1905.05.10

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 20

τῆς 10 Μαΐου 1905.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ἀλεξ. Σπ. Κ. Ρώμα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ἀναφορὰς. Τηλεγράφημα τοῦ Ἰωάννου Γραμματικοπούλου, κατοίκου Αἰγίου, παραπονουμένου κατὰ τοῦ ἀστυνόμου Γ. Κογκοπούλου, ὡς συλλαβόντος καὶ κρατήσαντος αὐτὸν ἄνευ λόγου, καὶ κατὰ τοῦ λοχίου τοῦ πεζικοῦ Ρέγκου. Αἴτησιν διαφόρων καταδίκων, κρατουμένων ἐν ταῖς σωφρονιστικαῖς φυλακαῖς Αἰγίνης, παρακαλούντων νὰ ἀπονεμηθῇ αὐτοῖς βασιλικὴ χάρις, καθόσον κρατοῦνται πλέον τῆς εἰκοσαετίας ἐν ταῖς φυλακαῖς. Τηλεγράφημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Μεσσήνης, παρακαλοῦντος νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς εἰς εἶδος φορολογίας τῆς σταφίδος. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῆς Κορινθίας, διαμαρτυρομένου διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τῆς Νομαρχίας Κορινθίας. Ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Κυπαρισσίας, δηλοῦντος ὅτι ἀναλαμβάνει ὁ δῆμος Κυπαρισσίας τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐνοικίου τοῦ Εἰσαγγελικοῦ καταστήματος καὶ τῶν πολιτικῶν καὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν, ὅπως μὴ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας. Ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λεβαδέων, παρακαλοῦντος νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Λεβαδείας. Ἀναφορὰν πολλῶν πολιτῶν τῶν Θηβῶν, δηλούντων ὅτι ἐπικροτοῦσι τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκφραζόντων τὰ συγχαρητήριά των διὰ τὴν ἀμετάκλητον ἀπόφασίν της πρὸς ἐπιψήφισιν τοῦ προγράμματος αὐτῆς. Ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τρικάλων τῆς Κορινθίας, ἐκφράζοντος τὴν εὐχὴν νὰ μὴ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον Κορίνθου. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τοῦ Αἰγίου, συνελθόντος ἐν συλλαλητηρίῳ, ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων, ἢ ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει ὑπὲρ τῆς συστάσεως τοιούτου καὶ ἐν Αἰγίῳ.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως ἐκτὸς τῆς Ἐπικρατείας κατὰ τὸ ἔτος 1905. Ἐπίσης καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως, συνομολογηθείσης μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ ἑδρευούσης Ρουμανικῆς Ἀτμοπλοΐας. Ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως ταχυδρομικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ κ. Σταματίου Παπαλεονάρδου, ἰδιοκτήτου ἀτμοπλοίων ἐν Πειραιεῖ. Ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τοῦ ἐν Λονδίνῳ ἀναθεωρηθέντος Διεθνοῦς Τηλεγραφικοῦ Κανονισμοῦ. Προτείνω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τακτικὴν, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησε πάντοτε αὕτη, ὁσάκις ἡ ὥρα τοῦ ἐνιαυτοῦ προέβη εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ εὑρίσκεται σήμερον, πλησιάζουσα πρὸς τὸ θέρος. Ἡ Βουλὴ συνήθισε νὰ διακόπτῃ τὴν συνεδρίασιν περὶ τὴν ὀγδόην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, καὶ νὰ ἐπαναλαμβάνῃ ταύτην κατὰ τὴν ἐνάτην. Τὴν τακτικὴν ταύτην προτείνω νὰ ἀποδεχθῇ ἡ Βουλή.

§3ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§4ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ σήμερον;

§5ΠΛΕΙΣΤΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπὸ αὔριον.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀπὸ αὔριον αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς θὰ διακόπτωνται τὴν ὀγδόην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, καὶ θὰ ἐπαναλαμβάνωνται τὴν ἐνάτην. Τὰ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 123–126). Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τελωνειακῶν θέσεων. Ἡ τροπολογία θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 127). Ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἀπευθύνει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως κατεδαφισθῇ ὁ ἄνωθεν τῆς ἀποβάθρας Μεθώνης κείμενος μικρὸς Πύργος τοῦ ἐν ἀχρηστίᾳ καὶ ἠρειπωμένου φρουρίου τῆς κωμοπόλεως ταύτης, καθόσον εἶναι ἑτοιμόρροπος καὶ ἐπίκειται ἡ κατάπτωσις αὐτοῦ, ἥτις ἑπόμενον εἶναι νὰ συνεπιφέρῃ καὶ δυστυχήματα.» Ἐπίσης ὁ βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Ἀλέξ. Φωτήλας δι’ ἐγγράφου ἐπερωτήσεώς του ζητεῖ τὰς ἑξῆς πληροφορίας: «Αʹ) Νὰ κατατεθῇ ἡ σύμβασις μεταξὺ Ζάννου, Ρὼς κλπ. καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Βʹ) Νὰ πληροφορήσωσιν οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν τὴν Βουλήν, ἂν τὸ καταβληθὲν ποσὸν 6,500,000 δραχμῶν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν πρὸς ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος ἐπληρώθη εἰς τὰς δανειστρίας Τραπέζας, ἢ ὀφείλεται ἔτι, καὶ πόσον ποσὸν ὀφείλεται. Γʹ) Ἂν οἱ ἀγορασταὶ τοῦ παρακρατήματος κατὰ τὴν σύμβασιν, ἑταιρεία Ζάννου, ἑταιρεία «Χαρίλαος καὶ Κανελλόπουλος» καὶ Α. Καμπᾶς παρέλαβον κατὰ τοὺς ὅρους καὶ τὰς προθεσμίας τῆς συμβάσεως τὰ ποσὰ παρακρατήματος, ἃ ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ παραλάβωσιν, ἂν κατέβαλον ἀπέναντι αὐτῶν τὸ τίμημα, ποῖον τίμημα κατέβαλον, πόσον ποσὸν παρέλαβον, καὶ πόσον ἀπολείπεται πρὸς παραλαβήν. Ἔτι δὲ, πόσον ποσὸν ἐπωλήθη εἰς τοὺς μικροβιομηχάνους, καὶ ποῖον τὸ παραληφθὲν τίμημα αὐτοῦ. Δʹ) Ἐὰν ἐντὸς τῶν ὑπὸ τῆς συμβάσεως ὁριζομένων προθεσμιῶν καὶ κατὰ τοὺς ὅρους αὐτῆς οἱ ἀγορασταὶ, μεθ’ ὧν ἡ σύμβασις, δὲν παρέλαβον παρακράτημα, καὶ δὲν κατέβαλον τὸ ἀντίτιμον, τί ἐνήργησε τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐκ τοῦ νόμου καὶ τῆς συμβάσεως ὑποχρεώσεων τῶν ἀγοραστῶν. Εʹ) Ἂν εἶναι ἀκριβὲς, ὅτι οἱ ὡς ἄνω ἀγορασταὶ ἀρνοῦνται τὴν παραλαβὴν τοῦ μήπω παραληφθέντος ποσοῦ παρακρατήματος σταφιδοκάρπου, ἀρνούμενοι τὴν καταβολὴν τοῦ τιμήματος, καὶ διὰ ποίους λόγους, ἂν ὑπέβαλον ἐπὶ τούτῳ αἴτησιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπεμψεν ἔγγραφον πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Νὰ κατατεθῇ δὲ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ αἴτησις τῶν ἀγοραστῶν καὶ τὸ ἔγγραφον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ϛʹ) Νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἡ Κυβέρνησις, πόσον ποσὸν παρακρατήματος σταφιδοκάρπου καὶ εἰς ποίας τιμὰς παρέλαβον οἱ ἄνω ἀγορασταὶ ἑταιρεῖαι Ζάννου καὶ Ρὼς, «Χαρίλαος καὶ Κανελλόπουλος» καὶ Α. Καμπᾶς ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης μέχρι τοῦ χρόνου τῆς συμβάσεως. Ζʹ) Ποίαν ἔκπτωσιν ἐκ τῆς συμφωνηθείσης τιμῆς ζητοῦσιν οἱ ἀγορασταὶ τοῦ παρακρατήματος, καὶ τί φρονεῖ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἡ Κυβέρνησις.» Ὁ κ. Γεωργακόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§7Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι σήμερον δὲν ἀπησχόλησα τὴν Βουλήν, παραβὰς ἴσως τὸ καθῆκόν μου, περὶ τῆς καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων, ἐν οἷς συμπεριλαμβάνεται καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας, οὔτε σήμερον θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀφοῦ ἄλλως τε ἐκ τῶν κατατεθέντων πινάκων καταδείκνυται τρανότατα, ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας καὶ κατὰ τὴν ἔκδοσιν τῶν πολιτικῶν καὶ τῶν ποινικῶν ἀποφάσεων καὶ κατὰ τὴν ἀνάκρισιν τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων ἔρχεται ἕκτον, κατά τινα δ’ ἔτη καὶ τρίτον μεταξὺ τῶν λοιπῶν Πρωτοδικείων τοῦ Κράτους. Ἐλπίζω λοιπόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις καὶ ἰδίως ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ λάβῃ ταῦτα πάντα ὑπ’ ὄψιν, θέλει διαγράψει ἐκ τοῦ καταλόγου τῶν καταργητέων Πρωτοδικείων τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὁσάκις ἐγίνετο λόγος περὶ καταργήσεως Πρωτοδικείων τινῶν, οὐδέποτε ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐθεώρησεν ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας εἶναι μεταξὺ τῶν καταργητέων καὶ περιττῶν Πρωτοδικείων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἐν καιρῷ παραπέμψῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, σήμερον θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις περὶ ἑτέρου ζητήματος, ἐπίσης ζωτικοῦ διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ἀφορῶντος εἰς αὐτὴν τὴν οἰκονομικὴν ὕπαρξιν αὐτῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπαντῶν χθὲς εἰς ἐπερώτησιν περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον ἔχει νὰ φέρῃ περὶ τῆς σταφίδος. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν μίαν μελέτην τοῦ Τριφυλιακοῦ Συλλόγου «ἡ Πρόοδος», καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἂν ἀναγνωρίσῃ τὰς βάσεις αὐτῆς ὡς ὀρθὰς, νὰ διατυπώσῃ αὐτὴν εἰς νομοσχέδιον καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν.

§8Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν αἴτησιν τῶν συμπολιτῶν μου πρὸς ὑποστήριξιν τῶν δικαίων αὐτῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τῶν ἐργασιῶν τῶν διαφόρων Δικαστηρίων. Δὲν γνωρίζω, τί συμβαίνει μὲ τὰ ἄλλα Πρωτοδικεῖα τοῦ Κράτους, διότι δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλω εἰς ἔλεγχον αὐτὰ σχετικῶς πρὸς τὴν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ Δικαστήριον τῆς ἐπαρχίας μου, ὁ ἔλεγχος εἶναι εὔκολος. Καὶ ὁ ἔλεγχος, εἰς ὃν ὑπέβαλον τὴν κατάστασιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἀποδεικνύει ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργοῦ...

§9Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦ Ὑπουργείου.

§10Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅστις ὑπέβαλε τοὺς πίνακας... Ἡ ὑπηρεσία, λέγω, ἐκ λάθους, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ὅτι αἱ ἐργασίαι τοῦ Πρωτοδικείου Λεβαδείας εἶναι πολὺ κατώτεραι τῶν πραγματικῶν. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὰς πολιτικὰς ἀποφάσεις, ἡ μείωσις ἀνέρχεται εἰς δεκάδας τινάς. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς ποινικὰς ἀποφάσεις, ἀνέρχεται εἰς ἑκατοντάδας πολλάς. Εἶναι δὲ περίεργον, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνωσι τοιαῦτα λάθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐφιστῶ ἐπὶ τούτου τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Παρακαλῶ δὲ αὐτὸν, ὅπως τηλεγραφικῶς ζητήσῃ παρὰ τοῦ Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν Λεβαδείας καὶ τοῦ Εἰσαγγελέως πληροφορίας, ἵνα μεταδώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβῆ πίνακα, ἐμφαίνοντα τὴν ἀληθῆ κίνησιν τοῦ Δικαστηρίου. Διότι κατὰ τὸ 1903, ὑπουργοῦντος τοῦ τότε Βουλευτοῦ Ἀττικῆς, εἶχον ὑποβάλει αἴτησιν παρομοίαν διὰ τὰ ἔτη 1902 καὶ 1903, ὑπέβαλε δὲ ὁ τότε Ὑπουργὸς πίνακα διὰ τὸ 1902, καὶ ἐν τῷ πίνακι τούτῳ παρετήρησα, ὅτι μεταξὺ τοῦ ἀριθμοῦ, ὃν ὑποβάλλει ὁ νῦν κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τῶν ὑποβληθέντων πινάκων, καὶ τοῦ ἀριθμοῦ, ὃν ὑπέβαλεν ὁ τότε κύριος Ὑπουργὸς, ὑπάρχει διαφορὰ 900 ἀποφάσεων. Ἠθέλησα νὰ ἐρευνήσω τὸ πρᾶγμα, καὶ ἐζήτησα τηλεγραφικῶς πληροφορίας, διότι ὁ ἔλεγχος εἶναι εὐχερὴς, καθόσον, ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸν τελευταῖον ἀριθμὸν τοῦ εὑρετηρίου τῶν ἀποφάσεων, ἔχετε ὅλον τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποφάσεων· παρετήρησα δὲ, ὅτι διὰ τὸ 1902 σημειοῖ ὁ πίναξ ἀποφάσεις ποινικὰς τοῦ Δικαστηρίου Λεβαδείας 1854, ἐνῷ πραγματικῶς εἶναι 2680. Δὲν εἶναι, βλέπετε, μικρὰ ἡ διαφορὰ, ὡς ἐπὶ τῶν πολιτικῶν ἀποφάσεων. Διὰ τὸ 1903 ὁ πίναξ σημειοῖ 1362, ἐνῷ πράγματι εἶναι 1930, διὰ δὲ τὸ 1904 εἶναι μᾶλλον ἐκπληκτικὴ ἡ διαφορὰ, διότι, ἐνῷ ὁ πίναξ τοῦ Ὑπουργοῦ σημειοῖ 1776, εἶναι πράγματι 2593 ἀποφάσεις. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἔρχωνται τοιαῦται πληροφορίαι εἰς τὴν Βουλήν. Ἡμεῖς ἔχομεν πολλὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔπρεπε νὰ ἐφιστᾷ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, ἵνα μὴ ὑποβάλλωσι πίνακας τοιούτους, οὕτως εὐχερῶς ἐξελεγχομένους ὡς ἀνακριβεῖς. Ἡ ἀνακρίβεια δὲ ὑπάρχει καὶ εἰς τὰς ἐκκρεμεῖς ὑποθέσεις τὰς ἐνώπιον τῶν γραφείων, αἵτινες παρίστανται ὀλιγώτεραι κατὰ 1500 δικογραφίας. Διότι, ἐνῷ ὁ πίναξ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὸ ἔτος 1904 ἔχει τὸ ὅλον ἐκκρεμεῖς 1669 ὑποθέσεις, παραλείπει 1500 δικογραφίας, εὑρισκομένας εἰς χεῖρας τῶν ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων, τῶν εἰρηνοδικῶν, καὶ ὑποβιβάζεται οὕτως ὁ ἀριθμὸς ἀπὸ 3300 εἰς 1669 μόνον. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικῶς πληροφορίας ἀκριβεῖς, ἵνα ὑποβάλῃ ἀκριβῆ πίνακα, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐργασίας τοῦ Δικαστηρίου Λεβαδείας.

§11Κ. ΖΩΤΟΣ. Δι’ ὅλα τὰ Πρωτοδικεῖα.

§12Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ὑποβάλωσιν εἰς τὸν αὐτὸν ἔλεγχον τὸν πίνακα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἵνα ἴδωμεν, ἂν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Δικαστήρια συμβαίνει τὸ αὐτό.

§13Κ. ΖΩΤΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς θὰ γείνῃ.

§14Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν βλέπω, ὅτι καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Ἀθηνῶν αἱ ἀποφάσεις ἔχουσι σημειωθῆ κατὰ χιλιάδας ὀλιγώτεραι τῶν πραγματικῶν διὰ τὰ ἔτη 1902, 1903 καὶ 1904. Φαίνεται ὅτι ἡ ὑπηρεσία σημειοῖ μόνον τὰς κατ’ ἀντιμολίαν ἀποφάσεις.

§15Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ ἐπερώτησίς μου ἀφεώρα εἰς πάσας τὰς ἐργασίας τῶν Δικαστηρίων. Ἵνα δὲ ἐκδοθῇ ἀναβλητικὴ ἀπόφασις, θὰ γείνῃ ὁλόκληρος ἡ δίκη. Ἑπομένως καὶ τοῦτο ἀποτελεῖ ἐργασίαν τοῦ Δικαστηρίου. Τὸ πρᾶγμα ἔχει ποιάν τινα σημασίαν, διότι παρατηρῶ, ὅτι μεταξὺ τῶν Πρωτοδικείων ὅλων, κατὰ τὸν πίνακα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ Πρωτοδικεῖον Λεβαδείας ἔρχεται δέκατον, ἐνῷ, ἐὰν σημειωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων, ἔρχεται ἕκτον.

§16Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἡ παράλειψις ὡρισμένων ἀποφάσεων εἶναι δι’ ὅλα τὰ Δικαστήρια.

§17Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ δὲ Πρωτοδικεῖον Ἄρτης ἔρχεται εἰκοστὸν ἕκτον.

§18Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰκοστὸν πέμπτον.

§19Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἔχετε δίκαιον. Εἰκοστὸν ἕκτον ἴσως εἶναι τὸ τῆς Ζακύνθου. Ἐπειδὴ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος πρόκειται νὰ γείνῃ συζήτησις, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀναφέρῃ ἀκριβῶς τὸν ἀριθμὸν, ὡς ἐζήτησα ἐγὼ αὐτὸν, ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα γείνῃ ἡ συζήτησις ἐν ὅλῃ αὐτῆς τῇ ἐκτάσει.

§20Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ κ. ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς δὲν ἔχει δίκαιον, ἐκθέτων τὰ πράγματα ἐπὶ τὸ τραγικώτερον...

§21Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὄχι ἐπὶ τὸ τραγικώτερον, ἐπὶ τὸ κωμικώτερον.

§22Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Διότι ἡ στατιστικὴ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἔχει καὶ αὐτὴ τὰς ἀτελείας της, αἱ ἀτέλειαι αὐτῆς ὅμως ἐπεκτείνονται ἐφ’ ὅλων τῶν Δικαστηρίων. Ἐὰν κατηγορία τις ἀποφάσεων δὲν περιλαμβάνεται εἰς τοὺς πίνακας διὰ τὸ Πρωτοδικεῖον Λεβαδείας, μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ κατηγορία αὕτη δὲν περιλαμβάνηται καὶ διὰ τὰ ἄλλα Πρωτοδικεῖα. Θέλω διατάξει νὰ γείνῃ ἐργασία εὐρυτέρα ἐκείνης, ἣν ἔκαμεν ἡ ὑπηρεσία, ἐργασία περιλαμβάνουσα πάσας τὰς λεπτομερείας ταύτας.

§23ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ζητήσητε τηλεγραφικῶς πληροφορίας.

§24Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἁλμυροῦ κ. Μπαλτατζῆς ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἵνα εὐαρεστούμενος καταθέσῃ πίνακα ἐμφαίνοντα τὰς εἰσπράξεις διὰ τὰ ἔτη 1901, 1902, 1903 καὶ 1904 ἐκ διαμονητηρίων καὶ ναυτιλιακῶν τελῶν κατὰ Προξενεῖον ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ.»

§26ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις καὶ ἐγὼ, κύριοι Βουλευταί, ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, θέλω παρακαλέσει αὐτὸν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν συλλογὴν τῶν πληροφοριῶν, ἃς εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ᾐτησάμην παρ’ αὐτοῦ. Αἱ πληροφορίαι αὗται δύνανται νὰ ληφθῶσιν, ὡς ὀρθότατα ἐλέχθη πρὸ μικροῦ, τηλεγραφικῶς, διότι εἶναι τοῦτο εὔκολον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καθόσον αἱ ζητηθεῖσαι πληροφορίαι ἀνάγονται εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν μαρτυρικῶν δικαιωμάτων, εἰς τὸ καταναλισκόμενον ποσὸν χαρτοσήμου καὶ εἰς τὸ ποσὸν τῶν ἐκδιδομένων ἀποφάσεων.

§27Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ Ὑπουργεῖον οὐδεμίαν πληροφορίαν θέλει ἀρνηθῆ.

