1904.12.08

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4

τῆς 8 Δεκεμβρίου 1904.

(Τετάρτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ζʹ Τμῆμα τῆς Βουλῆς, συνελθὸν καὶ ἐξελέγξαν τὴν ἐπαναληπτικὴν ἐκλογὴν Τρικκάλων, ὑπέβαλε τὴν ἐπ’ αὐτῆς ἔκθεσίν του. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 1). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§2Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ, Κύριοι, τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς θέλει ὑποβάλει εἰς ὑμᾶς, προκύπτει, ὅτι τὰ πραγματικὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1903 ἀνῆλθον εἰς τὸ ποσὸν 116,150,698.03, τὰ δὲ πληρωθέντα ἔξοδα τῆς χρήσεως ταύτης ἀνῆλθον εἰς 116,231,379.73. Ἑπομένως τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως ταύτης ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν 80,681 καὶ 70/00. Χαίρω, Κύριοι, ἀγγέλλων ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, διότι τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως τοῦ 1903 ἀποδεικνύει, ὅτι αἱ προβλέψεις ἐκείνων, οἵτινες ὑπελόγιζον ὅτι τὸ ἔλλειμμα τῆς χρήσεως ταύτης ἤθελεν ἀνέλθει εἰς πολὺ ἀνώτερον ποσὸν, δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905, τοῦ ὁποίου τὰ ἔσοδα ὑπελογίσθησαν μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς ἀκριβείας, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ ἔξοδα ὡρίσθησαν μετὰ πάσης τῆς δυνατῆς φειδοῦς, παρουσιάζει ἔσοδα μὲν δραχ. 121,747,013 καὶ 30/00, ἔξοδα δὲ 121,696,361 καὶ 13/00, ἄρα περίσσευμα 50,652 καὶ 17/00. Ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, Κύριοι, συγκρινόμενος πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, παρουσιάζει ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα ἐπὶ πλέον μὲν διαφορὰς 4,494,155.30, ἐπὶ ἔλαττον δὲ διαφορὰς 3,933,388.50, ἤτοι καθαρὰν διαφορὰν ἐπὶ πλέον 560,766.80. Ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, παρουσιάζει διαφορὰν ἐπὶ πλέον: Εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἐκ συντάξεων 289,964, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους 200,342 καὶ 57/00, εἰς ἔξοδα διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως 386,693 καὶ 74/00, εἰς διαφόρους πληρωμὰς 2,058,589 καὶ 99/00, ἤτοι διαφορὰς ἐπὶ πλέον εἰς τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα, 2,935,590 καὶ 30/00. Σημειωτέον, Κύριοι, ὅτι, ἐνῷ εἰς τὰς διαφόρους πληρωμὰς σημειοῦται, ὡς εἶπον, ἐπὶ πλέον δαπάνη δρ. 2,058,589 καὶ 99/00, ἔχομεν ἐξ ἀποδόσεων αὐξήσεις 2,150,500. Πράγματι, ἐνῷ ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξ ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1904 ἀνέρχεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως ταύτης εἰς τὰ ἑξῆς ποσά. Εἰς τὸ «Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου: 1) ἐκ τελῶν ἀγκυροβολίας εἰς χρυσὸν 400,000· 2) ἐκτελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δρ. 60,000· 3) ἐξ εἰσπράξεων πλωτῆς δεξαμενῆς εἰς χρυσὸν 20,000· 4) ἐξ εἰσπράξεων πλωτῆς δεξαμενῆς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια 35,000· 5) ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς εἰσπράξεων πλωτῆς δεξαμενῆς εἰς χρυσὸν καὶ τελῶν ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν εἰς χρυσὸν ἐν γένει, ἀνερχομένων εἰς δραχμὰς 800,000, τοῦ ἡμίσεος αὐτῶν ἀποδιδομένου εἰς τὸ Ταμεῖον τῶν Φάρων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, δραχμαὶ 287,000, ἐν ὅλῳ δραχ. 802,000. Εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης: 1) τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων τῆς βʹ ἑξαμηνίας τοῦ 1904 δραχ. 1,750,000· 2) εἰσπράξεις ἐκ δικαιώματος καταναλώσεως οἰνοπνευματούχων ποτῶν καὶ ὑγρῶν τῆς βʹ ἑξαμηνίας τοῦ αὐτοῦ ἔτους δραχ. 350,000· 3) ὁμοίως ζύθου τῆς ἰδίας ἑξαμηνίας δρ. 150,000· 4) ἐξαγορὰ προσθέτου στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1894 κληρωτῶν δρ. 50,000. Ἐν ὅλῳ δρ. 2,300,000. Ἐνῷ, λέγω, ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ἀνέρχεται εἰς δραχ. 802,000, καὶ ἡ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς 2,300,000, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 3,102,000, ἡ ἀπόδοσις ἐξ ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1905 εἶναι πολὺ ἀνωτέρα· διότι, ἐνῷ ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου διὰ τὸ ἔτος 1905 εἶναι ὁμοία τῆς ἀναγραφείσης ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1904, ἡ ἀπόδοσις εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι μεγαλειτέρα κατὰ πολύ· διότι ἔχομεν: 1) τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων εἰς χρυσὸν δραχ. 500,000· 2) τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δρ. 2,992,500· 3) εἰσπράξεις ἐκ δικαιώματος καταναλώσεως οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν καὶ ζύθου δρ. 886,000· 4) ἐξαγορὰ προσθέτου στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1894 κληρωτῶν δρ. 75,000· ἐν συνόλῳ 4,453,500, τὰ ὁποῖα προστιθέμενα εἰς τὰς 802,000 τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δρ. 5,255,500. Συγκρινόμενα δὲ ταῦτα πρὸς τὰς ἀποδόσεις τοῦ 1904, τὰς ἀνερχομένας, ὡς εἶπον, εἰς δραχ. 3,102,000, παρουσιάζουν ἐπὶ πλέον διαφορὰν δρ. 2,153,500. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905, ἕνεκα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα, παρουσιάζῃ διαφορὰν ἐπὶ πλέον εἰς τὰ ἔξοδα δραχ. 2,935,590 καὶ 30/00, εἰς τὰς ὁποίας προστιθεμένων τῶν διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπαιτουμένων ἐπὶ πλέον ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 553,397.46, ἔχομεν ἐν συνόλῳ αὔξησιν δαπανῶν 3,488,987 καὶ 76/00, παρουσιάζει ἐλαττώσεις εἰς μὲν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δρ. 284,932 καὶ 75/00, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης 65,790 καὶ 84/00, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν 626,029 50/00, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν 84,694 87/00, εἰς τὸ τῶν Στρατιωτικῶν 359,179 11/00, εἰς τὸ τῶν Ναυτικῶν 1,142,256 40/00, ἐν ὅλῳ δραχμὰς 2,562,874 47/00, εἰς τὰς ὁποίας δέον νὰ προστεθῶσι δραχ. 454,000 δαπανηθεῖσαι κατὰ τὸ 1894 διὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τῆς Βουλῆς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1905, καὶ οὕτως ἔχομεν ἐλαττώσεις δαπανῶν ἀνερχομένας εἰς 3,016,874.47, αἱ ὁποῖαι ἀφαιρούμεναι ἀπὸ τὰς ἐπὶ πλέον δαπάνας, αἵτινες, ὡς εἶπον, ἀνέρχονται εἰς δραχ. 3,488,987.76, δίδουσι καθαρὰν ἐπὶ πλέον διαφορὰν 472,113.29, καὶ οὕτω τὰ ἔξοδα ὅλα ἀνέρχονται, ὡς εἶπον, εἰς 121.696.361.13, ἅτινα ἀφαιρούμενα ἀπὸ τὰ ἔσοδα, τὰ ἀνερχόμενα εἰς δρ. 121,747,013.30, ἀφίνουν περίσσευμα δρ. 50,662.17. Τὸ περίσσευμα τοῦτο, Κύριοι, εἶναι τόσῳ μικρὸν, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ κἂν ὑπ’ ὄψει. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον ἐκ τῆς μικρότητος αὐτοῦ, ἀλλὰ διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων συνετάχθη μετὰ τοσαύτης φειδοῦς, ὥστε εἶναι δύσκολον νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι θ’ ἀφήσῃ ἀδιαθέτους πιστώσεις ἐπαρκεῖς, ὅπως καλύψωσι τὰς τυχὸν ἀναφυησομένας ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τοιαῦται δὲν παρουσιασθῶσι, δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπανελήφθη, ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡμῶν ὑπάρχει ἓν λανθάνον ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς κατ’ ἔτος αὐξάνει, καὶ τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1903 ἀνῆλθεν εἰς τὸ μέγα ποσὸν τῶν 2,906.432 δραχμῶν. Ἐκτὸς τούτου πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ ἔτους 1905 ἐφαρμόζονται οἱ νέοι στρατιωτικοὶ νόμοι, ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι, ὡς εἶπον, ὅτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τὰ νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, θὰ προκαλέσωσιν αὔξησιν δαπανῶν. Ἡ αὔξησις αὕτη, ἡ ὁποία δὲν βαρύνει πολὺ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1905, διότι, ὡς γινώσκετε, ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων τούτων ἄρχεται ἀπὸ 1 Δεκεμβρίου τοῦ 1905, θέλει κατ’ ἀνάγκην ὁλόκληρος περιληφθῆ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1906. Ὡς βλέπετε, ἡ κατάστασις ἡ οἰκονομικὴ παρουσιάζεται κατὰ τρόπον ἐπιβάλλοντα ἵνα ληφθῶσιν ἀμέσως μέτρα πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς, διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι, ἐὰν ἡ κατάστασις αὕτη ἐξακολουθήσῃ ὡς ἔχει, θέλομεν εὑρεθῆ πρὸ τῆς ἀναποδράστου ἀνάγκης, ἢ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἢ νὰ ἔχωμεν ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς ἡμῶν ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα προστιθέμενα εἰς τὸ ἔλλειμμα τὸ λανθάνον, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμα λόγον, εἰς τὸ ἔλλειμμα ἐκ προκαταβολῶν δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὸ ὁποῖον μέχρι τέλους τοῦ 1903 ἀνέρχεται εἰς ποσὸν ἀνώτερον τῶν 10 ἑκατομμυρίων, θέλουσι φέρει ἡμᾶς εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Τὴν ἀνάγκην τῆς λήψεως τῶν μέτρων τούτων ὑπέδειξα εἰς τὴν Βουλὴν ὅτε ὑπέβαλον τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τότε ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς, ὅτι «θὰ ἐπέλθῃ ἅμα τῇ ψηφίσει καὶ ἐφαρμογῇ τῶν νέων στρατιωτικῶν νόμων αὔξησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν», προσέθετον δὲ, ὅτι, «ἂν θέλωμεν σοβαρῶς νὰ σκεπτώμεθα περὶ στρατοῦ, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν περὶ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι ὁ ὁπλισμὸς οὗτος δὲν δύναται νὰ προμηθευθῇ μὲ δαπάνην κατωτέραν τῶν 40,000,000». «Ἵνα ἐπαρκέσωμεν», ἔλεγον, «εἰς τὴν δαπάνην τοῦ ὁπλισμοῦ, θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην, ἢ νὰ προστρέξωμεν εἰς δάνειον, ἢ νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίας μὲ τοὺς ἐργοστασιάρχας, παρὰ τῶν ὁποίων θὰ προμηθευθῶμεν τὸν ὁπλισμόν· ἀλλ’ ἵνα κατορθώσωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ βεβαιώσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ μᾶς δώσωσι δάνειον, ὅπως πορισθῶμεν τὸν ὁπλισμὸν, ἢ ἐκείνους οἵτινες θὰ μᾶς προμηθεύσωσι τὸν ὁπλισμὸν μὲ πληρωμὴν τοῦ τιμήματος εἰς ἐτησίας δόσεις, ὅτι ἡ πληρωμὴ τοῦ τοκοχρεωλυσίου ἢ ἡ καταβολὴ τῶν ἐτησίων δόσεων εἶναι ἐκ τῶν προτέρων ἐξησφαλισμένη». Ταῦτα ἔλεγον, Κύριοι, ὅτε ὑπέβαλλον τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἐδήλουν εἰς τὴν Βουλὴν τότε, ὅτι κατὰ τὴν πεποίθησιν τῆς Κυβερνήσεως ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας ἐπεβάλλετο, ἀλλ’ ὅτι αὕτη ἤθελε κατ’ ἀνάγκην προκαλέσει αὔξησιν τῶν τακτικῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ νέου περὶ στρατολογίας νόμου, ἔτι μεγαλειτέραν αὔξησιν πρὸς προμήθειαν τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν τούτων, τὰς ὁποίας ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας κατ’ ἀνάγκην ἐπιβάλλει, ἡ Κυβέρνησις μετὰ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ὑπέβαλε σειρὰν νομοσχεδίων, διὰ τινων τῶν ὁποίων ἐπιδιώκουσα οἰκονομίας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐπεδίωκε δι’ ἄλλων αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι ὑπέβαλον, τῆς πρώτης μὲν κατηγορίας, τῆς ἀφορώσης εἰς οἰκονομίας, αʹ) νομοσχέδιον ἀστυνομικὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου προέβλεπον οἰκονομίαν 500,000 δραχμῶν· βʹ) νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως ἐπιμισθίων Νομαρχῶν καὶ μεταβολῆς προσωπικοῦ τῶν Νομαρχιῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου προσεδόκων οἰκονομίαν δρ. 37,760· γʹ) νομοσχέδιον μεταρρυθμίζον τὸν νόμον ͵ΒΨΞΗʹ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας, ἐκ τοῦ ὁποίου προσεδοκῶμεν οἰκονομίαν 287,000· δʹ) νομοσχέδια ἐκπαιδευτικὰ, ἐκ τῶν ὁποίων προσεδοκῶμεν οἰκονομίαν δρ. 800,000· εʹ) νομοσχέδια Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων προσεδοκῶμεν οἰκονομίαν 200,000· τέλος νομοσχέδια Ὑπουργείου Δικαιοσύνης, ἐκ τῶν ὁποίων προσεδοκᾶτο οἰκονομία δρ. 100,000· ἐν συνόλῳ οἰκονομίαι 1,924,760. Ἐκ τῆς δευτέρας δὲ κατηγορίας νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδιώκετο αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, ἐκ δραχ. 6,900,000. Ἐὰν τὰ ὑποβληθέντα ταῦτα νομοσχέδια τότε εἶχον ψηφισθῆ, θὰ εἴχομεν οἰκονομίαν μὲν 1,924,760, αὔξησιν ἐσόδων 6,900,000, σύνολον 8,824,760. Ἔλεγον τότε, ὅτι τῶν νομοσχεδίων τούτων ψηφιζομένων ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις θὰ ἦτο τοιαύτη, ὥστε θὰ ἐπέτρεπεν εἰς ἡμᾶς νὰ ἐπαρκέσωμεν πλήρως εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, τὴν προκαλουμένην ἐκ τῶν νομοσχεδίων τῶν στρατιωτικῶν, νὰ ἐπαρκέσωμεν καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀνάγκας καὶ νὰ καλύψωμεν τὸ λανθάνον ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸ ὑπὸ τῶν προκαταβολῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προκαλούμενον. Ἀλλ’ ἡ Βουλή, Κύριοι, ἐψήφισε μὲν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, τουτέστι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἀναγκαία συνέπεια εἶναι ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν, ἀλλὰ δὲν ἐψήφισεν ἐκ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τῶν σκοπούντων οἰκονομίας ἢ αὔξησιν ἐσόδων, ἢ ἓν καὶ μόνον, τὸ νομοσχέδιον τῶν οἰνοπνευματούχων ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου. Ἐκτὸς τῆς ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προκυπτούσης αὐξήσεως οὐδεμία αὔξησις ἐπῆλθεν εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, οὐδεμία οἰκονομία εἰς τὰς δαπάνας αὐτοῦ. Αὔξησις ἑτέρα προῆλθεν ἐκ τῆς οὐχὶ ψηφίσεως, ἀλλ’ ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ διατιμήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, τῆς ἐφαρμοσθείσης ἅμα τῇ ὑποβολῇ αὐτοῦ, καὶ ἐξ ἧς προῆλθεν αὔξησις, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ὡς ἔγγιστα εἰς 1,800,000. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτη ἐγένετο αὔξησις, ἀφῃρέθησαν ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ σπουδαῖα ποσά, διότι ἡ Βουλὴ μεταξὺ τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἐψήφισε καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, καὶ ἐπροίκισε τὸ Ταμεῖον τοῦτο δι’ ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμόν, διότι τὸ Ταμεῖον τοῦτο ἐπροικίσθη μὲ τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων· ἐνῷ δὲ ἡ προσδοκωμένη αὔξησις ἐκ τῆς διατιμήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀνέρχεται, ὡς εἶπον, εἰς 1,800,000, τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἀνέρχεται εἰς ποσὸν 3,500,000 ἢ 3,600,000, ἀναλόγως τῶν εἰσπράξεων τούτων. Ἀφῃρέθησαν λοιπὸν ἀπὸ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ δραχμαὶ 1,800,000, εἰς ὅσας ἀνέρχεται ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς προερχομένων καὶ τοῦ ποσοῦ, εἰς ὃ ἀνέρχεται τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων. Ἐκτὸς τούτου ἀφῃρέθησαν ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐδόθησαν εἰς τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης τὰ ποσὰ τὰ προκύπτοντα ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων. Ἡ κατάστασις αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἀδύνατον νὰ παραταθῇ. Ὅλοι νοοῦμεν, ὅτι τίθεται πρὸ ἡμῶν καθαρῶς τὸ ζήτημα: ἢ πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἢ πρέπει νὰ εὕρωμεν τὰ μέσα, ὅπως ἐπαρκέσωμεν εἰς αὐτὴν ἄνευ διαταράξεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἐγκατάλειψιν τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας δὲν πιστεύω οὔτε ἡ Βουλὴ νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ παραδέχηται, οὔτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ στέρξῃ. Εἴμεθα λοιπὸν ἠναγκασμένοι νὰ εὕρωμεν τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς ταύτην μέσα, διότι ἄλλως τὰ ταμεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνεστήσαμεν, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς εἶπον, ὡς πόρους ἔχουσιν ἔσοδα, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἀφαιροῦνται, δὲν δύνανται νὰ ἐμπνεύσωσιν ἐμπιστοσύνην καὶ ν’ ἀπολαύσωσι τῆς πίστεως, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, ὅπως δυνηθῶσι ν’ ἀνταποκριθῶσι πρὸς τοὺς σκοπούς, διὰ τοὺς ὁποίους συνεστήθησαν. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, καθαρῶς ἐτέθη πρὸ τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ Τόπου· ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, καὶ αἱ συζητήσεις αἱ ἐκτὸς αὐτοῦ ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὔτε ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη, οὔτε ἡ χώρα ἴσως διάθεσιν ἔχει, ἵνα ὑποστῇ αὔξησιν φορολογίας, πρὶν ἢ γείνωσι πᾶσαι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι. Καὶ λέγων «πᾶσαι αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι», δὲν ἀποβλέπω βεβαίως εἰς τὰς μικρὰς ἐκείνας οἰκονομίας, περὶ ὧν πολλάκις ἐγένετο λόγος, καὶ τῶν ὁποίων τὸ σύνολον θὰ ἦναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τοὺς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους ἐπιδιώκομεν. Οἰκονομίαι σπουδαῖαι, ἄνευ ῥιζικῶν μεταρρυθμίσεων νόμων καὶ ὀργανισμῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιτευχθῶσιν. Ἐπὶ τῶν μεταρρυθμίσεων τούτων ἠσχολήθημεν, καὶ αἱ μελέται ἡμῶν κατέληξαν εἰς νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θέλω λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν. Ἀλλὰ πρὶν ἢ ἀσχοληθῶ περὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἐπιτρέψατέ μοι ἵνα πρῶτον ἀσχοληθῶ περὶ τῆς Βουλῆς. Ἀναγνωρίζεται, Κύριοι, κοινῶς δ’ ἐξεδηλώθη παρὰ πλείστων ὑμῶν, ὑποβαλόντων περὶ τούτου νομοσχέδιον, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν εἶναι ὑπέρογκος, ὅτι χώρα, τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι μόλις ὑπερβαίνουσι τὰ 3,000,000, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀριθμὸν Βουλευτῶν 234. Ἐὰν ἐπὶ τοιαύτης ἀναλογίας ἐβασίζοντο, Κύριοι, τὰ μεγάλα Κράτη, ἐν μὲν τῇ Γαλλίᾳ θὰ εἶχον 3,000 Βουλευτάς, ἐν δὲ τῇ Γερμανίᾳ 5,000. Εἶναι λοιπὸν, πιστεύω, κοινῶς ἀνεγνωρισμένον, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν δέον νὰ ἐλαττωθῇ. Ἀλλ’ ἐλάττωσις ἀριθμοῦ Βουλευτῶν ἄνευ εὐρύνσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας δὲν θέλει σπουδαίως συντελέσει εἰς βελτίωσιν καταστάσεως, τῆς ὁποίας ἅπαντες ἀναγνωρίζουσι τὰ ἐλαττώματα. Μόνον δι’ εὐρείας ἐκλογικῆς περιφερείας κατορθοῦται ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ Βουλευτοῦ ἀπὸ τῶν παντοίων πιέσεων, αἵτινες ἐν μικρᾷ περιφερείᾳ καθίστανται ἐπιβλητικαί. Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ τόσον σπουδαῖον, ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν, ὑπεβλήθη δὲ νομοσχέδιον ἐμπνεόμενον ὑπὸ τῶν ἰδεῶν, ἃς ὑπέμνησα, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίσθη καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς ἐλατώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν ἀφ’ ἑνὸς, ἐπὶ τῆς εὐρύνσεως τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας ἀφ’ ἑτέρου. Πολλαὶ ἐγένοντο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου συζητήσεις. Κατεκρίθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὡς ἀντισυνταγματικὸν, τοῦ Συντάγματος ὁμιλοῦντος περὶ ἐπαρχιῶν, κατεκρίθη ὡς ἀντισυνταγματικὸν, διότι, ἐνῷ τὸ Σύνταγμα ὁρίζει ἐν ἄρθρῳ 68, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν Βουλευτῶν ἑκάστης ἐπαρχίας προσδιορίζεται ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς, τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλαμβάνετο πρὸς ὁρισμὸν τοῦ πληθυσμοῦ, ἦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλογέων. Φρονοῦμεν, Κύριοι, ὅτι καὶ ἡ μία ἐπίκρισις καὶ ἡ ἄλλη, ἐν σχέσει πρὸς τὴν συνταγματικότητα τοῦ μέτρου, δὲν εἶναι βάσιμοι, διότι παρ’ ἡμῖν ἐπαρχία σήμερον δὲν ὑπάρχει ὡς διοικητικὴ διαίρεσις· ὑπάρχει μόνον ἐκλογικὴ ἐπαρχία. Δὲν βλέπω δὲ, ποίαν δυσκολίαν δύναταί τις νὰ ἔχῃ καὶ κατὰ τί καταπατεῖται τὸ Σύνταγμα, ἐὰν ὁρίσωμεν ὅτι ὁ νομὸς θέλει ἀποτελέσει τὴν ἐκλογικὴν ἐπαρχίαν. Δὲν βλέπω ἐν τῷ μέτρῳ τούτῳ ἀντισυνταγματικότητα, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀμφιβάλλῃ, — ἔχομεν δὲ καὶ παραδείγματα, τὰ ὁποῖα δύναμαι νὰ ὑποδείξω εἰς ὑμᾶς, —ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ κατάργησις ἐπαρχιῶν, καὶ ἑπομένως ἡ εὔρυνσις τῶν ἐπαρχιῶν. Ἔχομεν δὲ παραδείγματα καταργήσεως ἐπαρχιῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ὁποίου κατηργήθη ὁ νόμος τῆς εὐρείας περιφερείας, καὶ ἐπανῆλθεν ἐν ἰσχύϊ ὁ παλαιὸς νόμος, κατήργησεν ἐπαρχίας, καὶ διὰ τῆς καταργήσεως ταύτης ἐφήρμοσε τὰς ἰδέας τοῦ καταργηθέντος νόμου. Κατηργήθησαν δύο, τῇ εἰσηγήσει αὐτοῦ, ἐκ τῶν τριῶν ἐπαρχιῶν τῆς Κερκύρας, καὶ ἀπετέλεσεν ἡ Κέρκυρα μίαν εὐρεῖαν ἐκλογικὴν περιφέρειαν· κατηργήθη μία ἐπαρχία τοῦ νομοῦ Ἄρτης, καὶ ἔχομεν ἐκλογικὴν ἐπαρχίαν Ἄρτης τὸν νομόν. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὑπάρχει τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἐν τῷ μέτρῳ, ὅταν ἀναγνωρίζωμεν, καὶ δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ἀναγνωρίζωμεν, ὅτι διὰ νόμου δυνάμεθα νὰ καταργήσωμεν ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι ἄλλον λόγον ὑπάρξεως δὲν ἔχουσιν ἢ ὅτι ἀποτελοῦσιν ἐκλογικὴν περιφέρειαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑτέραν ἐπίκρισιν, τὴν σχετιζομένην πρὸς τὸν τρόπον τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ πληθυσμοῦ, καὶ πάλιν φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἀντισυνταγματικότης τοῦ μέτρου, τοῦ λαμβάνοντος ὡς βάσιν πρὸς ὁρισμὸν τοῦ πληθυσμοῦ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκλογέων· διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι παρ’ ἡμῖν ἡ ἐξακρίβωσις τοῦ πληθυσμοῦ καθίσταται δυσχερεστάτη. Οὕτως, ἐπὶ παραδείγματι, σήμερον τί συμβαίνει; βασιζόμεθα οὐχὶ ἐπὶ ἀπογραφῆς συνταχθείσης καὶ κυρωθείσης διὰ διατάγματος, ἀλλὰ βασιζόμεθα πρὸς ὁρισμὸν τοῦ πληθυσμοῦ εἰς ἐργασίαν τινὰ, ἥτις ἐγένετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα ἐδημοσιεύθησαν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς κἂν νὰ κυρωθῶσι διὰ διατάγματος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐργασίας ταύτης, τῆς δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ἀκριβοῦς καὶ δεδικαιολογημένης, προβαίνομεν εἰς τὴν κατανομὴν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Βουλευτῶν εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας. Νομίζω ὅτι ἡ λῆψις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐκλογέων ὡς βάσεως πρὸς ὁρισμὸν τοῦ πληθυσμοῦ εἶναι πολὺ ἀκριβεστέρα τῆς σήμερον ἐν ἰσχύϊ, διότι, ὡς γινώσκετε, οἱ ἐκλογικοὶ κατάλογοι συντάσσονται μετὰ ἔλεγχον δικαστικὸν, οὐδεὶς δὲ ἀμφιβάλλει, ὅτι οἱ κατάλογοι οὗτοι παρουσιάζουσιν αὐθεντίαν πολλῷ μεγαλειτέραν τῶν δημοτολογίων τῶν ἐν πολλοῖς τῶν δήμων μὴ ὑπαρχόντων, ἢ τῆς δῆθεν ἐργασίας τῆς γενομένης ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῇ βάσει ἀπογραφῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ μνημονεύονται μόνον οἱ κάτοικοι, δὲν μνημονεύονται δὲ οἱ δημόται. Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸν ἄλλοτε ἰσχύσαντα νόμον καὶ νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, ἐπὶ τῶν ἰδεῶν τοῦ νόμου ἐκείνου βασιζόμενοι. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐάν ποτε γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι μεγάλως θὰ βελτιωθῶσι ὄχι μόνον τὰ τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐν γένει πολιτικὴ τῆς χώρας κατάστασις. Ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου,—καὶ τοῦτο τὸ λέγω ἐν παρόδῳ, —θέλει ἐπέλθει οἰκονομία εἰς τὰς δαπάνας, τὴν ὁποίαν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν εἰς 300,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἄρχομαι τώρα, Κύριοι, τῆς εἰσηγήσεως τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, διὰ τῶν ὁποίων ἐλπίζομεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ σπουδαία οἰκονομία εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους. Καὶ πρῶτον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως. Πολὺς, Κύριοι, ἐγένετο λόγος ἐν τῇ Βουλῇ ἀπὸ ἐτῶν περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον παρ’ ἡμῶν ὑπεβλήθη, καὶ τὸ ὁποῖον ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθὲν ηὔξησε τὸν ἀριθμὸν τῶν νομῶν. Οἱ ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἤλπιζον ὅτι δι’ αὐτοῦ ἤθελεν ἐπέλθει βελτίωσις τῆς Διοικήσεως, ἐνόμιζον δὲ, ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου προκαλουμένη δὲν ἦτο τοιαύτη, ὥστε νὰ ἀποτρέψῃ αὐτοὺς, ἵνα ὑποβάλωσι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο· διότι, ἐὰν ἠδύνατο πράγματι νὰ κατορθωθῇ βελτίωσις τῆς Διοικήσεως, ἡ ὑπ’ αὐτοῦ προκαλουμένη μικρὰ δαπάνη δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποτρέψῃ ἡμᾶς, ἵνα τὴν βελτίωσιν ταύτην ἐπιδιώξωμεν. Περὶ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ προκαλουμένης δαπάνης μεγάλη καὶ σφοδρὰ ἐγένετο πολλάκις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ συζήτησις. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σήμερον ὑποδεικνύομεν, καὶ τοῦ ὁποίου ὁρίζομεν ἀκριβέστατα τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, ἀποδεικνύει ὅτι τὸ ἐπιχείρημα, τοῦ ὁποίου τότε τοσαύτη ἐγένετο κατάχρησις, δὲν ἦτο βάσιμον. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου τοῦ ψηφισθέντος, καὶ τὸ ὁποῖον ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους καὶ ἐφηρμόσθη, ἐπεδιώκετο κυρίως ἡ βελτίωσις τῆς Διοικήσεως· ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω, ὅτι αἱ προβλέψεις ἐκείνων, οἵτινες ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, δὲν ἐπραγματοποιήθησαν. Προσεδοκῶμεν βελτίωσιν Διοικήσεως· δὲν ἐπῆλθεν αὕτη. Ἀπ’ ἐναντίας ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μεγίστη δυσκολία ἐγεννήθη ὡς πρὸς τὴν εὕρεσιν τῶν καταλλήλων προσώπων, τῶν δυναμένων νὰ διοικήσωσι τοὺς νομούς. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι καθῆκον ἔχει τις, ὅταν τὰ πράγματα ἀποδεικνύωσιν, ὅτι μέτρον τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ἐπ’ ἐλπίδι καλῶν ἀποτελεσμάτων, ἐπ’ ἐλπίδι βελτιώσεως καταστάσεως κακῶς ἐχούσης, δὲν ἐπέφερε τὰ προσδοκώμενα ἀποτελέσματα, εἰλικρινῶς νὰ ὁμολογήσῃ τὴν πλάνην του. Φρονοῦμεν ὅτι εἶναι δυνατὸν ὁ ἀριθμὸς τῶν νομῶν νὰ περιορισθῇ, καὶ νὰ περιορισθῇ κατὰ πολύ. Περιορίζομεν δὲ τὸν ἀριθμὸν τοῦτον διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου εἰς δέκα. Προκύπτει δὲ ἐκ πίνακος ἀκριβεστάτου, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλω μετὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν, ὅτι ἡ οἰκονομία, ἡ ὁποία θέλει προέλθει ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν νομῶν εἰς δέκα, δὲν ἀνέρχεται ἢ εἰς 153,920 δραχμάς, καὶ διὰ τοῦτο ἔλεγον, ὅτι ὅσοι ὑπεστήριζον ὅτι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους κατεστράφησαν διὰ τῆς προσθήκης δέκα νομῶν, δὲν εὑρίσκοντο ἐν τῷ δικαίῳ, διότι σήμερον, ὅτε ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νομῶν ἀνέρχεται εἰς δεκαέξ, τ’ ἀποτελέσματα εἶναι ἐλάττωσις δαπανῶν κατὰ δρ. 153,920.

