1904.05.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

τῆς 28 Μαΐου 1904.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὰ πρακτικὰ δὲν ἀναγράφουσιν ὅτι ἐψηφίσθη ἡ πρότασις νόμου «περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Πύλῳ διὰ χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πύλου», ἡ ὁποία ἐψηφίσθη εἰς τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως. Παρακαλῶ νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικά.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐψηφίσθη.

§3ΕΤΕΡΟΙ. Ἐψηφίσθη.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἤμην ἐπὶ τοῦ Προεδρείου. Τώρα προτείνεται παρ’ ὑμῶν ἡ τροποποίησις τῶν πρακτικῶν ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἐψηφίσθη ἡ πρότασις νόμου. Δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἂν ἐψηφίσθη.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐψηφίσθη.

§6Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβές.

§7Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἐψηφίσθη.

§8Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅλοι οἱ Βουλευταί, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν βεβαιοῦσιν, ὅτι ἐψηφίσθη.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις παρὰ τῆς Βουλῆς, τὰ πρακτικὰ θὰ διορθωθῶσι.

§10Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκινήθη σήμερον, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀντικείμενον ἐρωτήσεως τῆς Βουλῆς. Ἂν ἡ πρότασις νόμου, περὶ ἧς πρόκειται, ἐψηφίσθη ἢ δὲν ἐψηφίσθη, γνωρίζει τὸ Προεδρεῖον. Ἐὰν τὸ Προεδρεῖον γνωρίζῃ, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἐψηφίσθη ἡ πρότασις νόμου, πρέπει ὁ Πρόεδρος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀναγραφὴν τοῦ σχετικοῦ μέρους ἐν τοῖς πρακτικοῖς. Περιττὸν νὰ ἐρωτᾶται ἡ Βουλή, διότι κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐγκαθιδρύομεν νέον σύστημα ψηφίσεως τῶν νόμων. Νομίζω ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ κανονικός. Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, εἶσθε ὁ ἁρμόδιος νὰ κρίνητε καὶ νὰ γνωρίζητε, ἂν ἐψηφίσθη ἢ δὲν ἐψηφίσθη ἡ πρότασις νόμου. Ἐὰν ἐψηφίσθη, ὡς δὲν ἔχω λόγους νὰ ἀμφιβάλλω, ὑμεῖς εἶσθε ὁ ἁρμόδιος νὰ διατάξητε, ὅπως ἀναγραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ ἡ ψήφισις. Περιττὸν νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν, ὅπως διὰ βοῆς ἀποφανθῇ.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι τὴν στιγμὴν ἐκείνην δὲν ἤμην ἐπὶ τοῦ Προεδρείου, ἀλλ’ οὐδ’ ἐν τῇ Βουλῇ, ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἂν ἐψηφίσθη ἢ ὄχι ἡ πρότασις νόμου περὶ τοῦ ὑδραγωγείου τῆς Πύλου. Πολλάκις συμβαίνει, ὡς γνωρίζετε, νὰ ἦναι ἐσφαλμένα τὰ πρακτικὰ καὶ νὰ ζητῆται ἡ διόρθωσις παρὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ἢ καὶ ὁ Πρόεδρος μόνος νὰ διατάσσῃ τὴν διόρθωσιν, ὅταν ἐξακριβώνῃ τὸ πλημμελές. Σήμερον, εὐθὺς ὡς ἀνεγνώσθησαν τὰ πρακτικά, ὁ κ. Μισυρλῆς εἶπεν, ὅτι πρέπει ταῦτα νὰ διορθωθῶσι, διότι δὲν ἀναφέρουσιν ὅτι ἐψηφίσθη ἡ πρότασις νόμου. Τί ἄλλο λοιπὸν θέλετε νὰ πράξω ἐγώ, ὅστις δὲν ἤμην παρὼν κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν οὐδὲ ἐν τῷ Προεδρείῳ οὐδὲ ἐν τῇ Βουλῇ, παρὰ νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν, ἂν ἐψηφίσθη ἡ πρότασις νόμου ἢ ὄχι;

§12Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι ἀντελήφθημεν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐψηφίσθη.

§13Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἱστάμην εἰς αὐτὴν τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἵσταμαι καὶ τώρα, καὶ βεβαιῶ, ὅτι ἐψηφίσθη.

§14Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ἤμην μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως ἐνταῦθα. Ἠθέλησεν ὁ κ. Γραμματεὺς, ὁ ὁποῖος παρακάθηται εἰς τὸ Προεδρεῖον, νὰ ἀναγνώσῃ νομοσχέδιον ἀφορῶν ἓν ὑδραγωγεῖον, ἀλλ’ ἐσταμάτησε (θόρυβος).

§15Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀνεγνώσθη, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐψηφίσθη. Δὲν ἀντελήφθη καλῶς ὁ κ. Βουλευτὴς Λοκρίδος. Εἶχεν ἀλλοῦ τὸν νοῦν του.

§16Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐνίσταμαι καὶ ἰσχυρίζομαι ὅτι δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§17Κ. ΑΛΑΜΑΝΟΣ. Ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐψηφίσθη (θόρυβος).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ προβάλλονται ἀντιρρήσεις καὶ ὑπάρχει ἀμφιβολία, ἂν ἐψηφίσθη ἢ ὄχι, ἐγὼ δὲ δὲν ἤμην ἐνταῦθα χθὲς, δὲν δύναμαι παρὰ νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§19Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ τρόπος αὐτός, νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἶναι ὁ κανονικός, νὰ διατάσσητε νὰ διεξάγωνται μαρτυρικαὶ ἀποδείξεις, ἂν ἐψηφίσθη ἢ δὲν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον. Τὸ Προεδρεῖον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι ἁρμόδιον καὶ ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ, ἂν ἐψηφίσθη ἢ δὲν ἐψηφίσθη. Τί ἐρωτᾶτε τὴν Βουλήν;

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εἶπον, κύριε Βουλευτά. Ἐὰν ἤμην ἐγὼ ἐν τῇ ἕδρᾳ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, δὲν θὰ εἶχον ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω. Ὁ τότε προεδρεύων δὲν εἶναι παρών, ἵνα ἐρωτηθῇ.

§21Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ Προεδρεῖον, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἑνιαῖον· τὸ Προεδρεῖον δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ἂν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ νὰ διατάξῃ νὰ ἀναγραφῇ ἡ ψήφισις εἰς τὰ πρακτικὰ ἄνευ τοιαύτης συζητήσεως, ἡ ὁποία, νομίζω, ὅτι δὲν συμβιβάζεται μὲ τὸ πρέπον καὶ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς.

§22ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις, παρακαλῶ, χάριν τῆς τάξεως. Ἐγώ, Κύριοι, ἤμην εἷς τῶν παρόντων. Κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως συνωστίσθησαν πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων περὶ τὸ Προεδρεῖον. Ὁ Γραμματεὺς ἠκούσθη ὅτι ἀνέγνωσε νομοσχέδιον τι, τὸ ὁποῖον ἀφεώρα εἰς ὑδραγωγεῖον.

§23Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπεπειράθη νὰ ἀναγνώσῃ.

§24ΑΧ. ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ. Ἀλλ’ ὁ συνωστισμὸς καὶ ἡ βοὴ ἦτο τοσαύτη, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν οὐδὲ συνεννόησις νὰ γείνῃ, οὐδὲ νὰ ἀντιληφθῇ τις ἀκριβῶς, οὐδὲ ἀπόφασις καμμία ἐξηνέχθη παρὰ τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ὡρισμένου ζητήματος, οὐδὲ ἠρωτήθη ἡ Βουλὴ, ἵνα ἀποφανθῇ. Ἐργασία, κύριε Πρόεδρε, οὕτω γινομένη, ἐν βοῇ καὶ συνωστισμῷ περὶ τὸ Προεδρεῖον, κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως μάλιστα, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐργασία σοβαρὰ νομοθετικοῦ σώματος. Οὐδὲ νομίζω, ὅτι τὸ Προεδρεῖον εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσῃ, ἐν τῇ ἐπισημότητι τῆς ἀρχῆς του, ἂν ἐγένετο συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ πρόκειται, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη περὶ αὐτοῦ. Διὰ νὰ ἤμεθα συνεπεῖς, πρέπει νὰ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ πρᾶγμα καὶ νὰ μὴ παρασυρώμεθα ἀπὸ προσωπικοὺς λόγους. Τὸ σοβαρὸν καὶ τὸ ἀκριβὲς εἶναι, ὅτι οὐδεμία συζήτησις ἐγένετο ἐπὶ τοῦ θέματος, καὶ οὐδεμία ἀπόφασις ἐξηνέχθη ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς.

§25Π. ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν στιγμὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, —καὶ τονίζω τὴν λέξιν ὅτι ἐψηφίσθη, — συνηθροίσθησαν πέριξ τοῦ Προεδρείου πολλοί· ἀλλὰ κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἦτο σύγχυσις, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἄλλων νομοσχεδίων τοπικῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπεβαρύνετο τὸ Δημόσιον. Ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Πύλῳ διὰ χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πύλου οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον. Ὑπάρχουσι χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, τὰ ὁποῖα, ἐὰν δὲν χρησιμοποιηθῶσι διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς πόλεως, θὰ χρησιμοποιηθῶσι δυστυχῶς δι’ ἄλλους σκοπούς, οἱ δὲ κάτοικοι τῆς Πύλου ὑποφέρουσι πολὺ ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ὕδατος.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα. Τώρα πρόκειται περὶ τοῦ ἂν ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον ἢ ὄχι.

§27Π. ΣΑΚΚΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον λοιπὸν ἐψηφίσθη. Οἱ Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πέριξ τοῦ Προεδρείου τὴν στιγμὴν ἐκείνην, δύνανται νὰ βεβαιώσωσι τοῦτο. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ Λοκρίδος δὲν ἠξεύρω ποῖα συμφέροντα θέλουσι νὰ ἐπιδιώξωσι, παρεμβάλλοντες προσκόμματα καὶ ἀντιρρήσεις ἐπὶ τοῦ προκειμένου.

§28Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς δηλώσῃ, κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Γραμματεὺς, ἂν ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον καὶ ἂν ἐψηφίσθη.

§29Κ. ΑΛΑΜΑΝΟΣ. Πρὸ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου εἶχον κληθῆ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου, ὅπως ἀναπληρώσω ἕνα τῶν ἀπουσιαζόντων Γραμματέων· ἐν τῇ ἰδιότητί μου δὲ ταύτῃ νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι κάλλιον παντὸς ἄλλου δύναμαι νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ πρότασις νόμου «περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Πύλῳ διὰ χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πύλου» ἀνεγνώσθη καὶ ἐψηφίσθη.

§30ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἠκούσαμεν τίποτε!

§31Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ πείθομαι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη, διότι, ὅπως ὁμιλεῖ ὁ κ. Ἀλαμᾶνος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνώσῃ ἓν νομοσχέδιον καὶ νὰ ψηφισθῇ τοῦτο χωρὶς νὰ ἀντιληφθῇ τίποτε ἡ Βουλὴ (ἱλαρότης). Ἑπομένως ἔχουσι δίκαιον καὶ οἱ λέγοντες ὅτι ἐψηφίσθη καὶ οἱ λέγοντες ὅτι δὲν ἐψηφίσθη.

§32Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν καθιερωθῇ, κύριε Πρόεδρε, τοιαύτη ἀρχὴ, νὰ ψηφίζωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ νομοσχέδια, δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ καταλήξωμεν.

§33Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν τοιοῦτόν τι συμβῇ, κ. Πρόεδρε, θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι εἴμεθα ἀσεβεῖς πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς, διότι προηγοῦνται νομοσχέδια σπουδαῖα διὰ τὸ ἔθνος, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε πρῶτον νὰ ψηφισθῶσι, καὶ οὐχὶ τὰ νομοσχέδια τοῦ κ. Μισυρλῆ (θόρυβος).

§34Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Αὐτὰ τὰ νομοσχέδια δὲν εἶναι σπουδαῖα;

§35Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι διόλου σπουδαῖα, καὶ ἂν τολμήσητε νὰ βάλητε πρῶτα τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, δὲν θ’ ἀφήσω τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ οὔτε βῆμα (θόρυβος).

§36Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Λυποῦμαι διὰ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Τὸ νομοσχέδιον, περὶ οὗ πρόκειται, οὐδὲν κώλυμα ἔφερεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σπετσῶν προέτεινε τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῶν χορηγημάτων. Ἡ Βουλὴ σύμπασα ἐδέχθη, καὶ ἐψήφισεν αὐτό. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑδραγωγείου τῆς Πύλου οὐδεμίαν ἀντίρρησιν προὐκάλεσεν, οὐδὲν κώλυμα ἔφερεν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Διὰ ποῖον λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐξήφθη ὁ κ. συνάδελφος; Πρόκειται νὰ δείξῃ πατριωτισμόν; Ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ πληρώσῃ σπουδαιοτάτην ἀνάγκην; Λυποῦμαι δὲ καὶ δι’ ἄλλον λόγον περισσότερον. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἦλθεν εἰς Πύλον ὡς κυβερνήτης πλοίου θωρηκτοῦ, καὶ εἶδε τὴν κατάστασιν τῆς πόλεως, ὑπὸ ἔποψιν ὕδατος...

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅσα λέγετε δὲν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα, ἂν ἐψηφίσθη ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον.

§38Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Γνωρίζω τοῦτο, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. προαγορεύσας. Γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εἰς τὴν πόλιν ἐκείνην προσορμίζονται καὶ στόλοι τῶν Δυνάμεων. Εἶναι αἶσχος διὰ τὸν τόπον νὰ μὴ δύνανται νὰ ὑδρευθῶσι τὰ ξένα πλοῖα, καὶ νὰ ἀναχωρῶσιν ἐκεῖθεν οἱ κυβερνῆται αὐτῶν καταρώμενοι τὴν Ἑλλάδα διὰ τὴν κατάστασιν ταύτην! Λυποῦμαι δὲ διὰ τὸν κ. συνάδελφον, διότι, προκειμένου νὰ πληρωθῇ τοιαύτη ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν καὶ αὐτὸς γνωρίζει, ἔρχεται σήμερον καὶ ἐξάπτεται καὶ κατηγορεῖ τὴν Βουλήν, ὅτι ἀσχολεῖται εἰς θέματα, ἐφ’ ἃ μὴ δεῖ. Λυποῦμαι, ἐπαναλαμβάνω, διὰ τὸν κ. συνάδελφον.

§39Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ καὶ τὸ ὑδραγωγεῖον τῆς Πύλου καὶ πᾶν ἄλλο τοπικὸν νομοσχέδιον. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Διὰ τὸ ὑδραγωγεῖον μάλιστα τῆς Πύλου θὰ δώσω καὶ τὴν ψῆφόν μου εὐχαρίστως, διότι μετέβην πολλάκις ἐκεῖ καὶ πάλιν θὰ μεταβῶ. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἂν προηγήθη καμμία ἀπόφασις τῆς Βουλῆς περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Προηγήθη τοιοῦτόν τι; Ἐγένετο ἀπόφασις τοιαύτη τῆς Βουλῆς; Περὶ αὐτοῦ πρόκειται. Ἐγὼ ἤμην ἐνταῦθα χθὲς μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως, καὶ δὲν ἀντελήφθην τοιοῦτόν τι, οὔτε ἂν ἀνεγνώσθη καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, διότι ὅπως ἀναγινώσκονται τὰ νομοσχέδια ὑπὸ τοῦ Γραμματέως, κατὰ τὸ τέλος μάλιστα τῆς συνεδριάσεως, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀντιληφθῇ τι.

§40Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα τείνει νὰ λάβῃ μεγάλας διαστάσεις. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ὑπάρχει τις ὁ κατ’ οὐσίαν ἐναντίος τοῦ νομοσχεδίου· ἀλλ’ ἐδῶ πρόκειται περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μεταβάλλει ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς. Τῆς πλειονοψηφίας ἡγεῖται, καὶ ἑρμηνεύει τὰς γνώμας αὐτῆς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα λύεται, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δηλώσῃ, ὅτι παρεδέχθη τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον.

§41Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Γεγονὸς ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι, ὅτε ἐτελείωσεν ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, προετάθη ὑπὸ πολλῶν Βουλευτῶν ἐν βοῇ, ὅπως συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑδραγωγείου τῆς Πύλου. Ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ ἀνεγνώσθη τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ Γραμματέως. Πρέπει νὰ ὁμολογήσω, διὰ νὰ ἦμαι ἀκριβὴς, ὅτι καθ’ ἣν στιγμὴν ἐλέχθη ὅτι ἐψηφίσθη, ὑπῆρχεν ἀνωμαλία ἐν τῇ Βουλῇ· πιστοποιῶ ὅμως τὸ γεγονὸς, ὅτι τῇ ἐπινεύσει τῆς Βουλῆς ἀπεφασίσθη, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑδραγωγείου τῆς Πύλου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνεγνώσθη, καὶ ὅτι ἐν βοῇ ἐλέγετο «ἐψηφίσθη». Ταῦτα δύναμαι νὰ βεβαιώσω, διότι ταῦτα ὑπέπεσαν εἰς τὴν ἀντίληψίν μου.

§42Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἐτελείωσεν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου συνεκεντρώθησαν πολλοὶ Βουλευταὶ περὶ τὸ βῆμα, ἀποχωρησάντων ὅλων σχεδὸν τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὡς ὑπολαβόντων, ὅτι δὲν θὰ γείνῃ συζήτησις ἢ ἐπιψήφισις ἑτέρου νομοσχεδίου. Τότε — διότι καὶ ἐγὼ ἤμην περὶ τὸ βῆμα — τινὲς τῶν κυρίων συναδελφῶν ἐζήτησαν νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑδραγωγείου Πύλου. Οἱ Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν πρὸς τὸ μέρος τοῦ Προεδρείου, εἶπον «μάλιστα, μάλιστα», καὶ ὁ Γραμματεὺς ἀνέγνω ταχέως τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὸ συνέβη, τὸ ὁποῖον ἐβεβαίωσε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Μετὰ τὸ γεγονὸς μάλιστα αὐτὸ πολλοὶ Βουλευταὶ συνεχάρησαν τὸν κ. Μισυρλῆν.

§43Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σοβαρῶς δὲν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον. Ἐγὼ μάλιστα εἶπον: «πρὸς χάριν τοῦ κυρίου Μισυρλῆ, ἀφοῦ ἐπέρασε τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἂς φέρωμεν καὶ τὸ περὶ ὑδραγωγείου τῆς Πύλου»· ἀλλ’ οὐχὶ σπουδαίως καὶ σοβαρῶς εἶπον τοῦτο, καὶ οὔτε τὸ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της ἡ Βουλὴ, οὔτε ἀπεφάνθη.

§44Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἀντελήφθητε καλῶς, κύριε Βουλευτά.

§45Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ ἄρθρον 23 ἐγένετο δεκτὸν νὰ τεθῇ «ἀποτεταμιευμένος σταφιδόκαρπος», ἀντὶ «εἰσαγόμενος σταφιδόκαρπος»· δηλαδὴ τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Τραπέζης».

§46Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πολὺ καλά.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ διορθωθέντα κυροῦνται.

§48Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς διορθωθέντα ἐκυρώθησαν;

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἐψηφίσθη καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὸ ὑδραγωγεῖον Πύλου, καὶ ἀφοῦ σύμπασα ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη ὅτι ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον, διωρθώθησαν καὶ ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ κατὰ τὴν δήλωσιν ταύτην.

§50ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐπαρχίας Βόλου κατὰ τοῦ νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν ὑπαλλήλων εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον. Ὁμοίαν τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν. Ὁμοίαν τῶν ὑπαλλήλων τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν. Ὁμοίαν τῶν ὑπαλλήλων Λιγουδίστης. Ἀναφορὰν τοῦ Ἰωάννου Ἀρνέλλου ἐναντίον ἀντιθρησκευτικοῦ δημοσιεύματος ἐφημερίδος τινὸς τῶν Πατρῶν. Ἀναφορὰν κατοίκων Ὕδρας κατὰ τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου ἐπιβαρύνοντος τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν τοῦ σίτου. Ἀναφορὰν τοῦ Μαρίνου Πολλάτου Κεφαλλῆνος, ὑποβάλλοντος σχέδιον βιβλιαρίου εἰσπράξεων ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὁ βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 44). Οἱ βουλευταὶ Λοκρίδος κ. κ. Κ. Χαλκιόπουλος, Ἀχιλλεὺς Παπαλουκᾶς καὶ Γκίκας Μάστορης ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ διαθέσεως ἐκ τῶν κεφαλαίων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν δραχμῶν 25 χιλιάδων πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἐν τῷ χωρίῳ Μώλῳ τοῦ δήμου Θερμοπυλῶν, καὶ δραχμῶν τριῶν χιλιάδων πρὸς κατασκευὴν ὁμοίου ἐν τῷ χωρίῳ Σφάκᾳ τοῦ δήμου Ἐλατείας τῆς Λοκρίδος. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 45).

§52Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰν τῶν ἁμαξηλατῶν Σύρου, παραπονουμένων κατὰ τοῦ νομάρχου Κυκλάδων. Οἱ ἁμαξηλάται οὗτοι ἀφ’ ὅτου ἐκτίσθη ἡ Σῦρος ἐστάθμευον καὶ σταθμεύουν εἰς ἓν μέρος τῆς αὐτόθι πλατείας Μιαούλη. Ἀλλ’ ὁ κ. νομάρχης, ἐπειδὴ τὸν ἐνοχλοῦσι, θέλει νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ εἰς ἄλλο μέρος, ὅπου εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐργασθῶσιν. Ἐπειδὴ τὸ μέτρον εἶναι διοικητικόν, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ἐπίσης παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων καὶ διατάξῃ τὰ δέοντα.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Σάκκης ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις: «Παρακαλεῖται ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἐνήργησε περὶ τῶν παρανόμως διορισθέντων προσωρινῶν ἀγροφυλάκων τοῦ δήμου Κολωνίδων, ὧν τινες ἔχουν καταδικασθῆ ὑπὸ τοῦ Κακουργοδικείου, καὶ ἂν συναινεῖ νὰ συστήσῃ τὴν ἀπόλυσιν τούτων, ὡς προέβη εἰς ὁμοίας τοιαύτας. Ἐπίσης παρακαλεῖται ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν προέβη εἰς μέτρον τι κατὰ τοῦ ἐκμεταλλευτοῦ τοῦ ἐν Κορώνῃ ναοῦ τῆς Ἁγίας Ἐλεούσης, ἀνεγερθέντος δι’ ἐράνων τῶν πολιτῶν, καὶ ἂν συνέστησε, κατόπιν προηγουμένης ἐπερωτήσεώς μου, ν’ ἀποδοθῇ ὁ ναὸς οὗτος εἰς τὸν δῆμον Κολωνίδων, συμφώνως πρὸς τοὺς ἰσχύοντας νόμους. Πρὸς δὲ παρακαλεῖται καὶ αὖθις ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ ἁρμοδίως νὰ κλεισθῇ τὸ ὑπὸ ἰδιώτου ἐν Πεταλιδίῳ λειτουργοῦν ἄνευ ἀδείας φαρμακεμπορεῖον καὶ ἐκτελοῦν καὶ συνταγὰς ἰατρῶν, ἐνῷ λειτουργεῖ δυνάμει τακτικῆς ἀδείας ἐκεῖ φαρμακεῖον». Ὁ βουλευτὴς Σάμης κ. Βρυώνης ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα, συμφώνως τῷ νόμῳ ΥΝΔʹ τοῦ 1872 περὶ δημοτικῆς φορολογίας ἐν Κεφαλληνίᾳ καὶ Ζακύνθῳ, διατάξῃ νὰ γείνῃ ἡ διανομὴ τῶν εἰσπραττομένων δυνάμει τοῦ νόμου τούτου μεταξὺ τῶν δήμων Κεφαλληνίας, διότι, ἐνῷ ἡ διανομὴ αὐτῶν γίνεται κατὰ διμηνίαν, εἰσέτι δὲν ἐγένετο τοιαύτη κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, νὰ διαταχθῇ δὲ ὁ ταμίας νὰ καταβάλῃ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου εἰς τοὺς δήμους τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν συντήρησιν αὐτῶν, καὶ εὐαρεστηθῇ νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν του.»

§54Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Μπακοπούλου περὶ ἀγροφύλακός τινος. Σήμερον ἀπηύθυνα ἐγκύκλιον πρὸς ὅλους τοὺς ἀστυνόμους περὶ ἀπολύσεως τῶν προσωρινῶν ἀγροφυλάκων. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Γερμανίας, Αὐστροουγγαρίας, Βελγίου, Ἱσπανίας, Γαλλίας, Λουξεμβούργου, Μονακοῦ, Σουηδίας καὶ Ἑλβετίας τὴν 6)19 Μαρτίου 1902 ἐν Παρισίοις ὑπογραφείσης συμβάσεως πρὸς προστασίαν τῶν ὠφελίμων πτηνῶν τῇ γεωργίᾳ. Ὑποβάλλω ἐπίσης νομοσχέδιον περὶ παροχῆς ἀδείας εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Ἀττικῆς νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἐπὶ ὑποθήκῃ τοῦ σιδηροδρόμου. Ὑπὸ τῆς Γενικῆς Συνελεύσεως τῶν μετόχων ἐγένετο τροποποίησις τοῦ καταστατικοῦ τῆς Ἑταιρείας, καὶ ἐξεδόθη Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐνεκρίθη ἡ τροποποίησις αὕτη, δυνάμει τῆς ὁποίας ἐπετρέπετο εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ προβῇ εἰς δάνειον 900,000 δραχμῶν, ὅπως ἀποπερατώσῃ ἔργα τινά. Ἀλλὰ παρετηρήθη, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ δάνειον ἐνυπόθηκον ἄνευ νόμου. Ὑπάρχει μία ἀπόφασις τοῦ Ἀκυρωτικοῦ τῆς Γαλλίας, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ τοῦτο, καὶ ἕνεκα τούτου ὑποβάλλω νομοσχέδιον, παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ αὐτό.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 46 καὶ 47).

§56Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Νάξου κ. Μυκώνιος προέβαλε πρό τινος ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν εἰς τὴν καθυστέρησιν τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰ ταμεῖα τὰ μετοχικὰ τοῦ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Συγγροῦ. Ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης δίδεται ἡ προσήκουσα ἀπάντησις, συναπτομένων καί τινων σχετικῶν ἐγγράφων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ νομοσχέδιον «περὶ διαθέσεως τοῦ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ἐν Πετρουπόλει ἐθνικοῦ οἰκοπέδου προελθόντος ἀντιτίμου». Τὸ νομοσχέδιον συνοδεύεται καὶ ὑπὸ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 48).

§58Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Δωρίδος κ. Λιδωρίκης τῇ 26 παρελθόντος Ἀπριλίου ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν. Εὐθὺς μετὰ δύο ἡμέρας, ἤτοι τῇ 28 Ἀπριλίου, ἀπέστειλα ἔγγραφον πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα Ἀμφίσσης, ἐρωτῶν αὐτὸν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης καὶ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων. Ἐπειδὴ δὲ ὁ Εἰσαγγελεὺς δὲν ἀπήντησεν ἀμέσως, δι’ ἑτέρου ἐγγράφου παρετήρησα αὐτῷ τὴν ἔλλειψιν ταύτην, παρεκάλεσα δέ, ὅπως αὐθωρεὶ ἀποστείλῃ ἔκθεσιν περὶ τῆς καταστάσεως τῶν ἐκεῖ φυλακῶν, ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν, καὶ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων. Ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἀπέστειλε σχετικὴν ἔκθεσιν, ἔχουσαν ἐπισυνημμένον πίνακα περὶ τῶν πασχόντων ἐκ ποικίλων νόσων, πίνακα περὶ τῶν πασχόντων ἐκ φθίσεως, καὶ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων. Ἐπειδὴ δὲ τῷ ὄντι ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν ἡ κατάστασις ἐκεῖ δὲν εἶναι εὐχάριστος, πρὸ δύο ἡμερῶν ἐστάλη ἔγγραφον πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πλημμελειοδικῶν Ἀμφίσσης, δι’ οὗ οὗτος παρηγγέλθη νὰ ἐνεργήσῃ τὴν μεταφορὰν τῶν πασχόντων εἰς τὰς φυλακὰς Λιγίνης, ἔνθα ὑπάρχει ἰδιαίτερον διαμέρισμα διὰ τοὺς πάσχοντας ἐκ φθίσεως, προσωρινὸν βεβαίως τοῦτο, ἀλλὰ ἐλπίζω, ὅτι εἰς τὸ μέλλον ἡ ἔλλειψις αὕτη θέλει θεραπευθῆ. Ἐκτὸς αὐτοῦ παρήγγειλα τὸν Εἰσαγγελέα, ὅπως, συνεννοούμενος μετὰ τῶν ἐκεῖ ἁρμοδίων, προνοήσῃ περὶ προσωρινῆς τινος ἀπολυμάνσεως τῶν ἐν λόγῳ φυλακῶν. Σὺν τούτοις ἐκάλεσα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον δι’ αὔριον διευθυντὰς ἐργοστασίων ἐνταῦθα ἀπολυμάνσεως, μεθ’ ὧν θέλω συνεννοηθῆ, ὅπως τὸ Ὑπουργεῖον προβῇ εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν ἀπολύμανσιν τῶν ἐν λόγῳ φυλακῶν. Καταθέτω τὰ ἔγγραφα.

§59ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι προτιμότερον ν’ ἀπαλλαγῶσι τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς διὰ βασιλικῆς χάριτος οἱ πάσχοντες αὐτοὶ κατάδικοι, ἀφοῦ ἐκ τῆς νόσου, ὑπὸ τῆς ὁποίας ἔχουσι προσβληθῆ, εἶναι καταδεδικασμένοι εἰς θάνατον.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§61Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Νομίζω ὅτι διερμηνεύω τὸ φρόνημα καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων, παρακαλῶν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐντυπώσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἐκ τῶν γενικῶν ἀσκήσεων, εἰς ἃς παρευρέθη. Προκειμένου περὶ τῶν ἀσκήσεων, ἠκούσθησαν ἐντὸς τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ στρατιωτικῶν Βουλευτῶν καὶ παρὰ μὴ στρατιωτικῶν γνῶμαι ἀντίθετοι πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων γυμνασίων, καὶ ἠκούσθησαν παράπονα περὶ ἐλλείψεων παρατηρηθεισῶν, περὶ κακοπαθειῶν, ἃς ὑπέστησαν οἱ στρατιῶται, καὶ περὶ μεγάλων δαπανῶν, εἰς ἃς θὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος ἕνεκα ἀποζημιώσεων. Ἐννοεῖται ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ λάβῃ ἰδέαν, ἂν τὰ παράπονα ταῦτα εἶναι βάσιμα, ἂν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀσκήσεων εἶναι τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὰς θυσίας, τὰς ὁποίας ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ διὰ τὰς ἀσκήσεις ταύτας, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀνακοινῶν εἰς αὐτὴν τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀσκήσεων ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν.

§62Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ ἀπαντήσω. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ ὑποβάλῃ ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν του.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κοκκέβης ἔχει τὸν λόγον.

§64Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἄλλη τρικυμία, ὅπως πρὸ ὀλίγου ἐπῆλθε, καὶ ὀλίγον ἔλειψε νὰ γείνωσι συγκρούσεις, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, ἂν ἦναι δυνατόν, νὰ συγκατατεθῇ νὰ κάμῃ θυσίαν τοῦ συνταγματικοῦ της δικαιώματος ὡς πρὸς τὰς ἐπερωτήσεις, νὰ παραιτηθῇ δηλ. τοῦ δικαιώματος τῶν ἐπερωτήσεων, —διότι πιστεύω ὅτι δὲν κινδυνεύουσιν αἱ συνταγματικαὶ ἐλευθερίαι, —καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον νὰ προταχθῶσι καὶ ἀναγνωσθῶσι τὰ 24 νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, τὰ ἀφορῶντα ἢ μεταφορὰν ὑδάτων ἢ κατασκευὴν ὑδραγωγείων. Ὅταν ἀφίνωμεν ὅλον τὸν κόσμον ἐκτεθειμένον εἰς τὰς διαφόρους πόλεις καὶ εἰς τοὺς ἀγροὺς ἄνευ ὕδατος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὑγείαν; εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ζωήν; εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξῃ περιουσίαν; εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναπτύξῃ δύο δένδρα, διὰ νὰ ἔχῃ νὰ κάθηται ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτῶν; Αὐτὰ εἶναι τὰ ζωτικώτερα στοιχεῖα. Ὅταν λείπῃ τὸ ὕδωρ, λείπουσι τὰ πάντα. Ἀναγκάζονται πολλοὶ ἄνθρωποι νὰ ἐξοδεύωσι 300 καὶ 500 δραχμὰς, διὰ νὰ μεταφέρωσιν ὕδωρ. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀναγκαῖα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια νὰ τὰ ψηφίσωμεν; Σᾶς φέρω καὶ ἓν παράδειγμα. Εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα ἐγένετο σταθμὸς σιδηροδρομικὸς, ἀλλ’ ἀναγκάζεται νὰ καθυστερῇ ὁ σιδηρόδρομος ἐπὶ μίαν ὥραν, ἕνεκα ἐλλείψεως ὕδατος, διότι σταθμεύει εἰς ἄλλον σταθμὸν, διὰ νὰ προμηθευθῇ ὕδωρ. Δι’ αὐτὸ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ κάμῃ αὐτὴν τὴν θυσίαν, νὰ ἐπιτρέψῃ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὑπὸ τὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον εἶπον. Ἐν διαστήματι ὀλίγης ὥρας εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγνωσθῶσιν ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια καὶ νὰ ψηφισθῶσι, διότι εἶναι μικρὰ, ἀποτελούμενα ἕκαστον ἀπὸ ἓν ἄρθρον ἢ δύο.

§65Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἔχει συμπεριληφθῆ ἐκεῖ καὶ τὸ ἰδικόν μου;

§66Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως.

§67Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλα τὰ τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, κύριε Πρόεδρε, νὰ συζητηθῶσιν.

§68Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί προτείνετε;

§70Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Προτείνω, ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχηται, νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, καὶ νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ τοπικοῦ συμφέροντος νομοσχέδια.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον;

§72Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Μάλιστα.

§73Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Φρονῶ ὅτι τὸ προτεινόμενον σύστημα δὲν εἶναι τὸ καλλίτερον. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι δύναται νὰ γείνῃ, εἶναι νὰ ἀναγράψωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὰ νομοσχέδια τοπικοῦ συμφέροντος πρῶτα εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων, — ὅπως μὴ παρουσιασθῇ τὸ θέαμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν εἶναι καλόν, νὰ ψηφίζωνται ἐν βοῇ καὶ ἀλαλαγμῷ, — ὑπὸ τὸν ὅρον ὅμως, ὅτι θὰ γείνωσι δεκτὰ μόνον ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων συζήτησις δὲν θὰ γείνῃ, διότι δὲν εἶναι δυνατόν, εἰς τὴν ἐποχήν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, νὰ καταναλίσκωμεν χρόνον μάτην εἰς συζητήσεις.

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεμία συζήτησις θὰ γείνῃ.

§75Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἑπομένως εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων θέλουσιν ἀναγραφῆ πρῶτα ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια, χωρὶς νὰ ἔχωμεν προτάσεις καὶ συζητήσεις καθ’ ἑκάστην περὶ προτάξεως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου. Τοῦτο εἶναι, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ πράξωμεν.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι σήμερον.

