1905.07.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

τῆς 8 Ἰουλίου 1905.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας ἀναφοράς. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Χαλκίδος, συνελθόντος ἐν συλλαλητηρίῳ καὶ παρακαλοῦντος, ἵνα κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως προστατευθῇ καὶ ἡ οἰνοπαραγωγή. Ὅμοιον τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῶν περιχώρων Χαλκίδος. Ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μεγάλων Καλυβίων, παρακαλούντων νὰ χορηγηθῇ αὐτοῖς ἐπὶ 3 ἢ 4 μῆνας τροφὴ καὶ σπόρος σίτου κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς σπορᾶς, καὶ νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν, διότι τὰ κτήματά των κατεστράφησαν ἐκ τῆς χαλάζης. Τηλεγράφημα τῶν σταφιδοκτημόνων Ξυλοκάστρου κατὰ τῆς συμβάσεως περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος.

§2ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ αἴτησις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν οἱ κάτοικοι τῶν Μεγάλων Καλυβίων, εἶναι δικαιοτάτη, συνιστῶ δὲ θερμῶς ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ παρακαλῶ αὐτὴν νὰ λάβῃ τὴν δέουσαν πρόνοιαν. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ τῆς αἰτήσεως ταύτης ἤμην ἠναγκασμένος δι’ ὀλίγων λέξεων νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ εἰδήσεις, κύριοι Βουλευταί, τὰς ὁποίας λαμβάνομεν ἐκ Θεσσαλίας, εἶναι θλιβερώταται. Ἡ ἐσοδεία τοῦ σίτου εἶναι κατεστραμμένη τελείως ἐν τοῖς νομοῖς Τρικκάλων καὶ Καρδίτσης, οἱ δὲ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ διατελοῦσιν εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ δὲ ἡ Βουλὴ τὸ μέγεθος τῆς ἀπελπισίας τῶν γεωργῶν, ἀρκοῦμαι νὰ γνωρίσω αὐτῇ τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι, ἐνῷ ἡ ἀπόδοσις τῶν 6 κοιλῶν θεωρεῖται μετρία ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐφέτος δὲν ὑπερέβη αὕτη τὰ δύο κοιλά. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πλεῖστα διαμερίσματα, ἐν οἷς ἡ ἀπόδοσις ἦτο μηδέν, ἀπωλέσθη δὲ καὶ ὁ σπόρος, ὁ ῥιφθεὶς εἰς τὴν γῆν, τὸν ὁποῖον οἱ δυστυχεῖς γεωργοὶ ἐδανείσθησαν ἀντὶ βαρυτάτου τόκου. Εἶναι ἀδύνατον λοιπὸν νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Λυποῦμαι, διότι εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν ἐν ὥρᾳ οἰκονομικῆς τοῦ Κράτους δυσπραγίας νὰ ποιήσωμαι τὴν σύστασιν ταύτην. Ἀλλ’ ἀναγκάζομαι εἰς τοῦτο, διότι οἱ δυστυχεῖς γεωργοὶ εὑρίσκονται, ὡς προεῖπον, εἰς ἀπόγνωσιν. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐγγίζουσιν εἰς τὸ τέρμα αὐτῶν, νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλλῃ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον συμφώνως μὲ τὸν νόμον τοῦ 1903, ὥστε ἐκεῖ, ὅπου ἤθελε βεβαιωθῆ πράγματι ἡ καταστροφή, νὰ μὴ ζητηθῇ φόρος ἀροτριώντων κτηνῶν. Νομίζω ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη εἶναι δικαία, καὶ ὅτι ὀφείλει ἡ Πολιτεία νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, ἀφοῦ αὐτὴ κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι ὑπεύθυνος τῆς τοιαύτης καταστάσεως, οὐδὲν μέχρι σήμερον λαβοῦσα μέτρον πρὸς πρόληψιν τῶν πλημμυρῶν, τῶν συχνότατα ἐπαναλαμβανομένων.

§3Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Καὶ πρὸς ἐμέ, κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι Μεγάλων Καλυβίων ἔγραψαν, παρακαλοῦντες, ἵνα συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησις αὐτῶν. Ἡ αἴτησις αὕτη, κύριε Πρόεδρε, εἶναι δικαιοτάτη, διότι διὰ τῶν γενομένων πλημμυρῶν κατεστράφη ὁλόκληρος ἡ σιτοπαραγωγὴ Τρικκάλων καὶ Καρδίτσης, καὶ οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ εὑρίσκονται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε ἐπιβάλλεται ταχίστη ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ παραγγείλῃ εἰς τοὺς νομάρχας Τρικάλων καὶ Καρδίτσης, ἵνα ὑποβάλωσι τηλεγραφικὴν ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται σήμερον ἡ σιτοπαραγωγή, καὶ ἀφοῦ βεβαιωθῇ ἐπισήμως, ὅτι ὄντως ἡ καταστροφὴ ἐπῆλθε, νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, διότι δὲν ἐπιτρέπεται οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μείνῃ ἀπροστάτευτος τόσον μέγας γεωργικὸς πληθυσμός· τοσοῦτο δὲ μᾶλλον ἐπιβάλλεται ἡ ταχίστη ἐνέργεια, καθόσον μέχρι σήμερον εἶναι ἀποδεδειγμένον καὶ ἐκ τῶν ἀπολογισμῶν προκύπτει, ὅτι ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, τοῦ βεβαιουμένου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τρικκάλων καὶ ἐν γένει ἐν πάσαις ταῖς ἐπαρχίαις τῆς Θεσσαλίας, μόνον 3% καθυστεροῦνται, ὁ δὲ φόρος οὗτος ἀνέρχεται εἰς 950,000 δραχμὰς ἐτησίως. Λοιπὸν λαὸς τοσοῦτον συνεπὴς εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ἀπέναντι τοῦ Κράτους, ὅταν δύναται νὰ ᾖναι συνεπὴς, εἶναι ἄξιος προστασίας, ὅταν ὑφίσταται καταστροφάς. Οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς σπορᾶς ἐγένοντο τοσαῦται πλήμμυραι, ὥστε ἡ σπορὰ κατεστράφη, Εἶναι δὲ ἀποδεδειγμένον, ὅτι καὶ κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἀπαιτεῖται νὰ διευκολυνθῇ ἡ σπορὰ τῶν ὀψίμων καρπῶν, ἐπεκράτησε μεγάλη καὶ διαρκὴς ἀνομβρία, ἥτις κατέστρεψε καὶ τὴν σπορὰν ταύτην. Ἑπομένως ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ἅπασα ἡ σπορὰ κατεστράφη. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν τῶν κατοίκων Μεγάλων Καλυβίων, καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, ἀπαλλᾶσσον αὐτοὺς τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν.

§4Δ. ΜΠΟΥΣΔΡΑΣ. Εἶναι ἀληθές, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἕνεκα τῶν ἐπανειλημμένων συστάσεων πρὸς τὴν Κυβέρνησιν κατέστη ἀνιαρὸν τὸ ζήτημα τοῦτο· ἐν τούτοις δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σιωπήσῃ τις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ φόρος τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἀντικατέστησε τὴν δεκάτην, καὶ ἑπομένως εἶναι δίκαιον νὰ ὑπάγηται εἰς τοὺς κανόνας, εἰς οὓς ὑπήγετο τὸ σύστημα τῆς δεκάτης, καθ’ ὅ, ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχεν ἔσοδον, δὲν ἐπληρώνετο φόρος, καὶ τἀνάπαλιν. Ἡ κατὰ τὸν παρελθόντα χειμῶνα γενομένη πλήμμυρα εἶναι πασίγνωστος, ἀλλ’ ἐν τῷ νομῷ Καρδίτσης εἶναι ἐξαιρετική, διότι πεντάκις αἱ πεδιάδες τῆς Καρδίτσης κατεκλύσθησαν, καὶ δὴ εἰς τοιοῦτο σημεῖον, ὥστε ὁ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος τὴν 19 Φεβρουαρίου, μεταβαίνων διὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, παρεσύρθη ἀπὸ τὰ ῥεύματα, καὶ ὀλίγον ἔλειψε νὰ πνιγῇ, καὶ ἡ ἐκλογὴ δέ, ὡς γνωστόν, ἐματαιώθη, διότι οἱ δύο ποταμοί, ὁ Πάμισος καὶ ὁ Πηνειός, ἐκχειλίσαντες καὶ συνενωθέντες, ἀπετέλεσαν ὁλόκληρον πέλαγος. Ἐκτὸς δὲ τούτου, αἱ βροχαὶ, αἱ τελευταῖον ἐπελθοῦσαι, συνεπλήρωσαν τελείως τὴν καταστροφὴν, καὶ σήμερον δὲν ὑπάρχει τίποτε. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ πληροφορίας παρὰ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, καὶ ἀφοῦ βεβαιωθῇ περὶ τῆς καταστροφῆς, νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα, διότι δὲν πιστεύω νὰ φρονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι πρέπει νὰ δανείζωνται οἱ δυστυχεῖς γεωργοὶ μὲ ὑπερόγκους τόκους, διὰ νὰ πληρώνωσι τοὺς φόρους εἰς τὸ Δημόσιον.

§5Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε εἶχον κάμει παραστάσεις περὶ τῆς ἀθλίας καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρίσκεται ἡ συγκοινωνία ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ φωνή μου ὑπῆρξε φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ σήμερον δὲ φοβοῦμαι, ὅτι τὴν αὐτὴν τύχην θὰ λάβῃ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν εἰσακουσθῶ ἐγὼ ἐνταῦθα, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ τοὐλάχιστον ὑπ’ ὄψιν τὰς διαμαρτυρίας, αἵτινες ἐγένοντο ἀπ’ εὐθείας πρὸς αὐτὸν ὑπὸ τῶν συμπολιτῶν μου, οἵτινες δι’ ἐκτενοῦς ἀναφορᾶς, ὑποβληθείσης εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν διὰ τοῦ νομάρχου Λαρίσης, — ὅστις καὶ συνιστᾷ τὴν ἀναφορὰν ταύτην, — παριστῶσι τὴν ἀθλιότητα τῆς καταστάσεως τῆς ὁδοῦ Λαρίσης–Τσάγεζι, ἰδιαιτέρως δὲ τοῦ τμήματος τοῦ κειμένου ἐντὸς τῆς κοιλάδος τῶν Τεμπῶν. Τὸ τμῆμα τοῦτο κατεκλύσθη ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων, ἅτινα παρέσυρον οἱ χείμαρροι, καὶ κατέστη ἐντελῶς ἀδιάβατον. Δὲν πρόκειται περὶ κατασκευῆς νέου τμήματος τῆς ὁδοῦ, οὔτε περὶ μεγάλης δαπάνης· πρόκειται περὶ ἐπισκευῆς διὰ δαπάνης μικρᾶς, δύο ἕως τριῶν χιλιάδων δραχμῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τοὺς ἁρμοδίους, ἵνα ἐπιληφθῶσι τῆς ἐπισκευῆς, ὅπως ἀποκατασταθῇ ἡ συγκοινωνία μεταξὺ τῶν δήμων ἐκείνων. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην ἐπίσης ν’ ἀπευθύνω ἑτέραν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὰς 20 παρελθόντος μηνὸς Ἰουνίου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καθ’ ἃ μοὶ γράφουσιν ἐκ Λαρίσης, διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 5143 διαταγῆς του ἐνέκρινε τὴν σύστασιν καὶ ὀγδόου φαρμακείου ἐν Λαρίσῃ. Ἡ διαταγὴ αὕτη ἀντίκειται πρὸς τὸν νόμον. Κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1880 καὶ κατὰ τὸ Διάταγμα τῆς 5 Σεπτεμβρίου 1861, ἡ σύστασις 8 φαρμακείων ἐπιτρέπεται εἰς πόλεις ἀπὸ 24,000 μέχρις 27,000 ψυχῶν. Ἀλλὰ κατὰ τὴν τελευταίαν ἀπογραφὴν ἡ Λάρισα ἔχει κατοίκους 15,375· ἐὰν εἰς τοὺς κατοίκους ὑπολογίσωμεν καὶ τὰ χωρία τὰ ὀλιγώτερον τῆς ὥρας ἀπέχοντα, ὁ πληθυσμὸς ἀνέρχεται εἰς 16,173 κατοίκους. Συνεπῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἀκυρώσῃ τὴν σύστασιν καὶ ὀγδόου φαρμακείου ἐν τῇ πόλει τῆς Λαρίσης, διότι τοῦτο καὶ εἰς τὸν νόμον ἀντίκειται καὶ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων φαρμακοποιῶν παραβλάπτει.

§6Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ ἡ σύμβασις μετὰ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ν’ ἀναγραφῇ αὔριον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§8Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὔριον θὰ ἦναι τυπωμένη ἡ σύμβασις καὶ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν δ’ εὐαρεστηθῇ ἡ Βουλή, παρακαλῶ νὰ ὁρίσῃ τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς συμβάσεως τὴν αὔριον μετὰ μεσημβρίαν.

§9ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα, αὔριον.

§10ΕΤΕΡΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τυπωθῇ καὶ νὰ διανεμηθῇ ἡ σύμβασις, ἵνα τὴν μελετήσωμεν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ αὔριον τὴν πρωΐαν, θ’ ἀναγραφῇ δὲ πρώτη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον. (Ὅρα Παράρτημα, σελ. 283–295).

§12Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὴν Δευτέραν ν’ ἀναγραφῇ, κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἵνα λάβωμεν καιρὸν νὰ τὴν μελετήσωμεν.

§13ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· αὔριον, αὔριον.

§14ΕΤΕΡΟΙ. Τὴν Δευτέραν, κύριε Πρόεδρε, τὴν Δευτέραν (θόρυβος).

§15Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τῆς συμβάσεως ταύτης ἐξαρτᾶται καὶ ἡ τύχη τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, πρέπει δὲ ὅσον οἷόν τε τάχιον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῆς.

§16Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΙ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ. Τὴν Δευτέραν ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, ἵνα μελετηθῇ ἡ σύμβασις.

§17ΕΤΕΡΟΙ. Ὄχι, ὄχι· αὔριον, αὔριον (θόρυβος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέλος πάντων, Κύριοι, τί θέλετε; Ἡσυχάσατε, διὰ νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§19Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ συνεδριάσεις αἱ ὑπολειπόμεναι τῆς Συνόδου ταύτης μετροῦνται ἐπὶ τῶν δακτύλων, καὶ ἀναγκαίως πρέπει ν’ ἀσχοληθῶμεν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ φέρωμεν εἰς πέρας καὶ τὴν σύμβασιν καὶ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν, ὅπως μετὰ ταῦτα ψηφισθῇ καὶ ὁ Προϋπολογισμὸς, διότι ἄλλως ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ. Πρὸς τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, εἰ δυνατόν, ἂν οὐχὶ ἀπὸ τῆς αὔριον, τοὐλάχιστον ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας νὰ γίνωνται δύο τμήματα συνεδριάσεων, ἓν τὴν πρωΐαν ἀπὸ τὰς 8 ἢ 9 μέχρι τῆς 12, καὶ ἓν μετὰ μεσημβρίαν, κατὰ τὴν προσδιωρισμένην ὥραν.

§20ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα, ἀπὸ τῆς Δευτέρας.

§21Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς σήμερον καὶ τῆς αὔριον δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν τὰ πλεῖστα τῶν νομοσχεδίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, καὶ τότε τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς θὰ ἦναι εὐκολώτερον, διότι θὰ δύναται ν’ ἀφιερώσῃ τὸ μὲν πρωϊνὸν τμῆμα τῶν συνεδριάσεων εἰς τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως, τὸ δὲ μεταμεσημβρινὸν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν συναφῶν αὐτῷ νομοσχεδίων.

§22ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ μεσημβρίαν νὰ ὁρισθῇ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως, διότι τότε θὰ ἔχωμεν περισσότερον καιρόν.

§23Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀδιάφορον· περὶ τούτου ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή· ἀρκεῖ νὰ συμβαδίζῃ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ μετὰ τῶν συναφῶν νομοσχεδίων, διότι ὀλίγαι ἡμέραι ὑπολείπονται, ἵνα λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§24Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν Δευτέραν ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τῆς συμβάσεως.

§25Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως τὴν Δευτέραν, διὰ νὰ ἔχωμεν καιρὸν νὰ τὴν μελετήσωμεν.

§26Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅπως ὁρίσει ἡ Βουλή· διότι πρέπει νὰ ὑποβάλω καὶ τὰς δηλώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠξεύρω δὲ κατὰ πόσον θὰ δυνηθῶ νὰ τὰς ὑποβάλω αὔριον, διότι δυστυχῶς ἡ διὰ τὴν σύμβασιν ἐργασία μοῦ ἀπερρόφησε τὸν χρόνον, καὶ δὲν κατέστη δυνατὸν ν’ ἀσχοληθῶ, ἵνα ἦμαι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλω ταύτας αὔριον. Ἐὰν ἡ Βουλὴ συναινῇ νὰ συνέλθωμεν καὶ τὴν Κυριακὴν μετὰ μεσημβρίαν εἰς συνεδρίασιν, θὰ ἠδυνάμην τότε νὰ ὑποβάλω τὰς δηλώσεις.

§27ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συνεδριάσωμεν καὶ τὴν Κυριακήν.

§28Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἡ Βουλὴ εὑρίσκῃ τοῦτο ἐπαχθὲς, τότε ἀναγκαίως αἱ δηλώσεις θὰ ὑποβληθῶσι τὴν Δευτέραν. Ὑποβάλλω προσθήκην εἰς τὴν τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου, τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς βουλευτοῦ κ. Στελλάκη, περὶ τελῶν χαρτοσήμου. Ἀφορᾷ τὸ χαρτόσημον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τίθηται ἐπὶ τῶν ἐπιταγῶν τῶν πληρωτέων ἐπὶ τῇ ἐμφανίσει ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 335).

§30Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι νέα τροπολογία αὕτη;

§31Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα. Ἡ πρότασις νόμου εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἑπομένως δύναται ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτῆς κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅπως ἔχῃ ἡ Βουλὴ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§32ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά· θ’ ἀναβληθῇ δι’ αὔριον.

§34Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποβάλλω ἐπίσης νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου».

§35ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀκόμη!

§36Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν τύχην, τὴν ὁποίαν ἔχουσι πάντα τὰ δημόσια ἡμῶν ἔργα, ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε δραχ. 255,000.

§37Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδαπανήθη ἤδη τὸ ποσὸν τοῦτο;

§38Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδαπανήθη· καὶ ἀφοῦ ἐδαπανήσαμεν τόσον χρῆμα, ἐθεώρησα ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ δαπανήσωμεν καὶ τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητούμενον ποσὸν δραχ. 49,809.67 πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ἵνα δυνηθῶμεν ἐπὶ τέλους νὰ χρησιμοποιήσωμεν αὐτὸ δι’ ὃν προώρισται σκοπὸν, καὶ νὰ μὴ περιοριζώμεθα εἰς διορισμοὺς μόνον φυλάκων, ὅπως φυλάττωσι τὸ κατάστημα τοῦτο.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 336).

§40Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπίσης ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ἐγκρίσεως εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης δραχ. 31,776 πρὸς ἐκτέλεσιν ἔργων ἐν τοῖς ἰαματικοῖς λουτροῖς Ὑπάτης, προβλεπομένων ὑπὸ τοῦ νόμου ΒΣΛΗʹ τοῦ 1904, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπόχρεον τὸ Δημόσιον.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 337).

§42Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὡσαύτως ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ κατὰ στρέμμα δημοτικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων διὰ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ παραγομένου ἢ ἐξαγομένου γλεύκους ἢ οἴνου». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο περιλαμβάνει ἓν καὶ μόνον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἀπέσπασα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως οἴνου», τοῦ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 19 Ἰανουαρίου 1904 ὑποβληθέντος ὑπὸ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Παρνασσίδος. Ἐπειδὴ διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΩΟϚʹ τοῦ 1903 ἐμειώθη ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων κατὰ τὸ ἥμισυ, ἀναγκαίως κατὰ τοσοῦτον ἐμειώθη καὶ ὁ δημοτικὸς φόρος· ἐντεῦθεν ἡ ἀνεπάρκεια πλείστων δήμων εἰς τὰς ἀνάγκας αὑτῶν, δι’ ἣν θεωρῶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ ἀντικατάστασις τοῦ δημοτικοῦ κατὰ στρέμμα φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων διὰ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ παραγομένου ἢ ἐξαγομένου γλεύκους ἢ οἴνου.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 338).

§44Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον «περὶ ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν διοριζομένων δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων». Ὑπὸ τοὺς ἐν αὐτῷ ὅρους νομίζω ὅτι τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον θὰ ἦναι ἀνακουφιστικὸν διὰ τοὺς ὑπαλλήλους· ἐφ’ ὅσον δ’ ἐπιτρέψῃ ὁ καιρός, ἡ Βουλὴ θέλει συζητήσει καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 339).

§46ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὑπάρχει ἐπίσημος πληροφορία περὶ ἐνσκήψεως τῆς νόσου φυλλοξήρας εἰς τὰς ἀμπέλους τῆς Γαλλίας.

§47Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐδεμία ἐπίσημος πληροφορία μέχρι τοῦδε ὑπάρχει.

§48ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ζητήσητε πληροφορίας παρὰ τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας καὶ ν’ ἀνακοινώσητε αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ τῆς προσεχοῦς Δευτέρας θὰ συνεδριάζωμεν δὶς τῆς ἡμέρας, τὴν πρωΐαν ἀπὸ τῆς ἐνάτης ὥρας μέχρι τῆς μεσημβρίας, καὶ μετὰ μεσημβρίαν ἀπὸ τῆς 5 καὶ 30′. Ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης συμβάσεως «περὶ συστάσεως Προνομιούχου Ἑταιρείας πρὸς προστασίαν τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς σταφίδος καὶ παραχωρήσεως αὐτῇ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος συστάσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως Γενικῶν Ἀποθηκῶν, καὶ περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης νόμων» θ’ ἀρχίσῃ τὴν Δευτέραν.

§50Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Φρονῶ ὅτι, ἐὰν ἀρχίζωμεν ἀπὸ τῆς 8½ π. μ. τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου καὶ τὴν 9 τὰς ἐργασίας μας καὶ ἐργαζώμεθα μέχρι τῆς 12, ἐπὶ τρεῖς ὥρας, καὶ ἄλλας τέσσαρας μετὰ μεσημβρίαν, θέλομεν δυνηθῆ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν νὰ περατώσωμεν τὰς ἐργασίας μας. Μέχρι τοῦδε, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ἡ Βουλὴ μᾶς συνέτρεξε κατὰ τὸ ἐφικτόν, δὲν ἔχω δὲ ἀμφιβολίαν, ὅτι τοῦτο θέλει ἐξακολουθήσει μέχρι τέλους, διότι πάντες ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς δυσχερείας, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου θὰ ἄρχηται τὴν 8½ π. μ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ προσέρχωνται ἀκριβῶς κατὰ τὰς ὁρισθείσας ὥρας.

§52Β. ΖΗΣΙΑΔΗΣ. Θερμοτάτην παράκλησιν θέλω ὑποβάλει πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὑπῆρχεν ἐπιβεβλημένος φόρος 30 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, νομίζω, ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ οἴνων, ἡ ἐπιβολὴ δὲ τοῦ φόρου ἐκείνου εἶχεν ἐνισχύσει μεγάλως τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Δυστυχῶς ὁ φόρος ἐκεῖνος κατηργήθη, ἡ δὲ κατάργησις ἔσχε τὸ ἀποτέλεσμα νὰ φέρῃ τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν τοῦ ἐγχωρίου οἴνου, αἱ τιμαὶ τοῦ ὁποίου τοσοῦτον ἐξηυτελίσθησαν, ὥστε δὲν ἀνταποκρίνονται οὔτε εἰς τὴν ἀξίαν τῶν σταφυλῶν. Εἰσάγονται κατὰ χιλιάδας ὀκάδας οἶνοι ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἕνεκα δὲ τούτου οἱ παρ’ ἡμῖν παραγόμενοι οἶνοι τοῦ παρελθόντος ἔτους ἔμειναν ἀπώλητοι· ἐντεῦθεν ἐδημιουργήθη κατάστασις προαγγέλλουσα κρίσιν σοβαρωτέραν καὶ δεινοτέραν ἐκείνης, ἥτις ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐπίεζε καὶ πιέζει τὴν Πελοπόννησον. Πρὸς ἀποτροπὴν τῆς καταστάσεως ταύτης εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῶσι μέτρα ἀποτελεσματικά. Ἔχω καθῆκον νὰ κρούσω τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου, ὅστις ἀπειλεῖ τὰς οἰνοφόρους ἐπαρχίας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν διάταξιν, δι’ ἧς ἐπεβάλλετο φόρος ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων οἴνων, ἂν δὲ ἐκ συμβάσεώς τινος πρὸς ἕτερον Κράτος ὑπάρχῃ δυσκολία τις, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ, ὅπως ἀρθῇ ἡ δυσκολία αὕτη.

§53ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σύρου βουλευτοῦ κ. Δ. Βοκοτοπούλου καταθέτω πίνακα ἀφορῶντα εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν Προέδρων καὶ τῶν δικαστῶν ἐν τοῖς Πρωτοδικείοις τοῦ Κράτους.

§54Α. ΜΑΤΣΑΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅπως ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἓν μέγα ἄτοπον, ὀφειλόμενον εἰς ἀσύγγνωστον ἀμέλειαν δημοσίων τινῶν λειτουργῶν. Πρόκειται περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ͵ΒΩΜΑʹ, τοῦ ἀφορῶντος τὴν περίθαλψιν τῶν ἐν τοῖς μεταλλείοις καὶ μεταλλουργείοις παθόντων. Ἡ εὐεργετικότης τοῦ νόμου τούτου οὐδένα διαφεύγει, διότι ὁ νόμος οὗτος προνοεῖ περὶ τῶν δυστυχῶν ἐκείνων ἐργατῶν, οἵτινες ἔπαθον ἐκ βιαίου δυστυχήματος, οὐχὶ δυστυχῶς ἀσυνήθους εἰς τὰς μεταλλευτικὰς ἐργασίας. Ὁ νόμος εἶναι ἄριστος, διότι καὶ οἱ πόροι τοῦ ταμείου τῶν μεταλλευτῶν, τοῦ συσταθέντος διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀπεδείχθησαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἐπαρκεῖς, καὶ ἡ λειτουργία αὐτοῦ δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐξησφαλισμένη. Πράγματι τὸ ταμεῖον τοῦτο διοικεῖται ὑπὸ ἑπταμελοῦς Συμβουλίου, προεδρευομένου ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἡ δὲ πρόνοια τοῦ νόμου, διήκουσα περαιτέρω, ὁρίζει ὅτι τὸ ἑπταμελὲς τοῦτο Συμβούλιον εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ καὶ ὅταν καὶ τρία μόνον ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ ἦναι παρόντα, καὶ συνεπῶς αἱ ἀποφάσεις αἱ λαμβανόμεναι ὑπὸ τῶν μελῶν εἶναι ἔγκυροι. Ἐπὶ πλέον ὁ νόμος, ἕνεκα τοῦ ἐπείγοντος τῶν αἰτήσεων, ὁρίζει, ὅτι τὸ Συμβούλιον ὀφείλει ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς νὰ ἀποφαίνηται ἐπ’ αὐτῶν· καὶ τὸ κανονιστικὸν ἄλλως τε Διάταγμα, προφανῶς ἕνεκα τοῦ ἐπείγοντος τῶν αἰτήσεων, προβλέπει ὅτι καὶ ἄνευ προσκλήσεως ὑπὸ τοῦ Προεδρείου ὀφείλει τὸ Συμβούλιον νὰ συνέρχηται ἑκάστην πρώτην τοῦ μηνός. Ἐν τούτοις τὸ Συμβούλιον, καίτοι ὑπάρχουσι πολλαὶ αἰτήσεις ἐκκρεμεῖς ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου καὶ Φεβρουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους, δὲν συνῆλθεν εἰς συνεδρίασιν. Ἐνδιαφερόμενος διὰ δύο αἰτήσεις συμπολιτῶν μου, ἐζήτησα κατ’ ἐπανάληψιν, ὅπου δεῖ, τὴν συγκρότησιν συνεδρίας τοῦ Συμβουλίου, ὁ δὲ Πρόεδρος μοὶ παρέστησεν ὡς ἀφορμὴν τῆς ἐπὶ τόσον χρόνον ἀργίας τοῦ Συμβουλίου τὸν θάνατον τοῦ μακαρίτου Ρελίου, Διευθυντοῦ τῆς Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας τῶν Μεταλλουργείων Λαυρίου, ὅστις ἀπετέλει μέλος τοῦ Συμβουλίου τούτου· ἔμαθον δὲ καὶ τὸ ἑξῆς περίεργον, ἀλλὰ καὶ λυπηρὸν, ὅτι, ἐνῷ εἶναι ἑπτὰ μέλη, ἐπειδὴ ἀπεβίωσεν ἓν μέλος, δὲν δύναται πλέον νὰ συνεδριάσῃ τὸ Συμβούλιον! Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἐκ τῶν ἑπτὰ μελῶν τὰ πέντε μονίμως διαμένουσιν ἐν Ἀθήναις καὶ τὰ δύο ἐν Λαυρίῳ, καὶ τὸ περιεργότερον εἶναι, ὅτι μόνον τὰ ἐν Λαυρίῳ διαμένοντα προσέρχονται καὶ σχηματίζουσι τὴν ἀπαρτίαν μετὰ τοῦ Προέδρου, οὐδέποτε δὲ τὰ ἐν Ἀθήναις. Μοὶ προσέθηκε δὲ ὁ Πρόεδρος, ὅτι, ἐνόσῳ ἡ Ἑταιρεία τῶν Μεταλλουργείων Λαυρίου δὲν διορίζει Διευθυντὴν αὐτῆς εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀποθανόντος, ἢ ἐνόσῳ ἡ Κυβέρνησις δὲν ὁρίζει ἕτερον πρόσωπον ὡς μέλος τοῦ Συμβουλίου τούτου, δὲν δύναται ν’ ἀποτελεσθῇ ἀπαρτία. Βεβαίως οἱ παθόντες, ἐπὶ τῶν αἰτήσεων τῶν ὁποίων δὲν ἐξεδόθη ἀπόφασις ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς, δικαιοῦνται κατὰ τὸν νόμον νὰ προστρέξωσιν εἰς τὰ κοινὰ Δικαστήρια, ἀλλὰ τοῦτο ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς πτωχοὺς ἐργάτας, τοὺς ἀκρωτηριασθέντας συνεπεία ἀτυχημάτων ἐν τοῖς μεταλλείοις, οἵτινες, ἐπὶ πέντε ἢ ἓξ μῆνας ἐν τοῖς νοσοκομείοις παραμείναντες, ἐξῆλθον ἐκεῖθεν ἢ ἄνευ πόρου ζωῆς καὶ ἀνίκανοι πρὸς ἐργασίαν, ἢ νεκροί, καταλιπόντες διὰ τοῦ θανάτου αὐτῶν ἐν πενίᾳ τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά των. Πῶς λοιπὸν θέλετε, οἱ δυστυχεῖς οὗτοι ἐργάται ἢ αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν νὰ ἐξεύρωσι τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, ἵνα ἐγείρωσιν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ «Ταμείου τῶν μεταλλευτῶν»; Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μεριμνήσῃ ἐκ στοιχειώδους φιλανθρωπίας καὶ προσκαλέσῃ τοὺς τέσσαρας ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου, τοὺς διαμένοντας ἐν Ἀθήναις, νὰ προσέλθωσι καὶ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀπαρτίαν, καὶ οὕτω δοθῇ ἓν πέρας εἰς τὴν ἐκκρεμότητα τῶν αἰτήσεων τῶν δυστυχῶν ἐργατῶν καὶ τῶν οἰκογενειῶν αὐτῶν.

§55Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μήλου συνάδελφος, διότι τῇ ἀληθείᾳ εἶναι πολὺ λυπηρὸν νὰ βλέπῃ τις ἀνωτέρους λειτουργοὺς τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας νὰ μὴ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των. Ὁμολογῶ ὅτι, ὅτε εἶχον ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ ταμείου μεταλλευτῶν, ἐνόμισα ὅτι δὲν μοὶ ἐπετρέπετο νὰ ζητήσω τὴν διὰ ποινῆς κύρωσιν τῆς διατάξεως, ἥτις ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν μεταλλείων ἢ τὸν ἀντιπρόσωπον αὐτοῦ, εἰς τὸν νομικὸν σύμβουλον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ εἰς τὸν τμηματάρχην τῶν μεταλλείων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, οἵτινες πάντες γνωρίζουσι τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς ἔχουσι πρὸς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς μεταλλείοις, δὲν ἐνόμισα, λέγω, ὅτι ὤφειλον νὰ ζητήσω καὶ τὴν κύρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὑτῶν διὰ ποινῆς. Ἀπέναντι ὅμως τῆς σημερινῆς καταστάσεως, ἀπέναντι τῆς ἀρνήσεως τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου νὰ προσέρχωνται εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτοῦ, νομίζω ὅτι ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ διὰ νόμου τὴν ἐπιβολὴν εἰς αὐτὰ ποινῆς αὐστηροτάτης, διότι ἀμελοῦσι τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἵτινες ἐγένοντο θύματα τῆς ἐπιπόνου αὐτῶν ἐργασίας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ, εἰ δυνατόν, τάχιστα νομοσχέδιον, — τὸ ὁποῖον βεβαίως οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ εὕρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, — διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιβάλληται ποινὴ αὐστηρὰ εἰς τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου τὰ μὴ προσερχόμενα εἰς τὰς συνεδριάσεις αὐτοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ φροντίσῃ τὸ ταχύτερον, ἵνα διορισθῇ καὶ τὸ ἐλλεῖπον μέλος τοῦ Συμβουλίου εἰς ἀναπλήρωσιν τοῦ ἀποθανόντος διαχειριστοῦ τῆς Ἑταιρείας τῶν Μεταλλουργείων. Περὶ τούτου δὲ δέον νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι μέλος ὁ Διευθυντὴς τῆς Ἑταιρείας τῶν Μεταλλουργείων Λαυρίου, δύναται νὰ ἦναι καὶ ἐξ ἄλλης Μεταλλευτικῆς Ἑταιρείας, ἐκ τῆς Ἑταιρείας λ. χ. τοῦ Γραμματικοῦ ἢ καὶ ἄλλης. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ θυμάτων τῆς ἐκμεταλλεύσεως τῆς ἐργασίας, περὶ τῶν ὁποίων ὀφείλομεν νὰ μεριμνήσωμεν ὅλως ἰδιαιτέρως καὶ νὰ πράξωμεν πᾶν τὸ ἐφ’ ἡμῖν, ὅπως μὴ προσκόπτῃ ἡ λειτουργία τοῦ ὑπὲρ αὐτῶν φιλανθρωπικωτάτου εἰδικοῦ νόμου.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καβαλλιερᾶτος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§57ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ὁ προκάτοχος τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ διαταγῆς του πρὸς τὸν ταμίαν Κεφαλληνίας ἀπηγόρευσε τὴν χορηγίαν οἱουδήποτε χρηματικοῦ ποσοῦ εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους τοῦ νομοῦ διὰ τὰ ἔξοδα αὐτῶν, πράγματι δὲ οἱ δῆμοι οὗτοι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου μέχρι σήμερον δὲν ἔλαβον οὔτε λεπτὸν καὶ δὲν ἔχουσιν οὔτε τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα ἔξοδα διὰ τὴν διοίκησιν καὶ τὴν συντήρησιν αὐτῶν. Διατρέχομεν ἤδη τὸν ἕβδομον μῆνα, καὶ χαλαροῦται ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἐπὶ τοσοῦτον ἡ δημοτικὴ διοίκησις, ὥστε προβληματικὴ καθίσταται ἡ ὕπαρξις τῶν δήμων. Οὔτε οἱ δήμαρχοι πληρώνονται, οὔτε οἱ εἰσπράκτορες λαμβάνουσι ποσοστὰ, οὔτε ἄλλη τις ὑπηρεσία τῶν δήμων ἐκτελεῖται. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀνάκλησιν τῆς πρὸς τὸν ταμίαν Κεφαλληνίας διαταγῆς τοῦ προκατόχου του.

§58Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑποβεβλημένου νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως θέλει ἐπέλθει ἡ δέουσα θεραπεία. Καὶ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως ὅμως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν δύναται νὰ ληφθῇ ἐπιεικές τι μέτρον ὑπὲρ τῶν ἀπόρων δήμων, δὲν θὰ παραλείψω νὰ λάβω τοῦτο.

§59ΜΙΛΤ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Ἑτέραν σύστασιν ἔχω νὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν. Ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Φεβρουαρίου κατόπιν σφοδρᾶς καταιγίδος κατέπεσεν ὁ φανὸς τοῦ λιμένος Σάμης, ἔκτοτε δὲ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ παρεκάλεσε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ ἵνα τοποθετηθῇ ἕτερος φανὸς, ἀλλ’ οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐγένετο. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν εὑρισκόμεθα εἰς τὸ θέρος, δὲν ὑπάρχει μεγάλη ἀνάγκη, ἀλλὰ προτοῦ ἐπέλθῃ ὁ χειμὼν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ τοποθετηθῇ νέος φανὸς, διότι ἄλλως θὰ ἔχωμεν δυστυχήματα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Εὐρυτανίας κ. Καφαντάρης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως τοῦ εἰς τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Ἀγραίων ὀφειλομένου ποσοῦ διὰ τὴν διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς τὸ χωρίον Μεγάλη Φραγκίστα τοῦ δήμου τούτου.» Ἡ πρότασις νόμου αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 340).

§61Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Συνεπείᾳ τηλεγραφημάτων ὑποβάλλω βραχυτάτην παράκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν. Ἡ Ἑταιρεία τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων, ἐπιχειρήσασα διάφορα ἔργα ἐν Ἀγριᾷ, ἀνώρυξε χάνδακας καὶ λάκκους, οἵτινες μετεβλήθησαν εἰς ἕλη καὶ κατέστησαν ἑστία ἑλωδῶν πυρετῶν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν Ἑταιρείαν, ἵνα ἐπιχώσῃ τοὺς λάκκους τούτους. Ὡσαύτως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὅπως ἡ διασταύρωσις τῶν γραμμῶν τοῦ σιδηροδρόμου ἐντὸς τῆς πόλεως Βόλου γείνῃ εἰς μέρος μὴ παραβλάπτον τὴν λοιπὴν συγκοινωνίαν τῆς πόλεως.

§62Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἐβεβαίωσαν, ὅτι ἐπεδόθησαν μηνύσεις κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Καλαμπάκας καὶ κατὰ τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰρηνοδικείου τούτου ἐπὶ ἐκβιάσει καὶ παραβάσει καθήκοντος. Δὲν γνωρίζω, ἂν αἱ μηνύσεις αὗται εἶναι βάσιμοι ἢ ὄχι, ἢ ἂν ἐνέχονται ἢ δὲν ἐνέχονται οἱ εἰρημένοι δικαστικοὶ ὑπάλληλοι. Πληροφοροῦμαι ὅμως, ὅτι ὑπό τε τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν Τρικκάλων ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀπομάκρυνσις τῶν καθ’ ὧν ἡ μήνυσις ὑπαλλήλων ἀπὸ τῆς ἕδρας, ὅπου διαμένουσι, λόγῳ ὅτι ἡ παρουσία αὐτῶν ἐπηρεάζει τοὺς μάρτυρας καὶ ἑπομένως παρεμβάλλει πρόσκομμα εἰς τὸ ἔργον τῆς Δικαιοσύνης. Ἐὰν πράγματι τοιαύτη πρότασις τοῦ Προέδρου καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως ἀπεστάλη πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν καὶ διατάξῃ τὴν ἐκ Καλαμπάκας ἀπομάκρυνσιν τοῦ τε εἰρηνοδίκου καὶ τοῦ γραμματέως. Καὶ ἂν μὲν ἦναι ἔνοχοι, θὰ δώσωσι λόγον ἐνώπιον τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν δὲ δὲν ἦναι ἔνοχοι, θὰ μείνωσιν εἰς τὰς θέσεις των.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Ψαρῶν κ. Βρατσάνου, ἀπέστειλεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὰς ἐκθέσεις ἐπιθεωρήσεως τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τὰ λοιπὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§64Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Πυλίας κ. Σάκκη, ἂν ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρότασις περὶ καταργήσεως τοῦ σχολείου τῶν θηλέων τοῦ χωρίου Ὀσμάναγα τοῦ δήμου Πυλίων, πληροφορῶ αὐτόν, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη πρότασις ἐλήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§65Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἤθελον ἀπασχολήσει οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον τὴν Βουλήν, ἀναγνωρίζων τὸ πολύτιμον τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ζητήματος λίαν ἐπείγοντος καὶ δεομένου τῆς νομοθετικῆς ἐνεργείας τῆς Βουλῆς, ἀναγκάζομαι νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς σύστασιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Πρὸ πενταετίας, κύριε Πρόεδρε, εἶχε συναφθῆ δάνειον μεταξὺ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Καλαμῶν καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς ἀνέγερσιν τελωνειακοῦ καταστήματος, ἀλλὰ καίτοι ἔκτοτε παρῆλθε τόσος χρόνος, οὐδὲν ἐγένετο διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ τελωνειακοῦ καταστήματος, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀρνεῖται νὰ χορηγήσῃ τὸ δάνειον, ἢ καὶ μέρος αὐτοῦ, ἄνευ ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν καταβολὴν τοῦ ἐτησίου τοκοχρεωλυσίου, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 13,000. Δυστυχῶς οὐδεμία μέριμνα ἐλήφθη ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὑποβληθῇ νομοσχέδιον περὶ ἐγγυήσεως τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ τοκοχρεωλυσίου. Εἶναι δὲ ἄδικον, κύριε Πρόεδρε, ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ταύτης νὰ μὴ καταβάλλητε τὸ δάνειον τῶν 200,000 δραχμῶν πρὸς ἀνέγερσιν τοῦ τελωνειακοῦ καταστήματος, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον καὶ ἡ λιμενικὴ ἐπιτροπὴ ἀναγκάζεται νὰ πληρώνῃ τόκον πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν χωρὶς νὰ λάβῃ τὸ ποσόν, καὶ τὸ Δημόσιον ζημιοῦται, ἀναγκαζόμενον νὰ πληρώνῃ 150 δραχμὰς τὸν μῆνα εἰς μισθὸν φύλακος τῶν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσι συσσωρευθῆ ἐκεῖ διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ τελωνειακοῦ καταστήματος, ἥτις ἤρξατο, ἀλλὰ διεκόπη ἕνεκα ἐλλείψεως χρημάτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ ἐγκρίνηται ἡ ζητουμένη ὑπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐγγύησις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Παπαποστόλου κατέθηκε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων τοῦ νομοῦ Καρδίτσης, ἵνα εἰσηγήσηται εἰς πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τοῦ αὐτοῦ νομοῦ τὴν παῦσιν τῆς δημοδιδασκαλίσσης Μεσενικόλα τοῦ δήμου Νεβρουπόλεως, ὡς ἐπιδειξαμένης ἀποδεδειγμένως ἀσυμβίβαστον διαγωγὴν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ καθήκοντα αὐτῆς, ὅπερ ἠνάγκασε τοὺς κατοίκους νὰ διαμαρτυρηθῶσι πρὸς τὸν ἐκεῖ εἰρηνοδίκην καὶ τὸν ἀστυνόμον.»

§67ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ εἰρηνοδίκου τοῦ δήμου Εὔας, διαψεύδοντος τὸ κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἀνακοινωθὲν τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Εὔας, δι’ οὗ κατηγγέλλετο ὁ εἰρηνοδίκης μετ’ ἄλλων τινῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας ἐπὶ ἀνηθίκῳ ἐπιθέσει κατὰ τῆς διδασκαλίσσης τῆς κωμοπόλεως Ἀνδρούσης. Ἐὰν πράγματι ὁ εἰρηνοδίκης καὶ οἱ λοιποὶ, περὶ ὧν ὁ λόγος, ὑπάλληλοι ὑπέπεσαν εἰς τὴν παρεκτροπὴν, τὴν ὁποίαν ἐνόμισε καλὸν ὁ δήμαρχος νὰ καταγγείλῃ εἰς τὴν Βουλὴν, βεβαίως θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὸν ἁρμόδιον Εἰσαγγελέα. Ἔχω ὅμως καθῆκον νὰ καταστήσω γνωστὸν, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος εἰρηνοδίκης εἶναι εἷς τῶν ἀρίστων δικαστικῶν λειτουργῶν καὶ πρόσωπον ἀνίκανον νὰ διαπράξῃ τοιαύτας πράξεις.

§68Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ χθὲς ἔλαβον τηλεγράφημα συμπολιτῶν μου, ἀπευθυνόμενον καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους συναδέλφους μου, δι’ οὗ μοὶ καταγγέλλουσι τὴν καὶ ὑπὸ τοῦ κ. δημάρχου Εὔας καταγγελθεῖσαν πρᾶξιν.

§69ΠΟΛΛΟΙ. Τὰ ἠξεύρομεν. Περιττὰ πλέον. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§71Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καιρὸς, νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπομνήσῃ καὶ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς αὕτη ἔχει ἀναλάβει διὰ συμβάσεως μετὰ τοῦ Δημοσίου. Φαίνεται ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων ἐπελάθετο ἐπὶ τοσοῦτον τῶν καθηκόντων αὑτῆς καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ συμβάσει, ὥστε τὸν σιδηρόδρομον, τοῦ ὁποίου τὴν ἐκμετάλλευσιν ἔχει, ὑπέλαβεν ὡς ἴδιον αὑτῆς κτῆμα, ὡς κτῆμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μεταχειρίζηται καθ’ ὃν τρόπον ἡμεῖς οἱ ἰδιῶται τὴν περιουσίαν ἡμῶν δυνάμεθα νὰ μεταχειριζώμεθα. Διότι ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἐνεργεῖ αὐτοβούλως, ἀποβλέπουσα μόνον εἰς τὸ ἴδιον αὑτῆς συμφέρον, ὀλιγωροῦσα δὲ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῶν διαφόρων συμφερόντων τῶν πολιτῶν. Ἡ Ἑταιρεία ἔχει ὑποχρέωσιν ῥητὴν, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 20 τῆς συμβάσεως, ἵνα ἐπὶ τῆς γραμμῆς Καλαμῶν– Ἀθηνῶν διατηρῇ ἐν κινήσει δύο ἁμαξοστοιχίας ἑκατέρωθεν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν. Ἐν τούτοις ἡ Ἑταιρεία, παρὰ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῆς ταύτην, ἀπὸ πολλοῦ καιροῦ δὲν ἔχει ἢ μίαν μόνον ἁμαξοστοιχίαν μεταξὺ Καλαμῶν καὶ Ἀθηνῶν, καὶ τἀνάπαλιν, καὶ δύο ἢ τρεῖς τοπικὰς ἁμαξοστοιχίας μεταξὺ τῶν διαφόρων σημείων ἀπὸ Διαβολιτσίου μέχρι Καλαμῶν, ἀλλ’ ἐπ’ ἐσχάτων κατήργησε καὶ τὸ μέτρον τοῦτο τῶν τοπικῶν ἁμαξοστοιχιῶν. Εἶναι περιττὸν νὰ παραστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πόσον ἡ παράλειψις αὕτη τῆς Ἑταιρείας ζημιοῖ τὰ συμφέροντα οὐ μόνον τῶν καθ’ ἑκάστην ταξειδευόντων, ἀλλὰ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐμπορίου· εἶναι δὲ ἀκατανόητον, πῶς ὑπηρεσία, ἥτις δὲν εἶναι ἰδιωτικὴ, ἀλλ’ εἶναι ὑπηρεσία αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου, ἐνεργεῖται καθ’ ὃν τρόπον εἶπον...

§72Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπηρώτησε προχθὲς διὰ τὸ αὐτὸ καὶ ὁ συνάδελφος κ. Πολύβιος Χριστόπουλος.

§73Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Χριστόπουλος δὲν ἐπηρώτησε διὰ τοῦτο, ἐπηρώτησε διὰ τὴν γραμμὴν μεταξὺ Τριπόλεως καὶ Ἀθηνῶν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἡ σύμβασις ὑποχρεοῖ τὴν Ἑταιρείαν νὰ διατηρῇ δύο ἁμαξοστοιχίας μεταξὺ Καλαμῶν καὶ Ἀθηνῶν...

§74ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δύο ἁμαξοστοιχίας ἐξ ἑκάστου μέρους;

§75Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Τοῦτο ῥητῶς λέγει ἡ σύμβασις· ἐν ἄρθρῳ 20· νὰ ἔχῃ δύο ἁμαξοστοιχίας ἐξ Ἀθηνῶν καὶ δύο ἐκ Καλαμῶν... Ἐγὼ δὲ ἔχω διάφορον συμφέρον ἢ ὁ κύριος Χριστόπουλος νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἔχω καὶ τὸ ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων συμπολιτῶν μου. Ἐκ τῆς συμβάσεως δ’ εἶναι ὑπόχρεος ἡ Ἑταιρεία νὰ διατηρῇ καὶ δύο τοπικὰς ἁμαξοστοιχίας μέχρι Διαβολιτσίου, ἀλλὰ καὶ ταύτας κατήργησεν. Ἐννοεῖτε δέ, κύριε Πρόεδρε, ὁποία καὶ ὁπόση ἐκ τούτου ζημία καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τοὺς ἐπιβάτας ἐπιγίγνεται. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα ἐπιλαμβανόμενος τοῦ ζητήματος τούτου οὐ μόνον ὑποδείξῃ, ἀλλὰ καὶ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν ἀκεραίαν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτῆς.

§76ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὑποχρέωσις τῆς Ἑταιρείας εἶναι ῥητὴ καὶ κατηγορηματική. Διὰ τῆς συμβάσεως ὑποχρεοῦται νὰ ἔχῃ εἰς ἐνέργειαν δύο καθ’ ἑκάστην ἁμαξοστοιχίας μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Τριπόλεως καὶ τ’ ἀνάπαλιν, ἀναχωρούσας τὴν ἕκτην πρωϊνὴν ὥραν καὶ τὴν μεσημβρίαν. Ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐτήρησε ποσῶς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς μέχρι σήμερον. Ὅτε ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν ἡ γραμμὴ Μύλων–Καλαμῶν, ἡ Ἑταιρεία ἐξετέλεσε τὴν ὑποχρέωσίν της ταύτην, ἀλλ’ ἐπ’ ὀλίγας μόνον ἡμέρας...

§77ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πῶς δὲν διεμαρτυρεῖσθε ἔκτοτε;

§78ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διεμαρτυρήθημεν, κύριε Ὑπουργέ. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἠμπορεῖ καὶ νὰ μὴ ἐγένετο διαμαρτυρία, διότι ἡ Ἑταιρεία ὑπέσχετο ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέρας νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Ἀλλ’ ἀφοῦ, παρὰ τὰ ὑπεσχημένα, ἡ Ἑταιρεία δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις της, πρὸς μεγίστην βλάβην τῶν συμφερόντων τῶν ἐπιβατῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξασκήσῃ τὴν ἐκ τῆς συμβάσεως ἐξουσίαν του, καὶ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχει. Παρέλειψα νὰ εἴπω, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐχορηγήθη τὸ δάνειον τῶν 3,000,000 εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὑπάρχει διάταξις, ὑποχρεοῦσα αὐτὴν νὰ δαπανήσῃ ποσὸν 100,000 δραχμῶν διὰ τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐν Τριπόλει· ἀλλὰ καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην δὲν ἐξετέλεσε, καίτοι ἔλαβε τὸ δάνειον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ ἐκπληρώσῃ πάσας ταύτας τὰς ὑποχρεώσεις της.

§79ΤΑΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ἂν καὶ κατὰ πόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔκαμον οἱ κύριοι συνάδελφοι. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἀπὸ μακροῦ χρόνου ἡ Ἑταιρεία διέκοψε πᾶσαν συγκοινωνίαν μεταξὺ Ἄργους καὶ Μύλων. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἀπετάθησαν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἰσηκούσθησαν, ἀπετάθησαν πρὸς τὸ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τμῆμα τῶν σιδηροδρόμων καὶ πρὸς αὐτὸν τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος κατόπιν τούτου δύο ἔγγραφα ἀπέστειλε πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων, ἀλλ’ ἄνευ ἀποτελέσματος, καὶ ἑπομένως ἡ συγκοινωνία εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, παρὰ τὰς ἐκ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεις τῆς Ἑταιρείας.

§80ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὰ ἔγγραφα ἐστάλησαν πρὸ ἡμερῶν;

§81Τ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐστάλησαν πρὸ μηνῶν.

§82ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἐκθέσεως τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τὰς γνώμας τῆς Κυβερνήσεως, ἐπείσθην ὅτι ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν θὰ λάβῃ χώραν εὐρεῖα συζήτησις. Ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν καταθέτω σημείωσιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ προσκομίσῃ ἐγκαίρως τὰς πληροφορίας ταύτας.

§83Ξ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ προσεκλήθησαν ἡ Α. Β. Υ. ὁ Διάδοχος καὶ ἡ Α. Β. Ὑψ. ὁ πρίγκηψ Ἀνδρέας. Διεδόθη, ὅτι τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν θὰ συνοδεύσωσι νεαροὶ ἀξιωματικοί. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς νὰ συνοδεύσωσι τὴν Α. Ὑψ. τοιοῦτοι ἀξιωματικοί. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές.

§84ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι αὐτὰ εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔρχωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τύπον. Δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γεγονός, τὸ ὁποῖον δὲν συνετελέσθη. Ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχειν τετελεσμένα γεγονότα, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ γεγονότα ὑποτιθέμενα ὡς μέλλοντα νὰ συμβῶσι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. συναδέλφου δὲν ἦτο πρέπουσα.

§85ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ κατέρχηται ὁ κύριος συνάδελφος εἰς προσωπικὰ ζητήματα (Θόρυβος).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§87Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρόκειται περὶ δύο ζητημάτων ἐν τῷ θέματι, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης ἔθιξε. Πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος πρῶτον, ἂν ὑπάρχει συντετελεσμένη ἐνέργεια, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εἶπε. Καὶ βεβαίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου χωρεῖ ἔλεγχος, μόνον ὅταν ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ ἦναι συντετελεσμένη. Δὲν ἀποκλείεται ὅμως καὶ συζήτησίς τις προληπτική. Ἐὰν ὑπάρχωσι πληροφορίαι, ἐξ ὧν δύναται νὰ σχηματισθῇ ἡ πεποίθησις, ὅτι τὴν Α.Β. Ὑψ. τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν θὰ συνοδεύσωσιν εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ νεαροὶ καὶ μὴ πεπειραμένοι ἀξιωματικοί, νομίζω ὅτι δύναταί τις νὰ ἐκφράσῃ γνώμην τινὰ, συμβουλευτικὴν τρόπον τινά, οὐχὶ ἐλεγκτικήν. Πρόκειται ὅμως ἀφ’ ἑτέρου καὶ περὶ ἄλλου ζητήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ τὸ οὐσιωδέστερον. Ἐὰν αἱ Α. Β. Υ. ὁ Διάδοχος Κωνσταντῖνος καὶ ὁ πρίγκηψ Ἀνδρέας ἐκλήθησαν ὑπὸ τῆς Α. Μ. τοῦ Αὐτοκράτορος τῆς Γερμανίας, ἵνα μεταβῶσι καὶ παραστῶσιν εἰς τὰ ἐκτελεσθησόμενα μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ ὡς μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, νομίζω ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἔλεγχος περὶ τοῦ τίνας αἱ Α. Β. Ὑψ. θὰ προσλάβωσιν ἀκολούθους. Ἴσως ἐν τούτῳ δύναταί τις νὰ λυπηθῇ οὐχὶ μόνον ὡς Βουλευτής, ἀλλὰ καὶ ὡς ἰδιώτης, ὅτι μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, μεταβαίνοντα ἐπισήμως, ὡς κεκλημένα ὑπὸ ξένης Ἐπικρατείας, δὲν ἀκολουθοῦνται ὑπὸ ἀξιωματικῶν, καθ’ ὃν τρόπον ἡ περιωπὴ καὶ ἡ θέσις αὐτῶν ὑπαγορεύει, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον καλοῦνται, ἵνα ἐξυπηρετήσωσι παρὰ ξένῃ χώρᾳ. Ἀλλὰ βεβαίως ἔλεγχος δὲν δύναται νὰ χωρήσῃ, διότι δὲν πρόκειται περὶ πράξεως κυβερνητικῆς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πράξεως Αὐλικῆς, ἥτις εἶναι ἀνεπίδεκτος ἐλέγχου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐὰν ὅμως πρόκηται σήμερον ἡ Α. Β. Υ. ὁ Διάδοχος καὶ ἡ Α. Β. Υ. ὁ πρίγκηψ Ἀνδρέας νὰ μεταβῶσιν ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, τότε βεβαίως δύναται νὰ χωρήσῃ ἔλεγχος, ἂν τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀκολουθήσωσιν αὐτοὺς ὡς μέλη τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς Ἑλληνικῆς, εἶναι κατάλληλα ἢ ὄχι. Διότι τότε πλέον τὸ ζήτημα ἀνάγεται εἰς κύκλον καθαρῶς κυβερνητικὸν, καὶ δύναται καὶ ἔλεγχος ἀπέναντι τῆς Κυβερνήσεως νὰ προκύψῃ, ἐὰν συνετελέσθη τὸ γεγονὸς, καὶ συζήτησις ν’ ἀναπτυχθῇ, σκοπὸν ἔχουσα νὰ παρεμποδίσῃ τὴν τέλεσιν τῆς πράξεως. Οὕτω πως νομίζω, ὅτι δύναται νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς δηλοῖ, ὅτι δὲν ὑπάρχει συντετελεσμένον τι, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν. Ἐπεθύμουν μόνον μίαν πληροφορίαν παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ, ἂν δηλ. ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὡς μέλη τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ θὰ παραστῶσιν αἱ Α. Β. Ὑψηλότητες κατὰ τὰ μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, ἢ ἁπλῶς ὡς μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας. Ἐὰν περὶ τοῦ πρώτου πρόκηται, ἐπιφυλασσόμεθα πᾶσαν συζήτησιν, ὅταν ἴδωμεν συντετελεσμένην πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ τοῦ δευτέρου, ἔχομεν μόνον νὰ λυπηθῶμεν, καὶ λυπούμεθα ἰδιαιτέρως, ὅτι δὲν θέλομεν ἴδει συνοδευόμενον τὸν νεαρώτερον τῶν πριγκήπων, —διότι, ὡς πληροφοροῦμαι, ἡ Α. Υ. ὁ Διάδοχος θὰ συνοδευθῇ ὑπὸ ἀξιωματικῶν λίαν ἐγκρίτων, τῆς πρώτης, οὕτως εἰπεῖν, γραμμῆς, —λυπούμεθα, λέγω, ὅτι δὲν θέλομεν ἴδει τὴν Α. Ὑψ. τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν συνοδευόμενον ὑπὸ διακεκριμένων ἀξιωματικῶν, λυπούμεθα, ὅτι δὲν ἀποδίδεται ἡ πρέπουσα σημασία ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων —καὶ οἱ ἁρμόδιοι δὲν εὑρίσκονται ἐν τῇ Βουλῇ—εἰς τὴν ἀποστολὴν ταύτην καὶ δὲν συνοδεύεται ἡ Α. Ὑψ. ὑπὸ ἀξιωματικῶν ἐχόντων μόρφωσιν ἐξαιρετικὴν καὶ δυναμένων νὰ ὠφελήσωσι καὶ τὴν Α. Ὑψηλότητα καὶ τὴν πατρίδα των, ἐπιστρέφοντες ἐκ Γερμανίας καὶ ὑποβάλλοντες ὀρθὰς παρατηρήσεις εἰς τὴν ἁρμοδίαν ὑπηρεσίαν.

§88Κ. ΓΡΙΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§89Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκηται νὰ στέλλωμεν ἀξιωματικούς, θὰ στέλλωμεν αὐτοὺς πρὸς ἐκπαίδευσιν καὶ μόρφωσιν αὐτῶν, ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι ἤδη ἐμορφώθησαν, βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ σταλῶσιν ἐκ νέου.

§90Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, κύριε Πρόεδρε·

§91Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἀπορῶ δὲ, ὅτι τοιαῦτα λέγονται ὑπὸ ἀξιωματικοῦ, οἷος ὑμεῖς.

§92Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Ἐγὼ λέγω ταῦτα, διότι ἐνδιαφέρομαι διὰ τὸ στράτευμα.

§93Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἐνδιαφέρησθε διὰ τὸ στράτευμα, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι, καθ’ ὅσον πολλαπλασιάζονται αἱ γνώσεις ἐν τῷ στρατεύματι, κατὰ τοσοῦτον τὸ στράτευμα ἀποδεικνύεται ἐπαρκὲς εἰς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν καλεῖται. Πρέπει νὰ ἐννοήσητε, ὅτι δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν, οἱ ἐνδεδειγμένοι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς οἱονδήποτε μέρος, ὅπου ἐσπούδασαν, ἀλλ’ ἕτεροι ἀξιωματικοί· διότι ἡ μόρφωσις πρέπει νὰ ἦναι κοινὴ πρὸς πάντας.

§94Κ. ΓΡΙΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§95ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συνοδεύσωσι τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν ἢ τὸν Διάδοχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, οὐδὲν ἕτερον ἔχω νὰ εἴπω ἢ νὰ ἐπαναλάβω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ εἶπον, ὅτι δηλαδὴ δὲν θεωρῶ ἐμαυτὸν ὑπόχρεον νὰ ἀπαντήσω ἐπὶ πράξεως, ἥτις δὲν συνετελέσθη. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. ἐκ Βονίτσης συνάδελφος, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει ἐνταῦθα νὰ χωρίζωμεν τὴν ἰδιότητα τοῦ πρίγκηπος ἀπὸ τῆς ἰδιότητος τοῦ ἀξιωματικοῦ. Οἱ πρίγκηπες καλοῦνται εἰς τὰ γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ καὶ ὡς πρίγκηπες καὶ ὡς ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ.

§96Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις, ἥτις μᾶς ἀπασχολεῖ, δὲν ἔχει θέσιν. Γνωρίζω ὅτι αἱ Κυβερνήσεις αἱ μεγάλαι, ὁσάκις ἐν τοῖς Κράτεσιν αὐτῶν πρόκηται νὰ ἐκτελεσθῶσι στρατιωτικὰ γυμνάσια, ἐὰν ἔχωσι τὴν καλωσύνην νὰ καλῶσιν ἄλλας Κυβερνήσεις, ὅπως στείλωσιν ἀντιπροσώπους, ἀπευθύνονται πρὸς τὰς Κυβερνήσεις· δηλαδή, ἂν ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἤθελε ν’ ἀποστείλῃ ἡ Ἑλλὰς ἀντιπροσώπους εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτελεσθῶσιν, ἔπρεπε ν’ ἀποταθῇ πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ζητοῦσα παρ’ αὐτῆς νὰ στείλῃ ἀντιπροσώπους, οἵους αὐτὴ ἐγκρίνει, καὶ τότε ἡ συζήτησις, ἥτις μᾶς ἀπασχολεῖ, θὰ εἶχε τὴν θέσιν της. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τί συνέβη; Εἴτε ὁ Αὐτοκράτωρ τῆς Γερμανίας προσωπικῶς, εἴτε ἡ Κυβέρνησις ἡ Γερμανική, ἀπηυθύνθη πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα· τὰ ἐκάλεσε δηλαδὴ ὡς ξένους, καὶ λόγῳ συγγενείας καὶ λόγῳ τῆς ἰδιότητος αὐτῶν ὡς ἀξιωματικῶν. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζετε ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει πλέον καμμίαν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, ἢ ἐπὶ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ πρίγκηπος Ἀνδρέου; Οὐδεμίαν. Τότε μόνον θὰ εἶχεν ἐξουσίαν τοιαύτην, ἐὰν ἐκαλεῖτο νὰ στείλῃ ἀντιπροσώπους αὐτῆς, καὶ τότε θὰ εἶχε καὶ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ, τίνας θὰ στείλῃ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ὅμως νομίζω ὅτι, ὅπως καλοῦνται αἱ Α. Ὑψ. οἱ πρίγκηπες, οὐδένα ἔχουσι νὰ ἐρωτήσωσι. Θὰ λάβωσι μόνον ἄδειαν, καὶ θὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ γυμνάσια. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις εἶναι περιττή.

§97Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι αἱ Α. Ὑψ. ὁ Διάδοχος καὶ ὁ πρίγκηψ Ἀνδρέας ἐκλήθησαν διὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§98Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ εἴπετε.

§99Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ μεταβαίνουσι μὲν ἐκεῖ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τῶν Βασιλοπαίδων, ὁ μὲν ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Διαδόχου τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, ὁ δὲ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἕλληνος Βασιλόπαιδος, ἀλλὰ μεταβαίνουσι καὶ ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τὴν ἀναπόσπαστον ἀπὸ τὰ πρόσωπα αὐτῶν, τὴν ἰδιότητα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ· διὰ δὲ τὴν ἀποστολήν των καὶ διὰ τὴν συνοδίαν αὐτῶν ὑπέχει πᾶσαν τὴν εὐθύνην ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, διότι βεβαίως ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς διὰ τὴν τυχὸν κακὴν παράστασιν τῆς Ἑλλάδος ἐν ξένοις μεγάλοις στρατιωτικοῖς γυμνασίοις, οἷα τὰ γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βονίτσης, ἢ καὶ ἐκεῖνο ἀκόμη, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ ἕτερος ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βονίτσης, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ὑποδείξῃ ἐδῶ, κατὰ τὴν ἰδίαν του κρίσιν, τίνες εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες πρέπει νὰ συνοδεύσωσιν εἴτε τὸν Διάδοχον εἴτε τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει ἀνάγκην τῶν φώτων τῶν κυρίων Βουλευτῶν· ἡ Κυβέρνησις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καὶ νὰ ἐκτιμᾷ, τίνες εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες δύνανται ἀξιοπρεπῶς νὰ ἐκπροσωπήσωσι τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν στρατὸν τὸν Ἑλληνικὸν εἰς τὰ μεγάλα στρατιωτικὰ γυμνάσια τῆς Γερμανίας. Ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν καὶ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ τις διάκρισιν μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ τις τοὺς μὲν ὑποδεεστέρους τῶν δέ.

§100Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§101Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν ἐκείνων, οἵτινες θὰ συνοδεύσωσι τοὺς πρίγκηπας, ἡ Κυβέρνησις θὰ ὁρμηθῇ ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅπως ὅσον ἔνεστιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ παραστῶσιν εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια, δυνηθῶσιν ἐπανερχόμενοι νὰ ὦσιν ὠφέλιμοι εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν.

§102Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο δὲν ἐμάθομεν, κύριε Πρόεδρε· προσεκλήθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ παρασταθῇ δι’ ἀντιπροσώπων αὐτῆς εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, ἢ προσεκλήθησαν ὡρισμένα πρόσωπα διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως;

§103Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Προσεκλήθησαν ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου καὶ ὁ πρίγκηψ Ἀνδρέας ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τῶν πριγκήπων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ, διὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§104Κ. ΚΑΛΟΜΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγνώριζον, κύριε Πρωθυπουργέ, μέχρι τοῦδε, ὅτι πᾶσα ξένη Κυβέρνησις, ἐν τῷ Κράτει τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσι μεγάλα στρατιωτικὰ γυμνάσια, καλεῖ ἐξ ἁβρότητος ἄλλας Κυβερνήσεις, ἵνα ἀντιπροσωπευθῶσιν. Ἐκλήθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ν’ ἀντιπροσωπευθῇ; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἠδύνατο νὰ εὕρῃ καλλίτερα πρόσωπα ἀπὸ τὸν ἀντιστράτηγον Διάδοχον καὶ τὴν Α. Ὑψ. τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν· ἀλλ’ ἀφέθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἐκλογὴ τῶν προσώπων, τὰ ὁποῖα αὕτη κρίνει κατάλληλα ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὸ Κράτος, ἢ ἐκλήθησαν ὡρισμένα πρόσωπα καὶ ὑπεδείχθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι καλεῖται μὲν, ἀλλὰ θ’ ἀντιπροσωπευθῇ ἀπὸ αὐτὰ τὰ πρόσωπα; Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά, καὶ τοῦτο ἤθελον νὰ ἐξηγηθῇ· ὅτι δὲν ἐκλήθη ἡ Κυβέρνησις, τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἐκλήθησαν ὡρισμένα ἄτομα.

§105Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, μεθ’ ὅσα ἐδήλωσεν ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ στόματος ἐμοῦ καὶ διὰ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§106Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, ὡς καὶ πρότερον εἶπον, ἔχει διαφόρους ἐπόψεις. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε ῥητῶς, ὅτι τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, τὰ ὁποῖα ἐκλήθησαν, ὅπως παραστῶσιν εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, ἐκλήθησαν διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι ἀναπόσπαστος εἶναι παρ’ αὐτοῖς ἡ ἰδιότης τοῦ ἀξιωματικοῦ πρὸς τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἕλληνος πρίγκηπος, ὅτι δὲ ἡ Κυβέρνησις ἀναγνωρίζει ὡς καθῆκον ἴδιον, ἵνα ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς ὁρισθῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες θ’ ἀκολουθήσωσι τὰς Α. Ὑψηλότητας κατὰ τὰ μεγάλα γυμνάσια. Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Α. Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος καὶ ἡ Α. Ὑ. ὁ πρίγκηψ Ἀνδρέας πρόκειται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, διότι ἐκλήθησαν διὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, πρόκειται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἀξιωματικοὶ, οἵτινες θ’ ἀκολουθήσωσιν αὐτοὺς, νὰ ὦσιν ἁπλῶς πρόσωπα τῆς ἀκολουθίας των. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὅμως βεβαίως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν καὶ τὸ δικαίωμα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν προσώπων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θ’ ἀκολουθήσωσι τὰς Α. Ὑψηλότητας. Τοῦτο εἶναι ἀναντίρρητον. Ἀλλ’ εἶναι ἀναντίρρητον καί τι ἄλλο, ὅτι ἐν τῇ μερίμνῃ ταύτῃ ἴσως δὲν δύναται ἀκριβῶς νὰ χωρίσῃ τις τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικοὺς εἰς ἱκανοὺς καὶ εἰς μὴ ἱκανοὺς, διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἁπλῶν ἀκολούθων τῶν Βασιλικῶν πριγκήπων, ἴσως ἠδύνατό τις νὰ εἰκάσῃ, ὅτι οὐδεὶς ἀξιωματικὸς εἶναι ὑποδεέστερος ἑτέρου, καθόσον πρόκειται μᾶλλον ἐν τούτῳ περὶ ἰδιοτήτων ἐξωτερικῆς παραστάσεως, ὀλιγώτερον δὲ περὶ ἰδιοτήτων στρατιωτικῆς μορφώσεως. Ἕτερον ὅμως διάφορον ζήτημα γεννᾶται ἐπὶ τῆς προκειμένης ὑποθέσεως. Οἱ δύο ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ μέλη τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας μεταβαίνουσι, καὶ σκοπὸν ἔχει ἡ μετάβασίς των, ὅπως ἐκπροσωπήσωσι συγχρόνως καὶ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν κατὰ τὰ μεγάλα γυμνάσια; Τότε ἡ ἀποστολὴ αὐτῶν εἶναι πολὺ διάφορος, διότι δὲν μεταβαίνουσι μόνον, ὅπως αὐτοὶ μετάσχωσι τῶν μεγάλων γυμνασίων, δὲν μεταβαίνουσι μόνον πρὸς ἰδίαν αὑτῶν ἐκπαίδευσιν, ὅπως ἀκολουθήσωσι τὰ γυμνάσια καὶ ἀρυσθῶσι γνώσεις· μεταβαίνουσιν, ὅπως τὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας θὰ ἀρυσθῶσι, καὶ τὰς μελέτας, τὰς ὁποίας θὰ κάμωσι, μεταφέρωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἵνα αὗται χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν Τὸ ζήτημα δὲ τῆς ἀκολουθίας τῶν Βασιλικῶν πριγκήπων ἐν τούτῳ εἶναι πολὺ ὑψηλόν, καὶ ἡ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως πολὺ μεγαλειτέρα, καὶ ἡ μέριμνα αὐτῆς ἑπομένως πρέπει νὰ ᾖναι πολὺ σοβαρωτέρα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν πρόκειται περὶ ἀξιωματικῶν, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπεν, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶσιν, ὅπως ἐκπαιδευθῶσι. Καὶ εἶπε τοῦτο, ἀπαντῶν πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Βονίτσης, προσθεὶς ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μεταβῶσιν εἰς Γερμανίαν οἱ ἀξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐξεπαιδεύθησαν ἤδη αὐτόσε, ἀλλ’ ὅτι πρέπει ν’ ἀποσταλῶσι σήμερον καὶ ἄλλοι, ἵνα σπουδάσωσι. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Δὲν ἀποστέλλονται λοχαγοὶ ἢ ταγματάρχαι, ἵνα ἐκπαιδευθῶσιν, ἀποστέλλονται, ἵνα ἀρυσθῶσι γνώσεις καὶ φωτίσωσι τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, ἀποστέλλονται ἵνα αἱ ἐκθέσεις αὐτῶν χρησιμεύσωσιν ὡς διδαχὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ. Πρόκειται λοιπὸν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει περὶ ἐκλογῆς τῶν ἀρίστων ἀξιωματικῶν, καὶ ἀκριβῶς μεταξὺ τούτων εὑρίσκονται οἱ σοβαρῶς ἐκπαιδευθέντες ἤδη ἐν Εὐρώπῃ, διότι οὗτοι εὑρίσκονται εἰς κρείσσονα θέσιν, ἵνα παρακολουθήσωσι τὰ ἐν τοῖς γυμνασίοις τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ γενησόμενα καὶ γένωνται ἀκριβῶς οἱ μεταλαμπαδευταὶ, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἐκεῖ γενησομένων εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Διὰ τοῦτο οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα ἀποκλεισθῶσιν ἐκ τῆς ἀποστολῆς ταύτης οἱ ἐν Γερμανίᾳ σπουδάσαντες, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τοὐναντίον οἱ ἐν Γερμανίᾳ σπουδάσαντες καὶ γενικῶς οἱ μείζονα ἔχοντες τὴν μόρφωσιν πρέπει ν’ ἀποσταλῶσι. Καὶ δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκλέξῃ ἕνα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἱππικοῦ, ὅπως συνοδεύσῃ τὴν Α. Β. Υ. τὸν πρίγκηπα Ἀνδρέαν, νὰ ἐκλέξῃ ἀξιωματικὸν τελείας καὶ ἀναμφισβητήτου μορφώσεως, ἀπολαύοντα κύρους ἐν τῷ κύκλῳ τῶν συναδέλφων του, διότι τὸ ἱππικὸν εὐτυχῶς εὐμοιρεῖ ἀξιωματικῶν πλήρους μορφώσεως. Ἡμεῖς τοῦτο ὑποστηρίζομεν, καὶ τοῦτο τονίζομεν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ ἀποστολῆς μελλούσης νὰ χρησιμεύσῃ ὡς διδακτικῆς διὰ τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, πρέπει νὰ παρακολουθήσωσι τὰς Α. Ὑψηλότητας πρόσωπα ἱκανὰ, τὰ ὁποῖα νὰ δύνανται νὰ ἀρυσθῶσι γνώσεις καὶ πληροφορίας, νὰ ποιήσωνται μελέτας καὶ παρατηρήσεις, νὰ ἐννοήσωσι τὰ τελεσθησόμενα, καὶ νὰ μετοχετεύσωσιν ἐπωφελῶς τὰς ἐντυπώσεις των εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν. Χαίρομεν δ’ ὅτι τὰ κυκλοφορήσαντα ὀνόματα τῆς ἀκολουθίας τῆς Α. Β. Υ. τοῦ Διαδόχου πληροῦσι πᾶσαν ἐπιθυμίαν καὶ τοῦ δυσκολωτέρου ἀπαιτητοῦ.

§107Κ. ΓΡΙΒΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§108Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§109Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου ἡ συζήτησις εἶναι ματαία, μετὰ τὰς ἐξηγήσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ πρίγκηπες ἐκλήθησαν ὡς πρίγκηπες καὶ ὡς ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ. Οἱ πρίγκηπες, μεταβαίνοντες εἰς τὰ γυμνάσια τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, λαμβάνουσι μεθ’ ἑαυτῶν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους θέλουσιν, ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοὺς ἀκολουθοῦσιν. Οὐδεμίαν λοιπὸν σημασίαν ἔχει, ἂν θὰ λάβωσι τὸν Α ἢ τὸν Β.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἀρκετὰ ἐλέχθησαν. Ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Χατζηγάκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διαφόρων ὑδραυλικῶν ἔργων ἐκ δραχμῶν 94,826.07». Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 341).

§111Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἀξιότιμον φίλον μου νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν προκατόχων του ὑπάρχουσιν ἐκκρεμεῖς προτάσεις τῆς ἐφορείας τῶν φυλακῶν Ἀβέρωφ, καὶ διατὶ αὗται δὲν ἐξετελέσθησαν· ἐπίσης δὲ, ἂν ἐν ταῖς φυλακαῖς ταύταις ὑπηρετοῦσιν ὑπάλληλοι παρὰ τὸν εἰδικὸν νόμον περὶ τῶν φυλακῶν τούτων. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, τὸν ὁποῖον διακρίνει ὀρθοφροσύνη καὶ μεγάλη προσοχὴ, θέλει λάβει τὰ προσήκοντα μέτρα.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἄνδρου κ. Μαμάης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ζώων ͵ΒΦΟΘʹ νόμου τῆς 9 Ἰουνίου 1899». Ἡ τροπολογία θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 342). Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως οὐδεὶς ἄλλος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§113Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἴσως μετά τινος δυσφορίας καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ βλέπουσι ταύτην τὴν ὥραν ἀνερχόμενον ἐπὶ τὸ βῆμα, ἵνα λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἴσως τοῦτο θεωρηθῆ ὡς παρέλκυσις τῶν συζητήσεων· ἀλλ’ ἐὰν λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐφεκτικότητά μου, θέλουσι πεισθῆ, ὅτι οὐχὶ ἄνευ λόγου πράττω τοῦτο· ἐὰν μάλιστα ἔχωσι τὴν ὑπομονὴν νὰ μὲ παρακολουθήσωσιν εἰς τὸ συμπέρασμα τῶν σκέψεών μου, ἴσως καὶ θὰ μὲ δικαιώσωσι. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθμὸν 7 τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως εἰδικῶν προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διαφόρων ὑδραυλικῶν ἔργων ἐκ δραχ. 94,826.07, τὸ νῦν ὑπ’ ἀριθμὸν 18 ἀναγεγραμμένον, τὸ ὁποῖον καὶ συζητηθὲν ἐψηφίσθη πρό τινων ἡμερῶν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν· ἀλλ’ ἐδόθη ἀφορμὴ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον, ὅστις ἐνόμισεν ὅτι ἤθελε παραλείψει καθῆκον, ἂν καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἐλάμβανε τὸν λόγον, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, ἵνα διαμαρτυρηθῇ κατὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ καὶ παραστήσῃ ὡς πραξικοποῦσαν τὴν Κυβέρνησιν, τὴν εἰσηγησαμένην τὴν ψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, νομοσχεδίου ἐπιτρέποντος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν δύο ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Παραβόλᾳ τοῦ δήμου Θέρμου τῆς ἐπαρχίας μου δαπάνην 15,000 δραχμῶν. Φαίνεται δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐπηρεασθεὶς ἀπὸ τὰς παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, παρεῖδε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ τὸ κατέρριψεν εἰς θέσιν, εἰς ἣν εὑρισκόμενον δυσκόλως θὰ κατορθωθῇ νὰ συζητηθῇ.

§114Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν τις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπί τινος νομοσχεδίου ἐπιφέρῃ παρατήρησίν τινα, ἔχει καθῆκον, νομίζω, ἡ Κυβέρνησις τὴν παρατήρησιν ταύτην νὰ μὴ παρατρέξῃ, ἀλλὰ νὰ ἐξετάσῃ. Ἐπειδὴ δ’ ἐγένετο παρατήρησις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συμπολίτου μου, ὅτι πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως δημοτικῶν ἔργων δαπάνῃ τοῦ Δημοσίου, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναβάλω τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου μέχρις ὅτου ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ πεισθῶ, ἂν πρόκειται περὶ δημοτικοῦ ἔργου δημοσίᾳ δαπάνῃ. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἠδύνασθε δὲ νὰ ζητήσητε τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπὶ τῷ τέλει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον θέλετε, ἀλλ’ ὄχι καὶ νὰ προβῆτε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§115Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Τοῦτο θέλω πράξει. Θὰ ἀναφέρω τὰ πράγματα, θὰ ἀναφέρω τὰς γνώμας τῶν Κυβερνήσεων, καὶ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν εἰσάγεται νομοσχέδιον ἐγκρῖνον τοιαύτας δαπάνας.

§116Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ μόνον ἴσως, τὸ ὁποῖον εἶναι καλὸν νὰ παρατηρηθῇ εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους διὰ τὰ νομοσχέδια ἐπαρχιακοῦ συμφέροντος, εἶναι ὅτι, ἐὰν καταναλίσκηται ὁ χρόνος τῆς Βουλῆς εἰς διαφόρους συζητήσεις, εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφισθῶσι ταῦτα.

§117Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τοῦτο. Θέλω μόνον νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ ὑδραγωγεῖον Παραβόλας δὲν κατεσκευάσθη διὰ χρημάτων τῆς ὁδοποιΐας, ὡς ἰσχυρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς...

§118ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι.

§119Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἔστω· ἴσως ἀντελήφθην κακῶς. Τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου Παραβόλας ἐνέδειξεν ἡ ἀνάγκη τῆς συντηρήσεως τῆς μετ’ αὐτοῦ συνδεομένης ὁδοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διέταξε τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου αὐτοῦ διὰ δαπάνης 15,000 δραχμῶν, καὶ μετὰ ταῦτα ἡ Κυβέρνησις Δηλιγιάννη εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην διὰ δαπάνης 3,000 δραχμῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν διόρθωσιν τοῦ ὑδραγωγείου, ἀκολούθως δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας διέταξε δι’ ἑτέρας δαπάνης 3,000 δραχμῶν τὴν ἐκ νέου κατασκευήν· κατὰ τὸ παρελθὸν δ’ ἔτος ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς ἀνέγραψε πίστωσιν 7,000 δραχμῶν, καὶ δυνάμει τῆς πιστώσεως ταύτης ἤρξατο ἡ κατασκευή. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν τούτους καὶ ἐπειδὴ τὸ ὑδραγωγεῖον δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῇ, ὅταν ἀρχίσῃ ἡ ἐποχὴ τῶν βροχῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀλλὰ, περιοριζόμενος μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ἴσως ἤθελον θεωρηθῆ ὡς πλεονέκτης καὶ ἤθελον κατηγορηθῆ ἐπὶ ἐγωϊσμῷ, ὅτι ζητῶ νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον ἀφορῶν μόνον τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἔχω τοιαύτην ἀντίληψιν τοῦ ζητήματος. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δύναται νὰ γνωρίζῃ τὰς γενικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ καὶ τὰς ἀνάγκας ἑκάστης ἐπαρχίας, καὶ διὰ τοῦτο πολλοὶ Βουλευταί, ἐν οἷς καὶ ἐγὼ, ὑπέβαλον προτάσεις νόμου καὶ ἡ Κυβέρνησις διάφορα νομοσχέδια ἐπαρχιακοῦ συμφέροντος. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ὅταν ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ ἡ σύμβασις περὶ τῆς σταφίδος, εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ εὐκαιρία, ἵνα συζητηθῇ τι ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων, τὰ ὁποῖα λέγονται μὲν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλ’ εἶναι γενικοῦ, δημοσίου συμφέροντος; Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶσιν, ὅπως συζητηθῶσι πάντα τὰ νομοσχέδια καὶ αἱ προτάσεις νόμου τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος εἰς τρεῖς συνεδριάσεις, ἀναβαλλομένων τῶν διαφόρων ἐπερωτήσεων, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῆς σταφιδικῆς συμβάσεως.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Αὐστροουγγαρίας συνομολογηθείσης τὴν 8)21 Δεκεμβρίου 1904 συνθήκης περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ Συμβουλίου καὶ περὶ ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ μονιμότητος τῶν λειτουργῶν αὐτῆς».

§121Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Περὶ τῆς ἀνάγκης, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ ἀντείπῃ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ μέση ἐκπαίδευσις ἐν Ἑλλάδι ἀπὸ ἐτῶν μακρῶν ἔπασχε καὶ πάσχει, ὅτι δὲ οἱ λειτουργοὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ὑπῆρξαν τὰ κυριώτερα, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀτυχέστερα θύματα τῆς λυμαινομένης τὴν Ἑλληνικὴν Πολιτείαν νόσου, ἥτις συναλλαγὴ ἀποκαλεῖται. Μέτρον τι κατὰ τῆς νόσου ταύτης ἐπεζήτησε νὰ λάβῃ καὶ φραγμὸν νὰ θέσῃ ὁ νόμος τοῦ 1885, ὁ καθιερώσας ὅτι ἐν μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους δὲν ἐπιτρέπονται μεταθέσεις τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ἡ δύναμις τῆς συναλλαγῆς σὺν τῇ παρόδῳ τοῦ χρόνου ηὔξησεν, ηὔξησαν δὲ καὶ τὰ μέσα καὶ ἐξευρέθησαν πλεῖστοι τρόποι, διὰ τῶν ὁποίων καὶ ὁ φραγμός, ὃν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔθηκεν, ἤρχισε νὰ καταπίπτῃ καὶ νὰ καταστρέφηται. Ἐνῷ ὁ νόμος ἐκεῖνος δὲν ἐπέτρεπε τὴν ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους μετάθεσιν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐπήρχετο λυσσαλέα ἡ ἀπόλυσις. Ἐν ᾗ περιπτώσει, κατ’ ἀτυχίαν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, Κυβερνητικὴ μεταβολὴ ἐπήρχετο ἐν μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους, ἤρχιζον αἱ πιέσεις τῶν Βουλευτῶν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ προηγοῦντο αἱ ἐπὶ τῶν Βουλευτῶν πιέσεις τῶν κομματαρχῶν, τῶν κομματαρχίσκων, τῶν πατέρων, τῶν ἀδελφῶν...

§122Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῶν μητέρων.

§123Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τῶν μητέρων, τῶν γονέων τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκιῶν πρὸς ἐνοικίασιν, καὶ πάντων τῶν ἄλλων, τῶν περὶ τὰ κόμματα...

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περισαινόντων.

§125Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. .. περισαινόντων. — Εὐχαριστῶ διὰ τὴν συμπλήρωσιν, κύριε συνάδελφε. — Καὶ τὸ θῦμα τῆς καταστάσεως ταύτης ἦτο ὁ λειτουργὸς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλάμβανε τὴν ἐπιταγήν: «ἢ θὰ ὑποβάλῃς αἴτησιν μεταθέσεως, ἢ θ’ ἀπολυθῇς»! Πολλάκις δὲ ἀπελύετο καὶ χωρὶς κἄν νὰ τῷ ζητηθῇ αἴτησις μεταθέσεως. Εὑρέθη λοιπὸν ὁ τρόπος, καὶ ἀνεῴγησαν θύραι καὶ παράθυρα καὶ πᾶσα ὀπή, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξέρρευσε καὶ ἐξῆλθεν ἡ παρασχεθεῖσα ὑπὸ τοῦ προηγουμένου νόμου εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως προστασία, καὶ ἀπώλετο πᾶσα σκιὰ προστασίας, παρασχεθεῖσα εἰς αὐτοὺς διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου. Ἐξεικονίζω, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν κατάστασιν μετὰ θάρρους, οἵαν βλέπω αὐτὴν καὶ οἵαν πάντες γνωρίζομεν αὐτήν. Ἡ κατάστασις αὕτη δὲν εἶναι ψευδὴς, εἶναι ὑπαρκτή. Πάντες ἡμεῖς συνηλλάχθημεν ἐν τῷ παρελθόντι καὶ συναλλασσόμεθα ἐν τῷ παρόντι. Τὴν κατάστασιν ταύτην ἐδημιουργήσαμεν καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ, οὐδεὶς δὲ ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ ἀμυνθῇ κατ’ αὐτῆς μέχρι τοῦδε. Ἑπομένως εἶναι ὀρθὴ ἡ πρόνοια, ἣν λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις, υἱοθετοῦσα τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Οὐδεὶς δὲ θὰ ἀντείπῃ καὶ πάντες εἴμεθα κατ’ ἀρχὴν σύμφωνοι ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν πρόκειται λοιπὸν νῦν περὶ τῆς ἀρχῆς. Πρόκειται μόνον περὶ τῶν μεταρρυθμίσεων, τὰς ὁποίας κρίνομεν ἀναγκαίας ἐν ταῖς λεπτομερείαις τοῦ νομοσχεδίου, ἢ τῆς ἐκφράσεως τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἔχομεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας νομίζομεν, ὅτι εὑρίσκομεν ἐν αὐτῷ. Ταύτας δ’ ἐπιθυμῶ νὰ ὑποδείξω. Παραβαλὼν τὸ νομοσχέδιον πρὸς τὰς μεταρρυθμίσεις, τὰς ὁποίας ἡ ἐνταλεῖσα πρὸς τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ἐπήνεγκεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπείσθην, ὅτι ἴσως δὲν εὑρισκόμην καὶ ἐγὼ ἐν τῇ ὀρθότητι, ὅτε ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν δὲν ἔλαβον μὲν τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ, προσεπάθησα δὲ νὰ συντελέσω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἄνευ συζητήσεως, καὶ εἰς τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν· διότι, ἐκτὸς δύο ἢ τριῶν τροποποιήσεων, αἵτινες ἐπηνέχθησαν εἰς τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν παντὸς, εἶναι, ὅτι ἐγένετο κατὰ τὸ πλεῖστον μετάθεσις μόνον καὶ μεταβολὴ τῆς ἀριθμήσεως τῶν ἄρθρων. Νομίζω δὲ, ὅτι οἱ ἑπτὰ σοφοὶ τῆς Ἑλλάδος δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ κληθῶσιν εἰς τὴν συνεργασίαν ταύτην, ἵνα μεταβάλωσι τὴν σειρὰν τῶν ἄρθρων μόνον.

§126Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πταίει ἡ παρουσία τοῦ κυρίου Καραπάνου.

§127Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὁ κύριος Καραπάνος ἦτο ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ λείψῃ ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς. Κατὰ τὴν προκαταρκτικὴν τῆς εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν, ὅτε ἠγέρθη τὸ ζήτημα τῆς παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς ἐπιτροπὴν, κατηγγέλθη ὑπὸ τῶν πλείστων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἦτο ἀμελέτητον, ὅτι εἶχε γραφῆ ἐπὶ τοῦ γόνατος, καὶ ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ συζητηθῇ κατ’ ἰδίαν ὑπὸ μελῶν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα διορθωθῇ καὶ κατασταθῇ τέλειον. Τί δὲ συνέβη ἤδη; Συνέβη, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, μετὰ τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἁπλούστατα, ἀπὸ τοῦ γόνατος, ἐφ’ οὗ εἶχε γραφῆ, προὐχώρησε μέχρι τῆς κοιλίας μόνον. Διότι τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Αὕτη εἶναι ἡ πρόοδος, τὴν ὁποίαν παρετήρησα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μετὰ τὴν γενομένην τροποποίησιν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Περὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐκ τοῦ κινδύνου τῆς μεταθέσεως ἐν τῷ μέσῳ τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ ἐκ τοῦ κινδύνου τῆς ἀπολύσεως ἀλλεπάλληλα εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια ὑπὸ τῶν διαφόρων ἀξιοτίμων πρώην Ὑπουργῶν τῆς Παιδείας. Τεθείσης ἅπαξ τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν ὁ ἀείμνηστος πρώην Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔθηκε διὰ τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τεθείσης τῆς ἀρχῆς τῆς ἐξασφαλίσεως ἀπὸ τῆς συναλλαγῆς, τῆς ἐξασφαλίσεως ἀπὸ τῶν κινδύνων τῆς μεταθέσεως καὶ παύσεως, τῆς ἀποκεντρώσεως, οὕτως εἰπεῖν, ἐν τῇ δημοτικῇ ἐκπαιδεύσει, εἵπετο ὅτι κατ’ ἀνάγκην ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔδει νὰ συμπληρωθῇ διὰ τῆς τοιαύτης ἐξασφαλίσεως, διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ αὐτοῦ ἀποκεντρωτικοῦ συστήματος καὶ ἐν τῇ μέσῃ ἐκπαιδεύσει. Πρῶτος, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἐν ἔτει 1899, πολυσέλιδον νομοσχέδιον, προνοοῦν περὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως...

§128Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προηγεῖται τὸ νομοσχέδιον τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη.

§129Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν ἔσχον τὴν εὐτυχίαν νὰ λάβω γνῶσιν αὐτοῦ.

§130ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ τὸ 1895 ἀπέθανεν ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης.

§131Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Εἰσήγαγε λοιπὸν ὁ ἔντιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἔτει 1899 πολυσέλιλον νομοσχέδιον περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, διὰ σειρᾶς ὁλοκλήρου ἄρθρων τοῦ ὁποίου ἐλαμβάνετο πρόνοια περὶ Συμβουλίου Ἐποπτικοῦ καὶ ἐπιθεωρητῶν. Ἐπίσης μετὰ τὸν ἔντιμον ἐκ Λοκρίδος συνάδελφον, μὴ τυχόντα τῆς εὐκαιρίας, ἕνεκα τυχαίων γεγονότων, νὰ ἴδῃ συντελούμενον καὶ ἐπιψηφιζόμενον ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ ἔργον του τότε, ὑπεβλήθη ὅμοιον νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ, τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ Ὑπουργοῦ τότε τῆς Παιδείας. Μετ’ αὐτὸ ὑπεβλήθη ἕτερον ὅμοιον νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου πρώην ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ καὶ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κ. Λομβάρδου. Καὶ τέλος ἔχομεν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Μεταξὺ τῶν τεσσάρων τούτων νομοσχεδίων ὑπάρχουσι διαφοραὶ καὶ διαφωνίαι καὶ περὶ τὴν ἀρχήν. Πρωτίστη διαφορὰ εἶναι ἡ περὶ τὸ ἀντικείμενον ἀκριβῶς τῆς ἐνεργείας καὶ ἐργασίας τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος συνάδελφος, τοῦ ὁποίου ἡ εἰδικότης περὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ εἶναι ἀναμφισβήτητος καὶ ὑπέροχος, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, καθιέρου τὸν θεσμὸν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν πολὺ γενικώτερον τοῦ καθιερουμένου διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Εἶχεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, τὸ εὑρισκόμενον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας, δὲν εἶναι πρέπον νὰ ἔχῃ ὡς μόνον καὶ κύριον σκοπὸν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς μονιμότητος τοῦ προσωπικοῦ τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ὅτι ἔδει νὰ ἔχῃ πρώτιστον σκοπὸν τὴν ἐξασφάλισιν τῆς καλῆς καὶ τελείας λειτουργίας τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὴν ἐπίβλεψιν δηλονότι τοῦ τρόπου τῆς διδασκαλίας ἐκ μέρους τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὴν ἐπίβλεψιν τῆς τηρήσεως τῶν προγραμμάτων καὶ τῶν ὡρῶν τῆς διδασκαλίας, τὸν κανονισμὸν τῶν προγραμμάτων καὶ τῆς μεθόδου τῆς διδασκαλίας, τὴν μέριμναν περὶ τῆς ὑγιεινῆς, περὶ τῶν διδακτηρίων, περὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων καὶ ὀργάνων, περὶ παντὸς ἐν γένει ἀφορῶντος τὴν λειτουργίαν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ οὐχὶ ἁπλῶς τὴν μονιμότητα τῶν λειτουργῶν αὐτῆς. Ἡ τοιαύτη ἐπίβλεψις ἦτο καὶ εἶναι ἀναγκαιοτάτη, διότι ἄνευ τῆς τηρήσεως τῶν ὅρων τούτων οἱαδήποτε μονιμότης τῶν λειτουργῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ὠφελεῖ. Ὁ θεσμὸς λοιπὸν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ ἦτο γενικώτερος, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπετύγχανε περισσότερον τοῦ σκοποῦ τούτου ἡ ἐργασία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ. Τὰ κατόπιν ὑποβληθέντα νομοσχέδια ἔθιξαν μόνον τὸ ζήτημα τῆς ἐξασφαλίσεως τοῦ προσωπικοῦ, τοῦτο δὲ πράττει καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ὅπερ ὅμως εἰσάγει καὶ ἀρχάς τινας περὶ γενικωτέρας μερίμνης τοῦ Συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, διότι ἐν ἄρθρῳ τρίτῳ, ἐδαφίῳ πέμπτῳ ὁρίζει, ὅτι «τὸ Συμβούλιον γνωμοδοτεῖ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 12 μεταθέσεων τῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων καὶ ἐπὶ παντὸς ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν ἐν γένει καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς». Ἀνέῳξε δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον μίαν θύραν, ἵνα διὰ Β. Διατάγματος καθορισθῶσιν ἔργα καθαρῶς ἐκπαιδευτικὰ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἡ τοιαύτη ὅμως διατύπωσις μαρτυρεῖ, ὅτι δειλὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀρχὴ ἐν τῷ νῷ τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου, καὶ δειλῶς ἠθέλησε τὴν ἀρχὴν ταύτην νὰ προβάλῃ οὗτος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, διότι δὲν εἶχε πλήρη τὴν πεποίθησιν ἐπὶ τῆς τελειότητος ἢ ὀρθότητος αὐτῆς. Τοὐναντίον ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν συνετέλεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς, ἦτο πλήρης, καὶ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἄλλοτε, ἦτο λεπτομερῶς μεμελετημένον, καταδηλοῦν ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτὴς ἦτο γνώστης, ἦτο κύριος ἐντελῶς τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἐπεζήτει νὰ θεραπεύσῃ καὶ τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως ἔλυε διὰ λεπτομεροῦς ἐρεύνης καὶ δι’ ἐκτενῶν διατάξεων. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, καὶ ἀνάγκη μεγίστη, ἵνα γενικωτέρα ἀποδοθῇ σημασία καὶ γενικωτέρα ἔκτασις ἐνεργείας ἀπονεμηθῇ εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, διότι ἤδη συγκαλοῦμεν ἐν Συμβουλίῳ ἑπτὰ καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, διὰ νὰ πράξωσι τί; Διὰ νὰ γνωμοδοτήσωσιν, ἂν πρέπει νὰ μετατεθῇ ἢ τιμωρηθῇ πειθαρχικῶς ἢ ἀπολυθῇ ἢ προαχθῇ εἰς διδάσκαλος ἢ καθηγητὴς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι πράττομέν τι σπουδαῖον, ἂν εἰς τοὺς καθηγητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, τοὺς ἀποτελέσοντας τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, τοὺς ὑψίστους τούτους τῆς ἐκπαιδεύσεως λειτουργοὺς, ἀπονείμωμεν γενικὴν συμβουλευτικὴν γνώμην ἐπὶ πάντων τῶν ἀπασχολούντων τὴν ἐκπαίδευσιν ζητημάτων, ἂν παράσχωμεν αὐτοῖς δικαίωμα καὶ εὐκαιρίαν, ἵνα ἀποφαίνωνται ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων; Δὲν νομίζετε δ’ ὅτι πράττομέν τι μετρίως σοβαρὸν, ὅταν τὴν ἐν Συμβουλίῳ δρᾶσιν αὐτῶν περιορίσωμεν ἐντὸς τοῦ στενοῦ κύκλου τῶν προαγωγῶν, ἀπολύσεων καὶ μεταθέσεων τῶν καθηγητῶν καὶ ἑλληνοδιδασκάλων; Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ, τροποποιήσασα τὸ νομοσχέδιον ἐν τούτῳ, ἀντὶ νὰ αὐξήσῃ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἠλάττωσεν αὐτὴν, ἀφαιρέσασα διὰ μεταρρυθμίσεως τοῦ ἄρθρου 3, ἐδαφίου εʹ, τὴν ἐλαχίστην ὑποφώσκουσαν ἐλπίδα περὶ ἐνεργοῦ ἀναμίξεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου εἰς τὰ ζωτικὰ ζητήματα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Καὶ οὕτω πράξασα ἡ ἐπιτροπὴ διερρύθμισεν ἐπὶ τὸ χεῖρον καὶ οὐχὶ ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐγὼ, Κύριοι, θεωρῶ τὸ νομοσχέδιον ἀναγκαῖον ὑπ’ ἀμφοτέρας τὰς ὄψεις αὐτοῦ. Θεωρῶ, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καὶ ὡς πειθαρχικὸν Συμβούλιον, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς μονιμότητος τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὡς ἔχον καθήκοντα εὐρυτέρας ἐκπαιδευτικῆς ἐποπτείας. Θεωρῶ δὲ τοῦτο ἀναγκαῖον ὑπ’ ἀμφοτέρας τὰς ἐκδοχὰς ταύτας καὶ ἕνεκα τῆς καταστάσεως, ἥτις ἐπικρατεῖ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μὴ πειραχθῇ κανεὶς ἐξ ὅσων θὰ εἴπω, διότι οὐδένα προσωπικῶς ἐννοῶ νὰ ὑπαινιχθῶ. Ἀλλ’ εἶναι ἀναμφισβήτητος ἀλήθεια, ὅτι ἐν Ἑλλάδι Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως γίνονται σπανιώτερον μὲν οἱ εἰδικοὶ, συνηθέστερον δὲ οἱ τὸ πρῶτον ἀναλαμβάνοντες ὑπουργικὸν ἀξίωμα, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τοῦτο θεωρεῖται, κακῶς, ὡς τὸ εὐκολώτερον περὶ τὴν διοίκησίν του. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα ἐκ τούτου; Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, ὅτι ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εἶναι εἰδικὸς, ἡ ἐνασχόλησις αὐτοῦ εἰς τὰ τῆς Παιδείας ἀναμφισβητήτως ἔχει γεννήσει ἀντιθέσεις γνωμῶν αὐτοῦ ἐπὶ ἐκπαιδευτικῶν ζητημάτων πρὸς τὰς γνώμας ἑτέρων εἰδικῶν, ἔχει γεννήσει ἴσως ἀντιθέσεις γνωμῶν τῶν περὶ αὐτὸν ὁμοφρόνων πρὸς τὰς γνώμας λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, αἱ ἀντιθέσεις δὲ αὗται ἔχουσι δημιουργήσει πάθη καὶ μίση, ἔχοντα τὸν ἀντίκτυπον ἐν ταῖς μετακινήσεσι τῶν καθηγητῶν. Ἐν τούτῳ εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ὡς πειθαρχικοῦ Συμβουλίου θέτοντος φραγμὸν εἰς τὰς καταδιώξεις. Ἐὰν πάλιν Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας ἦναι μὴ εἰδικοί, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὅμως τὴν ἔφεσιν, ἵνα ἡ ὑπουργία αὐτῶν ἀποτελέσῃ σταθμὸν ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει καὶ σημεῖον σπουδαῖον ἐν τῷ βίῳ των, οὗτοι ἔχουσι βεβαίως ἀνάγκην συμβούλων, ἀπὸ ἐκπαιδευτικῆς ἀπόψεως, διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν βεβαίως νὰ παραδοθῶσιν αὐτοὶ καὶ ἡ ὑπὲρ τῆς ἐκπαιδεύσεως μέριμνα αὐτῶν εἰς τοὺς τμηματάρχας τοῦ Ὑπουργείου, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστὸν πῶς διορίζονται τμηματάρχαι. Τοιοῦτοι δὲ σύμβουλοι ἄριστοι προφανῶς εἶναι οἱ καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, περὶ ὧν, ὡς μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ὡς πρὸς τὸν τρόπον δὲ τῆς συγκροτήσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, τὸ νομοσχέδιον καθιεροῖ, ὅτι τοῦτο θ’ ἀποτελέσωσι πέντε μέλη, ἤτοι δύο καθηγηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, εἷς καθηγητὴς τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν καὶ τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, εἷς καθηγητὴς τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς καὶ ὁ τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ τροποποίησις, ἡ ἐπενεχθεῖσα ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀνάγει τούτους εἰς ἑπτά, προστιθεῖσα ἕνα καθηγητὴν τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν κεχωρισμένως ἀπὸ τοῦ καθηγητοῦ τῆς Σχολῆς τῶν Μαθηματικῶν, καὶ ἕνα τῆς Νομικῆς Σχολῆς...

§132ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αἱ ἕδραι τῶν Φυσικῶν καὶ τῶν Μαθηματικῶν ἐχωρίσθησαν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, καὶ διὰ τοῦτο ἐν ταῖς τροποποιήσεσιν ὡρίσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς εἷς καθηγητὴς ἐξ ἑκατέρας τῶν Σχολῶν.

§133Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον. Προσετέθησαν λοιπὸν οἱ δύο οὗτοι καθηγηταί, καὶ ἀφέθη κατὰ τὰ λοιπὰ τὸ ἄρθρον ὡς εἶχεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ ὑπὸ τοῦ ἐκ Ζακύνθου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, τοῦ κ. Ρώμα, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, καθώριζε τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ὡς ἀποτελούμενον ἐκ τοῦ συλλόγου τῶν ἐπιθεωρητῶν. Νομίζω ὅτι ὀρθοτέρα εἶναι ἡ ἐκδοχὴ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι οἱ ἐπιθεωρηταί, ὡς ἐλέγχουσα τοὺς διδασκάλους καὶ καθηγητὰς ἀρχὴ καὶ καταγγέλλουσα τὰς παρεκτροπὰς αὐτῶν, ἀλλ’ ὑπαγομένη καὶ αὐτὴ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ὀρθὸν εἶναι νὰ ὑπάρχῃ ὡς ἀρχὴ κατωτέρα τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, νὰ ὑπάρχῃ δηλαδὴ ὡς ἀρχὴ ὑπάλληλος τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἐὰν ἐδεχόμεθα τὴν ἐκδοχὴν τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, τότε θὰ εἴχομεν τοὺς ἐπιθεωρητὰς αὐτοὺς ἐλέγχοντας τοὺς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους, καὶ αὐτοὺς ὕστερον δικάζοντας, ὅπερ δὲν εἶναι ὀρθόν. Νομίζω ὅτι καλῶς ἡ ἐπιτροπὴ ἔπραξεν, εἰσαγαγοῦσα τὸν καθηγητὴν τῆς Νομικῆς Σχολῆς εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, διότι βεβαίως ἐν τῇ ἐνασκήσει τῶν καθηκόντων τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἀναφύονται ζητήματα πλεῖστα, τὰ ὁποῖα δέονται τῆς παρουσίας νομικοῦ. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι δυσαναλογία τις ὑπάρχει ἐν τῇ συνθέσει τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου μεταξὺ τῶν καθηγητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς καὶ τῶν τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικομαθηματικῶν, διότι ἐν τῷ Συμβουλίῳ, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπάρχουσι δύο καθηγηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, εἷς τῶν Φυσικῶν καὶ εἷς τῶν Μαθηματικῶν. Ἀλλ’ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκ τῶν ὡρισμένων πρὸς διδασκαλίαν ἐν τῇ μέσῃ ἐκπαιδεύσει μαθημάτων τὰ τρία τέταρτα περίπου ἀνάγονται εἰς τὸν κύκλον τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, μόνον δὲ ἡ στοιχειώδης Φυσικὴ καὶ τὰ Μαθηματικὰ ἀνάγονται εἰς τὸν κύκλον τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν καὶ τῆς Σχολῆς τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, φρονῶ ὅτι εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν καθηγητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ μικρότερος τοῦ δέοντος, καὶ ὅτι δύναται καὶ πρέπει νὰ ὁρισθῶσιν ὡς μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τρεῖς καθηγηταὶ τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς καὶ ἀνὰ εἷς τῆς τῶν Μαθηματικῶν καὶ τῆς τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν. Ἐπίσης φρονῶ, ὅτι ὁ τμηματάρχης τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως εἶναι πρόσωπον, πρὸς τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν ν’ ἀποβλέψωμεν μετὰ δέους ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, διότι ὁ τμηματάρχης τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὁ ἔχων γνώμην ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ, θὰ ἀποβῇ τὸ ὄργανον τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ χρησιμεῦον πρὸς πλήρωσιν τῶν ὀρέξεων τούτου, ἀκριβῶς δηλαδὴ θὰ περιπέσωμεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν.

§134Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρέπει νὰ ἦναι ὄργανον τοῦ Ὑπουργοῦ.

§135Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἦναι ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ ὁ τμηματάρχης, διότι θὰ ἦναι τὸ ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ Ὑπουργὸς θὰ συνεννοῆται μετὰ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου.

§136Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἦναι ὅμως τὸ κακὸν ὄργανον.

§137Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ τμηματάρχου θὰ ἐξουδετερῶται ὑπὸ τῆς γνώμης τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἦναι εἷς πρὸς ἕξ.

§138Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ ἦναι ὄργανον τῶν ὀρέξεων τοῦ Ὑπουργοῦ, — ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προσπαθοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον σκοπὸν ἔχει τὴν ἐξουδετέρωσιν καὶ ἐκμηδένισιν τῆς ὑπουργικῆς καὶ τμηματαρχικῆς συναλλακτικῆς ἐνεργείας ἐν τῷ Κράτει, εἰσάγοντες δὲ τὸν τμηματάρχην ἐν αὐτῷ μετὰ δικαιώματος ψήφου, ἀντὶ ἐκμηδενίσεως τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργοῦ, δίδομεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ ὄργανον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ διαβιβάζῃ τὰς ἐπιθυμίας του καὶ θὰ ἐπιδιώκῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν παρὰ τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ μετὰ μείζονος θάρρους. Πᾶς Ὑπουργὸς, ἀναλογιζόμενος τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του καὶ τὴν εὐθύνην του, δὲν θὰ ἔχῃ ποτὲ τὸ θάρρος αὐτὸς οὗτος αὐτοπροσώπως νὰ ἐπιδιώξῃ παρὰ τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ, ἀποτελουμένῳ ἀπὸ ἀνωτάτους λειτουργοὺς τῆς Παιδείας, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀπαιτήσεών του, θὰ ἔχῃ ὅμως τὸ θάρρος νὰ διαβιβάζῃ τὰς ἐπιθυμίας του δι’ ὀργάνων αὐτοῦ. Τοῦτο εἶναι ἀνθρώπινον ἐλάττωμα. Κύριοι, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι οὕτω θὰ συμβῇ.

§139ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν δύναται νὰ λείψῃ ὁ τμηματάρχης, διότι οὗτος θὰ ἦναι ὁ εἰσηγητής.

§140Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Πρέπει νὰ ἦναι εἰσηγητὴς ἄνευ ὅμως ψήφου. Ἀπόδειξις δὲ τῆς σημασίας, τὴν ὁποίαν δίδει καὶ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν τμηματάρχην τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, εἶναι, ὅτι δὲν καθιστᾷ τοῦτον Πρόεδρον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, — ὅπερ θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἀφοῦ ὁ τμηματάρχης εἶναι ὁ διευθυντὴς τοῦ κλάδου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Παιδείας, — διότι ὁρίζει, ὅτι τὸ Συμβούλιον ἐκλέγει Πρόεδρον ἓν τῶν μελῶν αὐτοῦ. Ἀλλ’ οὔτε κἄν ἀναπληρωτὴν τοῦ Προέδρου καθιστᾷ τοῦτον, διότι ὁρίζει, ὅτι κωλυομένου ἢ μὴ ὑπάρχοντος Προέδρου θὰ προεδρεύῃ ἐν ταῖς συνεδριάσεσι τοῦ Συμβουλίου ὁ ἀρχαιότερος κατὰ διορισμὸν ἐκ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Θεωρεῖ δηλαδὴ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τὸν τμηματάρχην ὡς χρεωκοπήσαντα ἐν τῷ θέματι, οὗ τὴν θεραπείαν ἐπαγγέλλεται τὸ νομοσχέδιον, ἀκριβῶς διότι θέλει χρησιμοποιεῖσθαι πάντοτε ὡς τὸ προχειρότερον ὄργανον τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ἄτοπον, ὡς πρὸς τὸν τμηματάρχην· ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἄτοπον, καθιστῶν ἀναγκαίαν τὴν ἐκ τοῦ Συμβουλίου ἀποπομπὴν τοῦ τμηματάρχου. Γνωρίζετε πάντες, ὅτι οἱ τμηματάρχαι δὲν ἐκλέγονται ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων προσόντων ἐκπαιδευτικῶν, διότι δύναται πᾶς ἔχων ὡρισμένων ἐτῶν ὑπηρεσίαν νὰ γίνεται τμηματάρχης. Καὶ εἴδομεν τελευταῖον ἀνώτερον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ὑπηρετήσαντα εὐδοκιμώτατα ὡς διευθυντὴν τοῦ Λογιστικοῦ τμήματος καὶ τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, προχειρισθέντα δ’ εἰς ἐπιθεωρητὴν τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἠδύνατο καὶ πᾶς ἕτερος νὰ προχειρισθῇ τοιοῦτος. Ἐὰν μείνῃ ὁ τμηματάρχης ἐν τῷ Συμβουλίῳ, εἰς τί θὰ χρησιμεύῃ; Εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἰδιοτήτων, τῶν παραβάσεων τῶν καθηγητῶν; Ἀλλ’ εἰς τοῦτο βεβαίως ἁρμοδιώτερα καὶ ἀμεροληπτότερα εἶναι τὰ λοιπὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου. Εἰς τί λοιπὸν θὰ χρησιμεύῃ; Βεβαίως εἰς οὐδὲν ἄλλο, εἰμὴ ὅπως μετοχετεύῃ εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τὰς ἐπιθυμίας τοῦ Ὑπουργοῦ, τὰς ἐξυπηρετούσας τὰς ὀρέξεις τῶν περὶ τὸν Ὑπουργόν, τὰς ὁποίας ἀκριβῶς ἐπιθυμοῦμεν πάντες νὰ περικόψωμεν. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν τὴν συμμετοχὴν τοῦ τμηματάρχου ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ. Θὰ ἐνόουν ταύτην μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν δέχεται ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής, ὅστις ἐν τῷ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθέντι νομοσχεδίῳ καθώριζε προσόντα διὰ τὸν τμηματάρχην ἴσα πρὸς τὰ τῶν μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο οὗτος πρόσωπον ἁρμόδιον καὶ εἰδικόν. Καὶ θὰ ἠδύνατό τις μὲν νὰ εἴπῃ, ὅτι καὶ τότε ὁ τμηματάρχης θὰ συνετέλει εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐπιθυμιῶν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν περὶ τὸν Ὑπουργὸν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον θὰ ἠδύνατο νὰ δώσῃ γνώμην καὶ νὰ ἔχῃ ψῆφον εἰς τὰ ἐκπαιδευτικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα θὰ παρουσιάζοντο ἐν τῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ, ἐν ᾧ κατὰ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον προσόντα δὲν ἀπαιτεῖται νὰ ἔχῃ ὁ τμηματάρχης, ψῆφον δ’ ἔχει ἐπὶ τῶν προσωπικῶν, περὶ ὧν μόνον προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον. Πρὸς ἀπαρτίαν ἐν ταῖς συνεδριάσεσι τοῦ Συμβουλίου ἀπαιτεῖται κατὰ τὸ τροποποιημένον νομοσχέδιον ἡ παρουσία τεσσάρων τοὐλάχιστον ἐκ τῶν συμβούλων, καὶ ἐν ἰσοψηφίᾳ νικᾷ ἡ ψῆφος τοῦ προεδρεύοντος. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι τοσοῦτον σπουδαῖα τὰ θέματα, περὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἀσχολῆται τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ὥστε πρὸς συντέλεσιν ἀπαρτίας ἐν τῷ Συμβουλίῳ θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἐκ τῶν ἑπτὰ μελῶν, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τοῦτο, ν’ ἀπαιτηθῇ ἡ παρουσία τοὐλάχιστον πέντε μελῶν, καὶ ἡ ἀπόφασις νὰ λαμβάνηται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πάντοτε διὰ πλειονοψηφίας ἀπολύτου τῶν συνεδριαζόντων μελῶν, ἤτοι διὰ τῆς ψήφου τῆς συμφώνου τριῶν τοὐλάχιστον μελῶν, οὐδέποτε δὲ δι’ ἰσοψηφίας. Διότι θὰ ἦναι ἥκιστα σοβαρὸν, ἐν ἀπαρτίᾳ τεσσάρων μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ν’ ἀποφασίζωσι περὶ τῆς ἀπολύσεως ἑνὸς λειτουργοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τὰ δύο τῶν μελῶν, ἐπειδὴ ἔτυχε τὸ ἕτερον τούτων νὰ ἦναι ἀρχαιότερον κατὰ διορισμόν, καὶ ὡς προεδρεῦον νὰ δίδῃ τὴν νικῶσαν ψῆφον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δικαιώματα τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, τὸ νομοσχέδιον ποιεῖται δύο διακρίσεις. Διακρίνει δηλαδὴ ταῦτα εἰς ἀποφάσεις καὶ εἰς γνωμοδοτήσεις, καὶ ὁρίζει ὅτι τὸ Συμβούλιον ἀποφασίζει: 1) περὶ τῆς ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τοὺς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως· — «εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως» ἔπρεπε νὰ εἴπῃ, ἵνα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιληφθῶσι καὶ οἱ γυμνασιάρχαι καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Διδασκαλείων καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν· — 2) περὶ τῆς παύσεως αὐτῶν εἰς τὰς περιπτώσεις, ἃς ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον· 3) περὶ ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως διὰ παράβασιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν· 4) περὶ τῆς μεταθέσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τούτων ἢ τῆς παύσεως αὐτῶν, τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Γνωμοδοτικὴν δὲ ἰσχὺν ἔχουσιν αἱ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν μεταθέσεων τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐπὶ παντὸς ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν ἐν γένει καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς. Ἔρχεται ἡ τροποποίησις ἡ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συντελεσθεῖσα ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου, καὶ ἐλαττώνει τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς ἡ κρίσις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου εἶναι ἀπόφασις καὶ οὐχὶ γνωμοδότησις, καθορίζει δ’ ὅτι τὸ Συμβούλιον ἀποφασίζει μὲν περὶ ἐπιβολῆς ποινῆς πειθαρχικῆς εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ περὶ τῆς παύσεως αὐτῶν, γνωμοδοτεῖ δ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς μεταθέσεως τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ προαγωγῆς αὐτῶν, καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιβολὴν πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ περὶ μεταθέσεως καὶ παύσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἐν τούτῳ ὑπάρχει τροποποίησις, ἥτις εἶναι οὐσιώδης. Καὶ εἶναι οὐσιώδης, διότι ἡ τροποποίησις αὕτη καταστρέφει ἄρδην τὸν σκοπὸν τοῦ νόμου. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἐφ’ ὅσον γνωρίζουσιν, ὅτι ἡ διατήρησις αὐτῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἡ ἀπόλυσις αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἀποφασιστικῆς κρίσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, θὰ σεβασθῶσι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, καὶ ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων αὑτῶν θὰ διατελῶσιν ὑπὸ τὴν ἄμεσον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἐπίδρασιν, θὰ θεωρήσωσι δὲ τοῦτο ὡς τὸ ἔχον τὰς ἀποφασιστικὰς γνώμας ἐπὶ τῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ὅταν ἡ γνώμη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου περὶ μεταβολῶν ὡς πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς ἦναι ἁπλῶς γνωμοδοτική, ὅπως καθορίζουσι τοῦτο αἱ τροποποιήσεις τῆς ἐπιτροπῆς, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ λάβῃ ἢ νὰ μὴ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν, νὰ ἐκτελέσῃ ἢ νὰ μὴ ἐκτελέσῃ ταύτην, τότε τὸν ἐπιθεωρητήν, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλέγχῃ τὸ ἔργον καὶ τὴν διδασκαλίαν τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τὸν καθιστῶμεν ὄργανον τυφλὸν τοῦ Ὑπουργοῦ. Διότι ὑποθέσατε ὅτι τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, συντρεχουσῶν τῶν περιπτώσεων τοῦ νομοσχεδίου, ὡς τοῦτο ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, δι’ ἀποφάσεώς του γνωμοδοτεῖ περὶ ἀπολύσεως ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐκτελέσῃ ἢ νὰ μὴ ἐκτελέσῃ. Ὁ ἐπιθεωρητής, εὐαρεστήσας πλέον τὸν Ὑπουργὸν διὰ τῆς ἐκπληρώσεως πασῶν τῶν ἐπιθυμιῶν αὐτοῦ καὶ τῶν περὶ αὐτόν, θὰ μεταβῇ νὰ ἐκλιπαρήσῃ τὸν Ὑπουργόν, νὰ ἱκετεύσῃ τὸν Ὑπουργόν, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν τὸν Ὑπουργὸν ἀπορρίπτοντα τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, τὴν γνωμοδοτοῦσαν ὑπὲρ τῆς ἀπολύσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τούτου, θὰ ἴδωμεν τὸν Ὑπουργὸν ῥίπτοντα τὴν ἀπόφασιν ταύτην εἰς τὸν κάλαθον τῶν ἀχρήστων, μὴ ἐκτελοῦντα αὐτήν, καὶ σώζοντα τὸν ἐπιθεωρητὴν ἀπὸ παντὸς κινδύνου. Ὥστε διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης καθιστῶμεν τὸν ἐπιθεωρητὴν, (τὸ πρῶτον ὄργανον τοῦ ἐλέγχου τῆς καλῆς λειτουργίας τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὅπερ πρέπει νὰ ἦναι ἐλεύθερον πάσης ἐπηρείας, καθιστῶμεν, λέγω, τοῦτον ὄργανον πειθαρχοῦν καὶ τυφλὸν τῶν ὀρέξεων καὶ ἐπιθυμιῶν τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι παραδίδομεν αὐτὸν μὲ δεδεμένας τὰς χεῖρας εἰς τὸν Ὑπουργόν. Φρονῶ ἐντεῦθεν, ὅτι ἔβλαψε μᾶλλον ἡ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἐπενεχθεῖσα ἐν τούτῳ τροποποίησις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν διάταξιν αὐτοῦ τὴν καθιεροῦσαν, ὅτι ἐπὶ τῶν μεταθέσεων καὶ παύσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἀποφασίζει, καὶ ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἐκτελεστέα καθ’ ὃν τρόπον διαγράφει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ προσόντα καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐπιθεωρητῶν, παρατηρῶ, ὅτι ἐπιθεωρηταὶ διορίζονται κατὰ τὸ νομοσχέδιον δύο διδάκτορες τῆς Φιλολογίας καὶ εἷς τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν. Ἡ τροπολογία ὁρίζει, ὅτι διορίζονται τρεῖς διδάκτορες τῆς Φιλολογίας, εἷς τῶν Φυσικῶν καὶ εἷς τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν. Ὑπάρχει πάλιν ἐπαύξησις τῶν μαθηματικῶν καὶ φυσικῶν ἐπιθεωρητῶν, ἀποδεικνύουσα στοργήν τινα ὑπὲρ τοῦ κλάδου τούτου ἐκ μέρους τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ, Κύριοι, ὡς διατυποῦται ὁ θεσμὸς αὐτῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, δὲν πρόκειται ν’ ἀποστέλλωνται ἐκτάκτως εἰς ἐπιθεωρήσεις, ὁπότε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι μόνον καὶ δύο ἢ τρεῖς. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἔχουσιν ὡρισμένην χρονικὴν περίοδον ἐπιθεωρήσεων, τρεῖς μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ σχολικοῦ ἔτους καὶ τρεῖς μῆνας μετὰ τὴν ἔναρξιν αὐτοῦ, ἤτοι κατὰ τοὺς μῆνας Μάρτιον, Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον, Σεπτέμβριον, Ὀκτώβριον καὶ Νοέμβριον. Κατὰ τοὺς μῆνας Δεκέμβριον, Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον μόνον δὲν θὰ περιοδεύωσιν. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν πόσα εἶναι τὰ σχολεῖα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, θέλετε συνομολογήσει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, ὡς θέλει τὸ νομοσχέδιον, δύο ἐπιθεωρηταὶ τῆς Φιλολογίας, ἔχοντες ὡρισμένας περιφερείας ἐπιθεωρήσεως, νὰ ἐπαρκέσωσιν. Ἐγὼ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσιν οὔτε διὰ τὴν ἁπλῆν περιοδείαν των ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα. Βεβαίως διὰ τῆς τροποποιήσεως προστίθεται εἷς διδάκτωρ τῆς Φιλολογίας, καὶ οὕτως ἡ ἐπιθεώρησις γίνεται ἐπαρκεστέρα, λόγῳ ἀριθμοῦ προσώπων. Ἀλλὰ τί θὰ πράξωσιν ἀφ’ ἑτέρου οἱ δύο ἐπιθεωρηταὶ τῶν Φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν; Ὡς διατυποῦνται διὰ τῆς τροποποιήσεως τὰ περὶ αὐτῶν, δὲν δύναται νὰ διαιρεθῇ τὸ Κράτος εἰς δύο περιφερείας μαθηματικῆς ἐπιθεωρήσεως. Οἱ συντάκται τῆς τροποποιήσεως ἐθεώρησαν, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον, ἵνα ἑκάτερος τῶν Φυσικομαθηματικῶν ἐπιθεωρητῶν ἔχῃ χωριστὴν ἁρμοδιότητα, ἵνα ὁ διδάκτωρ τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν ἐπιθεωρητὴς ἐπιθεωρῇ τοὺς διδάσκοντας τὰ Μαθηματικά, ὁ δὲ διδάκτωρ τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν ἐπιθεωρητὴς ἐπιθεωρῇ τοὺς διδάσκοντας τὴν Φυσικήν. Κατὰ συνέπειαν περιφέρεια τῆς ἐπιθεωρήσεως ἑνὸς ἑκάστου τούτων θὰ ἦτο ὅλη ἡ Ἑλλάς. Φαντασθῆτε δὲ ἐπιθεωρητὴν ἔχοντα ὡς περιφέρειαν ἐπιθεωρήσεως τὴν Ἑλλάδα σύμπασαν!

§141ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τὰ Γυμνάσια μόνον.

§142Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Διὰ τὰ Γυμνάσια βεβαίως. Εἶναι γνωστὸν ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ἐν τοῖς Γυμνασίοις ὅλη ἡ διδασκαλία τῆς Φυσικῆς εἶναι καθαρῶς στοιχειώδης, γίνεται δὲ ἡ διδασκαλία τῆς Φυσικῆς ὑπὸ τῶν καθηγητῶν τῶν Μαθηματικῶν καθ’ ὅλα τὰ Γυμνάσια τοῦ Κράτους ἐν τῇ τρίτῃ καὶ τετάρτῃ τάξει αὐτῶν, πλήν τινων, ὡς τὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν, πλὴν δηλαδὴ τῶν Γυμνασίων τῶν εὑρισκομένων ἐν ταῖς μεγάλαις πόλεσιν. Ἀλλ’ ἀφοῦ εἰς τὸν καθηγητὴν τῶν Μαθηματικῶν ἀναθέτομεν τὴν διδασκαλίαν τῆς Φυσικῆς ἐν τοῖς Γυμνασίοις, εἶναι ἆρά γε ἀπαραίτητον, ἵνα ἐπιθεωρητὴς ἐκ τοῦ Φυσικοῦ κλάδου ἐπιθεωρῇ τοῦτον, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν, ἵνα ἐπιθεωρητὴς ἐκ τοῦ αὐτοῦ κλάδου, τοῦ Μαθηματικοῦ, ἐπιθεωρῇ αὐτόν; Δὲν θὰ ᾖναι δὲ ἀσφαλεστέρα ἡ ἐπιθεώρησις, γινομένη δι’ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ αὐτοῦ μὲ τὸν διδάσκοντα κλάδου, παρὰ ἂν γίνηται δι’ ἐπιθεωρητοῦ εἰδικοῦ Φυσικοῦ, ὅστις, μὴ ὢν ἐνήμερος τοῦ τρόπου τῆς στοιχειώδους διδασκαλίας τῆς Φυσικῆς ἐν τοῖς Γυμνασίοις, ὢν λόγῳ εἰδικότητος σοφώτερος τοῦ στοιχειωδῶς διδάσκοντος τὴν Φυσικὴν κατὰ τὸ πρόγραμμα Μαθηματικοῦ, θὰ ἀποβῇ ἴσως ἐπικίνδυνος εἰς τοὺς ἐπιθεωρουμένους, διότι θὰ ζητῇ πλείονα τῶν ὅσα τὸ πρόγραμμα τῆς διδασκαλίας ἐπιβάλλει; Ρίπτομεν λοιπὸν οὕτω τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως εἰς τοιοῦτον κίνδυνον, αὐξάνοντα, ἂν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ διδασκαλικὴ σχολαστικότης καὶ ἡ ὑπεράγαν ἐκτέλεσις τοῦ καθήκοντος τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὀρθότερον θὰ ᾖναι, ἂν οἱ Φυσικομαθηματικοὶ ἐπιθεωρηταὶ ὁρισθῶσιν εἰς δύο, λαμβανομένους ἀμφοτέρους ἐκ τοῦ Μαθηματικοῦ κλάδου. Οὕτω δὲ ἀποβαίνει δυνατὴ ἡ κατάρτισις δύο περιφερειῶν Μαθηματικῆς ἐπιθεωρήσεως, εἰς ἣν θὰ περιλαμβάνηται καὶ ἡ τοῦ μαθήματος τῆς Φυσικῆς, θὰ ἐκτελῆται δὲ ἡ ἐπιθεώρησις εὐχερέστερον, ὡς ἐκ τῶν μικροτέρων τοπικῶν ὁρίων ἑκατέρας τῶν περιφερειῶν. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ προσόντα, προσετέθη διάταξίς τις, πολὺ ὁμοιάζουσα πρὸς τὴν ὑπάρχουσαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Εὐταξίου, καὶ ὑποθέτω ὅτι ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου εἰσήχθη (ἀναγινώσκει): «Διορίζονται ἐπίσης ἐπιθεωρηταὶ οἱ διδάκτορες τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν οἱ φοιτήσαντες ἐν Πανεπιστημίῳ ἢ ἐν προτύπῳ Γυμνασίῳ τῆς Γερμανίας ἢ ἐν ἀνωτέρῳ Διδασκαλείῳ τῆς Γαλλίας καὶ τυχόντες τῶν σχετικῶν ἐπισήμων ἀποδείξεων μετὰ τριετῆ ἐν Ἑλλάδι ὑπηρεσίαν ὡς καθηγητῶν Γυμνασίου, ἢ καθηγητῶν καὶ διευθυντῶν τοῦ Διδασκαλείου ἢ Ἐμπορικῆς Σχολῆς.» Διὰ τοὺς ἐπιθεωρητὰς τούτους νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ αὐξηθῇ ὁ χρόνος εἰς 5 ἔτη, διότι θὰ ὑπάρχῃ μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῶν Ἑλλήνων διδακτόρων καὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προσερχομένων, οἵτινες μόνον μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν θὰ ἀποκτῶσι τὰ προσόντα. Φρονῶ λοιπόν, Κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξηθῶσι τὰ ἔτη εἰς πέντε, διότι ἄλλως θὰ συμβῇ τὸ ἑξῆς ἄτοπον, ὅπερ ἴσως δὲν συμφωνεῖ πρὸς τοὺς παιδαγωγικοὺς ὅρους. Θὰ ἔχωμεν καθηγητὰς ἡλικίας 40 ἢ 45 ἐτῶν, ἐργαζομένους καὶ ἐκπαιδεύοντας τοὺς νέους, καὶ ἐπιθεωρητὴν 25 ἕως 30 ἐτῶν, προσερχόμενον ἐνώπιον τῶν μαθητῶν καὶ ἐπιθεωροῦντα τὴν γενομένην διδασκαλίαν ἀνθρώπου ὑπερβαίνοντος ἐκεῖνον κατὰ 15 ἔτη ἡλικίας. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν ἐκ παντὸς λόγου ν’ αὐξήσωμεν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ τριῶν ἐτῶν εἰς πέντε. Θεωρῶ ἐπαινετήν, Κύριοι, τὴν διάταξιν τὴν καθιεροῦσαν ὅτι «Σύμβουλοι καὶ ἐπιθεωρηταὶ δὲν διορίζονται συγγραφεῖς διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως», ὡς ἐπίσης καὶ τὴν προσθήκην, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, «μήτε συγγενεῖς αὐτῶν μέχρι τετάρτου βαθμοῦ». Εἶναι γνωστὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ διάταξις αὕτη εἰσήχθη.

§143Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ ματαιώσωμεν πολλὰ συνοικέσια (γέλωτες).

§144Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ ἔκθεσίν τινα, ἀφορῶσαν τὴν κρίσιν ἐπὶ τοῦ διαγωνισμοῦ τῶν διδακτικῶν βιβλίων, θὰ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ περὶ πολλὰ φαιδρὰ καὶ περὶ πολλὰ τελεσθέντα συνοικέσια μεταξὺ κρινόντων καὶ κρινομένων καὶ τῶν ὑπὸ τοὺς κρινομένους συγγραψάντων. Ὄσον ἀφορᾷ τὸ ἄρθρον 12, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁρίζεται, ὅτι «μετάθεσις καθηγητῶν καὶ διδασκάλων γίνεται μόνον κατὰ τὰς θερινὰς διακοπάς, μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ καὶ ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως ἢ καὶ συνεπείᾳ ἀμοιβαίας αἰτήσεως, ἐὰν ἐγκρίνῃ αὐτὴν τὸ Συμβούλιον», ἔχω νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι διαβλέπω θύραν ἀνοιγομένην διὰ τῆς ἐξαιρέσεως περὶ τὴν ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως μετάθεσιν. Ἐὰν κενωθῇ θέσις, δύναται τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας νὰ προβῇ εἰς τὴν συμπλήρωσιν αὐτῆς, καὶ δύναται τὸν ἔχοντα ἀνάγκην διορισμοῦ νὰ ὑποχρεώσῃ νὰ μεταβῇ εἰς τὴν κενωθεῖσαν θέσιν ἀπ’ εὐθείας. Ἐὰν ὅμως ἀνοίξωμεν τὴν θύραν ταύτην, θὰ ἔχωμεν πάλιν τὸ αὐτὸ ἀτελεύτητον μαρτυρολόγιον τῶν μεταθέσεων, ὅπερ ἀκριβῶς θέλομεν νὰ ἀναστείλωμεν. Ὄσον ἀφορᾷ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολύσεως, ἔχω ἐπίσης παρατήρησίν τινα, πρὶν ἢ περατώσω τὴν ἀγόρευσίν μου. Τὸ ἄρθρον 13 ἐν ἐδαφίῳ γʹ ὁρίζει, ὅτι «παῦσις καθηγητοῦ ἢ διδασκάλου γίνεται μόνον ἐὰν τιμωρηθῇ δὶς πειθαρχικῶς ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους». Θεωρῶ ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι λίαν ἐλαστική, διότι ἐν ἄρθρῳ 14, ἐδαφίοις αʹ καὶ βʹ, ὁρίζεται ὅτι «πειθαρχικαὶ ποιναὶ εἶναι αʹ) ἐπίπληξις, βʹ) πρόστιμον ἀπὸ δραχμῶν δέκα μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸν μηνιαῖον μισθὸν τοῦ τιμωρηθέντος». Ὡς ἔχει ἤδη τὸ ἐδάφ. γʹ τοῦ ἄρθρου 13, δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργόν, τῇ προτάσει πάντοτε τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, νὰ προβῇ εἰς ἀπόλυσιν καθηγητοῦ ἢ διδασκάλου, ἐὰν οὗτος δὶς πειθαρχικῶς τιμωρηθῇ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ἀδιακρίτως τοῦ εἴδους τῆς πειθαρχικῆς ποινῆς. Νομίζω ὅτι τοῦτο δέον νὰ συμπληρωθῇ. Διότι γεννᾶται τὸ ζήτημα, ὅτι, ἐὰν εἷς λειτουργὸς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ὑπέστη δὶς ἐπίπληξιν, παράγεται κατ’ αὐτοῦ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολύσεως. Βεβαίως γνωμοδοτεῖ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ἀλλὰ βεβαίως τοῦτο ἀποτελεῖται ἐξ ἀνθρώπων, δὲν ἀποτελεῖται ἐξ ἡμιθέων. Ὄταν ὑποβάλλωμεν νομοσχέδιον καὶ θέλωμεν νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς ὑπερβασίας, ὀφείλομεν νὰ θέσωμεν τοῦτον καθ’ ὅλην τὴν γραμμήν. Καὶ ἐνταῦθα ὀφείλομεν νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι δικαίωμα ἀπολύσεως παράγεται, οὐχὶ ἂν τιμωρηθῇ τις δὶς δι’ ἐπιπλήξεως, ἀλλ’ ἂν τιμωρηθῇ ἅπαξ δι’ ἐπιπλήξεως καὶ ἅπαξ διὰ προστίμου. Διότι, ὅταν καθορίζωμεν μάλιστα ἐν τῷ θεσμῷ τούτῳ, ὅτι αἱ ἐπιπλήξεις τῇ ἁπλῇ γνωμοδοτήσει τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἐπιβάλλονται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ δημιουργήσωμεν εὐρυτάτην θύραν ἀπολύσεων. Ἐπαναλαμβάνω λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ καθορίσωμεν, ὅτι οὐχὶ διὰ δύο ἐπιπλήξεων, ἀλλὰ συνεπείᾳ μιᾶς ἐπιπλήξεως καὶ ἑνὸς προστίμου ἐπέρχεται ἡ ἀπόλυσις.

§145Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε γνωμοδοτεῖ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον;

§146Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι καὶ τοῦτο ἐξ ἀνθρώπων ἀποτελεῖται καὶ οὐχὶ ἐξ ἡμιθέων. Ἐὰν ἡμεῖς θέλωμεν νὰ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὰς χεῖρας ἡμῶν αὐτῶν, τῶν ἀποτελούντων τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους, ὑμεῖς θέλετε ν’ ἀφήσητε ἐλευθέραν τὴν χεῖρα τῶν μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἤτοι ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους; Θέτομεν ἡμεῖς φραγμὸν εἰς ἡμᾶς αὐτούς, καὶ θέλετε νὰ μὴ θέσωμεν φραγμὸν εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον;

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βοκοτόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§148Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀληθῶς δὲν ὑπάρχει ἀφορμή, ἵνα γείνῃ συζήτησις, διότι πάντες εἴμεθα σύμφωνοι ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ διαφωνίαι ὑπάρχουν εἰς τὴν διατύπωσιν τῶν καθ’ ἕκαστον. Ἐγὼ δὲ λαμβάνω τὸν λόγον, νομίζων ὅτι ἔχω ὑποχρέωσιν εἰς τοῦτο, ἕνεκα τῆς κατ’ ἐμὲ μὴ πλήρους τροποποιήσεως τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὰς λεπτομερείας ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι ἡ ἀνεπάρκεια αὕτη τῶν τροποποιήσεων προέρχεται ἀπὸ ἔλλειψιν φώτων καὶ πείρας τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς· πιστεύω μᾶλλον, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐπηρέασε τὰ ἄλλα μέλη αὐτῆς νὰ μὴ προχωρήσωσιν εἰς τὴν πλήρη ἀνατομίαν τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι ἡ ἐπιτροπὴ ἀληθῶς ἐβελτίωσε κατὰ πολλὰ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ πρῶτον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὀφείλομεν, ὅτι ἀπαλείφεται τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, συμφώνως πρὸς τὰς τροποποιήσεις, ἃς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, ἄρθρον τὸ ὁποῖον ἦτο ὀλέθριον, τὸ ὁποῖον, δύναταί τις νὰ ἐκπλήσσηται, πῶς ἐτέθη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Διότι διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἤρετο ἡ ἐποπτεία τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι δι’ αὐτοῦ κατεστρέφετο ἡ διοίκησις ἡ ὑπεύθυνος τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ μετεβιβάζετο αὕτη εἰς ἓν ἀνεύθυνον Σῶμα, παρὰ τοῦ ὁποίου δὲν ἠδύνατό τις νὰ ζητήσῃ οἱονδήποτε λόγον. Ἐξέλιπε λοιπὸν ἀληθῶς ὁ κίνδυνος νὰ ἔχωμεν Ὑπουργὸν διοικοῦντα χωρὶς νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐποπτεύῃ! Δευτέρα ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς ὠφέλεια εἶναι ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς πρὶν εἶχεν, ὥριζε τὸν ἀριθμὸν τῶν μελῶν εἰς 5, αἱ τροπολογίαι ὥρισαν αὐτὸν εἰς 7, ὀρθότατα δέ, διότι μὲ τὸν ἀριθμὸν 5 ἔχομεν ἀπαρτίαν μὲ ἀριθμὸν 3· ὅταν δὲ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ ἓν τῶν μελῶν καὶ ὁ εἰσηγητής, ὅστις εἶναι ὁ τμηματάρχης, συμφωνήσουν, θὰ ἔχωμεν ἀπόφασιν περὶ παύσεων καὶ μεταθέσεων μόνον διὰ τῆς ψήφου ἑνός, τοῦ συμφωνοῦντος δηλαδὴ μετὰ τοῦ τμηματάρχου. Λοιπὸν ὁ ἀριθμὸς 5 ὀρθῶς ἐτροποποιήθη, καὶ ὀρθῶς προσετέθη καὶ εἷς καθηγητὴς τῆς Θεολογίας καὶ εἷς καθηγητὴς τῆς Νομικῆς. Ἀλλ’ ὡς ἐν ταῖς τροποποιήσεσι, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἀναφέρω, δέον ἀντὶ τοῦ τμηματάρχου νὰ προστεθῇ εἷς καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς. Διότι, προκειμένου τὸ Συμβούλιον νὰ ἀποφασίζῃ περὶ τῶν μεθόδων διδασκαλίας, περὶ τῶν προγραμμάτων, περὶ τῶν βιβλίων, περὶ τῶν ὡρῶν διδασκαλίας καὶ πολλάκις περὶ τῆς ὑγιεινῆς καταστάσεως τῶν ὑπαλλήλων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἡ παρουσία τοῦ καθηγητοῦ ἰατροῦ ἐν τῷ Συμβουλίῳ εἶναι ἀναγκαιοτάτη· προστίθημι δ’ ὅτι εἶναι ἀκόμη περισσότερον ἀναγκαία, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ Συμβούλιον δὲν πρέπει νὰ ἐμπνέηται ἀπὸ ὡρισμένον στενὸν κύκλον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἰδέας περὶ τῆς βελτιώσεως καὶ τῆς προόδου τῆς ἐκπαιδεύσεως. Τοιοῦτος δὲ εἶναι ὁ στενὸς κύκλος τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, ἐνῷ ὁ κύκλος, ἀπὸ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐμπνέηται τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, δέον νὰ ἦναι εὐρύτερος καὶ γενικωτέρων ἰδεῶν, διὰ νὰ ἦναι προσφορώτερος, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει θέσιν ἐν αὐτῷ καὶ ὁ καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς. Ἐν Γαλλίᾳ ἐξ οὐδενὸς τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων — καὶ ἐκεῖ εἶναι πολλὰ τοιαῦτα — ἐλλείπει ὁ καθηγητὴς τῆς Ἰατρικῆς. Καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Γενικὸν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, τὸ ἑδρεῦον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὑπάρχουσι μέλη ἐξ ὅλων τῶν Σχολῶν καὶ ἐξ ἄλλων ἔτι κλάδων, διότι ἐκεῖ τὸ Συμβούλιον τὸ Γενικὸν ἀποτελεῖται ἀπὸ 52 μέλη.

§149ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἐπιτροπὴ περιώρισε τὸ Συμβούλιον εἰς καθαρῶς διοικητικὰς καὶ πειθαρχικὰς πράξεις, ὄχι εἰς συμβουλευτικὰς περὶ τῆς ἐκπαιδεύσεως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἐλλείπει τοῦτο.

§150Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον. Ἐγένετο, οὕτως εἰπεῖν, δικαστικὸν τὸ ἔργον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἐγὼ ὑποστηρίζω συνάμα καὶ τὸν κατὰ τὰς τροπολογίας μου καταρτισμὸν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσέξῃ, ἂν δὲν θὰ ἦτο συμφερώτερον νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως ὁ τρόπος τῆς συγκροτήσεως τοῦ Συμβουλίου καὶ τὰ ἔργα αὐτοῦ, ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς ταῦτα καὶ τὰ τῶν προγραμμάτων καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν ταῖς τροποποιήσεσί μου.

§151ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνεζήτησε καὶ αὐτὸ, ἀλλ’ ἐθεώρησεν ὅτι τὸ ἀντικείμενον τοῦτο ἀνήκει εἰς ἄλλην ἐξουσίαν.

§152Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶχεν αὐτὴν τὴν ἰδέαν, καὶ διετύπωσεν ἄλλως τὸ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον.

§153Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς;

§154Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἔχετε ἐν αὐτῷ διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν καθιστῶσι τὸ Συμβούλιον μόνον δικαστικόν, ὅπως ἐλέχθη πρὸ μικροῦ ὑπὸ τῶν κ. συναδέλφων. Καὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια δὲν εἶναι μόνον δικαστικά. Τὰ Συμβούλια ἐν Γαλλίᾳ, ὡς καὶ τὸ ἐν Ἰταλίᾳ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ, ἀποτελούμενον ἐκ 32 μελῶν, δὲν εἶναι μόνον δικαστικὰ, καὶ περιλαμβάνουσιν, ὡς εἶπον, ἀπὸ ὅλας τὰς Σχολὰς μέλη.

§155Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§156Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§157Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἐν γένει τῆς ἐκπαιδεύσεως.

§158Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας· τῆς ἀνωτέρας, τῆς μέσης καὶ τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως.

§159Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀρθῶς λοιπὸν ηὐξήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὁ ἀριθμὸς τῶν μελῶν εἰς ἑπτὰ, ἀλλὰ κακῶς περιελήφθη ὁ τμηματάρχης. Ἐν ταῖς τροποποιήσεσιν, ἃς ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, τὸν τμηματάρχην θεωρῶ ἀναγκαῖον ἐν τῷ Συμβουλίῳ μόνον ὡς εἰσηγητὴν, καὶ μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει κωλύεται νὰ παρίσταται ἐν αὐτῷ ὁ Ὑπουργός. Διότι τὸ Συμβούλιον ἔχει φύσιν βοηθητικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργοῦ, πρέπει λοιπὸν ἀπαραιτήτως, ὅπως καὶ πανταχοῦ ἀλλαχοῦ, νὰ προεδρεύῃ αὐτοῦ ὁ Ὑπουργός, ἀπόντος δὲ ἢ κωλυομένου τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ διευθύνῃ τὴν συνεδρίασιν καὶ νὰ προεδρεύῃ ὁ ἀντιπρόεδρος, ὁ ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου ἐκλεγόμενος, μένοντος τότε ὡς εἰσηγητοῦ, ἀντὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, τοῦ τμηματάρχου. Εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ἦτο, καὶ ὅπως ἐξακολουθεῖ νὰ μένῃ, πλημμελῶς κατ’ ἐμὲ δὲν φαίνεται, πῶς θὰ ἐπιλαμβάνηται τῶν ὑποθέσεων τὸ Συμβούλιον, καὶ ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει τίνος θ’ ἀποφασίζῃ. Βεβαίως θὰ συνέρχηται, θὰ σκέπτηται καὶ θ’ ἀποφασίζῃ ἐπὶ προτάσεων. Ἀλλὰ τίς θὰ ὑποβάλλῃ αὐτάς; Οὐδὲ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, οὐδὲ αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς συμπληροῦσι τὴν ἀτέλειαν τοῦ νομοσχεδίου, ἐν ᾧ φυσικὸν εἶναι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ᾖναι ὁ εἰσηγητὴς, καὶ κωλυομένου αὐτοῦ ἢ ἀπόντος αὐτοῦ, εἰσηγητὴς νὰ ᾖναι ὁ τμηματάρχης. Ἀλλ’ εἴτε ὁ Ὑπουργὸς εἶναι εἴτε ὁ τμηματάρχης, οὐδέτερος αὐτῶν πρέπει νὰ ἔχῃ ψῆφον. Ἡ ψῆφος τοῦ τμηματάρχου κρύπτει τὴν ψῆφον τοῦ Ὑπουργοῦ, ἡ ψῆφος δὲ τοῦ Ὑπουργοῦ δὲν δύναται παρὰ νὰ ᾖναι συνέπεια πλειστάκις ἢ προσωπικῶν εὐνοιῶν, ἢ βουλευτικῶν ἐπιδράσεων. Ἀφαιροῦντες τὴν ψῆφον ἀπὸ τὸν τμηματάρχην, ἐνθαρρύνομεν τὸν Ὑπουργὸν, καὶ συνάμα ἐλευθεροῦμεν τὸν Βουλευτὴν ἀπὸ τῶν πιέσεων τῶν ἐκλογέων. Αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς ἀνεπλήρωσαν προσέτι ἄλλην σοβαρωτάτην ἔλλειψιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης δὲν ὁρίζεται, τίς διορίζει τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου...

§160Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκλέγονται ὑπὸ τῶν Σχολῶν.

§161Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί. Θὰ ἐκλεχθῇ τις ὑπὸ τῆς Σχολῆς ὡς μέλος, ἀλλὰ τίς θὰ τὸν διορίσῃ;

§162Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἦτο ἀνάγκη νὰ λεχθῇ;

§163Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Διωρθώθη ὅμως εὐτυχῶς ἀπὸ τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ ἔχομεν ἤδη τὸν διορίζοντα τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ἀλλ’ ἡ συμπλήρωσις τοῦ ἄρθρου εἶναι κατ’ ἐμὲ ἀπαραίτητος καὶ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς λόγους τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν μελῶν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ὅταν ὁρίζωμεν θητείαν, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προβλέψωμεν καὶ τὰς περιπτώσεις τὰς ἐνδεχομένας, εἰς τὰς ὁποίας θὰ εὑρεθῇ ἡ ὑπηρεσία, διὰ νὰ ἀπολύσῃ τὸν ῥᾴθυμον ἢ ἀκατάλληλον σύμβουλον. Ἠκούσατε δὲ πρὸ μικροῦ, τί ἐγένετο καὶ τί ἐλέχθη εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τὸ Συμβούλιον τοῦ νόμου περὶ τῶν μεταλλευτῶν, ὅπερ δὲν συνεδριάζει, διότι δὲν προσέρχονται τὰ μέλη, καὶ ἀργεῖ ἡ ἐργασία τοῦ Συλλόγου αὐτοῦ ἢ τοῦ Συνδέσμου, — διότι δὲν ἠξεύρω τίνα τύπον ἔχει, — καὶ ὁ νόμος δὲν λειτουργεῖ. Καὶ ἐδῶ ὑποθέσατε ὅτι δύναται νὰ συμβῇ τὸ αὐτό· κατὰ μείζονα δὲ λόγον ἤθελε συμβῇ μὲ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τοῦ ἀξιοτίμου κ. τέως Ὑπουργοῦ, τὸ ὁρίζον πέντε τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου. Δύναται λοιπὸν νὰ συμβῇ καὶ τώρα, μὲ τοὺς ἑπτὰ συμβούλους, νὰ μὴ δύναται νὰ γείνῃ ἀπαρτία, εἴτε πέντε μέλη, ὅπως καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω διὰ τῆς τροπολογίας μου, εἴτε τέσσαρα μέλη εἶναι ἡ ἀπαρτία, καὶ νὰ μὴ συνέρχηται τὸ Συμβούλιον εἴτε ἑκουσίως εἴτε ἀκουσίως. Τίνα τρόπον ἔχετε, ἢ πῶς δύναται ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐκβιάσῃ τὸ Συμβούλιον εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του καὶ νὰ μὴ προσκόπτῃ ἡ διοίκησις τοῦ Ὑπουργοῦ; — διότι προηγεῖται εἰς πλείστας περιπτώσεις τῆς ἐκτελέσεως τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Εἰς τὰς τροπολογίας μου διετύπωσα δύο περιπτώσεις τῆς ῥαθύμου ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων ἐκ μέρους τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου καὶ τῆς δι’ ἄλλους λόγους, μὴ δυναμένους νὰ προσδιορισθῶσιν, ἀλλὰ περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἀποφασίσῃ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον. Πιθανὸν δηλαδὴ ἡ δυστροπία ἢ ἄλλος λόγος ἑνὸς τῶν μελῶν νὰ καθιστῶσιν ἀδύνατον τὴν συνεργασίαν μετὰ τῶν ἄλλων. Δὲν δύνασθε δὲ οὐδὲ Διάταγμα περὶ τῶν περιπτώσεων τούτων νὰ ἐκδώσητε, — διότι ἤκουσα ὅτι ἔχει ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς αὐτὴν τὴν ἰδέαν. — Δὲν δύναται τὸ Διάταγμα νὰ δημιουργήσῃ λόγους ἀπολύσεως αὐτῶν, ὅπου ὁ νόμος ὁρίζει θητείαν; οὐδὲ κατ’ ἐντολὴν δὲ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δύναται νὰ τὸ πράξῃ. Πρέπει εἰς τὸν νόμον νὰ περιέχωνται οἱ λόγοι, δι’ οὓς δύνασθε ν’ ἀπολύσητε ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον τάσσετε εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν μὲ θητείαν ὡρισμένην. Εἰς τὰς τροπολογίας μου ἔχω ὁρίσει καὶ τὴν ἡλικίαν, ἣν δέον νὰ ἔχωσι τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν, δὲν ἠξεύρω διατὶ, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν περιέλαβεν ἐν ταῖς τροπολογίαις αὑτῆς. Καὶ ὅμως νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαία ἡ ὡρισμένη ἡλικία τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἐκ τῶν οὐσιωδῶν. Τὸ νομοσχέδιον καὶ αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ἀναφέρουσιν ἐπίσης τίποτε περὶ τοῦ τρόπου τῶν ἐργασιῶν τοῦ Συμβουλίου. Αἱ τροπολογίαι τῆς ἐπιτροπῆς προσέθηκαν μόνον τὸν ἀριθμὸν 4 διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἀπαρτίας, ἀλλὰ κατὰ τίνα τρόπον θὰ λειτουργῇ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, δὲν μνημονεύεται οὐδὲ ἐν τῷ ἀρχικῷ νομοσχεδίῳ· π. χ. ἂν θ’ ἀποφασίζῃ κατὰ πλειονοψηφίαν, ἢ τῇ εἰσηγήσει τίνος, ὅπερ εἶναι σπουδαιότατον, ὅπως σᾶς εἶπον.

§164Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ λέγει· κατὰ πλειονοψηφίαν.

§165Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε εἰσηγητήν.

§166Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἔργα τοῦ κανονισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ἐργασίας του.

§167Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν οὕτως εἶχε, πάλιν δὲν ἔχετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σας ἐντολὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας πρὸς τὴν ἐκτελεστικὴν πρὸς ἔκδοσιν Βασιλικοῦ Διατάγματος μεριμνῶντος περὶ αὐτῶν τῶν πραγμάτων.

§168Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχομεν. Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος κανονισθήσονται αἱ λεπτομέρειαι.

§169Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λάθος ἔχετε, διότι τὸ μνημονευόμενον Βασιλικὸν Διάταγμα ἀφορᾷ εἰς ἄλλην εἰδικὴν περίπτωσιν.

§170Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 16 λέγει: «Διὰ Βασ. Διατάγματος κανονισθήσονται τὰ καθέκαστα τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου.»

§171Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 καὶ μετὰ τὴν τροπολογίαν τῆς ἐπιτροπῆς χρήζει τῆς τροπολογίας τῆς Βουλῆς, διότι διὰ τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς κατέστη τὸ Συμβούλιον καθαρῶς δικαστικόν, ὡς εἶπον δὲν θέλει νὰ ἀναμίξῃ τὸ Συμβούλιον ἡ ἐπιτροπὴ εἰς τὰ ἔργα τῆς κυρίως ἐκπαιδεύσεως, καίτοι τὸ Συμβούλιον θὰ ἐπιλαμβάνηται αὐτῶν κατ’ ἀνάγκην ἐν τῷ δικαστικῷ αὐτοῦ ἔργῳ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δύνανται ἄνευ βλάβης τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρὸς ὠφέλειαν τῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ περιληφθῶσιν αἱ τροπολογίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι θὰ συντελέσωσιν ἀναμφισβητήτως εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ἐκπαιδεύσεως, οἷον τροπολογίαι ἀφορῶσαι τὴν σύνταξιν τῶν προγραμμάτων τῶν σχολείων, τὰ διδακτικὰ βιβλία, τὴν ἐκλογὴν τῶν κριτῶν καὶ τοὺς ὅρους τοῦ διαγωνισμοῦ περὶ αὐτῶν. Τὸ πρᾶγμα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι δυσχερὲς, καὶ δύναται νὰ τὸ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ περισσότερον τὴν προσοχὴν αὐτῆς ἡ Βουλή, εἶναι τὸ ὑποχρεωτικὸν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Συμβουλίου.

§172Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὅλων;

§173Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. τέως Ὑπουργοῦ, «αἱ ἀποφάσεις περὶ ἐπιβολῆς πειθαρχικῶν ποινῶν εἰς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους, περὶ παύσεως αὐτῶν, περὶ μεταθέσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν κλπ. εἶναι ὑποχρεωτικαί». Ἀλλ’ εἶναι ἡ ὑποχρέωσις αὕτη πολὺ περίεργος· διότι, ἐνῷ τὸ ἄρθρον 3 ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀποφάσεων, συνάμα δίδει εἰς αὐτὸν τὸ δικαίωμα τῆς ἐφέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου! Τίνα λόγον ἔχει ἡ ἔφεσις αὕτη; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλου Σώματος, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου νὰ ἐκκληθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου, τὸ πρᾶγμα ἠδύνατο νὰ ᾖναι τυπικῶς δεδικαιολογημένον, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ ἔχετε ἔφεσιν ἀποφάσεως ἐνώπιον τοῦ ἰδίου Σώματος, δὲν κάμνετε τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ προσπαθῆτε νὰ κρύψητε τὴν ἐπιθυμίαν τῆς Κεντρικῆς Διοικήσεως, δηλαδὴ τοῦ Ὑπουργείου, εἰς τὸ νὰ μεταβληθῇ ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου.

§174Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως, ἐὰν ὑπάρχῃ λόγος.

§175Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς λόγους θὰ ἐξετάσῃ πρότερον τὸ Συμβούλιον, ὅταν θ’ ἀποφασίζῃ.

§176Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀναθεωρήσεως, ὄχι περὶ ἐφέσεως.

§177Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν ἐκδοθησομένην ἀπόφασιν θὰ παρίσταται ἢ ὁ Ὑπουργὸς ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτοῦ τμηματάρχης. Τίνι δικαιώματι λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου θὰ ἐκκαλέσῃ ἐνώπιον αὐτοῦ;

§178Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νεώτερα γεγονότα, λόγοι ἰσχυροὶ δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἀναθεώρησιν.

§179Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νεώτερα γεγονότα ἂν θέλητε νὰ δίδουν τὸ δικαίωμα τῆς ἀναθεωρήσεως, πρέπει νὰ τὸ εἴπητε εἰς τὸν νόμον, καὶ ὄχι ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάσισε τὸ Συμβούλιον, νὰ ζητῆτε ν’ ἀνατρέψητε τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ.

§180ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἠμπορεῖ νὰ ἦναι ἄλλος Ὑπουργὸς (ἱλαρότης).

§181ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Παράχορδος ἡ διάταξις!

§182Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὄχι μόνον παράχορδος, ἀλλὰ δύναται καὶ νὰ ματαιώσῃ ἐντελῶς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου· διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ὁ Ὑπουργὸς ὀφείλει ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς νὰ σκεφθῇ, ἂν θὰ ἐκκαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἐκκαλῶν δὲ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τὴν εἰκοστὴν ἐννάτην ἡμέραν, ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ εἰσαγάγῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὸ Συμβούλιον πρὸς ἀναθεώρησιν. Ἀλλὰ δὲν ἔχετε προθεσμίαν οὐδὲ εἰσαγωγῆς τῆς ἐκτελέσεως, καὶ εἶναι δυνατόν, ἐκκαλοῦντες τὴν ἀπόφασιν, νὰ κρατήσητε καὶ ταύτην καὶ τὴν ἔκκλησιν εἰς τὸ γραφεῖόν σας, καὶ οὐδαμοῦ πλέον νὰ ἐπανέλθῃ ἡ ὑπόθεσις. Διότι προστίθεται ἀκόμη καὶ ἄλλη ἀτέλεια, δὲν ὁρίζεται ὁ χρόνος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ὀφείλει ν’ ἀποφανθῇ τὸ Συμβούλιον περὶ ἀναθεωρήσεως. Ματαιοῦται λοιπὸν ἢ ὄχι ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου, τὴν ὁποίαν λέγετε ὅτι θέλετε νὰ ἐκτελέσῃ καὶ ὅτι πρέπει νὰ ᾖ ὑπόχρεος νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Ὑπουργός; Τὸ ἄρθρον 4 ὁρίζει τὰς συνεδριάσεις. Περὶ αὐτοῦ νομίζω ὅτι πληρεστέρα εἶναι ἡ τροπολογία μου, ἡ ὁρίζουσα ὅτι, προκειμένου περὶ ἐκτάκτου συνεδριάσεως, πρέπει νὰ ὁρίζωνται τὰ θέματα, διὰ τὰ ὁποῖα καλεῖται ν’ ἀποφασίσῃ τὸ Συμβούλιον, διὰ νὰ γινώσκωσιν οἱ μέλλοντες νὰ προσέλθωσιν εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν περὶ τίνος καλοῦνται ν’ ἀποφασίσωσι. Νὰ τεθῶσι δὲ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ οἱ λόγοι τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου ἐν περιπτώσει ῥᾳθυμίας, ἢ εἰς ἄλλας περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἤθελεν ἀποφασίσει τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον περὶ ἀντικαταστάσεως αὐτῶν. Τοιουτοτρόπως τὸ ἄρθρον 4 τῶν τροποποιήσεών μου δύναται ν’ ἀντικαταστήσῃ, κατ’ ἐμέ, πολὺ ὠφελιμώτερον τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον οὐχὶ ὀρθῶς δέχεται καὶ ἡ ἐπιτροπή. Νὰ προστεθῇ δὲ ἀκόμη ἡ τροπολογία περὶ ἀποζημιώσεως τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου. Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ταῦτα λαμβάνουσι δι’ ἑκάστην συνεδρίασιν ἐπίδομα δραχμῶν δέκα. Πρέπει ὅμως νὰ λαμβάνωσι τοῦτο δι’ ἑκάστην συνεδρίασιν, εἰς ἣν ἤθελον παρευρεθῆ, ὄχι δὲ ἁπλῶς διὰ πᾶσαν συνεδρίασιν. Διότι, ἂν ὑποθέσητε ὅτι εἶναι δυνατόν ποτε νὰ εὑρεθῇ μέλος τοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον νὰ θέλῃ ἐκ λόγων ὑλικῆς ὠφελείας νὰ ἦναι μέλος, —ὅπερ ἐγὼ δὲν παραδέχομαι δι’ οὐδὲν ἐκ τῶν ἀνωτέρων προσώπων τοῦ Πανεπιστημίου, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι μέλη τοῦ Συμβουλίου, —διὰ τὰς ἀποζημιώσεως αὐτοῦ διὰ πᾶσαν συνεδρίασιν, εἴτε παρευρέθη εἰς αὐτὴν εἴτε μή, ἐνθαρρύνετε τὴν ῥᾳθυμίαν, ἀφοῦ τὸ μέλος τοῦτο θὰ γινώσκῃ, ὅτι θὰ ἀμειφθῇ ὁπωσδήποτε, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ μεταβῇ, ὅπως παρευρεθῇ εἰς τὴν συνεδρίασιν. Ὁ θεσμὸς τῶν ἐπιθεωρητῶν ἐβελτιώθη πολὺ διὰ τῆς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸν διορισμὸν αὐτῶν ἄνευ διακρίσεως τῆς ἰδιότητος τῶν διδακτόρων τῆς Φιλοσοφίας, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θὰ ἐκλέξωμεν τοὺς ἐπιθεωρητάς, διότι, ὅπως ἀνέπτυξε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος, πολλαὶ δυσχέρειαι θὰ γεννῶνται, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιθεώρησιν, ἐὰν ἐκλέγωμεν τοὺς ἐπιθεωρητάς, ὅπως ὁρίζεται ἐν ταῖς τροπολογίαις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει τοῦτο τὸ πλεονέκτημα, ὅτι δηλαδὴ ὁρίζει ὅτι πρέπει νὰ διορίζωνται διὰ διαγωνισμοῦ. Ἐὰν λοιπὸν καθιερωθῇ ὁ διαγωνισμὸς, ἄνευ ὡρισμένων ἰδιοτήτων τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ κλάδου, τότε ὁ διαγωνισμὸς θὰ παρουσιάσῃ τοὺς ἱκανωτέρους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἦναι καὶ διδάκτορες τῆς Φιλοσοφίας. Τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὀλίγον ἀκατανόητον, διότι θέλει νὰ ἑδρεύωσι καὶ οἱ τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ ἐν Ἀθήναις. Διὰ τίνα λόγον; Ἄγνωστον. Ἐνῷ δὲ τὸ νομοσχέδιον τοὺς θέλει ἐπὶ ἓξ μῆνας—καὶ ὀρθῶς—περιοδεύοντας, τοὺς θέλει συγχρόνως νὰ λαμβάνωσι μέρος καὶ εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἄνευ ψήφου! Πῶς θὰ κατορθῶται τοῦτο, μόνος ἴσως ὁ εἰσηγητὴς, ὁ ἀξιότιμος πρώην Ὑπουργὸς, δύναται νὰ ἐξηγήσῃ.

§183Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε ὅτι τοὺς θέλομεν ἐν Ἀθήναις, καὶ ὅταν περιοδεύωσι. Δὲν πιστεύω νὰ ἐννοεῖτε, ὅτι καὶ περιοδεύοντες θὰ παρευρίσκωνται ἐν Ἀθήναις, καὶ θὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον (ἱλαρότης).

§184Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὸ ἐννοεῖτε οὕτω, ἀλλὰ τὸ κείμενον τοῦ ἄρθρου δὲν λέγει αὐτό.

§185Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅταν θὰ εὑρίσκωνται ἐν Ἀθήναις, τότε θὰ λαμβάνωσι μέρος.

§186Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ διατὶ θὰ ἑδρεύωσιν ἐν Ἀθήναις;

§187Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§188Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς ὁ λόγος νὰ μὴ ἑδρεύωσιν ἄλλος ἐν Πελοποννήσῳ, ἄλλος ἐν Ἀθήναις καὶ ἄλλος ἐν Θεσσαλίᾳ;

§189Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἰς τὴν περιφέρειάν του ἕκαστος.

§190Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ διαιρεθῇ τὸ Κράτος εἰς τρεῖς περιφερείας· ὁρίσατε λοιπὸν ἰδίαν ἕδραν δι’ ἕνα ἕκαστον ἐξ αὐτῶν, τῶν μελλόντων νὰ ἦναι ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ κατ’ ἀνάγκην πλησίον τῶν σχολείων τῆς περιφερείας των.

§191Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦναι ἄχρηστος ὁ ἐπιθεωρητὴς κατὰ τοὺς ἓξ μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν θὰ περιοδεύῃ, ἐνῷ μένων ἐν Ἀθήναις θὰ χρησιμοποιῆται.

§192Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μένων ἐν τῇ ἕδρᾳ τῆς περιφερείας του θ’ ἀντιλαμβάνηται ἀσφαλέστερον καὶ καλλίτερον τῶν ἀτελειῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, καὶ θὰ δύναται ἀμεσώτερον καὶ λυσιτελέστερον νὰ ἐπιλαμβάνηται τῆς διορθώσεως. Νομίζω προσέτι, ὅτι εἰς τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 6, ἐν τῇ περιόδῳ, ἥτις λέγει: «ὀφείλουσι δὲ νὰ περιοδεύωσι τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓξ μῆνας κατ’ ἔτος, ἤτοι τρεῖς μῆνας ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν μαθημάτων καὶ ἑτέρους τρεῖς πρὸ τῆς λήξεως αὐτῶν», πρέπει νὰ προστεθῇ πρὸ τῶν λέξεων «ἑτέρους τρεῖς» τὸ ἄρθρον «τοὺς», ἵνα ἔχωμεν τοὺς ἐπιθεωρητὰς ὑποχρέους εἰς περιοδείαν κατὰ τὸν χρόνον τῶν ἐξετάσεων, ὅπως εἶναι ἀπαραίτητον, διότι οὗτοι θὰ ὑποβάλλωσιν ἐκθέσεις τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς περιφερείας των γενικὰς περὶ τῶν ἐξετάσεων.

§193ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πῶς θὰ παραστῶσιν αὐτοὶ εἰς ὅλας τὰς ἐξετάσεις;

§194Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως εἶναι ἀδύνατον νὰ παραστῶσιν εἰς ὅλας τὰς ἐξετάσεις· ἐν ταῖς τροπολογίαις μου ὅμως ὁρίζω τὴν ὑποχρέωσιν τῆς συντάξεως τῶν ἐκθέσεων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τῶν γυμνασιαρχῶν. Ὅταν δὲ μένωσιν εἰς τὴν ἕδραν τῆς περιφερείας των, θὰ ἀναγκάζωνται νὰ μελετῶσι περισσότερον περὶ τῶν τῆς ἐκπαιδεύσεως, μὴ περισπώμενοι ἀπὸ τὸν ἐν Ἀθήναις βίον. Προσέτι δὲ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ ὁδοιπορικά των θὰ ἦναι πολλαπλάσια, ὅταν ἔχητε ἀφετηρίαν τὰς Ἀθήνας καὶ οὐχὶ τὰς ἕδρας τῆς περιφερείας των.

§195ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ὁ ἔλεγχος ὅμως θὰ ἦναι πολὺ εὐκολώτερος ἀπὸ τὰς Ἀθήνας.

§196Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι θὰ συμβαίνῃ τὸ ἐναντίον. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9, ὅπως ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἀνάγκη νὰ παρατηρηθῶσί τινα. Ἡ ἐπιτροπὴ μετήλλαξε τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τιμωροῦνται πειθαρχικῶς διὰ παράβασιν ἢ ἀσύγγνωστον ἀμέλειαν περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων των». Διατὶ θεωρεῖ τιμωρητέαν μόνον τὴν ἀσύγγνωστον καὶ ὄχι καὶ τὴν ἁπλῆν ἀμέλειαν; Προσέτι διὰ τῆς παραγράφου γʹ προστίθεται ὅ,τι καὶ ἐν ταῖς ὑπ’ ἐμοῦ κατατεθείσαις τροπολογίαις εἶχε προταθῆ· ἡ προσωρινὴ δηλαδὴ παῦσις, ἐπιβαλλομένη μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 3. Ἀλλὰ περὶ προσωρινῆς παύσεως οὐδὲν ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 3. Δὲν εἶναι δὲ γνωστόν, ἂν ἡ ἀπόφασις τοῦ Συμβουλίου περὶ προσωρινῆς παύσεως εἶναι ἐκ τῶν ἀποφάσεων ἐκείνων τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, αἱ ὁποῖαι θὰ ὦσιν ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Καὶ εἶναι τὸ πρᾶγμα σπουδαιότατον, διότι προσετέθη ἡ ποινὴ χωρὶς νὰ προστεθῶσιν οἱ συναφεῖς πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῆς ὁρισμοί.

§197Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ λέγει σαφῶς ἐν τῷ ἐδαφίῳ εʹ (ἀναγινώσκει): «Γνωμοδοτεῖ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 12 μεταθέσεων τῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων καὶ ἐπὶ παντὸς ἀντικειμένου ἀφορῶντος τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν ἐν γένει καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτῆς». Κατωτέρω δέ, ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ, ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Αἱ κατὰ τὰ ἐδάφια αʹ ἕως δʹ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου κλπ. εἰσὶν ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν».

§198Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐγενόμην καταληπτὸς ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Ἐγὼ λέγω, ὅτι κατὰ τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς ὁρίζεται ὅτι «τὸ Συμβούλιον ἀποφασίζει περὶ τῆς παύσεως αὐτῶν εἰς τὰς περιπτώσεις τοῦ ἄρθρου 12», ἐν ταῖς περιστώσεσι δὲ τοῦ ἄρθρου 12 δὲν ὑπάρχει ἡ περὶ παύσεως περίπτωσις τοῦ ἄρθρου 9.

§199Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 2 τῶν τροποποιήσεων τῆς ἐπιτροπῆς ἢ 3 τοῦ νομοσχεδίου λέγει καθαρῶς, ὅτι «γνωμοδοτεῖ ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 12 μεταθέσεων κλπ.»

§200Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἢ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν;

§201Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτική· λέγει ὅτι «γνωμοδοτεῖ».

§202Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν περιλαμβάνεται εἰς τὰς γνωμοδοτήσεις. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τῶν ποινῶν, ἡ ἐπίπληξις δηλαδή, ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, λέγουσιν αἱ τροπολογίαι, αἱ δὲ ἄλλαι ποιναί, «μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 3», ἀλλὰ πότε; Ἐρωτῶ, εἰς τίνας περιπτώσεις δίδεται πειθαρχικὴ ἐξουσία εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καὶ εἰς τίνας εἰς τὸν Ὑπουργόν; Κατ’ ἀκολουθίαν εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἢ ν’ ἀφαιρέσητε πάσας τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιπτώσεις τῆς ἐπιβολῆς τῶν ποινῶν, ὁρίζοντες αὐτὰς διὰ Β. Διατάγματος, ἢ νὰ ὁρίσητε τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς θὰ ἐπιβληθῇ ἐπίπληξις, καὶ τὰς περιπτώσεις, καθ’ ἃς θὰ ἐπιβληθῶσιν αἱ ἄλλαι ποιναί. Διότι ἄλλως θὰ ἐπέλθῃ σύγχυσις δικαιοδοσίας Ὑπουργοῦ καὶ δικαιοδοσίας τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου.

§203ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἔχει ψῆφον συμβουλευτικήν, ἑπομένως δύναται νὰ γνωμοδοτῇ τὸ Συμβούλιον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐπιβάλλῃ ποινήν, ἢ νὰ μὴ γνωμοδοτῇ τὸ Συμβούλιον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἐπιβάλλῃ ποινήν. Τὴν αὐτὴν οὐσιώδη διαφορὰν ἔχει καὶ τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ ἀφίνει ἐπίσης ἀμετάβλητον, διότι δύναται ὁ Ὑπουργὸς, ἔχων τὸ δικαίωμα ὑφ’ ὅλας τὰς περιπτώσεις τῆς τιμωρίας, νὰ τιμωρήσῃ δι’ ἐπιπλήξεως τὸν καθηγητὴν, καὶ μετὰ δύο ἐπιπλήξεις νὰ προκαλέσῃ τὴν παῦσιν αὐτοῦ. Λοιπὸν πρέπει νὰ ὁρίζῃ τὰς περιπτώσεις τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι μὲ δευτέραν ἐπίπληξιν, ἐπιβαλλομένην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, δύναται νὰ παύηται ὁ καθηγητὴς, τότε ἔχει καλῶς τὸ ἄρθρον.

§204ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, πάντοτε μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Συμβουλίου.

§205Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται ὅμως ὁ Ὑπουργὸς, παρασκευάζων δύο γνωμοδοτήσεις, νὰ προκαλῇ τὴν παῦσιν.

§206ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ παρασκευασθῇ ἡ παῦσις, αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα, ἀλλὰ λέγει, ὅτι ἡ ἀπόλυσις ἐπιβάλλεται πάντοτε κατὰ πρότασιν τοῦ Συμβουλίου.

§207Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ λέγω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἐπιβάλῃ μόνον τὴν ποινὴν τῆς ἐπιπλήξεως καὶ τοῦ προστίμου, καὶ ταύτας εἰς ὡρισμένας ἐν τῷ νόμῳ περιστάσεις. Ἐὰν θέλητε μάλιστα, δύνασθε νὰ διαιρέσητε τὴν ποινὴν εἰς δύο εἰδῶν ἐπιπλήξεις καὶ εἰς δύο διάφορα κατὰ ποσὸν πρόστιμα. Δύνασθε νὰ διαιρέσητε τὴν ἐπίπληξιν εἰς ἐπίπληξιν ἀπευθυνομένην μόνον εἰς τὸν τιμωρούμενον, καὶ εἰς ἐπίπληξιν γινομένην ἢ ἀνακοινουμένην ἐνώπιον τοῦ συλλόγου τῶν καθηγητῶν. Δύνασθε νὰ διαιρέσητε τὸ πρόστιμον ἀπὸ δραχμῶν 10 μέχρι 40, καὶ ἀπὸ δραχμῶν 40 μέχρι τοῦ ὁρίου τοῦ μισθοῦ τοῦ τιμωρουμένου. Πρέπει ὅμως πρωτίστως νὰ καθορισθῶσι τὰ ὅρια τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τὰ ὅρια τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω γενικῶς, ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ φέρω τὸν λόγον καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων.

§208ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω, διότι δὲν σκοπεύω νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ λεχθέντα, κατόπιν τῶν παρατηρήσεων, ἃς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἔφερεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, οὐδ’ ἐντολὴν ἔχω ν’ ἀντιπροσωπεύσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἵτινες ἀπετέλεσαν τὴν ἐπιτροπὴν καὶ ἐπεξειργάσθησαν ἐπὶ δύο συνεχεῖς ἡμέρας τὸ νομοσχέδιον. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι πρόκειται περὶ νομοθετήματος σπουδαίου, ἀλλὰ βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ βελτιώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διότι τὸ νομοσχέδιον σκοπὸν ἔχει νὰ ἱδρύσῃ σῶμα ἀνεξάρτητον ὅλως ἐκ τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίζῃ τὰ τῶν μεταθέσεων καὶ παύσεων καὶ τὰ τῆς προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Εὐθὺς ὡς θέσητε τὸ ζήτημα οὕτω, ἀποφεύγετε πάσας τὰς ἀντιρρήσεις· δὲν ἀποκρύπτω δὲ, ὅτι μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρχον καὶ μέλη, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποδέχονται τὴν ἀρχὴν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, μεταξὺ δ’ αὐτῶν καταλέγομαι καὶ ἐγώ· ἀλλ’ ἀπεφασίσαμεν νὰ θυσιάσωμεν τὰς ἀρχὰς ἡμῶν, ἵνα τεθῇ τέρμα εἰς κατάστασιν ἐπιζήμιον πρὸ πάντων εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἡ ὑπέρβασις ἢ μᾶλλον ἡ κατάχρησις τῆς ὑπουργικῆς δικαιοδοσίας ἐπιβάλλει τὴν λῆψιν μέτρων τινῶν πρὸς προστασίαν τῶν εὐαρέστων, ἔστω, λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Διατρέχομεν βεβαίως τὸν κίνδυνον νὰ ὑποπέσωμεν εἰς τὸ ἕτερον ἄκρον, καὶ ἀντὶ καλοῦ νὰ γείνωμεν πρόξενοι κακοῦ· ἀλλ’ ἡ Βουλὴ συνέρχεται ἐτησίως, καὶ θὰ ἤμεθα πάντοτε ἐν καιρῷ νὰ λάβωμεν τὰ προσήκοντα μέτρα κατὰ τῶν αὐθαιρέτως καὶ ἀνεξελέγκτως διαχειρισθησομένων τὴν ὑπουργικὴν εὐθύνην. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἠθέλησε νὰ μεταβάλῃ ἄρδην τὸ νομοσχέδιον, παρεδέχθη τὴν ἀρχὴν αὐτοῦ, καὶ ἐπήνεγκε μεταβολάς τινας εἰς τὰ καθ’ ἕκαστον.

§209Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτι ἡ μέση ἐκπαίδευσις χρήζει ῥιζικῆς βελτιώσεως, οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ· ἀλλ’ ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων συνάδελφος, τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τῆς ἐν γένει ἐκπαιδεύσεως εἶναι ζήτημα τοσοῦτον εὐρὺ, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς νομοσχέδιον συζητούμενον ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῶν συνεδριάσεων αὐτῆς νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ μελετηθῇ, μήτε κἄν καὶ περὶ προσώπων προκειμένου δύναται ἐν ὀλίγαις ἡμέραις, ἐὰν ἐργασθῶμεν, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τῆς βελτιώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρώτην ὠφέλειαν ἐπάγεται, ὅτι μεριμνᾷ, ἵνα καταστήσῃ τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως μᾶλλον ἀφωσιωμένους εἰς τὸ ἔργον αὐτῶν, ἐξασφαλίζον τὴν μονιμότητα τῆς θέσεώς των καὶ παρεμποδίζον τὰς μεταθέσεις καὶ παύσεις αὐτῶν, αἵτινες, γνωρίζομεν πάντες, διὰ τίνας λόγους δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν. Ὡς τοιοῦτο, τὸ νομοσχέδιον παρέχει, νομίζω, —καὶ μάλιστα μετὰ τὰς ἐπελθούσας ἐπ’ αὐτοῦ τροποποιήσεις, ἃς καὶ ἐγὼ ἐθεώρησα ἀναγκαίας, —εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ φέρῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, νὰ καταστήσωμεν δηλαδὴ τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως μᾶλλον ἀφωσιωμένους εἰς τὸ ἔργον αὐτῶν διὰ τῆς περιφρουρήσεως τῆς θέσεώς των, καὶ μὴ ἀφήσωμεν αὐτοὺς ὑπὸ τὴν ἀπειλὴν τῆς καθημερινῆς παύσεως καὶ μεταθέσεως. Νομίζω δ’ ὅτι ὡς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὰς συζητήσεις, εἰσερχόμενοι εἰς τὴν μελέτην τῆς ἐν γένει βελτιώσεως τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὅπως πράξωμέν τι ἀναγκαῖον πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς.

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ πρῶτον ἄρθρον διαγράφεται διὰ τῶν τροποποιήσεων τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ οὕτω τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου γίνεται πρῶτον, ἔχον οὕτω...

§211ΠΟΛΛΟΙ. Ποῖον θὰ ψηφισθῇ; Τὸ τροποποιηθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ἢ τὸ νομοσχέδιον;

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως τὸ τροποποιηθὲν, διότι διὰ τῶν τροποποιήσεων τῆς ἐπιτροπῆς διαγράφεται τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου.

§213ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολὺ ὀρθῶς ὑποβάλλετε τὸ ζήτημα οὕτω, διότι, ψηφίζοντες τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἄρθρον 1, ψηφίζομεν τὸ νομοσχέδιον ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως διαγραφῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς (ἀναγινώσκει): «Συνιστᾶται Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως, συγκείμενον ἐκ δύο καθηγητῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς, ἐξ ἑνὸς καθηγητοῦ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν, ἐξ ἑνὸς καθηγητοῦ τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν, ἐξ ἑνὸς καθηγητοῦ τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς, ἐξ ἑνὸς καθηγητοῦ τῆς Νομικῆς Σχολῆς καὶ ἐκ τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τμηματάρχου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Οἱ καθηγηταὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὸ Συμβούλιον ἐκλέγονται κατὰ τριετίαν ὑπὸ τῶν οἰκείων Σχολῶν, διορίζονται δὲ διὰ Β. Διατάγματος. Ἂν ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς προσκλήσεως τοῦ Ὑπουργοῦ αἱ Σχολαὶ δὲν ἐκλέξωσι τὰ μέλη τοῦ Συμβουλίου, ὁ Ὑπουργὸς ὁρίζει τὰ μέλη τὰ μὴ ἐκλεχθέντα ὑπὸ τῶν οἰκείων Σχολῶν. Οἱ αὐτοὶ καθηγηταὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκλεχθῶσιν ἐπὶ δύο συνεχεῖς τριετίας. Τὸ Συμβούλιον ἐκλέγει πρόεδρον ἕν ἐκ τῶν μελῶν αὐτοῦ. Κωλυομένου δὲ ἢ μὴ ὑπάρχοντος τούτου προεδρεύει ὁ ἐν τῇ συνεδρίᾳ τοῦ Συμβουλίου ἀρχαιότερος κατὰ διορισμὸν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ. Πρὸς ἀπαρτίαν ἐν ταῖς συνεδριάσεσιν ἀπαιτεῖται ἡ παρουσία τεσσάρων τοὐλάχιστον συμβούλων. Ἐν ἰσοψηφίᾳ νικᾷ ἡ ψῆφος τοῦ προεδρεύοντος.» Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Βοκοτοπούλου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου.

§215Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας σας;

§217Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ἐπιμένει νὰ ἦναι ὁ τμηματάρχης τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως μέλος τοῦ Συμβουλίου ἔχον ψῆφον.

§218Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Βεβαίως, διότι θὰ ἦναι τὸ μόνον ὄργανον, τὸ ὁποῖον θὰ συνδέῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου μὲ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον· ἄλλως τε αὐτὸς θὰ παρέχῃ πᾶσαν τὴν ἐργασίαν τοῦ Συμβουλίου ὡς εἰσηγητής.

§219Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ψήφου ἐρωτῶ, ἂν ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ ὁ τμηματάρχης ψῆφον ἐν τῷ Συμβουλίῳ.

§220Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Βεβαίως. Ἐὰν πρόκηται εἷς τμηματάρχης ἁπλοῦς νὰ μεταβάλλῃ τὴν γνώμην ἕξ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, τότε καὶ τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον καὶ τὰ πάντα εἶναι περιττά.

§221Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θ’ ἀντιπροσωπεύῃ τὸν Ὑπουργὸν ἐν τῷ Συμβουλίῳ.

§222Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θὰ ἦναι τὸ ὄργανον, τὸ ὁποῖον θὰ συνδέῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου μὲ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον.

§223ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δύο παρατηρήσεις ἔχω νὰ ὑποβάλω· τὴν πρώτην μετὰ τῆς παρακλήσεως, ἐὰν θεωρηθῇ ὀρθὴ, νὰ ἐπέλθῃ τροποποίησις εἰς τὴν προτελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ πρὸς ἀπαρτίαν ὁριζόμενος ἐνταῦθα ἀριθμὸς τῶν «τεσσάρων τοὐλάχιστον συμβούλων» ἀντίκειται εἰς αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς ἀπαρτίας, ἥτις εἶναι ἑνιαία εἰς πάντους τοὺς νόμους τοὺς ἑλληνικούς. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως τίποτε τὸ παρεμποδίζον νὰ γένηται ἐνταῦθα εἰδικὴ τροποποίησις, ἵνα ὁρισθῇ ἄλλως ἡ ἀπαρτία· ἀλλ’ ἐπὶ Συμβουλίου ἀποτελουμένου ἐξ ἑπτὰ μελῶν ἡ ἀπαρτία ἀποτελεῖται διὰ τῆς παρουσίας τοὐλάχιστον 5 μελῶν. Ὁ ἀριθμὸς 5 ἔχει ἐνταῦθα ἰδιαιτέραν ἀξίαν, διότι ἔχομεν περιττὸν ἀριθμὸν, καὶ ἡ ἰσοψηφία εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου γίνεται σπανιωτέρα, ὅσον δὲ σπανιωτέρα εἶναι ἡ ἰσοψηφία, τόσον σπανιώτερον θὰ λειτουργήσῃ ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου...

§224ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§225ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. ἡ ἀναφέρουσα, ὅτι ἐν ἰσοψηφίᾳ νικᾷ ἡ ψῆφος τοῦ Προέδρου. Θὰ εἴπω καί τι ἄλλο, ὅπερ ἴσως θὰ ξενίσῃ πολλοὺς, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα παρετηρήθη, καὶ ἐπειδὴ ἀκριβῶς πρόκειται νὰ θέσωμεν κλοιὸν σιδηροῦν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκλογὴν τῶν διδασκάλων, πρέπει νὰ προσέξωμεν καὶ ὁρίσωμεν τοῦτο καθαρῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ γίνεται διὰ φανερᾶς ψηφοφορίας· διότι παρετηρήθη ἐν ἐκλογαῖς διδασκάλων ἐν μυστικῇ ψηφοφορίᾳ καταχρηστικὴ ἐπικράτησις τῆς μυστικῆς ψήφου τοῦ Προέδρου.

§226Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἡ ψηφοφορία θὰ γίνηται φανερά.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργός; Δέχεται νὰ ἦναι φανερὰ ἡ ψηφοφορία;

§228Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε πέντε μέλη θ’ ἀποτελῶσιν ἀπαρτίαν, καὶ ἡ ψηφοφορία θὰ γίνηται φανερά.

§230Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα.

§231ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Προκειμένου περὶ μυστικῆς ψηφοφορίας, δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ ψήφου τοῦ Προέδρου;

§232ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι.

§233ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε λοιπὸν νὰ μὴ τεθῇ εἰς τὸ κείμενον, διότι ὑπονοεῖται ἐκ τῆς φράσεως «ἐν ἰσοψηφίᾳ νικᾷ ἡ ψῆφος τοῦ Προέδρου».

§234ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν εὑρίσκεται ἐν τῷ δικαίῳ, διότι ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ ἡ ψηφοφορία εἴς τινας περιστάσεις διεξάγεται μυστικῶς, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχει περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ψῆφος τοῦ Προέδρου εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι φανερά, ἵνα δηλωθῇ ἡ πλειονοψηφία.

§235ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τότε πλέον δὲν εἶναι μυστικὴ ἡ ψηφοφορία.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τί δέχεσθε; φανερὰν ψηφοφορίαν;

§237ΠΟΛΛΟΙ (ἑκατέρωθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§239ΜΙΛ. ΑΝΝΙΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΤΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔχομεν συμφέρον ν’ ἀποφύγωμεν τὰς παρεμβάσεις τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ πρὸς τοῦτο καλὸν θὰ ἦτο, ἂν ἀντὶ τῆς ἐκλογῆς ὑπὸ τῶν οἰκείων καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου ἀνετίθετο ἡ ἐργασία αὕτη εἰς τοὺς κοσμήτορας τῶν Σχολῶν.

§240ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συνεζητήθη τοῦτο ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, καὶ δὲν ἐκρίθη ὀρθόν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 3, γινόμενον 2, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ καθήκοντα καὶ δικαιώματα τοῦ Συμβουλίου εἰσὶ τὰ ἑξῆς: Τὸ Συμβούλιον ἀποφασίζει: αʹ) Περὶ τῆς ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τοὺς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. βʹ) Περὶ τῆς παύσεως αὐτῶν εἰς τὰς περιπτώσεις τοῦ ἄρθρου 12. Γνωμοδοτεῖ δέ: γʹ) Περὶ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 8 ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως διὰ παράβασιν τῶν καθηκόντων των. δʹ) Περὶ τῆς μεταθέσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν τούτων ἢ τῆς παύσεως αὐτῶν, τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 9. εʹ) Ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ ἄρθρον 11 μεταθέσεων τῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων καὶ περὶ προαγωγῆς αὐτῶν. Αἱ κατὰ τὰ ἐδάφια αʹ καὶ βʹ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου ἐκδίδονται πάντοτε ἠτιολογημέναι καὶ μετ’ ἀπολογίαν τοῦ κατηγορουμένου λειτουργοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐξέτασιν τῶν κατ’ αὐτοῦ κατηγοριῶν. Εἰσὶ δὲ ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργόν, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰς ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς εἰς αὐτὸν κοινοποιήσεώς των ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Δύναται ὅμως ὁ Ὑπουργὸς ἐντὸς τῆς προθεσμίας τοῦ ἑνὸς μηνὸς νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Συμβουλίου τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἀποφάσεώς του, ἐὰν ἔχῃ λόγους νὰ θεωρῇ δικαίαν τὴν τροποποίησιν αὐτῆς. Τὴν μετὰ τοιαύτην δ’ ἀναθεώρησιν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου ὀφείλει οὗτος νὰ ἐκτελέσῃ ἐντὸς μηνός.»

§242ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν ἑξῆς ἐξήγησιν. Εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ καθὼς καὶ εἰς πάσας τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου γίνεται χρῆσις τῶν φράσεων «καθηγητῶν καὶ διδασκάλων». Αὐτοὺς μόνον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον;

§243Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νὰ προστεθῇ «καὶ γυμνασιαρχῶν».

§244ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τότε ἀντὶ τούτων καλλίτερον νὰ θέσητε τὴν φράσιν «λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως»

§245Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα.

§246Μ. ΔΕΡΛΕΡΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δηλώσῃ, ἂν εἰς τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας τοὺς ἑλληνοδιδασκάλους, καθηγητὰς καὶ γυμνασιάρχας συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Διδασκαλείων.

§247ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Βεβαίως, ὡς καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν.

§248Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μάλιστα.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἡ δήλωσίς του αὕτη θ’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν καὶ οἱ τῶν Διδασκαλείων.

§250Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ καθηγηταὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν ἀναμφιβόλως ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁ νόμος περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν ῥητῶς ἀναφέρει, ὅτι αὗται ἀνήκουσιν εἰς τὴν μέσην ἐκπαίδευσιν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς καθηγητὰς τῶν Διδασκαλείων, ὑποθέτω ὅτι εἶναι ζήτημα, ἂν περιλαμβάνονται.

§251Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς ἔχει ἡ διάταξις, δὲν δύνανται νὰ συμπεριληφθῶσι· τότε μόνον θὰ συμπεριελαμβάνοντο, ἐὰν ἀντὶ τῆς φράσεως «καθηγητῶν καὶ διδασκάλων» ἐγίνετο χρῆσις τῆς φράσεως «λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως».

§252Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε φέρω τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι τὸ δῶρον, τὸ ὁποῖον παρέχεται εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν, εἶναι ἄδωρον, διότι ὁ Ὑπουργός... (θόρυβος).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε τὴν δήλωσιν, ὅτι συμπεριλαμβάνονται καὶ οἱ καθηγηταὶ τῶν Διδασκαλείων καὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν.

§254Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἐὰν κρίνῃ εὔλογον, νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προφορικῶς ἀνέπτυξα, δηλαδὴ τὰ ἐδάφια γʹ καὶ δʹ, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὰς γνωμοδοτήσεις, νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου, οὕτω δὲ ἡ παῦσις τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ἡ ἐπιβολὴ ποινῆς πειθαρχικῆς εἰς αὐτοὺς διὰ παράβασιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν νὰ γίνηται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου καὶ οὐχὶ διὰ γνωμοδοτήσεως αὐτοῦ, διότι, ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ ἄρθρον, ἀναιρεῖ ἐντελῶς τὴν βάσιν τοῦ νόμου.

§255Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τὴν φράσιν «τὸ Συμβούλιον ἀποφασίζει» πρέπει νὰ προστεθῇ: «τῇ εἰσηγήσει τοῦ τμηματάρχου», ἢ «τῇ εἰσηγήσει δύο ἐκ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου».

§256Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ζήτημα τοῦ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§257Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκαίως πρέπει νὰ γείνῃ ἡ προσθήκη, διότι, ἐὰν δὲν γείνῃ, δὲν θὰ φαίνηται, τίς θὰ κάμνῃ τὴν εἰσήγησιν εἰς τὸ Συμβούλιον.

§258Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. «Τῇ εἰσηγήσει τοῦ Ὑπουργοῦ» θέλετε νὰ τεθῇ;

§259ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν δύναται νὰ παρίσταται ὁ Ὑπουργός.

§260Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἀπήντησεν ὁ κύριος Στάης. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου διάταξιν, νομίζω ὅτι αὕτη πρέπει νὰ λείψῃ ἐντελῶς, διὰ νὰ μὴ ματαιῶται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Προτείνω λοιπὸν νὰ διαγραφῇ ἡ περίοδος ἀπὸ τῶν λέξεων «Δύναται ὅμως ὁ Ὑπουργὸς κλπ.» μέχρι τέλους τοῦ ἄρθρου, καὶ νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον μετὰ τὸ ἐδάφιον εʹ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Αἱ κατὰ τὰ ἐδάφια αʹ καὶ βʹ ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου ἐκδίδονται πάντοτε ἠτιολογημέναι καὶ μετ’ ἀπολογίαν τοῦ κατηγορουμένου λειτουργοῦ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως καὶ ἐξέτασιν τῶν κατ’ αὐτοῦ κατηγοριῶν. Εἰσὶ δὲ ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὸν Ὑπουργὸν, ὅστις ὀφείλει νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὰς ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς εἰς αὐτὸν κοινοποιήσεώς των ὑπὸ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου.»

§261Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὀρθὸν τοῦτο.

§262Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βοκοτοπούλου.

§263ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω. Εἰ δυνατὸν, εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ νὰ περιληφθῇ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Συμβούλιον γνωμοδοτεῖ καὶ περὶ τῆς προαγωγῆς τῶν λειτουργῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.

§264Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει.

§265ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ποῦ;

§266Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον εʹ τῶν τροποποιήσεων τῆς ἐπιτροπῆς.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη.

§268Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς ἐτροποποιήθη;

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ τῆς διαγραφῆς τοῦ τελευταίου ἐδαφίου τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου.

§270Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Τὸ ἐδάφιον αʹ εἶναι ὀρθότερον νὰ διατυπωθῇ ὡς ἑξῆς: «αʹ) Περὶ τῆς ἐπιβολῆς πειθαρχικῆς ποινῆς εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως».

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἡ διόρθωσις αὕτη εἰς πάντα τὰ ἄρθρα. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον 3, μένει ὡς ἔχει, ἤτοι ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον συνεδριάζει τακτικῶς μὲν δὶς τοῦ μηνὸς, ἐκτάκτως δὲ ὁσάκις προσκληθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Αἱ συνεδριάσεις δ’ αὐτοῦ γίνονται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπερ παρέχει αὐτῷ γραφέα διὰ τὴν σύνταξιν τῶν πρακτικῶν αὐτοῦ καὶ τὴν διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας του. Οἱ σύμβουλοι λαμβάνουσι δι’ ἑκάστην συνεδρίαν ἐπίδομα ἐκ δραχμῶν δέκα.»

§272ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ἀπαραίτητον νὰ προστεθῇ μετὰ τὴν φράσιν «Οἱ σύμβουλοι λαμβάνουσι δι’ ἑκάστην συνεδρίαν» ἡ φράσις «ἧς ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους μετέσχον».

§273Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. «Παρήδρευσαν».

§274ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔστω. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ στέρξῃ νὰ προστεθῶσιν οἱ λόγοι τῆς ἀπολύσεως τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου· ἐν περιπτώσει ῥαθυμίας, λόγου χάριν, ἢ δι’ ἄλλους λόγους, διότι θὰ εὑρεθῶσιν οἱ ἐκτελεσταὶ τοῦ νόμου εἰς ἀδιέξοδον, ὅταν δὲν θὰ κατορθῶται νὰ συνέρχηται τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δέχεται;

§276Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα.

§277Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὰ μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου δὲν εἶναι ἁπλοῖ δημοτικοὶ σύμβουλοι, οἵτινες θὰ θελήσωσι νὰ παρακωλύσωσι τὰς ἐργασίας τοῦ Συμβουλίου· εἶναι καθηγηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἐκλεγέντες πρὸς ἐκτέλεσιν ὡρισμένων καθηκόντων· νομίζω δέ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν, προκειμένου περὶ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, νὰ τοὺς ὑποπτεύσωμεν ὅτι δὲν θὰ παρευρίσκωνται εἰς τὰς συνεδριάσεις, καὶ νὰ ὁρίσωμεν τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ παύωνται. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ὑπερβολικόν.

§278Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, μετὰ τῆς προσθήκης μόνον τῶν λέξεων «ἧς μετέσχον» μετὰ τὴν φράσιν «δι’ ἑκάστην συνεδρίαν».

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον 4, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διορίζονται ἐπιθεωρηταὶ τῶν σχολείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τρεῖς διδάκτορες τῆς Φιλολογίας, εἷς τῶν Φυσικῶν καὶ εἷς τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν ἐκ τῶν διανυσάντων πλήρη ὀκταετίαν ἐν τῇ θέσει τοῦ καθηγητοῦ ἢ καθηγητοῦ καὶ γυμνασιάρχου ἐν τοῖς δημοσίοις Γυμνασίοις τοῦ Κράτους ἢ καθηγητοῦ Διδασκαλείου, καὶ μὴ ὑπερβαίνοντες τὸ 55 ἔτος τῆς ἡλικίας αὐτῶν, γινώσκοντες δὲ τὴν Γερμανικὴν ἢ τὴν Γαλλικὴν ἢ τὴν Ἀγγλικὴν ἢ τὴν Ἰταλικὴν γλῶσσαν. Διορίζονται ἐπίσης ἐπιθεωρηταὶ τῶν σχολείων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως οἱ διδάκτορες τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν, οἱ φοιτήσαντες ἐν Πανεπιστημίῳ ἢ ἐν Προτύπῳ Γυμνασίῳ τῆς Γερμανίας ἢ ἐν ἀνωτέρῳ Διδασκαλείῳ τῆς Γαλλίας καὶ τυχόντες τῶν σχετικῶν ἐπισήμων ἀποδείξεων μετὰ τριετῆ ἐν Ἑλλάδι ὑπηρεσίαν ὡς καθηγητοῦ Γυμνασίου ἢ καθηγητοῦ καὶ διευθυντοῦ τοῦ Διδασκαλείου ἢ Ἐμπορικῆς Σχολῆς. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ ἔχουσι βαθμὸν καὶ μισθὸν τμηματάρχου πρώτης τάξεως, διορίζονται δὲ διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, μετὰ διαγωνισμὸν κανονισθησόμενον διὰ Βασ. Διατάγματος.»

§280ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐν τῷ τρίτῳ στίχῳ τῆς δευτέρας παραγράφου παρελείφθησαν δύο λέξεις· λέγει «ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν», ἐνῷ ἔπρεπε νὰ λέγῃ: «ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν καὶ Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν». Πρέπει δηλ. νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «καὶ Μαθηματικῶν», ἵνα μὴ ἐπέλθῃ παρεξήγησις.

§281Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου τούτου πρέπει νὰ τεθῇ ὁριστικὸς ὁ ἀριθμὸς τῶν πέντε ἐπιθεωρητῶν, διότι μὲ τὴν διάταξιν τῆς δευτέρας παραγράφου δύναται ν’ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δηλαδὴ νὰ εἴπωμεν, ὅτι διορίζονται πέντε ἐπιθεωρηταί;

§283Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα· διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, εἰς μὲν τὴν πρώτην παράγραφον λέγει ὅτι «διορίζονται τρεῖς διδάκτορες τῆς Φιλολογίας, εἷς τῶν Φυσικῶν καὶ εἷς τῶν Μαθηματικῶν ἐπιστημῶν»· ἀλλὰ κατὰ τὴν δευτέραν παράγραφον διορίζονται ἐπίσης ἐπιθεωρηταὶ οἱ διδάκτορες τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Φυσικῶν ἐπιστημῶν οἱ φοιτήσαντες κλπ.» Ἄρα προστίθενται οὗτοι εἰς τοὺς πέντε.

§284ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§285Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὁρίσωμεν, ὅτι οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ ἦναι πέντε.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν ἀρχῇ λοιπὸν τοῦ ἄρθρου νὰ θέσωμεν μετὰ τὴν λέξιν «διορίζονται» τὴν λέξιν «πέντε».

§287ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βλέπω ὅτι εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου ἐν τῇ τροποποιήσει τῆς ἐπιτροπῆς γίνεται μνεία μόνον καθηγητοῦ Διδασκαλείου, εἰς δὲ τὴν δευτέραν γίνεται μνεία καθηγητοῦ καὶ διευθυντοῦ Διδασκαλείου. Δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον γίνεται ἡ διάκρισις αὕτη. Ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοῦ τελευταίου στίχου τῆς δευτέρας παραγράφου, ἐν ταῖς λέξεσι «τοῦ Διδασκαλείου» δέον νὰ διαγραφῇ τὸ «τοῦ», διότι δὲν ἔχομεν ἓν Διδασκαλεῖον, ἀλλὰ τέσσαρα. Παρατηρῶ δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ γίνεται λόγος περὶ ἡλικίας τῶν ἐπιθεωρητῶν, ἐν δὲ τῇ δευτέρᾳ δὲν γίνεται. Φρονῶ ὅτι ἡ διάταξις περὶ ἡλικίας πρέπει νὰ περιληφθῇ καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ, καὶ νὰ ὁρισθῇ ὅτι πρέπει νὰ ἀπολύηται ὁ ὑπερβὰς τὴν ἡλικίαν τῶν 55 ἐτῶν, διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, ὁ ὑπερβὰς τὸ 55 ἔτος τῆς ἡλικίας δὲν δύναται ν’ ἀπολυθῇ.

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς πρώτης παραγράφου, μετὰ τὴν λέξιν «διορίζονται», προστίθεται ἡ λέξις «πέντε». Ἐν τῇ αὐτῇ παραγράφῳ, πρὸ τῶν λέξεων «ἢ καθηγητοῦ Διδασκαλείου» τίθεται ἡ λέξις «Διευθυντοῦ». Ἐν τῇ δευτέρᾳ δὲ παραγράφῳ, μετὰ τὴν λέξιν «Φυσικῶν» προστίθενται αἱ λέξεις «καὶ Μαθηματικῶν», ἐκ δὲ τῶν λέξεων «τοῦ Διδασκαλείου» διαγράφεται τὸ ἄρθρον «τοῦ». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 6, γινόμενον 5, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος κανονίζεται ἡ περιφέρεια τῆς δικαιοδοσίας ἑκάστου ἐπιθεωρητοῦ. Ἑδρεύουσιν οὗτοι ἐν Ἀθήναις. Ὀφείλουσι δὲ νὰ περιοδεύωσι τοὐλάχιστον ἐπὶ ἓξ μῆνας κατ’ ἔτος, ἤτοι τρεῖς μῆνας ἀμέσως μετὰ τὴν ἔναρξιν τῶν μαθημάτων καὶ ἑτέρους τρεῖς πρὸ τῆς λήξεως αὐτῶν. Περιοδεύοντες δὲ λαμβάνουσιν ὡς ὁδοιπορικὰ αὐτῶν καὶ ἀποζημίωσιν δραχμὰς ὀκτὼ δι’ ἑκάστην ἡμέραν τῆς περιοδείας των.»

§289Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ νὰ ὁρισθῇ ὄχι μία ἕδρα δι’ ὅλους τοὺς ἐπιθεωρητὰς, αἱ Ἀθῆναι, ἀλλ’ ἕκαστος ἐπιθεωρητὴς νὰ ἔχῃ ὡς ἕδραν μέρος τῆς περιφερείας του, διότι τοῦτο θὰ ἦναι λυσιτελέστερον· καὶ ὑπὸ ἔποψιν δὲ οἰκονομίας εἶναι ἄξιον λόγου. Ἐκτὸς τούτου νὰ προστεθῇ εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας παραγράφου πρὸ τῆς λέξεως «ἑτέρους» ἡ λέξις «τοὺς», ἤτοι ἀντὶ «καὶ ἑτέρους τρεῖς» νὰ τεθῇ «καὶ τοὺς ἑτέρους τρεῖς» διότι ἡ Βουλὴ ἐφάνη ὅτι ἀπεδέχθη τοῦτο, ὅτε ἔκαμα λόγον ἀπὸ τοῦ βήματος.

§290Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλλίτερον εἶναι, ὅπως ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἡ ἕδρα τῶν ἐπιθεωρητῶν νὰ ἦναι ἐν Ἀθήναις, διότι μετὰ τὴν περιοδείαν των οἱ ἐπιθεωρηταὶ θὰ δίδουν πληροφορίας.

§291Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὑποβάλλωσιν ἔκθεσιν.

§292Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ὅταν ἦναι ἐνταῦθα, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παριστῶσι τὰ πράγματα τελειότερον.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία περὶ τῶν ἑδρῶν τῶν ἐπιθεωρητῶν ἀπορρίπτεται, μόνον δὲ ἡ προσθήκη τῆς λέξεως «τοὺς» πρὸ τῶν λέξεων «ἑτέρους τρεῖς» ἐγένετο δεκτή. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον 6 (ἀναγινώσκει): «Καθήκοντα τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως εἶναι ἡ ἐξέτασις ἐν ἑκάστῳ διδακτηρίῳ: αʹ) Τῶν ἐλέγχων καὶ ἐγγραφῶν τῶν μαθητῶν καὶ τῶν ἐν χρήσει διδακτικῶν βιβλίων. βʹ) Τῆς συμπεριφορᾶς τῶν καθηγητῶν καὶ διδασκάλων πρός τε τοὺς διδασκομένους καὶ πρὸς τοὺς συναδέλφους αὐτῶν. γʹ) Τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διδάσκοντες ἐκπληροῦσι τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα, καὶ τῆς ἀκριβείας τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν. δʹ) Τῆς συμπεριφορᾶς αὐτῶν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ τοῦ βίου αὐτῶν ἐν τῇ κοινωνίᾳ. εʹ) Τῶν ἀφορώντων τὰς ἐξετάσεις, τοὺς προβιβασμοὺς καὶ τὰ ἀπολυτήρια. ϛʹ) Τῶν ἐπιβαλλομένων ποινῶν εἰς τοὺς μαθητάς. ζʹ) Τῆς καταστάσεως τῶν οἰκοδομημάτων, ἐν οἷς λειτουργοῦσι τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα. ηʹ) Ἐν γένει παντὸς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν καὶ πορείαν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ, μετὰ τὴν λέξιν «διδακτηρίῳ» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «δημοσίῳ, ἰδιωτικῷ, κοινοτικῷ ἢ ἰδιοσυντηρήτῳ».

§294Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀντὶ «ἰδιοσυντηρήτῳ» νὰ τεθῇ «δημοσυντηρήτῳ.»

§295Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα.

§296Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ ζʹ, ἀντὶ «τὰ Γυμνάσια καὶ τὰ Ἑλληνικὰ σχολεῖα» πρέπει νὰ τεθῇ: «τὰ σχολεῖα τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως».

§297Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον 7 (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς καὶ ταχύτερον, ἂν παρίσταται ἀνάγκη, οἱ ἐπιθεωρηταὶ ὑποβάλλουσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἡμερολόγιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκθέτουσι τὰ καθέκαστα τῆς περιοδείας των καὶ τὰς προτάσεις καὶ παρατηρήσεις αὐτῶν. Τὸ ἡμερολόγιον τοῦτο διαβιβάζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τῆς Μέσης Ἐκπαιδεύσεως.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, μετὰ τὴν λέξιν «διαβιβάζεται» τοῦ προτελευταίου στίχου νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «ἀμελλητί». Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 9, γινόμενον 8, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τιμωροῦνται πειθαρχικῶς διὰ παράβασιν ἢ ἀσύγγνωστον ἀμέλειαν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των: αʹ) Δι’ ἐπιπλήξεως. βʹ) Διὰ προστίμου δραχμῶν 10 μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸν μηνιαῖον μισθὸν αὐτῶν. γʹ) Διὰ προσωρινῆς παύσεως. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τῶν ποινῶν ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀπ’ εὐθείας, αἱ δὲ ἄλλαι δύο ὑπ’ αὐτοῦ μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 2.»

§299ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ βʹ, ἀντὶ «διὰ προστίμου δραχμῶν 10», πρέπει νὰ τεθῇ: «διὰ προστίμου ἀπὸ δραχμῶν δέκα».

§300Λ. Δ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Μάλιστα. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 10, γινόμενον 9, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ παύονται καὶ μετατίθενται, ὁσάκις τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον θεωρῇ ἀναγκαίαν τὴν μεταθεσίν των εἰς ἄλλην περιφέρειαν, χάριν τῆς καλῆς λειτουργίας τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 2, εἰς τὰς περιπτώσεις τὰς προβλεπομένας ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 12.»

§301ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει τι τὸ μὴ καλῶς ἐκπεφρασμένον ἐνταῦθα· διότι λέγει τὸ ἄρθρον: «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ παύονται καὶ μετατίθενται, ὁσάκις τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον θεωρῇ ἀναγκαίαν τὴν μετάθεσίν των.»

§302ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν θέσωμεν «ἢ», ἀντὶ τοῦ «καὶ» πρὸ τοῦ «μετατίθενται», λύεται τὸ ζήτημα.

§303Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ: «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ παύονται καὶ μετατίθενται, ὁσάκις τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον κρίνῃ ἀναγκαίαν τὴν παῦσιν ἢ μετάθεσίν των.»

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει): «Σύμβουλοι καὶ ἐπιθεωρηταὶ δὲν διορίζονται συγγραφεῖς διδακτικῶν βιβλίων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.» Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ προστεθῶσιν ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου αἱ λέξεις: «μήτε συγγενεῖς αὐτῶν μέχρι τετάρτου βαθμοῦ.»

§305Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθότερον, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως, νὰ μὴ ἀποκλείσωμεν τοὺς συγγραφεῖς, ἀλλὰ νὰ ἀποκλείσωμεν μόνον τὰ ἔργα αὐτῶν· καθ’ ὃν χρόνον συγγραφεῖς διδακτικῶν βιβλίων διατελοῦσι μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου νὰ μὴ διδάσκωνται τὰ βιβλία αὐτῶν. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὀρθὸν, διότι τοιουτοτρόπως κερδίζομεν τὰ πρόσωπα, ὅταν ἦναι ἱκανά.

§306ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀποδέχεται τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Βοκοτοπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νομοσχεδίου, γινόμενον 11, μένει ὡς ἔχει, ἤτοι ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Περὶ καθηγητῶν καὶ διδασκάλων. «Μετάθεσις καθηγητῶν καὶ διδασκάλων τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως γίνεται μόνον κατὰ τὰς θερινὰς διακοπὰς, μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ καὶ ἐντὸς τοῦ σχολικοῦ ἔτους πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως ἢ καὶ τῇ ἀμοιβαίᾳ αἰτήσει τῶν μετατιθεμένων, ἐὰν ἐγκρίνῃ αὐτὴν τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον.»

§308Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διαγραφῇ ὁ τίτλος «περὶ καθηγητῶν καὶ διδασκάλων.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11 μετὰ τῆς διαγραφῆς τοῦ ἀνωτέρω τίτλου).

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 13, γινόμενον 12, κατὰ τὴν τροποποίησιν τῆς ἐπιτροπῆς ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παῦσις καθηγητοῦ ἢ διδασκάλου γίνεται μόνον: αʹ) Ἐὰν καταλίπῃ αὐτοβούλως τὴν θέσιν του πλέον τῶν 10 ἡμερῶν. βʹ) Ἐὰν καταργηθῇ ἡ θέσις του. γʹ) Ἐὰν διορισθεὶς ἢ μετατεθεὶς δὲν ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του ἐντὸς 20 ἡμερῶν ἀπὸ τῆς εἰς αὐτὸν κοινοποιήσεως τοῦ διορισμοῦ ἢ τῆς μεταθέσεώς του. δʹ) Ἐὰν τιμωρηθῇ δὶς πειθαρχικῶς ἐντὸς τοῦ ἔτους. εʹ) Δι’ ἀσύγγνωστον ἀμέλειαν, ἢ δι’ ἀσυμβίβαστον διαγωγὴν πρὸς τὰ καθήκοντά του. ϛʹ) Ἐὰν καταδικασθῇ ἐπὶ πλημμελήματι διὰ τελεσιδίκου ἀποφάσεως εἰς ποινὴν συνεπαγομένην προσωρινὴν στέρησιν τῶν πολιτικῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων. ζʹ) Ἐὰν καταδικασθῇ τελεσιδίκως εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἢ καὶ εἰς ἐπανορθωτικὴν προβλεπομένην ὑπὸ τῶν ἄρθρων 22 καὶ 24 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. ηʹ) Ἐὰν καταστῇ ἀνίκανος πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του ἕνεκα νόσου πνευματικῆς ἢ σωματικῆς, βεβαιουμένης δι’ ἐνόρκου καταθέσεως ἐνώπιον τοῦ οἰκείου Πρωτοδικείου, δημοσίᾳ συνεδριάζοντος, ὑπὸ δύο ἰατρῶν, διοριζομένων ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτοῦ. Οἱ κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων αʹ, βʹ, γʹ, δʹ εʹ καὶ ϛʹ ἀπολυθέντες δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ ἓν ἔτος, οἱ δὲ ἀπολυθέντες κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων ζʹ καὶ ηʹ οὐδέποτε ἀναδιορίζονται.»

§310Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τινὰς παρατηρήσεις νὰ φέρω ἐπὶ κενῶν, τὰ ὁποῖα ἴσως ἐκ παραβλέψεως ἔμειναν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ. Δὲν θὰ ὑπῆρχον δὲ κενὰ, ἂν ἀληθῶς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῇ ἐπεξεργασθείσῃ τὸ νομοσχέδιον περιελαμβάνοντο καὶ ἄλλα πρόσωπα, τὰ ὁποῖα θὰ καθίστων αὐτὴν σοφωτέραν, πρόσωπα τὰ ὁποῖα νὰ εἶχον γνώσεις νομικὰς μείζονας τῶν τῆς ἐπιτροπῆς...

§311ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει πολλὰς νομικὰς γνώσεις· εἶναι ἀριστοῦχος τῆς Νομικῆς.

§312Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Καραπᾶνος ἐγκατέλιπε πρὸ πολλοῦ τὰ νομικὰ, ἀφιερωθεὶς εἰς τὰ οἰκονομικά.

§313ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὁ κύριος Μομφερρᾶτος νομίζω ὅτι ἔχει γνώσεις τῆς νομικῆς ἐπιστήμης (ἱλαρότης).

§314Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου τούτου καθορίζει, ὅτι ὁ λειτουργὸς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως ἀπολύεται, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἰμὴ μετὰ ἓν ἔτος καὶ ἐν τῇ περιπτώσει τοῦ βʹ ἐδαφίου, ἤτοι ἐὰν καταργηθῇ ἡ θέσις του. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι προφανῶς ἄδικον.

§315ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τοῦτο δὲν ἐγένετο ἀποδεκτὸν, καὶ πρέπει νὰ διαγραφῇ.

§316Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω. Κατὰ τὴν αὐτὴν παράγραφον οἱ κατὰ τὸ ἐδάφιον ϛʹ ἀπολυθέντες δυνάμει καταδικαστικῆς ἀποφάσεως, ἐπιβαλλούσης στέρησιν προσωρινὴν τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων, δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ ἓν ἔτος. Ἀλλὰ δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ ποινὴ στερήσεως τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων μακροτέρα τοῦ ἑνὸς ἔτους.

§317Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν δύναται νὰ διορισθῇ εἰμὴ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ποινῆς.

§318Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον βʹ θὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν. Τίνες θ’ ἀπολυθῶσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει καταργηθῇ ἡ θέσις; Διότι θὰ καταργηθῇ ἁπλῶς ἡ θέσις ἑνὸς καθηγητοῦ, φέρ’ εἰπεῖν· δὲν θὰ ὁρισθῇ τοῦ τάδε Γυμνασίου καὶ τῆς τάδε τάξεως ἢ μαθήματος. Λοιπόν, τίς θὰ ἦναι ὁ ἀπολυθησόμενος;

§319Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον θ’ ἀποφανθῇ.

§320ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐσκόπουν νὰ ὑποβάλω τὴν παρατήρησιν, ἣν ὁ ἔντιμος συνάδελφος ὑπέβαλεν. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἄλλας παρατηρήσεις νὰ ὑποβάλω. Ἐν τῷ ἐδαφίῳ βʹ λέγεται «ἐὰν καταργηθῇ ἡ θέσις του». Ἡ ἀντωνυμία «του» ἀποδεικνύει, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις αὐτοῦ τοῦ ἀπολυομένου. Ἀλλ’ ἐὰν πλεονάζῃ τὸ «του», γεννᾶται τὸ ζήτημα, ὅπερ ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας. Τοιαῦται διατάξεις ἀπαντῶσι καὶ ἐν ἄλλοις νόμοις· ἀπαντᾷ ὁμοία διάταξις ἐν τοῖς προξενικοῖς νόμοις, καὶ θὰ ἦτο ἴσως καλόν, ἀναλόγως πρὸς τὰ ἐκεῖ διατυπούμενα νὰ διατυπωθῇ καὶ ἐνταῦθα. Ἐπειδὴ ἐνταῦθα λέγει «ἐὰν καταργηθῇ ἡ θέσις του», ἴσως δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐκφράζεται τὸ ἄλλο, διότι ἡ ἀντωνυμία «του» τοῦτο δεικνύει. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν τελευταίαν παρατήρησιν. Εἶναι βεβαίως ἀδικία ἐκεῖνο, ὅπερ ἐνταῦθα κανονίζεται περὶ τοῦ εὑρισκομένου εἰς τὴν περίπτωσιν τοῦ ἐδαφίου ηʹ (ἀναγινώσκει): «ηʹ) Ἐὰν καταστῇ ἀνίκανος πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων του ἕνεκα νόσου πνευματικῆς ἢ σωματικῆς, βεβαιουμένης δι’ ἐνόρκου καταθέσεως ἐνώπιον τοῦ οἰκείου Πρωτοδικείου, δημοσίᾳ συνεδριάζοντος, ὑπὸ δύο ἰατρῶν, διοριζομένων ὑπὸ τοῦ Προέδρου αὐτοῦ. Οἱ κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων αʹ, βʹ, γʹ, δʹ, εʹ καὶ ϛʹ ἀπολυθέντες δύνανται νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ ἓν ἔτος, οἱ δὲ ἀπολυθέντες κατὰ τὰς περιπτώσεις τῶν ἐδαφίων ζʹ καὶ ηʹ οὐδέποτε ἀναδιορίζονται.» Ἀλλ’ ὁ παθὼν σωματικῶς ἢ πνευματικῶς κατὰ τρόπον παρατεταμένον, εἶναι δυνατὸν νὰ συμβῇ, ὥστε νὰ ἀναλάβῃ τὰς σωματικὰς ἢ πνευματικὰς αὑτοῦ δυνάμεις. Δι’ αὐτὸ καὶ ὁ δικαστικὸς νόμος ἔχει εἰδικὴν διάταξιν περὶ τούτου, καθ’ ἣν οἱ ἀναλαμβάνοντες ἐπανέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μετὰ τὴν τελείαν θεραπείαν. Ὑπάρχουσι καθηγηταί, οἵτινες π.χ. ὑπηρέτησαν ἐπὶ δέκα ἔτη· ἀπολύονται λόγῳ διανοητικῆς ἢ σωματικῆς ἀνικανότητος, καὶ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη ἐπανέρχονται εἰς τὴν ὑγείαν. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μένωσιν ἐπ’ ἄπειρον καταδεδικασμένοι; πῶς νὰ μὴ διορισθῶσι; Συνέβη εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ἄλλοτε, διακεκριμένος ἀνὴρ νὰ πάθῃ διανοητικῶς ἐκ νευρικῆς νόσου καὶ νὰ εἰσαχθῇ εἰς θεραπευτήριον, ἀλλὰ μετὰ τὴν θεραπείαν ἐπανῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ διεκρίθη ἐν αὐτῇ.

§321Κ. ΠΕΤΑΛΑΣ. Πρέπει νὰ διαγραφῇ τὸ ἐδάφιον ηʹ.

§322Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τὸ ἐδάφιον αʹ λέγει: «Ἐὰν καταλίπῃ αὐτοβούλως τὴν θέσιν του πλέον τῶν δέκα ἡμερῶν». Νομίζω ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ὁ χρόνος τῶν δέκα ἡμερῶν ἐν τῷ ἐδαφίῳ αʹ καὶ τῶν 20 ἡμερῶν ἐν τῷ ἐδαφίῳ γʹ νὰ ἐπεκταθῇ· διότι, ἐὰν ἐντὸς 10 ἡμερῶν ἕνεκα κωλυμάτων τινῶν δὲν δύναται νὰ ἐπαναλάβῃ τὴν ἐργασίαν του, εἶναι ἄδικον, νομίζω, ν’ ἀπολύηται τῆς ὑπηρεσίας.

§323Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. «Αὐτοβούλως» λέγει.

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε, κύριε Φικιώρη;

§325Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Προτείνω, ὁ μὲν χρόνος τῶν 10 ἡμερῶν νὰ γείνῃ 20 ἡμερῶν, ὁ δὲ τῶν 20 ἡμερῶν νὰ γείνῃ ἑνὸς μηνός.

§326ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Φικιώρη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§327ΕΠ. Ν. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Δραγούμη ἔγεινε δεκτή;

§328Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διαγραφῇ μόνον ἐκ τῆς τελευταίας παραγράφου ἡ περίπτωσις τοῦ ἐδαφίου βʹ.

§329ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12 τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς ἐτροποποιήθη ἐν τῇ τελευταίᾳ αὐτοῦ παραγράφῳ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 14, γινόμενον 13, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πειθαρχικαὶ ποιναί, ἐπιβαλλόμεναι εἰς τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, εἰσὶν αἱ ἑξῆς: αʹ) Ἐπίπληξις. βʹ) Πρόστιμον ἀπὸ δραχμῶν δέκα μέχρι ποσοῦ ἴσου πρὸς τὸν μηνιαῖον μισθὸν τοῦ τιμωρηθέντος. Καὶ ἡ μὲν πρώτη τῶν ποινῶν ἐπιβάλλεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῇ προτάσει τοῦ οἰκείου ἐπιθεωρητοῦ, ἡ δὲ δευτέρα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ κατὰ πρότασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§330ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐλέχθη πρὸ μικροῦ, κύριε Πρόεδρε, — καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσέξῃ, — ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται καὶ ὡς πρὸς τοὺς καθηγητὰς τῶν Διδασκαλείων. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κείμενος νόμος ἐξαιρεῖ τελείως ἐκ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως τὰ Διδασκαλεῖα, νομίζω ὅτι δίκαιον εἶναι νὰ προστατεύσωμεν καὶ τοὺς λειτουργοὺς τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τοὺς ὑπηρετοῦντας νῦν ἐν τοῖς Διδασκαλείοις, δι’ εἰδικῆς διατάξεως, καθ’ ἣν «αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τοὺς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς Διδασκαλείοις».

§331Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Μάλιστα.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθεται ἄρθρον 14, ἔχον ὡς ἑξῆς. «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται καὶ διὰ τοὺς καθηγητὰς καὶ διδασκάλους τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς Διδασκαλείοις».

§333ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διατί ὄχι καὶ διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν ταῖς Ἐμπορικαῖς Σχολαῖς;

§334Ν. ΓΑΤΣΟΣ. Εἶναι περιττόν.

§335ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Οἱ καθηγηταὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν ὑπάγονται εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν καθηγητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ εἰδικὴ μνεία.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἀνεγνώσθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ ἄρθρα 15, 16 καὶ 17 τοῦ νομοσχεδίου μένουσιν ὡς ἔχουσιν. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 15, 16 καὶ 17, ὡς ἔχουσι).

§337ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ σύνολον.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ σύνολον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε. Θ’ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ θὰ ψηφισθῇ τὸ σύνολον αὔριον. Ἐννοεῖται ὅμως, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν συζητήσεις πλέον δὲν ἐπιτρέπονται. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 243).

§339Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναγραφῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΧΚΕʹ τῆς 28 Δεκεμβρίου 1887 περὶ τελῶν χαρτοσήμου». Τὰ ἄλλα θὰ μείνωσιν ὅπως ἔχουσι.

§340ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν Δευτέραν θ’ ἀρχίσωμεν εἰς τὰς 8½ πρὸ μεσημβρίας. Αὔριον θὰ ἔλθωμεν εἰς τὰς 5½ μετὰ μεσημβρίαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10 καὶ 45′ μ. μ.)