§28Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμένων τὰς πληροφορίας ταύτας προβαίνω νὰ ὁμιλήσω περὶ σοβαρωτάτου ζητήματος. Δὲν μὲ φέρει ἐπὶ τὸ βῆμα μόνον τὸ θέμα τοῦτο. Ἕτερον ἀντικείμενον μὲ ὑποχρεοῖ νὰ λάβω τὸν λόγον, τὸ ἀντικείμενον, περὶ οὗ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος ἐλάλησεν. Ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ῥητῶς καὶ ἀπεριφράστως ἐδήλωσεν, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπιβάλλεται, λόγῳ τῶν ἀναγκῶν τοῦ δημοσίου ταμείου, ἡ ἄμεσος κατάργησις τῆς εἰς εἶδος φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ ὅτι ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν ἐξαντληθέντα πάντα τὰ μέτρα, ἅτινα ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσι πρὸς πρόληψιν τῆς ἀθρόας καὶ καταπληκτικῆς ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Ὁμολογεῖ ἄρα, ὅτι οὐδὲν μέτρον μελετᾷ, ὅτι οὐδὲν μέτρον δύναται νὰ λάβῃ. Ἡ δήλωσις αὕτη, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδὲν μέτρον ἔχει ὑπὸ μελέτην, καὶ ἡ ἐντολὴ, τὴν ὁποίαν ἔχω λάβει, σὺν τῇ ὑποβολῇ τοῦ ψηφίσματος τοῦ Τριφυλιακοῦ Συνδέσμου «ἡ Πρόοδος», μὲ ὑποχρεοῖ νὰ ποιήσωμαι λόγον περὶ τῶν προτεινομένων ὑπὸ τοῦ Συνδέσμου τούτου μέτρων, ὅπως ταῦτα χρησιμεύσωσι τοὐλάχιστον, ἐὰν δὲν γείνωσιν, ὡς ἔχουσιν, ἀποδεκτὰ, ὡς βάσις ἑτέρας μελέτης, ἥτις πιθανὸν νὰ ἐπενέγκῃ ῥιζικωτέραν τινὰ θεραπείαν. Ὁ Σύνδεσμος οὗτος, διὰ τοῦ ὑπομνήματός του, ἀπευθυνομένου πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐκθέτει τὰς γνώμας αὐτοῦ ἐπὶ τῶν διαφόρων σημείων, τῶν ἀφορώντων τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Πρωτίστως ἔχει τὴν γνώμην, —ὀρθοτάτην, κατ’ ἐμὲ, —ὅτι ἡ παρακράτησις, —ἥτις ἴσως ὑπὸ ἄλλας συνθήκας καὶ ὑπὸ ἄλλους ὅρους ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, —ὡς ἐγένετο, καὶ λόγῳ τῶν καταχρήσεων, αἵτινες ἀτυχῶς συνέβησαν περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν ἀποθηκῶν, οὐδαμῶς ὠφέλησεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος· ἐκθέτει μάλιστα πράγματα, τὰ ὁποῖα πείθουσιν ἡμᾶς, ὅτι κατὰ τὸ πλεῖστον οὐδαμῶς ὠφέλησεν ἀληθῶς ἡ παρακράτησις, ἧς σκοπὸς ἦτο ἡ μείωσις τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ σταφιδοκάρπου καὶ ἡ ἐκ ταύτης βελτίωσις τῶν τιμῶν. Ὡς τοιαῦτα ἀναφέρει καταχρήσεις τῶν πλείστων ἀποθηκαρίων. Καὶ εἶναι γνωσταὶ αἱ μέθοδοι τῶν κυρίων τούτων. Διότι οἱ ἀποθηκάριοι οὗτοι δὲν εἰσάγουν σταφιδόκαρπον παρακρατήσεως εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ἐκδίδουσι δελτία ἐπ’ ὀνόματι συγγενῶν ἢ οἰκείων αὐτῶν, τὰ ὁποῖα πωλοῦνται εἰς τὴν ἀγορὰν ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτῶν, μετὰ πάροδον δὲ τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν ἐπικαλοῦνται ἐκτάκτους θεομηνίας, ἢ ἄλλας ἐκτάκτους καὶ ἐξ ἀνωτέρας βίας περιστάσεις, ἵνα δικαιολογήσωσι τὴν μὴ παράδοσιν τοῦ παρακρατήματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχουσι, διότι δὲν εἰσήγαγον τοιοῦτον εἰς τὰς ἀποθήκας. Ἕτερος λόγος ἀποτυχίας τῆς παρακρατήσεως εἶναι, ὅτι μεγάλαι ποσότητες σταφιδοκάρπου εἰσάγονται ἐν καταστάσει πολτώδη, ἥτις περίπου διπλασιάζει τὸ βάρος αὐτοῦ, διότι, ὡς γνωστὸν, τὸ εἰσαγόμενον εἰς τὴν παρακράτησιν πρᾶγμα εἶναι πάντοτε κατωτέρας ποιότητος καὶ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς δὲν παράγεται καλὴ ποιότης, καὶ τοῦ ὁποίου ἀμελῶς καὶ κακῶς ἔχει γείνῃ ἡ ἀποξήρανσις. Διὰ τοῦτο ἡ παρακράτησις δὲν ἐπέτυχε, δύναταί τις εἰπεῖν, καὶ ἐκ τοῦ λόγου τούτου. Ὁ Σύνδεσμος, ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψει, προτείνει μέτρα ῥιζικώτερα, καὶ νομίζει ὅτι τὸ παρακράτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ποσοστὸν τοῦ παραγομένου προϊόντος τοῦ ἰδιοκτήτου, φόρος τουτέστιν ἀνερχόμενος εἰς 20%, ἠδύνατο καλλίτερον νὰ χρησιμοποιηθῇ, αὐξανόμενον εἰς 25%, καὶ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν ἐκρίζωσιν, ἐφαρμοζομένην εἰδικῶς εἴς τινα τμήματα. Φρονεῖ δὲ ὁ Σύνδεσμος, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρό τινος χρόνου ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαμῶν συναδέλφου κ. Πεσμαζόγλου ὑπεβλήθησαν προτάσεις τινὲς περὶ ἑνιαίας διαχειρίσεως, κανονίζουσαι τὰς τιμὰς τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ κλίμακα, ἥτις, ἀρχομένη ἀπὸ τῶν 115 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον σταφιδοκάρπου τῆς τελευταίας ποιότητος, ἀναβιβάζει τὴν τιμὴν μέχρι τῶν 160 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον σταφιδοκάρπου τῆς ἀνωτέρας ποιότητος, φρονεῖ, λέγω, ὁ Σύνδεσμος εὐλόγως, ὅτι καὶ μετὰ τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ συστήματος τούτου, ἐὰν τοῦτο ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἤθελεν ἐγκριθῆ, ἡ θεραπεία τῶν ἀναγκῶν τῶν σταφιδοπαραγωγῶν πληθυσμῶν δὲν θὰ ἐπέλθῃ. Διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μαστίζει σήμερον τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, δὲν εἶναι μόνον ἡ ὑποτίμησις τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἡ ἐκ ταύτης ἐπελθοῦσα ἀθρόα μετανάστευσις τῶν κατοίκων αὐτῶν. Μέχρι τοῦδε οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐξαναγκαζόμενοι ὑπὸ τῆς πενίας καὶ τῶν οἰκονομικῶν δυσχερειῶν, τῶν ἐκ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως προερχομένων, νὰ μεταναστεύωσι, μετέβαινον εἰς τὴν Βόρειον Ἀμερικήν. Νῦν ἀτυχῶς ῥεῦμα μέγα ἀνεπτύχθη μεταβάσεως εἰς τὴν Νότιον Ἀμερικήν, τὸ ῥεῦμα δὲ τοῦτο ἀφῄρεσε τὰς ἐργατικὰς χεῖρας, καὶ ἕνεκα τούτου ἀναμφιβόλως καὶ αἱ τιμαὶ τῶν 115 ἢ 160 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον σταφίδος, ἀναλόγως τῆς ποιότητος, αἱ προτεινόμεναι ὑπὸ τοῦ κ. Πεσμαζόγλου καὶ δοθησόμεναι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας τῆς ἑνιαίας διαχειρίσεως τῆς σταφίδος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσωσι πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν τῆς καλλιεργείας...

§29Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐν σχεδίῳ ἔτι ὑπάρχουσιν αἱ προτάσεις αὗται.

§30ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀφήσαται νὰ ὑποβληθῶσιν αἱ προτάσεις αὗται, καὶ τότε συζητεῖτε ἐπ’ αὐτῶν.

§31Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν συζητῶ ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων· ἀναπτύσω μόνον τὰς γνώμας τοῦ «Τριφυλιακοῦ Συνδέσμου».

§32Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀπὸ ἐκείνας τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν πραγματοποιοῦνται.

§33Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀποκρούω τὴν μὴ ὑποβληθεῖσαν πρότασιν τοῦ κ. Πεσμαζόγλου· ἀναπτύσσω, ὡς εἶπον, τὰς γνώμας τοῦ «Τριφυλιακοῦ Συνδέσμου», φρονοῦντος ὅτι, καὶ ἂν αἱ προτάσεις αὗται γείνωσιν ἀποδεκταὶ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Φρονεῖ λοιπὸν ὁ «Τριφυλιακὸς Σύνδεσμος», πάνυ εὐλόγως, διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὑποδεικνύει, ὅτι δέον, ἀντὶ τῶν 20% τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς παρακρατήσεως εἰς εἶδος, ἡ παρακράτησις αὕτη νὰ γίνηται εἰς χρῆμα πρὸς 25%. Τοιουτοτρόπως δ’ ὑπολογίζει ὅτι, κατ’ ἀναλογίαν τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἐτησίας ἐξαγωγῆς, ἐκ τῆς τοιαύτης παρακρατήσεως θὰ ἔχωμεν ἐτησίαν πρόσοδον δραχ. 6,250,000 ἐπὶ ἐξαγωγῆς σταφιδοκάρπου ποσοῦ 250,000,000 λιτρῶν.

§34Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πῶς; ἀντὶ τοῦ παρακρατήματος;

§35Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§36Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Καὶ πόσον θὰ πωληθῇ;

§37Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ πωληθῇ. Θὰ εἰσάγηται εἰς χρῆμα. Αὐτὸ προτείνει ὁ Σύνδεσμος· νὰ ἐκλείψῃ τὸ παρακράτημα, καὶ νὰ πληρώνηται εἰς χρῆμα ὁ φόρος ἐν τῷ τελωνείῳ· νὰ ἦναι δηλαδὴ ὑποχρεωμένος ὁ ἰδιοκτήτης ἢ ὁ ἔμπορος, ὁ ἐξάγων τὸν σταφιδόκαρπον, νὰ πληρώνῃ 25% εἰς χρῆμα ἐν τῷ τελωνείῳ. Θὰ μετατρέψητε τὴν εἰς εἶδος παρακράτησιν εἰς χρῆμα.

§38Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Εἶναι ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον τοιοῦτο μέτρον.

§39Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δυνατὸν ὅμως νὰ ἦναι καὶ ἐφαρμόσιμον· ἐγὼ δὲν τὸ ὑποστηρίζω ὡς δυνάμενον νὰ ἐφαρμοσθῇ· ὑποβάλλω τὴν γνώμην τοῦ «Τριφυλιακοῦ Συνδέσμου», ἀξίαν ἀληθῶς μελέτης. Ἄν εἶναι ἐφαρμόσιμον ἢ μή, θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὴν εὐρυτέραν συζήτησιν, ἐὰν ἤθελεν ὑποβληθῆ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι εἶναι ἐφαρμόσιμον τὸ μέτρον, καὶ πρέπει τέλος πάντων νὰ λείψῃ αὐτὴ ἡ ἀποτελμάτωσις καὶ τὸ σύστημα τῶν παρακρατημάτων, χρησιμοποιουμένων μόνον πρὸς ἐξυπηρέτησιν προσωπικῶν συμφερόντων...

§40Α. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Σεῖς ἐψηφίσατε τὴν παρακράτησιν.

§41Α. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Δὲν ἤμην Βουλευτὴς κατὰ τὴν Περίοδον τῆς Βουλῆς τοῦ 1895, ὅτε ἐψηφίσθη ἡ παρακράτησις· ἀλλὰ καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς εὑρισκόμενος εἶχον ἐναντίαν γνώμην, καὶ νῦν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο ἡ παρακράτησις, βεβαίως ἡ κατάστασις θὰ ἦτο διάφορος. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου τῆς εἰς χρῆμα παρακρατήσεως καὶ ἑτέρου, ὅπερ ζητεῖται εἰδικῶς ν’ ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ ἐπιβαλλομένου ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξυπηρετηθῇ δάνειον 90 περίπου ἑκατομμυρίων δραχμῶν, διότι τὸ ποσὸν τὸ ἀφαιρεθησόμενον ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος θὰ ἀνέλθῃ εἰς 2,000,000, καὶ θ’ ἀναβιβάσῃ τὴν ἐτησίαν πρόσοδον εἰς 8,250,000. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ Κράτος διέρχεται κρισίμους οἰκονομικὰς περιστάσεις, εἶναι ἀληθές, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στερῆται τῶν πόρων αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀληθὲς ἐπίσης εἶναι, ὅτι δύναται ἐπὶ τοῦ προκειμένου καὶ πρέπει τὸ Κράτος νὰ στερηθῇ μέρους τοῦ φόρου τούτου· διότι, ἐὰν συγκρίνωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην τῆς σταφίδος πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν τιμὴν αὐτῆς, θὰ ἴδωμεν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις εἶναι ἀνάλογος· διότι, ὅταν ἡ σταφὶς πωλῆται πρὸς 118 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, πληρώνει 10%, ὅταν δὲ πωλῆται περισσότερον, βεβαίως θὰ πληρώνῃ περισσότερα. Καταθέτω τὸ ὑπόμνημα, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ, ἵνα τὸ ὑπόμνημα τοῦτο τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς· ἐλπίζω δέ, ὅτι θέλει μελετηθῆ σοβαρῶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κηρῦκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἑτέρου ἀντικειμένου.

§43Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Ἐπειδὴ ἔφερε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῆς δικαστικῆς κινήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Λεβαδείας, ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ ὁμοίας πληροφορίας, παρασχεθείσας μοι ἰδιωτικῶς, ὅπως καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κύριον Μπουφίδην, αἵτινες προσεγγίζουσι μὲν, ὅσον ἀφορᾷ τὰς κατ’ ἀντιμολίαν δίκας, πρὸς τὰς παρασχεθείσας ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης πληροφορίας, προσεγγίζουσι δὲ ὡσαύτως καὶ πρὸς τὰς πληροφορίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λεβαδείας συναδέλφου, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐν γένει δίκας, δηλ. τὰς κατ’ ἀντιμολίαν, τὰς ἐρήμην καὶ τὰς ἀναβλητικὰς, ὑποθέτω ὅτι πάντες θὰ εὑρεθῶμεν σύμφωνοι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει δυσπιστία εἰς τὰς ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δοθείσας στατιστικὰς πληροφορίας, οὐδὲ λάθος τι παρεισέφρησεν, ἀλλ’ ὅτι συμβαίνει, ὅτι αἱ μὲν πληροφορίαι αἱ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης παρασχεθεῖσαι εἶναι ἁπλῶς καὶ μόνον ὡς πρὸς τὰς κατ’ ἀντιμολίαν δίκας, αἱ δὲ πληροφορίαι τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐκ Λεβαδείας συναδέλφου εἶναι ὡς πρὸς πάσας ἐν γένει τὰς δίκας, καὶ τὰς κατ’ ἐρήμην δηλαδή. Θὰ παρατηρήσω ὅμως, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῆς δικαστικῆς κινήσεως, ὃν ὡς ὅρον συγκρίσεως ἀπὸ Πρωτοδικείου εἰς Πρωτοδικεῖον θέτει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος, φρονῶν ὅτι τὸ Πρωτοδικεῖον Ἄρτης εἶναι τὸ τελευταῖον εἰς τὴν δικαστικὴν κίνησιν, δὲν εἶναι ὁ μόνος καὶ κυριώτερος, ἐξ οὗ νὰ κρίνῃ τις, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ Πρωτοδικεῖόν τι, δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κ. Ὑπουργός. Διότι ὁ κυριώτερος αἰτιολογικὸς λόγος τοῦ οἰκείου νομοσχεδίου εἶναι ἡ ταχεῖα καὶ εὐθεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης, φρονῶ δὲ, ὅτι ἐν τοῖς μικροῖς Πρωτοδικείοις, —καὶ δύναμαι νὰ τὸ ἀποδείξω, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, —δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ταχεῖα καὶ εὐθεῖα ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Καὶ σᾶς φέρω παράδειγμα τὸ Πρωτοδικεῖον Κυπαρισσίας. Ἐν συνομιλίᾳ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Γεωργακοπούλου ἐβεβαιώθην, ὅτι καὶ αὐτὸς τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχει ἕνεκα τοῦ καταμερισμοῦ τῆς ἐργασίας...

§44Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδέποτε εἶχον τοιαύτην γνώμην, ὅτι δηλ. καταμεριζομένης τῆς ἐργασίας δὲν θὰ βελτιωθῇ ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Τοὐναντίον ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὁ καταμερισμὸς ἐπήνεγκε τὴν βελτίωσιν ταύτην.

§45Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω τὴν γνώμην μου, καὶ θὰ πεισθῆτε ὅτι εἶναι ἀκριβὴς, καὶ ὅτι ἔχω πληρέστατον δίκαιον.

§46Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἐπιτυχής.

§47Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Οἱ δικασταὶ τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας ἦσαν 3 ἢ 4· συνέβαινε δὲ πολλάκις δύο ἐξ αὐτῶν νὰ λάβωσιν ἄδειαν καὶ ἀπουσίαζον, ἕνεκα τούτου δὲ οὔτε Συμβούλιον ἐγίνετο, οὔτε δικαστικὴ συνεδρίασις.

§48Ν. ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλέπετε τὰς ἀποφάσεις; Ἡ κίνησις τοῦ Δικαστηρίου Κυπαρισσίας, ἀφ’ ὅτου ὑπηρετήσατε σεῖς ἐκεῖ, ηὔξησε κατὰ πολύ.

§49Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Σᾶς κάμνω γνωστὸν, κύριε Γεωργακόπουλε...

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, ν’ ἀπευθύνησθε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅταν ἀγορεύητε, καὶ πρὸς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, νὰ μὴ ὀνομάζητε δὲ Βουλευτὰς, διότι προκαλεῖτε διακοπάς. Μὴ διακόπτετε, Κύριοι, παρακαλῶ.

§51Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Ἔλεγον, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ὅρον τῆς συγκρίσεως, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας συνάδελφος, τῆς δικαστικῆς κινήσεως ἑνὸς Πρωτοδικείου πρὸς ἕτερον, ὅτι ὁ ὅρος οὗτος εἶναι ἀνεπαρκὴς, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς σμικρότητος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικῶν καὶ ἀποφάσεων καὶ τῆς σμικρότητος τῆς περιφερείας ἢ δικαιοδοσίας ἑκάστου Πρωτοδικείου, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς ἀποστάσεως τῶν διαφόρων δήμων καὶ χωρίων, τῶν ὑπαγομένων εἰς τὴν περιφέρειαν ἑκάστου Δικαστηρίου, ἀπὸ τῆς πόλεως, ἐν ᾗ ἑδρεύει τοῦτο, καὶ τῆς ἀνωμαλίας τοῦ ἐδάφους. Δύνανται νὰ ἔχωσιν εὔλογα παράπονα οἱ Καλαβρυτινοὶ π. χ. ἢ οἱ Γορτύνιοι, οἱ ὁποῖοι κατέρχονται ἀπὸ ὀρεινῶν μερῶν εἰς τὴν πεδιάδα· ἀλλὰ διὰ τὴν Λεβαδείαν, ἡ ὁποία κεῖται εἰς πεδιάδα, καὶ ἥτις νῦν, λειτουργοῦντος τοῦ σιδηροδρόμου, ἀπέχει τῶν Ἀθηνῶν τρεῖς μόνον ὥρας, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀδίκημα ἡ κατάργησις τοῦ Πρωτοδικείου, διότι ἀνέτως οἱ διάδικοι καὶ οἱ μάρτυρες δύνανται νὰ ἔρχωνται καὶ εὑρίσκωσιν ἀρίστην δικαιοσύνην εἰς τὴν πρωτεύουσαν.

§52Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὅσα εἴπετε περὶ ἀνωμαλίας τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν ἀποστάσεων, εἰς τὴν Εὐρυτανίαν ἰδίως ἐφαρμόζονται.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§54Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Μάλιστα· ἀφορῶσι καὶ τὴν Εὐρυτανίαν. Ἐκεῖ ὄντως ὑπάρχει λόγος τις ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ Πρωτοδικείου, διότι οἱ κάτοικοι τῆς Εὐρυτανίας πρέπει νὰ περάσωσι τὸ Ἀραποκέφαλον, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον εἶναι ἀδύνατον κατὰ πολλοὺς μῆνας τοῦ ἔτους ἕνεκα τῶν χιόνων, — διὰ νὰ μεταβῶσιν εἰς Μεσολόγγιον.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μεντζελόπουλος ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§56Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κ. Μεντζελόπουλος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸν λόγον, θὰ ὁμιλήσῃ σχετικῶς. Μὲ τὴν σειράν σας, κύριε Βουλευτὰ, ἐκτὸς ἂν θεωρῆτε τὸ ζήτημα προσωπικόν.

§58Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Εἶναι προσωπικόν.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε ὁρίστε. Ὁ κύριος Μπουφίδης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ζητήματος.

§60Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω πολὺ κολακευτικὸν, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Θηβῶν ἔρχεται συνήγορος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἐν σχέσει πρὸς τὰ συμβάντα λάθη...

§61Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν εἶναι λάθη.

§62Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐν τῷ πίνακι, τῷ ἀφορῶντι τὰς ἀποφάσεις τοῦ Πρωτοδικείου Λεβαδείας καὶ ἐν ᾧ μέχρι τινὸς ἐφρόνουν ὅτι πρόκειται περὶ λαθῶν, — καὶ ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ τοῦτο, — θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ μὴ ἐγίνετο ἡ ὑπεράσπισις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ἀλλὰ καὶ εἷς ἄλλος λόγος ἀκόμη καθιστᾷ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον οὐχὶ τὸ κατάλληλον πρόσωπον, ἵνα φέρῃ κρίσεις περὶ τῆς ποιότητος τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων καὶ περὶ τῆς ἀξίας τῶν Δικαστηρίων τῶν μικρῶν ἢ μεγάλων κέντρων, διότι ἀφ’ ἧς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπῆρξέ ποτε δικηγόρος ἐν Πειραιεῖ, ἔκτοτε παρῆλθον 30 ὅλα ἔτη, καὶ παρήλλαξαν τὰ πράγματα τῶν Δικαστηρίων, δὲν τὰ παρηκολούθησε δὲ ποτὲ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ ποῖαι αἱ καλαὶ καὶ ποῖαι αἱ κακαὶ δικαστικαὶ ἀποφάσεις· εἶχε δὲ καὶ τὴν εὐτυχίαν νὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἔργον, ὅπερ δὲν ἐπιτρέπει τὴν ἀπασχόλησίν του περὶ τὴν ἔρευναν τῆς ποιότητος τῶν ἀποφάσεων. Διότι ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του δὲν εἶχεν ἢ διαταγὰς μόνον νὰ λαμβάνῃ παρὰ τῶν δικαστῶν, ὅπως συλλαμβάνῃ φυγοδίκους καὶ φυγοποίνους. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι οἱ δικασταὶ δὲν ἐξεδήλωσαν εἰς αὐτὸν τὰς γνώμας των περὶ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων, οὔτε ἐξεδήλωσαν εἰς αὐτὸν, ὑπηρετοῦντα εἰς τὴν θέσιν τοῦ δασάρχου, τὰς σκέψεις αὑτῶν περὶ τῆς καταστάσεως ἐν γένει τῆς Δικαιοσύνης. Ὑποθέτω ὅτι ὡς ἐκ τοῦ ἐπαγγέλματός του ὁ ἔντιμος συνάδελφος δὲν ἔχει εἰδικότητα ἐπὶ τοῦ προκειμένου· ἐὰν δὲ τὰ λεχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ ἐλέγοντο ὑπ’ ἄλλου μᾶλλον ἁρμοδίου, θὰ εἶχον μείζονα ἀξίαν αἱ γνῶμαι ἐκείνου. Ἂς ἀφήσῃ λοιπὸν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τὰ θέματα ταῦτα εἰς ἄλλους, καὶ ὅταν ἔλθωσι τὰ ζητήματα τὰ στρατιωτικὰ, ἀποκαλύπτομαι ἐνώπιον τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, λόγῳ τῆς εἰδικότητός του ὡς στρατιωτικοῦ. Ἀλλὰ, προκειμένου περὶ τῶν δικαστικῶν ζητημάτων, ἂς λάβῃ τὴν καλωσύνην ὁ κ. συνάδελφος ν’ ἀφήσῃ εἰς ἡμᾶς νὰ ἔχωμεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς κἄποιαν εἰδικότητα εἰς τὰ θέματα ταῦτα.

§63Π. ΚΗΡΥΚΟΣ. Ἡ κίνησις τοῦ Πρωτοδικείου Λεβαδείας εἶναι ἡ κίνησις τῶν δικαστῶν, περιφερομένων ἀδιακόπως ἀπὸ Λεβαδείας εἰς Ἀθήνας καὶ Ἄμφισσαν, καὶ μὴ μεταβαινόντων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν των ἢ μόνον κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δικῶν.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μεντζελόπουλος ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§65Π. ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι ὑπὲρ τοῦ κυρίου Ἀναγνωστοπούλου.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀναστάσιος Ἀναγνωστόπουλος ἔχει τὸν λόγον σχετικῶς.

§67ΑΝΑΣΤ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐσκόπουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ λάβω τὸν λόγον, διότι ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναμείνω τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων, διὰ νὰ ἐκθέσω τότε, ἐφ’ ὅσον θά μοι εἶναι δυνατὸν, τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι προωρισμένον νὰ ἐξυπηρετήσῃ οὔτε τὸ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, οὔτε τὴν Δικαιοσύνην, τῆς ὁποίας ἐπαγγέλλεται τὴν βελτίωσιν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀναγκάζομαι ὅμως νὰ λάβω τὸν λόγον ἐξ ἀφορμῆς τῶν λαβόντων χώραν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, καὶ τοῦ ψηφίσματος, τὸ ὁποῖον ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν. Πάντοτε ὁ λαὸς τῆς Κορινθίας διεκρίθη διὰ τὸ φιλόνομον καὶ τὴν εὐλάβειαν αὐτοῦ πρὸς τοὺς νόμους. Ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἐν Κορίνθῳ Πρωτοδικείου ἐδημιουργήθη τοιαύτη κατάστασις, ὥστε σοβαρῶς ἀπειλεῖται ἡ ἔννομος τάξις. Οὐδεὶς βεβαίως εἶναι διατεθειμένος νὰ ἐγκρίνῃ καὶ νὰ ἐπικροτήσῃ ἔκτροπα καὶ βίαια μέτρα, τὰ ὁποῖα ἴσως συνέβησαν κατὰ τὸ προχθεσινὸν ἐν Κορίνθῳ συλλαλητήριον. Ἀλλὰ, μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας κατέβαλεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἔγκριτα καὶ φιλήσυχα μέλη τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας, καὶ ἀπὸ πρόσωπα φιλικώτατα διακείμενα πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἡ τάξις, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι διεσαλεύθη. Τὸ συλλαλητήριον τὸ προχθεσινὸν, κύριε Πρόεδρε, παρεῖχε τὴν εἰκόνα τῆς ἀπογνώσεως ἑνὸς λαοῦ, ὁ ὁποῖος βλέπει μετ’ ἀληθοῦς ὀδύνης καταλυόμενον ἓν καθεστὼς, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὡς τὸν κυριώτατον ὅρον τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ζωῆς τῆς ἐπαρχίας, καὶ ἰδίᾳ τῆς πρωτευούσης. Ἐν τῷ συλλαλητηρίῳ ἐκείνῳ διεδηλοῦτο ἡ ἀγανάκτησις, ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχονται οἱ κάτοικοι τῆς Κορίνθου καὶ τῆς ἐπαρχίας ὁλοκλήρου, καὶ ὑπὸ τῆς ὁποίας δυστυχῶς ἀκόμη καὶ σήμερον κατέχονται. Εὔχομαι δὲ, ἡ ἀγανάκτησις νὰ μὴ ἐκσπάσῃ εἰς βιαιότερα μέτρα, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδεὶς βεβαίως θὰ αἰσθανθῇ ἑαυτὸν εὐχαριστημένον. Εὑρίσκω ὅμως δικαίαν τὴν ἀγανάκτησιν ταύτην, διότι, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου οὐδὲν ἀγαθὸν πρόκειται νὰ προκύψῃ οὔτε διὰ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, οὔτε διὰ τὴν βελτίωσιν τῆς Δικαιοσύνης, καταστρέφονται τόσαι πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι παρὰ τῆς Πολιτείας νὰ τὰς ἀφήσῃ νὰ ζήσωσι καὶ εὐημερῶσι, διότι ἐκ τῆς εὐημερίας αὐτῶν θὰ ὠφεληθῇ τὸ Δημόσιον καὶ τὸ Κράτος. Ἐπιστεύθη, κύριε Πρόεδρε, — ἀτόπως κατὰ τὴν γνώμην μου, — ὅτι λόγοι ὅλως ἰδιαίτεροι ἤγαγον τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου. Λέγω δὲ ἀτόπως, διότι εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς πατρίδος μου εἶναι εἰλικρινὴς, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ διαιρέσῃ τὰς ἐπαρχίας εἰς εὐνοουμένας καὶ μή. Ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πιστεύω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδεμίαν τρέφει ἀντιπάθειαν πρὸς τὴν Κορινθίαν, ἡ ὁποία καὶ ἄλλοτε πολλάκις διὰ πλήρους ἐμπιστοσύνης τὸν περιέβαλεν. Ἐὰν δὲ κατὰ τὰς παρελθούσας ἐκλογὰς δὲν συνέβη, ὥστε νὰ τὸν περιβάλῃ διὰ πληρεστέρας ἐμπιστοσύνης, αἰτία καὶ ἀφορμὴ εἶναι αἱ δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνου, περὶ τῆς καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου. Ἐγὼ δὲν θὰ συμφωνήσω μετὰ τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν, τῶν ὁμιλησάντων χθὲς, καὶ δὲν θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ μίαν ἄλλην παράκλησιν θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, καὶ ὡς ἀρχηγὸν τῆς πλειονοψηφίας ἀκόμη. Νὰ συναινέσῃ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὰ συμφέροντα τόσων πόλεων, καὶ τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν γνώμην μου, οὐδαμῶς θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὴν Δικαιοσύνην, πρέπει νὰ μελετηθῇ σοβαρῶς. Πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ ἐξετάσῃ ἐν ἀρχῇ περὶ ἑνὸς ἑκάστου Δικαστηρίου, καὶ τῆς μελέτης αὐτῆς τὸ πόρισμα νὰ ἀνακοινωθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία τότε θὰ ἦναι ἐν γνώσει ὅλων τῶν λεπτομερειῶν, ἵνα ἀποφανθῇ περὶ τῆς παραδοχῆς ἢ μὴ τοῦ νομοσχεδίου. Λέγω δὲ τοῦτο, καίτοι ἴσως εἶναι πρόωρον, — διότι ἔπρεπε πρὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου νὰ κάμω τοιαύτην πρότασιν, — διότι ἔχω καὶ μίαν ἄλλην παράκλησιν, ἀκόμη θερμοτέραν νὰ δηλώσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἂν συναινεῖ νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, διὰ νὰ ἡσυχάσωσι καὶ οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐξεγείρονται, ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἀκόμη. Διότι, ἐὰν πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ προκύψῃ ὠφέλεια ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων, καὶ τοῦτο ἐπιβεβαιωθῇ καὶ ἐκ τῆς μελέτης τῆς ἐπιτροπῆς, νομίζω ὅτι τοιοῦτο νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ φθάσωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τότε δύνασθε νὰ διατυπώσητε τὴν πρότασίν σας. Ὁ κύριος Κροκιδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§69ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἤμην κατὰ τύχην καὶ ἐγὼ προσκληθεὶς εἰς τὸ προχθεσινὸν συλλαλητήριον ἐν Κορίνθῳ, καὶ ὑπῆρξα αὐτόπτης τῶν ἐκεῖ γενομένων. Δὲν ἔχω δυστυχῶς περιγραφικὸν τάλαντον, διὰ νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ θέαμα, τοῦ ὁποίου ὑπῆρξα μάρτυς. Βεβαιῶ μόνον, ὅτι, ὅ,τι ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, εἶναι ὀλιγώτερον τῆς ἀληθείας. Οὐδέποτε εἶδον τὸν φιλόνομον καὶ ἥσυχον λαὸν τῆς Κορίνθου εἰς τοιαύτην κατάστασιν. Ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ συγκέντρωσις εἶχε γείνῃ, ὅπως ὑποδεχθῶσιν ἐμὲ καὶ τὸν κύριον Μεντζελόπουλον, οἱ πρῶτοι δὲ λαβόντες ἐπὶ τῆς ῥάχεως ξυλοκόπημα εἴμεθα ἡμεῖς. Τοσαύτη ἦτο ἡ ἀπόγνωσις, ὥστε οὔτε ἤκουον, οὔτε ἔβλεπον. Θὰ ἐρωτήσητε, κύριε Πρόεδρε, «διατί;». Ὁ λαὸς ἔχει ἔνστικτον, διὰ τοῦ ὁποίου κατανοεῖ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἴσως δὲν δύναται νὰ ἐξηγήσῃ, ὁ δὲ κόσμος, ὁ μὴ σιτιζόμενος ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀπέδωκε τὴν ἀληθῆ σημασίαν εἰς τὰ νομοθετήματα, τὰ ἀφορῶντα τὴν μεταβολὴν τοῦ διοικητικοῦ καὶ δικαστικοῦ καθεστῶτος. Ὁ λαὸς τῆς Κορινθίας εἶναι φιλήσυχος, ἀλλ’ εἶναι καὶ κατ’ ἐξοχὴν νοήμων. Οὐδέποτε ἔδωκεν ἀφορμὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, πληρώνει δὲ 2,000,000 δραχ. φόρους ἀμέσους, καὶ τριπλασίους ἐμμέσους. Τί δίδει τὸ Κράτος εἰς τὴν Κορινθίαν; 6 σχολαρχεῖα, 8 Εἰρηνοδικεῖα, ἓν Γυμνάσιον, ἀτελῶς συνήθως λειτουργοῦν, καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον, χάρις εἰς τὴν γενναιοφροσύνην τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κυρίου Θεοτόκη. Αὐτὰ εἶναι τὸ πᾶν. Ἐὰν ἐνόμιζεν ὁ λαὸς τῆς Κορινθίας, ὅτι πρόκειται περὶ γενικοῦ μέτρου, ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι πρόκειται περὶ μέτρου οἰκονομικοῦ, ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι πρόκειται περὶ βελτιώσεως τῆς Δικαιοσύνης, ἤθελεν ὑποταχθῆ. Ἀλλὰ διατὶ δὲν καταργεῖται τὸ Πρωτοδικεῖον Ἄρτης; Διότι εἶναι ὁ κύριος Καραπᾶνος. Διατὶ τὸ τῆς Ζακύνθου; Διότι τὸ συγκρατεῖ ὁ κύριος Ῥώμας. Διατὶ τὸ ἐν Πύργῳ; Διότι ἐκεῖ εἶναι 6 Βουλευταὶ ἔντιμοι, φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, καὶ διότι ἐκεῖ ὑπῆρξε τὸ πανεπιστήμιον τῶν λαϊκῶν ἐξεγέρσεων. Καὶ διατὶ τὸ ἐν Βόλῳ; Διότι ἐκεῖ εἶναι ὁ κύριος Καρτάλης. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ὁ λαὸς κατανοεῖ ταῦτα, ἴσως παρεξηγῶν τὸ μέτρον τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, διότι καὶ αὐτὸς ὁ χωρικὸς ἐρωτᾷ, διατὶ πρέπει νὰ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον τῆς Κορίνθου; Καὶ ἀπαντᾷ, ὅτι καταργεῖται, διότι εἰς τὸ Ναύπλιον πολιτεύονται οἱ ἀνεψιοὶ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ! Καὶ πράγματι προχθὲς εἶχε μεγίστην φωταψίαν τὸ Ναύπλιον ἐπὶ τῇ εἰδήσει τῆς καταργήσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κορίνθου.

§70ΑΠ. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἐπανηγύριζε τὸ Ναύπλιον!

§71ΣΩΤ. ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἐπανηγύριζε! διατί; Διὰ τὴν ἰδικήν μας καταστροφήν! Ἰδοὺ λοιπὸν διατὶ ἐξεγείρεται ὁ λαός. Διότι δὲν βλέπει εἰς τὰ μέτρα τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ οὔτε οἰκονομίαν, οὔτε βελτίωσιν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ἐμπάθειαν πολιτικήν· διότι βλέπει ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἐπλήρου τὴν ἀτμόσφαιραν δηλώσεων, ὅτι τὰ νέα Πρωτοδικεῖα, ὅτι αἱ Νομαρχίαι αἱ νέαι ἐχρεωκόπησαν τὸν τόπον, καὶ ὅστις κατώρθωσε νὰ πείσῃ καὶ αὐτὸν τὸν εἰσηγητὴν κύριον Θεοτόκην ὅτι κατεστράφη ἡ Ἑλλάς, διότι ἐν Ἑλλάδι ἱδρύθησαν 10 Νομαρχίαι καὶ 4 Πρωτοδικεῖα, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, λέγω, ὅτε κατεδείχθη ὅτι πρόκειται οὐχὶ περὶ ἑκατομμυρίου, ἀλλὰ περὶ 100,000 ἢ 150,000 ἢ 200,000 δραχμῶν, ἀνέκρουσε πρύμναν, καὶ δὲν ὁμιλεῖ πλέον περὶ οἰκονομιῶν, ἀλλὰ περὶ βελτιώσεως τῆς Δικαιοσύνης! Ἠκούσατε τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος περιωρίζετο νὰ βεβαιοῖ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁπωσδήποτε θὰ βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ οἰκονομηθῶσιν 100 ἕως 150 χιλιάδες δραχμαί! Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐξεγείρονται αἱ ἐπαρχίαι, διότι, ἐπαναλαμβάνω, δὲν βλέπουν γενικὸν μέτρον. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει νὰ περιορίσῃ τὰ Δικαστήρια, ἀλλ’ εἰς τὸν περιορισμὸν αὐτὸν τῶν Δικαστηρίων ὅταν συναντᾷ τὸν κ. Ῥώμαν, παρακάμπτει, ὅταν συναντᾷ τὸν κ. Καραπᾶνον, παρακάμπτει, ὅταν συναντᾷ τὸν κ. Καρτάλην, παρακάμπτει, ὅταν δὲ τοὺς φίλους ἐκ Πύργου, παρακάμπτει. Αὐτὰς τὰς παρακάμψεις δὲν τὰς ἐπιτρέπει λοιπὸν ὁ λαός, καὶ μάλιστα ὁ Ἑλληνικός, ὁ συνηθισμένος εἰς τὴν ἰσότητα. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἤρχισε τώρα καὶ μᾶς ἐμπαίζει, βασιζόμενος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν του. Γνωρίζετε, λέγει, διατὶ γίνεται ὅλος αὐτὸς ὁ θόρυβος; Διὰ τέσσαρα οἰκήματα, τὰ ὁποῖα ἐνοικιάζονται, καὶ διὰ δύο παντοπωλεῖα, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται! Ἀναμένω διάψευσιν ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, διότι εἶναι ἐντροπὴ, ἄνθρωπος τῆς περιωπῆς αὐτοῦ νὰ ἐμπαίζῃ πληθυσμοὺς ἀδικουμένους! Δὲν ἔχει εἴδησιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ ἐπαρχίαι τείνουσιν εἰς διοικητικὴν καὶ δικαστικὴν αὐτοτέλειαν καὶ ἀνεξαρτησίαν; Διατὶ ἡ Κόρινθος, ὅπως καὶ ἡ Ἠλεία, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ Ἄμφισσα καὶ ἡ Λεβαδεία, νὰ μὴ ἔχωσι δικαστικὴν καὶ διοικητικὴν αὐτοτέλειαν; Εὔχομαι, κύριε Πρόεδρε, ὑγιέστεραι καὶ συνετώτεραι σκέψεις νὰ ἐπικρατήσωσιν, εἰς τρόπον ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἀληθῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὅλοι ποθοῦμεν. Εὔχομαι, τὰ ἄκακα ταῦτα Πρωτοδικεῖα νὰ μὴ γείνωσιν ἀφορμὴ αἱματοκυλίσματος. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει εὔχομαι, τὸ αἷμα, τὸ ὁποῖον θὰ χυθῇ, νὰ ἦναι τὸ αἷμα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι ὑπαίτιοι. Ταῦτα εἶχον ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ εἴπω, ἐπιφυλασσόμενος, ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ συζήτησιν, νὰ συνεισφέρω καὶ ἐγὼ τὸν ὀβολόν μου, καὶ ἀποδείξω ὅτι τὰ νομοσχέδια, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν διοικητικὴν καὶ δικαστικὴν μεταρρύθμισιν, εἶναι νομοσχέδια ἀτυχῆ, ῥιπτόμενα ἀκαίρως ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τοῦ ὁποίου ὁμολογῶ ὅτι ἡ σύνεσις καὶ ἡ φιλοπατρία οὐδέποτε ἐτέθη ἐν ἀμφιβόλῳ.

§72ΑΓ. ΦΙΚΙΩΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελον, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχουσι πέντε ἐκθέσεις τῶν πέντε Εἰσαγγελέων τῶν Ἐφετῶν τοῦ Κράτους, αἱ περιέχουσαι τὰς γνώμας αὐτῶν περὶ τοῦ ὠφελίμου ἢ μὴ τῆς συστάσεως τῶν τεσσάρων νέων Πρωτοδικείων κατὰ τὸ 1901 καὶ περὶ διαιρέσεως ἢ μὴ τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω νὰ προσαχθῇ καὶ τὸ ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ τότε Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν Ναυπλίου κ. Πρωτοπαπᾶς πρὸς τὸν Βασιλέα, πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, περὶ τοῦ ἀσυμφόρου τῆς διαιρέσεως τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Ἐγὼ ἐζήτησα τὸ ὑπόμνημα τοῦτο εἰς τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν τὸ ἀνεῦρον. Ἐζήτησα ἐπίσης ἀντίγραφον τοῦ ὑπομνήματος ἐν τῇ Εἰσαγγελίᾳ τοῦ Ναυπλίου, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ δὲν τὸ ἀνεῦρον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ εἰρημένου Εἰσαγγελέως κ. Πρωτοπαπᾶ, ἐμπείρου καὶ ἀρχαίου δικαστικοῦ λειτουργοῦ, καὶ καταθέσῃ ἀντίγραφον τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ὑπομνήματος, καὶ τότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω.

§73Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ κρατεῖ σημειώσεις ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τὸν παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ καταθέσῃ καὶ τὰς ἐκθέσεις ἐπιθεωρήσεως τῶν Εἰσαγγελέων τοὐλάχιστον τῆς περιφερείας τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν.

§74ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὅλας, ὅλας.

§75Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, ἐγγράφως νὰ καταθέσητε τὴν αἴτησίν σας.

§76Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Μὲ ἠδικήσατε, κύριε Πρόεδρε, μὴ χορηγήσαντες εἰς ἐμὲ τὸν λόγον, ὅτε ἐζήτησα αὐτὸν, ὡς σχετικὸν, κατόπιν τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Πονηροπούλου. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ ἐξέφρασα τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐκφέρω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου ἐπὶ ζητήματος ἄλλως μὴ σχετιζομένου πρὸς τὴν ἐπαρχίαν μου, θὰ πράξω τοῦτο. Πάντες οἱ παρακαθήμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, ἀναγνωρίζουσι τὴν σπουδαιότητα τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, διότι πρόκειται περὶ προϊόντος, τὸ ὁποῖον ἐν πολλοῖς ῥυθμίζει τὴν οἰκονομίαν καὶ τοῦ τόπου καὶ τοῦ Κράτους, ἕνεκα δὲ τῆς ἐξαιρετικῆς αὐτοῦ σπουδαιότητος πᾶσαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις μετ’ ἰδιάζοντος ἐνδιαφέροντος ἠσχολήθησαν καὶ μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας ἠρεύνησαν πρὸς ἐξεύρεσιν μέτρων, δυναμένων νὰ συντελέσωσι πρὸς διαρρύθμισιν τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως τοῦ ζητήματος τούτου. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν μάλιστα Βουλευτικὴν Περίοδον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος συνάδελφος, διατελῶν τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπέβαλε μέτρον, τὸ ὁποῖον, ψηφισθὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, ὅστις ἔκτοτε λειτουργεῖ. Ἀλλὰ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο ἠστόχησεν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, ὁ δὲ ἐνθουσιασμὸς καὶ ἡ αἰσιοδοξία, ὑπὸ τῶν ὁποίων εἶχον καταληφθῆ καὶ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ μέτρου ἐκείνου καὶ ἡ ὑποστηρίζουσα αὐτὸ Βουλὴ καὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, ταχέως ἐξητμίσθησαν. Βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ προτείνω ἐγὼ μέτρα περὶ τῆς σταφίδος· ὀφείλω ὅμως νὰ ἐρωτήσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, διὰ τίνα λόγον καθ’ ἑκάστην ἀπευθύνονται πρὸς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις, διὰ τίνα λόγον καθ’ ἑκάστην παραπονοῦνται, ἐνῷ ἔχουσι πλῆρες τὸ δικαίωμα νὰ συνεννοηθῶσι, νὰ συσκεφθῶσι, καὶ καταλήγοντες εἰς ἕν πόρισμα νὰ προτείνωσιν ἕν μέτρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν υἱοθετήσει εὐχαρίστως, καὶ ἡ Βουλὴ ἤθελεν ὑποστηρίξει, ἐφ’ ὅσον δὲν προσέκρουεν εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους; Τὸ ἑλληνικὸν ἔδαφος, Κύριοι, δὲν παράγει μόνον σταφίδα, παράγει ποικίλα προϊόντα, δημητριακοὺς καρπούς, σῦκα, καπνὸν καὶ ἄλλα πολλά. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ καπνοῦ, ὡς ἀντιπρόσωπος καπνοπαραγωγοῦ ἐπαρχίας· ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατ’ ἄλλην ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἀντεπροσώπευον τὴν ἐπαρχίαν μου, συνέπεσε δὲ τότε, ἕνεκα πληθώρας παραγωγῆς ἢ κακῆς ποιότητος τοῦ καπνοῦ νὰ ἐπέλθῃ ὑποτίμησις τῶν τιμῶν, οἱ συμπολῖταί μου ἐζήτησαν ἀπὸ ἐμὲ νὰ ἐνεργήσω παρὰ τῇ Κυβερνήσει ἐκείνῃ, ὅπως λάβῃ μέτρα, δυνάμενα νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τῶν τιμῶν τοῦ καπνοῦ. Ἐγὼ ὅμως δὲν ἀπηυθύνθην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ συνεβούλευσα τοὺς συμπολίτας μου νὰ περιορίσωσι τὴν καλλιέργειαν τῶν καπνῶν εἰς ἐκεῖνα μόνον τὰ ἐδάφη, τὰ ὁποῖα ὑπὸ τῆς φύσεως προωρίσθησαν, ἵνα παράγωσι καπνὸν καλῆς ποιότητος, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ἐδάφη νὰ χρησιμοποιήσωσιν εἰς καλλιέργειαν ἄλλων εἰδῶν, ἐπίσης χρησιμωτάτων εἰς τὰς βιοτικὰς ἀνάγκας. Τοιαύτην τινὰ συμβουλὴν ἐπεθύμουν νὰ ἀπευθύνωσι καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ τῶν σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, καὶ συστήσωσιν εἰς τοὺς συμπολίτας των, ἵνα τοὐλάχιστον ἐν μέρει περιορίσωσι τὰς φυτείας αὑτῶν εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα ὑπὸ τῆς φύσεως νὰ παράγωσι σταφιδόκαρπον πρώτης ποιότητος, δυνάμενον νὰ προκαλῇ ἱκανοποιητικὰς τιμὰς καὶ διὰ τοὺς ἐμπόρους καὶ διὰ τὴν κατανάλωσιν καὶ διὰ τοὺς κτηματίας· διότι, κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ δὲν εἶναι μόνον Βουλὴ σταφιδοπαραγωγῶν, εἶναι Ἐθνικὴ Βουλή, καὶ ἔχει νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ ἄλλων πολλῶν καὶ σπουδαίων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου οὔτε ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις οὔτε ἄλλη τις Κυβέρνησις θὰ δυνηθῇ ποτε νὰ ῥυθμίσῃ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἢ νὰ μεταβάλῃ τοὺς νόμους τῆς δυσαναλογίας τῆς παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, οὔτε νὰ μεταβληθῇ εἰς φιλανθρωπικὸν κατάστημα, διανέμον βοηθήματα ὁτὲ μὲν εἰς ταύτην, ὁτὲ δὲ εἰς ἐκείνην τὴν κατηγορίαν τῶν παραγωγῶν...

§77ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἐζητήσαμεν ποτὲ βοήθημα.

§78Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐγὼ λέγω τὴν γνώμην μου καὶ ἀναγκάζομαι νὰ τὴν εἴπω, διότι, ἂν ἀρχίσωμεν οἱ ἀντιπροσωπεύοντες ἐπαρχίας παραγούσας δημητριακοὺς καρποὺς καὶ οἱ ἀντιπροσωπεύοντες καπνοφόρους ἢ σταφιδοφόρους ἐπαρχίας νὰ ζητῶμεν προνόμια παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως τότε οὔτε Κράτος οὔτε Κυβέρνησις δύναται νὰ ὑπάρξῃ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σιμόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου θέματος.

§80Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν παρελθοῦσαν Πέμπτην, ἤτοι πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν, εὐηρεστήθη τέλος πάντων ἡ Κυβέρνησις νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἑαυτῆς πολιτικὸν πρόγραμμα, διατετυπωμένον εἰς τὰς δηλώσεις τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τῶν ἐπενεκτέων μεταβολῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1905, τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀποκλειστικῶς οἰκονομικόν, ἀπέφυγε δὲ πᾶσαν δήλωσιν, πᾶσαν λέξιν ἐνέχουσαν γενικωτέραν τινὰ πολιτικὴν ἔννοιαν. Πάντες προσεδόκων, ὅτι ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προβῆ καὶ εἰς δηλώσεις ἀφορώσας εἰς τὴν γενικωτέραν αὐτῆς πολιτείαν, καὶ εἰδικώτερον εἰς τὴν πορείαν αὐτῆς ἐν τῷ μέλλοντι. Ὁ Βασιλικὸς Λόγος, ὁ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς παρούσης Βουλῆς ἀπαγγελθείς, καίτοι βραχύς, καίτοι δι’ ὀλίγων λέξεων ἐποιήσατο μνείαν θεμάτων τινῶν ἐνδιαφερόντων τὸ Κράτος, δὲν παρέλειψε τὴν ἀνάγκην τῆς προσηκούσης διοργανώσεως τῶν στρατιωτικῶν τῆς χώρας δυνάμεων καὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν ἐμπέδωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης. Ἀπροσδοκήτως κατὰ τὴν εἰσήγησιν τῶν δηλώσεων περὶ τῶν ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1905, ὅτε ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ καθῆκον νὰ γνωρίσῃ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ τὸ πολιτικόν αὐτῆς πρόγραμμα, ἀπέφυγε πᾶσαν λέξιν καὶ πᾶσαν ἔννοιαν πολιτικήν. Πάντες προσεδοκῶμεν, ὅτι ἠθέλομεν ἔχει δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἐνεχούσας ἔννοιάν τινα πολιτικὴν ὑψηλοτέραν. Τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, τὰ παρ’ ἡμῖν κρατοῦντα, καθιέρωσαν ὡς ἀπαραίτητον, ἵνα ἐν τῇ εἰσηγήσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ πρόγραμμα τὸ πολιτικὸν ἑκάστης Κυβερνήσεως ἀνακοινῶται πρὸς τὴν Βουλὴν, καὶ δι’ αὐτῆς πρὸς τὸν λαόν. Τοῦτο ἔπραξε καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας κ. Βουλευτοῦ, ὅτε τὸ πρῶτον ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἰσηγουμένη τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904. Δὲν περιωρίσθη μόνον νὰ ὑποδείξῃ τὰς κατὰ τὴν κρίσιν αὐτῆς ἀναγκαίας οἰκονομίας, ἀλλὰ κατιδοῦσα τὴν ἐπιβαλλομένην ἐθνικὴν ἀνάγκην, γινώσκουσα, ὅτι τὸ ἔθνος δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἐθνικὴ πολιτικὴ, εἶπε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον ἐξ ὑψίστων ἐθνικῶν συμφερόντων νὰ προβῶμεν ἐπὶ τέλους εἰς τὴν σύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν τῆς χώρας δυνάμεων, ὑπέβαλε δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ προσήκοντα πρὸς τοῦτο νομοσχέδια. Ἐπειδὴ ὅμως ἐκρίθη ἀπαραίτητον νὰ συμβαδίσωσι παραλλήλως καὶ τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἀφ’ ἑνὸς μὲν ἐπήρχοντο οἰκονομίαι εἰς τὰς δημοσίας δαπάνας ἐκ δραχμῶν 2,000,000, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προὐτείνοντο αὐξήσεις τῶν δημοσίων ἐσόδων ἐκ δραχ. 4,700,000. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους διετελοῦμεν ἐργαζόμενοι ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον εἰς τὰ δύο προέχοντα ζητήματα, τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπέμεινεν, ὅπως προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ οἰκονομικὰ, ἤτοι τὰ σκοποῦντα εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἡ Ἀντιπολίτευσις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀντετάχθη ἐρρωμένως, καὶ προὐκάλεσεν ἰδίαν συζήτησιν ἐπὶ τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, συζήτησιν, ἥτις ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Μετὰ τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ἥτις ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἶχε τὴν Ἀντιπολίτευσιν προβάλλουσαν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι μόνον διὰ τῶν οἰκονομιῶν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὴν Κυβέρνησιν ἐπιμένουσαν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν διὰ μόνου τοῦ ψαλιδίσματος τῶν δημοσίων δαπανῶν νὰ δημιουργηθῶσι τὰ μέσα, ὧν εἶχεν ἀνάγκην διὰ τὴν σύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, εἰσῆλθεν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν· ἀλλὰ καὶ πάλιν ἐπίμονος ἀντετάσσετο ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀντίδρασις. Ὑπό τινων δὲ μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν ἦτο μετ’ αὐτῶν καὶ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου — προὐτάθη καὶ ἐπιμόνως ὑπεστηρίχθη ἡ πρόταξις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, διότι, ὡς ἔλεγον, ἦτο δυνατὸν τινὰ τούτων νὰ μὴ ψηφισθῶσιν, ἄλλα δὲ νὰ τροποποιηθῶσι, μετὰ τὸ πέρας δὲ τῆς συζητήσεως ταύτης, λαμβανομένων ὑπ’ ὄψιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἤθελον μεταβληθῆ εἰς νόμους, ἠθέλομεν γινώσκει, ποῖα ἐκ τούτων ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἐπιβάρυνσις τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, ἀναλόγως δὲ τούτων ἠδυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Τὴν πρότασιν ταύτην τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠναγκάσθη νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, θέλουσα νὰ διευκολύνῃ τὴν πρόοδον τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Οὕτως ἤρξατο ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἐσκέφθη, ὅτι, ἀφοῦ ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, δὲν ἦτο δυνατὸν ἐν τῇ Βουλῇ ν’ ἀντιταχθῶσι πλέον ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς ψηφίσεως τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων. Ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἀπησχόλησεν ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλὴν, προεκλήθη μάλιστα πρὸς τοῦτο καὶ ἔκτακτος Σύνοδος αὐτῆς, ἵνα ἐπιτευχθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῶν στρατιωτικῶν καὶ εἶτα τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων. Ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἐξηκολούθησε καὶ ἐν τῇ ἐκτάκτῳ Συνόδῳ, ἐκ τῶν οἰκονομικῶν δὲ νομοσχεδίων κατωρθώθη νὰ ἐπιψηφισθῶσι μόνον τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως τοῦ ζύθου καὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν. Μεθ’ ὅλας δὲ τὰς προσπαθείας τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἐπιψήφισις τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, δι’ ὧν ἐπεδιώκετο ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων, καὶ ἐπῆλθεν ἀναγκαίως ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐκτάκτου Συνόδου. Εὑρεθεῖσα ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εἰς δύσκολον θέσιν ὡς ἐκ τῆς μὴ ἐπιψηφίσεως τῶν οἰκονομικῶν νόμων, ἐσκέφθη, ἂν ἐνεδεικνύετο αὐτῇ νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν της πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα μετὰ τῆς γνώμης, ὅτι ἐπεβάλλετο ἐκ τῶν περιστάσεων ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς, ὅπως γένηται οὕτως ἔκκλησις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, κληθησόμενον ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως. Μετὰ ὥριμον ὅμως σκέψιν προὐτίμησε νὰ μὴ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Ἄνακτα τὴν γνώμην περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς, διότι ἡ διάλυσις ἤθελεν ἐπιδεινώσει τὴν μὴ εὐάρεστον κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι σταματῶσιν αἱ εἰσπράξεις τῶν δημοσίων ἐσόδων ἐπὶ ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα, καὶ προκαλεῖται ἡ ἔξαψις τῶν τοπικῶν παθῶν καὶ ἡ διατάραξις τῆς δημοσίας ἀσφαλείας. Προὐτίμησε λοιπὸν νὰ μὴ ὑποβάλῃ εἰς τὸ Στέμμα τὴν περὶ διαλύσεως τῆς Βουλῆς γνώμην, ἀλλὰ νὰ μείνῃ ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν κοινῶν μέχρις οὗ ἐπανέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς νέαν Σύνοδον. Ἐγκαταλείψασα τὴν περὶ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς γνώμην ὡς ἐκ τῶν ἐπιβλαβῶν συνεπειῶν τῆς διαλύσεως, κατείχετο ὑπὸ τῆς βασίμου ἐλπίδος, ὅτι ἡ Βουλὴ, συνερχομένη εἰς νέαν Σύνοδον, καὶ συνειδυῖα, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἐγένοντο νόμοι τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν θὰ αὐξήσωσιν αἱ δαπάναι τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐκτὸς τῶν ἀναλαμβανομένων ὑπὸ τοῦ συσταθέντος Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἤθελε προθύμως προέλθει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν ἀπομεινάντων ἐκκρεμῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, ὅπως οὕτω παράσχῃ τὰ μέσα πρὸς ἐκτέλεσιν καὶ ἐφαρμογὴν τῶν νόμων τούτων. Πρὸ τῆς συγκλήσεως τῆς Βουλῆς παρητήθην τῆς διευθύνσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας Κυβέρνησις ἐνεφανίσθη ἐνώπιον τῆς τελευταίας Βουλευτικῆς Συνόδου μετὰ προγράμματος οἰκονομικοῦ ἐν κλίμακι εὐρυτέρᾳ τῆς τοῦ προγράμματος τοῦ ὑποβληθέντος κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904. Προβαλοῦσα σὺν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1905 τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν, προέτεινε συγχρόνως, ὅπως τινὰ τῶν νομοσχεδίων τῶν οἰκονομικῶν, τὰ ὁποῖα παρέμενον ἐκκρεμῆ, ψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, οὕτω δὲ ἐπιτευχθῇ ἡ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν διά τε τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων καὶ διὰ τῶν οἰκονομιῶν. Αἱ οἰκονομίαι, ἃς προέτεινεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διὰ τῆς τροποποιήσεως ὀργανικῶν νόμων, ἀνήρχοντο εἰς δραχμὰς 6,000,000 περίπου. Ὁμιλῶν περὶ οἰκονομιῶν, ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι δὲν θεωρῶ οἰκονομίας πραγματικὰς τὰς προερχομένας ἐξ ἐλαττώσεων πιστώσεων, εἴτε διότι ἐξέλιπον αἱ κατὰ τὸ παρελθὸν ὑφιστάμεναι ἀνάγκαι, εἴτε διότι εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ γένηται ὁλοσχερὴς χρῆσις αὐτῶν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Μεταξὺ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων ὑπῆρχον καὶ τινα, πρὸς ἃ δὲν εἶχον εὐμενῆ γνώμην, οἷα τὸ περὶ ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἕτερά τινα. Ἐν τούτοις αἱ προταθεῖσαι οἰκονομίαι ὑπερέβαινον τὰς ὑποβληθείσας ὑπὸ τῆς αὐτῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν προηγουμένην Βουλευτικὴν Σύνοδον, ἤτοι κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, διότι ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, ὅτι οἰκονομίαι ἔδει νὰ γένωνται ἐν κλίμακι εὐρυτέρᾳ, ὅπως ἀρθῶσιν αἱ προβληθεῖσαι ἀντιρρήσεις ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἡ ὁποία ὑπὲρ αὐτῶν κυρίως συνηγόρει καθ’ ὅλας τὰς παρελθούσας Συνόδους, ἰδίως κατὰ τὴν προτελευταίαν, καὶ ἐθεώρει τὰς οἰκονομίας ὡς ἐπαρκεῖς πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Εὐθὺς, ὡς ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1905 νομοσχέδια, προεκλήθη, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου τότε μὲν ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νῦν δὲ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, συζήτησις, καὶ ἐτέθη πρὸ τῆς Βουλῆς ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ δι’ ὀλίγων μόνον ψήφων ἡττήθη ἡ Κυβέρνησις, καὶ ὑπέβαλεν εἰς τὸν Ἄνακτα τὴν παραίτησίν της. Ἐκλήθη ὑπὸ τοῦ Στέμματος πρὸς σχηματισμὸν Κυβερνήσεως ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἐπειδὴ δὲ προήρχετο ἐκ τῆς μειονοψηφίας, καὶ μὲ τὴν Βουλὴν ἐκείνην δὲν ἠδύνατο νὰ συνεργασθῇ, προφανὲς ἦτο, ὅτι ἐπεβάλλετο ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν μὲ ζητήματα ἀφορῶντα εἰς τοὺς κοινοβουλευτικοὺς θεσμοὺς ἢ εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα, τουτέστιν εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς δεδηλωμένης· δὲν θὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ θέματος, ἂν δὲν ἦτο ἐνδεδειγμένον, λόγῳ τῆς ἀρχῆς τῆς δεδηλωμένης, νὰ κληθῇ ὁ ἀρχηγὸς τῆς νῦν Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ἔχων τότε πλειονοψηφίαν μείζονα· ἀρκοῦμαι μόνον νὰ συζητήσω διὰ βραχέων ἐπὶ μιᾶς ἀρχῆς συνταγματικῆς, κρατούσης εἰς τὰ μᾶλλον ἡμῶν προηγμένα κοινοβουλευτικῶς ἔθνη. Κατὰ τὴν ἀρχὴν ταύτην, ὅταν ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς ἐπιβάλληται εἰς τὸ Στέμμα, λόγῳ διαφωνίας μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεώς του καὶ τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς εἰς ἓν κυρίως σκοπεῖ, νὰ ποιήσηται τὸ Στέμμα ἔκκλησιν πρὸς τὸν λαὸν, ἵνα ἀποφανθῇ οὗτος διὰ τῆς ψήφου του μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἥτις ἐνέδειξε δυσπιστίαν ἐπὶ τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος, ὅπερ ἀπήρεσεν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς διαλυθείσης Βουλῆς. Προβάλλεται εὐλόγως τὸ ἐρώτημα: διὰ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς προεκλήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ προσέλθῃ εἰς τὰς κάλπας, καὶ διὰ τῆς ψήφου του ἐνδείξῃ τὴν ἐπιδοκιμασίαν αὑτοῦ ἐπὶ ὡρισμένου τινὸς πολιτικοῦ προγράμματος; Ἐπὶ τίνος προγράμματος προεκλήθη ν’ ἀποφανθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός; Ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅπερ ἀπεδοκίμασεν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἢ ἐπὶ τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως τῆς νῦν; Πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐνήργησε τὰς ἐκλογὰς, δὲν ἦτο γνωστὸν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς πρόγραμμα πολιτικὸν, ὡς πρόγραμμα θετικὸν, ἡ ἀρνητικὴ πολιτικὴ τῆς κατὰ τὴν διαλυθεῖσαν Βουλὴν Ἀντιπολιτεύσεως, ἥτις περιωρίζετο εἰς μόνην τὴν ἀντίδρασιν κατὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προέβαλεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις. Οὐδέποτε εἶχε προβληθῆ εἰς τὰς τρεῖς Συνόδους τῆς παρελθούσης Περιόδου τῆς Βουλῆς θετικὸν πρόγραμμα ὑπὸ τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ὥστε τοῦτο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πρόγραμμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐκαλεῖτο νὰ ψηφίσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Φυσικὸν ἦτο λοιπόν, πάντες νὰ προσδοκῶμεν ἐπὶ τῇ ἀναρρήσει τῆς νῦν Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τῇ διαλύσει τῆς Βουλῆς τὴν δημοσίευσιν τοιούτου προγράμματος πολιτικοῦ. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἔτυχε νὰ λάβῃ γνῶσιν τοιούτου προγράμματος. Μόνον διαδόσεις, μόνον ψιθυρισμοὶ, μόνον σκόπιμοι διαφημήσεις ἐκυκλοφόρουν καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων νὰ προσδώσωσι γόητρον καὶ σημασίαν ἔκτακτον εἰς τὰ σχέδια τῆς Κυβερνήσεως. Οἱ ἐκλογικῶς ἐνδιαφερόμενοι διέδιδον, ὅτι θαύματα θὰ ἐκτελεσθῶσιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν οἱ φίλοι αὐτῆς ἐπιτύχωσιν εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ ὅτι πάντα τὰ κακῶς κείμενα θ’ ἀνορθῶσιν ὑπ’ αὐτῆς καὶ θὰ ἐξασφαλισθῇ οὐ μόνον ἡ εὐημερία ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλὰ καὶ ἡ πραγματοποίησις τῶν ἰδεωδῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Πρόγραμμα ὅμως θετικὸν οὔτε ἐδημοσιεύθη οὔτε ὑπῆρχε. Δὲν δύναμαι ν’ ἀποδώσω εἰς ὑστεροβουλίαν τοῦτο· ἀλλ’ ἐκ τῶν ὑστέρων κρίνων φρονῶ, ὅτι, ἂν τὸ πρόγραμμα τὸ νῦν ἀνακοινωθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ἦτο γνωστὸν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτε ἐκλήθη πρὸ τῶν καλπῶν, εἶναι ζήτημα, ἂν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας θὰ ἦτο τὸ ἐκ τῶν καλπῶν τῆς 20 Φεβρουαρίου προκῦψαν. Ἐν συζητήσει, ἥτις προεκλήθη ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἑρμιονίδος συνάδελφον, ἔλεγεν, ὅτι «οὐδέποτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἐξεδηλώθη ἐν ἐκλογαῖς τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τόσον γνήσιον καὶ ἁγνὸν, ὡς ἐξεδηλώθη κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς, διότι ἐγίνωσκεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον διέπνεε τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις διεξήγαγε τὰς ἐκλογὰς, ἡ ταυτότης δὲ τοῦ φρονήματος τούτου ὡδήγησεν αὐτὸν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.» Δὲν γινώσκω, τίνα ἄλλοι ἔχουσιν ἀντίληψιν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν σχηματίζεται τὸ φρόνημα ἑνὸς λαοῦ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ σχηματίζεται, ὅταν οὗτος γινώσκῃ, τί φρονεῖ ὁ ἀρχηγὸς ὁ διευθύνων τὰς ἐργασίας τούτου ἢ ἐκείνου τῶν πολιτικῶν κομμάτων· ὅταν ὅμως γινώσκῃ τὴν ἀρνητικὴν πολιτικὴν αὐτοῦ, ὅταν δὲν γινώσκῃ τὰς θετικὰς καὶ συγκεκριμένας γνώμας καὶ δοξασίας αὐτοῦ περὶ τῶν δεόντων γενέσθαι, πῶς δύναται νὰ μορφώσῃ φρόνημα; Ὁπωσδήποτε, ἐκ τοῦ λόγου, τὸν ὁποῖον ἠκούσαμεν ἐν τῇ συζητήσει ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, ἐμάθομέν τι πλειότερον, ἔστω καὶ δι’ ἀορίστων φράσεων, τοῦ προγράμματος τοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ἀνακοινωθέντος, διότι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, πρὸς τὴν Βουλὴν ἀπευθυνόμενος, ἔλεγε: «Ποία ἦτο ἡ ἰδέα ἡ κεντρικὴ, περὶ τὴν ὁποίαν συνεκεντροῦτο τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογάς; Ἡ πεποίθησις, ὅτι πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔξοδα καὶ ν’ αὐξηθῶσι τὰ ἔσοδα, ὅπως ἀποκατασταθῇ ἡ οἰκονομικὴ ἰσορροπία». Τὸ ἀνακοινωθὲν ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν πρόγραμμα οὐδεμίαν ποιεῖται μνείαν αὐξήσεως ἐσόδων. Οὐδεμία ἐγένετο ἐπαγγελία, ὅτι δέον νὰ ἐπέλθῃ τοιαύτη βελτίωσις εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὅπως ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα τὰ ἐπιβαλλόμενα διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νόμων τῶν στρατιωτικῶν, οἵτινες ἐψηφίσθησαν. Νύξις μόνον περὶ τῆς μὴ ἐγκαταλείψεως τῶν νόμων τούτων ἀνεγράφη ἐν τῇ ἐκθέσει, ἥτις συνοδεύει τὰς δηλώσεις περὶ τῶν ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1905 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐν τῇ ἐκθέσει ταύτῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν προσθέτει, ὅτι αἱ δαπάναι ἐκανονίσθησαν οὕτως, ὥστε νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ψηφισθέντων στρατιωτικῶν νόμων, ἢ μᾶλλον τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Ἐν τούτοις πᾶσαι αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰσι περικεκομμέναι εἰς τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ διαβλέπῃ τις τοιαύτην ἰδέαν καὶ τοιαύτην πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν δυνάμεων τῆς χώρας, διότι περικόπτονται πιστώσεις, αἵτινες εἶναι ἀπαραίτητοι διὰ τὴν ὀργάνωσιν καὶ λειτουργίαν τοῦ στρατοῦ κατὰ τοὺς νέους νόμους· περικόπτονται αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγεγραμμέναι εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν δι’ ἱματισμόν, δι’ ἱππωνίαν, διὰ σαγήν, διὰ στρατωνισμόν· περικόπτεται ἡ πίστωσις ἡ ἀναγεγραμμένη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ τὰς στρατιωτικὰς ἀσκήσεις. Δὲν εἶμαι στρατιωτικός, ἀλλὰ παρὰ πάντων τῶν εἰς τὰ στρατιωτικὰ ἀσχολουμένων ἐπληροφορήθην, ὅτι, ὅπου ὑπάρχει πρόθεσις καὶ σχέδιον νὰ ὑπάρχῃ στρατὸς ἄξιος τοῦ ὀνόματος, αἱ ἀσκήσεις εἶναι ἀπαραίτητοι.

§81ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§82Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως.

§83ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Περιεκόπησαν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ οὐχὶ εἰς βαθμόν, ὥστε αὗται νὰ μὴ ἦναι ἀρκοῦσαι διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἀπηλείφθη μόνον τὸ κονδύλιον τῶν ἀσκήσεων, διότι ἐφέτος ἕνεκα τῶν ἄλλων ἀναγκῶν αἱ ἀσκήσεις ἐθεωρήθησαν περιτταί.

§84Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ταῖς πιστώσεσι, τῶν ὁποίων προυτάθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ ἐλάττωσις, ἡ ἐλάττωσις εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ ὑπολειφθὲν ποσὸν διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ. Ὁ σημειωθεὶς εἴς τινα σελίδα τῶν δηλώσεων μὲ μικρὰ γράμματα λόγος, ὅτι τὰ τοῦ ἱματισμοῦ θὰ κανονισθῶσιν ἐπὶ τὸ οἰκονομικώτερον, οὐδένα πείθει, ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ στρατὸς νὰ μείνῃ γυμνός. Ἀλλὰ ποία προκύπτει ἐκ τούτου ἰδέα; Ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς πιστώσεως τῆς ἀφορώσης εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις αἱ ἄλλαι πιστώσεις, δυοῖν θἄτερον, ἢ θὰ ἐπανέλθωσι δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, προκαλουμένων βραδύτερον, ἤ, ἂν τὰ πάντα στενοχωρηθῶσι, καὶ ἐξαντληθῶσι κατὰ τὸ 1905 αἱ ἀποθῆκαι, θὰ ἐπιβαρυνθῶσιν ἀναγκαίως αἱ πιστώσεις τοῦ ἑπομένου ἔτους 1906. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁπωσδήποτε παρήγορον εἶναι τὸ γραφὲν ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αἱ πιστώσεις ἐκανονίσθησαν, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νέων στρατιωτικῶν νόμων, δηλαδὴ εἰς τὸ δωδέκατον τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θέλομεν ἔχει κατὰ μῆνα Δεκέμβριον, διότι, ὡς γινώσκει ἡ Βουλή, ὁ περὶ στρατολογίας νόμος ἄρξεται ἐφαρμοζόμενος ἀπὸ τῆς 1 Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους τούτου. Περὶ τοῦ ἑπομένου ἔτους, ὅτε πρόκειται νὰ καταβληθῶσι πᾶσαι αἱ δαπάναι, αἱ διὰ τοῦ νέου νόμου δημιουργηθεῖσαι, δὲν ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ σκεφθῇ ἀπὸ τοῦδε ἡ Κυβέρνησις. Πρὶν ἢ ἀπασχολήσω ὑμᾶς ἐπὶ τῶν προταθεισῶν ἐλαττώσεων εἰς τὰς πιστώσεις τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1905, καὶ ἐπί τινων ἐκ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα προέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ προτάξω παρατηρήσεις τινάς, ὅπως ἐξηγηθῇ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν ἔλαβε τόσον ὀξὺν χαρακτῆρα, καὶ κατέστη τόσον προέχον, ὥστε καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ πάντας τοὺς διὰ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ ἐνδιαφερομένους ν’ ἀπασχολῇ. Οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους τὸ ζήτημα τὸ οἰκονομικὸν ἐγένετο τελευταίως τόσον ὀξὺ καὶ φλέγον, θὰ γείνωσι γνωστοὶ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ βραχείας ἀφηγήσεως τῶν γενομένων εἰς τὴν Βουλὴν τῆς ληξάσης Περιόδου. Ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ Κυβέρνησις, ὑποβαλοῦσα εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, ὑπέβαλε συνάμα εἰς αὐτὴν νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐλάττωσιν δαπανῶν διὰ τῆς μεταβολῆς ὀργανικῶν νόμων. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων προεβάλλετο μείωσις τῶν δαπανῶν κατὰ 2,000,000 δραχμὰς περίπου. Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκ δραχ. 850,000, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν 800,000, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν 200,000, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης 100,000· τὸ ὅλον 1,950,000. Αἱ προταθεῖσαι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν οἰκονομίαι ἀνήγοντο εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ἐπιμισθίων τῶν νομαρχῶν ἐκ δραχμῶν 40,000, εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας ἐκ δραχμῶν 237,000. Κατὰ περίεργον σύμπτωσιν αἱ προτεινόμεναι ὑπὸ τῆς νῦν Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου τροποποιήσεις δημιουργοῦσιν οἰκονομίαν περίπου τὴν αὐτήν. Διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ ἀστυνομικοῦ καθεστῶτος ἐδημιουργεῖτο ἐλάττωσις δαπανῶν κατὰ δραχ. 523,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ 850,000. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν προετείνετο ἡ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἡ κατάργησις τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων, ἐκ τῆς μεταβολῆς δὲ ταύτης ὑπελογίζετο οἰκονομία ἐκ δραχ. 800,000 ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυθήρων συναδέλφου, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν προέτεινα οἰκονομίας διὰ καταργήσεως τελωνειακῶν τινων θέσεων, διὰ καταργήσεως θέσεών τινων οἰκονομικῶν ἐφοριῶν, καὶ διὰ τῆς διοργανώσεως τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου ἐκ δρ. 200,000, ὅσαι περίπου προτείνονται καὶ νῦν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ δὲν προὐτάθησαν μόνον ταῦτα· προὐτάθη ἀκόμη, ὡς ἔλεγον καὶ πρότερον, αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων, διότι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐφρόνει, ὅτι διὰ μόνων τῶν οἰκονομιῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἐπαρκῆ τὰ μέσα πρὸς στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας. Ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου, οὐχὶ περὶ φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ περὶ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου, φόρου, ὁ ὁποῖος καὶ πρότερον ἐκράτει καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τοὺς ἀμπελοκτήμονας. Διὰ τούτου τοῦ νομοσχεδίου ἠλπίζετο αὔξησις τῶν ἐσόδων κατὰ 1,000,000 δραχ. περίπου. Ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ κρατοῦντος νόμου περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προσεδοκᾶτο, κατὰ βασίμους ὑπολογισμούς, αὔξησις προσόδου κατὰ δραχ. 700,000. Ὡσαύτως ἕτερον νομοσχέδιον, ὅπερ ἀφεώρα εἰς τὴν μεταρρύθμισιν τοῦ κρατοῦντος νόμου περὶ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου προσεδοκᾶτο αὔξησις ἐσόδων μείζων, ἤτοι δραχ. 1,000,000. Ἡ αὔξησις αὕτη ἐστηρίζετο ἐπὶ βασίμων ὑπολογισμῶν· διότι, ὡς σήμερον βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, οὐ μόνον τὸ Δημόσιον ζημιοῦται, ἀλλὰ καὶ ἀδικίαι καὶ ἀνισότητες λαμβάνουσι χώραν εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ φόρου. Ὑπέβαλον τέταρτον νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου τῶν βοσκησίμων γαιῶν. Ἐκ τῆς μεταβολῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς νόμον προσεδοκᾶτο αὔξησις τοὐλάχιστον δραχ. 100,000. Ὁ φόρος οὗτος ἑδράζεται ἐπὶ βάσεων ἐπιεικεστάτων διὰ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν βοσκησίμων γαιῶν, διότι ἐπιβάλλεται ἐπὶ τῆς καθαρᾶς προσόδου, δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ μισθώματος. Σημειωτέον, ὅτι καὶ ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως εἶναι ἐλαττωματικός, διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ τούτου ἐκανονίζετο κρείσσων τρόπος βεβαιώσεως. Προὐτάθη ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς ἐν Ἑλλάδι παραγομένης ζακχάρεως. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προσεδοκᾶτο πρόσοδος τοὐλάχιστον δραχμῶν 500,000. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, συζητῶν περὶ τῆς δικαίας καὶ λογικῆς βάσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καίτοι χθές, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριφυλίας συναδέλφου κ. Πονηροπούλου, ἐγένετο ποιά τις ἐπὶ τοῦ θέματος συζήτησις. Ὀλίγα τινὰ θὰ παρατηρήσω, οὐ μόνον, ὅπως κατανοηθῇ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον τοιοῦτο νομοσχέδιον ὑπεβάλομεν, ἀλλ’ ἰδίως διότι, ὅτε ἐδόθη νύξις ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας περὶ φορολογίας τῆς ζακχάρεως, ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐγερθείς, ἐπετίμησε τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τριφυλίας συνάδελφον, ὅτι ζητεῖ ἐπιβολὴν φόρων.

§85Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἠρώτησα.

§86Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τρόπος καὶ ὁ τόνος, μεθ’ ὧν ἀπηυθύνατε πρὸς αὐτὸν τὸ ἐρώτημα, ἐνεδείκνυον, ὅτι ἡ ἐπιβολὴ φόρου ἐπὶ τῆς ζακχάρεως εἶναί τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συνταράξῃ καὶ ἐξασθενίσῃ τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας. Εἶναι γνωστόν, ὅτι, ὅτε τὸ πρῶτον ἐπρόκειτο νὰ ἱδρυθῇ τὸ ἐργοστάσιον τῆς ζακχαροποιΐας ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Χρηστάκη Ζωγράφου, προὐτάθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη ἡ παροχὴ ἀτελειῶν ἐπί τινα ἔτη. Ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀνεγνώρισεν, ὅτι εἰς πᾶσαν νέαν βιομηχανίαν, ἐγκαθιδρυομένην εἴς τινα χώραν, παρομαρτοῦσι κίνδυνοι καὶ ζημίαι κατὰ τὰ πρῶτα τῆς ἐγκαταστάσεως ἔτη, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν εἰσηγήσατο εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὑπεστήριξε τὴν ἐπιψήφισιν νόμου, δι’ οὗ ἐχορηγήθη ἐπὶ πέντε ἔτη ἀτέλεια ἐπί τε τῆς ζακχάρεως καὶ τῶν τεύτλων. Ἡ χρονικὴ διάρκεια τῆς ἀτελείας ταύτης ἔληξε κατὰ τὸ ἔτος 1901. Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μέχρι τοῦ Νοεμβρίου 1901, προετιθέμην δέ, τῇ συγκαταθέσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς παραγομένης ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ζακχάρεως. Ἐνεθαρρύνθην δὲ εἰς τοῦτο ἀπὸ τὰ γινόμενα ἀλλαχοῦ, πρὸ πάντων δὲ ἀπὸ τὰ γινόμενα καὶ κρατοῦντα ἐν Ἰταλίᾳ, ὅπου ἐπίσης ὑπάρχουσιν, ὄχι ἕν, ἀλλὰ πολλὰ ἐργοστάσια ἐν τῷ τόπῳ ἐγκατεστημένα, παράγοντα ζάκχαριν. Ἐκεῖ λοιπὸν παρέχει ἡ Πολιτεία προστασίαν τινὰ εἰς τὴν ἐγχώριον ζάκχαριν, ἥτις ἀποτελεῖ τὸ δέκατον τῆς ἐν Ἰταλίᾳ καταναλισκομένης, ἡ δὲ χορηγηθεῖσα εἰς τὴν ἐγχώριον ζάκχαριν προστασία συνίσταται εἰς τὴν μείωσιν τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὴν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένην τελωνιακοῦ δασμοῦ κατὰ 30%. Ἡμεῖς ὑπήρξαμεν γενναιότεροι, ἠλαττώσαμεν ἐν μείζονι ποσῷ καὶ προετείναμεν τὴν ἐπιβολὴν φόρου ἐπὶ τῆς ἐγχωρίου ζακχάρεως οὐχὶ 70 λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ὡς γίνεται ἐν Ἰταλίᾳ, ἀλλὰ μόνον λεπτῶν 50, ἀντὶ τῶν λεπτῶν 106, ἅτινα εἰσπράττομεν ἐκ τῆς εἰσαγομένης ἔξωθεν ζακχάρεως. Ἐπὶ τῇ δοθείσῃ νύξει ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριφυλίας συναδέλφου, ἠγέρθη ἕτερος συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων, ὅστις ἀπέκρουσε τὴν ἰδέαν τῆς φορολογίας, ἰσχυρισθείς, ὅτι τό γε νῦν οὐδὲν παρουσιάζει καθαρὸν κέρδος τὸ ἐργοστάσιον, ἀναλόγως τῶν καταβληθέντων κεφαλαίων. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου δὲν προκαλῶ συζήτησιν, διότι πιθανὸν εἶναι, ὅτι λάθη καὶ σφάλματα, γενόμενα κατὰ τὴν ἐγκατάστασιν τοῦ ἐργοστασίου, νὰ προὐκάλεσαν δαπάνας μείζονας τῶν ἀπαιτουμένων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παράτασιν τῆς ἀτελείας, καθόσον ἡ Πολιτεία οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ πληρώσῃ τὰ σφάλματα τῶν ἐγκαταστάσεων καὶ τῆς διευθύνσεως τοῦ ἐργοστασίου. Ἀναμφισβήτητον ἄρα ἀποβαίνει, ὅτι τὸ Δημόσιον ζημιοῦται νῦν κατὰ τόσας δραχμὰς, ὅσαι ὀκάδες ζακχάρεως παράγονται ἐκ τοῦ ἐργοστασίου. Ἐὰν, ἐπὶ παραδείγματι, παράγῃ 1,000,000 ὀκάδας, τὸ Δημόσιον ζημιοῦται δραχ. 1,000,000. Ἡ ἀτέλεια, πλὴν τῆς διὰ νόμου χορηγηθείσης, παρετάθη σιωπηρῶς ἐπὶ τριετίαν καὶ πλέον. Εἶναι κατ’ ἀκολουθίαν δίκαιον νὰ μὴ παρατείνηται ἡ ἀτέλεια ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἐπιζητοῦνται οἰκονομίαι διὰ τῆς μειώσεως τῶν γλίσχρων ἀποδοχῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων καὶ ὑπηρετῶν. Προεβλήθη συνάμα, πλὴν τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, καὶ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου φωταερίου καὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος τοῦ πρὸς φωτισμόν. Ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν ἐτύγχανε τῆς νομοθετικῆς κυρώσεως, θὰ εἶχε τὸ Δημόσιον πρόσοδον δραχμῶν 300,000. Ὑπεβλήθη ἕτερον νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν, ἐξ ὧν προσεδοκᾶτο αὔξησις τῶν ἐσόδων κατὰ δρ. 200,000. Ἐπειδὴ δὲ συνάμα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπεβλήθη καὶ νομοσχέδιον περὶ κανονισμοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ὀφείλω καὶ τούτου νὰ μνημονεύσω, ἵνα εὑρεθῶ ἐν ἀκριβείᾳ πρὸς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προσεδοκᾶτο αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ 900,000 δραχμάς. Διὰ τῶν μνημονευθέντων νομοσχεδίων προὐτάθη αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ 4,700,000 δραχμάς. Πλὴν ὅμως τῶν μέτρων τούτων, ἅτινα ἀφεώρουν εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐπεβάλλετο, πρὸς εὕρεσιν τῶν ἀναγκαίων μέσων διὰ τὸν ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν κατασκευὴν στρατώνων, ἡ πρόνοια πρὸς σύστασιν καὶ λειτουργίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι ἐπεκράτησεν ἡ σκέψις, — δὲν νομίζω δὲ νὰ ὑπάρχῃ τις ὁ ἀντιλέγων, — ὅτι ἄνευ τοῦ ταμείου τούτου εἶναι ἀδύνατον νὰ εὑρεθῇ τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαίου ὁπλισμοῦ καὶ τὴν ἀνέγερσιν στρατιωτικῶν καταστημάτων κλπ. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη προέτεινε δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου ν’ αὐξήσῃ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος, τὸ ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων σιδηρικῶν κατὰ 2½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν· ἐκ τῆς αὐξήσεως δὲ ταύτης προσεδοκᾶτο πρόσοδος 3,000,000 δραχμῶν. Ἡ ἀντιταχθεῖσα ὅμως ἐν τῇ Βουλῇ ἀντίδρασις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ ἐγκαταλείψῃ· ἐπειδὴ δὲ ἔδει πάντως νὰ εὑρεθῶσιν ἕτεροι πόροι τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ νόμου ἐδημιουργήθη ὡς πρόσοδος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν τελῶν, ἤτοι ἀπεσπάσθησαν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων 3,600,000 δραχμαὶ, ἡ τοιαύτη δὲ μείωσις τῶν ἐσόδων δὲν ὑπῆρχεν ἐν τοῖς ὑπολογισμοῖς τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε ὑπέβαλε τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904. Ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διετέθησαν διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου καὶ ἕτερα δημόσια ἔσοδα, οἷον ὁ φόρος ἐπὶ τῶν πνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου, ἐξ οὗ τὸ Δημόσιον εἰσέπραττε μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης 530,000 δραχμὰς, ἤθελε δὲ εἰσπράττει 1,000,000 μετὰ τὴν διὰ νόμου ἐπελθοῦσαν αὔξησιν αὐτοῦ. Εἶχε προταθῆ καὶ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὅπερ δὲν ἐψηφίσθη. Δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ προσθέσω, ὅτι πρὸς αὔξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων εἶχον καὶ δύο ἕτερα νομοσχέδια ἕτοιμα, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἀνέμενον τὴν τύχην τῶν νομοσχεδίων τῶν οἰκονομικῶν, τῶν εἰσαχθέντων ἐν τῇ Βουλῇ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, ὄχι κατὰ τὸν τύπον, κατὰ τὸν ὁποῖον σήμερον ἐπιβάλλεται, τουτέστι διὰ τοῦ χαρτοσήμου. Ὅταν τις γινώσκῃ, ὁποία τις ἐπιβάλλεται ἀλλαχοῦ φορολογία ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν, ἀπορεῖ, πῶς ἐν Ἑλλάδι, ὅπου τοσαῦται γίνονται συζητήσεις περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ζητήματος, ὅπου καταφεύγομεν, διὰ νὰ πείσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας, εἰς ἐλάττωσιν τοῦ μισθοῦ ἑνὸς κλητῆρος ἀπὸ 50 δραχμῶν εἰς 30, ἢ εἰς τὴν διαγραφὴν τῶν πιστώσεων τῶν προωρισμένων εἰς τὰ μέσα καθαριότητος τῶν δημοσίων γραφείων, ἀπορεῖ τις, ἐπαναλαμβάνω, πῶς ἐν Ἑλλάδι δὲν ὑποβάλλονται εἰς τὴν προσήκουσαν φορολογίαν αἱ κληρονομίαι. Εἶναι κατ’ ἀκολουθίαν πληρέστατα δεδικαιολογημένη ἡ ἐπιβολὴ τοιαύτης φορολογίας, ὄχι βεβαίως εἰς τὰς διαστάσεις, εἰς ἃς ἀλλαχοῦ ἐπιβάλλεται, ἀλλ’ εἰς μικροτέρας, ἴσως εἰς τὸ δέκατον τῶν ἀλλαχοῦ παραδεδεγμένων. Ἐκ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ τοιούτου φόρου δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πρόσοδον 300,000 δραχμῶν. Μνημονεύσας τῆς φορολογίας τοῦ ἀεριόφωτος καὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος, παρέλειψα νὰ δηλώσω, ὅτι εἶχον ἑτοιμάσει νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐπεβάλλετο φόρος ἐπὶ ἄλλων ὑλῶν, δι’ ὧν παράγεται φωτισμὸς, ἤτοι τῆς ἀσετυλίνης καὶ γκαζολίνης. Καὶ ἀλλαχοῦ ἐπιβάλλεται φορολογία ἐπ’ αὐτῶν, παρ’ ἡμῖν ὅμως ἐπιβάλλεται καὶ ἐξ ἄλλου λόγου· παρ’ ἡμῖν ἐγένετο μονοπώλιον τοῦ Κράτους τὸ πετρέλαιον, ἵνα ἔχωμεν μίαν πρόσοδον· ἀλλ’ ὅταν σήμερον ἐπεκτείνηται ὁ φωτισμὸς διὰ τοῦ ἀεριόφωτος, διὰ τοῦ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος, διὰ τῆς ἀσετυλίνης καὶ τῆς γκαζολίνης, ὀφείλομεν νὰ φορολογῶμεν τὰ εἴδη ταῦτα τοῦ φωτισμοῦ, καθόσον δι’ αὐτῶν μειοῦται ὁσημέραι τὸ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τοῦ πετρελαίου ἔσοδον. Ὡς ἐξέθηκα ἤδη ὑμῖν, προὐτάθη ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διὰ νομοσχεδίων ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ δραχ. 4,700,000. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο δέον νὰ προστεθῶσι καὶ αἱ προσδοκώμεναι αὐξήσεις ἐκ τῶν παρεσκευασμένων δύο νομοσχεδίων περὶ φόρου ἐπὶ τῶν κληρονομιῶν καὶ περὶ φόρου ἐπὶ τῆς ἀσετυλίνης καὶ γκαζολίνης ἐκ δραχ. 400,000. Οὕτως ἔχομεν προταθείσας αὐξήσεις ἐκ δραχ. 5,100,000. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δέον νὰ ἐκπέσωμεν αʹ) τὸ σημειωθὲν ποσόν, τὸ ἐκ τοῦ κανονισμοῦ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ἐκ δραχ. 900,000, καὶ τὸ σημειωθὲν ὡσαύτως ποσὸν ἐξ ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τῶν οἴνων ἐκ δραχ. 1,000,000· τὸ μὲν πρῶτον, διότι τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλικῆς δραχμῆς ἐτέθη ἐν ἐνεργείᾳ ἅμα τῇ καταθέσει αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλήν, τὸ δὲ δεύτερον, διότι αἱ τιμαὶ τῶν ἐγχωρίων οἴνων ἕνεκα γνωστῶν λόγων ἐξέπεσαν αἰσθητῶς, καὶ ἡ ἐπιβολὴ φόρου ἐπὶ τῶν καταναλισκομένων οἴνων δύναται νὰ θεωρηθῇ, τό γε νῦν ἔχον, ὡς μὴ δικαιολογουμένη. Ἐὰν λοιπὸν ἐκπέσωμεν τὸ ποσὸν 1,900,000, ἀπομένουσιν αἱ προταθεῖσαι αὐξήσεις εἰς τὸ ποσὸν δραχμῶν 3,200,000. Ἐὰν εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο προσθέσωμεν καὶ τὰς προταθείσας διὰ νομοσχεδίων μειώσεις τῶν δαπανῶν ἐκ δραχ. 1,950,000, ἔχομεν ἐν ὅλῳ ποσὸν ἐκ δραχμῶν 5,150,000. Δέον ὅμως νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης προέτεινεν ὡς πόρον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὴν αὔξησιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν σιτηρῶν, ἐξ ἧς προσεδοκᾶτο πρόσοδος δραχμῶν 3,000,000. Ἕνεκεν ὅμως τῆς παρουσιασθείσης ἐν τῇ Βουλῇ ἀντιδράσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐψηφίσθη ὁ νόμος, δι’ οὗ, ἀντὶ τῆς ἐκ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν σιτηρῶν προσόδου, ἀπεσπάσθη ἐκ τῶν δημοσίων ἐσόδων καὶ ἐγένετο πόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 3,600,000, ἐξ οὗ τὸ ἥμισυ ἀνάγεται εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1904, διότι ὁ σχετικὸς νόμος ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους τούτου. Ἂν ἐψηφίζετο τὸ περὶ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν σιτηρῶν νομοσχέδιον, τὰ δημόσια ἔσοδα ἤθελον εἶσθαι κατὰ μὲν τὸ 1904 ἀνώτερα κατὰ δραχ. 1,800,000, κατὰ δὲ τὸ 1905 κατὰ δρ. 3,600,000. Ἐπειδὴ δὲ ἡ συζήτησις ἀφορᾷ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1904, δέον νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ ἀνωτέρω ποσὸν τῶν δραχ. 5,150,000 τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1,800,000. Οὕτω διὰ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, τῶν ἀφορώντων εἰς οἰκονομίας τῶν ἐξόδων καὶ εἰς αὔξησιν τῶν ἐσόδων, ἠθέλομεν ἔχει τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 βελτίονα κατὰ ποσὸν δραχ. 6,950,000. Δικαιοῦμαι ἐνταῦθα νὰ ἐρωτήσω ἐκείνους, οἵτινες μέμφονται τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ ἐμὲ, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ ταῖς δυσχερείαις, εἰς ἃς περιέστη τὸ Δημόσιον, μὴ δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς κανονικὰς τοῦ Προϋπολογισμοῦ δαπάνας, πολλῷ δ’ ἧσσον εἰς τὰς ἐπιβαλλομένας ὑπὸ τῶν ψηφισθέντων στρατιωτικῶν νόμων. Καὶ ἐρωτῶ, ψηφιζομένων τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904 μέτρων, ἤθελον εὑρίσκεσθαι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους εἰς ἣν εὑρίσκονται νῦν κατάστασιν; Οὐδεμίαν ἔχω πρόθεσιν νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνας εἰς τὴν ἐν τῇ Βουλῇ Ἀντιπολίτευσιν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, καθόσον αὕτη εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ κανονίσῃ τὴν ἑαυτῆς πορείαν κατὰ τὰς ἑαυτῆς ἰδέας. Ἀφηγήθην ὅμως τὰ γενόμενα ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ καὶ λεπτομερείᾳ, ἀφ’ ἑνὸς μὲν, ὅπως πιστοποιηθῇ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπελόγισεν ἐπὶ ἀσφαλοῦς ἐδάφους τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους εἰς βαθμὸν ἐπιτρέποντα τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ψηφισθέντων στρατιωτικῶν νόμων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὅπως γνωσθῶσιν οἱ λόγοι, ὧν ἕνεκεν τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα κατέστη ὀξὺ, καὶ εὐλόγως ἀπασχολεῖ καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν. Εἶναι ἀναγκαῖον νὰ λεχθῇ ἐνταῦθα, ὅτι καὶ αἱ οἰκονομίαι καὶ αἱ αὐξήσεις τῶν ἐσόδων πρέπει νὰ ἔχωσιν ὅρια, καθόσον καὶ αἱ οἰκονομίαι, ἐπεκτεινόμεναι ἐπὶ δαπανῶν ἀναγκαίων, ἐπὶ δαπανῶν, ὧν ἄνευ ἀποβαίνει δυσχερὴς ἡ λειτουργία τῆς διοικήσεως καὶ ἡ εἴσπραξις τῶν δημοσίων ἐσόδων, καταλήγουσιν εἰς ἀποτέλεσμα ἀντίθετον τοῦ ἐπιδιωκομένου. Καὶ ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων δέον νὰ γίνεται μετὰ περισκέψεως, ὅπως μὴ ἐπιβαρύνωνται αἱ παραγωγικαὶ τάξεις τῆς κοινωνίας, διότι ἡ πίεσις καὶ ὁ κάματος τῶν τάξεων τούτων ἐπάγεται τὴν μείωσιν τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς χώρας. Ἀμφότερα ταῦτα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς προβαλούσης τὰ εἰρημένα νομοσχέδια Κυβερνήσεως, ἥτις εἶχε πάντοτε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας ἔδει νὰ κανονισθῇ ἀναλόγως τῶν χρηματικῶν πόρων τοῦ Κράτους. Οὕτως ἐσκέπτετο καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην τριακοντάμηνον ὑπ’ αὐτῆς διοίκησιν τῶν κοινῶν, ἀναμένουσα τὴν βελτίωσιν καὶ ἐμπέδωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους πρὸς ὑποβολὴν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς ληξάσης Βουλευτικῆς Περιόδου ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν ἐν ἰσχύϊ νόμων περὶ συντάξεων πολιτικῶν τε καὶ στρατιωτικῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπερ κατηρτίσθη μετ’ ἐπισταμένην μελέτην τῶν κρατουσῶν νῦν διατάξεων καὶ τῶν ἐκ τῆς περαιτέρω ἐφαρμογῆς αὐτῶν προκυπτουσῶν ἐπαυξήσεων τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, τίθενται ἀσφαλεῖς φραγμοὶ κατὰ τῆς περαιτέρω αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, καὶ ῥυθμίζονται τὰ τῆς ἀπονομῆς τῶν συντάξεων κατὰ τρόπον ἐγγυώμενον καὶ τὴν μείωσιν τοῦ δαπανωμένου νῦν διὰ συντάξεις ποσοῦ.

Κατὰ τὸ 1905 τὸ πληρωτέον ποσὸν τῶν συντάξεων ἀνέρχεται:

Τουτέστιν ἐντὸς μιᾶς δεκαετίας ἐπῆλθεν αὔξησις ἐκ δραχμῶν 1,803,069, ἤτοι 40 ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν περίπου. Μεταξὺ δὲ τῶν ἐτῶν 1904 καὶ 1905 ἐπῆλθεν αὔξησις:

Ἐὰν δὲν ληφθῇ ἄμεσος πρόνοια διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβεβλημένου νομοσχεδίου, θέλομεν ἔχει προϊοῦσαν τὴν αὔξησιν τῆς διὰ συντάξεις δαπάνης τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τοῦ νομοσχεδίου τούτου μεταβαλλομένου εἰς νόμον μειωθήσεται τὸ ποσὸν τὸ σήμερον καταβαλλόμενον διὰ συντάξεις. Εἰς τὴν αὐτὴν Σύνοδον τῆς ληξάσης Βουλῆς ὑπέβαλον νομοσχέδιον περὶ προσόντων καὶ μονιμότητος τῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπαγομένων ὑπαλλήλων, ὅπερ δὲν ἐψηφίσθη. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, ὅτι ἡ μονιμότης τῶν δημοσίων ἐν γένει λειτουργῶν ἀποτελεῖ τὴν πρωτίστην ἐγγύησιν θεμελιώδους βελτιώσεως τῶν διαφόρων κλάδων τῆς δημοσίας διοικήσεως. Ἡ δὲ καθιέρωσις μονιμότητος ἰδίᾳ διὰ τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους συνδέεται ἀδιαρρήκτως πρὸς τὴν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ὑπαλλήλους εἶναι ἀνατεθειμένη ἡ βεβαίωσις καὶ εἴσπραξις τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ὅταν ὅμως οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἀπολύωνται τῆς ὑπηρεσίας ἄνευ λόγου καὶ μόνον λόγῳ πολιτικῆς ἀνάγκης, ἀδύνατον εἶναι νὰ ἔχωσιν οὗτοι τὸν ἀπαιτούμενον ζῆλον καὶ τὸ ἀναγκαῖον σθένος πρὸς ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ἐπιβαλλομένων αὐτοῖς καθηκόντων. Δὲν ἐλλείπει ἐξ αὐτῶν μόνον ὁ ζῆλος, ἀλλὰ γεννᾶται ἐν αὐτοῖς ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ὑποχρέωσις νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰς ἀπαιτήσεις τῶν κατὰ τόπους πολιτευομένων, ὅπως διατηρήσωσιν ἣν κατέχουσι δημοσίαν θέσιν. Ἐπειδὴ δέ, ὅτε κατὰ τὸ 1884 ἐφηρμόσθη ὁ βραδύτερον ἀκυρωθεὶς νόμος περὶ μονιμότητος τῶν ὑπαλλήλων, προεβλήθη ὑπὸ τοῦ εἰσηγησαμένου τὴν ἀκύρωσιν αὐτοῦ ὡς λόγος δικαιολογητικός, ὅτι εἰσήχθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οἱ εὐνοούμενοι τοῦ κρατοῦντος πολιτικοῦ κόμματος, τὸ εἰσαχθὲν ὑπ’ ἐμοῦ νομοσχέδιον προνοεῖ περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς ἐξ ἀνωτάτων δημοσίων λειτουργῶν, ὅπως ἐντὸς μιᾶς ἑξαμηνίας ἐξετάσῃ τὰ τῆς ποιότητος τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ εὑρισκομένων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων αὐτῆς γένωνται αἱ ἀπαιτούμεναι μεταβολαὶ εἰς τὸ ὑπάρχον προσωπικόν. Συζητῶν περὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ περὶ τῶν αἰτίων, ὧν ἕνεκεν περιῆλθον ταῦτα εἰς δυσχερῆ κατάστασιν, ὀφείλω νὰ μὴ παρέλθω ἐν σιγῇ πρὸ ἑνὸς μέτρου, ὅπερ τῇ εἰσηγήσει τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐλήφθη διὰ νόμου, ψηφισθέντος κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς ληξάσης Περιόδου. Ἐννοῶ τὸν νόμον, δι’ οὗ ἐνομοθετήθη ἡ εἰς εἶδος ἀπόδοσις τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος. Ἐκ τοῦ νόμου τούτου, ἂν δὲν ἐπῆλθεν ἐλάττωσις τῶν δημοσίων ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1904, ἐπῆλθεν ὅμως ἀναβολὴ τῆς ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος εἰσπράξεως ποσοῦ δραχ. 4,500,000 περίπου, ἡ ἀναβολὴ δὲ αὕτη ἐπηρέασε τὴν κατάστασιν τοῦ δημοσίου ταμείου. Πολλοὶ ὑπῆρξαν οἱ μεμφθέντες τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τῇ εἰσηγήσει καὶ ὑποστηρίξει τοῦ μέτρου τούτου. Φρονῶ ὅμως, ὅτι οἱ γινώσκοντες τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκεν ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς τὸ προκείμενον μέτρον, καὶ οἱ ἀναπολοῦντες εἰς τὴν μνήμην αὐτῶν τὰς περιστάσεις, αἵτινες ἐπέβαλλον τὸ μέτρον, θὰ δικαιώσωσι τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως, ἧς ἡγεῖτο ὁ ἀξιότιμος νῦν Πρωθυπουργὸς, ἐνεκρίθη διὰ νόμου ἡ συνομολόγησις δανείου ἐκ δραχμῶν 6,500,000 εἰς βάρος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅπως δι’ αὐτοῦ ἀγορασθῇ τὸ πλεόνασμα τῆς παραγωγῆς τοῦ σταφιδικοῦ ἔτους 1903. Ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ Κυβέρνησις εὑρέθη ἀντιμέτωπος πρὸς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, ἐπιζητοῦντας μέτρον τι πρὸς σωτηρίαν τῆς τοῦ 1904 σταφιδοπαραγωγῆς. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὑπέλαβεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπαναλάβῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ προκάτοχος αὐτῆς Κυβέρνησις εἶχε λάβει κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος, τουτέστι τὴν συνομολόγησιν νέου δανείου, ὅπως δι’ αὐτοῦ ἀγορασθῇ τὸ πλεόνασμα τῆς παραγωγῆς τοῦ 1904. Σημειωτέον, ὅτι τ’ ἀφορῶντα εἰς τοὺς κατεργαζομένους τὴν ἐκ τῆς παρακρατήσεως σταφίδα βιομηχάνους δὲν εὑρίσκοντο εἰς ἣν σήμερον κατάστασιν, διότι καὶ οἱ ἐκ τῆς ξηρᾶς σταφίδος οἶνοι καὶ τὰ μιστέλια εἰσήγοντο εἰς τὰς ξένας ἀγορὰς ἄνευ τῶν σημερινῶν δυσκολιῶν. Ἦλθε λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις εἰς διαπραγματεύσεις καὶ συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἐνταῦθα Τραπεζῶν, καὶ, δύναμαι νὰ εἴπω, εἶχεν ἤδη μετ’ αὐτῶν συμφωνήσει περὶ τῶν ὅρων τοῦ δανείου. Ἀπῃτεῖτο ὅμως καὶ ἡ σύμπραξις τῶν ἐργοστασιαρχῶν, οἵτινες εἶχον ἀγοράσει τὸν ἐκ τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐξ ἀγορᾶς πλεονάσματος σταφιδόκαρπον τῆς παραγωγῆς τοῦ 1903, διότι αὐτοὶ οὗτοι ἐπρόκειτο ν’ ἀγοράσωσι καὶ κατεργασθῶσι τὸν ὅμοιον σταφιδόκαρπον τῆς παραγωγῆς τοῦ 1904. Ἐνῷ δὲ καὶ ἡ μετ’ αὐτῶν συνεννόησις συνετελέσθη, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις, προέτειναν οὗτοι νὰ περιληφθῇ εἰς τὴν σύμβασιν καὶ ῥητὸς ὅρος, καθ’ ὃν ἤθελεν ἐπιτρέπεσθαι ἡ οἰνοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Τοῦτο, γενόμενον γνωστὸν εἰς τὰς ἀμπελοφόρους ἐπαρχίας, προὐκάλεσεν ἀντιρρήσεις, προὐκάλεσεν ἐξέγερσιν εἰς ἁπάσας τὰς ἀμπελοφόρους ἐπαρχίας, διότι ἐφοβήθησαν, δικαίως ἢ ἀδίκως, ὅτι ἠδύνατο τὸ προϊόν τῆς ἀμπέλου νὰ ὑποστῇ καταστροφήν. Τοῦ σχεδίου τούτου ἀποτυχόντος, οὐδὲν ἕτερον μέτρον ὑπελείπετο πρὸς ἀποτροπὴν τῶν ἀπειλούντων τὴν σταφιδοπαραγωγὴν κινδύνων, ἐκτὸς τοῦ ὑποδειχθέντος ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης μέτρου τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου. Ἠναγκάσθη κατ’ ἀκολουθίαν ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσηγήσηται εἰς τὴν Βουλὴν τὸ περὶ τούτου νομοσχέδιον, ὅπερ καὶ ἐψηφίσθη. Ὡς ἔχει ὁ νόμος οὗτος, οὐδεὶς ὑπῆρξεν ὁ ἀμφιβάλλον, ὅτι τὸ Δημόσιον ἤθελεν εἰσπράξει τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφόμενον εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων ἐκ δραχμῶν 4,800,000. Ἐλήφθη τότε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ ἐν Πειραιεῖ οἰνοπνευματοποιοὶ εἶχον προτείνει ν’ ἀγοράσωσι 25,000,000 ἑνετικῶν λιτρῶν πρὸς 100–110 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον. Ὅτε ἐξ 25,000,000 ἐφαίνετο ἐξησφαλισμένον τὸ ποσὸν δραχμῶν 2,500,000, βεβαίως ἐκ τοῦ ὑπολοίπου μέχρις 90,000,000 εὐχερὴς εἶναι ἡ εἴσπραξις 2,000,000. Ὑπελογίσθη ὡς ἐνδεχομένη ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐγκαίρου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσαγωγῆς τοῦ χρήματος, ἀλλ’ ἡ ἐκ τῆς ἀναβολῆς στενοχωρία δὲν ἐθεωρήθη ἀποχρῶσα πρὸς ἄρνησιν τῆς ἐπιζητηθείσης διὰ τοῦ ληφθέντος μέτρου σωτηρίας τῶν σταφιδοκτημόνων. Τὸν νόμον, οὗ δυνάμει ἐπετράπη ἡ εἰς εἶδος ἀπόδοσις τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐχαρακτήρισεν ὡς προελθόντα ἀπὸ μίαν πολιτικὴν παθολογικῆς συμπαθείας. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τούτου ἐν τῇ παρελθούσῃ Περιόδῳ, κατὰ τὴν προτελευταίαν αὐτῆς Σύνοδον, παρίστατο εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, καὶ ἂν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου προέβαλε παρατηρήσεις, ὁμοίας πρὸς ἐκείνας, τὰς ὁποίας εἰσηγούμενος τὸν Προπολογισμὸν τοῦ 1905 προέβαλε. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, δὲν ἐνθυμοῦμαι ὑποβολὴν τοιούτων παρατηρήσεων κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Μέχρι τοῦδε ὑπ’ οὐδενὸς ἐχαρακτηρίσθη ἡ πρᾶξις ἐκείνη ὡς μία παθολογικὴ συμπάθεια· τοὐναντίον ἐχαρακτηρίσθη ὡς μία ἀνάγκη ἐθνική. Ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἐλαμβάνετο καθ’ ὃν χρόνον ἐλήφθη, δὲν γινώσκω, ποῖαι ἤθελον εἶσθαι αἱ συνέπειαι. Ἡμεῖς δὲν εἴχομεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ σημερινὴ Κυβέρνησις, ἥτις, ὑποβαλοῦσα προώρως εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου, δὲν ἀνελογίσθη τὰς συνεπείας. Ὑπέβαλε προχθὲς τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς εἰς εἶδος ἀποδόσεως τοῦ ἐγγείου φόρου μετὰ σπουδῆς ἀδικαιολογήτου, χωρὶς νὰ σκεφθῇ, ὅτι τοιοῦτο μέτρον, ὑποβαλλόμενον ἄνευ ἀνάγκης, δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιβλαβεστάτας συνεπείας ἐπὶ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Ὅταν οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ περιέρχωνται εἰς ἀπόγνωσιν, ὀφείλομεν νὰ γινώσκωμεν, ὅτι τοῦτο ἔχει ἐπιρροὴν καὶ ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους καὶ ἐπ’ αὐτῶν τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας. Γινώσκομεν πάντες, ὅτι ἡ εἴσπραξις εἰς εἶδος τοῦ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος διὰ τὸ νέον σταφιδικὸν ἔτος ἄρξεται ἀπὸ τοῦ μηνὸς Αὐγούστου. Ὑπῆρχεν ἀνάγκη δεδικαιολογημένη νὰ ὑποβληθῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον; Δὲν εἶναι ἀξία συγχαρητηρίων ἡ Κυβέρνησις, ὑποβαλοῦσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἄνευ ἀνάγκης, ἵνα ζημιωθῶσιν οἱ συμπολῖται ἡμῶν...

§87Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πρώτην φορὰν ὑποβάλλεται τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§88Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρώτην φοράν. Ὅταν μάλιστα ἦναι γνωστόν, ὅτι καταβάλλονται προσπάθειαι, ὅπως σχηματισθῇ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνουσα τὴν ἑνιαίαν διαχείρισιν τῆς σταφίδος, ὅτε εἶναι πιθανὸν διὰ τῆς τοιαύτης Ἑταιρείας νὰ ἀναχαιτισθῇ ἡ ἀπειλοῦσα τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καταστροφή, ἐπεβάλλετο εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀναμείνῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν καταβαλλομένων προσπαθειῶν πρὸς σχηματισμὸν τοιαύτης Ἑταιρείας, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν συγχρόνως τὴν καταρτισθησομένην ἐπὶ τούτῳ σύμβασιν μετὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῆς εἰς εἶδος εἰσπράξεως τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος. Ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ Κυβέρνησις, ἐμοῦ μὴ ὄντος πλέον μέλους αὐτῆς, εἰσηγουμένη εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1905, ἤτοι αὐτὸν τοῦτον τὸν Προϋπολογισμόν, ἐφ’ οὗ διὰ τῶν δηλώσεων τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως προτείνονται μεταβολαί, ἐδήλωσεν, ὅτι ἐμμένει εἰς τὸ πρόγραμμα, ὅπερ ἐγνώρισεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, ἤτοι εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους εἰς βαθμὸν ἐπιτρέποντα τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ψηφισθέντων στρατιωτικῶν νόμων. Πρὸς τοῦτο συνέστησε νὰ ψηφισθῶσι τὰ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904 ὑποβληθέντα οἰκονομικὰ νομοσχέδια, οἷα τὸ περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τὸ περὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων. Πρὸς ἄρσιν δὲ τῶν προβληθεισῶν ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον τῆς ληξάσης Βουλευτικῆς Περιόδου ἀντιρρήσεων, στηριζομένων ἰδίως εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἀνόρθωσις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ διὰ μόνης τῆς περικοπῆς τῶν δημοσίων δαπανῶν, προέβαλεν οἰκονομίας ἐν εὐρυτάτῃ κλίμακι διὰ τῆς εἰσαγωγῆς νομοσχεδίων, τροποποιούντων τοὺς ἐν ἰσχύϊ ὀργανικοὺς νόμους. Δέον δὲ νὰ ὁμολογηθῇ, ὅτι πραγματικαὶ οἰκονομίαι εἰσὶ μόνον αἱ διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν ὀργανικῶν νόμων ἐπιδιωκόμεναι. Πρὸς τοῦτο ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια:

Σημειωτέον, ὅτι ἐκ τῶν ἀνωτέρω οἰκονομιῶν εἶχον προταθῆ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904 αἱ ἑξῆς:

Ὅταν τις ἐξετάσῃ καλῶς τὰς οἰκονομίας τὰς προβληθείσας ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ἀνερχομένας εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχ. 5,656,922, συγκρίνῃ δὲ ταύτας πρὸς τὰς προβληθείσας ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες διὰ μὲν τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τοῦ 1905 ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 1,300,000, δι’ ὁλόκληρον δὲ τὸ ἔτος εἰς τὸ ποσὸν τῶν 3,000,000, αἰσθάνεται ἐν ἑαυτῷ μίαν ἀπορίαν. Διατὶ διελύθη ἡ Βουλή; Διελύθη, ἵνα ὑπὸ τῆς διαδόχου Κυβερνήσεως προταθῶσιν οἰκονομίαι ἐλάσσονες; Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, προτείνασα μείζονας οἰκονομίας, ἐφρόνει, ὅτι δὲν ἤρκουν αὗται πρὸς πλήρη ἀνόρθωσιν τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἀπῃτεῖτο καὶ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων, πῶς ἡ νῦν Κυβέρνησις δύναται νὰ φρονῇ, ὅτι διὰ τῶν προταθεισῶν ὑπ’ αὐτῆς οἰκονομιῶν ἐν κλίμακι βραχυτέρα δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὴν οἰκονομικὴν ἰσορροπίαν; Ἐξεταστέον ὅμως, ἂν τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδια, δι’ ὧν μεταβάλλονται ὀργανικοὶ νόμοι, εἶναι εὔστοχα καὶ δύνανται μεταβαλλόμενα εἰς νόμους νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἄνευ βλάβης τῶν κοινωνικῶν συμφερόντων, ἄνευ βλάβης αὐτῶν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Ἂς ἐξετάσωμεν τὰ σπουδαιότερα τούτων, τὰ ὑποσχόμενα, κατὰ τὴν γνώμην τῆς Κυβερνήσεως, τὸ μεῖζον ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀστυνομίας κρίνω ἀναγκαῖον νὰ συζητήσω, συγκρίνων αὐτὸ πρὸς τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Κατὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ἐπετυγχάνετο οἰκονομία τῶν δημοσίων δαπανῶν κατὰ ποσὸν δραχ. 1,416,787. Κατὰ τὸ ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ὅπερ σήμερον διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἐπιδιώκεται οἰκονομία διὰ μὲν τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους τούτου δραχ. 600,000, διὰ δὲ ὁλόκληρον τὸ ἔτος δρ. 1,200,000 περίπου. Ὑποθέτω, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν γινώσκετε καὶ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας. Ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο συστημάτων εἶναι ἡ ἑξῆς. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ἡ προκάτοχος τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, προετείνετο ἡ ἀνάθεσις τῆς ἀστυνομικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν χωροφυλακήν. Καίτοι οὐδεμίαν ἔχω εὐθύνην ἐπὶ τῷ καταρτισμῷ τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου, διότι δὲν μετεῖχον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε συνετάχθη καὶ ὑπεβλήθη, οὐχ ἧττον ὁμολογῶ, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1896 ὑπῆρξα συνήγορος τῆς εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἀναθέσεως τῶν ἀστυνομικῶν καθηκόντων. Ὅταν καταβληθῇ προσπάθεια διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ ποιοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, ὅταν ἀκόμη καὶ ὡς πρὸς τὸ ποιὸν τῶν χωροφυλάκων γένηται ἡ προσήκουσα προσπάθεια, τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι προτιμότερον παντὸς ἄλλου, καὶ ἐγγυᾶται τὴν ἀρτίαν ἐκπλήρωσιν τοῦ προορισμοῦ τῆς ἀστυνομίας. Παράδειγμα ἔχομεν τὴν Ἰταλίαν, καὶ τελευταίως τὴν Κρήτην. Εὐκταῖον εἶναι, οἱ ἄνδρες τῆς χωροφυλακῆς νὰ μὴ προέρχωνται ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, ἀλλ’ ἐξ ἐθελοντῶν. Τοῦτο ἐπιβάλλεται καὶ ἐξ ἑτέρου λόγου, ὅτι ὁ ἐξ ἀπογραφῆς προερχόμενος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς στρατιώτης καὶ ν’ ἀσκηθῇ πρὸς τοῦτο, δὲν ἔχει ὅμως ὑποχρέωσιν νὰ ἐκπληρώσῃ ἔργα χωροφύλακος· ἕνεκεν ὅμως λόγων οἰκονομικῶν δύναται νὰ παραταθῇ ἐπί τινα ἔτη τὸ κρατοῦν σύστημα τοῦ νὰ λαμβάνωνται οἱ χωροφύλακες ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ προορίζωνται ἀρχῆθεν διὰ τὴν χωροφυλακὴν, καὶ νὰ μὴ προσκολλῶνται εἰς τὴν χωροφυλακὴν μόνον οἱ τὸ δεύτερον ἔτος τῆς θητείας των διανύοντες, οἵτινες οὐδεμίαν αἰσθάνονται ἔφεσιν, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰ ἔργα τοῦ χωροφύλακος, ὅταν γινώσκωσιν, ὅτι μετ’ ὀλίγον θ’ ἀποχωρήσωσιν. Εἶπον, ὅτι ὑπῆρξα συνήγορος τοῦ σχεδίου τούτου ἀπὸ τοῦ 1896, διότι, ὅπως ὅλοι ὑμεῖς γινώσκετε, ἡ ἀποστολὴ τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς κατὰ τὸν Κανονισμὸν αὐτῆς ἀφορᾷ εἰς καθήκοντα ἀστυνομικὰ, εἰς τὴν πρόληψιν τῶν ἐγκλημάτων. Ἴσως ἡ δικαιοδοσία αὐτῆς ἀφορᾷ κυρίως εἰς τὴν ἀστυνομίαν τῆς ἐν ὑπαίθρῳ χώρας. Τό γε νῦν, τὸ πλεῖστον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἀποτελεῖται ἐκ χωροφυλάκων. Πλὴν τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν, ἡ δύναμις τῆς ὑφεστώσης ἀστυνομίας ἀποτελεῖται ἐκ χωροφυλάκων. Κατ’ ἐμέ, πληρέστερον ἤθελεν εἶσθαι τὸ ἀστυνομικὸν σύστημα, ἐὰν περιελάμβανεν ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὴν ἀγροφυλακήν, διότι οὕτως ἠθέλομεν ἐξασφαλίσει καὶ τὴν περιφρούρησιν τῶν κτημάτων, ἅτινα ὑπὸ τὸ σημερινὸν σύστημα τῆς ἀγροφυλακῆς διατελοῦσιν εἰς τὴν λεηλασίαν τοῦ τυχόντος, ἠθέλομεν δ’ ἔχει καὶ δημοσίαν ἀσφάλειαν πληρεστέραν δι’ ἀστυνομίας καλλίτερον ὠργανωμένης. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἠδύνατο τὸ πληρωνόμενον σήμερον ἀσκόπως ὑπὸ τῶν κτηματιῶν δικαίωμα πρὸς συντήρησιν ἀγροφυλάκων ἢ ἀμπελοφυλάκων, οὐ μόνον μὴ ὑπαρχόντων, ἀλλὰ καὶ ἀναιρούντων τὸ ἀξίωμα τοῦτο, νὰ μετασχηματισθῇ εἰς φόρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, οὕτω δὲ νὰ ἔχωμεν μίαν ἀστυνομίαν τελείαν καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῆς ἀστυφυλακῆς καὶ πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων τῆς ἀγροφυλακῆς. Ἐξετάσωμεν νῦν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προεβλήθη ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο εἶναι οἱονεὶ τρισυπόστατον, διότι κατ’ αὐτὸ θὰ ἔχωμεν ἀστυνομίαν στρατιωτικὴν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, ἀστυνομίαν ὑπὸ ἕνα ἀξιωματικὸν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, ἀστυνομίαν ὑπὸ ἀξιωματικὸν εἰς τοὺς δήμους, τῶν ὁποίων ὁ πληθυσμὸς ὑπερβαίνει τοὺς 11,000 κατοίκους, δημοτικὴν δὲ ἀστυνομίαν εἰς τοὺς ὑπολοίπους δήμους. Ἕκαστος ἐξ ἡμῶν συνδέεται πρὸς τὸ παρελθὸν δι’ ἀναμνήσεων εὐφροσύνων τε καὶ δυσαρέστων. Δὲν γνωρίζω, ὁποῖαι συνδέουσι τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου ἀναμνήσεις πρὸς τὸ παρελθόν. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ὁμολογῶ, ὅτι, ὅταν ἀναμιμνήσκωμαι τὴν λειτουργίαν τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, αἰσθάνομαι φρίκην. Ἐκ τῶν πολλῶν ἐπεισοδίων, τὰ ὁποῖα κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἔρχονται εἰς τὴν μνήμην μου ἐν σχέσει πρὸς τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, δύο καὶ μόνον θέλω ἀφηγηθῆ ὑμῖν. Ἦτο ἐποχὴ βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ὁ ἀοίδιμος Εὐθύμιος Κεχαγιᾶς μετέβη λόγῳ ἐκλογικῆς περιοδείας εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἑνὸς τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, εἰς Γραβιάν, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Δωριέων, ἔνθα ὑπῆρχε δημοτικὸς ἀστυνόμος. Μόλις ὁ ἀοίδιμος Κεχαγιᾶς ἀφίκετο εἰς Γραβιάν, ὁ δημοτικὸς ἀστυνόμος, ἀνήκων εἰς τὸ ἀντίθετον πολιτικὸν κόμμα, ἐξέδωκεν ἔνταλμα φυλακίσεως κατ’ αὐτοῦ καὶ συνάμα ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν τοῦ ἐν Γραβιᾷ στρατιωτικοῦ ἀποσπάσματος, ἵνα προφυλακίσῃ τὸν Εὐθ. Κεχαγιᾶν, ὅστις, πληροφορηθεὶς τοῦτο, ἠναγκάσθη, ἵνα μὴ συλληφθῇ καὶ καθειρχθῇ εἰς τὴν ἀστυνομικὴν φυλακὴν Γραβιᾶς, νὰ φύγῃ διὰ τῶν ὀρεινῶν μερῶν τῆς Δωρίδος, ὅπως ἐπανέλθῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας, τὴν Ἄμφισσαν. Εὑρισκόμην ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος εἰς παραμονὰς βουλευτικῶν ἐκλογῶν. Ἐγένετο μία ἐκλογικὴ διαδήλωσις, ἐν τῇ διαδηλώσει δὲ ταύτῃ ἔλαβε χώραν φόνος. Ἦτο δημοτικὴ ἀστυνομία, ὁ δὲ ἀστυνόμος ἦτο πολιτικός μου φίλος. Πρὶν λάβω ἀκόμη γνῶσιν τοῦ λυπηροῦ τούτου γεγονότος, προσέρχεται πρός με ὁ ἀστυνόμος καὶ ἐμπιστευτικῶς μοὶ ἀνακοινώνει, νομίζων ὅτι θὰ μοὶ ἦτο εὐχάριστον, ὅτι ὁ φονεὺς εἶναι φίλος μου, καὶ ὅτι, διὰ νὰ μὴ πάθῃ τι, τὸν παρέλαβεν εἰς τὴν οἰκίαν του, ὅπως τὸν προφυλάξῃ ἀπὸ πάσης ἐκ μέρους τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῆς Ποινικῆς Δικαιοσύνης καταδιώξεως. Ἐφρικίασα πρὸ τοῦ ἀνακοινωθέντος μοι, καὶ ἔσπευσα νὰ εἰδοποιήσω τὸν Εἰσαγγελέα, ὅτι ὁ φονεὺς κρατεῖται ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ ἀστυνόμου, ὅπως φροντίσῃ νὰ τὸν συλλάβῃ. Ἀλλὰ τίς ἐξ ὑμῶν ἀγνοεῖ, ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐλειτούργει ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, ὁ διορισμὸς τοῦ ἀστυνόμου ἐγένετο ἀντικείμενον συμβάσεως μεταξὺ τοῦ ὑποψηφίου δημάρχου καὶ τοῦ μέλλοντος ἀστυνόμου; Τίς ἐξ ὑμῶν δὲν ἐνθυμεῖται, ὅτι τὸ διακριτικὸν σημεῖον τῶν δημοτικῶν ἀστυνόμων ἦτο τὸ ῥόπαλον; Προετιμῶντο διὰ τὴν θέσιν τοῦ δημοτικοῦ ἀστυνόμου οἱ παλληκαράδες λεγόμενοι, ἵνα χρησιμοποιῶνται ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἦτο ἀρχηγὸς ὁ δήμαρχος. Ἀλλὰ, καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐπανιδρυθῇ ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, νομίζετε, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐγκαθιδρυθῇ αὕτη εἰς τοὺς δήμους τοὺς ἔχοντας πληθυσμὸν κατώτερον τῶν 11,000, ἤτοι εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους, τοὺς εὑρισκομένους μακρὰν τῶν κέντρων; Ἠδύνατο νὰ ἐγκαθιδρυθῇ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, εἰς τὰς μεγαλοπόλεις, διότι ἐκεῖ κρατεῖ ποιά τις αἰδὼς καὶ εὐλάβεια πρὸς τοὺς νόμους, οἱ δὲ δήμαρχοι καὶ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἤθελον ἐκλέγει ἀστυνόμους ἐκ τῶν μᾶλλον εὐπροσώπων καὶ χρηστῶν συμπολιτῶν των, οἵτινες αἰσθάνονται εὐλάβειάν τινα πρὸς τὴν λειτουργίαν τῶν νόμων. Ἀλλ’ ὅταν θέλωμεν νὰ ἐγκαταστήσωμεν δημοτικὴν ἀστυνομίαν εἰς τοὺς δήμους, οἱ ὁποῖοι εἶναι μακρὰν παντὸς κέντρου, οἱ ὁποῖοι δὲν προστατεύονται οὔτε ὑπὸ τῆς χωροφυλακῆς, οὔτε ὑπὸ τῶν ἑδρευόντων ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας ἢ τοῦ νομοῦ ἀξιωματικῶν, οὔτε ὑπὸ τῆς παρουσίας ἀνωτέρας δημοσίας ἀρχῆς, οὔτε ὑπὸ τῆς παρουσίας εἰρηνοδίκου, πρέπει νὰ γινώσκωμεν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι οὐδεμίαν θὰ ἔχωμεν ἀστυνομίαν. Τότε βεβαίως τὴν ἀστυνομίαν μεταβάλλομεν εἰς θεραπαινίδα τῶν κομματικῶν συμφερόντων. Ἡ ληστεία καὶ ἡ φυγοδικία θὰ λάβωσιν ἐκτάκτως εὐρείας διαστάσεις, ἡ δὲ τάξις καὶ ἀσφάλεια θὰ ἐκλείψῃ τελείως. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ εἴπω πλείονα ἐπὶ τοῦ θέματος, διότι θὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ἐπιφυλάσσομαι δὲ τότε νὰ συζητήσω λεπτομερέστερον. Τοῦτο μόνον παρατηρῶ, ὅτι δὲν ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντος νομοσχεδίου μείζων οἰκονομία ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπεδίωκε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Προκειμένου νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως ὀκτὼ Πρωτοδικείων, εἰμὶ ὑποχρεωμένος νὰ μὴ παρέλθω ἐν σιγῇ πρὸ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἐπιδιώκουσα δι’ αὐτοῦ οἰκονομίαν τῶν δημοσίων δαπανῶν κατὰ ποσὸν δραχ. 569,000. Τὴν μεταξὺ τῶν δύο νομοσχεδίων σύγκρισιν θεωρῶ ἀναγκαίαν, διότι ὑπάρχουσι πολλοὶ οἱ φρονοῦντες, ὅτι καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις προέτεινε τὴν κατάργησιν Πρωτοδικείων μείζονος ἀριθμοῦ. Δὲν προτίθεμαι ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, συζητῶν μετὰ λεπτομερείας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, διότι πλὴν τῆς εἰσηγήσεως τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ δὲν ἐδόθη εἰς ἡμᾶς εὐκαιρία νὰ μελετήσωμεν αὐτό. Ὑπῆρχεν, ὡς γνωστόν, κεκλεισμένον εἰς τὸ ἰδιαίτερον γραφεῖον τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, πρὸ ὀλίγων δὲ ἡμερῶν διενεμήθη ἡμῖν τὸ Παράρτημα τῆς Ἐφημερίδος τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς, ἐν τῷ ὁποίῳ περιέχεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὡς ἐκ τούτου ἐννοούμενον εἶναι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐμὴν γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅπερ δεῖται ἐπισταμένης μελέτης. Καὶ ἐγὼ καὶ ἕτεροι συνάδελφοι εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔδει νὰ μελετηθῇ καλῶς, καὶ νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ εἰδικῆς ἐκ μελῶν τῆς Βουλῆς ἐπιτροπῆς, διότι δι’ αὐτοῦ ὑποκαθίστατο εἰς τὸ σημερινὸν νέον δικαστικὸν καθεστώς. Ὅ,τι ὅμως ἐκ τῆς μελέτης τοῦ νομοσχεδίου τούτου συνάγεται, εἶναι τοῦτο, ὅτι οὐδεμία ἐπεδιώκετο κατάργησις Πρωτοδικείων, τοὐναντίον ἐγκαθίσταντο τοιαῦτα καὶ εἰς ἃς ἐπαρχίας δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα. Ἀντὶ τούτου, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἴδομεν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης δειλῶς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἰσηγούμενον τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως Πρωτοδικείων. Δὲν θὰ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, συζητῶν διὰ μακρῶν ἐπ’ αὐτοῦ, διότι ἀρκετὰ ἀπησχολήθη διὰ τῶν πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐπερωτήσεων ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἐπιφυλάσσομαι καὶ ἐγὼ, ὅταν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐμὰς ἐπὶ τούτου γνώμας. Ὅ,τι ὅμως ἐκ τῶν προτέρων παρατηρῶ, εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ οἰκονομικόν, διότι πᾶν ἄλλο ἢ οἰκονομία ἐπάγεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ προβαλλομένου περὶ καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων. Ἐπιδιώκεται οἰκονομία ἐκ δραχμῶν 194,500. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι ἀληθὴς ἡ οἰκονομία αὕτη; Νομίζετε, ὅτι, ὅταν τὰ ὀκτὼ ταῦτα Πρωτοδικεῖα καταργήσητε, καὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν ἀναθέσητε ἢ μεταβιβάσητε εἰς ἕτερα ὀκτὼ Πρωτοδικεῖα, θὰ δυνηθῆτε διὰ τοῦ ὑπάρχοντος προσωπικοῦ αὐτῶν νὰ ἐκπληρώσητε τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας; Νομίζετε ὅτι αἱ Εἰσαγγελίαι, εἰς τὰς ὁποίας θὰ συγχωνεύσητε τὰς καταργουμένας, δὲν θὰ ἔχωσιν ἀνάγκην βοηθητικοῦ προσωπικοῦ; Φέρω παράδειγμα τὴν Εἰσαγγελίαν Λαμίας, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι νῦν δύο ἢ τρεῖς γραφεῖς, καὶ ἥτις μόλις ἐπαρκεῖ σήμερον εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Εἰς τὴν δικαιοδοσίαν αὐτῆς ὑπάγει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τρεῖς ἐπαρχίας, Παρνασσίδος, Δωρίδος καὶ Δομοκοῦ, πλὴν δὲ τούτων καὶ τέσσαρας δήμους ἐκ τῶν τῆς Εὐρυτανίας. Νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν, εἷς Εἰσαγγελεὺς μετὰ τριῶν γραφέων νὰ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἐγὼ θεωρῶ τοῦτο ἀδύνατον. Ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα, εἰς τὰς Ἀθήνας, δύο ἀντεισαγγελεῖς, ὑπάρχει εἷς εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Πύργου, εἷς ἐν Καλάμαις καὶ εἷς ἕτερος ἐν Κυπαρισσίᾳ. Κατ’ ἐμὲ, ἐὰν προβῆτε εἰς τὴν κατάργησιν τῶν ὀκτὼ Εἰσαγγελιῶν, εἶσθε ὑπόχρεοι νὰ προσθέσητε 8 ἀντεισαγγελεῖς· εἶναι ἀνάγκη νὰ προστεθῇ βοηθητικὸν προσωπικὸν, καὶ ν’ αὐξήσῃ ἡ δαπάνη τῆς γραφικῆς ὕλης· εἶναι ἀνάγκη πρὸ πάντων νὰ ἐνοικιάσητε ἰδιωτικὰς οἰκίας, διὰ νὰ μεταφέρητε τοὺς φυλακισμένους. Σᾶς φέρω πρὸς τοῦτο ἓν παράδειγμα. Ἐν Ἀμφίσσῃ ὑπάρχουσι ποινικαὶ φυλακαί. Οἱ ἐν αὐταῖς κρατούμενοι κατάδικοι ἀνέρχονται εἰς 200 περίπου. Ἐν Λαμίᾳ ὑπάρχουσιν ὡσαύτως φυλακαὶ ἐν ἰδιωτικῇ οἰκίᾳ, ἐνοικιασμένη ἀντὶ 4500 δραχμῶν, ἐνῷ ἐν Ἀμφίσσῃ ὑπάρχουσιν ἐν δημοσίῳ οἰκήματι. Τοὺς 200 καταδίκους ἐὰν μεταφέρητε εἰς Λαμίαν, πρέπει νὰ ἐνοικιάσητε νέαν ἰδιωτικὴν οἰκίαν, καὶ νὰ πληρώσητε τοὐλάχιστον 5000 δραχμὰς δι’ ἐνοίκιον ἐτησίως. Εὑρίσκω δὲ, ὅτι ἡ οἰκονομία τῶν 194,000 δραχμῶν θὰ περιορισθῇ εἰς 120,000. Ὅταν δὲ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ἀπολέσῃ 500,000 δραχμὰς ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν 8 Πρωτοδικείων. Τὸ Δημόσιον θὰ ὑποστῇ ζημίαν καὶ ἐκ τῆς πληρωμῆς μειζόνων μαρτυρικῶν δικαιωμάτων καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἐκ τῆς μειώσεως τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§89Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς θὰ γείνῃ ἐλάττωσις τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων.

§90Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω ὡς παράδειγμα τὴν Ἄμφισσαν. Εἰς τὴν Ἄμφισσαν λειτουργεῖ ἀπὸ τεσσαρακονταετίας τὸ Πρωτοδικεῖον. Ὡς ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τοῦ παρομαρτοῦντος Κακουργιοδικείου ἐδημιουργήθη κοινωνικὴ πρόοδος καὶ ἐμπορικὴ κίνησις, ᾠκοδομήθησαν νέαι οἰκίαι, ὡς ἐνοικιαζόμεναι ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους, οἵτινες ὡς ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου μένουσιν ἐν Ἀμφίσσῃ, συνεστήθησαν καφενεῖα, παντοπωλεῖα, ξενοδοχεῖα, συντηρούμενα ἐκ τῆς ἐμπορικῆς καὶ κοινωνικῆς κινήσεως. Εἰς Ἄμφισσαν μεταβαίνουσιν ὡς ἐκ τοῦ Πρωτοδικείου οἱ κάτοικοι τῶν δύο ἐπαρχιῶν, καὶ δίδουσιν ἐργασίαν εἰς τὰ ἐμπορικὰ καταστήματα. Ὅταν δὲ καταργηθῇ τὸ Πρωτοδικεῖον, καὶ αἱ ἐπαρχίαι Παρνασσίδος καὶ Δωρίδος ὑπαχθῶσιν εἰς ἕτερον Πρωτοδικεῖον, τί νομίζετε, ὅτι θὰ γείνῃ ἡ Ἄμφισσα; θὰ γείνῃ νεκρόπολις, θὰ μεταβληθῇ εἰς χωρίον. Δὲν περιορίζεται ὅμως εἰς ταῦτα ἡ βλάβη. Δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ σύστασις καὶ λειτουργία τῶν Δικαστηρίων προήγαγε τοὺς πληθυσμοὺς τῶν ἐπαρχιῶν τούτων εἰς τὴν εὐλάβειαν πρὸς τοὺς νόμους, ἠλάττωσε τὴν ἐγκληματικότητα.

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§92Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γινώσκω, τίνα ἔχουσιν ἀντίληψιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἐκπροσωποῦντες τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας καταργοῦνται τὰ Πρωτοδικεῖα. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ὁμολογῶ, ὅτι ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ Πρωτοδικείου ἐν Ἀμφίσσῃ τὸ ἔγκλημα τῆς ζωοκλοπῆς κατεστάλη.

§93Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη.

§94Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐγκληματικότης ἠλαττώθη σπουδαίως. Ὅταν τις ἀναμνησθῇ τὴν μακαρίαν ἐποχὴν, τὴν πρὸ τῆς συστάσεως τῶν Πρωτοδικείων, θὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι οὐδεμία ὑπῆρχε δημοσία ἀσφάλεια καὶ τάξις, ἤκμαζεν ἡ ληστεία, ἣν ἐσχημάτιζον οἱ φυγόδικοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήρχοντο εἰς ἀριθμὸν ἑκατονταπλάσιον τῶν σήμερον ὑπαρχόντων. Πρὶν ἢ καταργήσητε τὰ Πρωτοδικεῖα ταῦτα, δέον ν’ ἀναλογισθῆτε ὁποῖαι θὰ ἦναι αἱ συνέπειαι, εἰς ὁποίας δαπάνας θὰ ὑποβάλληται τὸ Δημόσιον πρὸς συντήρησιν τῆς ἀναγκαίας διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν στρατιωτικῆς δυνάμεως, ἥτις δέον νὰ ἦναι ἀσυγκρίτως ἀνωτέρα τῆς σημερινῆς. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπεδείχθη, ὅτι διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων οὐδεμία ἐπελεύσεται οἰκονομία εἰς τὰς δημοσίας δαπάνας, προβάλλεται νῦν τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν Πρωτοδικείων δὲν προβάλλεται λόγῳ οἰκονομίας, ἀλλὰ λόγῳ κρείσσονος καὶ σκοπιμωτέρας ἀπονομῆς τῆς δικαιοσύνης. Ἀνεγράφη δὲ ὁ λόγος οὗτος εἰς συνέντευξιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρός τινα Ἀθηναϊκὴν ἐφημερίδα. Κατὰ τὴν συνέντευξιν ταύτην ὁ κ. Πρόεδρος εἶπεν, ὅτι οἱ δικασταὶ τῶν καταργουμένων Πρωτοδικείων, διαμένοντες εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, παίζουσι πρέφαν μὲ τοὺς ἐνδιαφερομένους, τούτου δ’ ἕνεκα ἐπηρεάζονται εἰς τὴν ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, ἐνῷ διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Πρωτοδικείων τούτων καὶ τῆς μεταγωγῆς αὐτῶν εἰς ἄλλα Πρωτοδικεῖα τὸ κακὸν τοῦτο ἀρθήσεται. Ἐγὼ γινώσκω τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα καλῶς, ὡς γινώσκω καὶ τὴν Λαμίαν, εἰς τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ μεταφερθῇ τὸ Δικαστήριον Ἀμφίσσης· ὁμολογῶ δὲ, ὅτι χαρτοπαιξίαν, εἰς ὃν βαθμὸν εἶδον ἐν Λαμίᾳ, οὐδέποτε εἶδον ἐν Ἀμφίσσῃ.

§95Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τότε θὰ παίζουν μάους.

§96Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς ἐκ τῶν γινωσκόντων τὰ πράγματα καὶ τὰ πρόσωπα δύναται νὰ πεισθῇ, ὅτι, ἐὰν τὰ ὀκτὼ Πρωτοδικεῖα καταργηθῶσι, θ’ ἀπονέμηται ἡ δικαιοσύνη σκοπιμώτερον. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ἓν μόνον γινώσκω, ὅτι οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν πολλάκις μοὶ ἐξεδήλωσαν τὴν ἰδιαιτέραν αὐτῶν εὐαρέσκειαν ἐπὶ τῇ λειτουργίᾳ τοῦ Κακουργιοδικείου Ἀμφίσσης· εἶναι δὲ ὁμολογούμενον, ὅτι δὲν ὑπῆρξε παρεκτροπή τις τῶν Πρωτοδικείων τούτων εἴτε ἐν τῇ ἀπονομῇ τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης εἴτε ἐν τῇ τῆς πολιτικῆς δικαιοσύνης τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑπολάβῃ τις, ὅτι, ἐὰν ταῦτα καταργηθῶσι, καὶ αἱ ὑποθέσεις αὐτῶν μεταβιβασθῶσιν εἰς ἕτερα Δικαστήρια, θὰ ἔχωμεν σκοπιμωτέραν καὶ κρείσσονα ἀπονομὴν τῆς δικαιοσύνης, τῆς τε ποινικῆς καὶ τῆς πολιτικῆς. Ὑπεβλήθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως δέκα Νομαρχιῶν. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιδιώκεται οἰκονομία διὰ μὲν τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους τούτου δραχμῶν 85,000, δι’ ὁλόκληρον δὲ ἔτος δραχμῶν 170,000. Ἡ ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν δέκα Νομαρχιῶν οἰκονομία δὲν θ’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν αὐτὸ, διότι, ἂν ἡ νῦν Κυβέρνησις δὲν ἀνεγνώρισε τὴν ἀνάγκην, αὕτη θὰ παρουσιασθῇ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, τὴν ἀνάγκην τῆς προσθήκης ὑπαλλήλων εἰς τὰς Νομαρχίας, πρὸς ἃς συγχωνεύονται αἱ καταργούμεναι. Εἶναι ἀδύνατον οἱ νομάρχαι, εἰς οὓς προστίθενται δύο ἢ τρεῖς νέαι ἐπαρχίαι, νὰ ἐπαρκέσωσι διὰ τῶν σημερινῶν προσώπων. Ἡ ἐκτέλεσις πολλῶν νόμων, φορολογικῶν καὶ ἄλλων, ἀπαιτεῖ τὴν παρουσίαν τοῦ νομάρχου ἢ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτοῦ. Πρὶν ἢ συσταθῶσιν αἱ δέκα Νομαρχίαι, ὧν προτείνεται νῦν ἡ κατάργησις, ὑπῆρχε παρὰ ταῖς 16 Νομαρχίαις προσωπικὸν πολυαριθμότερον, ὅπως ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὸν Ἀπολογισμὸν τοῦ 1896 ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς 16 Νομαρχίας δραχμαὶ 394,558, κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1905 ἐζητήθησαν πιστώσεις ἐκ δρ. 460,020. Εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο περιλαμβάνονται καὶ τὰ ἐπιμίσθια τῶν νομαρχῶν ἐκ δραχ. 30,600, ὧν ἡ κατάργησις εἶχε ζητηθῆ διὰ νομοσχεδίου κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, ἤτοι διαφορὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1905 δρ. 65,462. Αὕτη εἶναι ἡ δαπάνη τῶν 10 νέων Νομαρχιῶν, δι’ ἣν ἐγένετο τοσοῦτος θόρυβος! Κατὰ τὰς δηλώσεις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ διὰ τὰς 16 Νομαρχίας πίστωσις περιορίζεται δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος εἰς δραχμὰς 291,780. Κατὰ τὸ 1896 τὸ προσωπικὸν τῶν 16 Νομαρχιῶν ἀπετελεῖτο ἀπὸ 16 νομάρχας, ἀπὸ 16 διευθυντὰς Νομαρχιῶν, ἀπὸ 15 γραμματεῖς αʹ τάξεως, ἀπὸ 25 γραμματεῖς βʹ τάξεως, ἀπὸ 16 πρωτοκολλητὰς, ἀπὸ 48 γραφεῖς γʹ τάξεως καὶ ἀπὸ 32 κλητῆρας. Κατὰ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ προσωπικὸν τῶν 16 Νομαρχιῶν περιορίζεται εἰς 16 νομάρχας, εἰς 16 γραμματεῖς, εἰς ἕνα ὑπογραμματέα, εἰς ἕνα πρωτοκολλητὴν, εἰς δύο γραφεῖς γʹ τάξεως καὶ εἰς ἕνα κλητῆρα. Φρονῶ, ὅτι βραδύτερον θὰ ἐπιβληθῇ προσθήκη προσωπικοῦ, ἡ δὲ προβαλλομένη σήμερον οἰκονομία μειωθήσεται εἰς ἐλάχιστον ποσόν. Ἐνῷ δὲ ἡ οἰκονομία εἶναι ἀναξία λόγου, ὑποβάλλονται αἱ ἐπαρχίαι, αἵτινες ἀποτελοῦσι νῦν τοὺς καταργουμένους 10 νομοὺς, εἰς δοκιμασίαν, καθόσον καὶ οἱ δήμαρχοι καὶ οἱ ἰδιῶται δυσκολώτερον δύνανται νὰ συνεννοῶνται μὲ τοὺς νομάρχας, καὶ θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι εἰς δαπάνας ταξειδίων καὶ ἡμεραργίας. Κατὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως ἐνίων Ἑλληνικῶν σχολείων ἐπιδιώκεται οἰκονομία ἐκ δραχ. 147,000. Τὸ ποσὸν τοῦτο, λογιζόμενον δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος, θέλει ἀνέλθει εἰς δραχμὰς 300,000. Διὰ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, ἡ οἰκονομία τῶν δημοσίων δαπανῶν ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 800,000, διὰ δὲ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑπεβλήθησαν κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905, ἐπεδιώκετο οἰκονομία ἐκ δραχ. 2,200,000. Κατὰ τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδιον προτείνεται ἡ κατάργησις 85 Εἰρηνοδικείων καὶ 8 Πταισματοδικείων, ἡ δὲ ἐκ τῆς καταργήσεως τούτων οἰκονομία ὑπολογίζεται ὡς ἀνελευσομένη εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 88,926, ὑπολογιζομένη δὲ δι’ ὁλόκληρον ἔτος θέλει ἀνέλθει εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 318,804. Τἀφορῶντα εἰς τὴν κατάργησιν τοσούτου ἀριθμοῦ Εἰρηνοδικείων καὶ Πταισματοδικείων θέλουσι βεβαίως συζητηθῆ ἐν τῇ Βουλῇ, θέλει δ’ ἀποδειχθῆ ἐκ τῆς συζητήσεως, ὅτι πολλὰ θέλουσιν ἐπέλθει ἀδικήματα εἰς τοὺς κατοικοῦντας εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν καταργουμένων Εἰρηνοδικείων, καίριον δὲ θέλει ὑποστῆ τραῦμα ἡ Εἰρηνοδικειακὴ καὶ Πταισματικὴ Δικαιοσύνη. Ὑπάρχουσιν ἀληθῶς Εἰρηνοδικεῖα ὀλίγας ἐκδίδοντα πολιτικὰς ἀποφάσεις. Οἱ προϊστάμενοι τῶν Εἰρηνοδικείων τούτων, ἐκπληροῦντες καὶ χρέη συμβολαιογράφων καὶ ὑποθηκοφυλάκων, συνάμα δὲ καὶ καθήκοντα ἀνακριτικοῦ ὑπαλλήλου, ἀποβαίνουσιν ἀπαραίτητοι. Δὲν κρίνω ἀναγκαῖον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, συζητῶν ἐπὶ ἑτέρων νομοσχεδίων δευτερευούσης σημασίας, δι’ ὧν προβάλλεται ἡ τροποποίησις ὑφισταμένων νόμων, καὶ ἐπιδιώκεται οἰκονομία τῶν δημοσίων δαπανῶν. Τοιαῦτά εἰσι: 1) Νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν νόμων περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. 2) Νομοσχέδιον περὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. 3) Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως θέσεών τινων ἐφοριακῶν. 4) Νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως θέσεών τινων τελωνειακῶν. 5) Νομοσχέδιον περὶ προσωρινῆς ἀναστολῆς δύο Διδασκαλείων. 6) Νομοσχέδιον περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης καὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Ἀστεροσκοπείου, καὶ 7) Νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων τῆς Διπλωματικῆς καὶ Προξενικῆς ὑπηρεσίας. Πρὸς ἐπιτυχίαν οἰκονομίας ἐν ταῖς δημοσίαις δαπάναις ἐπὶ τοῦ πλείστου τῶν σημειωθεισῶν ἀνωτέρω ὑπηρεσιῶν εἶχον ὑποβληθῆ νομοσχέδια καὶ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904. Κατὰ τὰς ὑποβληθείσας εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως δηλώσεις πρὸς μεταβολὴν καὶ μείωσιν τῶν ἐν τῷ ὑποβεβλημένῳ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1905 ἀναγεγραμμένων πιστώσεων προτείνεται ἐλάττωσις τῶν πιστώσεων τούτων κατὰ ποσὸν δρ. 5,038,279. Αἱ προτεινόμεναι ὅμως ἐλαττώσεις πιστώσεων ἀναγκαίως πρέπει νὰ διακριθῶσιν ἢ νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύο κατηγορίας· εἰς οἰκονομίας ἐπιδιωκομένας διὰ μεταρρυθμίσεως τῶν ἐν ἰσχύϊ ὀργανικῶν νόμων, καὶ εἰς οἰκονομίας προερχομένας ἐξ ἐλαττώσεως πιστώσεων. Αἱ τῆς πρώτης κατηγορίας οἰκονομίαι ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν δρ. 1,300,000, ἔσονται δὲ πραγματικαὶ οἰκονομίαι, ἐὰν τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια γένωνται νόμοι τοῦ Κράτους. Αἱ τῆς δευτέρας κατηγορίας οἰκονομίαι ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δρ. 2,700,000, προερχόμεναι δ’ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένων πιστώσεων δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσι πραγματικαὶ οἰκονομίαι. Τινὲς τούτων ἐγένοντο, διότι ἐξέλιπεν ἡ ἀνάγκη, ἥτις ὑφίστατο κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ ὑποβληθέντος Προϋπολογισμοῦ. Ἕτεραι τούτων ἐγένοντο, διότι αἱ σχετικαὶ ὑπηρεσίαι, ὡς ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν παρέσχεν ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τοὺς πρώτους τέσσαρας μῆνας τοῦ ἔτους, ὑπελόγισαν τ’ ἀναγραφέντα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὰ πιστώσεων ὡς ὑπερβαίνοντα τὰς ἀνάγκας, πρὸς θεραπείαν τῶν ὁποίων προορίζονται. Αἱ πλεῖσται ὅμως τούτων ἐγένοντο αὐθαιρέτως καὶ ἐπὶ μόνῳ τῷ σκοπῷ, ὅπως παραστήσῃ ἑαυτὴν ἡ Κυβέρνησις ὡς κατορθώσασαν τὴν μείωσιν τῶν δημοσίων δαπανῶν εἰς ποσὸν ἄξιον λόγου. Αἱ παρουσιαζόμεναι οἰκονομίαι διὰ τῆς ἁπλῆς μεθόδου τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένων πιστώσεων ἤθελον ἐπέλθει καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡς συνήθως γίνεται. Γνωστὸν ἄλλως τε εἶναι, ὅτι εἰς τὴν λῆξιν ἑκάστης χρήσεως ἀπομένει ἕν σπουδαῖον ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων, διότι οἱ Ὑπουργοὶ οὐ μόνον δὲν ὑποχρεοῦνται νὰ ἐξαντλῶσι πάσας τὰς διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ χορηγηθείσας εἰς αὐτοὺς πιστώσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔχουσι καθῆκον νὰ φείδωνται τοῦ δημοσίου χρήματος, καὶ νὰ κατορθώνωσιν, ὅπως μὴ γίνηται χρῆσις ὁλοκλήρου τοῦ ποσοῦ τῶν κεχορηγημένων πιστώσεων. Ὡς ἐκ τούτου πᾶσαι αἱ μέχρι τοῦδε χρήσεις παρουσίασαν ποσὸν ἀδιαθέτων πιστώσεων ὑπερβαῖνον τὰ 6,000,000 δραχμῶν. Ἐκ τοῦ γενομένου ὅμως ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως μεγάλου περιορισμοῦ τῶν πιστώσεων βεβαίως θὰ προκύψῃ ἀνάγκη ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων μέχρι τῆς λήξεως τῆς χρήσεως· βεβαιότερον δὲ εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν λῆξιν τῆς χρήσεως 1905 δὲν θέλομεν ἔχει ἀδιαθέτους πιστώσεις. Ὡς πρὸς τὰς ἐλαττώσεις, αἵτινες θέλουσιν ἀντικατασταθῆ ἐντὸς τῆς χρήσεως διὰ ζητηθησομένων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων, δύναταί τις νὰ χαρακτηρίσῃ ταύτας ὡς οἰκονομίας ὑπὸ ἀναστολὴν ἢ ἐν ἐφεδρείᾳ. Εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι αἱ πραγματικαὶ οἰκονομίαι, αἱ προβαλλόμεναι διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως ὀργανικῶν νόμων, ἀνέρχονται διὰ τὸ 1905 εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 1,300,000. Ὀφείλω λόγῳ ἀκριβείας νὰ προσθέσω, ὅτι, ἐὰν αὗται λογισθῶσι δι’ ὁλόκληρον ἔτος, θέλουσιν ἀνέλθει εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 3,000,000, τοῦτο δέ, διότι αἱ ἐλαττώσεις τῶν πιστώσεων τοῦ 1905 ἀφορῶσιν αἱ πλεῖσται μὲν εἰς τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους, αἱ ὀλιγώτεραι δὲ εἰς τὸ τελευταῖον τρίμηνον. Ἐὰν συγκρίνωμεν τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως δι’ ὁλόκληρον ἔτος πρὸς τὰς οἰκονομίας τὰς προβληθείσας ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, εὑρίσκομεν διαφορὰν ἐπὶ πλέον ἐκ δρ. 1,000,000. Ἐὰν δὲ τὰς συγκρίνωμεν πρὸς τὰς προταθείσας ὑπὸ τῆς αὐτῆς προκατόχου Κυβερνήσεως οἰκονομίας διὰ τροποποιήσεως τῶν ὀργανικῶν νόμων κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905, εὑρίσκομεν τὰς ὑπὸ τῆς νῦν Κυβερνήσεως προτεινομένας ἐλάσσονας κατὰ τὸ ἥμισυ, διότι ὑπὸ μὲν τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως προεβλήθησαν οἰκονομίαι ἐκ δραχ. 5,600,000, ὑπὸ δὲ τῆς νῦν προτείνονται μόνον 3,000,000. Ὅπως ὅμως πεισθῇ ἡ Βουλή, ὅτι αἱ προτεινόμεναι διὰ τῶν δηλώσεων τῆς Κυβερνήσεως ἐλαττώσεις πιστώσεων δὲν δύνανται νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς οἰκονομίαι πραγματικαί, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ σημειώσω τὰς κυριωτέρας τούτων καθ’ Ὑπουργεῖον. Ἡ ἀναγραφομένη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πίστωσις δραχμῶν 6,000 διὰ προμήθειαν δαμαλίδος ὕλης περιορίζεται κατὰ 500 δραχμάς. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη δαμαλίδος, νομίζετε ὅτι θὰ εὑρεθῇ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ δαπανήσῃ περισσότερα τῆς περιορισθείσης πιστώσεως, καὶ βραδύτερον δὲν θὰ ζητήσῃ ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν; Ἔξοδα Μαιευτηρίου Ἀθηνῶν. Ἀνεγράφη πίστωσις 1000 δραχμῶν, περιορίζεται δὲ κατὰ 500 δραχμάς. Ἔξοδα Νοσοκομείου μεταδοτικῶν νοσημάτων. Ἐλαττοῦται ἡ πίστωσις κατὰ 3740 δραχμάς. Ἔξοδα γραφείων καὶ προμήθεια μικρῶν εἰδῶν. Προτείνεται ἡ ἀπάλειψις τῆς ἀναγραφείσης πιστώσεως ἐκ 300 δραχμῶν. Ἔξοδα Φρενοκομείου Κερκύρας διὰ τροφήν, ἐνδυμασίαν κλπ. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχ. 90,000, προτείνεται δὲ ἐλάττωσις αὐτῆς κατὰ 5,000. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ τροφὴ καὶ ἡ ἐνδυμασία τῶν ἐν τῷ Φρενοκομείῳ νὰ ἐλαττωθῇ. Ἀπομόνωσις καὶ νοσηλεία φρενοβλαβῶν. Ἦτο ἀναγεγραμμένη πίστωσις 23,000 δραχμῶν, ἐλαττοῦται δὲ κατὰ 3,100. Δημοσία ὑγεία τῆς πρωτευούσης. Ἀνεγράφη πίστωσις 2,000 δραχμῶν, καὶ ἐλαττοῦται κατὰ 1,500 δραχμάς. Δηλωτικὰ θνητότητος. Ἀπὸ 200 δρ. περιορίζεται εἰς 150. Συνδρομὴ εἰς ἀγωνιστὰς καὶ οἰκογενείας αὐτῶν. Ἀνεγράφη πίστωσις 63,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ δρ. 7,000. Συνδρομαὶ εἰς πρόσφυγας. Ἀνεγράφετο πίστωσις 76,000 δραχμῶν, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ 3,000. Προμήθεια γεωργικῶν εἰδῶν, ἤτοι ἀγορὰ σπόρων κλπ. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 6,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ 4,500. Προμήθεια κτηνῶν. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 5,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ 4,500. Στατιστικαὶ πληροφορίαι, συγγράμματα κλπ. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 6,500, καὶ προτείνεται ἐλάττωσις κατὰ 5,800. Μεταφορικὰ γεωργικῶν ἐργαλείων. Ἦτο ἀναγεγραμμένη πίστωσις 3,000, προτείνεται δὲ ἡ ἀπάλειψις αὐτῆς. Καταδίωξις ἐπιβλαβῶν τῇ γεωργίᾳ ζῴων. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχμῶν 5,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ 2,700. Προμήθεια λιπασμάτων. Προϋπελογίσθησαν δραχ. 4,000, καὶ προτείνεται ἐλάττωσις κατὰ 1000 δραχμάς. Ἀγορὰ φυσικῶν λιπασμάτων. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 4,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ 2,000 δραχμάς. Ἐνίσχυσις κλάδων τινῶν τῆς παραγωγῆς. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχ. 42,000 καὶ προτείνεται ἐλάττωσις κατὰ 27,500 δραχμάς. Δαπάνη πρὸς ἵδρυσιν Γεωργικῶν σταθμῶν. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχμῶν 30,000, προτείνεται δ’ ἀπάλειψις αὐτῆς. Ἀπόδοσις ποσοστῶν τῶν Σχολῶν καὶ ἀγροκηπίων. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχ. 12,000, καὶ προτείνεται ἡ ἐλάττωσις αὐτῆς κατὰ τὸ ἥμισυ. Ἡμερομίσθια φυλάκων, σταυλιτῶν καὶ ἐργατῶν τῶν Γεωργικῶν σταθμῶν. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 49,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις κατὰ 16,000 δραχμάς.

§97Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ περιλάλητος ἐνίσχυσις τῆς παραγωγῆς τί θὰ γείνῃ τότε;

§98Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομισματικὴ διαφορά. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 153,280, καὶ προτείνεται ἐλάττωσις αὐτῆς κατὰ 38,220. Ὑποθέτω ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀξιῶν, ὅτι αὗται εἶναι οἰκονομίαι, διότι τὸ φράγκον ὑπελογίζετο τότε πρὸς 1,35, τώρα δ’ ὑπολογίζεται πρὸς 1,30. (Διάλογοι).

§99Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἔλεγχος οἰκονομιῶν αὐτός, τὸν ὁποῖον κάμνει ὁ κ. Βουλευτὴς;

§100Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἔλεγχος τῶν μὴ οἰκονομιῶν (ἱλαρότης). Ἐξακολουθῶ τὴν σημείωσιν τῶν ἐλαττώσεων τῶν πιστώσεων, αἵτινες δὲν εἶναι πραγματικαὶ οἰκονομίαι. Εἰς τὰς πιστώσεις τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ 1) διὰ τὴν Γεωργικὴν Σχολὴν καὶ τὸ ἀγροκήπιον Ζαγορᾶς, 2) διὰ τὸν Γεωργικὸν Σταθμὸν Πατρῶν, 3) διὰ τὸν Σταθμὸν καὶ τὸ ἀγροκήπιον Μεσολογγίου, 4) διὰ τὸν Γεωργικὸν Σταθμὸν τῶν Καλαμῶν, 5) διὰ τὸν Γεωργικὸν Σταθμὸν Βοιωτίας κλπ. προτείνεται ἐλάττωσις τῶν ἀναγεγραμμένων πιστώσεων κατὰ δραχμὰς 2,916. Ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων πιστώσεων διὰ μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ τῶν δημοσίων ἔργων, τῆς τε κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἐν τοῖς νομοῖς καὶ ταῖς ἐπαρχίαις μηχανικῶν, λόγῳ κενῶν θέσεων, προτείνεται ἐλάττωσις ἐκ δραχμῶν 50,880. Διὰ κλητῆρας καὶ πορθμεῖς ἀνεγράφη πίστωσις δραχμῶν 37,920, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις ἐκ δρ. 14,670. Διὰ γραφεῖα καὶ ἐνοίκια μηχανικῶν ἀνεγράφη πίστωσις δρ. 37,860, καὶ προτείνεται ἐλάττωσις ἐκ δρ. 2,860. Δι’ ἀποξήρανσιν ἕλους Ἁλμυροῦ καὶ τῆς παρὰ τὴν Σκόπελον λίμνης ἀνεγράφησαν πιστώσεις ἐκ δρ. 70,000, προτείνεται δ’ ἐλάττωσις ἐκ δρ. 6,000. Συνδρομὴ δι’ ὑδραυλικὰ ἔργα Θεσσαλίας. Προϋπελογίσθησαν δρ. 40,000, καὶ προτείνεται ἡ ἀπάλειψις αὐτῶν. Εἶναι καλὸν νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ περὶ τίνος πρόκειται. Ἡ συνδρομὴ αὕτη, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον ἀπὸ δύο ἤδη ἐτῶν ἀναγράφει εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἀφορᾷ εἰς τὴν μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, δηλ. εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν σχετιζομένων ἐν γένει πρὸς τὰ ἐκτελεστέα ὑδραυλικὰ ἔργα ἐν Θεσσαλίᾳ, ἤτοι πρὸς καθορισμὸν τῆς ποσότητος τῶν ὑδάτων καὶ πρὸς πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν γενησομένων ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἄνευ τῆς συνδρομῆς ταύτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἡ εἰς τὸ τέλος εὑρισκομένη σπουδαιοτάτη αὕτη ἐργασία, καθόσον ἀπεδείχθη ἀνεπαρκὴς ὁ πόρος, ὅστις ἐδημιουργήθη ἐκ τῆς ἐπιβολῆς ἐλαχίστου τινὸς φόρου ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ λιμένος Βόλου ἐξαγομένων σιτηρῶν καὶ καπνῶν. Ἀποξήρανσις λίμνης Νεζεροῦ. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχ. 10,000, καὶ προτείνεται ἡ ἐλάττωσις αὐτῆς κατὰ δραχμὰς 5,000. Ἐπισκευὴ καὶ συντήρησις Λουτρῶν Ὑπάτης. Ἀνεγράφη πίστωσις δρ. 5,000, προτείνεται δ’ ἡ ἀπάλειψις αὐτῆς. Κατασκευὴ στεγάσματος τῆς ἐν Ὑπάτῃ πηγῆς τῶν ἰαματικῶν ὑδάτων. Ἀνεγράφη πίστωσις δραχμῶν 15,100, καὶ προτείνεται ἡ διαγραφὴ αὐτῆς. Ἐπισκευὴ ὑδροθεραπευτικοῦ καταστήματος Λουτρῶν Ὑπάτης. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 14,500, καὶ προτείνεται ἡ διαγραφὴ αὐτῆς. Σημειωτέον, ὅτι καὶ τὰ τρία ταῦτα εἶναι ἀπαραίτητα πρὸς συντήρησιν τῶν Λουτρῶν, τοῦ ἐνοικιαστοῦ μὴ ὄντος ὑποχρέου εἰς τοῦτο. Κατασκευὴ τμήματος ἀνησύχων καὶ ταραξιῶν ἐν τῷ Φρενοκομείῳ Κερκύρας. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 100,000, ἐνῷ δὲ ἡ προσθήκη αὕτη ἐν τῷ Φρενοκομείῳ Κερκύρας εἶναι ἐπείγουσα, προτείνεται ἡ διαγραφὴ ὁλοκλήρου τῆς πιστώσεως. Ἀποπεράτωσις κτιρίου τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 36,560, προτείνεται δὲ ἡ διαγραφὴ αὐτῆς. Κατασκευὴ ἀποβάθρας ἐν Μενιδίῳ. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 14,500, καὶ προτείνεται ἡ διαγραφὴ αὐτῆς. Ἐπισκευὴ σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐν τῷ τελωνειακῷ καταστήματι Πειραιῶς. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 7,200, προτείνεται δὲ ἡ ὁλοσχερὴς ἀπάλειψις αὐτῆς. Δι’ ἀμοιβὰς βραβευομένων ἀρχιτεκτόνων καὶ μηχανικῶν εἰς διαγωνισμοὺς ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 5,000, καὶ προτείνεται ἡ πλήρης τῆς πιστώσεως διαγραφή. Φθορὰ ὁδῶν καὶ τεχνικῶν ἔργων. Προϋπελογίσθησαν δρ. 100,000, καὶ προτείνεται ἡ ἐλάττωσις τῆς πιστώσεως ταύτης κατὰ δρ. 50,000. Δὲν ἠξεύρω, ἂν τοιαύτη οἰκονομία εἶναι σύμφωνος πρὸς τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐπαγγέλλεται τὴν βελτίωσιν καὶ προαγωγὴν ὅλων τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐχαρακτηρίσθησαν ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ ὡς πλουτοπαραγωγικοὶ παράγοντες. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι αἱ ὁδοὶ καὶ τὰ τεχνικὰ ἔργα τῶν ὁδῶν ὑφίστανται φθοράν· ἐὰν δὲν δαπανήσωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πρὸς διόρθωσιν τῶν φθορῶν, αἱ ὁδοὶ αὗται θὰ καταστραφῶσιν ὁλοσχερῶς, τὸ ἑπόμενον δὲ ἔτος θ’ ἀπαιτήσωσιν ἀναμφισβητήτως μείζονα δαπάνην. Κατασκευὴ καὶ συντήρησις βατῶν ὁδῶν. Εἶχον προϋπολογισθῆ 100,000, καὶ προτείνεται ἐλάττωσις κατὰ τὸ ἥμισυ, ἤτοι δρ. 50,000. Ἄρα ἡ κατασκευὴ καὶ ἡ συντήρησις βατῶν ὁδῶν θὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὸ ἥμισυ.

§101Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἡ καταστροφὴ βαίνει γεωμετρικῶς· ὅταν δὲν ἐπιδιορθώσητε τὴν ὁδὸν ἐγκαίρως, τὸ ἑπόμενον ἔτος δέον νὰ κατασκευάσητε νέαν.

§102Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Συγγράμματα, σχέδια, ἔξοδα σιδηρουργικοῦ ἐργοστασίου κλπ. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δραχ. 9,600, προτείνεται δὲ νῦν ἡ ἐλάττωσις αὐτῆς κατὰ δραχ. 4,300. Ἔξοδα Σχολείου Καλῶν Τεχνῶν, ἤτοι ἀποζημίωσις, ὑποδείγματα, συγγράμματα, σχέδια καὶ ἐκμαγεῖα. Ἀνεγράφη πίστωσις ἐκ δρ. 4,400, καὶ προτείνεται ἡ ἐλάττωσις αὐτῆς κατὰ δρ. 2,200. Ἵνα μὴ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, παραλείπω τὴν σημείωσιν τῶν προτεινομένων ἐλαττώσεων εἰς ἑτέρας πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ποσότητας ἀναξίας λόγου. Ἐν τούτοις πᾶσαι αἱ ἐλαττώσεις πιστώσεων, αἱ προταθεῖσαι ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ μὴ δυνάμεναι νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς πραγματικαὶ οἰκονομίαι, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν δραχμῶν 600,000. Μεταβαίνω νῦν εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν προταθεισῶν ἐλαττώσεων εἰς τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεις τῶν ἄλλων Ὑπουργείων...

§103ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐὰν θὰ ὁμιλήσητε πολύ, κύριε Σιμόπουλε, νὰ διακόψωμεν.

§104Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ἀφοῦ παρῆλθεν ἡ ὀγδόη, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§105Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπεφασίσθη δι’ αὔριον.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπὸ αὔριον εἴπομεν νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον τοῦτο.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε ἂς ἐξακολουθήσῃ ὁ ἀγορεύων.

§108Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ἐκουράσθη, ν’ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Σιμόπουλος θέλῃ νὰ διακόψῃ, βεβαίως δὲν θὰ λήξῃ ἡ συνεδρίασις, διότι θὰ γείνῃ ἀπάντησίς τις πρὸς αὐτόν. Ἐὰν θέλῃ νὰ ἐξακολουθήσῃ, δικαιοῦται νὰ ἐξακολουθήσῃ.

§110Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τό γε νῦν δὲν εἶμαι κουρασμένος ἀκόμη, ἀλλὰ προβλέπω, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσω ἐπὶ πολύ, καὶ δὲν θὰ τελειώσω τὸν λόγον μου ἀπόψε.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν κουρασθῆτε, διακόπτομεν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐννοεῖτε; νὰ διακόψωμεν, ἢ νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν; Διότι εἴπομεν ὅτι ἀπὸ αὔριον θὰ διακόπτωμεν.

§113Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν θὰ τελειώσῃ τὸν λόγον του ὁ κ. Σιμόπουλος ἀπόψε, νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§114Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐδήλωσεν ὁ κ. Σιμόπουλος, ὅτι δὲν δύναται νὰ τελειώσῃ ἀπόψε.

§115Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τελειώσῃ· ἀλλ’ ἂς προχωρήσῃ, ἐὰν δὲν ἐκουράσθη.

§116Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγον ἀκόμη δύναμαι νὰ ἐξακολουθήσω.

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἠξεύρετε ὅτι οἱ ῥήτορες δὲν ὁμολογοῦσιν εὐκόλως ὅτι κουράζονται.

§118ΠΟΛΛΟΙ. Αὔριον, αὔριον.

§119Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ θὰ ἐξακολουθήσω πάντως αὔριον, διακόπτω.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἀπὸ αὔριον, Κύριοι, θὰ διακόπτωμεν εἰς τὰς 8, καὶ θὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὰς 9. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8 καὶ 15′ μ. μ.)