1904.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 25

τῆς 5 Ἰουνίου 1904.

(Σάββατον).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 7 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διάφοροι μέτοχοι τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τῶν ὑπαλλήλων ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν, πεμφθεῖσαν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας παριστῶσι τὴν κακὴν κατάστασιν τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, καὶ ὑποδεικνύουσι διάφορα μέτρα πρὸς βελτίωσιν αὐτοῦ.

§2Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη; Ἀνεκοίνωσα τὴν περίληψιν, καὶ νομίζω, ὅτι εἶναι περιττὴ τῆς ὅλης ἀναφορᾶς ἡ ἀνάγνωσις.

§4Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, διὰ νὰ γείνωσι γνωστὰ τὰ ὄργια, τὰ ὁποῖα γίνονται ἐκεῖ. Ἐὰν βαρύνηται ὁ κ. Γραμματεύς, τὴν ἀναγινώσκω ἐγώ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ τὴν ἀναγνώσητε, ἀναγνώσατέ την. Ὁ κ. Σάκκης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν προτίθεται νὰ διορίσῃ ἐν Κυπαρισσίᾳ καὶ τρίτον συμβολαιογράφον, ἐνῷ καὶ διὰ τοὺς δύο ἤδη ὑπάρχοντας δὲν ὑπάρχει ἐπαρκὴς ἀριθμὸς συμβολαιογραφικῶν πράξεων, νὰ καταθέσῃ δὲ τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τὴν πρότασιν τοῦ Συμβουλίου τοῦ ἐν Κυπαρισσίᾳ Δικαστηρίου, ὡς καὶ πάντα τὰ σχετικά.» Θὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν μετόχων τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Μελισσηνός.

§6Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ ἀναγνωσθῇ, ἂς μὴ ἀναγνωσθῇ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Ι. Καλούτσης.

§8Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅτε κατὰ τὸ 1900, κύριοι Βουλευταί, ἐθεωρήθη ὅτι ἡ κακοδαιμονία τῆς Δικαιοσύνης ὠφείλετο εἰς τὴν εὐρεῖαν περιφέρειαν τῶν Πρωτοδικείων, εἰσήχθη ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως τεσσάρων νέων Πρωτοδικείων, τῶν Πρωτοδικείων Γυθείου, Λεβαδείας, Κορινθίας καὶ Εὐρυτανίας. Τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὡς εἶναι γνωστόν, ἐψηφίσθη καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Πλὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ — ἴσως ἐξ ὑστεροβουλίας τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων ἀποδεικνύεται, — ἀνεγράφη διάταξις πρωτοφανής, κατὰ τὴν ὁποίαν δύναται ὁ Ὑπουργὸς διὰ Β. Διατάγματος νὰ ἀποσπάσῃ ἐφάπαξ δήμους τινάς, ἀνήκοντας εἰς τὴν περιφέρειαν ἑνὸς Πρωτοδικείου, καὶ νὰ τοὺς προσκολλήσῃ εἰς τὴν περιφέρειαν ἄλλου Πρωτοδικείου. Ἀορίστως...

§9Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ποῖος ἦτο τότε Ὑπουργός;

§10Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ μακαρίτης Καράπαυλος. Ἡ διάταξις αὕτη δυστυχῶς — καὶ ἴσως τοῦτο προξενεῖ κατάπληξιν καὶ εἰς τοὺς ψηφίσαντας τὸν νόμον ἐκεῖνον — ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ἀτυχῶς, διέμενεν, ὡς γνωστόν, ἐν Ναυπλίῳ...

§11Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει ὡρισμένον λόγον αὐτὴ ἡ διάταξις.

§12Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου ζημιοῦται διὰ τῆς συστάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Κορινθίας, διότι μία μεγάλη ἐπαρχία ἀποτελεῖ πλέον νέον Πρωτοδικεῖον, καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Ναυπλίου παραβλάπτονται. Ἐθεώρησεν ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ὅτι ἔπρεπεν, ὡς ἀντισήκωμα διὰ τὴν ζημίαν τῆς πόλεως Ναυπλίου, νὰ συλλάβῃ, οὕτως εἰπεῖν, ἐκ τοῦ τραχήλου τέσσαρας δήμους τῆς Κυνουρίας καὶ τοὺς ῥίψῃ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Τὸ περίεργον δὲ εἶναι, ὅτι διὰ μὲν τοὺς δύο ἐκ τῶν δήμων τούτων τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας, τοὺς δήμους Λιμναίων καὶ Μαριοῦ, οἱ ὁποῖοι ὑπήγοντο δικαστικῶς πρότερον εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης, ὑπῆρχε γνωμοδότησις τοῦ Εἰσαγγελέως καὶ τοῦ Προέδρου τῶν Πρωτοδικῶν Σπάρτης καὶ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου, διὰ δὲ τοὺς ἄλλους δύο δήμους, τοὺς δήμους Θυρέας καὶ Βρασιῶν, οὔτε αἴτησις ὑπῆρχεν, οὔτε ἐπιθυμία κἄν ἐξεδηλώθη ἐκ μέρους τῶν κατοίκων περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου· εἶναι δὲ φαινόμενον περίεργον, ὅτι ἐν τῷ σχεδίῳ τοῦ Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε πρὸς τὴν Α. Μεγαλειότητα ἰδίᾳ χειρὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐκεῖνος, ἀφοῦ περιέλαβε τοὺς δύο δήμους, Λιμναίων καὶ Μαριοῦ, εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου, ἐνεθυμήθη ἐξ ἄλλου καὶ τοὺς ἑτέρους δύο δήμους τῆς Κυνουρίας, τὸν δῆμον Θυρέας καὶ τὸν δῆμον Βρασιῶν, καὶ οὕτω πως καὶ οἱ δύο αὐτοὶ δῆμοι ὑπήχθησαν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Ἀσχέτως, κύριοι Βουλευταί, τοῦ ὅτι οἱ δῆμοι αὐτοὶ κεῖνται πολὺ ἐγγύτερον εἰς τὴν ἕδραν τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως, ἀσχέτως τοῦ ὅτι ὅλοι οἱ δῆμοι οἱ ὀρεινοὶ τῆς Κυνουρίας παραχειμάζουσιν ἐκεῖ, ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον, κύριοι Βουλευταί, οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Δικαστήριον Ναυπλίου, ἰδίως δὲ ἐν καιρῷ χειμῶνος, διότι εἶναι γνωστόν, καὶ κατ’ ἐπανάληψιν ἠκούσατε ἐντεῦθεν, ὅτι οἱ παραπονούμενοι διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῆς Κυνουρίας εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταβῶσι θαλασσίως, διὰ ξηρᾶς δὲ ἐπίσης εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταβῶσι, διότι δὲν ὑπάρχει οὔτε κἄν βατὴ ὁδός, καὶ πρέπει νὰ διατρέξωσι δεκαπεντάωρον διάστημα ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐλεεινοὶ καὶ ἐνδεεῖς. Τοῦτο ἐξηνάγκασε, κύριοι Βουλευταί, οὐ μόνον ἐμὲ καὶ τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Σπυράκην, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἄλλους ἐκ Κυνουρίας Βουλευτάς, μετὰ τῶν ὁποίων χωριζόμεθα εἰς τὰς πολιτικὰς ἰδέας, τὸν ἀξιότιμον κ. Βοζίκην καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Τσοῦχλον, νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν νόμου περὶ ὑπαγωγῆς τῶν δύο αὐτῶν δήμων, Θυρέας καὶ Βρασιῶν, εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως, καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐψηφίσθη δὲ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, χαρακτηρισθεῖσα καὶ αὕτη ὡς ἀφορῶσα τοπικὰ συμφέροντα. Καίτοι ἐγὼ ἔχω ὑποβάλει τὴν πρότασιν, ἐν τούτοις τὸ ζήτημα χρῄζει μελέτης, διότι πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν μίαν σπουδαίαν πρᾶξιν· παρακαλῶ δὲ ἰδιαιτέρως τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, καὶ μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν εἰς δευτέραν καὶ τρίτην ἀνάγνωσιν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης μὴ ὑποβάλῃ εἰς κύρωσιν τὸν νόμον τοῦτον, ἐὰν δὲν ἤθελε πεισθῆ, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ βλάβη.

§13Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ, δὲν δύναται νὰ γείνῃ διὰ Β. Διατάγματος;

§14Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν δύναται, διότι ὁ νόμος λέγει «ἐφάπαξ». Εἶχε προβλέψει ὁ μακαρίτης Καράπαυλος, ὥστε ὅ,τι αὐτὸς ἐσκέφθη νὰ κάμῃ νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ μεταβάλῃ ἄλλος Ὑπουργὸς, ἐρχόμενος κατόπιν, παρὰ μόνον διὰ νόμου. Εἶχε τὴν πρόνοιαν ταύτην. Πιθανὸν ὁ μακαρίτης Καράπαυλος νὰ εἶχεν ἄλλας ἀτελείας, ἀλλ’ εἰς τὰ ζητήματα αὐτὰ ἦτο τελειότατος. Ἐπειδὴ πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ Δικηγορικὸς Σύλλογος Ναυπλίου καὶ πολλοὶ τῶν δικηγόρων ἐτηλεγράφησαν εἰς διαφόρους Βουλευτὰς, ὅπως ἀντιδράσωσι κατὰ τῆς ψηφίσεως τῆς προτάσεως νόμου ταύτης, δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὸν λόγον, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ἵνα τὸν σχετικὸν φάκελον, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται εἰς τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν, εἰ δυνατόν, αὔριον, ὅπως εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, ἐὰν ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἡ πρότασις νόμου, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§15Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κάμετε, παρακαλῶ, ἓν σημείωμα.

§16Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μάλιστα.

§17Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἰς ἐμὲ οὐδεὶς ἔγραψεν ἐκ Ναυπλίου, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νὰ ἀντιδράσω εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς τῶν δήμων Θυρέας καὶ Βρασιῶν τῆς Κυνουρίας εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Τριπόλεως· ὀφείλω μόνον νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι οἱ δύο ἕτεροι δῆμοι, οἱ δῆμοι Γλυππίας καὶ Σελινοῦντος τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας, εἶναι ἐγγύτεροι πρὸς τὴν Σπάρτην, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἤθελε γείνῃ ἄδικον εἰς τοὺς κατοίκους τῶν δήμων ἐκείνων, ἐὰν ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Τριπόλεως, διότι εἶναι πολὺ μεμακρυσμένη ἡ ἀπόστασις ἀπὸ τὴν Τρίπολιν, ἐνῷ ἡ Σπάρτη εἶναι τὸ ἐγγύτερον μέρος. Ἐπειδὴ δὲ ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν βλέπω κανένα ἐκ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Λακεδαίμονος ἐνταῦθα, καὶ ἐπειδὴ εἶχον ἄλλοτε τὴν τιμὴν ἐν τῇ νομαρχιακῇ περιφερείᾳ νὰ ἀντιπροσωπεύσω καὶ τὴν Λακεδαίμονα, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ γνωρίσω τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως ἐν γνώσει τῆς ἀποστάσεως κανονίσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§18Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτε ἠγέρθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γυθείου Βουλευτής, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ προτείνῃ, ἵνα οἱ δύο δῆμοι, περὶ ὧν ὡμίλησεν, ἢ μέρος ἄλλων δήμων ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ Γύθειον. Βεβαιῶ τὸν κύριον συνάδελφον, ὅτι ἡ Κυνουρία εἶναι ἤδη ὡς ἡ Πολωνία· οἱ τέσσαρες ἐκ τῶν δήμων αὐτῆς, ὁ δῆμος Βερβαίνων, ὁ δῆμος Δολιανῶν, ὁ δῆμος Πάρνωνος καὶ ὁ δῆμος Τανίας, ὑπάγονται εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Τριπόλεως, οἱ δύο δῆμοι Γλυππίας καὶ Σελινοῦντος, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, ὑπάγονται εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Σπάρτης, καὶ οἱ ἄλλοι τέσσαρες δῆμοι, Θυρέας, Βρασιῶν, Λιμναίων καὶ Μαριοῦ, εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῶν ἄλλων δήμων, ἀλλὰ μόνον περὶ τῶν δήμων Θυρέας καὶ Βρασιῶν.

§19Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε χθὲς παρεκάλεσα νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ χάρτου τῶν ἐφημερίδων, συνάδελφοί τινες μὲ διέκοψαν καὶ εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ, διότι αἱ ἐφημερίδες ὑβρίζουσι τοὺς Βουλευτάς. Ἐπειδὴ τὸ θέμα ἦτο ἐκτὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἰς τὴν ὁποίαν εἴχομεν εἰσέλθει, ἐπεφυλάχθην νὰ ὁμιλήσω σήμερον, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ λόγος, ὅτι ἐφημερίδες τινὲς ὑβρίζουσι τοὺς Βουλευτάς, δὲν δικαιολογεῖ τὴν μὴ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ γείνῃ εὐκολία καὶ ἀνακούφισις εἰς τὸν Ἑλληνικὸν τύπον, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως ὑπηρετεῖ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὡς πληροφοροῦμαι, δὲν πρόκειται νὰ κάμῃ θυσίαν τινὰ τὸ Δημόσιον, διότι σήμερον γίνεται μία κατάχρησις, ὡς ἔμαθον· οἱ ἐκδόται τῶν διδακτικῶν βιβλίων μεταχειρίζονται χάρτην τῶν ἐφημερίδων, φορολογούμενον ἐλαφρῶς, ἀφοῦ ἐξαλείφουσιν ἓν μικρὸν διακριτικὸν σημεῖον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, καὶ οὕτω ζημιοῦται τὸ Δημόσιον, ἐνῷ, ὅταν γείνῃ ἀτελὴς ὁ χάρτης τῶν ἐφημερίδων καὶ προσδιορισθῶσι σημεῖα ἀνεξάλειπτα, δὲν θὰ δύναται νὰ γείνῃ ἡ κατάχρησις αὕτη, καὶ ἑπομένως τὸ Δημόσιον θὰ ὠφελῆται καὶ δὲν θὰ ζημιῶται ἐκ τοῦ νέου μέτρου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ λεχθὲν ὑπὸ τῶν συναδέλφων, ὅτι αἱ ἐφημερίδες ὑβρίζουσι τοὺς Βουλευτάς, — καὶ ἀληθῶς τινες ἐφημερίδες πράττουσι τοῦτο, — νομίζω ὅτι τὸ ἄτοπον δὲν πρέπει νὰ ᾖναι ἐπὶ πλέον ἀνεκτόν· νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ προέλθῃ εἰς σκέψεις καὶ μέτρα, ὅπως παύσῃ τὸ ἄτοπον. Ζημιοῖ τὸ Κράτος νὰ ἀναγινώσκωσιν εἰς τὰς Ἑλληνικὰς ἐφημερίδας οἱ ἔξω Ἕλληνες καὶ οἱ ξένοι, ὅτι οἱ Βουλευταὶ εἶναι οἱ χειρότεροι τῶν ἀνθρώπων. Ὑπονομεύεται οὕτω τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπάρξωμεν· ὑβρίζεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅταν ὑβρίζωνται οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ, οἱ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκλεγόμενοι· ἐξευτελίζεται τὸ Κράτος, καὶ εἶναι ἀνάγκη ἡ Κυβέρνησις νὰ προέλθῃ εἰς σκέψεις καὶ μέτρα, ὅπως παύσῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλλας παρεκτροπὰς προέρχονται πολλάκις αἱ ἐφημερίδες· δημοσιεύουσιν ἐνίοτε, ἐκ πλάνης ἢ ἐκ κακῶν εἰσηγήσεων, πράγματα, τὰ ὁποῖα βλάπτουσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ πρέπει καὶ περὶ τούτου νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ἐν παραδείγματι, τὰ Κρητικὰ πράγματα. Οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων, ἐν ἀγνοίᾳ διατελοῦντες τῶν Κρητικῶν πραγμάτων, ἐξ ἐσφαλμένων εἰσηγήσεων, κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐδημοσίευον ἀνταποκρίσεις ἐκ Κρήτης ἀνθρώπων τινῶν, κάκιστα ἐργαζομένων ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὑποθέσεως, καὶ ὑπεστήριζον αὐτοὺς δι’ ἰδίων ἄρθρων. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους ἐφωτίσθησαν οἱ συντάκται τῶν ἐφημερίδων, πλὴν μιᾶς, ἡ ὁποία ἐξακολουθεῖ νὰ δημοσιεύῃ τὰς ἀνταποκρίσεις τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων καὶ νὰ ὑπερασπίζηται αὐτοὺς δι’ ἰδίων ἄρθρων, καὶ ἔπαυσαν ἀπὸ πέρυσι νὰ δημοσιεύωσι τὰ τοιαῦτα...

§20Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀποκρούετε τὴν συζήτησιν; Ἐκ τῆς συζητήσεως τὸ φῶς. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ καὶ ἡ ἀντίδρασις αὐτή, θὰ δυνάμεθα νὰ μάθωμεν τὴν ἀλήθειαν;

§21Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, δὲν ἀποκρούω τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ ὑποστηρίζωνται ἐνέργειαι καθαρῶς καὶ προφανῶς ἀντεθνικαί, ἀναμφισβητήτως προδοτικαί. Λοιπὸν ἔλεγον, ὅτι πλὴν μιᾶς ἐφημερίδος καί τινων ἄλλων σποραδικῶν δημοσιεύσεων, οἵα ἡ πρὸ ἡμερῶν γενομένη εἰς τὸ «Νέον Ἄστυ» δημοσίευσις τῶν ἀηδεστάτων ἐκείνων ψευδολογημάτων περὶ τοῦ Πρίγκηπος, τὰ ὁποῖα βλάπτουσι τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, αἱ ἄλλαι ἐφημερίδες ἔπαυσαν πρὸ ἔτους τὰς ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων δημοσιεύσεις. Εἰς τὴν Κρήτην, κύριοι Βουλευταί, ὑπάρχουσιν ἀπὸ πολλοῦ ἄνθρωποί τινες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀγαπῶσι τὴν πατρίδα, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσι νὰ παραστήσωσι ψευδῶς, ὅτι ἐν Κρήτῃ ὑπάρχει μερὶς ἀντεθνική, ὅτι ὑπάρχει κόμμα μὴ ποθοῦν τὴν ἕνωσιν, ὅπερ εἶναι ψευδέστατον. Ὁ λαὸς τῆς Κρήτης, ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον, εἶναι, ὅπως ἦτο πάντοτε, ἀφωσιωμένος μετ’ ἐνθουσιασμοῦ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἑνώσεως, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἐπὶ χιλιάδας ἐτῶν ἠγωνίσθη καὶ ἐμαρτύρησε, κατὰ τρόπον, ὃν ὁ κόσμος ὅλος γνωρίζει, καὶ σήμερον, συνεσπειρωμένος περὶ τὴν ἐθνικὴν σημαίαν τῆς ἑνώσεως, τὴν ὁποίαν κρατεῖ ὑψηλὰ καὶ στερεῶς ὁ Βασιλόπαις Γεώργιος, μετ’ ἀνυπομονησίας ἀποβλέπει καὶ προσδοκᾷ τὴν ἡμέραν τὴν ποθητὴν τῆς ἑνώσεως. Ἀλλ’ οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι δὲν ἔπαυσαν τὰς ἐνεργείας των ἐπὶ σκοπῷ τοῦ ἀποχωρισμοῦ τῆς Κρήτης ἀπὸ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος, καὶ ἐνῷ, ἀφ’ ὅτου μετέβη εἰς τὴν Κρήτην ὁ Πρίγκηψ καὶ ἔθεσε τὰ πράγματα εἰς τὴν θέσιν των, δὲν ἠδυνήθησαν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι οὔτε ἕνα ἐκ τοῦ λαοῦ νὰ ἐπηρεάσωσι καὶ νὰ παρασύρωσιν, ἀντὶ νὰ ὑποχωρήσωσιν, ἐξακολουθοῦσι καταχθονίως τὰς ἐνεργείας των, καὶ προσπαθοῦσι νὰ πείσωσι τοὺς ἐν Κρήτῃ ξένους καὶ τοὺς ἐκ Κρήτης διερχομένους ξένους καὶ ἀπ’ εὐθείας τὰς Κυβερνήσεις τῶν Δυνάμεων, ὅτι ἐν Κρήτῃ ὑπάρχει κόμμα ἀντεθνικόν, μερὶς ποθοῦσα νὰ μὴ γείνῃ ἡ ἕνωσις, καὶ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εὑρίσκουσι δυστυχῶς ὑποστήριξιν καὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις, καὶ φθάνω εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀφίνωνται αἱ ἐφημερίδες νὰ γράφωσι πράγματα ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ ἐπιβλέπῃ τὰς ἐφημερίδας, καὶ ὅταν ἦναι περίστασις ὁμοία πρὸς αὐτήν, νὰ καλῇ τὸν συντάκτην τῆς ἐφημερίδος καὶ νὰ τῷ λέγῃ, ὅτι δὲν τῷ ἐπιτρέπεται νὰ δημοσιεύῃ τοιαῦτα πράγματα...

§22Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ λογοκρισία εἶναι ἀπηγορευμένη.

§23Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὰ ἠθέλησα νὰ κηρύξω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ὡς εἰδήμων ὑπὲρ πάντα ἄλλον τῶν Κρητικῶν πραγμάτων, ὡς ἐνασχοληθεὶς εἰς αὐτὰ ἐπὶ τεσσαράκοντα ὅλα ἔτη καὶ γνωρίζων καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὰ πράγματα τῆς Κρήτης, ὅσον οὐδεὶς ἄλλος, ὅτι ἐν Κρήτῃ δὲν ὑπάρχει μερὶς ἀντεθνική, δὲν ὑπάρχει κόμμα μὴ ποθοῦν τὴν ἕνωσιν, ἀλλ’ ὑπάρχει μόνον σπεῖρα προδοτῶν. Ὅλος ὁ λαός, ἐπαναλαμβάνω, ἀπ’ ἄκρου εἰς ἄκρον εἶναι συνεσπειρώμενος περὶ τὸν Βασιλόπαιδα Γεώργιον, ὅστις κρατεῖ στερεῶς τὴν σημαίαν τῆς ἐθνικῆς ἑνώσεως καὶ ἐργάζεται εἰλικρινῶς καὶ μετὰ ζήλου ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἐθνικῶν τῆς Πατρίδος. (Εὖγε! ἐκ δεξιῶν).

§24Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὁ ἀείμνηστος Ἰωάννης Σαραντάρης ἐκ Λεωνιδίου τῆς Κυνουρίας δι’ ἰδιογράφου διαθήκης του κατέλιπε κληροδότημα ἐξ 100,000 δραχμῶν, ἵνα ἱδρυθῇ δι’ αὐτοῦ Ἐπαγγελματικὴ Σχολὴ ἐν Λεωνιδίῳ. Τὸ κληροδότημα ἔχει κατατεθῆ ἤδη πρὸ τριετίας καὶ εὑρίσκεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀποφέρει δὲ καὶ τόκον. Διὰ τῆς διαθήκης ἔχουσι διορισθῆ ἐκτελεσταί, καλούμενοι διοικητικοὶ σύμβουλοι τῆς ἱδρυθησομένης Σχολῆς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔχει ἀνατεθῆ καὶ ἡ ἵδρυσις τῆς Σχολῆς καὶ ὁ κανονισμὸς αὐτῆς· ἀλλ’ οἱ ἐκτελεσταὶ νομίζουσιν, ὅτι συντελεστικώτερον πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς Σχολῆς ἤθελεν εἶναι νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἱδρύσεως καὶ τῆς λειτουργίας τῆς Σχολῆς ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, παρακαλοῦσι δὲ τὸν κ. Τσοῦχλον καὶ ἐμὲ νὰ ἐργασθῶμεν πρὸς τοῦτο. Ἡμεῖς εὑρίσκομεν, ὅτι ὀρθὴ εἶναι ἡ σκέψις των, καὶ κανονικώτερον ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δύνανται νὰ κανονισθῶσι καὶ τὰ τῆς ἱδρύσεως καὶ τὰ τῆς λειτουργίας τῆς Σχολῆς· νομίζομεν μάλιστα, ὅτι ἠδύνατο ἡ Πολιτεία νὰ συνδυάσῃ τὸν σκοπὸν τοῦ διαθέτου μέ τινα γενικώτερον σκοπὸν ἴδιον. Συνενοήθημεν μετὰ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας τοῦ τμήματος τῆς Γεωργίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ κατηρτίσαμεν μίαν πρότασιν νόμου «περὶ συστάσεως Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς ἐν Λεωνιδίῳ», τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν καὶ ἐξ ὀνόματος τοῦ συναδέλφου μου κ. Τσούχλου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρακαλῶ νὰ μελετηθῇ καὶ ψηφισθῇ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 97).

§26Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παρέλθῃ ἡμέρα χωρὶς νὰ λάβω ἐπιστολάς, δι’ ὧν μοὶ συνιστῶσι νὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων. Ἐπανειλημμένως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη καὶ διέταξε τὴν ὑπηρεσίαν νὰ προπαρασκευάσῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον δὲν χρήζει μεγάλης συζητήσεως καὶ μελέτης, διότι θὰ στηριχθῇ ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ νόμου περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων, μόνον δὲ προσθήκη τις δέον νὰ γείνῃ, δι’ ἧς ὁ πρῶτος δηλωτὴς νὰ δικαιῶται νὰ παραλαμβάνῃ τὸ μεταλλεῖον καὶ νὰ ὑποχρεώνηται νὰ ἐκμεταλλευθῇ αὐτό. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος νομοσχέδιον, ἵνα ἀπαλλαγῶ καὶ ἐγὼ τῶν καθημερινῶν ἐνοχλήσεων.

§27ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπειδὴ πιστεύω ὅτι τὴν προσεχῆ Δευτέραν ἢ Τρίτην θὰ συζητηθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσιν αἱ σχετικαὶ τροπολογίαι.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐτυπώθησαν. Ὁ κύριος Μελισσηνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§29Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπεβλήθη ἀναφορὰ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν παρὰ τοῦ μόνου ἐπιζῶντος λειψάνου τῆς Ἑλληνικῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821, τοῦ Ἀποστόλου Μαυρογένη, ὁ ὁποῖος ἄγει νῦν τὸ 105 ἔτος τῆς ἡλικίας του. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς του ἐκείνης ὁ Ἀπόστολος Μαυρογένης ἔτεινεν ἱκέτιδας χεῖρας, ἐπικαλούμενος τὴν φιλανθρωπίαν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἔτεινε τὰς χεῖρας ἐκείνας, ἀπὸ τὰς ὁποίας ἐλλείπουσιν ἀρκετοὶ δάκτυλοι, ἀποκοπέντες κατὰ τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παλιγγενεσίας, καὶ ἡ Βουλὴ ἐν μιᾷ φωνῇ διὰ βοῆς παρεδέχθη τὴν παράκλησιν τοῦ λειψάνου τούτου τοῦ ἱεροῦ μας ἀγῶνος, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν σύστασιν ταύτην τῆς Βουλῆς παρεδέχθη καὶ ὡρισμένως ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ νομοθέτημα, τὸ ὁποῖον θὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασιν τοῦ δυστυχοῦς αὐτοῦ ἀποστράτου τοῦ ἀγῶνος. Δυστυχῶς παρῆλθεν ἡ Σύνοδος ἐκείνη, εὑρισκόμεθα δὲ νῦν εἰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς παρούσης Συνόδου, καὶ τοιοῦτο νομοθέτημα ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀκόμη δὲν ἔφερε. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἰκονομίας χρηματικῆς, βεβαίως δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ ὑψώσω φωνὴν ὑπὲρ τοῦ Μαυρογένη, ἀλλὰ κατόπιν τῶν ἐλευθεριοτήτων τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες ἀνεπτύχθησαν τὰς ἡμέρας ταύτας πρὸ τῶν ὀμμάτων μας, κατόπιν τῶν ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἐψηφίσαμεν διὰ τὰς μουσικὰς τοῦ στρατοῦ, διὰ τὸν λιμένα τῆς Νάξου, διὰ τοὺς ὀφειλέτας ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Ζαρίφη κλπ., φρονῶ ὅτι μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ὑψώσω τὴν φωνήν μου ὑπὲρ τοῦ Ἀποστόλου Μαυρογένη, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φέρῃ αὔριον τὸ νομοσχέδιον, ἔστω δὲ βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ γνώμη ἀντίθετος πρὸς τὸ νομοθέτημα τοῦτο, διότι τοιαύτη γνώμη θὰ ἦτο γνώμη ἀντιπατριωτική, ἐνῷ ἐνταῦθα ἅπαντες εἴμεθα καλοὶ πατριῶται.

§30Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ ὑφιστάμενος νόμος, κύριε Ὑπουργέ, ὁ πάγιος, σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα εἰς δύο προαγωγὰς διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς ἐνεργοῦ φάλαγγος. Ἡ διάταξις αὕτη σκοπὸν εἶχε νὰ θέσῃ περιορισμόν, διότι ὑπῆρχε τότε μέγας ἀριθμὸς φαλαγγιτῶν, ἀλλὰ σήμερον οἱ ὑπολειπόμενοι φαλαγγῖται εἶναι εἷς ἢ δύο. Θὰ ἦτο εὐκταῖον, νὰ ἐδίδετο ἡ εὐκολία εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δύναται νὰ προαγάγῃ ἄνευ περιορισμοῦ, ὁ περιορισμὸς δηλ. ὁ ὑπάρχων νὰ ἀρθῇ, καὶ νὰ ἐπιτραπῇ, ἵνα ὁ Ἀπόστολος Μαυρογένης καί τις ἄλλος λάβωσιν ἀκόμη ἕνα βαθμόν. Δὲν πρόκειται περὶ σπουδαίας χρηματικῆς ἐπιβαρύνσεως τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος δύο ἀγωνιστῶν· τὸ ποσὸν ἴσως δὲν ὑπερβαίνει τὰς δύο χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος, ὁ δὲ βίος τῶν δύο τούτων λειψάνων τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος δὲν θὰ ἦναι πολὺ μακρός. Διὰ τοῦτο θὰ ἦτο εὐκταῖον ν’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς ἓν εἶδος ἠθικῆς ἱκανοποιήσεως, ἵνα, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, ἀπέλθωσι τοῦ κόσμου τούτου κάπως εὐχαριστημένοι.

§31Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον αὐτό, διότι οὐδεμία φωνὴ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐναντίον αὐτοῦ.

§32Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης.

§33Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λίαν προσεχῶς θὰ τὸ ὑποβάλω. Τὴν Δευτέραν ἢ τὴν Τρίτην.

§34Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω μίαν ἀναφορὰν νὰ ὑποβάλω τῆς Ἑλένης χήρας Κρητικάκη. Αὕτη εἶχεν υἱόν, ὑπηρετήσαντα εἰς τὴν θέσιν δημοδιδασκάλου ἐπὶ 20 σχεδὸν ἔτη, ὅστις διέτρεφε τὴν οἰκογένειαν, ἤτοι ἑαυτόν, τὴν γραῖαν μητέρα καὶ τὰς δύο ἀδελφάς του. Ἀπέθανεν ἤδη, καὶ αἱ δυστυχεῖς αὗται γυναῖκες δὲν ἔχουν ποῦ τὴν κεφαλὴν κλῖναι. Εἶχε καὶ ἀδελφόν, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου ἀπέθανεν. Ἤδη ἡ ἀπορφανισθεῖσα οἰκογένεια ζητεῖ νὰ τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξις· ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν, παρακαλῶ νὰ ταῖς δοθῇ ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας βοήθημά τι. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ συσταθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας.

§35Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐφάπαξ τοὐλάχιστον νὰ χορηγηθῇ εἰς αὐτὰς τὸ βοήθημα, διὰ νὰ λάβουν τὰ μέσα νὰ ἐπανέλθουν εἰς τὴν πατρίδα των, διότι εἶναι ἐνταῦθα ἐσκηνωμέναι αἱ τρεῖς γυναῖκες εἰς μίαν τρώγλην παρὰ τὰ Παραπήγματα.

§36Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ συνάδελφος κύριος Φωτήλας χθὲς ὑπέμνησεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν χήραν Θάνου Κανακάρη. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἕνεκα τοῦ ἐπεισοδίου τοῦ ἀναφυέντος, δὲν ἔδωκεν ἀπάντησιν. Ἐπειδὴ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ τέλος τῆς Συνόδου, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοθέτημα τοῦτο, ἐλπίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ φέρῃ, προκειμένου περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς μίαν ἐκ τῶν πρώτων οἰκογενειῶν τῆς Πελοποννήσου, ἡ ὁποία τόσας παρέσχεν ὑπηρεσίας εἰς τὴν πατρίδα καὶ κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα καὶ κατὰ τὸν μετέπειτα χρόνον.

§37Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομοσχέδιον ἔχει ὑποβληθῆ ἤδη, καὶ θέλει ἀναγραφῆ τὴν Δευτέραν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§38Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μοὶ γράφουσι, κύριοι Βουλευταί, ἐκ τοῦ δήμου Φελλόης τῶν Καλαβρύτων, ὅτι κατὰ τὴν 26 λήξαντος μηνὸς Μαΐου ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῶν κατοίκων τοῦ δήμου τούτου καὶ τῶν τοῦ δήμου Εὐρωστίνης τῆς Κορινθίας αἱματηρὰ συμπλοκή, καθ’ ἣν ἐπληγώθη μὲν σοβαρῶς δι’ ὅπλου ὁ Κωνστ. Γεωργίου ἐκ Σελιάνης, κίνδυνος δὲ ὑπῆρξε καὶ ὑπάρχει νὰ θρηνήσωμεν πλειότερα θύματα. Αἰτία τῆς συμπλοκῆς ταύτης εἶναι ἡ ἀπό τινων ἐτῶν ἀναφυεῖσα μεταξὺ αὐτῶν ἔρις περὶ τῶν ὁρίων, τῶν χωριζόντων οὐ μόνον τοὺς δήμους τούτους, ἀλλὰ καὶ τοὺς νομοὺς Ἀχαΐας καὶ Κορινθίας, καὶ ὀφειλομένη εἰς τὴν αὐθαίρετον προσπάθειαν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Εὐρωστίνης νὰ καταλάβωσι καὶ νέμωνται αὐτοδυνάμως γαίας τῶν Φελλοϊτῶν, ἃς ἐξουσιάζουσιν οὗτοι καὶ νέμονται ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων ἀνενοχλήτως. Τὸ δικαίωμα δ’ αὐτῶν στηρίζεται ὄχι μόνον εἰς τὸ Διάταγμα τοῦ 1836, τὸ κανονίζον τὰ διοικητικὰ ὅρια τῶν νομῶν Ἀχαιοήλιδος καὶ Ἀργολιδοκορινθίας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ δημοσίων ἐγγράφων ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ὁριζόντων ἐπακριβῶς τὰ σημεῖα, δι’ ὧν διήκει ἡ γραμμὴ ἡ χωρίζουσα τὰς περιφερείας τῶν κοινοτήτων Σελιάνης, Βεργοβίτσης καὶ Περιθωρίου τοῦ δήμου Φελλόης ἀφ’ ἑνός, καὶ Ζαχόλης τοῦ δήμου Εὐρωστίνης ἀφ’ ἑτέρου. Περιπλέον δὲ ὑπάρχουσι δημόσια καὶ ἰδιωτικὰ ἔγγραφα καὶ ἐνοικιαστήρια, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ φιλονεικούμεναι γαῖαι ἀνήκουσιν ἔκπαλαι εἰς τοὺς Φελλοΐτας, καὶ οὐδεμίαν ἀφίνουσιν ἀμφιβολίαν περὶ τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Ἀλλ’ οἱ κάτοικοι Ζαχόλης, θέλοντες νὰ καταλάβωσιν αὐθαιρέτως τὰς γαίας ταύτας, ὑπερεπήδησαν τὴν συνοριακὴν ταύτην γραμμήν, καὶ ἐπιτίθενται ἐνόπλως κατὰ τῶν Φελλοϊτῶν, προκαλοῦντες ἑκάστοτε συμπλοκάς, μία τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ λαβοῦσα χώραν τὴν 26 Μαΐου. Πολλάκις οἱ δημόται Φελλόης, θέλοντες νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὴν ἐπικίνδυνον ταύτην κατάστασιν, ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ζητοῦντες τὴν κατὰ νόμον ὁριστικὴν ῥύθμισιν τῶν ὁρίων, ἐπὶ τέλους δὲ ἐν ἔτει 1902 τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε πρὸς τοῦτο τοὺς νομάρχας Ἀχαΐας καὶ Κορινθίας, οἵτινες μεταβάντες ἐπὶ τόπου καὶ λαβόντες ὑπ’ ὄψιν τὰ μνησθέντα ἔγγραφα, ἐξετάσαντες δὲ καὶ διαφόρους μάρτυρας, ἐπείσθησαν περὶ τοῦ δικαίου τῶν Φελλοϊτῶν καὶ συνεφώνησαν, ἵνα δι’ ἀποφάσεώς των ὁρίσωσι καταφανῆ σημεῖα τῶν ὁρίων, καὶ δοθῇ πέρας εἰς τὰς ἔριδας καὶ τὰς συμπλοκάς. Δυστυχῶς ὅμως προέκειντο τότε ἐκλογαί, καὶ δὲν συνέφερεν εἰς πάντας ἡ τοιαύτη ἀπόφασις, ἐνῷ δὲ ἦτο ἑτοίμη πρὸς ὑπογραφήν, ἀπεστάλη ἐντεῦθεν κρυπτογραφικὸν τηλεγράφημα τοῦ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, δι’ οὗ παρηγγέλλετο ὁ νομάρχης Κορινθίας νὰ ἀπόσχῃ τῆς ὑπογραφῆς τῆς ἀποφάσεως, —τὸ τηλεγράφημα δὲ τοῦτο εἶδον ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐν τῷ σχετικῷ φακέλῳ, τῷ ὑπάρχοντι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, —ἕνεκα δὲ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ἡ ἀπόφασις ἐκείνη ὑπεγράφη ὑπὸ μόνου τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας, καὶ συνεπῶς, ὡς μὴ φέρουσα καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ νομάρχου Κορινθίας, εἶναι ἄκυρος καὶ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ νόμιμα ἀποτελέσματα. Εἰς τὴν τοιαύτην δ’ ἐνέργειαν τοῦ Ὑπουργείου ἐκείνου ὀφείλεται ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἐπικινδύνου ταύτης καταστάσεως, εἰς αὐτὴν ὀφείλεται ἡ νέα αὕτη συμπλοκή, ἧς θῦμα ἔπεσεν ὁ ἀτυχὴς Γεωργίου, φόβος δ’ ὑπάρχει, ὅτι καὶ ἄλλαι πολὺ δεινότεραι συνέπειαι θέλουσιν ἐπακολουθήσει, ἐὰν δὲν ληφθῇ ταχέως φροντὶς περὶ ὁριστικῆς τῆς διαφορᾶς ταύτης διευθετήσεως. Ἕνεκα τούτων παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸν σχετικὸν φάκελον, ἐν ᾧ ὑπάρχει καὶ τὸ ῥηθὲν κρυπτογραφικὸν τηλεγράφημα καὶ ἡ ἀπόφασις ἡ φέρουσα μόνην τὴν ὑπογραφὴν τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας, ἵνα ἴδωμεν, ὁποία τις ὑπῆρξεν ἡ ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης ἐνέργεια τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Μετὰ τοῦτο δὲ τὸν παρακαλῶ θερμῶς, ἵνα, πρὸς πρόληψιν δεινοτέρων συνεπειῶν, μὴ δίδων προσοχὴν εἰς οἱανδήποτε πίεσιν, ὁθενδήποτε καὶ ἂν προέρχηται αὕτη, εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ τοὺς νομάρχας Ἀχαΐας καὶ Κορινθίας, ἵνα καὶ πάλιν μεταβῶσιν ἐπὶ τόπου καὶ κανονίσωσιν ὁριστικῶς τὰ ἐν λόγῳ ὅρια, διότι πᾶσα ἀναβολὴ δυνατὸν νὰ δώσῃ χώραν εἰς νέας καὶ αἱματηροτέρας σκηνὰς, ἃς καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ προλάβῃ.

§39Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ κατατεθῶσι τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἔγγραφα, διότι δὲν ἔχουσι τὰ πράγματα ὡς ἀνέπτυξεν αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων ὑπὲρ τῶν συμπολιτῶν του. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσω καὶ ὑποστηρίξω τὰ δίκαια τῶν συμπολιτῶν μου.

§40Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ ἀπόφασις ἐξεδόθη καὶ ἐκοινοποιήθη εἰς τὸν δήμαρχον Φελλόης, καὶ ἀνεγνωρίσθη ἡ νομὴ εἰς τὴν κοινότητα Φελλόης. Εἶναι δὲ ἀδιάφορον, ἂν αὐθαιρέτως παρεμβαίνωσιν οἱ κάτοικοι ἑνὸς δήμου τῆς Κορινθίας καὶ προκαλοῦσι σκηνάς. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ διατάξῃ τὸν νομάρχην Ἀχαΐας νὰ ἐγκαταστήσῃ τοὺς κατοίκους ἐκείνους, διὰ νὰ παύσουν αἱ διαρκῶς καὶ κατ’ ἔτος γινόμεναι συγκρούσεις.

§41Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ ὑπόθεσις δὲν εἶναι τόσον εὐχερὴς, ὅσον φαντάζεται ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Καλαβρύτων, διότι ἡ ἐγκατάστασις τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Φελλόης δὲν δύναται νὰ γείνῃ τόσον εὐκόλως, οὔτε δι’ ὑπουργικῆς διαταγῆς δύνανται νὰ ἐγκατασταθῶσι καὶ ἐπεμβῶσιν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν καὶ εἰς γαίας καὶ ὅρια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, οὔτε εἰς τὸν δῆμον Φελλόης. Ἀπαιτεῖται νόμος, καὶ νόμος δὲν ὑπάρχει. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα καὶ ὅλη ἡ ἀλληλογραφία, ἡ διαμειφθεῖσα μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν δημάρχων Εὐρωστίνης καὶ Φελλόης, καὶ τότε θὰ πεισθῇ ὁ συνάδελφος, ὅτι δὲν εἶναι τόσον εὔκολος ἡ λύσις, ὅσον τὴν φαντάζεται.

§42Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ἀνακινηθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων εἶναι πολὺ σημαντικὸν, καὶ πολλάκις ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν. Τοιαῦται συρράξεις περὶ διαμφισβητήσεως ὁρίων ἐπανειλημμένως ἐγένοντο, καὶ ὄχι μόνον συρράξεις εἴχομεν, ἀλλὰ καὶ θύματα πολλὰ ἐθρηνήσαμεν, οὐδέποτε δὲ κατωρθώθη νὰ δοθῇ λύσις εἰς τὴν διαμφισβήτησιν ταύτην. Καὶ δὲν ἐδόθη, διότι ἡ νομοθεσία μας εἶναι ἀτελής. Εἶναι ζήτημα, κύριε Πρόεδρε, ἂν δύνανται τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια συνερχόμενα ν’ ἀποφασίζουν τὸν κανονισμὸν τῶν ὁρίων, εἶναι ζήτημα, ἂν ἡ Διοίκησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν, εἶναι ζήτημα, ἂν αἱ ὑποθέσεις αὗται εἶναι τοῦ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ ἢ δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰ τακτικὰ Δικαστήρια. Συνήθως αἱ διενέξεις γεννῶνται μεταξὺ δήμων ἀνηκόντων εἰς δύο διαφόρους νομοὺς, καὶ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι εὐχερὲς νὰ διακριθῇ, διότι τὸ Διάταγμα τοῦ 1836 δὲν καθορίζει λεπτομερῶς τὰ ὅρια ἑκάστου δήμου, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ Διατάγματος νὰ δίδῃ τις καὶ κατανοήσῃ εἰς ποῖον σημεῖον τοῦ δήμου διέρχεται ἡ ὁροθετική του γραμμὴ οὔτε ἐκ τοῦ χάρτου, ὁ ὁποῖος εἶχε γείνῃ τότε, διότι τὸ ἓν ὄρος ἀπὸ τὸ ἄλλο ὄρος, τὸ ὁποῖον τίθεται ὡς σημεῖα ὁροθετικὰ, ἀπέχουσιν ἀλλήλων ὥρας πολλάκις. Καὶ ἄλλοτε εἶχον παρακαλέσει τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον κανονίζον τὰ ὅρια τῶν δήμων. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ ὑποβάλω μίαν ἰδέαν. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Διατάγματος τοῦ 1836 δύναται ν’ ἀποστείλῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰ διάφορα ἀμφισβητούμενα μέρη μηχανικοὺς, οἱ ὁποῖοι δι’ ὁροσήμων νὰ κανονίσωσι τὰ ὅρια, ὄχι προκαλουμένη ὑπὸ τῶν δήμων ἢ τῶν ἐνδιαφερομένων, ἀλλὰ γενικῶς νὰ ἀποστείλῃ τοιούτους, ἵνα καθορίσουν τὰ ὅρια διὰ σημείων παγίων, καὶ αἱ τοιαῦται ἀποφάσεις τῶν μηχανικῶν νὰ γείνωσι σεβασταὶ μέχρις οὗ νομοθετικῶς κανονισθῶσι τὰ ὅρια.

§43Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§44ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι τὸ προτεινόμενον μέτρον ὑπὸ τοῦ κ. συναδέλφου δὲν εἶναι πρακτικὸν, τὸ νὰ λυθῶσι δηλαδὴ τὰ ζητήματα ταῦτα νομοθετικῶς· διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὑπάρχουσι σήμερον 2 ἢ 3 σημεῖα ἀμφισβητούμενα, καὶ περιπλοκαὶ δυσάρεστοι ἐπέρχονται, τὰς ὁποίας δὲν εἶναι εὔκολον νὰ λύσῃ τις διοικητικῶς, ἀλλὰ τέλος πάντων τὰ σημεῖα ταῦτα εἶναι δύο ἢ τρία τὸ πολύ. Ἐὰν ὅμως πειραθῆτε νὰ λύσητε τὰ ζητήματα ταῦτα νομοθετικῶς, καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα, ἀντὶ νὰ ἔχητε δύο ἢ τρεῖς ἑστίας διαπληκτισμῶν, θὰ ἔχητε 103.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπούμπουλης ἔχει τὸν λόγον.

§46Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ πάλιν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς συσταθείσης ἵνα μελετήσῃ τὸ ζήτημα τῆς ἀλλαγῆς τῶν πυροβόλων τῶν θωρηκτῶν, διότι δὲν ὑπολείπονται ἢ ὀλίγαι ἡμέραι ἐργασίας εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν, τοσοῦτον σπουδαίου ζητήματος νὰ μὴ λάβῃ γνῶσιν ἡ Βουλὴ, ἀφοῦ μάλιστα πλεῖστοι ἀξιωματικοὶ τοῦ σώματος ἔχουσι διάφορον γνώμην.

§47ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπαναλαμβάνω καὶ σήμερον, ὅτι ἡ ἔκθεσις ἀκόμη δὲν μοὶ ἀπεστάλη· ὅταν μοὶ ὑποβληθῇ, θὰ μελετήσω ταύτην, καὶ ἂν κρίνω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὴν ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, —διότι τὰ ζητήματα τοῦ ὁπλισμοῦ τῶν θωρηκτῶν δὲν εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα πάντοτε ἀνακοινοῦνται, —θέλω ὑποβάλει αὐτήν.

§48Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Συνηθίσαμεν νὰ κρυπτώμεθα!

§49Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι νὰ τὰ λέγωμεν ὅλα!

§50Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καλλίτερον νὰ τὰ κρύπτωμεν ὅλα. (Θόρυβος.)

§51Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δυνάμεθα νὰ κλείσωμεν τὰς θύρας καὶ νὰ τὰ εἴπωμεν. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ κάμωμεν κανὲν ἔγκλημα. Ἄλλως τε αὐτὰ δημοσιεύονται καθημερινῶς εἰς τὰς ἐφημερίδας. Καὶ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐδημοσιεύθη χθὲς, καὶ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς συνέτρωγον μετὰ δημοσιογράφων.

§52ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κάκιστα.

§53Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ ἐμελέτησε τὴν ἔκθεσιν, τὸν παρακαλῶ ὅμως νὰ τὴν μελετήσῃ, καὶ μέχρι τῆς Δευτέρας νὰ καταθέσῃ αὐτήν. Ὑποθέτω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἵνα λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς ἡ Βουλὴ, προκειμένου νὰ δαπανήσωμεν 4 ἕως 5 ἑκατομμύρια πρὸς ἀλλαγὴν τῶν πυροβόλων τῶν πολεμικῶν πλοίων, περὶ ἧς αἱ γνῶμαι εἶναι διῃρημέναι.

§54Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησε ν’ ἀκολουθήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, δὲν εἶναι ὀρθόν. Δὲν γνωρίζω, ἂν τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους ἐπιτρέπουσι τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ μυστικῶν τοῦ Κράτους. Τοὐναντίον πρόκειται ἐκ τῆς καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως νὰ προκύψῃ, ἂν εἶναι ἀληθεῖς αἱ φῆμαι αἱ κυκλοφοροῦσαι, αἱ ὁποῖαι τηροῦσιν ἐν ἀνησυχίᾳ ὅλους τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ αἱ ὁποῖαι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι πραγματοποιοῦνται, βεβαίως ὡς ἀποτέλεσμα θὰ ἔχωσι τὴν διασάλευσιν τῆς πειθαρχίας ἐν τῷ Ναυτικῷ. Τὸ σύστημα αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἀφοῦ μελετήσῃ τὴν ἔκθεσιν, ἥτις περιῆλθεν εἰς χεῖράς του ἤδη, νὰ καταθέσῃ αὐτήν, ἀλλὰ σὺν αὐτῇ νὰ καταθέσῃ καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ πέρυσιν ἀρχηγοῦ τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας κ. Ζώτου, ὁ ὁποῖος κατὰ μῆνα Ὀκτώβριον ἢ Νοέμβριον ὑπέβαλεν ἔκθεσιν περὶ τῶν ἐλλείψεων τῶν θωρηκτῶν, διότι λέγεται, ὅτι ἡ ἔκθεσις αὕτη τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Θωρηκτῆς Μοίρας περὶ τῶν ἐλλείψεων τῶν θωρηκτῶν καὶ τῆς πληρώσεως τῶν ἐλλείψεων τούτων εἶναι ἀντίθετος πρὸς τὰ ἐρωτήματα, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν.

§55Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ δηλώσῃ, ἂν πρόκειται μέχρι τῆς Δευτέρας νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἄλλως θὰ λάβω τὸν λόγον ἀπὸ σήμερον.

§56ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἔχω νὰ δηλώσω τίποτε πρὶν μοὶ ὑποβληθῇ ἡ ἔκθεσις καὶ μελετήσω ταύτην. Ἐὰν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε, θὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ ζητήματος ἀγνώστου.

§57Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ ὁμιλήσητε μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως;

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Κρίσπης καὶ Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως 1465 δραχμῶν ἐκ τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Ναούσης τῆς Πάρου πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ἐκσκαφῆς τοῦ λιμένος Ναούσης.» Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Βίβλου τῆς Νάξου δραχμῶν 5189 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων καὶ φρεάτων τοῦ δήμου Βίβλου, καὶ δρ. 2632 ἐκ τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Κορωνίδος τῆς Νάξου πρὸς ὕδρευσιν τοῦ αὐτοῦ δήμου.» Οἱ κύριοι Μπασδέκης, Δελμοῦζος, Χατζηπέτρος, Μερλόπουλος, Πετροπουλάκης κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπὸ στοιχεῖα ᾼΧΚΛʹ νόμου περὶ ἀναδιοργανισμοῦ τοῦ σώματος τῶν ἐργοδηγῶν. Ἑτέραν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλει ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης. Ἅπασαι αἱ προτάσεις νόμων καὶ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 98– 102). Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§59Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὑπάρχῃ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἐφάνη ὠφέλιμος καὶ λυσιτελής, βεβαίως εἶναι ὁ νόμος τοῦ μακαρίτου Πετρίδου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ψηφισθεὶς τὸ 1895, διότι δι’ αὐτοῦ οἱ δυστυχεῖς δημοδιδάσκαλοι ἐσώθησαν ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τοῦ κομματισμοῦ καὶ τῆς μικροπολιτικῆς. Εἰς τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ ὑπεισῆλθε τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον. Εὑρέθη ὅμως δυστυχῶς κατόπιν μέθοδος καταστρατηγήσεως τοῦ νόμου. Οὕτως ἐν Ἀμφίσσῃ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον δὲν ὑπάρχει. Ὁ πρώην νομάρχης Ἀμφίσσης κ. Μάτσας εἶχεν ἐπικυρώσει πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, δι’ ἧς τοῦτο διώριζε δύο μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Παρνασσίδος. Μετὰ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς πράξεως ταύτης ἐπαύθη ὁ νομάρχης κ. Μάτσας, καὶ ἀντ’ αὐτοῦ διωρίσθη ὁ κύριος Σέκερης.

§60Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι γνωστός.

§61Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Οὗτος, εὐθὺς ὡς ἀφίκετο εἰς Ἄμφισσαν, πρῶτον μέλημα αὐτοῦ ἐθεώρησε νὰ μὴ ὑπάρχῃ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, εἰς δὲ τὰ δικαιώματα τοῦ Συμβουλίου τούτου νὰ ὑπεισέλθωσι λάθρα τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ. Διὰ τοῦτο ἀπέστειλεν ἔγγραφον πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, τὸν Ἐπίσκοπον Παρνασσίδος, δι’ οὗ ἀπηγόρευσεν εἰς αὐτὸν νὰ προσκαλέσῃ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον εἰς συνεδρίασιν, λόγῳ ὅτι δὲν ἐδημοσιεύθη εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ὁ διορισμὸς τῶν δύο μελῶν, τὰ ὁποῖα διώρισε τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τοῦ ὁποίου τὴν πρᾶξιν ἐπεκύρωσεν ὁ πρώην νομάρχης.

§62Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀστεῖον!

§63Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἶναι λυπηρότατον, ὄχι ἀστεῖον. Ὁσάκις τοιαῦται ὑπερβασίαι ὑποπίπτωσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν ἡμῶν, δὲν πρέπει νὰ τὰς θεωρῶμεν ὡς ἀστείας, ἀλλὰ σοβαράς. Διότι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται σήμερον ἐν Ἀμφίσσῃ, καὶ ὑποφέρουσιν οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ οἱ κάτοικοι καὶ τὰ τέκνα τῶν κατοίκων, θὰ γείνῃ αὔριον εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας ἐναντίον τῶν συμπολιτῶν σας, ἕνεκεν ἐλλείψεως δημοδιδασκάλων, εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ὁποίων δὲν θὰ δύναται νὰ προβῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐλλείψει τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Πρέπει νὰ δοθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, — ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τῆς ἐπαρχίας σας, — νὰ διορισθῶσι τὰ δύο μέλη τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἐν Παρνασσίδι πρὸς τὸ καλὸν τῶν συμπολιτῶν σας καὶ τῶν τέκνων αὐτῶν.

§64Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι δὲν ἔχω γνῶσιν τοῦ πράγματος.

§65Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πρέπει νὰ μοὶ ἐκφράσητε εὐχαριστίας δι’ αὐτό.

§66Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ πολύ.

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὸ 1896 ἐξεδόθη νόμος, ὁ ὁποῖος ἐκανόνισε κατ’ ἄλλον τρόπον τὴν ἐνάσκησιν τῶν καταδιωκτικῶν μέτρων κατὰ τῶν δήμων, ὡς ὀφειλετῶν εἴτε πρὸς τὸ Δημόσιον εἴτε πρὸς ἰδιώτας, ἀπηγόρευσε δὲ ἰδίως τὴν κατάσχεσιν εἰς χεῖρας τρίτου, καὶ ἀπῄτησε νὰ γίνηται αὕτη μόνον εἰς χεῖρας τοῦ δήμου. Δῆμοί τινες, — ὑποθέτω δ’ ὅτι εἰσὶν ἴσως πολλοί, — ὀφείλουσι πρὸς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἡ καταδιωκτικὴ ἐνέργεια τῶν ἀρχῶν ἔφθασε μέχρι κατασχέσεως εἰς χεῖρας τῶν τελωνῶν ἐν δήμοις, οἵτινες ἔχουσιν ἔσοδα εἰσπραττόμενα ἐν τοῖς τελωνείοις. Τοῦτο ἀντιβαίνει πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1896, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἁρμόδιος, νὰ φροντίσῃ, ἵνα μὴ παραβαίνωνται αἱ διατάξεις τοῦ εἰρημένου νόμου. Ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ἀντίγραφον ἀναφορᾶς, ἣν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τοῦ δήμου Πλαταμώδους τῆς Τριφυλίας ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§68Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεσχέθη ὅτι θὰ καταθέσῃ πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχον ζητήσει, σχετικῶς πρὸς τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ ταύτας.

§69Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀπὸ τῆς 10 Μαΐου ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη μικρὰ πίστωσις διὰ λινοστολὰς τῶν δυστυχῶν κλητήρων. Ἀλλὰ καίτοι εὑρισκόμεθα ὑπὸ τοιοῦτον καύσωνα, καὶ μεγάλην ἐργασίαν ἔχουσιν οἱ κλητῆρες, ἀναγκαζόμενοι νὰ διανέμωσιν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς καθ’ ἑκάστην τόσα ἔντυπα, αἱ στολαὶ αὗται δὲν ἐγένοντο ἔτι· λόγῳ φιλανθρωπίας τοὐλάχιστον πρέπει νὰ γείνωσι.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη διαταγὴ πρὸς τοῦτο. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§71Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν βλέπω ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως ἀρχαιολογικῶν ἔργων ἐκ τῶν πόρων τοῦ λαχείου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας.

§72ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἶναι ἀναγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθ. 25.

§73Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὑπέβαλον πρό τινων ἡμερῶν πρότασιν νόμου ἀφορῶσαν τὸν καταρτισμὸν τῶν Ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, ἣν θεωρῶ πολὺ σοβαρὰν, ὡς μέλλουσαν νὰ κανονίσῃ τὰς ἀτελείας τῆς κειμένης νομοθεσίας. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τοὐλάχιστον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἢ νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν, ὅπως παρουσιασθῇ ἀρτιωτέρα εἰς τὸ μέλλον.

§74Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὴν ἑσπέραν ταύτην νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτελείας τοῦ χάρτου τῶν ἐφημερίδων, δηλαδὴ περὶ τῆς ἐλευθερίας τοῦ τύπου, διότι, ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ κατάστασις αὕτη, θὰ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀναγινώσκωμεν ὅσα ἀναγινώσκομεν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συντηρηθῇ ἄλλως ὁ τύπος. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ νὰ συζητηθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀπόψε.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ διαθέσεως τοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ἐν Πετρουπόλει ἐθνικοῦ οἰκοπέδου προελθόντος ἀντιτίμου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ οἰκόπεδον τοῦτο προορίζεται, ἵνα χρησιμεύσῃ εἰς οἰκοδομὴν πρεσβευτικοῦ καταστήματος, εἰς οἰκοδομὴν Νοσοκομείου, Πτωχοκομείου, εἰς οἰκοδομὴν οἰκημάτων διὰ τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ ναῷ καὶ εἰς οἰκοδομὴν ἄλλων οἰκημάτων πρὸς ἐνοικίασιν, ἵνα διὰ τοῦ μισθώματος αὐτῶν συντηρῆται ὁ ναός. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν ὑπάρχει σχέδιον τῆς οἰκοδομῆς, καὶ ἂν μετὰ τὴν οἰκοδόμησιν τοῦ Νοσοκομείου, τοῦ πρεσβευτικοῦ καταστήματος, τοῦ Πτωχοκομείου κλπ. μένει ὑπόλοιπον οἰκοπέδου, ὅπως ἀνεγερθῶσι καὶ ἄλλα οἰκήματα πρὸς ἐκμετάλλευσιν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω ἰδίως, πόσην ἔκτασιν ἔχει τὸ οἰκόπεδον, δεύτερον πότε ἐγένετο ἡ ἐκποίησις αὐτοῦ, καὶ τρίτον, ἂν ἐγένετο δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας ἢ διὰ δημοπρασίας.

§77ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ σημείωμα δὲν τὸ εὑρίσκω πρόχειρον αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§78Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι προϋπολογισμὸς συντεταγμένος;

§79Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἡ ἔκτασις τοῦ ὅλου οἰκοπέδου, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τοῦ σημειώματος, ὅπερ εὗρον ταύτην τὴν στιγμὴν, ἀποτελεῖται ἐκ 2655 τετραγωνικῶν μέτρων.

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ὅλον;

§81Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Τὸ ὅλον ἀποτελεῖται ἐκ 2655 τετραγωνικῶν μέτρων.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πόσον χῶρον θέλει καταλάβει ἕκαστον τῶν οἰκοδομημάτων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ οἰκοδομηθῶσιν;

§83Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Θὰ οἰκοδομηθῇ μεγάλη οἰκοδομὴ, ἡ ὁποία θὰ καταλάβῃ σχεδὸν ὁλόκληρον τὸν χῶρον.

§84Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐκκλησία ᾠκοδομήθη;

§85Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἡ ἔκτασις τῶν δύο οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ἀποτελεῖται ἐκ 2655 τετραγωνικῶν μέτρων· τὸ ἓν ἐξ αὐτῶν ἐπωλήθη, εἰς τὸ ἕτερον δ’ ὑπάρχει ἐκκλησία, ᾠκοδομημένη πρὸ 30 ἐτῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἀλλὰ μένει εἰσέτι μέγα οἰκόπεδον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θ’ ἀνεγερθῇ τὸ νέον οἰκοδόμημα. Πόσον θὰ στοιχίσῃ τὸ νέον οἰκοδόμημα, δὲν δύναμαι σήμερον νὰ σᾶς εἴπω. Τὴν Δευτέραν εὐχαρίστως.

§86Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρόκειται περὶ ἐκποιήσεως.

§87Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Περὶ οἰκοδομῆς πρόκειται.

§88Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐξεποιήθη τὸ οἰκόπεδον, καὶ πρόκειται περὶ διαθέσεως τοῦ χρήματος τοῦ ἐκποιηθέντος οἰκοπέδου.

§89Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ προσέξωμεν, ἵνα μὴ πάθωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπάθομεν εἰς τὸ Βουκουρέστιον.

§90Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς αʹ συζήτησιν).

§91Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τὰ κατόπιν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δὲν εἶναι καλὸν νὰ τὰ ψηφίσωμεν ἀπόψε, διότι δὲν τὰ ἐμελετήσαμεν.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως δὲν τὰ ἐμελετήσαμεν.

§93Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλα αὐτὰ, τὰ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ἀναγεγραμμένα, τὰ ἐλάβομεν μόλις ἤλθομεν εἰς τὴν Βουλήν.

§94Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἐλαχίστη ἀντίρρησις ἐπ’ αὐτῶν, βεβαίως δὲν θὰ συζητηθῶσι.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, θὰ τ’ ἀναβάλωμεν διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν.

§96Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπὶ οἱουδήποτε νομοσχεδίου, ἐφ’ οὗ ὑπάρχει ἀντίρρησις, βεβαίως δὲν θὰ συζητήσωμεν.

§97Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ νομοσχέδια αὐτὰ δὲν τὰ ἀνεγνώσαμεν εἰσέτι, διότι μόλις ἤλθομεν ἐνταῦθα τὰ ἐλάβομεν.

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλετε λοιπὸν νὰ μὴ τὰ ἀναγνώσω.

§99Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, πρὶν ἢ παρέλθωσιν 24 ὧραι ἀπὸ τῆς διανομῆς δὲν δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις.

§100Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὑπάρξῃ ἐπί τινος ἐξ αὐτῶν ἀντίρρησις, βεβαίως ἡ συζήτησις θ’ ἀναβάλληται. Ἀλλ’ εἶναι νομοσχέδια μὴ ἔχοντα μεγάλην σπουδαιότητα.

§101Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ἂν ἔχωμεν ἀντίρρησιν, διότι δὲν τὰ ἀνεγνώσαμεν ἀκόμη

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ νομοσχέδια ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 2–15 δὲν τὰ ἀνεγνώσαμεν, διότι διενεμήθησαν πρὸ ὀλίγου κατὰ τὴν συνεδρίασιν.

§103Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο εἶναι λάθος τοῦ γραφείου. Ἀφοῦ ὑπάρχουσι τοιαῦται ἀντιρρήσεις, τότε νὰ μὴ συζητηθῶσιν ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα διενεμήθησαν ἀπόψε.

§104Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς παρετηρήσαμεν μόνον, ὅτι δὲν εἶναι κανονικὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἀλλὰ δὲν ἐπιμένομεν νὰ μὴ συζητηθῶσι.

§105Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ ἤδη ἐγένοντο τοιαῦται ἐνστάσεις, δὲν δεχόμεθα πλέον νὰ συζητηθῶσι.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε θὰ μεταβῶμεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 16.

§107Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς δευτέραν συζήτησιν τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν Ὑπουργείων τῶν Οἰκονομικῶν, τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 ἐκ δραχ. 137,011.55. 2) Περὶ ἐκτελέσεως ἐργασιῶν πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων διὰ τὴν πόλιν Ἄνδρον. 3) Περὶ προσόντων τῶν λειτουργῶν τοῦ Φρενοκομείου Κερκύρας. 4) Περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 15 τοῦ ἀπὸ 19 Ὀκτωβρίου 1856 Ἀστικοῦ νόμου).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κυθήρων. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§109Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν νῆσον Κύθηρα δὲν ἰσχύει ἡ γενικὴ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει Ἐφορία τῶν ἐκκλησιῶν, ἐκλεγομένη ὑπὸ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων;

§110ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ταῦτα κανονίζονται διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1866.

§111Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πάντοτε εἰς ὅλην τὴν Ἑπτάνησον τοῦτο ἰσχύει;

§112ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐν Ἑπτανήσῳ πρὸ τῆς διανομῆς τῆς ἐγχωρίου περιουσίας ἑκάστης νήσου αἱ ἐκκλησίαι ὑπήγοντο εἰς τὴν ἐγχώριον περιουσίαν, ὅπως συμβαίνει νῦν εἰς τὰ Κύθηρα. Ἐν Κυθήροις αἱ Μοναὶ ὑπάγονται εἰς τὴν ἐγχώριον περιουσίαν.

§113Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐξ ὅσων γνωρίζω, ἐν Ἑπτανήσῳ αἱ ἐκκλησίαι διευθύνονται ὑπὸ ἐπιτροπῶν, τὰς ὁποίας ἐκλέγει τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον.

§114Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐφηρμόσθη μία ἐγκύκλιος, τὴν ὁποίαν δὲν ἐνθυμοῦμαι τίς ἐξέδωκε· δυνάμει τῆς ἐγκυκλίου ταύτης, ἡ ὁποία ἔκτοτε ἐφαρμόζεται, ἀπεφασίσθη, ὅπως αἱ ἐκκλησίαι, αἱ ὁποῖαι εὑρίσκονται εἰς τὴν κατοχὴν τῶν ἀδελφῶν λεγομένων, μένωσιν εἰς τὴν κατοχὴν αὐτῶν, αἱ δὲ ἐκκλησίαι, αἱ εὑρισκόμεναι εἰς τὴν κατοχὴν τῶν δήμων, αὐταὶ εἶναι ἰδιωτικαὶ, ἑπομένως, ἐὰν ὁ δῆμος ἀξιοῖ, ὅτι ἔχει ἰδιόκτητον ἐκκλησίαν, τότε αὐτὸς πρέπει νὰ ἦναι ἐνάγων, καὶ οἱ ἄλλοι ἐναγόμενοι· ἐὰν τοὐναντίον ἦναι εἰς τὴν κατοχὴν τῶν λεγομένων ἀδελφῶν, τότε ὁ δῆμος πρέπει νὰ ἦναι ὁ ἐναγόμενος. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθεστώς· ὅλαι αἱ δημοτικαὶ ἐκκλησίαι ὑπάγονται εἰς τὸν γενικὸν νόμον.

§115Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο μοὶ ἐφάνη ὅτι ἔχει τι τὸ ἀνώμαλον τὸ ἄρθρον 8, διότι τὰς ἐκκλησίας καὶ τὴν Μονὴν, ἡ ὁποία σήμερον ὑπάγεται εἰς τὴν διαχειριστικὴν ἐπιτροπὴν, τὰς ἀποσπᾷ ὁ νόμος καὶ τὰς καθιστᾷ ἐνοριακάς.

§116ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὄχι ἐνοριακὰς.

§117Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δημοτικάς.

§118ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὄχι δημοτικὰς, ἀλλ’ αὐτοδιοικήτους.

§119Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ ὄχι δημοτικάς;

§120ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὁ τόπος δὲν ἐπιθυμεῖ, αἱ ἐκκλησίαι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν διοίκησιν τῶν Συμβουλίων καὶ τῶν δήμων· ἑπομένως ἡ ἐπιθυμία τοῦ τόπου πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§121Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν ἔχει οὐσιαστικὴν σημασίαν. Ἡ μόνη σπουδαιότης, ἣν δύναται νὰ ἀντιληφθῇ τις, εἶναι, ὅτι καλὸν εἶναι εἰς ἓν Κράτος νὰ μὴ ὑπάρχωσιν ἀνωμαλίαι καὶ νομοθεσία διάφορος περὶ τῶν αὐτῶν ζητημάτων. Καλὸν εἶναι εἷς νόμος νὰ διέπῃ ὅλα τὰ ὁμοειδῆ, καὶ νὰ μὴ καθιερῶνται ἐξαιρέσεις. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Θεσπιῶν δραχ. 3,000 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου τοῦ χωρίου Μαυρομμάτι, καὶ δραχ. 5,000 ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Θίσβης πρὸς διευθέτησιν τοῦ χειμάρρου Ξηρορρεύματος. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.) Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§123Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχουσι κεφάλαια τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τῶν δήμων Θεσπιῶν καὶ Θίσβης, κατατεθειμένα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον;

§124Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι, δὲν ἔχουσι νὰ λάβωσι τίποτε.

§125Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχουσι.

§126Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ὑπάρχουσι τοῦ δήμου Θίσβης 9,000 δραχμαὶ, καὶ τοῦ δήμου Θεσπιῶν ἐπίσης. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου).

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ὑπογραφῆς καὶ θεωρήσεως τῶν ὑπὸ τοῦ ἀποδράντος πρώην ὑποταμίου Τυρνάβου Κωνσταντίνου Γεωργίου ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων δεκαοκτὼ γραμματίων δημοτικῶν παρακαταθηκῶν τῆς διαχειρίσεως τοῦ ἔτους 1903». Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§128Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς πόσον χρηματικὸν ποσὸν περίπου ἀνέρχονται τὰ γραμμάτια ταῦτα;

§129Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§130Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀναφέρεται.

§131Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι περίπου 10,000 δραχμαί.

§132Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νομίζω ὅτι προβλέπεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ εὐκολυνθῇ περίστασις ἐξαιρετικὴ ὅλως.

§133Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§134Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι ἠδύνασθε νὰ φέρητε ἕν μέτρον γενικώτερον; Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ τὸ κάμητε, χωρὶς νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς παρουσιαζομένας τυχὸν ἑκάστοτε περιπτώσεις εἰς ψήφισιν τοιούτων νομοσχεδίων.

§135Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλετε τροπολογίαν, ἵνα τὴν μελετήσωμεν, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ ἴδωμεν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεών τινων τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΚΑʹ νόμου περὶ ἀναδιοργανισμοῦ τοῦ σώματος τῶν ἐργοδηγῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου). Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§137Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§138ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν, κύριε Πρόεδρε.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι τῷ ὄντι τροπολογίαι τῶν κ.κ. Βουλευτῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ διανεμηθῶσιν, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§140Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ν’ ἀναγνωσθῶσι τώρα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῶσιν ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν ἄρθρων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται.

§142ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Ἡ τροπολογία μου ἀφορᾷ εἰς τὴν τετάρτην παράγραφον, δι’ ἧς ἀντικαθίσταται τὸ ἄρθρον 5 τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Κατὰ τὴν παράγραφον ταύτην «οἱ μαθητευόμενοι ἐργοδηγοὶ μετὰ δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν κατατάσσονται αὐτοδικαίως εἰς τὴν Δʹ τάξιν τῶν ἐργοδηγῶν». Διὰ τῆς τροπολογίας μου προτείνω νὰ ἐλαττωθῇ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας ἀπὸ δεκαπενταετοῦς εἰς δεκαετῆ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι δικαιοτάτη.

§143Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς εἴπω.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κ. Πετροπουλάκη, ἔχουσα ὡς ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Ἡ τροπολογία αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν). Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς δεκάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 25′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως τῆς τρίτης τάξεως τῶν ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων.» (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελέσεως ἀρχαιολογικῶν ἔργων ἐκ τῶν πόρων τοῦ λαχείου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας.»

§145Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλω νὰ συστήσω, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα καὶ ὑπὲρ ἑνὸς ἑτέρου κλάδου τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ τῶν νεωτέρων χρόνων, δηλαδὴ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1821. Πρόκειται περὶ τῆς Ἱστορικῆς καὶ Ἐθνολογικῆς Ἑταιρείας...

§146Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τίνα σχέσιν ἔχει;

§147Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὴ ἔχει ἐπίδομα ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ.

§148Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχει τίποτε... Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἐναντία γνώμη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι πρέπει νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν Ἑταιρείαν ταύτην, ἥτις ἐκ τοῦ μηδενὸς κατώρθωσε νὰ δημιουργηθῇ, καὶ ἥτις κατώρθωσε νὰ περισυλλέξῃ ὅλα τὰ κειμήλια, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν αἱμοσταγῆ ἀγῶνα τοῦ 1821 καὶ τὰ ὁποῖα πρόκεινται εἰς πάντας ἡμᾶς διδάγματα μιμήσεως καὶ θαυμασμοῦ τῆς ἀρετῆς καὶ τῶν κατορθωμάτων τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ὀφείλομεν ὄχι μόνον τὴν ἐλευθερίαν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν σημερινὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους. Τὸ Κράτος, εἶναι ἀληθές, ὅτι ἦλθε μέχρις ἐσχάτων ἀρωγὸν εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην, ἀρωγὸν ὅμως διὰ μέσων πενιχροτάτων. Ὁλόκληρος ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἱστορικῆς καὶ Ἐθνολογικῆς Ἑταιρείας ἀνέρχεται, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς 10,000 ἢ 11,000 δραχμάς, καὶ διὰ τῶν δραχμῶν τούτων κατώρθωσεν ἡ Ἑταιρεία αὕτη ν’ ἀποκτήσῃ ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα πάντες γινώσκομεν καὶ τὰ ὁποῖα πάντες κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ ἡμεῖς καὶ τὰ τέκνα ἡμῶν, εἴδομεν καὶ βλέπομεν καὶ θὰ ἐξακολουθῶμεν νὰ βλέπωμεν, ἵνα ἐμπνεώμεθα καὶ προσπαθῶμεν νὰ πράττωμεν σύμφωνα μὲ τὰ ἔργα ἐκείνων (ψιθυρισμοί). Δυσφορεῖτε, Κύριοι, καὶ λυποῦμαι παρὰ πολύ, διότι εἰς τοὺς λόγους μου τούτους ἀκούω ψιθυρισμοὺς οἱονεὶ ἀποδοκιμαστικούς!

§149Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὰ εἶναι ἐκ δωρεῶν. Τὴν σφαῖραν τοῦ Μάρκου Μπότσαρη τί νὰ τὴν κάμουν; Θὰ τὴν χαρίσουν.

§150Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, νομίζω ὅτι εἶναι ἀσέβεια.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Κουντουριώτη.

§152Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὰ πλεῖστα προέρχονται ἐξ ἀγορῶν. Ὑπάρχουσι καὶ δωρεαί, ἀλλ’ αἱ δωρεαὶ εἶναι ἐλάχισται. Εἶναι ἠναγκασμένη ἡ Ἑταιρεία νὰ δαπανᾷ, ἵνα ἀποκτήσῃ τὰ ἀντικείμενα ταῦτα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ὅπλων, τὰ ὁποῖα ἔχει εἰς τὴν κατοχὴν αὐτῆς ἡ Ἑταιρεία. Τὸ σπουδαιότερον ὅλων εἶναι τὸ ἀρχεῖον τῆς Ἑταιρείας, κύριε Πρόεδρε, ἀρχεῖον οὐσιωδέστατον καὶ πολυτιμότατον, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ γραφῇ ἡ ἀληθὴς ἱστορία τοῦ ἀγῶνος. Καὶ περὶ τῆς συντηρήσεως αὐτοῦ ἰδίως πρόκειται. Νομίζω λοιπόν, — διὰ νὰ ἦμαι σύντομος, — ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ νὰ ὁρίσῃ ἐλάχιστον ποσόν, 8,000 ἢ 10,000 δραχμάς, ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας ταύτης, ἵνα δύνηται νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῆς, ἵνα δυνηθῇ νὰ συντηρήσῃ τὸ ὑπάρχον καὶ νὰ αὐξήσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον καὶ τὸ καταστατικὸν αὐτῆς ὁρίζει καὶ ὁ σκοπός της ἀπαιτεῖ.

§153Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸ δέκατον τῶν εἰσπράξεων νὰ διατίθηται ὑπὲρ τῆς Ἑταιρείας ταύτης.

§154Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὡρισμένον ποσόν.

§155Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὀφείλω δὲ νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸ καταστατικὸν ἅπαντα τὰ ἀντικείμενα, τὰ ὑπάρχοντα ὑπὸ τὴν κατοχὴν τῆς Ἱστορικῆς καὶ Ἐθνολογικῆς Ἑταιρείας, εἶναι κτῆμα τοῦ Κράτους.

§156ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κύριε Πρόεδρε, εἶναι σπουδαῖον τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου ἐλάλησεν ὁ κ. Βουλευτής.

§157ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Βεβαίως εἶναι σπουδαῖον.

§158ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὅτι δὲ εἶναι σπουδαῖον, ἀπόδειξις ὅτι ἐτησίως τὸ Κράτος διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔρχεται ἀρωγὸν εἰς τὴν Ἱστορικὴν καὶ Ἐθνολογικὴν Ἑταιρείαν.

§159ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ τὸ ποσόν.

§160ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις, περιλαμβάνουσα περίπου τὰ προταθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑποβάλω σχετικὴν τροπολογίαν.

§161ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§163Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Συνιστῶμεν εἰς τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀναγινώσκωνται τὰ νομοσχέδια εὐκρινῶς, διὰ νὰ ἀκούωμεν.

§164Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μία τῶν πρωτίστων ἀναγκῶν μας τῶν ἀρχαιολογικῶν εἶναι ἡ διάσωσις τῶν κινητῶν ἀρχαίων, τὰ ὁποῖα καθ’ ἡμέραν ἐξέρχονται ἐκ τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐξέρχονται διότι ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία καὶ τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ καταβάλλωσι τὴν ἀξίαν αὐτῶν, διὰ νὰ τὰ κρατῶσιν ἐνταῦθα. Σήμερον ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία, διαθέτουσα τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων αὐτῆς ἐκ τοῦ λαχείου, πρέπει μέγα ποσὸν νὰ διαθέσῃ πρὸς ἀγορὰν τῶν κινητῶν τούτων ἀρχαίων. Ἐὰν τὰ ⅔ τῶν ἐσόδων αὐτῆς ἐκ τοῦ λαχείου καθιερώσωμεν διὰ τοὺς σκοπούς, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 2, βεβαίως θὰ ἐλαττώσωμεν κατὰ πολὺ τὰ μέσα αὐτῆς πρὸς ἐξαγορὰν κινητῶν ἀρχαίων. Νομίζω δ’ ὅτι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἀξίας τῆς ἱστορικῆς, καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀκόμη, τῶν ἀρχαίων μνημείων, δὲν πράττομέν τι, τὸ ὁποῖον ἐξυπηρετεῖ τὸν σκοπὸν τῆς περισυλλογῆς καὶ τῆς περισώσεως τῶν κινητῶν ἀρχαίων.

§165ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀκριβῶς περὶ τῆς περιπτώσεως, περὶ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ὁ κ. Βουλευτής, λαμβάνει πρόνοιαν τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ ἕκτῳ ἐδαφίῳ τοῦ ἄρθρου 2· διότι ἀληθῶς μεγάλη, καὶ κατεπείγουσα ἀνάγκη εἶναι ἡ τῆς ἐξαγορᾶς τῶν κινητῶν ἀρχαίων. Λαμβάνεται δὲ πρόνοια καὶ περὶ ἄλλης σπουδαιοτάτης καὶ κατεπειγούσης ἀνάγκης διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἐκ τῶν ⅔ τῶν ἐσόδων τῶν κατατεθησομένων εἰς τὴν Τράπεζαν θὰ γίνηται καὶ ἡ ἐξαγορὰ τῶν οἰκοπέδων καὶ τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα καταλαμβάνει ἡ ἀρχαιολογικὴ ὑπηρεσία, καὶ ἕνεκα τούτου πλεῖστοι ὅσοι — ἐγὼ τουλάχιστον γνωρίζω δεκάδας ἀνθρώπων — στεροῦνται τῆς περιουσίας αὐτῶν. Περὶ τὴν Ἀκρόπολιν ὑπάρχουσι πλεῖστα ὅσα οἰκόπεδα καὶ οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι κατελήφθησαν ὑπὸ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ὁποίων οἱ ἰδιοκτῆται δὲν δύνανται οὐδὲ νὰ κτίσωσιν ἐπ’ αὐτῶν, οὐδὲ νὰ πωλήσωσιν αὐτά. Καὶ περὶ αὐτοῦ λαμβάνεται πρόνοια ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ.

§166Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἐδάφιον ἕκτον ἀκριβῶς δὲν δίδει τὰ μέσα εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν πρὸς ἀγορὰν τῶν εὑρισκομένων ἀρχαίων, διότι τὸ ἐδάφιον ἕκτον λέγει (ἀναγινώσκει): «εἰς ἀποζημιώσεις καὶ ἀμοιβὰς ἰδιοκτητῶν καὶ εὑρετῶν ἀρχαίων κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἀρχαιοτήτων νόμου ͵ΒΧΜϚʹ τῆς 24 Ἰουλίου 1899». Βεβαίως εἰς τοὺς εὑρέτας, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν, δύναται δυνάμει τοῦ ἐδαφίου ἕκτου νὰ δοθῇ ποσόν τι· ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνώσῃ τις ὅλους τοὺς ἄλλους σκοποὺς καὶ ὅλας τὰς ἄλλας ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν, ἐκ τῶν ⅔, τὰ ὁποῖα ὁρίζονται διὰ τοὺς σκοποὺς τούτους, ἐλάχιστον ποσὸν θὰ περισσεύσῃ διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν κινητῶν ἀρχαιοτήτων.

§167ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι δὲν ὁρίζεται ἐκ τῶν ⅔ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ διατεθῇ· ὁρίζονται αἱ κατηγορίαι, εἰς τὰς ὁποίας θὰ διατίθηνται τὰ ⅔ ταῦτα, τὰ ὁποῖα σημειώσατε ὅτι εἶναι μέγα ποσόν, διότι σήμερον τὰ ἔσοδα τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας εἶναι περίπου 600,000 δραχμαί, ἐξ ὧν αἱ 200,000 διατίθενται εἰς πληρωμὴν τῶν λαχνῶν τοῦ λαχείου, αἱ δὲ 400,000 διατίθενται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, ἐν αἷς συμπεριλαμβάνεται καὶ ἡ ἀποπεράτωσις τῶν πτερύγων τοῦ Κεντρικοῦ Ἐθνικοῦ Μουσείου. Ἐὰν μάλιστα, ὡς ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία προτείνει, αὐξηθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν κλήρων τοῦ λαχείου αὐτῆς, θὰ ἔχωμεν ποσὸν διαθέσιμον πολὺ μεῖζον τῶν 400,000 δραχμῶν, τοῦ ὁποίου ποσοῦ τὰ ⅔ θὰ κατατίθενται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πρὸς ἐξυπηρέτησιν πάντων τούτων τῶν σκοπῶν, ἐνῷ σήμερον μόνον διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐρχόμεθα ἀρωγοὶ πρὸς ἀγορὰν τῶν κινητῶν ἀρχαίων καὶ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν εὑρετῶν καὶ πρὸς ἀμοιβὰς, ὡς λέγει τὸ ἐδάφιον ἕκτον. Φρονῶ, — καὶ αὕτη εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἡ ὁποία ὡς πάντες γνωρίζετε, εἶναι ἔμπειρος περὶ τὰ τοιαῦτα, — ὅτι, ὡς ἔχουσι διευθετηθῆ τὰ πράγματα, θὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς πάσας τὰς ἀνάγκας τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τούτου καὶ ἐγὼ διαφωνῶ. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1, τὸ τρίτον τῶν ἐκ τῶν ἐκδιδομένων λαχείων ἐσόδων τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας προορίζεται «εἰς τὰ κατὰ τὸν διὰ Β. Διατάγματος ἐγκεκριμένον ὀργανισμὸν τῆς Ἑταιρείας ἐκτελούμενα ἀρχαιολογικὰ καὶ ἐπιστημονικὰ ἔργα, ἰδίως εἰς ἐκτέλεσιν ἀνασκαφῶν καὶ συντήρησιν τῶν μνημείων». Ἀλλὰ μεγίστη ἀνάγκη τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας καὶ παντὸς τοῦ κόσμου τοῦ ἀρχαιολογοῦντος εἶναι ἡ ὤθησις καὶ ἡ περάτωσις ὅλων τῶν ἀρχαιολογικῶν ἐρευνῶν ἐν τῇ πόλει καὶ περὶ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, ἡ ἀνάγκη δ’ αὕτη ἐνδείκνυται ἀκόμη καὶ ἐκ τῆς προϊούσης ὑπερτιμήσεως τῶν γηπέδων. Τὸ τρίτον τῶν ἐσόδων τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας συνίσταται εἰς 200,000 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι διατίθενται «εἰς τὰ κατὰ τὸν διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος ἐγκεκριμένον ὀργανισμὸν τῆς Ἑταιρείας ἐκτελούμενα ἀρχαιολογικὰ καὶ ἐπιστημονικὰ ἔργα, ἰδίως εἰς ἐκτέλεσιν ἀνασκαφῶν καὶ συντήρησιν τῶν μνημείων»· ἀλλὰ τὸ ποσὸν τῶν 200,000 δραχμῶν, ἀφοῦ μάλιστα, κατὰ τὰς παραστάσεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὑπάρχουσι καὶ ὀφειλαὶ καταληφθέντων γηπέδων μέχρι τοῦδε, βεβαίως δὲν θέλει ἐπαρκέσει, ἵνα ἄρξωνται αἱ περὶ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν καὶ ἐν αὐτῇ ἀρχαιολογικαὶ ἔρευναι, καὶ προβῶσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν ἀπὸ τὰς ἀνασκαφὰς ταύτας. Τὸ πέρας τῶν ἀνασκαφῶν τούτων θέλει συντελέσει καὶ εἰς τὸν ἐξωραϊσμὸν τῆς πόλεως, θέλει προσδιορίσει τὰς ἄκρας οἰκοδομικὰς ζώνας τῆς πόλεως, μέχρι τῶν ὁποίων θέλει ἐπιτρέπεσθαι ἡ οἰκοδομή. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀναγκαιότατον νὰ παρασχεθῶσι περισσότερα μέσα εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν λαχνῶν τοῦ λαχείου, τὴν ὁποίαν αὐτὴ ἤθελεν ἐγκρίνει, ὅπως κατασταθῇ δυνατὸν νὰ προσδιορίσωμεν διὰ τὰς ἀνάγκας ταύτας ποσὸν ἀνώτερον τοῦ τρίτου, τὸ ὁποῖον προσδιορίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§169ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀκριβῶς πρὸς πραγματοποίησιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ παρενεβλήθη τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ δευτέρου ἄρθρου, διὰ τοῦ ὁποίου οὐ μόνον ἐκ τοῦ τρίτου τῶν εἰσοδημάτων τῶν ἀφιεμένων εἰς τὴν Ἀρχαιολογικὴν Ἑταιρείαν θὰ γίνωνται αἱ ἀπαλλοτριώσεις τῶν κτημάτων τῶν περὶ τὴν Ἀκρόπολιν, ἀλλὰ καὶ διὰ μέρους ἐκ τοῦ ὑπολοίπου, διότι ἐν τῷ ἐδαφίῳ εʹ ῥητῶς λέγεται, ὅτι τὸ ὑπολειπόμενον ποσὸν, τὸ εἰς τὴν Τράπεζαν κατατεθησόμενον, θὰ χρησιμεύσῃ «εἰς τὴν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ΒΤΞΖʹ τῆς 2 Μαρτίου 1896 ἐξαγορὰν τῶν ὑπὸ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρείας θεωρουμένων ἀναγκαίων κτημάτων πρὸς ἐκτέλεσιν ἀνασκαφῶν ἢ συντήρησιν τῶν μνημείων, ἰδίως τῶν πρὸς ἀνασκαφὴν καὶ ἀποκάλυψιν τῆς παλαιᾶς Ἀγορᾶς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ περὶ τὴν Ἀκρόπολιν χώρου». Εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἰδέα, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής. Ἐπαναλέγω δὲ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἀπαύγασμα τῆς πείρας καὶ τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, εἶναι δὲ περίπου ὅμοιον μὲ τὸ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος ὑποβληθὲν ἄλλοτε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὡς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, εἶχεν ὑποβάλει ἐπὶ τῇ βάσει ἐγγράφου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, τοῦ ὁποίου καὶ ἐγὼ ἔχω ἀντίγραφον.

§170Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§171Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἐξέφερα, συνδέεται μὲ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τῶν ἐσόδων τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον ἀναφέρεται εἰς τὸ ἄρθρον 1, διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ἄρθρον 2. Ἐὰν τὰ ⅔ καθιερωθῶσι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 2, λάβωμεν δὲ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ἄρθρον 3, βεβαίως ἐλάχιστον ποσὸν θ’ ἀπομείνῃ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ ἐδαφίου ἕκτου καὶ τοῦ ἐδαφίου πέμπτου τοῦ ἄρθρου 2, διότι τὸ ἔσοδον τὸ σημερινὸν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας ἐκ τοῦ λαχείου αὐτῆς εἶναι 400,000 δραχμαὶ καθαραί, διότι 600,000 εἶναι τὸ ὅλον, ἀλλ’ αἱ 200,000 χρησιμοποιοῦνται πρὸς πληρωμὴν τῶν λαχνῶν. Τὰ ⅔ τῶν 400,000 εἶναι 266,000 δραχμαί. Δι’ αὐτῶν πρόκειται νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον, ἀναγκαῖον αὐτό, νὰ οἰκοδομηθῇ ἐν Ἀθήναις Μουσεῖον ἐκμαγείων, ὡς τὰ Μουσεῖα τῆς Ἑσπερίας, νὰ καταρτισθῶσιν Ἀρχαιολογικὰ Μουσεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας, καὶ τέταρτον νὰ κατασκευασθῶσιν ἁμαξιταὶ ὁδοὶ εἰς διάφορα μέρη ἀρχαιολογικά. Ἐὰν τὰ ἔργα ταῦτα πρόκηται σπουδαίως νὰ ἐπιδιωχθῶσι, βεβαίως ἐπὶ ἔτη θ’ ἀπορροφήσωσι τὸ ποσὸν τῶν 266,000, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὰ ⅔ τῶν ἐσόδων τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Βεβαίως δὲ τὰ ἔργα ταῦτα ἔχουσί τι τὸ ἐμφαντικώτερον, ἔχουσί τι, τοῦ ὁποίου ἡ ἀνάγκη μᾶλλον ὑποπίπτει εἰς τὴν ἐπιθυμίαν καὶ τὴν διάθεσιν τῶν διευθυνόντων τὴν ἀρχαιολογικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν, καὶ φόβος ὑπάρχει, ὅτι θὰ προτιμηθῶσι πάντα ταῦτα τῆς ἐξαγορᾶς τῶν γηπέδων καὶ τῆς ἐξαγορᾶς τῶν κινητῶν ἀρχαιοτήτων. Ἐὰν δὲ κατὰ τὸ ἄρθρον 3 πρόκηται νὰ πληρωθῶσι καὶ αἱ δαπάναι διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, τῶν εἰς νενομοθετημένας θέσεις διωρισμένων, τότε βεβαίως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ὑπολειφθῇ, θὰ ἦναι πολὺ ὀλίγον. Νομίζω, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο, ἐὰν, παραδεχόμενοι τὰ ⅔ ὡς ποσὸν μέλλον νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τοὺς ὡρισμένους αὐτοὺς σκοποὺς, διῃροῦμεν αὐτὸ εἰς δύο, καὶ ἀφίνομεν τὸ μὲν ⅓ διὰ τοὺς σκοποὺς, εἰς τοὺς ὁποίους ἀφορῶσι τὰ πρῶτα τέσσαρα ἐδάφια τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ἕτερον δὲ τρίτον ἀποκλειστικῶς διὰ μόνους τοὺς σκοποὺς τῶν ἐδαφίων πέμπτου καὶ ἕκτου, οἵτινες εἶναι καὶ οἱ κυριώτεροι κατ’ ἐμὲ σκοποὶ τῶν ἀρχαιολογικῶν ἡμῶν φροντίδων· διότι εἶναι πολὺ προτιμότερον νὰ περισυλλέξωμεν καὶ ἀσφαλίσωμεν τὰ ἀρχαῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται τῆς Ἑλλάδος, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐξαγορὰν τῶν ἀναγκαίων κτημάτων πρὸς ἐκτέλεσιν ἀνασκαφῶν καὶ συντήρησιν τῶν μνημείων, ἀργότερον δὲ δυνάμεθα νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον, καὶ νὰ κατασκευάσωμεν Μουσεῖα εἰς τὰς ἐπαρχίας. Πρέπει πρῶτον νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐξαγοράσωμεν τὰς γαίας τὰς ἀρχαιολογικάς, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ἐξαγορασθῶσι, — καὶ ὑπάρχουν πολλαὶ, τῶν ὁποίων ἡ ἀγορὰ ἐπείγει, — καὶ νὰ περισυλλέξωμεν καὶ ἀσφαλίσωμεν τὰ ἀρχαῖα, ἀγοράζοντες αὐτὰ καὶ μὴ ἀφίνοντες νὰ ἐξέρχωνται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Οὕτως ἐξυπηρετοῦμεν περισσότερον τοὺς σκοποὺς τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Διὰ τοῦτο ἤθελον προτείνει νὰ διαιρεθῶσι τὰ δύο τρίτα εἰς δύο.

§172ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ τὸν προαγορεύσαντα νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν γνώμην ταύτην, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας δὲν ἔδωκε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης εἰς τὴν Πολιτείαν τὸ ἐλάχιστον παράπονον κατὰ τῶν ἑκάστοτε ἐνεργειῶν αὐτῆς. Πρέπει δὲ ν’ ἀφήσωμεν ἐλευθέρους τοὺς ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι τὸν βίον αὐτῶν σύμπαντα ἀφιέρωσαν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν σκοπῶν τῆς ἀρχαιολογίας. Ὅταν εὑρεθῶσιν ἀρχαιολογικὰ ἀντικείμενα μεγίστης ἀξίας, καὶ ὑπάρχῃ ἀνάγκη νὰ δοθῶσι πρὸς ἐξαγορὰν αὐτῶν μεγάλα ποσὰ, ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία θὰ κρίνῃ καὶ θ’ ἀποφασίζῃ. Ἄς ἀφήσωμεν λοιπὸν τοὺς εἰδικοὺς ἄνδρας ἐλευθέρους, ἀφοῦ μάλιστα ἔχομεν τὸ Ὑπουργεῖον, εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ ὁποίου ὑπόκεινται αἱ ἀποφάσεις τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας.

§173Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν προέτεινα τὴν διαίρεσιν ταύτην, τὴν προέτεινα δίδων τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν πᾶς τις δίδει εἰς τὰ δύο τελευταῖα ἐδάφια, καὶ φοβούμενος μήπως τὰ οἰκοδομικὰ ἔργα καὶ τὰ τῆς ὁδοποιΐας ἑλκύσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Ἑταιρείας καὶ ἀπορροφήσωσι τὰ ποσὰ τὰ προοριζόμενα διὰ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν ἀρχαιολογικῶν τόπων.

§174Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αἱ διατάξεις τῶν τεσσάρων πρώτων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 2 δὲν εἶναι σταθεραὶ καὶ πάγιαι, καὶ ἑπομένως τὰ ⅔ τοῦ λαχείου θὰ διατίθηνται παγίως μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους περιέχουσιν αἱ τέσσαρες διατάξεις. Ἄλλως τε δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸ λαχεῖον σήμερον ἀποδίδει 400,000 δραχμὰς διὰ τοὺς σκοποὺς τῆς ἀρχαιολογίας, δυνάμεθα δὲ νὰ αὐξήσωμεν τοὺς λαχνούς.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τιμῶ ἰδιαζόντως ἕκαστον τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, ἐποιησάμην ὅμως εἰς αὐτοὺς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀποκρύπτω καὶ ἀπὸ τὸ Κοινοβούλιον, ἤτοι, ὅτι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν, εἶναι ὀλιγώτερα τῶν ἀναγκῶν, καὶ ζητοῦσι διὰ τῶν ὀλιγωτέρων αὐτῶν μέσων νὰ θεραπεύσωσι πάσας τὰς ἀνάγκας, ἕνεκα δὲ τούτου διανέμεται τὸ χρῆμα εἰς τὰς ἀνάγκας ταύτας, συμβαίνει δὲ νὰ μὴ ἐπαρκῇ οὐδὲ πρὸς πλήρωσιν πασῶν, πολὺ δ’ ἧσσον καὶ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ἀρχαιολογικῶν ἐρευνῶν ἐν Ἀθήναις. Ἐγὼ ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι τινὰ τῶν ἔργων, εἰς τὰ ὁποῖα ἀσχολοῦνται, ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῶσιν, ἵνα γένηται δυνατὸν νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὰ κυριώτερα, πρωτίστη δὲ ἀνάγκη εἶναι ἡ περάτωσις τῶν ἀρχαιολογικῶν ἀνασκαφῶν τῆς πόλεως Ἀθηνῶν. Ἡ ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ἐνδέχεται νὰ ὑπάρξῃ αἰφνιδία τις ἀνακάλυψις ἀρχαιοτήτων, ὡς ἡ τῶν Ἀντικυθήρων, ἡ ἀνάγκη αὕτη δύναται νὰ θεραπευθῇ διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου, προκαλουμένης ἐκτάκτου πιστώσεως πρὸς εὕρεσιν χρημάτων, ἵνα ἀγορασθῶσι τὰ τοιαῦτα ἔκτακτα εὑρήματα, τοιαύτην δὲ πίστωσιν καὶ διὰ Β. Διατάγματος εἶναι δυνατὸν νὰ πορισθῶσιν. Ἴσως καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ἐν Ἑλλάδι πρωτίστως, ὅταν συζητῶμεν νομοσχέδια, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάζωμεν, ἂν δι’ αὐτῶν πληροῦνται αἱ ἀνάγκαι, διὰ τὰς ὁποίας προβάλλονται, ἀλλὰ νὰ προβλέπωμεν νὰ μὴ δοθῇ εἰς τὰς χορηγουμένας πιστώσεις κατὰ τὴν διάθεσιν αὐτῶν τροπὴ τοιαύτη, ἡ ὁποία δὲν θεραπεύει τὰς κυρίως ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας ἐχορηγήθησαν αἱ πιστώσεις. Ἀνάγκη τοιαύτη βεβαίως εἶναι καὶ ἡ κατασκευὴ ὁδῶν ἀρχαιολογικῶν. Ἐγὼ ὁμολογῶ τὴν ἐπικειμένην ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς ὁδῶν τινων ἀρχαιολογικῶν, ἀλλ’ ὀλίγων, διότι προσιτὰ τυγχάνουσι τὰ πλεῖστα τῶν ἀρχαίων μνημείων, συνδεόμενα δι’ ὁδῶν ἁμαξιτῶν. Εὐκόλως δύνασθε νὰ ἐπισκεφθῆτε ἐφ’ ἁμάξης τὸ Ἡραῖον, τὸ Ἀσκληπιεῖον τοῦ Ἄργους, τοὺς Δελφοὺς, τὰ Ὀλύμπια, τὴν Οἰνιάδα, τὴν Θέρμον, τὴν Χαιρώνειαν, τὸν Ὀρχομενόν, τὴν ἀρχαίαν Θήραν, εὐκόλως δὲ δύνασθε νὰ ἐπισκεφθῆτε καὶ αὐτὰ τὰ ἐπιγραφικὰ εὑρήματα ἐν Νάξῳ. Εἰς τὴν Φιγαλίαν ὅμως εἶναι δύσκολον νὰ φθάσῃ τις ἄνευ μεγάλου κόπου. Διὰ τοῦτο ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ τῆς Φιγαλίας εἶναι ἐπικειμένη καὶ ἐπείγουσα· ἀλλ’ ἡ διάταξις εἶναι γενικὴ (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν κατασκευὴν ἁμαξιτῶν ὁδῶν, ὅσαι, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, εὐκολύνουσι τὴν ἐπίσκεψιν τῶν κατὰ τὰς ἐπαρχίας ἀρχαιοτήτων». Ὁ κίνδυνος μὴ διατεθῶσι κεφάλαια εἰς κατασκευὴν ὁδῶν, αἵτινες δὲν ἐνδείκνυνται ὑπὸ τῶν ἀρχαιολογικῶν ἀναγκῶν, εὐτυχῶς δὲν ὑπάρχει, ἀφοῦ ἀπαιτεῖται ἡ γνώμη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ τὰς ἀνάγκας, καὶ νὰ κρίνῃ οὐ μόνον ποῖαι ἐξ αὐτῶν εἶναι πραγματικαὶ, ἀλλὰ καὶ τίνες ἐκ τούτων εἰσὶν ἐπικείμεναι. Ποιοῦμαι τὰς εἰσηγήσεις ταύτας, διότι, ἂν τυχὸν δὲν ἦναι αὗται ἀναγκαῖαι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι εἶναι πεπειραμένος ἀνὴρ, ἐνδέχεται νὰ κατασταθῶσιν ἀναγκαῖαι, ἂν Ὑπουργὸς ἕτερος ἤθελε τυχὸν ὑπολάβει κατάλληλον τὴν εὐκαιρίαν, ἵνα κατασκευάσῃ ὁδοὺς, διὰ νὰ συνδέσῃ χωρία εἰς μέρη, ἐν οἷς δὲν ὑπάρχει ἀρχαιολογικὴ ἀνάγκη.

§176ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ τετάρτου ἐδαφίου ἡ κατασκευὴ ἁμαξιτῶν ὁδῶν ἐκτελεῖται μόνον τῇ γνώμῃ τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν τὸ Συμβούλιον τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας κατόπιν συνεννοήσεως μετὰ τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ κατασκευασθῇ κατὰ προτίμησιν ἡ ὁδὸς Φιγαλίας.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τούτου μετὰ τοῦ Συμβουλίου.

§178ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Γνωρίζω ὅτι ἡ πρώτη ὁδὸς, ἡ ὁποία θὰ κατασκευασθῇ διὰ τῶν χρημάτων τούτων, εἶναι ἡ ὁδὸς Ὁσίου Λουκᾶ.

§179Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει ἄλλη;

§180ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὑπάρχει ἡ τῶν Πλαταιῶν. Κατόπιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Γόρτυνος περὶ τῶν μελῶν τοῦ Συμβουλίου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν εἰς αὐτὸ πλήρη ἐλευθερίαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς πηγῆς Ἀνδριομοναστηρίου εἰς τὴν κωμόπολιν Ἀνδρούσης διὰ χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας».

§182Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἣν ἡμέραν τὸ πρῶτον συνεζητήθη καὶ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παράσχῃ εἰς τὴν Βουλὴν πληροφορίας τινὰς, τὰς ὁποίας ἐνόμιζον καὶ νομίζω ἀναγκαίας, ἵνα δυνηθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκτιμήσῃ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς δὲν προσεκόμισε μέχρι σήμερον τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας, ὄχι ἐξ ἰδίας αὐτοῦ ὑπαιτιότητος, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ συντάκτου τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, ὅστις συνέταξε τὰ πρακτικὰ τῆς ἡμέρας ἐκείνης οὕτως ἀτελῶς, ὥστε νὰ μὴ δυνηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν αἰτηθέντων. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν προσεκόμισεν αὐτάς, προσεπάθησα νὰ ἀρυσθῶ ἐγὼ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἵνα ἀνακοινώσω αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Εἶχον ζητήσει τὴν πληροφορίαν, μὲ πόσον ποσὸν εἶναι πιστωμένος ὁ δῆμος Εὔας ἐκ τῶν χρημάτων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιίαν, διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν τῶν 30 χιλιάδων δραχμῶν, περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, αἵτινες κατὰ τὸν συντάκτην τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἀνάγκη νὰ δαπανηθῶσι διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου. Ἐκ τοῦ πίνακος, ὁ ὁποῖος κατετέθη εἰς τὴν Βουλήν, τῆς πιστώσεως τῶν διαφόρων δήμων βλέπω, ὅτι ὁ δῆμος Εὔας ἔχει πίστωσιν μόνον δραχμῶν 7349, ἐνῷ ζητοῦνται δρ. 30,000 διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ἐπειδὴ δὲ οὔτε προϋπολογισμὸς τοῦ ἔργου ὑπάρχει, βέβαιον δὲ εἶναι, ὅτι αἱ 30,000 οὐδόλως θὰ ἐπαρκέσωσι, μόλις δὲ θὰ δυνηθῇ νὰ γείνῃ ἔναρξις τοῦ ἔργου δι’ αὐτῶν, διότι ὑπάρχει ἀπόστασις δεκάδων χιλιομέτρων, διέρχεται δὲ τὸ ὑδραγωγεῖον διὰ τόπων βραχωδῶν καὶ ἀνωμάλων, κατάδηλον γίνεται, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται περὶ ἁπλῆς εὐχαριστήσεως τῶν χωρικῶν μόνον διὰ λόγων καὶ διὰ νόμου ἀπραγματοποιήτου, καὶ οὐχὶ περὶ πραγματικῆς θεραπείας τῆς ἀνάγκης αὐτῶν. Οὕτως ἐκλείπει ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ γείνῃ τὸ ἔργον, τουτέστι τὸ χρῆμα τὸ ἀναγκαιοῦν. Ἐκτὸς τούτου εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι χρήματα ἀνήκοντα εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιίαν δὲν πρέπει νὰ δαπανῶνται πρὸς ἄλλους σκοποὺς προτοῦ ἀκόμη συμπληρωθῶσι τὰ ἔργα τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἐν δὲ τῷ δήμῳ Εὔας δὲν ἔχουσι συμπληρωθῆ τὰ ἔργα τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας. Παρέχω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐπ’ ἐσχάτων, πέρυσιν, εἶχε προκηρυχθῆ τῇ φροντίδι μου δημοπρασία ἔργων δημοτικῆς ὁδοποιίας ἐν τῷ δήμῳ Εὔας, ἡ κατασκευὴ τουτέστι τριῶν γεφυρῶν. Ἡ πρώτη διακήρυξις δημοπρασίας ἐδημοσιεύθη τῇ 18 Σεπτεμβρίου 1903. Κατὰ τὴν διακήρυξιν ταύτην ἐξετέθη εἰς ἐπαναληπτικὴν μειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ καὶ ἐπισκευὴ τῶν τεχνικῶν ἔργων τῶν δημοτικῶν ὁδῶν τοῦ δήμου Εὔας, αʹ) ἀπὸ Ἀλητσελεπῆ εἰς Ἀσλάναγα, βʹ) ἀπὸ Καρτερολίου εἰς ἐθνικὴν ὁδὸν Καλαμῶν–Κυπαρισσίας καὶ γʹ) ἀπὸ Βρωμοβρύσεως εἰς Βασιλάδα. Τὸ ἔργον δὲ τοῦτο, ἤτοι τὰ τρία ἔργα ὁμοῦ, ἅτινα ἑνωτικῶς ἐξετίθεντο εἰς δημοπρασίαν, προϋπελογίσθη, κατὰ τὴν διακήρυξιν πάντοτε, ἣν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, δημοσιευμένην ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, εἰς δραχμὰς 8,016. Ἡ δημοπρασία ἐνηργήθη κατὰ τὴν τακτὴν ἡμέραν, δυστυχῶς δὲ ἐματαιώθη, διότι αἱ τιμαὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης ἐθεωρήθησαν ὑπὸ τῶν θελόντων νὰ διαγωνισθῶσιν ἐργολάβων μικραὶ καὶ ἀνεπαρκεῖς, καὶ οὐδεὶς προσῆλθε νὰ μειοδοτήσῃ. Τὸ Ὑπουργεῖον τότε εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην, οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἓν τῶν τριῶν τούτων ἔργων, ἢ μᾶλλον νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ μέχρι τοῦ πορισμοῦ τῶν ἀναγκαίων χρημάτων, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ διαθέσιμον ποσὸν τῶν 7329 δραχμῶν, καὶ νὰ ἐκθέσῃ εἰς δημοπρασίαν τὰ δύο μόνον ἔργα. Καὶ ἐξέδωκε νέαν διακήρυξιν, ἥτις ἐδημοσιεύθη εἰς τὸ φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τῆς 16 Ὀκτωβρίου 1903, καὶ κατὰ ταύτην ἐξετέθησαν πλέον εἰς δημοκρασίαν μόνον αἱ δύο γέφυραι, τουτέστι πρῶτον ἡ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Καρτερολίου εἰς ὁδὸν Καλαμῶν–Κυπαρισσίας, καὶ δεύτερον ἡ ἐπὶ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Βρωμοβρύσεως εἰς Βασιλάδα, καὶ τὸ δεύτερον δὲ τοῦτο ἔργον προϋπελογίσθη εἰς δραχ. 5655, κατὰ τὴν ἑτέραν διακήρυξιν, ἣν ἔχω ἐνώπιόν μου, δημοσιευμένην ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ καὶ πάλιν αἱ τιμαὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐθεωρήθησαν μικραὶ, καὶ ἠρνήθησαν νὰ προσέλθωσιν οἱ ἐργολάβοι εἰς ἀνάληψιν τοῦ ἔργου. Τὸ δὲ Ὑπουργεῖον, δυστυχῶς, ἔχον πίστωσιν ὑπὲρ τοῦ δήμου Εὔας μόνον 7349 δραχμῶν, εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ αὐξήσῃ τὴν τιμὴν πέραν τοῦ ποσοῦ τούτου, ὥστε νὰ γείνῃ δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων. Καὶ ἡ ἐργασία αὕτη ἐσταμάτησεν ἕως ἐδῶ δυστυχῶς, τὰ δὲ ἔργα ταῦτα δὲν ἐξετελέσθησαν, καὶ οὕτως ἔχομεν ἐν τῷ δήμῳ Εὔας ὁδοὺς δημοτικὰς μὴ ἐχούσας γεφύρας, τουτέστι δὲν ἔχομεν ὁδοὺς, διότι ταὐτόν ἐστὶ τὸ ἔχειν ὁδοὺς ἄνευ γεφυρῶν καὶ τὸ μὴ ἔχειν ὁδοὺς. Ταῦτα εἶχον ὑπ’ ὄψει μου, ὅτε παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ προσκομίσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἐθεώρουν ὅτι ἦτο τολμηρὸν νὰ νεκρώσωμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ ὑπάρχον μικρὸν κεφάλαιον τῶν δραχ. 7349, προσδιορίζοντες αὐτὸ εἰς ἔργα ὑδρεύσεως, ἐνῷ οὔτε ἡ ὕδρευσις τῆς Ἀνδρούσης δύναται νὰ κατορθωθῇ δι’ αὐτοῦ, — ὅπερ ὁλοψύχως θὰ ἐπεθύμουν, — καὶ τὰ ἄλλα ἔργα ὁδοποιΐας ἐν Εὔᾳ θὰ ἐματαιοῦντο διὰ πολλὰ ἔτη. Καὶ ἐξ ἄλλης δὲ ἀπόψεως δὲν εἶναι καὶ δίκαιον τὸ προτεινόμενον μέτρον, καὶ θὰ εἴπω διατί. Ὅταν ἔχωμεν ἀτελῆ καὶ ἀσυμπλήρωτα τὰ ἔργα τῶν ἔν τινι δήμῳ ὁδῶν, ἔχομεν καθῆκον νὰ διαθέτωμεν τὰ κεφάλαια τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας πρωτίστως ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν αὐτῆς, καὶ κατόπιν ὑπὲρ ἄλλων ἔργων, κοινωφελῶν μὲν, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι ἔργα ὁδοποιΐας, δὲν εἶναι ἔργα προωρισμένα νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου ὁλοκλήρου. Διότι τὰ χρήματα ταῦτα προῆλθον οὐχὶ ἐκ τῆς εἰσφορᾶς ἑνὸς καὶ μόνου χωρίου, τὸ ὁποῖον θέλει ὠφεληθῆ ἐκ τοῦ ἔργου, ἀλλὰ προῆλθον ἐκ τῆς καταθέσεως τῶν φόρων ἁπάντων τῶν δημοτῶν, ὅλα δὲ τὰ χωρία εἰσέφεραν ἀναλόγως, διὰ νὰ ἀπαρτισθῇ τὸ ποσὸν τῶν δρ. 7349. Πῶς λοιπὸν τὸ κεφάλαιον αὐτὸ, ὅπερ ἀνήκει εἰς ὅλους τοὺς δημότας, θὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἀνάγκην τινῶν μόνον δημοτῶν, καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην ταύτην; Καὶ ἐγὼ ἀληθῶς ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον παρόμοιον πρὸς τοῦτο, τὸ περὶ διοχετεύσεως ὑδάτων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ἀνδανίας Διαβολίτσιον διὰ χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας, καὶ ὑποστηρίζω αὐτό. Ἀλλὰ αἱ δύο αὗται περιστάσεις εἶναι διάφοροι, διότι ἐν Ἀνδανίᾳ δὲν ἔχομεν ἔργα δημοτικῆς ὁδοποιΐας ἐν ἐκτελέσει εὑρισκόμενα, ὡς ἐν Εὔᾳ, καὶ ὁ δῆμος Ἀνδανίας δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας πλέον τῶν 11,000 δραχμῶν, ἐνῷ τὸ ἔργον δὲν θὰ χρειασθῇ τοσοῦτο ποσὸν, ἀλλ’ ὀλιγώτερον, ὥστε νὰ μείνῃ καὶ περίσσευμα εἰς τὸ ταμεῖον. Ἐν τέλει, κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω, πρὸς ἄρσιν πάσης παρεξηγήσεως, νὰ δηλώσω, ὅτι τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐποιησάμην, οὐχὶ ἵνα ἀντιταχθῶ κατὰ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ, διότι ἐμὲ ἴσως περισσότερον παντὸς ἄλλου ἐνδιαφέρει ἡ εὐημερία καὶ ἡ πρόοδος τῶν κατοίκων τῆς κωμοπόλεως Ἀνδρούσης, καὶ τὸ ἐνδιαφέρον μου τοῦτο ἀπέδειξα ἐν καιρῷ δι’ ἔργων καὶ οὐχὶ διὰ λόγων μόνον, ἐπιθυμῶ δὲ διακαῶς νὰ κατορθωθῇ ἡ ὕδρευσις τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Εὔας. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα πεισθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ σκοποῦ τοῦ εἰσαγαγόντος τὸ νομοσχέδιον. Ποῖος δὲ εἶναι ὁ σκοπὸς, εἶναι πρόδηλον. Ἀφοῦ μὲ 30,000 δραχμὰς δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ κατασκευὴ ὑδραγωγείου, ἀλλὰ θὰ χρειασθῇ πολὺ τούτου ἀνώτερον ποσόν, καὶ ἀφοῦ ἔχομεν διαθεσίμους μόνον 7349 δραχμάς, τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι νὰ δαπανήσωμεν τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς ἕναρξιν τοῦ ἔργου τοῦ ὑδραγωγείου, τὸ ὁποῖον, καταλειπόμενον εἶτα ἡμιτελές, ἐλλείψει χρημάτων, θὰ καταστραφῇ, νὰ μείνωσι δὲ ἀνεκτέλεστα ἐπείγοντα ἔργα ὁδοποιίας, περὶ ὧν ὡμίλησα, καὶ οὕτω νὰ εὐχαριστηθῶσι μὲν προσωρινῶς, καὶ μόνον δι’ ὑποσχέσεων, οἱ κάτοικοι Ἀνδρούσης, χωρὶς νὰ ἐπιτύχωσι τοῦ ποθουμένου, νὰ ζημιωθῶσι δὲ ὅλοι οἱ δημόται Εὔας, καὶ αὐτοὶ οἱ κάτοικοι Ἀνδρούσης. Ἐπὶ τούτοις, κύριε Πρόεδρε, ἀπευθύνω θερμὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ παρακαλῶ αὐτόν, ἵνα, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, μεριμνήσῃ πρῶτον περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ὁδοποιίας, περὶ ὧν ἐμνήσθην, καὶ μετὰ ταῦτα νὰ προνοήσῃ περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου, ἐκτὸς ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ προκαταβάλῃ ἀπὸ τοῦδε τὸ Δημόσιον τὴν ἀναγκαίαν δαπάνην εἰς χρέωσιν τοῦ ταμείου ὁδοποιίας τοῦ δήμου Εὔας.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§184Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς διατυποῦται τὸ ἄρθρον, «νὰ δαπανηθῇ ποσὸν μέχρι τριάκοντα χιλιάδων δραχμῶν», ὑποτίθεται ὅτι ὑπάρχει κεφάλαιον μεῖζον τῶν 30,000. Θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ εἴπωμεν «ἐκ τῶν ὑπαρχόντων κεφαλαίων».

§185Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ διατεθῶσι, καθ’ ὅσον ὑπάρχουσι.

§186ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχουσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, ὡς ἔχει).

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διοχετεύσεως ἀπὸ τῆς πηγῆς Μασταίνης εἰς τὴν κώμην Διαβολίτσιον ὕδατος διὰ τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως νόμου ταύτης). Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται)

§188Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐνταῦθα τὸ κεφάλαιον τῶν χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιίας δὲν φθάνει τὰς 15,000, διότι εἶναι μόνον 11,881.98.

§189ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸ ἔργον αὐτὸ δὲν θὰ χρειασθῶσι τόσα.

§190Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχουσι;

§191ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουσι.

§192Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω τὸν πίνακα ἐδῶ.

§193Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ αὐτό, ἀφοῦ ἔχει συζήτησιν.

§194Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἀνδανίας 11,881.98.»

§195ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ἔργον δὲν θὰ στοιχίσῃ τόσον ποσόν, κύριε Πρόεδρε.

§196Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Βάλετε 10,000, νὰ ἦσθε μέσα.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι, ὁσάκις εἰσῆγον νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζήτουν τὴν ἄδειαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἵνα ἐπιτρέψῃ κεφάλαια δημοτικῆς ὁδοποιίας νὰ δαπανηθῶσι δι’ ἄλλας ἀνάγκας τοῦ δήμου, προέβαινον εἴς τινας μελέτας προηγουμένως, ἀληθῶς ἀπαιτουμένας. Πρῶτον, ἐπειδὴ ἦσαν κεφάλαια δημοτικῆς ὁδοποιίας, προωρισμένα διὰ κατασκευὴν ὁδῶν τοῦ δήμου, ἐξήταζον, ἂν κατεσκευάσθησαν πᾶσαι αἱ δημοτικαὶ ὁδοί, ὥστε ἡ ὁδοποιία τοῦ δήμου νὰ μὴ ἔχῃ πλέον ἀνάγκην τῶν κεφαλαίων τούτων. Ἀφοῦ δ’ ἐβεβαιοῦτο τοῦτο, ἐζήτουν τὴν ἄδειαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐκθέτων εἰς αὐτὴν ὅτι τὰ ζητούμενα κεφάλαια δὲν ἔχουσι πλέον σκοπὸν, καὶ δικαιολογῶν τὴν πρότασιν, ἵνα διατεθῶσιν εἰς ἄλλην ἀνάγκην τοῦ δήμου ὡμολογημένην, εἰς ἀνάγκην ὑδραγωγείου, φέρ’ εἰπεῖν. Ἀλλὰ δὲν ἠρκούμην εἰς τοῦτο μόνον, διότι ἐζήτουν καὶ σχέδιον τοῦ ὑδραγωγείου καὶ προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης, ὅπως τὰ ζητούμενα κεφάλαια δαπανηθῶσιν ἐπὶ τοῦ σχεδίου καὶ τῶν προϋπολογισμῶν. Αὐταὶ εἶναι λεπτομέρειαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ παραβλέπωνται, διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία πρέπει πρὸ παντὸς νὰ παρέχῃ πίστιν εἰς τὸ κοινόν. Ὅταν διὰ νόμου καλῶνται οἱ πολῖται νὰ εἰσφέρωσι χρήματα πρὸς ὡρισμένον τινὰ σκοπὸν, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μεταβάλῃ τις τὸν σκοπὸν τοῦτον καὶ δαπανήσῃ τὰ εἰσενεχθέντα χρήματα εἰς ἄλλας ἀνάγκας, εἰμὴ μόνον ὅταν τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ἦναι πλέον ἀναγκαῖα πρὸς θεραπείαν τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον προωρίσθησαν· οἱ πολῖται πρέπει νὰ ἔχωσιν ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς νόμους, διότι τότε καθίστανται πρόθυμοι νὰ συνεισφέρωσι. Διὰ τοῦτο δὲν ἀντιλέγω νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐξηγῶ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἔχω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, φρονῶν ὅτι αὗται πρέπει νὰ μὴ παραβλέπωνται ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§198Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν δῆμον Εὔας, γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ περισσότερα τῶν ἔργων τῶν δημοτικῶν ἐξετελέσθησαν, καὶ δὴ ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μου...

§199Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῆς Ἀνδανίας.

§200Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ φθάσω καὶ ἐκεῖ. Ὡς πρὸς τὸ ἐπιχείρημα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσσήνης Βουλευτής, ὅτι κατασκευάζονται γέφυραι εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνον καὶ ἐξοδεύονται χρήματα καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν θὰ ὑπάρχωσι χρήματα διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον τοῦ δήμου Εὔας, νομίζω ὅτι αἱ πληροφορίαι του δὲν εἶναι ἀκριβεῖς· ἐν τούτοις ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἰδέαν του, καίτοι ἀνέγνωσε καὶ τὴν διακήρυξιν, ἡ ὁποία ὁμιλεῖ περὶ γεφυρῶν ἀπὸ ἑνὸς δήμου εἰς ἄλλον, ἀπὸ μιᾶς ἐπαρχίας εἰς ἄλλην, ἀπὸ τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης εἰς τὴν Κυπαρισσίαν, ἀπὸ Ἀσλάναγα εἰς Ἀλῆ–Τσελεπῆ. Λοιπὸν δὲν πρόκειται ἢ περὶ μιᾶς γεφύρας, ἡ ὁποία πλησιάζει πρὸς τὸ Ἀσλάναγα, καὶ ἡ ὁποία δὲν θὰ στοιχίσῃ πλέον τῶν 15,000 δραχμῶν. Κατὰ συνέπειαν ἡ πληροφορία, ὅτι τὰ χρήματα θὰ ἐξοδευθῶσιν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ, δὲν ἔχει κανένα λόγον. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸν δῆμον Ἀνδανίας, ὁ δῆμος οὗτος ἔχει 11,000 δραχμὰς μόνον, ὅσας ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἀλλὰ δὲν πρόκειται νὰ ἐξοδευθῶσι παρὰ μόνον 6,000.

§201ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι βέβαιον.

§202Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς Ἀνδανίας, εἶναι λελυμένον, διότι ἐψηφίσθη.

§204Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν συζητῶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ψηφισθέντος, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη, ἀλλὰ προκληθεὶς δι’ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς ὀφείλω νὰ εἴπω τινὰ, διὰ νὰ καταδείξω τὰς ἀνακριβείας, εἰς ἃς περιέπεσε. Καὶ εἶναι προφανὴς ἀνακρίβεια τὸ λεχθὲν, ὅτι δὲν πρόκειται δῆθεν περὶ ἔργων ἀνηκόντων εἰς τὸν δῆμον Εὔας. Κατὰ τὰς διακηρύξεις, τὰς ὁποίας ἔχω ἀνὰ χεῖρας, πρόκειται περὶ ἔργων ὁδοποιΐας, ἐκτελουμένων εἰς τὸν δῆμον Εὔας. Ἂν δὲ ἡ ὁδὸς, ἡ ὁποία θὰ κατασκευασθῇ, διερχομένη διὰ μιᾶς τῶν τριῶν γεφυρῶν, λέγεται ὁδὸς Καλαμῶν–Κυπαρισσίας, δὲν ἕπεται ὅτι δὲν εἶναι ὁδὸς δημοτική.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ δημοτικαὶ ὁδοὶ δὲν ἔχουσιν ὀνομασίας. Μόνον αἱ ἐπαρχιακαὶ καὶ αἱ δημόσιαι ἔχουσι.

§206Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ διακήρυξις...

§207Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν εἴμεθα, κύριε Πρόεδρε; Πρέπει νὰ φεισθῶσι τέλος πάντων καὶ τῆς ὑγείας μας.

§208Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἐπιτρέπεται πλέον συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ.

§209Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§210Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ διακήρυξις, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐξ αὐτῆς πείθεται ὁ θέλων νὰ πεισθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ ἔργων δημοτικῶν, ἐκτελουμένων εἰς τὸν δῆμον Εὔας (ἀναγινώσκει): «Ἐκτίθεται εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ τεχνικῶν ἔργων τῶν δημοτικῶν ὁδῶν τοῦ δήμου Εὔας αʹ) ἀπὸ Ἀλῆ–Τσελεπῆ εἰς Ἀσλάναγα, βʹ) ἀπὸ Καρτερολίου εἰς ἐθνικὴν ὁδὸν Καλαμῶν– Κυπαρισσίας καὶ γʹ) ἀπὸ Βρωμοβρύσεως εἰς Βασιλάδα.» Βλέπετε λοιπόν, ὅτι πρόκειται περὶ γεφυρῶν ἐπὶ ὁδῶν συνδεουσῶν χωρία τοῦ δήμου Εὔας πρὸς ἄλληλα, ἢ καταληγουσῶν εἰς ἄλλας ὁδούς. Καὶ ἐντεῦθεν οὐδεμία εἰλικρινὴς ἀμφιβολία δύναται νὰ προκύψῃ, ὅτι τὰ ἔργα, περὶ ὧν ὁ λόγος, εἶναι ἔργα δημοτικῆς ὁδοποιΐας.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§212Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ τὴν τροπολογίαν τοῦ ποσοῦ.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν.

§214Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ λάθος ὀφείλεται εἰς τὴν ἀμέλειαν τῶν συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου, οἵτινες δὲν ἔλαβον τὴν πρόνοιαν νὰ ἴδωσι, πόσα χρήματα ὑπάρχουσι.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως τῶν ¾ ἐκ τῶν ἐτησίων εἰσπράξεων τοῦ τρέχοντος ἔτους καὶ τῶν ἐφεξῆς ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης, Παλῃοχαλιᾶ καὶ Ἀνακτορίων διὰ τὴν διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς τὴν πόλιν Βονίτσης».

§216Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι ἐπιθυμητὸν νὰ γείνωσι γνωστὰ τὰ ἑξῆς: 1) πόσα εἶναι τὰ ἔσοδα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης, Παλῃοχαλιᾶ καὶ Ἀνακτορίων· 2) πόσα κεφάλαια ὑπάρχουσιν ἐν αὐτῷ· 3) ὑπάρχει προϋπολογισμὸς διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τούτων; 4) ἤρξατο ἡ ἐργασία τῆς κατασκευῆς; 5) πόσα ἐδαπανήθησαν μέχρι τοῦδε; 6) πόσα προϋπελογίσθησαν, ἵνα τελειώσῃ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τούτων;

§217Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω προσκομίσει τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι αὗται εἶναι ἀκριβεῖς ἐρωτήσεις.

§218Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία διόρθωσις, διότι ἐν μὲν τῷ τίτλῳ ἀναφέρεται «ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης, Παλῃοχαλιᾶ καὶ Ἀνακτορίων», ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρεται «ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Βονίτσης, Παλῃοχαλιᾶ καὶ Ἀκτίου». Νομίζω ὅτι δὲν πρόκειται περὶ Ἀκτίου, καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ «Ἀκτίου» εἰς «Ἀνακτορίων».

§219Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς βʹ συζήτησιν, ὡς διωρθώθη).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου, «περὶ ἐτησίας ἐπιχορηγήσεως δραχ. 15,000 ὑπὸ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Φιλιατρῶν πρὸς συντήρησιν ἐν Φιλιατροῖς Γυμνασίου ἢ Πρακτικῆς Σχολῆς».

§221Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ πρότασις νόμου αὕτη ὑποστηρίζεται;

§222Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§223Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου ταύτης.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§225Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐννοεῖ ἕκαστος τὴν χαριστικὴν πρᾶξιν τῆς Βουλῆς, προκειμένου περὶ ἔργων δημοτικῶν, ἀλλὰ προκειμένου περὶ ἔργων γενικωτέρου συμφέροντος καὶ μεταβολῆς προορισμοῦ χρημάτων, μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προβαίνῃ τόσον εὐκόλως ἡ Βουλὴ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν χρημάτων αὐτῶν. Πρόκειται ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Φιλιατρῶν νὰ διατεθῇ ἐτησίως ποσὸν 15,000 δραχμῶν πρὸς συντήρησιν Γυμνασίου. Καὶ τίς, παρακαλῶ, αὔριον θὰ ἐμποδίσῃ τὸν Α ἢ τὸν Β νὰ προτείνῃ νὰ διατεθῇ 1,000,000 δραχμῶν ἀπὸ τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον Πειραιῶς, διὰ νὰ κατασκευασθῇ τὸ δεῖνα ἔργον; ἢ ἄλλον τινὰ νὰ προτείνῃ νὰ διατεθῶσιν ἄλλα ποσὰ ἀπὸ ἄλλο λιμενικὸν ταμεῖον, ἵνα κατασκευασθῇ ἄλλο ἔργον; Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, τοιαῦτα νομοσχέδια νὰ παρακαλέσῃ τοὺς ἐνδιαφερομένους νὰ τὰ ἀποσύρωσι, διότι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῶσιν. Ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ ψηφισθῶσιν ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι συζήτησιν καὶ δὲν παραβλάπτουσι καὶ συμφέροντα.

§226ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Αὐτὸ βλάπτει καὶ τὴν ἐκπαίδευσιν.

§227Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἐπειδὴ ἡ Εὐρυτανία δὲν εἶναι παραθαλάσσιον μέρος καὶ ἔχει ἐπίνειον τὸ Μεσολόγγιον, νὰ διατεθῶσιν ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Μεσολογγίου 100,000 δραχμαὶ πρὸς ἵδρυσιν καὶ συντήρησιν Γυμνασίου ἐν Εὐρυτανίᾳ.

§228Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τοὺς βράχους ἐπάνω!

§229Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον. Πρέπει ἡ Βουλὴ, διὰ νὰ διαθέσῃ ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον τοῦ λιμένος Φιλιατρῶν 15,000 ἐτησίως, νὰ γνωρίζῃ πρῶτον, ἂν ὁ λιμὴν ἔχει συντελεσθῆ, δεύτερον, ἂν ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα παρομαρτοῦσιν εἰς ἕνα λιμένα, εἶναι συντετελεσμένα, τρίτον, ἂν δὲν ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι τοῦ λιμένος, αἱ ὁποῖαι νὰ ἐξυπηρετηθῶσιν ἀπὸ τὰ χρήματα τὰ λιμενικὰ, τέταρτον, ἂν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη φάρων ἢ φανῶν περὶ τὸν λιμένα ἢ ἄλλη τις ἀνάγκη, καὶ ἐὰν πεισθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι πλεονάζοντα χρήματα, καὶ τόσον πολλά, ὥστε νὰ διατεθῶσιν ὑπὲρ ἄλλων σκοπῶν, βεβαίως ὁ ἀμεσώτερος σκοπὸς δὲν εἶναι ἡ ὕπαρξις τοῦ Γυμνασίου, θὰ ἦναι ἕν ἄλλο ἔργον, ἕν τελωνεῖον π. χ. ἢ ἀποθῆκαι, ἢ ἄλλο τι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον· ἄλλως, ἐὰν πρόκηται νὰ ψηφισθῇ, ζητῶ τὸν λόγον.

§230Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§231Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πᾶν νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἀντίρρησις, ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀναβάλλωμεν.

§232Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν.

§233Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τί νὰ διαφωτίσητε; Ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἴσως δὲν εἶναι καλὸν, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ συζητηθῇ εἰς ἣν τάξιν εὑρίσκεται. Πρόκειται νὰ ψηφισθῶσι μόνον τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§234Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δυστυχῶς ἡ Βουλὴ προκατελήφθη ἐκ τῶν ἀντιρρήσεων τῶν κυρίων συναδέλφων...

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Καλούτσης.

§236Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐν πρώτοις, κύριε Πρόεδρε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβάλλεται μία νέα φορολογία, διότι αὐξάνεται τὸ ἐξαγωγικὸν τέλος τῆς σταφίδος κατὰ 2½ δραχ. τὸ χιλιόλιτρον. Ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ἡ νέα φορολογία μήπως πρόκειται νὰ διατεθῇ διὰ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ πρότασις νόμου; Βεβαίως ὄχι. Διότι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἐράνης στέργει καὶ ἐκφράζει τὴν εὐχὴν, ὅπως ἐπιβληθῇ πρόσθετος φορολογία 2½ δραχμῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἀνασυσταθῇ τὸ καταργηθὲν Γυμνάσιον. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Τριφυλίας, παραβλέπων τὴν γνώμην ταύτην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, λέγει ὅτι καλὸν εἶναι νὰ γείνῃ πρακτικὴ Σχολὴ Γεωπονίας.

§237Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δὲν εἶπον ἐγὼ τοιοῦτόν τι.

§238Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἰδοὺ ἐπὶ λέξει τί λέγετε. (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ νομοσχεδίου.) Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἐράνης δι’ ἀποφάσεώς του προτείνει, ὅπως γείνῃ Γυμνάσιον, τὴν πρᾶξιν δὲ ταύτην τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἐπικυροῖ καὶ ὁ Νομάρχης, σεῖς δὲ, μόνος μάλιστα ἐκ τῶν τεσσάρων Βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας σας, προτείνετε νὰ γείνῃ Πρακτικὴ Σχολὴ, ἐναντίον τῆς γνώμης τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου.

§239Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Προτείνω νὰ γείνῃ Γυμνάσιον ἢ Πρακτικὴ Σχολή.

§240Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Σεῖς ὑποδεικνύετε διὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως νὰ γείνῃ Πρακτικὴ Σχολή. Ἑπομένως πρόκειται περὶ πράγματος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει μελετηθῆ. Ἀφοῦ δ’ ἔχομεν διαζευκτικὴν πρότασιν, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, εἰς ἄλλην δὲ Περίοδον, ἐὰν ἤμεθα Βουλευταὶ, νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§241Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ προβαλλομένη ἀντίρρησις ὑπὸ τῶν κυρίων συναδέλφων μοὶ φαίνεται, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀδικαιολόγητος, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδὲν ἄλλο γίνεται ἢ μόνον, συμφώνως πρὸς τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, αὐξάνει ὁ λιμενικὸς φόρος, ἵνα ἐκ τούτου ἓν ὡρισμένον ποσὸν χρησιμοποιηθῇ διὰ τὴν συντήρησιν Γυμνασίου ἐν Φιλιατροῖς. Ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ Φιλιατρὰ δὲν ἔχουσι λιμένα, διότι τὸ ἐπίνειον αὐτῶν εἶναι ἐπὶ ἀνοικτοῦ πελάγους καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ λιμήν. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ ὁ λιμενικὸς φόρος ὑφίσταται ἀπὸ τριακονταετίας, ἅπαντα τὰ λιμενικὰ χρήματα ἐχρησίμευσαν μέχρι τοῦδε πρὸς κατασκευὴν λιμενικῶν ὁδῶν, ἀγουσῶν εἰς τὸν ὅρμον τῶν Φιλιατρῶν. Ἐπειδὴ πάντα τὰ ἔργα τὰ λιμενικὰ συνετελέσθησαν, καὶ ἑπομένως περισσεύουν χρήματα, διὰ τοῦτο τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ μόνον ἁρμόδιον καὶ δύναται νὰ κρίνῃ περὶ τῆς χρησιμότητος τοῦ φόρου αὐτοῦ, ἀποφαίνεται παμψηφεὶ, ὅτι τὰ χρήματα, ἐννοεῖ νὰ προορισθῶσι διὰ τὸν σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν οἱ κύριοι συνάδελφοι φρονῶσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλληται ὁ σκοπὸς χρημάτων προωρισμένων δι’ ὡρισμένον σκοπὸν, τότε ὤφειλον καὶ ὀφείλουσι νὰ φέρωσι τὰς αὐτὰς ἀντιρρήσεις δι’ ὅλα τὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων μεταβάλλεται ὁ σκοπὸς τῶν χρημάτων τῶν προωρισμένων δι’ ὡρισμένον σκοπὸν, ὅπως εἶναι τὰ χρήματα τὰ προωρισμένα πρὸς ὁδοποιΐαν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοὺς κυρίους συναδέλφους δὲν ἤγαγε πνεῦμα στοργῆς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου Φιλιατρῶν, ἀλλ’ ἄλλος τις λόγος, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι ὁ λόγος αὐτὸς δὲν εἶναι ἄξιος τῆς περιωπῆς καὶ τῆς σπουδαιότητος τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι εἶναι λυπηρὸν πρᾶγμα, οἱ κ. συνάδελφοι νὰ ἐκφράζωνται κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξεφράσθησαν. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ δήμου αὐτῶν, βεβαίως θὰ εἶχον ἀλλοίαν ἰδέαν.

§242Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, νομίζω, ὅτι συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ γείνῃ, καὶ ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον πρέπει ν’ ἀναβληθῇ.

§243Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, λαβὼν τὸν λόγον...

§244Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, δι’ ὃν, κύριε Τσιτσάρα, ἀναμιγνύεσθε εἰς τοιαῦτα ζητήματα. Μήπως φορολογεῖσθε σεῖς;

§245Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν σᾶς ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν μου, ὅτι ἐνδιαφέρεσθε σεῖς.

§246Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν σᾶς λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν.

§247Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶσθε ἀνίκανος πρὸς τοῦτο. Ἐγὼ, ζητήσας νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐξέφρασα γνώμην ἀτομικήν· ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας ἰσχυρίσθη, ὅτι ἄλλοι λόγοι μᾶς ἤγαγον εἰς τὸ συμπέρασμα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ συνεπῶς νὰ μὴ ψηφίσωμεν αὐτό. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. συνάδελφον, ἐὰν τοὺς γνωρίζῃ, νὰ τοὺς ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ μάλιστα ἤμην καὶ εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι τὰ χρήματα τὰ προωρισμένα δι’ ἔργα δημοτικῆς ὁδοποιΐας, δὲν ἔπρεπε νὰ διατίθηνται τόσον εὐκόλως δι’ ἄλλους σκοπούς. Ἐκεῖ ὅμως τοὐλάχιστον μετριάζεται τὸ κακὸν, διότι πρόκειται περὶ χωρίων τοῦ αὐτοῦ δήμου, καὶ ὅταν τὰ ἔργα τῆς ὁδοποιΐας ἦναι κατὰ τὸ πλεῖστον συντετελεσμένα, δὲν παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τῶν δήμων, ἐὰν κατασκευασθῇ ἓν ὑδραγωγεῖον εἰς ἓν χωρίον ἢ εἰς ἄλλο.

§248Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ἐδῶ πῶς παραβλάπτονται; Δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα.

§249Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐδῶ παραβλάπτονται, διότι δὲν ὑπάρχει λιμήν. Ἐγὼ πρὶν ἢ λάβω τὸν λόγον ἔλαβον τὸ νομοσχέδιον καὶ τὸ ἐμελέτησα, καὶ δι’ αὐτὸ γνωρίζω περὶ τίνος πρόκειται.

§250Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Τὸ Γυμνάσιον οὕτω πως συνεστάθη.

§251Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ οἱ κύριοι Βουλευταὶ διατείνονται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ὅ,τι ἰσχυρίζεται ὁ κ. ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς, διότι πρόκειται νὰ γείνῃ χρῆσις χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἄλλον σκοπὸν, καλὸν θεωρῶ νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον μέχρι τῆς προσεχοῦς Δευτέρας, ὅπως ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα ἐκ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι μεταξὺ τῶν πρώτων γεννᾶται ἡ ἀμφιβολία, ἀφοῦ τὰ χρήματα ταῦτα οὐδένα σκοπὸν ἔχουσιν, ὡς λέγεται, τότε πῶς εἰσπράττονται καὶ πῶς αὐξάνουσιν οἱ πόροι τοῦ λιμενικοῦ ταμείου; Ἑπομένως παρακαλῶ ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα δυνηθῶ νὰ προσκομίσω τὰς πληροφορίας.

§252Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ὅταν θὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τρίτην συζήτησιν, τότε νομίζω, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν εὐρέως ἐπ’ αὐτοῦ.

§253Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι. Ν’ ἀναβληθῇ.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ὑπ’ ἀριθ. 29 πρότασις νόμου ἀναβάλλεται. Ἐρχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 30. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ ἰδιοκτήτων γαιῶν ἀπὸ τῆς ὑπὸ τοῦ Δημοσίου δουλείας τῆς χορτονομῆς, καὶ περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ ἐθνικῶν βοσκῶν εἰς τὰς διατάξεις τῶν νόμων περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς».

§255Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει σκοπὸν ν’ ἀνακοινώσῃ πληροφορίας τινάς.

§256Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον.

§257Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς προτάσεως νόμου ταύτης).

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§259Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Προτοῦ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη πληροφοριῶν τινων, ἃς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἦτο ὑποχρεωμένος νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα αὕτη μορφώσῃ γνώμην, διότι ἡ εἰσηγητικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου δυστυχῶς οὐδὲν σχετικὸν ἀναφέρει. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή, πόσην ἔκτασιν ἔχουσιν αἱ ἐθνικαὶ γαῖαι, αἱ ἀνήκουσαι εἰς τὴν περιφέρειαν τῶν δήμων Πλατάνου καὶ Ἁλμυροῦ τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ, καὶ πόσον εἰσόδημα ἀποφέρουσιν ἐτησίως, πόσαι γαῖαι ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ τίνας δυσχερείας ἔχει τὸ Δημόσιον ἀπέναντι τῶν κατοίκων κλπ., καὶ οὕτως ἐν ἐπιγνώσει νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου μέχρις ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας ταύτας, τότε δέ, ἐὰν ἡ Βουλὴ κρίνῃ ἐπάναγκες, ἂς ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§260Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας δὲν ἦτο παρών, ἐζητήθησαν πληροφορίαι τινὲς ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον. Αἱ πληροφορίαι αὗται θὰ κατατεθῶσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ δύναται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας καὶ πάντες νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν. Κατὰ τὰς πληροφορίας ταύτας, τὰ βοσκήματα διαιροῦνται, ἢ μᾶλλον εἶναι τὸ ὅλον 11. Τὸ ἓν τῶν λειβαδίων τούτων περιέχει καλλιεργησίμους γαίας τὸ ὅλον στρέμματα 1069, χέρσους δὲ 1797, ἀνήκει δὲ εἰς τὸν κ. Α. Ἀποστολίδην.

§261Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι καλλιεργήσιμοι;

§262Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ἤδη. Ἡ χορτονομὴ τῶν γαιῶν αὐτῶν ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον· τὸ νομοσχέδιον δ’ ἔχει σκοπὸν νὰ παράσχῃ εὐκολίαν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν γαιῶν, ἐὰν θέλωσι, νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν δουλείαν τῆς χαρτονομῆς. Τὸ δεύτερον βόσκημα περιέχει καλλιεργησίμους γαίας στρέμματα 8765, χέρσους δὲ 1398.

§263Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Εἶναι πολλὰ κτήματα εἰς τὸ μέρος αὐτό· ἴσως 70 ἕως 80 μικρὰ κτήματα, ἀνήκοντα εἰς 30 ἕως 50 γεωργοκτηματίας.

§264Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κτήματα ταῦτα καλλιεργοῦνται ὑπὸ χωρικῶν, ἡ δὲ χορτονομὴ αὐτῶν ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον καὶ ἐνοικιάζεται.

§265Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σᾶς παρεκάλεσα προχθές, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μὲ πληροφορήσητε, πόσαι εἶναι αἱ γαῖαι αἱ αἱ βοσκήσιμοι καὶ αἱ γαῖαι αἱ καλλιεργήσιμοι, αἱ ἀνήκουσαι εἰς τὸ Δημόσιον, τῶν ὁποίων παράρτημα, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς βοσκῆς, θεωροῦνται αἱ γαῖαι αἱ καλλιεργούμεναι ὑπὸ τῶν διαφόρων χωρικῶν. Ἐκ τοῦ σημειώματος, τὸ ὁποῖον ἐφέρατε, δὲν ἐξάγεται τοῦτο ἀκριβῶς. Εἰς ἓν μέρος ἀναφέρονται 8,000 στρέμματα καλλιεργήσιμοι γαῖαι καὶ 2,000 βοσκήσιμοι.

§266Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον κατέχει τὰς πληροφορίας ἐκείνας, τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς αὐτὸ διὰ τὴν ἐνοικίασιν τῆς χορτονομῆς καὶ τῶν ἐθνικῶν λιβαδίων, καὶ τὰς πληροφορίας ταύτας θέλετε ἰδεῖ, ἀναγινώσκοντες τὸν προσκομισθέντα πίνακα. Περισσοτέρας τούτων πληροφορίας δὲν δύναμαι νὰ παράσχω· φρονῶ ὅμως, ὅτι αἱ προσκομισθεῖσαι πληροφορίαι εἶναι ἀρκεταί.

§267Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶσθε εἰς θέσιν νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἂν καὶ εἰς τὴν Τουρκίαν κρατεῖ ἡ αὐτὴ σχέσις τοῦ Δημοσίου πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ ἂν τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς ἄλλα μέρη τῆς Ἑλλάδος;

§268Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο, ὡς εἶπον, προῆλθεν ἐκ τῆς Τουρκικῆς ἀκόμη ἐποχῆς καὶ ἴσως κρατεῖ ἐν Τουρκίᾳ, ἐν Ἑλλάδι δὲ, ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι ἐξαιρετικὸν διὰ τὸν Ἁλμυρόν.

§269Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ σᾶς παρεκάλουν νὰ λάβητε γενικώτερον μέτρον.

§270Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξεδηλώθη τοιαύτη ἐπιθυμία ἐκ μέρους ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§271Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ἐπιμένω εἰς τὴν διασάφησιν αὐτήν. Ὑπάρχουσι γαῖαι ἀνήκουσαι εἰς τὸ Δημόσιον ἐν πλήρει ἰδιοκτησίᾳ, αἱ γαῖαι δὲ αὗται εἶναι γαῖαι βοσκήσιμοι. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἄλλαι γαῖαι, ὧν ἡ κυριότης ἀνήκει εἰς ἰδιώτας, ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον. Αἱ γαῖαι αὗται μετὰ τῶν γαιῶν τῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ Δημόσιον ἀποτελοῦσι τὰς κατ’ ἔτος ἐνοικιαζομένας βοσκάς, ἐκ τῆς ἐνοικιάσεως τῶν ὁποίων τὸ Δημόσιον προσπορίζεται ὡρισμένον ποσὸν εἰσοδήματος κατ’ ἔτος. Ἐὰν τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς, τὸ ὁποῖον ἔχει τὸ Δημόσιον ἐπὶ τῶν ἰδιωτικῶν γαιῶν, ἀπαλλοτριωθῇ πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας αὐτῶν, ἡ ἐνοικίασις τῶν μενουσῶν εἰς πλήρη ἰδιοκτησίαν τοῦ Δημοσίου γαιῶν βεβαίως θέλει ἀποφέρει ἐλάχιστον ποσὸν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βοσκηθῶσιν ἐπωφελῶς καὶ αἱ χέρσοι, ὅταν μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχωσι διεσπαρμέναι καὶ καλλιεργούμεναι. Λοιπὸν καὶ τότε εἶπον καὶ σήμερον ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἡ αἴτησις τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ νὰ γείνωσι κύριοι καὶ τῆς βοσκῆς, ὄντες κύριοι τῆς καλλιεργείας, εἶναι πολὺ δικαία, ἀλλ’ ἡ αἴτησις αὕτη, ἵνα συμβιβασθῇ μὲ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, δὲν πρέπει νὰ χωρισθῇ ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῶν γαιῶν τῶν βοσκησίμων, αἱ ὁποῖαι σήμερον ἔχουσιν ἀξίαν, διότι συνενοικιάζονται μὲ τὰς καλλιεργουμένας, αὔριον ὅμως δὲν θὰ ἔχωσιν ἀξίαν, ὅταν δὲν θὰ συνενοικιάζωνται. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν πρέπει νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἀπαλλοτρίωσιν ὁλοκλήρου τῆς βοσκῆς, ἵνα καὶ οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἀγοράσωσι τὰς γαίας ταύτας, ἀποκτήσωσι πλῆρες τὸ δικαίωμα, καὶ τὸ Δημόσιον μὴ ζημιωθῇ.

§272ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὸ ἄρθρον 1, ὡς εἶναι συντεταγμένον. Ὑπάρχουσι γαῖαι κατὰ τὸ νομοσχέδιον καλλιεργούμεναι ἢ καλλιεργήσιμοι, αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται ἐντὸς τῶν βοσκῶν. Τώρα τὸ Δημόσιον τί παραχωρεῖ; τὰς βοσκὰς ἢ τὸ δικαίωμα τῆς βοσκῆς ἐπὶ τῶν καλλιεργουμένων ἢ καλλιεργησίμων γαιῶν;

§273Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὰς τὰς βοσκὰς ἐπὶ τῶν καλλιεργουμένων ἢ καλλιεργησίμων γαιῶν παραχωρεῖ. Ἡ ἰδιοκτησία ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων ἀνήκει εἰς ἰδιώτας, ἀλλ’ ἡ βοσκὴ ἐπὶ τῶν αὐτῶν γαιῶν ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον· ἡ βοσκὴ αὕτη παραχωρεῖται.

§274Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὑπάρχουσι γαῖαι ἰδιόκτητοι, ὧν ἡ χορτονομὴ ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον. Ὅταν ἔλθῃ ἡ 14 Σεπτεμβρίου, οἱ ἐνοικιασταὶ τῆς χαρτονομῆς τοῦ Δημοσίου, καταλαμβάνοντες τὰ λιβάδια ἐκεῖνα, δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας νὰ εἰσέλθωσιν εἰς αὐτὰ καὶ καλλιεργήσωσι.

§275Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι τοῦτο ἀκριβές.

§276Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Γνωρίζω τοῦτο ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, διότι ἐνήργησα ἐκεῖ ὑπηρεσιακῶς. Ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα, ἀδικοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται, καὶ περὶ τούτου προβλέπει τὸ νομοσχέδιον.

§277Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται δήλωσις κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους περὶ διανομῆς ἐθνικῆς γῆς εἰς χέρσους γαίας μὴ καλλιεργησίμους; Ἕκαστος Ἕλλην δικαιοῦται νὰ δηλώσῃ 80 στρέμματα ἐθνικῆς γῆς. Ὑποθέτετε ὅτι θέλει εὑρεθῆ Ἕλλην, ὁ ὁποῖος νὰ δηλώσῃ 80 στρέμματα ἀγρῶν ἀνεπιδέκτων καλλιεργείας;

§278Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατὰ τὴν γνώμην μου, δεῖται μελέτης, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὴν λύσιν ὅλων τῶν ἀποριῶν τῶν ἀξιοτίμων κ. συναδέλφων. Ἀλλ’ ἵνα πεισθῶσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ, ἀπαιτεῖται δὲ μακρὰ συζήτησις περὶ τούτου, ἡ ὁποία, νομίζω, δὲν πρέπει νὰ γείνῃ ἀπόψε.

§279ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τὸ καθιερούμενον διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου μέτρον ἐξαγορᾶς τῶν δικαιωμάτων δουλείας βοσκῆς τοῦ Δημοσίου ἐπὶ κτημάτων ἰδιωτικῶν ἐν Ἁλμυρῷ εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ ἄλλων ὁμοίων κτημάτων, ἰδιωτικῶν, κοινοτικῶν ἢ δημοτικῶν, ἐφ’ ὧν τὸ Δημόσιον ἔχει δικαιώματα δουλείας βοσκῆς. Γνωρίζω ὅτι τοιαῦτα δικαιώματα κέκτηται τὸ Δημόσιον, ὡς ἐκπροσωποῦν τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Ταμεῖον τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐν Σκύρῳ, ἔνθα τὸ Δημόσιον ὑπὸ τὴν ὡς εἴρηται ἰδιότητά του ἔχει δικαίωμα δουλείας βοσκῆς ἐπὶ ἐκτάσεων ἀνηκουσῶν κατὰ κυριότητα καὶ κατοχὴν εἰς ἰδιώτας, καὶ εἰς τὸν δῆμον Σκυρίων, καὶ τὸ δικαίωμα αὐτοῦ ἐκμισθοῖ εἰς ποιμένας ἰδίᾳ, οἵτινες, ὅταν αἱ εἰς ἄλλους ἰδιοκτήτας ἀνήκουσαι γαῖαι δὲν σπείρωνται, ἢ ὅταν θερισθῶσιν, εἰσάγουσιν ἐν αὐταῖς τὰ ποίμνιά των πρὸς βοσκήν. Πλεῖσται δὲ ἔριδες γεννῶνται πολλάκις μεταξὺ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν γαιῶν καὶ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ Δημοσίου, σπευδόντων νὰ βοσκήσωσι τὰ ποίμνιά των καὶ πρὸ τῆς συγκομιδῆς τῶν καρπῶν, καὶ παρεμποδιζόντων πᾶσαν ἐπέκτασιν νέων δενδροφυτειῶν ἐπὶ τῶν εἰρημένων γαιῶν, αἵτινες, ὅταν ἀπαλλαγῶσι τῆς δουλείας, θὰ ἐπεκταθῶσιν ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ αὐτῆς τῆς Πολιτείας, ἥτις, ἐλάχιστα ἀπολαμβάνουσα ἐκ τῶν μισθώσεων τῶν χορτονομῶν τούτων, ζημιοῖ πολὺ τοὺς γαιοκτήμονας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐπεκτείνῃ τὸ μέτρον, ὅπερ θὰ ληφθῇ διὰ τὰς ἰδιοκτήτους γαίας τοῦ Ἁλμυροῦ, καὶ εἰς τὴν Σκῦρον καὶ ὅπου ἀλλοῦ ἔχει τὸ Δημόσιον ὅμοια δικαιώματα δουλείας.

§280Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ λύσω τὴν ἀπορίαν μου. Ἐννοεῖτε ὅτι ἡ παραχώρησις τοῦ δικαιώματος τῆς βοσκῆς θὰ ἦναι ἐπὶ τοῦ λιβαδίου ἢ ἐπὶ τῶν γαιῶν τῶν καλλιεργουμένων;

§281Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐπὶ τῶν γαιῶν.

§282Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διότι, ἐὰν πρόκηται περὶ τῆς βοσκῆς, καταστρατηγοῦμεν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου τοὺς νόμους περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, κατὰ τοὺς ὁποίους τῶν βοσκῶν ἡ παραχώρησις δὲν ἐπιτρέπεται.

§283Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι ἔχει συζήτησιν.

§284Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 1 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς κατέχοντας ἐν τῇ περιφερείᾳ τῶν δήμων Ἁλμυροῦ καὶ Πλατάνου τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ καλλιεργουμένας καὶ καλλιεργησίμους γαίας, περιλαμβανομένας ἐντὸς ἐθνικῶν βοσκῶν, καὶ ἐφ’ ὧν ἀσκεῖ δικαίωμα χορτονομῆς τὸ Δημόσιον, νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν δουλείαν ταύτην κατὰ τὰ ἐν τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ ὁριζόμενα καὶ ἐπὶ καταβολῇ τοῦ τιμήματος εἰς εἴκοσιν ἓξ ἐτησίας τοκοχρεωλυτικὰς δόσεις.» Ἐνταῦθα τὸ ἄρθρον ὁμιλεῖ διὰ τοὺς κατέχοντας γαίας, εἴτε ἰδιοκτήτους εἴτε μὴ ἰδιοκτήτους, ἀλλὰ περιεχομένας ἐντὸς ἐθνικῶν βοσκῶν, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀσκεῖ δικαίωμα χορτονομῆς τὸ Δημόσιον· διότι πρόκειται περὶ γαιῶν ἀνηκουσῶν εἰς ἰδιώτας καὶ περὶ γαιῶν ἀνηκουσῶν εἰς τὸ Δημόσιον, κατεχομένων δὲ ὑπὸ ἰδιωτῶν· πρόκειται λοιπὸν περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ δικαιώματος τῆς χορτονομῆς ἐπὶ τῶν γαιῶν τῶν κατεχομένων ὑπὸ ἰδιωτῶν. Κατόπιν ἔρχεται τὸ ἄρθρον 2, τὸ ὁποῖον κανονίζει τὸν τρόπον, καθ’ ὃν γίνεται ἡ ἐξαγορά, καὶ εἶτα τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον λέγει: «Αἱ λοιπαὶ γαῖαι, αἱ περιλαμβανόμεναι ἐπίσης ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν, αἱ ἀνήκουσαι κατὰ πλήρη κυριότητα εἰς τὸ Δημόσιον, παραχωροῦνται κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν πλησιεστέρων ἑκάστῳ βοσκήματι χωρίων, ὀφείλοντας νὰ ποιήσωνται τὴν κατὰ νόμον δήλωσιν ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου.» Πρόκειται λοιπὸν περὶ δύο πραγμάτων, πρόκειται περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς χορτονομῆς καὶ ἐξαγορᾶς αὐτοῦ, καὶ πρόκειται καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐθνικῶν γαιῶν, τῶν κειμένων ἐντὸς ἐθνικῶν βοσκῶν, ἀλλ’ ἀνηκουσῶν οὐχὶ εἰς ἰδιώτας, ἀλλ’ εἰς τὸ Δημόσιον κατὰ κυριότητα καὶ κατεχομένας ὑπ’ αὐτοῦ.

§285Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔθηκε μίαν βάσιν ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἀπεδέξατο ἡ Βουλή, νὰ ψηφίζωνται ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην συζητήσεως.

§286Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε ὅτι, ἐπειδὴ ἐπῆλθεν ἀμφισβήτησις ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 1, — διότι κατ’ ἐμὲ ἡ ἀμφισβήτησις αὕτη προῆλθεν ἕνεκα τῶν λέξεων «ἐφ’ ὧν», διότι δὲν φαίνεται ποῦ ἀναφέρονται αὗται, — δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ λύσωμεν πρῶτον τὸ ζήτημα περὶ τίνος πρόκειται; Κατ’ ἐμὲ πρόκειται περὶ ἐξαγορᾶς τοῦ δικαιώματος τῆς χορτονομῆς ἐπὶ τῶν καλλιεργουμένων καὶ καλλιεργησίμων γαιῶν. Αὐτὸ τὸ δικαίωμα τῆς χορτονομῆς τὸ πωλεῖ τὸ Κράτος, καὶ πληρώνεται τὸ τίμημα εἰς δόσεις, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 2. Ἔρχεται κατόπιν τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον λέγει: «Αἱ λοιπαὶ γαῖαι, αἱ περιλαμβανόμεναι ἐπίσης ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν, αἱ ἀνήκουσαι κατὰ πλήρη κυριότητα εἰς τὸ Δημόσιον, παραχωροῦνται κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς πρὸς τοὺς κατοίκους τῶν πλησιεστέρων ἑκάστῳ βοσκήματι χωρίων, ὀφείλοντας νὰ ποιήσωνται τὴν κατὰ νόμον δήλωσιν ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου». Ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη, διότι, ἐνῷ διατίθενται αἱ βοσκαὶ, εἶναι καλὸν, ὅπως παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, νὰ διατεθῶσιν αἱ γαῖαι αὗται, αἱ περιλαμβανόμεναι ἐντὸς τῶν ἐθνικῶν βοσκῶν. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰς διασαφήσεις ταύτας δὲν ὑπάρχει πλέον κενὸν ἐν τῷ νόμῳ, οὔτε δυσκολίαι περὶ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Δὲν εἶναι αἱ ἐθνικαὶ βοσκαί, αἱ ὁποῖαι παραχωροῦνται, ἀλλ’ αἱ γαῖαι αἱ περιλαμβανόμεναι ἐντὸς αὐτῶν.

§287Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον, ὡς διετυπώθη, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προκαλέσῃ τοιαύτην συζήτησιν.

§288ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὑπάρχει πρότασις ἀναβολῆς, κύριε Πρόεδρε;

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§290ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Λοιπὸν πρὸς τί ἡ συζήτησις αὕτη;

§291Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, ἀφοῦ προέτεινα ἀναβολὴν (θόρυβος).

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναμαι ν’ ἀπαγορεύσω τὸν λόγον, ἐφ’ ὅσον ὁμιλεῖ ὁ κ. Βουλευτής.

§293Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν ζητῆται ἡ ἀναβολὴ τοῦ νομοσχεδίου, διακόπτεται ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις.

§294Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§295ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§296Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ν’ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, καὶ δὲν ἐπιμένει εἰς τὴν ἔνστασιν ὁ κ. Πολυγένης.

§297Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τὴν ἀποσύρει, κύριε Πρόεδρε.

§298Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἐγὼ ἔκαμα προηγουμένως πρότασιν ἀναβολῆς, ἀλλὰ δὲν τὴν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Πρόεδρος.

§299Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἐγεννήθησαν ἀμφιβολίαι ὡς πρὸς τὸ τελευταῖον μέρος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, δύναται ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον μέχρι τῆς Δευτέρας, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μελετήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην καὶ ἴδῃ, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν.

§300ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§302ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§303ΕΤΕΡΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι· νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ.

§304Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ; Τότε πρέπει νὰ εἰδοποιήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὴν Δευτέραν πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ ἦναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§305Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Καὶ τὸ σταφιδικόν, κύριε Πρόεδρε;

§306Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ εὕρωμεν καὶ ὥραν πρὸς συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου· θὰ βαίνωσιν ἐκ παραλλήλου ἀμφότερα.

§307Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον — καὶ πιστεύω ὅτι καὶ πάντες οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ εἶναι σύμφωνοι — δὲν ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ τὴν Δευτέραν θὰ ζητήσω τὴν πρόταξιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Τώρα, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ εἶναι σύμφωνος, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. Οὐδεμίαν συζήτησιν θὰ προκαλέσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§308ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· μὲ τὴν σειρὰν νὰ προχωρήσωμεν.

§309ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν δρ. 25,000 πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν Μώλῳ, καὶ δραχμῶν 3,000 πρὸς κατασκευὴν ἢ ἐπισκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου τοῦ χωρίου Σφάκας τοῦ δήμου Ἐλατείας ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Ἐλατείας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§310Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ἔχω ὑποβάλει ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, κύριε Πρόεδρε.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐμπαιζόμεθα, κύριε Βουλευτά; Εἴπετε ὅτι παρῃτήθητε τῆς ἐνστάσεως· ἐζητήσατε τὴν ἀναβολὴν τοῦ προηγουμένου νομοσχεδίου, καὶ ἀνεβλήθη τοῦτο.

§312ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν δύναται νὰ παραιτηθῇ τῆς ἐνστάσεως. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος (θόρυβος).

§313Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιμένῃ εἰς τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. Ἐπιμένετε, κύριε Πολυγένη;

§314Γ. ΠΟΛΥΓΕΝΗΣ. Ναί, κύριε Πρόεδρε δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ν’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ι. Γ. Ρούφου καὶ Γ. Πολυγένη, μετὰ δὲ τὴν διαλογήν, μὴ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 12 καὶ 40′ τῆς νυκτός).