§3Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ μόνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν;

§4Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δι’ ὅλα.

§5Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, ποῖοι εἶναι οἱ δέκα αὐτοὶ νομοί;

§6Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ ἀναγνώσω τὸ νομοσχέδιον, διότι θὰ σᾶς βαρύνω, ἐπειδὴ πρέπει ν’ ἀναγνώσω αὐτὸ ὁλόκληρον. Καταθέτω αὐτὸ σήμερον, ὅπως λάβωσι γνῶσιν αὐτοῦ ὁλοκλήρου οἱ κύριοι Βουλευταί. Τὸ μόνον δὲ, τὸ ὁποῖον, δύναμαι νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, χωρὶς νὰ εἰσέλθω εἰς τὰ καθέκαστα, εἶναι ὅτι ἡ Ἑπτάνησος ἀποτελεῖ ἕνα νομὸν, ὅτι ἡ Θεσσαλία ὁλόκληρος θ’ ἀποτελέσῃ ἕνα νομόν.

§7Α. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Μὲ πρωτεύουσαν;

§8Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὴν Λάρισαν. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον,—διότι δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν σήμερον τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ,—τὸ Κράτος θὰ διαιρεθῇ εἰς δέκα νομούς· ἤτοι τὸν νομὸν τῆς Ἀνατολικῆς Ἑλλάδος μὲ πρωτεύουσαν τὰς Ἀθήνας, τὸν νομὸν Φθιώτιδος μὲ πρωτεύουσαν τὴν Λαμίαν, τὸν νομὸν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος μὲ πρωτεύουσαν τὸ Μεσολόγγιον, τὸν νομὸν τῆς Θεσσαλίας μὲ πρωτεύουσαν τὴν Λάρισαν, τὸν νομὸν τῆς Ἀργολίδος μὲ πρωτεύουσαν τὸ Ναύπλιον, τὸν νομὸν τῆς Ἀρκαδίας μὲ πρωτεύουσαν τὴν Τρίπολιν, τὸν νομὸν τῆς Ἀχαΐας μὲ πρωτεύουσαν τὰς Πάτρας, τὸν νομὸν τῆς Μεσσηνίας μὲ πρωτεύουσαν τὰς Καλάμας, τὸν νομὸν τῶν Ἰονίων νήσων μὲ πρωτεύουσαν τὴν Κέρκυραν, καὶ τὸν νομὸν τῶν Κυκλάδων μὲ πρωτεύουσαν τὴν Σῦρον. (Ψιθυρισμοὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ταράττεσθε, κύριοι Βουλευταί.

§10Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ταρασσόμεθα. Ὑμᾶς βλέπω ταρασσόμενον.

§11Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μεταβαίνω, Κύριοι, εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀστυνομίας. Πολλάκις εἶπον καὶ ἐπανέλαβον εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἐπεβάλλετο μεταβολὴ τοῦ ἀστυνομικοῦ ἡμῶν συστήματος. Ἡ ἀνάγκη τῆς μεταβολῆς τοῦ συστήματος τούτου εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀπὸ ἐτῶν ἤδη ἅπασαι αἱ Κυβερνήσεις ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδιώκετο ἡ μεταβολὴ αὕτη. Τοιαῦτα νομοσχέδια ὑπέβαλε δύο ἡ ὑπὸ τὴν προεδρίαν μου Κυβέρνησις. Τοιοῦτο νομοσχέδιον ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος πολιτευτής. Ἡ ἀνάγκη τῆς μεταβολῆς τοῦ ἀστυνομικοῦ συστήματος ἐπιβάλλεται εἴπερ ποτὲ σήμερον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις ἐνέργειαν πρὸς στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας καὶ ἀπουσίαν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀριθμοῦ ἀξιωματικῶν 350, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, δυνάμει τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τῶν στρατευσίμων ἔσεται διπλάσιος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρατευσίμων τοῦ παρελθόντος, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἡ ἐξάσκησις τῶν ἀνδρῶν τούτων ἄνευ τῆς ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ παραμονῆς τῶν ἀξιωματικῶν τῶν σήμερον ἀπεσπασμένων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὸ ὁποῖον ἤθελε καθιερώσει σύστημα ἀστυνομικὸν παρέχον τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχωμεν καθ’ ὅλα καλὴν ἀστυνομίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηριχθῇ σήμερον, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αἱ δαπάναι, αἱ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου προκαλούμεναι, εἶναι τοσαῦται, ὥστε αἱ περιστάσεις αἱ οἰκονομικαὶ τῆς χώρας ἡμῶν δὲν ἐπιτρέπουσι βεβαίως τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ. Σήμερον, πιστεύω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ παραδεχθῇ τις ἓν ἐκ τῶν δύο συστημάτων, τῶν ἑξῆς: Ἢ πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, ἢ πρέπει ν’ ἀναθέσωμεν τὴν ἀστυνομίαν τῆς χώρας εἰς τὴν χωροφυλακήν. Διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους πολλάκις εἰς τὴν Βουλὴν ἀνέπτυξα, θεωρῶ, ὅτι ἐπάνοδος εἰς τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ. Πιστεύω καὶ σήμερον, ὅ,τι ἐπρέσβευον καὶ ἄλλοτε, καὶ τὸ ὁποῖον πολλάκις ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία εἶναι ἄρνησις πάσης ἀστυνομίας. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν ἀποδέχομαι τὸ σύστημα τὸ ἀστυνομικὸν τὸ βάσιν ἔχον τὴν χωροφυλακήν. Τὸ σύστημα τοῦτο ἄλλως τε, Κύριοι, λειτουργεῖ σήμερον εἰς τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος· διότι, ἐὰν ἐξαιρέσητε κέντρα τινὰ, ἐν τοῖς ὁποίοις ἡ ἀστυνομία λειτουργεῖ, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ ἐξασκεῖ σήμερον τὴν ἀστυνομίαν...

§12Π. ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ αὐτὸ δὲν ἔμεινε κόττα!

§13Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. .. Ἀλλ’ ἡ ἀστυνομία, ἐξασκουμένη, ὡς σήμερον ἐξασκεῖται, ὑπ’ ἀστυνόμων ἐντελῶς ἀνεξαρτήτων, ἐξαρτωμένων μόνον καὶ ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου, ἐκτεθειμένων δὲ δυστυχῶς εἰς συχνὰς μεταθέσεις, τῶν ὁποίων ὁ λόγος εἶναι γνωστὸς εἰς πάντας, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιζητήσωμεν σήμερον τοῦτον, ἡ ἀστυνομία αὕτη δὲν δύναται νὰ δώσῃ τοὺς καρποὺς, τοὺς ὁποίους ἔχομεν δικαίωμα νὰ προσδοκῶμεν. Φρονῶ ὅμως, ὅτι, ἐὰν ὀργανώσωμεν τὴν ἀστυνομίαν κατὰ τρόπον, ὥστε πᾶσαι αἱ ἀστυνομίαι τοῦ νομοῦ νὰ ὑπόκηνται εἰς τὴν κεντρικὴν ἀστυνομίαν, τὴν ἑδρεύουσαν ἐν τῇ πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ, ἐὰν δὲ ἐν ἑκάστῳ νομῷ ὁρίσωμεν Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ἀπαρτιζόμενον ἀπὸ τὸν Νομάρχην, τὸν Εἰσαγγελέα, τὸν Πρόεδρον τοῦ Δικαστηρίου καὶ ἕνα ἐκ τῶν ἀρχαιοτέρων δικαστῶν καὶ ἀπὸ τὸν διευθύνοντα τὴν ἀστυνομίαν, ἐὰν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἱδρύσωμεν Ἀρχηγεῖον Χωροφυλακῆς, παρ’ αὐτῷ δὲ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον παρέχον τὴν βεβαιότητα λήψεως μέτρων, ὅπως οἱ ἀστυνόμοι ἐξασκῶσι τὰ καθήκοντα αὑτῶν σεβόμενοι τὰ δικαιώματα τοῦ πολίτου, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον πολλάκις σήμερον δὲν συμβαίνει, ἐὰν, λέγω, τοιοῦτόν τινα ὀργανισμὸν παραδεχθῶμεν, θέλομεν ἔχει βεβαίως καλλιτέραν τῆς τὴν σήμερον λειτουργούσης ἀστυνομίαν. Πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ ἀστυνομία αὕτη παρέχει τρωτόν τι, ὅτι κατὰ περιόδους ὡρισμένας ἀθρόοι ἐγκαταλείπουσι τὰς τάξεις αὐτῆς οἱ χωροφύλακες, καὶ ἀντικαθίστανται δι’ ἄλλων, μὴ ἠσκημένων εἰς τὰ καθήκοντα αὑτῶν. Θὰ ἦναι δὲ οὐχὶ ὀρθὸν ν’ ἀναθέσῃ τις τὴν ἀστυνομίαν τῶν μεγάλων κέντρων, τῶν μεγάλων πόλεων, εἰς τοιούτους ἄνδρας, καὶ δι’ αὐτὸ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶμεν ὡς πρὸς τὰς πόλεις ταύτας τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ἀστυνομικὴν ἀνατιθεμένην εἰς τοὺς ἀστυφύλακας, οἵτινες θέλουσι θεωρηθῆ ὡς ἐθελονταὶ χωροφύλακες, λαμβάνοντες τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον σήμερον λαμβάνουσιν. Ἀλλ’ ἐὰν τὰ μεγάλα ταῦτα κέντρα διὰ τῆς ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ αὐτῶν ὑπηρεσίας τῶν ἀστυφυλάκων θέλουσιν ἔχει καλλιτέραν ἀστυνομίαν, εἶναι δίκαιον νὰ ὑποστῶσι καὶ τὰ βάρη τὰ ἐκ τούτου προκύπτοντα...

§14Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύο ἑκατομμύρια.

§15Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι δύο ἑκατομμύρια, ὡς εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος προτρέχει πάντοτε.

§16Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ αὐτό· ὑμεῖς τὸ εἴπετε.

§17Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ ἑκατομμυρίων, προκειμένου περὶ ἀστυνομίας.

§18Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπετε αὐτὸ πρὸς ἐφημερίδα, ἥτις ἐζήτησε τὴν γνώμην σας.

§19Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠξεύρω τί ἔγραψεν ἡ ἐφημερὶς αὕτη. Ἔχω ὅμως ἀκριβεῖς πίνακας, τοὺς ὁποίους θέλω παρακαλέσει τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ἐὰν ἔχῃ καιρὸν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μελετήσῃ, καὶ θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δύο ἑκατομμυρίων. Πρὸς εὐκολίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ καὶ ὅπως λάβῃ γνῶσιν τοῦ πίνακος τούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι τυπωμένος, καταθέτω αὐτὸν ἀμέσως. Ἐκ τούτου ἐξάγεται, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἀστυνομίας κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἀνέρχεται εἰς 5,047,363 δραχμάς· ἔχει δὲ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος περιλάβει ἐν πληρεστάτῃ ἀκριβείᾳ καὶ ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ ὅλας τὰς δαπάνας...

§20Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς χωροφυλακῆς;

§21Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα... Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου δέον ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν μισθῶν τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν ἀστυφυλάκων, διότι, ὡς εἶπον, εἰς τὰ μεγάλα κέντρα θέλουσιν ὑπηρετήσει ἀστυφύλακες· εὑρίσκω δὲ, ὅτι εἶναι ὀρθὸν, ἐπειδὴ εἰς τὰ κέντρα ταῦτα ἡ ἀστυνομία θὰ ἦναι καλλιτέρα, νὰ ἐπιβαρυνθῶσι τὰ κέντρα ταῦτα μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ μισθοῦ τῶν ἀστυφυλάκων καὶ τῶν χωροφυλάκων. Διὰ τοῦτο ἀφαιρεῖται ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ μισθοῦ τῶν ὁπλιτῶν ἐθελοντῶν καὶ τοῦ μισθοῦ τῶν κληρωτῶν ὁπλιτῶν, ὅπως διὰ ταύτης ἐπιβαρυνθῶσι τὰ κέντρα ταῦτα. Ἤτοι:

Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ὁρίσαντες τὸ ποσὸν εἰς δύο ἑκατομμύρια, ὡρίσατε ποσὸν μὴ ἀκριβὲς, ὡς ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν πινάκων.

§22Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπανέλαβον ὅ,τι ἐν συνεντεύξει εἴπετε ὑμεῖς.

§23Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀναλαμβάνω τὴν εὐθύνην οὐδεμιᾶς συνεντεύξεως.

§24Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὐδὲ ἐκείνης πρὸς τὸ «Σκρίπ»;

§25Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οὐδὲ ἐκείνης· οὐδεμιᾶς ἀπολύτως. Τὸ ὅλον λοιπὸν δραχμαὶ 1,105,268. Ὅταν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὸ ποσὸν τῶν 5,047,363 τὰς 1,112,268, ἔχομεν ὑπόλοιπον 3,935,095, τὸ ὁποῖον ποσὸν ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὸ ποσὸν τὸ σήμερον δαπανώμενον διὰ τὴν ἀστυνομίαν καὶ τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται:

Προϋπολογίζομεν κατὰ τὸ νομοσχέδιον 3,935,095 ἑπομένως ἔχομεν διαφορὰν 1,969,497. Ἐὰν ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης ἀφαιρέσωμεν τὸν μισθὸν τῶν ἀξιωματικῶν, ὁ ὁποῖος βαρύνει σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ ὁποῖος θὰ βαρύνῃ εἰς τὸ μέλλον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἑπομένως δὲν δύναται θεωρηθῇ ὡς ἀποτελῶν οἰκονομίαν, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ 1,969,497 τὸ ποσὸν 552,720, ἀναγραφόμενον σήμερον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ μισθοὺς ἀξιωματικῶν, ἔχομεν διαφορὰν εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου δρ. 1,416,777. Βελτίωσις λοιπὸν τῆς ἀστυνομίας, ἀλλὰ κυρίως οἰκονομία ἐν τῇ βελτιώσει ταύτῃ, ἐπιτυγχάνεται διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον, ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐννοηθῇ προσπάθεια πρὸς στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἐὰν ἐν τῷ στρατῷ δὲν ὑπηρετῶσιν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας διατελοῦντες σήμερον. Ἐκ τῆς ἰδέας ταύτης, Κύριοι, ἀγόμενος προβαίνω εἰς τὴν ὑποβολὴν ἑτέρου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μετὰ λύπης ὑποβάλλω· διότι, ἐὰν ποτε ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τοῦτο, πρόκειται νὰ στερηθῇ αὕτη τῆς παρουσίας ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους ὅλοι ἀγαπῶμεν καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους, πρός τινας τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῶν, μὲ συνδέει καὶ προσωπικὴ καὶ πολιτικὴ φιλία, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον νομίζω ἐπιβαλλόμενον ἀπολύτως. Οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους εἶπον πρὸ ὀλίγου, οἱ ἐπιβάλλοντες ἵνα οἱ ἀξιωματικοὶ εὑρίσκωνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ἐπιβάλλουσιν ἵνα ληφθῇ μέτρον, ὅπως ἐμποδίσωμεν ἵνα μὴ οἱ ἀξιωματικοὶ ἐπὶ ἔτη διατελῶσιν ἐκτὸς τοῦ στρατοῦ, ὅπως ἐμποδίσωμεν κυρίως, ἵνα μὴ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ μέγας ἀριθμὸς ἀξιωματικῶν ἐγκαταλείψῃ τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ. Διότι δὲν ἀγνοεῖτε, Κύριοι, ὅτι δυνάμει τοῦ Συντάγματος οἱοσδήποτε ἀξιωματικὸς δύναται νὰ ζητήσῃ ἄδειαν 5½ μηνῶν, ὅπως ἐκτεθῇ ὑποψήφιος εἰς τὰς βουλευτικὰς ἐκλογάς, δὲν ἀγνοεῖτε δὲ, ὅτι ἡ ἄδεια αὕτη εἶναι ὑποχρεωτική. Καὶ ἐρωτῶ, ἐὰν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐξασκήσεως τῶν κληρωτῶν εὑρεθῶμεν εἰς ἐποχὴν ἐκλογῶν, καὶ 1000 ἀξιωματικοὶ ζητήσωσιν ἀδείας συνταγματικὰς, τί θὰ γείνωσιν οἱ κληρωτοὶ οὗτοι καὶ ὁ στρατός;

§26Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἴπετε, οὐδέποτε δύναται νὰ συμβῇ, διότι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ εἶναι φιλότιμοι ἄνδρες, καὶ εἰς στιγμὰς τοιαύτας δὲν θέλουσιν ἀπομακρυνθῆ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ.

§27Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴς θέλει μοὶ ἐπιτρέψει νὰ τῷ εἴπω, ὅτι πρόκειται περὶ προσελεύσεως καὶ ἐκπαιδεύσεως κληρωτῶν. Ἐγὼ δὲν ὑπέθεσα τίποτε, τὸ ὁποῖον νὰ προσβάλλῃ τὴν φιλοτιμίαν τῶν ἀξιωματικῶν. Εἶπον ὅτι, ἐὰν συμπέσωσιν ἐκλογαὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκλήσεως τῶν κληρωτῶν, καὶ χίλιοι ἀξιωματικοὶ ζητήσωσι συνταγματικὴν ἄδειαν, τί θὰ γείνωσιν οἱ κληρωτοί; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι ἡ φιλοτιμία δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς νὰ ζητήσωσιν ἄδειαν 5½ μηνῶν, διότι οὗτοι δὲν ἠξεύρουσι πόσοι ἄλλοι ἐζήτησαν τοιαύτην, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέτωσιν, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν ζητούντων ἀδείας εἶναι πολὺ μικρὸς καὶ ὅτι ἡ ἀπουσία μικροῦ ἀριθμοῦ δὲν δύναται ν’ ἀποβῇ ἐπιβλαβὴς εἰς τὸν στρατόν. Ἄλλως εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ ἔχω συνήγορον καὶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Χαλκίδος, διότι ὁ Βουλευτὴς οὗτος ὑπέβαλε νομοσχέδιον ὅμοιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πρόκειται ἐγὼ νὰ ὑποβάλω, τὸ δὲ ὑποβληθὲν παρ’ αὐτοῦ καὶ τοῦ τότε συναδέλφου του Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν συνεζητήθη καὶ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο φέρει τὴν ὑπογραφήν του, ὅπως φέρει καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου.

§28Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου· ἐγὼ σᾶς ἀπήντησα εἰς τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλετε, ὑποστηρίζοντες τὴν ἀνάγκην τοῦ νομοσχεδίου.

§29Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀνέφερα αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ δὲν θέλω ἐπικαλεσθῆ ἄλλους λόγους, οἵτινες κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θέλουσιν εὐρέως ἀναπτυχθῆ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλω, διαφέρει ἀπὸ τὸν ἄλλοτε ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντα καὶ λειτουργήσαντα νόμον. Ἄλλοτε ὑπεβλήθη νομοσχέδιον καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο, ἐν μὲν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ, ὅτι δὲν προσμετρεῖται ὁ χρόνος τῆς ἀδείας τῶν πέντε καὶ ἡμίσεως μηνῶν εἰς τὴν ἀρχαιότητα. Πολλαὶ ἐγένοντο συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Ἐπεκρίθη καὶ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐπὶ ἀντισυνταγματικότητι· ὑπεστηρίχθη ὅτι ἀπέναντι τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 71 τοῦ Συντάγματος, τοῦ ὁρίζοντος, ὅτι τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι ἀσυμβίβαστα πρὸς τὰ τοῦ ἐμμίσθου δημοσίου ὑπαλλήλου, οὐχὶ δὲ καὶ πρὸς τὰ τοῦ ἐν ἐνεργείᾳ ἀξιωματικοῦ, ὑπεστηρίχθη ὅτι ἀπέναντι τῆς διατάξεως ταύτης, τῆς ἀναγνωριζούσης τὸν ἀξιωματικὸν ἐν ἐνεργείᾳ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ νομοθετηθῇ, ὅτι δὲν προσμετρεῖται ὁ καιρὸς ὁ διανυόμενος ἐν ἀδείᾳ εἰς τὴν ἀρχαιότητα, διότι τὸ Σύνταγμα ὁρίζει, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ὁ διατελῶν ἐν συνταγματικῇ ἀδείᾳ θεωρεῖται ὡς ἐν ἐνεργείᾳ. Ἐπεκρίθη ὡς ἀντισυνταγματικὸν καὶ ἕνεκα τῆς ἑτέρας διατάξεως τοῦ Συντάγματος, τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 71, τοῦ ὁρίζοντος, ὅτι «εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς χορηγεῖται, ἐπὶ τῇ αἰτήσει αὐτῶν, ὑποχρεωτικῶς πέντε καὶ ἡμίσεως μηνῶν κανονικὴ ἄδεια ἀπουσίας ἕνα μῆνα πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐκλογῶν». Ἐλέγετο ἄρα, ὑποχρεωτικὴ εἶναι ἡ ἄδεια. Πρὸς ἀποφυγὴν τῶν συζητήσεων τούτων, τὸ νομοσχέδιον ἐπὶ ἄλλης στηρίζεται βάσεως. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀπαιτεῖται, παρὰ τὰ ἄλλα προσόντα, τὰ παρὰ τῶν νόμων ἀπαιτούμενα πρὸς προβιβασμὸν τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ἡ παρουσία αὐτοῦ ἡ ἀδιάλειπτος ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ. Πρόκειται, ὡς βλέπετε, περὶ προσόντος ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς ἀπαιτουμένου πρὸς προβιβασμὸν, οὐδεμία δὲ ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι δικαίωμα τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς ἀπόλυτον εἶναι ὁ προσδιορισμὸς τῶν προσόντων τῶν ἀπαιτουμένων πρὸς προβιβασμόν· ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει ἐν ἰσχύϊ σήμερον, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, διότι μεταξὺ τῶν προσόντων τῶν ἀπαιτουμένων διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, ὅπως προβιβασθῶσιν, ὑπάρχει καὶ τὸ προσὸν τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας. Οὐδεὶς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ προβιβάζεται, ἐὰν δὲν διανύσῃ τὸν χρόνον τῆς θαλασσίας ὑπηρεσίας, κατὰ τὸν χρόνον δ’ ἐκεῖνον δὲν εἶναι δυνατὸν οὗτος νὰ ἦναι Βουλευτής. Ἄρα ἀναγνωρίζεται, δυνάμει ἰσχύοντος νόμου, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀπαιτήσωμεν προσόντα, τὰ ὁποῖα ἐμποδίζουν, ὅπως ὁ ἀξιωματικὸς διατελῇ Βουλευτὴς, καὶ ὅτι ἡ ἀπαίτησις αὕτη τῶν προσόντων δὲν ἀντίκειται εἰς διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, Κύριοι, καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Καὶ πάλιν ὑποβάλλω, ἢ μᾶλλον παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀναγράψῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τροποποιοῦνται διατάξεις τινὲς τοῦ ͵ΒΨΞΗʹ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεφωνικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτυγχάνεται ἐλάττωσις δαπανῶν κατὰ 205 χιλιάδας δραχμῶν, αὔξησις ἐσόδων κατὰ 82 χιλιάδας δραχμῶν, ἄρα ἐν συνόλῳ ἐλάττωσις κατὰ 287,080. Ἀνακεφαλαιώνων τὰς οἰκονομίας ταύτας ἔχω:

Μεταβαίνω εἰς τὰ δικαστικὰ νομοσχέδια. Ὅτε, Κύριοι, προὐτάθη ἡ κατὰ 4 αὔξησις τῶν Πρωτοδικείων, μεγάλη ἐγένετο ἐν τῇ Βουλῇ συζήτησις. Ἔκτοτε δὲ δὲν παρῆλθε Σύνοδος, καθ’ ἣν τὸ ζήτημα τῶν Πρωτοδικείων καὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν νὰ μὴ ἐπανέλθῃ εἰς τὰς συζητήσεις τῆς Βουλῆς. Ἐλέγομεν, ὅτε ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τῆς ποινικῆς κυρίως δικαιοσύνης ἐπέβαλλον τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅτι ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ καταστῇ ἡ ποινικὴ δικαιοσύνη μᾶλλον προσιτὴ ἐπέβαλλε τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πλημμελειοδικείων καὶ ἑπομένως τῶν Πρωτοδικείων. Ἐλέγομεν ὅτι ἡ ἐπιθυμία, τὴν ὁποίαν δικαίως οἱ πολῖται ἔχουσιν, ὅπως μὴ μένωσιν ἐκκρεμεῖς ἐπὶ καιρὸν, ἐπὶ ἔτη πολλάκις, αἱ ποινικαὶ ὑποθέσεις, ἐπέβαλλον τοῦτο, ὅτι δὲ δὲν ἦτο δυνατὸν, ἐν ὅσῳ δὲν εὑρίσκετο ἄλλο σύστημα, τὸ ὁποῖον τὴν ἀνάγκην ταύτην ἠδύνατο νὰ ἱκανοποιήσῃ, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐλάττωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν δικαστηρίων, ὑπεστηρίζομεν δὲ, ὅτι ἡ ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν Πρωτοδικείων δαπάνη δὲν ἦτο ἐκείνη, ἥτις ὡρίζετο παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, πολέμιοι τῆς ἀρχῆς ταύτης, εἶχον ταχθῆ κατὰ τῆς αὐξήσεως τῶν Πρωτοδικείων. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἐμελετήθη σοβαρῶς τὸ ζήτημα τοῦτο τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων. Εὗρον δὲ οἱ μελετήσαντες τὸ ζήτημα τοῦτο, ὅτι ἐπεβάλλετο, ἵνα ῥιζική τις μεταβολὴ τοῦ δικαστικοῦ ἡμῶν συστήματος γείνῃ. Ἀποτέλεσμα δὲ τῶν μελετῶν τούτων εἶναι τὰ νομοσχέδια, ἅτινα θέλει ὑποβάλει ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς καὶ τῶν ὁποίων τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα μόνον θέλω περιορισθῆ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων καταργοῦνται 2 τῶν ὑπαρχόντων Ἐφετείων, καταργοῦνται 11 τῶν ὑφισταμένων Πρωτοδικείων, καταργοῦνται τὰ Εἰρηνοδικεῖα καὶ τὰ εἰδικὰ Πταισματοδικεῖα. Συνιστῶνται 72 ἐπαρχιακὰ Πρωτοδικεῖα, παρ’ οἷς θὰ ὑπηρετῶσιν 165 δικασταί· αὐξάνει ὁ ἀριθμὸς τῶν Πλημμελειοδικείων, διότι ἐκ τῶν ἐπαρχιακῶν Πρωτοδικείων 15 θὰ συγκροτῶνται εἰς Πλημμελειοδικεῖα. Διὰ τὰ 15 ἀπομένοντα Πρωτοδικεῖα θὰ ὦσιν ἐπαρκεῖς 115 δικασταί. Οἰκονομίαι ἄμεσοι, αἱ ὁποῖαι θέλουσι προέλθει ἐκ τοῦ νέου τούτου συστήματος, δραχ. 569,000. Ἐὰν ταύτας προσθέσωμεν εἰς τὰ 2,157,777, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμον πρὸ ὀλίγου μνείαν, ἔχομεν ἐν ὅλῳ οἰκονομίαν δρ. 2,726,777. Μεταβαίνω, Κύριοι, ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν νομοσχεδίων τῶν παρασκευασθέντων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Κοινῶς ὁμολογεῖται, Κύριοι, καὶ τὴν ὁμολογίαν ταύτην, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ἔκαμον, μετ’ εὐχαριστήσεως ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι ὁ νόμος ὁ διέπων τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἔχει πολλὰ τὰ καλά. Ἀλλ’ οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ διατάξεις τινὲς, αἵτινες χρήζουσι μεταρρυθμίσεως. Διότι κενά τινα ἐν ταῖς διατάξεσι ταύταις ὑπάρχοντα ἢ ἀσάφειά τινων ἐξ αὐτῶν ἔδωσαν χώραν εἰς ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως ὁ νομοθέτης τοῦ νόμου ἐκείνου δὲν προέβλεπε, καὶ τὰ ὁποῖα ἐὰν τυχὸν προέβλεπε, βεβαίως ἤθελε λάβει μέτρα, ὅπως ἐμποδίσῃ τὴν πραγματοποίησιν αὐτῶν. Τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου ἐκείνου, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν προεκάλεσαν ἀδικαιολόγητον σπατάλην δημοσίου καὶ δημοτικοῦ πλούτου, εἶναι τὰ ἑξῆς: Πρῶτον τὸ ἄρθρον 5, τὸ ὁποῖον παρέχει εἰς τοὺς Νομάρχας καὶ τὰ Ἐπαρχιακὰ Συμβούλια τὸ δικαίωμα, ἄνευ εὐθύνης καὶ πείρας σχολικῆς, τῆς συστάσεως σχολείων. Δεύτερον τὸ ἄρθρον 8, καθ’ ὃ τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια κανονίζουσι τὸν βαθμὸν καὶ τὸν μισθὸν τῶν διδασκάλων ἀνεξελέγκτως. Τρίτον τὸ ἄρθρον 57, καθ’ ὃ δὲν ὑποχρεοῦνται οἱ ἄποροι δῆμοι ν’ αὐξήσωσι τὸν φορολογικὸν ὅρον μέχρι 3%, ἀλλ’ ἀφίνονται ἐλεύθεροι νὰ πράξωσι τοῦτο, καὶ ἔχομεν σήμερον μεταξὺ τῶν ἀπόρων δήμων 60, οἱ ὁποῖοι δὲν ηὔξησαν τὸν φορολογικὸν ὅρον. Τέταρτον, ἔχομεν σήμερον λειτουργοῦντα, ἕνεκα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα, 111 γραμματεῖα, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσιν ἐναντίον ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου, ὅπερ ὁρίζει: «Γραμματοδιδασκαλεῖα συνιστῶνται πανταχοῦ, ἔνθα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συστηθῇ καὶ συντηρηθῇ δημοτικὸν σχολεῖον, εἴτε δι’ ἀνεπάρκειαν τῶν δημοτικῶν πόρων, εἴτε δι’ ἔλλειψιν μαθητῶν. Ἀλλ’ οὐδὲ γραμματοδιδασκαλεῖα συνιστῶνται ἐν οἷς χωρίοις ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν δὲν ὑπερβαίνει τοὺς δεκαπέντε, πλὴν ὅπου οἱ γονεῖς τῶν παίδων χορηγήσωσιν ἐξ ἰδίων τὰ πρὸς συντήρησιν τῶν γραμματοδιδασκαλείων». Ἔχομεν δὲ σήμερον 111 γραμματεῖα λειτουργοῦντα μὲ ἀριθμὸν μαθητῶν κατώτερον τῶν 15 ἕκαστον. Ἀλλ’ ἔχομεν καί τι χειρότερον, ἔχομεν 775 δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται ἐναντίον τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 16, τοῦ ὁρίζοντος, ὅτι, ἐὰν ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐν γραμματοδιδασκαλείῳ φοιτώντων μαθητῶν ὑπερβαίνῃ τοὺς ἑβδομήκοντα, τὸ γραμματοδιδασκαλεῖον προβιβάζεται εἰς δημοτικὸν σχολεῖον ἀποφάσει τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου». Ἄρα δὲν ὑφίσταται δυνάμει τοῦ νόμου τούτου τὸ δημοτικὸν σχολεῖον, ἐὰν δὲν ἔχῃ 70 μαθητάς· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα σήμερον λειτουργοῦσιν 775 δημοτικὰ σχολεῖα ἔχοντα ἕκαστον ὀλιγωτέρους τῶν 70 μαθητῶν, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἦναι γραμματεῖα καὶ τὰ ὁποῖα ὑπὸ τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων προεβιβάσθησαν εἰς δημοτικὰ σχολεῖα, μὴ δυναμένης οὐδεμιᾶς Ἀρχῆς νὰ καταργήσῃ ἢ νὰ ὑποβιβάσῃ ταῦτα. Ἐκτὸς τούτων ἔχομεν καὶ 54 παρθεναγωγεῖα, ἐναντίον τοῦ ἄρθρου 20, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει νὰ συστηθῶσι τοιαῦτα «ἔνθα δυνατὸν νὰ φοιτήσωσιν εἴκοσι καὶ πέντε μαθήτριαι.» Ἕνεκα τῶν λόγων τούτων καὶ πολλῶν ἄλλων, τοὺς ὁποίους θ’ ἀναπτύξῃ διὰ μακρῶν ὁ συνάδελφός μου ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς, ἡ δαπάνη τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἡ ὁποία κατὰ τὸ 1894 ἀνήρχετο εἰς 4,233,292 δρ. μὲ μαθητὰς 144,917, ἡ ὁποία κατὰ τὸ 1895 ἀνῆλθεν εἰς 4,540,033, ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1903–1904 εἰς 7,095,355. Καὶ δαπανᾶται, Κύριοι, τὸ μέγα τοῦτο ποσὸν, χωρὶς νὰ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις λειτουργεῖ παρ’ ἡμῖν καλῶς. Λέγω τοῦτο, διότι, ἐνῷ ἐν τῷ νόμῳ ὀρθῶς ἀναγνωρίζεται ὅτι ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἀπαιτεῖ ἑξαετῆ φοίτησιν, τὴν ἑξαετῆ ταύτην φοίτησιν δὲν ἀπαιτεῖ ἢ μόνον εἰς τὰ πλήρη δημοτικὰ σχολεῖα· μὴ λησμονεῖτε δὲ, ὅτι ὁ ἀριθμὸς τῶν πλήρων δημοτικῶν σχολείων εἶναι μικρὸς ἐν σχέσει πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν κοινῶν δημοτικῶν σχολείων, ἐν τοῖς ὁποίοις κοινοῖς δημοτικοῖς σχολείοις ἡ φοίτησις εἶναι τετραετής. Νομίζομεν, ὅτι ἡ φοίτησις εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα πρέπει νὰ ἦναι εἰς ὅλα ἑξαετὴς, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ διαβάθμισις τῶν σχολείων τούτων. Τὰς ἰδέας ταύτας εἶχον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸ 1888 ὑπέβαλον νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, βασιζόμενον ἐπὶ τῶν ἰδεῶν τούτων. Ἐπὶ τῶν ἰδεῶν τούτων βασίζονται τὰ ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια. Διὰ τῶν προτεινομένων μέτρων ἐπιτυγχάνονται κυρίως αἱ ἑξῆς οἰκονομίαι: αʹ) ἐκ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν σχολείων δρ. 677,440· βʹ) ἐκ τῆς ὑποχρεωτικῆς αὐξήσεως τοῦ φορολογικοῦ ὅρου 61 δήμων δρ. 369,472· γʹ) κατὰ μετριώτατον ὑπολογισμὸν, ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθωμάτων τῶν διδακτηρίων, τῆς καταργήσεως τῆς αὐξήσεως τινῶν πενταετιῶν καὶ λοιπῶν ἐξόδων τῶν καταργουμένων ἢ ὑποβιβαζομένων σχολείων δρ. 150,000· ἐκ τῆς καταργήσεως τριῶν ἐκ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων δρ. 80,000. Λέγω καταργήσεως τῶν τριῶν Διδασκαλείων, διότι θέλετε ἴδει, μελετῶντες τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι ὑποβληθήσονται εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μένει, ἀφοῦ ἐξυπηρετήσωμεν ὅλας τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀριθμός τις δημοδιδασκάλων ἄνευ θέσεως. Νομίζομεν ἑπομένως, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ λειτουργία καὶ τῶν τεσσάρων Διδασκαλείων, καὶ ὅτι ἐπί τινα χρόνον εἶναι δυνατὸν τὰ τρία ἐκ τῶν τεσσάρων νὰ καταργηθῶσιν· ἐκ τούτου δ’ ἐπέρχεται οἰκονομία δρ. 80,000. Ἐν συνόλῳ δὲ οἰκονομίαι ἐκ τῶν προτεινομένων νομοσχεδίων περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δρ. 1,276,912. Ἀλλὰ καθισταμένης τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἑξαετοῦς, ἐπιτρέπεται ἡ κατάργησις τῶν ἑλληνικῶν σχολείων, τῶν μαθητῶν τῶν ἀποφοιτώντων ἐκ τῆς ἕκτης τάξεως τοῦ δημοτικοῦ σχολείου εἰσερχομένων ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ Γυμνάσια. Διὰ τῆς καταργήσεως τῶν ἑλληνικῶν σχολείων θὰ ἐπέλθῃ μεγάλη οἰκονομία· ἀλλ’ ἡ οἰκονομία αὕτη κατ’ ἀνάγκην περιορίζεται, διότι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα τινὰ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς ἑλληνοδιδασκάλους, τοὺς σήμερον ἐν αὐτοῖς παραδίδοντας. Ἡ οἰκονομία, ἡ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ποσῶν, τῶν διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἀφαιρεθησομένων, ἀνέρχεται εἰς δραχ. 1,276,912, αἵτινες προστιθέμεναι εἰς τὰς 930,440, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα μνείαν πρὸ ὀλίγου, δίδουσιν οἰκονομίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως δρ. 2,207,352, αἵτινες προστιθέμεναι εἰς τὰς ἄλλας οἰκονομίας, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα λόγον, καὶ αἱ ὁποῖαι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἀνέρχονται εἰς δρ. 2,726,777, ἀναβιβάζουσι τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν εἰς δρ. 4,934,129. Μεταβαίνω, Κύριοι, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν θὰ θέσω τέρμα εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου. Ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ὑποβάλῃ εἰς ὑμᾶς νομοσχέδιον, φέρον τὰς ὑπογραφὰς ὅλων τῶν Ὑπουργῶν, διὰ τοῦ ὁποίου προσκαίρως ἐπιβάλλονται ἐλαττώσεις εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων 2% ἀπὸ 100–200 δραχμάς, 3% ἀπὸ 201–300, 4% ἀπὸ 301–500 καὶ 5% ἀπὸ 501 καὶ ἄνω. Ἐκ τῆς ἐλαττώσεως ταύτης θὰ ἐπέλθῃ οἰκονομία δρ. 600,000. Ἕτερον νομοσχέδιον θὰ ἐπαναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ καταργήσεως τελωνιακῶν τινων θέσεων, ἐκ τοῦ ὁποίου προσδοκῶμεν οἰκονομίαν δρ. 71,844. Τρίτον νομοσχέδιον, περὶ ὑποβιβασμοῦ καὶ καταργήσεως Οἰκονομικῶν Ἐφοριῶν καὶ θέσεων ἐφοριακῶν ὑπαλλήλων, ἐκ τοῦ ὁποίου προσδοκῶμεν οἰκονομίαν δραχ. 50,940. Ἐν συνόλῳ οἰκονομίαι δρ. 722,784, αἵτινες προστιθέμεναι εἰς τὰ 4,934,129, δίδουσι σύνολον οἰκονομιῶν 5,656,913. Ἐὰν, Κύριοι, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς οἰκονομίας ταύτας, τὰς ἀνερχομένας, ὡς εἶπον, εἰς 5,656,913, ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ μικρὸν τοῦ Προϋπολογισμοῦ περίσσευμα, ἐὰν κυρίως λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ περίσσευμα τοῦτο, κτηθὲν διὰ μεγάλης περικοπῆς πιστώσεών τινων, τῶν ὁποίων ὁ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν περιορισμὸς ἀναντιρρήτως δὲν δύναται ἐπὶ πολὺ νὰ παραταθῇ ἄνευ βλάβης τῶν ὑπηρεσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας αἱ πιστώσεις αὗται ἀφορῶσιν, ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπιβάλλεται ἵνα τὸ λανθάνον ἔλλειμμα, τὸ ἐκ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως προκῦπτον, καὶ τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸ 1903 ἔφθασεν εἰς τὰ ποσὸν 2,903,000, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον, μὲ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν πρὸς εἴσπραξιν τῶν προκαταβληθέντων, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ κάτω τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου, ἐὰν, λέγω, λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπιβάλλεται, ἵνα τὸ ἓν καὶ ἥμισυ τοῦτο ἑκατομμύριον ἐγγράφηται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, — διότι παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε ποίαν σημασίαν ἔχουσι τὰ μικρὰ ἢ μεγάλα ἐλλείμματα, τὰ μικρὰ ἢ μεγάλα περισσεύματα, ὅταν ἡ διαχείρισις ἐπιβαρύνηται μὲ τοιαῦτα ἐλλείμματα, αὐξάνοντα κατ’ ἔτος; — ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην ταύτην, ἐὰν ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἑτέραν ἀνάγκην, περὶ τῆς ὁποίας πολλάκις ὡμίλησα, εἰς τὴν ἀνάγκην, ἥτις θὰ ἐπιβληθῇ, εὐθὺς ὡς ἐφαρμοσθῶσιν οἱ στρατιωτικοὶ νόμοι καὶ κυρίως ὁ νόμος περὶ στρατολογίας, ὅπως αὐξήσωμεν τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν εἰς ταῦτα πάντα ἀποβλέψωμεν, δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τῶν οἰκονομιῶν 5,656,913 θὰ ἔχωμεν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἀσφαλῆ, ἑδραίαν, δυναμένην νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι δὲν θὰ ἔχωμεν ἐλλείμματα, ἀλλ’ ὅτι ἀπ’ ἐναντίας θὰ ἔχωμεν περίσσευμα, δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς πιθανὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐσόδων. Εἶναι λοιπὸν ἀνάγκη αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους. Ἐκ τῶν ἰδεῶν τούτων ὁρμώμενος, Κύριοι, ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπαναλάβω τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίων τινῶν ὑποβληθέντων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· τοιαῦτα δὲ εἶναι: πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἐκ τοῦ ὁποίου ἄνευ αὐξήσεως τοῦ φορολογικοῦ ὅρου προσδοκῶμεν 1,000,000· δεύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἐκ τοῦ ὁποίου προσδοκῶμεν 700,000· τρίτον τὸ νομοσχέδιον περὶ βιβλίων μηνύσεων, ἐκ τοῦ ὁποίου προσδοκῶμεν 150,000· καὶ οὕτως ἔχομεν σύνολον δρ. 1,850,000, αἵτινες προστιθέμεναι εἰς τὰ 5,656,913 δίδουσι σύνολον 7,506,913. Καὶ ταῦτα, Κύριοι, εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ ἐπιβαλλόμενα ὑπὸ τῶν περιστάσεων, ταῦτα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ὡς δυνάμενα νὰ ἐξασφαλίσωσιν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἐπιτρέπουσαν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νέων στρατιωτικῶν νόμων καὶ τὴν διὰ ταύτης στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἐπιτρέπουσαν ἀφ’ ἑτέρου, ὅπως αἱ διάφοροι ὑπηρεσίαι ἀναπτυχθῶσι, συντελοῦσαι οὕτως εἰς τὴν πρόοδον τοῦ τόπου. Γινώσκω, Κύριοι, ὅτι πολλὰ τῶν μέτρων τούτων, ἐὰν ὄχι ὅλα, προσβάλλουσιν ἕξεις παλαιὰς, προσβάλλουσι συμφέροντα ἀτόμων, προσβάλλουσι τοπικὰ συμφέροντα, καὶ τὰ συμφέροντα ταῦτα θὰ προκαλέσωσι διαμαρτυρίας καὶ ἀντιδράσεις παντοίας. Γινώσκω, ὅτι τὰ πλεῖστα τῶν μέτρων, περὶ τῶν ὁποίων ἐποιησάμην λόγον τὴν ἑσπέραν ταύτην, θέλουσιν ἐκθέσει τοὺς προτείνοντας ταῦτα καὶ τοὺς τυχὸν διατεθειμένους ἵνα ὑποστηρίξωσιν αὐτὰ, εἰς βεβαίαν ἀντιδημοτικότητα. Προβλέπω, ὅτι ἡ ψήφισις τῶν μέτρων τούτων θέλει προσκόψει εἰς πλείστας δυσχερείας, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψει τῆς μικρᾶς πλειοψηφίας, ἥτις ὑποστηρίζει τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ ἐνῷ ταῦτα πάντα γινώσκω καὶ προβλέπω, ἐνόμισα ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διὰ ταύτης εἰς τὴν χώραν, τὰς σκέψεις αὑτῆς ἐπὶ τῆς καταστάσεως, καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν τὰ μέτρα τὰ ὑπὸ ταύτης ἐπιβαλλόμενα. Δὲν ἠξεύρω ποία ἔσεται ἡ τύχη τῶν μέτρων τούτων. Ἓν μόνον ἠξεύρω, ὅτι εἴτε ὑπὸ τῆς παρούσης Βουλῆς, εἴτε ὑπὸ ἄλλης, εἴτε ἐπὶ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, εἴτε ἐπὶ ἄλλης, τὰ μέτρα ταῦτα ἐπὶ τέλους θὰ ἐπιβληθῶσιν, ὅτι πολὺς δὲν θὰ παρέλθῃ καιρὸς καὶ τὰ μέτρα ταῦτα θὰ γείνωσιν ἀποδεκτά. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ λαὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἐπιθυμεῖ καὶ ἀπαιτεῖ τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐπιθυμεῖ ταύτην, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ταύτην ἐπιβάλλουσιν ὕψιστα ἐθνικὰ συμφέροντα. Ἀλλ’ ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας ἀπαιτεῖ αὔξησιν δαπανῶν. Εἰς τὴν αὔξησιν ταύτην δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν ἄνευ θυσιῶν. Αἱ θυσίαι αἱ διὰ τῶν νομοσχεδίων προκαλούμεναι εἶναι διτταί. Εἶναι θυσίαι ἐκ τῶν οἰκονομιῶν προκύπτουσαι, εἶνε θυσίαι ἐκ τῶν φορολογικῶν νόμων προκύπτουσαι. Εἰς ὑμᾶς ἀπόκειται, ἀφοῦ μελετήσητε τὰ εἰς τὴν κρίσιν ὑμῶν ὑποβαλλόμενα νομοσχέδια, νὰ ἐκφέρητε τὴν ἐπὶ τούτων ἀπόφασιν. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην περιμένω ἡσύχως, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ εἰς ἐμὲ ἐπιβαλλόμενον καθῆκον πιστῶς ἐξετέλεσα. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐκ δεξιῶν).

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 2–6). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§31Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσῃ διὰ μακρῶν, κύριε Πρόεδρε;

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποθέτω.

§33Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νὰ διακόψωμεν.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅπως θέλετε.

§35ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι· νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§36Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἶναι ἐνωρὶς, κύριε Πρόεδρε· δὲν ἔχομεν οὔτε μίαν ὥραν, ποῦ συνεδριάζομεν· πρέπει νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶπον καὶ ἐγώ.

§38Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν. Μία παράλειψις ἔλαβε χώραν. Εἰς τὴν Βουλὴν ἔδει νὰ ἀναγγελθῇ ἡ παραίτησις τοῦ κ. πρώην ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ ὁ διορισμὸς τοῦ νέου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τοῦτο δὲν ἀνηγγέλθη εἰς τὴν Βουλὴν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ πληρωθῇ ἡ ἔλλειψις αὕτη, καὶ τότε νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχω τοιοῦτον ἔγγραφον.

§40Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς! δὲν γνωρίζετε τὴν γενομένην μεταβολήν;

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἐὰν τὸ γνωρίζω ἢ ὄχι. Γνωρίζετε τοὺς τύπους, κατὰ τοὺς ὁποίους γίνονται αἱ ἀναγγελίαι παρὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Βεβαίως οἴκοθεν δὲν δύναμαι νὰ ἀναγγείλω τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν.

§42Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀναγγελία τῶν μεταβολῶν τῶν ἀποτελούντων τὸ Ὑπουργεῖον προσώπων πρέπει νὰ γίγνηται εἰς τὴν Βουλήν. Βεβαίως ἔπρεπε νὰ γένηται γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διωρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, διότι ἡ ἀναγγελία αὕτη συνδέεται μὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλή, νὰ ἐπιτηρῇ τὴν πολιτείαν τῶν Ὑπουργῶν καὶ νὰ ἐλέγχῃ τὰς πράξεις τῶν ὀργάνων τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διότι συνδέεται ἀρρήκτως μὲ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Βουλή, νὰ ζητῇ εὐθύνας παρὰ τῶν Ὑπουργῶν. Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐν ἀγνοίᾳ τῆς Βουλῆς νὰ γένηται μεταβολὴ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον; Νὰ ἀντικαθίστανται Ὑπουργοὶ ἢ νὰ μεταβάλληται τὸ Ὑπουργεῖον, ἡ δὲ Βουλὴ νὰ μανθάνῃ τοῦτο ἐκ τῶν ἐφημερίδων; Βεβαίως πρὸς τὴν Βουλὴν ἔπρεπε νὰ γένηται ἡ ἀναγγελία τῆς μεταβολῆς, πρὶν ἢ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνέλθῃ ἐπὶ τὸ βῆμα.

§43Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνωρίζω, Κύριοι, ὅτι τὸ γενόμενον εἶναι ἔλλειψις, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλήν, ἵνα εὐαρεστηθῇ, μετὰ τὴν ὁμολογίαν ταύτην, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Ἀναγγέλλω λοιπόν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλε τὴν παραίτησίν του, ὅτι ἡ παραίτησις αὕτη ὑπεβλήθη εἰς τὴν Α. Ὑψ. τὸν Διάδοχον, ἐκτελοῦντα χρέη Ἀντιβασιλέως, ὅτι ἐγένετο ἀποδεκτή, καὶ ὅτι διωρίσθη Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ κ. Καλογερόπουλος, βουλευτὴς ἐκ Χαλκίδος.

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι καθῆκον, ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιθυμῇ νὰ μάθῃ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων παρῃτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ μάλιστα, καθ’ ἃ ἔγνωμεν ἐκ τῶν ἐφημερίδων, οἱ λόγοι οὗτοι συνδέονται μετὰ τῆς ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, μετὰ τῆς ὀφειλομένης παρ’ αὐτοῦ φροντίδος πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τοῦ νόμου, τοῦ ὁποίου ἡ ἐκτέλεσις εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς αὐτόν. Διὰ τοῦτο ἔχομεν καθῆκον νὰ ζητήσωμεν νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον τῶν ἐγγράφων τῆς ὑποθέσεως, ἧς ἕνεκα παρῃτήθη τοῦ Ὑπουργείου.

§45Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ κατατεθῇ ὁ φάκελλος, ὅπως, ἅμα τῇ καταθέσει αὐτοῦ, λάβω τὴν τιμὴν νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους τῆς παραιτήσεώς μου.

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ καταθέσω τὸν φάκελλον.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§48Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καθ’ ὃ ἔχω καθῆκον, Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1905. Τὴν ὑποβολὴν δὲ ταύτην παρακολουθεῖ κατάθεσις ἑτέρων ἐγγράφων, τοῦ ὁριστικοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1901, καὶ τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1903.

§49Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦ 1903; ἢ τοῦ 1902;

§50Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀπολογισμὸς τῆς χρήσεως τοῦ 1902 κατετέθη πέρυσι.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξετυπώθησαν οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ 1901 καὶ 1902;

§52Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ τοῦ 1901 συνετάγη καὶ ἐκτυποῦται, καὶ θέλει διανεμηθῆ αὔριον εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς. Ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1902 κατετέθη πέρυσι. Σήμερον κατατίθεται ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1903.

§53Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διατάξητε νὰ διανεμηθῇ;

§54Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι πρὸ ὀλίγου δὲν εἶχεν ἐπιστραφῆ ἐκ τοῦ Βιβλιοδετείου. Αὔριον θὰ φροντίσω, ὅπως διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς.

§55Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐντὸς τῆς αὔριον.

§56Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πᾶσα φροντὶς θὰ καταβληθῇ, ὅπως ὡς τάχιον ἔχωσι τὰ ἔντυπα ταῦτα οἱ κ.κ. Βουλευταί. Πιστεύω ὅτι ἐντὸς τῆς αὔριον θὰ γείνῃ ἡ διανομή.

§57Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρέπει νὰ γείνῃ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προσπαθήσωμεν, ὅπως καταστῇ δυνατὸν νὰ γείνῃ αὔριον.

§59Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ ὁριστικοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1901 ὀλίγα τινά, νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ ὁριστικοῦ τούτου ἀπολογισμοῦ καταλήγει εἰς πλεόνασμα ἐσόδων πρὸς τὰ ἔξοδα—ἐκ τακτικῶν, ἐννοεῖται, ἐσόδων πρὸς τακτικὰ ἔξοδα—ἐξ 615,602 δραχμῶν καὶ 92 λεπτῶν. Λογιστικῶς ἢ ταμιακῶς τὸ γενικὸν ἀποτέλεσμα εἶναι τὸ ἑξῆς: Εἰσπράξεις μὲν 167,652,081 δραχμαὶ καὶ 37 λεπτά, δαπάναι δὲ 114,130,697 δραχμαὶ καὶ 10 λεπτά, ἤτοι λογιστικὸν ὑπόλοιπον, ὡς πλεόνασμα, 53,521,384 δραχμαὶ καὶ 27 λεπτά. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ πλεόνασμα τοῦτο εἶναι λογιστικόν. Πρέπει δὲ νὰ ἐξηγηθῶ, διότι κατεκρίθη. Τὸ πλεόνασμα τοῦτο προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι εἰς τὸν ἀπολογισμὸν, συμφώνως πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰς δοθείσας πιστώσεις, εἰσήχθη ποσὸν 52,905,781 δραχ. καὶ 35 λεπτῶν, προερχόμενον ἐκ δανείων μὴ εἰσαχθέντων προηγουμένως εἰς ἔσοδα προϋπολογισμοῦ, ἐξοφληθέντων ὅμως κατὰ τὸ 1898, μετὰ τὴν σύναψιν τοῦ δανείου τῶν 150,000,000 καὶ τῶν ὁποίων ἡ λογιστικὴ τακτικὴ ἀπῄτει τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦτον. Τὸ ποσὸν τῶν δανείων, ἅτινα εἰσήχθησαν νῦν, ἔχει ὡς ἑξῆς: 50,905,681 δραχμαὶ καὶ 35 λεπτὰ δημόσια χρέη κυμαίνοντα, ἐξοφληθέντα διὰ τοῦ δανείου τῶν 150,000,000, καὶ διῃρημένως τοῦτο μὲν εἰς φράγκα χρυσᾶ 30,881,341.35, τοῦτο δὲ εἰς δραχμὰς 20,024,440. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ ποσοῦ τούτου εἶναι καὶ τὸ ποσὸν τῶν 2,000,000, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται ἐκ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας διὰ τὴν σχετικὴν ἐτησίαν ἀπόσβεσιν. Τούτου λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὅπως μὴ θεωρηθῇ ὅτι ἐξαγγέλλω πελώριον περίσσευμα τῆς χρήσεως τοῦ 1901, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὸ ἀληθὲς περίσευμα τοῦ ἔτους 1901 ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 615,602 καὶ λεπτὰ 92. Τοιαύτην τινὰ παρατήρησιν ἐθεώρησα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς περαιτέρω ἀνάλυσιν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ὁριστικοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1901, καθόσον διὰ τῆς διανομῆς τοῦ τεύχους οἱ κύριοι Βουλευταὶ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν θέσιν νὰ ἐξελέγξωσι μόνοι πᾶσαν σχετικὴν λεπτομέρειαν.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ διὰ τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ δημοσιευθέντα ἀποτελέσματα τῶν εἰσπράξεων μετὰ τῆς διαδηλώσεως τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καταλήγουσιν εἰς ἀλλοῖα ἀποτελέσματα.

§61Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ πλέον εἶναι τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁριστικά, μετ’ ἀκριβέστατον ἔλεγχον.

§62Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε νὰ ἐπαναλάβητε τὰ ἔσοδα, κύριε Ὑπουργέ; Μόνον τὸν ἀριθμόν.

§63Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. 167,652,031.37· ἀλλὰ μεταξὺ αὐτῶν εἶπον πόσα ἑκατομμύρια εἶναι ἁπλῶς λογιστικά, εἰκονικά. Ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1903 ἰσοζυγίζεται μὲ ἔλλειμμα. Τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἀνέρχεται εἰς 1,080,681 δραχμὰς καὶ 70 λεπτά.

§64Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. τοῦ 1902;

§65Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ 1902 οὐδὲν ἔγγραφον ὑποβάλλω, οὐδ’ ἔχω νὰ ἀσχοληθῶ, καθόσον, ἐπαναλαμβάνω, ὁ προσωρινὸς ἀπολογισμὸς τοῦ 1902 εἰσήχθη ὑπὸ τοῦ ἐπιφανοῦς προκατόχου μου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος πέρυσι.

§66Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔσοδα τοῦ 1903 τὰ τακτικὰ πόσα εἶναι;

§67Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἔσοδα τοῦ 1903 εἶναι 116,150,698 δραχμαὶ καὶ 3 λεπτά, ἂν θέλετε τὴν ἀκρίβειαν. Τὰ ἔξοδα τοῦ 1903 ἀνέρχονται εἰς 116,231,379 καὶ 73 λεπτά. Ἂν ἀφαιρέσητε ἐκ τῶν ἐξόδων τὰ ἔσοδα, θέλετε παρατηρήσει ὑπόλοιπον μόνον 80,000 περίπου δραχμῶν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποτελέσῃ ἔλλειμμα. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ ἀληθὲς ἔλλειμμα. Τὸ ἀληθὲς ἔλλειμμα θ’ ἀποτελεσθῇ, ἂν προστεθῇ 1,000,000 ὁλόκληρον.