§77Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι σήμερον. Θ’ ἀναγραφῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς μίαν τῶν προσεχῶν συνεδριάσεων ἐπὶ κεφαλῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§78Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Προσεχῶς.

§79Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μέχρι τῆς Τετάρτης.

§80Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ προτείνω νὰ προσδιορισθῇ ἡ Δευτέρα.

§81ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§82Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νὰ προσδιορισθῇ ἡ προσεχὴς Τετάρτη.

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐγγραφῶσι λοιπὸν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς Τετάρτης, καὶ θὰ ψηφισθῶσι μόνον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ προκαλέσωσι συζητήσεις.

§85Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νὰ ψηφισθῶσιν ὅλα εἰς πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ ματαίωσις.

§86Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πολὺ καλά.

§87Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ὅσα εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν.

§88Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§89Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν εἶχον ζητήσει πληροφορίας παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν διέταξε τὸν νομάρχην Φθιώτιδος νὰ μὴ ἐγκρίνῃ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Σπερχειάδος, ὅσον ἀφορᾷ τὸν διορισμὸν ἐπιτρόπων τοῦ ναοῦ Ἁγίας Παρασκευῆς χωρίου τινὸς ἰδιοκτήτου. Ἐκ τῆς κατατεθείσης ἀλληλογραφίας ἀποδεικνύεται, ὅτι πράγματι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, κατόπιν τῆς ἀναφορᾶς τοῦ ἰδιοκτήτου, διέταξε τὸν νομάρχην νὰ μὴ ἐγκρίνῃ τὸ ψήφισμα. Νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον προέβη εἰς πρᾶξιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος αὐτοῦ· διότι πρὸ τῆς ἀλληλογραφίας, ἡ ὁποία διημείφθη, καὶ τῆς ἐνεργείας τῆς διοικητικῆς ὁ ἰδιοκτήτης κατέφυγεν ἐνώπιον τοῦ Πρωτοδικείου Λαμίας, τὸ ὁποῖον δι’ ἀποφάσεως ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου ἀπέκρουσε τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἰδιοκτήτου ἑπομένως ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου μετὰ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου τούτου δὲν ἦτο, νομίζω, ἡ ἁρμόζουσα. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν διαταγὴν ταύτην, ἤ, ἐὰν δοθῇ αὐτῷ εὐκαιρία συνεπείᾳ ἐφέσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον, διότι ὁμολογουμένως εἶναι πρωτοφανὲς νὰ λύωνται τὰ ζητήματα κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ προκύπτῃ τελεία σύγκρουσις μεταξὺ δικαστικῶν καὶ διοικητικῶν ἀποφάσεων.

§90Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ, ὅτι δὲν εἶχον γνῶσιν ὅτι ἐξεδόθη ἀπόφασις δικαστική.

§91Ι. ΚΑΝΝΑΒΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις.

§92Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔλαβον μόνον ὑπ’ ὄψιν προγενεστέραν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου, πρὸ ἐτῶν ἐκδοθεῖσαν, ἡ ὁποία ἀνεγνώρισεν, ὅτι ὁ ναὸς οὗτος ἀνήκει εἰς τὸν ἰδιοκτήτην, συμφώνως δὲ πρὸς τὴν ἀπόφασιν ἐκείνην ἐξεδόθη ἡ δευτέρα ἀπόφασις. Τώρα θέλω ἐξετάσει μετὰ προσοχῆς τὸ ζήτημα, καὶ ἐὰν ἐξεδόθη ἀπόφασις δικαστική, βεβαίως ἡ διοικητικὴ ἀπόφασις δὲν δύναται νὰ τὴν ἀναιρέσῃ.

§93Ι. ΚΑΝΑΒΟΣ. Μετὰ τοῦτο θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐκθέσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους φρονῶ, ὅτι δὲν ἠδύνατο τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς τὸ ἔλυσε.

§94Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ὁ ἴδιος σᾶς λέγω, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀπόφασις δικαστική, δὲν δύναται νὰ ἦναι ἡ διοικητικὴ ἀπόφασις ἐν ἀντιφάσει πρὸς τὴν δικαστικήν. Ἑπομένως ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐξετάσω τὰς ἀποφάσεις ταύτας.

§95ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον σχετικῶς πρὸς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀνεκινήθη πρὸ μικροῦ, περὶ προτάξεως τῶν τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος νομοσχεδίων, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον τὸν λόγον ἀμέσως, διότι ὑπέθετον, ὅτι ὁ προλαλήσας ἤθελεν ὁμιλήσει ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ λεγόμενα τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, δὲν εἶναι μόνον τοπικοῦ ἐνδιαφέροντος, ἀλλ’ εἶναι καὶ γενικοῦ. Ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται σύμπασα νὰ γνωρίζῃ, τί ψηφίζει. Τὰ πλεῖστα τῶν νομοσχεδίων τούτων ἔχουσιν ὑποβληθῆ ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Μαΐου τοῦ 1903, διενεμήθησαν ἔκτοτε, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα νὰ παραμένωσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Καὶ ἐγὼ πρῶτος ὁμολογῶ, ὅτι τινὰ τούτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐνδιαφέροντα τὴν ἰδιαιτέραν μου ἐπαρχίαν, δὲν τὰ ἔχω. Ἐζήτησα παρὰ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς ἀντίτυπον τούτων, καὶ μοὶ εἶπον, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν νὰ γείνῃ ἀνατύπωσις καὶ διανομὴ αὐτῶν πρὸ πάσης συζητήσεως, διὰ νὰ γνωρίζωμεν, τί ψηφίζομεν, διότι τότε δὲν θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν ἀμφισβήτησιν τῆς ταυτότητός των.

§96ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§97Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀπονομὴ τῆς βασιλικῆς χάριτος εἰς καταδίκους εἶναι ἐπιβεβλημένη εἰς τὸν Ὑπουργόν· εἶναι τοσοῦτον δὲ δικαιολογημένη, ὥστε ὁ Ὑπουργὸς δὲν δύναται νὰ μὴ προτείνῃ αὐτήν. Μία τοιαύτη περίστασις εἶναι καὶ διὰ δύο συμπολίτας μου, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς ἀπὸ 16 ἐτῶν. Ὁ ἁρμόδιος Εἰσαγγελεὺς δὲν θέλει νὰ προτείνῃ τὴν χάριν. Ἀλλ’ ἡ πρότασις τοῦ Εἰσαγγελέως δὲν εἶναι ἀπαραίτητος, ἡ γνώμη αὐτοῦ δὲν εἶναι ὑποχρεωτική· δύναται δὲ ὁ Ὑπουργὸς νὰ προκαλέσῃ τὴν χάριν, ὅταν πεισθῇ ὅτι αὕτη εἶναι δεδικαιολογημένη. Θέλω νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, τῆς ὁποίας ἡ δικογραφία ὁλόκληρος εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ἐὰν δὲν ἔχῃ καιρὸν νὰ τὴν ἐξετάσῃ ὁ ἴδιος, νὰ ἀναθέσῃ τὴν ἐξέτασιν ταύτην εἰς μίαν ἐπιτροπήν, καὶ θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ ἀπονομὴ τῆς βασιλικῆς χάριτος εἶναι πληρέστατα δεδικαιολογημένη ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν, διὰ νὰ ἐκθέσω τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ὀλίγα τινὰ μόνον θὰ εἴπω, διὰ νὰ γνωρίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἶναι δίκαιον, εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν. Πρὸ 16 ἐτῶν εὑρέθη φονευμένος εἰς ἓν βουνὸν τῆς Ἄνδρου εἷς χωρικός. Ἐνοχοποιήθησαν τρεῖς ἀδελφοὶ, διὰ μόνον τὸν λόγον ὅτι δύο μάρτυρες εἶπον, ὅτι εἶδον πρὸς τὰ μέρη ἐκεῖνα ἄνθρωπόν τινα, ὁ ὁποῖος ὡμοίαζε πρὸς τὸν ἕνα ἐξ αὐτῶν, καὶ οὐδὲν ἄλλο. Ἐν τούτοις δι’ ἔλλειψιν τῶν μέσων τῆς ὑπερασπίσεως κατεδικάσθησαν ἀδίκως καὶ οἱ τρεῖς ἀδελφοί, ἐξ ὧν οἱ δύο εἰς 20 ἐτῶν δεσμὰ καὶ ὁ τρίτος εἰς 16 ἐτῶν δεσμά. Ἕνεκα τῶν διαμαρτυριῶν τῶν δυστυχῶν αὐτῶν, ὅτι ἀδίκως κατεδικάσθησαν, μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη ἀπὸ τῆς καταδίκης αὐτῶν συνεστάθη μία ἐπιτροπὴ ἀπὸ ἐφέτας καὶ ἀρεοπαγίτας, ἥτις, ἐξετάσασα καὶ μελετήσασα τὴν ὑπόθεσιν, ἀπεφάνθη διὰ μακροτάτης ἐκθέσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀνέλυσεν ὅλα τὰ ζητήματα, ὅτι οἱ καταδικασθέντες ἦσαν πρὸ τῆς πράξεως φιλησυχώτατοι καὶ ἀγαθώτατοι ἐργατικοὶ χωρικοί, ὡς ἦτο καὶ ὁ φονευθείς, καὶ οὐδεμία αἰτία, οὐδεμία ἔρις ὑπῆρχε μεταξὺ αὐτῶν καὶ τοῦ φονευθέντος. Δεύτερον, ὅτι ὁ εἷς ἐξ αὐτῶν, ὁ εἰς 16 ἐτῶν δεσμὰ καταδικασθείς, κατεδικάσθη ἐκ πλάνης, διότι βεβαιοῦται, ὅτι αὐτὸς ἐπὶ ἡμέρας πρὸ τῆς πράξεως καὶ κατὰ τὴν πρᾶξιν καὶ μετὰ τὴν πρᾶξιν ἠσθένει βαρέως καὶ ἦτο κλινήρης εἰς τὸ χωρίον του, ἀπέχον ὥρας ἀπὸ τοῦ τόπου, ἐν ᾧ εὑρέθη ὁ φονευμένος, ὅτι ὁ δεύτερος τῶν καταδικασθέντων κατεδικάσθη ἄνευ ἀποδείξεων, ὅτι ὁ τρίτος κατεδικάσθη, ἐνῷ ὑπῆρχον πλεῖσται ἀμφιβολίαι περὶ τῆς ἐνοχῆς του. Σημειοῦνται δὲ καὶ πλεῖστοι ἄλλοι λόγοι ἐν τῇ ἐκθέσει ὑπὲρ τῆς ἀθωότητος αὐτῶν. Ἡ ἔκθεσις αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς εὑρίσκεται ἐντὸς τῆς δικογραφίας ἐν σχεδίῳ. Διατὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, δὲν γνωρίζω. Ἐν τῇ δικογραφίᾳ προσέτι εὗρον ἐν σχεδίῳ Διάταγμα μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως περὶ ἀπαλλαγῆς αὐτῶν ἀπὸ τῆς ποινῆς. Διατὶ δὲν ἐξετελέσθη τοῦτο, δὲν γνωρίζω. Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αἱ συνέπειαι τῆς καταδίκης των; Ἀκούσατε. Ὁ ἐκ πλάνης, ὡς εἴρηται, καταδικασθείς, μετὰ τρία ἔτη ἀπὸ τῆς καταδίκης, ἕνεκα θλίψεως διὰ τὴν ἄδικον καταδίκην, ἀπεβίωσεν εἰς τὰς φυλακάς. Τὸν θάνατόν του ἐπηκολούθησεν ὁ θάνατος τῆς συζύγου του καὶ ὅλων τῶν τέκνων του, ἐκ τῆς θλίψεως καὶ τῆς δυστυχίας! Ὁ ἕτερος ἠσθένησεν ἐκ τύφου εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ κατέστη ἐντελῶς κωφός. Οἱ γονεῖς των καὶ αἱ ἀδελφαί των, στερηθέντες ὅλων αὐτῶν τῶν υἱῶν καὶ ἀδελφῶν, ἐδυστύχησαν καὶ ἐταλαιπωρήθησαν καὶ ταλαιπωροῦνται ἐπὶ 16 ὅλα ἔτη. Τελεία καταστροφὴ καὶ ἐξολοθρευμὸς τῆς οἰκογενείας! Καὶ ἐπὶ τέλους 16 ἔτη εἰς τὰς φυλακὰς δεινοπαθοῦσιν οἱ ἀπομείναντες δύο ἀδελφοί. Τέσσαρα ἔτη τοῖς ὑπολείπονται μόνον· ἂς ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι, ἵνα προστατεύσωσι τοὺς γονεῖς των εἰς τὰ ἔσχατα τοῦ βίου των. Ἑπομένως, δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, καὶ δι’ ὅσους θὰ ἐξαχθῶσιν ἐκ τῆς δικογραφίας, νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται πληρέστατα ἡ βασιλικὴ χάρις, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἢ νὰ ἐξετάσῃ ὁ ἴδιος τὴν ὑπόθεσιν, ἢ νὰ τὴν παραπέμψῃ εἰς ἐπιτροπήν. Ἡ δικογραφία ὁλόκληρος εὑρίσκεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὀνομάζονται δὲ οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ κατάδικοι Καρυστινοί.

§98Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ ἐξετάσω. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε σημείωσιν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἐπὶ σχετικοῦ.

§100ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πολλοὶ κατάδικοι, ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν διατελοῦντες εἰς τὰς φυλακὰς Παλαμηδίου καὶ νοσηλευόμενοι εἰς τὸ νοσοκομεῖον τοῦ Ἁγίου Ἀνδρέου, ὑποβάλλουσι τὰ ἑξῆς παράπονα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω τὴν αἴτησιν αὐτῶν.

§101Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§102ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ τὴν ἀναγνώσω ὡς ἔχει, μὲ ὅλας τὰς ἀσυνταξίας (ἀναγινώσκει): «Κύριον Πρόεδρον Ἑλληνικῆς Βουλῆς. Κύριε Πρόεδρε, εὐσεβάστως ἀναφέρομεν ὑμῖν, ὅτι ἱεραρχικῶς ἀνεφέρθημεν εἰς ὅλας τὰς ἀρχὰς διὰ τὰ ἑξῆς παράπονά μας, ἀλλ’ οὐδεμία πρόνοια ἐλήφθη δι’ ἡμᾶς τοὺς ἀτυχεῖς. Ὅθεν λαμβάνομεν τὴν τιμὴν σήμερον καὶ καταφεύγομεν πρὸς ὑμᾶς, ἵνα ἀναγνωσθῇ ἡ δέουσα αἴτησίς μας ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, καὶ ληφθῇ πρόνοια καὶ λάβωμεν τὸ δίκαιον, ὅπερ πρὸ καιροῦ μᾶς ὑστερεῖται. Ἀφ’ ἧς ἱδρύθη τὸ ἐνταῦθα νοσοκομεῖον ἐκ τῆς Μεγαλειοτάτης Βασιλίσσης ἡμῶν Ὄλγας πρὸ ἐτῶν μᾶς ἐχορηγήθησαν ἑβδομήκοντα πέντε λεπτὰ καθ’ ἑκάστην ἡμέραν διὰ τὸ συσσίτιόν μας. Ἐδόθη ἡ χορήγησις εἰς τὰς ἐν Ναυπλίῳ Κυρίας τοῦ Συλλόγου, ἐπὶ ὀλίγον καιρὸν διετηρήθη κανονικῶς· εἶτα ἔδοσαν τὴν χορήγησιν εἰς τοὺς ἐνταῦθα παντοπώλας, οἵτινες μᾶς ὑστεροῦσι σχεδὸν τὸ ἥμισυ τοῦ συσσιτίου· ἡμεῖς ἐμείναμεν ἀμίλητοι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅτι θὰ μᾶς προσφέρουν τινὰ ἐνδύματα, καθότι τυγχάνομεν ἤδη γυμνοὶ καὶ ῥακένδυτοι, ἀφαιροῦμεν ὅ,τι πάντοτε, καὶ τὸ χορηγούμενον εἶναι ἀθλίας ποιότητος. Ἕτερον δέ· ἐπὶ καιρὸν μᾶς ὑστεροῦνται φάρμακα· ὁ ἐπιτετραμμένος ἰατρὸς εἰς τὸ ζητῆσαι μᾶς λέγει, ὅτι «δὲν μοὶ ἐχορηγήθησαν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου». Διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τὴν Ἐξοχότητά σας, ὅπως μεριμνήσῃ δι’ ἡμᾶς τοὺς ταλαιπωρουμένους ἀσθενεῖς, ὄντες καὶ ἐπὶ πολλὰ ἔτη καθειργμένοι εἰς τὰ ἀνήλια ταῦτα μπουδρούμια, στενάζοντες ζητοῦμεν βοήθειαν, φιλανθρώπως εὐσπλαγχνίσθητι, καὶ ἀπαλλαχθῶμεν τοὐλάχιστον ἐξ αὐτῆς τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἴσως στηριχθῶμεν ὀλίγον, ὅπως μίαν ἡμέραν βουληθῇ ἡ Δικαιοσύνη καὶ ἀπαλλάξῃ ἡμᾶς καὶ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἑστίας μας καὶ παραδώσωμεν ἐκεῖ τὸ πνεῦμα, καθότι πλάσματα τοῦ Ὑψίστου τυγχάνομεν, εἴτε ἀδίκως εἴτε δικαίως τιμωρούμεθα βαναύσως ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν. Ὑποσημειούμεθα μετὰ βαθυτάτου σεβασμοῦ. Καθικετεύομεν ὑμᾶς.» (Ἕπονται τὰ ὀνόματα τῶν ἀναφερομένων). Παρακαλῶ λοιπὸν ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, τὸν ὁποῖον διακρίνει δραστηριότης καὶ φιλανθρωπία συνάμα, ὅπως ἐξετάσητε, καὶ θὰ πεισθῆτε, ὅτι ἀληθῶς αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἔχουσι δίκαιον. Ν’ ἀποσταλῇ, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§104ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἀναφοράν. Ὁ κ. Ἀργυρόπουλος ὡμίλησε περὶ ἀπονομῆς βασιλικῆς χάριτος εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι κρατοῦνται εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ 16 ἔτη. Ἡ ἀναφορὰ, ἥτις ἐστάλη εἰς ἐμὲ, ἵνα τὴν καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι ἀναφορὰ δύο καταδίκων, ζητούντων νὰ τοῖς ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις. Οἱ ἀναφερόμενοι κατάδικοι εἶναι ἤδη ἡλικίας 72 ἐτῶν, ὅπως λέγουσι, κρατοῦνται δὲ εἰς τὰς φυλακὰς ἐπὶ 22 ἤδη ἔτη. Παρακαλῶ λοιπὸν, ὅπως, εἰ δυνατόν, δοθῇ εἰς αὐτοὺς βασιλικὴ χάρις. Ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι κατὰ γενικὸν κανόνα εἰς πάντα κατάδικον διατελέσαντα ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐπὶ 18 ἢ 20 ἢ 22 ἔτη, δίκαιον εἶναι ν’ ἀπονέμηται βασιλικὴ χάρις, καὶ μάλιστα ὅταν ἄγῃ ἡλικίαν 70 ἐτῶν καὶ ἄνω· διότι καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἀπολυταρχικῇ Τουρκίᾳ, ὅπου ἡ θανατικὴ ποινὴ ἔχει καταργηθῆ, διότι ἔχουσι τὸ λεγόμενον γιουσμπὶρ, τὴν ποινὴν τῶν 101 ἐτῶν, ἤτοι τὰ ἰσόβια δεσμὰ, μόλις ὁ κατάδικος συμπληρώσῃ ἐν ταῖς φυλακαῖς 15 ἕως 20 τὸ πολὺ ἔτη καὶ ἄγῃ ἡλικίαν ἄνω τῶν 70 ἐτῶν ἀπαλλάσσεται τοῦ ὑπολοίπου τῆς ποινῆς, διότι αὐτὸς πλέον εἶναι ἀνίκανος νὰ διαπράξῃ ἔγκλημα, καθίσταται δὲ καὶ ὠφέλιμος εἰς τὴν κοινωνίαν, διότι θὰ ἦναι ἓν παράδειγμα εἰς τὸν ἄλλον κόσμον, καθόσον, ὅταν ἀπολύηται τῶν φυλακῶν εἰς ἡλικίαν 70 ἢ 75 ἐτῶν, ὅσον ταραχοποιὸς καὶ ἂν ἦναι, θὰ ἡσυχάσῃ, καὶ θὰ εἴπῃ εἰς τοὺς ἄλλους, τοὺς νέους: «βλέπετε; ἐγὼ ὑπέπεσα εἰς ἓν ἔγκλημα· ἰδοὺ τὰ χάλια μου καὶ ἡ κατάστασίς μου!» Λοιπὸν νομίζω, ὅτι δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ συστήσῃ μίαν ἐπιτροπήν, ὅπως ἐξετάσῃ αὐτοὺς τοὺς βαρυποινίτας, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν 20 ἕως 22 ἔτη εἰς τὰς φυλακὰς, καὶ δοθῇ εἰς αὐτούς, χάριν φιλανθρωπίας, βασιλικὴ χάρις, ἵνα ἐξέλθωσι τῶν φυλακῶν.

§105Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ μοὶ ἀποστείλητε τὰς ἀναφοράς.

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§107Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Πέρυσιν εἶχον μεταβῆ εἰς Ναύπλιον, εἶδον δὲ εἰς τὰς ἐκεῖ φυλακὰς πολλοὺς ἐκ τῶν καταδικασμένων εἰς ἰσόβια δεσμά, οἱ ὁποῖοι εἶχον συμπληρώσει ποινὴν 24 καὶ 25 ἐτῶν· ἕνα μάλιστα ἐξ αὐτῶν, γεγηρακότα καὶ μόλις σύροντα τοὺς πόδας του, τὸν μετεχειρίζοντο ὡς ὑπηρέτην, ἂν ἦναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ αὐτὸς ὡς ὑπηρέτης! Ὀνομάζεται Τσέπας· ἔκτοτε δὲ εἶχον σκοπὸν νὰ ποιήσωμαι σύστασιν ὑπὲρ αὐτοῦ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἣν ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ποιοῦμαι ἤδη. Νομίζω, ὅτι εἶναι δίκαιον, κύριε Ὑπουργέ, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν 24 καὶ 25 ἔτη εἰς τὰς φυλακὰς, νὰ ἀπολύωνται, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ παράπτωμά των, διότι εἰκοσιπενταετῆ βίον διανύσας τις ἐν ταῖς φυλακαῖς ἀρκετὰ ἐτιμωρήθη, καὶ ὑπὲρ τὸ δέον μάλιστα· δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ κρατῆται ἐν ταῖς φυλακαῖς, καὶ δὴ ἐν γεροντικῇ ἡλικίᾳ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβητε τὸ ζήτημα αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν, ὡς γενικὸν μέτρον πάντοτε, καὶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν θεραπείαν. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι ὑπέργηροι.

§108Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει καθιερωμένη ἐν τῷ Ποινικῷ Νόμῳ ἡ ποινὴ τῶν ἰσοβίων δεσμῶν, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατόν, κατὰ γενικὸν κανόνα καὶ κατὰ γενικὸν μέτρον, νὰ εὑρεθῇ Ὑπουργός, ὅστις νὰ προτείνῃ τὴν ἀπαλλαγὴν πάντων, ὅσοι διανύουσιν ὑπερεικοσαετῆ ποινήν. Ἀλλὰ βεβαίως πάντοτε οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸν μακρὸν χρόνον τῆς φυλακίσεως ὡς αἰτίαν ἐπιβάλλουσαν τὴν ὑποβολὴν Διατάγματος περὶ ἀπονομῆς χάριτος. Τοῦτο ἔπραξαν οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοί· καὶ ἐγώ, ἀκολουθῶν τὸ παράδειγμα τῶν προκατόχων μου, πράττω τοῦτο ἐπίσης. Διότι, ἐὰν θεωρηθῇ ὀρθὸν νὰ καθιερωθῇ ἡ συνήθεια τοῦ ν’ ἀπονέμωνται ὁμαδὸν αἱ χάριτες εἰς τοὺς διανύσαντας ὑπὲρ τὰ 20 ἔτη φυλακίσεως, κινδυνεύομεν σιωπηρῶς νὰ καταργήσωμεν ὡρισμένην διάταξιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, τὴν τῶν ἰσοβίων δεσμῶν. Ἐπαναλέγω ὅμως, ὅτι δὲν ὑπῆρξεν Ὑπουργός, ὅστις νὰ μὴ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὸν μακρὸν χρόνον τῆς φυλακίσεως. Καὶ ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν πιστευόντων, ὅτι μετὰ ὑπερεικοσαετῆ φυλάκισιν τὸ ἄτομον μετεβλήθη ἐντελῶς, καὶ δὲν εἶναι πλέον, οὕτως εἰπεῖν, αὐτὸς ὁ ἀδικήσας.

§109Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Καὶ μάλιστα εἰς τοιαύτας φυλακάς!

§110Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Οὔτε ἀναιρεῖται ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου καὶ τοῦ δικαίου διὰ τῆς ἀπονομῆς τότε χάριτος. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ ἀποκρούω, εἶναι ἡ κατὰ γενικὸν μέτρον ἀπονομὴ χαρίτων.

§111Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν πρόκειται νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἀπονομῆς χαρίτων ὁμαδὸν ἢ οὐχί. Ἀλλ’ ἤθελον νὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ νὰ ἐρωτήσω αὐτὸν ἂν δὲν νομίζει πρέπον νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα διὰ νομοθετήματος κανονισθῇ, ὅπως συμπεριληφθῇ εἰς τὴν ποινὴν ἡ προφυλάκισις καὶ τῶν πρὸ τοῦ 1892 ἐκτινόντων ποινὴν εἰς τὰς φυλακάς. Διότι ἑκάστοτε εἶναι ἠναγκασμέναι αἱ Κυβερνήσεις νὰ ὑποβάλλωσι Διατάγματα χαρίτων, καὶ νὰ φαίνηται ὅτι ἀπονέμονται χάριτες, ἐνῷ δύναται νὰ ληφθῇ ἅπαξ διὰ παντὸς μέτρον, ὅπως διὰ τοὺς διανύοντας χρόνον φυλακίσεως καὶ δικασθέντας πρὸ τοῦ 1892 συμπεριληφθῇ ἐν τῇ ποινῇ ἡ προφυλάκισις καὶ λείψωσιν αἱ χάριτες.

§112Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος, ἵνα ληφθῇ μέτρον νομοθετικὸν διὰ τοὺς πρὸ τοῦ 1892 καταδικασθέντας, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τούτου, διότι ἔχει λυθῆ τὸ ζήτημα πρακτικῶς. Εἰς πάντας, ὅσοι ἐκτίνουσι τὴν ποινὴν αὐτῶν, καταδικασθέντες πρὸ τοῦ 1892, προσμετρεῖται καὶ ἡ προφυλάκισις, καὶ διὰ τὸν χρόνον τοῦτον, κατὰ κανόνα πλέον, ἀπονέμεται χάρις. Ὥστε ἐπὶ τούτου δὲν εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ εἰς τὸ σύστημα τῆς ἀπονομῆς τῶν χαρίτων, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, βεβαίως τὸ ν’ ἀποφασίσῃ Ὑπουργός τις, ὅπως δοθῇ χάρις πρὸς πάντα συμπληρώσαντα τὸ εἰκοστὸν ἔτος τῆς φυλακίσεως, ἐνῷ ὑπάρχει νενομοθετημένη ἡ ποινὴ τῶν ἰσοβίων δεσμῶν, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ὀρθότερον θὰ ἦτο, ἂν πάντες ἐκεῖνοι, οἵτινες συνεπλήρωσαν ἢ ὑπερέβησαν τὰ εἴκοσιν ἔτη ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἔχουσι δὲ συστάσεις τῶν Εἰσαγγελέων ἢ τῶν διευθυντῶν τῶν φυλακῶν, ἢ ἀποδείξεις περὶ καλῆς διαγωγῆς ἢ νόσου καθιστώσης αὐτοὺς ἀνικάνους, ἀπελάμβανον χάριτος. Νομίζω, ὅτι τὸ σύστημα τοῦτο εἶναι καλλίτερον, παρὰ ἐὰν γίνηται ἡ ἐκλογὴ ὑπὸ τοῦ ἑκάστοτε Ὑπουργοῦ ὡρισμένων καταδίκων καὶ εἰς ὡρισμένας περιστάσεις. Διότι, ὅταν λάβῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν πρωτοβουλίαν τῆς ἐκλογῆς τῶν καταδίκων πρὸς ἀπονομὴν χάριτος, εὑρίσκεται εἰς μεγάλην δυσχέρειαν πρὸς ποῖον νὰ δώσῃ προτίμησιν, ἐνῷ, ἐὰν γίνηται καθ’ ὡρισμένον κανόνα ἀπονομὴ χάριτος εἰς τοὺς ἔχοντας ὡρισμένον χρόνον φυλακίσεως, ἢ ὡρισμένας παθήσεις, ἢ δικαστικὰς ἢ εἰσαγγελικὰς συστάσεις κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δίκης, τὸ μέτρον θὰ ἦναι δικαιότερον, καὶ θ’ ἀπονεμηθῶσι περισσότεραι χάριτες ἄνευ σκανδαλωδῶν διακρίσεων καὶ προτιμήσεων, καὶ θ’ ἀραιωθῶσιν αἱ φυλακαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι πεπληρωμέναι καὶ ἐντελῶς ἀκατάλληλοι.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§114Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Πέρυσι διὰ συμβάσεως ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία εἶχε καθορισθῆ διὰ τοῦ νόμου τοῦ διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας ψηφισθέντος τὸ 1900, ἀνέθεσε τὴν τοπογραφίαν τῆς Θεσσαλίας εἰς Γερμανὸν ἐργολάβον ἀντὶ 30 λεπτῶν κατὰ στρέμμα. Ἀπὸ τῆς 1 Μαΐου ἤρξατο ἡ ἐργασία τοῦ ἐργολάβου, ἀλλὰ, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐνῷ ἐξεχωρήθη ἡ ἐργασία αὕτη ἀντὶ 30 λεπτῶν κατὰ στρέμμα εἰς τὸν Γερμανὸν ἐργολάβον, οὗτος τὴν ἐξεχώρησεν ἀντὶ 6 λεπτῶν κατὰ στρέμμα εἰς μηχανικοὺς Ἕλληνας καὶ ξένους...

§115Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ὅλον τῆς ἐργασίας ἐξεχώρησεν ἢ μέρος ὡρισμένον;

§116Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Δὲν γνωρίζω. Τοῦτο δυνάμεθα νὰ μάθωμεν ἐκ τῶν συμβάσεων τῶν συναφθεισῶν μεταξὺ τοῦ ἐργολάβου καὶ τῶν μηχανικῶν, ὧν συμβάσεων ἀντίγραφον δύναται νὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν... Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν 6 λεπτῶν, τὰ ὁποῖα δίδει ὁ ἐργολάβος πρὸς τοὺς μηχανικοὺς δι’ ἕκαστον στρέμμα, θέλει δίδει εἰς αὐτοὺς καὶ 10 λεπτὰ κατὰ σημεῖον. Ἀλλὰ γεννᾶται ἡ ἀπορία, τὰ σημεῖα εἰς ποίαν ἀπόστασιν θὰ τεθῶσιν; Ὁπωσδήποτε ὅμως, ἐπειδὴ ὁ ἴδιος ἐργολάβος εἶχεν ὑποβάλει πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον παράπονα κατὰ τῶν ὑπὸ τὰς ὁδηγίας του ἐργαζομένων μηχανικῶν, ὅτι δὲν εἰργάζοντο καλῶς, βλέπομεν δὲ ὅτι εἰς Ἕλληνας ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προσέτρεξε, θὰ ἦτο εὐχῆς ἔργον, ἵνα ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐξασκήσωσιν ἐπίβλεψιν ἐπὶ τῆς ἐργασίας ταύτης. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ διώρισε μηχανικὸν ἐπόπτην τῆς ἐργασίας, ἀλλ’ ὁ διορισθεὶς εἶναι ἐξ ἐκείνων, οὓς ὁ ἐργολάβος εἶχεν ἄλλοτε ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψίν του. Εἶναι ὁ κύριος Κοκκίδης, χρηστὸς καὶ ἔντιμος καὶ ἱκανὸς ὑπάλληλος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀπαιτεῖται πληρεστάτη καὶ ἐπαρκεστάτη ἐγγύησις διὰ τὴν γινομένην ἐργασίαν, ὅτι θὰ ἦναι τελεία. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελε διορίσει δύο ἀξιωματικοὺς ἐκ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν τοπογραφίαν τῆς χώρας, — τοιούτους δ’ ἔχομεν πολλοὺς καὶ εἰς τὸ πυροβολικὸν καὶ εἰς τὸ μηχανικὸν καὶ εἰς τὸ πεζικὸν, — ὅπως ἐπιβλέπωσιν, ἂν καλῶς καὶ συμφώνως πρὸς τὴν μηχανικὴν ἐπιστήμην γίνονται αἱ ἐργασίαι, τοῦτο θὰ ἦτο ὀρθότερον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ἐὰν ἡ ἐργασία γένηται ἐλλιπὴς, — ὑπάρχει δὲ ἡ ἰδέα, ὅτι τοιαύτη ἐγένετο μέχρι τοῦδε, — κατὰ τίνα τρόπον θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐξελέγξωμεν τοῦτο ἐν τῷ μέλλοντι; Διὰ νὰ ἐξελεγχθῇ τὸ ποιὸν τῆς ἐργασίας, θ’ ἀπῃτοῦντο 4 ἕως 5 ἔτη, ὅσα δηλαδὴ καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς, θὰ ἀπῃτεῖτο δηλαδὴ νέα ἐξ ὁλοκλήρου τοπογραφικὴ ἐργασία. Πρὸς ἀποφυγὴν λοιπὸν τόσων ἀτόπων καὶ τοσαύτης νέας δαπάνης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ παρίδῃ τὴν παράκλησίν μου.

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ σᾶς δώσω πληροφορίας.

§118Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πρό τινος καιροῦ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ δοθέντος ποσοῦ χρημάτων εἰς τὸν ἄλλοτε Γενικὸν Πρόξενον ἐν Κρήτῃ κ. Γεννάδην λόγῳ ἀποζημιώσεως διὰ τὴν φθορὰν, ἣν ὑπέστη ἡ κινητὴ αὐτοῦ περιουσία, ἐκ 5 ἢ 6 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ τὴν ὁποίαν τὰ ἔγγραφα θέλουσιν ἀποδείξει ἀκριβέστερον.

§119ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὑπέβαλον τὰ ἔγγραφα τὴν ἑπομένην ἢ τὴν μεθεπομένην τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐζητήσατε ταῦτα.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθησαν.

§121Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἂν κατετέθησαν ὅλα τὰ ἔγγραφα καὶ περὶ τοῦ ἄλλου προξενικοῦ ὑπαλλήλου. Θὰ τὰ ζητήσω.

§122Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐν τῇ ἀπαντήσει μου ἐκείνῃ ἀνέφερον, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶχον λάβει ἀφορμὴν ν’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, διότι ὁ ἕτερος τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων κ. Σάρρος οὐδέποτε ἀπηύθυνε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐφ’ ὅσον ἐγὼ διηύθυνον αὐτὸ, ἀναφορὰν, ὅπως λάβῃ ἀποζημίωσιν. Ἀπηύθυνε τοιαύτην ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἡ ἀναφορὰ αὐτοῦ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἀναφέρω ἐν τῷ σημειώματι. Τὴν ἀπηύθυνε καὶ πάλιν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἦσθε καὶ σεῖς μέλος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, κατὰ τὴν ἐποχὴν δ’ ἐκείνην ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς καὶ ὑμέτερος συνάδελφος παρέπεμψε τὴν σχετικὴν ἀναφορὰν εἰς τὰ ἀρχεῖα.

§123Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ κρίνωμεν, ἂν οἱ λόγοι εἶναι διάφοροι. Ἐπίσης εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν κενωθείσης τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μουσικῶν ἐγένετό τι πρὸς συμπλήρωσιν τῆς θέσεως ταύτης, ἵνα παραμείνῃ κενὴ κατωτέρα θέσις πρὸς ἐπάνοδον τοῦ μόνου ἐναπομείναντος Βίκτωρος Μαυρόχη, ὅστις ἀπὸ τοῦ 1892, ἐπὶ δωδεκαετίαν ὅλην, περιμένει νὰ ἐπανέλθῃ. Ἡ στοιχειώδης δικαιοσύνη ἀπαιτεῖ νὰ γείνῃ τι πρὸς τοῦτο.

§124Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ δοθῇ ἀπάντησις.

§125Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀντὶ τῆς ἀπαντήσεως νὰ ἐπέλθῃ διόρθωσις.

§126Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν ἦναι δυνατή.

§127Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶναι δυνατή.

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ νὰ εὑρεθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἅτινα κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν συνεπείᾳ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Λιμπρίτου.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§130Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ θὰ ὑπενθυμίσω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παράκλησιν, ἣν ἀπηύθυνα πρὸ ἡμερῶν, ὑπεσχέθη δὲ οὗτος νὰ καταθέσῃ σημείωμα τῶν δαπανῶν, αἵτινες θὰ προκληθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ στρατολογικοῦ νόμου καὶ τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἔχωμεν ἐγκαίρως τὸ σημείωμα, διότι θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ εἰς τὴν συζήτησιν.

§131Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§132Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πρό τινων ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ Γραμματεὺς τοῦ Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας, ἐπιθεωρήσας τὰ δικαστικὰ γραφεῖα αὑτοῦ, ἀνεῦρεν ἐν αὐτοῖς ἀνωμαλίας, διότι καὶ δικογραφίαι, ὡς ἀνέγνων ἐν τῇ ἀναγραφούσῃ τὸ γεγονὸς ἐφημερίδι, ἐξηφανίσθησαν ἐκ τῶν δικαστικῶν γραφείων. Νομίζω ὅτι τὸ γεγονὸς εἶναι ἄξιον νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Παρακαλῶ προσέτι τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ ἢ μᾶλλον νὰ ἐρωτήσῃ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Κυπαρισσίᾳ Πρωτοδικῶν, διὰ τίνας λόγους δὲν ἐνηργήθη τι, καίτοι παρῆλθεν εἷς μήν, κατὰ τινος δεκανέως, ὅστις ἦτο ἀποσπασματάρχης ἐν Ὀλυμπίᾳ καὶ καθ’ οὗ πολλαὶ ὑπάρχουσι καταγγελίαι, διαβιβασθεῖσαι πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν Κυπαρισσίας. Νομίζω ὅτι τὰ ἐγκλήματα τὰ ἀφορῶντα τοὺς ἀστυνομικοὺς ὑπαλλήλους, ἐκ τοῦ νόμου εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν νὰ εἰσάγῃ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐντὸς 15 ἡμερῶν, ἔκτοτε δὲ παρῆλθεν εἷς μήν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρακλήσεις μου.

§133Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ, ἐγγράφως νὰ ὑποβάλητε τὴν ἐπερώτησιν ὑμῶν, ἵνα δυνηθῶ ν’ ἀπαντήσω εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν. Ἐὰν δὲν πλανῶμαι, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐστάλη ἀνώτερος δικαστικὸς λειτουργός, ἵνα ἐρευνήσῃ ἐπὶ τῶν καταγγελθέντων, ἐὰν δὲ δὲν πλανῶμαι πάλιν, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀκριβεῖς αἱ πληροφορίαι ἃς εἴπετε, ὅτι δηλαδὴ εὑρέθησαν ἀνωμαλίαι τινὲς ἐκεῖ. Θέλω δὲ καταθέσει τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἀνωτέρου τούτου λειτουργοῦ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν.

§134Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὡμολόγησεν, ὅτι ἐκ τῆς ἐξετάσεως...

§135Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. «Ἄν δὲν πλανῶμαι», εἶπον.

§136Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν πλανᾶσθε, καὶ ὅτι ἐξηφανίσθησαν δικογραφίαι, ὅπερ ἐβεβαιώθη διὰ τῆς ἐρεύνης τοῦ Γραμματέως τῶν Πρωτοδικῶν. Καλὸν δὲ θὰ ἦναι νὰ διατάξητε τὸν Εἰσαγγελέα, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι τὸ νὰ ἐξαφανισθῶσι δικογραφίαι εἶναι ἔγκλημα πρωτοφανές, ἀναγόμενον εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Εἰσαγγελέως.

§137Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Θέλω πράξει τὸ καθῆκόν μου.

§138Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Παρακαλῶ, ταχέως.

§139Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§140Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἀφορῶσι τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἡ ὑπηρεσία, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι θὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν της.

§141Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν τὸ ἐκτελεῖ πάντοτε.

§142Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ, ἐπειδὴ κατὰ σύμπτωσιν ὁ Γραμματεὺς τῶν Πρωτοδικῶν, καθ’ οὗ στρέφεται ἡ κατηγορία, τυγχάνει νὰ ἦναι γνωστός μου, διότι τὸν εἶχον ἄλλοτε εἰς τὸ γραφεῖόν μου, γνωρίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἀνίκανος δι’ ἐγκληματικὴν πρᾶξιν, ὑποθέτω ὅτι ἄλλοι ὑπάλληλοι θὰ ἦναι ὑπαίτιοι.

§143Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ὡμίλησα περὶ τοῦ Γραμματέως, ἀλλὰ περὶ τῶν κατωτέρων ὑπαλλήλων.

§144Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἰς τὸ «Σκρὶπ» ἀνεγράφετο, ὅτι ὁ νέος Γραμματεύς, ἐνεργήσας ἐπιθεώρησιν, ἀνεῦρε τὰς ἀνωμαλίας αὐτάς.

§145Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Χρονολογοῦνται αἱ ἀνωμαλίαι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου.

§146Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης, ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔχει πεῖραν μεγάλην τῶν τοιούτων πραγμάτων, φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ νομοθετικὸν μέτρον, ὅπως οἱ ὑπάλληλοι οἱ παρὰ ταῖς ἀνακρίσεσι μὴ ὦσιν ἐντόπιοι, διότι οἱ τοιοῦτοι ὑπάλληλοι πάντοτε προξενοῦσι σκάνδαλα· ἐὰν δ’ ἐξηφανίσθησαν δικογραφίαι, θὰ ἐξηφανίσθησαν ὑπὸ τῶν ἐντοπίων ὑπαλλήλων, διότι ὁ ξένος δὲν ἔχει ἐνδιαφέρον εἰς τὸν τόπον, διὰ ν’ ἀποφασίσῃ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Κακουργοδικεῖον. Ἔχω μάλιστα πρόσφατον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον γνωρίζει καὶ ὁ κύριος Ἀλεξάκης, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν φίλος τοιούτων ὑπαλλήλων περιήρχετο τὴν Γορτυνίαν μὲ ἀντίγραφα τῶν καταθέσεων τῶν ἐκκρεμῶν εἰς τὰς ἀνακρίσεις ὑποθέσεων, λέγων εἰς πολλοὺς, ἔχοντας δοσοληψίας μὲ τὴν Ποινικὴν Δικαιοσύνην, ὅτι ἠδύνατο νὰ μεταβάλῃ τὰς καταθέσεις πρὸς τὸ συμφέρον των, πρὸς πολιτικὴν κερδοσκοπίαν.

§147Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἔλαβον σημείωσιν τῶν λόγων σας.

§148ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ὑπεβλήθη εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰ, ἀφορῶσα τὰς διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου προαγωγικὰς ἐξετάσεις τῶν ἐνωμοταρχῶν. Ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκείνῃ κατηγγέλλοντο παραβάσεις ῥηταὶ τοῦ κανονιστικοῦ τῶν ἐξετάσεων Διατάγματος, παραβάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν κατὰ τὰς ἐξετάσεις. Εἴχομεν παρακαλέσει τότε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν καὶ δώσῃ τὰς δεούσας πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπουσίαζε κατὰ τὸ ἐν τῷ μεταξὺ διάστημα, καὶ ἕνεκα τούτου οὐδεὶς δύναται νὰ παραπονεθῇ διὰ τὴν βραδύτητα τῆς ἀπαντήσεως. Ἤδη, ὅτε ἐπανῆλθεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ἵνα ἐν πρώτῃ εὐκαιρίᾳ δώσῃ πληροφορίας τινὰς, σχετικὰς μὲ τὴν ἐπερώτησίν μου. Καὶ ἐπειδὴ πρόκειται, κ. Πρόεδρε, περὶ τῶν τελευταίως γενομένων ἐξετάσεων τῶν ἐνωμοταρχῶν, ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ὡρισμένον ἐνωμοτάρχην, Πασᾶν ὀνόματι. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς κατὰ τὰς ἐξετάσεις φαίνεται ἐπιτυχὼν, ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἀφῄρεσεν ἐκ τῶν βαθμῶν αὐτοῦ ἀριθμοὺς 120, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἔχει ἐπιβληθῆ ποινὴ εἰς αὐτὸν δυνάμει ἀποφάσεως, ἐνῷ μετὰ τὴν ποινὴν ταύτην ὁ εἰρημένος ἐνωμοτάρχης ἀνεφέρθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε καὶ ἐνεργήθησαν ἀνακρίσεις, αἱ δὲ διεξαχθεῖσαι ἀνακρίσεις, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τοῦ φρουράρχου Κορινθίας, ἀποδεικνύουσιν, ὅτι πᾶν ἄλλο ἢ ἀδίκημα ἔπραξεν ὁ ἐνωμοτάρχης οὗτος, ἀποδεικνύουσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ ἐνωμοτάρχης εἶναι ὁ ἀδικούμενος καὶ οὐχὶ ὁ ἀδικήσας. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, νομίζω, ὅτι ἡ ἐπιβληθεῖσα εἰς αὐτὸν τιμωρία εἶναι ἄδικος καὶ διαγραπτέα· ἀφοῦ δὲ εἶναι ἄδικος, κακῶς ἀφῃρέθησαν ὑπὸ τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἐκ τῆς βαθμολογίας αὐτοῦ οἱ 120 ἀριθμοί. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν σχετικὴν δικογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν τὸν ἐν λόγῳ ἐνωμοτάρχην, καὶ ὅλα τὰ σχετικά, ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ φρουράρχου Κορινθίας.

§149Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. συναδέλφου, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, νὰ μοὶ γνωρίσῃ, ἂν ἐπεκυρώθη ὁ πίναξ τῶν ὑποψηφίων διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου ἢ δὲν ἐπεκυρώθη· διότι, ἐὰν ἐπεκυρώθη, εἶναι περιττὴ πᾶσα σύστασις, τὴν ὁποίαν προτίθεμαι νὰ κάμω· ἐὰν δὲ δὲν ἐπεκυρώθη, θὰ λάβω ἀφορμὴν νὰ εἴπω τινά, ἴσως χρήσιμα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν.

§150Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἐπεκυρώθη.

§151Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κατὰ τῆς νομιμότητος τῶν ἐξετάσεων ὑπεβλήθησαν παράπονα ὑπὸ διαφόρων ἐνωμοταρχῶν, παράπονα συγκεκριμένα, ὅτι δηλαδὴ παρεβιάσθησαν ὡρισμένοι τύποι τοῦ Διατάγματος τοῦ κανονίζοντος τὰς ἐξετάσεις τῶν ὑποψηφίων διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου· περὶ τούτου δ’ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε ἐγένετο ἐπερώτησις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη ν’ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἐποιήσατο τὴν δέουσαν ἐνέργειαν, ἡ ὁποία κατέληξεν, ὥστε νὰ διαβιβασθῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν παραπονουμένων εἰς τὰ ὑπεύθυνα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποδείξω αὐτῷ, ὅτι ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἦτο ἡ προσήκουσα· διότι, ἐὰν ὄντως ἀποδίδηται κατηγορία κατὰ τῶν μελῶν τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι παρέβησαν τὸ κανονιστικὸν Διάταγμα τῶν ἐξετάσεων, βεβαίως ἄλλη ἐνέργεια ἔπρεπε νὰ γείνῃ.

§152Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἡ ἐνέργεια δὲν ἐτελείωσεν ἀκόμη. Ὥστε δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ προβῆτε εἰς ἐπικρίσεις.

§153Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπικρίνω.

§154Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἡ ἐνέργεια ἐξακολουθεῖ. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἐγὼ δηλαδή, ὁ προϊστάμενος αὐτοῦ, συνεκέντρωσα τὰ παράπονα καὶ διεβίβασα αὐτὰ δι’ ἐγγράφου εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς ἐπιτροπῆς, — οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τὰ μέλη, — ἵνα ἀπολογηθῇ. Μετὰ τὴν ἀπολογίαν ἔχω καὶ ἑτέραν ἐνέργειαν νὰ κάμω, τὴν ὁποίαν δὲν ἔκαμα ἀκόμη.

§155Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύναται ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§156Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς κρίνομεν, ὅτι ἡ ἐξέτασις τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον διεξήχθησαν αἱ ἐξετάσεις, καὶ συνήχθησαν τὰ πορίσματα αὐτῶν, εἶναι ἐργασία καθαρῶς διοικητική, ὑποκειμένη εἰς τὸν ἔλεγχον τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου, τοῦ ὁποίου αἱ πράξεις αἱ διοικητικαὶ δὲν διαφεύγουσι τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ἱκανὴν πεῖραν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, καὶ ἑπομένως συνιστῶμεν εἰς αὐτὸν τὴν ἀκριβῆ ἐξέτασιν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§158Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μία ἀναφορά, κύριε Πρόεδρε, ἔχει ὑποβληθῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑπὸ τοῦ ἐν ταῖς φυλακαῖς κρατουμένου διευθυντοῦ τῆς ἐφημερίδος «Ἐσπερινῆς», ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφορᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ εὕρῃ πολλά.

§159Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ὑπεβλήθη.

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλήν.

§161Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν μοὶ τὴν ἔστειλαν ἀκόμη.

§162Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θὰ τὴν στείλῃ ὁ κ. Πρόεδρος.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διέταξα σήμερον νὰ τὴν ἀποστείλωσιν.

§164Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ, νὰ τὴν λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας.

§165Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§167Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ εὑρεθῇ σύμφωνος εἰς τὸ ν’ ἀκούσῃ εὐμενῶς παράκλησίν μου περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ προτάξεως τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 3 νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως λαχείου ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου.»

§168Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ φθάσωμεν ἐκεῖ.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον νομοσχέδιον εἶναι τὸ «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας συνθήκης», καὶ δεύτερον τὸ «περὶ ἐπιστροφῆς εἰσπραχθέντος φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως τοῦ 1901 καὶ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1902», τὰ ὁποῖα ὁμοφώνως θὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή· ἑπομένως θὰ φθάσωμεν ἀμέσως εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ λαχείου. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας τῇ 23 Σεπτεμβρίου 1903 ἐν Παρισίοις ὑπογραφείσης συνθήκης περὶ ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας».

§170Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§172Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, δυνάμει τίνος συμβάσεως, —διότι βεβαίως, ὅταν πρόκηται περὶ συνθήκης μετὰ τῆς Ἱσπανίας ἢ μετ’ ἄλλου Κράτους, καὶ ἡμεῖς ὠφελούμεθα ὡς ἐκ τῶν ὅρων τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, —θὰ παρακαλέσω, λέγω, τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ συμβάσεως μετὰ τίνος Κράτους ὁρίζεται ὁ δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος, — ὅστις μέχρι σήμερον εἶναι 5 φράγκα καὶ 20)00, καὶ ἐκπίπτει εἰς 4 φράγκα χρυσᾶ, — μετὰ τίνος Κράτους ὁρίζεται ὁ δασμὸς ἐπὶ τῶν σύκων, ἐλαιῶν καὶ τῶν βαλάνων, ἅτινα ἀπὸ 5 φράγκα καὶ 20)00 ἐκπίπτουσιν εἰς 4 φράγκα, καὶ ὁ δασμὸς ἐπὶ τοῦ θείου, τῆς σμύριδος καὶ τῶν σπόγγων, ὅστις ὡσαύτως ἐκπίπτει εἰς τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου; Ἐὰν ἐνθυμῆται ὁ κ. Ὑπουργὸς τώρα, ἂς μᾶς δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, ἄλλως ἂς μᾶς δώσῃ αὐτὰς εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§173ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§174Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ὑπάρχει διαφορά τις μεταξὺ τῆς συνθήκης ταύτης καὶ τῶν συνθηκῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ Ἑλλὰς μετ’ ἄλλων Κρατῶν. Ὑπάρχει διαφορά τις;

§175Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν).

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιστροφῆς εἰσπραχθέντος φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως τοῦ 1901 καὶ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1902 καὶ περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ φορολογίας τῶν ἀμπέλων νόμων».

§177ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κολιάτσος ἔχει τὸν λόγον.

§179ΙΣ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις αὐτοῦ ἀναφέρει, εἶναι ἡ ἄρσις τῆς ἀνισότητος, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΩΟϚʹ τῆς 27 Μαρτίου 1903, διότι ὁ νόμος οὗτος ἀπαλλάσσει μόνον τοὺς ὀφείλοντας τὸν φόρον τῆς χρήσεως τοῦ 1901 ἀμπελοκτήμονας, ὧν ἡ παραγωγὴ κατεστράφη, οὐχὶ δὲ καὶ τοὺς πληρώσαντας τὸν φόρον τοῦτον ἀμπελοκτήμονας, οἵτινες, καίτοι καὶ αὐτοὶ εὑρέθησαν ὑπὸ τὰς αὐτὰς δυσμενεῖς περιστάσεις, καίτοι ἡ παραγωγὴ αὐτῶν κατεστράφη, ἐν τούτοις κατέβαλον τὸν φόρον. Ἀλλὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐνῷ ζητεῖ νὰ ἄρῃ τὴν ἀνισότητα ταύτην, λησμονεῖ εἰς τὸ ἄρθρον 3 αὐτοῦ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ὑπεβλήθη, καὶ δημιουργεῖ μίαν ἄλλην μεγαλειτέραν ἀνισότητα, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου τούτου «οἱ καθυστεροῦντες τὴν πληρωμὴν τοῦ στρεμματικοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τῶν ἐτῶν 1899 ἕως 1902 ἀπαλλάσσονται τῶν προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας, ἐὰν καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ καθυστερούμενα παρ’ αὐτῶν μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 1904, ὁ δὲ πληρωτέος παρ’ αὐτῶν κατὰ στρέμμα ἔγγειος φόρος μειοῦται ἐπὶ τῇ καταβολῇ αὐτοῦ ἐντὸς τῆς ἄνω προθεσμίας κατὰ τὰ διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΩΟϚʹ τοῦ 1903 ὡρισμένα». Δηλαδὴ καὶ ἐδῶ ὑπάρχουσι δύο τάξεις ἀμπελοκτημόνων, ἡ τάξις τῶν ἀμπελοκτημόνων, ἡ ὁποία κατέβαλε τὸν φόρον, καὶ ἡ τάξις τῶν ἀμπελοκτημόνων, ἡ ὁποία δὲν κατέβαλε τὸν φόρον. Ἡ τάξις, ἡ ὁποία δὲν κατέβαλε τὸν φόρον, ἐπεβαρύνετο καὶ μὲ πρόσθετον τέλος καὶ μὲ τόκον ὑπερημερίας. Τώρα ἀφαιροῦνται τὰ πρόσθετα τέλη καὶ ὁ τόκος τῆς ὑπερημερίας, καὶ μειοῦται ὁ πληρωτέος φόρος δι’ αὐτοὺς, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέβαλον τὸν φόρον. Ἐρωτῶ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιστραφῇ ὁ φόρος ὁ πληρωθεὶς ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν ὑπὸ τὰς αὐτὰς δυσχερεῖς περιστάσεις; Διατὶ καθιεροῦμεν δύο τάξεις, τάξιν προνομιούχων, καὶ τάξιν μὴ προνομιούχων, μολονότι ἡ δευτέρα αὕτη τάξις εὑρέθη ὑπὸ τὰς αὐτὰς δυσμενεῖς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς εὑρέθη καὶ ἡ τάξις τῶν προνομιούχων; Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ ἀγρότης τῆς Ἀττικῆς, ἐκτὸς τῆς προσόδου, ἣν ἀπολαμβάνει ἐκ τῆς ἀμπέλου αὐτοῦ, οὐδεμίαν ἄλλην πρόσοδον ἔχει, καὶ ἐν τούτοις αὐτὸν τὸν δυστυχῆ δὲν τὸν ἱκανοποιεῖ τὸ νομοσχέδιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, ἀλλὰ νὰ προσθέσῃ μίαν εὐεργετικὴν διάταξιν καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέβαλον τὸν φόρον.

§180Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν δὲν ἦσθε ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ ν’ ἀποσύρητε τὴν πρότασίν σας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ, διότι θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ δημιουργήσωμεν μίαν ὑπηρεσίαν ἐκ πεντήκοντα περίπου ὑπαλλήλων, διὰ νὰ εὕρωμεν ποῖοι ἐπλήρωσαν καὶ ποῖοι δὲν ἐπλήρωσαν. Πάντες οἱ εὐεργετικοὶ νόμοι ἔχουσιν αὐτὸ τὸ ἐλάττωμα· εὐεργετοῦνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις των, καὶ ὄχι ἐκεῖνοι οἱ, ὁποῖοι τὰς ἐξεπλήρωσαν.

§181Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἂς ἀφαιρεθῇ τοὐλάχιστον ἡ προθεσμία τοῦ 1904.

§182Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον τοῦτο νὰ γείνῃ. Ἐὰν δὲν ἦσθε ἐναντίον τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ νὰ παραιτηθῆτε τῆς προτάσεώς σας ταύτης.

§183Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι εὔκολον, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ ἄρθρον 3 νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ ἔτος 1903. Ἡ καταστροφὴ τῶν καρπῶν χωρίων τινῶν τοῦ δήμου Τυρνάβου εἶναι βεβαιωμένη διὰ πρακτικῶν, ὡς προβλέπει ὁ νόμος. Εἴχετε τὴν καλωσύνην, κύριε Ὑπουργέ, νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι δὲν περιῆλθον εἰς χεῖράς σας τὰ πρωτόκολλα. Κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας παρεπεδήμει ἐνταῦθα ὁ δήμαρχος Τυρνάβου τῆς ἐποχῆς ἐκείνης. Οὗτος μοὶ εἶπεν, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης καὶ ὁ γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας Τυρνάβου καὶ πᾶσα ἀρχὴ ὁριζομένη ὑπὸ τοῦ νόμου μετέβησαν καὶ συνέταξαν πρωτόκολλα, βεβαιοῦντα τὴν καταστροφήν. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ συμπεριληφθῇ καὶ διάταξις περὶ τῆς καταστροφῆς τοῦ 1903, ἐὰν ἡ καταστροφὴ αὕτη βεβαιῶται διὰ πρωτοκόλλου τῶν ἀρχῶν.

§184Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποίαν τροπολογίαν ὑποβάλλετε;

§185Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Προτείνω, ὅπως ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, ἀντὶ τῆς φράσεως «τῶν ἐτῶν 1899 ἕως 1902», τεθῇ «τῶν ἐτῶν 1899 ἕως 1903». Τοιουτοτρόπως ἡ ζημία ἡ ἐπελθοῦσα κατὰ τὸ 1903 θὰ δύναται νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὴν διάταξιν ταύτην.

§186Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ ἐπιμένητε, παρακαλῶ, νὰ γείνῃ δεκτὴ τώρα ἡ πρότασίς σας. Ἔχετε ὑπομονὴν νὰ μελετήσω τὸ θέμα, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς εἴπω.

§187Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μάλιστα.

§188Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐξ ἀφορμῆς τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, δικαιοῦμαι νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως παγιώσῃ διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν ν’ ἀπαλλάσσωνται τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου οἱ ἀμπελοκτήμονες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα θεομηνίας ἢ ἄλλης τινὸς νόσου ὑπέστησαν καταστροφήν. Κατ’ ἔτος εὑρισκόμεθα ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις· πέρυσιν εἴχομεν παρομοίαν καταστροφὴν, προπέρυσιν εἴχομεν τὰς αὐτὰς καταστροφὰς, ἐφέτος ἔχομεν παρομοίας καταστροφάς. Ὑποθέτω, ὅτι ἀνηγγέλθη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου Μυρτουντίων τῆς Ἠλείας χάλαζα καταπεσοῦσα κατέστρεψεν ὁλοσχερῶς τὰς ἀμπέλους ὡς καὶ τὸν σταφιδόκαρπον. Θέλετε λοιπὸν εὑρεθῆ εἰς ὁμοίαν περίστασιν καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ θὰ λάβητε πάλιν τότε μέριμναν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ παγιωθῇ μία διάταξις, δυνάμει τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ἑκάστοτε νὰ προκαλῇ σύνταξιν πρωτοκόλλων πρὸς βεβαίωσιν τῆς καταστροφῆς, καὶ κατόπιν αὐτῶν τῶν πρωτοκόλλων ν’ ἀπαλλάσσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν τὴν καταστροφήν. Ἐὰν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἤθελεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ἐπιτροπὴ, ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ἀπὸ τὸν ταμίαν, ἀπὸ τὸν νομάρχην καὶ ἀπὸ ἕνα οἰκονομικὸν ἐπιθεωρητὴν ἀκόμη, βεβαιώνῃ τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφὴν, νομίζω ὅτι καλλίτερον ἤθελον ἐξασφαλισθῆ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Νομίζω, ὅτι μία τοιαύτη ἐπιτροπὴ παρέχει πλείονα ἐχέγγυα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, παρὰ ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τὸν γραμματέα τῆς Ἐφορίας καὶ ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην. Ἐὰν τοιαύτη τις διάταξις παγιωθῇ, τότε θέλετε ἀπαλλαγῆ τοῦ κόπου νὰ ὑποβάλλητε ἑκάστοτε νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν.

§189Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ν’ ἀπαλλάσσῃ ἡ ἐπιτροπή;

§190Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μόνον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία δύναται νὰ ἀπαλλάσσῃ.

§191Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Κατ’ οὐσίαν ἴσως δύναταί τις νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, ὄχι ὅμως κατὰ τύπους. Ἐὰν ἐν τῷ νόμῳ τῷ παγίῳ ἐτίθετο διάταξις τοιαύτη, κατὰ τὴν ὁποίαν ν’ ἀπαλλάσσωνται τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ἐκ θεομηνίας, βεβαιουμένης διὰ πρωτοκόλλων, συντασσομένων ὑπὸ ὡρισμένης ἐπιτροπῆς, θὰ εἶχέ τι τὸ ἀντισυνταγματικὸν ἡ τοιαύτη διάταξις; Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ κατ’ οὐσίαν δὲν δύναταί τις νὰ φέρῃ ἀντίρρησιν, διότι θ’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ κόπου νὰ εἰσάγωμεν ἑκάστοτε νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀπαλλάσσωμεν τοῦ φόρου ἐκείνους, ὧν κατεστράφησαν αἱ ἄμπελοι. Ἐνόμισα λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δώσω νύξιν τοιαύτην, ἵνα λάβῃ τὸν καιρὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ ἂν ἐγκρίνῃ, εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου νὰ φέρῃ τοιαύτην τροπολογίαν.

§192Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασίν του, διότι ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπηται ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῶν τοιούτων φόρων. Αὐτὸ εἶναι τὸ πλεονέκτημα τῆς ἐπιβολῆς φόρων ἐπὶ τῆς ἐκτάσεως. Διότι εἶναι δυνατὸν κατὰ τὸ ἓν ἔτος νὰ ἐπέλθωσιν ἀτυχήματα καὶ νὰ ἔχωσιν οἱ ἰδιοκτῆται ὀλίγας προσόδους, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος νὰ ἔχωσι περισσοτέρας. Ἐν πάσῃ περιπτώσει θὰ παρακαλέσω τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν τροποποίησιν ταύτην ἀπόψε.

§193Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐπιμένω· νύξιν μόνον ἔδωκα, ἵνα σκεφθῆτε.

§194Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον νὰ δέσωμεν τὰς χεῖρας τῆς μελλούσης νομοθετικῆς ἐξουσίας διὰ νόμου. Αὐτὰ πρέπει νὰ τὰ ἐξετάζῃ ἑκάστοτε ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως τῆς καταστροφῆς, ἀναλόγως τῶν μέσων τῶν οἰκονομικῶν καὶ ἀναλόγως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, καὶ ν’ ἀποφασίζῃ. Δὲν βλέπω δὲ τὸν λόγον, διατὶ νὰ μὴ τὰ ψηφίζῃ ἑκάστοτε ἡ Βουλή. Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι ν’ ἀπέρριψε ποτὲ ἡ Βουλὴ πρότασιν νόμου, γενομένην ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ φόρου ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔπαθον ζημίαν ἢ καταστροφὴν τῶν καρπῶν ἐκ θεομηνίας. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως λαχείου ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§196Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§198Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὠθούμενος ἐξ ἐνδιαφέροντος ἀμέσου πρὸς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ ὑπὸ γενικὴν ἔποψιν καὶ διότι καὶ ἐγὼ ἐπί τινας μῆνας ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν...

§199ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ τὴν τιμήν.

§200Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. καὶ τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἐπιθυμῶ καὶ θὰ ἤμην εὐτυχὴς καὶ ἐγὼ νὰ συντελέσω διὰ παντὸς τρόπου εἰς ὑποστήριξιν παντὸς μέσου, τὸ ὁποῖον νὰ αὐξήσῃ πραγματικῶς τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Ἐὰν δ’ ἔβλεπον, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιτυγχάνεται πραγματικὴ καὶ θετικὴ αὔξησις τῶν πόρων κατὰ τρόπον πάγιον καὶ ἀσφαλῆ, ἴσως δὲν ἤθελον προβάλει τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας προκαλεῖ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν. Ἀλλὰ δὲν βλέπω, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς ἔχει, εἶναι δυνατὸν νὰ μορφωθῇ θετικὸς τις καὶ ἀσφαλὴς καὶ πάγιος πόρος ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, διότι βεβαίως ἡ πώλησις γραμματίων πρὸς 10 φράγκα χρυσᾶ δυσκόλως θὰ ἐπιτευχθῇ, ἢ ἡ ἐπίτευξις ταύτης θέλει εἶσθαι τόσον μικρὰ, ἐν σχέσει πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε βεβαίως νομίζω, ὅτι δὲν ἀξίζει ἴσως τὸν κόπον, ἀνεξαρτήτως ἄλλης ἀπόψεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἀναπτύξω, δὲν ἀξίζει, λέγω, τὸν κόπον νὰ τεθῇ ἐπιγραφὴ Λαχεῖον ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, δηλαδὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, διότι τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἀπόσπασμα τοῦ ταμείου τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἀποσπασθὲν μὲν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ διαχειριζόμενον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου καὶ διαπεπιστευμένον συμφέροντα μεγάλα ἑλληνικά. Νομίζω ὅτι δὲν ἀντιστοιχεῖ ἡ δυσμενὴς, οὕτως εἰπεῖν, ἐπιγραφὴ λαχείου πρὸς τὸν σκοπὸν αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον τοῦτο θὰ φέρῃ. Ποίαν δὲ γνώμην ἔχει ἅπας ὁ πεπολιτισμένος κόσμος περὶ τῶν λαχείων τούτων, εἶναι γνωστόν· ὁ πεπολιτισμένος κόσμος τὰ καθαρὰ ταῦτα λαχεῖα χαρακτηρίζει ὡς πρᾶξιν μὴ ἔντιμον. Πρέπει δὲ νὰ κάμωμεν διάκρισιν μεταξὺ λαχείου καὶ λαχειοφόρου δανείου. Τὸ λαχεῖον καταφεύγει εἰς τὸν πόθον τοῦ κέρδους παρὰ τῷ μικρῷ κόσμῳ, ὅπως τοῦ ἀφαιρέσῃ τὸ χρῆμα, ὅπως τὸν φορολογήσῃ. Τοιαύτης φύσεως λαχεῖα σῴζονται ἴσως καὶ εἰς ἄλλα μέρη, σῴζεται τοιοῦτον καὶ ἐν Ἰταλίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐν Ἰταλίᾳ εἶναι καταδεδικασμένα, ὅπως καὶ εἰς ὅλον τὸν κόσμον. Καὶ ἡ Ἰταλία ἔχει καταδικάσει τὸ τοιοῦτον λαχεῖον, καὶ εὐθὺς ὡς τὰ οἰκονομικὰ αὐτῆς τῇ ἐπιτρέψωσι, θὰ τὸ καταργήσῃ. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι καὶ τὴν ἠθικὴν ἔποψιν τῆς ἐκδόσεως λαχείου ἁπλοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον «Λαχεῖον ὑπὲρ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου» δηλαδὴ ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, δὲν πρέπει ὅλως νὰ παραβλέψωμεν, διότι ὁ πόρος ὁ ἐκ τοῦ λαχείου τούτου ἔσεται τόσον μικρὸς σχετικῶς, ὥστε δὲν ἀξίζει τὴν κηλῖδα, οὕτως εἰπεῖν, ταύτην. Νομίζω ὅτι, ἐὰν πρόκηται περὶ τῶν ἐπιβαλλομένων ἐργασιῶν καὶ δαπανῶν διὰ τὴν μόρφωσιν τῆς μικρᾶς ναυτικῆς μονάδος, ἣν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς κατασκευῆς δύο ἢ τριῶν πλοίων, ἰδίως ἀντιτορπιλλικῶν, διὰ τῆς διορθώσεως τῶν τορπιλλικῶν μας καὶ διὰ τῆς ἀγορᾶς τοῦ ὁπλισμοῦ τῶν θωρηκτῶν μετὰ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν λεβήτων αὐτῶν, τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον διαθέτει σήμερον τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἀρκετόν. Ἐὰν δὲ πρόκηται περὶ ἐξευρέσεως μεγαλειτέρου ποσοῦ πρὸς κατασκευὴν στόλου, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς ἐπισωρεύσεως τῶν εἰσπράξεων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου νὰ ἐπιτύχωμεν ἢ μετὰ παρέλευσιν πολλῶν ἐτῶν τὸ ποσὸν τοῦτο. Θ’ ἀναγκασθῶμεν νὰ καταφύγωμεν τότε εἰς δάνειον, καὶ τότε βεβαίως ὁ πόρος ὁ διὰ τοῦ λαχείου δὲν εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου. Δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης τῆς ἀγορᾶς πλοίων μὲ πληρωμὴν ὑπὸ προθεσμίαν, διότι γνωρίζω καλῶς ποῖοι συνήθως ὅροι ἐπιτυγχάνονται διὰ τῆς τοιαύτης ὁδοῦ. Ὄτε διηύθυνον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἔσχον ἀφορμὴν νὰ ἐκτιμήσω τοιαύτας προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἔφθασαν εἰς τὴν ὑπερβολὴν μέχρις ἀναιδείας. Ἐν γένει δὲ ἡ πληρωμὴ πρὸς τοὺς κατασκευαστὰς διὰ δόσεων, τὰς ὁποίας οὗτοι θὰ μεταβιβάσωσιν εἰς Τραπέζας, συνεπιφέρει βαρείας θυσίας, ἀντανακλώσας εἰς τὸ Δημόσιον. Τὰς παρατηρήσεις ἐποιησάμην, ὡς εἶπον, οὐχὶ ἵνα φέρω ἀντίρρησίν τινα εἰς τὸν πλουτισμὸν τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἀλλ’ ἵνα ὑποδείξω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι φοβοῦμαι μήπως διὰ τοῦ μέτρου τῆς ἐκδόσεως λαχείου, ἀντὶ νὰ εὐκολύνωμεν τὴν ἐπαύξησιν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, καταλήξωμεν εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Καὶ ἂν δὲ διὰ τοῦ λαχείου νομίζωμεν ὅτι θὰ ἑλκύσωμεν τὰς συνεισφορὰς τῶν ἔξω ὁμογενῶν εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, φοβοῦμαι ὅτι καὶ οὕτω παρέχομεν κακὴν ὑπηρεσίαν εἰς αὐτό, διότι βεβαίως ἐλάχιστοι θὰ εἰσφέρωσι σπουδαῖα ποσά, ἀγοράζοντες γραμμάτια τοῦ λαχείου. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ θελήσωσι νὰ εἰσφέρωσι σπουδαίως, θὰ πράξωσι τοῦτο ἀπ’ εὐθείας. Ἄλλαι ἐνέργειαι ἑπομένως — καὶ ἡ στιγμὴ δὲν εἶναι κατάλληλος, ἵνα εἴπω ποῖαι αἱ ἐνέργειαι αὗται, — ἄλλαι ἐνέργειαι πρέπει νὰ καταβληθῶσιν, ὅπως ἑλκύσωμεν τὰς συνεισφορὰς τῶν ἔξω ὁμογενῶν, χωρὶς νὰ δώσωμεν τὴν εὐκολίαν εἰς τοὺς ἔχοντας μὲν τὸ καθῆκον, μὴ ἔχοντας ὅμως τὴν διάθεσιν νὰ συνεισφέρωσι, νὰ νομίζωσιν ὅτι ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των, ἀγοράζοντες ἀντὶ 10 φράγκων ἕν γραμμάτιον τοῦ λαχείου. Δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονῶμεν, ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν, ποία εἶναι ἡ ἐν γένει κατάστασις τῶν οἰκονομικῶν μας. Εἰς ἣν θέσιν περιῆλθον τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, εἶναι πολὺ πιθανὸν, δὲν εἶναι ἀδύνατον, νὰ καταλήξωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην συνομολογήσεως δανείου. Εἰς τοὺς περιορισμοὺς δὲ, εἰς τοὺς ὁποίους εὑρισκόμεθα ἕνεκα τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου, βεβαίως θὰ καταφύγωμεν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει εἰς τὸν εὐκολώτερον τύπον, ὅστις θὰ ἦναι ἡ ἔκδοσις λαχειοφόρου δανείου. Καὶ νομίζω περιττὸν νὰ ἀναπτύξω τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ λαχειοφόρου δανείου καὶ τοῦ ἁπλοῦ λαχείου. Τὸ λαχειοφόρον δάνειον εἶναι δάνειον ἐξασφαλίζον τὰ κεφάλαια τῶν ἀγοραστῶν τῶν ὁμολογιῶν, ἐξασφαλίζον καὶ τόκον, μικρὸν μὲν, ἀλλὰ τόκον πάντοτε, δίδον δὲ καὶ τὴν ἐλπίδα κέρδους τινὸς, καὶ ἑπομένως εἶναι δάνειον διευκολύνον τὴν τοποθέτησιν τῶν κεφαλαίων, ἀλλὰ μὴ ἐνέχον τὸ ἀνήθικον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐνέχει ἡ ἔκδοσις ἁπλοῦ λαχείου ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους. Καὶ τοῦτο δὲ δὲν πρέπει νὰ ἀποβάλωμεν ὅλως διόλου τῶν σκέψεών μας, δηλαδὴ τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶμεν διὰ τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας ἀνάγκας μας, καὶ νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι εἰσερχόμενοι εἰς τὴν πραγμάτωσιν προσπορισμοῦ χρημάτων ὑπὲρ τῶν δημοσίων συμφερόντων δι’ ἁπλοῦ λαχείου, παραβλάπτομεν ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἰδέαν, εἰς τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται ἡ ἀνάγκη τοῦ Δημοσίου νὰ ἐξαναγκάσῃ ἡμᾶς νὰ καταφύγωμεν. Ἐὰν ὑπάρχῃ σήμερον ἀνάγκη προσπορισμοῦ ποσοῦ τινος χρηματικοῦ ἐτησίως εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, διατὶ νὰ μὴ καταφύγωμεν εἰς τὴν προσθήκην καὶ ἑτέρου τινὸς πόρου, τὸν ὁποῖον νὰ προσφέρῃ τὸ Δημόσιον, ἐὰν δύναται; Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι σήμερον ὑφίσταται ἢ ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη τῆς ἀποσπάσεως πόρου τινὸς ἐκ τῶν γενικῶν πόρων τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς προσθήκης αὐτοῦ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου πρὸς ἐπαύξησιν τῶν πόρων τοῦ ταμείου τούτου. Σήμερον αἱ ἐπιβαλλόμεναι ἀνάγκαι, αἱ ἐπείγουσαι ἀνάγκαι, δύνανται νὰ πληρωθῶσι διὰ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα διαθέτει τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἐὰν δὲ ἀργότερον θελήσωμεν νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸ ἔργον τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, — καὶ βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ τὸ ἐπεκτείνωμεν διὰ τοῦ λαχείου τούτου, — καὶ θελήσωμεν νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους, ἐὰν οἱ σημερινοὶ πόροι τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου δὲν ἐπαρκῶσι, βεβαίως τότε τὸ Δημόσιον, ὑπολογίζον τὰς ἀνάγκας αὐτὰς καὶ τοὺς πόρους αὐτοῦ, θὰ συμπληρώσῃ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ δανείου, τοῦ συνομολογηθησομένου, ἐὰν ὑπάρξῃ ἀνάγκη· διότι βεβαίως τὸ λαχεῖον δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πόρος, ὡς ἀντίκρυσμα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ἑνὸς δανείου. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐνόμισα ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἐξ ἐνδιαφέροντος πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ὅπως μὴ δώσῃ εἰς αὐτὸ,—τὸ ὁποῖον, ἐπαναλαμβάνω, εἶναι τμῆμα τοῦ Δημοσίου,—τὴν ἐπιλήψιμον χροιὰν, ὅτι διὰ λαχείου θέλει νὰ προσπορισθῇ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ χρησιμεύσῃ, ἵνα θεραπεύσῃ τὰς ἀνάγκας του. Δὲν θέλω ἐπεκτείνει τὸν λόγον, ἐλπίζων ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις ταύτας, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν ἁπλούστατα εἰς τοῦτο, ὅτι προτιμότερον νὰ καταφύγῃ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν παντὸς ἄλλου πόρου, ἐὰν ἐπείγῃ ἡ αὔξησις τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§201Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸ ἐὰν δὲν ἔχει θέσιν, κύριε Καραπάνε. Ἐπιβάλλεται ἡ αὔξησις τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§202Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸς ποῖον σκοπόν;

§203Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τὸν σκοπὸν τὸν γνωρίζετε καλῶς.

§204Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, δὲν τὸν γνωρίζω. Ἐὰν πρόκηται περὶ τοῦ σκοποῦ τῆς ἐπισκευῆς τῶν πλοίων, τῆς συμπληρώσεως τῆς μονάδος τῆς ναυτικῆς, τὴν ὁποίαν ἔχομεν σήμερον, οἱ πόροι τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου βεβαίως εἶναι ἀρκετοί. Ἐὰν ὅμως πρόκηται νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν ἐργασίαν τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου εἰς τὸ νὰ κατασκευάσωμεν δι’ αὐτοῦ πραγματικὸν στόλον ὁλόκληρον, τότε βεβαίως οἱ πόροι αὐτοὶ δὲν θὰ ἐπαρκέσωσι καὶ διὰ τῆς συσσωρεύσεώς των, καὶ πρέπει νὰ καταφύγωμεν εἰς ἄλλα μέσα· καταφεύγοντες δὲ εἰς ἄλλα μέσα, δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν πόρον, ὁ ὁποῖος ἔχει τι τὸ μὴ ἠθικόν, τὸ ἐπιλήψιμον, τὸν πόρον τοῦ λαχείου, ἀλλὰ πρέπει νὰ ζητήσωμεν δι’ ἄλλων πόρων, δι’ ἄλλων ἐσόδων τοῦ Δημοσίου νὰ πληρώσωμεν τὴν ἀνάγκην. Εἶπον, Κύριοι καὶ ἐπαναλαμβάνω, καὶ παρακαλῶ νὰ γείνω καταληπτός, ὅτι ἔχω πλειότερον παντὸς ἄλλου ἐνδιαφέρον, πλειοτέραν παντὸς ἄλλου ἐπιθυμίαν ὑπὲρ τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ σκοποῦ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἔχων δὲ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην, εἶπον ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβλάψωμεν τὴν δι’ ἄλλων μέσων καὶ ἄλλης ὁδοῦ θετικὴν αὔξησιν τῶν πόρων αὐτοῦ.

§205ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Διὰ ποίας ὁδοῦ;

§206Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ αὔξησις τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου θὰ γείνῃ διὰ τῆς μεταφορᾶς εἰς αὐτὸ ἐκείνου τοῦ πόρου, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ἔχων τὴν εὐθύνην τῶν οἰκονομικῶν, θὰ νομίσῃ ὅτι δύναται νὰ μεταφέρῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§207Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Δεῖξατέ μας σεῖς ἕνα πόρον.

§208Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν συντάσσω ἐγὼ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, διὰ νὰ δείξω ἕνα πόρον· ἐγὼ παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἔκδοσις λαχείου δὲν εἶναι πόρος ἐνισχύων τὴν δρᾶσιν τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου.

§209Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τί ἐπιλήψιμον ἔχει ἡ ἔκδοσις λαχείου;

§210Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον, πῶς θεωρεῖται ἀπὸ ὅλον τὸν πεπολιτισμένον κόσμον ἡ ἔκδοσις λαχείου.

§211Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχουν καὶ ἄλλα Κράτη· ἔχει καὶ ἡ Ἰταλία.

§212Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Ἰταλία τὸ ἔχει ἀπὸ δύο αἰώνων, καὶ ἐν τούτοις θὰ τὸ καταργήσῃ εὐθὺς ὡς τῇ ἐπιτρέψωσι τὰ οἰκονομικά της.

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§214ΛΟΥΚΑΣ ΜΠΕΛΛΟΣ. Κύριοι, οὐδεὶς βεβαίως εἶναι τόσον αἰσιόδοξος, οὐδὲ τόσον ἐν ἀγνοίᾳ διατελεῖ τῆς καταστάσεως ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ὥστε νὰ μὴ βλέπῃ τὰς μεγάλας ἀνάγκας καὶ τοὺς μεγίστους κινδύνους, οὓς διατρέχει σύμπαν τὸ Ἑλληνικὸν κατὰ τὴν παροῦσαν μάλιστα στιγμήν. Διὰ τοῦτο τὸ Ἑλληνικὸν σύμπαν μὲ δακρυσμένους ὀφθαλμοὺς προσβλέπει εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἀπὸ πολλῶν μηνῶν, καὶ ἐν ἀγωνίᾳ παρακολουθεῖ τὰς συζητήσεις, ἀγανακτοῦν μὲν διὰ πᾶσαν ἀπώλειαν στιγμῆς, ἀνακουφιζόμενον δὲ καὶ ἀναπνέον καὶ ὑπερηφανευόμενον, ὅταν βλέπῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ καταγίνεται περὶ τὴν σύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν τοῦ ἔθνους δυνάμεων. Ὅπως ἀνταποκριθῇ δὲ τὸ ἔθνος εἰς τὰς πολλαπλᾶς καὶ κατεπειγούσας καὶ μεγάλας ἀνάγκας, βεβαίως ἔχει ἀνάγκην τῶν νεύρων παντὸς πράγματος, ἔχει ἀνάγκην χρημάτων πολλῶν, πλείστων, ἀφθόνων χρημάτων, διότι δὲν εἶναι πρὸς ἓν μόνον σημεῖον τοῦ ὁρίζοντος ὁ κίνδυνος, ὃ τὸ Ἑλληνικὸν ἐπαπειλῶν. Ὁ κίνδυνος ἐπίκειται ἀπὸ τοῦ Αἵμου, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῶν δυτικωτάτων τῆς Ἰλυρρικῆς χερσονήσου μέχρι τῆς ἔσω Ἀνατολῆς, οἱ κίνδυνοι εἶναι πολλαπλοῖ. Οἱ ἐχθροὶ ἡμῶν ἐργάζονται...

§215ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πρὸς ποίους ὁμιλεῖτε;

§216Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ὅλη ἐδῶ, καὶ ἡ Ἑλλὰς ὅλη αὐτὴν τὴν στιγμὴν, τολμῶ νὰ εἴπω, μᾶς ἀκούει. Μόνον, ὅταν δὲν θέλωμεν νὰ ἐκτελέσωμεν τὸ καθῆκόν μας, τότε ὀχυρούμεθα ὄπισθεν τῶν τύπων. Οἱ κίνδυνοι λοιπὸν εἶναι πολλαπλοῖ, οἱ δὲ ἐχθροὶ, μικροὶ καὶ μεγάλοι, διαφόρων μέσων ποιοῦνται χρῆσιν, ἰδίως χρηματικῶν καὶ διπλωματικῶν. Διὰ τοῦτο, ἵνα μὴ μακρηγορῶ καὶ ἐξαντλῶ τὴν ὑπομονήν τινων, λέγω ὅτι, ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων, καὶ εἰς τοῦτο οὐδεὶς βεβαίως δύναται νὰ ἀντιλέξῃ. Ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων καὶ πρὸς στρατιωτικὴν κατὰ ξηρὰν σύνταξιν καὶ πρὸς ἄμυναν κατὰ θάλασσαν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλας ἀκόμη ἀνάγκας. Ἐὰν λάβωμεν σήμερον τὸ φλέγον ζήτημα τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τὴν Μακεδονίαν, βλέπετε οἱ ἀντίπαλοί μας τί κάμνουν. Ἡ Ρουμανία, ἡ ὁποία οὐδένα Ρουμᾶνον ἔχει ἐν Μακεδονίᾳ, ἐπιζητεῖ δὲ μόνον νὰ ἐκρουμανίσῃ Ἕλληνας ἀπὸ εἴκοσιν αἰώνων, τοὺς γνησιωτάτους τῶν Ἑλλήνων, τοὺς Κουτσοβλάχους, τοὺς ἀπογόνους τοῦ Κωλέτη, τοῦ Χατζηπέτρου, τοῦ Βάφα, τοῦ Ζαλοκώστα, τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν ποιητοῦ, τοῦ Σίνα, τοῦ Ἀβέρωφ, τοὺς Ἕλληνας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο ὁλόκληρον τὴν Ρουμανίαν νὰ ἐξελληνίσωσιν, ἡ Ρουμανία, λέγω, ἡ ὁποία οὐδένα Ρουμᾶνον ἔχει ἐν Μακεδονίᾳ, θέλει νὰ ἐκρουμανίσῃ Ἕλληνας· ἡ Ρουμανία, ὄργανον γενομένη ἀνθρώπου ἀπάτριδος, — καίτοι οὗτος ἀπέθανεν ἤδη, — ὄργανον τοῦ ἀπαισίας μνήμης Μαργαρίτου, φαντάζεται ὅτι ἔχει δικαιώματα ἐν Μακεδονίᾳ, ἡ δὲ Ρουμανικὴ Βουλὴ ψηφίζει 600,000 φράγκα...

§217Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς τί θὰ κάμωμεν. Αὐτοὶ τὴν δουλειάν των κάμνουν.

§218Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν ἀπατᾶται ἡ Ρουμανία, νομίζουσα ὅτι ἔχει συμφέροντα ἐν Μακεδονίᾳ· ἔχει ἐντολὴν νὰ ἐκτελέσῃ, καὶ ταύτην ἐκτελεῖ. Τὴν τοιαύτην ἐντολὴν πιθανὸν εἶναι νὰ ἐκτελέσωμεν καὶ ἡμεῖς. Προσέξατε καλῶς εἰς ὅ,τι σᾶς λέγω. Ἐκτελεῖ ἐντολὴν, καὶ τὴν τοιαύτην ἐντολὴν δὲν εἶναι ἀπίθανον καὶ ἡμεῖς νὰ ἐκτελέσωμεν, ἢ καὶ ἐκτελοῦμεν...

§219Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν σᾶς ἐννοῶ.

§220Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν μὲ ἐννοεῖτε; Λυποῦμαι.

§221Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ ὅμως ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οὐδέποτε ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐκπληρώσῃ τοιαύτην ἐντολὴν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνεχθῇ νὰ ἐκπληρώσῃ τοιαύτην ἐντολήν.

§222Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εὔχομαι· ἀλλὰ πάντως δὲν πρέπει νὰ πιστεύωμεν, ὅτι ἡ Ρουμανία μετήλλαξε τόσον ἀποτόμως ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἄνευ ἰσχυρῶν λόγων, οἵτινες ἐξηνάγκασαν αὐτήν.

§223Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἠδυνάμην νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ἡ Ρουμανία δὲν ἐκτελεῖ ἐντολήν...

§224Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἴσως. Δὲν εἶμαι διπλωμάτης ἐγώ.

§225Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. .. Διότι γνωρίζω ἐξ αὐτοψίας, ὅτι τὸ Ρουμανικὸν αὐτὸ ζήτημα — δὲν θέλω νὰ εἴπω ὅτι εἶναι ἀποτέλεσμα φαντασιοπληξίας, διότι δὲν θέλω νὰ προσβάλω ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὑπολήπτομαι διὰ τὴν πολιτικὴν αὐτοῦ σύνεσιν καὶ ἀρετὴν, — τὸ Ρουμανικὸν ζήτημα, λέγω, χρονολογεῖται ἀπὸ 40 ἐτῶν.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὰ εἶναι ἄσχετα.

§227Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι διὰ τὸ φλέγον σήμερον διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν Μακεδονικὸν ζήτημα ἡ Ρουμανία ψηφίζει 600,000 φράγκα, ἡ Βουλγαρία ψηφίζει καὶ δαπανᾷ ἀρκετὰ ἑκατομμύρια, ἡ Σερβία ἐπίσης μέγιστα ποσά. Παραλείπω τὰς ἄλλας προπαγανδιστικὰς καὶ προσηλυτιστικὰς ἑταιρείας, τὴν Πανσλαυιστικὴν Ἑταιρείαν καὶ τὴν Αὐστριακὴν προπαγάνδαν καὶ τὴν Ἰταλικὴν, πόσα ἑκατομμύρια ἐξοδεύουν διὰ τὴν Μακεδονίαν καὶ Ἀλβανίαν, καὶ περιορίζομαι εἰς μόνην τὴν Μακεδονίαν, χωρὶς νὰ στρέψω τὰ βλέμματα εἰς τὸν Ἅγιον Τάφον καὶ τὴν Παλαιστίνειον Ἑταιρείαν, οὐδὲ πρὸς τὴν Συρίαν, ἀπὸ τῆς ὁποίας μᾶς ἀφῄρεσαν χθὲς τὸ Πατριαρχεῖον, ἓν τῶν πέντε στηριγμάτων τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, οὐδὲ εἰς ἄλλα μέρη. Ἐὰν λοιπὸν θέλωμεν νὰ ἀμυνθῶμεν κατὰ ξηρὰν, ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἐκεῖ χρημάτων, ἀλλὰ καὶ στρατοῦ κατὰ ξηρὰν, διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι μόνον θάλασσα, οὐδὲ δεκτική μόνον διὰ συμφέροντα τῆς θαλάσσης, οὐδὲ εἶναι δίκαιον, χάριν τοῦ τελευταίου θλιβεροῦ ἐπεισοδίου, νὰ περιορίσωμεν τὴν προσοχὴν ἡμῶν μόνον εἰς τὸ ναυτικόν... (ἀνυπομονησία). Ἐὰν ἀνυπομονῆτε, ἐγὼ δὲν ἐξακολουθῶ.

§228ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθήσατε, κύριε Βουλευτά.

§229Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Διὰ ταῦτα θεωρῶ σχολαστικὰ καὶ ἀνόητα καὶ ἀνάξια συζητήσεως τὰ λεγόμενα περὶ ἠθικῆς καὶ ἀρετῆς, καὶ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, ἐν τοιούτῳ ζητήματι, διότι οὕτως ἔγραψεν ὁ Ἀδὰμ Σμὶθ τὸ 1700, νομίζω, — δὲν ἠξεύρω πότε ἀκριβῶς, διότι δὲν εἶμαι δυνατὸς εἰς τὰ οἰκονομολογικά...

§230Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τὰ λέγουν καὶ σήμερον· ἀλλ’ εἶναι ἄλλο τὸ ζήτημά μας.

§231Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Τὰ λέγουν. Ἐν τούτοις καὶ ἡ Οὐγγαρία καὶ ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Γερμανία καὶ ἡ Γαλλία, καὶ ἡ Ἱσπανία, μὲ τὴν ὁποίαν κάμνετε σήμερον σύμβασιν, καὶ πρέπει νὰ τὴν σεβασθῆτε ὡς φίλην, καὶ πάντα τὰ ἔθνη τῆς γῆς ἔχουσι τὰ λαχεῖα. Καὶ αὐτὴ ἡ Ἀγγλία δὲν ἔχει μὲν λαχεῖον, ἀλλ’ ἔχει τὰ στοιχήματα εἰς τὰ ἱπποδρόμια, εἰς τὰ ὁποῖα πίπτουν ἑκατομμύρια λιρῶν. Λοιπὸν εἶναι κακοήθεις καὶ οἱ Ἄγγλοι, καὶ πρέπει νὰ τοὺς φυλακίσητε; Ὅλα λοιπὸν αὐτὰ τὰ σχολαστικὰ οὐδὲ ἀναιρέσεως, ἀλλ’ οὐδὲ ἀκροάσεως ἄξια τὰ θεωρῶ ἐγώ. Ἔχομεν ἀνάγκην χρημάτων πολλῶν, ἀφθόνων. Ἀλλ’ ἐδῶ διαφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει μόνον διὰ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου νὰ φροντίσωμεν, ἀλλ’ ἔχομεν ἀνάγκην καὶ τῆς κατὰ ξηρὰν ὀργανώσεως· διότι ἡ παροῦσα Βουλή, ἡ τόσον διαβληθεῖσα καὶ ὑβρισθεῖσα καὶ συκοφαντηθεῖσα, διέπραξε πράγματα, τὰ ὁποῖα αἱ πρὸ αὐτῆς Βουλαὶ, ὅσον καὶ ἂν ἦσαν πατριωτικαὶ, ὅσον καὶ ἂν εἶχον μεγάλους ἄνδρας κατὰ τὸν ὄγκον καὶ τὴν γλῶσσαν, δὲν ἔκαμαν, διότι δὲν ἔκαμαν Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δὲν ἐφήρμοσαν τὴν γνώμην τὴν πρωτότυπον τοῦ κ. Λιμπρίτου, τὴν ἐφέτος λαβοῦσαν σάρκα. Πρὸς τούτοις ἡ Βουλὴ αὕτη ἐψήφισε νόμους περὶ στρατοῦ, ἀνταξίους τῶν πολλῶν ἀπαιτήσεων τοῦ ἔθνους, καίτοι ἐγὼ θεωρῶ ταῦτα ἀτελῆ καὶ ἐλλιπῆ, — ἀλλὰ βεβαίως οὐδὲν ἀνθρώπινον τέλειον, — διότι ἴσως καὶ ἀδικίαι συνέβησαν, ἀλλ’ ὁ χρόνος θὰ μᾶς δώσῃ τὸν καιρὸν νὰ διορθώσωμεν τὰς ἐλλείψεις. Σήμερον ὅμως μόνον ἡ Βουλὴ αὕτη, ἡ ὑβρισθεῖσα καὶ συκοφαντηθεῖσα, ἔθεσε τὰ θεμέλια τῆς στρατιωτικῆς τῆς χώρας συντάξεως, καὶ μόνον αὐτὴ σκέπτεται καὶ περὶ τῆς κατὰ θάλασσαν καὶ περὶ τῆς κατὰ ξηρὰν ἀμύνης· διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι αὗται εἶναι αἱ δύο πτέρυγες τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐν Ἀμερικῇ, ἐν Βασιγκτῶνι ὡρισμένως, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ἀποτελοῦσι τὰς δύο πτέρυγας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, μὴ στηριζόμενον ἐπὶ δυνάμεως θετικῆς, εἶναι γελοῖον, εἶναι περιττὸν νὰ ὑφίσταται, καὶ ἔθνος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει Ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν, ἔθνος, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχει ἐξωτερικὴν πολιτικήν, μάλιστα ὅταν ἔχῃ ἐξωτερικὰς ὑποχρεώσεις, εἶναι περιττὸν νὰ ὑφίσταται. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸ Σεβαστὸν Ὑπουργεῖον, οὐχὶ ἐξ ὑστεροφημίας, οὐδ’ ἐκ πόθου φιλοδοξίας ἢ ἄλλης ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, νὰ μὴ ἀποκρούσῃ τὴν ἰδικήν μου πρότασιν νόμου περὶ ἱδρύσεως προνομιούχου ἐθνικοῦ λαχείου, καὶ τοῦτο, διότι ἐν τῷ προνομιούχῳ ἐθνικῷ λαχείῳ θὰ περιλάβωμεν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, καὶ ἴσως μάλιστα μὲ πολὺ περισσότερα εἰσοδήματα, θὰ περιλάβωμεν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν· πρᾶγμα δὲ, τὸ ὁποῖον δὲν ἔκαμεν ἡ Βουλή, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τὸ ἔχῃ κάμει πρὸ πολλοῦ, νὰ ἔχῃ ψηφίσει ἑκατομμύρια διὰ τὴν Μακεδονίαν, ἀφοῦ ἡ Μακεδονία ἦτο, εἶναι καὶ θὰ ἦναι, Θεοῦ θέλοντος, πάντοτε ἑλληνική, ἐκ τοῦ λαχείου αὐτοῦ θὰ ὁρισθῇ ὡρισμένον ποσὸν διὰ τὴν Μακεδονίαν ἢ τοὐλάχιστον διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§232Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἄλλο δηλαδὴ νομοσχέδιον ἐννοεῖτε.

§233Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τροποποιούμενον συμφώνως μὲ τὴν πρότασιν νόμου, ἣν ἐγὼ ἔχω ὑποβάλει· διότι ἔπειτα εἰς τὰς λεπτομερείας θὰ συμφωνήσωμεν πάντες. Πρόκειται περὶ τῆς ὀνομασίας μόνον· ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας, ἐλπίζω ὅτι πάντες θὰ συμφωνήσωμεν. Πρῶτον, ὅταν σκεφθῶμεν, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην πολλῶν, πλείστων, ὡς πλείστων, ἀφθονωτάτων χρημάτων, θὰ εὕρωμεν ὅτι μία κλήρωσις πρέπει νὰ γίνεται καθ’ ἕκαστον μῆνα, καὶ οὐχὶ κατὰ διμηνίαν, ὡς τὸ πρῶτον ἐπρότεινα. Ἔστε δὲ βέβαιοι, — διότι ἴσως τινὲς, ἀγνοοῦντες ὅτι ὑπῆρξα μαθηματικὸς εἰς τὰς σπουδάς μου, νομίσωσιν ὅτι φαντασιοπληκτῶ, — ὅτι θὰ εἰσπράξωμεν πολλὰ ἑκατομμύρια· καὶ ἔχω ἐπιστολὰς ἐκ τῶν πρακτικωτάτων τῶν Ἑλλήνων, ἐκ τῶν ἐν Αἰγύπτῳ ἐμπορευομένων, ἀλλὰ καὶ ἰατρῶν καὶ φαρμακοποιῶν, οἱ ὁποῖοι μὲ διεβεβαίωσαν πρὸ μηνῶν, ὅτι κατ’ ἐλάχιστον ὅρον τὸ λαχεῖον τὸ ἐθνικὸν θὰ φέρῃ 10,000,000 φράγκα...

§234Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Κατ’ ἔτος;

§235Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ καταθέσητε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰς ἐπιστολὰς ταύτας.

§236Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Πιστεύουν εἰς τὴν φιλαλήθειάν μου. Ἡ Οὑγγαρία εἰσπράττει 28,000,000, ἠξεύρετε δὲ, ὅτι τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος δὲν εἶναι ὀλιγοπληθέστερον τῆς Οὑγγαρίας· διότι μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τὸ λαχεῖον τοῦτο γίνεται οὐ μόνον διὰ τὸ ἐλεύθερον Κράτος, ἀλλὰ καὶ δι’ ὅλους τοὺς ἔξω Ἕλληνας, ἵνα δοθῇ καὶ εἰς τούτους ἡ εὐκαιρία νὰ συνεισφέρωσι τὸ καθ’ ἑαυτοὺς ὑπὲρ τοῦ ὅλου ἔθνους, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν, οὐδὲ δίκαιον ἴσως, τὸ ⅕ τοῦ ὅλου νὰ ὑφίσταται τὰ βάρη ὑπὲρ τοῦ ὅλου. Ἄλλως τε καὶ στατιστικῶς εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος διὰ λαχεῖα ξένα ἐξέρχονται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν 5,000,000 εἰς χρυσὸν ἐτησίως, ἐκ δὲ τῶν ἑλληνικῶν βαλλαντίων καθ’ ἅπασαν τὴν Ἀνατολήν, χωρὶς νὰ συμπεριλάβω τὰς ἀποικίας τὰς ἐν Εὐρώπῃ, Ἀμερικῇ καὶ Ἀφρικῇ, ἐξέρχονται 25,000,000 εἰς ξένα λαχεῖα, εἰς λαχεῖα τῆς Βουλγαρίας, εἰς λαχεῖα τῆς Σερβίας, εἰς λαχεῖα τῶν Σιδηροδρόμων τῆς Ἀνατολικῆς Ῥωμυλίας καὶ εἰς μυρία ἄλλα λαχεῖα. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ συνάξωμεν καὶ τὰ 30,000,000, τὰ ὁποῖα ἐξέρχονται ἐκ τῶν ἑλληνικῶν βαλλαντίων βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς, κατὰ στατιστικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἴσως εἶναι καὶ εὔκολον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀρυσθῇ, ἀλλὰ περιορίζομαι εἰς τὸ τρίτον μόνον. Ἄλλως τε ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν 200,000 γραμματίων τοῦ λαχείου εὑρίσκω τοῦτο λογικόν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον νομίζῃ, ὅτι καθ’ ἑξαμηνίαν μὲν θὰ διατίθηνται 200,000 γραμμάτια, κατὰ μῆνα ὅμως δὲν εἶναι δυνατόν, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀνακοινώσω, ὅτι τὰ γραμμάτια ταῦτα τοῦ λαχείου ἐκποιοῦνται οὐχὶ εἰς τὸ διάστημα ἑνὸς ἔτους, ἢ μηνῶν 6, ἢ μηνῶν 2, ἢ ἑνὸς μηνὸς, ἐκποιοῦνται τὰς τελευταίας ἡμέρας, τὸ πολὺ τὰς τελευταίας ἑβδομάδας. Εἶναι νόμος κερδοσκοπικὸς αὐτός, ἀπαράβατος, πασίγνωστος. Κανεὶς δὲν ἠγόρασε λαχεῖον, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ κληρωθῇ μετὰ 6 μῆνας...

§237Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Μπέλλε, περὶ τῆς ἀξίας τῶν λαχείων νὰ μᾶς εἴπητε.

§238Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Θὰ εἴπω. Νομίζω ὅτι ἡ ἀξία τῶν 10 φράγκων, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον θ’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι εἶναι ὑπερβολική.

§239Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν ἄρθρων, κύριε συνάδελφε, νὰ τὰ εἴπητε αὐτά.

§240Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἐὰν 5 φράγκα δεχθῶμεν, μὲ τὰς ὑποδιαιρέσεις εἰς ἡμίση καὶ τέταρτα, βεβαίως ἐξασφαλίζεται ἡ ἐπιτυχία.

§241ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατ’ ἀρχὴν εἶσθε ὑπὲρ τοῦ λαχείου.

§242Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὰς ἄλλας λεπτομερείας θὰ εἴπω τὴν γνώμην μου. Τώρα θὰ παρακαλέσω τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι πράγματι αἱ ἀνάγκαι αἱ ἐθνικαὶ εἶναι μεγάλαι, μέγισται καὶ κατεπείγουσαι, —καὶ ἴσως εἶναι ἡ τελευταία φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν μᾶς δίδεται ὁ καιρὸς νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀναγκῶν ἐθνικῶν, —ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην πολλῶν χρημάτων, ταῦτα δὲ δυνάμεθα μόνον δι’ ἐθνικοῦ λαχείου νὰ προσπορισθῶμεν, καὶ οὐχὶ διὰ μόνου τοῦ λαχείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου, νὰ ὀνομασθῇ τὸ λαχεῖον τοῦτο Προνομιοῦχον Ἐθνικὸν Λαχεῖον. Ὡς πρὸς τὰς λεπτομερείας, ἐὰν μοὶ ἐπιτραπῇ, θὰ λάβω πάλιν τὸν λόγον.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Ὁ κύριος Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§244Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τότε ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην, ὅπως εἷς τῶν πόρων αὐτοῦ ᾖναι καὶ ὁ ἐκ τοῦ λαχείου προερχόμενος. Ἤδη δέ, ἐπειδὴ τὴν ἰδέαν ταύτην ἐχρησιμοποίησε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπαναλάβω τὴν γνώμην μου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως τὸ ἐκ τοῦ λαχείου τούτου ἔσοδον διανεμηθῇ εἰς τὰ δύο ταμεῖα, εἰς τὸ τοῦ στόλου καὶ εἰς τὸ τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, —διότι ἐκ παραλλήλου βαίνει καὶ πρέπει νὰ βαίνῃ ἡ στρατιωτικὴ σύνταξις τῆς χώρας καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν, —ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ διπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν κλήρων, ὥστε τὸ ἔσοδον τὸ διὰ τὸν ἐθνικὸν στόλον νὰ ᾖναι τὸ αὐτὸ, ὡς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προορίζεται, καὶ οὕτω ὁ ἐθνικὸς στόλος νὰ μὴ ζημιωθῇ.

§245Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι καιρὸς νὰ ἀναφέρω οὔτε τοὺς χρησμοὺς τῶν ἀρχαίων περὶ τῶν πλοίων, οὔτε ἄλλο τι· ἐν τούτοις νομίζω πρέπον νὰ ἀναφέρω τὸ τοῦ Δημοσθένους «δεῖ δὴ χρημάτων», ὅσον ἀφορᾷ τὸν στόλον, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ ἐπισκευῶν, ὡς ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, οὔτε περὶ συμπληρώσεως στόλου, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐρωτήσω, ποῖον στόλον ἔχομεν σήμερον; ποῖα εἶναι τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν πολεμικὴν ἀξίαν; — καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν νὰ ἀπαντήσῃ,—ποῖα εἶναι τὰ μάχιμα ταῦτα πλοῖα;

§246Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν σήμερον καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπιδεκτικὰ ν’ ἀποτελέσωσι μονάδα ναυτικὴν, εἶναι τὰ τρία θωρηκτὰ ἡμῶν, συμπληρούμενα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ ὁπλισμοῦ, εἶναι ἐπίσης τὰ 5 τορπιλλικά. Μᾶς χρειάζονται δὲ καὶ δύο ἀντιτορπιλλικὰ, περὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ εἶχον λάβει πρόνοιαν, ἀλλὰ τῶν ὁποίων ἡ κατασκευὴ, δὲν ἠξεύρω διατὶ, ἐγκατελείφθη. Τοιουτοτρόπως δὲ δύναται ν’ ἀποτελεσθῇ μία μικρὰ ναυτικὴ μονάς.

§247Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διὰ γυμνάσια βεβαίως.

§248Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς στόλους ἄλλων Δυνάμεων, βεβαίως μᾶς χρειάζονται τόσα ἑκατομμύρια, ὥστε οὔτε νὰ σκεφθῶμεν δυνάμεθα νὰ μιμηθῶμεν τὰς Δυνάμεις ταύτας.

§249Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Λοιπὸν εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ λέγω, ὅτι σήμερον οὐδὲν πλοῖον ἔχομεν, δυνάμενον νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προορισμόν του, ὑπὸ πολεμικὴν ἔποψιν. Τὰ τρία θωρηκτὰ κατεσκευάσθησαν κατὰ τὸ 1889, ὥστε ἄγουσιν ἡλικίαν σήμερον 15 ἐτῶν· ἡ πλημμελὴς δὲ διάταξις τοῦ πυροβολικοῦ, τὸ παλαιὸν τῶν σκαφῶν τούτων καὶ ἡ ἐν γένει παλαιότης τῶν λεβήτων θέτουσιν αὐτὰ σήμερον ἐκτὸς τῆς πρώτης γραμμῆς.

§250Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἀρχίσητε μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι ἄχρηστα τὰ θωρηκτὰ, τότε πᾶσα σκέψις περὶ στόλου εἶναι ἐντελῶς περιττή.

§251ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἂς κάμωμεν διακοπὴν, κύριε Πρόεδρε. Ὑποβάλλω πρότασιν περὶ διακοπῆς.

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ μὴ γίνηται διακοπή.

§253Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις παρὰ ἐὰν ὑπάρχῃ πλήρης συμφωνία. Ἀφοῦ προτείνει ὁ κ. Ἀλεξάκης διακοπὴν, ἂς διακόψωμεν ἐπὶ μίαν ὥραν.

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ μίαν ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 9 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 45′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Παρακαλεῖται ὁ κ. Βρατσάνος νὰ συνεχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§255Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ, ὅπως μὴ γείνῃ παρεξήγησις, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερα περὶ θωρηκτῶν. Ἐπειδὴ τὴν στιγμὴν ἐκείνην διεκόπη ἡ συνεδρίασις, καὶ ἡ Βουλὴ ἔμεινεν ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῆς γνώμης μου οὐχὶ πλήρους, ὀφείλω νὰ δώσω μερικὰς ἐξηγήσεις. Εἶπον, ὅτι τὰ θωρηκτὰ εἶναι ἄχρηστα, οὐχὶ ὑπὸ τὴν πλήρη σημασίαν τῆς λέξεως, ἀλλ’ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπαναπαυώμεθα εἰς ταῦτα μόνον τὰ θωρηκτὰ, ἀλλὰ πρέπει νὰ προβῶμεν καὶ εἰς κατασκευὴν νέων, πρὸς συμπλήρωσιν, ἢ μᾶλλον πρὸς παρασκευὴν νέας ναυτικῆς μονάδος. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν ἤθελον νὰ δώσω, ἐπιφυλάσσομαι δὲ εἰς ἄλλην συζήτησιν νὰ ἀναπτύξω καὶ τὸ θέμα τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τὸ ζήτημα τῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάγκη νὰ ναυπηγηθῶσι. Καταλήγων ὅμως, λέγω, ὅτι πρὸς τοῦτο ἔχομεν ἀνάγκην πολλῶν χρημάτων, καὶ δέον νὰ ψηφισθῶσι τὰ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδια, δηλ. τὸ περὶ λαχείου, τὸ περὶ αὐξήσεως τῶν φαρικῶν τελῶν, ὡς καὶ τὸ περὶ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ ἀχρήστου ὑλικοῦ, ὅπως ναυπηγήσωμεν στόλον ἀξιόμαχον καὶ δυνηθῶμεν ν’ ἀντεπεξέλθωμεν νικηφόρως εἰς οἱανδήποτε παρουσιασθησομένην περίστασιν.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βουδούρης ἔχει τὸν λόγον.

§257ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπουσιάζει.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§259Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Δὲν αἰσθάνομαι καὶ παραπολὺ τὴν δύναμιν νὰ ὁμιλήσω, διότι παρατηρῶ, ὅτι ἐξακολουθεῖ ἐφαρμοζομένη μία καὶ μόνη μέθοδος, ὅ,τι ἀναγράφεται ἐν τοῖς νομοσχεδίοις, νὰ ψηφίζηται ἄνευ τροποποιήσεως.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τίς σᾶς εἶπεν αὐτό;

§261Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Οὕτως ἀντελήφθην ἐγώ· εὔχομαι δὲ νὰ ἀπατῶμαι. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4, τὸ ὁποῖον εἶναι τὸ οὐσιαστικώτερον, ἤθελον προτείνει τροποποίησιν, ὅπως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν κλήρων αὐξηθῇ, καὶ ἡ κλήρωσις γίνεται κατὰ μῆνα. Ἔχω δὲ ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ὅσα γραμμάτια τοῦ λαχείου ἤθελον ἐξοδευθῆ ἐντὸς ἕξ μηνῶν, τόσα ἢ καὶ περισσότερα θὰ ἐξοδευθῶσιν ἐντὸς ἑνὸς μηνός. Καίτοι φαίνεται ὀξύμωρον τὸ σχῆμα, ἐν τούτοις οὕτως ἐπλάσθη ἡ ἀνθρωπίνη ψυχή· ὅταν πρόκηται περὶ κέρδους ἐκ λαχείου, νὰ μὴ προβλέπῃ πρὸ 6 μηνῶν ἢ πρὸ ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ τὴν τελευταίαν ἡμέραν ἢ ἑβδομάδα, ἢ τὸ πολὺ τὸν τελευταῖον μῆνα. Εἶναι καὶ αὕτη γνώμη, ἡ ὁποία ἐξ Αἰγύπτου μοὶ ὑπεβλήθη. Λοιπόν, ἀντὶ νὰ ὁρίζηται ὁ ἀριθμὸς τῶν κλήρων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, προτιμότερον νομίζω νὰ ἔχητε τὸ δικαίωμα διὰ Β. Διατάγματος νὰ αὐξάνητε τὸν ἀριθμόν. Καὶ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία ἐκδίδει 75,000 γραμμάτια κατὰ τριμηνίαν, ἐν τούτοις δύναται νὰ ἐξοδεύσῃ καὶ 100,000 καὶ 200,000 γραμμάτια μὲ τὰ γλίσχρα αὐτῆς μέσα.

§262Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατυπώσατε τὴν τροπολογίαν σας, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§263ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι τὸ λαχεῖον αὐτὸ θέλει συνδράμει ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ πρὸ πάντων αἱ κατώτεραι τάξεις, τόσον ἐκ τοῦ ἔσω, ὅσον καὶ ἐκ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ, νομίζω ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10 φράγκων εἶναι πολύ. Δὲν δύναται ὁ ἐργάτης ἢ ὁ ναύτης νὰ δώσῃ 10 φράγκα δι’ ἕνα ἀριθμὸν λαχείου. Πρέπει νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν εἰς 5 δραχμὰς, ν’ αὐξηθῇ δὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν γραμματίων ἀπὸ 200,000 εἰς 400,000.

§264Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλετε τὴν τροπολογίαν σας ἐγγράφως.

§265Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§266Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι θέματα, τὰ ὁποῖα ὄντως δύνανται νὰ κανονισθῶσι καὶ κατόπιν διὰ Β. Διατάγματος. Ἀλλ’ ἴσως εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ταύτην τὴν στιγμὴν νὰ μνημονεύσωμεν αὐτὰ, διότι πιθανὸν εἶναι νὰ μὴ κρατήσῃ παρὰ τῇ Κυβερνήσει ἡ αὐτὴ γνώμη. Τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον συζητεῖται ταύτην τὴν στιγμήν, βάσιν ἔχει καθαρῶς τὴν ἐξέγερσιν τοῦ αἰσθήματος τοῦ κέρδους, ὅπως διὰ τούτου προκαλέσωμεν τὴν ἐπὶ μᾶλλον καὶ μᾶλλον διάδοσιν τοῦ λαχείου τούτου, τὸ ὁποῖον τελικὸν σκοπὸν ἔχει τὴν ὠφέλειαν τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Πάντες ὅμως στηριζόμεθα εἰς τὴν ἰδέαν τῆς φιλοκερδείας, ἥτις εἶναι αἴσθημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐπικρατήσῃ, ἀλλ’ ἐπὶ πόσον χρόνον; Καὶ εἶναι μὲν τοῦτο πρόχειρον, ἀλλ’ ἡ φιλοκέρδεια ταχέως ἀμβλύνεται, διότι ἐκ τῶν πολλῶν, οἱ ὁποῖοι ἀγοράζουσι λαχεῖα, ἐλάχιστοι θὰ ἦναι οἱ κερδίζοντες. Πολλοὶ ἐμνημόνευσαν τῶν Ἰταλικῶν λαχείων, ἀλλὰ ταῦτα εἶναι κατηρτισμένα οὕτως, ὥστε δίδουσι σειρὰν κερδῶν, τὰ ὁποῖα πολὺν κόσμον ἱκανοποιοῦσιν, ὁτὲ μὲν διὰ μεγάλων κερδῶν, ὁτὲ δὲ διὰ μηδαμινῶν, δυναμένων ὅμως νὰ ἐξισωθῶσι πρὸς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατέβαλον οἱ ἀγορασταί. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ ὀρθαί, περὶ τῆς κακῆς ἕξεως, ἥτις εἰσάγεται παρὰ τῷ λαῷ, τοῦ νὰ ἀναζητῇ τὰ κέρδη τὰ εὔκολα, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προέρχονται κατόπιν θετικῆς ἐργασίας, διότι δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Νομίζω ὅμως, ὡς ἐκ τοῦ σκοποῦ, πρὸς ὃν ἀποβλέπει τὸ λαχεῖον τοῦτο, ὅτι προσδοκᾶται βεβαίως καὶ ἡ ὑπὸ τῶν παροικούντων ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἄλλοις μέρεσιν ὁμοεθνῶν συνδρομὴ δι’ ἀγορᾶς γραμματίων τοῦ λαχείου. Ἐν τούτοις πρέπει νὰ δεχθῆτε, ὅτι βάσις ἔσται ἡ ἐλευθέρα Ἑλλάς...

§267Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἐλευθέρα Ἑλλάς.

§268Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐγὼ ἀντιμετωπίζω τὰ πράγματα, ὡς ἔχουσι, καὶ ὡς μὲ ἐδίδαξεν ἡ πεῖρα τῶν πραγμάτων, ἀνήκω δὲ εἰς πατρίδα, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰσέτι ἐλευθέρα, ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐπηρεάζει. Ἡ ἐντύπωσίς μου εἶναι, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς εἰς πᾶσαν περίστασιν εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία κατέβαλε τὰς μεγαλειτέρας θυσίας ὑπὲρ τῶν ἀγώνων τῶν ἐθνικῶν. Καὶ θὰ σᾶς ὑποδείξω ἓν παράδειγμα. Ἡ διάρκεια ἡ μακρὰ τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος ἔδωκε τὸ ἔναυσμα τῆς σειρᾶς ὅλων ἐκείνων τῶν πολεμικῶν ἐργασιῶν, τῶν ἐπιστρατεύσεων, τῶν προετοιμασιῶν καὶ τοῦ τελευταίου ἀκόμη πολέμου τῆς Ἑλλάδος...

§269Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἐξαντλήσεως τῆς Ἑλλάδος.

§270Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πολὺ φυσικά... Ἡ διάρκεια, λέγω, ἡ μακρὰ τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος ἔδωκεν εἰς πάντας τοὺς Ἕλληνας, τούς τε ἐλευθέρους καὶ τοὺς δούλους, τὴν εὐκαιρίαν νὰ προβῶσιν εἰς θυσίας πρὸς ἐκδήλωσιν τῶν αἰσθημάτων αὐτῶν. Ἐν τούτοις ἡ ἐπιτροπὴ τῶν Κρητῶν, ἡ τότε διαχειρισθεῖσα τοὺς ἐράνους, οἵτινες ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος αὐτοῦ διετέθησαν, ἐκδοῦσα τὴν λογοδοσίαν της, λέγει, ὅτι 13 ὅλα ἑκατομμύρια συνελέγησαν ἐκ τῆς ἔσω Ἑλλάδος, — μὴ ὑπολογιζομένων τῶν θυσιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθησαν οἱ δῆμοι, οἵτινες δὲν εἶναι προωρισμένοι νὰ συνεισφέρωσι διὰ τὰς ἐθνικὰς ἀνάγκας, ἀλλὰ διὰ τὰς δημοτικάς, — πρὸς συντήρησιν τῶν γυναικοπαίδων, ἐνῷ ἐκ τῆς ἔξω Ἑλλάδος συνεκεντρώθη ποσὸν μεταξὺ τῶν 5,500,000 καὶ τῶν 6 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐξ ὧν 850,000 ἀπεστάλησαν εἰς τροφάς, ἐνδύματα κλπ. Δὲν θέλω νὰ μεμφθῶ τοὺς ἔξω Ἕλληνας· ἴσως αἱ περιστάσεις αὐτῶν εἶναι ἀλλοῖαι, ἐγὼ δὲ ὡς καὶ πάντες ὑμεῖς εὐμενῶς ἔχομεν πρὸς τοὺς ἔξω Ἕλληνας, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἡ βάσις παντὸς τοιούτου μέτρου εἶναι τὸ ἐσωτερικόν. Ἀλλ’ ἐὰν θέλητε νὰ διαδώσητε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ λαχεῖον, τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα θέλετε εὕρει, δυνατὸν νὰ ἦναι πολλά, προερχόμενα καὶ ἐκ τῆς ἀτελείας τῶν μέσων, ὧν ἔχετε ἀνάγκην, ἵνα διαδώσητε τὸ λαχεῖον. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἴσως διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ κανονισθῇ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θέλει γείνῃ ἡ διάδοσις τοῦ λαχείου. Εἶναι ὅμως ἀνάγκη νὰ κρατήσῃ ἡ Κυβέρνησις σημείωσιν, ὅτι πρέπει νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα, ἂν πρέπει νὰ ἀναθέσῃ τὴν διάδοσιν εἰς τὰ Προξενεῖα, διότι τὰ Προξενεῖα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν εἶναι σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἀποφεύγουσιν οἱ Ἕλληνες, καὶ ἂς μὴ φανῇ περίεργον εἰς οὐδένα, διότι ἐκεῖ πληρώνουσι τὰ διαμονητήρια, ὅταν δὲ λαμβάνωσιν ἀνάγκην τῆς συνδρομῆς τῶν Προξενείων, αὕτη δὲν παρέχεται ἐπαρκῶς εἰς αὐτούς. Ἀναγνωρίζω ὅτι μεταξὺ τῶν προξένων εἶναι καί τινες καλοί, ἀλλὰ πάντες οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν Ἑλλάδα ἐν ταῖς ξέναις χώραις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν συμφερόντων τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, καὶ ἐπειδὴ οἱ πρόξενοι οὗτοι δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι δὲν προσέρχονται εἰς αὐτούς. Ὥστε πρέπει ν’ ἀναζητήσωμεν ἄλλα μέσα, τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνάλογα πρὸς τὸ κέρδους τὸ παρεχόμενον εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ διαδώσωσι τὸ λαχεῖον. Ἄνευ τούτων βεβαίως θὰ στερηθῶμεν τοῦ προσδοκωμένου κέρδους. Λοιπὸν εἶναι ἀνάγκη νὰ δώσωμεν ποσοστὸν σημαντικὸν εἰς ἐκείνους, οἵτινες θέλουσι διαδώσει τὸ λαχεῖον. Ἡ τιμὴ δὲ τῶν 5 δραχμῶν εἶναι καταλληλοτέρα, καὶ ἄν τις θελήσῃ νὰ δώσῃ περισσότερα ὑπὲρ τοῦ στόλου, ἂς ἀγοράσῃ περισσοτέρους λαχνούς.

§271Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ συμμερίζομαι τὰς γνώμας τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων συναδέλφων, καὶ διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως τὸ ἄρθρον 4 τροπολογηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἔκδοσις τοῦ λαχείου περιλαμβάνει λαχνοὺς κατ’ ἀνώτατον ὅρον μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ὧν ἕκαστος τιμᾶται ἀντὶ δραχμῶν τεσσάρων.» Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον ἡ ἐκ τοῦ λαχείου εἴσπραξις θ’ ἀνέλθῃ εἰς δύο ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ, ἐξ ὧν ἓν ἑκατομμύριον θὰ διανέμηται εἰς τοὺς κερδίζοντας ἀριθμοὺς καὶ τὸ ἕτερον ἓν ἑκατομμύριον εἰς τὸν Ἐθνικὸν Στόλον. Διὰ τῆς τροπολογίας μου, ἐκ τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου λαχνῶν, πρὸς 4 δραχμάς, θὰ εἰσπραχθῶσι 4 ἑκατομμύρια δραχμῶν κατ’ ἔτος, ἐξ ὧν τὰ 2 ἑκατομμύρια θὰ διανέμωνται εἰς τοὺς κερδίζοντας ἀριθμούς, ἐκ δὲ τῶν λοιπῶν 2 ἑκατομμυρίων τὸ ἓν ἑκατομμύριον θὰ δίδηται εἰς τὸν Ἐθνικὸν Στόλον, τὸ δ’ ἕτερον ἑκατομμύριον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ κλήρωσις θὰ γίνεται πεντάκις τοῦ ἔτους, κληρουμένων 200,000 λαχνῶν εἰς ἑκάστην κλήρωσιν, καὶ ἡ ἐποχὴ τῆς κληρώσεως δὲν θὰ συμπίπτῃ βεβαίως μετὰ τῆς ἐποχῆς τῆς κληρώσεως τοῦ λαχείου τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, ἵνα μὴ ἐπέρχηται καμμία ἐκ τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ζημία οὔτε εἰς τὸ ἓν οὔτε εἰς τὸ ἕτερον λαχεῖον. Ἐπιμένω δὲ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασίς μου αὕτη, διότι νομίζω, ὅτι αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ βαίνουσιν ἐκ παραλλήλου πρὸς τὰς ἀνάγκας τοῦ στόλου. Τὸ ἥμισυ τῶν πόρων τοῦ λαχείου τοῦ στόλου θὰ διατίθηται ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν νὰ παρασκευασθῇ.

§272Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Περισσότερον κατὰ θάλασσαν.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν ἐγγράφως δύο τροπολογίαι, μία ὑπὸ τοῦ κ. Μπέλλου καὶ ἑτέρα ὑπὸ τοῦ κ. Φωτήλα.

§274Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβληθῇ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ἡ συζήτησις τῶν τροπολογιῶν, ὅπως σκεφθῶμεν καὶ ἡμεῖς, τίνας ἐξ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ ἀποδεχθῶμεν.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 49 καὶ 50).

§276Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι τοῦ λαχείου τὸ κύριον κέντρον πρέπει νὰ ᾖναι τὸ κέρδος· διότι εἶναι οὐχὶ οἰκονομολογικόν, ἀλλ’ ἱστορικὸν ἀξίωμα, ὅτι, ὅταν πρόκηται περὶ συνεισφορᾶς, αἱ ἀτομικαὶ συνεισφοραί, ὅσον καὶ ἂν ᾖναι γενναῖαι, οὐδέποτε ὑπερβαίνουσι τὸ ποσὸν τοῦ γελοίου, λέγει ὁ Μακώλεϋ· ἐὰν δὲ οἱ Ἕλληνες τοῦ ἐξωτερικοῦ ἔδωκαν 6,000,000, ὑπερέβησαν τὸ ποσὸν τοῦ θαυμασίου.

§277Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔδωκαν ἐκ πατριωτικοῦ αἰσθήματος.

§278ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἴδε καὶ πατριωτικὸν δάνειον!

§279Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Αἱ ἀτομικαὶ συνεισφοραὶ ἐκ τοῦ αἰσθήματος τοῦ πατριωτισμοῦ, ἢ δὲν ἠξεύρω ἐκ τίνων ἄλλων λόγων, οὐδέποτε ὑπερβαίνουσι τὸ ποσὸν τοῦ γελοίου. Διὰ τοῦτο, χωρὶς νὰ ἀρνηθῶμεν ὡς ἔναυσμα τὸ τῆς φιλοπατρίας αἴσθημα εἰς τοὺς θέλοντας νὰ λάβωσιν μέρος εἰς τὸ λαχεῖον, κυρίως θὰ βασισθῶμεν ἐπὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀδυναμίας, καὶ ἰδίως τῆς Ἑλληνικῆς ψυχῆς, ἐπὶ τῆς φιλοκερδείας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ πίναξ τῶν κερδῶν πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἐνταῦθα ἐκ τῶν προτέρων, διότι φοβοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἀναθέσῃ εἰς δύο πεπειραμένους καὶ σοφοὺς ὑπαλλήλους, ἢ δύο τμηματάρχας, οἱ ὁποῖοι θὰ κάμωσιν ὅ,τι τοὺς κατεβάσῃ τὸ κεφάλι τους. Ἐνῷ ἐδῶ δὲν δύνανται νὰ κάμωσι τίποτε 300 κεφαλαί, αὐταὶ αἱ δύο κεφαλαὶ θὰ μᾶς κάμωσιν ἕνα πίνακα! Λοιπὸν ἐγὼ δὲν ἐμπιστεύομαι εἰς τὴν σοφίαν τῶν πεπειραμένων καὶ εἰδικῶν. Διὰ τοῦτο ἤθελον, ὁ πίναξ νὰ γείνῃ ὑφ’ ἡμῶν, νὰ ληφθῶσι δὲ ὑπ’ ὄψιν δύο πράγματα· πρῶτον, αἱ ἀμοιβαὶ νὰ ἦναι μέγισται, ὅπως κατὰ τὸν ἰδικόν μου πίνακα, τὸν πρόχειρον, ὁρίζονται· 100,000 ὁ πρῶτος, 25,000 ὁ δεύτερος, 10,000 ὁ τρίτος κλπ., συνάμα δὲ καὶ τὸ ποσὸν τῶν κερδαινόντων ἀριθμῶν νὰ ἦναι τοὐλάχιστον 1000. Μὲ ὅλα αὐτὰ δὲ τὰ φαινόμενα γενναιοδωρήματα, ἐγὼ ἀφαιρῶ τὸ τρίτον μόνον τῶν εἰσπραττομένων ὑπὲρ τῶν κερδιζόντων. Λοιπὸν εὑρίσκω πολυτέλειαν καὶ γενναιοδωρίαν μεγάλην ἀπὸ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν τὸ νὰ δίδωμεν τὸ ἥμισυ, ὅπως κάμνουσιν ἄλλα λαχεῖα. Τὸ τρίτον ἀρκεῖ, ἐὰν διατεθῇ οὕτω τεχνιέντως, ὥστε καὶ πλεῖστοι νὰ ἦναι οἱ κερδίζοντες ἀριθμοί, καὶ πλεῖστα τὰ κερδιζόμενα ποσά.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία σας κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἀπαντήσῃ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς πρώτην συζήτησιν). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ͵ΒΨΟΔʹ περὶ συστάσεως Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου».

§281Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τὰ τέλη τῆς ἀγκυροβολίας καὶ τὰ φαρικὰ ἐγὼ κρίνω ὅτι καὶ τώρα εἶναι βαρέα, καὶ ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία στένει ὑπὸ τὸ βάρος αὐτῶν. Πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ηὐξήθησαν ὑπερβολικῶς τὰ τέλη τῆς ἀγκυροβολίας, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτυχὴς ἡ ἐκλογὴ τοῦ φόρου, ὃν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξέλεξεν, ὅπως ἐπιβαρύνῃ τὴν ναυτιλίαν ἀθρόως κατὰ 30%. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ συζητήσω ἀπόψε διὰ μακρῶν. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν εἰσπράξεων, αἵτινες ἐγίνοντο εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου, καὶ τῶν εἰσπράξεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται σήμερον μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἐλπίζω δὲ ὅτι θὰ δεχθῇ τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι θὰ διορθώσωσι τὸ νομοσχέδιον καὶ δὲν θὰ βλάψωσι τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κουντουριώτης.

§283ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπάνος.

§285ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν (θόρυβος).

§286Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν φθάνει, ὅτι εἴμεθα ὅπως εἴμεθα εἰς τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ γίνωνται καὶ αὐτοὶ οἱ θόρυβοι;

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς εἴμεθα;

§288Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ζῆλον θέλετε νὰ δείξητε, Κύριοι; Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ μακρηγορήσω, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς θέματος. Τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν σήμερον εὑρίσκεται ἐν ἐλλείμματι. Τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα προσπορίζεται ἐκ τοῦ ποσοστοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσπράττει, εἶναι πολὺ κατώτερα τῶν δαπανῶν αὐτοῦ. Αἱ δαπάναι δὲ αὐτοῦ δὲν εἶναι δαπάναι πολυτελείας, εἶναι δαπάναι κατασκευῆς, συντηρήσεως καὶ ἁπλῆς διαχειρίσεως τῶν φάρων, οἵτινες ἔχουσι μεγίστην χρησιμότητα εἰς τὸ ἐν γένει ναυτικὸν ἡμῶν. Τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει ἑκάστοτε τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν, ἐὰν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ἀνέρχεται μέχρι σήμερον εἰς 200,000 δραχμὰς καὶ πλέον. Τὸ ἔλλειμμα δὲ τοῦτο πληρώνεται, ὡς δῆθεν προκαταβολὴ, παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ἔχομεν δηλαδὴ καὶ εἰς τοὺς φάρους καὶ φανοὺς μίαν ὑπολανθάνουσαν δαπάνην τοῦ Δημοσίου, διότι εἶναι δαπάνη ἀνάλογος πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑφίσταται τὸ Δημόσιον διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν. Δὲν εἶμαι ἐγὼ ἀπολύτως ἐναντίος τῆς μεταρρυθμίσεως τῶν πληρωνομένων δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν. Δὲν θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν, ἀφοῦ ἐπιθυμία ἐξεδηλώθη ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπ’ αὐτῶν συζήτησις διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ παρατηρήσω, ὅτι βεβαίως πράττομέν τι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀντίθετον πρὸς τοὺς κανόνας, οἵτινες ἐπιβάλλονται εἰς τὴν σύνταξιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, δηλαδὴ αὐξάνομεν τὰ ἔσοδα μιᾶς ὑπηρεσίας, ἥτις ἔχει εἰδικὸν ταμεῖον πρὸς λειτουργίαν ἑαυτῆς, ἀλλὰ διὰ τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ λεληθότως καὶ λελανθασμένως πληροῦμεν τὰ ἐλλείμματα, χωρὶς νὰ λαμβάνωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ὅτι κατ’ ἔτος αὐξάνονται τὰ ἔξοδα τῶν φάρων. Δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν καὶ τὴν ἐπιβάρυνσιν τῆς δαπάνης ταύτης τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία κρύπτεται καὶ δὲν φαίνεται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Εἰς τοῦτο ἤθελον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους εἶναι εἰς τοιαύτην κατάστασιν καὶ διὰ τὰς δαπάνας τὰς τακτικὰς καὶ τὰς φαινομένας καὶ διὰ τὰς δαπάνας τὰς λανθανούσας, ὥστε ὠθοῦμεν τὸν τόπον εἰς δυσχέρειαν οἰκονομικὴν τοιαύτην, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ μᾶς φέρῃ, ἐὰν δὲν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν αὐτὰς τὰς καθ’ ἡμέραν αὐξήσεις δαπανῶν, αὐτὰς τὰς αὐξήσεις βαρῶν, καὶ δὲν καταλήξωμεν εἰς μίαν τροποποίησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡμῶν τοιαύτην, ἡ ὁποία νὰ δύναται νὰ παράσχῃ ἐλπίδας, ὅτι δὲν τρέχομεν τὸν κίνδυνον νέας ἀνεπαρκείας. Λοιπὸν ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν ὑπολανθάνουσαν ταύτην δαπάνην, ἥτις πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅπως μὴ μείνῃ ὑπολανθάνουσα τώρα, ὅτε πρόκειται νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔξοδα τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν.

§289Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§290Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀλίγας λέξεις θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἔχω δὲ, νομίζω, δικαίωμα νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τούτου, διότι δὲν θὰ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ὁ νόμος περὶ φάρων, ὁ ὁποῖος τόσον καλῶς λειτουργεῖ καὶ τόσον καλὰ ἀποτελέσματα ἐπήνεγκεν, ἐψηφίσθη τῇ προτάσει ἐμοῦ. Πράγματι παρουσιάζεται τὸ κακὸν, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονῇ, ὅτι τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν μέχρι τοῦδε ἐπεβαρύνθη ἐκ τῶν δαπανῶν τῆς κατασκευῆς τῶν φάρων, καθ’ ὅσον δὲ παρέρχεται ὁ χρόνος, φθάνομεν εἰς τὸ τέρμα τοῦ μέρους τούτου τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνῆλθον εἰς ποσὰ ὑπέρογκα, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ ἔχωμεν μόνον τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως. Δὲν θὰ προβαίνωμεν ἀενάως κατασκευάζοντες φάρους, διότι μετά τινα χρόνον ἅπαντες οἱ φάροι, οἱ ἀπολύτως ἀναγκαῖοι, θὰ ἔχωσι κατασκευασθῆ· μετὰ παρέλευσιν ὀλίγων ἐτῶν, ὀλιγίστων μάλιστα, θὰ ἦναι τελεία ἡ ὑπηρεσία, δὲν θὰ ἔχωμεν δὲ τότε ἢ μόνον τὰς δαπάνας τῆς συντηρήσεως, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ἐπαρκῇ καὶ θὰ ὑπεραρκῇ τὸ ἔσοδον, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχομεν. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καλὰ τὰ λανθάνοντα ἐλλείμματα, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς βαρύνουσι τὸν Προϋπολογισμόν, καὶ καθιστῶσι τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν μας οὐχὶ εὐάρεστον· χαίρω δὲ πολὺ, ὅτι ἐνεθυμήθη τὴν κατάστασιν ταύτην ὁ κ. Βουλευτής, ὁ ὁποῖος πρὸ ὀλίγου, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, συζητῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ λαχείου, καὶ πολεμῶν τὴν σύστασιν λαχείου, ὡς ἀνηθίκου, προέτεινεν, ὅπως εἷς πόρος ἐκ τῶν τοῦ Δημοσίου ἀφιερωθῇ πρὸς πλουτισμὸν τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Λέγων ταῦτα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐδήλου, ὅτι ἐφρόνει ὅτι ἠδύνατο εἷς ἐκ τῶν πόρων τοῦ Προϋπολογισμοῦ ν’ ἀφαιρεθῇ, καὶ προέτεινε ν’ ἀφαιρεθῇ, ἵνα προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου· ἀλλ’ ἀκριβῶς τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ταῦτα ἔλεγε, λησμονῶν ὅτι συνεβούλευε ν’ ἀφαιρέσωμεν ἕνα πόρον ἐκ τῶν τοῦ Δημοσίου, ὅπως πλουτίσωμεν τὸ ταμεῖον, ἔκρουε τὸν κίνδυνον τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, καὶ προέβλεπεν ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ συνομολογήσωμεν λαχειοφόρον δάνειον πρὸς κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἰς πλήρη περιέπεσεν ἀντίφασιν ὁ κ. Βουλευτής; Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου φρονῶ, ὅτι ἡ παρατήρησις ἡ τώρα γενομένη εἶναι ὀρθοτάτη, καὶ ὅτι τὰ λανθάνοντα ἐλλείμματα δέον νὰ καταδικασθῶσιν· ἀλλ’ ὁ κίνδυνος τοῦ λανθάνοντος ἐλλείμματος δὲν πιστεύω νὰ ἦναι διαρκής, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ κατασκευὴ τῶν φάρων βαίνει πρὸς τὸ τέρμα, καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς κατασκευῆς ἢ ἁπλᾶς δαπάνας συντηρήσεως.

§291Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρωθυπουργὸς εἰς ἓν πλανᾶται, ὅτι ἐντὸς ἐλαχίστου χρονικοῦ διαστήματος θὰ ἔχωμεν ὅλον τὸ σύμπλεγμα τῶν φάρων. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν βεβαιώσω, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἐλάχιστον τὸ διάστημα, διότι λείπει σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῶν φάρων....

§292Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§293Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε... Λείπει, λέγω, σχεδὸν τὸ ἥμισυ τῶν φάρων, ὧν τὴν κατασκευὴν συνιστῶσιν αἱ διάφοροι ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρεῖαι.

§294Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§295Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Ὑπάρχουσι παντοῦ φανάρια.

§296Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρέπει δὲ νὰ γνωρίζητε, ὅτι εἶναι ἐργασία, καὶ δὲν πρέπει νὰ γείνῃ κατάχρησις, διότι τότε ἐπέρχεται ζημία ἀντὶ ὠφελείας.

§297Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι, ἐξ ὅσων ἐγὼ ἔτυχε νὰ γνωρίζω, διάφοροι ἑταιρεῖαι καὶ διάφοροι ἀκόμη δημόσιαι ὑπηρεσίαι ἄλλων Κρατῶν συνέστησαν τὸν ἀριθμὸν τῶν κατασκευαστέων φάρων, ὃν θεωροῦσιν ἀναγκαῖον, —ὄχι τὴν πολυτέλειαν, ἀλλ’ ἄνευ πολυτελείας, —πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ συμπλέγματος τῶν φάρων ἡμῶν. Ὁ ἀριθμὸς εἶναι τοσοῦτος, ὥστε μὲ τὰς σήμερον ἐκτελουμένας δαπάνας, τὰς παρουσιαζούσας τὸ ἔλλειμμα τῶν 200,000 δραχμῶν, θὰ χρειασθῶσι πολλὰ ἑκατομμύρια καὶ πολὺς καιρός. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ζήτημα. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, νομίζω, ἢ ἄλλος τις ἐκ τῶν ἐν τῇ Βουλῇ μοὶ ἀπέτεινε τὴν ἐρώτησιν: «καὶ τίνα πόρον ὑμεῖς ὑποδεικνύετε, ὅπως μεταφερθῇ ἐκ τοῦ Δημοσίου;»

§298Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἐγὼ σᾶς ἠρώτησα.

§299Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπήντησα, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ὁ συντάξας τὸν Προϋπολογισμόν. Βεβαίως, ἐὰν συνέτασσον ἐγὼ τὸν Προϋπολογισμόν, δὲν θὰ ἐζήτουν πόρον μόνον εἰς τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ θὰ ἐζήτουν πόρον καὶ εἰς τὴν ἐλάττωσιν πολλῶν δαπανῶν. Ἐὰν ἑπομένως προέτεινα τοιαύτην ἰδέαν, τὴν προέτεινα ἐπὶ τῇ σκέψει ὅτι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ πόρος ἐπιτρέπων εἰς τὸ Δημόσιον νὰ ἔλθῃ καὶ ἐπὶ πλέον ἀρωγὸν εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου. Πρέπει νὰ ἐνθυμηθῇ δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι τοῦτο ἐθεώρησα ὅτι θὰ ἦναι ἀναγκαῖον τότε μόνον, ὅταν οἱ πόροι τοῦ σημερινοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου δὲν ἦναι ἀρκετοί, ἵνα ἱκανοποιήσωσι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἠθέλομεν ἐπιδιώξει· καὶ ἐὰν μὲν ἠθέλομεν ἐπιδιώξει αὐτὰ ἐν μετριότητι καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεων καὶ τῶν μέσων ἡμῶν, οἱ πόροι οἱ σημερινοὶ θὰ ἦσαν ἐπαρκεῖς· ἐὰν ὅμως ἠθέλομεν ἐπιδιώξει ἔργα εὐρύτερα, τότε τὸ ταμεῖον τοῦτο δὲν θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκπληρώσῃ τὸν σκοπὸν τοῦτον, εἰμὴ διὰ δανείου. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει θὰ ἔπρεπε νὰ σκεφθῇ τὸ Δημόσιον, ἐὰν ἤθελε παρουσιασθῇ ἀνάγκη, πῶς θὰ συμπληρώσῃ τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τοῦ Στόλου δι’ ἄλλου πόρου, τὸν ὁποῖον ἤθελε δώσει. Ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν καὶ μὲ τοιαύτας σκέψεις εἶπον, ὅτι, ἀντὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς μέτρον, τὸ ὁποῖον ἐλάχιστον ποσὸν καθαρὸν θέλει ἀφήσει εἰς τὸ ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ὅμως καθιερώνει μίαν ἀρχὴν λίαν ἐπιβλαβῆ καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ διὰ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα ἀμφοτέρων, ἀντί, λέγω, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὴν ἐφαρμογὴν μιᾶς τοιαύτης ἀρχῆς, θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ ζητήσωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὴν συμπλήρωσιν τῶν ἀναγκαίων πόρων τοῦ ταμείου. Ὥστε δὲν εἶμαι ἐν ἀντιφάσει, ὅπως συνήθως βλέπει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐκφέρω. Καὶ σήμερον, εἰπὼν ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονήσωμεν τὸ λανθάνον ἔλλειμμα τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὸ Δημόσιον, εἶμαι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ, διότι οὐδὲν ἄλλα χαρακτηρίζεται εἰς πάντα τὰ Κράτη τόσον ὀλέθριον διὰ τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν Κρατῶν, ὅσον αἱ λανθάνουσαι δαπάναι, καὶ ἀκόμη καὶ αὐταὶ αἱ ἀποσπώμεναι τοῦ Γενικοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ αἱ λανθάνουσαι δαπάναι χαρακτηρίζονται ὡς οἰκονομικὸν ἔγκλημα, — εἶναι ἡ λέξις, τὴν ὁποίαν σήμερον μεταχειρίζονται πάντες οἱ οἰκονομολόγοι καὶ ἡ ἐπιστήμη ἡ οἰκονομική. — Τοῦτο τὸ ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον διαπράττεται ἐν τῷ ταμείῳ τῶν φάρων καὶ φανῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν σήμερον, ὅτε συζητοῦμεν ζήτημα ἀφορῶν φορολογίαν, σχετιζομένην πρὸς αὐτό.

§300Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω ὀλίγα τινὰ καὶ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ συμφωνήσω μὲ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, νὰ συμφωνήσω δὲ μᾶλλον πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, διότι πραγματικῶς ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων, ἡ λειτουργία τῆς ὁποίας ἤρξατο ἐπὶ τῶν ἡμερῶν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτε οὗτος τὸ πρῶτον ἐγένετο Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη, καὶ τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ ὁ νόμος ὁ ὑπάρχων τὴν σήμερον, ἐξυπηρετεῖ πλεῖστα ὅσα συμφέροντα τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας. Ἀλλὰ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει τὸ ταμεῖον τῶν φάρων ἐκ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν, τὰ ἀνήκοντα ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτὸ διὰ τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ φωτισμοῦ τῶν ἑλληνικῶν παραλίων, ἀφῃρέθησαν διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, καὶ ἐδόθησαν εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, πρὸς μεγίστην ζημίαν τῆς ὑπηρεσίας τῶν φάρων. Ἐπανελήφθη δηλ. καὶ τὴν φορὰν ταύτην ὅ,τι ἐγένετο ἐπὶ τοῦ μακαρίᾳ τῇ λήξει ταμείου τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, εὔχομαι δὲ νὰ μὴ γείνῃ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸ Ταμεῖον τοῦ Στόλου, ἐάν ποτε τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον εὑρεθῇ εἰς στενοχωρίας. Κατὰ τὸν πρῶτον νόμον, ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων ἐκ φαρικῶν καὶ ἀγκυροβολίας τελῶν ἐλάμβανε τὸ ταμεῖον τῶν φάρων, ἀνήρχετο δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς δραχμὰς 435,000 ἐτησίως ἀπὸ τοῦ 1887 μέχρι τοῦ 1892. Ἀπὸ τοῦ 1892, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ νέος νόμος τῇ εἰσηγήσει τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, εἰσπράττει μόνον 385,000, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον δραχ. 50,000. Ἀλλὰ τὰ ἔσοδα τοῦ ταμείου, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἦσαν καταπληκτικά, μολονότι τὰ λιμενικὰ ταμεῖα καθυστεροῦσιν ὑπὲρ τὰς 200,000 δραχμάς, ἐξ ὧν οὐδὲν ἀποδίδουσιν αὐτῷ. Αἱ εἰσπράξεις τοῦ ταμείου ἀνῆλθον εἰς 700,000 ἕως 800,000 φράγκα χρυσᾶ καὶ εἰς 120,000 χαρτίνας δραχμάς. Διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΡΚʹ, ἄρθρου 17, ὁρίζεται, ὅτι τὸ ταμεῖον θέλει εἰσπράττει μόνον τὸ ἥμισυ καὶ ὅτι τὰ τῆς ἀποδόσεως θέλουσι κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος, τὸ ὁποῖον ὅμως οὐδέποτε ἐξεδόθη, καίτοι ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης εἶχεν ἀποφασίσει νὰ προβῇ εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Β. Διατάγματος, ὅπως κανονισθῇ ἡ ἀπόδοσις καὶ μὴ καταστρατηγεῖται τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, διότι βεβαίως καταστρατηγῆται ὁ νόμος, καὶ λαμβάνει χώραν λαθροχειρία τις ὑπὲρ τοῦ δημοσίου θησαυροῦ καὶ εἰς βάρος τοῦ εἰδικοῦ ταμείου, διότι τὰ χρυσᾶ φράγκα προστίθενται εἰς τὰς δραχμὰς, καὶ ἀφαιρεῖται τὸ ἥμισυ, χωρὶς νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν ἡ σπουδαία διαφορὰ τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον νὰ γίνηται τὸ τοιοῦτον, τοὐναντίον συμφέρον ἔχομεν πάντες νὰ ἐφαρμόζωνται αὐστηρῶς οἱ νόμοι. Ἀποδόσατε λοιπὸν εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων τὸ εἰς αὐτὸ ἀνῆκον ποσὸν, καὶ προικοδοτήσατε ἄλλοθεν τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Ἀφοῦ ἐφθάσαμεν νὰ ἔχωμεν λειτουργίαν φάρων ἀξίαν ἐπαίνων, πρέπει νὰ χορηγήσωμεν τὰ μέσα, ὅπως αὕτη ἐξακολουθήσῃ. Ἔχομεν δὲ καὶ ὑποχρέωσιν νὰ πράξωμεν τοῦτο, διότι οἱ πληρώνοντες τὰ τέλη δικαιοῦνται ν’ ἀπολαμβάνωσι τὸν καλὸν φωτισμόν, τὴν καλὴν λειτουργίαν τῶν φάρων. Σήμερον, Κύριοι, τὸ ταμεῖον τῶν φάρων, ἕνεκα τῆς μὴ ἀποδόσεως εἰς αὐτὸ τοῦ ἡμίσεος ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς καὶ ἕνεκα τῆς αὐξήσεως, τῆς ἐπιβεβλημένης, τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φάρων, εὑρίσκεται ἐν ἐλλείμματι καὶ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ εἰς ἀποπεράτωσιν τοῦ φωτιστικοῦ δικτύου τῶν φάρων καὶ φανῶν, τὸ ὁποῖον κατήρτισε πρὸ ἐτῶν ἐπιτροπὴ ἀπαρτιζομένη ἀπὸ τὸν Γάλλον ναύαρχον, τὸν εὑρισκόμενον τότε εἰς τὴν ἑλληνικὴν ὑπηρεσίαν, ἀπὸ τὸν ὑποναύαρχον Κανάρην, ἀπὸ τὸν τμηματάρχην τῶν φάρων καὶ ἀπὸ τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου, ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη κατήρτισε σχέδιον πλῆρες καὶ δίκτυον τέλειον πρὸς φωτισμὸν τῶν παραλίων ἡμῶν, συνετάχθη δὲ καὶ ὁ σχετικὸς προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης ἡ ὁποία ὑπελογίσθη, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 4,000,000 ἢ 4,500,000 δραχμῶν. Ἐκ τοῦ δικτύου τούτου οὐδὲ τὸ ἥμισυ συνετελέσθη, δηλ. ἔχει δαπανηθῆ μέχρι σήμερον 1,500,000, ὑπολείπεται δὲ, ἵνα γείνῃ τέλειον τὸ δίκτυον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι καὶ πολυτελὲς, ἀλλὰ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, δαπάνη 3,000,000 περίπου. Εἶναι δὲ δίκαιον νὰ ἐνδώσωμεν εἰς τὰς παραστάσεις τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν καὶ πλοιάρχων καὶ ἄλλων ἰδιοκτητῶν ἀτμοπλοίων, καὶ νὰ ἱδρύσωμεν φάρους, ἀλλ’ εἶναι τοῦτο ἐνδεδειγμένον καὶ ὑπ’ αὐτῆς τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων. Αἱ ἀκταὶ ἡμῶν εἶναι πολυσχιδεῖς· ὑπάρχουσιν ὕφαλοι, ἀκρωτήρια, στενὰ καὶ νησίδια· εἶναι ἑπομένως ἀκταὶ λίαν κινδυνώδεις διὰ τοὺς ναυτιλλομένους, καὶ πρέπει νὰ ἐφοδιάσωμεν αὐτὰς διὰ φάρων, ὥστε νὰ δώσωμεν τὰ μέσα εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν νὰ ἔχῃ ἀκίνδυνον τὴν ναυσιπλοΐαν. Εἶναι λοιπὸν ἐπιβεβλημένον νὰ συντελεσθῇ τὸ δίκτυον αὐτὸ, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύεται ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων καὶ τῶν ἐκθέσεων τῶν ἐπιτροπῶν, αἵτινες ἐγνωμάτευσαν, ὅτι εἶναι τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης νὰ συντελεσθῇ τὸ δίκτυον τοῦτο. Δὲν εἶναι δὲ πολυτελὴς, ὡς προεῖπον, ἡ αὔξησις, ἡ ὁποία δὲν εἶναι δυστυχῶς εὐχερὲς νὰ γείνῃ ἀμέσως, ἀλλὰ πρέπει σὺν τῷ χρόνῳ νὰ συντελεσθῇ, ὅπως μὴ ἐπιβαρυνθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους. Λοιπὸν ἐκ τῶν 4,000,000, τὰ ὁποῖα προϋπελογίσθησαν ὅτι θέλουσι δαπανηθῆ πρὸς συντέλεσιν τοῦ ὅλου ἔργου, ἐδαπανήθησαν δραχμαὶ 1,500,000, ὑπολείπεται δ’ ἔτι ἡ δαπάνη 2,500,000 περίπου. Τὰ χρήματα ταῦτα πόθεν θὰ τὰ προσπορισθῇ τὸ ταμεῖον τῶν φάρων, ἀφοῦ ἤδη κατὰ 300 χιλιάδας δραχμὰς ἐτησίως εὑρίσκεται ἐν ἐλλείμματι; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, κύριε Ὑπουργέ· σήμερον ἡ λειτουργία τῶν φάρων εἶναι πλημμελὴς, καὶ εἶναι πλημμελὴς κατὰ τὸ προσωπικὸν, διότι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ὑπηρετεῖ εἰς τοὺς φάρους καὶ φανοὺς, μὲ τὰς γλίσχρας ἀποδοχὰς, τὰς ὁποίας ἔχει, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ᾖ ἀνάλογον πρὸς αὐτάς· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρητε φαροφύλακα ἄξιον τῆς ἀποστολῆς αὐτοῦ, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀσήμαντος ἕνεκα τοῦ εἴδους τῆς ὑπηρεσίας, τὴν ὁποίαν οἱ φαροφύλακες ἐκτελοῦσι, δὲν εἶναι δυνατὸν, λέγω, νὰ εὕρητε τιμίους καὶ ἱκανοὺς φαροφύλακας μὲ ἀποδοχὰς 50 δραχμῶν κατὰ μῆνα, καὶ ἐκπιπτομένων τῶν κρατήσεων, 48 μόνον. Τί συνέβη λοιπόν; Ὁ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ τὸ 1892, δὲν ἐφηρμόσθη...

§301Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατ’ ἀρχὰς λαμπρὰ ἐφηρμόσθη.

§302Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι, δὲν ἐφηρμόσθη, κύριε Πρόεδρε, διότι τὸ Κράτος δὲν παρέσχε τὰ μέσα εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων, ὡς ὤφειλε νὰ παράσχῃ ταῦτα. Αὐξηθέντων δὲ τῶν φάρων ἀπὸ τοῦ 1888, ὅτε ὑπῆρχον 60 φάροι μὲ προσωπικὸν 160 ἀνδρῶν, εἰς 163 φάρους μὲ προσωπικὸν 300 ἀνδρῶν, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν σηματοφορικῶν τηλεγράφων, δὲν ἦτο δυνατὸν μὲ τὸ ποσὸν τῶν 465,000 δραχμῶν νὰ ἐπαρκέσῃ τὸ ταμεῖον εἰς τὴν λειτουργίαν αὐτῶν. Μὲ φάρους 60 ἐδαπάνα τὸ Δημόσιον δραχμὰς 440,000, μὲ φάρους 163 ἔχομεν προϋπολογίσει δαπάνην 465,000 δραχμῶν, δηλ. ἔχομεν προϋπολογισμὸν κατὰ τὸ 1903 δραχ. 700,000, ἀλλὰ πράγματι ἔσοδον τοῦ ταμείου ἔχομεν 465,000 δραχμὰς, διότι τόσον ποσὸν χορηγεῖ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ τοῦ 1,000,000, τὸ ὁποῖον τὸ ταμεῖον εἰσπράττει. Ὑπῆρξε λοιπὸν ἀνάγκη νὰ καταστρατηγηθῇ ὁ νόμος, ὡς συμβαίνει πάντοτε ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Πολιτείᾳ, διότι τὰ μέσα δὲν ὑπῆρχον, καὶ ἀντὶ πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως ἐπιστατῶν καὶ φαροφυλάκων κατέστησαν μίαν τάξιν μόνον, αὐθαιρέτως καὶ αὐτοβούλως. Κατεστρατηγήθη ὁ νόμος, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἀφ’ ἧς στιγμῆς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἔθετο χεῖρα ἐπὶ τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν· εὑρέθησαν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περικόψωσι τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, καὶ νὰ καταργήσωσι τὰς τάξεις, τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἐκεῖνος ὥριζε, καὶ ἀντὶ δύο τάξεων ἐπιστατῶν καὶ φαροφυλάκων, πρώτης τάξεως καὶ δευτέρας, κατήρτισαν μίαν τρίτην τάξιν, ἡ ὁποία δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῷ νόμῳ, καὶ ἐντεῦθεν ἀρχίζει ἡ παράλειψις τῆς ὑπηρεσίας, διότι ἄνθρωπος ἔχων δίπλωμα πλοιάρχου καὶ ἡλικίαν 40 ἢ 50 ἐτῶν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ νὰ μεταβῇ εἰς τὸν φανὸν τῶν Κυθήρων ἢ τὸν φανὸν τῆς Ὕδρας, ἐξόριστος, μὲ μισθὸν 70 δραχμῶν· θὰ εὕρητε διὰ τὰς θέσεις αὐτὰς ἀνθρώπους τῆς ἐσχάτης ὑποστάθμης, οἱ ὁποῖοι θὰ κλέψωσι καὶ τὸ πετρέλαιον καὶ τὰ φυτύλια, ὡς συνέβη πλειστάκις κατὰ τὸ παρελθόν, ἐξ οὗ καὶ αἱ διαμαρτυρίαι ξένων καὶ ἡμεδαπῶν καὶ αἱ κακαὶ συστάσεις περὶ τῶν ἡμετέρων φάρων καὶ φανῶν εἰς τοὺς φαροδείκτας τοὺς Ἀγγλικούς.

§303Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τοῦ 1892.

§304Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μέχρι πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἐτῶν, ὅτε ἤρχισεν ὁ φαροδείκτης ὁ Ἀγγλικὸς νὰ σημειοῖ καὶ τοὺς Ἑλληνικοὺς φάρους, ὅπερ ὀφείλεται κατὰ μέγα μέρος εἰς τὸν σήμερον διευθύνοντα τὸ τμῆμα τῶν φάρων καὶ φανῶν...

§305Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ποῖος εἶναι;

§306Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κύριος Ζαφειρίου, ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν φάρων καὶ φανῶν, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται ἀόκνως, καὶ διὰ τῆς ἐπιμονῆς αὐτοῦ κατώρθωσε νὰ ἐξαλείψῃ τὴν μομφήν, ἡ ὁποία ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐξηκολούθει νὰ ἀναγράφηται εἰς τοὺς φαροδείκτας τῶν ξένων Κρατῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν, καθ’ ὃν τρόπον ἐξακολουθοῦμεν νὰ λαμβάνωμεν τὰ χρήματα τῶν εἰδικῶν ταμείων, τὰ ὁποῖα καταβάλλουσιν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐξυπηρετῶσι τὰ ταμεῖα ταῦτα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ φθάσωμεν πάλιν εἰς τὸ σημεῖον τοῦ νὰ βλέπωμεν εἰς τοὺς φαροδείκτας νέας μομφὰς καὶ νέας προκλήσεις τῆς προσοχῆς τῶν ναυτιλλομένων. Νομίζετε ὅτι τοῦτο θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν, εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἀναγεννωμένης σήμερον Ἑλληνικῆς ναυτιλίας καὶ εἰς τὴν προσέλευσιν τῶν ξένων πλοίων ἐνταῦθα; Βεβαίως ὄχι. Καὶ θέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡμέραν τινὰ νὰ πράξωμέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ ἦναι εὐχάριστον διὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Διότι οἱ ξένοι, οἱ ὁποῖοι καταβάλλουσι τὰ χρήματα αὐτῶν, ἔχουσι τὴν ἀξίωσιν νὰ ἀπολαμβάνωσι καὶ τὸ ἀντάλλαγμα, δηλαδὴ τὴν καλὴν λειτουργίαν τῶν φάρων. Εἶναι λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἀνάγκη, ἐκ τῆς φορολογίας, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται σήμερον, μέρος ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν, διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τακτικὴ λειτουργία τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ διὰ νὰ ἤμεθα καὶ ἡμεῖς συνεπεῖς πρὸς ἡμᾶς αὐτούς· διότι, ὅταν καταρτίζωμεν ταμεῖα εἰδικὰ, πρέπει νὰ φροντίζωμεν, ἵνα ταῦτα ἐξυπηρετῶσι τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον κατηρτίσθησαν· διότι οὐδόλως εἶναι ἄπορον, καθ’ ἣν πορείαν διεγράψαμεν μέχρι τοῦδε, καὶ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον μετὰ τόσους ἀγῶνας, τόσους μόχθους, τόσας ὀλονυκτίας κατηρτίσαμεν, νὰ διατρέξῃ κίνδυνον νὰ ἔλθῃ δηλ. αὔριον μία Κυβέρνησις καὶ νὰ λάβῃ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ταμείου ἕν ποσὸν, καὶ καταρτίζουσα ταμεῖον νέον ὁδοποιΐας λ. χ. νὰ προικίσῃ τοῦτο διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίος τῆς ἐπιβαλλομένης φορολογίας· νομίζω μάλιστα, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔπρεπε νὰ ἦναι ἐλευθεριώτερος εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου, — ἐὰν δύναται νὰ λεχθῇ τοῦτο, — ἢ μᾶλλον ἐπιβαρυντικώτερος, νὰ ἐπιβαρύνῃ δηλ. περισσότερον τοὺς ναυτιλλομένους, καὶ ἀντὶ τοῦ 30%, τὸ ὁποῖον ἀναλογεῖ πρὸς 50 + 15 = 65, νὰ ἐπιβάλῃ μεγαλειτέραν ἐπιβάρυνσιν, ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον νὰ ἀποδοθῇ εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκει, τὸ Ταμεῖον δὲ τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου ν’ ἀφήσωμεν νὰ προικισθῇ ἀλλαχόθεν, ἐὰν εὐδοκιμήσῃ, ἢ ἂς δώσῃ ὁ Γενικὸς Προϋπολογισμὸς ἓν ποσὸν εἰς αὐτό, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ λειτουργοῦσα, χάριν αὐτοῦ τοῦ Κράτους, διότι ἐπὶ τέλους ὁ φωτισμὸς τῶν παραλίων παρέχει καὶ τὸ μέτρον τοῦ πολιτισμοῦ τῆς χώρας. Ἡ παρατήρησίς μου λοιπὸν συνοψίζεται ἐν συμπεράσματι εἰς τὴν σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὅπως συγκατανεύσῃ ν’ αὐξήσῃ τὰ φαρικὰ τέλη, ἔστω καὶ κατὰ 30% ἀκόμη, καὶ ἀποδώσῃ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν. Τὰ 60 λεπτὰ, εἴτε τὰ 120, τὰ ὁποῖα θὰ πληρώσῃ εἰς τὸ μέλλον, δὲν τὰ εὑρίσκω ὑπέρογκα, διότι καὶ ἐν Ἰταλίᾳ καὶ ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐν Γαλλίᾳ πληρώνουσιν ἀπὸ 1½–2 φράγκα κατὰ τόννον, ἡμεῖς δὲ δὲν ἐπιβαρύνομεν τὸν τόννον, ὡς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἢ μόνον κατὰ 50 λεπτά. Εἶναι ἐνδεχόμενον βεβαίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας νὰ ἐπέλθῃ καὶ μείωσίς τις προσωρινὴ εἰς τὰ ἔσοδα, καὶ τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν δυνατὸν νὰ περιέλθῃ εἰς μεγαλείτερον ἔλλειμμα.

§307Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν θὰ συμφωνήσω μὲ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Κουντουριώτην, διότι τὰ παράλια τὰ ἑλληνικὰ φωτίζονται πλουσιώτατα, ὅπως δὲν φωτίζονται εὐρωπαϊκὰ παράλια· περὶ τούτου δὲ δύναμαι νὰ ἐπικαλεσθῶ καὶ τὴν μαρτυρίαν τῶν ἐφοπλιστῶν πλοίων, τῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ εὑρισκομένων. Τόσον πλουσίως φωτίζονται τὰ ἑλληνικὰ παράλια, ὥστε ἐκ τοῦ πλουσίου τούτου φωτισμοῦ προκύπτει καὶ τὸ ἔλλειμμα τοῦ ταμείου τῶν φάρων καὶ φανῶν. Τοῦτο δὲ, διότι οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἤθελον νὰ ὑποχωρῶσιν ἀπέναντι τῶν ἀπαιτήσεων τῶν ἐνδιαφερομένων. Καὶ θὰ φέρω ἓν παράδειγμα μόνον, διὰ νὰ ἴδητε κατὰ πόσον πλουσίως φωτίζονται τὰ παράλια, καὶ ποία κατάχρησις γίνεται εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν ἕνεκα τῆς ὑποχωρήσεως τῶν ἑκάστοτε Ὑπουργῶν εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῶν φίλων των. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Καραπάνου, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, διετάχθη ὁ τμηματάρχης τῶν φάρων νὰ τοποθετήσῃ φανὸν εἰς τὴν Κόπραιναν, χωρὶς νὰ γνωμοδοτήσῃ ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ περὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ φανοῦ τούτου, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει τίποτε νὰ προσθέσῃ εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν...

§308Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς δὲν ἔχει;

§309Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Διότι εἶναι ὁρμίσκος πρὸς ἀγκυροβολίαν, ὁσάκις καταπλέωσιν ἐκεῖ ἀτμόπλοια τῆς γραμμῆς. Εἰς τοιοῦτο δὲ σημεῖον τοποθετεῖται ὁ φανὸς, ὥστε τὰ ἀτμόπλοια πρέπει νὰ διέλθωσι τὴν Κόπραιναν, νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸν κόλπον, ἵνα ἴδωσι τὸν φανόν· διότι, ἐὰν ὑπάγωσι κατ’ εὐθεῖαν, θὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀράχθου.

§310Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νομίζω, ὅτι ἔχει πλησίον ἐκεῖ κτήματα ὁ κύριος Καραπᾶνος, καὶ δι’ αὐτὸ διέταξε νὰ στήσωσιν ἐκεῖ τὸν φανὸν (ἱλαρότης).

§311Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λοιπὸν, ἐν ὅσῳ οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ ἐπιτρέπουσι νὰ γίνωνται τοιαῦται πολυτέλειαι, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἦναι εἰς ἔλλειμμα τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν.

§312Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς δώσω μίαν ἐξήγησιν;

§313Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μάλιστα.

§314Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν Κόπραιναν ὑπῆρχον πάντοτε φανοὶ, οἵτινες ὅμως ἐστηρίζοντο ἐπὶ ξυλίνων βάσεων.

§315Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὅμως νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐταξείδευσα πολλάκις ἐκεῖθεν, καὶ εἶδον ὅτι δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὴν Κόπραιναν φανὸς, ἀλλ’ ὑπῆρχεν φανὸς μικροσκοπικὸς, ὡς σημεῖον διὰ τὴν προσέγγισιν τῶν ἀτμοπλοίων τῶν ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι καὶ διατηροῦσιν αὐτόν. Ἀπέναντι ὑπάρχει, διότι εἶναι τὸ σημεῖον τῆς διευθύνσεως τῶν ἀτμοπλοίων.

§316Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· δὲν ὑπῆρχεν ἀπέναντι. Ἡ Κόπραινα εἶναι λιμὴν τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος μου, καὶ ταξειδεύω κατ’ ἔτος σχεδὸν ἐκεῖ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἀπὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Ἄρτης εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπῆρχε φανὸς εἰς τὴν Κόπραιναν· ἐὰν ὑμεῖς δὲν τὸν εἴδετε, δὲν πταίω βεβαίως ἐγώ. Ὁ φανὸς ἐκεῖνος ἐβλάβη, καὶ δύο ἀτμόπλοια, πλέοντα ἐκεῖθεν, ἐξώκειλαν εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀράχθου, διότι ἔλειπεν ὁ φανός. Λοιπὸν τὸν φανὸν τοῦτον, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν ἐστηριγμένος ἐπὶ ξυλίνων βάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐσήποντο καὶ ἠδύναντο νὰ λείψωσι, παρεδέχθην, κατὰ πρότασιν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, νὰ τὸν κτίσουν διὰ λίθων, καὶ ἤρχισε πραγματικῶς τὸ κτίσιμον, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω ἂν ἐτελείωσε μέχρι τοῦδε. Τὸν φανὸν τοῦτον, τὸν ὁποῖον ἐγὼ, καίτοι δὲν εἶμαι ναυτικὸς, θεωρῶ ἀναγκαιότατον διὰ τὰ πλοῖα, τὸν φανὸν τοῦτον, ὑπάρχοντα πρὶν καὶ στηριζόμενον, ὡς εἶπον, ἐπὶ ξυλίνων βάσεων, διέταξα, παραδεχθεὶς τὴν πρότασιν τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, νὰ κτίσωσι, τοῦτο δὲ θὰ ἔπραττον, καὶ περὶ οἱουδήποτε ἄλλου λιμένος ἐὰν ἐπρόκειτο, πολὺ δὲ περισσότερον ἔπραξα προκειμένου περὶ τοῦ μόνου λιμένος τῆς Ἄρτης.

§317Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶναι λιμήν.

§318Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔστω· περὶ τοῦ μόνου ὅρμου τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος, διότι ἡ Κόπραινα εἶναι τὸ ἐπίνειον τῆς Ἄρτης. Δὲν ἦτο λοιπὸν πολυτέλεια, ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη, καὶ ὡς ἀνάγκην, προταθεῖσαν ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας ὑπηρεσίας, τὴν παρεδέχθην, καὶ διέταξα νὰ κτισθῇ ὁ φανὸς, διότι ἄνευ αὐτοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πλέωσιν ἐκεῖθεν τὰ ἀτμόπλοια τὴν νύκτα, χωρὶς νὰ τρέχωσι τὸν κίνδυνον νὰ ἐξοκείλωσι.

§319Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁ φανὸς, ὁ ὁποῖος ὑπῆρχεν ἄλλοτε, ὁ ξύλινος, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος κ. ἐξ Ἄρτης συνάδελφος νὰ τῷ εἴπω, ὅτι δὲν ἀνῆκεν εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἀτμοπλοϊκὴν Ἑταιρείαν.

§320Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§321Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὑπῆρχε μάλιστα καὶ ἀπέναντι εἰς τὸ Μενίδιον, καὶ ἀφῃρέθη ἐκεῖθεν καὶ ἐστήθη ἐπάνω εἰς τὸν λόφον. Τὸν διετήρει ἡ Ἑταιρεία, καὶ τὸν ἀφῄρεσε κατόπιν, διότι προσεγγίζουν τὰ ἀτμόπλοιά της νῦν εἰς τὴν Κόπραιναν.

§322Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ἐπλεύσατε ἐκεῖθεν;

§323Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ἐταξείδευσα τότε μόνον ἐκεῖθεν, ταξειδεύω ἐκεῖθεν ἐπὶ εἰκοσιπενταετίαν, ἐπὶ 5 δὲ ἔτη ἔμενον διαρκῶς ἐκεῖ, κυβερνῶν πολεμικὸν πλοῖον, καὶ γνωρίζω τὸν κόλπον, ὡς δὲν τὸν γνωρίζετε σεῖς, διότι εἰσῆλθον καὶ εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀράχθου μὲ τὴν λέμβον, σεῖς ὅμως δὲν τὸν γνωρίζετε τὸν ποταμὸν Ἄραχθον, δηλ. τὰς ἐκβολάς του. Σήμερον τὸ ἀτμόπλοιον προσεγγίζει εἰς τὴν Κόπραιναν, ἀλλ’ ὁ φανὸς τῆς Κοπραίνης δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι οἷος σήμερον κτίζεται· πρέπει νὰ ἦναι ἐστηριγμένος ἐπὶ ξυλίνων βάσεων, νὰ ἦναι φανὸς ἁπλούστατος, διὰ νὰ ὁδηγῆται τὸ ἀτμόπλοιον καὶ ἀγκυροβολῇ. Δὲν ἦτο ἀνάγκη τοιαύτης πολυτελείας. Βεβαίως λοιπὸν, ἐὰν ἐξακολουθήσωσι νὰ γίνωνται τοιαῦται πολυτέλειαι, τὸ ταμεῖον τῶν φάρων δὲν δύναται παρὰ νὰ ναυαγήσῃ.

§324Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὸ κτίσιμον τοῦ φανοῦ τούτου;

§325Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω· αὔριον δύναμαι νὰ φέρω σημείωμα.

§326Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς, ἐνῷ πρὶν εἴπετε ὅτι δὲν εἴδετε φανὸν, ἐξεφύτρωσε κατόπιν ὁ φανὸς, ὁ ὁποῖος εἴπετε ὅτι ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν; Τώρα ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ὁ φανὸς οὗτος δὲν ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἀλλ’ ἀνῆκεν εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ὑπῆρχε καὶ φύλαξ διωρισμένος καὶ πληρωνόμενος ὑπὸ τοῦ Δημοσίου.

§327Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι γεγραμμένα εἰς τὰ βιβλία. Ἂν ὑπῆρχε φανὸς τοῦ Δημοσίου, καὶ ἂν τοῦτο ἐπλήρωνε φύλακα, αὔριον τὸ βλέπομεν.

§328Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις θέλω νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος κ. Κουντουριώτης εἶπε περὶ τοῦ κ. Ζαφειρίου. Ἐγὼ ἐνόμισα ὅτι ἀστειεύεται, καὶ ὄχι ὅτι ἐσπουδαιολόγει, προκειμένου περὶ τοῦ ἀνωτέρου τούτου ὑπαλλήλου. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω ἀνώτερον ὑπάλληλον ἀνικανώτερον, ἀμελέστερον καὶ φυγοπονώτερον τοῦ κ. Ζαφειρίου. Δὲν νομίζω ὅτι, ἐκθειάζοντες τοιούτους ὑπαλλήλους, προσφέρομεν καλὰς ὑπηρεσίας εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν καὶ τὰ δημόσια συμφέροντα. (Διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους πολλῶν Βουλευτῶν). Θέλετε νὰ σᾶς εἴπω, τί πρόσωπον ἔπαιξεν ὁ κ. Ζαφειρίου καὶ εἰς τὴν Κρήτην, ὅπου ἐστάλη ὡς ἀναδιοργανωτής; Εἰς ἕνα μῆνα τὸν ἔδιωξαν ὡς φυγόπονον, ἅρπαγα καὶ ἄχρηστον!

§329ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὡς ἀρχηγὸς τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, βεβαιῶ ὅτι ὁ κ. Ζαφειρίου εἶναι ἐκ τῶν ὑπαλλήλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τιμῶσι τὴν ὑπηρεσίαν.

§330Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ κ. Ζαφειρίου εἶναι εἷς τῶν ἐμπειροτέρων, ἱκανωτέρων καὶ φιλοπονωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν.

§331Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ἠδίκησεν ἑαυτὸν πρωτίστως, καὶ ἠδίκησεν ἑαυτὸν, εἰς ζήτημα γενικοῦ ἐνδιαφέροντος ἀναμίξας συζήτησιν προσωπικὴν, καὶ θελήσας νὰ ἐπιτεθῇ ἐναντίον προσώπου ἀνωτέρου ὑπαλλήλου τοῦ Κράτους, ὅστις ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν πολλὰς καὶ ποικίλας προσήνεγκε καὶ προσφέρει ὑπηρεσίας, καὶ οὐσιαστικὰς ὑπηρεσίας, εἰς τὸ Κράτος. Ὁ κύριος Ζαφειρίου δὲν ἔχει ἀνάγκην βεβαίως τῆς ἐμῆς συνηγορίας, διότι Βουλευταὶ τοῦ κύρους τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀρκετὰ εὐγλώττως καὶ εὐστόχως ἐχαρακτήρισαν τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὴν ἐν γένει διοικητικὴν πορείαν καὶ ἱκανότητα τοῦ κ. τμηματάρχου, τοῦ διευθύνοντος ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τὸ τμῆμα τῶν φάρων καὶ φανῶν. Εἶναι δὲ πανθομολογούμενον, ὅτι ἐπὶ τῶν ἡμερῶν αὐτοῦ ἐξέλειπεν, ἀφῃρέθη ἡ μομφὴ, τὸ στίγμα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τοὺς φαροδείκτας τῶν ξένων Κρατῶν, τὸ στίγμα, ὅτι ἡ λειτουργία τῶν φάρων ἡμῶν ἦτο κακίστη· τοῦτο δὲ ὀφείλεται εἰς τὴν ἄοκνον μέριμναν καὶ τὰς προσπαθείας τοῦ νῦν τμηματάρχου.

§332Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐκτὸς τοῦ θέματος ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§334Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις. Τὸ μέγα ζήτημα τῆς πατρίδος ἡμῶν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας· ἐκ τῆς κακῆς καταστάσεως τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας προῆλθον ὅλα τὰ δυστυχήματα τοῦ τόπου τούτου, καὶ αἱ ἐθνικαὶ συμφοραί. Ἀπὸ 25 ἐτῶν ἐφώναξα πολλάκις ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ συνέστησα εἰς τὰς Κυβερνήσεις τὴν βελτίωσιν τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, ἥτις μᾶς ὡδήγει, ἕνεκα τῆς ἀθλιότητός της, εἰς συνεπείας κακάς. Πολλάκις ἐνταῦθα εἶπον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ δυνηθῇ καὶ θὰ θελήσῃ νὰ ἀνεύρῃ τοὺς ἱκανοὺς καὶ τιμίους καὶ φιλοπόνους ἄνδρας καὶ ἀναθέσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν διαχείρισιν τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη θὰ σώσῃ τὸν τόπον. Ὅταν δὲ σήμερον ἔρχωνται καὶ ὑποστηρίζωσιν ἐνταῦθα ὑπαλλήλους ἀνικάνους, ὑπαλλήλους φυγοπόνους καὶ ἀχρήστους, βεβαίως δὲν ὑπηρετοῦσι τὴν πατρίδα, βεβαίως κακὰς ὑπηρεσίας προσφέρουσιν εἰς τὸ Κράτος. Οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ὁσάκις ἐλέγχωνται ὑπάλληλοι δημόσιοι ἐν τῇ Βουλῇ, ἐγείρονται, καὶ ἐκ προσωπικῆς φιλίας πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους τοὺς ἐκθειάζουσι καὶ χαρακτηρίζουσιν αὐτοὺς ὅτι εἶναι ἄριστοι ὑπάλληλοι, κακὴν βεβαίως ὑπηρεσίαν προσφέρουσιν εἰς τὸ Κράτος. Οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀνίκανοι, οἱ ὑπάλληλοι οἱ φυγόπονοι καὶ οἱ ἄχρηστοι πρέπει νὰ ἐλέγχωνται ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ὅταν περὶ αὐτῶν ἀναφέρωνται ὡρισμέναι περιστάσεις, πρέπει αἱ περιστάσεις αὗται νὰ ἐξετάζωνται, καὶ ὄχι νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα Βουλευταὶ καὶ νὰ λέγωσιν ἀορίστως, ὅτι ὁ τάδε εἶναι χρηστότατος καὶ ἐντιμότατος καὶ ἱκανώτατος ὑπάλληλος, διότι τοιουτοτρόπως ἀποθρασύνουσι τοὺς κακοὺς ὑπαλλήλους καὶ τοὺς καθιστῶσι χειροτέρους.

§335Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριε Βουλευτά· πρέπει νὰ λήξῃ ἐπὶ τέλους τὸ ζήτημα αὐτό.

§337Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι ποτὲ νὰ μὴ ὑπερασπισθῶ ἄνθρωπον συκοφαντούμενον ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ...

§338Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι συκοφαντία.

§339Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συκοφαντία εἶναι καί τι πλέον. Τὸν κύριον Ζαφειρίου ἐγνωρίσαμεν πάντες ὡς ὑπάλληλον ἀνώτερον, διευθύνοντα ἄριστα ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν τὴν ὑπηρεσίαν, ἥτις εἶναι ἀνατεθειμένη αὐτῷ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, βεβαίως δὲ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τὸν συκοφαντῶμεν ἐνταῦθα, ἐπειδὴ ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου.

§340ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκετὰ, κύριε Πρόεδρε.

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ, εἰς πρώτην συζήτησιν).

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκποιήσεως ἀχρήστων πλοίων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ».

§343Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§345Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ μίαν σύστασιν ἤθελον νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§347Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν ναυτικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν ὑπάρχουσι τρία πλοῖα καταδεδικασμένα· τὸ ἕν εἶναι τὸ πλοῖον «Βασίλισσα Ὄλγα», εὑρισκόμενον ἐν Πόρῳ, τὸ ἕτερον εἶναι ἡ παλαιὰ «Ἀμφιτρίτη», ἥτις χρησιμεύει ὡς ναυτὼν ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, καὶ τὸ τρίτον εἶναι τὸ «Μεσολόγγιον», τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς φυλακὴ, ἐπίσης ἐν τῷ Ναυστάθμῳ. Νομίζω ὅτι σήμερον, ἀφοῦ πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν τὴν ἐκποίησιν τοῦ ἀχρήστου ὑλικοῦ, πρέπει ἐκ τοῦ ὑλικοῦ τούτου νὰ κρατήσωμεν τὰ πλοῖα ἐκεῖνα, ἅτινα δύνανται ν’ ἀντικαταστήσωσι τὰ τρία ταῦτα πλοῖα. Ἡ «Μυκάλη» π. χ. νομίζω ὅτι εἶναι τὸ μόνον πλοῖον ἐκ τῶν ἐκποιηθησομένων ὡς ἀχρήστων, ἥτις δύναται ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν «Βασίλισσαν Ὄλγαν»...

§348ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δύναται νὰ τὴν ἀντικαταστήσῃ ἡ «Ἑλλάς».

§349Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ «Ἑλλὰς» δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ναυτών· ἡ παλαιὰ «Ἀμφιτρίτη» εἶναι πλοῖον σεσηπὸς, ἡ δὲ «Ἑλλὰς» δύναται ν’ ἀντικαταστήσῃ αὐτὴν καὶ χρησιμεύσῃ ὡς ναυτών. Χρειάζεται ἕτερον πλοῖον, ἵνα ἀντικαταστήσῃ τὸ «Μεσολόγγιον», τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς φυλακή. Ἐκ τῶν φυλακῶν τῆς ξηρᾶς, περὶ τῶν ὁποίων πολλάκις ἐνταῦθα καὶ χθὲς ἀκόμη ἐλέχθησαν ἀρκετὰ, δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, τί εἶναι αἱ ναυτικαὶ φυλακαὶ, καὶ ὅτι εἶναι ἀθλιέστεραι τῶν φυλακῶν τῆς ξηρᾶς. Τὸ τρίτον τοῦτο πλοῖον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀντικαταστήσῃ τὸ «Μεσολόγγιον», πρέπει λοιπὸν ἐπίσης νὰ κρατηθῇ. Ἡ τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πωληθῶσι τὰ τρία ταῦτα πλοῖα, εἶναι τόσον εὐτελὴς, ὥστε δὲν πρέπει νὰ μᾶς ἀποτρέψῃ τοῦ νὰ τὰ κρατήσωμεν. Ἡ «Μυκάλη» εἶναι κατάλληλος εἴτε διὰ τὸν Πόρον εἴτε διὰ τὸν Ναύσταθμον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ «Μυκάλη» ἔχει καί τινα πολυτέλειαν, μὴ ἀναγκαίαν βεβαίως διὰ τοὺς ναύτας, ἐὰν χρησιμεύσῃ ὡς ναυτών· ἀλλ’ οἱονδήποτε πλοῖον καὶ ἂν ἀγοράσωμεν, θὰ τὸ ἀγοράσωμεν βεβαίως εἰς τιμὴν πολὺ ἀνωτέραν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ πωλήσωμεν τὴν «Μυκάλην». Θὰ συστήσω λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἵνα, συμβουλευόμενος καὶ τὴν ὑπηρεσίαν, ὁρίσῃ ποῖα εἶναι ἀκριβῶς τὰ πλοῖα, τὰ ὁποῖα δύνανται ν’ ἀντικαταστήσωσι τὴν «Βασίλισσαν Ὄλγαν» ἐν Πόρῳ, τὴν «Ἀμφιτρίτην» ἐν Ναυστάθμῳ καὶ τὸ «Μεσολόγγιον» ἐπίσης ἐν Ναυστάθμῳ, τὰ δὲ λοιπὰ νὰ πωληθῶσι.

§350ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Διὰ ναυτῶνας ἐσκέφθημεν νὰ κάμωμεν οἰκήματα.

§351Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως καλλίτερον θὰ ἦτο τὸ οἴκημα· ἀλλ’ οἴκημα ἀνάλογον διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην θὰ ἀπαιτήσῃ δαπάνην ἀναμφιβόλως πολὺ ἀνωτέραν. Διὰ νὰ γείνῃ ἓν οἴκημα εὐπρεπὲς καὶ δυνάμενον νὰ ἐπαρκέσῃ διὰ 300 ναύτας, θ’ ἀπαιτήσῃ δαπάνην πολὺ ἀνωτέραν τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ λάβωμεν, πωλοῦντες ἓν τῶν πλοίων, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ναυτών. Θὰ συστήσω λοιπὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ τὰς περὶ οἰκοδομῆς οἰκημάτων συστάσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δαπανηρότεραι, ἀλλὰ νὰ κρατήσῃ τρία ἐκ τῶν πλοίων, δυνάμενα ν’ ἀντικαταστήσωσι τὰ πλοῖα ἐκεῖνα. Νομίζω, ἐπαναλέγω, ὅτι «ἡ Μυκάλη» δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἴτε εἰς τὸν Πόρον εἴτε εἰς τὸν Ναύσταθμον.

§352Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἀναφέρει τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐκποιηθῶσι τὰ πλοῖα ταῦτα, δὲν ἀναφέρει τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρεῖ, ὅτι τὰ πλοῖα ταῦτα εἶναι ἄχρηστα. Λέγει μόνον, ὅτι ἡ «Μυκάλη» πρέπει νὰ πωληθῇ, διότι, ἐὰν θελήσωμεν νὰ τὴν ἐπισκευάσωμεν, ὅπως τὴν χρησιμοποιήσωμεν, θὰ στοιχίσῃ πολλά· ἀλλὰ δὲν ἀναφέρει, τί θὰ στοιχίσῃ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, βεβαιῶ — καὶ εἶμαι εἰς θέσιν πολὺ καλὰ νὰ γνωρίζω τοῦτο, ὡς ἀξιωματικός, διότι ἐκυβέρνησα τὴν «Μυκάλην», καὶ τὴν γνωρίζω καλῶς,—ἐγὼ, λέγω, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ «Μυκάλη» δὲν ἔχει ἀνάγκην μεγάλης δαπάνης, ἵνα ἐπισκευασθῇ, εἶναι δὲ τὸ χρησιμώτατον πάντων τῶν πλοίων, ὡς μεταγωγικόν. Προκειμένου περὶ σκέψεως τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα πωλήσῃ τὴν «Μυκάλην», ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ συμβουλεύσω αὐτὴν νὰ πωλήσῃ καὶ τὰ ἄλλα πλοῖα, διότι σήμερον, ἐὰν αἴφνης εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταφέρωμεν ἓν σύνταγμα καὶ θελήσωμεν νὰ χρησιμοποιήσωμεν τὰ πλοῖα αὐτά, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ τὰ χρησιμοποιήσωμεν, καὶ θὰ εὑρεθῶμεν πάλιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας· ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει γνωρίζετε πόσον θὰ πληρώσωμεν; 80 δραχμὰς τὴν ὥραν μόνον διὰ καύσιμον ὕλην· καὶ δὲν διαφεύγει τὴν γνῶσιν τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον ἐπλήρωσε τὸ Κράτος 3½ ὁλόκληρα ἑκατομμύρια εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας.

§353ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δύνασθε νὰ μᾶς εἴπητε, πόσους ἀνθρώπους δύναται νὰ μεταφέρῃ ἡ «Μυκάλη», ἵνα κριθῇ, ἂν θὰ δύναται νὰ παρέχῃ ὑπηρεσίας;

§354Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ταραχῶν τοῦ Ἀραμπῆ, μεταφέροντες γυναικόπαιδα, μετεφέραμεν δι’ αὐτῆς 2115 ἐν ὅλῳ, καὶ πλὴν αὐτῶν καὶ ὅλας τὰς ἀποσκευὰς τῶν ἐπιβατῶν, διότι τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐπρόκειτο ν’ ἀναχωρήσωμεν, εἶχε καταπλεύσει ἐκ Σμύρνης τὸ ἐμπορικὸν ἀτμόπλοιον τῆς γραμμῆς, καὶ μᾶς ἔφερε τὰς ἀποσκευάς, τὰς ὁποίας ἐρρίψαμεν σωρηδὸν εἰς διάφορα μέρη τοῦ πλοίου. Σήμερον ἡ «Μυκάλη» δύναται κάλλιστα νὰ παραλάβῃ καὶ μεταφέρῃ χιλίους ἀνθρώπους. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Πρὸ πέντε ἐτῶν εἶχον ἀποφασίσει ν’ ἀντικαταστήσωσι τὰς ἑστίας τῶν λεβήτων, καὶ ἐπρομηθεύθησαν τοιαύτας ἐξ Ἀγγλίας, αἵτινες ἔκτοτε εὑρίσκονται εἰς τὸ ὕπαιθρον, ἐν τῷ περιβόλῳ τοῦ Ναυστάθμου. Ἐὰν σήμερον τοποθετήσητε αὐτὰς ἐπὶ τῆς «Μυκάλης» καὶ ἀλλάξητε τοὺς μικροὺς αὐλούς, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ ἔχητε ἓν πλοῖον δυνάμενον νὰ διανύῃ 12 μίλλια τὴν ὥραν ἀνέτως. Ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἓν ἄλλο. Ἐὰν πωλήσητε τὴν «Μυκάλην» σήμερον, αὐτός, ὁ ὁποῖος θὰ εὐτυχήσῃ νὰ τὴν ἀγοράσῃ, σᾶς βεβαιῶ ὅτι, χωρὶς ν’ ἀλλάξῃ κανένα αὐλόν, θ’ ἀρχίσῃ τὰ ταξείδια τὴν ἄλλην ἡμέραν, καὶ θὰ κάμνῃ τὰ ταξείδια ἀπ’ ἐδῶ μέχρι Τεργέστης, καὶ ἐντὸς 6 μηνῶν θὰ ἔχῃ κερδίσει χρήματα τρεῖς φορὰς περισσότερα ἀφ’ ὅσα θὰ δώσῃ διὰ τὴν ἀγορὰν τῆς «Μυκάλης», καὶ μὲ τὰ χρήματα αὐτὰ θὰ κάμῃ τὴν γενικὴν ἐπισκευήν, καὶ θὰ ἔχῃ ἓν πλοῖον διὰ πολλὰ ἔτη. Συνεπῶς δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐκποιηθῇ, καὶ λυποῦμαι ὅτι εὑρέθησαν ἄνθρωποι, ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου, γνωμοδοτήσαντες νὰ ἐκποιηθῇ ἡ «Μυκάλη», καὶ νὰ μὴ ἐκποιηθῇ ἡ «Σφακτηρία», νὰ μὴ ἐκποιηθῇ ὁ «Κανάρης», νὰ μὴ ἐκποιηθῇ ἡ «Ὄλγα», ἡ «Κρήτη» κλπ. Λυποῦμαι, λέγω, διότι εὑρέθησαν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι εἶπον ὅτι ἡ «Ὄλγα» εἶναι μὲν ἄχρηστος, ἀλλὰ μέχρις οὗ ἀντικαταστήσωμεν αὐτὴν δι’ ἄλλου πλοίου πρέπει νὰ διατηρηθῇ. Ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ διατηρηθῇ;

§355ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἕως ὅτου κάμωμεν ἄλλο πλοῖον.

§356Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ εἰς τί σᾶς χρησιμεύει αὐτό; Ἐπεθύμουν νὰ μάθω. Θὰ σᾶς χρησιμεύσῃ ὡς σχολεῖον πυροβολικοῦ; Καὶ δὲν τοποθετεῖτε εἰς τὴν ξηράν, ὅπου ἠθέλετε νομίσει καλόν, δύο τηλεβόλα, διὰ νὰ κάμητε τὰ γυμνάσιά σας; Ἀλλὰ θέλετε βεβαίως νὰ ἔχητε τὸ σαντζὰκ σερὶφ ἐπάνω εἰς τὸν ἱστὸν τῆς «Ὄλγας», δηλαδὴ τὸ σῆμα τοῦ Μοιράρχου. Περὶ αὐτοῦ βεβαίως πρόκειται. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δύνασθε νὰ τὸ ὑψώσητε ἀλλαχοῦ, καὶ εἰς τὸν «Ἄρην» ἀκόμη, ἀρκεῖ ν’ ἀλλάξητε τὸν ὀργανισμὸν τοῦ «Ἄρεως» καὶ νὰ θέσητε ἀντὶ πλωτάρχου πλοίαρχον. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἤθελον παρακαλέσει νὰ ἐπιστραφῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ νὰ κληθῇ αὕτη νὰ ἀναφέρῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐκποιηθῶσι τὰ πλοῖα ταῦτα.

§357Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν συνάδελφον κ. Μπούμπουλην νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτόν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς «Μυκάλης», διότι δὲν βλέπω εἰς τί δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ «Μυκάλη». Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἄλλα πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε, τὴν «Σφακτηρίαν» καὶ τὸν «Κανάρην», βεβαίως, ἐὰν ταῦτα διετέλουν ἀκόμη ὅπως ἦσαν πρὸ τῆς ἐπισκευῆς, ἔπρεπε νὰ πωληθῶσι καὶ αὐτά· ἀλλὰ σήμερον, ὅτε διὰ μὲν τὴν «Σφακτηρίαν» ἐξωδεύθησαν 400,000 δραχμαί, διὰ δὲ τὸν «Κανάρην» κἄτι πλέον τῶν 400,000, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραμείνωσι τὰ πλοῖα ταῦτα μέχρις ὅτου περιέλθωσι καὶ αὐτὰ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς ἀχρηστίας, ἢ μέχρις ὅτου ναυπηγηθῶσιν ἄλλα, καταλληλότερα. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν χρησιμοποίησιν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, τῆς «Μυκάλης» πρὸς ἀντικατάστασιν τῆς ἐν Πόρῳ «Ὄλγας», καὶ εἰς αὐτὸ τὸ ζήτημα ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ διαφωνήσω, διότι δὲν δύναται νὰ ἔχῃ καμμίαν θέσιν ἡ «Μυκάλη» εἰς τὸν Πόρον, διότι ἡ μὲν «Ὄλγα» χρησιμεύει ὡς Σχολὴ πυροβολικοῦ καὶ οὐχὶ ὡς ναυτῶν, ἡ δὲ «Μυκάλη» δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς Σχολὴ, διότι οὐδὲ πυροβόλα ἔχει, οὐδὲ ἄλλο τι, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἐξασκῶνται οἱ πυροβοληταὶ ἢ οἱ ἄλλοι ναῦται, οἱ ἐν Πόρῳ διαμένοντες. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἰδέαν τῆς ἐκποιήσεως τῆς «Μυκάλης».

§358Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποθέτω ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐκ Ψαρῶν συνάδελφος δὲν τὰ εἶπεν ἐκ πεποιθήσεως. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα μελετηθῇ τοῦτο καλλίτερον, ἢ μᾶλλον ἡ ἐπιτροπὴ νὰ καθορίσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους πρέπει νὰ ἐκποιηθῶσι τὰ πλοῖα, περὶ ὧν πρόκειται.

§359ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§360Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν σᾶς ἀναγνώσω τὸ τέλος τῆς ἐκθέσεως, θὰ ἴδητε τί λέγει ἡ ἐπιτροπή.

§361Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἥξεις, ἀφίξῃ...

§362ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν εἶναι ἥξεις ἀφίξῃ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει τὴν πώλησιν, μέλη δὲ τῆς ἐπιτροπῆς εἶναι καὶ οἱ δύο μόνοι ναυπηγοὶ, τοὺς ὁποίους ἔχομεν.

§363Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀκούσατε τί λέγει, καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ (ἀναγινώσκει): «... Ἐν τέλει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ θεωρεῖ ἐπιβεβλημένον αὐτῇ καθῆκον νὰ σημειώσῃ, ὅτι πολεμικὴν ἀξίαν ἔχουσι μόνον τὰ τρία θωρηκτὰ καὶ τὰ πέντε τορπιλλοφόρα Γερμανικῆς κατασκευῆς, τὰ δὲ ἄλλα πλοῖα ἔχουσι βοηθητικὴν καὶ δευτερεύουσαν ὅλως σημασίαν, ὑπό τε πολεμικὴν, ὑπηρεσιακὴν καὶ ἐκπαιδευτικὴν ἔποψιν· δὲν ἤθελε δὲ διστάσει νὰ καταδικάσῃ πάντα τὰ τελευταῖα ταῦτα πλοῖα, ἐὰν ἦτο δυνατὴ ἡ βαθμιαία ἀντικατάστασις αὐτῶν δι’ ἄλλων σκαφῶν, δυναμένων οἰκονομικώτερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον νὰ ἐκπληρῶσι τὰς ὑπηρεσιακάς, ἐκπαιδευτικὰς καὶ πολεμικὰς ναυτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους.» Περὶ τῶν ἑτέρων πλοίων οὐδεὶς ἐννοεῖ, τί ἡ ἐπιτροπὴ θέλει νὰ εἴπῃ. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν νὰ ἐπιστραφῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον.

§364Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε συνάδελφε, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, δὲν διατάσσεται ὁριστικῶς ἡ ἐκποίησις. Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ πωλήσῃ ὅσα ἐκ τῶν πλοίων, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῇ ἐκθέσει, ἤθελεν ἐγκρίνει. Ὥστε ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν καὶ νέαν μελέτην νὰ ποιήσηται, καὶ τότε ν’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐκποιήσῃ.

§365Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, μία ἐπιτροπὴ ὀφείλει νὰ ἔχῃ ἐκπεφρασμένην γνώμην· δὲν δύναται νὰ λέγῃ ἥξεις ἀφίξῃ.

§366Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄδεια δίδεται εἰς τὸν Ὑπουργόν· δὲν ἐπιβάλλεται ἡ πώλησις.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§368Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Ἐννοῶ νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὸ νομοσχέδιον.

§369ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§370ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὄχι. Θὰ προχωρήσωμεν. Νομίζω δέ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι πολὺ ἱερώτερος τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ὁ κ. Βουλευτὴς διὰ τῆς διατηρήσεως τῆς «Μυκάλης», καὶ ὅτι χάριν τοῦ σκοποῦ τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ.

§371Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ προικίσητε τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου μὲ 120,000 δραχμάς...

§372ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι 120,000· εἶναι 500,000 καὶ πλέον.

§373Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀπὸ ποῦ, κύριε Ὑπουργέ;

§374ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε. Θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ μετανοήσητε.

§375Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχετε παραδείγματα. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἐξωδεύσατε 3,500,000 κατὰ τὸν πόλεμον. Δὲν ἔχετε πλοῖα σήμερον νὰ σᾶς ὑπηρετήσουν, καὶ θὰ καταφύγητε εἰς τὰς ἀτμοπλοϊκὰς ἑταιρείας. Δὲν ὑπάρχει λόγος ἐκποιήσεως. Μὲ 10,000 δραχμὰς ἡ ἐπισκευὴ τῆς «Μυκάλης» γίνεται τελεία.

§376Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πόσον στοιχίζει, κύριε Ὑπουργέ, ἡ διατήρησις τῆς «Μυκάλης»; Θέλω νὰ γνωρίζω, διότι, ἂν πρόκηται περὶ ἐπισκευῆς διὰ δαπάνης 10,000 δραχμῶν, τὸ ποσὸν εἶναι μηδαμινόν. Ἀλλ’ ἐὰν διατηρηθῇ τὸ πλοῖον, θὰ ἦναι ἐν ἐφεδρείᾳ, θὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὸ πλήρωμα καὶ ὁλόκληρον τὸ ἐπιτελεῖον, καὶ νομίζω, ὅτι ἐτησίως θὰ στοιχίζῃ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ποσὸν πολὺ ἀνώτερον.

§377Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν ἠνάγκασε κανεὶς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ τὸ διατηρήσῃ ὡς ἔφεδρον· ἂς τὸ παροπλίσῃ, ἂς τὸ ἀγκυροβολήσῃ μὲ πρυμνήσια, ἂς βάλῃ στέαρ εἰς τὰς μηχανάς, διὰ νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην οὐδενός. Ἐὰν θέλῃ νὰ τὸ διατηρῇ, ὅπως διατηρεῖ καὶ τὰ ἄλλα πλοῖα, ὡς ἔφεδρον, τοῦτο εἶναι ζήτημα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν. Ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§379Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ πολλοῦ, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν, διετυπώθη καὶ ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων ἡ εὐχὴ, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον, οἷον τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Καὶ ὄντως ἀπὸ τῆς 26 Ἰανουαρίου τρέχοντος ἔτους ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ νομοσχέδιον, ὡς διετυπώθη ὑπ’ αὐτοῦ, καὶ νομίζω ὅτι ἡ διατύπωσις ἡ δοθεῖσα εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐξεπροσώπει ἀκριβῶς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον. Μετὰ τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔλαβε δύο ἄλλας μεταμορφώσεις, ἡ τελευταία δὲ μεταμόρφωσις αὐτοῦ εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀπαρτίσαντες εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, διετύπωσαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ διανεμηθέντι σήμερον εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Λέγω δὲ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὡς ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐξεπροσώπει ἀκριβέστερον τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐξηνέχθη ἡ εὐχὴ πρὸς ὑποβολὴν αὐτοῦ, διότι σκοπὸν τοῦ νομοσχεδίου ἐγὼ ὑπολαμβάνω οὐχὶ στρατιωτικόν, οὐχὶ ποινικόν, ὅπως τιμωρηθῶσιν οἱ ἀνυπότακτοι ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐντεῦθεν, ἀλλ’ ὅπως, μεταβαλλομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς νόμον τοῦ Κράτους, χορηγηθῇ τὸ μέσον τῆς ἐπανόδου εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν μυριάδων συμπολιτῶν μας, οἵτινες διαμένουσιν ἐν Ἀμερικῇ, ἐκ τῆς ἀποδημίας δ’ αὐτῶν ἠρημώθησαν πλεῖσται ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους, ἐν αἷς καὶ ἡ ἐμὴ ἐπαρχία. Μυριάδες συμπολιτῶν μας, οἵτινες, εἴτε διὰ τὸν ἕνα λόγον εἴτε διὰ τὸν ἄλλον, ἀπεδήμησαν εἰς τὸ ἄλλο ἡμισφαίριον, διετύπωσαν ἐκεῖθεν τὴν ἰδέαν πολὺ θερμῶς, ἵνα διευκολυνθῇ ἡ ἐπάνοδος αὐτῶν εἰς τὴν πατρίδα των, ἐκφράζοντες τὴν ἐπιθυμίαν νὰ πληρώσωσι τὸ ἀντάλλαγμα τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, διότι φόβον μέγαν αἰσθάνονται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἐν τῷ στρατῷ καὶ νὰ διαιτῶνται ἐν τοῖς ἑλληνικοῖς στρατῶσιν, εἰς ἣν κατάστασιν οὗτοι εὑρίσκονται σήμερον...

§380Ν. ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ. Οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσι καὶ διαιτῶνται ἐκεῖ, τί εἶναι;

§381Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἄλλος κόσμος ἔμενεν ἐδῶ, καὶ ὑπηρέτησε τέλος πάντων ἐν τῷ στρατῷ· ἐκεῖνοι εὑρίσκονται ἐν Ἀμερικῇ· ἠμπορεῖτε νὰ τοὺς συλλάβητε καὶ τοὺς ὑποχρεώσητε νὰ καταταχθῶσι καὶ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν; Ἐὰν δύνασθε νὰ τοὺς συλλάβητε καὶ νὰ τοὺς κατατάξητε εἰς τὸν στρατὸν, βεβαίως ἀφήσατε τὸν στρατολογικὸν νόμον νὰ λειτουργήσῃ δι’ αὐτοὺς καὶ νὰ τιμωρηθῶσιν. Ἐὰν ὅμως δὲν δύνασθε νὰ τοὺς συλλάβητε, πρέπει νὰ διευκολύνητε τὴν ἐπάνοδον αὐτῶν εἰς τὴν πατρίδα των, διὰ νὰ μὴ χάσῃ ἡ χώρα μυριάδας ἀνδρῶν καὶ διὰ νὰ εἰσπράξῃ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἑκατομμύριά τινα δραχμῶν.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§383Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕκαστος εἰς τὴν Βουλὴν, κύριε Πρόεδρε, εἰσφέρει ὅ,τι δύναται· ἄλλοι μὲ τὰς διακοπάς των, ἄλλοι μὲ τὰς ἀπειλάς των. Ὁ κ. Βουλευτὴς, ἐνῷ δύναται νὰ ὁμιλήσῃ, συνηθίζει νὰ διακόπτῃ. Δύναται νὰ ἀντικρούσῃ τὴν ἰδέαν μου, ἂν θέλῃ, καὶ ἡ Βουλή, ὡς κυρίαρχον Σῶμα, δύναται νὰ δεχθῇ τὴν ἰδέαν αὐτοῦ ἢ τὴν ἐμὴν ἰδέαν. Ἡ ἰδέα δὲ ἡ ἐμὴ δὲν εἶναι ἰδέα ἀποκλειστικῶς ἰδική μου, εἶναι ἰδέα ὁλοκλήρου τῆς Βουλῆς, ἐκπροσωπουμένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοιαύτην ἰδέαν ἐδέχθη ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ ἀρχικῶς διατυπωθέντι νομοσχεδίῳ καὶ εἰσαχθέντι ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἡ Βουλή, τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, ἐφάνη ὅτι δέχεται ἐκτὸς τοῦ προστίμου τοῦ χρηματικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύναντο οἱ διαμένοντες ἐν Ἀμερικῇ, οἱ ἀνυπότακτοι, νὰ ἐξαγοράσωσι καὶ τὴν ὑποχρεωτικὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν πρόσθετον, νὰ ἐπιβληθῇ εἰς αὐτοὺς καὶ ἑξάμηνος ὑπηρεσία. Ἐγὼ φοβοῦμαι, μήπως ἡ ἐπιβαλλομένη αὕτη στρατιωτικὴ ὑπηρεσία παρακωλύσῃ τὴν ἐπάνοδον τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων εἰς τὴν πατρίδα των, διότι εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ἐκ τῆς πληθύος τῶν συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀποδημήσει εἰς Ἀμερικὴν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι μὲν νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, θυσιάζοντες ὅσον δήποτε χρῆμα ἐκ τοῦ κερδηθέντος ἐκεῖ δι’ ἐνδελεχοῦς καὶ πολυμόχθου ἐργασίας, ἀλλὰ νομίζω ὅτι θ’ ἀποδειλιάσωσι νὰ ἐπανέλθωσιν, ὅταν διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπιβάλλωμεν εἰς αὐτοὺς ὡρισμένην στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν.

§384Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§385Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§386Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῶσιν, ὅπως τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ καταρτισθέντος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ εἰσαχθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.

§387Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δηλαδή;

§388Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀνωτέρω δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν μὲν διετῆ ὑποχρέωσίν των ἀντὶ δραχμῶν 20 δι’ ἕκαστον μῆνα, τὴν δὲ δεκαπεντάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν ἀντὶ δραχμῶν 30 δι’ ἕκαστον μῆνα, οἱ δὲ μὴ συμμορφωθέντες πρὸς τοῦτο μετὰ παρέλευσιν ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καταβάλλουσι προσθέτως δραχμὰς 5 δι’ ἕκαστον μῆνα καθυστερήσεως.»

§389Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἴδιον λέγει καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§390Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγει τὸ ἴδιον· διότι διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συνετάξατε ὑμεῖς μετὰ τῶν ἄλλων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιβάλλεται καὶ ἑξάμηνος πρόσθετος στρατιωτικὴ ὑπηρεσία.

§391Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θέλετε νὰ μὴ ὑπηρετῶσι διόλου;

§392Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω τίποτε.

§393Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ποῖαι εἶναι αἱ ἰδέαι σας;

§394Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς ἰδέας μου τὰς ἀναπτύσσω ἐπὶ τόσην ἤδη ὥραν, καὶ λυποῦμαι ὅτι μὲ ἐρωτᾶτε.

§395Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον προέτεινα τοῦτο, καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἐδέχθη;

§396Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§397Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διότι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσι κληρωτοὶ, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ ἦναι ἱκανοὶ νὰ ὑπηρετῶσι τὸν τόπον ἐν καιρῷ πολέμου. Ἐὰν τοὺς δεχθῶμεν ἀντ’ ἀμοιβῆς χρηματικῆς μόνον νὰ μεταβῶσι, κατὰ τὸν νέον μάλιστα νόμον, εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν, θὰ ἦναι ἄχρηστοι διὰ τὸν τόπον ἐν ὥρᾳ κινδύνου. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος λόγος· οὐχὶ ἡ ποινή, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξασκηθῶσι καὶ αὐτοί.

§398Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν εἰς ὅσα εἴπετε. Βεβαίως εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἂν ὅλοι οἱ Ἕλληνες ἠγάπων τὸν στρατὸν καὶ ἠδύναντο νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατόν. Τοὺς ἔχετε ὅμως εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ ἐπιβάλλητε εἰς αὐτοὺς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως; Διὰ τοῦτο ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Πολιτεία πρέπει νὰ παράσχῃ εἰς αὐτοὺς πᾶσαν εὐκολίαν, ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, διότι ἄλλως εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπανέλθωσιν. Ἔχω μυρίας ἐπιστολὰς, ὡς καὶ ἄλλοι ἴσως συνάδελφοί μου. Εὔχονται οἱ ἐν Ἀμερικῇ συμπολῖταί μας διακαῶς νὰ τοῖς ἐπιβάλωμεν οἱανδήποτε χρηματικὴν πληρωμὴν, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, οὐχὶ ὅμως καὶ στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν. Ἐὰν τοὺς εἴχετε εἰς τὴν διάθεσίν σας, κύριε συνάδελφε, ἠδύνασθε νὰ τοῖς ἐπιβάλητε ὄχι μόνον ἑξάμηνον, ἀλλὰ καὶ ἐτησίαν ὑπηρεσίαν στρατιωτικήν.

§399Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ἐπιβάλλομεν εἰς τοὺς ἀπαλλασσομένους ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν...

§400Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τοὺς ἀπαλλασσομένους ἐπιβάλλετε ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, διότι τοὺς ἔχετε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους· ἐκείνους ὅμως, τοὺς ἐν Ἀμερικῇ, δὲν τοὺς ἔχετε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο ἐγὼ ὑπολαμβάνω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὅσον τὸ δυνατὸν ἐπιεικέστερον, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς μέσον ἐπανόδου μυριάδων Ἑλληνοπαίδων, οἱ ὁποῖοι εὐχαρίστως ἐπιστρέφουσιν εἰς τὴν πατρίδα των, ἂν πρόκηται νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν στρατιωτικήν των ὑποχρέωσιν. Γνωρίζω δὲ, ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον πολλοὶ συμπολῖταί μου ὑπόχρεοι εἰς στράτευσιν ἐπανῆλθον ἐξ Ἀμερικῆς, ὅπως καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ μέχρις ὅτου ἔλθωσιν ἐξ Ἀμερικῆς ὁ πόλεμος εἶχε τελειώσει, καὶ ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπιστρέψωσιν εἰς τὴν Ἀμερικήν. Πολλοὶ ἐξ αὐτῶν τότε ἐπανῆλθον οἰκειοθελῶς, ἄλλοι δὲ προτραπέντες ὑπὸ τῶν Ἀμερικανῶν, ἐρωτώντων αὐτοὺς, πῶς μένουσιν ἐκεῖ, ἐνῷ ἡ πατρίς των μάχεται. Ἐν ὥρᾳ λοιπὸν κινδύνου οἱ Ἕλληνες προστρέχουσι πρὸς βοήθειαν τῆς πατρίδος, καὶ χωρὶς νὰ ὦσι πρὸς τοῦτο ὑπόχρεοι. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ συνταχθέντος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τοῦ ἀντιστοίχου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως εἶχε συνταχθῆ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ διαγραφῇ δὲ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νομοσχεδίου τοῦ συνταχθέντος ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, κατὰ τὸ ὁποῖον «αἱ διατάξεις τῶν ἄρθρων 1, 2 καὶ 4 τοῦ παρόντος νόμου ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῶν ἀνυποτάκτων, ὅσοι θέλουσι προσέλθει ἢ προσαχθῆ ἐντὸς διετίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου.» Δὲν βλέπω σκοπόν τινα τῆς προθεσμίας ταύτης. Ἐὰν δὲν ἐπανέλθωσιν ἐντὸς διετίας καὶ ἐπανέλθωσιν ἐντὸς τριετίας, ὁποία ἡ βλάβη; Διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι ἐγὼ ὁμιλῶ ἀποκλειστικῶς περὶ τῶν ἐν Ἀμερικῇ βιούντων, διότι ἐν Ἑλλάδι ἀνυπότακτοι δὲν ὑπάρχουσι· τοὺς ἐξέκαμαν οἱ χωροφύλακες, καταστρέφοντες τὴν περιουσίαν των, καὶ τοὺς ἠνάγκασαν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατόν. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ δεχθῆτε νὰ διαγραφῇ τὸ τελευταῖον ἄρθρον, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τὴν προθεσμίαν ἀπεριόριστον, ὅπως ἐπανέλθωσιν ὀψέποτε εὐκολυνθῶσι, καὶ νὰ πληρώσωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ βραδύνωσιν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπανέλθωσι μετὰ δύο ἔτη, νὰ πληρώσωσι περισσότερα χρήματα, καὶ εὐχαρίστως θὰ πληρώσωσι περισσότερα· ἀλλὰ προκειμένου νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν στρατὸν θὰ δυσκολευθῶσι νὰ ἐπανέλθωσι.

§401Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, κύριοι Βουλευταὶ, ἡ ὁποία ἔλαβε τὴν ἐντολὴν ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν δευτέραν αὐτοῦ ἀνάγνωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἐκαινοτόμησε ποσῶς, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀρχάς, ἐφ’ ὧν ἐβασίσθη ἡ τροποποίησις, διότι τὴν ἐργασίαν ἡμῶν ἐβασίσαμεν ἐντελῶς ἐπὶ τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι καθωρίσθησαν κατὰ τὰς δύο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς γενομένας συζητήσεις. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας, ἐκαινοτόμησεν ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον ἡ ἐπιτροπή, διότι ἡ Βουλὴ εἶχεν ἀποδεχθῆ, ὅτι δέον νὰ ἐπιβληθῇ εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτοὺς ἑξάμηνος ὑπηρεσία, ἀδιακρίτως ἡλικίας καὶ ἀπογραφῆς. Ὁ λόγος δὲ ἦτο εὐλογοφανής, διότι ἡ Πολιτεία, δίδουσα ἄφεσιν ἁμαρτιῶν εἰς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους ἀνυποτάκτους ἀντὶ χρηματικοῦ τιμήματος, παραχωρεῖ μὲν εἰς αὐτοὺς τὴν εὐκολίαν, ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀλλὰ συγχρόνως δὲν ἀπολαμβάνει πολίτας χρησιμοποιηθησομένους ἐν πολέμῳ, διότι εἶναι ἐντελῶς ἀνάσκητοι καὶ ἄχρηστοι, καὶ οὐ μόνον ἄχρηστοι, ἀλλὰ καὶ ἐπικίνδυνοι, ἂν κατετάσσοντο εἰς τὸν στρατὸν οὕτως ἀνάσκητοι. Ἡ ἐπιτροπὴ λοιπὸν ἔκαμε τὴν διάκρισιν μεταξὺ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὰς ἀπογραφὰς ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, καὶ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν ἐθνοφρουράν...

§402ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὅλοι εἰς τὴν ἐφεδρείαν εἶναι.

§403Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Βλέπετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ γενικῶς περὶ τῶν ἀνυποτάκτων μέχρι τοῦ 1902, ἑπομένως ὑπάρχουν καὶ οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν ἐθνοφρουράν.

§404ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ τοὺς μέχρι τοῦ 1894 ὑπάρχει νόμος.

§405Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπογραφὰς τὰς ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι σήμερον, ὅλοι οἱ κληρωτοὶ τῶν ἀπογραφῶν τούτων ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, ἀπὸ τοῦ 1894 δὲ καὶ πρὶν ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Ἔκρινε λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι, ὅσοι ἐκ τῶν ἀνυποτάκτων τούτων ἀνήκουσιν ἤδη εἰς τὴν ἐφεδρείαν, οὗτοι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσκηθῶσι, διότι ἄλλως εἶναι ἄχρηστοι, ὅσοι ὅμως ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐθνοφρουράν, οὗτοι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀσκηθῶσι, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κληθῶσι ποτέ, ἵνα ὑπηρετήσωσιν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν λόγον, τὸν ἐπιβάλλοντα τὸ ἄρθρον 5, τοῦ ὁποίου ὁ κ. Μπακόπουλος ἐζήτησε τὴν ἀπάλειψιν, ὁ λόγος οὗτος βασίζεται ἐπὶ τῆς διακρίσεως ἐφέδρων ἀνυποτάκτων καὶ ἐθνοφρουρῶν, διότι, ἂν ἐδίδομεν ἄνευ προθεσμίας εἰς τὸν ἀνυπότακτον τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ αὐτός, πότε θὰ προσέλθῃ νὰ ἐξαγοράσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του, τότε θὰ ἐδίδομεν εἰς πάντα τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ αὐτός, πότε θὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ πότε εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Οὕτω δὲ θὰ ἦτο ἀπραγματοποίητος ἡ διάταξις τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἀνυποτάκτους ἐφέδρους, διότι πάντες θὰ προσήρχοντο κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ μετετίθεντο εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Τώρα ἄλλο εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν πρέπει νὰ ἦναι ἡ ὑπηρεσία ἑξάμηνος ἢ μικροτέρα. Τοῦτο δύναται νὰ λύσῃ ἐπιεικέστερον ἡ Βουλή, φρονῶ δέ, ὅτι ἐν τούτῳ θὰ ἦτο καλὸν νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη τῶν στρατιωτικῶν Βουλευτῶν, οἵτινες δύνανται νὰ διδάξωσιν ἡμᾶς ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἐκανονίσθη καὶ ἑτέρα τις λεπτομέρεια, ὅτι ἡ προσέλευσις τῶν κληρωτῶν τούτων πρέπει νὰ γείνῃ τὴν πρώτην Ὀκτωβρίου, ἵνα ἡ ἄσκησις αὐτῶν τελεσθῇ ἐντελῶς ὁμοιομόρφως μετὰ τῶν συνασκουμένων τότε κληρωτῶν. Ἀλλ’ ἐγεννήθη καὶ ἑτέρα τις συζήτησις, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς γνώμης, ἣν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς κ. Κωνσταντόπουλος ὑπεστήριξε, περὶ ἀφέσεως πλήρους ἁμαρτιῶν εἰς ὅλους τοὺς κληρωτούς, εἴτε ἐν εἰρήνῃ, εἴτε ἐν ἐπιστρατεύσει, εἴτε ἐν πολέμῳ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν ἐπιτροπὴν καὶ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λύσῃ ἡ Βουλή, εἶναι, ἂν, προκειμένου νὰ δοθῇ πλήρης ἄφεσις εἰς τοὺς κληρωτοὺς τούτους, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ αὐτοῖς νὰ ἐξαγοράσωσι καὶ τὰς συνεπείας τῆς ποινικῆς καταδιώξεως ἢ ὄχι. Ἐπὶ τούτου ὑπάρχει διαφωνία. Ἀλλ’ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ παραδεχθῇ, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαγορασθῇ ἡ ποινικὴ καταδίωξις, διὰ λόγους πειθαρχικούς. Γνωρίζω ὅτι οἱ ἐν πολέμῳ ἀνυπότακτοι θὰ ἀπολαύσωσι πλειοτέρων εὐεργετημάτων ἀπὸ τοὺς ἀνυποτάκτους ἐν εἰρήνῃ, διότι οἱ μὲν ἐν εἰρήνῃ ἀνυπότακτοι θὰ καταβάλωσι τὸ ἀντισήκωμα καὶ θὰ ὑπηρετήσωσι καὶ τὸ ἑξάμηνον, οἱ δὲ ἐν πολέμῳ θὰ ἔλθωσιν ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων, καὶ ἀπαλλασσόμενοι τῆς στρατιωτικῆς καταδιώξεως θὰ ἀπαλλαγῶσι πάσης συνεπείας. Οὐχ ἧττον, καίτοι εἶμαι βέβαιος, ὅτι αἱ συνέπειαι δι’ αὐτοὺς θὰ ἦναι εὐεργετικώτεραι τῶν διὰ τοὺς ἐν εἰρήνῃ ἀνυποτάκτους, ἐμμένω εἰς τὴν ἐγγραφὴν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσι, διότι ἀλλοίμονον, ἂν χορηγήσωμεν τὸ εὐεργέτημα τοῦτο! Θὰ γεννηθῇ ἡ πεποίθησις, ὅτι τὰς ἐν πολέμῳ ὑπηρεσίας δύναται νὰ ἀποφεύγῃ τις ἀτιμωρητὶ, ἐξαγοράζων μετὰ 4 ἢ 5 ἔτη τὴν θυσίαν τοῦ αἵματος.

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§407Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γνωστὸν ὑμῖν, κύριοι Βουλευταί, πολλὰς τροποποιήσεις ὑπέστη τὸ ἀφορῶν τοὺς ἀνυποτάκτους νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον. Κατὰ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἐλαμβάνοντο μέτρα περὶ τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν ὅλων τῶν ἀπογραφῶν μέχρι τοῦ 1902, ἐπεβάλλετο εἰς αὐτοὺς τακτικὴ καὶ πρόσθετος ὑπηρεσία, ἀλλ’ ἐδίδετο αὐτοῖς τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς καθ’ ὁλοκληρίαν, ἤτοι ἄνευ πραγματικῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὴν πρώτην ἢ δευτέραν συζήτησιν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐκ Λακεδαίμονος κ. Φικιώρης ὑπέβαλε νέον νομοσχέδιον, τροπολογοῦν τὸ πρῶτον κατὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἐξαγορὰ ἐπιτρέπεται μόνον μετὰ πραγματικὴν ὑπηρεσίαν ἑξάμηνον δι’ ἅπαντας τοὺς κληρωτοὺς, περὶ τῶν ὁποίων ἐπραγματεύετο τὸ ἀρχικὸν νομοσχέδιον. Καὶ τὸ οὕτω τροπολογηθὲν νομοσχέδιον ἀπεδέχθη καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ εἰς δευτέραν συζήτησιν. Εἰς ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ἐλαμβάνετο πρόνοια μόνον περὶ τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, περὶ δὲ τῶν ἀνυποτάκτων ἐφέδρων ἐπιστράτων οὐδεμία ἐλαμβάνετο πρόνοια· ἀμφότερα δ’ ἐπεφύλαττον τὴν ποινικὴν καταδίωξιν τῶν ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυποτάκτων. Κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπέβαλον ἐγὼ τροπολογίαν, δι’ ἧς προέτεινον νὰ μὴ καταδιωχθῶσι ποινικῶς οἱ ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυπότακτοι κληρωτοὶ, τὰ δὲ εὐεργετικὰ μέτρα, τὰ λαμβανόμενα περὶ τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, ἐπεξέτεινον καὶ ἐπὶ τῶν ἀνυποτάκτων ἐφέδρων, τὴν δὲ πραγματικὴν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν ἐπέβαλλον εἰς μόνους τοὺς ἀπὸ τοῦ 1897 κληρωτοὺς, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς προγενεστέρους. Ἡ Βουλὴ παρέπεμψε τότε τὸ νομοσχέδιον εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν γνωρίζετε. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲν παρεδέχθη τὴν γνώμην μου περὶ μὴ ποινικῆς καταδιώξεως τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν καὶ ἐφέδρων ἐπιστράτων, ἐπιμένουσα εἰς τὴν ἐναντίαν διάταξιν τοῦ ὑπουργικοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Φικιώρης. Παρεδέχθη ὅμως τὴν γνώμην μου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πραγματικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ περιώρισεν αὐτὴν εἰς μόνους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των θὰ μεταβῶσιν εἰς τὴν ἐφεδρείαν, οὐχὶ δὲ καὶ εἰς τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὴν ἐθνοφρουράν. Καὶ οὕτως ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξε νέον νομοσχέδιον, ὅπερ πρόκειται εἰς συζήτησιν. Μετὰ τὰ ἐκτεθέντα νομίζω, ὅτι τὸ κυριώτερον ζήτημα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς ἡ Βουλὴ, εἶναι, ἂν πρέπει νὰ ὑποστῶσι ποινικὴν καταδίωξιν οἱ ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυπότακτοι κληρωτοὶ, ὡς καὶ οἱ ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυπότακτοι ἐπίστρατοι ἔφεδροι. Περὶ τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν ἐν περιπτώσει ἐπιστρατείας λαμβάνει πρόνοιαν τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθὲν νομοσχέδιον, ἀπαλλάσσον αὐτοὺς τῆς ποινικῆς καταδιώξεως· ἀλλ’ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπέμεινεν εἰς τὴν ποινικὴν καταδίωξιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν ἀνυπότακτοι ἐν ὥρᾳ πολέμου, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ πρὸ τοῦ πολέμου ἀνυπότακτοι μέχρι τῆς καταπαύσεως τοῦ πολέμου. Ὄτε, κύριοι Βουλευταὶ, ὑπέβαλον τὴν πρότασιν τοῦ νὰ ἀφεθῇ ἡ ποινικὴ καταδίωξις εἰς πάντας τοὺς ἐν πολέμῳ ἀνυποτάκτους, εἴτε κληρωτοὺς εἴτε ἐπιστράτους, ὁμολογῶ ὅτι προσεδόκων ἀποδοχὴν πρόθυμον τῆς ἰδέας μου ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ἠπόρησα ἀληθῶς, ὅτε ἤκουσα ἀντιρρήσεις, καὶ ὅτε μάλιστα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ οὐδὲν ἐκ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν αὐτῆς εὗρον σύμφωνον πρὸς τὴν ἰδέαν μου. Ἡ τοιαύτη ἀποδοκιμασία τῆς γνώμης ταύτης μὲ ἔφερεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μελετήσω ἐκ νέου τὸ θέμα τοῦτο, νὰ ἐξετάσω ἐπισταμένως ὅλας τὰς ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας προέτειναν κατ’ αὐτοῦ, καὶ ἰδίως νὰ ἀνατρέξω εἰς τὰ μέτρα ἄλλων Κρατῶν ἐπὶ ὁμοίων περιστάσεων. Τὸ συμπέρασμα τῆς μελέτης καὶ ἐρεύνης μου ταύτης εἶναι, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐκλονίσθη ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν εἶχον, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῇ ποινικὴ καταδίωξις κατὰ τῶν περὶ ὧν πρόκειται ἀνυποτάκτων, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐνισχύθη μεγάλως, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐκθέσω καὶ πάλιν ἐνώπιον ὑμῶν τὰ τοῦ θέματος τούτου, ἐπικαλούμενος τὴν ὑμετέραν ἀνοχὴν καὶ εὐμένειαν. Ὑπάρχουσιν ἐν τῷ βίῳ τῶν ἐθνῶν περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ καταδίωξις ὡρισμένων ἀδικημάτων δύναται νὰ προκαλέσῃ ἐπιβλαβεῖς συνεπείας, πολὺ μεγαλειτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας δύναται νὰ συνεπαγάγῃ ἡ ἀτιμωρησία αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο πανταχοῦ ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς παραδόσεως εἰς λήθην τῶν ἀδικημάτων ἐκείνων διὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς ἀμνηστείας. Τοιαῦται περιστάσεις εἶναι ἰδίως ἐκεῖναι, καθ’ ἃς μέγα πλῆθος πολιτῶν εὑρίσκεται ὑπὸ κατηγορίαν, καὶ δυσχερὴς λίαν εἶναι, ἂν ὄχι ἀδύνατος, ἡ καταδίωξις καὶ τιμωρία ὅλων αὐτῶν τῶν παρεκτραπέντων. Φρονῶ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκριβῶς εἰς μίαν τοιαύτην περίστασιν. Οἱ ἐν πολέμῳ καταστάντες ἀνυπότακτοι κληρωτοὶ καὶ ἐπίστρατοι ἀνέρχονται, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος εἶπεν, ὄχι εἰς χιλιάδας, ἀλλ’ εἰς μυριάδας. Πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν μετέβησαν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ ἕτεροι κατέστησαν ἀγνώστου διαμονῆς, ἵνα ἀποφύγωσι τὰς νομίμους συνεπείας τῆς ἀνυποταξίας των. Αἱ δικογραφίαι αἱ σχηματισθεῖσαι κατ’ αὐτῶν μένουσιν ἀπὸ χρόνων ἐκκρεμεῖς, καὶ σήπονται εἰς τὰ γραφεῖα τῶν στρατιωτικῶν Βασιλικῶν ἐπιτρόπων. Ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδικασθῶσιν αἱ κατηγορίαι αὗται κατὰ τὴν διαδικασίαν τὴν κατ’ ἀπόντων καὶ φυγοδίκων, ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διεξαγωγὴ ἤθελεν ὑποβάλει τὸ Δημόσιον εἰς μεγάλας δαπάνας, καὶ τὰ Στρατοδικεῖα εἰς μεγάλους κόπους, ἄνευ πρακτικοῦ τινος ἀποτελέσματος. Ἤθελον ἐκδοθῆ ἐπὶ τέλους ἐρήμην τινὲς ἀποφάσεις, τῶν ὁποίων ἡ ἐκτέλεσις δὲν θὰ ἦτο δυνατή. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις ἡ ὑφισταμένη, καὶ ἡ παράτασις αὐτῆς τῆς καταστάσεως οὐ μόνον οὐδεμίαν ὠφέλειαν εἰς τὸ Κράτος παρέχει, ἀλλὰ δύναται καὶ μεγάλους κινδύνους νὰ προξενήσῃ, δημιουργοῦσα τὸν κίνδυνον τοῦ ὁριστικοῦ ἐκπατρισμοῦ τοσοῦτον μεγάλου ἀριθμοῦ ἡμετέρων συμπολιτῶν. Τοὐναντίον τὰ μέτρα τῆς ἄρσεως τῆς καταστάσεως ταύτης οὐ μόνον θέλουσι διευκολύνει τὴν ἐπάνοδον τῶν συμπολιτῶν μας αὐτῶν εἰς τὴν πατρίδα, ἀλλὰ καὶ σπουδαῖον πόρον θέλουσι παράσχει εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ λάβωμεν τὸ μέτρον τοῦτο, τὸ ὑποδεικνυόμενον ὑπὸ τῶν περιστάσεων; Ποῖαι εἶναι αἱ κατὰ τοῦ μέτρου τούτου προταθεῖσαι ἀντιρρήσεις; Μία ἀντίρρησις προτείνεται, ὅτι τοῦτο θὰ δημιουργήσῃ ἐπιβλαβὲς προηγούμενον, ὅτι δηλ. οἱ πλούσιοι θὰ δύνανται νὰ διαφεύγωσι τὴν ποινικὴν καταδίωξιν, θὰ δύνανται νὰ ὑπεκφεύγωσι τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἐπιφυλασσόμενοι διὰ τῶν χρημάτων νὰ ἐξαγοράσωσι τὰς συνεπείας τῆς ἀνυποταξίας των. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ γνώμη αὕτη ἦναι ὀρθὴ, τότε πρέπει νὰ ἀπορριφθῇ ὁλόκληρον τὸ νομοσχέδιον· διότι τί κάμνομεν εἰς τὰς λοιπὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου; παρέχομεν τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς ἔχοντας τὰ μέσα χρηματικῶς νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν στρατιωτικὴν αὐτῶν ὑπηρεσίαν, καὶ ὅταν παρέχωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τοὺς ἐν εἰρήνῃ ἀνυποτάκτους καὶ εἰς τοὺς ἐν ἐπιστρατείᾳ ἀνυποτάκτους, τίς ὁ λόγος νὰ ἀρνηθῶμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ εἰς τοὺς ἐν πολέμῳ ἀνυποτάκτους; Ἄλλως τε αὐτὴ ἡ ἀντίρρησις δὲν ἀποκρούει τὴν ἰδέαν τῆς ἀμνηστείας, ἀποκρούει τὴν ἰδέαν τῆς διὰ χρημάτων ἀμνηστείας. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ τὴν ἀπονείμωμεν ἄνευ χρημάτων, ἵνα πλούσιοι καὶ πένητες ἀπολαύσωσιν αὐτοῦ τοῦ εὐεργετήματος. Ἀλλ’ ἀντιτάσσουσιν, ὅτι τὸ ἀδίκημα τῆς ἐν πολέμῳ ἀνυποταξίας εἶναι βαρύτατον, καὶ χρήζει παραδειγματικῆς τιμωρίας, ἵνα ὁ παραδειγματισμὸς χρησιμεύσῃ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς πρόθυμον ἐκπλήρωσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Δὲν ἀρνοῦμαι, Κύριοι, τὴν βαρύτητα τοῦ ἀδικήματος, ἀλλὰ τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι ὁ Ποινικὸς Νόμος δὲν κατέταξεν αὐτὸ μεταξὺ τῶν βαρυτέρων. Δὲν τὸ χαρακτηρίζει ὡς κακούργημα· ὡς πλημμέλημα τὸ χαρακτηρίζει, τιμωρούμενον μὲ φυλάκισιν 2 ἕως 5 ἐτῶν. Ἐν τούτοις, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἐκλέξωμεν μεταξὺ ἀμνηστείας καὶ τιμωρίας, ἤθελον ἴσως ἀποδεχθῇ τὴν αὐστηρὰν αὐτὴν γνώμην τῆς τιμωρίας.

§408Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μεταξὺ παραγραφῆς.

§409Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, ἐπαναλαμβάνω, περὶ τιμωρίας. Ἡ τιμωρία κατέστη ἀδύνατος, διότι οἱ κατηγορούμενοι δὲν εἶναι εἰς τὰς χεῖρας τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἡ τιμωρία κατέστη ἀδύνατος, ἡ δὲ μὴ παραχὴ τῆς ἀμνηστείας θέλει προκαλέσει τὴν ἁπλῆν παράτασιν τῆς ὑφισταμένης ἐπικινδύνου καὶ ἐπιβλαβοῦς καταστάσεως, φρονῶ, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἄρσεως τῆς καταστάσεως ταύτης διὰ τῆς παροχῆς ἀμνηστείας θέλει ἀποβῆ πρόξενον ἀποτελεσμάτων πολὺ ἐπωφελεστέρων ἐκείνων, ἅτινα δύνανται νὰ προκύψωσιν ἐκ τῆς ὅλως ἐνδεχομένης τιμωρίας καὶ τοῦ ἐξ αὐτῆς παραδειγματισμοῦ. Ἐχαρακτήρισα δὲ ὡς ὅλως ἐνδεχομένην τὴν τιμωρίαν, διότι ἠκούσατε τὸν ἀξιότιμον εἰσηγητὴν τῆς ἐπιτροπῆς λέγοντα, ὅτι «οὐδεὶς θὰ τιμωρηθῇ, διότι ὅλοι θέλουσι δυνηθῆ νὰ δικαιολογήσωσιν ὡς ἐξ ἀνωτέρας βίας προελθοῦσαν τὴν μὴ προσέλευσίν των, καὶ θέλουσιν ἀθωωθῆ.»

§410ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Καὶ λόγῳ παραγραφῆς.

§411Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παράτασις, Κύριοι, ἐπὶ τόσον χρόνον τῆς καταδιώξεως, ὅπως μοὶ ὑπενθυμίζει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς παραγραφῆς τῶν πράξεων αὐτῶν, ἐὰν θεωρηθῇ ὀρθὴ ἡ γνώμη, ὅτι τὸ ἀδίκημα τῆς ἀνυποταξίας ὑπόκειται εἰς παραγραφήν. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν καμμίαν βεβαιότητα, ὅτι παρατείνοντες τὴν παροῦσαν κατάστασιν θέλομεν ἐπὶ τέλους δυνηθῆ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν τιμωρίαν αὐτῶν τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλ’ ἐγὼ, Κύριοι, δὲν φρονῶ, ὅτι ἡ τιμωρία αὕτη θέλει καταστήσει προθυμοτέραν εἰς τὸ μέλλον τὴν εἰς τὸν στρατὸν προσέλευσιν τῶν ἑκάστοτε καλουμένων. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὴν προθυμίαν τῆς ἐκπληρώσεως τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεων παράγει πρὸ πάντων ἡ διὰ τῆς ἀνατροφῆς καὶ τῆς διδασκαλίας ἀνάπτυξις τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος, καὶ ἡ ἐνίσχυσις τῶν ὑπὲρ τῆς πατρίδος καθηκόντων, τὸ δὲ σέβας πρὸς τοὺς νόμους καὶ τὴν εἰς αὐτοὺς ὑποταγὴν κρατύνει ἡ αὐστηρὰ τήρησις αὐτῶν ἐν πάσαις ταῖς σχέσεσι τοῦ τε δημοσίου καὶ τοῦ ἰδιωτικοῦ βίου. Ὅταν ἦναι ἐλλιπὴς ἡ ἀνατροφὴ καὶ ἡ διδασκαλία, ὅταν χαλαρῶται τὸ φρόνημα τὸ ἐθνικὸν, ὅταν καθημερινὰ πρόκηνται τὰ παραδείγματα τῶν παραβάσεων τῶν νόμων, πλάνη εἶναι ἡ ὑπόθεσις, ὅτι θέλει συντελέσει εἰς τὴν τήρησιν νόμου τινὸς μόνη ἡ αὐστηρὰ καταδίωξις τῶν παραβάσεων αὐτοῦ.

§412Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει τρόπος νὰ τοὺς καταδιώξωμεν;

§413Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐφρόνουν καὶ φρονῶ, ὅτι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ τῆς μὴ καταδιώξεως τῶν ἐν πολέμῳ ἀνυποτάκτων, εἴτε ἐφέδρων εἴτε κληρωτῶν, εἶναι γνώμη ὀρθοτάτη. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ πάντων μὲ ἐνίσχυσεν εἰς τὴν πεποίθησίν μου ταύτην, εἶναι τὸ παράδειγμα μεγάλου ἔθνους, εὑρεθέντος εἰς περιστάσεις παρεμφερεῖς μὲ ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ἡμεῖς εὑρισκόμεθα. Ἡ Γαλλία, ὡς γνωστὸν, διεξήγαγε δεινὸν καὶ καταστρεπτικὸν πόλεμον κατὰ τὸ 1870. Κατὰ τὸν πόλεμον τοῦτον πλεῖστοι ἐγένοντο ἀνυπότακτοι, μὴ προσελθόντες ὑπὸ τὰς σημαίας, καὶ πλεῖστοι ἐγένοντο λιποτάκται, ἐγκαταλείψαντες αὐτάς. Καὶ ἡ στρατιωτικὴ ἐν Γαλλίᾳ Δικαιοσύνη ἐπελήφθη τῆς καταδιώξεως τῶν τε ἀνυποτάκτων καὶ τῶν λιποτακτῶν, καὶ πολλὰς τῶν ὑποθέσεων τούτων ἤγαγεν εἰς πέρας, καταδικάσασα τοὺς παραβάτας. Ἀλλὰ μετά τινα ἔτη ἐπείσθησαν, ὅτι ἡ περαιτέρω αὐστηρότης οὐδένα εἶχε λόγον, ὅτι τὸ δημόσιον συμφέρον ἀπῄτει τὴν παῦσιν τῶν περαιτέρω καταδιώξεων, καὶ διὰ τοῦτο εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψήφισαν νόμον, κατὰ τὸν ὁποῖον πλήρης καὶ τελεία ἀμνηστεία ἐχορηγήθη εἰς πάντας, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς λιποτάκτας. Καὶ ἠθέλησε μὲν ἡ Γερουσία ἐν Γαλλίᾳ νὰ ἐξαιρέσῃ ἐκείνους τῶν λιποτακτῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ ἐλιποτάκτησαν καὶ μὲ θάνατον τιμωροῦνται, ὡς καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶχον αὐτομολήσει πρὸς τὴν κοινότητα τῶν Παρισίων, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ διέγραψε καὶ τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην, καὶ ἡ Γερουσία ὑπεχώρησε, καὶ τοιουτοτρόπως πλήρης, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τελεία ἀμνηστεία παρεχωρήθη καὶ εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους καὶ εἰς τοὺς λιποτάκτας. Καὶ ἡ Γαλλία, Κύριοι, εἶναι ἔθνος στρατιωτικὸν, καὶ ἔθνος, τὸ ὁποῖον ὑπὲρ πᾶν ἄλλο ἐνδιαφέρεται διὰ τὴν βελτίωσιν τοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ του. Καὶ ὅμως δὲν ἐφοβήθησαν ἐκεῖ, ὅτι ἡ παροχὴ τῆς ἀμνηστείας ἠδύνατο νὰ παραβλάψῃ εἰς τὸ μέλλον τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς Γαλλίας. Καὶ ἡ Γαλλία, Κύριοι, δὲν εὑρίσκετο εἰς τὰς περιστάσεις, εἰς τὰς ὁποίας ἡμεῖς εὑρισκόμεθα, ἔχοντες μυριάδας συμπολιτῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκομένους. Καὶ ἡ Γαλλία δὲν ἐπέβαλε κἄν χρηματικόν τι ἀντισήκωμα διὰ τὴν ἀμνηστείαν· ἐπέβαλε μόνον ὑπηρεσίαν τινὰ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον ὑπερβῆ ὡρισμένην ἡλικίαν. Ἐὰν λοιπὸν ἐκεῖ ἐνέκριναν τὸ μέτρον τῆς ἀμνηστείας, κατὰ μείζονα λόγον ἐπιβάλλεται τὸ μέτρον τοῦτο εἰς ἡμᾶς. Φρονῶ λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐκηρύχθησαν πολέμιοι τῆς ἰδέας τῆς ἀμνηστείας· φρονῶ, ὅτι θέλει χαλαρωθῆ ἡ κατὰ τῶν ἐν πολέμῳ ἀνυποτάκτων αὐστηρότης ἐνίων ἐκ τῶν συναδέλφων, αὐστηρότης ὑπερβαίνουσα καὶ αὐτὴν τὴν Σπαρτιατικὴν αὐστηρότητα, διότι ἡ Σπάρτη ἐτιμώρησε βεβαίως τοὺς μὴ πεσόντας μετὰ τοῦ Λεωνίδου ἐν ταῖς Θερμοπύλαις, διότι αὐτοὶ ἦσαν δύο ἢ εἷς, δὲν ἐτιμώρησεν ὅμως τοὺς ἡττηθέντας ἐν Λεύκτροις, διότι ἀνήρχοντο εἰς χιλιάδας, καὶ παρεδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ μεγάλου Ἀγησιλάου, κατὰ τὴν ὁποίαν «δεῖ τοὺς νόμους ἐᾶν σήμερον καθεύδειν». Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὀφείλομεν καὶ ἡμεῖς νὰ μιμηθῶμεν τὰ μεγάλα ταῦτα παραδείγματα τῆς τε ἀρχαιότητος καὶ τῶν νεωτέρων χρόνων, διότι ὕψιστον συμφέρον τῆς πατρίδος ἐπιβάλλει τὴν μίμησιν αὐτήν. Ὅταν μυριάδες συμπολιτῶν ἀπευθύνωνται πρὸς ἡμᾶς, ζητοῦντες νὰ διευκολύνωμεν τὴν εἰς τὴν πατρίδα ἐπάνοδον αὐτῶν, καὶ ἀρνώμεθα νὰ πράξωμεν τοῦτο, ἐξωθοῦντες αὐτοὺς εἰς ὁριστικὸν ἐκπατρισμόν, διαπράττομεν ἔργον ὄχι μόνον ἐπιβλαβὲς, ἀλλὰ, δύναμαι εἰπεῖν, καὶ ἀνόσιον καὶ ἀντεθνικόν. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, Κύριοι, περὶ τοῦ σπουδαίου ζητήματος τῆς ἀμνηστείας τῶν ἐν πολέμῳ ἀνυποτάκτων. Ἐὰν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὰς ἰδέας ταύτας, τότε πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ μὴ περιορισθῇ μόνον εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτοὺς, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους ἐφέδρους, τοὺς ἐν ἐπιστρατείᾳ ἀνυποτάκτους. Οἱ τοιοῦτοι, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, δὲν ὑποβάλλονται εἰς ὑπηρεσίαν τινὰ, διότι ἐξεπλήρωσαν τὰς σχετικὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν. Ὁ νόμος ὁ ἰσχύων ἐπιβάλλει εἰς αὐτοὺς τρίμηνον ὑπηρεσίαν, ὅταν ᾖναι ἐν εἰρήνῃ, ὅταν δ’ ᾖναι ἐν ἐπιστρατείᾳ ἢ ἐν πολέμῳ, ἀρκεῖται εἰς τὴν ποινικὴν καταδίωξιν. Αἰρομένης τῆς καταδιώξεως ταύτης, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιβάλῃ χρηματικόν τι ἀντισήκωμα, δὲν πρέπει ὅμως νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσίαν. Ταύτας Κύριοι, τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ κάμω. Ὑποβάλλω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν διὰ πάντα θέλοντα νὰ ἴδῃ, πῶς τὸ ζήτημα ἐλύθη ἐν Γαλλίᾳ, καὶ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα ἐκεῖ, καὶ φέροντα χρονολογίαν 16 Μαρτίου 1880. Παρατηρῶ μάλιστα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι καὶ νεώτερος νόμος, ὁ τοῦ 1890, ἐξεδόθη ἐν Γαλλίᾳ, ἐπεκτείνων τὴν ἀμνηστείαν καὶ εἰς τοὺς κατόπιν γενομένους ἀνυποτάκτους.

§414Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν Ἱσπανίᾳ.

§415Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι λοιπὸν ὀρθὴ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν τινὲς ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ἡ παροχὴ τοιαύτης ἀμνηστείας δύναται νὰ παραβλάψῃ ἐν τῷ μέλλοντι τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας.

§416Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἀντὶ χρηματικοῦ ἀντισηκώματος πάντοτε, ἐννοεῖται.

§417Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία μου ἔχει χρηματικὸν ἀντισήκωμα.

§418Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν σχεδὸν μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Μπακοπούλου, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εὑρέθημεν ὅλοι σύμφωνοι, πλὴν ἑνός, οὗτινος αἱ ἀντιρρήσεις καὶ οἱ λόγοι βεβαίως, ὅσον ἀφορᾷ τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, ἦσαν ὀρθοὶ, διότι δὲν ἔπρεπε διὰ τοιούτων ