ 250. Τὰς τιμὰς ταύτας πολλάκις ἡ κατανάλωσις ἐπλήρωσε, μὴ διαμαρτυρηθεῖσα. Κατὰ τὸ 1900 ἐπλήρωσεν ἡ κατανάλωσις καὶ 800 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, κατὰ τὸ 1901 ἐπλήρωσε 230· διατὶ νῦν ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τοὺς σταφιδοκτηματίας, καὶ δὴ ἐπὶ ὁλόκληρον εἰκοσαετίαν, τὴν ἐλπίδα νὰ λάβωσι τίμημα πλέον τῶν 160 δραχμῶν ἢ πλέον τῶν δραχμῶν 200; Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχομεν τροπολογίαν. Καὶ τί θέλει συμβῆ μάλιστα, κύριε Πρωθυπουργέ; Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησιν τῆς Ἑταιρείας, εἰς πᾶσαν στιγμήν, καθ’ ἣν ἤθελεν ὑποβάλει τις αἴτησιν, νὰ πωλῇ. Ὑποθέσατε ὅτι εἶναι Αὔγουστος· κατὰ τὸν Αὔγουστον βλέπουν οἱ ἔμποροι οἱ ἐν Ἀγγλίᾳ, ἢ οἱ κερδοσκόποι οἱ ἐνταῦθα, ὅτι ἡ μέλλουσα ἐσοδεία πρόκειται νὰ καταστραφῇ· αἰτήσεις ὅλοι πρὸς τὴν Ἑταιρείαν: «πωλήσατέ μας πρὸς 160 δραχ. τὴν χιλιάδα»· καὶ ἡ Ἑταιρία ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ πωλῇ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδέχθη μίαν τροπολογίαν· ἀλλ’ ἐγὼ καὶ οἱ συνάδελφοί μου ὑπεβάλομεν τροπολογίαν, καθ’ ἣν ἀπαραίτητον εἶναι νὰ προηγῆται ἡ ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἢ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ἂν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον κατίδῃ, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τὴν παραγωγήν, ν’ ἀπαγορεύῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν· ἂν συμφέρῃ εἰς τὴν παραγωγήν, νὰ τὸ ἐπιτρέπῃ. Ἡ δὲ Ἑταιρεία τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως δὲν ἔχει λόγον νὰ δυσπιστῇ πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καὶ ἡ τροπολογία αὕτη νομίζω ὅτι εἶναι λογική, καὶ πρέπει νὰ τὴν ἀποδεχθῇ ὁ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω ἐν συντόμῳ ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: «Ὁ Πρωθυπουργὸς εἰργάσθη, ἠγωνίσθη, προσεπάθησε νὰ πείσῃ τὴν Ἑταιρείαν, ἵνα ἀποδεχθῇ τοὺς μᾶλλον συμφέροντας ὅρους διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγήν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσεν. Ἦλθεν ἡ τελευταία ἡμέρα, ἡ τελευταία ὥρα τῆς συζητήσεως, καθ’ ἣν ἴσως δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ καὶ συνεννόησις περαιτέρω· τολμᾶτε νὰ καταψηφίσητε τὴν σύμβασιν;» Πρόκειται περὶ κινδύνου, πρόκειται περὶ χάους· ἂν ἡ σύμβασις αὕτη δὲν ψηφισθῇ, μᾶς ἀναμένει χάος, —δὲν ἠμπορεῖτε νὰ ἀρνηθῆτε τοῦτο, κύριε Κροκιδᾶ· —καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ γνωρίζῃ, ἂν αἱ τιμαὶ τῶν σταφίδων δὲν θὰ κατέλθουν εἰς 50 καὶ 40 δραχμάς· ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν τολμῶ νὰ ἀναλάβω τοιαύτην εὐθύνην. Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν νὰ διεπραγματεύετο τὴν παραδοχὴν τῶν τροπολογιῶν τούτων ὁ κ. Πρωθυπουργός, προκειμένου μάλιστα περὶ ὅρων, οἵτινες δὲν βλάπτουν τὴν Ἑταιρείαν, προκειμένου περὶ τροποποιήσεων, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτυγχάνονται καὶ οἱ δύο σκοποί, καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἄρσεως τοῦ πλεονάσματος καὶ ὁ σκοπὸς τῆς διὰ τῆς ἐμπορίας αὐξήσεως τῶν τιμῶν. Ἀλλ’ ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς,—ὅστις μάλιστα ἔσχε τὸ θάρρος νὰ ἀναλάβῃ τὴν εὐθύνην,—δὲν δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὰς τροποποιήσεις ταύτας, ὡς δὲν ἐπέτυχε καὶ τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν, ὅπως εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, τότε, Κύριοι, δηλῶ, ὅτι θὰ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς συμβάσεως.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἰωάννης Γ. Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§259Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§260Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω ἀπασχολήσει τὴν Βουλήν, Κύριοι, παρὰ δι’ ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησα καθῆκον μου νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, περί τινων ἄρθρων τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ νόμου, ἐχόντων νομικὸν ἢ δικαστικὸν χαρακτῆρα. Διότι τὰ θέματα τῆς οἰκονομικῆς, τῆς ἐμπορικῆς καὶ τῆς βιομηχανικῆς ἀπόψεως τῆς συμβάσεως ἀνεπτύχθησαν ἐπαρκῶς καὶ ἐπιτηδείως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων. Νομίζω ἄλλως τε, ὅτι μετὰ τὴν χθεσινὴν ψηφοφορίαν θὰ ἦναι ματαία πᾶσα περὶ αὐτῶν πλέον ἐνασχόλησις. Ἀλλ’ ἡ ἔρευνα ἐπὶ τῶν θεμάτων, εἰς ἅ, ὡς εἶπον, ἠσχολήθησαν οἱ προαγορεύσαντες, ἠμπόδισε, φαίνεται, τοὺς πλείστους ἐξ αὐτῶν — ἱκανωτάτους εἰς τοῦτο — νὰ θίξωσι τὰ ζητήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατ’ ἀνάγκην θὰ προαχθῶσιν ὑπὸ νομικὴν ἔποψιν ἐν τῇ ἐκτελέσει τῆς τε συμβάσεως καὶ τοῦ νόμου τοῦ κυροῦντος αὐτήν. Καὶ ἄρχομαι τῶν παρατηρήσεών μου ἀπὸ τῶν κυριωτέρων σημείων, καὶ δὴ ἀμέσως ἀπὸ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν σύμβασιν, ἡ ὑποχρέωσις, ἣν ἔχει ἀναλάβει ἡ Κυβέρνησις, σχετικῶς πρὸς τὴν κύρωσιν τῆς συμβάσεως, εἶναι νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ ἄρθρον — κατὰ τὸ ἄρθρον 25 τῆς συμβάσεως — περὶ ἐπιβολῆς χρηματικῆς ποινῆς δραχμῶν 50 κατὰ χιλιόλιτρον εἰς τὴν ὡρισμένην περίπτωσιν τῆς μεταφορᾶς τοῦ προϊόντος, καὶ δεύτερον ἡ ἐπὶ τῇ αὐτῇ ποινῇ ἀπαγόρευσις διὰ τοῦ νόμου εἰσαγωγῆς εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας καρποῦ κατωτέρας κατηγορίας, ὡς ἀνήκοντος εἰς ἀνωτέραν τοιαύτην, ἐπὶ βλάβῃ τῆς Ἑταιρείας. Ἡ Κυβέρνησις, εἰσάγουσα τὸ νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως, συνέταξεν αὐτὸ πολύαρθρον καὶ ἀφορῶν οὐ μόνον εἰς τὰς δύο περιπτώσεις, περὶ ὧν ἀπαιτεῖται ὑπὸ τῆς συμβάσεως νὰ προνοήσῃ ὁ νόμος, ἀλλὰ διὰ τῶν διαφόρων αὐτοῦ ἄρθρων θῖγον καὶ πλεῖστα ἄλλα ζητήματα, σχετικὰ μὲ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς. Εἶναι λοιπὸν ἐνδεχόμενον καὶ λίαν φυσικόν, — δίδεται δὲ τὸ ἐνδόσιμον ἐκ τῶν γενομένων μέχρι τοῦδε συζητήσεων νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι οὕτω θὰ συμβῇ, — ὅτι θὰ παραχθῶσι σχέσεις μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ τῶν μετ’ αὐτῆς συναλλαττομένων ἢ τῶν ἐρχομένων εἰς συνάφειαν μετ’ αὐτῆς ἕνεκα τῆς συμβάσεως, καὶ θὰ προέλθωσι ζητήματα, τὰ ὁποῖα, εἶναι ἀμφίβολον, πῶς θὰ λυθῶσι ὑπὸ τῆς Δικαιοσύνης, φθάνοντα ἐνώπιον αὐτῆς. Διότι εἶναι ἀμφίβολον, ἂν διατάξεις τινὲς τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὦσιν ὑποχρεωτικαὶ ἀπέναντι τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἐκ τῶν ἀμφιβόλων δὲ τούτων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου δύνανται νὰ προέλθωσι περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι νὰ θεωρηθῶσιν ὑπ’ αὐτῆς ὡς μὴ περιλαμβανόμεναι ἐν τῇ συμβάσει, ἢ ὡς ἀντικείμεναι εἰς αὐτήν. Ἐρωτῶ δὲ, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ δικαιώματα ἐκείνων, οἵτινες θὰ νομίσωσιν, ὅτι δύνανται νὰ ἀξιώσωσι τοιαῦτα, ὡς ἀπορρέοντα ἐκ τοῦ νόμου, τίνα προστασίαν θὰ εὕρωσιν ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης; Ἐὰν ἡ Ἑταιρεία εἴπῃ «δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ ἀξιούμενον δικαίωμα, διότι δὲν περιλαμβάνεται ἐν τῇ συμβάσει σχετικὴ ὑποχρέωσίς μου, καὶ ἀδιαφορῶ, ἂν τὸ δικαίωμα περιλαμβάνεται ἐν τῷ νόμῳ ἢ προκύπτῃ ἐξ αὐτοῦ», ἡ Δικαιοσύνη ἀναντιρρήτως, ἂν ἡ παρατήρησις τῆς Ἑταιρείας εἶναι βάσιμος, θὰ δικαιώσῃ τὴν Ἑταιρείαν, τὸ δὲ ἀξιούμενον δικαίωμα, ὅσον καὶ ἂν ᾖναι βάσιμον, δὲν θὰ ᾖναι παραδεκτὸν ἐνώπιον αὐτῆς. Ὁ κίνδυνος δὲ τῶν τοιούτων περιπτώσεων γεννᾶται ἐκ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν, ἀσχέτως πρὸς τὰς ἄλλας αὐτοῦ διατάξεις. Τὸν κίνδυνον δὲ τοῦτον νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν καὶ νὰ ματαιώσωμεν διὰ τῆς τροπολογίας, ἣν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ θεωρηθῇ ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως ἀναπόσπαστος ἀπὸ πάσας τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως γίνεται μὲν διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἰσχύος ὅλων τῶν διατάξεων τῶν περιεχομένων ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ νομοσχεδίου. Νομίζω δὲ, ὅτι οὔτε ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία θὰ εἶχεν ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο, διότι δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας εἶναι οὐ μόνον φιλογενέστατος ἀνὴρ, ἀλλὰ καὶ ἐπιχειρηματίας ἀρίστης πίστεως. Συζητοῦντες ὅμως περὶ τῆς συμβάσεως, συζητοῦμεν ἀπροσώπως, καὶ οὐδαμῶς εἶναι βέβαιον, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν ἰσχὺν αὐτῆς θὰ ἔχῃ τὴν τύχην ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία νὰ διευθύνηται ἢ καὶ νὰ ἐμπνέηται ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Καλαμῶν. Ἐὰν λοιπὸν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἔχουσα οὕτως: «Ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως ταύτης γίνεται ὑπὸ τοὺς ἐν τοῖς ἑπομένοις ἄρθροις ὅρους καὶ διατάξεις», προλαμβάνομεν κίνδυνον, ὅστις ἀναντιρρήτως, κατ’ ἐμὲ, δύναται νὰ προκύψῃ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου παρατηρῶ τὰ ἑξῆς. Τὸ ἐδάφιον αʹ τοῦ ἄρθρου 6 εἶναι σύνοψις τοῦ ἄρθρου 19 τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὸ ἐδάφιον τοῦτο, «σταφιδόκαρπος μὴ πληρῶν τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 19 τῆς συμβάσεως δὲν εἶναι δεκτὸς εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας». Ὑπάρχουσι δὲ πολλαὶ περιπτώσεις, κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως, δικαιοῦσαι τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐγείρῃ ἀντιρρήσεις περὶ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτῆς, ἵνα παραλάβῃ σταφιδόκαρπον. Περὶ τῶν περιπτώσεων τούτων προνοεῖ ἡ § βʹ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὸ ποινικὴν ἔποψιν,—διότι ὑπὸ ἀστικὴν προνοεῖ τὸ ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως, ὁρίζον τὰ τοῦ τρόπου τῆς διαιτησίας ἐν περιπτώσει διαφωνίας περὶ τῆς παραδοχῆς τῆς σταφίδος ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας. — Πρὶν δὲ κάμω λόγον περὶ τῆς διαιτησίας, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς βʹ παραγράφου τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου, δι’ ἧς δημιουργεῖται ποινὴ, ἥτις οὐ μόνον αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι βαρυτάτη, ἀλλὰ καὶ δὲν δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ οὔτε ὑπὸ θεωρητικὴν ἔποψιν. Εἶναι πρῶτον ἡ διάταξις αὕτη ἀντίθετος πρὸς τὴν σύμβασιν. Ἡ Κυβέρνησις, κατὰ τὴν σύμβασιν (ἄρθρον 25), δὲν ἔχει ἄλλην ὑποχρέωσιν ἢ μόνον νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἀνάδοχον διὰ προστίμου 50 δραχμῶν κατὰ τοῦ μεταφέροντος σταφιδόκαρπον ἀπὸ ἀποθήκης εἰς ἀποθήκην ἄνευ ἀδείας, καὶ κατὰ τοῦ εἰσάγοντος καρπὸν κατωτέρας ποιότητος ὡς ἀνήκοντος εἰς ἀνωτέραν. Δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ τὴν ἐξασφαλίσῃ διὰ ποινῆς ἐγκληματικῆς οὐδὲ διὰ τοὺς παραβάτας τοῦ ἄρθρου 25 τῆς συμβάσεως, οὐδὲ διὰ τοὺς παραβάτας τοῦ ἄρθρου 19 αὐτῆς, καὶ δὴ διὰ τῆς ποινῆς τῆς ἀπάτης, ὡς ὁρίζει τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν στηρίζεται δὲ ἡ διάταξις αὕτη θεωρητικῶς· διότι πῶς δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ἀπατεῶνα τὸν προσφέροντα τὸν σταφιδόκαρπόν του εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἥτις εἶναι κυρία καὶ ἐλευθέρα νὰ παραλάβῃ ἢ νὰ μὴ παραλάβῃ αὐτόν, τοῦ ὁποίου δὲ καρποῦ, αὐτὴ, παραλαμβάνουσα αὐτὸν, θὰ γνωρίζῃ τὴν ποιότητα; Τί θ’ ἀποκρύψῃ ἢ τί θὰ παραστήσῃ ψευδῶς ὡς ἀληθὲς ὁ προσφέρων τὸν σταφιδόκαρπον καὶ ἐγκαλούμενος ὡς ἀπαταιὼν, ἀφοῦ τὸ ψευδὲς τὴν κακὴν δηλαδὴ ποιότητα, δύναται ἡ Ἑταιρεία εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἀπὸ τῆς πρώτης συμπράξεως μὲ τὸν κάτοχον τῆς σταφίδος, νὰ παρατηρήσῃ; Δὲν εἶναι λοιπὸν θεωρητικῶς ὀρθὴ ἡ ἐπιβολὴ τῆς τοιαύτης ποινῆς, οὔτε σύμφωνος πρὸς τὰς διατάξεις τῆς συμβάσεως, διότι, ὡς εἶπον, ἡ σύμβασις δὲν ἐπιβάλλει τοιαύτην ὑποχρέωσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ὅθεν δέον ν’ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς βʹ § τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου ἡ περίοδος ἀπὸ τῶν λέξεων «ὡς ἔνοχος ἀπάτης, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ποινικοῦ νόμου, ὑπόκειται δὲ εἰς ποινὴν προστίμου 100 ἕως 3,000 δραχμῶν», καὶ ἀντ’ αὐτῆς νὰ τεθῇ ἡ φράσις «συμφώνως μὲ τὴν σύμβασιν, ἐπὶ ποινῇ δραχμῶν 50 κατὰ χιλιόλιτρον». Ἡ διάταξις, οὕτω τροποποιουμένη, θὰ ἦνε δικαία καὶ σύμφωνος πρὸς τὴν σύμβασιν. Εὐχαρίστως δὲ βλέπω, ὅτι ἐπινεύει εἰς ταῦτα ὁ ἔντιμος ἀνάδοχος τῆς Ἑταιρείας. Περιορίζομαι εἰς τὰ βραχέα ταῦτα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπὶ ἀπάτῃ καὶ χρηματικῇ ποινῇ διάταξιν ταύτην, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν, καὶ ἔρχομαι εἰς τὸ σχετικὸν μὲ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ σπουδαιότατον, ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως. Τὸ ἄρθρον 20 ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην συνάφειαν, εἰς ἣν θὰ ἔλθῃ ἡ Τράπεζα μὲ τὸν κάτοχον τοῦ σταφιδοκάρπου, καθ’ ἣν δὲν θὰ εὑρεθῶσι σύμφωνα ἀμφότερα τὰ μέρη. Εἶναι δὲ λίαν πιθανὸν, καὶ ἴσως λίαν φυσικὸν, ὁ ἐπὶ τῆς παραλαβῆς τοῦ σταφιδοκάρπου ὑπάλληλος, εἴτε ἐκ πολλοῦ ζήλου, ἴσως εὐλόγου, ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑταιρείας, εἴτε ἐξ ἰδιοτροπίας ἢ κακοβουλίας ἰδίας, νὰ διαφωνήσῃ ὡς πρὸς τὴν παραδοχὴν τοῦ προσκομιζομένου καρποῦ — καὶ ἔχει πολλὰ στάδια, εἰς ἃ νὰ διαφωνήσῃ, κατὰ τὸ ἄρθρον 19 τῆς συμβάσεως, καὶ μετὰ τὴν τροπολογίαν ἀκόμη, ἥτις ἐπῆλθεν ἐπ’ αὐτοῦ, ὅσον ἀφορᾷ τὸ περιεχόμενον τοῦ σταφυλοσακχάρου. — Δύναται λοιπὸν ὁ παραλαμβάνων ὑπάλληλος τῆς Ἑταιρείας νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ καρπὸς δὲν εἶναι καλῶς ἀπεξηραμμένος, ἢ δὲν εἶναι ἐπαρκῶς κεκαθαρμένος, ἢ ὅτι δὲν εἶναι ἐμπορεύσιμος, ἢ ὅτι εἶναι νενοθευμένος. Ἐρωτῶ, ὁ κάτοχος τοῦ καρποῦ, εἰς ὃν ἀμφισβητεῖται οὕτως ἡ καταλληλότης τοῦ καρποῦ καὶ ἡ συμφωνία αὐτοῦ πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἄρθρου 19, τί θὰ πράξῃ; Κατὰ τὴν σύμβασιν (ἄρθρον 20) θὰ δεχθῇ διαιτησίαν· ἀλλ’ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. ἀνάδοχον νὰ μοὶ εἴπωσι, ποία εἶναι ἡ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου ἀσφάλεια τοῦ κατόχου τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅτι ὁ παραλήπτης ὑπάλληλος, ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν Ἑταιρείαν, θὰ δεχθῇ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν διαιτησίαν, καὶ νὰ λυθῇ ἡ διαφορὰ διαιτητικῶς; Ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ φιλικῆς λύσεως τῆς διαφωνίας, οὐδεμία παρουσιάζεται δυσχέρεια· ἀλλ’ ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ παραλήπτης καὶ ὁ κάτοχος τοῦ καρποῦ δὲν συμφωνοῦσι, δέον νὰ προστατεύσητε τὸν κάτοχον, πρὸς ταχίστην καὶ ὀλιγοδάπανον ἐνέργειαν τῆς διαιτησίας, καὶ νὰ μὴ τὸν ἀναγκάζητε νὰ προσφεύγῃ εἰς τὰ Δικαστήρια· τοῦτο δὲ εἶναι τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἀσφαλῶς δύναται νὰ διίδῃ τὸν μέγαν κίνδυνον κατὰ τοῦ κατόχου ἡ Βουλή, διότι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, οὗτος μετὰ τὴν διαφωνίαν ὑποχρεοῦται νὰ ἀνοίξῃ δικαστικὸν ἀγῶνα καὶ ἐκβιάσῃ τὸν παραλήπτην ὑπάλληλον εἰς διαιτησίαν, ὅταν οὗτος ἀρνῆται οὐ μόνον νὰ παραλάβῃ τὸν καρπόν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν διαιτησίαν νὰ ὑποκύψῃ. Ἡ ἐξανάγκασις ὅμως αὕτη διὰ τὸν κάτοχον τοῦ σταφιδοκάρπου εἶναι ὡς νὰ ἀπολέσῃ οὗτος πᾶσαν ἐλπίδα, ὅτι θὰ παραλάβῃ ἡ Ἑταιρεία τὸν σταφιδόκαρπον αὐτοῦ, ἐνόσῳ ἡ Ἑταιρεία οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθῃ εἰς διαιτησίαν. Ὁ δὲ δικαστικὸς ἀγὼν παρουσιάζει, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἀνυπέρβλητα ἐμπόδια εἰς τὸν κομιστὴν τοῦ σταφιδοκάρπου· διότι εὐθὺς ἀμέσως ἔχετε τοῦτον ἀγνοοῦντα ἐνώπιον τίνος Δικαστηρίου νὰ ἐναγάγῃ, ποῖον νὰ ἐναγάγῃ, πρὸς ποῖον νὰ κοινοποιήσῃ τὴν κλῆσίν του ἢ ἀγωγὴν, ἢ ἔστω καὶ τὴν διαμαρτυρίαν του. Ἐν τοιαύτῃ δὲ ἀτελείᾳ τοῦ νομοσχεδίου ἀνοίγεται ἀμέσως εὐρύτατον τὸ στάδιον εἰς ὅλας τὰς στρεψοδικίας, ἃς δύναται νὰ παρέχῃ ἡ Πολιτικὴ Δικονομία, πρὸς ματαίωσιν τῆς ἐκτελέσεως τῆς διαιτησίας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει τὸ ἄρθρον 20 τῆς συμβάσεως, — τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, θεωρῶ ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων τῆς συμβάσεως, — νὰ διατυπωθῇ κατὰ τρόπον κανονιστικὸν διαδικασίας συνοπτικῆς, ἀσφαλοῦς καὶ διὰ τὸν κάτοχον τοῦ καρποῦ καὶ διὰ τὴν παραλαμβάνουσαν τὸν καρπὸν Ἑταιρείαν, ἀσφαλοῦς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐγέρσεως τῆς περὶ διαιτησίας ἀγωγῆς κατὰ τῆς Ἑταιρείας, ἀσφαλοῦς καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς συμμετοχῆς τοῦ ἐπιδιαιτητοῦ. Ὅταν δὲ ἀσφαλίσωμεν τὰ δύο ταῦτα σημεῖα, βεβαίως ἡ Ἑταιρεία δὲν θὰ ἔχῃ συμφέρον νὰ ἀρνηθῇ οὐδὲ τὴν παραδοχὴν καλοῦ καρποῦ, ὅπως ἐκβιάσῃ τὸν κάτοχον νὰ δεχθῇ τιμὴν κατωτέραν ἐκείνης, ἣν ἡ Ἑταιρεία ὀφείλει νὰ πληρώσῃ κατὰ τὴν σύμβασιν, οὐδὲ τὴν ἑκουσίαν διαιτησίαν. Καὶ οὐδ’ ὁ κάτοχος κινδυνεύει νὰ ζημιωθῇ, οὐδὲ ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῶν ἐνδεχομένων παρανόμων ἀξιώσεων τοῦ κατόχου. Περιττὸν δὲ νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ νομοσχεδίου μακρὰν σχετικὴν τροπολογίαν μου, ἣν ἔχετε ἤδη ὑπ’ ὄψει. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15 τοῦ νομοσχεδίου εἶχε τὴν πρόνοιαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου συνάδελφος νὰ ὑποβάλῃ δύο ὀρθοτάτας τροπολογίας καὶ ἀπαραιτήτους, γενομένας ἤδη ἀποδεκτὰς ὑπὸ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας καὶ περιληφθείσας ἐν τῇ συμβάσει, ἀφορώσας εἰς τὸν προσδιορισμὸν ἀφ’ ἑνὸς προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἔκκλησις κατὰ τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐπιβαλλούσης ἔκπτωσιν ἢ χρηματικὴν ποινὴν, διὰ παράβασιν τῆς συμβάσεως, κατὰ τῆς Ἑταιρείας, καὶ εἰς τὴν περίπτωσιν ἀφ’ ἑτέρου τῆς διαλύσεως τῆς Ἑταιρείας ἕνεκα τῆς παρελεύσεως τοῦ χρόνου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ μετὰ τὰς δύο ταύτας τροπολογίας χρήζει τὸ ἄρθρον 21 τῆς συμβάσεως συμπληρώσεως. Εἰς τὴν παράγραφον δηλαδὴ 4 τοῦ ἄρθρου 21 τῆς συμβάσεως γίνεται μνεία τοῦ παραχωρουμένου εἰς τὴν Ἑταιρείαν μονοπωλίου τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, καὶ ὁρίζονται τὰ τῆς ἐγκαταστάσεως καὶ λειτουργίας αὐτῶν κατὰ τὰς γενικὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1896· ὁρίζεται δὲ, ὅτι τὸ ἐνοίκιον τῶν ἐμπορευμάτων καὶ τὰ λοιπὰ εἰσπρακτέα παρὰ τῶν εἰσαγωγέων δικαιώματα θέλουσι κανονισθῆ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Καὶ περὶ μὲν τοῦ μονοπωλίου τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν νομίζω ὅτι κακῶς τοῦτο παραχωρεῖται, καὶ δὲν θὰ ὠφεληθῇ τὸ ἐμπόριον ἐκ τῆς τοιαύτης παραχωρήσεως ἐν πάσῃ ὅμως περιπτώσει, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτόν, — καὶ τὸ λέγω μετὰ πεποιθήσεως, ἀποβλέπων καὶ εἰς τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, — ὅπως ἐπιτραπῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος μεταβάλῃ τὸν ὑφιστάμενον νόμον περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν τοῦ μακαρίτου Δηλιγιάννη. Εἶναι πρωτίστως ἀντισυνταγματικόν, νὰ λάβῃ τὴν ἄδειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον οὕτω γενικῶς καὶ ἀορίστως. Εἰς τὴν ῥηθεῖσαν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 21 τῆς συμβάσεως γίνεται μνεία περὶ γενικῶν διατάξεων τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν, καὶ ἑπομένως διάκρισις μεταξὺ γενικῶν καὶ εἰδικῶν ἢ μερικῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου. Ἀλλὰ τίνες εἶναι αἱ γενικαὶ αὗται διατάξεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων, κατὰ τὴν σύμβασιν, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον; Ποῖαι δὲ εἶναι αἱ μερικαὶ ἢ εἰδικαὶ διατάξεις αὐτοῦ, περὶ ὧν οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια; Καὶ ἐρωτῶ, τί θὰ γείνωσι π. χ. αἱ περὶ ἐγγυήσεως διατάξεις τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νόμου περὶ Γενικῶν Ἀποθηκῶν;

§261Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντα ταῦτα καταργοῦνται.

§262Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδαμοῦ ὅμως φαίνεται, ποῖα καταργοῦνται καὶ ποῖα παραμένουσιν ἐν ἰσχύϊ, ὅπως δὲν φαίνεται, ὅτι καταργοῦνται τὰ κεφάλαια 2, 3 καὶ 4 τοῦ αὐτοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὰς σχέσεις, αἵτινες θὰ γεννηθῶσι μεταξὺ τῆς Ἑταιρείας καὶ ἐκείνων, οἵτινες θὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας τὰ ἐμπορεύματά των. Πάντες οὗτοι ἐν τούτοις διὰ τῆς συμβάσεως παραδίδονται εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας.

§263Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας· εἰς χεῖρας τοῦ Κράτους, τὸ ὁποῖον ἐκπροσωπεῖ ἡ Κυβέρνησις.

§264Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΥΙΑʹ, ὅλα ἀνατρέπονται ῥιζικῶς.

§265Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρι τοῦδε εἴχομεν τὸ σύστημα τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν τῶν ἐλευθέρων, σήμερον ἔχομεν ἓν ἀποκλειστικὸν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἥτις ἐξουσιοδοτεῖται νὰ τὸ ἐκχωρήσῃ εἰς ἄλλην.

§266Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῇ συμβάσει, τὴν ὁποίαν θὰ κάμητε, τίνας θὰ περιλάβητε ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ͵ΒΥΙΑʹ;

§267Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάσας τὰς διατάξεις, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι. Αὐτὸ βεβαίως εἶναι ζήτημα ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ συνεταιρισθῇ μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας...

§268Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ· ἀδικεῖτε πρωτίστως ἐμέ...

§269Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν, λέγω, νομίζητε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ συνεταιρισθῇ μὲ τὴν ἀνάδοχον, πρὸς ζημίαν τοῦ ἐμπορίου, ὅτι δὲν θὰ κανονίσῃ τὰ πράγματα καλῶς, τότε βεβαίως ἔχετε δίκαιον.

§270Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ἀναγκάζομαι νὰ ποιήσωμαι τὴν δήλωσιν, ὅτι τὴν ἐντιμότητα ὑμῶν, τὴν νοημοσύνην ὑμῶν, τὴν φιλοπατρίαν ὑμῶν, δὲν φαντάζομαι νὰ θέσω ὑπὸ ἀμφισβήτησιν οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς· δηλαδὴ ἂν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ δώσῃ τὴν ἄδειαν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ συνάψῃ τὴν σύμβασιν περὶ παραχωρήσεως τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ὡς τὴν ζητεῖτε διὰ τῆς συμβάσεως. Βεβαίως πρόκειται νὰ ὁρίσητε ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ δικαιῶται νὰ εἰσπράττῃ τὰ δικαιώματα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἰσχυόντων τιμολογίων. Ἀλλ’ ἐνῷ κατὰ τὸν ἰσχύοντα νόμον ͵ΒΥΙΑʹ τὰ καταβλητέα δικαιώματα ἀποταμιεύσεως ἐμπορευμάτων εἰς τὰς Γενικὰς Ἀποθήκας κανονίζονται, ὑποδιαιρουμένων τῶν προϊόντων ἢ ἐμπορευμάτων εἰς κατηγορίας κατ’ εἶδος, κατὰ ποιόν, ἢ κατ’ ἄλλας διακρίσεις, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει διατιμήσεως συντασσομένης ὑπὸ τοῦ ἱδρυτοῦ τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, πληρώνονται δὲ κατὰ περιόδους, διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως οἱ ἔμποροι εἶναι ὑπόχρεοι νὰ πληρώνωσι δικαιώματα ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἐν χρήσει τιμολογίων, τὰ ὁποῖα δεσμεύεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑποχρεοῦται διὰ τῆς συμβάσεως νὰ δεχθῇ. Ἀλλὰ τίς, παρακαλῶ, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ γινώσκει τὰ τιμολόγια ταῦτα; Καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ δεχθῶμεν τὸ ἄρθρον τοῦτο τῆς συμβάσεως, ἐν τοιαύτῃ ἀγνοίᾳ διατελοῦντες;

§271Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἰσχύωσι τὰ τιμολόγια, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποδεχθῇ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα.

§272Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ τιμολόγια τὰ Γαλλικὰ καταρτίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν Γαλλίᾳ ἡμερομισθίων, τὰ ὁποῖα, μὲ τὰς ἀπεργίας, αἵτινες κατ’ ἐπανάληψιν ἐγένοντο, κατήντησαν ὑπέρογκα. Οἱ ἐργάται τῶν Docks κατήντησαν νὰ λαμβάνουν 10 καὶ 11 φράγκα τὴν ἡμέραν.

§273Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Χαλκίδος ἂς ἀφήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἂς φροντίσῃ καλλίτερον περὶ τῶν οἰνοπνευματοποιείων Χαλκίδος, περὶ τῶν ὁποίων τόσας καλὰς πληροφορίας μᾶς ἔδωκε.

§274Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε καλλιτέρας ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἶχε προσαγάγει ἡ Κυβέρνησις.

§275Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πάντως ἡ φράσις αὕτη τῆς συμβάσεως, ὅτι «τὸ ἐνοίκιον καὶ τὰ λοιπὰ δικαιώματα τῆς Ἑταιρείας διὰ τὰ ἐν ταῖς Γενικαῖς Ἀποθήκαις κτλ. ἀποταμιευόμενα ἐμπορεύματα θὰ εἰσπράττωνται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐν χρήσει ἐν Γαλλίᾳ τιμολογίων», θὰ διαγραφῇ.

§276Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε μάλιστα. Πρέπει ὅμως νὰ μεριμνήσητε περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ ἄρθρου, προσέτι δὲ περὶ προσθήκης ἐν τῇ συμβάσει τῆς παραχωρήσεως ὅρων περὶ ἕδρας τῆς Ἑταιρείας ἐν Ἀθήναις καὶ ὅπως αὕτη ᾖναι Ἑλληνική. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ τὸ ἄρθρον 38 τῆς συμβάσεως χρήζει τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου τούτου «πᾶσαι αἱ ἀμφισβητήσεις καὶ αἱ διαφοραὶ, αἵτινες ἤθελον ἐγερθῆ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας περὶ τὴν ἑρμηνείαν ἢ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παρούσης συμβάσεως, θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν, τὸ ὁποῖον θέλει δικάζει ὡς διαιτητὴς συνοπτικῶς καὶ ἀμετακλήτως καὶ κατὰ προτίμησιν πάσης ἄλλης ὑποθέσεως». Συγχρόνως ὅμως διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου συμφωνεῖται, ὅτι οἱ συμβαλλόμενοι ἔχουσι πάντοτε τὸ δικαίωμα τῆς προσφυγῆς εἰς διαιτησίαν ἄλλην ἢ τὴν τοῦ Ἐφετείου. Ὑποθέσωμεν, ὅτι προσφεύγει τὸ Δημόσιον εἰς τὸ Ἐφετεῖον, ἢ προσφεύγει εἰς αὐτὸ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, καὶ τὸ Ἐφετεῖον ἐπιλαμβάνεται τῆς ὑποθέσεως. Ἐρωτῶ, θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ ἀνάδοχος, ἢ τὸ Δημόσιον, μετὰ τὴν προσφυγὴν, μὴ ἀρεσκόμενον τυχὸν δι’ οἱονδήποτε λόγον εἰς τὴν λύσιν, ἥτις ἤθελε δοθῆ ἢ πρόκειται νὰ δοθῇ ὑπὸ τοῦ Ἐφετείου, νὰ παραιτηθῇ τῆς προσφυγῆς ταύτης καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄλλην διαιτησίαν; Τὸ πρᾶγμα θὰ ἦναι ὅλως ἔκτροπον, ἐὰν τὸ δεχθῶμεν ὡς δυνατόν, —καὶ θὰ τὸ δεχθῶμεν ὡς τοιοῦτον, ἐὰν δὲν τροποποιήσωμεν τὸ σχετικὸν ἄρθρον εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ παραίτησις ἀπὸ τῆς προσφυγῆς εἰς τὸ Ἐφετεῖον μετὰ τὴν ἄσκησιν αὐτῆς, ἡ δὲ τοιαύτη προσφυγὴ, ὡς πρὸς τὸ Δημόσιον νὰ προτιμᾶται ὑπ’ αὐτοῦ ἀντὶ τῆς ἄλλης διαιτησίας, ἀφοῦ μάλιστα ὁ ἕτερος τῶν διαιτητῶν δύναται νὰ ἦναι ἀλλοδαπός. — Τὸ Ἐφετεῖον πάντως παρέχει μείζονας ἐγγυήσεις τῆς ἄλλης διαιτησίας. Οὕτω νομίζω ὅτι ἀσφαλίζεται περισσότερον τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου, καὶ ἀσφαλίζεται προσέτι καὶ ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, διότι πρόκειται περὶ μέτρου ὠφελίμου εἰς ἀμφότερα τὰ μέρη.

§277Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸν γνωστὸν κανόνα: «electa una via altera includitur».

§278Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κανὼν αὐτὸς ἀνατρέπεται διὰ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 38.

§279Α. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἐκ συμφώνου μετὰ τοῦ Δημοσίου δὲν θὰ ὑποβάλλωνται εἰς διαιτησίαν;

§280Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§281Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἀναθεωρήσεως πρέπει νὰ προκύψῃ τι νέον, τὸ ὁποῖον συνεπάγεται τὴν ἀναθεώρησιν. Καὶ κατὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἀναθεωρήσεως ἐπέρχεται ἡ διαιτησία, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζημιωθῇ οὔτε τὸ Δημόσιον οὔτε ἡ ἀνάδοχος· οὐδ’ ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ «electa una via altera includitur» — διότι ἔπρεπε καὶ λατινικὰ νὰ λαλήσωμεν ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως (ἱλαρότης).

§282Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐξήγησις, ἣν δίδει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι παντάπασι σύμφωνος μὲ τὸ κείμενον τῆς συμβάσεως. Διότι ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἄρθρου δὲν διατυποῦται ὑπὸ τὴν μορφὴν τῆς ἀναθεωρήσεως, ἀλλὰ διατυποῦται ὡς δεύτερος τρόπος λύσεως τῆς διαφωνίας μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἐὰν ἦτο ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἀναθεωρήσεως τῆς διαιτητικῆς ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου, ὅπως ταύτην τὴν στιγμὴν λέγει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ἄρθρον θὰ διέφερε κατὰ τὴν διατύπωσιν, καὶ θ’ ἀνεφέροντο καὶ οἱ λόγοι τῆς ἀναθεωρήσεως, καὶ πότε αὕτη θὰ ἦναι δεκτή. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ ἀναθεωρήσεως Ἐν τέλει νομίζω ὅτι εἶναι συμφέρον καὶ διὰ τὸ Δημόσιον καὶ διὰ τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἰδίως διὰ τὸ Δημόσιον, νὰ περιορισθῇ ὁ κύκλος, ἐκ τοῦ ὁποίου τὸ Δημόσιον θὰ δύναται νὰ διορίζῃ τὸν διαιτητήν. Βεβαίως εἰς πλείστας περιπτώσεις θὰ πρόκηται περὶ πραγμάτων οὐχὶ πολλοῦ λόγου ἀξίων, οἷον περὶ ἐπιβολῆς προστίμου, — τὰ ὁποῖα, παρεμπιπτόντως παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἦναι ἐλάχιστα, — ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἴσως ἡ περίπτωσις τῆς ἐκπτώσεως, ἢ ἄλλη τις, σοβαρωτέρα τῆς ἐπιβολῆς προστίμου, τότε δὲ, ὀρθὸν εἶναι, ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία νὰ ἦναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκλέξῃ ὡς διαιτητὴν οὐχὶ ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον προσωπική τις εὔνοια ἢ ἄλλη ἐπίδρασις δύναται νὰ ἐπιβάλῃ, ἀλλ’ ἐκεῖνον, περὶ τοῦ ὁποίου, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, ἣν οὗτος θὰ κατέχῃ, πᾶς τις νὰ μὴ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι θὰ ἦναι κατάλληλος διὰ τὴν λύσιν τῆς διαφωνίας. Πρὸς τοῦτο δ’ ὑπέβαλον τροπολογίαν, δι’ ἧς προτείνω, ὅπως ὁ διαιτητὴς ᾖ ἐκ τῶν ἀνωτέρων δικαστικῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ἢ καὶ αὐτὸς ὁ παρὰ τῇ ἀναδόχῳ Ἑταιρείᾳ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος. Ἡ τελευταία δὲ τροπολογία, ἣν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Στεφάνου, περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ Δημοσίου ἀπὸ πάσης εὐθύνης διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, δὲν νομίζω ὅτι ἔχει ἀνάγκην ἀναπτύξεως.

§283ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὀφείλω, κύριοι Βουλευταί, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ μέχρι τοῦδε διεξαχθεῖσα συζήτησις δὲν συντέλεσεν εἰς τὸ νὰ ἐξαλείψῃ τοὺς δισταγμούς, οἵτινες ἐγεννήθησαν ἐν ἐμοὶ περὶ τῆς σκοπιμότητος τῆς προκειμένης συμβάσεως. Ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ εἰσήγετο ἡ σύμβασις αὕτη κατὰ τὸ τέλος τῆς παρούσης Συνόδου τῆς Βουλῆς, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ὥραν ταύτην τοῦ ἔτους, ὄχι μόνον διότι δὲν ἐδόθη ὁ ἀπαιτούμενος ὑλικὸς χρόνος, ὅπως μελετηθῇ αὕτη καὶ ὑφ’ ἡμῶν καὶ ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων σταφιδικῶν πληθυσμῶν, χάριν τῶν ὁποίων συνετελέσθη, ἀλλὰ καὶ διότι ὡς ἐκ τῆς ψυχολογικῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι ἕνεκα τοῦ κινδύνου, ὃν διατρέχει ἡ τύχη τοῦ προϊόντος αὐτῶν, δὲν εἶναι ἐλευθέρα ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφέρῃ ἀνεπηρέαστον ἐπὶ τῆς συμβάσεως γνώμην. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις αὕτη νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ δι’ ἄλλον ἀκόμη λόγον· διότι ἔπρεπε προηγουμένως νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῶν ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα βεβαίως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῆς θὰ ζητήσῃ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ δυνάμεθα τότε νὰ ἀρνηθῶμεν καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι βεβαίως ὀδυνηρὸν τὸν ἀντίκτυπον εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἀφοῦ πλέον ἡ σύμβασις εἰσήχθη ἐνώπιον ἡμῶν, εὑρισκόμεθα δὲ νῦν εἰς τὸ τέλος τῆς τρίτης αὐτῆς συζητήσεως, ἐθεώρησα καθῆκόν μου νὰ δικαιολογήσω τοὐλάχιστον τὴν ἀρνητικὴν ψῆφον, ἣν ἔδωκα προχθὲς καὶ ἣν προτίθεμαι νὰ ἐπαναλάβω ἀπόψε. Ἐκ τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, τῆς προκειμένης συμβάσεως δὲν ἐπείσθην ὅτι λύεται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο δὲν λύεται, ἀλλ’ οὐδὲ κἄν θεραπεύεται ἡ παροῦσα οἰκτρὰ ἀληθῶς καὶ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἀπελπιστικὴ κατάστασις τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Διότι αἱ μονιμοποιούμεναι διὰ τῆς συμβάσεως τιμαὶ τῆς σταφίδος, ἡ τιμὴ τῶν 115 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον ἐν καιρῷ ὑπερπαραγωγῆς, καὶ ἡ τιμὴ τῶν 160 μέχρι 200 δραχμῶν ἐν καιρῷ ἐπαισθητῆς ἐλαττώσεως τῆς παραγωγῆς, δὲν ἱκανοποιοῦσι τὸν παραγωγόν, οὐ μόνον διότι πολλαχοῦ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὡς ἐν Κεφαλληνίᾳ, αἱ τιμαὶ αὗται δὲν καλύπτουσι τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας, ἀλλὰ καὶ διότι, καὶ ὅπου ἀφίνουσι πλεόνασμά τι, τοῦτο δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὴν χρηματικὴν ἀπόδοσιν, ἣν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ ἡ ἀξία τοῦ κτήματος διὰ τὴν παραγωγὴν ἑνὸς χιλιολίτρου κατὰ στρέμμα. Εἶναι γνωστὸν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἔκτασις τῆς γῆς τῆς κεκαλυμμένης ὑπὸ σταφιδαμπέλων ἀνέρχεται εἰς 700 χιλιάδας στρέμματα. Ἐὰν λοιπὸν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν παραγωγὴν τετρακοσίων ἑκατομμυρίων λιτρῶν, εἰς ἕκαστον στρέμμα δὲν ἀναλογεῖ ἀπόδοσις σταφίδος μείζων τῶν 500 λιτρῶν. Χρειαζόμεθα λοιπὸν δύο, ἂν μὴ πλείονα, στρέμματα διὰ νὰ παραγάγωμεν ἓν χιλιόλιτρον σταφίδος, διὰ τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν ἐν καιρῷ μὲν ὑπερπαραγωγῆς 115 δραχμὰς ἀκαθαρίστους, ἐν καιρῷ δὲ μετρίας παραγωγῆς ἢ ἐπαισθητῆς μειώσεως τῆς παραγωγῆς 160 μέχρι 200 δραχμῶν πάλιν ἀκαθαρίστων. Δὲν πιστεύω, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ τούτου. Ἄλλως τε οὐδεὶς, νομίζω, ὑπάρχει μεταξὺ ὑμῶν, ὅστις δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ σοβαρῶς, ὅτι ὁ παραγωγὸς μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ καρποῦ του, μετὰ τὴν συγκομιδὴν τοῦ προϊόντος του, δὲν θὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ἀγορὰν, ἵνα πωλήσῃ αὐτὸ, διὰ νὰ πληρώσῃ τὰς ἀμέσους, τὰς ἐπιτακτικὰς ἀνάγκας του, ἀλλὰ θὰ περιμένῃ τὸ τέλος τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους, διὰ νὰ τὸ προσφέρῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν εἰς τὰς τιμὰς τὰς διαβαθμιζομένας διὰ τῆς συμβάσεως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα θὰ μείνῃ ἄλυτον, καὶ ἡ κρίσις, ἥτις μαστίζει σήμερον τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, βεβαίως δὲν θὰ παρέλθῃ. Ἀλλ’ ἀποβλέπων ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὸ χάος, τὸ ὁποῖον θὰ δημιουργηθῇ διὰ τῆς ἐγκαταλείψεως τῆς ὑποθέσεως ταύτης εἰς τὴν τύχην της, χάος, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν θὰ παρασύρῃ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῶν συναλλαγῶν ἐν γένει τῆς χώρας θὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν, καὶ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων ἀκόμη τοῦ Δημοσίου, ἀποβλέπων, λέγω, εἰς τὸ χάος τοῦτο, σταματῶ πρὸ αὐτοῦ, καὶ σκέπτομαι, μήπως δὲν θὰ ἦτο συμφερώτερον καὶ διὰ τὸ Κράτος καὶ διὰ τὴν χώραν, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἐλάμβανεν οἱονδήποτε προσωρινὸν μέτρον πρὸς ἀνακούφισιν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, ἐπὶ οἱᾳδήποτε θυσίᾳ τοῦ Κράτους. Διότι τὸ Κράτος εἶναι ὁ αὐτουργὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ ὑπεύθυνος τῆς καταστάσεως ταύτης τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον ἐνεθάρρυνε τοὺς σταφιδοκτήμονας οὐ μόνον νὰ ἐπιμένωσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφιδαμπέλου, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐπεκτείνωσι ταύτην τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον παρεκώλυσε τὴν λειτουργίαν καὶ αὐτῶν τῶν φυσικῶν νόμων διὰ τεχνητῶν μέσων, διότι αὐτὸ ἔλαβε τὸ τεχνητὸν μέτρον τῆς παρακρατήσεως, τὸ ἄτοπον τοῦτο, τοῦ ὁποίου δοθέντος ἐπηκολούθησαν ὅλα τὰ ἄλλα ἄτοπα, ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ τέλος ἡ σημερινὴ σύμβασις. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, Κύριοι, ἠρνήθην καὶ προχθές, θὰ ἀρνηθῶ δὲ καὶ ἀπόψε τὴν ψῆφόν μου. Θὰ εὐχηθῶ μόνον, ὅπως τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως ταύτης μὴ προκαλέσωσι κλονισμὸν τῆς δημοσίας τάξεως, κλονισμὸν κατὰ τὴν νέαν ταύτην περίοδον τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος βιαιότερον καὶ διαρκέστερον.

§284Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡσυχάσατε.

§285ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. .. κλονισμὸν, ὁ ὁποῖος ὡς ἀναπόφευκτον συνέπειαν θὰ ἔχῃ τὴν ἀνάμιξιν καὶ τῶν ξένων εἰς τὰς ἐσωτερικὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ εὐχηθῶ ἐπὶ πλέον, ὅπως οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐν ἀγνοίᾳ τῶν λεπτομερειῶν τῆς συμβάσεως ἐνθουσιῶσι σήμερον ὑπὲρ αὐτῆς, μὴ πάθωσι τὸ τῆς λαϊκῆς παροιμίας· ἐνῷ πηγαίνουν γιὰ μαλλί, γυρίσουν κουρεμένοι! (γέλωτες).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μισυρλῆς ἔχει τὸν λόγον.

§287Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἡ συζήτησις, Κύριοι, βεβαίως ἔχει σχεδὸν ἐξαντληθῆ, καὶ δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ ἐκφέρω τὴν ἐμὴν γνώμην καὶ ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος τοῦ ζητήματος καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος σταφιδοφόρου ἐπαρχίας. Προκειμένου περὶ μέτρου μέλλοντος νὰ ἔχῃ τοσαύτην διάρκειαν, νομίζω ὅτι ἡ εὐθύνη πάντων ἡμῶν, ἰδίως τῶν ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἶναι μεγίστη. Διὰ τοῦτο πρέπει σαφῶς καὶ καθαρῶς ἕκαστος νὰ ἐκφέρῃ τὴν ἑαυτοῦ γνώμην, ἀνεύθυνος διὰ τὸ μέλλον ἀπέναντι τῶν πληθυσμῶν ἐκείνων ἰδίᾳ, τοὺς ὁποίους ἡ σύμβασις ἀφορᾷ. Δὲν θὰ μακρηγορήσω, Κύριοι, ἐπὶ τῶν θεωριῶν τῶν ἀναπτυχθεισῶν ἐντεῦθεν σχετικῶς μὲ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἤτοι ἐπὶ τῶν θεωριῶν περὶ παρακρατήσεως καὶ τῶν ἐντεῦθεν ἀναπτυχθέντων πρὸς θεραπείαν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, καὶ ἰδίᾳ περὶ τῆς γνώμης τινῶν, ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν θεωρίαν «ἡ σταφὶς διὰ τῆς σταφίδος». Αἱ θεωρίαι αὗται ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ διὰ τοῦ τύπου καὶ ἐν σταφιδικοῖς συνεδρίοις ἀνεπτύχθησαν, ἡ μόνη δὲ ἀπάντησις εἰς τὰς θεωρίας ταύτας, ἡ καὶ θετικωτέρα, ἦτο καὶ εἶναι, ὅτι ἐπὶ σειρὰν ἐνιαυτῶν ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπία ἐκύρωσε τὰ ἰσχύοντα μέτρα, κρίνουσα ὅτι ἐπιβεβλημένη ἦτο ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα...

§288ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐγκληματήσασα.

§289Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἀκριβῶς θὰ ἐγκλημάτει, ἂν τὸ ἐναντίον ἔπραττεν. Αὐτὴ δὲ ἡ σύμβασις, ἣν σήμερον πρόκειται νὰ ψηφίσητε, οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἡ συστηματοποίησις ἀκριβῶς τῶν ληφθέντων τούτων μέτρων. Ὁμιλοῦσι περὶ ἀνεπιστημονικότητος τῶν μέτρων τούτων· ἀλλ’ ἐγώ, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω πορίσματα ἀληθοῦς ἐπιστήμης, τὰ ὁποῖα ἡ πεῖρα δὲν ἐπισφραγίζει· ὅσοι δὲ ἀπέκρουσαν τὰ ληφθέντα μέτρα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ὑποδείξωσιν ἄλλο τι θετικὸν πρὸς θεραπείαν τῆς δεινῆς κρίσεως. Καίτοι ἐπανειλημμένως προεκλήθησαν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ εἴπωσιν ἢ μόνον τὰς ἀορίστους φράσεις: «ἀφήσατε τὰ πράγματα νὰ διορθωθῶσι μόνα των, ἀφήσατε ἵνα σταφὶς διορθώσῃ τὴν σταφίδα». Ἀλλὰ, Κύριοι, τοῦτο ἔπραξαν βεβαίως μετ’ ἐλαφρᾶς συνειδήσεως. Εἶναι εὔκολον νὰ λέγωνται πάντα ταῦτα, καὶ μάλιστα ὑπ’ ἐκείνων, οἵτινες οὐδὲν ἔχωσι νὰ ἀπολέσωσιν· ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς θεωρίας ταύτης ἤθελεν ἔχει ὡς συνέπειαν τὴν καταστροφὴν κολοσσιαίων περιουσιῶν, αἵτινες ἐδημιουργήθησαν ἀπὸ γενεῶν ἤδη ὁλοκλήρων, ἔργον δὲ καὶ καθῆκον τῆς Πολιτείας εἶναι, οὐχὶ νὰ καταστρέφῃ, ἀλλὰ νὰ θεραπεύῃ καὶ νὰ δημιουργῇ. Ἡ καταστροφὴ δὲ αὕτη ἤθελεν ἐπέλθει πρωτίστως εἰς τὰς ἀπόρους τάξεις, εἰς τὸν ἀσθενῆ κτηματίαν λαὸν, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ καλλιεργήσῃ πλέον τὸ προϊόν του, καὶ θὰ ἐγκατελίμπανε τὸ κτῆμα αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον οἱ προπάτορές του διὰ τόσων θυσιῶν καὶ τόσων κόπων ἐδημιούργησαν, καὶ ἤθελε καταστραφῆ πᾶσα οἰκονομικὴ ὑπόστασις. Ἐγὼ, Κύριοι, εἶμαι μεταξὺ τῶν πρώτων σταφιδοπαραγωγῶν, καὶ εἰς ἐμὲ ἰδίως συνέφερε τὸ μέτρον τοῦτο, διότι εἶμαι καὶ ἐξ ἐκείνων ἐν ταὐτῷ, οἵτινες ἠδύναντο νὰ διατηρήσωσι τὴν καλλιέργειαν τῶν σταφιδαμπέλων των, αἵτινες διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν ἄλλων ἠδύναντο νὰ καταστῶσι πλουτοπαραγωγοί· ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ἡ συνείδησις, δὲν μοὶ ἐπιτρέπει τὸ ἱερὸν καθῆκον, ὡς ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ, νὰ ἐκφρασθῶ ὑπὲρ τοιούτου ἐγωϊστικοῦ καὶ ἀπαισίου, τολμῶ εἰπεῖν, μέτρου θεραπείας. Ἀλλὰ λέγουσιν οἱ κύριοι οἱ αἰτιώμενοι τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα μέτρα: «Ποία εἶναι ἡ ὠφέλεια, τὴν ὁποίαν προσεκομίσατε ἐκ τῶν ἐφαρμοσθέντων μέτρων; διατὶ ἔρχεσθε ἑκάστοτε παραπονούμενοι περὶ ἐπικρατούσης κρίσεως;» Βεβαίως, Κύριοι, τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως δὲν εἶναι ὁμαλὸν καὶ κανονικόν, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τούτων, ἃς οὗτοι ἀποτείνουσι πρὸς ἡμᾶς, τοὺς ἐναντία φρονοῦντας, λέγομεν καὶ ἡμεῖς, πρὸς αὐτοὺς ἀποκρινόμενοι: «Ἀλλὰ μήπως ἐφηρμόσθη ποτὲ, ὡς ἔδει, τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως; Προταθὲν ὑπ’ ἐκείνων, οἵτινες τὸ προέτειναν, ἦτο πάντοτε ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ μέτρου τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν παραιτέρω σταφιδοφυτειῶν καὶ μετὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ λάβῃ πρὸς διάδοσιν τοῦ προϊόντος, καὶ ἠδύνατο πλεῖστα τοιαῦτα νὰ λάβῃ, προκειμένου οὐ μόνον περὶ τοῦ πρώτου πλουτολογικοῦ παράγοντος τῆς χώρας, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτοῦ τοῦ δημοσίου ταμείου. Δὲν πρόκειται βεβαίως ἐγὼ σήμερον νὰ ὑποδείξω τὰ μέτρα ταῦτα· γενικῶς μόνον δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἔχομεν πρὸ ἡμῶν ἄπειρα παραδείγματα ἐνεργείας Κρατῶν, ἅτινα ἀποτελεσματικῶς εἰργάσθησαν καὶ ἐργάζονται πρὸς διάδοσιν τῶν προϊόντων καὶ τῆς βιομηχανίας αὐτῶν. Ἐκτὸς τῆς συστηματικῆς ταύτης πρὸς τοῦτο ἐνεργείας, τὴν ὁποίαν ἐὰν δὲν ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ, ἠδύνατο ὅμως ἀσφαλῶς νὰ ὀργανώσῃ ἡ Κυβέρνησις, ὡς παράδειγμα ἀναφέρω τὸ μέγα μέλλον, ὅπερ ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡ σταφὶς, ἂν ἐγίνετο ἐργασία καὶ ἐπετυγχάνετο ἡ ἄρσις τοῦ ἀπαγορευτικοῦ δασμοῦ ἐν Ρωσσίᾳ διὰ τὴν πρὸς βρῶσιν σταφίδα, ὅπερ, φρονῶ, εὐκόλως θὰ ἐπετυγχάνετο, ἀφοῦ πρὸς τοιαύτης χρήσεως σταφίδα οὔτε ἡ οἰνοπαραγωγὴ οὔτε οἱ δημητριακοὶ καρποὶ ἀντεστρατεύοντο. Καὶ ἐνῷ οὐδὲν τοιοῦτον μέτρον ἐλήφθη, ὅτε ὡμιλοῦμεν κατὰ τὸ παρελθὸν περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν περαιτέρω σταφιδοφυτειῶν, πάντες ἐξηγείροντο κατὰ τοῦ μέτρου τούτου, ὡς ἀντισυνταγματικοῦ καὶ ἀσυμφόρου, καὶ μόλις πέρυσιν ἡ ἰσχὺς τῶν πραγμάτων ἐπέβαλε τὴν θεσμοθέτησιν αὐτοῦ, χειροκροτούσης ἐπὶ τέλους τῆς Βουλῆς. Ἐνῷ δὲ, Κύριοι, οὔτε τὸ ἓν ἐγένετο οὔτε τὸ ἕτερον, ἐπῆλθεν ἐν ταὐτῷ, ὡς γνωρίζετε, ἡ διαμαρτυρία τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἥτις ἔθηκε τὸ ὅριον ἐκεῖνο τοῦ 20%, ἐνῷ ἡ ἰδέα τῶν ὑποστηριζόντων τὴν παρακράτησιν ἦτο, ὅπως κατὰ τὰς ἑκάστοτε περιπτώσεις λαμβάνηται τὸ μέτρον τοῦ ποσοστοῦ πρὸς ἐπαναφορὰν τῆς ἰσοφαρίσεως τῆς προσφορᾶς πρὸς τὴν ζήτησιν. Ἀλλ’ ἐγένετο τοιοῦτόν τι, Κύριοι; ἐφηρμόσθη ἡ παρακράτησις, ὅπως ἐκυοφορήθη ἐν τῷ νῷ ἐκείνων, οἵτινες ἐπρότεινον ταύτην; Οὐδόλως βεβαίως, μεθ’ ὅσα ἐξέθηκα ὑμῖν. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον ἐκεῖνο, ὅπως ἐνόουν ἐκεῖνοι νὰ ἐφαρμοσθῇ, τίνα ζητεῖτε λόγον;

§290Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠθέλετε περισσοτέραν παρακράτησιν;

§291Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Βεβαίως, κατὰ τὰς περιστάσεις, ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς· διότι ἡ παρακράτησις σκοπὸν ἔχει, ὡς γνωρίζετε, τὴν ἰσοφάρισιν τῆς προσφορᾶς πρὸς τὴν ζήτησιν, καὶ μόνον διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάζοντος ἑκάστοτε ποσοστοῦ ἐπετυγχάνετο τοῦτο. Δὲν εἶναι δὲ, κύριε συνάδελφε, μόνον τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπερ ὑπεστηρίξαμεν καὶ ὑποστηρίζομεν· σᾶς εἶπον καὶ προηγουμένως, ὅτι πάντοτε τοῦτο συνεδυάζετο μὲ τὴν παρεμπόδισιν τῶν περαιτέρω φυτειῶν καὶ τὴν ἐξάπλωσιν τοῦ προϊόντος διὰ καταλλήλων μέτρων, τὰ ὁποῖα ἡ Πολιτεία ἔπρεπε νὰ λάβῃ.

§292Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ εἰς εἶδος εἰσφορὰ δὲν ἐδιπλασίασε τὴν παρακράτησιν;

§293Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ἐχειροτέρευσε τὴν κατάστασιν.

§294Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἐσφαλμένην πάντοτε ἰδέαν σας. Ἐν τούτοις, Κύριοι, ὁμιλῶν δὲν δύναμαι νὰ παρέλθω αἰτίασιν πολλάκις ἀκουσθεῖσαν καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἀλλαχόσε κατὰ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὅτι ἀλογίστως ἐπεξέτειναν τὰς φυτείας αὑτῶν, δημιουργήσαντες οὕτω τὴν πληθώραν τῆς παραγωγῆς, καὶ ἑπομένως αὐτοὶ μόνοι ἐπενεγκόντες τὴν κρίσιν τοῦ προϊόντος καὶ τὴν κακοτυχίαν αὐτῶν. Οὐδὲν τούτου ἀδικώτερον, καὶ μόνον οἱ μὴ ἐγκύψαντες εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ προϊόντος τούτου δύνανται ἀλογίστως νὰ λέγωσι ταῦτα, λησμονοῦντες ὁποῖα θαύματα ἐπετέλεσε τὸ προϊὸν τοῦτο, ὁπόσας πόλεις εὐημερούσας ἐδημιούργησεν ἐν Πελοποννήσῳ, ὁπόσον χρυσὸν προσεκόμισεν εἰς τὴν χώραν, καὶ πόσον ἐνίσχυσε τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐνιαυτῶν. Τοιαύτην ἀξίαν ἔχουσα ἡ σταφὶς, καὶ ζητουμένη διαρκῶς ἀπὸ τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως, ἦτο πολὺ φυσικὸν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐνίσχυσιν καὶ ἐπέκτασιν τῆς παραγωγῆς αὐτῆς, καὶ ὄχι μόνον αἱ ἐκτάσεις, τὰς ὁποίας κατέλαβεν, ἠδύναντο νὰ ὦσι χρήσιμοι, ἀλλὰ καὶ διπλάσιαι καὶ τριπλάσιαι, φέρουσαι διπλάσιον καὶ τριπλάσιον πλοῦτον εἰς τὴν χώραν, ἐὰν δὲν ἐπήρχοντο αἱ ἀπροσδόκητοι καταδιώξεις, αἱ τόσον ἀπηνεῖς, κατ’ αὐτῆς. Τίς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ τίς ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, ἀνέμενεν, ὅπως ἡ Γαλλία δι’ ἀπαγορευτικοῦ δασμοῦ ἐξοστρακίσῃ τὸ προϊόν ἡμῶν ἐκ τῶν ἀγορῶν αὐτῆς, εἰς ἃς τοσοῦτον μέγα ἔδαφος εἶχε κατακτήσει; Τίς ἀνέμενεν, ὅτι ἕτερον μέγα Κράτος, ἡ Ρωσσία, εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς ὁποίας ἡ σταφὶς ἐπραγματοποίησε τὰ γιγαντιαῖα ἐκεῖνα ἅλματα, ἑκατονταπλασιάσασα τὴν εἰσαγωγήν της ἐν αὐτῇ εἰς διάστημα πολὺ μικρὸν, ἤθελε πράξει αὐτὸ τοῦτο; Τίς ἀνέμενεν, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ Ἀμερικὴ ἕτερον ἤθελε καταφέρει κατὰ τῆς σταφίδος καίριον τραῦμα διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ; Ὡς βλέπετε, Δυνάμεις ὁλόκληροι ἐξεστράτευσαν καὶ ἐπολέμησαν τὴν δυστυχῆ σταφίδα! Μὴ λοιπόν, Κύριοι, οὕτως ἀλογίστως αἰτιώμεθα τοὺς ἀτυχεῖς παραγωγούς, καὶ οὕτως ἀδικαιολογήτως ἀσχάλλομεν διὰ τὰς ἑκάστοτε συζητήσεις ἐπὶ τοῦ φλέγοντος καὶ τόσον σπουδαίου διὰ τὴν χώραν ἡμῶν σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἔρχομαι νῦν, Κύριοι, νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Οὐ μόνον εὐκταῖον ἤθελεν εἶσθαι, ἀλλὰ καὶ ἀναγκαιότατον, πρὸ πάσης διαπραγματεύσεως, πρὸ πάσης συζητήσεως τῆς συμβάσεως νὰ ἐλαμβάνετο προσωρινόν τι μέτρον πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐφετεινῆς κρίσεως. Τὸ μέτρον τοῦτο ἤθελε παράσχει τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διαπραγματευομένην τὰ τῆς συμβάσεως, καὶ εἰς τὴν Βουλήν, εἰς ἡμᾶς δηλαδή, νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρισκόμεθα, συζητοῦντες ἐπὶ τῆς συμβάσεως. Τοιουτοτρόπως, ἔχοντες τὸ προσωρινὸν μέτρον, θὰ εἴχομεν πλήρη τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν, θὰ εἴχομεν διέξοδον, ἣν ἠθέλομεν λάβει, ἐὰν δὲν ἐθεωροῦμεν τὴν σύμβασιν ἐπωφελῆ, ἴσως δὲ θὰ ἐκρίνετο καὶ εὔλογον, ὅπως δοθῇ μείζων χρόνος πρὸς εὐρυτέραν τῆς συμβάσεως συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ, ὅτι θὰ ἠδύναντο δι’ ἀνταγωνισμοῦ καὶ ἐπωφελέστεροι ὅροι ὑπ’ ἄλλων νὰ παρουσιασθῶσιν. Ἀλλ’ ὡς ἠκούσατε, πάντες, ὅσοι ὡμίλησαν κατὰ τῆς συμβάσεως, ὡμολόγησαν ὅτι ἀποδυσπετοῦσι νὰ ψηφίσωσι κατ’ αὐτῆς, διότι τότε θὰ εὑρεθῶσι πρὸ ἀπαισίου χάους. Δυστύχημα δὲ βεβαίως εἶναι, ὅτι ἐπὶ τοιαύταις συνθήκαις διεξήχθησαν αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ἐνταῦθα συζήτησις διεξάγεται. Εὐτυχῶς ἡ σύμβασις δὲν ἔχει ὅρους ἀδυσωπήτους, οἵτινες ἠδύναντο νὰ καταστήσωσι καταφανεστέραν τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως προσωρινοῦ μέτρου. Κύριος ὅρος τῆς συμβάσεως ταύτην εἶναι βεβαίως ὁ ὅρος τῶν τιμῶν, καθ’ ἃς ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ τὸ πλεόνασμα, διότι ἡ σύμβασις κύριον ἔχει σκοπὸν τὴν ἐξασφάλισιν τιμῆς, κατωτέρω τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθωσιν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι τὸ κύριον θέμα· διότι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ πλεονάσματος, τοῦτο θεωρῶ συνέπειαν τῆς ἐξασφαλίσεως ταύτης. Αἱ ὁρισθεῖσαι τιμαὶ δὲν εἶναι βεβαίως ἱκανοποιητικαὶ διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, διότι, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν ἀνεπτύχθησαν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, αὗται, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας, δὲν καταλείπουσιν ἢ ποσοστὸν δυσανάλογον διὰ τὴν συντήρησιν καὶ τὰς λοιπὰς ἀνάγκας τοῦ σταφιδοπαραγωγοῦ. Ἤκουσα τὴν θεωρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὁμολογοῦντος μᾶλλον τὴν δικαιολογίαν τῶν κεφαλαιούχων, ὅτι δὲν ἐδέχθησαν τὴν αὔξησιν, μολονότι ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, πολὺ εἰργάσθη καὶ ἐπέμενεν εἰς τὴν αὔξησιν ταύτην. Οἱ κεφαλαιοῦχοι δὲν ἔστερξαν, διότι δὲν ἐπιθυμοῦσιν, ὡς εἶπον, νὰ καταστήσωσι τὴν Ἑταιρείαν μονοπώλιον. Ἀλλὰ τοῦτο οὐδόλως εὑρίσκω ὀρθόν, διότι δὲν πρόκειται περὶ μονοπωλήσεως, ἀφοῦ τὸ ἐμπόριον εἶναι ἐλεύθερον νὰ ἐργασθῇ, καὶ βεβαίως θὰ ἐργασθῇ· πρόκειται περὶ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν βεβαίως τοῦτο θὰ περιστραφῇ, οὐδεμία δ’ ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὸ ἐμπόριον θ’ ἀρχίσῃ τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν, ἃς ἡ Ἑταιρεία ὁρίζει, ἡ σωτηρία δὲ τῆς παραγωγῆς θέλει εἶσθαι, ὅταν τὸ ὁριζόμενον τελευταῖον ὅριον δὲν ἤθελεν εἶσθαι δυσανάλογον πρὸς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς. Αἱ τιμαὶ λοιπὸν ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ αὐξηθῶσιν, ἂν ἠθέλομεν νὰ ἐξαγάγωμεν τὸν σταφιδοπαραγωγὸν ἐκ τῆς κρίσεως καὶ τῶν ἀτυχιῶν, εἰς ἃς περιῆλθε. Δεύτερος οὐσιώδης ὅρος, ὅστις βεβαίως ἔπρεπε νὰ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, εἶναι ὁ ὅρος τῆς διανομῆς τῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας. Ὑποτιθεμένου, ὅτι ἡ Ἑταιρεία θὰ ἀποκομίσῃ κέρδη, — καὶ βεβαίως θ’ ἀποκομίσῃ, — ὁρίζεται ἡ διανομὴ τούτων διὰ τοῦ ἄρθρου 5· ἀλλ’ εἰς ταύτην οὐδαμῶς βλέπω τοὺς ἀτυχεῖς σταφιδοπαραγωγούς. Οὐδεὶς λόγος βεβαίως περὶ τῆς ἀφαιρέσεως ἐκ τούτων τοῦ 1,200,000 πρὸς πληρωμὴν τοῦ τόκου τῶν κεφαλαίων, ἀλλὰ κατόπιν τῆς πληρωμῆς ταύτης 40% κρατοῦνται πρὸς σχηματισμὸν ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου, πρὸς ἐπαύξησιν τοῦ μερίσματος κατὰ 30% εἰς τοὺς μετόχους καὶ κατὰ 10% εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ πρὸς ἐξασφάλισιν κατὰ πρῶτον τῆς Ἑταιρείας, ἐν περιπτώσει ζημίας ταύτης, 10% ἀπονέμονται εἰς τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον, πρὸς ἀμοιβὴν τῶν ὑπηρεσιῶν του, 20% ἀνήκουσιν εἰς τὰς ἱδρυτικὰς μερίδας, καὶ τὰ ὑπόλοιπα 30% διανέμονται πάλιν εἰς τοὺς μετόχους, ὡς πρόσθετον μέρισμα. Περὶ σταφιδοπαραγωγῶν οὐδαμοῦ γίνεται λόγος, περὶ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, οἵτινες ἐκοπίασαν, ἐξώδευσαν καὶ παρήγαγον τὸ προϊόν τοῦτο, ἐξ οὗ προῆλθον τὰ κέρδη! Τοῦτο δὲ εἶναι ἔτι μᾶλλον ἄδικον, γνωστοῦ ὄντος, ὑπὸ ποίας ὑποχρεώσεις εὑρίσκονται οἱ παραγωγοὶ ἐκ παρελθόντων ἀτυχῶν ἐτῶν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἰδίως προσελκύσατο τὴν προσοχήν μου, εἶναι τὸ ἄρθρον 6 τῆς συμβάσεως. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν νὰ ὁρίσῃ, ὅπως ἀντὶ τοῦ φόρου εἰς εἶδος ἢ τοῦ παρακρατήματος δίδηται χρῆμα, ὁριζομένης τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος πρὸς 115 δραχμάς. Τοῦτο περιελήφθη ἐν τῇ συμβάσει πρὸς ὠφέλειαν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ὅπως ἐν μικρᾷ παραγωγῇ μὴ δίδωσι τὸν φόρον εἰς εἶδος, ὅστις ἐν ὑπερτιμήσει τῆς σταφίδος θὰ ἐστοίχιζεν εἰς αὐτοὺς πολὺ περισσότερον τῆς τιμῆς τῶν 115 δραχμῶν. Ἀλλὰ τοῦτο, Κύριοι, τοὐναντίον ἐγὼ θεωρῶ ὅτι οὐ μόνον ἐπωφελὲς δὲν εἶναι, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀπαίσιον διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, διότι οὐδεμία πλέον ὑπάρχει ἐλπὶς αὐξήσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, εἰ μὴ ἐν παραγωγῇ, ἐντελῶς ἀπιθάνῳ, κάτω τῶν 250,000,000 λιτρῶν, ὅτε καὶ μόνον θὰ ὑπάρξῃ ζήτησις. Διότι ὑποθέσατε ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν 250,000,000· πολὺ εὐλόγως ἤθελον ἀξιώσει τότε οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ, καὶ οὔτε ἡ κατανάλωσις ἠδύνατο νὰ ἔχῃ παράπονον, ὅπως αἱ τιμαὶ ὦσι μεγαλείτεραι. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιτρέπεται ἡ πληρωμὴ εἰς χρῆμα, οὐδεμία παρακράτησις θέλει λάβει χώραν, καὶ θὰ ἐξέλθωσιν εἰς τὴν κατανάλωσιν καὶ τὰ 250.000.000, δηλαδὴ τὸ ποσὸν, τοῦ ὁποίου ἡ κατανάλωσις ἔχει ἀνάγκην, καὶ αἱ τιμαὶ θὰ περιστραφῶσι κανονικῶς εἰς τὸ σημεῖον, ὃ ὥρισεν ἡ σύμβασις. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι κατὰ τοῦτο δέον νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει φόβος καταπονήσεως ἢ ἐλλείψεως ἐν τῇ καταναλώσει, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τῆς συμβάσεως δύναται ἡ Ἑταιρεία, ὅταν ἡ τιμὴ φθάσῃ τὰς 160 δραχμὰς, νὰ ἐφοδιάσῃ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ ἐν τούτῳ θὰ ὑπάρχῃ καὶ ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν μέχρι δραχμῶν 160 καὶ εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ἢ καὶ 200, ἐν περιπτώσει ἐξαντλήσεως τοῦ πλεονάσματος. Τοῦτο θεωρῶ σπουδαιότατον, Κύριοι. Οὐσιώδεις ὅρους τῆς συμβάσεως ἐπίσης θεωρῶ τὴν ἀπαιτουμένην ὑπὸ τῆς συμβάσεως ἀναλογίαν τοῦ σακχάρου, ὡς καὶ τὸν περιορισμὸν τῶν λιμένων τῆς ἐξαγωγῆς καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν κέντρων τῆς παραλαβῆς ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, διότι καὶ οἱ τρεῖς οὗτοι ὅροι συνδέονται ἀναποσπάστως μὲ τὴν τύχην καὶ τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ περὶ τούτων δὲν φέρω τὸν λόγον, ἀφοῦ ἐγένετο ἤδη ὁ κατάλληλος κανονισμὸς διὰ τῶν δηλώσεων τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Τοιαύτας, Κύριοι, εἶχον καὶ ἔχω γνώμας ἐπὶ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, τὰς ὁποίας οὐ μόνον δὲν ἀπέκρυψα, ἀλλὰ καὶ ἐπανειλημμένως ἐπανέλαβον. Διαπύρου δ’ εὐχῆς ἔργον ἤθελον εἶσθαι, ὅπως αὗται γένωνται ἀποδεκταὶ, καὶ οὕτως ἡ σύμβασις, κατ’ ἐμὴν γνώμην, τελειοτέρα καὶ πληρεστέρα καθισταμένη, ἤθελεν ἐπιτελέσει μέγαν ἐθνικὸν προορισμὸν, τὴν σωτηρίαν τοῦ πολυτίμου καὶ μοναδικοῦ ἡμῶν προϊόντος, τὴν σωτηρίαν ἑκατοντάδων χιλιάδων λαοῦ, ἀλλὰ καὶ τὴν σπουδαίαν ἐνίσχυσιν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Παρατηρῶ ὅμως ὅτι ἀπεφασίσθη ἀμετατρέπτως νὰ ζητηθῇ ἡ τελειωτικὴ ἡμῶν ψῆφος τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπὶ τῆς συμβάσεως, τροποποιουμένης μόνον ἐφ’ αἷς δηλώσεσιν ἀνεκοίνωσεν ἡμῖν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, προκειμένου νὰ δώσω τὴν ἐμὴν ψῆφον, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ταχθῶ μὲ τὴν γνώμην καὶ τὴν ψῆφον ἐκείνων, οἵτινες θὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ αὐτῆς, ἀποδυσπετοῦντες πρὸ τοῦ χάους, τὸ ὁποῖον θὰ ἀνοιχθῇ ἐν περιπτώσει ἀπορρίψεως ταύτης.

§295Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκουράσθη ἴσως ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς μακρᾶς καὶ παρατεταμένης συζητήσεως, ἥτις ἐπὶ ἡμέρας ἤδη ἐξακολουθεῖ ἐπὶ τῆς συμβάσεως τῆς ὑποβληθείσης εἰς τὴν Βουλήν· ἀλλ’ ὁσονδήποτε μακρὰ καὶ ἂν ὑπῆρξεν ἡ συζήτησις, γενομένη μακροτέρα ἕνεκα τῆς ὥρας τοῦ ἔτους, δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι πολλὰ ἐλέχθησαν περὶ τόσον ἐκτεταμένου καὶ τόσον σπουδαίου ζητήματος, οἷον τὸ ζήτημα τὸ ἀφορῶν ὁλόκληρον τὸν σταφιδικὸν κόσμον, εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ ὁποίου ἀφορᾷ ἡ ὑπὸ μελέτην σύμβασις. Θὰ προσπαθήσω μ’ ὅλα ταῦτα, Κύριοι, δι’ ὀλίγων νὰ ἐξηγήσω τὴν γνώμην μου, διότι νομίζω, ὅτι καθῆκον ἔχω, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ἐπὶ πλέον δὲ καὶ ὡς προερχόμενος καὶ κατοικῶν εἰς σταφιδοφόρον ἐπαρχίαν, νὰ δηλώσω τὴν γνώμην, ἣν ἔχω ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ ὅπως διακρίνω τὴν ψῆφον τὴν ἐμὴν ἀπὸ τῆς ψήφου ἐκείνων, οἵτινες θέλουσι δώσει ταύτην κατὰ τῆς συμβάσεως. Ἔχω ὅμως καὶ ἄλλην τινὰ ὑποχρέωσιν, Κύριοι, ἵνα ἐξηγήσω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο μοὶ ἐπιβάλλει ἡ γνώμη, ἣν ἔχοντές τινες τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, ὑπεδήλωσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι εὑρίσκονται ἀπέναντι Βουλευτῶν, μεθ’ ὧν συνέπραξαν ἐνταῦθα ἄλλοτε ὡς ὁμόφρονες ἐπὶ ὁμοίου θέματος, καὶ τῶν ὁποίων ἡ γνώμη αἰφνιδίως καὶ ἀπροσδοκήτως ἤδη μετεβλήθη. Πρὸ ὀλίγου ἀγορεύων ἐντεῦθεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς ὑπεδήλωσε τοῦτο, καὶ ὑπενόει προφανῶς ἐμὲ, ὡς ἔχοντα ἄλλοτε ὁμοίαν πρὸς τὴν ἑαυτοῦ γνώμην, μεταβαλόντα δὲ σήμερον ταύτην. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Κροκιδᾶς τοῦτ’ αὐτὸ ὑπεδήλου καὶ ἐκάκιζεν, ἐντεῦθεν ἀγορεύων· ὅτι μετεβλήθη δηλαδὴ ἡ γνώμη πολλῶν συναδέλφων, οἵτινες εἶχον δηλώσει ἄλλοτε σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι ἔχουσι γνώμην κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, ἀληθῶς τοιαύτην εἶχον γνώμην, οἵαν λέγουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι· καὶ διὰ τοῦτο μοὶ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις, ἵνα ἐξηγήσω, διὰ ποῖον λόγον εἶμαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως σήμερον. Ἀπὸ τοῦ 1895, ὅτε εἰσήχθη τὸ πρῶτον ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Θεοδώρου Π. Δηλιγιάννη, προϊσταμένου τότε τῆς Κυβερνήσεως, ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ εἷς τῶν Βουλευτῶν τῶν σφοδρότατα πολεμησάντων τὸν θεσμὸν ἐκεῖνον· ἀφοῦ δὲ ἡ σύμβασις, ἡ ὑποβληθεῖσα ἐφέτος εἰς τὴν Βουλήν, τὴν αὐτήν, λέγουσιν, ἔχει ἀρχὴν, οἵαν καὶ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, ἄπορον εἶναι ἀληθῶς, πῶς οἱ Βουλευταὶ οἱ πολεμήσαντες τότε, καὶ σθεναρῶς μάλιστα, τὸ μέτρον ἐκεῖνο, πῶς σήμερον ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν, περὶ ἧς πρόκειται. Ὑπῆρξα, Κύριοι, ἀνέκαθεν πολέμιος τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, ὄχι διότι τὴν κεντρικὴν ἰδέαν τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως ἐθεώρουν ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτῆς ἐσφαλμένην, ὄχι διότι ἐθεώρουν αὐτὴν ἀντιεπιστημονικὴν, ἀλλὰ διὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐπροτείνετο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ θεσμοῦ· τοὐναντίον καὶ ἐκ τῶν πραγμάτων εὑρίσκω τὴν ἰδέαν ταύτην κυρουμένην καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιστήμης στηριζομένην, διότι ἡ ἰδέα περὶ παρακρατήσεως ἦτο ἀπόρροια τῆς οἰκονομικῆς ἀληθείας, ὅτι, ἵνα δοθῶσιν αἱ τιμαὶ αἱ πρέπουσαι εἰς τὸ προϊόν μας, ἀναγκαῖον ἦτο νὰ ὑπάρξῃ ἰσορροπία μεταξὺ προσφορᾶς καὶ καταναλώσεως· καὶ τὴν ἰσορροπίαν ταύτην προσεπάθησε νὰ ἀποκαταστήσῃ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, ἀφαιρῶν ὅ,τι ἐπλεόναζεν ἐκ τῆς παραγωγῆς καὶ κρατῶν διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἀφίνων δὲ νὰ ἐξαχθῇ ὅ,τι ἀναγκαῖον εἰς τὴν ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἀλλ’ ὡς εἰσήχθη ὁ θεσμὸς κατὰ τὸ 1895, καὶ ὡς ἔκτοτε, ἐπαναλαμβανόμενος κατ’ ἔτος, ἐλειτούργησε, δὲν ἐπέτυχε καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐνομοθετήθη· ἦτο δὲ προφανὲς, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν, διότι ὅσοι ἐξ ὑμῶν παρεκαθήσατε ἐν τῇ Βουλῇ τοῦ 1895 ἀναγκαίως, ἀλλὰ καὶ ὅσοι δὲν συνέπεσε νὰ ἦσθε ἐν τῇ Βουλῇ τότε, γνωρίζετε ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1895 ἐπετράπη ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς ἐν γένει παραγωγῆς ποσοστοῦ 15%, καὶ τοῦτο ἄνευ προβλέψεώς τινος περὶ τῆς ἐνδεχομένης παραγωγῆς τοῦ 1895, καὶ χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ὁποία θὰ ἦτο ἡ ἐν γένει παραγωγὴ τοῦ 1895. Τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ κατὰ τὸ 1896, ἐπαναληφθέντος καὶ τότε τοῦ αὐτοῦ νόμου, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ὁποία θὰ ἦτο ἡ ἐν γένει παραγωγὴ τοῦ 1896, τὸ αὐτὸ δ’ ἐπανελήφθη μέχρι τοῦ 1899, ὅτε ἐνομοθετήθη ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως διὰ δέκα ἔτη. Ἀλλὰ καθ’ ὅλην αὐτὴν τὴν διάρκειαν τῆς τετραετίας, ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι τοῦ 1899, ὅτε ἐπανελαμβάνετο ὁ νόμος κατ’ ἔτος, οὔτε ἡ Βουλὴ ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων, οὔτε ἡ Κυβέρνησις, ἡ εἰσηγουμένη τοιαῦτα νομοθετήματα, ἀλλ’ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ γνωρίζωσιν, ὁποία θὰ ἦτο ἡ παραγωγὴ ἑκάστου τῶν ἐτῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνομοθετεῖτο ὁ θεσμὸς, καὶ πόσον ποσὸν ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῆς ὅλης παραγωγῆς, ὅπως ἐπέλθῃ ἰσορροπία μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· εἰς τὰ τυφλὰ λοιπὸν προσδιωρίζετο τὸ ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἀφαιρεθῆ κατ’ ἔτος, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ τοιαύτη δῆθεν ἰσορροπία, καὶ ἑπόμενον ἄρα ἦτο, ὡς εἶχον τὰ πράγματα, νὰ μὴ ἐπιτύχωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπεδίωκον καὶ οἱ εἰσάγοντες τοὺς νόμους τούτους εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ ψηφίζουσα αὐτοὺς Βουλὴ, νὰ μὴ ἐπιτύχωσι δηλ. τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ὅλου ποσοῦ, τοῦ πράγματι πλεονάζοντος ἐν τῇ καταναλώσει, καὶ ἐντεῦθεν νὰ μὴ ἐπιτύχωσι τὴν ἀνατίμησιν τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Τὰ γεγονότα δὲ, τὰ ἔκτοτε, ἀπὸ τοῦ 1895, ἐκτυλιχθέντα ἐν τῷ ἐμπορίῳ, ἐδικαίωσαν πληρέστατα τοὺς ἀντιταχθέντας ἀπὸ τοῦ 1895 κατὰ παντὸς μέτρου τοιούτου, κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, ἐδικαίωσαν, λέγω, ἡμᾶς, τοὺς ὀλιγωτέρους, τοὺς μειονοψηφοῦντας ἐν τῇ Βουλῇ, τοὺς σθεναρῶς πολεμήσαντας κατὰ τοῦ θεσμοῦ, διότι ἐκ τῶν πραγμάτων ἀπεδείχθη, ὅτι οὐδόλως ἐπετεύχθη ὅ,τι ἐπεδιώκετο διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες, ὅτι ἐπέτυχεν ἐν μέρει τὸν σκοπὸν αὑτοῦ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, καὶ οἱ τοῦτο φρονοῦντες ἐπικαλοῦνται ὡς ἐπιχείρημα τὸ γεγονὸς, ὅτι ἐκρατήθησαν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος εἰς σημεῖον ἱκανοποιητικὸν, καὶ ἕτερον γεγονὸς, — ὑποθετικὸν ὅμως καὶ τοῦτο, — ὅτι, ἂν δὲν ἐψηφίζετο κατὰ τὸ 1895 ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, καὶ δὲν ἐπαναλαμβάνετο κατ’ ἔτος μέχρι τοῦ 1899, ὅτε καθιερώθη ἐπὶ δεκαετίαν, αἱ τιμαὶ ἤθελον κατρακυλίσει πολὺ πλέον κάτω τοῦ σημείου, εἰς ὃ ἐστάθησαν διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλ’ αὐτὸ τοῦτο ἀκριβῶς, ὅπερ κατ’ ἐμὲ εἶναι τὸ ἀποδεικτέον θέμα, ἐπικαλοῦνται οἱ τὰ ἐναντία φρονοῦντες ὡς μέσον ἀποδείξεως τῆς χρησιμότητος τοῦ θεσμοῦ, αὐτὸ δὲ τοῦτο δέον νὰ καταστῇ ἀντικείμενον ἀποδείξεως· καὶ δὲν εἶναι δυστυχῶς γεγονὸς, ἀποδεικνῦον τὸν ἰσχυρισμὸν τῶν φρονούντων, ὅτι ἐκρατήθησαν αἱ τιμαὶ διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Τοιαύτη, Κύριοι, ὑπῆρξεν ἡ γνώμη ὑμῶν, τῶν ἀντιτασσομένων κατὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου ἀνέκαθεν, καὶ ἕνεκα τῶν λόγων τούτων ἐπολεμήσαμεν σθεναρῶς καὶ δι’ ὅλων τῶν δυνάμεών μας τὸν θεσμόν, ὡς μὴ ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὴν ἀνάγκην τῶν πραγμάτων. Καὶ ἐπὶ πλέον ἐλέγομεν τότε, ὅτι συνεπέστερον θὰ ἦτο, οἱ κοπτόμενοι ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ νὰ προτείνωσιν, ἵνα τὸ πλεονάζον ἐκ τῆς παραγωγῆς, τὸ ὁποῖον ἐκρατεῖτο πρὸς ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν διὰ τῆς βιομηχανίας, ῥίπτηται εἰς τὴν θάλασσαν, ὅπως ἐξευρεθῇ ἀκριβῶς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τῆς παραγωγῆς, ἵνα ἐπέλθῃ ἰσοστάθμησις μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· διότι, ἐὰν τὸ ἀπομένον ἐπλεόναζε καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ διὰ τὴν παρακράτησιν ὁριζομένου ποσοῦ, εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν. Καὶ τότε ἡ ὑποτίμησις δὲν θὰ ἐπήρχετο κατ’ εὐθὺν λόγον πρὸς τὸ πλεόνασμα τὸ ἀπομένον, ἀλλ’ ἐπὶ πολλαπλασίῳ θὰ ἐπήρχετο ἡ ὑποτίμησις, ὅσον καὶ ἂν ἦτο ἐλάχιστον τὸ πλεόνασμα. Λοιπὸν ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως, ὀρθὴ καθ’ ἑαυτὴν, διὰ ν’ ἀποβῇ ὀρθὴ καὶ ἐπωφελὴς καὶ ἐν τοῖς πράγμασιν, ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ τὰ δύο ταῦτα· ἀφαίρεσιν ἀκριβῶς τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ, καὶ ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ ἀπὸ πάσης οἱασδήποτε ἀγορᾶς καταναλώσεως. Ἀλλ’ οὐδὲν ἐκ τούτων ἐγένετο διὰ τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως, καὶ διὰ τοῦτο ἀντετάχθημεν κατ’ αὐτοῦ. Δυστυχῶς τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι πλεόνασμα ἐξηκολούθησεν ὑπάρχον ἔκτοτε, καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ καθοριζομένου διὰ τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως· διότι, ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰ ποσὰ, εἰς ἃ ἀνῆλθεν ἡ παραγωγὴ ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐντεῦθεν, θὰ ἴδῃ ὅτι τὰ ποσοστὰ τὰ ἀφαιρούμενα διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως κατ’ ἔτος ἐκ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς οὐδαμῶς ἐπέτυχον νὰ ἰσορροπήσωσι παραγωγὴν καὶ κατανάλωσιν. Οὕτως εἴχομεν κατὰ τὸ 1895 παραγωγὴν λιτρῶν ἑνετικῶν 350,000,000, ἀλλὰ τὸ 15%, τὸ ἀφαιρεθὲν λόγῳ παρακρατήσεως, δὲν ἐπέτυχε τὴν ἰσοστάθμησιν παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως· κατὰ τὸ 1896 εἴχομεν παραγωγὴν 325,000,000 λιτρῶν, καὶ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα εἴδομεν μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως. Κατὰ τὸ 1897 εἴχομεν παραγωγὴν 345,000,000 λιτρῶν, ἐπίσης δὲ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοῦ τῆς παρακρατήσεως. Κατὰ τὸ 1898 εἴχομεν παραγωγὴν 325,000,000 λιτρῶν, καὶ τὸ αὐτὸ πάλιν ἀποτέλεσμα. Αὕτη ἦτο ἡ κυρία αἰτία τῆς ἀποτυχίας τοῦ θεσμοῦ. Ἀλλ’ εἰς αὐτὴν προσθέσατε καὶ τὴν ἄλλην. Ἀφαίρεσιν ἐκ τῆς καταναλώσεως ἐπηγγέλλοντο οἱ ὑποστηρίζοντες τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως ἀλλ’ ἡ ἀφαίρεσις ἦτο εἰκονικὴ καὶ οὐχὶ πραγματική, διότι τὸ πρᾶγμα, ἂν δὲν ἐδίδετο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον, ἐδίδετο ὅμως εἰς τὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ βιομηχανίαν, ἥτις καὶ πρότερον ἦτο εἷς τῶν πελατῶν ἡμῶν καὶ καταναλωτὴς σημαντικοῦ ποσοῦ. Ἐξηγεῖται λοιπὸν, Κύριοι, διατὶ ἀντετάχθημεν ἄλλοτε καὶ ἐπολεμήσαμεν, μέχρι τῶν ἐσχάτων προχωμάτων ἀμυνόμενοι, κατὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου· ἐντεῦθεν δ’ ἐξηγεῖται καὶ διατὶ σήμερον, ἂν ὄχι πάντες, τινὲς τοὐλάχιστον τῶν συναδέλφων ἐκείνων, τῶν ἀγωνισθέντων κατὰ τῆς παρακρατήσεως, τασσόμεθα ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, καὶ ὑποστηρίζομεν τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν τὴν συναφθεῖσαν σύμβασιν μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας. Ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ διαβλέπομεν, ἢ μᾶλλον σαφῶς ἀντιλαμβανόμεθα καὶ πειθόμεθα, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως τελείως καὶ ἀρτίως ἐφαρμόζεται, ὅτι τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως θὰ λειτουργήσῃ πλῆρες, καὶ ὡς ὀργανισμὸς καὶ σύστημα ἐπιστημονικὸν τέλειον, καὶ ὡς ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων ἐπιβάλλει ἵνα λειτουργήσῃ, χωρὶς νὰ ἐνέχῃ τὰ ἐλαττώματα, ὅσα ἐνεῖχον οἱ μέχρι τοῦδε ψηφισθέντες ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου νόμοι. Ταῦτα πείθουσι, νομίζω, ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ μεμφθῇ ἐπὶ ἀσυνεπείᾳ ἐκείνους τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅσοι, ἀντιταχθέντες ἄλλοτε πάσῃ δυνάμει κατὰ τοῦ ἀκρατήτου ῥεύματος τῶν ἰδεῶν καὶ τῶν ἐλπίδων τῶν ἐκ τῆς παρακρατήσεως, δὲν ἀντιτάσσουσι καὶ σήμερον ὁμοίαν ἀντίστασιν κατὰ τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ ἀποδέχονται αὐτήν. Τοὐναντίον, ἀναστρέφοντες τὴν αἰτίασιν, θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς νὰ μεμφθῶμεν εὐλόγως τοὺς κυρίους συναδέλφους, οἱ ὁποῖοι, πολεμήσαντες μεθ’ ἡμῶν ἄλλοτε τὴν παρακράτησιν, δι’ οὓς εἶπον λόγους, ἐξακολουθοῦσι καὶ νῦν, ὅτε ἐξέλιπον οἱ λόγοι ἐκεῖνοι, ν’ ἀντιτάττωσι τὴν αὐτὴν ἀντίδρασιν κατὰ μέτρου σωστικοῦ. Ἄς ἴδωμεν ὅμως ἐκ τοῦ σύνεγγυς, ἂν διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐξέλιπον τὰ μειονεκτήματα τῆς παρακρατήσεως. Κατεκρίναμεν τὴν παρακράτησιν, ὅτι ἀφῄρεσε ποσὸν αὐθαίρετον. Ἀλλὰ διὰ τῆς συμβάσεως δὲν θ’ ἀφαιρεθῇ ὡρισμένον ποσοστόν· θ’ ἀφαιρεθῇ τοσοῦτον ποσὸν ἐκ τῆς παραγωγῆς, εἴτε διὰ τῆς εἰσφορᾶς εἰς εἶδος, εἴτε διὰ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, εἴτε διὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος, ὥστε οὐδὲ κόκκος σταφιδοκάρπου τῆς ἐτησίας παραγωγῆς νὰ ὑπολειφθῇ, δυνάμενος νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως. Οὕτω δ’ ἔχοντος τοῦ πράγματος, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπολείπεται διὰ τὴν κατανάλωσιν τὴν ἐξωτερικήν, θέλει τύχει τῆς εὐλόγου καὶ δικαίας τιμῆς, τοσοῦτο μᾶλλον, καθ’ ὅσον ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία δὲν ἀρκεῖται μόνον νὰ ἀφαιρέσῃ ὅ,τι πλεονάζει ἐκ τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ τὸ πλεονάζον ἀφαιρεῖ, πληρώνουσα τὸ τίμημα αὐτοῦ διὰ τιμῆς ὡρισμένης, πέραν τῆς ὁποίας εἶναι ἀδύνατον ἄρα νὰ ἐκπέσουν αἱ τιμαὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου. Διὰ τοὺς λόγους τούτους πείθομαι, ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως θέλει λειτουργήσει ἀρτίως καὶ τελείως διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ θέλει ἔχει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπεδιώκομεν ἄλλοτε, ἀπὸ τοῦ 1895, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν αὐτά. Δὲν προσεπαθήσαμεν νὰ ὑποτάξωμεν τὸν ἀμείλικτον νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, ὡς ἔλεγε τὴν πρωΐαν ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτής, διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου, ἀλλὰ προσεπαθήσαμεν βεβαίως ἄλλοτε, καὶ δὲν ἐπετύχομεν τὸν σκοπόν, δι’ οὓς λόγους ἐξέθεσα πρὸ ὀλίγου. Νῦν ὅμως προσεπαθήσαμεν, καὶ εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν, ὄχι νὰ ὑποτάξωμεν εἰς τὴν αὐθαίρετον θέλησιν ἡμῶν, — ἂν αὐθαίρετος εἶναι ἡ θέλησις ἡμῶν, — τὸν ἀμείλικτον νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, ἀλλὰ νὰ συμβαδίσωμεν μετ’ αὐτοῦ, καὶ νὰ κυρώσωμεν τὸ κράτος αὐτοῦ διὰ τῆς πράξεως ταύτης. Δὲν τείνει λοιπὸν εἰς ἀνατροπὴν τοῦ νόμου τούτου τὸ ἔργον ἡμῶν, ἀλλὰ τείνει εἰς κύρωσιν καὶ ἐμπέδωσιν τοῦ νόμου τούτου, διότι ἐκ τοῦ νόμου τούτου ἀρυόμενοι τὸ δίδαγμα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς, προσπαθοῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, διὰ νὰ ἐπιτύχωμεν τιμὰς εὐλόγους. Ἐπιμένω, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι, ὡς ἀντελήφθην ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε γενομένων συζητήσεων, οἱ ἀντιτασσόμενοι κατὰ τῆς συμβάσεως τὰς ἀντιρρήσεις αὐτῶν ἀντιτάσσουν κυρίως κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς συμβάσεως, κυρίως κατὰ τῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας συνάδελφος κ. Κροκιδᾶς καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος καὶ ὁ ἐκ Ζακύνθου κ. Βουλευτὴς καὶ ἄλλοι τινὲς, νομίζω, ἐκ τῶν ἀγορευσάντων ἤδη, ἐκεῖ κυρίως ἔστρεψαν τὴν προσοχὴν αὐτῶν, πολεμοῦντες τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, ὅστις ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ θεσμοῦ τούτου. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐκ Κορινθίας συνάδελφος, διὰ μακρῶν ἀγορεύων, προσεπάθει νὰ ἀποδείξῃ πρὸς ἡμᾶς τὸ ἄσκοπον καὶ ἕωλον τοῦ θεσμοῦ τούτου, ὡς νομοθετεῖται διὰ τῆς συμβάσεως. Καὶ ἐνῷ περὶ τούτου προσεπάθει νὰ πείσῃ, ἀπεδείκνυεν ἑαυτὸν θερμὸν, θερμότατον ὑπέρμαχον τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως· διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θέλων νὰ παραστήσῃ, ὅτι τὸ κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας ἐκ 15 ἑκατομμυρίων φράγκων εἶναι ὑπερβολικὸν, ποίους ὑπολογισμοὺς ἔκαμεν; ὑπελόγιζε, τί θὰ εἰσπράττῃ ἡ Ἑταιρεία εἰς σταφιδόκαρπον ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ἢ ἐκ τοῦ φόρου εἰς εἶδος, καὶ εὕρισκεν, ὅτι εἰς πάσας τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς περιστάσεις οἱασδήποτε παραγωγῆς, μὲ ποσὰ τοιαῦτα, εἰσερχόμενα δωρεὰν εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς, θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ πᾶς κεφαλαιοῦχος, καὶ αὐτὴ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, νὰ ἐπιχειρήσῃ τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀναλαμβάνει ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, καὶ ὅτι ἄρα δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῶν ἔξωθεν ἐρχομένων, ἀφοῦ ἡμεῖς αὐτὰ δυνάμεθα νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὴν ἐπιχείρησιν, ἣν ἀναλαμβάνει ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία. Ἀλλὰ τί εἶναι τοῦτο. Κύριοι; τί ἄλλο σημαίνει ὁ συλλογισμὸς οὗτος, εἰμὴ ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς ἐτάσσετο θερμὸς ὑπέρμαχος, παρὰ τὸ πλευρὸν ἡμῶν, τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως; Ἀφοῦ λοιπὸν ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς ὑμῶν περὶ τῶν πόρων τῆς Ἑταιρείας, ἥτις θὰ φέρῃ τὴν λύσιν, ἣν εὑρίσκετε ὡς δυνατὴν καὶ εὔκολον, ἐλάβετε ὡς βάσιν αὐτὸν τὸν λειτουργοῦντα ἔτι καὶ σήμερον θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως καὶ τὸν θεσμὸν τῆς καταβολῆς τοῦ φόρου εἰς εἶδος, δὲν εἶσθε ὁ θερμότερος συνήγορος αὐτῆς; Προσωρινὸν μέτρον ἀξιοῦσιν ἄλλοι, καὶ προκαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ μέτρον τοιοῦτον, ἵνα παρακάμψῃ τὸν παρόντα κίνδυνον, ν’ ἀφεθῇ δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὁ καιρὸς νὰ εἰσαγάγῃ μέτρον διαρκείας μακροτέρας εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν. Ἀλλὰ δὲν ἤκουσα κανένα νὰ ὑποδείξῃ τὰς γενικὰς ἔστω γραμμὰς μέτρου τινὸς προσωρινοῦ, δυναμένου νὰ ληφθῇ καὶ δυναμένου ν’ ἀνακουφίσῃ, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον, τοὺς δεινοπαθοῦντας σταφιδικοὺς πληθυσμούς. Ἐγνωρίσαμεν ἄλλοτε ποῖα εἶναι τὰ προσωρινὰ μέτρα, τὰ ἐδοκιμάσαμεν ἀλλεπαλλήλως ἀπὸ τοῦ 1895, καὶ εἴδομεν ὅτι τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν ὑπῆρξαν ἓν μέγα μηδενικὸν, καὶ μέγα μηδενικὸν, ὅπερ ἐπετύχομεν διὰ θυσιῶν οὐχὶ μικρῶν καὶ εὐκαταφρονήτων, ἀλλὰ διὰ θυσιῶν, ὡς ἐκείνη, ἣν ἐκινδύνευε νὰ ὑποστῇ ἐφέτος τὸ Δημόσιον, ἂν δὲν ἐπραγματοποιεῖτο ἡ ψηφισθεῖσα ὑπὸ τῆς Βουλῆς σύμβασις. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσω ὑμᾶς, Κύριοι, καὶ ταῦτα ἂν δὲν ἐγίνοντο κατὰ τὸ παρελθὸν, θὰ ἦτο σήμερον δυνατὸν νὰ ληφθῇ προσωρινὸν μέτρον; Μὲ ποῖα μέσα θὰ ἠδύνατο τοῦτο νὰ ληφθῇ; Ποῦ θὰ εὑρίσκομεν τὰ ἑκατομμύρια, ἅτινα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πράγματος, τὸ ὁποῖον πλεονάζει ἐν τῇ παραγωγῇ; Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου ταύτην τὴν γνώμην εἶχε, τῆς λήψεως μέτρου τινὸς πρσωρινοῦ, διότι ἔλεγεν, ὅτι, προκειμένου περὶ κρίσεων καὶ προστασίας τῶν γεωργικῶν ἡμῶν προϊόντων, δὲν πρέπει νὰ ἐγκρίνωμεν μέτρα μακρᾶς διαρκείας, ἀλλὰ μέτρα προσωρινά. Ἀλλ’ ἂν ἤθελον τεθῇ εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἐρωτωμένου ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, θ’ ἀπήντων εἰς αὐτὸν, ὅτι ἀκριβῶς τοιοῦτο μέτρον εἶναι ἡ ψήφισις τῆς συμβάσεως, καὶ δὲν εἶναι μέτρον διαρκείας μακρᾶς, εἶναι μέτρον προσωρινόν. Ἂς μὴ καταπλήσσῃ ἡμᾶς ἡ εἰκοσαετία, διότι ἡ εἰκοσαετία ἐν τῇ αἰωνοβίῳ ἱστορίᾳ τῆς παραγωγῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος ἔχει ἔννοιαν προσωρινότητος καὶ οὐχὶ διαρκείας τοιαύτης, ἥτις νὰ καταπλήσσῃ ἡμᾶς καὶ νὰ μᾶς ἀποτρέπῃ ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίσωμεν τὴν σύμβασιν. Ἐτρόμαξε τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ζακύνθου ὁ χρόνος τῆς εἰκοσαετίας, καθ’ ἣν, ἔλεγε, θέλομεν καθηλώσει τὴν αὐτὴν κατάστασιν, ἐν ᾗ σήμερον εὑρισκόμεθα. Πείθομαι, Κύριοι, ὅτι εἰλικρινὴς καὶ ἄδολος ἦτο ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἡ ἐντεῦθεν ἐξενεχθεῖσα, μολονότι, δύναμαι νὰ εἴπω, ἀντίθετον διέγνων αὐτὴν ἐν ἄλλῃ αἰθούσῃ, ὅπου ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκαμεν εἰς ἡμᾶς τὴν ἔξοχον τιμὴν νὰ μᾶς καλέσῃ εἰς συνεργασίαν· διότι ἐκεῖ εὗρον διάφορον καὶ ἀντίθετον τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου. Πείθομαι ὅτι ἴσως ἐκ μεταγενεστέρων μελετῶν ἐμόρφωσε τὴν γνώμην, ἣν σήμερον ἐξήνεγκεν ἐντεῦθεν, ἀλλ’ ἔστω βέβαιος ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου καὶ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν καθηλοῦμεν τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα σήμερον, ἔστω βέβαιος, ὅτι βελτιοῦμεν αὐτὴν, καὶ τὴν βελτιοῦμεν οὐσιωδῶς. Ἀπόδειξις δὲ πρόχειρος τούτου, ἁπτὴ, εἰς χεῖρας ἡμῶν κειμένη, ἣν οὐδεὶς θὰ δυνηθῇ ν’ ἀμφισβητήσῃ, εἶναι ἀκριβῶς ἡ κατάστασις τῆς σταφίδος ἡ σημερινὴ, ἡ εἰς οὐδὲν ἄλλο ὀφειλομένη, εἰμὴ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς συμβάσεως, ὀφειλομένη εἰς τὸ γεγονὸς μόνον, ὅτι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀπολήξασαι εἰς σύμβασιν, εἰς τὸ γεγονὸς ὅτι εἰσῆλθεν αὕτη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἔτυχεν ἤδη ὑπ’ αὐτῆς δύο ψηφίσεων· ὁποία δὲ εἶναι ἡ κατάστασις ἡ σημερινὴ τῆς σταφίδος, μαρτυροῦσιν αἱ τιμαὶ τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως, τὰ ὁποῖα ἀπὸ 63 δραχμῶν ἀνῆλθον εἰς δραχ. 94· μαρτυροῦσιν αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, αἵτινες, ἀφ’ ἧς ἡμέρας μετεδόθη ἡ εἴδησις, ὅτι ἐψηφίσθη ἅπαξ ἡ σύμβασις ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀνῆλθον ἁλματικῶς, καὶ οὐχὶ κατὰ μονάδας δραχμῶν, ἀλλὰ κατὰ δεκάδας δραχμῶν, καὶ ἔφθασαν ἀπὸ 80 δραχμῶν εἰς 125· μαρτυρεῖ τὸ γεγονός, ὅτι, ἐνῷ ἄλλοτε, εἰς τοιαύτην ἐποχὴν τοῦ ἔτους, τὸ ἥμισυ σχεδὸν τῆς ἐσοδείας εἶχε προπωληθῆ ὑπὸ τῶν κερδοσκόπων τοῦ ἐσωτερικοῦ εἰς τοὺς κερδοσκόπους τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐφέτος οὐδεμία προπώλησις οὔτε ἑνὸς χιλιολίτρου ἐγένετο. Λέγω δὲ τοῦτο, ἵνα ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, ἀξιότιμε κύριε Βουλευτὰ Ζακύνθου, ὅστις θερμῶς καὶ λάβρος ἐπετίθεσθε ἐντεῦθεν κατὰ τοῦ ἀτίμου συστήματος τῶν προπωλήσεων, ἵνα ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς, ὁποίων ζημιῶν ἐγένετο πρόξενον τὸ σύστημα τῶν προπωλήσεων, τὸ ὁποῖον ὑπέθαλψεν ἡ σημερινὴ κατάστασις. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν κατάστασιν τοῦ παρελθόντος δὲν καθηλοῦμεν διὰ τῆς συμβάσεως, τοὐναντίον μεταβάλλομεν καὶ ἀνατρέπομεν αὐτήν. Ἐξητάσθη Κύριοι, ὑπὸ πολλῶν ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, τῶν λαβόντων ἐπὶ τοῦ θέματος τὸν λόγον, ἡ σύμβασις ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν προνομίων τῶν παρεχομένων εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ ὠφελήματα, ἅτινα προσδοκῶμεν ἐκ τῆς λειτουργίας αὐτῆς, καὶ εὑρέθη ἐκ μέρους ἐκείνων τῶν συναδέλφων, οἵτινες δυσμενῶς διάκεινται πρὸς τὴν σύμβασιν, εὑρέθη ὡς μὴ καταρτισθεῖσα κατὰ τὰς ἀξιώσεις καὶ τοὺς ὅρους τοῦ δικαίου· διότι, προκειμένου περὶ ἀμφοτεροβαροῦς συμβάσεως, ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου εὑρίσκει, ὅτι ἀπέναντι τῆς εἰσφορᾶς τῆς εἰς 20% ὁριζομένης ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ τοῦ ἑπταδράχμου ἀσφαλίστρου κατὰ χιλιόλιτρον ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, εὑρίσκει, λέγω, ὅτι τὸ μόνον ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον παρέχει ἡ σύμβασις, εἶναι ἡ μονιμοποίησις τῶν τιμῶν. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἆρά γε μονιμοποίησις τῶν τιμῶν διὰ τῆς συμβάσεως; Καὶ μόνον τοῦτο εἶναι τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον ἀπεκδεχόμεθα ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ συστήματος τούτου; Θὰ ὑπῆρχεν ἀληθῶς μονιμοποίησις τῶν τιμῶν, ἐὰν σκοπὸς καὶ ὑποχρέωσις τῆς Ἑταιρείας θὰ ἦτο νὰ ἀγοράζῃ τὴν ὅλην παραγωγὴν ἐπὶ ὡρισμένῃ τιμῇ, ὅτε θὰ εἴχομεν ἐνώπιον ἡμῶν σύμβασιν περὶ μονοπωλίου τῆς ὅλης παραγωγῆς, ὡς ἦτο ὁ σκοπὸς ἄλλης τινὸς συμβάσεως, πρὸ δύο ἐτῶν εἰσαχθείσης εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν σύμβασιν, ἥτις ὑποχρεοῖ τὴν Ἑταιρείαν, ἐφ’ ὅσον προσφέρεται αὐτῇ καρπός, νὰ τὸν ἀγοράζῃ εἰς ὡρισμένας τιμάς, προφανῶς δὲν ἔχομεν μονιμοποίησιν τῶν τιμῶν, ἔχομεν σύστημα ἐξασφαλίζον εἰς ἡμᾶς κατώτατον ὅριον τιμῶν, πέραν τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀνοικτὸς ὁρίζων, εἰς ὃν διαβλέπομεν τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν, τὴν αὔξησιν τῶν τιμῶν πέραν τοῦ ὁρίου, καθ’ ὃ ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ ἀγοράζῃ. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν μονιμοποίησιν τῶν τιμῶν εἰς 130 ἢ 145 δραχμάς, ἔχομεν φραγμὸν ἀνυπέρβλητον, κάτω τοῦ ὁποίου δὲν τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐκπέσουν αἱ τιμαί. Βεβαίως ἡ Ἑταιρεία ἀποκομίζει ἐκ τῆς συμβάσεως πλεονεκτήματα σπουδαῖα, βεβαίως παραχωροῦνται εἰς αὐτὴν προνόμια, ἀλλὰ τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον θέλομεν ἐπιτύχει ἐπὶ μίαν εἰκοσαετίαν, τοῦ νὰ σταματήσωμεν τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν πέραν ὡρισμένου σημείου, καὶ ἐντεῦθεν νὰ ἐλπίζωμεν τὴν ὕψωσιν πέραν αὐτοῦ τοῦ σημείου καὶ μέχρι τῶν διακοσίων δραχμῶν, τὸ ἀντάλλαγμα τοῦτο εἶναι πολὺ προτιμότερον ἀπὸ τὸ ἀντάλλαγμα, τὸ ὁποῖον δίδομεν εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν. Διότι, ἐὰν ὑπολογίσητε, Κύριοι, τὴν ἀξίαν ὅλων τῶν ποσῶν ἐκείνων τοῦ σταφιδοκάρπου, τὰ ὁποῖα ἐξήρχοντο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν μὲ τὰς ἐξηυτελισμένας τιμὰς τῶν ἑξήκοντα ἢ ἑβδομήκοντα δραχμῶν, καὶ ἐὰν ὑπολογίσητε ἐντεῦθεν τὴν διαφοράν, ἥτις θέλει προκύψει μεταξὺ τῶν τιμῶν ἐκείνων καὶ τῶν ἃς προσδοκῶμεν μετὰ θετικότητος εἰς τὸ μέλλον, θέλετε πεισθῆ ἀδιστάκτως, ὅτι περὶ πολὺ μεγαλειτέρων ὠφελημάτων πρόκειται ἢ περὶ ἐκείνων, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου Βουλευτής. Συγκρίνει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς τὸ ἔργον τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας πρὸς τὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ παριστᾷ ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, καίτοι δὲν ἐλάμβανε καὶ τὸ ἀσφάλιστρον τῶν ἑπτὰ δραχμῶν, καίτοι δὲν παρείχετο εἰς αὐτὴν τὸ προνόμιον τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν τοῦ Κράτους, ἐν τούτοις εἶχεν ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ἀλλὰ καί τινα ὑποχρέωσιν περιπλέον αὐτῆς, τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ χορηγεῖν δάνεια εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἀλλ’ ἐλησμόνει, ταῦτα λέγων, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἂν παραχωρῇ δάνεια εἰς τοὺς παραγωγούς, δὲν παραχωρεῖ αὐτὰ ἐξ ἰδίων, παραχωρεῖ αὐτὰ ἐκ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς αὐτοὺς τοὺς παραγωγούς· ἐλησμόνει δὲ καί τι ἄλλο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι δὲν ἐλάμβανε μὲν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα τὸ ἀσφάλιστρον τῶν ἑπτὰ δραχμῶν, δὲν εἶχεν ὅμως καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, ἵνα πᾶν ποσὸν πλεονάζον ἐν τῇ παραγωγῇ ἀγοράζῃ εἰς τὰς ὡρισμένας τιμὰς τῶν 115, 130 καὶ 145 δραχμῶν. Λοιπὸν σύγκρισις δύο ἀνομοίων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ, καὶ δὲν εἶχε τὸν τόπον της ἐνταῦθα γενομένη, διότι εἰς οὐδὲν ἠδύνατο νὰ ἀγάγῃ καὶ εἰς οὐδὲν ἤγαγεν ἡμᾶς ἀσφαλὲς πόρισμα περὶ τοῦ πρακτέου. Καὶ ἐνῷ οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ἔπρεπε νὰ ἐξετάσῃ καὶ ἕτερόν τι: ἐπετύγχανεν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, λειτουργοῦσα ὡς ἐπέβαλλεν αὐτῇ ὁ ὀργανισμὸς αὐτῆς, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴμεθα πεπεισμένοι ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης; ἐπετύγχανε τὴν ἀνατίμησιν τοῦ προϊόντος ἡμῶν; Βεβαίως οὐχί. Καὶ ἀπόδειξιν τούτου ἔχομεν αὐτὰ τὰ πράγματα. Λεκτέον δ’ ἐνταῦθα, ὅτι ἐφ’ ἅπαξ μόνον, κατὰ τὸ ἔτος 1903, ἐπεβλήθη εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν διὰ νόμου ἡ συνομολόγησις δανείου πρὸς ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο ἠστόχησεν, ὡς γνωρίζετε. Καὶ γνωρίζετε διατί. Γνωρίζετε ὅτι τὸ ποσὸν τοῦ δανείου τῶν 6,000,000 ἦτο ἀνεπαρκὲς πρὸς ἀγορὰν ὁλοκλήρου τοῦ πλεονάσματος τῆς ἐσοδείας τοῦ 1903, οὗ ἕνεκα αἱ τιμαὶ δὲν ἐκρατήθησαν εἰς τὸ ὅριον τοῦτο. Δὲν ἐπέτυχε λοιπὸν τὸν κανονισμὸν τῶν τιμῶν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, καὶ οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχῃ αὐτόν. Τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις ὑπὸ τὸν θεσμὸν τὸν λειτουργοῦντα μέχρι τοῦ νῦν, ἀλλοία δὲ θὰ ἦναι ἀναντιρρήτως ὑπὸ τὸν θεσμὸν καὶ ὑπὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει ἡ σύμβασις ἡ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς· διότι δι’ αὐτῆς δὲν θὰ ἔχωμεν μονιμοποίησιν τῶν τιμῶν, θὰ ἔχωμεν φραγμὸν κατὰ τοῦ ἐκπεσμοῦ τῶν τιμῶν, θὰ ἔχωμεν ἀνατίμησιν πέραν τοῦ κατωτάτου ὁρίου τῆς τιμῆς αὐτῶν καὶ μέχρι τοῦ ὁρίου τῶν διακοσίων δραχμῶν, θὰ ἔχωμεν βελτίωσιν κατὰ ποιότητα, καὶ ἐντεῦθεν δυνάμεθα νὰ ἐλπίζωμεν καὶ πιθανὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως. Θὰ ἔχωμεν καί τι ἄλλο, οὗτινος οὐδεὶς ἐνταῦθα ἐμνήσθη καὶ περὶ τοῦ ὁποίου θὰ διαλάβω ἐν ὀλίγοις. Καὶ ἂν δεχθῶμεν, Κύριοι, ὅτι αἱ τιμαὶ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῶσι τὰς 115 δραχμὰς,—καὶ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν τελευταίαν τῶν κατηγοριῶν, τὴν τῶν δραχ. 115,—βεβαίως οὐδεὶς θ’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι διὰ τὰς σταφίδας ἐκείνας, δι’ ἃς ὡρίσθη ἡ τιμὴ τῶν 115 δραχμῶν, ὠφέλεια προφανὴς παρέχεται, διότι ὄχι μόνον τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καλύπτονται δι’ αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ ὠφέλεια, ὄχι βεβαίως δυναμένη νὰ πλουτίσῃ τὸν παραγωγὸν, ἀλλ’ ἀνακουφίζουσα καὶ ἱκανοποιοῦσα, τό γε νῦν, αὐτὸν, παρέχεται αὐτῷ. Ἐὰν δὲ δὲν παρέχηται τοιαύτη ὠφέλεια,—καὶ λέγω τοῦτο, διότι βλέπω ἐκεῖθεν διὰ νευμάτων διαμαρτυρόμενον τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου κ. Κουμουνδοῦρον,—πάντως ὅμως παρέχεται ἡ ὠφέλεια ἡ προκύπτουσα ἐκ τῆς ἀποφυγῆς τῆς ζημίας, ἣν ἀσφαλῶς θὰ εἴχομεν καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος καὶ διὰ τὰ ἑπόμενα ἐκ τῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν οὐχὶ εἰς 80 καὶ 70 δραχμὰς, ἀλλὰ καὶ πολὺ κατωτέρω ἀκόμη. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ἡ ὠφέλεια, Κύριοι, δὲν εἶναι μόνον ἡ ἐκ τῆς πωλήσεως τῆς ἐσοδείας προκύπτουσα, ἡ ὠφέλεια ἔχει καὶ ἄλλην τινὰ ἔννοιαν, ἀπωτέραν, τὴν ἀνατίμησιν τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας, ἥτις παρ’ ἡμῖν, ὅπου δὲν ἔχει ἀναπτυχθῆ ἡ πίστις ἡ ἀτομικὴ, ἡ πίστις ἡ θεμέλιον ἔχουσα τὴν προσωπικότητα μόνον τοῦ ἀτόμου, ἀπετέλεσεν ἀνέκαθεν τὸ βάθρον καὶ τὴν ἀφετηρίαν πάσης πίστεως μεταξὺ τῶν διαφόρων κτηματιῶν. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἐντεῦθεν καὶ τὴν ὠφέλειαν ταύτην, τὴν ὠφέλειαν τῆς ἀνατιμήσεως τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας, ἥτις, δυνάμεθα σήμερον νὰ εἴπωμεν, εἶναι κεφάλαιον νεκρὸν, κεφάλαιον μηδὲν παράγον, ἢ μᾶλλον ζημίαν παράγον, κεφάλαιον δὲ, ὅπερ οὐδὲν ἀντιπροσωπεύει ἐν τῷ σταδίῳ τῶν συναλλαγῶν. Καὶ διὰ νὰ ἀποδείξω τοῦτο εἰς τὸν ἀξιότιμον συμπολίτην μου, θὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν τὴν κατάστασιν τὴν ἐν Μεσσηνίᾳ κρατοῦσαν σήμερον, ἔνθα ὄχι μόνον ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ χρηματικὰ κεφάλαια, τὰ διατεθειμένα εἰς δάνεια ἐνυπόθηκα ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κτηματικῆς πίστεως, οὐδεμίαν ἔχουσι πλέον ἀξίαν, ἀντιπροσωπεύονται δὲ μόνον ἀπὸ ἓν παληόχαρτον,—ἓν συμβόλαιον ἢ μίαν ἀπόφασιν, οὐδεμίαν ἔχοντα ἀξίαν,—θὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ χρηματικὸν κεφάλαιον, τὸ ἐξελθὸν ἀπὸ τοῦ κιβωτίου τοῦ τραπεζίτου καὶ περιελθὸν ἐπὶ δανείῳ εἰς τὰς χεῖρας τοῦ παραγωγοῦ, ἀπωλέσθη, δύναταί τις εἰπεῖν, δὲν δύναται δὲ νὰ εἰσπραχθῇ, δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς χεῖρας τοῦ κυρίου αὐτοῦ, πολὺ δ’ ὀλιγώτερον καὶ ν’ ἀποδώσῃ ὠφέλειαν, ἐὰν μὴ ἀνατιμηθῇ ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία, ἥτις, ὡς ἔλεγον πρὸ μικροῦ, εἶναι σήμερον κεφάλαιον νεκρόν. Καὶ ταύτην λοιπὸν τὴν ὠφέλειαν θέλομεν προσπορισθῆ ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον, ὅταν μετά τινα ἔτη ἴδωμεν ἐπερχόμενα τ’ ἀποτελέσματα αὐτοῦ, ἐλπίζω ὅτι θὰ κριθῇ ὡς σωτήριον, διότι ὄχι μόνον θ’ ἀνατιμηθῇ ἐντεῦθεν ἡ ἀκίνητος ἰδιοκτησία, καὶ θὰ εὑρεθῶσι τὰ ἐκλιπόντα ἤδη ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ἀσφαλείας χρηματικὰ κεφάλαια, ἀλλὰ θὰ βελτιωθῇ καὶ ἡ ποιότης τοῦ προϊόντος ἡμῶν, θὰ δυνηθῶμεν δ’ ἴσως νὰ εὕρωμεν νέας ἀγορὰς καταναλώσεως, ἵνα ἐπεκτείνωμεν τὴν ἐξόδευσιν τοῦ πράγματος ἡμῶν καὶ ἐν αἷς ἀγοραῖς σήμερον δὲν καταναλίσκεται τοῦτο. Ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος ὅρων τῆς συμβάσεως, Κύριοι, θεωρῶ περιττὸν ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς, διότι πλεῖστοι τῶν κυρίων συναδέλφων ἐξωνύχισαν τὰ σχετιζόμενα πρὸς τοὺς ὅρους τοῦ θέματος, καὶ ἠκούσθησαν καὶ αἱ ὑπὲρ καὶ αἱ κατὰ γνῶμαι, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἔχῃ ἤδη μορφώσει γνώμην ἀρτίαν καὶ πλήρη ἡ Βουλὴ περὶ τῶν ὅρων τούτων. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι ἐκ τῶν συζητήσεων τῶν γενομένων ἐνταῦθα, τῶν ἄκρως ἐπωφελῶν καὶ ἀναγκαίων, —λέγω ἐπωφελῶν καὶ ἀναγκαίων, διότι σημαντικαὶ καὶ πολλαὶ καὶ σπουδαῖαι βελτιώσεις ἐν τοῖς ὅροις τῆς συμβάσεως ἐπῆλθον, —ἐσχημάτισα τελείαν καὶ ἀδιάσειστον γνώμην, ὅτι τὸ σύστημα, ὡς ὁρίζεται ἐν τῇ συμβάσει, θέλει ἀποβῆ τελεσφόρον, θέλει ἀποβῆ λυσιτελὲς καὶ σωτήριον εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς· ἔχων δὲ τὴν γνώμην, ὡς εἶπον, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ ἔχει ἤδη μορφώσει τὴν γνώμην αὐτῆς, δὲν θὰ ἐπεκτείνω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν κατὰ μέρος διατάξεων τῆς συμβάσεως. Περαίνων δὲ τὸν λόγον, μίαν καὶ μόνην παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρατήρησιν, ἣν καὶ κατὰ τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἧς καὶ ἐγὼ μετέσχον, εἶχον ὑποβάλει, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ αὖθις δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, παρατήρησιν ἀφορῶσαν εἰς συμπλήρωσιν τοῦ ἄρθρου 20 τῆς συμβάσεως. Εἶχον προτείνει, Κύριοι, ὅπως ἐν περιπτώσει διαιτησίας, προκειμένου περὶ σταφίδος πωλητέας εἰς τὴν Ἑταιρείαν, τὸ τίμημα κανονίζηται, ἐπὶ ἐκπτώσεως ἢ αὐξήσεως, ἀναλόγως τῆς ἐκβάσεως τῆς διαιτησίας· τοῦτο δὲ, διότι ἐφοβήθην καὶ φοβοῦμαι, μὴ τυχὸν, οὐχὶ αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ἰδία ἢ ἡ Διεύθυνσις αὐτῆς, ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι αὐτῆς, —καὶ οὗτοι, οὐχὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς Ἑταιρείας, ἀλλὰ χάριν ἄλλου συμφέροντος, —καὶ αὐτοὶ δὲ ἴσως ἀκόμη οἱ παραγωγοὶ, οἱ ἐρχόμενοι εἰς συναλλαγὴν μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ἐκ δυστροπίας καὶ ἐκ στρεψοδικίας προκαλῶσι τὴν διαιτησίαν. Εἶμαι λοιπὸν τῆς γνώμης, εἰς περίπτωσιν, καθ’ ἣν προκαλεῖται διαιτησία, ὅτε ἡ Ἑταιρεία εἶναι ἠναγκασμένη νὰ παραλάβῃ καὶ φυλάξῃ τὸν καρπὸν ἐν τῇ ἀποθήκῃ, τὸ τίμημα νὰ μὴ κατατίθηται ἀκέραιον, ἐὰν ἡ διαιτησία ἤθελεν ἀποβῆ κατὰ τοῦ παραγωγοῦ, κατὰ τοῦ ἀποταμιευτοῦ, νὰ καταβάλληται δὲ ηὐξημένον κατὰ 20%, ἐὰν ἡ διαιτησία ἤθελεν ἀποβῆ κατὰ τῆς Ἑταιρείας. Τοῦτο δὲ, ἵνα θέσωμεν οὕτω φραγμοὺς κατὰ τῆς αὐθαιρεσίας ἢ τῆς στρεψοδικίας εἴτε τῶν παραγωγῶν, εἴτε τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, εἴτε τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς. Νομίζω δὲ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀναγκαῖον καὶ δι’ ἄλλον λόγον· διότι, ἐὰν ἄνευ κυρώσεως, ἄνευ ἀσφαλείας τινός, ἀφίναμεν ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἰς πάντα ἀποταμιευτὴν καὶ εἰς πάντα ὑπάλληλον τῆς Ἑταιρείας νὰ προκαλῇ ἢ νὰ μὴ προκαλῇ διαιτησίαν, προκειμένου περὶ παραλαβῆς καρποῦ, τὸ στάδιον τῆς διαιτησίας ἤθελεν εἶναι διαρκὲς καὶ ἀδιάκοπον, δὲν ἤθελον δὲ παύσει οἱ διαιτηταὶ ν’ ἀποφαίνωνται περὶ τοῦ ἂν εἶναι παραληπτέος ὁ καρπὸς ἢ ὄχι, ἴσως δὲ καὶ δὲν θὰ εὑρίσκοντο διαιτηταὶ πλέον, βαρυνόμενοι καὶ κουραζόμενοι ν’ ἀναλαμβάνωσι διαιτησίας. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἀναγκαῖον καὶ διὰ τοῦτον τὸν λόγον ἀκόμη νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς καὶ ἓν ἐμπόδιον, ἐμπόδιον τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἔβλαπτε μὲν ἐκεῖνον, ὅστις θὰ εἶχε τὸ δίκαιον ὑπὲρ ἑαυτοῦ, δὲν θὰ ἔβλαπτε τὸν παραγωγόν, ἐὰν εἶχε πεποίθησιν εἰς τὴν καλὴν ποιότητα τοῦ πράγματός του, ἀλλὰ δὲν θὰ ἔβλαπτε καὶ τὴν Ἑταιρίαν, ἐὰν εἶχε πεποίθησιν εἰς τὴν ὀρθότητα τῆς γνώμης αὐτῆς, ὅτι ὁ καρπὸς δὲν εἶναι οἷος ἔπρεπε νὰ ἦναι. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ὑποβάλλω καὶ αὖθις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ὑπὸ τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐπὶ ἑτέρας τινὸς παρατηρήσεως, ἀνωτέρας σπουδαιότητος ἴσως, νομίζω καθῆκόν μου νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Ὅτε τὸ πρῶτον ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς συμβάσεως, ἐγενήθησαν δισταγμοὶ παρά τισι τῶν κυρίων συναδέλφων, πρὸ τούτου δὲ καὶ ἐν τῷ τύπῳ, μὴ τυχὸν ἡ σύμβασις, τῆς κυρώσεως τῆς ὁποίας ἐπιλαμβάνεται ἡ Βουλή, ἀντιτίθεται πρὸς τὰς ἀνειλημμένας διεθνεῖς ὑποχρεώσεις τῆς Ἑλλάδος, καὶ δὴ μὴ τυχὸν ἀντιτίθεται πρὸς τοὺς ὅρους τῆς συνθήκης μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦδε μὲν δὲν ἐξήνεγκε γνώμην τινὰ περὶ τοῦ ἂν ἡ σύμβασις ἀντέκειτο εἰς τὴν συνθήκην τοῦ 1890 ἢ ὄχι, ἀλλ’ ἐπεφυλάσσετο νὰ κρίνῃ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς συμβάσεως περὶ τούτου. Τοῦτο, νομίζω, ὀφείλει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ἰδιαίτατα δὲ τὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ἐνδεχομένης περιστάσεως, καθ’ ἣν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως ἤθελε προκύψει ἡ γνώμη παρὰ τῇ Ἀγγλικῇ Κυβερνήσει, ὅτι ἀντιτίθεται ὄντως ἡ σύμβασις πρὸς τὰ συμπεφωνημένα μετ’ αὐτῆς.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὸν Κανονισμόν, τὸν ἀγορεύοντα διαδέχεται πάντοτε ὁ ἀντιλέγων. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν ἐτήρησα τὴν τάξιν, νομίζων ὅτι δὲν θὰ ἐγίνετο αὐτὴ ἡ κατὰ κόρον, οὕτως εἰπεῖν, ἐπανάληψις τῶν αὐτῶν πραγμάτων, τῶν αὐτῶν ἐπιχειρημάτων. Τώρα θὰ τηρήσω τὸν Κανονισμόν. Πρῶτος ἔρχεται ὁ κύριος Λυμπερόπουλος. Εἶσθε ἀντιλέγων, κύριε Λυμπερόπουλε;

§297Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω μόνον.

§298ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ἐμποδίσητε τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος γνωρίζει τὸ καθῆκόν του.

§300ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ὁ κύριος Λυμπερόπουλος ἀντιλέγῃ, πολὺ καλά. Ἐὰν δὲν ἀντιλέγῃ;...

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιλέγετε, κύριε Λυμπερόπουλε;

§302Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§303Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐρωτᾶσθε, ἂν ἀντιλέγετε πρὸς τὸν κύριον Μερλόπουλον.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντιλέγετε πρὸς τὸν κ. Μερλόπουλον;

§305Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε τὸν λόγον,

§307Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φειδόμενος τῆς ἀνοχῆς τῆς Βουλῆς, κύριε Πρόεδρε, καὶ μὴ θέλων νὰ ἐξαντλήσω ἔτι περισσότερον τὴν μόλις συγκρατουμένην ὑπομονὴν αὐτῆς, κάμνω γνωστόν, ὅτι δὲν θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ὡς ἐσκόπουν νὰ πράξω. Ψηφίσας ὅμως χθὲς ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ μέλλων νὰ πράξω τοῦτο καὶ σήμερον, ὀφείλω νὰ εἴπω, δικαιολογῶν τὴν ψῆφόν μου, ὅτι εἰς τὴν ψῆφον ταύτην μὲ ἤγαγε τὸ δυσχερὲς τῶν περιστάσεων, ἃς σήμερον διερχόμεθα, καὶ ἡ ἐλπίς, ἣν τρέφω, ὅτι, ἐὰν μὴ ἐπέλθῃ βελτίωσις τῆς νῦν καταστάσεως διὰ τῆς ὑπὸ ψήφισιν συμβάσεως, βεβαίως ὅμως δὲν θὰ ἐπέλθῃ χειροτέρευσις αὐτῆς.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον... Εἶσθε ἀντιλέγων;

§309ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἀντιλέγων, ἀλλ’ εἶναι καὶ τοιαύτη ἡ ὥρα καὶ τοσοῦτος ὁ κάματος, ὥστε αἰσθάνομαι ὅτι δὲν ἔχω τὴν δύναμιν νὰ ὁμιλήσω. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλπίσῃ τις ὅτι θὰ παρείχετο εὐκαιρία, ὥστε αὔριον τὴν πρωίαν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ τελειώσωμεν πρὸ μεσημβρίας, βεβαίως ἤθελον λάβει τὸν λόγον, ὅπως ἐκθέσω τὰς γνώμας μου ἀναλυτικῶς ἐπὶ τῆς συμβάσεως, ἥτις πρόκειται νὰ ψηφισθῇ. Ἡ σύμβασις αὕτη, ὅσον καὶ ἂν ἀνελύθη, νομίζω ὅτι καλῶς μέχρι τῆς ὥρας ταύτης δὲν εἶναι ἐν πάσαις ταῖς λεπτομερείαις γνωστή, καὶ ὅτι ἐν πλήρει γνώσει τῶν λεπτομερειῶν δὲν ὑπῆρξε δυνατόν, ὡς ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ σύμβασις εἰσήχθη καὶ ἐπανειλημμένως ἐτροποποιήθη, νὰ συναχθῶσιν ἅπαντα ἐκεῖνα τὰ συμπεράσματα, ἅτινα, προστιθέμενα εἰς τὰ ἤδη ἐκτεθέντα ἐνταῦθα, βεβαίως ἤθελον πείσει τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ἀσυμφόρου τῆς ἐπιδιωκομένης λύσεως διὰ τοῦ ἐπὶ εἰκοσαετίαν προνομίου. Ἡ σύμβασις αὕτη ἐπετεύχθη τοιαύτη, ὁποίαν βλέπομεν αὐτὴν ἐνταῦθα, ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν καὶ ἀπὸ ὥρας εἰς ὥραν χειροτερευόντων τῶν ὅρων τῶν ἀρχικῶς προταθέντων. Οἱ ἀρχικοὶ ὅροι τοῦ σχεδίου, ὁποῖον διετυπώθη τὸ πρῶτον ἐν Ἀγγλίᾳ, ἦσαν πολὺ ἐλαφρότεροι τῶν ὅρων, εἰς οὓς ὑποτασσόμεθα σήμερον μετὰ τοσαύτης προθυμίας. Ἔχομεν ἐνταῦθα τὴν ἔκθεσιν τοῦ σχεδιάσαντος τὸ ὅλον ἔργον Διευθυντοῦ τῆς Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης, τὴν ἔκθεσιν αὐτοῦ πρὸς τοὺς ἐν Ἀγγλίᾳ μετόχους τῆς ἐπιχειρήσεως, ἐξ ἧς ἐκθέσεως δυνάμεθα νὰ συναγάγωμεν, ποῖαι ἦσαν τότε αἱ ἰδέαι καὶ ποῖαι αἱ ἀξιώσεις τοῦ ἀναδόχου. Αἱ ἰδέαι καὶ αἱ ἀξιώσεις τοῦ ἀναδόχου εἰσὶν αἱ ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ μετὰ σπανίας σαφηνείας ἐκτεθειμέναι, καὶ ἡ ἀνάγνωσις αὐτῶν δύναται νὰ δείξῃ, ἐν ἀντιπαραβολῇ πρὸς ὅσα ταύτην τὴν ὥραν ψηφίζομεν, τί ἐζητήθη ἐν ἀρχῇ, καὶ τί ἡμεῖς σήμερον παραχωροῦμεν. Μὴ δυνάμενος νὰ εἰσέλθω, διά τε τὸ ἔκτακτον τῆς ὥρας καὶ τὸ ἔκτακτον τῆς κοπώσεως ἐν τῇ Βουλῇ, ἰδιαιτέρως δὲ καὶ παρ’ ἐμοί, εἰς τὰς λεπτομερείας, θέλω μόνον προκαλέσει τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῆς διαφορᾶς, καὶ θέλω ἀφήσει εἰς τὴν κρίσιν καὶ τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Ἑλλάδος ἐκεῖνο, ὅπερ προκύπτει, ὅτι κατὰ τὸ στενὸν τοῦτο διάστημα μεταξὺ τῆς μεταβάσεως τοῦ ἀναδόχου εἰς τὴν Ἀγγλίαν καὶ τῆς ψηφίσεως τῆς συμβάσεως τὴν ὥραν ταύτην ἐτελέσθη μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀναδόχου. Κατὰ τὴν ἔκθεσιν, ἧς ἀντίτυπον μοὶ ἀπεστάλη ὑπ’ ἀνδρὸς, ὅστις ἔλαβεν αὐτὸ παρά τινος τῶν παραστάντων εἰς τὴν συνάθροισιν τὴν ἐν Λονδίνῳ, καὶ τῆς ὁποίας ἔχω ἐνταῦθα, τοῦ κυρίου μέρους, ἐκ τοῦ Ἀγγλικοῦ μετάφρασιν, ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης προέτεινε ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Πρὸς θεραπείαν τοιαύτης τῶν πραγμάτων καταστάσεως ὁ κύριος (δεῖνα), Βουλευτὴς Καλαμῶν καὶ Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν, προτείνει τὸ ἑπόμενον σχέδιον: Αἱ πέντε τελευταῖαι ἐσοδεῖαι, ἐξαιρουμένης τῆς τοῦ 1900, ὑπολογιζομένης δὲ τῆς τοῦ 1904 εἰς 150,000 τόννους, ἀπέδωκαν τὸν μέγιστον μέχρι τοῦδε γνωστὸν μέσον ὅρον, τουτέστιν 155,000 τόννους. Ἀφ’ ἑτέρου ὁ μέσος ὅρος τῆς παγκοσμίου καταναλώσεως ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χρονικοῦ διαστήματος, ὑπολογιζομένης τῆς καταναλώσεως τοῦ τρέχοντος ἔτους κατὰ 1000 τόννους ἐλάσσονος τῆς τοῦ παρελθόντος, ἀνέρχεται εἰς 118,700 τόννους ἐτησίως, καταλείπων οὕτω κατὰ μέσον ὅρον ἐτήσιον πλεόνασμα μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως ἐκ 36,000 τόννων. Ὅπως τὸ πλεόνασμα τοῦτο τραπῇ ἀποτελεσματικῶς πρὸς βιομηχανικοὺς κλάδους, προτείνεται ὁ σχηματισμὸς Ἑταιρείας μετὰ κεφαλαίου ἐξ 800,000 λιρῶν, ἐξ ὧν 200,000 θέλουσι καταβληθῆ ὑπὸ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν καὶ τῆς μετ’ αὐτῆς ὁμάδος, 200,000 ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ 400,000 ὑπὸ κεφαλαιούχων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Ἡ Ἑταιρεία αὕτη θέλει ἀναλάβει: 1) Ν’ ἀγοράζῃ ἅπασαν τὴν σταφίδα, ἥτις δὲν ἤθελεν ἐξαχθῆ μέχρι τῆς 1)14 Ἰουλίου ἑκάστου ἔτους, πρὸς μέσην τιμὴν δραχμῶν 115 τὰς χιλίας ἑνετικὰς λίτρας. Ἡ τιμὴ αὕτη εἶναι ἐπαρκῶς χαμηλή, ὅπως μὴ θέσῃ εἰς κίνδυνον τὴν δυνατὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, μόλις δὲ καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς, χωρὶς ν’ ἀφίνῃ τὴν ἐλαχίστην ἀμοιβὴν διὰ τὸ κεφάλαιον τὸ δαπανηθὲν εἰς τὴν φυτείαν. Ἡ ἐσοδεία πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον θέλει διαιρεῖσθαι εἰς τρεῖς κατηγορίας. Ἡ πρώτη θέλει ἀποτελεῖσθαι ἐκ σταφίδος τῶν ἐπαρχιῶν Ὀλυμπίας, Πυλίας, Καλαμῶν καὶ Μεσσήνης, ἡ δευτέρα ἐκ σταφίδος τῶν ὑπολοίπων σταφιδοπαραγωγῶν διαμερισμάτων, καὶ ἡ τρίτη ἐκ τῶν ἀπορριμμάτων τῶν καθαριστικῶν μηχανῶν, οἷον τῶν Elephant and Co. Αἱ τιμαὶ, τὰς ὁποίας θέλει πληρώνει ἡ Ἑταιρεία δι’ ἑκάστην κατηγορίαν, θέλουσιν εἶναι 115, 130 καὶ 100 δραχμαί. Εἶναι σχεδὸν ἐκτὸς ἀμφιβολίας, ὅτι ἡ δευτέρα κατηγορία θέλει ἐξάγεσθαι καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅτι δὲ τὸ πλεόνασμα θέλει ἀποτελεῖσθαι ἐκ τῆς πρώτης καὶ τρίτης κατηγορίας, ἐντεῦθεν δὲ ὑπολογίζεται ὡς μέση τιμὴ ἡ τῶν 115 δραχμῶν. 2) Νὰ ἱδρύσῃ ἀποθήκας εἰς τὰ κυριώτερα κέντρα παραγωγῆς πρὸς ἀποθήκευσιν τῆς σταφίδος, ἄνευ ἐνοικίου, ἐκδίδουσα δι’ αὐτὴν ἐνεχυρόγραφα. 3) Νὰ ἐνεργῇ ἐπὶ τῶν εἰρημένων ἐνεχυρογράφων προκαταβολὰς μέχρις 60%, ἐπὶ τῆς ἀξίας πρὸς τόκον 6% τὸ ἔτος. 4) Νὰ καταβάλλῃ πρὸς τὸ Δημόσιον εἰς χρῆμα τὸ ποσὸν τοῦ ἐγγείου φόρου κατὰ τοὺς ἐν τῷ νόμῳ τῆς 21 Ἰουνίου 1903 ὡρισμένους ὅρους. Ἀπέναντι τῶν εὐεργετημάτων τούτων πρὸς τοὺς παραγωγοὺς καὶ τὸ Κράτος, ἡ Ἑταιρεία λαμβάνει παρὰ τούτου: 1) Τὸ προνόμιον συμβάσεως ἀπὸ 15 μέχρις 20 ἐτῶν. 2) Τὸ ἀποκλειστικὸν δικαίωμα ἱδρύσεως ἀποθηκῶν ἠγγυημένων διὰ πᾶν ἐμπόρευμα εἰς ἅπαντα τὰ μέρη, ἔνθα θὰ ἀνοιγῶσιν ἀποθῆκαι τῆς σταφίδος. 3) Τὸ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ ἐν τοῖς τελωνείοις εἰς χρῆμα τὸν νῦν ἔγγειον φόρον πρὸς 115 δραχμὰς τὰς 1000 ἑνετικὰς λίτρας. 4) Τὸ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ παρὰ τῶν παραγωγῶν 7 δραχμὰς κατὰ 1000 ἑνετικὰς λίτρας ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς σταφιδοπαραγωγῆς αὐτῶν, ὡς προμήθειαν διὰ τὰς προσφερομένας ὑπηρεσίας, ὡς ἐνοίκιον διὰ τὰς ἀποθήκας τῆς σταφίδος ἐπὶ τῶν ἐνεχυρογράφων καὶ ὡς ἐγγύησιν διὰ τὴν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας ἀγορὰν κατὰ τὰς προειρημένας τιμὰς παντὸς πλεονάσματος τῆς παραγωγῆς αὐτῶν, ὅπερ δὲν ἤθελον δυνηθῆ νὰ πέμψωσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν πρὸ τῆς 1 Ἰουλίου. Καταστρώσωμεν νῦν τὸν ἰσολογισμὸν τῆς Ἑταιρείας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μέσων ὅρων παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, οὓς ἀνεφέραμεν: Πληρωμαί.

Πρὸς δραχ. 115 τὰς 1000 ἑνετ. λίτρας δρ. 8,912,500

Εἰσπράξεις.

ὅπερ ἔσεται μεῖζον ἐν περιπτώσει ἐσοδείας ἐλάσσονος τῶν 330,000,000, ἢ καταναλώσεως μείζονος τῶν 252,500000, καὶ ἀντιστρόφως ἔσεται ἔλασσον ἐν ἀντιστρόφῳ περιπτώσει. Σημειωτέον, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τούτῳ οὐδόλως ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἔκτακτα κέρδη, ἅτινα βεβαίως θέλει προσπορισθῆ ἡ Ἑταιρεία ἐκ τῶν ἄλλων αὑτῆς ἐργασιῶν καὶ ἰδίᾳ ἐκ τόκων ἐπὶ τῶν προκαταβολῶν αὐτῆς ἐπὶ τῶν ἐνεχυρογράφων. Ὁ κίνδυνος τῆς Ἑταιρείας φυσικὰ κεῖται ἐν τῷ δυνατῷ μείζονος τοῦ μέσου ὅρου παραγωγῆς ἐσοδείας κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Ἑταιρείας, ἐὰν μὴ ἐπέλθῃ ἀνάλογος αὔξησις τῆς παγκοσμίου καταναλώσεως, ἢ καὶ ἂν ἔτι ἐπέλθῃ μείωσις αὐτῆς. Ἡ πρώτη τῶν ὑποθέσεων τούτων εἶναι πρακτικῶς ἐκτὸς λόγου, κατόπιν τῆς αὐστηρᾶς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου, ἀπαγορεύοντος νέας φυτείας. Ἡ Ἑταιρεία θέλει θέσει ὡς ὅρον τῆς συμβάσεως αὐτῆς μετὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ καταργηθῇ ἢ μεταρρυθμισθῇ ὁ νόμος οὗτος κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς Ἑταιρείας ἄνευ τῆς συναινέσεως αὐτῆς. Ἀφ’ ἑτέρου αἱ ὑπάρχουσαι φυτεῖαι γηράσκουσι, καὶ ἡ ἀπόδοσις αὐτῶν τείνει πρὸς μείωσιν, οὕτως ὥστε δικαιούμεθα ν’ ἀναμένωμεν μικροτέρας μᾶλλον ἢ μεγαλειτέρας ἐσοδείας ἐν τοῖς ἐπερχομένοις ἔτεσι. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν κατανάλωσιν, φρονοῦμεν, ὅτι δυνάμεθα νὰ ὑπολογίζωμεν ἐπὶ βαθμιαίας αὐξήσεως, κατ’ ἀναλογίαν τῆς αὐξήσεως τῶν καταναλισκόντων πληθυσμῶν, ἂν μὴ ἐπὶ μεγαλειτέρας, κατόπιν τῶν μέτρων, ἅτινα θέλει λάβει ἡ Ἑταιρεία, ὅπως ἀναπτύξῃ τὴν ἐξαγωγὴν τοῦ φυσικοῦ τούτου μονοπωλίου τῆς Ἑλλάδος, καὶ εἰσαγάγῃ αὐτὸ εἰς χώρας, εἰς τὰς ὁποίας οἱ πενητεύοντες ἔμποροι τῆς σταφίδος δὲν κατώρθωσαν μέχρι τοῦδε νὰ πραγματοποιήσωσι τὴν εἴσοδον αὐτοῦ.» Οὐδέποτε ἀνέγνων σαφεστέραν ἔκθεσιν καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἁπλουστέρους περὶ τὰ τοιαῦτα, οὐδέποτε ἀνέγνων ἔκθεσιν εἰλικρινεστέραν. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις ἐνταῦθα, ὅτι ὁ ἀνάδοχος, ἀπευθυνόμενος πρὸς ἐκείνους, ὧν ἐζήτει τὴν σύμπραξιν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ἤθελε νὰ παραπλανήσῃ αὐτούς· διότι ὁ ἀνάδοχος δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν κατασκευαστῶν ὑποθέσεων ἐξ ἀέρος, οἵτινες εἰς τὰς κοινωνίας ἐμφανίζονται, καὶ οὐδὲν κατέχοντες ὑλικὸν ἐφόδιον καὶ οὐδὲν δυνάμενοι καὶ οὐδεμίαν παρέχοντες προσωπικὴν ἐγγύησιν ἢ ἀξίαν ἢ βαρύτητα τραπεζιτικὴν, χρηματιστικὴν ἢ ἄλλην οἱανδήποτε, ἀπατῶσιν ἐκείνους, μεθ’ ὧν προσπαθοῦσι νὰ ἔλθωσιν εἰς συνάφειαν καὶ εἰς συναλλαγήν. Ὁ ἀνάδοχος ἐνταῦθα εἶναι διευθυντὴς ἑνὸς τῶν μεγίστων ἐν Ἀθήναις τραπεζιτικῶν καταστημάτων, κατὰ τὴν διοίκησιν τοῦ ὁποίου ἀπέδειξεν ὅτι εἶναι ἀκριβὴς τηρητὴς τῶν ὑποχρεώσεων αὑτοῦ ἀπέναντι τῶν συμφερόντων, ἅτινα κηδεμονεύει. Βεβαίως δὲ δὲν δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τοιούτου καταστήματος διευθυντὴς τοιοῦτος ἦτο ποτὲ δυνατὸν νὰ παραστήσῃ ἄλλα παρ’ ἐκεῖνα, ἅτινα ἀπετέλουν τὴν πεποίθησιν αὐτοῦ, πρὸς ἐκείνους, ὧν προεκάλει τὴν σύμπραξιν. Ἔχομεν ἄρα ἐν τῇ ἐκθέσει θετικὴν ὁμολογίαν τῶν πεποιθήσεων τῶν εἰλικρινῶν τοῦ διευθυντοῦ τῆς Ἀθηναϊκῆς Τραπέζης. Ἀπέναντι τούτων ἐρχόμεθα νῦν καὶ ἐξετάζομεν, τί σήμερον παραχωρεῖ τὸ Κράτος εἰς τὴν ἀνάδοχον, καὶ εὑρίσκομεν ὅτι παραχωρεῖ πολὺ πλείονα ἐκείνων, ἅτινα ἐζητήθησαν. Καὶ τίθεται τὸ ἐρώτημα: ἆρά γε διὰ τίνα λόγον προσετέθησαν ταῦτα, ἅτινα ἐξ ἀρχῆς δὲν ἐζητοῦντο; Τί ἐμεσολάβησε μεταξὺ τῶν προτάσεων ἐκείνων καὶ τῆς ὥρας, καθ’ ἣν συνεπληρώθη ἡ σύμβασις αὕτη, εἰσήχθη ἐνταῦθα, καὶ βλέπομεν ὅτι κατὰ πᾶν τέταρτον τῆς ὥρας περίπου τροπολογεῖται διὰ φύλλων, ἅτινα σιωπηλῶς παρεισάγονται εἰς τὴν Βουλήν; Τί συνέβη, καὶ ἐγένετο τοιαύτη τῶν ὅρων ἐπιδείνωσις; Ἆρά γε παρεχωρήθη τι ἐπὶ πλέον εἰς τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικόν, εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ὅπως ἀντὶ τούτου δώσωμεν ἐκεῖνα, ἅτινα ἀφθόνως παρέσχομεν ἐνταῦθα εἰς τοὺς κεφαλαιούχους πρὸς ἀνάληψιν τῆς ἐπιχειρήσεως; Ἐγὼ τοὐλάχιστον μέχρι ταύτης τῆς ὥρας τοιαύτην τινὰ βελτίωσιν τῶν ὅρων τῶν ἐξ ἀρχῆς προταθέντων δὲν εἶδον.

§310ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Τὰ ξυλοκέρατα.

§311ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ ξυλοκέρατα, μοὶ λέγει τις τῶν κυρίων συναδέλφων. Καὶ ἐγὼ τῷ ὄντι μετ’ ἀπορίας εἶδον, ὅτι ταῦτα τὰ ξυλοκέρατα, ἅτινα οὐδ’ ἐφαντάζετό τις νὰ κατονομάσῃ ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅτε ἐγίνοντο αἱ συζητήσεις, περὶ ὧν ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν, ἐνεφανίσθησαν αἰφνιδίως, ἄνευ οὐδεμιᾶς προειδοποιήσεως, ἄνευ οὐδεμιᾶς φροντίδος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παράσχῃ εἰς ἡμᾶς ἐξήγησιν, δι’ ἑνὸς φύλλου ἐντύπου, ὅπερ ταύτην τὴν ἑσπέραν διανεμηθὲν εἰς ἡμᾶς ἀπεκάλυψεν, ὅτι ὑπάρχει κἄποιος ἐνδιαφερόμενος καὶ ὑπὲρ τῶν ξυλοκεράτων, ἅτινα δὲν πρόκειται νὰ πνευματοποιηθῶσι,— διότι, ἂν προέκειτο τοὐλάχιστον περὶ πνευματοποιίας, ἠθέλομεν εἴπει τοῦτο μόνον, ὅτι εἰς τὰ συκάμινα, εἰς τὰ κόμαρα, εἰς τὰ μῆλα προσετέθησαν καὶ τὰ ξυλοκέρατα. Ἀλλὰ τὰ ξυλοκέρατα δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν προϊόντων, ἅτινα δεχόμεθα νὰ πνευματοποιήσωμεν ἐν Ἑλλάδι, διότι, καίπερ ἔχοντα σάκχαρον, ἀνάγονται κυρίως εἰς τὰ ἀμυλώδη καὶ ὄχι εἰς τὰ σακχαρώδη. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἀπορία μου...

§312Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Δὲν σᾶς φαίνεται ἁπλοῦν τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἀνεγνώσατε, δὲν ἐδέχθησαν οἱ κεφαλαιοῦχοι;

§313ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δέν μοι φαίνεται ἁπλοῦν τὸ συμπέρασμα, διότι, ὅτε ἐπανῆλθεν ἐνταῦθα ὁ ἀνάδοχος, τοιαύτη τις δήλωσις ἀπαραδέκτου τῶν προτάσεων δὲν ἠκούσθη. Δὲν ἠξεύρω, κατὰ πόσον αἱ προτάσεις ὑπέστησαν τροποποιήσεις ἐν Γαλλίᾳ, ἀλλ’ ἐξ Ἀγγλίας, οὐδένα ἔχω λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι ἦλθον τοιαῦται τροπολογίαι. Γνωρίζω ὅτι ἐν Γαλλίᾳ οἱ περὶ τὰ τοιαῦτα ἀσχολούμενοι εἶναι ἀπαιτητικώτεροι τῶν ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι καὶ τὰ ἔθιμα τὰ χρηματιστικὰ ἐν Γαλλίᾳ ἔχω τὴν ἰδέαν ὅτι εἶναι ὀλιγώτερον ἔτι ἢ ἐν Ἀγγλίᾳ προσηλωμένα εἰς τοὺς ἠθικοὺς ἐκείνους κανόνας, εἰς οὓς δυστυχῶς τὰ χρηματιστικὰ ἐν γένει ὀλίγον ὑποτάσσονται ἐν ἅπαντι τῷ κόσμῳ. Ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἀποτέλεσμα ἔχομεν ἐνταῦθα τὸ ἑξῆς. Ἐπὶ ἀρχικῇ αἰτήσει προνομίου 15 ἕως 20 ἐτῶν, παραχωροῦμεν τὸν ἀνώτατον ὅρον. Ἐν τῇ ἀρχικῇ ἐκθέσει ἔχομεν αἴτησιν ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος Γενικῶν Ἀποθηκῶν, ὅπου μόνον ὑπάρχουσιν ἀποθῆκαι σταφίδος, εἰς τὰ κέντρα, καὶ ἡμεῖς παραχωροῦμεν οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ προσέτι δικαίωμα ἱδρύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν καὶ εἰς τὰς ἄλλας πόλεις τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῆς παραχωρήσεως τῆς εἰσφορᾶς καὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος, ἐπὶ ὑπολογισμῷ πρὸς δραχ. 115, ἐνταῦθα συναντῶνται αἱ ἀρχικαὶ αἰτήσεις καὶ αἱ παραχωρήσεις. Ὡσαύτως δὲ καὶ περὶ τὸ δικαίωμα τῶν 7 δραχμῶν, καὶ ἐκεῖ καὶ ἐνταῦθα, ὑπάρχει ἀντιστοιχία. Ἔχομεν οὕτω βεβαίως δύο ἐπὶ πλέον παραχωρούμενα, ἅτινα δὲν ἐζητήθησαν ἀρχικῶς. Καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἔπειτα αἱ παραχωρήσεις ἔφθασαν μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε σχεδὸν ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου τῆς συμβάσεως νὰ βλέπῃ τις τοιαύτας προσθήκας, ἀναιρούσας τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου, ὥστε ἐξ ἑκάστου αὐτῶν, συνδυάζων τις τὰ ἄρθρα, νὰ βλέπῃ ἐμφανιζομένους κινδύνους τῶν σταφιδικῶν συμφερόντων. Ἐφθάσαμεν δὲ εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε, προκειμένου περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ δικαιώματος μετὰ δεκκαετίαν, ὡς παρετήρησεν ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου, τὰ στοιχειωδέστατα πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου νὰ βλέπωμεν παραλειφθέντα. Ἐφθάσαμεν μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε ἡ σύμβασις αὕτη νὰ παραχωρῇ μὲν εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, εὐθὺς ἅμα τῇ ἀναλήψει τοῦ ἔργου, νὰ παραχωρῇ ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅτε δ’ ἔρχεται ἡ ὥρα τῆς ἐξαγορᾶς, νὰ μὴ ὁρίζηται ἐν αὐτῇ οὐδ’ αὐτὴ ἡ ἀπόδοσις τῶν κτημάτων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς αὐτὴν, ἀλλὰ μόνον ἐκείνων, ὅσα εἶναι δυνατὸν νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ ὅρῳ «προνόμια καὶ δικαιώματα». Ἀκούσατε τοῦτο· εἶναι χαρακτηριστικόν. Τὸ ἄρθρον ἀκροτελεύτιον, τὸ φοβερώτερον τῶν ἄρθρων, ἅτινα δύναταί τις νὰ ἴδῃ εἰς σύμβασιν, εἶναι μεστὸν κινδύνων. Νομίζει τις, διερχόμενος τὰς παραγράφους καὶ τὰ ἐδάφια αὐτοῦ, ὅτι ἔχει δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ σκοπέλους· νομίζει, ὅτι βλέπει τὰς συμπληγάδας πέτρας, ἑτοίμους νὰ ἑνωθῶσι καὶ συντρίψωσι τοῦ δυστυχοῦς σταφιδικοῦ πλήθους τὰ συμφέροντα. Ἰδοὺ τί λέγει ἡ πρώτη παράγραφος (ἀναγινώσκει): «Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐκχωρεῖ καὶ μεταβιβάζει πρὸς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν: αʹ) Πάσας τὰς ἀπαιτήσεις αὑτῆς κατὰ τῶν ἐκ τῆς συμβάσεως τῆς 9 Ἰουνίου 1903 ἀγοραστῶν τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς ἐσοδείας 1903–1904, ὡς ἐτροποποιήθησαν αὗται δυνάμει τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 91 καὶ ἀπὸ 9 Ἰουνίου 1905 πρακτικοῦ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης κλπ.» Καὶ κατωτέρω, ἐδάφιον δʹ: «ἁπάσας τὰς ἀπαιτήσεις αὐτῆς κατὰ τῶν ἀγοραστῶν σταφιδοκάρπου παρακρατήσεως ἐτῶν προηγουμένων τοῦ 1903, μετὰ πασῶν τῶν σχετικῶν αὐτῶν ἀγωγῶν, καθὼς καὶ πᾶσαν ἄλλην αὐτῆς κινητὴν ἢ ἀκίνητον περιουσίαν, περὶ ἧς τελευταίας μεταβιβάσεως ὑπόσχεται καὶ ὑποχρεοῦται (ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα), καλουμένη ἐν δέοντι χρόνῳ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, νὰ ὑπογράψῃ καὶ εἰδικὸν ἐκχωρητήριον πρὸς αὐτὴν συμβόλαιον, μὴ ὑπαγόμενον εἰς ὑπέρτερον τῶν 1000 δραχμῶν τέλος.» Πάσας ταύτας τὰς ἀπαιτήσεις, τὰ δικαιώματα, τὰς ἀγωγὰς καὶ τὴν περιουσίαν αὐτῆς ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐκχωρεῖ καὶ μεταβιβάζει πρὸς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν. Ἔχω κατὰ σύμπτωσιν ἀνὰ χεῖρας τὴν τελευταίαν συνοπτικὴν κατάστασιν τοῦ Μαΐου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης...

§314Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι, παρακαλῶ, νὰ σᾶς ὑποδείξω νὰ ἀναγνώσητε καὶ τὴν παράγραφον 4.

§315ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, κύριε Βουλευτὰ, εἶδον τὸ ἐδάφιον τοῦτο, καὶ ἔχω μάλιστα αὐτὸ σημειωμένον. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ἡ παράγραφος 4 ἐν ἐδαφίῳ εʹ ἀφορᾷ εἰς αὐτὴν τὴν ἐκχωρηθεῖσαν περιουσίαν; Νομίζω ὅτι πλανᾶσθε.

§316Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Αὐτὸ περιλαμβάνει.

§317ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζετε ὅτι περιλαμβάνει τοῦτο· ἀλλὰ τὸ ἐδάφιον, λέγον «πᾶσαν ἄλλην εἴσπραξιν πραγματοποιουμένην ὑπὸ τῆς ἀναδόχου διὰ τῆς λοιπῆς ἐκχωρηθείσης αὐτῇ περιουσίας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης», δὲν περιλαμβάνει αὐτὴν ταύτην τὴν ἐκχωρηθεῖσαν περιουσίαν. Ἂν προέκειτο περὶ μεταλλευτικῶν ἢ γεωλογικῶν πραγμάτων, ἤθελον βεβαίως κλίνει τὴν κεφαλὴν, διότι εἶσθε ὁ ἁρμοδιώτατος νὰ δώσητε γνώμην. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ νομικοῦ ζητήματος, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐπιμείνω.

§318Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, κύριε Νέγρη, δὲν εἶσθε ὁ κατάλληλος διὰ συκοφαντικὴν γνώμην.

§319ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔφθασεν εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ν’ ἀπαντᾷ τις εἰς αὐτόν.

§320Δ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀπαντᾶτε.

§321ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἰδοὺ τὸ ἐνεργητικὸν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, κατὰ τὴν συνοπτικὴν κατάστασιν τοῦ Μαΐου (ἀναγινώσκει): «Ταμεῖον Κεντρικῆς Διευθύνσεως καὶ Πρακτορείων δρ. 45,117,26. Τίτλοι κατατεθειμένοι λόγῳ ἐγγυήσεων δραχ. 46,459. Καθυστερήσεις κλπ... Χαρτόσημον 7713. Ἐθνικὴ Τράπεζα καὶ Τράπεζα Ἀθηνῶν· ἄτοκοι καταθέσεις δραχ. 89,766.63. Συμμετοχὴ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Ἑταιρείαν δρ. 40,000. Θειϊκὸς χαλκὸς δραχ. 93,633.95. Ἔπιπλα δρ. 22,785.55. Οἰκόπεδον Τραπέζης, πρώην Κ. Γ. Παπαγιάννη, δρ. 70,632. Κτῆμα Τραπέζης δρ. 14,423. Ἀγορασταὶ παρακρατήματος κλπ. κλπ.» Βλέπετε ἐνταῦθα, ποῖα εἶναι τὰ ἀκίνητα καὶ τὰ κινητὰ κτήματα. Καὶ πάντα ταῦτα τὰ κτήματα παραχωροῦνται εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἥτις δικαιοῦται ν’ ἀπαιτήσῃ (καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καλουμένη ὑποχρεοῦται νὰ ὑπογράψῃ καὶ ἔγγραφον παραχώρησιν) συμβόλαιον ἐκχωρητήριον αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα τῆς ἐξαγορᾶς, τί λέγεται ἐν τῇ συμβάσει; (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 36. Παρελθούσης τῆς πρώτης δεκαετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τῆς παρούσης συμβάσεως, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δικαιοῦται νὰ ἐξαγοράσῃ πάντα τὰ δικαιώματα καὶ τὰ προνόμια τὰ κεχορηγημένα τῇ ἀναδόχῳ Ἑταιρείᾳ, καταβάλλουσα αὐτῇ λόγῳ τιμήματος τῆς ἐξαγορᾶς ποσὸν ἴσον πρὸς τὸ γινόμενον τοῦ μέσου ὅρου τῶν ἐτησίων καθαρῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας, πολλαπλασιαζομένου πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπολειπομένων μέχρι τῆς λήξεως τῆς εἰκοσαετίας ἐτῶν». Καὶ μετὰ τοῦτο ὁρίζονται τὰ τῆς ἐξευρέσεως τοῦ μέσου τούτου ὅρου, καὶ οὐδὲν πλέον. Καὶ διὰ τοῦτο εἷς τῶν προαγορευσάντων — ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, νομίζω — ἠρώτα πρὸ μικροῦ, τί γίνονται αἱ ἀποθῆκαι, ἃς θέλει ἱδρύσει ἡ Ἑταιρεία; Μένουσιν εἰς τὸ Κράτος; Ἐξαγοράζονται; Ἀλλὰ ταύτας, μετὰ δεκαετίαν ἐξαγοράζοντες, δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποκτήσωμεν; δὲν ἔπρεπε νὰ ἴδωμεν περιερχομένας εἰς ἡμᾶς, ἐκτὸς τῶν προνομίων καὶ τῶν δικαιωμάτων, καὶ ἐκείνας τὰς ἀποθήκας, αἵτινες ὑπὲρ τῆς προνομιούχου ἐπιχειρήσεως ἱδρύθησαν; «Ἐξαγοράζομεν, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, καὶ συνυπολογίζομεν ἐν τῷ τιμήματι καὶ τὸν πρὸς 6% τόκον, — ὃν ἐν τούτοις ἡ Ἑταιρεία θέλει ἐξακολουθήσει ν’ ἀπολαμβάνῃ ἐκ τοῦ ἀποδιδομένου αὐτῇ κεφαλαίου, — ἐξαγοράζομεν, μὴ ὑπολογίζοντες τὸν τόκον τῆς προεξοφλήσεως· καὶ ἐπὶ τούτοις νὰ μὴ ἔχωμεν μηδὲ τὰς ἀποθήκας;» Ἐγὼ δὲ εἰς ταῦτα προσθέτω, ὅτι οὐ μόνον τὰς ἀποθήκας δὲν ἔχετε, ἀλλ’ οὐδὲ καὶ τὰ κτήματα ἐκεῖνα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἅτινα δυνάμει τῆς συμβάσεως ἐξεχωρήθησαν διὰ συμβολαίου πρὸς τὴν Ἑταιρείαν. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσέλθῃ τις ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συμβάσεως ταύτης, βεβαίως ἤθελε καταναλώσει δύο καὶ τρεῖς ὥρας ἐπὶ πλέον ἐκείνων, αἵτινες ἤδη κατηναλώθησαν ὑπὸ τῶν προαγορευσάντων. Ἀλλ’ ἀρκεῖ, εἰς ἔνδειξιν, νὰ προκαλέσῃ τις τὴν προσοχὴν ἐπὶ τῆς θυσίας, ἣν ἀπεφάσισεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποστῇ τὸ Κράτος, εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐλλειμματικοῦ, προκειμένου περὶ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος. Ἐπὶ τῆς σταφίδος, κατὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 4 τοῦ ͵ΓΚΗʹ νόμου τοῦ 1904, καταβάλλονται 23 δραχμαὶ τὴν χιλιάδα εἰς τὰς παλαιὰς ἐπαρχίας ὡς εἰσφορά, καὶ 18 δραχ. φόρος εἰς εἶδος, ἐν δὲ τῇ Ἑπτανήσῳ ὁ φόρος εἰς εἶδος καὶ ἡ εἰσφορὰ ἀνέρχονται εἰς 40%, ἐξ ὧν ὁ φόρος ὁρίζεται εἰς 27 δραχμάς. Ἐν ᾧ δὲ κατὰ ταῦτα ἡ Ἑταιρεία θὰ εἰσπράττῃ 27 μὲν δραχμὰς ἐν Ἑπτανήσῳ, 18 δὲ δραχμὰς ἐκ τῶν παλαιῶν ἐπαρχιῶν λόγῳ φόρου, πλέον τῆς εἰσφορᾶς τῆς κεκανονισμένης, δὲν ἀποδίδει μὲν τὸ παρακράτημα, ὡς εἰκός, ἀλλὰ δὲν ἀποδίδει οὐδ’ ὁλόκληρον τὸν φόρον τὸν εἰσπραττόμενον, ἀλλὰ μέρος μόνον αὐτοῦ. Ἂν ἀπέδιδεν ὁλόκληρον τὸν φόρον, θ’ ἀπέδιδεν ἐκεῖνο τὸ ποσόν, ὅπερ αὐτὸς ὁ ἀνάδοχος ὑπεδείκνυεν ἐν Ἀγγλίᾳ: 4,900,000 δραχμάς. Ἀντὶ τούτου παραχωρεῖ μόνον 4,000,000. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι κατεβλήθη ἐπὶ τούτου μέριμνα, καὶ ἐν τῇ εἰσαχθείσῃ εἰς τὴν Βουλὴν συμβάσει ἐπετεύχθη ἡ βελτίωσις, ἵνα προστίθηνται καὶ 500 ἔτι χιλιάδες, ἂν τὰ κέρδη ἐξαρκῶσι μετὰ τὴν εἰς τοὺς μετόχους καταβολὴν τοῦ πρὸς 6% τόκου. Ἀλλ’ ἐὰν ὀλίγον προσέξητε, θέλετε ἴδει, μεθ’ ὁπόσον ὀλίγης ἐπιμελείας καὶ ἡ τοιαύτη βελτίωσις εἶναι διατετυπωμένη. Διότι, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 9 τῆς συμβάσεως ἀποδίδονται κατὰ βάσιν 4,000,000 δραχ. εἰς τὸ Δημόσιον, διὰ πᾶσαν δὲ χιλιάδα ἐπὶ πλέον 18 δραχμαὶ, ἐνῷ δὲ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο π. χ. εἶναι δυνατὸν νὰ πλεονάσωσι χιλιάδες, δι’ ἃς πρέπει νὰ προστεθῶσι τοσάκις 18 δραχμαὶ, ὅσαι εἶναι αἱ πλεονάζουσαι χιλιάδες, ἐν τῷ ὅρῳ τοῦ ἄρθρου τοῦ ἀναγράφοντος τὴν συμφωνίαν τῆς προσθήκης 500,000 δραχμῶν εἰς τὴν ἀπόδοσιν τοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον φόρου ἡ προσθήκη δὲν γίνεται ἐπὶ τῶν τεσσάρων ἑκατομμυρίων πλέον τόσων δεκαοκτάδων δραχμῶν, ὅσαι χιλιάδες πλεονάζουσιν, ἀλλὰ γίνεται ἐπὶ μόνων τῶν 4,000,000. Οὕτως, ἂν ὑποθέσωμεν πλεόνασμα 10 χιλιάδων, ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου ἀνέρχεται εἰς 180,000 δραχμάς. Γίνεται δὲ ἡ τοιαύτη ἀνεπαρκὴς προσθήκη, ἐνῷ εἶναι γνωστόν, ὡμολογημένον καὶ ἀναμφισβήτητον, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ ἐξαγωγὴ ἀπέδωκε καὶ 4,940,000 δραχμὰς φόρον καὶ 5,489,000, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὁ μέσος ὅρος ὑπερέβαινε τὰ 4,800,000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἐνταῦθα, χάριν τῆς ἐπικουρικῆς προσθήκης δρ. 500,000, ἀφέθη κατὰ μέρος πᾶν τὸ πλεόνασμα χιλιάδων, τὸ ἐπαγόμενον προσθήκην εἰς τὴν ἀπόδοσιν 4,000,000 δραχμῶν ἀνὰ 18 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Ἐτροπολογήθη χθὲς ἀπροσδοκήτως τὸ ποσὸν τοῦ τιμήματος τῆς πρὸς 80 δραχμὰς ἀγορᾶς τῶν δελτίων, ἀναβιβασθὲν εἰς δρ. 90. Ἠκούσατε δὲ ταύτην τὴν ὥραν, πρὸ μικροῦ διαβεβαιωθὲν ἐνταῦθα, νομίζω ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μεσσήνης, ὅτι τῶν δελτίων ἡ τιμὴ ἀνεβιβάσθη ἤδη εἰς τὸ ποσὸν τῶν 94 δραχμῶν ἐν τῇ ἀγορᾷ τῶν Πατρῶν, ἴσως καὶ τῶν Καλαμῶν. Περὶ τῶν δελτίων τούτων εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ τις, πῶς διὰ μιᾶς ἡ τιμὴ αὐτῶν προεβιβάσθη εἰς τοσοῦτον ποσόν, παρὰ τὰς ἀρχικὰς ἀντιρρήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν ἀναδράμῃ εἰς ἐκείνας τὰς πληροφορίας, ἃς ἔδει νὰ ἔχωμεν ἐνταῦθα μετὰ τῆς συμβάσεως, ἵνα δυνηθῶμεν ἡμεῖς, οἱ μὴ γινώσκοντες ἀκριβῶς τὰ κατὰ τὴν σταφιδικὴν κίνησιν καὶ τὴν ἀγορὰν, νὰ κανονίσωμεν καλῶς τὰ ἐν τῇ συμβάσει. Ἔχω ἐκ Πατρῶν ἔκθεσιν σπουδαίου ἀνδρός, πρὸ μηνὸς σταλεῖσάν μοι, ἥτις, μεταξὺ ἄλλων ἀξίων λόγου παρατηρήσεων, ὧν τινες δὲν ἔχουσι πλέον λόγον, διότι ἐπῆλθον εἰς τὴν σύμβασιν τροποποιήσεις, λέγει περὶ τῶν δελτίων ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Ἀπορίας ἄξιον, διατὶ ὁλόκληρον τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐξαγορᾶς τῶν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς δημοσιεύσεως τοῦ κυροῦντος τὴν σύμβασιν νόμου εὑρεθησομένων ἐν κυκλοφορίᾳ δελτίων παρακρατήσεως φέρεται εἰς χρέωσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ οὕτως ὁλόκληρος ἡ ζημία, ἡ ἀπορρέουσα ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς τιμῆς τῶν δραχμῶν 80 πρὸς τὴν τιμήν, ἣν θὰ ἀναλάβῃ ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ παρακρατήματος, ἣν ἀντιπροσωπεύουσι τὰ ἐν λόγῳ δελτία, πίπτει εἰς βάρος αὐτῆς, καὶ ἀποφεύγουσι νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ζημίαν καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς ἀναδόχου, ἅτινα ἐξ ἴσου θέλουσι μεθέξει τῶν κερδῶν, βεβαίου ὄντος, ὅτι θέλουσιν ὑπάρξει πρὸς ἐξαγορὰν 25 ἑκατομμυρίων δελτία. Βεβαίως μόνον ὀξυδέρκεια, οἷα ἡ ἐπιδεικνυομένη ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου, ἠδύνατο νὰ προΐδῃ τοῦτο καὶ ἀποφύγῃ ζημίαν, ἣν ἡ ὑπ’ αὐτοῦ διοικουμένη Τράπεζα Ἀθηνῶν ἤθελεν ὑποστῆ λόγῳ τῶν ὑπ’ αὐτῆς ἐνεχυριασμένων δελτίων παρακρατήσεως, περίπου 18 ἑκατομμυρίων.» Ἡ διατίμησις ἀπὸ 80 δραχμῶν εἰς 90 δραχμὰς ἐνομίζετο ὅτι ἠδύνατο νὰ ὠφελήσῃ τοὺς ἐκ Καλαμῶν παραπονουμένους. Ἀλλὰ, ὡς βλέπετε, ὅταν ἀκριβῶς ἐξετάσῃ τις τὰ πράγματα, τότε πείθεται, ὅτι, ὑπαρχουσῶν εἰς δελτία λιτρῶν 18,000,000 εἰς χεῖρας τῆς ἀναδόχου Τραπέζης Ἀθηνῶν, ἐκ τῆς εἰς 90 δραχμὰς αὐξήσεως τῆς τιμῆς τῶν δελτίων ὠφελοῦνται μὲν καί τινες κάτοχοι δελτίων, ἀλλ’ ἡ μεγάλη ὠφέλεια στρέφεται καὶ αὕτη ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας. Διότι, ἐὰν δὲν πλανῶμαι, ἐπὶ 18,000,000 προσθήκη δέκα δραχμῶν ἀποτελεῖ ἄθροισμα 180,000, ποσὸν ἐπιπροστιθέμενον εἰς τὰ τόσα κέρδη, ἅτινα ἐνταῦθα εἰσιν ἀναγεγραμμένα. Ἀλλὰ καὶ ποῖον εἶναι τὸ σημεῖον, ἐν ᾧ δὲν διακρίνει τις κέρδη, ἅτινα ἐκ πρώτης ὄψεως διαφεύγουσι τὴν παρατήρησιν; Ἡ περὶ φύρας διάταξις τοῦ ἄρθρου 22, μὲ διεβεβαίωσαν εἰδικοὶ περὶ τὰ σταφιδικὰ, ὅτι εἶναι τελείως ἀδικαιολόγητος· διότι φύρα ἐπὶ σταφίδος δὲν ἐμφανίζεται, ἢ ἐμφανίζεται εἰς τοιαύτην ποσότητα, ὥστε νὰ μὴ ἦναι ἀξία νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Καὶ ὅμως, προκειμένου περὶ ἀποταμιεύσεως, ἧς τὸ δικαίωμα ἢ τὸ ἐνοίκιον ἐμπεριέχεται, πληρωθὲν ἤδη, εἰς τὰς 7 δραχμὰς, τὰς ἐπὶ τῆς παραγωγῆς ἁπάσης ἐπιβεβλημένας, ἐπιβάλλεται ἐνταῦθα καὶ ἀναγνώρισις καὶ κανονισμὸς φύρας, δηλαδὴ ἀναγνώρισις, ὁρισμὸς καὶ καταβολὴ ποσοῦ τριῶν ἢ τεσσάρων δραχμῶν, ὅπερ ἀποτελεῖ ἀληθῶς καθαρὸν ἐνοίκιον διὰ τὴν ὑποχρεωτικὴν παραδοχὴν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Ἑταιρείας τοῦ εἰς ἀποθήκευσιν προσαγομένου ὑπὸ οἱουδήποτε καρποῦ. Διότι ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν πᾶς τις ἔχει δικαίωμα ἐν πάσῃ ὥρᾳ νὰ ζητήσῃ ν’ ἀποθηκεύσῃ τὸν καρπὸν αὑτοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ἑταιρείας, ὑποχρέου νὰ δεχθῇ τὴν τοιαύτην ἀποθήκευσιν. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ διάταξις, καθ’ ἣν ἀποτίθεται ἐκεῖ, ἐν ἰδίοις διαμερίσμασι, καὶ ὁ σταφιδόκαρπος ὁ ἐνεχυριαζόμενος ἐπὶ δανείῳ τῶν ⅘ τῆς ἀξίας. Πάντες, καὶ οἱ ἁπλῶς ἀποθηκεύοντες καὶ οἱ ἐπὶ δανεισμῷ, πάντες οὗτοι θέλουσι πληρώσει τὴν μέχρι 2% φύραν, καίτοι πάντες κατέβαλον ἤδη τὰς κατὰ τὸ ἄρθρον 23 7 δραχμὰς λόγῳ ἐνοικίου καὶ ἀσφαλίστρου. Τοιαύτη ἐκ τούτων δεικνύεται ἡ σύμβασις. Καὶ βεβαίως, ἂν παρείχετο καιρὸς πρὸς εὐρυτέραν ἐξέτασιν, ὁμοία ἤθελε καταδειχθῆ μέχρι καὶ τῆς τελευταίας λεπτομερείας ἡ ἀξία αὐτῆς, ὁποίαν ἄλλως τε, ἐξ ὅσων μέχρι τοῦδε ἐλέχθησαν, πάντες, ὅσοι ἠθέλησαν ν’ ἀκούσωσι, καλῶς ἀντελήφθησαν. Τοιαύτη εἶναι ἡ σύμβασις, ἣν καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης, Κύριοι, καὶ ἄλλοι εἶπον καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι θέλουσι προκύψει μεγάλα δεινά. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς ἐκεῖνο, ἐφ’ οὗ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σάμης εἶπόν τινα, ὑπαινιχθέντες κινδύνους ἐξ Ἀγγλίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, φοβούμενος καὶ αὐτὸς τοὺς κινδύνους τούτους,— διότι ἐλέχθη αὐτῷ ἐπισήμως, ὅτι ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων ἔμελλε νὰ κρίνῃ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις τὴν ὕπαρξιν ἢ μὴ λόγων διαμαρτυρίας καὶ ἀξιώσεων, —ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν ἡμῖν πρό τινων ἡμερῶν, ὅτι οἱ φόβοι αὐτοῦ περὶ τῶν τοιούτων ἀποτελεσμάτων ἠνάγκασαν αὐτὸν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὸν ἐν ἄρθρῳ 17 ὅρον διατιμήσεως εἰς δραχμὰς 160 ἀνυπερβλήτως τοῦ πρὸς ἐξαγωγὴν μεταπωλουμένου πλεονάσματος, ὅπως στήσῃ ἐκεῖ τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος κατὰ τὴν τοιαύτην ἐξαγωγήν· διότι, ἂν ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος ἐπήρχετο ὑπερβολικὴ, τότε ἠθέλομεν ἔχει τ’ ἀποτελέσματα ἐκεῖνα, περὶ ὧν εἰδοποίησεν ἡμᾶς ἡ Ἀγγλία, ὅτι, ἂν ἦναι ἐπιζήμια, ἐπεφύλαττε δικαίωμα νὰ προβῇ εἰς διαμαρτυρίαν. Ἀλλὰ τίνα χαρακτῆρα πρέπει ν’ ἀποδώσῃ τις εἰς ἐκείνην τὴν ἐργασίαν, τὴν λεγομένην προστατευτικὴν τῶν σταφιδικῶν ἐπαρχιῶν, τῆς σταφιδικῆς παραγωγῆς, ἥτις, ἐνῷ ὁ σκοπὸς πάντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, πάσης τῆς Ἑλλάδος εἶναι νὰ ἴδῃ προαγομένας τὰς τιμὰς, ἐκείνη κατεργάζεται ἀπ’ ἐναντίας φραγμόν, οὗ πέραν δὲν ἐπιτρέπεται ὕψωσις τῶν τιμῶν; Τοιοῦτον σκοπὸν δὲν ἐφαντάζετό τις ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνέχῃ ἡ σύμβασις αὕτη, ἡ μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως συναφθεῖσα. Ἀλλ’ ἐφρόντισεν ἐν τῇ εἰλικρινείᾳ αὐτοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀγορεύων προχθὲς, νὰ εἴπῃ καὶ τοῦτο πρὸς ἡμᾶς. Κίνδυνος μέγας οὗτος, κίνδυνος, ὅστις, ἔχομεν ἤδη δεῖγμα, ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἀξίαν, καὶ ὅστις, ἐπειδὴ χαρακτῆρα ὑποτροπῆς θέλει ἔχει ἡ πρᾶξις ἡμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ προκαλέσῃ τιμωρίαν προστίμου μείζονος ἐκείνου, ὅπερ πρὸ ὀλίγου ἐπληρώσαμεν, ψηφίσαντες ἐν τῇ μετὰ τῆς Ἀγγλίας συμβάσει δασμολογικὴν ζημίαν 500 ὅλων χιλιάδων δραχμῶν. Ἀλλ’ ἡ μετὰ τῆς ἀναδόχου σύμβασις εἶναι προωρισμένη, Κύριοι, — λέγω τοῦτο μετὰ πάσης πεποιθήσεως — νὰ μονοπωλήσῃ ἐν Ἑλλάδι εἰς χεῖρας τῆς ἀναδόχου τὴν σταφίδα, τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος, τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν. Κύριος δὲ οἶδε, ἂν δὲν κατορθώσῃ νὰ θέσῃ τοὺς ὄνυχας αὑτῆς καὶ ἐπὶ τῆς οἰνοποιΐας. Διὰ τῆς τοιαύτης μονοπωλήσεως τῶν τιμαλφεστάτων τούτων ἡ Ἑταιρεία αὕτη, ἣν υἱοθετοῦμεν, εἰς ἣν παρέχομεν τὴν ἐπωνυμίαν «Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος», ἡ Ἑταιρεία αὕτη θέλει κατασταθῆ κυρία τῆς Πελοποννήσου. Γονυπετεῖς θὰ ᾖναι οἱ παραγωγοὶ ἐνώπιον αὐτῆς, γονυπετεῖς καὶ οἱ ἔμποροι ἐνώπιον αὐτῆς. Καὶ ἡ Ἑταιρεία, αἰσθανομένη τὴν ἰδίαν δύναμιν, θέλει φροντίσει νὰ ἐπεκτείνῃ περαιτέρω τὸ κράτος καὶ τὴν ἰσχὺν αὑτῆς. Δυνάμει τοῦ οἰνοπνεύματος, δυνάμει τῶν σταφυλῶν καὶ τοῦ οἴνου, μὴ ἀπορήσητε, ἂν πολὺ ταχύτερον ἢ ὅ,τι φανταζόμεθα ἴδωμεν αὐτὴν κυριαρχοῦσαν ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλ’ ὅπου κυριαρχοῦσιν οἱ χρηματισταὶ, ὑποδουλοῦται μὲν ὁ λαὸς, ὁ ἔχων ἀνάγκην τοῦ χρήματος, ἀλλ’ ὑποδουλοῦται καὶ ἡ Πολιτεία. Καὶ τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἴδωμεν εἰς τὸ ἑξῆς καὶ τὰς ἄλλας ὑποθέσεις τῆς Ἑλλάδος καθ’ ὅμοιον τρόπον διεξαγομένας. Ἔχομεν ἤδη κλοιὸν ξενικὸν ἐπὶ τοῦ αὐχένος, καὶ παρασκευάζομεν νέους κινδύνους. Ἡ σύμβασις αὕτη συνωμολογήθη μὲν κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ ἔχωμεν Ἑλληνικὴν τὴν Προνομιοῦχον Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἔχομεν ἐκ τοῦ παρελθόντος καὶ τὴν ἀπόδειξιν, τί κατορθοῦσιν οἱ ἰσχυροὶ ἀλλοδαποὶ, καὶ ὅτε ἔτι τὰ συμφέροντα αὐτῶν εἶναι περιβεβλημένα τὸν μανδύαν Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας. Ὁσάκις συμφέροντα ξένα προσβληθῶσιν, ἐλάχιστα ἰσχύει εἰς ἄμυναν ὁ Ἑλληνικὸς οὗτος μανδύας. Ἀλλ’ ἐπέρχονται αἱ γνωσταὶ πιέσεις, αἱ σήμερον ἕνεκα τῆς ὑπὸ ξενικὸν ἔλεγχον θέσεως ἡμῶν πολὺ εὐκολώτεραι, ἔρχονται αἱ πιέσεις καὶ ἐπιτυγχάνουσιν, ἀκουσῶν βεβαίως τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, ἐκεῖνα, ἅτινα ἀποτελοῦσι παρ’ ἡμῖν ζημίαν καὶ καταστροφήν. Καὶ εἴδομεν ἐν τῷ παρελθόντι οὐκ ὀλίγας τοιαύτας ξενικὰς ἐπεμβάσεις, εἰς ἃς ἐπὶ τέλους, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ, ἠναγκάσθη νὰ ὑποκύψῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Ἔχομεν, βλέπετε, μετὰ τῆς Ἰταλίας σύμβασιν, ἥτις παραβαίνεται ἀνυποστόλως· καὶ ποσάκις ἡ Βουλὴ δὲν προεκάλεσε τὴν προσοχὴν τῶν ἄλληλα διαδεχθέντων Ὑπουργείων ἐπὶ τῆς παραβάσεως! ποσάκις δὲν προεκλήθησαν αἱ Κυβερνήσεις νὰ καταγγείλωσι σύμβασιν, ἥτις οὕτω κατέστη ἑτεροβαρής! Καὶ ὅμως βλέπετε ὅτι δὲν γίνεται ἡ καταγγελία. Οὐδὲ τολμῶμεν σήμερον νὰ καταδικάσωμεν τὰς Κυβερνήσεις, αἵτινες πιεζόμεναι δὲν κατορθοῦσι τὸ δίκαιον. Δὲν κατορθοῦσι τοῦτο, διότι, ζυγίζουσαι τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ, εὑρίσκουσιν ὅτι δὲν εἶναι εἰς ἄλλα ἀκίνδυνος ἡ αὐστηρὰ ἐν εἰδικῷ θέματι ἐπιμονὴ εἰς ὑποστήριξιν τοῦ προσβαλλομένου δικαίου τῆς Ἑλλάδος. Τοιαύτη ἡ θέσις ἡμῶν, ὄντων ἤδη ὑποχειρίων, μετὰ τὴν συνομολόγησιν τοιούτων συμβάσεων. Τοιαύτας συμβάσεις συνομολογοῦντες κατεργαζόμεθα κατάστασιν, ἣν δὲν πιστεύω ὅτι ὑπάρχει Ἕλλην διατεθειμένος νὰ ἀνεχθῇ. Ἂν δὲ τὸ ἐξ αὐτῶν προσδοκώμενον κακὸν — ὃ μὴ γένοιτο — πραγματοποιηθῇ, δὲν θὰ ἦναι κενὸς ὁ φόβος τοῦ κινδύνου, ὃν ἠπείλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σάμης ἀπὸ τοῦ βήματος. Ὁ κίνδυνος εἶναι πραγματικός. Ζητοῦντες δὲ σήμερον ν’ ἀποφύγωμεν στενοχωρίαν μικρὰν, οὐδὲν ἀπίθανον νὰ φθάσωμεν μετ’ οὐ πολὺ εἰς εὐρεῖαν ἐξέγερσιν.

§322Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ προεκλήθην ἐπανειλημμένως ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην...

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριε Πεσμαζόγλου, νὰ τηρήσω τὴν σειρὰν, ὅπως ἔχει.

§324Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. Εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι προσωπικόν.

§326Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Πρωθυπουργός). Ἀφήσατε, κύριε Πρόεδρε.

§327Ι. ΠΕΣΜΑΖΟΓΛΟΥ. (Ὅρα Παράρτημα).

§328ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στράτος ἔχει τὸν λόγον.

§329Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δυσχερέστατον, Κύριοι, εἶναι νὰ σχηματίσῃ τις γνώμην ἀμερόληπτον, προκειμένου περὶ συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ συμβάσεων φύσεως, οἷα εἶναι ἡ τῆς παρούσης συμβάσεως. Δυσπίστως πάντοτε ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ ἔχει πρὸς συμβάσεις ἀποβλεπούσας εἰς ἐμπορικὴν κερδοσκοπίαν. — Λέγω δὲ τὴν λέξιν ὑπὸ τὴν καλὴν αὐτῆς ἔννοιαν. — Καὶ εἴδομεν, Κύριοι, ὅτι τὸ πρώτιστον τῶν ἐπιχειρημάτων ἐναντίον τῆς συμβάσεως ὑπῆρξε τὸ ἀναμφισβήτητον κέρδος τῶν συμβαλλομένων. Ὅταν προσέρχηταί τις, ἵνα συμβληθῇ μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου δι’ οἱανδήποτε ἐπιχείρησιν, ἔχουσαν ἐμπορικὸν σκοπὸν, βεβαίως, ἵνα ἱκανοποιηθῶσι πάντων αἱ ὀρέξεις, πρέπει πρώτιστον ἔργον τοῦ οὕτω συμβαλλομένου νὰ ὑπάρξῃ ἡ ἀναμφισβήτητος αὐτοῦ ζημία. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οὐδεμία δυσπιστία ἤθελε γεννηθῆ πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν. Ἐὰν προκύπτῃ που τὸ κέρδος, ἄρχεται ἀμέσως ἡ διένεξις. Ἕκαστος κατὰ βούλησιν ποιεῖται ὑπολογισμοὺς, καταστρώνει ἀριθμοὺς καὶ στατιστικὰς, ἵνα ἀνακαλύψῃ τὰ τερατώδη κέρδη τοῦ ἐπιχειρηματίου, οὕτω δὲ ἐκινδύνευσαν συνομολογηθεῖσαι συμβάσεις, καὶ ἐξετέθησαν πολλάκις συμφέροντα τοῦ Κράτους, μόνον διότι οἱ συμβληθέντες μετὰ τοῦ Κράτους, ἀνεκαλύφθη ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι πρόκειται νὰ κερδήσωσιν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον τὸ αἴτιον, ὅπερ καθιστᾷ δυσχερεστάτην τὴν ἐξαγωγὴν ἀμερολήπτου συμπεράσματος ἐκ τῶν συζητήσεων. Ὑπάρχουσι καὶ τὰ ποικίλα τοπικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα προκύπτουσιν ἰδίως ἐν τῷ ζητήματι τῆς σταφίδος. Διότι ἔχομεν ἀφ’ ἑνὸς ἐπαρχίας μὴ δεχομένας καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν σύμβασιν, ἔχομεν ἀφ’ ἑτέρου ἐπαρχίας κεκηρυγμένας ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, ἔχομεν ἐκ τρίτου ἐπαρχίας κεκηρυγμένας ὑπὲρ τροποποιήσεων ἐν τῇ συμβάσει. Καὶ ἐν τῷ κυκεῶνι τούτῳ, ἐν τῷ συμφυρμῷ τούτῳ τῶν γνωμῶν, ὁ μὴ καταγόμενος ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας καὶ μὴ διατελῶν ὡς ἐκ τούτου ἐν λεπτομερεῖ γνώσει τῶν πραγμάτων κινδυνεύει νὰ περιπλακῇ εἰς ἀδιέξοδον, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους κινδυνεύουσι νὰ ζημιωθῶσιν ἐν τῷ χάει τούτῳ τῶν ἀντιθέσεων. Διὰ τοῦτο εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι δυσχερὲς νὰ συζητῇ τις ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοιούτων συμβάσεων, καὶ ἀμερόληπτον νὰ ἐκφέρῃ γνώμην, ἀλλὰ καὶ συμπεράσματα ἅμα νὰ συνάγῃ ἀμερόληπτα ἐκ τῶν γινομένων ἐνώπιόν του συζητήσεων. Ἡ παροῦσα σύμβασις, Κύριοι, κατὰ τὴν γνώμην μου, εἶναι τὸ μοιραῖον τέρμα τῆς οἰκτρᾶς ὄντως ἐξελίξεως τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, ἥτις ἀπὸ δεκαετίας μαστίζει τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν. Ὡς ἤρχισε βαίνουσα ἡ πολιτειακὴ ἐξέλιξις τοῦ ζητήματος, δὲν ἦτο δυνατὸν εἰμὴ νὰ περατωθῇ καθ’ ὃν τρόπον προβάλλεται ἤδη τὸ τέρμα αὐτῆς. Ἐγεννήθη, Κύριοι, κρίσις σταφιδικὴ πρὸ δωδεκαετίας. Τίς ὑπῆρξεν ἡ φροντίς, τίς ὑπῆρξεν ἡ μέριμνα τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρὸς ἀποσόβησιν τῆς κρίσεως; Καὶ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, καθ’ ὃ τὸ πρῶτον ἀνεφύη ἡ σταφιδικὴ κρίσις, καὶ κατὰ τὰ ἀμέσως ἀκολουθήσαντα ἔτη, ἐξεδηλώθη μέριμνα ἐμπορικὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους; ἐξεδηλώθη μέριμνα γεωργικὴ ἐκ μέρους τοῦ Κράτους; Ἀνυπαρξία τῆς πρώτης, ἀνυπαρξία τῆς δευτέρας! Δὲν ἐλήφθη ποτὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ προϊὸν τοῦτο, ἐπὶ τοῦ ὁποίου στηρίζεται τὸ τρίτον περίπου τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος, — διότι ἐπὶ 91,326,650 χρυσῶν δραχμῶν ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου ἐν ἔτει 1904 τὰ 28,936,084 φράγκα ἐκπροσωποῦσι τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐξαχθείσης σταφίδος, — δὲν ἔλαβε, λέγω, ποτὲ τὸ Κράτος ὑπ’ ὄψιν σοβαρὰν, ὅτι τὸ προϊὸν τοῦτο εἶναι προϊὸν οὐχὶ τῆς πρώτης καὶ ἐπιτακτικῆς, οὕτως εἰπεῖν, καταναλωτικῆς ἀνάγκης, ἀλλ’ εἶναι προϊὸν δυνάμενον νὰ θεωρηθῇ ὡς προϊὸν καταναλωτικῆς πολυτελείας. Ἐφ’ ὅσον λοιπὸν πρόκειται περὶ τοποθετήσεως τοιούτου προϊόντος ἀνὰ τὰς ἐξωτερικὰς ἀγορὰς, ἰδιάζουσα ἔδει νὰ ἦναι ἐν τούτῳ ἡ μέριμνα τῆς Πολιτείας, μὴ ἀφιεμένης ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὰς προσπαθείας τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἁπλῶς καὶ μόνον εἰς τὰς προσπαθείας τοῦ ἀπεργαζομένου τὴν διάδοσιν τῆς καταναλώσεως ἐν τῷ ἐξωτερικῷ σταφιδεμπορίου. Ἀνεκτὸν ἔχομεν βεβαίως σταφιδεμπόριον, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τοῦτο κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς εὔρυνσιν τῆς καταναλώσεως καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἀγορῶν αὐτῆς, διότι τοῦτο ἀκριβῶς ἐπέβαλλεν εἰς τὸ ἐμπόριον τὸ συμφέρον. Ἀλλὰ δυστυχῶς οὐδεμιᾶς ποτε ἔτυχε τοῦτο ἐπισήμου προστασίας, οὐδὲ μερίμνης, οὐδὲ ἐλέγχου. Γνωρίζετε δὲ, Κύριοι, τί πράττουσιν ἐν τούτῳ τὰ ξένα Κράτη, τὰ ὁποῖα καὶ τὴν διπλωματικὴν αὐτῶν ὑπηρεσίαν κατέστησαν μέσον ἐπιτυχίας τῶν ἐμπορικῶν αὐτῶν συμφερόντων. Γνωρίζετε, τί πράττουσιν οἱ ἐν τῷ ἐμπορίῳ κρατοῦντες τὰ σκῆπτρα εὐρωπαϊκοὶ λαοὶ, οἵτινες τοὺς προξένους αὐτῶν κατέστησαν ἀποστόλους ἐμπορικούς πρὸς τοποθέτησιν τῶν βιομηχανικῶν αὐτῶν προϊόντων. Τί ἐπράξαμεν ἀντιθέτως ἡμεῖς; Ἐγκατελείψαμεν τὸ πολυτιμότερον ἡμῶν προϊὸν εἰς τὴν τύχην του, ἀφήσαμεν τοῦτο εἰς τὴν μέριμναν τῶν ἐκ τοῦ ἐμπορίου αὐτοῦ ἀπολαμβανόντων τὰ κέρδη, χωρὶς ν’ ἀποβλέψωμεν, ὅτι τὰ κέρδη τῶν ἐμπόρων, τὰ ἐκ τοῦ προϊόντος τούτου πραγματοποιούμενα, δὲν ἦσαν καὶ κέρδη τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ οἰκονομία τοῦ Κράτους ἑδράζεται. Ἔλειψε λοιπὸν πᾶσα ἐπιμέλεια καὶ πᾶς ἔλεγχος περὶ τῆς ἐπιτυχοῦς διεξαγωγῆς τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, καὶ συνέπεια τούτου ὑπῆρξεν, ὅτι ἡ ἐξωτερικὴ τῆς ξηρᾶς σταφίδος κατανάλωσις δὲν κατωρθώθη οὐδὲ κατὰ ἕν χιλιόλιτρον πέραν τῆς ἐν ταῖς ξέναις ἀγοραῖς ἐπὶ συνεχῆ ἔτη καταναλισκομένης ποσότητος νὰ αὐξηθῇ διά τινος προσπαθείας τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐνῷ δὲν κατωρθώθη νὰ ἐκδηλωθῇ ἰδιάζουσά τις ἐμπορικὴ ἐπιμέλεια, ἰδιάζουσά τις προσπάθεια ἐκ μέρους τοῦ Κράτους πρὸς αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τῆς ἐξαγωγῆς, ἐνῷ δὲν κατωρθώθη δι’ ἐλέγχου αὐστηροῦ τοῦ Κράτους ἐπὶ τῶν ἐξαγωγέων νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ καλὴ ποιότης τοῦ ἐξαγομένου προϊόντος πρὸς ἐπίτευξιν τῆς ἀσφαλεστέρας τούτου τοποθετήσεως ἐπὶ μᾶλλον συμφερούσαις τιμαῖς, μήπως ἐλήφθη ἄλλη τις πρόνοια ὑπὸ τοῦ Κράτους, πρόνοια γεωργικὴ, ὅπως καταστήσῃ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν ἀνταξίαν πρὸς τὴν ὑφισταμένην ἤδη κατανάλωσιν; Διότι, τί συμβαίνει ἤδη, Κύριοι, ἐν τῇ ἐξελίξει τῶν ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐμπορικῶν ἐργασιῶν; Συμβαίνει τι ἀντίθετον πρὸς τοὺς ἐμπορικοὺς κανόνας· ἀπό τινων ἐτῶν τείνομεν νὰ διατηρήσωμεν ὡρισμένας καὶ ὑψηλὰς τιμὰς τεχνητῶς, τιμὰς, τὰς ὁποίας δὲν στέργει νὰ παράσχῃ ἡμῖν ἡ κατανάλωσις. Ὅταν πρόκηται περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, δὲν εἶναι προϊόν τῆς πρώτης ἀνάγκης, ἀλλὰ προϊόν πολυτελείας μᾶλλον ἀναλωτικῆς, ὀφείλουσιν οἱ σωφρονοῦντες παραγωγοὶ νὰ ἐπιτύχωσιν, ὀφείλει τὸ προνοοῦν καὶ σῶφρον Κράτος νὰ συντελέσῃ, ἵνα ἡ δαπάνη τῆς καλλιεργείας καὶ παραγωγῆς τοῦ προϊόντος ὑπάρξῃ ἀνάλογος πρὸς τὰς τιμὰς, αἵτινες ἑκάστοτε εἰς τὸ προϊόν τοῦτο δίδονται ἐν τοῖς τόποις τῆς καταναλώσεως. Ἡ τάσις τῆς καταναλώσεως πανταχοῦ καὶ πάντοτε εἶναι ν’ ἀπολαμβάνῃ εὐθηνότερον τὸ ἀναλισκόμενον προϊόν, ἡ τάσις δὲ τῆς παραγωγῆς εἶναι νὰ παράγῃ κατὰ ποιὸν καὶ ποσὸν ἀνώτερον προϊόν, καὶ νὰ καταστήσῃ τὰς τιμὰς ὅσον τὸ δυνατὸν προσιτὰς, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν νίκην ἐν τῷ διεθνεῖ ἀνταγωνισμῷ τῶν προϊόντων. Προσπάθεια λοιπὸν ἔντονος ἔδει νὰ καταβληθῇ, ἵνα τὸ ἡμέτερον προϊόν παράγηται ὅσον τὸ δυνατὸν εὐθηνότερον, ὅπως ἀντεπεξέλθῃ πρὸς τὰς τιμὰς, τὰς ὁποίας αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως προσφέρουσιν. Ἀλλ’ ἵνα ἐπιτευχθῇ τοῦτο, ἀπῃτεῖτο μέριμνα τῆς Πολιτείας γεωπονικὴ, ὅπως καθοδηγηθῶσιν οἱ καλλιεργηταὶ εἰς μεθόδους καὶ μέσα καλλιεργείας ἐξασφαλίζοντα τὴν ἐλάττωσιν τῶν δαπανῶν τῆς παραγωγῆς. Ἀπῃτεῖτο ἐπίσης μέριμνα τῆς Πολιτείας ὑπὲρ τῆς γεωργικῆς πίστεως, ἐξασφαλίζουσα τοῖς καλλιεργηταῖς τὴν προμήθειαν τῶν δαπανῶν τῆς καλλιεργείας ἐπὶ μικρῷ τόκῳ, ἐπὶ τραπεζιτικῷ τόκῳ, σῴζουσα τούτους ἀπὸ τῶν ἀξιώσεων τῆς τοκογλυφίας, εἰς ἣν, ἐλλείψει γεωργικῶν κεφαλαίων, ἠναγκάζοντο νὰ καταφεύγωσιν οἱ καλλιεργηταὶ, καὶ ἥτις ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει ἡ ἀληθὴς μάστιξ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Οὗτοι εἶναι οἱ ἀληθεῖς ὅροι τῆς οἰκονομικῆς προνοίας ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ὅροι ἐξασφαλίζοντες εὐθηνίαν παραγωγῆς καὶ συνεπῶς ἐπέκτασιν καταναλώσεως. Ἀλλ’ ἡμεῖς οὐδὲν τούτων ἐπράξαμεν. Δὲν κατωρθώσαμεν τούτου ἕνεκα νὰ καταστήσωμεν τὴν παραγωγὴν ἡμῶν εὐθηνὴν, δὲν κατωρθώσαμεν νὰ ἐξαγάγωμεν εἰς νέας ἀγορὰς τὸ πλεόνασμα τῆς παραγωγῆς πρὸς βρώσιμον κατανάλωσιν. Ἠναγκάσθημεν ἑπομένως νὰ πράξωμεν τί; ἠναγκάσθημεν, διὰ νὰ φέρωμεν εἰς τάξιν τὸν ἀδυσώπητον, τὸν ἀμείλικτον νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, νὰ προβῶμεν εἰς τὸ τεχνητὸν μέτρον τῆς παρακρατήσεως, ὅπως ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῆς παραγωγῆς πᾶν πλεονάζον ποσὸν, καὶ παραδώσωμεν εἰς τὴν κατανάλωσιν τὸ ποσὸν μόνον, τὸ ὁποῖον τῇ ἀναγκαιοῖ. Τὸ μέτρον τοῦτο τῆς παρακρατήσεως δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι μέτρον ἐμπορικὸν, ἀλλ’ εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐμπειρικῆς, γεωργικῆς καὶ οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν ἐν Ἑλλάδι μετήλθομεν. Ἀφοῦ τὰ ἐπιστημονικὰ μέτρα δὲν ἐτηρήθησαν, ἀφοῦ ἐμπειρισμὸς ἐπεκράτησεν ἐν τῷ ἐμπορίῳ καὶ τῇ παραγωγῇ, κατ’ ἀνάγκην μετήλθομεν τὸ τελευταῖον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐπεβάλλετο πρὸς διακανονισμὸν τῶν ὅρων τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως, τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος τῆς πλεοναζούσης, καὶ τὴν διάθεσιν αὐτῆς εἰς βιομηχανικὰς ἐπιχειρήσεις ἐν τῷ ἐσωτερικῷ. Καὶ ἐγένετο οὕτως ἡ παρακράτησις, καὶ ἐφηρμόσθη ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως. Τώρα διαμαρτυρόμεθα κατὰ τῆς παρακρατήσεως, καταγγέλλοντες τὴν ἀποτυχίαν της! Ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ζήτημα, ὅπερ μόνον διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς λύεται. Καταργήσατε, Κύριοι, τὴν παρακράτησιν, καὶ τότε θὰ ἴδητε ὁποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα. Τολμᾷ τις νὰ προβῇ εἰς τοιοῦτο μέτρον, ἀντιμετωπίζων κατρακύλισμα τιμῶν ἄφευκτον; Ἀλλ’ ἀφοῦ διὰ τοῦ ἐμπειρισμοῦ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, ὡς μοιραῖον, ἀφοῦ ἐφηρμόσθη τὸ μέτρον τοῦτο ἐπὶ δέκα ἤδη ἔτη, καὶ συνεκράτησε τὰς τιμὰς, ἀφοῦ ἐν προβλέψει τῶν ἀποτελεσμάτων οὐδεὶς τολμᾷ νὰ προτείνῃ τὴν κατάργησιν αὐτοῦ, διαμαρτυρόμεθα νῦν, ὅτι ἡ παρακράτησις θὰ διατηρηθῇ ἐπὶ ἕτερα εἴκοσιν ἔτη! Ἀλλὰ μήπως ἐφηρμόσθη κἄν ἐντελῶς ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, ὅπως ἀπαιτήσωμεν παρ’ αὐτοῦ πλήρη τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα; Ὁ θεσμὸς οὗτος ἐφηρμόσθη ἀτελῶς, ἢ δὲν ἐφηρμόσθη ἐντελῶς. Ἡ παρακράτησις συνεπήγετο καὶ ἕτερον μέτρον ἀπαραίτητον, ὅπερ μόλις πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐθεσπίσθη. Δὲν ἦτο δυατὸν νὰ νοηθῇ παρακράτησις, ἐφ’ ὅσον ἀφίνετο ἐλευθέρα ἡ ἐπέκτασις τῶν νέων φυτειῶν, διότι διὰ τῶν νέων φυτειῶν ηὐξάνετο καταπληκτικῶς ἡ παραγωγὴ, καὶ τοιουτοτρόπως ἐματαιοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἦτο δυνατὸν διὰ τῆς παρακρατήσεως νὰ ἐπιτευχθῇ. Ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, μεθ’ ὅλην τὴν παρακράτησιν, πάντοτε ἀπέμενε ποσὸν πρὸς ἐξαγωγὴν περισσότερον τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν κατανάλωσιν. Καὶ ἐπήρχετο οὕτως ἑκάστοτε ἀνάγκη αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῆς παρακρατήσεως, αὐξήσεως, ἣν προυκάλει ἑκάστοτε τὸ μέγεθος τῆς ὑπερπαραγωγῆς. Κύριος δὲ συντελεστὴς τοῦ ἀποτελέσματος τούτου ὑπῆρχεν ἡ ὀλεθρία ἐπέκτασις τῶν φυτειῶν, ματαιοῦσα ὁλοσχερῶς τὸ ἐκ τῆς παρακρατήσεως ἰσοζύγιον τῆς παραγωγῆς πρὸς τὴν κατανάλωσιν. Ἡ παρακράτησις ἠδύνατο καὶ δύναται νὰ δώσῃ ἀποτελέσματα ἱκανὰ, ὅπως μορφωθῇ ἀσφαλὴς περὶ αὐτῆς γνώμη, ἀπὸ τοῦ χρονικοῦ σημείου ἐκείνου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἤρξατο ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου περὶ ἀπαγορεύσεως τῶν νέων φυτειῶν. Τότε καὶ μόνον τότε ἄρχεται ἡ παρακράτησις ἀρτίως ἐφαρμοζομένη, καὶ τότε μόνον δύναται νὰ παραγάγῃ τὰ προσδοκώμενα παρ’ αὐτῆς ἀποτελέσματα. Καὶ ὁμιλῶ, Κύριοι, περὶ παρακρατήσεως, διότι αὕτη εἶναι ἡ ἀρχὴ καὶ τὸ τέλος τῆς παρούσης συμβάσεως. Παρακράτησις ἀφ’ ἑνὸς διὰ τοῦ εἰς εἶδος ἐγγείου φόρου καὶ τῆς εἰς 20% ὁριζομένης εἰσφορᾶς ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, παρακράτησις ἀφ’ ἑτέρου ἀπὸ τῆς καταναλώσεως τῆς βρωσίμου σταφίδος πλήρους τοῦ πλεονάσματος τῆς παραγωγῆς, ἐπὶ ἀντιτίμῳ ὡρισμένῳ. Τῆς παρακρατήσεως δὲ ταύτης ἀποκλειστικὸς σκοπὸς εἶναι νὰ δοθῇ εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγορὰς ποσὸν προϊόντος ὅπερ δύνανται νὰ χωνεύσωσιν αὗται, ἄνευ ὑποτιμήσεως, νὰ ἐξασφαλισθῇ δὲ τὸ πλεόνασμα ἀντὶ ἐλαχίστου ἀντιτίμου δραχ. 115. Τοιαύτη εἶναι ἡ πρωτίστη βάσις τῆς συμβάσεως, καὶ οὕτως ἐχόντων τῶν τῆς παρακρατήσεως, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ δεχθῶμεν τὴν βάσιν ταύτην, διότι ἐξασφαλίζει ἡμῖν αὕτη τὴν διατήρησιν καὶ βελτίωσιν τοῦ καθεστῶτος, ὅπερ εἴχομεν μέχρι τοῦδε, καίπερ ἀτελῶς ἐφαρμοσθείσης τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλ’ ἕτερος σκοπὸς τῆς συμβάσεως εἶναι ἡ ἐξασφάλισις ἑνὸς κατωτάτου ὁρίου, ἀνυπερβλήτου κατὰ μείωσιν τιμῶν, καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ ὅριον τῶν 115, 135 καὶ 145 δραχμῶν. Τὰς τιμὰς ταύτας εὑρίσκω, Κύριοι, παρουσιαζούσας βελτίωσιν ἐπὶ τῶν μέχρι τοῦδε κρατουσῶν, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς συναλλακτικῆς κινήσεως καὶ τῆς ἐπικαταλλαγῆς τῆς σήμερον. Ἠκούσαμεν διαφόρους ὑπολογισμοὺς καὶ διαφόρους στατιστικὰς περὶ τῶν δαπανῶν τῆς καλλιεργείας καὶ περὶ τῶν ἀναγκαίων πρὸς κάλυψιν αὐτῶν τιμῶν. Ἠκούσαμεν ὑπολογισμοὺς ἀνάγοντας τὴν δαπάνην τῆς καλλιεργείας εἰς δραχμὰς 60 κατὰ στρέμμα, καὶ δρ. 126 κατὰ χιλιόλιτρον σταφίδος· ἀλλ’ οἱ ὑπολογισμοὶ οὗτοι δὲν εἶναι ἐν πᾶσιν ὀρθοὶ καὶ ἀκριβεῖς. Ἡ δαπάνη τῆς καλλιεργείας ποικίλλει κατ’ ἐπαρχίαν. Ἡ φύσις τὰς ἐπαρχίας τὰς σταφιδοφύτους ἐπροίκισε διὰ πλεονεκτημάτων ἀναλόγων πρὸς τὰ ὑπάρχοντα μειονεκτήματα. Ἐπαρχίαι, ὡς ἡ Κορινθία καὶ ἡ Αἰγιάλεια, ἐν αἷς τὰ μὲν ἔξοδα τῆς καλλιεργείας εἶναι μεγάλα, ἡ δὲ ἀπόδοσις τοῦ προϊόντος κατὰ στρέμμα μικρὰ, ἀναλογούντων περίπου δύο στρεμμάτων εἰς ἓν χιλιόλιτρον σταφιδοκάρπου, αἱ ἐπαρχίαι αὗται εὐμοιροῦσι προϊόντος τιμωμένου ἀκριβότατα, διότι τὸ προϊὸν τῶν ἐπαρχιῶν τούτων εἶναι προϊὸν καλῶς παρηγμένον ἐκ γῆς ἐξόχου ποιότητος, καλῶς καλλιεργηθείσης. Ἀλλ’ ἡ Τριφυλία, ἡ Μεσσηνία, ἡ Ὀλυμπία, ἡ Πυλία, ἔνθα τὸ προϊὸν δὲν εἶναι τῆς αὐτῆς ποιότητος καὶ ἑπομένως δὲν ἀπολαμβάνει τῆς αὐτῆς τιμῆς, ἔχουσιν ἐκ τῆς φύσεως τὸ πλεονέκτημα τῆς μείζονος ἀποδόσεως κατὰ στρέμμα.