§68Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί;

§69Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ πῶς. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀνεγράφη ἔσοδον 2,000,000 δρ. εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ὅπως ἀντιμετωπίσῃ τὸ ἀντίστοιχον ἔξοδον τῶν 2,000,000 τῆς ἐτησίας ἀποσβέσεως τοῦ δανείου αὐτοῦ. Κατὰ τὸ ἔτος 1903 ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ εἰσηγήσατο καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ τότε ἰθύνουσα τὰ κοινά, ἀπεδέχθη, ὅπως ἀντὶ 2,000,000 τραπεζικῶν γραμματίων ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας περιορισθῇ τὸ ποσὸν τῶν ἐξαφανιστέων τραπεζικῶν γραμματίων εἰς 1,000,000, ἕτερον δὲ 1,000,000 ληφθῇ ἐκ τῶν κερματικῶν γραμματίων. Βεβαίως περὶ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ 1,000,000 ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας χάριν λογιστικῆς τάξεως, ὡς ἐλέχθη τότε, ἐπὶ τῇ πρώτῃ ἐμφανίσει τοῦ κονδυλίου αὐτοῦ, πολὺς ἐγένετο λόγος καὶ ὑπεστηρίχθη ἡ γνώμη, ἥτις κατίσχυσεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι δέον τὰ ποσὰ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐκ τραπεζικῶν γραμματίων νὰ εἰσαχθῶσιν ὁπωσδήποτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καθόσον εὑρίσκονται εἰς τοὺς χρηματιστικοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Κράτους, καὶ νὰ εἰσαχθῶσι βαθμηδόν, καθ’ ὅσον τὰ δάνεια ταῦτα ἀποσβέννυνται. Ἀλλὰ κατὰ τῆς γνώμης ταύτης ἰσχυραὶ ἀντετάχθησαν ἀντιρρήσεις. Ἐπὶ τέλους ἡ γνώμη κατίσχυσε, καὶ ἀνεγράφη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1902 ἔσοδον ἀνύπαρκτον 2,000,000. Ὁ προϋπολογισμὸς ἐφαίνετο τότε ἰσολογιζόμενος. Διὰ τὸ ἔτος 1903 ἡ ἰδία ἀναγραφὴ ἐγένετο, καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα νὰ φανῇ ἐν περισσεύματι, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ ἐσόδου τούτου τῶν 2,000,000 παρίσταται ἀντιμέτωπος ἡ ἐξαφάνισις οὐχὶ τραπεζικῶν γραμματίων κατὰ τὸ ὅλον, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἥμισυ τραπεζικῶν γραμματίων καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ κερματικῶν· περὶ κερματικῶν δὲ γραμματίων εἰσακτέων καθ’ ἣν μέθοδον οἱ προϋπολογισμοὶ ἐκεῖνοι καθιέρωσαν, οὐδεὶς δύναται νὰ γείνῃ λόγος, διότι κονδύλιον εἰς κερματικὰ γραμμάτια, ὅπως εἰσαχθῇ εἰς τὰ ἔσοδα, δὲν ὑπάρχει, τὸ ἐπιχείρημα δὲ, τὸ ὑποστηρίξαν τὴν γνώμην τῆς βαθμιαίας εἰσαγωγῆς τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, καθ’ ὅσον ἐπρόκειτο τὸ δάνειον αὐτὸ νὰ ἐξοφλῆται, κατέπεσε διὰ τὰ κερματικὰ, καθόσον τὰ κερματικὰ γραμμάτια, καθ’ ἣν ἐποχὴν τὰ σχετικὰ δάνεια συνωμολογήθησαν, εἰσήχθησαν ἔκτοτε εἰς τοὺς σχετικοὺς προϋπολογισμούς, καὶ ἦτο ἀνέφικτον νὰ εἰσαχθῶσιν ἐκ νέου. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶπον, ὅτι εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους δὲν εἰσήχθησαν διὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ 2,000,000· ὡς ἔσοδον εἰσήχθη 1,000,000 καὶ μόνον, τοῦ Ὑπουργοῦ ὄντος ὑποχρέου νὰ σεβασθῇ τὰς ἐπιταγὰς, τὰς ὁποίας ὁ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ νόμος ἐπέβαλλεν εἰς αὐτόν. 1,000,000 τραπεζικῶν γραμματίων ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐξηφανίσθη, καὶ 1,000,000 ὡς ἔσοδον ἀνεγράφη· ἀλλ’ ἐξηφανίσθη καὶ ἕτερον 1,000,000 κερματικῶν γραμματίων, περὶ τοῦ ὁποίου δὲν ὑπάρχει ἀναγραφὴ ἐσόδου, εἰς τρόπον ὥστε διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς οὐσιαστικὸν συμπέρασμα περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903, δέον νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τοὺς λογιστικοὺς τύπους ἔχομεν 80,000, ὡς ἔγγιστα, ἔλλειμμα, κατ’ οὐσίαν ὅμως 1,080,000 δραχμῶν, καθόσον ἡ εἰσαγωγὴ 1,000,000 ἐκ τραπεζικῶν γραμματίων ὡς ἐσόδου, διὰ νὰ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐμφαίνεται διὰ τῶν ἀριθμῶν, εἶναι καθαρῶς εἰκονική. Τοιαύτην γνώμην εἶχον, ὅτε ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τοῦ ἄλλοτε βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Νέγρη ἡ πρότασις περὶ τῆς βαθμιαίας εἰσαγωγῆς τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, τοιαύτην δὲ καὶ σήμερον ἔχω· ἐξηγῶν δὲ τὸ πρᾶγμα, νομίζω, ὅτι δίδω οὐσιαστικὴν παράστασιν τῆς ἀληθείας εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ἐὰν μὲν δέχηται ἡ Βουλὴ, ὅτι πρέπει τὰ εἰσερχόμενα, ὡς εἶπον, ὁριστικῶς εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Κράτους ἑκατομμύρια τοῦ δανείου τῶν τραπεζικῶν γραμματίων νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἔσοδα, ἡ Βουλὴ θ’ ἀπολήξῃ εἰς τὸ ὅτι ἔχομεν ἔλλειμμα μόνον 80,000 δραχμῶν· ἐὰν ὅμως οὐσιαστικῶς ἀποβλέπουσα ἡ Βουλὴ εἰς τὰ πράγματα, κρίνῃ ὅτι ἀντίθετος γνώμη δίδει ἀκριβεστέραν παράστασιν τῆς ἀληθείας, θὰ καταλήξῃ εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ ἀληθὲς ἔλλειμμα τοῦ 1903 εἶναι 1,080,000 ὡς ἔγγιστα. Ἅπασαι αἱ γνῶμαι ἱκανοποιοῦνται, διδομένης τῆς πλήρους ταύτης διασαφήσεως.

§70Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια εἶναι χρέος τοῦ Κράτους;

§71Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, οὐχὶ ὅμως νῦν ἔσοδον. Καὶ ἐξηγῶν τὰ ἀποτελέσματα, λέγω ὅτι, ἐὰν ἡ γνώμη αὕτη κατισχύσῃ, τοῦ νὰ ἀναγράφωνται ἑκάστοτε τὰ τραπεζικὰ γραμμάτια ὡς ἔσοδον, ὁσάκις πρόκειται νὰ ἐξοφληθῶσιν, ἀφοῦ θ’ ἀναγράφωνται διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς τὰ ἔξοδα, τότε τὸ ἀποτέλεσμα ἔσται νὰ φθάσωμεν εἰς ἰσοζύγιον σχεδὸν κατὰ τὸ 1903. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, δὲν πρέπει οὕτω νὰ γίνεται, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐσόδων πρὸ πολλοῦ καταναλωθέντων. Συνεπείᾳ τούτου λοιπὸν φθάνω εἰς ἔλλειμμα 1,080,000 δραχμῶν. Μετὰ τὰς τοιαύτας ἀνακοινώσεις, τὰς συντόμους, Κύριοι, ἔρχομαι εἰς ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ εἰσαγάγω. Ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐξήγησε πρὸς ὑμᾶς, ὁ προϋπολογισμὸς, ἐμφαίνων ἔσοδα 121,747,013.30, ἔχει ἀντίστοιχα ἔξοδα δραχ. 121,696,361.13, παρουσιαζόμενος μετὰ πλεονάσματος 50,652.17. Κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν ἑκάστοτε τοῦ προϋπολογισμοῦ γίνεται ἔρευνα περὶ τῶν ἀπομενόντων ἐξόδων τῆς διοικήσεως, διότι οὐδὲ περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους δύναται νὰ γείνῃ λόγος, οὐδὲ περὶ τῶν ἀποδόσεων, οὐδὲ περὶ τῶν ἐξόδων τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, ἀφοῦ ἅπαντα ταῦτα ἀποτελοῦσιν ἀναποδράστους ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, εἰς τὰς ὁποίας οὐδεὶς Ὑπουργὸς δύναται νὰ θέσῃ τὴν χεῖρα, ἵνα ἀποδείξῃ οἰκονομικὴν δεινότητα, ἢ πρὸς τὴν σπατάλην ἀποστροφήν. Ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ δρᾶσις πάσης Κυβερνήσεως ἐνασκεῖται ἑκάστοτε, εἶναι τὸ ἔξοδον τὸ ἀναγόμενον εἰς καθαρὰν διοίκησιν. Ἐὰν καὶ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ εἰσαγομένου ἐπιχειρήσωμεν τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἑκάστοτε ἐπεχειρήθη, θέλομεν εὕρει, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 εἰς τὰ ἔξοδα ἀναγράφει ἀποδόσεις 7,493,947.99, ὑπολείπεται δὲ ἐντεῦθεν διὰ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἐν γένει διοίκησιν ποσὸν 114,253,065.31. Ἐὰν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τούτου ἀφαιρεθῶσιν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ἀνερχόμεναι κατὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον εἰς δραχ. 8,965,500, καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἐκ δραχμῶν 35,978,908.65, θέλομεν ἔχει ἐξ αὐτοῦ ἀφαιρετέον ποσὸν 44,944,408.65. Ἐκ τοῦ ὑπολοίπου δέον νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ προβλεπόμενον ἔξοδον διὰ κεκλεισμένας χρήσεις, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 1,714,501.64. Τοιουτοτρόπως ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ κεφαλαίου τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ ἔχωμεν σὺν ταῖς ἀποδόσεσιν ἀφαιρετέον ποσὸν 54,152,850.28, ὅπως ὑπολειφθῇ πίστωσις διὰ τὴν διοίκηκησιν καὶ μόνον 67,543,502.85.

§72Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ποσὸν τῶν κεκλεισμένων χρήσεων εἶναι 1,714,000;

§73Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, 1,714,501.64. Ἐπ’ αὐτοῦ ὅμως ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω ἐξηγήσεις ἀμέσως. Τὸ ποσὸν τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, Κύριοι, εὑρίσκεται βεβαρημένον διὰ δρ. 851,815.55, προερχομένων ἐξ εἰσπράξεων καπνοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1903, αἵτινες δὲν ἀπεδόθησαν ἐντὸς τῆς χρήσεως αὐτῆς.

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀπεδόθησαν.

§75Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπεδόθησαν, ἐνῷ ἔδει ν’ ἀποδοθῶσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξεκαθαρίσθη ὡς ἀποδοτέον ἐκ τῆς τοιαύτης προσόδου, ἀνέρχεται εἰς 2,914,147.50.

§76Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὸ 1903;

§77Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ αὐτοῦ ὁμιλῶ· διότι ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπιβαρύνεται ἡ χρῆσις τοῦ 1905 ἐκ τοιαύτης ὑποχρεώσεως, προερχομένης ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1903. Τοῦτο ἐξηγῶ εἰς τὴν Βουλὴν, πῶς συμβαίνει. Ἐκκαθαρισθέντος τοῦ ποσοῦ εἰς 2,914,147.50, ἀπεδόθη διὰ παραδόσεως εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, θεματοφύλακα τῶν χρημάτων, τὸ ποσὸν 2,062,331.95, ὑπελείφθη δὲ πρὸς ἀπόδοσιν ποσὸν 851,815.55. Τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἀπεδόθη διὰ δύο τινά. Πρῶτον, διότι ἡ πίστωσις ἡ ὑπολειπομένη πρὸς ἐξόφλησιν ἀνέρχεται μόνον εἰς δραχμὰς 644,060, ὥστε δὲν ἐπήρκει πρὸς ἀπόδοσιν· δεύτερον, διότι κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας, καθ’ ἃς ἐγένετο ἡ ἐκκαθάρισις καὶ καθ’ ἃς ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ πλήρης ἀπόδοσις, δὲν κατέστη ἐφικτὸν νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ὅπως τακτοποιηθῇ ἡ πληρωμή. Καὶ δὲν κατέστη ἐφικτὸν, τοῦτο μὲν διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκετο ἀπὼν ἐν Κερκύρᾳ, τοῦτο δὲ διότι ἅμα σχεδὸν τῇ ἐπανόδῳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐγένετο ἡ μεταβολὴ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ κατὰ τὸ ὀλιγοήμερον ἐκεῖνο διάστημα ἡ Α. Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος εὑρίσκετο ἀπὼν ἐξ Ἀθηνῶν, χωρὶς νὰ ἦναι ἐφικτὸν νὰ συμπληρωθῶσιν ἅπαντες οἱ ὅροι τοῦ νόμου διὰ τὴν χορηγίαν τῆς ἀπαιτουμένης ἀναπληρωματικῶς πιστώσεως. Τοῦτο ὤφειλον νὰ ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν, πρῶτον μὲν, ὅπως κατανοήσῃ τὸν λόγον, δι’ ὃν τὸ ποσὸν τῶν κεκλεισμένων χρήσεων παρίσταται ἀρκούντως σημαντικὸν, τοῦτο δὲ, ὅπως αὕτη διατελῇ ἐν πλήρει γνώσει τῆς βραδύτητος διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὑπολειπομένων πρὸς ἀπόδοσιν δραχμῶν 851,815.55. Ἀλλ’ ἐὰν περὶ τὴν πληρωμὴν αὐτῶν ἐπῆλθε βραδύτης, σημειωτέον ὅτι καὶ εἰς τὰ ἔσοδα τῶν κεκλεισμένων χρήσεων ὑπάρχει μία βραδύτης, καλύπτουσα τὴν διαφορὰν αὐτὴν καὶ ἀφίνουσα καὶ περίσσευμα· διότι, ὡς γινώσκετε, ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, ἐλαττωθέντος τοῦ φόρου εἰς χρῆμα, νὰ πληρώνῃ πρὸς τὸ Δημόσιον, παραλαμβάνουσα τὸ παρακράτημα, 4 δραχμὰς κατὰ ἐξαγόμενον χιλιόλιτρον σταφιδοκάρπου. Διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1903 ἐξεκαθαρίσθη τὸ ποσὸν εἰς δρ. 1,001,792.08. Ἐξ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐμέτρησεν εἰς τὸ Δημόσιον μόνον 5,995 δραχμὰς καὶ 29 λεπτὰ, καὶ τὰς ἐμέτρησε συμψηφιστικῶς δι’ ἐνταλμάτων ὑπὲρ αὐτῆς ἐκδοθέντων, τὰ ὁποῖα ὁ ἁρμόδιος ταμίας δὲν ἐξώφλησεν, ἀλλὰ συνεψήφισεν, ἀγαγὼν εἰς πίστωσιν αὐτῆς τὸ ποσόν. Ὑπελείφθη ποσὸν 995,796 δραχμῶν καὶ 79 λεπτῶν, τὰς ὁποίας ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἰσέτι ὀφείλει. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν ἠδυνήθη ἐγκαίρως νὰ καταβάλῃ τὸ ποσὸν τοῦτο, διότι ἕνεκα τοῦ δανείου τῶν δραχ. 6,500,000 πρὸς τὰς Τραπέζας εἶναι ὑπόχρεως, τὰς εἰσπραττομένας αὐτῆς μηνιαίας δόσεις ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου νὰ παραδίδῃ πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους, δι’ ὅπερ ὑφίσταται καὶ ἐπικουρικὴ ἐγγύησις τοῦ Δημοσίου. Τῆς τοιαύτης ὑποχρεώσεως λοιπὸν ὑφισταμένης καὶ ἐκτελουμένης κατὰ μῆνα, δὲν ἔχει πρόχειρα τὰ μέσα, ἵνα καταβάλῃ τὸ ἑκατομμύριον αὐτὸ, καὶ ἡ δοσοληψία βεβαίως θ’ ἀναβληθῇ μέχρις ὅτου κατὰ τὸν προσεχῆ Ἰούνιον ἐξοφληθῇ καθ’ ὁλοκληρίαν, ὅπως θὰ ἐξοφληθῇ, κατὰ τοὺς ὑφισταμένους λογαριασμοὺς, τὸ πρὸς τὰς Τραπέζας χρέος. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, ἐὰν ἡ Βουλὴ παρατηρῇ, ὅτι ὑπάρχει πλεόνασμα σχετικῶς πρὸς τὸ περυσινὸν ποσὸν τῆς πιστώσεως διὰ τὰ ὀφειλόμενα ἐκ τῶν παρελθουσῶν χρήσεων, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι καὶ εἰς τὴν σχετικὴν ἀναγραφὴν τῶν ἐσόδων ὑπάρχει πλεόνασμα κατὰ ἓν ἑκατομμύριον περίπου, ὅπως καὶ εἰς τὸ κονδύλιον ἐκεῖνο μὴ νομίζετε ὅτι ὑπάρχει ἡ παραμικρὰ ἐξόγκωσις...

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§79Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἶμαι πρόθυμος πάντοτε.

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖον ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῶν 800,000 δραχμῶν;

§81Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ποσὸν, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται; 851,815 δραχμαὶ καὶ 55 λεπτά.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Ἡ καταχώρησις τοῦ ποσοῦ τούτου ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων δὲν συμβιβάζεται μὲ τὴν ἐπιγραφήν· διότι εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν κεκλεισμένων χρήσεων κατατάσσονται τὰ ποσὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς προγενεστέρας χρήσεις. Αὐτὸ τὸ ποσὸν δὲν ἀνήκει εἰς προγενεστέραν χρῆσιν.

§83Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνήκει εἰς τὴν κεκλεισμένην χρῆσιν τοῦ 1903. Δὲν δύναται νῦν νὰ πληρωθῇ· εἶναι δὲ τοῦτο γνωστὸν, ἕνεκα τῶν συμβάσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν Τραπεζῶν, καὶ αἱ ὁποῖαι κατηρτίσθησαν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Κράτους καὶ ἐκυρώθησαν διὰ νόμου. Εἶναι πασίδηλον, ὅτι οὐχὶ κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1904, διότι αἱ κεκλεισμέναι χρήσεις δὲν ἀκολουθοῦσι χρῆσιν, ἀλλὰ διαχείρισιν, εἶναι, λέγω, πασίδηλον, ὅτι κατὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ 1904 δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταβληθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀφοῦ δὲ τὰ ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων ἔσοδα, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γινώσκετε, δὲν ἐξακολουθοῦσιν εἰσπραττόμενα μέχρι τέλους τῆς χρήσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνάγονται, ἀλλὰ περιορίζονται εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ οἰκείου ἔτους τῆς εἰσπράξεως, ἕπεται ὅτι, ἀφοῦ ἐντὸς τοῦ ἔτους 1904 εἶναι ἀπολύτως ἀνέφικτος ἡ εἴσπραξις τοῦ ποσοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγραφῇ τὸ ποσὸν αὐτὸ εἰς τὸ ἄρθρον τῶν κεκλεισμένων χρήσεων διὰ τὸ ἔτος 1905, ὅτε ἀναμφισβητήτως θὰ συντελεσθῇ ἡ πληρωμή.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ τὸ ἀντίτιμον τοῦ σταφιδοκάρπου, τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθητε ν’ ἀναγράψητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1903, αὐτὸ οὐδέποτε ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ἐὰν ἐξετάσητε τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899, θέλετε εὑρεῖ, ὅτι ἐν αὐτῷ ἀνεγράφη τὸ ἀντίτιμον τοῦ σταφιδοκάρπου τῶν 4 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, τὸ εἰσπραχθὲν κατὰ τὸ 1896.

§85Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτ’ αὐτὸ πράττω διὰ τὴν ἐποχὴν τῆς εἰσπράξεως τὸ καταχωρίζω.

§86Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δὲν εἰσεπράχθη σήμερον.

§87Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς τὰς ἀναγράφω ὡς εἰσπρακτέας κατὰ τὸ 1905. Λοιπὸν δὲν ἐζημιώθη οὕτως ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1904. Δὲν φρονεῖτε, ὅτι ὀρθοτέρα ἀναγραφὴ εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἀνάγεται εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς εἰσπράξεως, καὶ ὅτι εἶναι οὐσιαστικῶς δικαία, ἀφοῦ πρόκειται ὁ ἴδιος προϋπολογισμὸς νὰ ἐπιβαρυνθῇ μὲ ἀντίστοιχον δαπάνην, ἣν τὸ 1903 ἐκληροδότησε;

§88Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἀποδοθῇ ἕκαστον ἔσοδον εἰς τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν παρήχθη.

§89Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὀρθότερον, ὅτε εἰσεπράχθη. Λοιπὸν θὰ ληφθῇ πίστωσις διὰ τὴν ἀπόδοσιν τῶν δραχμῶν 851,815.55 εἰς βάρος τοῦ 1905, καὶ δι’ αὐτὸ προϋπολογίζεται εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ 1905 τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν κατεβλήθη ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τοῦτο δὲν κατεβλήθη ἐγκαίρως, εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ καταβληθῇ. Καὶ διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς περὶ τῆς ἀκριβείας τῶν λόγων μου, θέλω σᾶς ἀνακοινώσει τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει καταρτισθῆ ἀκριβέστατα ἐπὶ τῶν χρηματικῶν σχέσεων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν δανειστριῶν Τραπεζῶν. Ἐκ τοῦ σημειώματος αὐτοῦ θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἠδύνατο ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα μέχρι τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου τοῦ 1905 νὰ ἐξοφλήσῃ τὸ χρέος αὐτῆς. Οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ, ἢ ἀκριβέστερον οἱ ἀγοράσαντες παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης τὸ παρακράτημα καὶ τὸ πλεόνασμα, ἠθέλησαν νὰ ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα, ὅπερ παρεῖχεν εἰς αὐτοὺς ἡ σχετικὴ σύμβασις τῆς ἐπὶ τρίμηνον ἀναβολῆς τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ παραλάβωσι τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ὤφειλον κατὰ μῆνα νὰ παραλάβωσι, καὶ νὰ πληρώσωσι τὸ ἰσότιμον. Ἐπελθούσης οὕτω πως, δυνάμει δικαιώματος, ἐν τῇ συμβάσει ἀναγραφομένου, τῆς ἀναβολῆς τῆς καταβολῆς τοῦ τιμήματος τῆς σταφίδος, τὴν ὁποίαν ὤφειλον νὰ παραλάβωσιν, ἀναβάλλεται κατ’ ἀνάγκην μέχρι τοῦ μηνὸς Ἰουνίου 1905 ἡ ὁλοσχερὴς ἐξόφλησις τοῦ δανείου τῶν Τραπεζῶν, ὁπότε ἔρχεται τὸ Κράτος, ἵνα παραλάβῃ παρὰ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα οὗτοι περαιτέρω ὀφείλουν, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἐξακολουθήσουν νὰ πληρόνωσι μηνιαίως μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1906. Αὐτὴ εἶναι ἡ σχέσις μεταξὺ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ οἰνοπνευματοποιῶν καὶ τῶν Τραπεζῶν, καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς σχέσεως ἀπέδειξα, ὅτι μετὰ τὸν Ἰούνιον τοῦ 1905 θὰ κατορθωθῇ ἡ καταβολὴ τοῦ καθυστερουμένου ἑκατομμυρίου. Πιστεύω ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας δὲν παρέμεινεν εἰς ὑμᾶς ἡ παραμικρὰ ἀμφιβολία περὶ τοῦ κονδυλίου, διότι πλήρης ἐδόθη ἐξήγησις. Μετὰ τὴν γενομένην ἐξακρίβωσιν, ὅτι τὰ πρὸς διοίκησιν ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς 67,543,502.85, μοὶ ὑπολείπεται νὰ συγκρίνω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1905 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1904. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905 ἔχομεν ἐπὶ πλέον ἔσοδα, ἀνακοινωθέντα ὑμῖν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐκ δραχμῶν 560,766 καὶ λεπ. 80, καθόσον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1904 εἶχεν ἔσοδα δραχ. 121,186,246.50· ὁ αὐτὸς προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 παρουσιάζει καὶ ἐπαύξησιν ἐξόδων ἐκ 472,113.29, διότι τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905 ἀνέρχονται εἰς 121,696,361.13, ἐνῷ τὸ ἔτος 1904 ἔλαβε πιστώσεις διὰ μὲν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐξ 120,200,247.84, διὰ δὲ τοῦ νόμου ͵ΓΚΑʹ τῆς 29 Μαΐου 1904, σχετικοῦ πρὸς τὴν πίστωσιν διὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τῆς Βουλῆς, δρ. 454,000, καὶ διὰ τριῶν βασιλικῶν διαταγμάτων, τῶν ὁποίων θέλω ζητήσει τὴν κύρωσιν διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν, ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις ἐκ 570,000, εἰς τρόπον ὥστε τὸ σύνολον τῶν χορηγηθεισῶν πιστώσεων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904 ἀνέρχεται εἰς 121,224,247.84. Τὸ σύνολον δὲ τοῦτο ὑπερβαίνει τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα τοῦ 1904, καὶ γεννᾷ συνεπῶς ἔλλειμμα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1904 ἐκ δραχμῶν 38,001.84. Αἱ διὰ τὴν ἐν γένει διοίκησιν πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐζητήθησαν διὰ τὸ ἔτος 1904, ἀνέρχονται εἰς δραχ. 69,403,998.01. Ἂν ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ 1904 ἀφαιρεθῶσι πρῶτον αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ἀφαιρεθῶσι δὲ κατόπιν τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους καὶ αἱ πιστώσεις διὰ τὰς παρελθούσας χρήσεις, γινομένης παραβολῆς μεταξὺ τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως τοῦ 1904 καὶ 1905, προκύπτει ὅτι ὑφίσταται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἐλάττωσις ἐξόδων ἐξ 1,860,495.16 διὰ τὰ ἔξοδα κυρίως τῆς διοικήσεως. Τοῦτο ὅμως τὸ ποσὸν δὲν εἶναι τὸ μόνον· τὸ ποσὸν τοῦτο δέον ν’ αὐξηθῇ κατὰ δύο ἕτερα ποσά· πρῶτον κατὰ ποσὸν δραχμῶν 580,000, εἰσαγομένων τὸ πρῶτον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ὡς πίστωσις διὰ ζημίαν ἐκ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς ἐκ τῶν ἀγοραζομένων φράγκων παρὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων, καὶ δεύτερον κατὰ ποσὸν 442,182.50, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι τὰ νέα κατὰ προσθήκην ἔξοδα, συνεπείᾳ τῆς κατὰ τὸ 1905 ἐκτελέσεως τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων συνήφθη σύμβασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπέτυχε τότε νὰ ἀγοράζῃ τὰ εἰς χρυσὸν ποσὰ, τὰ μέλλοντα νὰ διατεθῶσι διὰ τὰς ἐν Ἑλλάδι ἐργασίας, καὶ τὰ ὁποῖα ἡ Ἑταιρεία παρελάμβανε παρὰ τοῦ Δημοσίου εἰς χρυσὸν, πρὸς 1,46 καὶ 6/10. Κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς συμβάσεως ἐκείνης ἡ θέσις τοῦ Δημοσίου ἦτο τὰ μάλιστα εὐχάριστος, καθόσον ἡ διαφορὰ τῆς ἐπικαταλλαγῆς μεταξὺ 146 καὶ 6/10 καὶ 165 ἢ 160 ἀνεγράφετο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων ὡς κέρδος. Αἱ περιστάσεις ὅμως ἔκτοτε μετεβλήθησαν· δὲν λέγω ὅτι εἶναι δυστύχημα, ἀλλ’ ὅπως δήποτε ἐκ τῆς μεταβολῆς τῶν περιστάσεων ἐγεννήθη μία ἀνάγκη, ἐγεννήθη ἀνάγκη, περὶ τῆς ὁποίας θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ προνοήσητε ταχέως. Καὶ διὰ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 θὰ ζητήσω ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν, καθόσον ἐγένετο ἤδη εἰς τὰ βιβλία τοῦ Κράτους ἀναγραφὴ μερίδος ζημίας ἐκ τῆς τοιαύτης συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Ἀλλὰ περὶ τῆς ζημίας ταύτης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ προνοήσωμεν διὰ τὸ 1905. Αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἡμῖν παρὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων διὰ τὰ κατὰ τὸ 1905 ἐκτελεσθησόμενα ἔργα, ἀποδεικνύουσιν ὅτι πρέπει νὰ προνοήσωμεν περὶ ποσοῦ δραχμῶν 580,000 λόγῳ ζημίας, ἂν ἡ ἐπικαταλλαγὴ δὲν ὑπερβῇ τὰ 135 λεπτὰ κατὰ φράγκον, ὅταν ἡμεῖς ἤμεθα ὑπόχρεοι νὰ παραλαμβάνωμεν τὰ φράγκα τῆς Ἑταιρείας πρὸς 146 καὶ 6|10. Αὐτὴ ἡ ἐξήγησις ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς ὑμᾶς, ὅπως ἀνεύρητε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐν κεφαλαίῳ 30, ἄρθρῳ 2, τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἀπαιτούμενον ἔξοδον.

§90Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν δύνασθε νὰ ὑποχρεώσητε τὴν Ἑταιρείαν νὰ τὰ καταβάλῃ εἰς χρυσόν;

§91Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται ν’ ἀγορασθοῦν ἐν ὡρισμένῃ ἐπικαταλλαγῇ, εἶναι δὲ τὸ Δημόσιον ὑπόχρεον, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς Ἑταιρείας. Ἡ σύμβασις ὑποχρεοῖ τὸ Δημόσιον, ἐπὶ κανονισμῷ γενικῆς τιμῆς τῆς ἐπικαταλλαγῆς, νὰ παραδίδῃ τῇ Ἑταιρείᾳ εἰς χρυσὸν ὅσα τῇ χρειάζονται διὰ τὰς ἐν Ἑλλάδι πληρωμάς της εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ νὰ παραλαμβάνῃ τὸ ἀντίτιμον πρὸς 146 καὶ 6/10 δι’ ἕκαστον χρυσοῦν φράγκον.

§92Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὥστε εἶναι ὡρισμένον ἐν τῇ συμβάσει;

§93Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μία τιμὴ γενικὴ ὑφίσταται, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα ν’ ἀμφισβητήσωμεν, διότι οὕτω πως συνωμολογήσαμεν, καὶ τοιαύτη ἡ ἐκτέλεσις, ἡ καλῇ τῇ πίστει ὀφειλομένη. Ἄλλως τὸ Κράτος ἐκέρδισε πολὺ περισσότερα. Ὑπῆρξε πάντως ἐπωφελὴς διὰ τὸ Κράτος ἡ σύμβασις· ἂν δὲ σήμερον ὑφιστάμεθα ζημίαν τινὰ, ἂς μὴ δυσφορῶμεν, διότι πολλὰ ὠφελήθημεν. Μόνον ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 δύναται ἐπὶ τούτῳ νὰ παραπονεθῇ. Ἄν προβῶμεν, Κύριοι, εἰς τὸ ἄθροισμα μεταξὺ τῶν ποσῶν τὰ ὁποῖα προκύπτουν ἐκ τῆς παραβολῆς τῶν ἐξόδων τῆς διοικήσεως διὰ τὸ ἔτος 1904 καὶ διὰ τὸ 1905, καὶ αὐξήσωμεν κατὰ τὸ ποσὸν τῆς νέας αὐτῆς δαπάνης τῶν 580,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι κατακεχωρισμένον εἰς τὰ ἔξοδα διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων, προσθέσωμεν δὲ καὶ τὸ βάρος τὸ προκῦπτον διὰ τὸ ἔτος 1905 ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ σύνολον τῆς ἐπιτυγχανομένης οἰκονομίας εἰς τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως ἀνέρχονται εἰς 2,882,676 καὶ 66|00.

§94Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπελογίσατε διὰ τὸ 1904 ζημίαν τοῦ συναλλάγματος;

§95Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι ἀκόμη, διότι δὲν εἶναι μεγάλη.

§96Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι μετεβάλετε τὸν τρόπον τῆς ἐγγραφῆς.

§97Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω πιστώσεις ἀκόμη, δὲν εἶναι μεγάλα τὰ ποσὰ ἀκόμη, διότι εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους γίνεται ἡ παραβολή. Ἀλλ’ ἐὰν θέλητε τακτικὸν λογαριασμὸν, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ προσκομίσω τὸν λογαριασμὸν, ἵνα εὑρεθῇ ἡ διαφορὰ τῶν δύο προϋπολογισμῶν διὰ τὰ ἐν γένει ἔξοδα τῆς διοικήσεως. Τὰ ἔσοδα τοῦ 1905, ὡς εἶπον, ὑπερτεροῦσι τὰ τοῦ 1904 κατὰ 560,766 καὶ 80/00. Εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν ἐν συντόμῳ, ποῖοι οἱ λόγοι, οἵτινες φέρουσι τὴν διαφορὰν αὐτὴν εἰς τὸ ὁλικὸν ἐξαγόμενον διὰ τὸ ἔτος 1905. Ὑπολογίζω ἐκ τῆς μεταβολῆς φορολογίας κυρίως εἰς τὰ ἀντισηκώματα, καὶ ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη ἀπὸ τοῦ 1903 μέχρι τοῦδε, ἐλάττωσιν δρ. 1,060,000, ἀκριβῶς δὲ διὰ τὰ ἀντισηκώματα ἔχομεν 985,000 δραχμὰς ἐπὶ ἔλαττον. Πῶς τοῦτο συμβαίνει, ὀφείλω νὰ σᾶς ἐξηγήσω, ἀναγινώσκων τὸ ἄρθρον 121 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐνομοθετήθη, «ὅτι οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ὑπὸ τῶν ἐδαφίων αʹ, βʹ καὶ γʹ τοῦ ἄρθρου 33 προβλεπομένας περιστάσεις ἀπαλλαγῆς ἀποτίνουσιν ὡς ἀντισήκωμα δραχμὰς 160, οἱ δὲ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς ὑπὸ ἐδάφια δʹ, εʹ, ϛʹ ζʹ καὶ ηʹ ἀποτίνουσι δραχμὰς 305, τὰς μὲν 55 μὲ τὴν περὶ ἀπαλλαγῆς αἴτησιν, ἢ καὶ βραδύτερον μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου τοῦ ἔτους τῆς κληρώσεως, τὰς δὲ ὑπολοίπους, οἱ μὲν ὑπαγόμενοι εἰς τὰς αʹ, βʹ, καὶ γʹ περιστάσεις εἰς δύο ἴσας δόσεις, οἱ δὲ λοιποὶ εἰς πέντε ἐτησίας δόσεις.» Διὰ τοῦ νόμου τούτου περιωρίσθησαν οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς, τοῦτο δὲ περιώρισε καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑποχρέων εἰς καταβολὴν ἀντισηκώματος. Διὰ τοῦ νόμου ηὐξήθησαν τὰ ἀντισηκώματα διὰ τὰς ἀπαλλαγὰς, αἵτινες ἐτηρήθησαν· ἀλλ’ ἐνῷ ηὐξήθησαν τὰ ἀντισηκώματα, ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πρώτου ἔτους πάσχει πάθημα ἀρκετὰ σοβαρὸν, διότι αὐτὸς ὁ προϋπολογισμὸς θέλει εἰσπράξει κατὰ πολὺ ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ εἰσέπραττεν ὑπὸ τὴν λειτουργίαν καὶ τὸ κράτος τοῦ τροποποιηθέντος νόμου. Ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ εἰσηγητικῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔχω καταχωρίσει πλήρη πίνακα, καταρτισθέντα διὰ τῆς συνεργασίας τοῦ Στρατολογικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐκ τοῦ πίνακος αὐτοῦ προκύπτει, ὅτι ἡ πιθανὴ εἴσπραξις διὰ τὸ 1905 μόλις θέλει φθάσει εἰς 415,000 δραχμὰς ἐξ ἀντισηκωμάτων.

§98Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὸ 1905;

§99Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ 1906 σημειώσατε ὅτι θὰ ἔχῃ νὰ εἰσπράξῃ μίαν δόσιν ἐκ τοῦ 1905, καὶ τὴν πρώτην δόσιν τὴν ἰδικήν του. Ὅπως δὲ ἀποκαταστῇ πλήρης ἡ λειτουργία ἡ οἰκονομικὴ τοῦ νόμου αὐτοῦ, πρέπει νὰ παρέλθουν 5 ἔτη, διότι μόνον μετὰ πέντε ἔτη τὰ ἀντισηκώματα θέλουσιν ἔρχεσθαι ἀκέραια, τοῦ πέμπτου ἔτους ἔχοντος τὰς ἰδίας αὐτοῦ δόσεις, τὰς τοῦ προηγουμένου καὶ τῶν λοιπῶν ἄλλων, πᾶν δ’ ἔτος πρὸ τοῦ πέμπτου δὲν δύναται παρὰ νὰ ὑστερῇ κατὰ μίαν δόσιν, καὶ ἐὰν ἦναι τὸ τρίτον ἔτος, θὰ ὑστερῇ κατὰ δύο δόσεις. Εἶναι ὁ λογαριασμὸς μαθηματικὸς, μετὰ πάσης ἀκριβείας κατηρτισμένος, καὶ δὲν ἀφίνει τὴν παραμικρὰν ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ ἐλλείμματος, τὸ ὁποῖον θὰ προκύψῃ διὰ τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1905, πρώτου ἔτους τῆς ἐφαρμογῆς. Ἐκ τῆς περιοδικῆς συντάξεως τῶν φορολογικῶν καταλόγων ὑπελογίσθη ἐπὶ μεῖον εἴσπραξις ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων κατὰ 150,000 ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ 1904, διότι ὁ φόρος αὐτὸς τῶν ἐπιτηδευμάτων δυστυχῶς καταπίπτει, ἀφ’ ὅτου ἀπὸ τοῦ 1903 μετεβλήθη ἡ νομοθεσία, πρὸς εὐκολίαν βεβαίως τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ χωρὶς δυστυχῶς οἱ φορολογούμενοι νὰ κατανοήσωσιν, ὅτι ἀπέναντι τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς, εἶχον καὶ αὐτοὶ τὴν ὑποχρέωσιν, καὶ ἐγκαίρως νὰ δηλῶσι τὸ ἑαυτῶν ἐπιτήδευμα καὶ ἐμπροθέσμως νὰ καταβάλλωσι τὸν φόρον.

§100Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι διαρκὴς ἔκπτωσις ἕνεκα τῶν ὅρων τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος.

§101Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων, Κύριοι, πρὶν ἢ λειτουργήσῃ ὁ νόμος ὁ ἐν ἰσχύϊ, παρέσχε διὰ τὸ 1902, διὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας,—ἔχω μίαν σύγκρισιν,—βεβαιωθέντα 3,238,676, εἰσπραχθέντα 2,309,226· διὰ τὸ 1903 βεβαίωσις 2,953,000 περίπου, εἴσπραξις 1,733,000· δηλαδὴ εἴσπραξις κατὰ 600,000 δρ. ἐπὶ ἔλαττον. Διαχείρισις τοῦ 1903, περὶ τῆς ὁποίας οὐδένα ἔχω λόγον οὔτε νὰ συνηγορήσω, οὔτε νὰ κατηγορήσω. Τὸ 1904: βεβαίωσις 2,210,000, εἴσπραξις 1,031,000 μόνον. Ἀλλὰ τὸ ποσὸν τοῦτο πρέπει νὰ μὴ θεωρηθῇ ὡς τὸ ἀκριβὲς, καὶ πρέπει νὰ αὐξηθῇ κατὰ 630,000, ἕνεκα λόγου νομικοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ σᾶς ἐκθέσω, διότι ἕνεκα τοῦ νόμου περὶ καταργήσεως τῶν ὑποταμείων οἱ ὑποταμίαι κατήντησαν ἁπλοῖ εἰσπράκτορες, καὶ δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα ἀμέσως νὰ εἰσάγωσι πρὸς τὸ οἰκεῖον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τὰ ὑπ’ αὐτῶν εἰσπραττόμενα, ἀναγκάζονται δὲ νὰ τὰ παραδίδωσι πρὸς τὸν οἰκεῖον ταμίαν, καὶ ὁ οἰκεῖος ταμίας νὰ κάμνῃ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς δημόσια ἔσοδα διὰ τὴν καταχώρισιν εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ Κράτους. Τοῦτο συνέβη καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου κατὰ τὸ 1904. Ὅτε εἶδον τὸ ποσὸν, ἐξεπλάγην καὶ εἶπον: «τί συμβαίνει;» Μοὶ ἐδόθη ὅμως ἡ ἐξήγησις καὶ μοὶ ἐδόθη καὶ ἡ ἀπόδειξις, ὅτι 630,000 δραχμαὶ εἰσήχθησαν κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον ὑπὸ τῶν ταμιῶν δι’ εἰσπράξεις γενομένας πρὸ τοῦ τέλους τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου ὑπὸ τῶν ὑποταμιῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδυνήθησαν νὰ τὰς εἰσαγάγωσιν ἀπ’ εὐθείας. Ὁπωσδήποτε ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ φόρου αὐτοῦ διὰ τοὺς δέκα τούτους μῆνας ἔχομεν ὡς ἀποτέλεσμα, ὅτι 600,000 δραχμὰς διὰ τοὺς δέκα τούτους μῆνας ζημιοῦται τὸ Δημόσιον συνεπείᾳ τῆς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1903 εἰσαχθείσης μεταβολῆς. Ἑτέρα τάξις, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπάρχουσι μεταβολαὶ μεταξὺ τοῦ 1905 καὶ 1904, εἶναι ἡ τάξις τῶν φόρων ἐπὶ τῶν προϊόντων τῆς γῆς, κυρίως τοῦ ἐλαίου καὶ τῆς σταφίδος. Ἐπὶ τῆς τάξεως αὐτῆς ὑπάρχει ἐπὶ πλέον ποσὸν 105,000, καὶ ἐπὶ ἔλαττον 558,050· διότι, ἐὰν ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ὑπολογίσωμεν κατὰ δρ. 100,000 πλείονα εἴσπραξιν, ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου ἔχομεν κατὰ 600,000 δραχ. ἐπὶ ἔλαττον εἴσπραξιν. Ἕτερα ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὑπάρχει παραλλαγὴ, εἶναι τὰ τῆς προϊούσης λεγομένης αὐξήσεως, τουτέστι τὸ εἰσόδημα τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, τὰ σῦκα, τὰ εἰσιτήρια τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῶν ἀτμοπλοίων, τὰ προξενικὰ τέλη, τὰ ταχυδρομικὰ, τὰ πυρεῖα, τὸ πετρέλαιον, τὰ δάση, τὰ βαλανίδια καὶ τὰ κηκίδια. Ἐξ αὐτῶν προσδοκῶμεν εἴσπραξιν ἐπὶ πλέον μὲν 1,581,079.50, ἐπὶ ἔλαττον ὅμως 150,653. Ἐὰν θέλητε λεπτομερείας, εἶμαι ἕτοιμος. Αἱ λεπτομέρειαι στηρίζονται εἰς ὑπολογισμοὺς, ἐπὶ τῇ βάσει ἀποτελεσμάτων, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 στηρίζεται εἰς εἰσπράξεις. Τὸ τελευταῖον ἀποτέλεσμα πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλὴν μοὶ ἐστάλη, καὶ ἀνάγεται εἰς τὸ χαρτόσημον. Ἔχω ὅμως τὰ ἄλλα ἀποτελέσματα, ἐκ τῶν ὁποίων εὐκόλως δύνασθε νὰ πεισθῆτε, ὅτι ὁ γενόμενος ὑπολογισμὸς διὰ τὰ πυρεῖα, διὰ τὸ πετρέλαιον, διὰ τὰ σῦκα, διὰ τὰ ἄλλα προϊόντα, περὶ τῶν ὁποίων ὑπέδειξα, διὰ τὰς προσόδους τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, διὰ τὰ εἰσιτήρια τῶν σιδηροδρόμων καὶ τῶν ἀτμοπλοίων εἶναι ἡ κεκτημένη αὔξησις τοῦ 1904, ἄνευ σχεδὸν προσαυξήσεως οὐσιώδους διὰ τὸ 1905, ἐνῷ κατὰ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν παρατηρεῖται ὅτι εἰς τοὺς πλείστους τῶν φόρων τούτων λειτουργεῖ κατ’ ἔτος ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον αὔξησις. Βεβαιουμένην ἐλάττωσιν τῶν εἰσπράξεων, Κύριοι, ἔχω νὰ ἀναγγείλω εἰς τὸν καπνὸν, τὸ χαρτόσημον καὶ τὰ ποινικὰ ἔξοδα. Ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, δυστυχῶς, κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας, ἕνεκα τῆς ἀφθόνου παραγωγῆς εἰς τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας, παρατηρεῖται ποιά τις ἐλάττωσις, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἔσοδον ὑπολογίζω κατὰ 65,000 δραχ. περίπου ἐπὶ ἔλαττον. Ἐπὶ τοῦ χαρτοσήμου ἐπιφέρω ἐλάττωσιν 250,000 δραχμῶν, διότι τοιαύτη εἶναι ἡ ἀκριβὴς πληροφορία ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, μὴ δικαιολογοῦσα πλείονα εἴσπραξιν διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἐὰν ἔκτακτοι περιστάσεις ἐπέλθωσι καὶ προκαλέσωσι κατανάλωσιν χαρτοσήμου μείζονα, δυνατὸν τὸ ποσὸν νὰ αὐξήσῃ, ἀλλ’ ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ὀφείλω νὰ ἦμαι ἐπιφυλακτικὸς εἰς τὴν ἀναγραφὴν τῶν σχετικῶν πιστώσεων, ὅπως μὴ περιαγάγω τοὺς συναδέλφους μου ἐν τῇ Βουλῇ εἰς πλάνην περὶ τῆς ἀξίας τῶν κονδυλίων, τὰ ὁποῖα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν αὐτῶν. Τὰ χαρτόσημον, Κύριοι, διὰ τοὺς δέκα πρώτους μῆνας τοῦ 1904 παρουσιάζει αὔξησιν δραχ. 410,421.46 ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἀντίστοιχον χρονικὸν διάστημα τοῦ 1903· ἀλλὰ τὸ 1903 ὑπῆρξεν ἔτος οὐχὶ εὐάρεστον διὰ τὴν εἴσπραξιν τοῦ χαρτοσήμου, ἐὰν δὲ προσθέσωμεν εἰς τὰ εἰσπρακτέα λόγῳ χαρτοσήμου διὰ τὸ ἔτος 1904 τοὺς δύο τελευταίους μῆνας τοῦ 1903, δικαιολογούμεθα νὰ ἀναγράψωμεν ποσὸν 11,150,000 διὰ τὸ 1905, διὰ νὰ μὴ θεωρήσωμεν ὅτι ἐξογκώνομεν τὸ ἔσοδον τὸ σχετικόν. Ἐκ τῶν ἐνοικιάσεων καὶ ἐκποιήσεων ὑπάρχει αὔξησις δρ. 60,867, ἡ ὁποία, εὐκόλως κατανοεῖτε, ὅτι προκύπτει ἐκ συμβάσεων. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, —εἶναι λογιστικὸν τὸ ἀποτέλεσμα—διὰ τὴν αὐξομείωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, τῶν εἰσπράξεων ἐκ διαφόρων εἰδικῶν νόμων προβλέπω εἴσπραξιν ἐπὶ πλέον 2,590,128.20, ἐλάττωσιν δ’ ἑτέρωθεν 356,000· εἰς ταύτην κατατάσσω τὰς νομισματικὰς ἰδίως διαφορὰς, ἰδίως τὴν ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰς χρυσόν. Κατὰ τὸ δασμολόγιον ἡ δραχμὴ εἶναι μεταλλική. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ψήφισιν θὰ ἐπιδιώξω ἐνώπιον ὑμῶν, ὡρίσθη ὅτι ἡ μεταλλικὴ δραχμὴ τοῦ δασμολογίου καταβάλλεται εἰς τὸ Δημόσιον ὑπολογιζομένης ἑκάστης δασμολογικῆς δραχμῆς πρὸς 145 χάρτινα λεπτά. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν διαφόρων τελωνιζομένων ἐμπορευμάτων ὑπάρχουσι καὶ τὰ εἰσαγόμενα συνεπείᾳ συμβατικῶν δασμολογίων· τὰ οὕτω πως εἰσαγόμενα δὲν δυνάμεθα νὰ φορολογήσωμεν κατὰ τὸν τρόπον αὐτόν· ἀπομένει δὲ εἰς τοὺς τελωνίζοντας τὰ ἐμπορεύματά των, καθ’ ὅσον τὸ συμφέρον αὐτῶν τοῖς ὑπαγορεύει, τὸ δικαίωμα, ἐὰν προτιμῶσι, νὰ καταβάλλωσιν εἰς χρυσὸν τὰ τέλη. Τὰ τέλη αὐτὰ ἀνάγονται, κατὰ τοὺς γενομένους ὑπολογισμούς, εἰς 5,000,000 ὡς ἔγγιστα ἐτησίως...

§102Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ συμβατικά;

§103Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα... Ἐπ’ αὐτῶν ἀναγράφω νομισματικὴν διαφοράν, τὴν ὁποίαν περιλαμβάνω οὐχὶ ἀμέσως εἰς τὸ κονδύλιον τῶν τελῶν, ἀλλ’ εἰς τὸ κονδύλιον τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς· τοιουτοτρόπως δὲ ὑπὸ τὸ κεφάλαιον Βʹ, 1, «Τελωνεῖα», θέλετε παρατηρήσει, ὅτι ἀναγράφεται ἔσοδον 34,925,000· ἀμέσως ὅμως κατόπιν δίδεται εἰς ὑμᾶς ἡ ἐξήγησις, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἕτερον ἔσοδον τελωνιακὸν, ἡ νομισματικὴ διαφορὰ τῶν 5,000,000, καὶ διὰ παραπομπῆς εὑρίσκεται εἰς τὸ οἰκεῖον ἄρθρον.

§104Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διακεκριμένως ἀναγράφεται.

§105ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διακεκριμένως. Ἀλλὰ σημειοῦται καὶ ἐνταῦθα πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρεξηγήσεως. Τὸ ὅλον τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ διὰ τὸ ἔτος 1905 ὑπελογίσθη, καθ’ ἃς ἔχω σήμερον πληροφορίας, μετρίως, εἰς 36,500,000, πιθανώτατα δὲ πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1904 θέλω προβῆ εἰς διάβημα, διὰ δηλώσεως νὰ ζητήσω τὴν αὔξησιν, καὶ νὰ ζητήσω ταύτην, Κύριοι, διὰ λόγον, τὸν ὁποῖον βεβαίως θέλετε ἐγκρίνει, 35,000,000 ὑπελογίσθησαν ὡς εἰσπράξεις πιθαναὶ ἐκ τελῶν διὰ τὸ ἔτος 1904, μέχρι δὲ τῆς 1 Δεκεμβρίου αἱ εἰσπράξεις ἀνῆλθον εἰς 33,351,655.

§106Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δραχμαὶ καὶ χρυσός;

§107Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὅλα. Βεβαίως περιλαμβάνονται ὅλα τὰ εἰσπραχθέντα διὰ τελωνιακοὺς δασμοὺς, καὶ ἐνηργήσαμεν τὰς ἀναγωγὰς εἰς δραχμὰς πασῶν τῶν εἰσπράξεων τῶν γενομένων εἰς χρυσόν...

§108Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ χρυσοῦ ὑπολογιζομένου πρὸς πόσον;

§109Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς 135... Ἐπ’ αὐτῇ τῇ βάσει 33,351,655 δραχμαὶ εἰσῆλθον εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τελωνιακῶν δασμῶν. Ὑπολείπεται ὁ Δεκέμβριος. Ὁ Δεκέμβριος βεβαίως εἶναι ἄγνωστος, ἀλλὰ δὲν πιστεύω ὅτι προϊούσης τῆς αὐξήσεως ἀπὸ μηνὸς εἰς μῆνα εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶ ὡς ὑπερβολικὸς, προσθέτων τὰς εἰσπράξεις τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου ἄνευ αὐξήσεως ἦσαν 2,900,193. Σημειωτέον ὅμως, ὅτι αἱ εἰσπράξεις τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου ἦσαν εἰσπράξεις ἐπὶ τῇ βάσει ἐπικαταλλαγῆς 135...

§110Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς χρυσόν.

§111Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἐνῷ ἐφέτος, ἐὰν τὸ αὐτὸ ποσὸν δασμολογικῶν δασμῶν πρόκειται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ ταμεῖον, τὸ ποσὸν αὐτὸ θὰ ἔχῃ ἐπικαταλλαγὴν ηὐξημένην κατὰ δέκα λεπτὰ τὸ φράγκον.

§112Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ὑπολογισμός σας εἶναι κακός...

§113Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀκριβέστατος.

§114Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι, ἐὰν αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις ἐξ ἀρχῆς τοῦ ἔτους ἠκολούθουν αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν τῆς αὐξήσεως ἀναλόγως τοῦ ποσοστοῦ τῆς φορολογίας, δηλαδὴ 7%, εἰς τὰ 35,000,000 τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ εἴχομεν ἓν ποσὸν ἀναλογοῦν πρὸς 2,450,000· ἐὰν ηὔξανον, ἐπαναλαμβάνω, αἱ εἰσπράξεις ὅσον ηὔξησε τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας, δηλαδὴ κατὰ 7%...

§115Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§116Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ λέγετε αὐτὴν τὴν στιγμήν. Λέγετε ὅτι, ἐὰν εἰς τὰς εἰσπράξεις τὰς περυσινὰς τοῦ Δεκεμβρίου προσθέσητε τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ τῆς φορολογίας, δηλ. ἐὰν εἰς τὰ 35,000,000 προσθέσητε 7%...

§117Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως θὰ προσθέσω. Δὲν μὲ ἀφήσατε. Εἶσθε ἀνυπόμονος, καὶ στοιχηματίζω ὅτι ἕνεκα τῆς ἀνυπομονησίας δὲν ἐλάβετε τὸν καιρὸν νὰ ἀντιληφθῆτε περὶ τίνος ὁμιλῶ.

§118Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντελήφθην πολὺ λαμπρά.

§119Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, —διότι ἴσως κατορθώσω νὰ γείνω καταληπτὸς,— ὅτι διὰ νὰ εὕρω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὰς εἰσπράξεις τοῦ ἔτους 1904, οὐδεμίαν ὑπερβολὴν πράττω, οὔτε νέαν μέθοδον ἐπινοῶ, προσθέτων εἰς τὰ μέχρι τοῦδε κεκτημένα ἀποτελέσματα τῶν ἕνδεκα πρώτων μηνῶν τὰς εἰσπράξεις τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου ἦσαν 2,900,000 εἰς στρογγύλον ἀριθμόν· ἀλλ’ αἱ εἰσπράξεις αὗται εἰς δραχμὰς προῆλθον ἐκ δασμολογικῶν δραχμῶν μεταλλικῶν διατιμηθεισῶν πρὸς 1,35.

§120Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβές.

§121Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχω τὰς αὐτὰς δασμολογικὰς δραχμὰς ἐφέτος, —καὶ διὰ νὰ εὕρω τὰς δασμολογικὰς δραχμὰς, θὰ διαιρέσω τὸ 2,900,000 διὰ τοῦ 135 τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1903 —καὶ τὰς πολλαπλασιάσω μὲ τὴν ἐπικαταλλαγὴν, τὴν ὁποίαν τὸ κατατεθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον καὶ λειτουργοῦν ἤδη, μέχρις οὗ ἀπορριφθῇ τυχὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ ὑπολογίσω, θὰ ἔχω 200,000 ἐπὶ πλέον.

§122Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, σᾶς λέγω.

§123Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἔχω μάλιστα καί τι περισσότερον, θὰ ἔχω 214,000.

§124Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, τοῦτο θέλω νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι, ἐὰν αἱ τελωνιακαὶ εἰσπράξεις ἠκολούθουν αὐτὴν τὴν ἀναλογίαν τῆς αὐξήσεως ἀναλόγως τοῦ ποσοστοῦ τῆς φορολογίας, δηλαδὴ 7%, εἰς τὰ 35,000,000 τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔπρεπε νὰ προστεθῇ ἓν ποσὸν πρὸς 7%, ἀναλογοῦν πρὸς 2,450,000· ἀλλὰ βλέπω ἐκ τῶν δέκα μηνῶν, ὅτι ἡ ἀναλογία τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων δὲν ἠκολούθησε τὴν ἀναλογίαν τοῦ ποσοστοῦ τῆς φορολογίας, δηλαδὴ ἐφ’ ὅσον ηὔξησε τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας δὲν ηὔξησε καὶ ἡ εἴσπραξις ἡ τελωνιακή.

§125Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶσθε εἰς πλάνην, διότι τὸ 7% ὑπελογίσθη εἰς τὰ 35 ἑκατομμύρια τοῦ 1904.

§126Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι εἰς καμμίαν πλάνην, διότι, ἐὰν παραβάλητε τὰς εἰσπράξεις, θὰ ἴδητε...

§127Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κατατρίβομεν εἰς μάτην τὸν χρόνον.

§128Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ὅλον ἔχει δίκαιον ὁ κύριος Ὑπουργός.

§129Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, κύριε συνάδελφε, ὅτι μᾶς ἀποδίδει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προβλέπομεν διὰ τῆς αὐξήσεως, καὶ 40,000 περισσότερον. Θὰ εὕρητε τὸν λογαριασμὸν ἐν σελίδι κγʹ τῆς ἐκθέσεως μεθ’ ὅλων τῶν λογιστικῶν πράξεων, διὰ νὰ πεισθῆτε περὶ τῆς ἀκριβείας. Ἐὰν τὸν τοιοῦτον λογαριασμὸν συμβουλευθῆτε, θὰ ἴδητε ὅτι θὰ ἤμεθα δεδικαιολογημένοι, ἐὰν ἀπεξεδεχόμεθα ἐκ τοῦ ἔτους 1904 εἰσπράξεις 36,412,000, προσθέτοντες διὰ τὸν Δεκέμβριον μόνον τὰς εἰσπράξεις τοῦ περυσινοῦ Δεκεμβρίου, ὑπολογιζομένας κατὰ τὴν εἰς δραχμὰς διατίμησιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νῦν ἐφαρμοζομένου δασμολογικοῦ ὅρου τοῦ 1,45 κατὰ χρυσῆν δραχμήν. Ἀλλ’ ἐνταῦθα ὑπάρχει καὶ ἕτερος παράγων, ἐκτὸς τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1904, ὅστις βεβαίως συντελεῖ εἰς τὸ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἡ γενομένη διατίμησις τοῦ δασμοῦ ἐν τοῖς τελωνείοις εἰς 36,500,000 εἶναι πολὺ χαμηλὴ, καὶ ὁ παράγων οὗτος εἶναι τὸ προϊὸν τῆς δασμολογήσεως τοῦ σίτου. Μέχρι τέλους Νοεμβρίου τοῦ 1904 αἱ εἰσπράξεις ἐκ δασμοῦ εἰσαγομένου σίτου ὑστεροῦσι τῶν εἰσπράξεων τοῦ σχετικοῦ εἴδους διὰ τὸ ἔτος 1903 κατὰ 1,450,000. δραχμὰς. Εἶναι πασίδηλον, ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ ἔτους 1904 ὑστερεῖ τῆς παραγωγῆς τοῦ 1903, εἶναι δὲ ἐπίσης πασίδηλον, ὅτι, ἐὰν καθυστέρησεν ἡ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγωγὴ κατὰ τὸ 1904, κυρία αἰτία ὑπῆρξεν ἡ ἄφθονος συγκομιδὴ τοῦ 1903, κυρίως ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν, γεγονὸς εὐτυχὲς διὰ τὸν τόπον. Δυστυχῶς τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν ἐπανελήφθη διὰ τὸ ἔτος 1904. Ὑπῆρξε μὲν συγκομιδὴ οὐχὶ δυσάρεστος, ἀλλὰ κατὰ πολὺ ὑστεροῦσα τῆς συγκομιδῆς τοῦ προλαβόντος ἔτους. Ἐὰν τοῦτο ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ ἐὰν ἐκτιμηθῇ ἡ καθυστέρησις τῆς εἰσπράξεως ἐκ τοῦ εἰσαγομένου σίτου, ἡ ὁποία, εἶναι ἐκ τῶν λογαριασμῶν βεβαιωμένον, ὅτι ἔφθασεν εἰς 1,450,000 διὰ τοὺς ἕνδεκα μῆνας τοῦ 1904, δὲν πιστεύω νὰ δύναταί τις νὰ μὲ θεωρήσῃ ὑπερβολικὸν, βεβαιοῦντα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι προσδοκία εἰσπράξεως ἐκ τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ σίτου διὰ τὸ 1905 ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου περιπλέον πολὺ ἀφίσταται τοῦ ὑπερβολικοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλω εὑρεθῆ εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ προτείνω διὰ δηλώσεως τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ τούτου.

§130Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θὰ προσθέσητε τὸ 1,500,000;

§131Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Περιμένω τ’ ἀποτελέσματα τοῦ Δεκεμβρίου, διότι ἤρχισε νὰ παύῃ ἡ ἐπὶ ἔλαττον εἴσπραξις φόρου ἐκ τοῦ σίτου ἀπὸ τοῦ δευτέρου δεκαημέρου τοῦ Νοεμβρίου. Παρατηροῦμεν ὅτι ἤρχισεν ὁ σῖτος νὰ φθάνῃ τὰς εἰσπράξεις τὰς περυσινάς. Ἅμα τὸ γεγονὸς ἐπέλθῃ σταθερὸν καὶ τ’ ἀποθέματα ἀρχίσωσιν ἐξαντλούμενα, καὶ ἡ ἐξωτερικὴ παραγωγὴ ἐπιληφθῇ νὰ συμπληρώσῃ τὰς ἀνάγκας τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως...

§132Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προεξοφλεῖτε τὰ ἔσοδα τοῦ 1905.

§133Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ὑπολογίζω ἐπιμελῶς καὶ ἀκριβῶς ἐπὶ τῇ βάσει κεκτημένων ἀποτελεσμάτων.

§134Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ 1905 ἠξεύρετε ὁποῖα θὰ ἦναι;

§135Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἐκ τῶν τοῦ 1903 ἐγινώσκομεν τὰ τοῦ 1904, οὕτω καὶ ἐκ τῶν τοῦ 1904 δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν τὰ τοῦ 1905. Ἐκ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, Κύριοι, τῶν ὑπερβαλλόντων τελῶν χαρτοσήμου καὶ ἄλλων ὁμοειδῶν ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον τῶν πέρυσιν ὑπολογισθέντων 1,300,000, ἐπὶ πλέον δὲ 99,580. Ἵνα δὲ ἦμαι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, ὀφείλω νὰ φέρω εἰς γνῶσιν ὑμῶν, ὅτι ἐκ τῶν ἀροτριώντων ὑπολογίζω ἐπὶ ἔλαττον ἔσοδον 158,000 δρ., 10,000 ἐπὶ ἔλαττον ἐπὶ τῶν περιβολίων, ἐπὶ τῶν κοινοτικῶν καὶ ἐκκλησιαστικῶν βοσκῶν καὶ τῶν ἀμπέλων, ἐπὶ τοῦ ἐλαίου 100,000 ἐπὶ πλέον, ἐπὶ τῶν ζῴων 100,000 ἐπὶ ἔλαττον, ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων 150,000 δρ. ἐπὶ ἔλαττον, τὰ λοιπὰ δὲ ἔσοδα παρακολουθοῦσι κατ’ ἀναλόγους παραλλαγάς. Ἐπίσης ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου ἐπὶ ἔλαττον 598,500. Τὸ σύνολον τῶν ἀμέσων φόρων ἔχει ἐπὶ πλέον ἀναγραφὰς 157,000, ἐπὶ ἔλαττον δὲ 1,065,385. Ὥστε περίπου δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι τὸ πρῶτον κεφάλαιον φέρει ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφὰς δραχ. 900,000. Τοῦτο, ἵνα πείσω τὸν κύριον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὅτι δὲν ἐπεχείρησα νὰ ἐξογκώσω τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλ’ ὅτι εἶμαι ἐντὸς τοῦ μετρίου, ἢ μᾶλλον κάτω τοῦ μετρίου, τὸ ὁποῖον θὰ μοὶ ἐπετρέπετο διὰ τοῦ ἀκριβοῦς ὑπολογισμοῦ. Ἔρχομαι εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ 1905. Ταῦτα ὑπερβαίνουσι τὰ τοῦ 1904 κατὰ 470,000 δραχμὰς, ἵνα μεταχειρισθῶ στρογγύλον ἀριθμόν. Εἰς αὐτὸν ἔχομεν καὶ 2,103,089.99 περὶ πλέον ἀπόδοσιν, εἰς δὲ τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἔχομεν 164,000 ἐπὶ ἔλαττον. Ἀλλὰ τοῦτο προέρχεται ἐκ τῆς πιστώσεως τῆς Βουλῆς διὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον τοῦ 1904 ἐκ δραχμῶν 454,000. Ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν εἰς βάρος τοῦ 1904 τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, βεβαίως θὰ ἐπήρχετο αὔξησις. Ἑτέρα αὔξησις, δυστυχῶς εἰς βάρος τοῦ Κράτους, εἶναι καὶ ἡ αὔξησις ἐκ τῶν συντάξεων. Αἱ συντάξεις κινδυνεύουσι ν’ ἀπορροφήσωσι 300,000 δραχμὰς ἐπὶ πλέον διὰ τὸ 1905. Δὲν ἠξεύρω δὲ ποῦ θὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν, ἐὰν δὲν ληφθῇ νομοθετικὴ πρόνοια.

§136ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ὑποβάλλετε νομοσχέδιον;

§137Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου ἐπελήφθη τοῦ ζητήματος, καὶ εἰσήγαγε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον νομοσχέδιον περὶ συντάξεων. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου ἐλαμβάνετο μέτρον περὶ προσδιορισμοῦ τῆς παρεχούσης δικαίωμα πρὸς σύνταξιν ὑπηρεσίας εἰς 25 ἔτη, ἐκτὸς ἐκείνων τῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες συνεπλήρωσαν ἤδη περίπου τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Ἐλαμβάνετο ἐπίσης πρόνοια καὶ περὶ τῶν συντάξεων τῶν χηρῶν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς διαρκείας τοῦ γάμου πρὶν ἢ ἡ χήρα ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα. Ἐλαμβάνετο πρόνοια τέλος σοβαρωτάτη περὶ τῶν συντάξεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ἀπέβησαν νέα πληγὴ, τῶν παθόντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας...

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας.

§139Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, κ. Βουλευτά... Διότι δυστυχῶς ἡ ἄκρα ἐπιείκεια πρὸς τοὺς παρουσιαζομένους ὡς ἔχοντας δικαίωμα συντάξεως ἐπιβαρύνει τὸ ταμεῖον μὲ ποσὸν σημαντικόν. Τοῦ ἐπιφανοῦς προκατόχου μου τὴν πρόνοιαν θέλω υἱοθετήσει, καὶ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ὑπερακοντίσω ταύτην. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐπεξεργάζομαι, ἐπὶ τῇ βάσει τῇ ὑπ’ αὐτοῦ καθιερωθείσῃ, θέλω ζητήσει ὑπηρεσίαν τριακονταετῆ πρὸς ἀπόκτησιν συντάξεως διὰ τοὺς διορισθησομένους τὸ πρῶτον ἀπὸ τοῦ 1905. Διότι ὑπὸ τοὺς νῦν ὅρους πρέπει νὰ πεισθῶμεν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπεκδεχώμεθα εἰς τὸ μέλλον συντάξεις παρὰ τοῦ Κράτους μετὰ βραχυτάτην ὑπηρεσίαν. Δὲν ἐννοῶ δὲ διατὶ ἐν Ἑλλάδι νὰ ἔχωμεν δικαίωμα συντάξεως μετὰ 19 ἔτη καὶ 7 μῆνας, ἀφοῦ εἰς ὅλα σχεδὸν τὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα λειτουργεῖ ὁ νόμος τῶν συντάξεων, ὁ πρὸς σύνταξιν χρόνος εἶναι τριακονταετία. Ἐν τῷ αὐτῷ νομοσχεδίῳ βεβαίως ὀφείλω νὰ ἦμαι καλῆς πίστεως πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, καὶ νὰ προνοήσω, ὅπως διατηρῶσι τὸ δικαίωμα πρὸς σύνταξιν, τὸ ὁποῖον τυχὸν ἐκ τῶν κειμένων σήμερον νόμων ἤδη ἀπέκτησαν, ὅσοι εὑρίσκονται εἰς τὸ 20 περίπου ἔτος. Νομίζω μάλιστα, ὅτι ἡ καλὴ πίστις ἐπιβάλλει καὶ διὰ τοὺς ἔχοντας χρονικὸν διάστημα δεκαπενταετίας νὰ μὴ τεθῇ εἰς τὸ μέλλον χρόνος πλέον τῆς εἰκοσαετίας· ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μόλις δεκαπενταετῆ μέχρι σήμερον ὑπηρεσίαν ἔχουσιν, οὐδὲν κεκτημένον δικαίωμα δύνανται νὰ ὑποστηρίξωσι πρὸς συντάξεις, μόνον δὲ τὴν καλὴν πίστιν τοῦ Κράτους δύνανται νὰ ἐπικαλεσθῶσι, καὶ νὰ ζητήσωσι παρ’ αὐτοῦ, μετὰ παρέλευσιν εἰκοσαετίας ν’ ἀποστρατευθῶσι, καίτοι ἀποστρατεύονται δυστυχῶς ἐκ τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας οἱ χρησιμώτεροι εὐθὺς ἅμα ἀποκτήσωσι δικαίωμα συντάξεως. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι οὕτως ὑπερακοντίζομεν οὔτε τοῦ δικαίου, οὔτε τοῦ ἐπιεικοῦς τὸ μέτρον. Ἑπτὰ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια διατίθενται διὰ τὰς συντάξεις κατὰ τὸ 1905. Ἐὰν δὲ ἡ λειτουργία αὕτη τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου ἐξακολουθήσῃ, ἡ ὑπηρεσία τῶν συντάξεων θ’ ἀποτελέσῃ νέον ἄρθρον τοῦ δημοσίου χρέους ἀτελεύτητον, καὶ θὰ φθάσῃ εἰς τὸ νὰ ὑπερακοντίσωμεν καὶ τὰ δέκα ἑκατομμύρια ἐντὸς συντόμου διαστήματος.

§140Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἀπαιτεῖται τριακονταετία διὰ τὰς συντάξεις εἰς τὰ ἄλλα Κράτη;

§141Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀγαπᾶτε νὰ προστρέξητε εἰς τοὺς κειμένους νόμους τῶν ἄλλων ἐθνῶν, θὰ τὸ εὕρητε.

§142Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι εἰς ἄλλα Κράτη καὶ δεκαετία καὶ δωδεκαετία εἶναι ἀρκετὴ πρὸς σύνταξιν.

§143Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι συντάξεις αὗται, ὡς αἱ ἡμέτεραι· εἶναι συντάξεις ἐπὶ ἐλαχίστῳ ποσῷ. Ἐμὲ ἀπασχολοῦσιν αἱ συντάξεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι μετὰ 19 ἔτη καὶ 7 μῆνας ἀποσύρουσιν ἀπὸ τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν ἐκείνους ἐκ τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δύνανται παραμένοντες νὰ παράσχωσι τὴν ὑπηρεσίαν ἐμπείρων ὑπαλλήλων, καὶ οἱ ὁποῖοι, τρεπόμενοι εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα, τὴν μὲν ὑπηρεσίαν ἀποστεροῦσι τῆς πείρας των, τὸ δὲ δημόσιον ταμεῖον ἐπιβαρύνουσι διὰ τῶν συντάξεων.

§144Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὁ Γαλλικὸς νόμος μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἐπιβάλλει τριακονταετίαν.

§145Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐκ τῆς ἀναπτύξεως θέλετε ἴδει, ὅτι ὁ Γαλλικὸς νόμος ἀπαιτεῖ τριακονταετίαν διὰ τὰς συντάξεις ὅλων τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, εἰς ὡρισμένας δὲ περιστάσεις ἀπαιτεῖ ὀλιγώτερον χρόνον. Περὶ αὐτοῦ μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους διὰ τὸ ἔτος 1904 ἀπαιτεῖ περιπλέον πίστωσιν δρ. 200,342. Σημειωτέον ὅτι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐπιβαρύνεται τὸ Κράτος μὲ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐκδοθείσης δευτέρας σειρᾶς τοῦ δανείου τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων. Ἔχομεν δὲ αὔξησιν κατὰ 628,000 φράγκα χρυσᾶ ἐτησίως.

§146Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐλάττωσις πόθεν προέρχεται;

§147Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἐλάττωσις προέρχεται, διότι ἡ συναλλαγματικὴ διαφορά, ἀντὶ νὰ λογισθῇ πρὸς 150, ἐλογίσθη πρὸς 135. Εἶναι γενικὴ εἰς τὸν ὑποβαλλόμενον προϋπολογισμὸν ἡ ἐλάττωσις τῆς συναλλαγματικῆς διαφορᾶς. Ὅταν τὸ συνάλλαγμα κυμαίνηται μεταξὺ 132 καὶ 134, δὲν θεωρῶ ἄτοπον τὴν διατίμησιν αὐτοῦ πρὸς 135, ἀφοῦ ἀπεριφράστως δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι αὐτὴ εἶναι ἡ διατίμησις. Τὸ περιεργότερον δὲ εἶναι, ὅτι ἡ πίστωσις ἡ ἀπαιτουμένη διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους διὰ τὸ 1905 εἶναι ἐπὶ ἔλαττον τῆς πιστώσεως τῆς τοῦ 1903, διότι δι’ αὐτὴν τῷ 1903 ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ ὑπελογίσθη πρὸς 1,60, καίτοι δὲ ἐπιβαρύνεται ἡ πίστωσις τοῦ 1905 δι’ 628,952 φράγκων χρυσῶν ἐπὶ πλέον, ἀναγομένη εἰς δραχμὰς ἐπὶ ἐπικαταλλαγῇ πρὸς 1,35, ἀπαιτεῖ ποσὸν εἰς δραχμὰς κατὰ δρ. 34,404 ἐπὶ ἔλαττον.

§148Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχετε αὔξησιν τῆς ἀποδόσεως εἰς τοὺς δανειστὰς τοῦ 60% ἐπὶ τῆς διαφορᾶς.

§149Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅτι διὰ τὸ 1905 ἔχομεν ἐπὶ ἔλαττον πίστωσιν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἐν σχέσει πρὸς τὴν τοῦ 1903, καίτοι κατὰ τὸ 1905 ἐξεδόθη ἡ δευτέρα σειρὰ τοῦ δανείου τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων, ἀνερχομένη εἰς τὸ ποσὸν τῶν 21,750,000 φράγκων χρυσῶν ὀνομαστικῶν πρὸς 4%, καὶ ἐντεῦθεν ἐπιβαρύνουσα τὸν προϋπολογισμὸν διὰ δαπάνης εἰς χρυσὸν 628,952 φράγκων χρυσῶν.

§150Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, εἶναι ἀναγεγραμμένον. Πρέπει ν’ αὐξηθῇ ἡ πίστωσις κατὰ ποσὸν ἀνώτερον τῶν 200,000 δραχμῶν διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου καὶ τῶν 60%, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς δανειστάς.

§151Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε λάβει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὸ 1905 προνοοῦμεν περὶ πιστώσεως ἐν σχέσει πρὸς τ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1904, καὶ ὅτι διὰ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἐντεῦθεν θὰ πραγματοποιηθῶσι διὰ τὸ 1905, θὰ προνοήσῃ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1906.

§152Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπὸ ἔποψιν οὐσιαστικὴν σᾶς ὁμιλῶ.

§153Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προϋπολογισμὸν εἰσάγω. Νομίζω δὲ ὅτι ὀρθὰ εἶπον, βεβαιώσας ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 θὰ προνοήσῃ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1904 ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν ὁποίαν ζητεῖτε. Μετὰ τὴν διαφορὰν ταύτην τοῦ δημοσίου χρέους, ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τῶν διαφορῶν, αἱ ὁποῖαι προκύπτουσιν εἰς τὰ ἔξοδα ἐν γένει τῆς διοικήσεως. Τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως ἐν συγκρίσει τοῦ 1905 πρὸς τὸ 1904 παρέχουσι τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα: Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν ἐπὶ ἔλαττον 284,160· Ὑπουργεῖον Δικαιοσύνης ἐπὶ ἔλαττον 48,066 καὶ 80/00, καίτοι ἐλήφθη πρόνοια, ὅπως προικοδοτηθῶσιν ἐπαρκῶς αἱ πιστώσεις αἱ προκαλοῦσαι τακτικῶς ἀναγραφὴν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἐννοεῖτε ποῦ φθάνομεν διὰ τῆς χρήσεως τῆς ἀδείας, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ περὶ κυρώσεως προϋπολογισμοῦ, ἔχοντες νὰ κυρώνωμεν ἑκάστοτε ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις...

§154Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσωμεν ψηφίζοντες.

§155Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλήφθη πρόνοια νὰ συμπεριλάβωμεν καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ἔλαττον 549,622. Εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπέστη τὰς μεγίστας ἀφαιμάξεις. Αἱ 500,000 δραχμαὶ εἶναι διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, καὶ αἱ λοιπαὶ ἔξοδα διοικήσεως. Ὑπουργεῖον Ἐκκλησιαστικῶν ἐπὶ ἔλαττον 69,776. Ὑπουργεῖον Ναυτικῶν ἐπὶ ἔλαττον 1,136,626.

§156Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πόσος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν;

§157Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι 7,436,309 ἀπέναντι 8,572,935.10 τοῦ 1904. Ἐὰν ἐπιθυμεῖτε νὰ ἴδητε ἀκριβῶς ποῦ ἔγκειται ἡ διαφορὰ αὕτη, εἶναι εὐκολώτατον.

§158ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Εἰς ταξείδια ἀναψυχῆς.

§159Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὁπλισμὸν 284 χιλιάδες, δι’ ὑλικὸν 60,620 μεῖον 5. Ἕτεραι δὲ ἐπίσης 630,000 διὰ λέβητας καὶ μηχανάς, καὶ 218,000 εἰς νομισματικὴν διαφοράν. Αὐταὶ εἶναι αἱ οὐσιώδεις διαφοραὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἐκ τῶν ὁποίων προκύπτει ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα πρὸς ὑμᾶς. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν εὑρίσκεται εἰς ἀντίθετον σημεῖον. Ἔχει 31,200 ἐπὶ πλέον. Ἀλλ’ ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αὐτὸ ἐπεβαρύνθη μὲ τὰς δαπάνας τῆς μεταφορᾶς τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου εἰς τὸ νέον κατάστημα,—καὶ ὑπάρχουσιν αἱ πιστώσεις ἀναγεγραμμέναι ἐν λεπτομερείᾳ,—Θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγώ, ὁ ὁποῖος ἐζήτησα τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, ἀλλ’ αἱ ἀνάγκαι δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιβεβλημένα καὶ ἐφάπαξ διὰ τὸ 1905...

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει προϋπολογισμός;

§161Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα... Τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως ἐσόδων ηὔξησαν κατὰ δραχμὰς 386,693 ὡς ἐκ τῶν ἀποδόσεων καὶ τῶν καταβολῶν, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γείνωσιν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν ὑπεγγύων προσόδων διὰ τὰς ἐπὶ πλέον προμηθείας, τὰς ὁποίας δικαιοῦται, αὐξανομένου τοῦ πόρου τοῦ πετρελαίου καὶ τῶν πυρείων, καὶ ἄλλων εἰδῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἀπεκδεχόμεθα αὔξησιν δαπανῶν. Ἐνταῦθα ὑπάρχει ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπελογίσαμεν τὴν συναλλαγματικὴν διαφορὰν ὡς πρὸς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων εἰς 580,000. Καὶ μ’ ὅλα ταῦτα τὸ σύνολον τῆς ἐπὶ πλέον δαπάνης ἀνέρχεται εἰς 386,000. Αἱ διάφοροι πληρωμαὶ παρουσιάζουσιν ἐλαχίστην διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον ἐκ δραχμῶν 44,500. Τοιαύτη ἡ σύγκρισις, ἥτις εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐν συντόμῳ πρὸς ὑμᾶς τῶν δύο προϋπολογισμῶν, τοῦ 1904 καὶ 1905. Ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ δὲν αἰσθάνηται κόπωσιν, δύναμαι ν’ ἀνακοινώσω πρὸς αὐτὴν καὶ συγκριτικὸν πίνακα διὰ τ’ ἀποτελέσματα τοῦ 1903 ἐν σχέσει πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1905. Γνωρίζω ὅτι ἡ μέθοδος ἡ ἀσφαλεστέρα δὲν εἶναι πάντοτε νὰ συγκρίνωνται ἀνόμοια, προσωρινοὶ ἀπολογισμοὶ μὲ προϋπολογισμούς. Ἐὰν ὅμως τοῦτο ἄλλοτε ἐγένετο καὶ δὲν κατεκρίθη, δικαίως ἡ κατάκρισις πρέπει νὰ ἦναι ἐπιεικεστέρα σήμερον, ὁπότε ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι προϋπολογισμὸς ἐπὶ τῇ βάσει βεβαιώσεων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει ἀκριβεστάτης ἐκτιμήσεως τῶν εἰσπράξεων καὶ ἐπὶ τῇ προσδοκίᾳ ὅτι αἱ εἰσπράξεις αὗται πρόκειται νὰ πραγματοποιῶνται. Τὰ προϋπολογισθέντα ἔσοδα τοῦ 1903 εἶναι 120,194,062, καὶ τὰ πραγματικὰ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, τὸ ὁποῖον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ὑπέμνησα πρὸς ὑμᾶς, τὰ εἰσπραχθέντα, ἀνέρχονται εἰς 115,150,698. Παραβαλλομένου τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905 πρὸς τὰ προσωρινὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1903, ἔχομεν ἐκ τῶν ἀμέσων φόρων περὶ πλέον εἰσπράξεις 1,900,000, ἐκ τῶν φόρων τῆς καταναλώσεως 1,024,000, ἐκ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου 550,000, ἐκ τῶν ταχυδρομείων, τηλεγραφείων καὶ τηλεφώνων δραχ. 413,000, Ἐκ τῶν τελῶν καθυστερήσεως, ἀντὶ 396,000, ἔχομεν 706,000, προϋπολογισμὸν 310,000 ἐπὶ πλέον, ἐξ ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν δρ. 309,387 ἐπὶ πλέον. Ἐκ δικαστικῶν δικαιωμάτων ἔχομεν αὔξησιν δρ. 189,000. Ἐξ ἀνταλλαγῆς ὑποχρεώσεων ἔχομεν μείωσιν 1,213,500. Ἐκ λοιπῶν δικαιωμάτων μείωσιν ἐλαχίστην 2,300 περίπου. Ἐκ τῶν Μονοπωλίων ἐν γένει αὔξησιν δρ. 579,000. Ἐκ προσόδων δημοσίων καταστημάτων μείωσιν 19,500, ἐκ δημοσίων νομημάτων αὔξησιν δρ. 286,000, ἐκ κεφαλαίων καὶ ἔργων αὔξησιν 813,000, ἐξ ἐκποιήσεως ἀκινήτων δημοσίων καὶ ἐκκλησιαστικῶν αὔξησιν 144,000, ἐξ ἐκποιήσεως κινητῆς περιουσίας τοῦ Δημοσίου αὔξησιν μόνον 17,000, ἐξ ἀπολήψεως ἐξόδων προϋπολογισμοῦ αὔξησιν 442,800, ἐκ καθυστερούντων ἐσόδων παρελθουσῶν χρήσεων, συνεπείᾳ τῆς κατὰ δρ. 1,000,000 αὐξήσεως, περὶ τῆς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἔκαμα λόγον καὶ τὴν ὁποίαν αὔξησιν ὁ ἴδιος ἀπολογισμὸς τοῦ 1903 μᾶς ἐκληροδότησε, δρ. 1,303,700. Ἐκ λοιπῶν ἐσόδων ἐπὶ ἔλαττον δρ. 32,000, καὶ ἐξ ἐθνικῶν δανείων ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1904 εἰσέπραξεν εἰκονικῶς τὸ 1,000,000 τῶν ἀποσβεσθέντων τραπεζικῶν γραμματίων ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας καὶ 196,000 ἐκ δανείων, ἡμεῖς δὲ τοιαῦτα ποσὰ δὲν ἔχομεν ἀναγράψει ὥστε ἔχομεν ἐπὶ ἔλαττον διαφορὰν ἐκ δραχ. 1,196,853.72, οὕτως ὥστε διὰ τὰ ὁλικὰ ἀποτελέσματα ἐπὶ πλέον μὲν ἔχομεν 8,060,545.29, ἐπὶ ἔλαττον δ’ ἔχομεν δρ. 1,464,230.02.

§162Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε εἶσθε αἰσιοδοξότερος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§163Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνθυμεῖσθε, φαίνεται, ὅσα εἶπον περὶ τῶν τελωνιακῶν· ἔλεγον ὅτι αἱ ἀνακοινώσεις μου δὲν πρέπει νὰ σᾶς κάμωσι νὰ λησμονῆτε, ὅτι δὲν εἶμαι αἰσιόδοξος, καὶ θ’ ἀκούσητε κατόπιν, διατὶ δὲν εἶμαι αἰσιόδοξος. Ἐξαγγέλλω λογιστικὰ ἀποτελέσματα, τὰς δὲ κρίσεις μου θὰ τὰς ἀκούσητε μετ’ ὀλίγον. Διὰ τὰ ἔξοδα, Κύριοι, τοῦ 1905, συγκρινόμενα πρὸς τὰ ἔξοδα τοῦ 1903, ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα, ἐννοουμένου πάντοτε, ὅτι συγκρίνω προϋπολογισμὸν πρὸς ἀπολογισμὸν προσωρινόν. Τὰ ἀποδιδόμενα ἔσοδα ἢ αἱ ἀποδόσεις διὰ τὸ ἔτος 1905 εἶναι ἐπὶ πλέον 3,741,000...

§164Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ ἀποδόσεις;

§165Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, αἱ ἀποδόσεις... Αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἐπὶ ἔλαττον 47,488, ἕνεκα τῆς πιστώσεως πάντοτε ἐκτάκτου Συνόδου τῆς Βουλῆς, διότι εἴχομεν καὶ τότε ἔκτακτον Σύνοδον. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους, ἕνεκα τῆς ἐπὶ ἔλαττον ἐκτιμήσεως τῆς ἀξίας τῶν χρυσῶν φράγκων, μᾶς δίδει ἀποτελέσματα ἐπὶ ἔλαττον πίστωσιν 254,404 δραχμῶν. Ἔξοδα τῶν παρελθουσῶν χρήσεων ἔχομεν ἐπὶ πλέον πιστώσεις 987,790 δραχμῶν. Ἡ καθαρὰ διοίκησις ἔχει ἐπὶ πλέον ἔξοδα: Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν 298,927 δραχ. Ἐνθυμήθητε τὸ κονδύλιον ἐκεῖνο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἄνευ ἀποδόσεως λογαριασμοῦ, ὅπερ εἶναι ηὐξημένον ἐν συγκρίσει πρὸς τὸ τοῦ 1903. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἕνεκα τῆς τροφοδοσίας τῶν καταδίκων, ἔχει ἐπὶ πλέον πίστωσιν 60,893 δραχμῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει ἐν ὅλῳ ἐλάττωσιν πιστώσεως τοῦ 1903 πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ 1905 τὰς ἐπιβαλλομένας 2,927,837 δραχμῶν...

§166Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.

§167Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα... Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἔχει ἐπὶ πλέον δαπάνας δραχ. 65,395, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ πλέον ἔχει 1,732,340 δραχ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἔχει ἐπὶ πλέον 1,019,401 δραχμάς. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει ἐπὶ πλέον 40,301 δραχ. Τὰ ἔξοδα διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως ἐσόδων ἐπὶ πλέον 571,415 δραχμάς. Διάφοροι πληρωμαὶ ἐπὶ πλέον 178,938 δραχμαί. Τοιουτοτρόπως ἔχομεν διαφορὰν ἐπὶ πλέον 8,696,711 δραχμῶν, ἐπὶ ἔλαττον δὲ 3,231,730, τὸ σύνολον δὲ τῆς διαφορᾶς 5,464,981 δρ. καὶ 40 λεπτά.

§168Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μᾶς περισσεύει ἓν ἑκατομμύριον.

§169Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπολογίζω τὰς δαπάνας καὶ λαμβάνω ταύτας ὑπ’ ὄψιν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι τὰς σκέψεις μου καὶ τοὺς ὑπολογισμούς μου ἐποιησάμην ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐχὶ βεβαίως τῶν προταθέντων.

§171Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὄχι· ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων νόμων τοῦ Κράτους καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν.

§172Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Αἱ αὐξήσεις τῶν δαπανῶν, αἱ ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τί ὀφείλονται;

§173Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς αὐξήσεις αὐτὰς θὰ τὰς εὕρητε εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν αἰτιολογικὴν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν λίαν λεπτομερῶς κατέστρωσε καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου του. Ἐὰν ἐπιθυμῆτε πληροφορίας, εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς δώσω τοιαύτας.

§174Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πόθεν προῆλθεν ἡ δαπάνη τοῦ 1,000,000 δραχμῶν ἐπὶ πλέον;

§175Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δαπάνη τοῦ 1,000,000 ἐπὶ πλέον εἶναι ἐν συγκρίσει τοῦ 1903 πρὸς τὸ 1905. Ποιοῦμαι δὲ σύγκρισιν αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοῦ προσωρινοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1903 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1905. Ἐὰν πρὸ ὀλίγου ἦσθε ἐν τῇ αἰθούσῃ, θὰ ἐλαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ σύγκρισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1905 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 ἔσχεν ὡς ἀποτέλεσμα ἐπὶ μεῖον πιστώσεις, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου καὶ ὁποῖαι ἐν τῷ συνόλῳ ἐπὶ ἔλαττον φθάνουσιν εἰς 359,000 δραχμάς.

§176Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Εἰς τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ αὔξησις τῶν στρατευσίμων;

§177Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς διὰ τὴν κατάταξιν ἀπὸ πρώτης Ὀκτωβρίου.

§178Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὥστε θὰ κληθῶσιν ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου.

§179Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δικαίωμα τοῦτο θὰ ἐνασκήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁπόταν θέλῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔλαβε τὰς πιστώσεις του ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων. Ἐὰν τὰς χρησιμοποιήσῃ ὅλας ἢ δὲν τὰς χρησιμοποιήσῃ, θὰ ἦναι δικαίωμα τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν καθηκόντων του.

§180Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον συνέταξα καὶ ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Λογιστηρίου ἐστάλη πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὑπελόγισα, ὅτι οἱ στρατεύσιμοι θὰ ἔλθωσι τὴν πρώτην Δεκεμβρίου. Τώρα τί ἐγένετο κατόπιν, καὶ πῶς ὑπελογίσθη ἡ κατάταξις ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου, δὲν γνωρίζω· βεβαίως μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν νὰ ζητηθῶσιν ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις.

§181Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ πρώτης Δεκεμβρίου;

§182Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα. Τὰ ἔξοδα δὲν λογίζονται διὰ τοὺς κληρωτοὺς ὅλους, διότι ὑπάρχουσι καὶ ἀναβολαὶ κατατάξεως.

§183Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἀπὸ 1 Δεκεμβρίου λοιπόν.

§184Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§185Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§186Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπετε ὅτι μὲ διώρθωσεν ὁ κ. συνάδελφός μου· καὶ παραδέχομαι, ἐὰν ἐπλανήθην εἰς λεπτομερείας ἀναγομένας εἰς ἄλλα Ὑπουργεῖα, ἀφοῦ δὲν ἔχω τὸν ἐγωϊσμὸν νὰ πιστεύω ὅτι γινώσκω τὰ πάντα. Τοιοῦτος εἶναι ὁ προϋπολογισμὸς περίπου, καὶ τοιαῦτα τ’ ἀποτελέσματα κατὰ τὴν γενομένην σύγκρισιν εἴτε πρὸς τὸν τοῦ 1904, εἴτε πρὸς τὸν τοῦ 1903, διὰ τὰ προσωρινὰ τούτου ἀποτελέσματα. Τώρα βεβαίως δύναται νὰ προταθῇ τὸ ἐρώτημα: εἶμαι εὐχαριστημένος ἀπολύτως ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς παρατηρῶ; Βεβαίως ὄχι. Ἀπροκαλύπτως ὁμολογῶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ παρακαλῶ μάλιστα τὴν Βουλὴν νὰ μὲ πιστεύσῃ, ὅτι μετὰ πάσης προσοχῆς καὶ πάσης εἰλικρινείας ἐζήτησα νὰ βεβαιώσω τὰ ἔσοδα ἐν τῇ ἀληθείᾳ, μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ πάσης ἀκριβείας ἐζήτησα νὰ ἐλαττώσω τὰ ἔξοδα μέχρι τοῦ ἐσχάτου δυνατοῦ ὁρίου, λαμβάνων ὑπ’ ὄψει πάντοτε, ὅτι ὑπάρχει φραγμὸς ἐνώπιόν μου ἡ ἐκτέλεσις τῶν κειμένων νόμων, διότι βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ εἰσαγάγω προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει προταθέντων νόμων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄγνωστον ἐὰν θὰ ψηφισθῶσιν ἢ δὲν θὰ ψηφισθῶσιν. Ὁ προϋπολογισμὸς εἰσάγεται πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν κειμένων νόμων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ τὰ μέτρα τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, τότε βεβαίως θὰ ἐπέλθωσιν αἱ μεταβολαί, τὰς ὁποίας τὰ μέτρα τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ συνεπάγονται. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν μὲ εὐχαριστεῖ, εἶναι, ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ ἐσόδων καὶ ἐξόδων εἶναι στενή, διότι ἀληθῶς αἱ 50,000 δρ. δὲν εἶναι ποσὸν, τὸ ὁποῖον νὰ δύναται εἰς πᾶσαν στιγμὴν τὰ ἀπρόοπτα νὰ συγκαλύψῃ· ὁ προϋπολογισμὸς δὲ, ὁ ὁποῖος ἀνεπτύχθη ἐνώπιον ὑμῶν, δύναται εἰς πολλὰ μέρη ἢ μᾶλλον εἰς πολλὰ σημεῖα νὰ προσκόψῃ· καὶ ταῦτα ἐπιτρέψατε εἰς ἐμὲ νὰ σᾶς ἀναπτύξω, γιγνόμενος ἐγὼ πρὸς στιγμὴν κατήγορος τοῦ προϋπολογισμοῦ μου. Ἐὰν κυρίως ἡ βεβαίωσις δὲν συντελεσθῇ ἐπιμελῶς, ἵνα ἀποδώσῃ ποσὰ, ἱκανὰ, ἀνταποκρινόμενα πρὸς τὰς εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας προβλέπομεν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παρατηρήσω, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς θέλει πάθει σπουδαίως ἐν τῇ ἐκτελέσει. Ἐὰν αἱ εἰσπράξεις δὲν γένωνται ἐπιμελῶς, — καὶ δυστυχῶς ἐκ τῆς ὀλιγομήνου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν παραμονῆς μου ἐσχημάτισα ἑδραίαν τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς εἰσπράξεως δεῖται τῆς συντόνου μερίμνης τῆς Βουλῆς, — βεβαίως αἱ προβλεπόμεναι εἰσπράξεις δὲν θὰ ἐπιτευχθῶσιν. Ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, προνοῶν κατὰ τὴν κρίσιν του περὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, προέβη εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ ἐκτελέσει νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὸς οὗτος ἐν τῇ πεφωτισμένῃ κρίνει αὑτοῦ δὲν θὰ ἐγκρίνῃ καὶ δὲν θὰ ἐπιμείνῃ εἰς αὐτό. Ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, προκαλέσας τὸν νόμον τοῦ 1903, ἠλάττωσε τὰ ποσοστὰ τῶν εἰσπρακτόρων, καὶ ἐκ τούτου ἐφθάσαμεν εἰς τὴν τελειότητα ἐν Ἑλλάδι νὰ ζητῶμεν εἰσπράκτορας εἰς ὡρισμένα σημεῖα, καὶ νὰ μὴ εὑρίσκωμεν αὐτούς· διότι, ὅταν τὸ ποσοστὸν τῶν εἰσπρακτόρων κατῆλθεν εἰς ἓν τοῖς ἑκατὸ, πρόκειται δὲ τὰ μικρὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου νὰ ζητηθῶσιν εἰς ἀπομεμακρυσμένας περιφερείας, οἱ εἰσπράκτορες οὗτοι δὲν ἐπιδιώκουσι τὴν εἴσπραξιν τῶν μικρῶν αὑτῶν ἀπαιτήσεων, πολλὰ δὲ τοιαῦτα μικρὰ ἔσοδα προστιθέμενα ἀποτελοῦσι ποσὸν οὐκ εὐκαταφρόνητον καθυστερήσεων. Βεβαίως διὰ τοῦ μέτρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἰσηγήσατο ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, Πρωθυπουργὸς ὢν τότε, ἐπετεύχθη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ οἰκονομία τις ἐκ τῶν ποσοστῶν τῶν εἰσπρακτόρων, ἀλλὰ κατ’ ἐμὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εὐλαβῶς νὰ ὑποβάλω ταύτην καὶ εἰς τὴν κρίσιν αὐτοῦ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ μέτρου ἐκείνου, ἔσχομεν μὲν ὡς ἀποτέλεσμα οἰκονομίαν 200,000 δραχμῶν, ἐπέρχεται ὅμως ζημία ἄνω τῶν 500,000 δραχμῶν, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διότι ἐλλείπει τὸ συμφέρον τῶν εἰσπρακτόρων, νὰ ἐπιδιώκωσι τὴν εἴσπραξιν τῶν μικρῶν ἐκείνων ἀπαιτήσεων, αἵτινες ἐν τῇ ὅλῃ περιφερείᾳ τοῦ Κράτους ἀπαρτίζουσιν ἓν μέγα ποσόν. Ἐγὼ, Κύριοι, ἀγαπῶ τὰς οἰκονομίας, καὶ ἐπιθυμῶ ἐν παντὶ κονδυλίῳ τὴν περιστολὴν τῶν δαπανῶν· ἐὰν ὅμως πρόκηται διὰ περιστολῆς δαπανῶν 100,000 ἢ 200,000 δραχμῶν νὰ προκαλέσω ὡς ἀντίκτυπον ἀπωλείας εἰσπράξεων πολὺ μείζονας, προτιμῶ τὴν δαπάνην τῆς οἰκονομίας. Εἰσήχθη πρὸ ὀλίγου, υἱοθετηθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῇ ἐμῇ συναινέσει, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ τῶν τελωνιακῶν θέσεων, καὶ ἐσημειώθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου καὶ οἰκονομία διὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ. Κατὰ τὴν συζήτησιν, ἀπὸ τοῦδε λέγω, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς, θέλω ζητήσει αὔξησιν θέσεων· ἴσως φθάσω εἰς περικοπὰς εἰς ἄλλα Τελωνεῖα, πλείονας ἐκείνων, τὰς ὁποίας ἐπρόβαλεν ὁ ἀξιότιμος προκάτοχός μου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς εἰς τὸ Τελωνεῖον Πειραιῶς, τὸ ὁποῖον ἀποδίδει εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Κράτους 18,000,000, εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργῇ ὑπηρεσία τακτικὴ, καὶ τὸ ποσοστὸν τῶν ἐξόδων αὐτοῦ νὰ φθάνῃ εἰς 1 καὶ ⅛ τοῖς ἑκατὸ, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων εἶναι ὑπὲρ τὸ δέον περιωρισμένος. Μὲ τοιαύτας οἰκονομίας, θέλοντες νὰ οἰκονομήσωμεν 18 ἢ 20 χιλιάδας δραχμῶν, κινδυνεύομεν ἐν τῷ ἐκτελωνισμῷ τῶν ἐμπορευμάτων ν’ ἀπολέσωμεν ποσὰ πολὺ μείζονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν νὰ οἰκονομήσωμεν διὰ τῆς περιστολῆς τῶν θέσεων. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ἐμὸς δὲν μοὶ ἐμπνέει ἐνθουσιασμὸν, διότι κινδυνεύει εἰς πολλὰ σημεῖα. Ἐκτὸς τῶν σημείων, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον, ἐὰν ἡ βεβαίωσις δὲν φθάσῃ εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπολογίζομεν, ἢ ἡ εἴσπραξις καθυστέρησεν, ἔχομεν καὶ ἕτερα σημεῖα, ἔχομεν τὴν ἐπικαταλλαγήν. Εἰς βάρος τοῦ προϋπολογισμοῦ διήκει ἡ ἐπικαταλλαγὴ τῶν 135 κατὰ φράγκον, ἐὰν δὲ ἡ ἐπικαταλλαγὴ δι’ οἱονδήποτε λόγον ἀπρόοπτον ἀναπηδήσῃ εἰς σημεῖον ὑπὲρ τὰ 135, γινώσκετε ποία εἶναι ἡ σημασία τῆς τοιαύτης μεταβολῆς; Κατὰ ἓν λεπτὸν ἐὰν ἀνέλθῃ ὑπὲρ τὰ 135, εἶναι δραχ. 170,000.

§187Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν πραγματοποιηθῶσιν αἱ δαπάναι, ὡς ἀναγράφονται, καὶ δὲν ἐπέλθῃ ὑπέρβασις εἰς τὰ ποσά.

§188Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τρίτη σκέψις εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν μοὶ ὑπομιμνήσκει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος συνάδελφος, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἦμαι ἀπολύτως ἀσφαλὴς, ὅτι ἔκτακτός τις περίστασις δὲν θὰ προκαλέσῃ τὴν ἀνάγκην ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Διὰ τίνων μέσων θὰ ἱκανοποιηθῇ αὕτη; Ἡ μόνη ἐλπὶς εἶναι πλεόνασμα εἰσπράξεων ἐκ τῶν Τελωνείων· ἀλλὰ βλέπω ἤδη ἀντιρήσεις, καὶ θὰ σκεφθῶ ἐὰν πρέπει νὰ ἐπιμείνω εἰς τοιαύτην ἐλπίδα· ἀλλὰ καὶ ἡ μόνη αὕτη ἐλπὶς δὲν δύναται νὰ μοὶ χρησιμεύσῃ ὡς ἐγγυήτρια διὰ τὰς ἄλλας προσόδους τοῦ Κράτους, ἐὰν ἐξ ἀπροόπτων γεγονότων μία τις ἐξ αὐτῶν καθυστερήσῃ σπουδαίως. Ὑπὸ τοιαῦτα σημεῖα λοιπὸν ἐννοεῖται, ὅτι ἐγὼ πρῶτος, καίτοι εἰσηγοῦμαι τὸ ἔργον ἐνώπιον ὑμῶν, ἔχω τὸ δικαίωμα καὶ ὑποχρεοῦμαι ἐκ τοῦ καθήκοντος καὶ τῆς τιμῆς μου νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κοιμῶμαι ἥσυχος ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας, καὶ ὅτι συνεπῶς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰσηγήσατο ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐπιβάλλονται. Ἐπιβάλλονται καὶ ὑπὸ ἄλλας ἀπόψεις, Κύριοι, ἐπιβάλλονται διότι ἐκτὸς τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ ἰσοζυγίου αὐτοῦ ἔχομεν καὶ ἕτερον βάραθρον, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀποφράξωμεν· εἶναι τὸ βάραθρον τῶν προκαταβολῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Περὶ τούτου, Κύριοι, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα πλήρη, ἀποτελοῦντα τὴν εἰκόνα τὴν θλιβερὰν τῆς καταστάσεως ἡμῶν. Ἀφ’ ὅτου τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀειμνήστου συναδέλφου ἡμῶν Πετρίδου εἰσήχθησαν τὰ σχετικὰ νομοσχέδια περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἐπήνεγκον οὐσιωδεστάτην βελτίωσιν εἰς τὸν κλάδον αὐτὸν, ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν τὸ Κράτος, ἐὰν ἦτο ἄνθρωπος, ἔπρεπε νὰ περιέλθῃ εἰς ἀπόγνωσιν τελείαν. Ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον καταθέτω καὶ ὁ ὁποῖος θὰ διανεμηθῇ πρὸς πάντας ὑμᾶς, περιέχει τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς τὰ δημοτικὰ ταμεῖα, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἤρξατο λειτουργῶν ὁ νόμος περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εἰς αὐτὸν τὸν πίνακα ἕκαστος ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, θὰ ἴδῃ τί συμβαίνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, διότι κατὰ δήμους καὶ ἐπαρχίας ὁ πίναξ συνετάχθη. Δὲν εἶναι σκόπιμον ν’ ἀνακοινώσω ἄλλο τι εἰς τὴν Βουλήν, παρὰ τὰ συμπεράσματα· καὶ τὰ συμπεράσματα εἶναι τὰ ἑξῆς. Διὰ τῶν προϋπολογισμῶν τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ 1896 μέχρι τοῦ 1903 ἐχορηγήθησαν πιστώσεις ἐν ἐπιγνώσει τῆς Βουλῆς...

§189Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς χορηγήματα;

§190Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα... Ἐχορηγήθησαν ὡς συνδρομαὶ παρὰ τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν 7,207,843 δραχ. Αὐτὰ ἐξηντλήθησαν, ἐννοεῖται. Ἐκτὸς αὐτῶν, ἐν ἐπιγνώσει τῆς Βουλῆς προκατεβάλλοντο ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου χάριν τῶν δήμων...

§191Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄνευ γνώσεως τῆς Βουλῆς.

§192Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν ἐπιγνώσει τῆς Βουλῆς... Ἐκτὸς αὐτῶν ἐχορηγήθησαν καὶ εἶτα διεγράφησαν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900 δρ. 2,346,384.88. Ἀλλ’ εἶναι αὐτὰ καὶ μόνα; Ἐὰν ἦσαν αὐτὰ καὶ μόνα, Κύριοι, ὑπομονή. Ἀλλὰ τί ἔχει νὰ λάβῃ σήμερον ἐκ προκαταβολῶν τὸ δημόσιον ταμεῖον παρὰ τῶν δήμων μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν διὰ τῶν προϋπολογισμῶν τακτικῶς χορηγουμένων πιστώσεων καὶ τὴν διαγραφὴν τοῦ ποσοῦ τῶν 2,346,384.88; Τί ἔχει νὰ λάβῃ; 10,856,696.51 μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1903.

§193Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1900;

§194Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1903 ὠφείλοντο ἀπὸ τοὺς διαφόρους δήμους τοῦ Κράτους δι’ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, προκαταβληθέντα ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς πληρωμὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων, αὐτὰ τὰ χρήματα.

§195Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὰ ἐχορηγήθησαν κατὰ τὸ 1900; ἢ μέχρι τίνος ἐποχῆς ἀναφέρονται;

§196Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τοῦ 1903.

§197Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1900 καὶ ἐντεῦθεν ἀνέρχονται τὰ 10 αὐτὰ ἑκατομμύρια;

§198Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§199Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τίνων ἐτῶν ὀφειλαὶ τῶν δήμων εἶναι;

§200Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1903.

§201Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν ἐξήγησιν;

§202Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§203Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ δαπάναι τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως διαιροῦνται εἰς δύο κατηγορίας· εἰς συνδρομὰς ἐν πρώτοις, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος παρέχει εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους, δηλαδὴ εἰς τοὺς δήμους ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὰ τακτικὰ ἔσοδα, προστιθεμένης καὶ τῆς προσθήκης τοῦ ½ ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἢ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ὠνίων, δὲν ἐπαρκοῦσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ταῦτα εἶναι συνδρομαὶ, παρὰ τοῦ Κράτους χορηγούμεναι εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους. Ἀλλὰ πλὴν τούτων ὑπάρχει καὶ ἄλλη δαπάνη, ἡ δαπάνη τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον καταβάλλει ἀντὶ τοῦ δήμου, οὐχὶ διότι ὁ δῆμος δὲν ἐπαρκεῖ ἐκ τῶν τακτικῶν αὑτοῦ ἐσόδων εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἤτοι διότι εἶναι ἄπορος, ἀλλὰ διότι δὲν εἰσέπραξεν ἔτι τὰ ἔσοδα αὑτοῦ· οὕτω δὲ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸν δῆμον ὡς προκαταβολὴ, θέλει ἀποδοθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῶν ἐσόδων αὐτοῦ, ἤτοι ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ του. Αὐταὶ εἶναι αἱ δύο κατηγορίαι τῶν δαπανῶν. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, ἐὰν εὐαρεστῆσθε, νὰ χωρίσητε τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ἀνεφέρατε, καὶ νὰ μᾶς ἀνακοινώσητε πόσαι εἶναι αἱ δαπάναι αἱ ἐκ προκαταβολῶν ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τοὺς δήμους χορηγηθεῖσαι χάριν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, διατὶ δὲν εἶχον εἰσπραχθῆ ὑπὸ τῶν δήμων τὰ ἔσοδα αὐτῶν, καὶ πόσαι αἱ δαπάναι αἱ καταβληθεῖσαι ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς συνδρομὴν τῶν ἀπόρων δήμων. Πλὴν τούτου παρακαλῶ νὰ ζητήσητε τὴν συνδρομὴν τοῦ κυρίου συναδέλφου σας Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα οὗτος δώσῃ τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν θέλει πορισθῆ ἐκ τοῦ ἀρχείου τοῦ Ὑπουργείου του, πόσα ἐδαπάνα τὸ Κράτος διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ προηγούμενον τοῦ 1896, τὸ σύστημα π. χ. τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν. Ὅταν λάβητε καὶ τὰς πληροφορίας ταύτας, τότε θέλετε ἔχει πάντα τ’ ἀναγκαιοῦντα στοιχεῖα, ἵνα κρίνητε περὶ τῶν ἀτελειῶν τοῦ νόμου τοῦ 1896. Ὅ,τι εἶναι βέβαιον, εἶναι ὅτι ἡ δημοσία ἐκπαίδευσις ἀνετέθη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος εἰς βάρος τῶν δήμων. Ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη, κατ’ ἐμὲ, εἶναι πλημμελής· ἀντεγράφη ἐκ τοῦ Συντάγματος τοῦ Βελγίου, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ παρ’ ἡμῖν, διότι οἱ ἡμέτεροι δῆμοί εἰσιν ἄποροι, δὲν ἔχουσιν ἄλλας προσόδους, εἰμὴ τὰς ἐκ τῶν ἐμμέσων φόρων, ὅπου τοιοῦτοι ἐπιβάλλονται, ἐνῷ ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ εἰς τὰ μικρότερα χωρία τῶν δήμων τοῦ Κράτους νὰ ὑπάρχωσι σχολεῖα. Ἡ στατιστικὴ ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἕπεται πολλῶν ἄλλων Κρατῶν, ἴσων μὲν κατὰ τὸν πληθυσμὸν μὲ αὐτὴν, ἡσσόνων ὅμως αὐτῆς κατὰ τὰς ἱστορικὰς ὑποχρεώσεις ἔν τε τῷ ἐνεστῶτι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι.

§204Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν παρατηρήσεων ὑμῶν τὴν σημασίαν κατανοῶ πληρέστατα· παρακαλῶ ὅμως ὑμᾶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν καὶ ὁμιλῶν περὶ ἰσοζυγίου, εἶχον καθῆκον νὰ ἀναγγείλω εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν τὰ τοιαῦτα θλιβερὰ ὄντως οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα...

§205Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐπέκρινα ὑμᾶς.

§206Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι ἐγὼ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ μακαρίτου Πετρίδου εἶμαι πολὺ μακρὰν νὰ διανοηθῶ νὰ ἐπικρίνω. Δὲν ἦτο ἐντεταλμένος ὁ μακαρίτης καὶ διαπρεπὴς ἀνήρ, ἵνα συντάξῃ οἰκονομικὴν διατύπωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐκεῖνος ἐμερίμνα περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην διετύπωσε τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσε, παρετηρήσατε, Κύριοι, πῶς ἐπωφεληθέντα ἀτελειῶν τινων τοῦ νόμου ἐν ταῖς λεπτομερείαις κατώρθωσαν τὰ Δημοτικὰ καὶ Ἐποπτικὰ Συμβούλια νὰ ἱδρύσωσιν ὀκτακόσια περίπου δημοτικὰ σχολεῖα ἐκεῖ, ὅπου ὁ νόμος δὲν ἐπέτρεπε νὰ λειτουργῶσι τοιαῦτα.

§207Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἀκριβῶς εἶπεν, ὅτι 115, νομίζω, γραμματεῖα καὶ 770 δημοτικὰ σχολεῖα παρανόμως συνέστησαν. Ἤθελον παρακαλέσει, ἐπειδὴ εἴπετε, ὅτι ἔχετε πίνακα...

§208Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω πίνακα τῶν σχολείων· ἔχω πίνακα τῶν ἐτῶν, τῶν δήμων καὶ τῶν προκαταβολῶν, τὰς ὁποίας τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐνήργησε καὶ τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ.

§209Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ καταθέσῃ πίνακα περὶ τοῦ πότε καὶ ὑπὸ τίνος, μὲ τὰς χρονολογίας, συνέστησαν τὰ σχολεῖα ταῦτα.

§210Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια λειτουργοῦσι, καὶ ὅταν γίνωνται αὐτοῖς παρατηρήσεις διὰ παρανόμους ἐνεργείας των, ἐπαναστατοῦσι κυριολεκτικῶς, πανταχοῦ δὲ ζητοῦσι δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ ἐκεῖ ὅπου εἶναι πέντε μαθηταί, ζητοῦσι πρωτοβάθμιον δημοδιδάσκαλον ἐπὶ ἀπολαυῇ 150 δραχμῶν κατὰ μῆνα, καὶ ἐκεῖ ἀκόμη ὅπου οἱ μαθηταὶ εἶναι ὀλιγώτεροι τῶν πέντε. Καὶ ὅπου μὲν ὁ ἴδιος ὁ δῆμος εἶναι εἰς εὐάρεστον οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ δύναται διὰ τῶν ἰδίων πόρων νὰ ἐπαρκέσῃ, ἔχει καλῶς, ὅταν ὅμως δὲν ὑπάρχωσι δημοτικὰ χρήματα, εἶναι τὰ πάντα εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου· καὶ ὅταν δέκα καὶ εἴκοσιν ἑκατομμύρια ἐντὸς ὀκταετίας ἔχῃ καταβάλει τὸ Δημόσιον, τί θέλετε νὰ πράξῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν; ν’ ἀφήσῃ τὴν ἰδίαν κατάστασιν λειτουργοῦσαν; Τὸ πρᾶγμα ἔφθασεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον· διότι, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν τ’ ἀποτελέσματα τῶν τελευταίων προϋπολογισμῶν τοῦ 1899, 1900, 1901, 1902 καὶ 1903, τὰ ὁποῖα ἔχω πρὸ ὀφθαλμῶν, θὰ ἴδητε, ὅτι τὸ 1899, ἕνεκα τῶν ἐσόδων καὶ τῶν δανείων, ἢ ἐξ ἐλαττώσεως δαπανῶν, ἔχει περίσσευμα ἐκ δρ. 6,621,708.54, καὶ ἴσην ταμιακὴν διαφορὰν ἔδει ν’ ἀφήσῃ, ἔρχεται ὅμως ἀμέσως ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, καὶ ἐκτὸς τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένου ποσοῦ ἀπορροφᾷ 1,468,000 εἰς προκαταβολάς, αἱ ὁποῖαι παραμένουσιν ἀναπόδοτοι πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἔρχεται τὸ 1900. Ἔχει περίσσευμα, κατὰ τὸν ὁριστικὸν ἀπολογισμὸν ἀνεγνωρισμένον, ἐκ δραχμῶν 2,278,520, καὶ ἔρχεται ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις, ἥτις ἐκτὸς τοῦ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένου ποσοῦ συνδρομῆς ἀφαιρεῖ 1,137,706 δραχμὰς διὰ προκαταβολάς, αἱ ὁποῖαι καὶ αὐταὶ ἀκολουθοῦσι τὴν τύχην τῶν προηγουμένων προκαταβολῶν. Ἔρχεται τὸ 1901· περίσσευμα προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὸν ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου ὑποβληθέντα ὁριστικὸν ἀπολογισμὸν, 615,602. Ἀλλ’ ἀφίνει ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις αὐτὸ τὸ περίσσευμα τὸ πενιχρὸν νὰ ζήσῃ; Εἰς τὴν στιγμὴν τοῦτο ἀπορροφᾶται. Ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις λαμβάνει 1,625,573 δρ. προκαταβολάς, οὕτως ὥστε προϋπολογισμὸς ἐν περισσεύματι μένει ἐλλειμματίας κατὰ 1,109,971, ὑπὸ ταμιακὴν, ἐννοεῖται, ἔποψιν.

§211Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Τὰ σχολεῖα δὲν ἐγένοντο μόνον ὑπὸ τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ἀλλ’ ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, ἐνεκρίθησαν ὑπὸ τῶν Νομαρχῶν.

§212Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἤθελον νὰ σᾶς ἀπαλλάξω τοῦ κόπου ν’ ἀπαντήσητε εἰς τὰς διακοπὰς, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα νὰ συστήσητε εἰς τὸν συνάδελφόν σας ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ δώσῃ ὑμῖν τὰ χρηματικὰ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι αὔριον σκοπῶ ν’ ἀσχοληθῶ καὶ ἐγὼ ἐπ’ αὐτοῦ.

§213Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ καταθέσω τὰ συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ἐφ’ ὅσον τοιαῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῶσιν ἐκ τῶν ἀρχείων τοῦ Ὑπουργείου· διότι καὶ ἄλλοτε ἐζητήθησαν καὶ δὲν κατωρθώθη νὰ εὑρεθῶσι πλήρη τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶπον νὰ προσαχθῶσι τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα, οὐχὶ διότι περιμένω νὰ φωτισθῶ ἐγὼ ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτῶν, —διότι ἐγὼ ἔχω λεπτομερέστατον λογαριασμὸν τῆς διαχειρίσεως τοῦ Ταμείου τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως, —ἀλλὰ διὰ νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους θέλω ἀναφέρει ἀγορεύων, δὲν εἶναι φαντασιώδεις, ἀλλ’ εἶναι ἐπίσημοι.

§215Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ 1902 κατέληξε μὲ ἴδιον ἔλλειμμα δρ. 6,224,328· ὡς εἰ ὅμως τοῦτο μὴ ἤρκει, ἔρχονται εἰς ἐπαύξησιν ἕτεραι δρ. 2,285,290 ἐκ τῶν προκαταβολῶν δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἰδοὺ τέλος τὸ 1903. Αὐτοῦ πλέον ἡ αὔξησις ἔφθασεν εἰς δυσθεώρητον ὕψος· διότι, ἐνῷ τὸ ἔλλειμμα τοῦ προϋπολογισμοῦ ἦτο 1,080,681, ἡ δημοτικὴ ἐκπαίδευσις ἐκτὸς τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένης συνδρομῆς πρὸς τοὺς ἀπόρους δήμους, ἀπερρόφησε προσθέτως προκαταβολὰς εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ δραχ. 2,925,295.

§216Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε μικρὰν διακοπήν; Ἐὰν εἴχετε τὴν περιέργειαν νὰ ἐξετάσητε τὰ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν προγενεστέρων ἐτῶν...

§217ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μὴ ἐπιτρέπετε διακοπὰς, κύριε Ὑπουργέ.

§218Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ (πρὸς τὸν κ. Ἀγγελόπουλον). Τότε θὰ καταντήσῃ διαλογικὴ ἡ συζήτησις. Δὲν ἔχω ἄλλα στοιχεῖα αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἵνα ἀνακοινώσω ὑμῖν, καὶ ἱκανοποιήσω τὴν περιέργειάν σας. Παρατηρεῖτε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς, καίτοι παρουσιάζει τὰ σκιερὰ σημεῖα ἐκεῖνα, ἄνευ τῆς διαταράξεως τῶν ὁποίων δύναται νὰ λειτουργήσῃ κανονικῶς καὶ ἐν ἰσοζυγίῳ, ἔχει καὶ τὸ βάραθρον αὐτὸ, τὸ χαῖνον ἐνώπιόν του, τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, περὶ τοῦ ὁποίου ἐσκέφθη ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ μέτρα, καὶ ἐπὶ τῶν μέτρων τούτων πρέπει βεβαίως ἐν πάσῃ ταχύτητι νὰ ληφθῶσιν ἀποφάσεις· διότι ἢ πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὸ βάρος αὐτὸ, ἐξευρισκομένων τῶν καταλλήλων πόρων, ἢ πρέπει οἱ δῆμοι ν’ ἀναλάβωσιν ὁριστικῶς τὴν καταβολὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων, ἢ πρέπει διὰ καταλλήλου τροποποιήσεως τῶν νόμων νὰ παράσχητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα, ὅπως τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, αὐτὴ ἡ ἀνεξέλεγκτος μηχανὴ πρὸς δημιουργίαν δημοτικῶν σχολείων καὶ πρωτοβαθμίων δημοδιδασκάλων, λειτουργήσῃ ὡς πρέπει νὰ λειτουργῇ, ὅταν ἦναι εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἕτερον σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὀφείλω νὰ ποιήσωμαι λόγον, εἶναι ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν δύναται νὰ μείνῃ ὅπως εἶναι, ἕνεκα τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους, ὁ ὁποῖος θὰ φθάσῃ μετὰ 12 μῆνας, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1905 δίδει ἤδη τὴν χεῖρα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1906, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἐν πλήρει ἐφαρμογῇ ὁ νέος νόμος περὶ στρατολογίας καὶ ὁ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς μὲ μόνον 50,000 δρ. προσδοκώμενον περίσσευμα δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν λειτουργίαν τῶν νόμων τούτων καὶ διὰ τὸ 1906. Διότι, κατὰ τοὺς ἐπιεικεστέρους ὑπολογισμοὺς, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπεράριθμοι ἀξιωματικοὶ θὰ ἐκλείψωσι, θὰ χρειασθῶσι προσθέτως 1,250,000 δραχ. περίπου. Λέγω περίπου, ἐὰν ἡ πληροφορία μου ἦναι ἀκριβής· δὲν τὴν δίδω ὡς ἐπίσημον, τὴν δίδω ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ λογαριασμοῦ, τὸν ὁποῖον μετὰ τοῦ παρασχόντος μοι πολύτιμον συνδρομὴν —καὶ δοθείσης εὐκαιρίας ὀφείλω ν’ ἀνομολογήσω δημοσίᾳ χάριτας πρὸς αὐτὸν—κ. Διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἐκάμαμεν κατὰ τὴν ἐπεξεργασίαν ὅλων τῶν λογαριασμῶν. Πόθεν θὰ εὑρεθῇ τὸ ποσὸν αὐτό; Ἐλάττωσις πιστώσεων βεβαίως δὲν δύναται περαιτέρω νὰ γένηται ἐπὶ τῇ βάσει τῶν λειτουργούντων νόμων. Αὔξησις ἐσόδων μόνον δι’ ἐπιβολῆς νέων βαρῶν δύναται νὰ προέλθῃ. Ἀλλὰ σήμερον οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον ζητοῦμεν· ζητοῦμεν μόνον οἰκονομίας, καὶ ὅπως διὰ τῶν οἰκονομικῶν συνεπῶς μέτρων, τῶν λαμβανομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπιτύχωμεν περίσσευμα, τὸ ὁποῖον νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς συγκάλυψιν παντὸς ἀπροόπτου, ζητοῦμεν, ὅπως, οὐχὶ διὰ νέων φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ διὰ τῆς μεταβολῆς τῶν ὑπαρχόντων φορολογικῶν νόμων περὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, διὰ τοῦ καταλλήλου διακανονισμοῦ αὐτῶν, ἐπιτύχωμεν μεγαλείτερα ἔσοδα, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνωμεν περισσότερον τοὺς πολίτας· διότι ἐπὶ μὲν τοῦ φόρου οἰκοδομῶν διακανονίζεται ἡ βεβαίωσις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων, τοιουτοτρόπως δ’ ἀποκαθίσταται ἡ ἰσότης καὶ δικαιοσύνη μεταξὺ τῶν φορολογουμένων, καθόσον, ἐὰν ὁ ἰδιοκτήτης ἢ κάτοχος οἰκοδομῆς ἐνοικιάζῃ αὐτὴν, βεβαίως εὐκόλως καθορίζεται ὁ φόρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐνοικίου, ἐὰν ὅμως δὲν τὴν ἐνοικιάζῃ, ἀλλὰ κατοικεῖ μόνος εἰς αὐτὴν, ὁ προσδιορισμὸς τοῦ φόρου ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ὀρέξεως τῶν ἀπαριθμητῶν τῶν οἰκοδομῶν καὶ τῶν ἄλλων μικρῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι καταγράφουσι τὴν οἰκοδομὴν πάντοτε σχεδὸν ἐπιεικῶς καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐντεῦθεν γεννᾶται καὶ ἀδικία διὰ τοὺς πληρόνοντας πλήρη τὸν φόρον, ἐν συγκρίσει πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπέναντι αὐτῶν καταβάλλουσιν ὀλιγώτερον. Οἱ Ἕλληνες εἶναι ἴσοι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὡς πρὸς τοὺς νόμους, πρέπει νὰ ἦναι ἴσοι καὶ ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων. Ἐπίσης διὰ τὰ ἐπιτηδεύματα. Κατεκρίθη ὁ ἄλλοτε, τῇ εἰσηγήσει τοῦ ἀξιοτίμου προκατόχου μου, ψηφισθεὶς νόμος περὶ ἐπιτηδευμάτων, ὅτι ἦτο ἀντισυνταγματικὸς, διότι ἐζήτει τὸ ἥμισυ τοῦ φόρου παρὰ τοῦ φορολογουμένου ἐν ἀρχῇ τοῦ ἔτους καὶ πρὶν ἐνασκήσῃ τὸ ἐπάγγελμα. Ἀλλ’ ἡ κατάκρισις αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή. Τοῦτο δ’ ἀνεγνωρίσθη καὶ διὰ τελευταίως ψηφισθέντος νόμου. Μήπως ὁ τελευταίως ψηφισθεὶς νόμος περὶ οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν δὲν ζητεῖ παρὰ τῶν φορολογουμένων τὴν καταβολὴν τοῦ ἡμίσεος τοῦ φόρου πρὸ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος; Καὶ ὅμως δὲν ἠκούσθη κατάκρισις, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικός. Ἀλλὰ τί εἶναι ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος; Εἶναι μία ἄδεια χορηγουμένη παρὰ τοῦ Κράτους εἰς τὸν ἐξασκοῦντα ἐπάγγελμά τι πρὸς ἐξάσκησιν αὐτοῦ. Καὶ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα τὸ Κράτος, τὸ χορηγοῦν τὴν ἄδειαν ταύτην, νὰ ζητήσῃ τὴν προκαταβολὴν τοῦ ἡμίσεως τοῦ φόρου; Πρέπει ν’ ἀφεθῇ τὸ Κράτος ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου εἰς τὴν διάθεσιν τῶν διαφόρων φορολογουμένων; Τὸ λέγω, Κύριοι, δημοσίᾳ, διότι ὁμιλῶ ὑπὲρ τοῦ Κράτους, καὶ ὀφείλω, ὁμιλῶν ὑπὲρ τοῦ Κράτους καὶ τῶν συμφερόντων αὐτοῦ, νὰ εἴπω, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τοὺς φορολογουμένους εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον, διότι οὕτω πράττοντες ἔχομεν ἔλλειμμα ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐξ αὐτοῦ τοῦ φόρου. Ἐὰν ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐλειτούργει ὡς ἔπρεπε νὰ λειτουργήσῃ, θὰ εἴχομεν σήμερον ἓν ἑκατομμύριον ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσπράττομεν. Καὶ λέγω ταῦτα ἐκ τῆς πείρας καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων, καὶ μὲ ἀποδείξεις. Δὲν ὁμιλῶ ὑποθετικῶς· εἶμαι βέβαιος. Καὶ δὲν ἐννοῶ, πῶς ἡ τοιαύτη κατάστασις δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ, ὅταν ὁμιλῶμεν περὶ σχεδίων Ἐθνικῆς Ἀμύνης, περὶ Ἐθνικοῦ Στόλου. Ὅταν περὶ τοιούτων ζητημάτων ἔχωμεν νὰ σκεπτώμεθα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ σκεπτώμεθα ἄλλως παρὰ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δικαιοσύνης καὶ ἰσότητος νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τοὺς φόρους, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς πολίτας κατὰ τοὺς κειμένους νόμους; Ἐὰν ὑπῆρχε πολιτικὴ μερὶς θεωροῦσα ὅτι τὰ τιμολόγια τῶν φόρων ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἢ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων εἶναι βαρέα, βεβαίως θὰ ἤμην ὁ πρῶτος, ὅστις ἤθελον προέλθει εἰς συζήτησιν μετ’ αὐτῆς, ἵνα σκεφθῶμεν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ περίπτωσις νὰ ὑποτιμήσωμεν τὰ τέλη τὰ καταβαλλόμενα πρὸς τὸ Δημόσιον, ἵνα μὴ συντριβῶσιν οἱ φορολογούμενοι. Ἀλλ’ ὅταν περὶ αὐτῶν δὲν γίνεται λόγος, ἀλλὰ ζητῆται νὰ δοθῶσιν εὐκολίαι, ὅπως μετὰ τρεῖς μῆνας ἀπὸ τῆς ἐνασκήσεως τοῦ ἐπαγγέλματος ἀρχίσωσι νὰ καταβάλλωσι τοὺς φόρους, καὶ τοὺς ἀφίνωμεν ἄνευ προκαταβολῆς νὰ ἐνασκῶσι τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο καὶ νὰ ἦναι ἐλεύθεροι κατὰ τὸ τελευταῖον τρίμηνον τοῦ ἔτους, ὅτε θὰ ὀφείλωσι νὰ καταβάλωσι τὸν φόρον, νὰ προσπαθῶσι νὰ ὑπεκφεύγωσι τὰς ὑποχρεώσεις των διὰ μυρίων μέσων, νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ συστήσω, χωρὶς νὰ σκεφθῶ ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ἀντισυνταγματικότητος, ὅπως ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμά του τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ὑπὲρ τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ νὰ ταχθῶ μετὰ πάσης ἐπιμονῆς καὶ αὐστηρότητος. Ὑπάρχει ἰδεῶδες τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅπερ εἶναι καὶ τοῦ ἔθνους τὸ ἰδεῶδες, ἡ Ἐθνικὴ Ἄμυνα. Ὑπὲρ τῆς ἰδέας αὐτῆς ὁ λαὸς συνετάχθη, καὶ ἐπέβαλε τὴν θέλησίν του, καὶ τὰ ταμεῖα τοῦ Στόλου καὶ τῆς Ἀμύνης τοιαύτης τοῦ λαοῦ θελήσεως εἶναι ἀπότοκα. Ἐὰν λοιπὸν ἐν ὀνόματι τῶν τοιούτων εὐγενῶν προθέσεων, αἵτινες εἶναι ἀπόρροια καθαρὰ τῆς θελήσεως τῆς μὴ διατυπουμένης ἄλλως παρὰ διὰ τοῦ ῥεύματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἰλικρινῶς ὁμιλήσωμεν πρὸς αὐτὸν καὶ εἴπωμεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συνηθίσῃ τὰ βάρη του καὶ νὰ καταβάλλῃ ταῦτα ἐγκαίρως, δὲν θὰ γογγύσῃ. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, Κύριοι, γογγύζει, ὅταν βλέπῃ ἀνισότητα καὶ ἀδικίαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ Ἕλλην δὲν δύναται νὰ δεχθῇ, εἶναι ἡ ἀνισότης, δηλαδὴ ὅταν ὁ μὲν φορολογῆται, ὁ δὲ ὄχι. Ἡ ἀνισότης αὕτη ἀποφέρει ὀλέθρια ἀποτελέσματα, ἡ δὲ δυσαρέσκεια τοῦ Ἕλληνος εἰς τὸ νὰ μὴ καταβάλλῃ τοὺς φόρους προέρχεται ἐξ ἀντιζηλίας, ὅταν βλέπῃ τὸν γείτονα αὐτοῦ μὴ πληρόνοντα, ἐνῷ οὗτος ἐπιβαρύνεται νὰ πληρώσῃ, ὅταν βλέπῃ, ὅτι ἡ λειτουργία τῶν νόμων ὡς πρὸς ἕτερον ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς καλῆς ἢ κακῆς ὀρέξεως τῶν ἐκτελούντων τὸν νόμον καὶ τῶν ὀργάνων τῆς διοικήσεως. Ἐνώπιον τῆς ἀνισότητος αὐτῆς ἡ ἀγανάκτησις τῶν πολιτῶν ἐξεγείρεται, καὶ τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι, οὐδὲ οἱ μὲν οὐδὲ οἱ δὲ νὰ καταβάλλωσι φόρους. Τὶ θὰ εἴπητε, Κύριοι, ἐὰν λάβητε γνῶσιν τῶν καθυστερήσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς πολλὰ ταμεῖα; Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατέλθω τοῦ βήματος, χωρὶς νὰ ἀναγγείλω εἰς ὑμᾶς μερικὰ τοιαῦτα ἀποτελέσματα. Ἔχω πίνακας καθυστερήσεως διὰ τὸ ἔτος 1903 τῶν ταμείων ἐκ διαφόρων ἐσόδων, καὶ ἕτερον μόνον ἐξ ἀμέσων φόρων. Τί θέλετε νὰ εἴπῃ ὁ κάτοικος τῆς Σύρου, ὁ καθυστερῶν ἐν τῷ συνόλῳ 2%, ἢ ὁ κάτοικος τῆς Σκοπέλου, ὁ καθυστερῶν ἐν τῷ συνόλῳ ἐξ ἀμέσων φόρων μόνον 3%, ὅταν μάθῃ ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς Ἠλείας καθυστεροῦσι κατὰ 60%;...

§219Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἠξεύρετε διατὶ, κ. Ὑπουργέ;

§220Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§221Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διότι εἰσπράττονται μόνον ἐκ τοῦ κόμματος Κρεστενίτου, οἱ ἄλλοι μένουσιν ἀκαταδίωκτοι.

§222Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω τί συμβαίνει. Ἐγὼ ἐξαγγέλλω μόνον τὰ ἀποτελέσματα τῶν πινάκων... Ὅταν βλέπητε καθυστερήσεις εἰς τὰς Πάτρας 25%, εἰς τὴν Κορινθίαν 30%, εἰς τὴν Μαντινείαν 30%, εἰς τὴν Γόρτυνα 35%, εἰς τὰ Καλάβρυτα 30%, εἰς τὴν Τριφυλίαν 40%, εἰς τὴν Πυλίαν 35%, εἰς τὴν Μεσσήνην 35%, εἰς τὴν Ὀλυμπίαν 50% ἐξ ἀμέσων φόρων καθυστερήσεις, τί θὰ εἴπητε εἰς τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦσιν ἐν τῷ συνόλῳ, Κύριοι, 2%; Εἶναι πολῖται Ἕλληνες οἱ μὲν, ἵνα πληρόνωσι μέχρι τοῦ τελευταίου ὀβολοῦ, καὶ εἶναι πρίγκηπες οἱ ἄλλοι, διὰ νὰ μένωσιν ἀσύδοτοι; Εἶναι ἡ ἰσότης, τὴν ὁποίαν ῥητῶς ἀναγράφει ὁ καταστατικὸς ἡμῶν νόμος, οἱ μὲν νὰ ἦναι ῥαγιάδες, οἱ δὲ ἀγάδες, ὡς λέγει ὁ κοινὸς λαός; Τί θὰ εἴπητε, ὅταν ἴδητε ἐν τῷ συνόλῳ τῶν φόρων τὰ αὐτὰ φαινόμενα; Ἡ Ἠλεία ἐκ τῶν διαφόρων ἐσόδων ἐν γένει ἔχει 23% καθυστερήσεις, ἡ Σῦρος 1% ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§223Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἡ Χαλκίς; παρακαλῶ.

§224Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς λέγω ἀμέσως. Ἡ Χαλκὶς 6%.

§225Π. ΤΑΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κέρκυρα;

§226Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κέρκυρα δὲν ἔχει ἀμέσους φόρους. Αὐτὰς, Κύριοι, τὰς πληροφορίας ὤφειλον νὰ δώσω εἰς ὑμᾶς ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, καὶ ὡς συμπέρασμα νὰ εἴπω, ὅτι μὴ δυνάμενος νὰ ἐγγυηθῶ τὸ ἰσοζύγιον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐάν τις τῶν συνθηκῶν, ἃς ὑπέμνησα, διαταραχθῇ, ὑποβάλλω αὐτὸν, νομίζων ἀπαραίτητον καθῆκόν μου νὰ ὑποστηρίξω τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλεν, ὅπως τὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἔχω τὴν διεύθυνσιν σήμερον, ἀναγόμενα νομοσχέδια ἐπιψηφίσητε, ἀφοῦ δι’ αὐτῶν δὲν πρόκειται νὰ εἰσαχθῶσι νέοι φόροι, ἀλλὰ πρόκειται νὰ διακανονισθῶσι τὰ μέσα τῆς βεβαιώσεως διὰ τῆς δηλώσεως κατὰ τρόπον συνεπαγόμενον τὴν ἰσότητα μεταξὺ ἁπάντων τῶν φορολογουμένων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους.

§227Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ γείνῃ ἀφομοίωσις τοῦ φορολογικοῦ συστήματος ὅμως πανταχοῦ τοῦ Κράτους.

§228Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πληρόνουν οἱ ἄλλοι ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν πολὺ περισσότερα.

§229Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι πολὺ ἐσφαλμένον.

§230Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ νομίζω ἐκ τῆς μελέτης τῶν προϋπολογισμῶν, εἰς τὴν ὁποίαν προέβην.

§231ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Νὰ μεταβληθῇ ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος, διότι εἶναι ἄνισος ὁ φόρος.

§232Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι.

§233Α. ΧΟΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι λεπτομέρειαι. Αὐτὸ εἶναι τὸ παράπονον τῶν φορολογουμένων.

§234Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ βάσις εἶναι ἡ βεβαίωσις καὶ ἡ εἴσπραξις· διότι, μεταβάλετε ὅσον θέλετε τὰς λεπτομερείας, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι 1 ἑκατομμύριον καθυστερήσεις.

§235ΧΟΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνεται εἴσπραξις ἀπὸ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος, ὅταν ἦναι ἄνισος ὁ φόρος ἐντελῶς. Σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ἕνα ἔμπορον δὲν δύνασθε νὰ τὸν φορολογήσητε πλέον τῶν 100 δραχμῶν, καὶ δι’ ἕνα παντοπώλην ἔχετε κλίμακα μέχρι 360 δραχμῶν. Δὲν εἶναι νόμος λοιπὸν αὐτός.

§236Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τῶν προηγουμένως εἰσαχθέντων νομοσχεδίων, τῶν ὁποίων ἤδη ἐζητήθη ἡ ἐκ νέου ἀναγραφὴ, ἔχω νὰ ὑποβάλω καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, Κύριοι, ἀναγόμενον εἰς τὸ χρέος πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους. Διὰ τοῦ νόμου περὶ ἀναγνωρίσεως τοῦ χρέους πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους καθιερώθη ἐν ἄρθρῳ 3 ποσὸν 200,000 ἐτησίως διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 20,000,000 παλαιῶν δραχμῶν, 18,000,000 νέων δραχμῶν ἀνεγνωρισμένων. Ἀλλὰ διὰ τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου τούτου ὁρίζεται, ὅτι αἱ ὁμολογίαι, διὰ τὰς ὁποίας ἐδόθη ἄδεια εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν αὐτῶν, εἶναι δεκταί εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον πρὸς προεξόφλησιν τῶν ἀνανεουμένων χρεῶν, ἢ πρὸς ἐξόφλησιν δόσεων φθαρτῶν κτημάτων ἢ ἄλλων κτημάτων τοῦ Δημοσίου, διὰ τὰ ὁποῖα ἡ πληρωμὴ γίνεται κατὰ χρεωλυτικὰς δόσεις. Ἐκ τοῦ ὑπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἐγένετο, ἐὰν ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ τοῦ νόμου, προκύπτει ὅτι εἶναι ἀνάγκη τοὐλάχιστον 1,000,000 ἐτησίως ἐκτάκτου χρεωλυσίου δι’ αὐτὸ τὸ χρέος τοῦ Κράτους.

§237Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περισσότερα.

§238Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν ἑκατομμύριον πραγματοῦται κατ’ ἔτος ἐκ τῶν τοιούτων ἀπαιτήσεων τοῦ Δημοσίου.

§239Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἕνεκα ἐλαττώσεως εἰσπράξεων;

§240Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἰσπραχθῶσιν αἱ ἀπαιτήσεις τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἀντὶ νὰ εἰσπραχθῶσιν εἰς χρήματα, θὰ εἰσπραχθῶσι δι’ ὁμολογιῶν, αἱ ὁποῖαι, εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰσερχόμεναι, ἐννοεῖται ὅτι ἀποσβέννυνται. Βεβαίως ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ καθορισμοῦ τῶν 200,000 δραχμῶν διὰ τόκους καὶ χρεωλύσιον καὶ τοῦ ἐκτάκτου αὐτοῦ τοκοχρεωλυσίου ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, καὶ ἀντίφασις ἐμβάλλουσα εἰς κίνδυνον τὰ μέσα τοῦ δημοσίου ταμείου. Δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ καμμία κατάχρησις, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοῦ ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ἐξοφλήσῃ ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν ἓν χρέος του, χωρὶς νὰ ἔχῃ πρόχειρα τὰ μέσα τῆς τοιαύτης ἐξοφλήσεως καὶ χωρὶς νὰ δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τὰς ἄλλας ἀνάγκας του διὰ μετρητῶν χρημάτων. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου δὲν πρόκειται νὰ καταργήσωμεν ἐντελῶς τὸ ἔκτακτον χρεωλύσιον, ἀλλὰ τὸ περιορίζομεν εἰς τὸ ἓν δέκατον τῶν προεξοφλουμένων ἢ ἐξοφλουμένων ἀπαιτήσεων, ἃς ἐμνημόνευσα...

§241Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατί;

§242Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐδόθη ἤδη τὸ δικαίωμα... Ἀντὶ λοιπὸν νὰ πληρόνωμεν 1,000,000 ἐτησίως, θὰ περιορισθῇ τὸ ποσὸν εἰς 100,000. Εἶναι ἱερὸς ὁ ὀβολὸς, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν. Ἐὰν περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος διὰ τὸ δημόσιον ταμεῖον, οὐδὲ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τόσα ἔτη περιέμενον νὰ λάβωσι τὰ χρήματα αὐτὰ, νὰ γεννηθῇ στενοχωρία. Ἐκτὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ οἰνοπνευμάτων, κυρίως διὰ τὰ σήματα πρὸς ἐξαγωγὴν τοῦ ἐξ ἀποστάγματος οἴνου προϊόντος· διότι ἐλήφθη διὰ βασιλικοῦ διατάγματος πρόνοια περὶ τούτου, ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ βασιλικὸν διάταγμα δὲν περιεῖχε κύρωσιν ἐν περιπτώσει παραβάσεως. Ἐπειδὴ δὲ λειτουργεῖ καλῶς ὁ θεσμὸς, περὶ τοῦ ὁποίου προεῖδε τὸ διάταγμα τοῦτο, καὶ οἱ ἴδιοι οἰνοπνευματοποιοὶ ἐζήτησαν τὴν ἄδειαν, ὅπως μὲ τοιοῦτον σῆμα περιβάλλωσι τὰ γνήσια προϊόντα των, ἀπεδέχθην προθύμως τὴν αἴτησίν των, καὶ ὑποβάλλω τὸ νομοσχέδιον. Συγχρόνως ὅμως διὰ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ζητῶ καὶ τὴν κατάργησιν τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ἐγχωρίου οἰνοπνεύματος, διότι εἰς τὸν ὑπολογισμὸν, ὁ ὁποῖος ἐγένετο καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, ἐθεωρήθη ὅτι θὰ ἐπρόκειτο περὶ ἀσημάντου ποσοῦ 10,000 ἐτησίως· ἀλλ’ ἐκ τῆς γενομένης ἐξακριβώσεως ἀπεδείχθη, ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὰς 100,000 ἐτησίως ἀποδόσεων, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν θεωρῶ ὅτι εἶναι πρέπον νὰ γίνηται εἰς βάρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἄλλως δὲ οἱ ἴδιοι οἱ κονιακοποιοὶ μοὶ ἐδήλωσαν, ὅτι οὐδεμίαν διάθεσιν ἔχουσι ν’ ἀπολαμβάνωσιν ἀπόδοσιν, φθάνει μόνον τὸ Κράτος νὰ τοὺς προστατεύσῃ διὰ τὴν γνησιότητα τοῦ προϊόντος των διὰ τοῦ σήματος. Αὐτὸ κυρίως ἐπιδιώκουσιν, οἱ δὲ ἐξάγοντες οἰνόπνευμα βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἐπωφεληθῶσιν ἐκ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ φόρου, τῆς νομοθετηθείσης κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον· διότι, ὅταν ὁ φόρος ἀνέρχηται εἰς 20 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, τὸ δὲ οἰνόπνευμα τὸ ἑλληνικὸν διατιμᾶται 1,30, ὑπάρχουσιν οἰνοπνεύματα ἐρχόμενα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ πρὸς ἀνάμιξιν στοιχίζοντα μόνον 60 λεπτὰ, πρὸς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον ἀπολύτως τὰ ἡμέτερα οἰνοπνεύματα νὰ συναγωνισθῶσιν, ἕνεκα συνθηκῶν δὲ πρὸς τὰ ξένα Κράτη δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὴν εἰσαγωγὴν πρὸς ἀνάμιξιν τῶν τοιούτων οἰνοπνευμάτων. Ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, εἶναι τὸ περὶ τηρήσεως βιβλίου ἐγγραφῆς μηνύσεων. Τὸ ὑποβάλλω ἐν συνεργασίᾳ μετὰ τοῦ συναδέλφου μου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἀπὸ πολλοῦ, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν προπετῶν μηνύσεων, συνεστήθη ἡ ἐπιβολὴ μικροῦ τινος τέλους κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν μηνύσεων. Τώρα ἐσκέφθημεν, ὅτι τὸ τέλος τοῦτο δύναται λυσιτελέστερον ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις νὰ εἰσπράττηται διὰ τῆς τηρήσεως εἰδικοῦ βιβλίου καὶ τῆς ἀναγραφῆς τῆς μηνύσεως ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ. Ὅταν οἱ μηνυταὶ ἔχωσι νὰ πληρώσωσιν αὐτὸ τὸ μικρὸν τέλος, θὰ σκεφθῶσι νὰ δώσωσι τὰς μηνύσεις, καὶ θὰ τὰς ἐξελέγχωσι καὶ ἐν τῇ συνειδήσει των, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ἴδιον θυλάκιον, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ βασίμου.

§243Π. ΜΑΝΕΤΑΣ. Πόσον τέλος;

§244Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν δραχμὴν κατὰ μήνυσιν. Δὲν εἶναι σημαντικὸν τὸ ποσόν. Τέταρτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὀφείλω, Κύριοι, νὰ εἰσαγάγω, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν μισθῶν καὶ ἐπιμισθίων τῶν δημοσίων καὶ δημοτικῶν καὶ λιμενικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν λοιπῶν ἀποδοχῶν, τὰς ὁποίας ἐκτὸς τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον ἀπολαμβάνουσιν, ὑπολογίζομεν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν καὶ τοῦ τέλους καὶ τῆς κλίμακος. Ταῦτα, Κύριοι, παραδίδω, ὡς καὶ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰ λοιπὰ συναφῆ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα κατέθεσα, εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως διατάξῃ τὴν τύπωσιν τῶν μήπω τυπωθέντων.

§245Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὁποῖος παρακαλεῖται νὰ μᾶς στείλῃ ἀντίτυπον τούτων.

§246Ν. Π. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ μεριμνήσω ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἦσθε βέβαιοι, ὅτι ὁ Πρόεδρος θὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 7–10). Ὁ κ. Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπόν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ 30′ μ. μ.).