1904.06.09

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 28

τῆς 9 Ἰουνίου 1904.

(Τετάρτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 7 μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, ὅπως, ἀναμιμνησκόμενος τοῦ γεγονότος, ὅπερ μὲ ἠνάγκασε νὰ προτείνω τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, διατάξῃ νὰ γείνῃ διόρθωσις τῶν πρακτικῶν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ φαίνηται, ὅτι σκοπὸς ἴσως αὐτῆς ἦτο ἡ ματαίωσις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἡ ἔνστασίς μου ἦτο, ὅτι, ἐν ᾗ καταστάσει διετέλει κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἡ αἴθουσα τῆς Βουλῆς, ἡ περαιτέρω ἐξακολούθησις τῆς συνεδριάσεως ἤθελεν εἶσθαι πρὸς βλάβην τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς. Αὐτὸν τὸν λόγον εἶχεν ἡ ἔνστασίς μου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέγραψα τὰ λαβόντα χώραν, χάριν αὐτῆς τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς. Νομίζω ὅτι δύναται νὰ διορθωθῇ οὕτω πως δικαιολογουμένη ἡ πρότασις: «Ἐνταῦθα ἐγερθέντος θορύβου ἕνεκα φράσεών τινων τοῦ κ. Ι. Σταΐκου, ὁ κύριος Λιμπρίτης ὑπέβαλεν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας».

§4Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Καλλίτερον νὰ τεθῇ ἡ ἀκρίβεια, ὅτι «θεωρήσαντος τοῦ κ. Λιμπρίτου τὴν κατάστασιν τὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ὡς μὴ συμβάλλουσαν πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, ἐζητήθη παρ’ αὐτοῦ ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου».

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§6Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂν τὰ πρακτικὰ θέλωμεν νὰ ἦναι ἀκριβῆ, πρέπει νὰ διορθωθῶσιν, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ τὸν λόγον, ὅτι παρεστάθη Βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὡς ματαιῶν τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ ἐμποδίσῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐγράφη ἐν ἐφημερίσιν, ὅτι ἐπίτηδες ἀπεχώρησεν, ὅπως κατορθώσῃ τὸν σκοπὸν τοῦτον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὴν διακοπὴν τῆς συνεδριάσεως ἐπέβαλε τὸ ἀτυχὲς ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἐπηκολούθησε μεταξὺ τῶν συναδέλφων κ. κ. Ι. Σταΐκου καὶ Ν. Φαρμακοπούλου. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ συνεδριάζουσα μετὰ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν ἐν τοῖς πρακτικοῖς νὰ σημειωθῇ ἀκριβῶς, τί ἐγένετο, τὸ ὁποῖον προεκάλεσε τὴν λύσιν τῆς συνεδριάσεως.

§7Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Εἴμεθα ὑπεύθυνοι ἡμεῖς δι’ ὅσα γράφουν αἱ ἐφημερίδες; Εἶναι δικαίωμά των νὰ γράφουν ὅ,τι θέλουν. Δὲν ἔγραψαν ποτὲ τὴν ἀλήθειαν. Ἠμποροῦν νὰ γράφουν ὅ,τι θέλουν.

§8Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εὑρίσκεται ἐν πληρεστάτῳ δικαίῳ. Βεβαίως δὲν ὑπέχει εὐθύνην τις. Ὅταν ὅμως Βουλευταὶ τῆς πλειονοψηφίας τοιαῦτα καταγγέλλωσι δι’ ἐπιστολῶν δημοσιευομένων ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅταν τὸ ἡμιεπίσημον ὄργανον τῆς Κυβερνήσεως τοιαῦτα καταγγέλλῃ, βεβαίως ἔχει δίκαιον διαμαρτυρόμενος ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Πατρῶν καὶ ζητῶν τὴν ἀκριβῆ ἀναγραφὴν τῶν συμβάντων. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ μίαν ἄλλην παρατήρησιν ἐπὶ τῶν πρακτικῶν ἔχω νὰ κάμω, ἐν τῇ σελίδι 3. Ἐγὼ συνέστησα εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸν, ὅπως νῦν, ὅτε εἶναι ἡ ἐποχὴ τῶν ἐξετάσεων, ἀποστείλῃ ἐπιθεωρητὴν ἱκανὸν καὶ γνωστοῦ πατριωτισμοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ παρακολουθῇ τὰς ἐξετάσεις τῶν ξένων Σχολῶν Τοῦτο ἐν τοῖς πρακτικοῖς παραλείπεται.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προστεθῇ. Τὰ πρακτικὰ, διορθωθέντα συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τῶν κ. κ. Λιμπρίτου καὶ Ρούφου, ἐπικυροῦνται. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα τῶν ἐπιστημόνων φαρμακεμπόρων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, παρακαλούντων νὰ ὑποβληθῇ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς νόμος, ἐξομοιῶν τοὺς φαρμακεμπόρους ἐπιστήμονας πρὸς τοὺς φαρμακοποιοὺς, διὰ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἄτοπα θὰ ἀρθῶσιν ἐκ τοῦ μέσου χάριν τῆς κοινωνίας καὶ τῆς ἐπιστήμης. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Βρασιῶν ὑποβάλλει ψήφισμα περὶ μὴ ὑπαγωγῆς τοῦ δήμου Βρασιῶν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως. Ὁ λαὸς Ναυπακτίας δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ μὴ μετατεθῇ ἐκεῖθεν ὁ διοικητὴς τῶν μεταβατικῶν ἀποσπασμάτων ταγματάρχης Παναγιωτόπουλος, συντελέσας εἰς τὴν παγίωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης. Ὁ λαὸς Φιλιατρῶν παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συντηρήσεως τοῦ ἐν Φιλιατροῖς Γυμνασίου.

§10Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Γυμνασίου ἢ Πρακτικοῦ Λυκείου;

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σάκκης ὑποβάλλει ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν τὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἐν Πύλῳ πράκτορος τῆς Τραπέζης ταύτης. Θὰ διαβιβασθῇ ἡ ἐπερώτησις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ βουλευτὴς κ. Κολιάτσος ὑποβάλλει ἐκ νέου τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐργοδηγῶν, διότι ἡ πρώτη τροπολογία αὐτοῦ εἶχε τυπωθῆ ἐσφαλμένως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 113). Ὁ βουλευτὴς κ. Τσαρλαμπᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ Γυμνασίου Λευκάδος. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 114). Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν φαρμακεμπόρων Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μελισσηνός.

§12Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀποφασίσῃ τέλος νὰ φέρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, περὶ τοῦ ὁποίου δὶς ἔχει ὑποσχεθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θὰ τὸ εἰσαγάγῃ πρὸς ἐπιψήφισιν. Γνωρίζω πολὺ καλὰ, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς Συνόδου, καὶ κατά τινα διάδοσιν μάλιστα εὑρισκόμεθα καὶ εἰς τὸ τέλος τῆς Βουλευτικῆς ταύτης Περιόδου· ἀλλ’ ὅσον καὶ ἂν ἦναι βραχὺ τὸ διάστημα τὸ ὑπολειπόμενον, ἂς φανῇ τοὐλάχιστον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συνεπὴς πρὸς τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν ἔδωκε, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ δὲν εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον, τοῦτο δὲν θὰ εὐθύνῃ αὐτόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει ὑποσχεθῆ καὶ πρὸς τοὺς φαρμακεμπόρους καὶ πρὸς τοὺς φαρμακοποιοὺς καὶ ἰδιαιτέρως πρὸς ἐμὲ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον τὸ ἔχει ἕτοιμον, θὰ τὸ φέρῃ δὲ καὶ θὰ τὸ ἀναγράψῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ λεγόμενά μου καὶ νὰ εὐδοκήσῃ τέλος πάντων νὰ τὸ εἰσαγάγῃ.

§13Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπανειλημμένως καὶ ἐγὼ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ συστήσω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστουμένη, καὶ καθ’ ἣν ἔχει δώσει ὑπόσχεσιν καὶ καθ’ ἣν γνώμην ἄλλως ἔχει ἐκφέρει, εἰσαγάγῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἡ αἴτησις τῶν φαρμακοποιῶν καὶ φαρμακεμπόρων εἶναι δικαιοτάτη. Δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπὶ τόσον καιρὸν ἐμπαίζονται οἱ ἄνθρωποι οὗτοι, παραπεμπόμενοι ἀπὸ συνεδριάσεως εἰς συνεδρίασιν.

§14Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κ. Μελισσηνός.

§16Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω σημείωμα εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ ἐκ Νάξου βουλευτοῦ κ. Μυκωνίου.

§17Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πρὸ ἑνὸς καὶ πλέον μηνὸς, κύριε Πρόεδρε, ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, διὰ τῆς ὁποίας ἠρώτων αὐτὸν, ἂν, προκειμένου περὶ προμηθείας πυροβόλων διὰ τὸ στράτευμα, ἦλθεν εἰς συνεννόησίν τινα ἢ ἀντήλλαξεν ἔγγραφόν τι μετὰ τῆς ἑταιρείας Κρούπ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διαρρήδην ἠρνήθη, ὅτι ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην, ὅτε δὲ αὐτοστιγμεὶ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν μου, εἰς τὴν ὁποίαν ἐμνημόνευον καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη πρὸς τὴν ἑταιρείαν Κροὺπ, καὶ τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπαντήσεως τῆς ἑταιρείας Κροὺπ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, πάλιν ἠρνήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τοιοῦτον ἔγγραφον ἀπέστειλε. Πληροφοροῦμαι δὲ ἐξωδίκως, ὅτι μεταβὰς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐπετίμησε καὶ παρατηρήσεις σοβαρὰς ἀπηύθυνε πρός τινας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου, διότι κατώρθωσα ἐγὼ, ὁ Βουλευτὴς, νὰ ἔχω σημείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἀποστείλει πρὸς τὴν ἑταιρείαν Κροὺπ, καὶ τὴν σημείωσιν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ἐγγράφου, τὸ ὁποῖον ἡ ἑταιρεία Κροὺπ εἶχεν ἀποστείλει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἰς ἀπάντησιν. Παρῆλθεν ἔκτοτε εἷς μὴν ὁλόκληρος, καὶ ὀλίγισται ὑπολείπονται συνεδριάσεις, ἀριθμούμεναι ἴσως ἐπὶ τῶν 5 δακτύλων. Ἔχω ἀνάγκην ἀπόλυτον τῶν ἐγγράφων τούτων. Ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀκόμη, ὅτι δὲν ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὴν ἑταιρείαν Κροὺπ, καὶ ὅτι ἡ ἑταιρεία Κροὺπ δὲν ἀπήντησε δι’ ἐγγράφου της πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, τότε βεβαίως εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου. Κατόπιν ὅμως ἀριθμῶν ἐπισήμων καὶ ὡρισμένων, ἐξαχθέντων ἐκ τοῦ πρωτοκόλλου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐγγράφου σημειώματός μου, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι τοιαῦτα ἔγγραφα δὲν διημείφθησαν μεταξὺ Ὑπουργείου καὶ ἑταιρείας Κρούπ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἀντίγραφα τῶν ἐγγράφων τούτων, διότι ἔχω ἀπόλυτον ἀνάγκην νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτῶν.

§18Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ τῷ εἴπω, ὅτι αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπε, δὲν εἶναι ἀκριβές. Δὲν εἶπον ἐγὼ ποτέ, ὅτι δὲν ἀντήλλαξα ἔγγραφα.

§19Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τὰ ἐπίσημα πρακτικά, κύριε Ὑπουργέ, τὸ λέγουν.

§20Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Προκειμένου περὶ προμηθείας δὲν ἀντήλλαξα τοιαῦτα ἔγγραφα.

§21Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νομίζετε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι δὲν γνωρίζω τί περιέχει τὸ ἔγγραφον; Τὸ γνωρίζω, ἀλλὰ θέλω τὸ ἐπίσημον ἀντίγραφον.

§22Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὁ ἔλεγχός σας θὰ ἀσκηθῇ ἐπὶ ὡρισμένου γεγονότος, ὡρισμένον δὲ γεγονὸς δὲν ἔλαβε χώραν. Τὸ ζήτημα εὑρίσκεται ὑπὸ μελέτην. Νομίζω ὅτι δὲν συμφέρει νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα.

§23ΤΙΝΕΣ (ἐκ δεξιῶν). Βεβαίως.

§24Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐγὼ ἔχω τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀρνεῖσθε νὰ προσκομίσητε εἰς τὴν Βουλήν, καίτοι τὴν πρώτην φοράν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθύνω πρὸς ὑμᾶς ἐπερώτησιν, ἠρνήθητε διαρρήδην ὅτι ἀντηλλάξατε ἔγγραφα μετὰ τῆς ἑταιρείας τοῦ Κρούπ, καὶ τοῦτο προκύπτει ἐπισήμως ἐκ τῶν πρακτικῶν, καὶ πρὸς τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§25Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἠμπορεῖ νὰ ἀντήλλαξα ἔγγραφα,—καὶ τὰ ἔχω ἐδῶ,—ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι συμφέρει νὰ τὰ καταθέσω τώρα. Τοῦτο εἶπον καὶ λέγω. Ἐγὼ συνηθίζω, ὅ,τι λέγω νὰ τὸ ἐπαναλαμβάνω πάντοτε. Δὲν συνηθίζω νὰ ἀλλάσσω τοὺς λόγους μου. Περὶ προμηθείας ἐγένετο λόγος, καὶ εἶπον ὅτι τοιοῦτον ἔγγραφον περὶ προμηθείας ὁριστικῆς δὲν ἀντήλλαξα ἀκόμη.

§26Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὥστε ἀντηλλάγησαν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἀρνεῖσθε νὰ καταθέσητε λόγῳ ὅτι βλάπτεται ἡ ὑπόθεσις.

§27Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Βεβαίως.

§28Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως ὁ ἁρμόδιος νὰ κρίνῃ, ἂν πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, εἶναι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ἐφ’ ὅσον δὲ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν βεβαιοῖ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἄνευ βλάβης τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους, βεβαίως δικαιοῦται νὰ μὴ τὰ καταθέσῃ, καὶ ἡμεῖς δὲν δικαιούμεθα νὰ παραπονεθῶμεν. Ἀλλὰ ἔλαβον τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, διότι κατ’ ἐπανάληψιν ἤκουσα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων κυρίων Ὑπουργῶν μίαν παράδοξον θεωρίαν. Καὶ ἄλλοτε ἕτερος Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι εἰς τοὺς Βουλευτὰς ἀπαγορεύεται ὁ ἔλεγχος πρὶν ἢ ἐπέλθῃ ἓν ὡρισμένον ἀποτέλεσμα. Ἐγὼ δὲν ἔχω μελετήσει τὰ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ, ὅτι δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐξελέγξῃ τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν, νὰ κάμῃ συστάσεις πρὸς τοὺς Ὑπουργούς, ὁσάκις διὰ προπαρασκευαστικῶν, οὕτως εἰπεῖν, πράξεων τείνωσιν εἰς ἕνα ὡρισμένον σκοπόν· διότι τοῦτο ἤθελεν εἶσθαι συμφέρον καὶ εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τοὺς Ὑπουργούς, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον εἰς μίαν προπαρασκευαστικὴν πρᾶξιν, εἰς τὴν ὁποίαν προβαίνει ὁ Ὑπουργός, νὰ πλανᾶται, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον ἐκ τῆς συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ νὰ διαφωτισθῇ· διότι δὲν ὑποθέτω ὅτι ἕκαστος Ὑπουργὸς δύναται νὰ ἔχῃ τὸν ἐγωϊσμόν, ὅτι τὰ πάντα αὐτὸς γνωρίζει. Δὲν θέλω, ἐπαναλαμβάνω, ἐπὶ τοῦ θέματος τοῦ εἰδικοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου σήμερον πρόκειται, νὰ εἴπω τι· ἀλλὰ μετ’ ἀπορίας ἤκουσα προχθὲς Ὑπουργὸν ἄλλον, ὅστις ἔλεγε: «δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἐλέγξητε, ἂν ἐγὼ συνέστησα ἐπιτροπήν, διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα· ὅταν τὸ κανονίσῃ, ὅταν ὁριστικὸν ἐπέλθῃ ἀποτέλεσμα, τότε δύνασθε νὰ μὲ ἐλέγξητε.»

§29Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως πρὶν ἢ ἀποφασισθῇ ποῖον ὅπλον θὰ παραδεχθῶμεν, πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Βουλή. Δὲν λέγω τὸ ἐναντίον.

§30Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑμῶν, κύριε Ὑπουργέ.

§31Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ πρὶν ἢ γείνῃ ἡ παραγγελία, πρὶν ἢ ἀποφασισθῇ ποῖον πυροβόλον θὰ παραδεχθῶμεν καὶ πρὸ τῆς παραγγελίας, βεβαίως πρέπει νὰ τὸ γνωρίζῃ ἡ Βουλή. Ἀλλὰ τό γε νῦν ἔχον ἐγὼ μελετῶ αὐτὰ τὰ πράγματα, δὲν δύναμαι δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ εἴπω τι. Δὲν δύνασθε λοιπὸν ὑμεῖς νὰ ἐλέγξητε τὴν διάνοιάν μου.

§32Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει νόμιμον ἁρμοδιότητα.

§33Β. ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἠξεύρῃ τίποτε.

§34Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀκούω πολλοὺς ἐπιμένοντας εἰς τὴν ἰδέαν αὐτήν. Δὲν ἠμπορῶ νὰ ἐννοήσω, κατὰ τίνα τρόπον δὲν ἔχει ἁρμοδιότητα ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν ἑνὸς Ὑπουργοῦ, αἱ ὁποῖαι τείνουσιν εἰς ἓν ὡρισμένον ἀποτέλεσμα, καὶ ὅτι δικαίωμα ἔχει νὰ ἐλέγξῃ μόνον τὸ ἀποτέλεσμα. Ὑποθέτω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αὐτὰ εἶναι οὐτοπίαι. Πῶς νὰ ἐλέγξωμεν τὸ ἀποτέλεσμα, ἀφοῦ ἐπῆλθε τὸ ἀποτέλεσμα; Ὁ ἔλεγχος δηλαδὴ τῆς Βουλῆς τείνει μόνον εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν Ὑπουργῶν ἑκάστοτε ἐνώπιον τοῦ Εἰδικοῦ Δικαστηρίου; ἢ ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς τείνει εἰς τὸ νὰ προλάβῃ ἓν κακόν; Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω αὐτὴν τὴν θεωρίαν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν, ἂν ἐπιτρέπεται ἡ συζήτησις καὶ ἂν εἶναι θέμα συζητήσεως, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν πρὸ τοῦ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, πρὸ τοῦ ἐπέλθῃ ἡ τελικὴ ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργοῦ. Νομίζω ὅτι ἡ θεωρία αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους Ὑπουργοὺς, ὁσάκις ἐπιτρέπεται ἐκ τῆς ὑπηρεσίας των, νὰ δίδωσι πληροφορίας εἰς τοὺς Βουλευτάς, ζητοῦντας τοιαύτας, καὶ πρὶν ἢ ἐπέλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα νὰ χορηγῶσι ταύτας, διότι τοιουτοτρόπως δύνανται νὰ προληφθῶσι πολλὰ κακά.

§35Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀκριβῶς συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ἠγέρθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτε ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω οὐχὶ ἐπερώτησιν, ἀλλὰ σύστασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν προμήθειαν τῶν ἀρβυλῶν. Ἠγέρθη ἀκριβῶς τὸ ἴδιον ζήτημα, καὶ πρὶν ἢ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν δεξιὰν) ἀκούσωσι τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλλον τότε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διακόπτοντές με ἔλεγον, ὅτι δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ συστήσω τὴν δεῖνα περίπτωσιν, δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ συστήσω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μὴ ὑποπέσῃ εἰς παράπτωμα τοιοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ζημίαν ἀρκετῶν χιλιάδων δραχμῶν εἰς τὸ Δημόσιον· μοὶ ἔλεγον: «ἀφήσατε πρῶτον νὰ παραλάβῃ ἡ ἐπιτροπή, καὶ κατόπιν, ἐν ᾗ περιπτώσει αἱ ἀρβύλαι δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν προκήρυξιν, τότε νὰ ζητήσητε διὰ τοῦ ἐλέγχου τὴν τιμωρίαν τῶν ἁρμοδίων, οἱ ὁποῖοι παρανόμως παρέλαβον τὰς ἀρβύλας»! Τοὺς τοιαῦτα ἰσχυριζομένους, κύριε Πρόεδρε, μία πρᾶξις προχθεσινὴ τῆς ἐπιτροπῆς ἀπέδειξε μὴ εὑρισκομένους ἐν τῷ δικαίῳ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ προέβη, κατόπιν τῆς παρακλήσεως, κατόπιν τῶν παραστάσεων, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργόν, εἰς τὴν ἀπόρριψιν ὁλοκλήρων χιλιάδων ἀρβυλῶν. Ἑπομένως βλέπετε, ὅτι ὁ ἔλεγχος ὁ ἐνασκούμενος προκαταβολικῶς, οὕτως εἰπεῖν...

§36Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι ἔλεγχος.

§37Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἡ σύστασις, ἡ συζήτησις ἐπὶ μιᾶς πράξεως προκαταβολικῶς εἶναι ὠφέλιμος εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ἐγώ, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ σήμερον ἀνακινηθὲν ὑπ’ ἐμοῦ, ἀρκοῦμαι εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν θὰ προβῇ οὐδὲ εἰς προμήθειαν οὐδὲ εἰς παραγγελίαν ὅπλων ἢ πυροβόλων, ἐὰν δὲν ἐρωτήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν δὲν φέρῃ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας. Ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταχωρισθῇ, παρακαλῶ, εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά.

§38Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Δὲν τὸ διετυπώσατε ἀκριβῶς.

§39Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Οὕτως εἴπετε.

§40Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἰδού, ὅτι γίνεται διαστροφὴ τῶν λόγων μου!

§41Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ!

§42Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Οὐχὶ ἐκ κακῆς προθέσεως βεβαίως. Ἐγὼ εἶπον ἄλλο· εἶπον ὅτι τὸ θέμα τῆς μελέτης φρονῶ ὅτι δὲν ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν· φρονῶ δ’ ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι βεβαίως προτοῦ ληφθῇ ὁριστική τις ἀπόφασις περὶ ὅπλων καὶ πυροβόλων καὶ πρὸ τῆς παραγγελίας, ἡ Βουλή, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους πρέπει νὰ γνωρίζωσι μὲ ποῖα ὅπλα, μὲ ποῖα πυροβόλα θὰ ὁπλισθῇ ὁ στρατός. Αὐτὸ εἶπον καὶ τὸ πρεσβεύω...

§43Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἔχει ἁρμοδιότητά τινα ἡ Βουλή.

§44Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Εἶναι ἀτομική μου γνώμη. Περὶ δὲ τοῦ ἄλλου, τὸ ὁποῖον εἴπετε, διὰ τὰς ἀρβύλας, καὶ πρὶν κάμητε ὑμεῖς τὴν σύστασιν αὐτὴν, ἐγὼ ἔλαβον ἀναφορὰν ἀπὸ τοὺς ἰδίους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σᾶς ἔδωκαν τὴν ἀναφοράν, καὶ ἀμέσως διέταξα ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, πρὸς τὸν ὁποῖον συνέστησα νὰ προστατεύσῃ παντὶ σθένει τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὥστε δὲν βλέπω εἰς τί συνετελέσατε ὑμεῖς διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς σας εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶχον διατάξει.

§45Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ καταθέσῃ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως τοῦ ταγματάρχου τοῦ πυροβολικοῦ κ. Παρασκευοπούλου περὶ τῶν πυροβόλων τοῦ Κρούπ.

§46Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὴν ἔχω ἐδῶ. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ.

§47Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ; Μία ἔκθεσις ἐπίσημος θὰ φέρῃ βλάβην εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου; Εἶναι πρᾶξις, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν ὑπὸ τὰ ὄμματα ὅλου τοῦ κόσμου.

§48Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κωλύομαι.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λιμπρίτης ἔχει τὸν λόγον.

§50Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, ὄχι διότι νομίζω ὅτι ἐπὶ τῆς γενικῆς διατυπώσεως τοῦ ζητήματος ἔπρεπε νὰ λάβω αὐτόν. Πόσαι συστάσεις καὶ ἐπερωτήσεις λαμβάνουν χώραν, εἶναι ἄλλοι, ἁρμοδιώτεροι ἐμοῦ, νὰ εἴπωσιν. Ἐγὼ ὅμως ἐθεώρησα καθῆκον συγκεκριμένον, ἐπὶ τῶν δηλώσεων, τὰς ὁποίας ἐποιήσατο τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ θεωρήσω, ὅτι ἡ Βουλὴ κρατεῖ σημείωσιν τούτων, πεποιθυῖα ὅτι αἱ συστάσεις αὐτῆς ἀπορρέουσιν ἀπὸ ἀγαθοῦ συνειδότος καὶ ἀπὸ τῆς πεποιθήσεως ὅτι πρέπει νὰ λάβωσι χώραν ὅσα ἐξέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Νομίζω ὅτι καὶ τὰ δύο ταμεῖα εἶναι κατηρτισμένα κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἡ ἐκ τούτων δαπάνη δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις περὶ χρήσεως τοῦ δημοσίου χρήματος, καθ’ ἃς πᾶσα δαπάνη ὑπερβαίνουσα ὡρισμένον ποσὸν εἶναι ἀνάγκη διὰ νόμου νὰ ἐπιτραπῇ καὶ νὰ κανονισθῇ. Ἐπειδὴ τοιαύτη διάταξις δὲν περιέχεται ἐν τοῖς νόμοις, οἵτινες διέπουσι τὰ δύο ταῦτα ταμεῖα, βεβαίως ἡ δήλωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀρκεῖ νὰ πληρώσῃ τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ἀφίνουσιν οἱ νόμοι οὗτοι.

§51ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπανειλημμένως ἐγένετο λόγος εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς εἰσαγωγῆς τῶν Ἑλληνικῶν οἴνων εἰς Ἰταλίαν, πρό τινος δὲ χρόνου κατετέθη ὑπ’ ἐμοῦ σχετικὸν ἔγγραφον τῆς ἐν Ῥώμῃ Πρεσβείας, δι’ οὗ ἐπληροφόρει αὕτη τὴν Κυβέρνησιν εἰς ποίας ἐνεργείας εἶχε προβῆ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Σήμερον ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ κυρίου Ἐπιτετραμμένου, δι’ οὗ ἀναγγέλλει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἡ Ἰταλικὴ Κυβέρνησις, παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Συμβουλίου τῶν πραγματογνωμόνων, ἀπεφάσισε νὰ ἐπιτρέψῃ τὸν ἐκτελωνισμὸν τῶν εἰς τὰ διάφορα τελωνεῖα εὑρισκομένων Ἑλληνικῶν οἴνων, ὧν τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 16 χιλιάδας ἑκατόλλιτρα περίπου, καὶ οἵτινες εἶχον θεωρηθῆ ὑπὸ τῶν γενομένων τελωνιακῶν ἀναλύσεων ὡς μὴ γνήσιοι.

§52Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν, διότι κινδυνεύουν τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα! ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπίσης! Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ ἔγγραφα, διότι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα δὲν τοῦ τὸ ἐπιτρέπουν! Οὕτω πως ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς ματαιοῦται. Ποῖα ἐθνικὰ συμφέροντα κινδυνεύουν, ὅταν πρόκηται περὶ παραγγελίας εἰς τὸ ἐργοστάσιον Κρούπ; Μήπως πρόκειται περὶ νέας ἐφευρέσεως, τῆς ὁποίας τὸ μυστικὸν ἀνήκει εἰς τὸ Κράτος, καὶ τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ διαφημισθῇ; Πρόκειται περὶ παγκοίνως γνωστῶν πραγμάτων. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑπενθυμίζω, ὅτι δὲν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν τὴν ζητηθεῖσαν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ στόλου.

§53Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἀκριβῶς καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ στόλου, ὡς ὑπεσχέθη.

§54ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ὑπεσχέθην τίποτε. Ἅμα τὴν λάβω, θὰ τὴν μελετήσω, καὶ ἂν ἴδω ὅτι ἠμπορῶ νὰ τὴν καταθέσω, θὰ τὴν καταθέσω.

§55Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὰς σκέψεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ἂν πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ἢ ὄχι, οὔτε μὲ ἐνδιαφέρει, Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἂς κρίνῃ μόνος του, καὶ ἂς κάμῃ ὅ,τι ἡ ὑπηρεσία τῷ ἐπιτρέπει. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ ἀλλαγῆς τῶν πυροβόλων τῶν θωρηκτῶν, καὶ πρὸς τοῦτο συνεστάθη ἐπιτροπή, ἵνα γνωμοδοτήσῃ, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν καὶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ ἐπιτρέψωσι νὰ ἐπιστήσω πολὺ τὴν προσοχήν των ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, γνωρίζω καλῶς, διότι συνειργάσθην ἄλλοτε μαζύ του, κήδεται τῶν πλοίων αὐτῶν, διότι εἶναι ἔργον τῶν χειρῶν του, καὶ εἶναι πολὺ φυσικὸν νὰ ἀγαπᾷ καὶ συμπαθῇ τις τὸ ἔργον τῶν χειρῶν του. Τὸ ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, τῆς ἀλλαγῆς τῶν πυροβόλων τῶν θωρηκτῶν εἶναι ζήτημα μεγάλης σπουδαιότητος, εἶναι ζήτημα ἑκατομμυρίων, εἶναι ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐπιστήσουν πολὺ τὴν προσοχήν των οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, διότι βλέπω, ὅτι πολλοὶ Κύριοι, ἀνήκοντες εἰς τὸ σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ μὲ παρεξηγήσουν δι’ ὅσα θὰ εἴπω, ἐνόμισαν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὥστε δύναται νὰ λυθῇ διὰ τῶν ἐφημερίδων, καὶ ἤρχισεν εἷς ἀγὼν μεταξὺ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἔργον τῶν ἀξιωματικῶν τῶν μαχίμων ἢ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ναυπηγικοῦ κλάδου ἢ τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ μηχανικοῦ κλάδου τοῦ Ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος· τὸ ζήτημα, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι μεγίστης σπουδαιότητος· πρόκειται περὶ δαπάνης ἑκατομμυρίων, καὶ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λυθῇ ἐπὶ τῇ βάσει γνωμοδοτήσεως τῶν κ.κ. ἀξιωματικῶν, διότι ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι τοὺς ὑπολήπτομαι καὶ τοὺς σέβομαι πάντας, καὶ τοὺς θεωρῶ καλλίστους διὰ τὴν ναυτικήν των μάθησιν, ἀλλὰ δὲν πρόκειται ν’ ἀποφασίσουν περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀνάγεται εἰς τὴν ναυτικὴν, πρόκειται ἐντελῶς περὶ μηχανικοῦ ζητήματος, πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ περὶ τεχνικῶν ζητημάτων, πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ, ἂν πρέπει νὰ ἀλλαχθῶσι τὰ πυροβόλα τῶν 15. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πρέπει νὰ λυθῇ πρῶτον τὸ ζήτημα, ἂν ὁ χῶρος τῶν πυροβολείων εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ δύναται νὰ δεχθῇ πυροβόλα νέα, μὲ τὰ ὁποῖα ἐννοοῦν ν’ ἀντικαταστήσουν τὰ πυροβόλα τῶν 15. Πρόκειται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἂν αἱ ἀποθῆκαι τῶν θωρηκτῶν δύνανται νὰ περιλάβουν τὰ πυρομαχικὰ, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτηθοῦν διὰ τὰ νέα πυροβόλα, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ μεταβολὴ τοιαύτη ἐπὶ τῶν ἀποθηκῶν τῶν θωρηκτῶν, ὥστε αὐταὶ μεγεθυνόμεναι νὰ δύνανται νὰ περιλάβωσι τὰ πυρομαχικὰ, τῶν ὁποίων ἔχουν ἀνάγκην τὰ νέα πυροβόλα. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πρόκειται περὶ τεχνικῶν ζητημάτων, καὶ βλέπω μὲ λύπην μου, ὅτι ἐδῶ, εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὰ γνωρίζομεν ὅλα, καὶ ἕκαστος παρουσιάζεται καὶ γνωμοδοτεῖ. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει νὰ προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην ναυπηγοῦ φήμης εὐρωπαϊκῆς, διὰ νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ δαπάνην ἑκατομμυρίων εἰς τὸ Κράτος. Οὐδένα ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω· νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἔχομεν ἐδῶ τοὺς καταλλήλους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ ἀπαιτούμενον κῦρος, ἵνα ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον σοβαροῦ τεχνικοῦ ζητήματος.

§56Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§57Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ἐντελῶς πρόωρον· διότι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς ἀπόφασιν, βεβαίως τὴν ἀπόφασιν θ’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διότι θὰ ζητήσῃ πιστώσεις, καὶ τότε, νομίζω, εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος νὰ γείνῃ συζήτησις. Τώρα νὰ συζητήσωμεν προκαταβολικῶς, τί ἔχει εἰς τὸν νοῦν της ἡ Κυβέρνησις, ποῖα πλοῖα θὰ παραγγείλῃ ἢ δὲν θὰ παραγγείλῃ μοὶ φαίνεται πρόωρον.

§58Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πυροβολικοῦ δὲν ἔχει ἀνάγκην διὰ νόμου νὰ ζητήσῃ πιστώσεις. Ἀρκεῖ νὰ ἀναγραφῶσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμόν.

§59Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὁ κ. ἐκ Σπετσῶν Βουλευτὴς σᾶς ἠρώτησε «περὶ ποίου θέματος ὁμιλεῖτε», καὶ σεῖς εἴπετε «περὶ τοῦ ποῖα πλοῖα πρέπει νὰ κατασκευάσωμεν».

§60Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ποῖα ἔχομεν τώρα. Τὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀντικατάστασις τοῦ πυροβολικοῦ.

§61Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ κατάλληλος. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις προβῇ εἰς μίαν ἀπόφασιν, τὴν ἀπόφασιν ταύτην θ’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τότε δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις· ἀλλὰ προκαταβολικῶς νὰ συζητῶμεν οἱ Βουλευταὶ, ποῖα πλοῖα χρειαζόμεθα καὶ τίνων ἄλλων πραγμάτων ἔχομεν ἀνάγκην, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν.

§62Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Χθὲς ἀνώτερος ἀξιωματικός, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένων, ἀνήγγελλε διὰ τῶν ἐφημερίδων, τίνων πλοίων ἔχομεν ἀνάγκην προχθὲς μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ἑπομένην τῆς συνεδριάσεως, ἀνεκοίνουν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Ἀθῆναι» ὅλα τὰ ἄρθρα τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν θέλει νὰ καταθέσῃ. Τὸ δὲ «Ἐμπρός» χθὲς ἔλεγε καί τι, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐμὲ εἶναι προσβλητικὸν διὰ τὸ Σῶμα τοῦ Ναυτικοῦ· ἔλεγεν, ὅτι ἴσως ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι τὴν προσθήκην θωρηκτῶν, διότι φαίνεται ὅτι θὰ ἔχωσιν ἕν μέρισμα, διότι τὸ ποσὸν θὰ ἦναι μέγα.

§63ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἀνέγνωσα τὸ «Ἐμπρός». Αὐτὰ γράφονται ἐν κυρίῳ ἄρθρῳ, διὰ τὸ ὁποῖον εὐθύνεται ὁ συντάκτης, καὶ ὅσοι νομίζουσιν ὅτι προσεβλήθησαν, δύνανται νὰ τὸν καταγγείλωσι. Δὲν ἔχω νὰ κάμω τίποτε ἐγὼ μὲ αὐτόν.

§64Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σήμερον, προκειμένου περὶ τῆς ἀλλαγῆς τῶν πυροβόλων, ἐπίσης.

§65Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ Τσακάλης τὸ ἔγραψε.

§66ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ὁ Τσακάλης, ζητήσατε τὸν λόγον, ἂν τὸ ἔγραψεν αὐτός.

§67Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀφ’ ἑνὸς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτής, διατελέσας ἐπὶ πολλὰ ἔτη Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἑπομένως εἰδήμων καὶ γνώστης τῶν ναυτικῶν πραγμάτων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σπετσῶν βουλευτής κ. Μπούμπουλης, ἀνώτερος ἀξιωματικὸς τοῦ Β. Ναυτικοῦ, εἰδήμων καὶ γνώστης τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρῶν λεγομένων, δὲν κατώρθωσαν ἀκόμη νὰ ἐννοήσωσι περὶ τίνος ζητήματος ὁ κ. Βουλευτὴς πραγματεύεται. Κατὰ μείζονα λόγον ἡμεῖς, οἱ ἀδαεῖς τῶν ναυτικῶν, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐννοήσωμεν. Ὅσα ὁ κ. ἐκ Ψαρῶν Βουλευτὴς λέγει παραδέχομαι ὅτι εἶναι ὑψίστης σημασίας, διότι εἶναι διακεκριμένος ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ ὑποθέτω ὅτι εἶναι ὀρθά· ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ ἀναπτύξῃ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα χειρίζεται, ἵνα καὶ ἡμεῖς, ἐπαναλαμβάνω, ἐννοήσωμεν.

§68Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρὸ παντὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν πρέπει νὰ ἐπιτάξῃ εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ὅτι δὲν ἔχουσι κανὲν δικαίωμα νὰ δημοσιογραφῶσι. Δὲν εἶναι κατάστασις πραγμάτων πλέον αὐτή! Κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ναυτικῶν, νὰ φανῇς αὐστηρός.

§69ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε συνάδελφε, γνωρίζετε πολὺ καλῶς, ὅτι οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἔχουσι δικαίωμα νὰ δημοσιογραφῶσι...

§70Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν σᾶς κατέκρινα.

§71ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ προκάτοχός μου κ. Κωνσταντινίδης, ἐπειδὴ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας του συνέβησαν μερικὰ ἔκτροπα, ἐξέδωκε μίαν ἐγκύκλιον, ἡ ἐγκύκλιος δὲ αὕτη δὲν ἀνεκλήθη. Ἔκτοτε καὶ σήμερον ἀκόμη οἱ κύριοι ἀξιωματικοὶ τοῦ Ναυτικοῦ ἐνυπογράφως δημοσιογραφοῦσιν· ἂν δημοσιογραφοῦσι καὶ ἀνυπογράφως, δὲν εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ γνωρίζω.

§72Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἐμέμφθην. Σᾶς παρεκάλεσα νὰ τοὺς περιορίσητε, διότι εἶναι ἐντροπὴ τέλος πάντων!

§73ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω τὴν κατάστασιν ποία εἶναι. Ἐνυπογράφως δύνανται νὰ γράφωσι.

§74Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πρέπει νὰ τὰ γράφωσι, διὰ νὰ τὰ μανθάνωμεν καὶ ἡμεῖς. Ἔκθεσις ἰδεῶν πρὸς διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης εἶναι ἀντικείμενον ἐπιθέσεως;

§75Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§76Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§77Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἀγορεύων εἶναι ἐπὶ τοῦ βήματος. Πῶς διακόπτετε;

§79Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὴν ἄδειαν τοῦ ἀγορεύοντος.

§80Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖος ἐκ τῶν δύο;

§82Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὀφείλω νὰ κάμω μίαν ἀνακοίνωσιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, σχετικῶς πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπεν, ὅτι δὲν γνωρίζει τίς γράφει εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἀφοῦ τὰ δημοσιευόμενα δὲν φέρουσιν ὑπογραφήν. Χθές, κύριε Πρόεδρε, ἀνέγνων εἰς τὴν «Ἑστίαν» διατριβὴν ἐνυπόγραφον τοῦ κ. Τσακάλη· νομίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Τσακάλης εἶναι προϊστάμενος τοῦ τμήματος τοῦ ναυπηγικοῦ...

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω;

§84ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Τσακάλης ἀπουσιάζει εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὅταν ἔλθῃ, θὰ ἐνεργήσω ἀνακρίσεις.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω, κύριε Βουλευτὰ, ὅτι αὐτὸ εἶναι ἄλλο θέμα. Δύνασθε ν’ ἀπευθύνητε ἐπερώτησιν, καὶ νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός. Τώρα ὁ κ. Βουλευτὴς ὁμιλεῖ περὶ ἄλλου ζητήματος.

§86Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ κ. Τσακάλης λοιπὸν ἐκθέτει γνώμας, αἱ ὁποῖαι βεβαίως δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐπιζήμια ἀποτελέσματα διὰ τὸ Κράτος, ἐκθέτει γνώμας καὶ πλάττει συμμαχίας μετ’ ἄλλων Κρατῶν, καὶ λέγει, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸ δεῖνα Κράτος ζητήσῃ τὴν συμμαχίαν μας, τί πρέπει νὰ τῷ προσφέρωμεν ἡμεῖς ναυτικῶς, καὶ συνάγει διάφορα συμπεράσματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔπρεπε νὰ γράφωνται εἰς δημοσιογραφικὰ φύλλα, ἀναγινωσκόμενα καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ὁ κ. Τσακάλης, νομίζω, προΐσταται τμήματος καὶ ἔχει γνῶσιν τῶν πραγμάτων, ἡ γνώμη δ’ αὐτοῦ ἔχει κῦρος ἐπὶ τῆς κοινῆς γνώμης ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Λοιπὸν καταλήγω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ περιστείλῃ τὴν κατάστασιν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι ἐπιζήμιος εἰς τὰ ναυτικὰ πράγματα τῆς χώρας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὸ ἀξίωμά του, καὶ δύναται νὰ ἐπιβάλληται.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βραδύτερον δύνασθε νὰ ζητήσητε τὸν λόγον.

§88ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ πατριωτισμὸς τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἔφθασε μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ μὴ ἀναγινώσκῃ καθαρῶς ὅ,τι βλέπει. Ἐνυπόγραφος διατριβὴ τοῦ κ. Τσακάλη δὲν ὑπάρχει. Ἀνταποκριτὴς τῆς ἐφημερίδος ἔγραψεν, ὅτι ὁ κ. Τσακάλης τῷ ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ γράψῃ αὐτά. Ὅταν ἔλθῃ ὁ κ. Τσακάλης, τότε θὰ προβῶ εἰς ἀνακρίσεις, ἵνα ἴδω, ἂν ἔδωκε τοιαύτην ἄδειαν. Λέγετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι σχέσιν οὔτε μὲ τὴν Βουλήν, οὔτε μὲ τὸ θέμα.

§89Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ διαφωτισθῇ ἡ κοινὴ γνώμη, ἡ εὑρισκομένη εἰς τοιοῦτον σκότος, ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἐν ἀνάγκῃ νὰ τιμωρήσῃ τὰ ἄτομα, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος. Ἀλλ’ ἡ γενομένη ἔκθεσις πρὸς διαφώτισιν τῆς κοινῆς γνώμης νὰ γίνηται ἀντικείμενον ἐπιθέσεων, τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν.

§90Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ, παρακολουθήσας τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ψαρῶν, φρονῶ ὅτι δὲν δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία περὶ τῶν θεμάτων, περὶ ὧν ἀσχολεῖται. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἤρχισεν ἐξετάζων, ποῖα εἶναι τὰ πλοῖα, τῶν ὁποίων ἔχει ἀνάγκην ἡ Ἑλλὰς, μετέβη ἔπειτα εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄλλου ζητήματος, ἂν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀντικατασταθῶσι τὰ πυροβόλα τῶν θωρηκτῶν μας τοῦ μέσου διαμετρήματος. Δὲν ἠξεύρω δὲ, ποῖα ἄλλα θέματα θ’ ἀναπτύξῃ ὁ κ. Βουλευτής. Ἑπομένως ἐνόησα τὰ θέματα, περὶ τῶν ὁποίων ἀσχολεῖται ὁ κ. Βουλευτής. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ πρὸς συζήτησιν αὐτῶν;

§91ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§92Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προκειμένης ἁπλῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν πυροβόλων τοῦ μέσου διαμετρήματος, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὑπὸ μελέτην, ὅτι συνέστη ἐπιτροπὴ, ὅτι ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις, ὅτι τὴν ἔκθεσιν ταύτην δὲν ἐμελέτησεν, ὅτι τῆς ἐκθέσεως ταύτης δὲν ἔλαβεν εἰσέτι γνῶσιν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Οὕτω δὲ οὐδεμία ἀπόφασις ἐλήφθη. Ἐπ’ εὐκαιρίᾳ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξετάζει ὅλα τὰ θέματα τὰ ναυτικά· ἐξετάζει, ποῖα πλοῖα πρέπει νὰ παραγγελθῶσιν, ἂν πρέπει ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὰ πυροβόλα τῶν θωρηκτῶν μας κλπ. Ἐννοεῖται ὅτι οὕτω δὲν ὑπάρχει ὅριον εἰς τὴν συζήτησιν, παρακαλῶ δὲ νὰ μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι βαίνομεν πρὸς τὸ τέλος τῆς Συνόδου, καὶ ὅτι ἔχομεν ζητήματα σπουδαιότατα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἀπασχολήσωσι τὴν Βουλὴν, τοιαῦτα δὲ εἶναι ὁ Προϋπολογισμὸς, ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ συζήτησις τῆς προτάσεως περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ἐν ὅσῳ δὲ ἡ Βουλὴ δὲν συζητεῖ τὰ θέματα ταῦτα, κινδυνεύομεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀδιέξοδον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστεύσητε, ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ παραμείνωσιν ὅλον τὸ θέρος ἐνταῦθα. Ἀσχολούμενοι εἰς σπουδαίας, ἀλλ’ ἀκαίρους συζητήσεις, κινδυνεύομεν νὰ ἴδωμεν λήγουσαν τὴν Σύνοδον ἄνευ ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἄνευ ψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἄνευ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ἐννοεῖται ὅτι ἐγὼ οὐδὲν δικαίωμα ἔχω νὰ ἐπιβάλω τὴν γνώμην μου εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς· εἰς αὐτοὺς ἀπόκειται νὰ κρίνωσι καὶ κανονίσωσι τὴν πορείαν των ἀναλόγως πρὸς τὰς σκέψεις των· ἀλλὰ θεωρῶ, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ καθορίσωμεν τὰς ἐργασίας μας ἀναλόγως πρὸς τὰς ὀλίγας συνεδριάσεις, τὰς ὁποίας δυνάμεθα εἰσέτι νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν. Ἐὰν αἱ συστάσεις μου αὗται ἦναι δυνατὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, θὰ ἦμαι εὐτυχής· οὐδεμίαν ὅμως ἀπαίτησιν ἔχω νὰ ἐπιβάλω ταύτας.

§93Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Προβαίνω λοιπὸν ἀμέσως εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ τεχνικὴ, ἡ ὁποία νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν, νὰ καταστρωθῶσι λεπτομερῆ σχέδια, νὰ ὑποβληθῶσι προϋπολογισμοὶ λεπτομερεῖς περὶ τοῦ πόσον θὰ στοιχίσῃ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ πυροβολικοῦ τῶν θωρηκτῶν καὶ περὶ τῶν ἄλλων συναφῶν ζητημάτων, καὶ ἐν τέλει νὰ ἐκτελεσθῶσι συγκριτικὰ πειράματα πρὶν γείνῃ δεκτὸν οἱονδήποτε σύστημα, προσέτι δὲ νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα, ἂν τὰ θωρηκτὰ μετὰ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ πυροβολικοῦ αὐτῶν πρόκειται νὰ ὑποστῶσι μείωσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀμυντικὴν αὐτῶν δύναμιν.

§94ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Πρὸς εὐχαρίστησιν τοῦ κ. Βρατσάνου λέγω, ὅτι λέγεται ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀποφάσεων ἐξαρτηθήσεται ἐκ προηγηθησομένης τεχνικῆς μελέτης, ἡ ὁποία θὰ διαταχθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου.

§95Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν τὸ ἐλέγετε;

§96ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι εἶναι πολλὰ, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ λεχθῶσι.

§97Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἀλλαγῆς τῶν πυροβόλων τῶν θωρηκτῶν εἶναι πρόωρος. Ἀλλ’ εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν δύναται νὰ λυθῇ διὰ τῆς συστάσεως ἐπιτροπῶν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἡ σύστασις ἐπιτροπῆς διὰ τὸ προκείμενον ζήτημα εἶναι καὶ ἐντελῶς παράνομος, διότι ὁ νόμος περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ὁ νόμος περὶ Ταμείου τοῦ Στόλου ἀναγράφουσι καὶ καθορίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αἱ γνῶμαι τῶν γνωμοδοτικῶν ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας οἱ νόμοι οὗτοι ὁρίζουσι. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι πᾶσα ἄλλη σύστασις ἐπιτροπῆς ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον.

§98ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ ταμείου.

§99Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Νομίζω ὅτι σφάλλεσθε, διότι καὶ περὶ κατασκευῆς νέων πλοίων καὶ περὶ τῆς ἀγορᾶς πολεμικοῦ ὑλικοῦ προνοεῖ ὁ νόμος.

§100ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ δαπανῶν ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ στόλου;

§101Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μήπως πρόκειται περὶ δαπανῶν ἐκ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἡ ἀλλαγὴ τῶν πυροβόλων καὶ ἡ βελτίωσις τῶν θωρηκτῶν θὰ γείνῃ δι’ ἄλλων χρημάτων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ ἔχετε γνωμοδοτικὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ γνωμοδοτήσωσι περὶ ὅλων τῶν σπουδαίων ζητημάτων καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ, περιττεύει ἡ σύστασις ἄλλων ἐπιτροπῶν, ὅπως γνωμοδοτήσωσιν ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων.

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ζητήματος.

§103ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διηύθυνεν ὁ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς, εἶχον παραστήσει ὁπόσον ἐπεβάλλετο ὑπὸ τῶν τοπικῶν ἀναγκῶν ἡ μελέτη τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς βατῆς ὁδοῦ ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Λεονταρίου εἰς τὴν κωμόπολιν Λεοντάριον, ἕνεκα τῆς συγκοινωνίας ὅλου τοῦ δήμου μετὰ τῆς πρωτευούσης τῆς Μεγαλοπόλεως. Συνεπείᾳ τῶν παραστάσεών μου ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διέταξε τὸν νομομηχανικὸν νὰ προβῇ εἰς σχετικὴν μελέτην καὶ ὑποβάλῃ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης τοῦ ἔργου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τὰ περαιτέρω διὰ τὴν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς, διότι τὸ τμῆμα αὐτὸ μεγάλως θὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένος ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας.

§104Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς, ὁμιλοῦντος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσω πρὸς αὐτὸν εἴς τινα σημεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν μοὶ ἐφαίνοντο ἀκριβῆ. Λυθείσης ὅμως χθὲς τῆς συνεδριάσεως ἕνεκα ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ἔρχομαι σήμερον νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν ταύτην...

§105Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Δὲν προτιμᾶτε ν’ ἀναβάλητε, ἀφοῦ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργός;

§106Θ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§107Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Κεφαλληνίας τοῦ συναδέλφου κ. Ῥαφτοπούλου, παρακαλοῦντός με νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, διατὶ δὲν εἰδοποιήθη εἰσέτι ἁρμοδίως ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἀργοστολίου περὶ τῆς ἀπονεμηθείσης βασιλικῆς χάριτος εἰς τοὺς καταδίκους ἀδελφοὺς Κατσικογιάννη, ἀφοῦ τὸ σχετικὸν Διάταγμα εἶχεν ὑπογραφῆ πρὸ 40 ἡμερῶν, ἐδημοσιεύθη δὲ τὴν 4 τρέχοντος μηνός. Καίτοι παρῆλθον 40 ἡμέραι ἀπὸ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ Διατάγματος ἐκ τῶν Ἀνακτόρων, καὶ ἐδημοσιεύθη τοῦτο τὴν 4 Ἰουνίου εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, ἐν τούτοις ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς οὐδεμίαν πληροφορίαν εἰσέτι ἔλαβεν. Ὡσεὶ μὴ ἤρκει ἡ ἀργοπορία τῆς δημοσιεύσεως, ἐπέρχεται καὶ ἡ διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως ἀργοπορία! Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέριμναν περὶ τούτου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τίνας εἰδήσεις ἔχει ἐξ Ἀμαλιάδος περὶ τοῦ αὐτόθι λαβόντος χώραν ἀναρχικοῦ κινήματος.

§108Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Μετέβη ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐπὶ τόπου.

§109Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἔλαβον ἐπιστολὴν συμπολίτου μου, διαμένοντος ἐκεῖ, ὅστις μοὶ γράφει, ὅτι ἀφορμὴ τοῦ ἀναρχικοῦ κινήματος ἐν Ἀμαλιάδι, τῆς ἀνατινάξεως τῆς οἰκίας συμπολιτευομένου Βουλευτοῦ...

§110Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν ἀνετινάχθη.

§111Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἔστω, τῆς ἀποπείρας... Ὅτι ἀφορμή, λέγω, τοῦ κινήματος τούτου ἦτο ὁ πλοῦτος τοῦ κυρίου Ψημένου· εἶναι δὲ τοῦτο προεόρτια μεγάλων καὶ φοβερῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους τὴν στιγμὴν ταύτην διατρέχει ἡ πατρίς...

§112Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Μὴ λέγετε τοιαῦτα πράγματα, κύριε Βουλευτά!

§113Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Καλλίτερον νὰ τὰ εἴπωμεν πρὶν ἢ πραγματοποιηθῶσι· διότι, ὅταν εὑρεθῶμεν ἐνώπιον τῆς σκληρᾶς πραγματικότητος, πᾶσα μέριμνα θὰ ἦναι ἀνωφελής.

§114Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Γαῖα πυρὶ μιχθήτω!

§115Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Γαῖα πυρὶ μιχθήτω; Δὲν πρόκειται νὰ πάθωμέν τι ἡμεῖς προσωπικῶς· διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ πάθωμεν καὶ νὰ σώσωμεν τὴν πατρίδα μας, ἐγὼ εὐχαρίστως θὰ προσέφερον ἐμαυτὸν ὡς πρῶτον θῦμα τοῦ ἀλτρουϊσμοῦ, εὐχαρίστως θὰ προσεφερόμην νὰ γείνω ὁλοκαύτωμα, ἀρκεῖ νὰ ἐσῴζετο τὸ ἔθνος μας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, προκειμένου περὶ ζητήματος τοσοῦτον σοβαροῦ, νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν, ἀνακοινῶν εἰς αὐτὴν, τίνας πληροφορίας ἔλαβε, ποῖα τὰ αἴτια, τὰ ὁποῖα ὤθησαν τοὺς κακούργους νὰ προβῶσιν εἰς ὅ,τι προέβησαν, καὶ ποῖα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔλαβε πρὸς ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως.

§116Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εὐθὺς ὡς τηλεγραφικῶς ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ λαβὸν χώραν ἔγκλημα, οὗτινος εὐτυχῶς τὰ ἀποτελέσματα δὲν εἶναι σπουδαῖα, ἀμφότερα τὰ Ὑπουργεῖα προέβησαν εἰς τὰ προσήκοντα μέτρα. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης τηλεγραφικῶς ἐνετείλατο τῷ Εἰσαγγελεῖ, ἵνα ἐνεργήσῃ τὰ καθ’ ἑαυτόν. Μετέβησαν ἐπὶ τόπου ὅ τε Εἰσαγγελεὺς καὶ ὁ ἀνακριτὴς, διεξάγονται δὲ ἐπειγόντως ἀνακρίσεις πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ἐνόχων. Πρὸ ἡμισείας ὥρας ὁ κ. συνάδελφος, οὗτινος ἡ οἰκία ἐγένετο τὸ ἀντικείμενον τῆς ἐγκληματικῆς αὐτῆς πράξεως, μὲ ἠρώτησεν, ἂν εἴχομεν πληροφορίας ἐκεῖθεν, καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ἐντείνω τὰς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης· ἀπήντησα δὲ πρὸς αὐτὸν, ὅτι ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχὴ καθ’ ὅλην τὴν χθὲς καὶ σήμερον μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι ἐνεργεῖ τὰ καθ’ ἑαυτὴν πρὸς ἀνακάλυψιν τῶν ἐνόχων. Πρὸ ἡμισείας δὲ ὥρας ἀπηύθυνα καὶ δεύτερον τηλεγράφημα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα, δι’ οὗ παρήγγειλα αὐτῷ νὰ ἐπισπεύσῃ πάσῃ δυνάμει τὰς ἀνακρίσεις, καὶ νὰ μὲ ἔχῃ ἐνήμερον εἰς τὰ ἀποτελέσματα αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον τοῦτο ἐπιτρέπεται. Τί περισσότερον ἐδυνάμεθα νὰ πράξωμεν;

§117Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τὴν ἀφορμὴν δὲν ἐμάθετε;

§118Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ ἀφορμὴ θέλει γνωσθῆ ἐκ τῆς ἀνακρίσεως. Ἀλλ’ ἡ ἀνάκρισις δὲν ἐπερατώθη ἔτι. Πῶς θέλετε λοιπὸν νὰ εἴπω ὑμῖν τὴν ἀφορμήν; Ἀλλὰ καὶ ἐὰν γνωσθῇ ἐκ τῆς ἀνακρίσεως ἡ ἀφορμή, συντείνει εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἀδικήματος ἡ δημοσιότης τῆς ἀφορμῆς; Οὕτω δυνάμεθα νὰ ἀπολέσωμεν τὰ ἴχνη τοῦ ἐγκλήματος. Νομίζω λοιπὸν καλὸν νὰ μὴ δίδητε προσοχὴν εἰς τὰ λεγόμενα. Πιστεύσατε δὲ, ὅτι καὶ ἡμεῖς, ὅσον καὶ ὑμεῖς, συμφέρον ἔχομεν νὰ παγιώσωμεν τὴν δημοσίαν τάξιν...

§119Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Περισσότερον σεῖς, διότι σεῖς ἔχετε τὴν εὐθύνην.

§120Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. .. καὶ νὰ πατάξωμεν τοιούτου εἴδους ἀδικήματα, σπανιώτατα εὐτυχῶς ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν.

§121Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μήπως καὶ ἕτερον γεγονὸς, ἂν ὄχι παρόμοιον πρὸς τὸ τῆς Ἀμαλιάδος, ἔλαβε χώραν καὶ ἀλλαχοῦ;

§122Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν γνωρίζω.

§123Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν γνωρίζετε, ἀλλὰ θὰ τὸ ἴδωμεν δημοσιευόμενον εἰς τὰς ἐφημερίδας.

§124Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ μείζονα μέριμναν ὡς ἐκ τοῦ διαδραματισθέντος ἐν Ἀμαλιάδι ἐγκλήματος διὰ τὴν τήρησιν τῆς τάξεως. Ἐπιπροσθέτως δὲ πληροφορῶ αὐτὸν, ὅτι ὁ ἀστυνόμος, τὸν ὁποῖον ἔχει τοποθετήσει ἐν Ἀμαλιάδι, ἥκιστα ἱκανὸς τυγχάνει διὰ τοιαύτας περιστάσεις. Δὲν ἐννοῶ νὰ κατηγορήσω τὸν ἀστυνόμον, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος διὰ τοιαύτας περιστάσεις.

§125Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου συνάδελφος, ὁ ὁποῖος μεριμνᾷ πολὺ περὶ τῆς ἡσυχίας καὶ τάξεως τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν, θὰ ὑπηρέτει πολὺ περισσότερον αὐτὴν, ἐὰν εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης κατωνόμαζε τὸ πρόσωπον, τὸ ὁποῖον γράφει πρὸς αὐτὸν καὶ τῷ δίδει τόσον σαφεῖς πληροφορίας, ἵνα ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐντείλῃ τῷ κυρίῳ Εἰσαγγελεῖ νὰ ἀνακρίνῃ ἐκεῖ τὸ πρόσωπον αὐτό. Διότι, ἐὰν τὸ πρόσωπον τοῦτο λέγῃ, ὅτι τὸ γεγονὸς αὐτὸ εἶναι προάγγελον πολὺ σπουδαιοτέρων ἐγκλημάτων, εἶναι βεβαίως εἰς γνῶσιν πολλῶν περιστατικῶν, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ἀνάκρισιν.

§126Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἐνόμιζον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἠλείας εἶχε μικράν τινα δυσκολίαν μόνον περὶ τὸ λέγειν· τώρα βλέπω, ὅτι ἔχει δυσκολίαν καὶ περὶ τὸ ἀκούειν...

§127ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ κ. Σπηλιάδης ἔχει δυσκολίαν περὶ τὸ λέγειν!

§128Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐννοῶ ἕνεκα τῆς βραγχνώδους φωνῆς του, ἡ ὁποία καθιστᾷ δύσκολον νὰ τὸν ἀκούωμεν· διότι ἡ εὐγλωττία τοῦ κυρίου συναδέλφου εἶναι γνωστὴ καὶ πολλάκις τὸν ἐθαύμασα ἀγορεύοντα. Ἐν τῇ παρούσῃ περιστάσει ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἤκουσε καλῶς ὅσα εἶπον· διότι ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι μοὶ γράφουσιν, ὅτι τὸ κίνημα τοῦτο εἶναι προάγγελον ἄλλων κινημάτων· ἀτομικήν μου γνώμην ἐξέφρασα, ὅτι τὸ λαβὸν χώραν ἀναρχικὸν κίνημα εἶναι προάγγελμα ἄλλων σοβαρωτέρων κινημάτων. Παρακαλῶ λοιπὸν, κύριε συνάδελφε, ὁσάκις πρόκηται νὰ ὁμιλήσητε περὶ συναδέλφου, ὅστις δὲν σᾶς ἔθιξε, ὅπως δὲν σᾶς ἔθιξα ἐγώ, νὰ ἀκούητε καλλίτερον.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουναράκης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀνακοινωθείσης ἀναφορᾶς τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἐπιστημόνων φαρμακεμπόρων.

§130Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§131Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐδήλωσα καὶ ἄλλοτε, ὅτι ὑπάρχει ἕτοιμον νομοσχέδιον περὶ φαρμακείων. Ἐὰν δὲν ὑπεβλήθη μέχρι τοῦδε, δὲν ὑπεβλήθη διότι δὲν ἔβλεπον πιθανότητα συζητήσεως αὐτοῦ· ἀλλὰ βλέπων ἤδη, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει διάθεσιν νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θέλω τὸ ὑποβάλει αὔριον.

§132Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν προαγωγὴν τοῦ ἀγωνιστοῦ καὶ ἀξιωματικοῦ τῆς φάλαγγος Ἀποστόλου Μαυρογένους διενεμήθη ἀπὸ τῆς χθὲς, ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι οὔτε εἰς τὴν χθεσινὴν ἡμερησίαν διάταξιν οὔτε εἰς τὴν σημερινὴν ἀνεγράφη.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ λάθος δὲν ἀνεγράφη.

§134Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ ἀναγραφῇ, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ καθήσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν. Ἀρκετὰ ἁδρῶς ἀπεζημιώθημεν, ὥστε νὰ μὴ δικαιώμεθα νὰ παύσωμεν τόσον ταχέως τὰς ἐργασίας μας.

§135Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Τὴν αὐτὴν σύστασιν κάμνω καὶ ἐγώ. Διατὶ νὰ μὴ ἐργασθῶμεν; Νὰ παραμείνωμεν ἐνταῦθα καὶ νὰ ἐργασθῶμεν. Παρακαλῶ μάλιστα τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν σύστασιν καὶ εἰς τοὺς φίλους του.

§136ΕΠ. Ν. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔν τινι ἀστυνομικῇ περιφερείᾳ τῆς ἐπαρχίας Γορτυνίας, ἀποτελουμένῃ ἐκ τριῶν δήμων, ὑπηρετεῖ ὡς ἀστυνομικὸς σταθμάρχης τοῦ δήμου Τροπαίων ὁ λοχίας Ἀνδρέας Βλασόπουλος. Ὁ αὐτὸς λοχίας εἶχεν ὑπηρετήσει ἐν τῇ αὐτῇ ἀστυνομίᾳ κατὰ τὸ ἔτος 1902 μέχρι τῶν ἐκλογῶν, ἕνεκα ὅμως τῶν ἐκτρόπων πράξεων, ἃς εἶχε διαπράξει, ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1902 μετέθεσεν αὐτὸν εἰς ἄλλην ἀστυνομίαν. Ἡ κατόπιν Κυβέρνησις τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ καὶ νῦν Πρωθυπουργοῦ κατὰ τὸ ὀλιγοήμερον διάστημα τοῦ παρελθόντος Ἰουνίου, κατὰ τὸ ὁποῖον διηύθυνε τὰ κοινὰ, ἐπανέφερεν αὐτὸν τηλεγραφικῶς εἰς τὴν ἀστυνομίαν Τροπαίων, ἡ δὲ διάδοχος Κυβέρνησις τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἀνέστειλε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαταγῆς περὶ τῆς ἐκ νέου τοποθετήσεως τοῦ εἰρημένου λοχίου, τὴν ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διαταχθεῖσαν. Κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1903, ὅτε ἐπανῆλθεν ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, τηλεγραφικῶς διετάχθη ἡ τοποθέτησις τοῦ εἰρημένου λοχίου εἰς τὴν ἀστυνομίαν Τροπαίων, ὁ δὲ λοχίας, ἐπανελθὼν ἐκεῖ, ἐξηκολούθησε τὸ ἔργον του! Ἔκτοτε εἶχον ἑκάστοτε παράπονα ἐκεῖθεν ἐναντίον τῶν ἀτασθάλων πράξεων τοῦ εἰρημένου λοχίου, ἀλλὰ δὲν ἀπησχόλησα τὴν Βουλὴν, οὔτε ἀνέφερα ταῦτα, διότι ἐφρόνουν, ὅτι, μ’ ὅλην τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχε τυχὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μεταθέσῃ τὸν εἰρημένον λοχίαν, ἡ ὑπηρεσία δὲν θὰ εἶχε τὴν προθυμίαν, ἵνα δώσῃ τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ διότι ἐπεθύμουν νὰ ἔχω καὶ ἀπόφασιν δικαστικὴν, ἀφοῦ πλεῖσται ὅσαι καταγγελίαι ἐκκρεμεῖς ὑπῆρχον ἐναντίον τοῦ εἰρημένου λοχίου, ἵνα ζητήσω τὴν ἀπομάκρυνσιν αὐτοῦ ἐκεῖθεν, βασιζόμενος εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Πράγματι δὲ ἡ Δικαιοσύνη ἐπελήφθη τῶν κατ’ αὐτοῦ καταγγελιῶν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, κατὰ δὲ τὰς μεταδοθείσας μοι θετικὰς πληροφορίας, τὸ Πλημμελειοδικεῖον Τριπόλεως τὸν κατεδίκασε πρό τινων ἡμερῶν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 3617 ἀποφάσεως εἰς φυλάκισιν πενθήμερον δι’ ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, ἀνέβαλε δὲ τὴν ἐκδίκασιν τριῶν ἑτέρων κατηγοριῶν δι’ ἄλλην δικάσιμον. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ζητήσῃ τὴν ἀπόφασιν, καὶ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὅστις ἀπαγορεύει εἰς πάντα ἀστυνομικὸν ὑπάλληλον, καταδικασθέντα δι’ ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, νὰ ὑπηρετῇ ἐν ᾧ τόπῳ ἐξετέλεσε ταύτην ἐπὶ διετίαν ἀπὸ τῆς καταδίκης, νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτόπισιν αὐτοῦ ἐκεῖθεν εἰς οἱονδήποτε ἄλλο μέρος. Θεωρῶ περιττὸν νὰ εἴπω, ὅτι ὁ εἰρημένος λοχίας ἔχει καὶ ἄλλας πολλὰς κατηγορίας, καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ κατηγορίας δι’ ἐπεμβάσεις εἰς τὰς ἐκλογὰς, τὰς ἐνεργηθείσας κατὰ τὸν Νοέμβριον τοῦ 1902· ἀλλ’ αἱ κατηγορίαι αὗται δυστυχῶς δὲν εἰσήχθησαν ἔτι πρὸς ἐκδίκασιν. Ἐναντίον αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ ἄλλη κατηγορία, ἡ ὁποία εἶχεν ἀνακοινωθῆ καὶ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τῶν παθόντων ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαρτίου, ἡ δὲ Γενικὴ Διοίκησις διέταξε τὸν ὑπομοίραρχον κύριον Θεοδώρου νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου καὶ ἐνεργήσῃ εἰδικὰς ἀνακρίσεις. Τὰς ἀνακρίσεις ταύτας ἐνήργησεν ὁ κύριος Θεοδώρου, ὑπέβαλε δὲ τὸν φάκελον τῶν ἀνακρίσεων εἰς τὴν Μοιραρχίαν Ἀρκαδίας. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ζητήσῃ τὸν φάκελον τοῦτον καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι δεῖ, διότι φρονῶ, ὅτι, κατὰ τὰς ἐκεῖθεν πληροφορίας, μετὰ τὴν μελέτην τῆς δικογραφίας ταύτης θέλει πεισθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ὄχι μόνον ἐν τῇ ἀστυνομίᾳ δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ὁ λοχίας ἐκεῖνος, ἀλλ’ οὔτε ἐν τῷ στρατῷ, ἀφοῦ τοιαῦτα αἴσχη διέπραξε.

§137Π. ΣΠΥΡΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, κρίνω καλὸν ν’ ἀπευθύνω σύστασίν τινα καὶ ἐν ταὐτῷ παράκλησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις ἀναμφιβόλως ὡς ἐκ τῆς πολυασχόλου αὐτοῦ ἐργασίας δὲν γνωρίζει ἴσως, ὅτι ἀπὸ τῆς ἀνόδου αὐτοῦ ἐν τῇ ἀρχῇ μέχρι σήμερον δὲν ὑπάρχει ἀξιωματικὸς ἀστυνόμος ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν, καὶ διοικοῦνται δύο δῆμοι τῆς Κυνουρίας ὑπό τινος ὑπενωμοτάρχου, ὅλως ἀκαταλλήλου, κατὰ τὴν γνώμην μου. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ διὰ τὴν κοσμιότητα ἄλλως τε, διότι ἐκεῖ ὑπάρχουσιν αἱ ἀρχαὶ τῆς ἐπαρχίας, καὶ διότι συρρέουσιν ὅλοι οἱ κάτοικοι ἐκεῖ, νὰ μὴ μένωσιν οἱ δῆμοι ἐκεῖνοι ἄνευ ἀξιωματικοῦ ἀστυνόμου. Δὲν θὰ ἐπεκταθῶ εἰς τὰ περὶ ἐκτοπίσεως τοῦ ὑπαξιωματικοῦ· ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου καὶ ἀποφασίσῃ, ὅπως ταχέως ἀποσταλῇ εἰς τὴν ἕδραν τῆς ἀστυνομίας ἐκείνης ἀξιωματικὸς ἀστυνόμος.

§138Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος μὲ πληροφορήσῃ, ἄν ἔλαβε γνῶσιν τῆς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀνακοινώσεως τοῦ Εἰσαγγελέως Πατρῶν περὶ τοῦ δεκανέως Ζήση, βιαιοπραγήσαντος κατὰ πολιτῶν.

§139Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διάφοροι συνταξιοῦχοι, μέτοχοι τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, ὑπέβαλον χθὲς ἀναφορὰν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία καὶ ἀνεκοινώθη εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης παραπονοῦνται διὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον γίνεται ἡ διαχείρισις τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, καὶ ὡρισμένως καταγγέλλουσιν, ὅτι ἐξελεγκτική τις ἐπιτροπὴ, διορισθεῖσα, εἰκονικῶς μόνον ἐξετέλεσε τὴν ἐξέλεγξιν. Διὰ τοῦτο παρακαλοῦσιν, ἵνα τὸ Ὑπουργεῖον προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν ἐξελεγκτικῆς ἐπιτροπῆς, ὅπως δειχθῇ, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἡ διαχείρισις τῶν μετοχικῶν αὐτῶν χρημάτων γίνεται ἀκριβῶς καὶ πρεπόντως.

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν βεβαίως εἶναι εὔκολον, τῇ συνδρομῇ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διατάξῃ νὰ συνταχθῇ σημείωμα, δηλοῦν πόση αὔξησις θέλει ἐπέλθει εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν τελευταῖον ψηφισθέντων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἤτοι τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως σώματος γενικῶν ἐπιτελῶν, τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας καὶ παντὸς ἄλλου ψηφισθέντος τοιούτου στρατιωτικοῦ νομοσχεδίου. Τυγχάνει ἀναγκαῖον νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, πόσαι δαπάναι θέλουσι προστεθῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων αὐτῶν. Παρακαλῶ δὲ νὰ συνταχθῇ χωριστὸν σημείωμα δι’ ἕκαστον τῶν ψηφισθέντων νομοσχεδίων.

§141Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ κατέθηκα χθὲς εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητεῖτε. Εἶχον μάλιστα παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον, τοῦ σημειώματος τούτου νὰ διατάξῃ τὴν τύπωσιν καὶ τὴν διανομὴν πρὸς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν τὸ εἶδον.

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διέταξα καὶ ἐκτελεῖται ἡ τύπωσις αὐτοῦ.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περιέχει τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ζητῶ;

§145Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι συγκριτικὸς πίναξ τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἔτους 1904, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ἰσχυόντων νόμων, καὶ τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ἐκ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ καὶ τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τῶν πρὸ ὀλίγου ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντων.

§146Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά. Εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορίας τινὰς περὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Κερκύρας καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1898, 1899, 1900, 19091, 1902 καὶ 1903. Ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ, ἵνα ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ κατατεθῶσιν ὑπ’ αὐτοῦ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ τῆς διαχειρίσεως τοῦ εἰρημένου ταμείου κατὰ τὰ εἰρημένα ἕξ ἔτη.

§147Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§148Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς προγενεστέραν συνεδρίασιν, πολὺ προγενεστέραν, εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς ἐνεργείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ νῦν κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου πρὸς παροχὴν ἀδείας διὰ τὴν συνομολόγησιν μέρους τοῦ ὑπολειπομένου δανείου τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως. Ὑποθέτω ὅτι ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων τούτων δὲν θὰ φέρῃ δυσχέρειάν τινα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οὔτε παραβλάπτει τὰ δημόσια συμφέροντα. Ἐπειδὴ ἐπίκειται ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀναγκαιοῖ ἡμῖν ἡ γνῶσις τῶν ἐγγράφων τούτων, διὰ νὰ μορφώσωμεν πληρεστέραν πεποίθησιν περὶ τῆς ἐργασίας, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§149Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε ἐζητήσατε τὰ ἔγγραφα ταῦτα;

§150Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν σύστασιν ταύτην ἐποιησάμην κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταλλικῆς δραχμῆς.

§151Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§152Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐνήργησέ τι ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῆς «Ἑνώσεως τῶν Ἑλλήνων Φοιτητῶν» ἐν Νεαπόλει τῆς Ἰταλίας, τῆς ἀφορώσης τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐκεῖ ναοῦ. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ν’ ἀποστείλῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι πρόκειται περὶ διαχειρίσεως μεγάλης περιουσίας.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§154Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ...

§155Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Περὶ τοῦ ἑτέρου ἡμίσεος τοῦ δανείου τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἑλληνικῶν Σιδηροδρόμων;

§156Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§157Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς δώσω ταύτην αὔριον.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Γεωργόπουλος, καὶ κατόπιν ὁ κ. Σπηλιάδης. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς δεκάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 45′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 40′ μ. μ.). Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Γεωργόπουλος.

§159ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σπηλιάδης.

§161Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Δύο, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι αἱ προτάσεις, αἱ ὑποβληθεῖσαι πρὸς μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ αἱ δύο ἀφορῶσαι εἰς ζητήματα σπουδαῖα, σοβαρὰ καὶ ἐξ ἴσου ἔχοντα μεγίστην ἐπιρροὴν ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς πατρίδος μας. Δύναταί τις εἰπεῖν, ὅτι ὁ σῖτος καὶ ἡ σταφὶς ἀποτελοῦσι τὸν μόνον πλοῦτον τῆς Ἑλλάδος, ἑπομένως ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ δίκαιον τῶν προτεινάντων ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις ταύτας εἶναι μέγα. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν προτάσεων τούτων ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς, ἐδήλωσεν ἐπισήμως, κατὰ τρόπον ἀναγαγόντα τὸ ζήτημα εἰς ἄλλας σφαίρας, ὅτι δὲν ἀποδέχεται τὴν πρόταξιν τῶν προτάσεων τούτων, ὑποσχεθεὶς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν συζήτησιν ἀμφοτέρων μετὰ τὸν Προϋπολογισμόν. Ὁμολογῶ, ὅτι ὡς πρὸς τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, νομοσχεδίου ὑποβληθέντος ὑπ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως, νομοσχεδίου ὡριμάσαντος, συζητηθέντος, καταστάντος ἑτοίμου, οὕτως εἰπεῖν, πρὸς ψήφισιν εἴτε ἀπόρριψιν αὐτοῦ, ἠπόρησα διατὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμένει εἰς τὴν μὴ πρόταξιν αὐτοῦ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ἀλλὰ μετὰ τὴν δήλωσιν αὐτοῦ καὶ τὴν συνοδεύσασαν αὐτὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ὑπ’ εὐθύνην του, οὕτως εἰπεῖν, θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ μετὰ τὸν Προϋπολογισμόν, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὡς ἔλεγε, τὴν λῆξιν τῆς Συνόδου ταύτης ἄνευ ἐπιψηφίσεως σταφιδικοῦ τινος μέτρου, μετὰ τὴν δήλωσιν, λέγω, ταύτην βεβαίως δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὅστις θὰ προτείνῃ τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τὸ μὲν διότι ἴσως θὰ ἐματαιοπόνουν ἀπέναντι τῶν δηλώσεων τούτων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ δὲ διότι ἴσως θὰ διέτρεχε μείζονα κίνδυνον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἂν ἐπιτυγχάνετο ἡ πρόταξις αὐτοῦ παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἡμεῖς οἱ ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι εὑρισκόμεθα ἀληθῶς πρὸ διλήμματος, καὶ βεβαίως ὀφείλομεν νὰ διέλθωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ μετὰ συνέσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ μὴ γείνωμεν ἀφορμὴ τῆς ματαιώσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλὰ καίτοι δὲν σκοπῶ νὰ προτείνω τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καίτοι σκοπὸν ἔχω νὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς ἀληθῶς κηδομένους τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος νὰ μὴ προβῶσιν εἰς τοιαύτην πρότασιν, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, νὰ ἀπευθύνω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς ἀποφάσεώς του. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀφορμὴν νὰ δυσπιστῶ πρὸς τὴν διαβεβαίωσίν του, οὐδὲ πρὸς τὴν ἀγαθὴν αὐτοῦ προαίρεσιν ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἔργου τῶν ἰδίων αὐτοῦ χειρῶν, τῆς πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως, ἔργου τὸ ὁποῖον συναισθάνεται ἡ Κυβέρνησις, ὡς ὡμολόγησεν, ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον ἔστω πρὸς ἀνακούφισιν, ἔστω πρὸς ἐνθάρρυνσιν τῶν δυστυχούντων σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἔχω τινὰς δισταγμοὺς περὶ τοῦ ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ ταύτην. Κύριοι, ἂς ὁμιλήσωμεν χωρὶς γάντια, ὡς ἔλεγεν ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἢ χωρὶς νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας, ὅπως λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πολὺ συχνά. Τίς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις, ὥριμον νομοσχέδιον, ὑπ’ αὐτῆς ὑποβληθὲν, δὲν θέλει νὰ προταχθῇ πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Εἶπον ὅτι θὰ ὁμιλήσω ἐλευθέρως. Εἷς λόγος λέγεται, καὶ αὐτὸς θὰ εἶναι ἀληθὴς, ὁ λόγος ὅτι φοβεῖται ἡ Κυβέρνησις, μήπως ἡμεῖς, οἱ ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι Βουλευταὶ, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἀπομακρυνθῶμεν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ καταστήσωμεν δυσχερεῖς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐὰν αὐτὸς ἦναι ὁ λόγος, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀδικεῖ τοὺς ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγομένους Βουλευτὰς, ἀδικεῖ πρὸ πάντων τοὺς φίλους αὐτοῦ, τοὺς ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Δὲν πιστεύω ποτὲ νὰ ὑπάρξῃ Βουλευτής, ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενος, ὁ ὁποῖος νὰ παραλείψῃ τὸ καθῆκόν του καὶ νὰ μὴ παραμείνῃ ἐπ’ ὀλίγας ἡμέρας καὶ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου μέχρι τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων τῆς Βουλῆς, ὅταν αὐτοὶ ἀπολαύσωσιν ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου νομίζουσιν ὅτι θ’ ἀνακουφισθῶσιν οἱ συμπολῖται αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ δυσπιστία αὕτη ἦναι ἀληθής, ἐὰν ἔχῃ δίκαιον ἡ Κυβέρνησις, ὑποπτευομένη ὅτι δύνανται οἱ Βουλευταὶ οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καταγόμενοι νὰ ἀπομακρυνθῶσι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἡμεῖς ἆρά γε δὲν ἔχομεν δίκαιον, στηριζόμενοι εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, νὰ ὑποπτεύωμεν, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδια τοιαύτης σπουδαιότητος, οἵας σπουδαιότητος εἶναι τὸ σταφιδικόν, οἵας σπουδαιότητος εἶναι τὸ περὶ σίτου; Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι ἐπὶ τέσσαρας Περιόδους· δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτὲ, ἡ Βουλὴ μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν νὰ ἠδυνήθη νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδια σοβαρὰ καὶ σπουδαῖα, νομοσχέδια δυνάμενα νὰ ἔχωσιν ἀντιρρήσεις.

§162ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Εἰς τὰ 1900.

§163Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Εἰς τὰ 1900, κύριε Ὑπουργὲ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐνθυμοῦμαι, διότι εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ νομοσχεδίων· ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι ἐγένετο συζήτησις ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ Ἀντιπολίτευσις συνήνεσε. Νομίζετε ὅτι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ ὑπάρξῃ ἡ κοινὴ αὕτη συνεννόησις; Εἴθε! Ἀλλ’ ἐγὼ ἀμφιβάλλω, διότι τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν, ὅπως εἴδετε, ἔχει παντοειδεῖς καὶ ποικίλας ἀντιδράσεις. Προχθὲς ἀκόμη ἔμμεσοι δηλώσεις δύο ἐκ τῶν ἐγκρίτων μελῶν τῆς πτέρυγος ταύτης, τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ καὶ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ἐνέδειξαν, ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ἄνευ συζητήσεων καὶ ἀντιρρήσεων. Σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου χάνονται ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν 5,000,000. Θὰ ἴδωμεν, ἂν εἶναι ἀκριβῶς αὐτὸ, ὅταν συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἐν τούτοις ἡ δήλωσις αὕτη δὲν ἐνδεικνύει ὅτι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον δύναται νὰ ἔχῃ ἀντιδράσεις σπουδαίας, ἀντιδράσεις, κατὰ τῶν ὁποίων δὲν θὰ κατισχύσῃ ἡ ἀγαθὴ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, εἴθε νὰ ἀπατῶμαι, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω. Τὸ παρελθὸν τοὐλάχιστον αὐτὸ μὲ διδάσκει· ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι ἡ κατακλεὶς συνήθως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς· μετ’ αὐτήν, ἐὰν συζητῶνται νομοσχέδιά τινα, συζητοῦνται νομοσχέδια πολὺ δευτερευούσης σπουδαιότητος, καὶ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων κοινή, ὡς εἶπον, ἡ συνδρομὴ τῆς Βουλῆς παρίσταται. Εἴθε καὶ εἰς τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον νὰ συμβῇ τοῦτο, καὶ νὰ ἦμαι ἐγὼ πεπλανημένος· ἀλλ’ ἂς μὴ λησμονῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἀναλαμβάνουσα τὴν εὐθύνην ταύτην ἀναλαμβάνει εὐθύνην σπουδαιοτάτην. Δὲν θὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν ἡ ὑπόθεσις, ὅτι δὲν εἰργάσθη ἡ Βουλὴ μετὰ τὸν Προϋπολογισμόν· δὲν θὰ δικαιολογήσῃ αὐτὴν ὁ λόγος ἢ ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι δὲν συνετέλεσεν ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀπαρτίας. Προειδοποιεῖται ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι δύσκολος ἡ ἐπιψήφισις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ ὀφείλει νὰ ἀναλάβῃ πλήρη τὴν εὐθύνην, καὶ ἂν ματαιωθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, ἢ ματαιωθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ, βεβαίως αὐτὴ θὰ ἔχῃ μόνη τὴν εὐθύνην. Καὶ δὲν θέλω νὰ ἀπειλήσω τὴν Κυβέρνησιν μὲ ταραχὰς καὶ ἀπειλὰς, ὄχι· δὲν πιστεύω τοιαῦται νὰ ἐπίκηνται, ἐλπίζω δ’ ὅτι, καὶ ἂν ἐπίκηνται, θ’ ἀποσοβηθῶσιν· ἀλλὰ πρέπει νὰ συλλογισθῇ ἡ Κυβέρνησις τὰς καταστροφὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπακολουθήσωσι τὴν μὴ ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου, πρέπει νὰ συλλογισθῇ τὴν ἐρήμωσιν, ἡ ὁποία θὰ βασιλεύσῃ εἰς τὴν Πελοπόννησον μετὰ τὴν ἀπογοήτευσιν, ἥτις θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς μὴ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου· καὶ δὲν πιστεύω ὅτι θὰ αἰσθάνηται τὴν δύναμιν νὰ κλείσῃ τὰ ὦτα πρὸς τὰς οἰμωγὰς τῶν πεινώντων, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι φοβεραί. Ἴσως νομίζετε, ὅτι ὑπερβάλλω τὰ πράγματα...

§164Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταναλίσκομεν ὥραν.

§165Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Καταναλίσκομεν ὥραν, λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἐκπληρῶν τὸ καθῆκόν του δὲν καταναλίσκει τὴν ὥραν ματαίως.

§166Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἕκαστος δύναται νὰ νομίζῃ ὅτι ἔχει καθῆκον, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ καταναλίσκωμεν τὰς συνεδριάσεις πρὸς ταχυτέραν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου!

§167Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριοι Βουλευταί. Κατερχόμενος δὲ τοῦ βήματος εὔχομαι, ἵνα οἱ φόβοι μου διαψευσθῶσιν· εὔχομαι, ἵνα ἐγὼ πλανῶμαι, καὶ νὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν θέσιν νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν σκέψεών της.

§168Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡμεῖς δὲν ἐπιδιώκομεν ἐκφράσεις εὐγνωμοσύνης, ἀλλὰ παρακαλοῦμεν νὰ πιστευθῇ, ὅτι δὲν δεχόμεθα ἀπειλάς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας ἐνόμισεν, ὅτι συμβάλλει εἰς τὴν ψήφισιν καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καταναλίσκων ὁλόκληρον ὥραν, ὅπως πείσῃ, ὅτι, ἂν δὲν προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, δὲν θὰ ψηφισθῇ, διότι ἡ Βουλὴ θ’ ἀποχωρήσῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν ἐνόησεν ὅτι ἐγὼ ἠδυνάμην νὰ ἀναστρέψω τοὺς ὅρους, καὶ νὰ εἴπω, ἐὰν ἐδεχόμην τὰς σκέψεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν, καὶ νὰ μὴ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ, καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι ἡ Βουλὴ καθῆκον ἔχει νὰ ψηφίσῃ καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἐδήλωσε δὲ ῥητῶς ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς καὶ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Πλέον τούτου οὐδὲν δύναται νὰ πράξῃ (ἐπιδοκιμασίαι ἐκ δεξιῶν). Οὐδὲ περὶ εὐθυνῶν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ λόγος, οὐδὲ περὶ ἀπειλῶν, διότι τὰς εὐθύνας αὑτῆς ἡ Κυβέρνησις γνωρίζει, πρὸς τὰς ἀπειλὰς δὲ ἀδιαφορεῖ. Ἐμμένει λοιπὸν εἰς τὴν ἰδέαν αὑτῆς ἡ Κυβέρνησις, ὅπως προταχθῇ ὁ Προϋπολογισμός. Ἐὰν ἡ Βουλὴ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νομίσῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραμείνῃ, ὅπως ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἡ Κυβέρνησις θὰ θεωρήσῃ τὴν ἀπροθυμίαν τῆς Βουλῆς ὡς ἔνδειξιν δυσπιστίας, καὶ θὰ ἀποχωρήσῃ τῆς ἀρχῆς. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§169Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὀλίγας λέξεις, κύριε Πρόεδρε. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὶν ἢ ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια καὶ τὰ ναυτικὰ ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατόπιν θὰ προτάξῃ πρὸς συζήτησιν, εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν. Ἀλλὰ τώρα ἀκούομεν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀναιροῦντα τὴν δήλωσιν ἐκείνην καὶ ἐπιμένοντα νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς πρὸ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ποίαν ἐγγύησιν θὰ δώσῃ εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, ὅταν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς, καὶ οἱ Βουλευταὶ ἀναχωρήσωσι; Ποία εἶναι ἡ ἐγγύησις, τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; (θόρυβος).

§170ΦΩΝΑΙ. Δὲν καταλαβαίνεις!

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι.

§172Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον σήμερον φέρει τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἐπιμένει καὶ θέλει νὰ ἀφήσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον; Θὰ ἴδητε ὅτι οἱ Βουλευταὶ τῶν μὴ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θ’ ἀναχωρήσωσι, καὶ δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω, κύριε Πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς ἢ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον.

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προτείνετε τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Πρέπει νὰ ὑπάρχωσι δέκα ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασίν σας.

§174ΤΙΝΕΣ (ἐξ ἀριστερῶν). Εἴμεθα.

§175Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ προτείνεται ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία, ὀφείλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Εἶμαι ὁ πρῶτος τῶν προτεινάντων τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δηλῶ ὅτι θὰ καταψηφίσω τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου (εὖγε! ἐκ δεξιῶν). Διότι φρονῶ ἢ μᾶλλον ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἐπιμένοντες σήμερον εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. (Χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν).

§176Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἀπάντησιν τοῦ κ. Παυλοπούλου λέγω καὶ ὑπομιμνήσκω εἰς τε τὸν κ. Παυλόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου, πότε θὰ συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε «πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ».

§177Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§178Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο εἴπετε ῥητότατα, καὶ φαίνεται σημειωμένον εἰς τὰ πρακτικά. Ἐὰν τώρα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχῃ λόγους ἄλλους, ζητῶν νὰ προηγηθῇ ὁ Προϋπολογισμός, δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω· ἀλλ’ ἐπιμένω ὑπομιμνήσκων τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τὴν ῥητήν. Πρὸς ἀπόδειξιν δέ, ὅτι ἡ μνήμη δὲν μὲ ἀπατᾷ, ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικά, τά τε ἐπίσημα καὶ τὰ ἐστενογραφημένα. Ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἀναβολὴ ἐπὶ ἀναβολῆς, — διότι ἀπὸ ἓξ ἤδη μηνῶν καθ’ ἑκάστην ἀναβάλλεται τὸ ζήτημα τοῦτο — ἐγέννησε πολλὰ καὶ ποικίλα ζητήματα, καὶ ζημίας ἀνυπολογίστους ἐπήνεγκεν οὐ μόνον διὰ τὸ μέλλον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ παρόν...

§179Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δικαιολογεῖτε τὴν ψῆφόν σας τώρα;

§180Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, Κύριε· κάμνω ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπει ὁ Κανονισμός. Λοιπὸν αἱ ζημίαι αἱ ἐκ τῶν ἐπανειλημμένων ἀναβολῶν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος εἶναι μέγισται. Νομίζω δὲ, ὅτι κατ’ ἄλλον τρόπον ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα πρὸς τὸ διὰ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιωκόμενον· ἐὰν δηλ. ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ νὰ παραδεχθῇ τὴν εἰς εἶδος φορολογίαν, ἤθελεν ἐγγυηθῆ δάνειον ἢ ἀγοράσῃ τὸ πλεόνασμα, καὶ νὰ μὴ εἰσάγῃ τοιαῦτα νομοσχέδια.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαιολογήσατε, παρακαλῶ, τὴν ψῆφόν σας· ἐτέθη πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§182Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιολογῶ τὴν ψῆφόν μου, καὶ λέγω, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, συμφώνως μὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ἣν ἔδωκεν ἡ Κυβέρνησις.

§183Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ δηλώσω, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, συνειδυῖα τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἄνευ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, δηλώσῃ ὅτι ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδεμίαν εὐθύνην ἀναλαμβάνει· ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, θὰ θεωρήσῃ τὴν μὴ ψήφισιν αὐτοῦ ὡς ἔνδειξιν δυσπιστίας τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλ’ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ τί θὰ ὠφεληθῶσιν ἐκ τούτου; Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἐξαπατῶμεν τὸν κόσμον, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, καὶ διότι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀναλάβῃ εὐθύνην τινὰ ἡ Κυβέρνησις, δηλῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§184Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἐξηγήσω ἐπίσης τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου μου ταύτης. Ψηφίζων ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν ἐννοῶ νὰ διατυπώσω διὰ τῆς ψήφου ταύτης δυσπιστίαν πρὸς τὴν εἰλικρίνειαν τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν συνδέει τὴν ὕπαρξιν τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πρὸς τὴν διαβεβαίωσίν του, ὅτι δὲν δύναται νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ, ἐὰν δὲν γείνῃ δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον δι’ οἱονδήποτε λόγον, καὶ ἂν ἀκόμη ἡ Βουλή, παύουσα τὰς ἐργασίας αὐτῆς, ἀναχωρήσῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ διαβεβαίωσις αὕτη προέρχεται ἀπὸ εἰλικρινοῦς διαθέσεως· ἑπομένως δὲν προτίθεμαι νὰ διαμφισβητήσω τὴν εἰλικρίνειαν τῆς διαβεβαιώσεως ταύτης. Ἀλλὰ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐνδεχομένην περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει ἀπόσχει ἡ Βουλὴ τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θέλει ἆρά γε ἐπέλθει ἡ ματαίωσις τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀπὸ τοῦ ὁποίου 75,000 οἰκογένειαι σταφιδοκτημόνων ἀναμένουσι τὴν σωτηρίαν αὐτῶν; Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, κύριε Πρόεδρε, ἡ πτῶσις τῆς Κυβερνήσεως δὲν δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ἀνακούφισιν εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, ἡ δὲ κυβερνητικὴ μεταβολὴ ἀπούσης τῆς Βουλῆς οὐδεμίαν ἐπίσης ἀνακούφισιν δύναται νὰ φέρῃ εἰς αὐτούς. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ἀδύνατον, οὐδὲ ἠμφισβήτησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸ ἐνδεχόμενον τῆς περιπτώσεως ταύτης, καὶ ἐφ’ ὅσον ἡ περίπτωσις αὕτη εἶναι ἐνδεχομένη καὶ δυνατὴ, ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργόν, τίς δύναται νὰ σώσῃ τοὺς κινδυνεύοντας καὶ νὰ παράσχῃ τὴν ἐλαχίστην παρηγορίαν εἰς τοὺς πενομένους καὶ οἰμώζοντας σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν ἀργίαν τῆς Βουλῆς; Οὐδεὶς ἔχει τὴν δύναμιν ταύτην, οὐδεὶς δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς παρηγορίαν καὶ ἀνακούφισιν τῶν πενομένων σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Οἱ λόγοι οὗτοι, κύριε Πρόεδρε, μὲ πείθουσι νὰ συνταχθῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἡ ψήφισις τῆς προτάξεως δὲν ἔχει ἔννοιαν δυσπιστίας πρὸς τὴν εἰλικρίνειαν τῆς διαβεβαιώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἔχει ὅμως τὴν ἔννοιαν τῆς ἀποσοβήσεως παντὸς ἐνδεχομένου κινδύνου ἐκ τῆς παύσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§185ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντες συνομολογοῦσι καὶ οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ἐβεβαίωσαν, ὅτι μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις συνεταύτισε τὴν τύχην αὐτῆς μετὰ τοῦ τόσον σοβαροῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἔκφρασις τῆς ἐλαχίστης δυσπιστίας πρὸς τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος δὲ ταύτης καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης ἀκούονται φωναὶ ὑπεραμυνόμεναι τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεμία δὲ φωνὴ ἠκούσθη ἐναντίον αὐτοῦ, οὐδεμία ἀντίρρησις ὡς πρὸς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ἐκφράζονταί τινες Βουλευταί, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ τῶν Ἑλλήνων, οἱ ὑποχρεωμένοι νὰ κηδώμεθα τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἀπέλθωμεν ἐντεῦθεν, ἀκούοντες τὰς οἰμωγὰς καὶ τοὺς γόους τῶν πενομένων σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι καὶ οἱ ἐκ μὴ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ δὲν ἐκτιμῶσι τὴν σπουδαιότητα τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θίγει τὰ ὕψιστα τοῦ τόπου συμφέροντα, καὶ θὰ παρίδωσι πληθὺν ἄλλων νομοσχεδίων σπουδαιοτάτων καὶ δὲν θὰ παραμείνωσι ψηφίζοντες καὶ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν. Δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἀκολουθήσωμεν τὴν τάξιν, τὴν ὁποίαν προτείνει ἡ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ φοβώμεθα διόλου, ὅτι διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἀπορριφθῶσι τὰ νομοσχέδια, οὔτε ὅτι θὰ τὰ ἐγκαταλείψῃ ἡ Βουλὴ, κλείουσα τὰς θύρας αὐτῆς.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουναράκης.

§187Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§188Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι, κύριε Πρόεδρε, μόνον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ οἱ ἀποροῦντες περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σταφιδικοῦ· καὶ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ἰδίᾳ δὲ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ταῖς ἀμέσως ἐνδιαφερομέναις περὶ τοῦ ζητήματος, ὑπάρχει πάντοτε ἡ ἀπορία, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον. Καὶ ἐρωτῶσιν οἱ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ καὶ ἐρωτῶσι καὶ οἱ ἐκτὸς αὐτῆς εὑρισκόμενοι τὴν Βουλὴν, ἂν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ἀντιμετωπίσουν τὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦσι τὸ προϊόν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς εὑρισκομένους ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ παρακαλέσω καὶ τοὺς ἐμοὺς συμπολίτας, τοὺς ἐκτὸς τῆς αἰθούσης εὑρισκομένους, νὰ μὴ ἀποτείνωνται πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅταν θέλωσι νὰ μάθωσιν, ἂν θὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον· νὰ ἀποτείνωνται πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παρὰ ἡ πλειονοψηφία, καὶ πλειονοψηφία δὲν εἶναι παρὰ ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην ἐποιήσατο ἐπισήμους δηλώσεις, ὅτι θέλει καταγείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, δὲν ἠδυνήθη ὅμως νὰ ἐγγυηθῇ καὶ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Περὶ ἑνὸς καὶ μόνου ἠγγυήθη, ἓν καὶ μόνον ὑπεσχέθη, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο καὶ νὰ μὴ ὑποσχεθῇ, ὅτι, ἂν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον δὲν ψηφισθῇ, θέλει παύσει αὕτη νὰ διευθύνῃ τὰ κοινά. Δι’ ἡμᾶς, κύριε Πρόεδρε, τοὺς ἀμέσως ἐνδιαφερομένους περὶ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου, οὐδεμίαν ἐγγύησιν παρέχει τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν ἤθελεν ἐπιψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον, θέλει καταλίπει τὴν ἀρχὴν, διότι θὰ μείνῃ πάντοτε τὸ δυσάρεστον γεγονὸς, ὅτι σταφιδικὸν νομοσχέδιον δὲν θὰ ὑπάρχῃ. Ἵνα μὴ λοιπὸν ὑποτεθῇ, ὅτι οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον συμμετέχομεν τῆς εὐθύνης τῶν συμβησομένων, εἴμεθα ὑπόχρεοι νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, καὶ νὰ ἐπιρρίψωμεν πᾶσαν τὴν εὐθύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴμεθα δὲ ὑπόχρεοι νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§189Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπειδὴ ἡ πρότασις, ἥτις ἐγένετο τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἠλείας Βουλευτοῦ, περιέχεται ἐν τῇ προτάσει, ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ κάμω πρὸ δύο ἡμερῶν, τῆς προτάξεως παντὸς νομοσχεδίου μέλλοντος νὰ θίξῃ ὁπωσδήποτε τὸν Προϋπολογισμὸν, διὰ τοῦτο συντάσσομαι μετ’ ἐκείνου, ὅστις ἐποιήσατο τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σταφιδικοῦ, ἀλλὰ θέλω ὑποστηρίξει καὶ τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, διότι δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἕκαστον τῶν ζητημάτων χωριστά· πρέπει νὰ ἔλθωσιν ὁμοῦ· ἐγὼ μάλιστα, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ὑποδείξω, ὅτι κηδεμονεύω τὰ συμφέροντα τῆς Κυβερνήσεως, θέλω ὑποστηρίξει, ὅτι καὶ ἄλλα νομοσχέδια εἶναι ἀναγκαῖον νὰ συζητηθῶσιν, ὡς τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταλλικῆς δραχμῆς, ἵνα ᾖ ἡ Κυβέρνησις σύμφωνος πρὸς τὸ πρόγραμμά της· εἶναι ἐπίσης ἀναγκαία ἡ πρόταξις τοῦ περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ παντὸς νομοσχεδίου θίγοντος τὸν Προϋπολογισμόν. Διὰ τοῦτο θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου· συνεπὴς δὲ πρὸς ἐμαυτόν, θέλω ἀμέσως ὑποβάλει καὶ ἑτέραν πρότασιν, περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου. Νομίζω μάλιστα, ὅτι δύνανται νὰ συγχωνευθῶσιν αἱ δύο προτάσεις ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ προτάσει.

§190ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὅταν ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἡγουμένη τῆς πλειονοψηφίας, λέγῃ πρὸς τὴν Βουλὴν ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει ἀρχίσει ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, εἰς οὐδενὸς τὴν συνείδησιν δύναται νὰ ἐγερθῇ ἀμφιβολία, ὅτι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ θὰ συζητηθῇ καὶ θὰ ψηφισθῇ, ἐκτὸς ἐὰν οἱ ἀγορεύοντες καὶ οἱ ὁμιλοῦντες ὑπὲρ τῆς προτάξεως αὐτοῦ ἐννοῶσι νὰ ἀποχωρήσωσι, καὶ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἔχῃ ἀπαρτίαν.

§191Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ αὐτὸ δύναται νὰ γείνῃ.

§192ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον φοβοῦμαι περὶ τούτου, καθόσον οἱ ζητοῦντες τὴν πρόταξιν, τουτέστιν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, εἶπον, ὅτι θέλουσι τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ φρονῶ, ὅτι εἶναι κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶπον, ὅτι ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου θὰ ἔχωμεν ἔλλειμμα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 5,000,000 δραχμῶν. Ἐκεῖνοι λοιπόν, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡμεῖς θὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, πλήρη πεποίθησιν ἔχοντες, ὅτι ὁ ἡγούμενος τῆς πλειονοψηφίας θέλει ἐπιμείνει ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ καθῆκον ἔχουσιν οἱ λαλήσαντες ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ μὴ ἀκούσωσιν οἰμωγάς, νὰ παραμείνωσιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ψηφίσωσι τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον.

§193Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἡ ἰδέα σας αὐτή. Ἐγὼ ἐζήτησα τὴν πρόταξιν, διότι ἐνδιαφέρομαι ὑπὲρ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου. Πῶς μονομερῶς λαμβάνετε μίαν ἰδέαν;

§194ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶπε διὰ σᾶς.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἐννοεῖ ὑμᾶς. Εἶπε διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης.

§196Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπεν ἀνακρίβειαν.

§197Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης εἶπον νὰ μὴ προχωρήσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἡ συζήτησις καὶ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου θέλει ἐπιφέρει εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν 5,000,000 δραχμῶν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπον καὶ ἰσχυρίζονται, ὅπερ ὅμως δὲν εἶναι ἀκριβές, θέλει πέσει εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§198Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτοὶ μὲν εἶπον ταῦτα ὑπὸ ἄλλον σκοπόν, ἡμεῖς δὲ δηλοῦμεν, ὅτι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ διότι δὲν θέλομεν νὰ ψηφισθῇ, τοὐναντίον ἐπιθυμοῦμεν ὑπὲρ πάντα ἄλλον νὰ ψηφισθῇ, καίτοι κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ἡ κατάργησις τῆς παρακρατήσεως σήμερον δύναται νὰ γεννήσῃ κακὸν χειρότερον. Λοιπὸν εἴμεθα ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ νομίζω, ὅτι πᾶς ἐνδιαφερόμενος περὶ τούτου ἔπρεπε νὰ ἦναι ὑπὲρ τῆς προτάξεως. Διότι εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάζεται ἐπὶ ἑπτὰ μῆνας, μετὰ μελέτην ἐπὶ μελέτης καὶ ἀναβολὴν ἐπὶ ἀναβολῆς. Αὐτὸ μᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει λόγους ἄλλους, ἵνα μὴ θέλῃ ἢ νὰ ἐμποδίζηται νὰ θέλῃ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Δι’ αὐτὸ ἐπιμένομεν. Εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν θὰ ζητήσῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον· ἀλλ’ ἐὰν ταυτοχρόνως ζητήτωσι καὶ οἱ ἐκ Θεσσαλίας κύριοι Βουλευταὶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, τότε εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐπιμένωσι καὶ ἀποχωρήσωσιν οὗτοι καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἀπαρτία; Αὐτοὶ οἱ συλλογισμοὶ μᾶς πείθουσι, κύριε ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὰ, νὰ ἤμεθα ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διότι, καὶ μὲ ὅλην τὴν θέλησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἀμφίβολον, ἂν θὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς σκοπούς της καὶ τὴν θέλησίν της.

§199Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὑβρίζετε τὴν Βουλήν! (γέλωτες ἐν τῇ ἀριστερᾷ).

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Συζητεῖται ζήτημα κανονισμοῦ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κανονίζει πάντοτε ἡ Βουλὴ, Βουλὴ δὲ εἶναι ἡ πλειονοψηφία αὐτῆς· ἡ πλειονοψηφία λοιπὸν θέλει κανονίσει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, οὕτω δ’ αὕτη θέλει κανονισθῆ κατὰ τὴν γνώμην αὐτῆς. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ ἐξηγήσῃ, διατί προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα κανονίσῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀξιοῖ δὲ, ἵνα οἱ λόγοι, οὓς ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, πείσωσι τοὺς φίλους αὐτοῦ, οἵτινες μεταδίδουσι τὴν ἐμπιστοσύνην των εἰς αὐτὸν, τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, διότι τοιοῦτος τυγχάνει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν οἱ φίλοι αὐτοῦ δὲν ἤθελον πεισθῆ ἀπὸ τοὺς λόγους αὐτοῦ, δὲν ἤθελον πιστεύσει αὐτοὺς, ἐὰν ἤθελον δώσει ἀντίθετον γνώμην ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωκεν, ἡ πλειονοψηφία ἤθελε δειχθῆ δυσπιστοῦσα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἑπομένως δὲν ἐκπλήσσομαι, διότι βλέπω τὴν πλειονοψηφίαν σπεύδουσαν ν’ ἀποδεχθῇ τοὺς λόγους, οὓς ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔδωκε, προτείνων τὴν πρόταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἐκπλήσσομαι βλέπων τὴν πλειονοψηφίαν ἔνθερμον νὰ ἀποδεχθῇ καὶ ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην τοῦ Πρωθυπουργοῦ· ἐκπλήσσομαι ὅμως, βλέπων τὴν πλειονοψηφίαν ἐκπλησσομένην, ταρασσομένην, διότι ἡ μειονοψηφία δὲν ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, θορυβοῦσαν δὲ καὶ ζητοῦσαν νὰ διακόπτῃ τοὺς ἀγορεύοντας· ἐκπλήσσομαι, διότι βλέπω αὐτὴν λησμονοῦσαν ὅτι εἴμεθα ὑπὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ὅτι ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος, καὶ αἱ μειονοψηφίαι, ἐὰν δὲν ἔχωσι τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλλωσι τὴν ἑαυτῶν γνώμην, νὰ ἀποφασίζωσιν, ἔχουσιν ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλῶσι, διὰ νὰ περιέρχωνται οἱ λόγοι καὶ αἱ γνῶμαι αὐτῶν εἰς γνῶσιν τοῦ λαοῦ, διὰ νὰ μανθάνωσιν οἱ πολῖται, ποίαν γνώμην ἔχει ἡ μειονοψηφία, ἡ ἀντιπολίτευσις τοῦ Ὑπουργείου. Ἡ μειονοψηφία λοιπὸν, τῆς ὁποίας διερμηνεύω τὸ φρόνημα, ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κανονισθῇ οὕτως ἡ ἡμερησία διάταξις, τὴν γνώμην δὲ ταύτην ἡμῶν ὀφείλομεν βεβαίως νὰ ἐξηγήσωμεν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προετάθη περὶ κανονισμοῦ τῶν ἀφορώντων τὸ προϊόν τῆς σταφίδος, δὲν γνωρίζω ἂν περιέχει πάσας τὰς διατάξεις ὀρθὰς, ἂν αἱ διατάξεις αὐτοῦ θέλουσιν ἀποβῆ ὠφέλιμοι εἰς τὴν παραγωγὴν, ἂν θέλουσι προστατεύσει αὐτὴν, ἐνισχύουσαι τὴν ἐμπορίαν τοῦ προϊόντος, ἄνευ διαταράξεως τῆς ἁρμονικῆς ἐξελίξεως καὶ προόδου τῶν ἄλλων κοινωνικῶν ἐργασιῶν. Τὰ θέματα ταῦτα θέλουσιν ἀναλυθῆ καὶ ἐξετασθῆ, ὅταν προτεθῇ εἰς συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ὅτε πάντες θέλομεν ἐξενέγκει τὴν ἐπὶ τῶν διατάξεων αὐτοῦ γνώμην ἡμῶν, θέλει δὲ διαφωτισθῆ ἡ συζήτησις, καὶ θέλει πεισθῆ ἕκαστος, ἂν πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ νομοσχέδιον ἀκέραιον, ἢ ἂν πρέπει νὰ ὑποστηρίξῃ τινὰς μόνον διατάξεις αὐτοῦ, νὰ ζητήσῃ δὲ τὴν μεταβολὴν ἄλλων διατάξεων αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, ἐπηρεάζει οὐσιωδῶς τὴν τύχην τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν δὲ νομοσχέδιον τι ἐπηρεάζῃ οὐσιωδῶς τὴν τύχην τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἐπιζήμιον, δύναμαι νὰ εἴπω, εἶναι παράλογον, νὰ ψηφίζηται ὁ Προϋπολογισμὸς πρὶν ἢ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· διότι, ἐὰν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἤθελε ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἡ Βουλὴ θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναθεωρήσῃ αὖθις τὸν ψηφισθέντα Προϋπολογισμὸν καὶ νὰ ἐπενέγκῃ νέας μεταβολὰς ἐπ’ αὐτοῦ. Οἱ λόγοι οὗτοι πείθουσιν ἡμᾶς, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἡ συζήτησις καὶ ψήφισις, καὶ νὰ γένηται αὕτη πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Αἱ γνῶμαι αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὰς σχέσεις τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας πρὸς τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς εἶναι γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀφορῶσι τὴν Ἀντιπολίτευσιν, οὐδ’ ἀναμιγνυόμεθα ἡμεῖς εἰς τὰς σχέσεις τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας πρὸς τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς. Αἱ σχέσεις ἡμῶν ὅμως πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν καὶ πρὸς τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς εἶναι αἱ σχέσεις, τὰς ὁποίας τὸ Σύνταγμα κανονίζει, ῥυθμίζει καὶ ἐπιβάλλει εἰς τὰς μειονοψηφίας ἀπέναντι τῶν πλειονοψηφιῶν. Ποῖαι εἶναι αἱ σχέσεις αὗται; Εἰσὶ σχέσεις δυσπιστίας. Ἐὰν ἡμεῖς δὲν εἴχομεν δυσπιστίαν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἔπρεπε νὰ ἤμεθα μέλη τῆς πλειονοψηφίας, καὶ νὰ ψηφοφορῶμεν μετὰ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας, ὑποστηρίζοντες τὴν Κυβέρνησιν. Ὅταν ὅμως ἀποτελῶμεν τὴν Ἀντιπολίτευσιν, δηλοῦμεν, ὅτι δυσπιστοῦμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δυσπιστοῦμεν εἰς τὰς πράξεις αὐτῆς, δυσπιστοῦμεν εἰς τοὺς λόγους αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ὑποστηρίζομεν αὐτήν· ὡς ἀντιπολιτευόμενοι ἀποκρούομεν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου περὶ προτάξεως τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δυσπιστοῦντες πρὸς τὰς ὑποσχέσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐκπληροῦντες δὲ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, νὰ μὴ πειθώμεθα ἀπὸ τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἀξιότιμος Βουλευτὴς φίλος μου ἐξήνεγκεν, ὅτι ὑποστηρίζει τὴν προήγησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὐχὶ διότι δυσπιστεῖ εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλὰ διὰ σκέψεις ἄλλας, τὰς ὁποίας ὑπαγορεύει εἰς αὐτὸν ἡ ἀνάγκη τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν ἢ αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, αἱ παρατηρήσεις, λέγω, αὗται τοῦ φίλου μου δὲν εἶναι παρ’ ἐμοῦ ἀποδεκταί, διότι καὶ ἐκεῖνος, ἐὰν ἦναι μέλος τῆς μειονοψηφίας, ὀφείλει νὰ δυσπιστῇ εἰς τοὺς λόγους τοῦ ἡγέτου τῆς πλειονοψηφίας, ὡς δυσπιστοῦμεν εἰς τοὺς λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐγώ τε καὶ οἱ ἄλλοι φίλοι μου. Αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας εἰς τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, — διότι, ὅταν ἀγορεύῃ, ὁμιλεῖ πάντοτε διὰ νὰ πείσῃ τοὺς φίλους αὐτοῦ, τὰ μέλη τῆς πλειονοψηφίας, — αἱ ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀφορῶσι τὴν πλειονοψηφίαν, δὲν ἀφορῶσιν ἡμᾶς. Εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν μείνῃ νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θέλει θεωρήσει τοῦτο ὡς ἔνδειξιν δυσπιστίας τῆς Βουλῆς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶπον ὅτι αἱ σκέψεις αὗται ἀφορῶσι τὴν πλειονοψηφίαν, εἰσὶ δ’ ἀλλότριαι ἡμῶν. Ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ τὸ Ὑπουργεῖον δύναται νὰ ἑρμηνεύῃ καὶ ἐξηγῇ ὡς αὐτὸς θέλει τὰς πράξεις τῆς Βουλῆς καὶ τὰς σχέσεις τῶν ἀποτελούντων τὴν πλειονοψηφίαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον. Τοῦτο δὲν ἐνδιαφέρει ἡμᾶς· θέλει ὅμως τὰ μάλιστα ἐνδιαφέρει ἡμᾶς, ἂν ἐκλάβῃ, ὡς εἶπεν, ὡς δυσπιστίαν τὴν μὴ προθυμίαν τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίσῃ μετὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, καὶ προβῇ εἰς τὴν πρότασιν τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς· οὐχὶ διότι θέλει ζητήσει τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ὡς ἐκλαμβάνων ὡς ἔλλειψιν ἐμπιστοσύνης τὴν μὴ ἀποδοχὴν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τῆς περὶ προτάξεως τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ προτάσεως αὐτοῦ, διότι δικαίωμα ἔχουσι τὰ Ὑπουργεῖα νὰ προτείνωσιν εἰς τὸν Βασιλέα τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ὑποβάλληται ὑπὸ τὴν κρίσιν τοῦ ἡγεμόνος ἡ τοιαύτη πρότασις αὐτῶν, ἐπὶ τούτου δ’ ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν γνώμην. Δυνάμεθα ὅμως νὰ κρίνωμεν, καὶ ὀφείλομεν νὰ κρίνωμεν, ἂν ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἡ διάλυσις τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν ἔπρεπε νὰ δοθῇ εἰς τοῦτον ἢ ἐκεῖνον, ἀλλὰ νὰ κρίνωμεν, ὅταν αἱ πράξεις αὗται τελεσθῶσι, νῦν δὲ δὲν ὑπάρχει πρᾶξις τοιαύτη τετελεσμένη, οὐδ’ ἡ πρότασις τοῦ Ὑπουργείου περὶ διαλύσεως, οὐδ’ ἡ ἀπόφασις τοῦ Βασιλέως ἐπ’ αὐτῆς· ἑπομένως οὐδεμίαν ἐπὶ τούτων ἐκφέρομεν γνώμην. Ἀλλ’ ἐὰν ἤθελον τελεσθῆ αἱ πράξεις αὗται, ἐὰν ἤθελε διαλυθῆ ἡ Βουλὴ, ποῖαι θέλουσιν εἶσθαι αἱ συνέπειαι τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν; Βεβαίως ἤθελον ἐγκαταλειφθῆ ἐκτεθειμένοι εἰς τὰς περιπετείας, τὰς ὁποίας ἡ κακὴ κατάστασις τοῦ ἐμπορίου τῶν σταφίδων ἐδημιούργησε καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ παράγῃ. Δὲν ἐνασκοῦμεν λοιπὸν μόνον δικαίωμα, ὅπερ ἔχομεν, νὰ δυσπιστῶμεν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν, ἀλλ’ ὑπέχομεν καὶ μεγάλην εὐθύνην, ἐὰν δὲν δυσπιστήσωμεν πρὸς αὐτάς· διότι, ἐὰν τυχὸν ἤθελε συμβῆ νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, εἴτε δι’ ἔλλειψιν βουλήσεως τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε δι’ ἔλλειψιν βουλήσεως τῆς πλειονοψηφίας, εἴτε δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον, δὲν πρέπει ἡμεῖς νὰ στέρξωμεν νὰ μετάσχωμεν τῆς εὐθύνης ταύτης, παριστάμενοι σήμερον συνήγοροι τῆς προηγήσεως τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τοὺς ἀποτελοῦντας τὴν Ἀντιπολίτευσιν φίλους νὰ ψηφοφορήσωσι πάντες κατὰ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ περὶ προτάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀπὸ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§201Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§202Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος, Κύριοι, νὰ ζητήσω τὴν ἐπιείκειάν σας, διότι τετάρτην ἢ πέμπτην φορὰν θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι εἶναι διατεθειμένη ἡ Βουλὴ νὰ μὲ ἀκούσῃ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω τὸν λόγον, διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, κοιμώμενος ἴσως καθ’ ἣν ὥραν ὡμίλουν ἐν τῇ προχθεσινῇ συνεδριάσει, εἴτε ἀπουσιάζων ἐντεῦθεν, εὐηρεστήθη νὰ ἑρμηνεύσῃ τοὺς λόγους μου· ἠρμήνευσε δὲ αὐτοὺς ἀντιθέτως πρὸς τὰς σκέψεις μου.

§203Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ πρὸς τὰς ἰδικάς μου.

§204Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ πρὸς τὰς σκέψεις τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Δύναταί τις ὁπωσδήποτε νὰ σκέπτηται καὶ νὰ λέγῃ ὅ,τι δήποτε περὶ τῶν ἄλλων, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ἑρμηνεύῃ κατὰ τὰς ἰδίας αὐτοῦ σκέψεις καὶ τοὺς ἰδίους αὐτοῦ ὑπολογισμοὺς τὰς σκέψεις καὶ τὰς δηλώσεις τὰς γενομένας ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει ἐνταῦθα. Ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς δὲν γνωρίζω εἰς τί ἀπέβλεπε, διαστρέφων ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον. Ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ παράσχῃ νέας ὑπηρεσίας καὶ νέα δείγματα ἀφοσιώσεως πρὸς τὴν Κυβέρνησιν; Ἔχει ἐπαρκῆ.

§205Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶμαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως.

§206Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁμαδὸν φίλοι.

§207Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὔτε τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν του θέλει φεισθῆ ἀπέναντι τῆς ἀφοσιώσεως καὶ τῆς δουλείας, ἣν ὑπεσχέθη πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Εἶναι γνωστὸς ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ἐκ τῆς πορείας αὐτοῦ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ χαρακτῆρα, οὐδὲ νὰ πείσῃ τινὰ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ χαρακτῆρα.

§208Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§209Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δύναται νὰ ζητήσῃ τὸν λόγον ὁ κ. Βουλευτὴς, βεβαίως ὅμως δὲν θέλει πείσει τινὰ, ὅτι δὲν λέγω τ’ ἀληθῆ. Εἰς τὴν ἐπιμονὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προταχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τῆς προτάσεως νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταβολῆς τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος ἀντέταξα κατὰ τὴν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν τὸ πρῶτον ἦλθε τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους Προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ, διότι ἀναμφισβητήτως, ἐν ὅσῳ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει λάβει ἀπόφασιν οἱανδήποτε ἐπὶ τῶν δύο τούτων ζωτικωτάτων ζητημάτων, τῶν ἀφορώντων τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου, εἶναι ἀδύνατον νὰ θελήσῃ τις νὰ ὑποστηρίξῃ Προϋπολογισμόν. Καὶ εἶπον τότε, ὅτι ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως, ὁποτεδήποτε αὕτη ἤθελε λάβει χώραν, τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταβολῆς εἰς εἶδος τοῦ φόρου τῆς σταφίδος ἤθελε γεννηθῆ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἓν ἔλλειμμα 4,855,000 δραχ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως — ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω τὴν φράσιν — μὲ τὴν συνήθη του εὐλυγιστίαν ἠθέλησε νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἠθέλησε νὰ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν θὰ προκύψῃ πραγματικὸν τὸ ἔλλειμμα τῶν 4,855,000 ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος εἰς εἶδος. Καὶ εἶπε μὲ τὴν συνήθη πάλιν ἐλαστικότητα καὶ μὲ τὴν συνήθη ἐλαφρὰν συνείδησιν καὶ μὲ τὴν ἔλλειψιν παντὸς ὑπολογισμοῦ, πάσης ἐκτιμήσεως τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἐντεῦθεν ἐκφέρει ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς, τὴν ὁποίαν κατέχει, εἶπεν ὅτι βεβαίως ἤθελε προκύψει μικρόν τι ἔλλειμμα, ἀλλὰ μέχρι τέλους τοῦ ἔτους θὰ πραγματοποιηθῇ κατὰ τὸ πλεῖστον ἡ ἐκποίησις τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ ἑπομένως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος, θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Αὐτὴ εἶναι πλάνη, πλάνη δὲ χονδροειδεστάτη, ἀναξία διὰ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ὑπάρχει μία σύμβασις μεταξὺ τῶν Τραπεζῶν καὶ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, εἰς τὴν ὁποίαν παρενέβη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἀνέλαβε συμβατικὰς ὑποχρεώσεις, δυνάμει δὲ τῶν ὑποχρεώσεων τούτων τῶν συμβατικῶν οὐδὲ κόκκον σταφίδος δύναται νὰ ἐκποιήσῃ ἐκ τοῦ καρποῦ τοῦ εἰσαχθησομένου ἐκ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας εἰς τὰς ἀποθήκας μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1905. Ὀρθῶς δὲ ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς ἔλεγεν, ἀντιθέτως πρὸς ὅσα σκέπτεται ἐν τῇ ἀφοσιώσει του πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι οἱ ψηφίζοντες ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ψηφίζουσι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῆς σταφίδος εἰς εἶδος, διότι ἀναγκαίως, ὅταν ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς, ὡς ἔχει, ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ σκεφθῇ, ἂν εἶναι δυνατόν, μετὰ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀφήσῃ ὁ Προϋπολογισμός, ὡς εἶναι συντεταγμένος, νὰ ἐπιβάλῃ ἐκ νέου ἔλλειμμα 4,855,000 δραχμῶν ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾷ τὴν τύχην τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Πῶς θὰ καλυφθῇ αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα, ψηφιζομένου τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Διὰ τίνων μέτρων; Τίνα εἶναι ἐκεῖνα τὰ μέτρα τὰ σωτήρια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις προβάλλει πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἀντισηκώσῃ τὸ πραγματικὸν ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θέλει προκύψει ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταβολῆς τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος; Τὸ νομοσχέδιον τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς εὑρίσκεται ἀναγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθμὸν 68 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὰ ἄλλα δέ, τὰ ποικίλα καὶ ποικιλόμορφα φορολογικὰ νομοσχέδια, αὐτὰ ἐγκατελείφθησαν εἰς τὴν τύχην των, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προχθὲς ἐπιμελῶς ἔνιπτε τὰς χεῖρας καὶ τὸ πρόσωπον, καὶ ὅτε ἐνόμισεν ὅτι τῷ εἶχον προσάψει τὴν μομφήν, ὅτι ἀπέβλεπεν εἰς τὸ νὰ ἐπιβάλῃ φόρους ἐπιβαλλομένους ὡς ἐκ τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς, ἔλεγεν: «Ἡμεῖς ποτὲ δὲν ἐσκέφθημεν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους· μόνον τὸν φόρον τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἐπιβάλλομεν, καὶ πῶς σεῖς λέγετε, ὅτι ἡμεῖς ἐπιβάλλομεν φόρους εἰς τὸν λαόν;»

§210Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον αὐτό.

§211Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τῷ παρετήρησα ἀμέσως, ὅτι οὐδέποτε ὡμίλησα περὶ βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐσκέπτετο ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν λαὸν, ἀλλ’ ὅτι ὡμίλησα περὶ βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περὶ τῶν ἐλλειμμάτων, τὰ ὁποῖα θέλουσι προκύψει ἐκ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔθηκεν εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ διὰ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Ἀναγκαίως ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θ’ ἀφαιρεθῶσι 3,500,000, τὸ ἓν δέκατον τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδοθῇ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τότε θὰ ἔχητε τὰ 4,855,000 ἐκ τῆς μὴ καταβολῆς τοῦ φόρου τῆς σταφίδος σὺν τοῖς 3,500,000 ἐκ τῆς εἰσαγωγῆς ἴσου ἐσόδου εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Καὶ παρακαλῶ, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐαρεστῆται, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν μὲ τὴν συνήθη ἀριθμητικὴν τὰ 4,855,000 σὺν τοῖς 3,500,000 δὲν ἀνεβιβάζουν τὸ ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς 8,000,000 καὶ πλέον. Ἀλλ’ εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα; Προχθὲς ἐψηφίσθησαν 2,000 δραχμαὶ ὡς ἀποζημίωσις δι’ ἕκαστον τῶν κυρίων Βουλευτῶν διὰ τὴν τρέχουσαν ἔκτακτον Σύνοδον, καὶ ἔχετε πρόσθετον δαπάνην 454,000, δραχμῶν. Πόθεν θ’ ἀπαντηθῶσιν ὅλα αὐτά; Ὅτε λοιπὸν ἐζήτουν, συμφώνως πρὸς τὴν λογικήν, τὴν λογικὴν τὴν οἰκονομικήν, τὴν διέπουσαν πάντα τὰ Κράτη, νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν, δὲν ἐζήτουν τοῦτο, ὅπως τὸ πολεμήσω, ἐζήτουν νὰ προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ ζητῶ νὰ προταχθῇ αὐτό, ὡς ζητῶ νὰ προταχθῇ καὶ ἡ πρότασις νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, ἀκριβῶς πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ προέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς ἀπόφασιν λογικήν. Διότι πονῶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, πονῶ καὶ τὰς σιτοφόρους ἐπαρχίας, ἀλλὰ καὶ αἱ μὲν καὶ αἱ δὲ δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν, ἐν ὅσῳ ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν οὐχὶ Προϋπολογισμόν, ἀλλὰ βάραθρον οἰκονομικόν. Εἶναι πλάνη δὲ νὰ νομίζωμεν, ὅτι οἱοσδήποτε Προϋπολογισμὸς εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, νὰ ἐπουλώσῃ τὰς πληγὰς, νὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγὴν, νὰ ἐνθαρρύνῃ τοὺς παραγωγούς, νὰ δώσῃ τὸν ἄρτον εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, καὶ τὸν ἄρτον νὰ ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θ’ ἀναλυθῶσιν ἓν πρὸς ἓν καὶ τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν εἶναι μόνον 9,000,000 τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θ’ ἀφήσῃ ὁ Προϋπολογισμός, ὡς ἔχει ψηφιζόμενος, καὶ ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ἔδωκε τὸν λόγον τῆς τιμῆς του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ ψηφισθῇ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Τὸ ἔλλειμμα εἶναι πολὺ μεγαλείτερον· τὸ ἔλλειμμα ἐκεῖνο ἀπειλεῖ νὰ καταφάγῃ καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας καὶ τὰς σιτοφόρους καὶ ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Ἀπέναντι δὲ τοιούτου κινδύνου ἡ Κυβέρνησις φαίνεται ὅτι σκέπτεται μὲ ἐλαφρὰν τὴν καρδίαν, καὶ θέλει ὁπωσδήποτε νὰ ἁρπάσῃ ἕνα Προϋπολογισμόν, ἀφίνει δὲ εἰς τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως διετυπώθη πρὸ ἓξ μηνῶν, νὰ εὑρεθῶσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, οἱ πόροι ἐκεῖνοι, διὰ τῶν ὁποίων τὸ χαῖνον αὐτὸ ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ θέλει καλυφθῆ, ὅταν εἰς τὸ ἤδη χαῖνον ἔλλειμμα θέλῃ προστεθῆ ἔλλειμμα 4,855,000 δρ. ἐκ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς εἶδος. Δὲν θεωρῶ, ὅτι ἀπόλλυται τὸ ἔσοδον αὐτὸ διὰ τὸ Κράτος, ἀλλὰ δὲν θὰ εἰσπραχθῇ αὐτὸ τὸ ἔσοδον, καὶ δὲν θὰ εἰσαχθῇ οὔτε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904, οὔτε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1905. Καὶ μετὰ ταῦτα, Κύριοι, εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ ψηφίσητε ὅπως θέλετε. Ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ πλειονοψηφίαι ἐπιβάλλουσι τὸν νόμον, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὑπερτάτη καὶ τῶν πλειονοψηφιῶν καὶ τῶν μειονοψηφιῶν εἶναι ἡ λογική, εἶναι τὸ συμφέρον τοῦ τόπου, ἡ λογικὴ δὲ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ τόπου δὲν ἐπικρατοῦσιν εἰς τὰς σκέψεις παντὸς ἐξ ὑμῶν· καὶ δὲν τὸ λέγω βεβαίως διὰ νὰ σᾶς κολακεύσω. Εἴδομεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξήρτησαν τὴν ὕπαρξιν τῶν ἐπαρχιῶν, ἃς ἐκπροσωποῦσιν, ἐκ τῶν προτάσεων, ἃς ὑπέβαλον, δειλιῶντας νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς προτάσεις ταύτας, καὶ εἴδομεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐξήρτησαν τὴν ὕπαρξιν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καμπτομένους ἀπέναντι τῆς ἀξιώσεως τῆς Κυβερνήσεως, τῆς μὴ λογικῆς ἀξιώσεως νὰ προταχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν νομοσχεδίων ἐκείνων, ἐξ ὧν προσδοκῶσι τὴν ἀνακούφισιν τῶν ἐπαρχιῶν τούτων. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους δὲν δύναταί τις βεβαίως νὰ εἴπῃ, ὅτι κατισχύει ἐνταῦθα ἡ λογική· κατισχύει πᾶν ἄλλο ἢ ἡ λογική, κατισχύει πᾶν ἄλλο ἢ τὸ συμφέρον τῆς χώρας καὶ τὸ συμφέρον ἀκόμη τῶν συμπολιτῶν μας. Ἐπιθυμῶ δὲ νὰ πληροφορηθῶ ἐκ στόματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, πῶς ἐννοεῖ ὅτι τὰ ἐλλείμματα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶναι προφανῆ, τὰ ὁποῖα χαίνουσι πρὸ ὑμῶν, θέλουσι καλυφθῆ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως οὗτος ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν.

§212Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἐπιχειρῶν ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν, δὲν θέλω ἀποδώσει εἰς αὐτὸν τὰ ἐπίθετα, τὰ ὁποῖα οὗτος εὐηρεστήθη ν’ ἀποδώσῃ εἰς ἐμέ. Προτιμῶ οὐδεμίαν νὰ δώσω προσοχὴν εἰς τὰ ἐπίθετα ταῦτα, καὶ ἀφίνω εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνητε, ἂν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ἀποδώσῃ ταῦτα εἰς ἐμέ, εἰσέρχομαι δ’ ἀμέσως εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν πραγμάτων. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἐγὼ προχθὲς εἶπον, ὅτι τὸ ἔσοδον τὸ προερχόμενον ἐκ τοῦ φόρου τῆς σταφίδος θέλει εἰσπραχθῆ ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἐγὼ ἀπ’ ἐναντίας ἐδήλωσα, ὅτι τὸ ἔσοδον τοῦτο δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἀλλ’ ὅτι ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι θὰ πραγματοποιηθῇ ἐντὸς τῆς χρήσεως. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ συγχέῃ ἔτος μὲ χρῆσιν. Δὲν περιωρίσθη ὅμως εἰς ταῦτα ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ προσέθηκεν, ὅτι ἠγνόουν ὅτι ὑπάρχει σύμβασις, ἡ ὁποία ἀφαιρεῖ ἀπὸ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν τὸ δικαίωμα πωλήσεως σταφιδοκάρπου μέχρι τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1905. Δὲν ἀγνοῶ ὅτι ὑπάρχει ἡ σύμβασις αὕτη, ἀλλ’ οὐδαμοῦ τῆς συμβάσεως εὑρίσκω, ὅτι ὁ ὅρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ἑπομένως ἡ γνώμη τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι οὔτε λίτραν θὰ δυνηθῇ νὰ πωλήσῃ τὸ Δημόσιον, ἀποδεικνύεται μὴ βάσιμος. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε οὐδεμία ἀμφιβολία ὑπάρχει, ὅτι δυνατὸν πρὸ τοῦ τέλους τῆς χρήσεως τοῦ 1904 νὰ φθάσωμεν εἰς συνδυασμόν τινα περὶ πωλήσεως τοῦ ἀνήκοντος εἰς τὸ Δημόσιον ποσοῦ σταφιδοκάρπου λόγῳ φόρου, ὅπως εἰσπράξωμεν εἰς χρήματα τὸ ἀντίτιμον τοῦ ποσοῦ τούτου. Καὶ ταῦτα ὡς πρὸς τὸν φόρον τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλην ἀνακρίβειαν περιέπεσεν ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖ τοὺς ἄλλους ἐπὶ ἐλαφρότητι, ἀλλὰ λησμονεῖ, ὅτι πρὶν ἢ λάβῃ τὸν λόγον πρέπει νὰ μελετᾷ τὰ θέματα, ὅπως μὴ περιπίπτῃ εἰς ἀνακριβείας. Καὶ εἶπε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, τῆς ὁριζομένης εἰς 1,45, οὐδὲν θέλει προκύψει ὄφελος εἰς τὸ Δημόσιον, διότι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐψηφίσθη ἀλλ’ εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 68. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ἐφηρμόσθη ὁ φόρος, καὶ εἰσπράττει αὐτὸν τὸ Δημόσιον. Καὶ εἰς ἑτέραν περιέπεσεν ἀνακρίβειαν ὁ κ. Βουλευτής, καὶ δικαίωμα ἴσως θὰ εἶχον νὰ κατηγορήσω ἐγὼ αὐτὸν ἐπὶ ἐλαφρότητι. Εἶπεν ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς θέλει ὑποστῆ ζημίαν 3,500,000 δρ. ἐκ τοῦ 10%, τὸ ὁποῖον δυνάμει νόμου ἀποδίδεται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ λησμονεῖ, ταῦτα λέγων, ὅτι τὸ 10% τοῦτο θέλει ἀποδοθῆ ἀφ’ ἧς δημοσιευθῇ ὁ νόμος περὶ Ταμείου Ἀμύνης, ὅτι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἐδημοσιεύθη εἰσέτι, καὶ ὅτι δημοσιευομένου τοῦ νόμου ἐντὸς τοῦ τρέχοντος μηνὸς Ἰουνίου, ἡ ζημία τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν θὰ ἦναι 3,500,000, ἀλλὰ θὰ ἦναι τὸ ἥμισυ τῶν 3,500,000. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ λοιπὸν καὶ τὴν ἀνακρίβειαν ταύτην νὰ διορθώσω. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐπὶ τῶν χαινόντων ἐλλειμμάτων καὶ τοῦ βαράθρου, εἰς τὸ ὁποῖον βαίνομεν, θέλομεν συζητήσει περὶ τούτων, ὅταν συζητήσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν. Τότε θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἀνεξαρτήτως τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἐσόδου, ἡ ὁποία δυνατὸν νὰ προέλθῃ, ἐὰν ἐντὸς τῆς χρήσεως δὲν κατασταθῇ δυνατὴ ἡ πώλησις τῆς σταφίδος, ἥν εἰς εἶδος λόγῳ φόρου θέλει εἰσπράξει τὸ Δημόσιον, ὁ Προϋπολογισμὸς, μὲ ὅλας τὰς ἐπιβαρύνσεις, αἱ ὁποῖαι προέρχονται ἐκ τῶν ἀποδόσεων εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ἐκ τῶν δαπανῶν τῆς ἐκτάκτου Συνόδου καὶ ἄλλων τινῶν, τὰς ὁποίας θέλομεν ἀπαριθμήσει, δὲν παρουσιάζει τὴν ἀπαισιόδοξον μορφὴν, τὴν ὁποίαν προσέδωκεν εἰς αὐτὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§213Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποθέτω ὅτι ὑπολαμβάνει, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1904 θὰ παραταθῇ μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1905.

§214Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Γνωρίζω ὅτι λήγει τὸν Ὀκτώβριον τοῦ 1905, καὶ ὅτι εἴμεθα εἰς τὸ 1904.

§215Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ γνωρίζετε, καὶ ἄνευ τῆς σκέψεως, τὴν ὁποίαν τελευταίως ὑπεβάλετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ τὸ Κράτος εἰς συμβιβασμὸν καὶ πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν καὶ πρὸς τὰς ἄλλας Τραπέζας, ὅπως ἐν τῷ μεταξὺ κατορθώσητε νὰ πωλήσητε καὶ μίαν λίτραν σταφίδος ἐκ τῆς παραγωγῆς τῆς ἐφετεινῆς, ἔπρεπε νὰ σκεφθῆτε, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐνταῦθα ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας δύνασθε νὰ μὴ ἀναγνωρίζητε, ἀλλὰ τὰς ἀνεγνώρισε τὸ Δημόσιον τὸ Ἑλληνικὸν, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον προῆλθεν εἰς τὴν σύμβασιν τὴν συναφθεῖσαν μεταξὺ τῶν Τραπεζῶν καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ἑπομένως δὲν δύνασθε νὰ θεωρήσητε, ὅτι τὸ Δημόσιον τὸ Ἑλληνικὸν δύναται νὰ παραβῇ τὴν σύμβασιν ἐκείνην, καὶ ὅτι ἡ σύμβασις ἐκείνη δὲν δεσμεύει αὐτὸ, ἔστω καὶ ἠθικῶς. Ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον ἤθελε προβῆ εἰς ἐκποίησιν σταφιδοκάρπου τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας, ἀναγκαίως ἤθελε φέρει εἰς πτώχευσιν τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Αὐτὰ θὰ ἦναι τὰ ἀποτελέσματα τῆς κακοπιστίας, τὴν ὁποίαν ἐπαγγέλλεσθε, τοῦ Δημοσίου ἀπέναντι καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ καταλογίσω ὑμῖν κακοπιστίαν, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὅλας αὐτὰς τὰς σκέψεις τὰς κάμνετε, διότι προχείρως προβαίνετε εἰς ἀπαντήσεις, χωρὶς νὰ ὑπολογίσητε μέχρι τίνος σημείου δύνανται νὰ φθάσωσιν αἱ δηλώσεις τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Λέγετε ὅτι δὲν θὰ μειωθῇ τὸ ἔσοδον τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ 3½ ἑκατομμύρια, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἥμισυ αὐτῶν· δύνασθε ὅμως νὰ κάμητε καί τι πλέον, δύνασθε νὰ μὴ τὸ μειώσητε ποσῶς, παρατείνοντες ἐπ’ ἄπειρον τὴν ἔκτακτον Σύνοδον καὶ μὴ κυροῦντες τὸν νόμον.

§216Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται ὅτι συγχέετε τὰ πράγματα· πῶς θ’ ἀφήσωμεν ἐπ’ ἄπειρον ἀνοικτὴν τὴν Σύνοδον, ἀφοῦ ἐκηρύξαμεν τὴν λῆξιν τῆς τακτικῆς Συνόδου, καθ’ ἣν ὁ νόμος περὶ Ταμείου Ἀμύνης ἐψηφίσθη;

§217Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν ἐψηφίσθη κατὰ τὴν τακτικὴν ἢ ἔκτακτον Σύνοδον, ἀλλὰ καὶ σεῖς δὲν ἐνθυμεῖσθε, καὶ ἠναγκάσθητε νὰ ἐρωτήσητε τὸν συνάδελφόν σας.

§218Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπέναντι τῆς ἰδικῆς σας διαβεβαιώσεως βεβαίως καὶ ἐγὼ ἐξεπλάγην, καὶ ἤρχισα νὰ ἀμφιβάλλω περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐγνώριζον.

§219Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς εὑρίσκει τις πότε ἐψηφίσθησαν οἱ νόμοι, ἀλλὰ πρακτικὰ δὲν διενεμήθησαν ἔτι, ἐν δὲ τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶδον δημοσιευθέντα τὸν νόμον αὐτόν. Αἱ δύο παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ δὲν πληροῦσι τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ἀφίνει ὁ Προϋπολογισμός. Εἴπετε ὅτι πρέπει νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ μήπω ψηφισθέντος νόμου περὶ διακανονίσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἰσχύει ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου. Αὐτὸ τὸ γνωρίζω· ἀλλ’ ἐὰν ἰσχύῃ ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἔπρεπε νὰ φροντίσητε νὰ ψηφισθῇ ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ μὴ ἀφήσητε αὐτὸ ἐκκρεμὲς μέχρι τῆς ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἀφίνετε ἐκκρεμὲς, διότι φοβεῖσθε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ τὸ φοβῆσθε, διότι δὲν δύναται νὰ εὑρεθῇ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος ἤθελε ψηφίσει ἐκείνας τὰς σχέσεις, τὰς ὁποίας καθιεροῖ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Ἕκαστον Κράτος καὶ ἕκαστον ἄτομον δὲν βλέπει ἢ πῶς νὰ κατορθώσῃ, ὅπως ἡ ὑπογραφή του ἔχῃ περισσοτέραν πίστιν καὶ περισσοτέραν τιμήν· σήμερον ἡ ὑπογραφὴ τοῦ Δημοσίου ἀποτιμᾶται εἰς 128 ἢ 129 λεπτὰ τὸ φράγκον· σεῖς λέγετε, ὅτι δὲν καταδέχεσθε νὰ ἔχῃ τοιαύτην τιμὴν ἡ μεταλλικὴ δραχμὴ, ἀλλὰ θέλετε νὰ ἔχῃ 145. Αὐτὰ εἶναι τὰ φορολογικὰ σχέδιά σας! Διότι εἴχετε τὴν φορολογίαν τοῦ σίτου, καὶ τὴν ἐγκατελείψατε, εἴχετε τὸν κανονισμὸν τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, καὶ τὸν ἐγκατελείψατε· ἐζητήσατε τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, καὶ ἀφίνετε καὶ τοῦτον τέλεον. Καὶ ἐκεῖ θὰ ἔχητε ἕτερον κενὸν, διότι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὑπελόγισεν ὅτι τὰ συμβατικὰ τέλη ἀνέρχονται εἰς 4 ἑκατομμύρια, ἐνῷ ἀνέρχονται εἰς 9 ἑκατομμύρια, καὶ ἐντεῦθεν νέον χάσμα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Βεβαίως θὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει σας, ὅτι μόνοι οἱ ἐχθροί σας θὰ εὔχωνται νὰ ἐπιμείνητε εἰς τὰς σκέψεις σας καὶ εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι τ’ ἀποτελέσματα θὰ τὰ ἴδητε μετ’ ὀλίγον, καθόσον δὲν θὰ ἦναι μακρὰν ἡ ἐποχή, καθ’ ἣν θὰ ἴδητε, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὗται εἰς οὐδεμίαν στηρίζονται σκέψιν ἢ μόνον εἰς τὸ «ἂς ἔλθωμεν εἰς ταῦτα, καὶ ἔχει ὁ Θεός!»

§220ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν θ’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, εἰπών, ὅτι ἐγὼ ἐκοιμώμην καθ’ ἣν ὥραν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἠγόρευον. Ἐγὼ θὰ ὑποτυπώσω εἰς τὴν Βουλήν, τί εἶπον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης· καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν ἀντίληψιν ὅλων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἐπικαλοῦμαι τὴν κρίσιν αὐτῶν, ἂν οὕτω δὲν ἀντελήφθησαν τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ. Ἐγερθείσης συζητήσεως περὶ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἢ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶπον οὗτοι: «Πῶς θὰ συζητήσητε τὸν Προϋπολογισμόν; Τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον θὰ φέρῃ ἔλλειμμα 4¼ ἑκατομμυρίων δραχμῶν· πῶς θ’ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο;» Καὶ ἐρωτῶ πάντας ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, πῶς θὰ ἑρμηνευθῇ ἡ ὁμιλία αὕτη τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ; ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἢ κατά;

§221ΧΑΡ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὑπέρ.

§222Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ὑπέρ.

§223Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τοιαύτην ἑρμηνείαν δίδετε ὑμεῖς. Ἐγὼ ἐν καλῇ τῇ πίστει ἐνόησα, ὅτι θέλετε τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διότι θέλετε νὰ καταδείξητε, ὅτι διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἐπιβαλλομένου φόρου εἰς εἶδος ἀντὶ φόρου εἰς χρῆμα, ἤθελε προκύψει ἔλλειμμα, καὶ δὲν συμφέρει ἡ ψήφισις τοιούτου νομοσχεδίου. Τοιαύτη ἦτο ἡ ἀντίληψις ἡ ἐμή.

§224Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ ἁπλοϊκή.

§225Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, προκειμένου περὶ ψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι πρέπον, ζητηθείσης τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου ἢ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, νὰ γείνῃ συζήτησις πολιτική, νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Βεβαίως ὄχι· διότι οὔτε ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, οὔτε πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου παρέχει λαβὴν εἰς συζήτησιν πολιτικήν, εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἠκούσαμεν διαφόρους θεωρίας, ἠκούσαμεν θεωρίας περὶ συναλλαγῆς, ὡς ἂν ὑπῆρξε Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ μὴ ἐνέδωκεν εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς συναλλαγῆς. Ἠκούσαμεν ἄλλας θεωρίας περὶ ἐλλειμμάτων. Ποίαν σχέσιν ἔχει τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τοῦ Α ἢ τοῦ Β νομοσχεδίου πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ τότε νὰ συζητήσῃ καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης περὶ τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ δὲν ὑπῆρχεν αὐτὸς ὁ σκοπός· ἄλλος ἦτο ὁ σκοπὸς τῶν τοιούτων συζητήσεων. Ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῶν Θεσσαλῶν Βουλευτῶν περὶ σίτου, ἐγένετο, διότι ἐνόμισαν, ὅτι ἤθελον ὑποχρεώσει ἡμᾶς, τοὺς ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὁρμωμένους, ὡς καὶ τοὺς ἐκ Θεσσαλίας ἐνδιαφερομένους περὶ τοῦ σίτου, νὰ ψηφοφορήσωμεν ὑπὲρ αὐτῆς, ἵνα γεννηθῇ ζήτημα πολιτικόν, ἵνα ἐπέλθῃ ὑπουργικὴ κρίσις, καὶ ἐκ τούτου τοῦ λόγου δυσαρεστηθεὶς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ὡμίλησα, καὶ ὅτι ὡμίλησα διότι εἶναι γνωστὸς ὁ χαρακτήρ μου, ὡμίλησα διὰ νὰ περιποιηθῶ τὴν Κυβέρνησιν. Γνωστὸς εἶναι ὁ χαρακτήρ μου, διότι ἐπὶ δεκαπέντε ἔτη ἠκολούθησα τὸ πολιτικὸν σύστημα καὶ τὰς πολιτικὰς ἀρχὰς τοῦ μακαρίτου Τρικούπη μέχρι τοῦ θανάτου αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲν ἀνῆλθον εἰς ἀξίωμά τι, ὅπως ὑβρίζω τὸν Α ἢ τὸν Β, ἢ τοὺς πάντας, οὔτε εἶπον ποτὲ πρὸς τὸ Κράτος, ὅτι εὗρον τρόπον κανονισμοῦ τῶν χρεῶν τῶν ὀφειλετῶν, ὅπως δημοκοπήσω. Ἐγὼ βεβαίως δὲν ἔχω οὔτε τὴν θέσιν οὔτε τὴν ἱκανότητα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλ’ ἀπορῶ, πῶς οὗτος ἐμέμφθη τοῦ χαρακτῆρός μου. Εἶπε μάλιστα, ὅτι ταῦτα πάντα πράττω, ἵνα πωλήσω ἀφοσίωσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, παρακαλῶ πάντας τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, πάντας τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ εἴπωσιν, ἂν ἐγὼ ἔλαβον παροχήν τινα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως.

§226Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν πρέπει, κύριε Βουλευτά, νὰ καταδέχησθε νὰ ὁμιλῆτε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, οὐδ’ ἔχετε ἀνάγκην νὰ δικαιολογήσητε τὴν πολιτείαν σας.

§227Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἄς εἴπωσιν, ἄν ποτε ἐπεσκέφθην τινὰ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν.

§228Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ πολιτικὴ ἱστορία τῶν τελευταίων χρόνων καταδεικνύει τὸν χαρακτῆρα ἑκάστου πολιτικοῦ ἐνταῦθα.

§229Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἠθέλησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς νὰ στήσῃ μίαν ἐνέδραν εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἠθέλησε νὰ στήσῃ μίαν ἐνέδραν εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἐπειδὴ βλέπει, ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ ἐμπέσωμεν εἰς τὴν ἐνέδραν αὐτὴν, ἐπετέθη λάβρως κατ’ ἐμοῦ, ὁμιλῶν περὶ τοῦ χαρακτῆρός μου καὶ τῆς ἀφοσιώσεώς μου πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν θέλω ἐγὼ τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἡ Κυβέρνησις εἶπεν, ὅτι τὴν πρόταξιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θεωρεῖ ὡς ζήτημα πολιτικόν· ἐὰν οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν συνάδελφοι καὶ οἱ ἐκ τῆς Θεσσαλίας ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τῆς προτάξεως, θὰ ἔχωμεν κρίσιν πολιτικὴν, θὰ ἔχωμεν τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως· καὶ ἐρωτῶ, μετὰ τὴν πτῶσιν τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἐλπίδα, ὅτι θέλει ψηφισθῆ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον; ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ἡ Κυβέρνησις ῥητῶς καὶ κατηγορηματικῶς ὑπεσχέθη, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει ἐπιμείνει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, πάντες δὲ οἱ Βουλευταὶ ἐκ Θεσσαλίας καὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν θέλουσιν ἐπιμείνει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου τοῦ σίτου. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ οἱ Βουλευταὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα τὸ Θεοτοκικὸν καὶ ἡμεῖς οἱ ἀνήκοντες εἰς τὸ κόμμα τὸ Ζαϊμικὸν εἴπομεν, ὅτι θὰ ἐπιμείνωμεν ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ψηφισθῇ μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον.

§230Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τίνα σκοπὸν ἔθεσεν οὕτως ἡ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα;

§231Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πρὸς τίνα σκοπὸν ἀναμιγνύομεν ἐν τῇ συζητήσει τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ θεωρίας περὶ ἐλλειμμάτων, περὶ διοικήσεως κλπ.; Τίνα σχέσιν ἔχουσι ταῦτα πρὸς τὸ ζήτημα τὸ τυπικόν; Ἂς ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἂς ἀνέλθῃ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἀττικῆς εἰς τὸ βῆμα, ἂς καταδείξῃ τὰ ἐλλείμματα, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ πεισθῇ, ἂς ἀποφανθῇ κατὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂς περιβάλῃ μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην της τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον καὶ ἡμεῖς καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἴμεθα κατὰ τῆς προτάσεως τῆς ὑποβληθείσης ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου.

§232Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, τίς ἔστησε παγίδα ἢ ἐνέδραν, καὶ τίς ἠθέλησε νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς ἀντιθέσεως τῶν συμφερόντων τῶν Βουλευτῶν τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως, εἶναι ὅτι τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν εἶναι τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐθεώρησεν, ὅτι δύναται, ἔστω καὶ προσωρινῶς, νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται σήμερον οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί. Ἀφοῦ δὲ τοῦτο εἶναι τὸ μόνον μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν, ἕπεται ὅτι οὐδεὶς, ἐννοῶν καὶ ἐκτιμῶν τὰς ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκονται οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ, δύναται σήμερον, εἰς τὰς τελευταίας ταύτας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, νὰ τὸ ἀποκρούσῃ κατ’ ἀρχὴν, διότι βεβαίως ἀποκρούοντες κατ’ ἀρχὴν τὸ μέτρον τοῦτο δὲν ἀφίνομεν ἀρκετὸν καιρὸν πρὸς ἐξεύρεσιν ἄλλου μέτρου, δυναμένου νὰ θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Ἀλλὰ τὸ μέτρον τοῦτο ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀδυναμίαν τοῦ Δημοσίου νὰ εἰσπράξῃ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος. Ἐπὶ τούτου καὶ κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν ἀνέπτυξα τὰς γνώμας μου, καὶ σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἀνέπτυξε τὰς ἑαυτοῦ. Ἡ Κυβέρνησις, δυνάμει τῶν συμβάσεων, αἵτινες ἔλαβον χώραν μεταξὺ αὐτῆς, τῶν τριῶν Τραπεζῶν, αἵτινες ἐδάνεισαν 6,500,000 πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, καὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς συμβάσεως ἀφ’ ἑτέρου, ἥτις ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν βιομηχάνων οἰνοπνευματοποιῶν, οἵτινες ἠγόρασαν τὴν σταφίδα τῆς χρήσεως τοῦ 1903, ἡ Κυβέρνησις, λέγω, δυνάμει τῶν συμβάσεων τούτων δὲν δύναται νὰ πωλήσῃ σταφίδα, εἰσαγομένην εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, μέχρι τῆς πρώτης Ἰανουαρίου 1906· ἀπαγορεύεται ῥητῶς διὰ τῶν συμβάσεων τούτων — καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχω ἐνταῦθα τὴν σύμβασιν, ἵνα σᾶς τὴν ἀναγνώσω, — ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἡ πώλησις σταφίδος· μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1905 ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν δύναται νὰ πωλήσῃ σταφίδα, ἀνεξαρτήτως πόθεν εἰσέρχεται αὕτη εἰς τὰς ἀποθήκας της...

§233Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὄχι ἀνεξαρτήτως.

§234Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνεξαρτήτως. Εἶναι τὸ ἄρθρον 11 τῆς συμβάσεως.

§235Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκει): «Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὑπόσχεται, ὅτι αὕτη μὲν δὲν θὰ πωλήσῃ ἄλλον σταφιδόκαρπον, πλὴν τοῦ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τῆς παρούσης συμβάσεως ἀναφερομένου καὶ πωλουμένου ἐπὶ παραδόσει πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1906, ἐξαιρέσει, ἐννοεῖται, τοῦ εἰς τοὺς παρ’ αὐτῆς ἀγοραστὰς ἀνήκοντος, τοὺς κηρυχθησομένους κλπ.»

§236Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ποῖον λοιπὸν σταφιδόκαρπον;

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, Κύριοι.

§238Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βλέπετε, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις, ἡ σχετιζομένη μὲ τὴν ἱκανότητα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ πωλήσῃ σταφίδα καὶ νὰ καταβάλῃ τὸ εἰς τὸ Δημόσιον ἀνῆκον χρηματικὸν ποσόν. Κατ’ ἐμέ, οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι δὲν δύναται ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ πωλήσῃ σταφίδα, εἰσερχομένην εἰς τὰς ἀποθήκας της, τιθεμένην εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς, — διότι τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον· — αὐτὴ θὰ διαθέτῃ τὴν σταφίδα, τὴν εἰσερχομένην εἰς τὰς ἀποθήκας της ἐξ ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου διὰ τῆς εἰς εἶδος εἰσφορᾶς· γίνεται κτῆμά της ἡ σταφὶς αὕτη, δὲν ὀφείλει δὲ εἰς τὸ Δημόσιον εἰμὴ νὰ πληρώνῃ 16 ἢ 17 δραχμὰς — δὲν ἐνθυμοῦμαι ἀκριβῶς πόσας — κατὰ χιλιόλιτρον ἐξαγωγῆς σταφίδος. Τοῦτο ὀφείλει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα· ἡ σταφίς, ἡ εἰσερχομένη εἰς τὰς ἀποθήκας της ἐξ ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου εἰς χρῆμα διὰ τῆς εἰς εἶδος εἰσφορᾶς, εἶναι κτῆμά της, τοσοῦτον δὲ ἡ σταφὶς αὕτη εἶναι κτῆμά της, ὥστε αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς — δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς — εἶπεν, ὅτι ἡ σταφὶς αὕτη θὰ πωληθῇ πρὸς 80 δραχμάς, διότι εἶναι ἡ αὐτὴ σταφὶς μὲ τὴν σταφίδα, τὴν ὁποίαν λαμβάνει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ὡς παρακράτημα. Τοῦτο τί ἀποδεικνύει; Κατ’ ἐμὲ ἀποδεικνύει ἀναμφισβήτητον ἀδυναμίαν πληρωμῆς τοῦ φόρου· κατ’ ἄλλους, κατὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀδυναμίαν σχετικήν. Ἀλλά, Κύριοι, ψηφίζοντες ἡμεῖς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ψηφίζοντες ἔσοδον 4,850,000 δραχμῶν ἐκ τῆς σταφίδος, τῆς ἀντικαθιστώσης τὸν φόρον εἰς χρήματα, προδικάζομεν τὸ ζήτημα τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφίδος, καὶ τὸ προδικάζομεν, καταδικάζοντες αὐτό. Ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ Δημόσιον οὐδὲν θὰ εἰσπράξῃ ἐκ τῆς σταφίδος ταύτης κατὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1904, ἡμεῖς ἀφίνομεν ἓν κενὸν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν εἴμεθα πλέον εἰς θέσιν νὰ ἴδωμεν, πῶς θὰ καλύψωμεν αὐτὸ τὸ κενόν· ψηφίζομεν τὸν Προϋπολογισμὸν μὲ ἔσοδον ἐκ τῆς σταφίδος ταύτης 4,850,000 δραχμῶν, ἀποδεικνύεται δ’ ἀκολούθως, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν ὑπάρχει· πῶς θὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο; Εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν, ἵνα ἐξεύρωμεν τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ καλύψωμεν τὸ ἔλλειμμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ ἐν τῷ ψηφιζομένῳ Προϋπολογισμῷ; Δὲν εἴμεθα βεβαίως.

§239Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὥστε εἶσθε κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου;

§240Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σταφιδικοῦ· πρόκειται περὶ τοῦ ἂν εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν, πῶς θὰ εὕρωμεν τὰ ἐλλείποντα χρήματα, καὶ λέγω ὅτι βεβαίως δὲν εἴμεθα.

§241Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἄρα εἶσθε κατὰ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§242Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρα αὐτὸ δὲν ἀποδεικνύει τίποτε. Εἶναι ὡς τὸ «ῥάβδος ἐν γωνίᾳ, ἄρα βρέχει»! Τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι ἐπιχείρημα ἄξιον εὐφυοῦς ἀνθρώπου. Πρέπει κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ εὕρωμεν, πόθεν θὰ καλύψωμεν αὐτὸ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπάρξῃ, διὰ νὰ μὴ ἀφήσωμεν κενὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου· πρέπει νὰ ἴδωμεν, πῶς θὰ δυνηθῶμεν νὰ καλύψωμεν τὸ κενὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ παρουσιασθῇ. Δὲν ἕπεται λοιπόν, ὅτι οἱ λέγοντες ὅτι θὰ προκύψῃ ἔλλειμμα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἐναντίοι τοῦ νομοσχεδίου. Σᾶς εἶπον πρότερον, καὶ ἂν προσείχετε, θὰ ἐβλέπετε ὅτι καὶ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι, καλὸν ἢ κακόν, αὐτὸ εἶναι τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἐφαντάσθη ἢ ἔπλασε πρὸς ἀνακούφισιν τῆς σταφίδος. Δὲν εἴμεθα εἰς καιρὸν νὰ σκεφθῶμεν πλέον, πῶς θὰ ἐξεύρωμεν ἄλλο μέτρον σήμερον. Ἑπομένως εἶναι ἐπιβεβλημένη ἀνάγκη. Ἔρχεται λοιπὸν ἡ πρότασις τῆς Κυβερνήσεως τοῦ νὰ προταχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφίδος κατὰ τρόπον ἀπολύτως ἀντίθετον τῆς λογικῆς. Ὑπάρχει καὶ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιψηφιζόμενον ἐπηρεάζει τὸν Προϋπολογισμόν, ἐπηρεάζει δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ ἀπορριπτόμενον, καὶ τὸν ἐπηρεάζει οὐσιωδῶς...

§243Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§244Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ναί.

§245Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς φόρου προσθέτου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, διότι τὰ χρήματα, τὰ ἐκ τοῦ φόρου τούτου προερχόμενα θὰ εἰσάγωνται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, κύριε Βουλευτά.

§247Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἰδέα ἰδική σας· εὑρίσκετε ἓν προπύργιον εἰς αὐτήν.

§248Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὴν τὴν παρατήρησιν τὴν ἔκαμεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν, ὅτι κατόπιν ἀπεδέχθη, ἀντὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου ν’ ἀποδίδηται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ 10% ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων. Ἐπιψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, ἀναγκαίως πρέπει νὰ καταργηθῇ ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἀποδόσεως εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοῦ 10% ἐπὶ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων.

§249Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποδόσεως τοῦ φόρου τοῦ σίτου εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ ἔχει σκοπὸν τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ δεκάτου τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, ἢ εἶναι ἁπλῶς ἐκ τῶν τεχνασμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἄνθρωποι μὴ σπουδαιολογοῦντες ποιοῦνται. Καὶ βεβαίως τέχνασμα εἶναι, ἐὰν οἱ ὑποβαλόντες τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου τὸ ὑπέβαλον μόνον, καλύψαντες αὐτὸ μὲ τὸ πρόσχημα τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἵνα τὸ ἐγκαταλείψωσιν, ὅπως καὶ ἐὰν οἱ ὑποστηρίξαντες τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν τὸ ὑπεστήριξαν μόνον, ὅπως ἀποδεχθῶσιν ἤδη τὴν ἐγκατάλειψιν αὐτοῦ. Καὶ τὰ ἐγκαταλιμπάνουσι, μὴ παραδεχόμενοι ὅτι δὲν πρέπει νὰ προηγηθῇ τῆς συζητήσεως αὐτῶν ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ· τὰ ἐγκαταλιμπάνουσι δὲ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σᾶς εἶπε: «Κύριοι, θέτω ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης οὐχὶ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τὴν παρουσίαν τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.»

§250Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός.). Ἐγὼ εἶπον αὐτό!

§251Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§252Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§253Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπετε ὅτι θέτετε ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς. Πῶς λοιπὸν θὰ δώσωμεν ψῆφον ἐμπιστοσύνης ἡμεῖς, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν;

§254Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖος σᾶς εἶπε νὰ δώσητε ψῆφον ἐμπιστοσύνης;

§255Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὕτως ἐθέσατε τὸ ζήτημα. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἡμεῖς, μὴ δυνάμενοι νὰ ἔχωμεν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ συμμερισθῶμεν τὰς γνώμας καὶ τὰς σκέψεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἶπον ὅτι καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, καθ’ ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔθεσεν ὡς ζήτημα ἐμπιστοσύνης μόνον καὶ μόνον τὴν παρουσίαν τῆς Βουλῆς, οἱ ψηφίζοντες τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ βεβαίως ψηφίζουσι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφίδος καὶ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ σίτου. Εἶναι ἐκ τῶν τεχνασμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων ἠθέλησε νὰ ἑρμηνεύσῃ. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὁ ὁποῖος ἑρμηνεύει τὰς γνώμας τῶν ἄλλων κατ’ ἰδιότροπον καὶ ἐντελῶς ἰδιόρρυθμον τρόπον, ἡρμήνευσε καὶ τοῦτο ὡς παγίδα ἢ ἐνέδραν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ παγὶς δὲν εἶναι ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει· ἡ παγὶς εἶναι ἐν τῇ Κυβερνήσει· ἡ Κυβέρνησις ἔστησε παγίδα· ἡ Κυβέρνησις ἔστησε παγίδα καὶ εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ εἰς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ σᾶς εἶπε: «Κύριοι, θέλω τὸν Προϋπολογισμόν, διότι οὕτω θὰ σᾶς ἔχω ὑποτεταγμένους, ἀφοῦ λάβω τὸν Προϋπολογισμόν, ἐνῷ, ἐὰν ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, εἴτε ἀπορρίπτουσα εἴτε παραδεχομένη αὐτά, εἶμαι ἐγὼ ὑποτεταγμένη εἰς τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς». Καὶ σεῖς, νομίζοντες ὅτι ὑπηρετεῖτε τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιαιτέρων ὑμῶν ἐπαρχιῶν, τόσον οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων, ὅσον καὶ οἱ ἐκ τῶν σιτοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐνεπέσατε εἰς τὴν παγίδα. Ἐγὼ, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οὐσιαστικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κανονικῆς ἐξακολουθήσεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, θέλω ψηφίσει καὶ θέλω ὑποστηρίξει τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων, καὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἡ ψῆφός μου ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν νομοσχεδίων τούτων οὐδόλως δεσμεύει τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ μέρους ἑκατέρου τῶν νομοσχεδίων τούτων. Ἐπιφυλάττομαι πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τῆς γνώμης μου καὶ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρέπει νὰ συζητηθῶσι πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἀποτελοῦσι θεμελιώδη μέρη τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§257Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις ἀκόμη νὰ προσθέσω. Ἐλησμόνησα νὰ κάμω καὶ τὴν παρατήρησιν εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι δύναται, καὶ συμβιβαζόμενος μὲ τοὺς βιομηχάνους, οἵτινες ἠγόρασαν τὴν σταφίδα, νὰ πωλήσῃ μέρος τῆς σταφίδος εἰς αὐτούς. Ἡ ἰδέα αὕτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐνισχύει τὴν διαδιδομένην ἰδέαν, ὅτι ἡ στενοχωρία, εἰς ἣν εὑρίσκονται οἱ Κύριοι οὗτοι, τοῖς δίδει τὴν ἐλπίδα, ὅτι, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ προβαινούσης τῆς Κυβερνήσεως εἰς πράξεις ἀντιτιθεμένας πρὸς τὴν πρὸς αὐτοὺς ὑπάρχουσαν συμφωνίαν, θὰ δυνηθῶσιν οὐ μόνον ν’ ἀπαλλαγῶσι βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἴσως οὗτοι θεωροῦσιν ὑπερβολικὰ, ἀλλὰ καὶ ν’ ἀποκτήσωσι δικαίωμα ἀποζημιώσεως. Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὸ Κράτος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ψηφίζει νόμον, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτῶνται μέγιστα ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, καὶ τὰ ἔσοδα ταῦτα ἐξαρτᾷ ἐκ συμβιβασμοῦ ἀορίστου καὶ ἀβεβαίου μετὰ βιομηχάνων ἢ ἐμπόρων!

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φίλιος.

§259Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Τὴν δήλωσίν του ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν στάσιν τῆς Κυβερνήσεως ὡς πρὸς τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, δὲν ἐπεξέτεινε καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν σίτου. Τὴν στοργὴν, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἐπιδεικνύει πρὸς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, δὲν τὴν εἴδομεν ἐπεκτεινομένην καὶ ἐπὶ τῶν σιτοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ ἀστοργία αὕτη ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβάλλει εἰς ἡμᾶς, τοὺς ὑπογράψαντας τὴν πρότασιν νόμου ἐκείνην, ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ τοὐλάχιστον συναισθάνομαι καὶ θὰ τηρήσω. Οὐδενὸς τὴν γνώμην ἐκπροσωπῶ, διότι δὲν συνηθίζω ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ δημοκοπῶ καὶ νὰ λέγω ὅτι ἐκπροσωπῶ τοὺς ἀξιοτίμους ἐκ Θεσσαλίας συναδέλφους ἢ τοὺς ἄλλους τοὺς ἐκ τῶν λοιπῶν σιτοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν. Ἐκπροσωπῶ μόνον τὴν γνώμην μου, καὶ λέγω ὅτι συναισθάνομαι πλήρεις τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας μᾶς ἐπιβάλλει ἡ ὑπογραφὴ, τὴν ὁποίαν ἐδώκαμεν, πεισθέντες εἰς τὰς διαβεβαιώσεις συναδέλφων, φίλων τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἡ πρότασις νόμου αὕτη ἤθελε τύχει πλήρους ὑποστηρίξεως ἐκ μέρους αὐτῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως, διότι ἄλλως δὲν ἐννοῶ τίνα λόγον εἶχεν ἡ ὑποβολὴ τοιαύτης προτάσεως. Νομίζω δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ἀφοῦ ἡ συζήτησις δὲν περιωρίσθη μέχρι τοῦδε ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ περιελήφθησαν ἀμφότερα τὰ ζητήματα, δηλ. καὶ τὸ σταφιδικὸν καὶ τὸ περὶ σίτου, νομίζω ὅτι ἐν τῇ προτάσει τῆς ψηφοφορίας καὶ τὰ δύο ταῦτα ζητήματα πρέπει νὰ περιέχωνται, δηλαδὴ ἡ πρόταξις τοῦ τε σταφιδικοῦ καὶ τοῦ περὶ σίτου.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἤδη τοιαύτη πρότασις.

§261Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν γνωρίζω.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Λιμπρίτου, καὶ θέλει ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν.

§263Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγένετο προηγουμένως λόγος περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ σταφίδος, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ ὡμίλησα μόνον ἐπὶ τούτου. Ἐπειδὴ ὅμως ὑπάρχει καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ σίτου, τὸ ὁποῖον μετὰ τοῦ σταφιδικοῦ συνδέεται πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἐπίσης ἡ πρόταξις, ἡμεῖς θέλομεν ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάξεως καὶ αὐτοῦ.

§264Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Συγχρόνως διὰ τῆς αὐτῆς ψηφοφορίας; Ἐγὼ ὡς πόρισμα τοῦτο συνήγαγον, ὅτι ἐπ’ ἀμφοτέρων θὰ γείνῃ ψηφοφορία.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὑποβληθῆ, σᾶς εἶπον, τοιαύτη πρότασις ὑπὸ τοῦ κυρίου Λιμπρίτου.

§266Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Νὰ γείνῃ διὰ χωριστῆς ψηφοφορίας;

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· συγχρόνως.

§268Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§269Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§270Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἑτέρα πρότασις τοῦ κ. Λιμπρίτου, ἔχουσα οὕτω: «Προτείνω, ὅπως πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ προταχθῇ ἀμέσως μετὰ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον τὸ νομοσχέδιον περὶ σίτου, καὶ εἶτα ὁ Προϋπολογισμός.»

§272Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐπεμβῶ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, οὐδὲ ἐνδιαφέρει ἀμέσως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὴν ἐπαρχίαν μου. Εἶμαι ὑποχρεωμένος ὅμως νὰ λάβω τὸν λόγον, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει κυρίως τὴν ἐπαρχίαν, ἣν ἀντιπροσωπεύω, καὶ τοῦτο εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου. Δὲν σκοπῶ νὰ διεκτραγῳδήσω τὴν οἰκτρὰν κατάστασιν τοῦ πενομένου γεωργικοῦ πληθυσμοῦ τῆς Θεσσαλίας, οὐδὲ προτίθεμαι νὰ κινήσω τὸν οἶκτον ὑμῶν ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς εἶναι τοσοῦτον ὑπερήφανος καὶ φιλότιμος, ὥστε νὰ μὴ θέλῃ νὰ προκαλῇ τὸν οἶκτον οὐδενός. Προτιμᾷ μᾶλλον νὰ τρώγῃ τὸν ξηρὸν ἄρτον τῆς πενίας, παρὰ ν’ ἀπολαμβάνῃ ποιᾶς τινος ἀνέσεως, ὅταν ἡ ἄνεσις αὕτη πρόκηται νὰ συνοδεύηται μὲ τοὺς γογγυσμοὺς τῶν ἄλλων πολιτῶν. Ἀλλὰ σήμερον δὲν πρόκειται διὰ τίνος μέσου εἰς τὸν γεωργὸν νὰ παρασχεθῇ ἄνεσις, ἀλλὰ πῶς νὰ σταματήσῃ ὁ ἐξευτελισμὸς τῆς τιμῆς τοῦ σίτου, ὅστις ἔφθασεν εἰς βαθμὸν, ὥστε νὰ μὴ ἱκανοποιῆται ὁ γεωργὸς οὐδὲ δι’ αὐτὰ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ τῆς συγκομιδῆς. Τὸ ζήτημα λοιπὸν εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ἀναγκάζομαι νὰ διαφωνήσω πρὸς ἀμφοτέρους τοὺς ἀγορεύσαντας συναδέλφους ἐκ Θεσσαλίας, δηλαδὴ πρός τε τὸν κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴν καὶ πρὸς τὸν ἐκ Λαρίσης. Δὲν φρονῶ ὅτι εἶναι δίκαιον ἐν συνδυασμῷ νὰ ἔλθουν πρὸς συζήτησιν τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ τοῦ σίτου καὶ τὸ σταφιδικόν. Ἀνομολογῶ, ὅτι καὶ τὰ δύο εἶναι σπουδαῖα καὶ ἐπείγοντα, βεβαίως δὲ τὴν αὐτὴν φροντίδα πρέπει νὰ δεικνύῃ ἥ τε Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ διά τε τὴν Πελοπόννησον καὶ διὰ τὴν Στερεὰν Ἑλλάδα καὶ τὴν Θεσσαλίαν· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον, καθόσον τὸ μὲν νομοσχέδιον περὶ σίτου οὔτε ἦλθε κἄν εἰς συζήτησιν, ἐνῷ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, διαφωνῶ πρὸς τοὺς ἐκ Τυρνάβου καὶ Λαρίσης συναδέλφους, καὶ φρονῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ σίτου πρέπει νὰ προηγηθῇ καὶ αὐτοῦ τοῦ σταφιδικοῦ. Δηλῶ ἕνεκα τούτων ἀπὸ τοῦδε, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ σίτου, ἧς θέλω ὑπερψηφίσει, ἀλλ’ ὑποβληθῇ περὶ ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων, θέλω ἀπόσχει τῆς ψηφοφορίας· ἐὰν ὅμως ὑποβληθῇ πρότασις περὶ προτάξεως μόνου τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, χωρὶς νὰ προηγηθῇ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ περὶ σίτου, δηλῶ ἀπὸ τοῦδε, ὅτι θέλω καταψηφίσει τὴν πρότασιν ταύτην.

§273Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἀνομολογῶ ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καρδίτσης συναδέλφου περὶ προτάξεως τῆς περὶ σίτου προτάσεως νόμου εἶναι ὀρθὴ, ἀλλὰ συνεφώνησα μὲ τὴν γνώμην περὶ προτάξεως ἀμφοτέρων, ἤτοι τοῦ σταφιδικοῦ καὶ τοῦ περὶ σίτου, διότι ἐνόμισα, ὅτι ὀλίγας ἐλπίδας θὰ παρεῖχεν ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιψήφισις τοιαύτης μεμονωμένης προτάσεως.

§274ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις, κύριε Πρόεδρε, ὡς διετυπώθη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ, διότι προδικάζομεν τὸ ζήτημα, ἀποφαινόμενοι ἐμμέσως, ἐὰν ἡ πρότασις ἀποριφθῇ, ὅτι μετὰ τὸν Προϋπολογισμὸν θὰ συζητηθῇ τὸ περὶ σταφίδος νομοσχέδιον, καὶ μετὰ τοῦτο τὸ περὶ σίτου. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἀξιοῦμεν νὰ προηγηθῇ τῆς σταφίδος τὸ περὶ σίτου ζήτημα· τοῦτο δ’ εἶναι καὶ δίκαιον. Ἐπὶ μακρὸν χρόνον μετὰ πάσης προθυμίας παρέσχομεν τὴν συνδρομὴν ἡμῶν, συζητουμένου τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ μέχρι σήμερον ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἐνῷ περὶ σίτου οὐδὲ λόγος ἀκόμη ἐγένετο· καὶ νῦν δὲ δηλοῦμεν, ὅτι προθύμως θὰ παραμείνωμεν ἐνταῦθα, ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ ψήφισις αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπαναλέγομεν, πρέπει νὰ προηγηθῇ τὸ περὶ σίτου, καὶ διὰ τοῦτο ἐν τῇ προτάσει νὰ μὴ χωρισθῇ τοὐλάχιστον τὸ ζήτημα. Δὲν εἶναι ὀρθὸν, οὐδὲ πρέπον νὰ γείνῃ διάκρισις.

§275Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Παρὰ τὴν ἐμὴν πρότασιν ὑφίσταται καὶ ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Γιαννακίτσα, ὅστις πρῶτος ἐπρότεινε τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου τοῦ εἰσαγομένου ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἐγὼ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ προταχθῶσι πάντα τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, ἅτινα θέλουσιν ἐπιδράσει ἐπὶ τῆς διαμορφώσεως καὶ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, πρὸ πάντων δὲ οὐσιωδέστατα εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τοῦ σίτου καὶ τὸ περὶ σταφίδος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δύναται γενικώτερον νὰ τεθῇ ἡ πρότασις, ὅπως προταχθῶσι τὰ δύο ταῦτα νομοσχέδια τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ δὲ Βουλὴ δύναται νὰ κανονίσῃ κατόπιν τὴν σειρὰν, ἂν δηλ. θὰ προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν ἢ τὸ τοῦ σίτου.

§276Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Εἶμαι καὶ ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου, διότι φρονῶ, ὅτι ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα σκοπὸν ἔχουσι νὰ ἀποσοβήσωσι τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία μαστίζει καὶ τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Θεσσαλίαν. Ἐπειδὴ δὲ εἶμαι ὑπὲρ ἀμφοτέρων, εἶμαι καὶ ὑπὲρ τῆς προτάξεως ἀμφοτέρων, διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναί τις ὑπὲρ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὲρ τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ σίτου, χωρὶς νὰ ἦναι καὶ ὑπὲρ τῆς προτάξεως αὐτῶν. Διὰ τοῦτο δηλῶ, ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς προτάξεως ἀμφοτέρων, ἀνεξαρτήτως σειρᾶς.

§277ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῶσι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ τὸ τοῦ σίτου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Γ. Καρπετοπούλου καὶ Ἐπ. Ν. Δηλιγιάννη, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 175. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 57, κατ’ αὐτῆς δὲ 118. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τῶν δύο νομοσχεδίων ἀπερρίφθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§279Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ διακόψωμεν.

§280Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν.

§281Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς γνωστόν, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1904 τὴν 19 Ἰανουαρίου 1904. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦτον τὰ ἔσοδα ὑπελογίσθησαν ὡς ἀνελευσόμενα εἰς δραχμὰς 118,966,017, τὰ δὲ ἔξοδα εἰς 117,836,428, ἤτοι κατὰ τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν παρουσιάζετο πλεόνασμα ἐσόδων ἐκ δρ. 1,129,589. Ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος, ὡς γινώσκει ἡ Βουλὴ, συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰσχυόντων νόμων. Ὡς ἐκ τούτου δὲν ἐξεπροσώπει ἄρτιον τὸ πολιτικὸν καὶ οἰκονομικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, εἰμὴ μόνον κατὰ τοῦτο, ὅτι καὶ πρὶν ἢ ψηφισθῶσιν οἱ περὶ τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως νόμοι ἐζητήθησαν πιστώσεις ἀνώτεραι τῶν τῶν παρελθόντων ἐτῶν ὡς πρὸς τὰ δύο πολεμικὰ Ὑπουργεῖα. Τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως ἰδίως ἐξεικονίζεται εἰς τὰ μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δύνανται νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τρεῖς κατηγορίας· εἰς νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐπεδιώχθησαν οἰκονομίαι ἢ μᾶλλον ἐλαττώσεις τῶν ἀναγραφεισῶν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν πιστώσεων κατὰ 2,000,000 περίπου· εἰς νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεζητεῖτο ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων κατὰ 3½ περίπου ἑκατομμύρια, ἰδίως διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν ὑφεστώτων φορολογικῶν νόμων, καὶ εἰς νομοσχέδια ἀφορῶντα εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας. Τὰ τῆς τελευταίας ταύτης κατηγορίας νομοσχέδια ἐνεδείκνυον τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. Εἰς τὸ διαρρεῦσαν ἀπὸ τῆς ὑποβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ μέχρι σήμερον χρονικὸν διάστημα ἐπεψηφίσθησαν κατὰ τὸ πλεῖστον τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας. Δι’ αὐτῶν ἐπῆλθον ἀναγκαίως μεταβολαὶ εἴς τε τὰ ἔσοδα καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ ὑπ’ ὄψιν ὑμῶν Προϋπολογισμοῦ. Ἐκ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων νομοσχεδίων ἐψηφίσθη μόνον ἕν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετεύχθη αὔξησις ἐσόδων, ἀλλὰ τὸ ἔσοδον τοῦτο διετέθη ὁλόκληρον ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου—ἐννοῶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου.—Ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δι’ οὗ ἀπεσπάσθη ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους τὸ δέκατον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων καὶ ὁλόκληρος ἡ πρόσοδος τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου. Ὡς ἐκ τῶν μεταβολῶν λοιπόν, αἵτινες ἐπῆλθον διὰ τῶν μέχρι τοῦδε ψηφισθέντων νομοσχεδίων, ἐπῆλθεν ἀναγκαίως ἡ μεταβολὴ τῶν ἀναγραφέντων εἰς τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους. Ἀναγκαίως λοιπὸν προβάλλονται σήμερον ὑπ’ ἐμοῦ εἰς τὴν Βουλήν, εἰσελθοῦσαν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τροπολογίαι ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου. Αἱ τροπολογίαι αὗται ἐνδείκνυνται εἰς πίνακας, οἵτινες μετ’ ὀλίγον θέλουσι διανεμηθῆ εἰς τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους Βουλευτάς. Αἱ ἐπελευσόμεναι διὰ τῶν προτεινομένων τροπολογιῶν μεταβολαὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων εἰσὶν αἱ ἑξῆς: Ὡς καὶ πρότερον εἶπον, προϋπελογίσθησαν ἔσοδα ἐκ δραχμῶν 118,966,017. Διὰ τῶν προβαλλομένων τροπολογιῶν τὰ ἔσοδα ταῦτα αὐξάνονται κατὰ δραχ. 2,544,980. διὰ τῶν αὐτῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας προβάλλομεν, ἐλαττοῦνται κατὰ δρ. 327,635· ἑπομένως τὸ ποσὸν τῶν προϋπολογισθέντων ἐσόδων ἀνέρχεται εἰς δρ. 121,183,361. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὸ παρελθὸν τετράμηνον βεβαιώσεων καὶ τῆς περὶ τὴν εἴσπραξιν καταβληθησομένης ἐπιμελείας προτείνεται αὔξησις ἐκ δραχμῶν 150,000 εἰς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅστις προϋπελογίσθη ὡς ἀνελευσόμενος εἰς δραχ. 2,350,000. Ἐπὶ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ὅστις προϋπελογίσθη ὡς ἀνελευσόμενος εἰς δραχμὰς 1,125,000, προτείνεται αὔξησις ἐκ δραχ. 275,000. Εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου, πλὴν τῆς Ἑπτανήσου, ὅστις προϋπελογίσθη ὡς ἀνελευσόμενος εἰς δραχμὰς 1,300,000, προτείνεται αὔξησις ἐκ δραχ. 200,000. Εἰς τὸν φόρον τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὁ ὁποῖος προϋπελογίσθη ὡς ἀνελευσόμενος εἰς δραχμὰς 3,050,000, προτείνεται αὔξησις ἐκ δραχμῶν 300,000. Εἰς τὸν φόρον οἰκοδομῶν, ὅστις προϋπελογίσθη ὡς ἀνελευσόμενος εἰς δρ. 3,000,000, προτείνεται αὔξησις ἐκ δραχ. 500,000. Ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου προϋπελογίσθη ἔσοδον ἐκ δραχ. 530,000· προτείνεται αὔξησις ἐκ δρ. 370,000. Ἐπὶ τῶν τελῶν χαρτοσήμου προϋπελογίσθη ἔσοδον ἐκ δρ. 11,000,000· προτείνεται αὔξησις ἐκ δρ. 400,000. Ἐπὶ τοῦ ἀντιτίμου πετρελαίου προϋπελογίσθη ἔσοδον ἐκ δρ. 6,550,020· προτείνεται αὔξησις ἐκ δρ. 349,980. Αἱ προτεινόμεναι εἰς τὰ ἔσοδα τροπολογίαι ἐπὶ αὐξήσει αὐτῶν ἀνέρχονται εἰς δρ. 2,544,980. Ἐπαναλαμβάνω δέ, ὅτι αἱ προτεινόμεναι αὐξήσεις τῶν ἐσόδων στηρίζονται εἰς τὴν ἀποκτηθεῖσαν μέχρι τοῦδε πεῖραν τῶν ἐπὶ τῶν ἐσόδων τούτων βεβαιώσεων καὶ εἰσπράξεων καὶ εἰς τὴν ἔντασιν τῆς ἀναγκαίας ἐπιμελείας πρὸς ἀνελλιπῆ εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων. Διὰ τῶν ὑποβαλλομένων ὅμως τροπολογιῶν προβάλλεται καὶ μείωσις τῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφέντων ἐσόδων κατὰ δρ. 327,635 εἰς τὸ ἐκ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς ἔσοδον, διότι, ὡς γινώσκει ἡ Βουλή, τὸ ἔσοδον ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς τῶν εἰς χρυσὸν εἰσπραττομένων ἐσόδων ἀνεγράφη ἐπὶ τῷ ὑπολογισμῷ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς πρὸς 1,50, ἐνῷ σήμερον ὑπολογίζομεν ταύτην πρὸς 1,35. Ὡς εἶπον πρότερον, αἱ ζητούμεναι διὰ τοῦ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς Προϋπολογισμοῦ πιστώσεις ἀνέρχονται εἰς δραχ. 117,836,428. Διὰ τῶν τροπολογιῶν, ἃς μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου προβάλλω εἰς τὴν Βουλήν, προστίθενται αἱ ἑξῆς αὐξήσεις: Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν αὐξήσεις ἐκ δραχμῶν 2,982,189. Αἱ αὐξήσεις αὗται προβάλλονται εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἀποδόσεων, διότι, ὡς εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ νόμου περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξεχωρήθη ὑπὲρ τοῦ ταμείου τούτου τὸ δέκατον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, καὶ ὁ νόμος οὗτος θὰ λειτουργήσῃ κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον τοῦ ἔτους τούτου· ἑπομένως ἡ προσθήκη εἰς τὰ ἔξοδα ὡς ἐκ τούτου ἀνελεύσεται εἰς δραχμὰς 1,750,000. Ἐπίσης διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐξεχωρήθη ὑπὲρ τοῦ ταμείου τούτου ὁλόκληρος ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου ἐκ τοῦ φόρου καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου. Ἐπειδὴ δὲ ὁ φόρος οὗτος προϋπελογίσθη ὡς ἀνελευσόμενος εἰς 1,000,000 δραχμάς, ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων διὰ τὸ ἥμισυ ἔτος ἀνέρχεται εἰς δραχ. 500,000. Ἑπομένως τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξόδων ἀνέρχεται εἰς 2,250,000 δραχμάς. Ἀλλὰ πλὴν τούτων ποσὸν ἐκ δραχ., 344,000 προστίθεται εἰς τὰ ἔξοδα τῶν κεκλεισμένων καὶ διαγεγραμμένων χρήσεων πρὸς ἀπόσβεσιν ὀφειλῆς τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸ Ταμεῖον τῶν Φάρων καὶ Φανῶν ἐκ τῆς χρήσεως τοῦ 1894· περὶ τούτου καὶ ἐν προηγουμένῃ τινὶ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς ἐγένετο νόμος. Προστίθενται ὡσαύτως δραχ. 100,000 ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους προστίθενται 203,707 δραχμαί, ὡς ἀπεδείχθη ὑπὸ τῆς πείρας, λόγῳ τῶν γενομένων μεταβολῶν εἰς τὰ ποσὰ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν προστίθεται αὔξησις ἐξόδων κατὰ δραχ. 256,372, ἐκ τῶν ὁποίων 200,000 δραχμαὶ προστίθενται εἰς τὴν πίστωσιν τῶν ἐξωτερικῶν δαπανῶν. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης προστίθεται μικρόν τι ποσόν, 26,626 δραχμαί, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν προστίθεται αὔξησις ἐξόδων ἐκ δραχμῶν 118,375, καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ὁμοία ἐκ δραχ. 275,019, ἰδίᾳ πρὸς ἀπότισιν ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου πρὸς διαφόρους ἀπόρους δήμους τοῦ Κράτους, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ἐγένετο μὲν ἡ προσήκουσα ἀναγνώρισις ἐν τῷ παρελθόντι, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ἐπληρώθησαν ἀνάγονται εἰς τὰ πρὸ τοῦ 1893 ἔτη, καὶ ἑπομένως εἰς τὰς κεκλεισμένας χρήσεις. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν προστίθεται αὔξησις δαπανῶν ἐκ δραχ. 353,479, αἱ ὁποῖαι ἰδίως ἀνάγονται εἰς ἔξοδα παρελθουσῶν χρήσεων καὶ ὑλικὸν στρατοπεδείας κλπ. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν προσετέθη αὔξησις δαπανῶν ἐκ δραχ. 235,740, αἵτινες ἰδίως ἀνάγονται εἰς τὸ κεφάλαιον τοῦ ὁπλισμοῦ. Ἀφαιροῦνται ὅμως ἐκ τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸν ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1904 εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τὰ ἑπόμενα ποσά: Ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δραχ. 404,175· ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους δραχ. 1,612,018. Καὶ τὰ δύο ταῦτα ποσὰ ἀνάγονται εἰς τὴν πίστωσιν τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς. Ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δρ. 72,500 ἐπίσης εἰς τὴν πίστωσιν τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς. Ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν δραχ. 54,480, ἐκ τοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δρ. 183,042, καὶ ἐκ τοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν δρ. 234,304. Πᾶσαι σχεδὸν αἱ ἀφαιρέσεις αὗται ἀνάγονται εἰς τὴν πίστωσιν τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς. Ἤτοι ἐν ὅλῳ γίνονται ἀφαιρέσεις ἐξόδων ἐκ δραχμῶν 2,560,520. Οὕτως αἱ πιστώσεις, αἱ ζητούμεναι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 119,727,417. Ἀλλ’ εἰς τὰς πιστώσεις ταύτας δέον νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ποσὸν τὸ ψηφισθὲν δι’ εἰδικοῦ νόμου διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν Βουλευτῶν ἐκ δρ. 454,000, καὶ οὕτως αἱ ὅλαι πιστώσεις, αἱ ζητούμεναι διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904, ἀνέρχονται εἰς 120,181,417 δραχμάς. Μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων παρουσιάζεται περίσσευμα ἐκ δραχμῶν 1,001,944. Πᾶσαι αἱ τροπολογίαι αὗται ἀναγράφονται εἰς τοὺς πίνακας, οἱ ὁποῖοι ἐκτυπωθέντες πρόκειται τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅπως λάβωσι γνῶσιν πασῶν τῶν λεπτομερειῶν. Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον εἰς τὰς δηλώσεις ταύτας νὰ προσθέσω, ὅτι, ἐὰν κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἡ μείωσις τῶν ἐσόδων ἢ μᾶλλον ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν ἀνέρχηται εἰς 2,250,000 δραχμὰς ἐκ τῆς εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀποδόσεως τοῦ δεκατημορίου τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων καὶ τοῦ ἐσόδου τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου κατὰ τὸ δεύτερον ἑξάμηνον, κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος θέλει εἶσθαι διπλασία, διότι τό γε νῦν ἡ ἔκπτωσις ἐγένετο μόνον ὡς πρὸς τὸ δεύτερον ἥμισυ τοῦ ἔτους τούτου. Ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ λησμονηθῇ, ὅτι οὐδὲν σχεδὸν τῶν νομοσχεδίων, διὰ τῶν ὁποίων προὐτάθη ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων, ἐψηφίσθη κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, καὶ δὲν εἶναι πιθανὸν κατὰ τὰς ὑπολειπομένας ὀλίγας συνεδριάσεις τῆς Συνόδου ταύτης νὰ λάβῃ τὸν καιρὸν ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἔχει δι’ ἐλπίδος, ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ τῆς Βουλῆς Σύνοδον πάντα ταῦτα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἔμειναν ἐκκρεμῆ, θὰ συζητηθῶσι. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων προὐτάθη ἡ αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων, κατὰ τὸ πλεῖστον διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν ὑφεστώτων φορολογικῶν νόμων, κατὰ 3,500,000 δραχμάς. Ἐπίσης δὲν ἐψηφίσθησαν τὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεδιώχθησαν οἰκονομίαι ἐν ταῖς ἀναγραφομέναις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων πιστώσεσι. Κατὰ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὑπάρχοντα, ἡ οἰκονομία, ἥτις ἐπεδιώχθη διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, ἀνήρχετο εἰς δραχ. 2,000,000 περίπου. Ἔχω ὅμως δι’ ἐλπίδος, ὅτι καὶ ἐν τῇ Συνόδῳ ταύτῃ, κατὰ τὰς ὑπολειπομένας ὀλίγας συνεδριάσεις, θὰ ἦναι δυνατὸν ἐκ τούτων νὰ ψηφισθῶσί τινα, τὰ ὁποῖα δὲν παρουσιάζουσι πολλὰς τὰς δυσχερείας καὶ δὲν θὰ προκαλέσωσι πολλὰς συζητήσεις. Δι’ αὐτῶν θὰ κατορθωθῇ ἡ ἐλάττωσις τῶν πιστώσεων κατὰ δραχ. 300,000. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπάναγκες νὰ προέλθω εἰς μείζονας ἀναπτύξεις ἐπὶ τῶν προβαλλομένων τροπολογιῶν εἰς τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμόν, διότι, ὅταν εἰσέλθῃ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀναγκαίως θέλουσι συζητηθῆ πάντα τὰ θέματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Ἐν ταῖς συζητήσεσι δὲ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δοθήσεται βεβαίως ἀφορμὴ νὰ δοθῶσι καὶ λεπτομερέστεραι ἐπὶ τῶν προτεινομένων τροπολογιῶν ἐξηγήσεις.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2 μετὰ τὸ μεσονύκτιον).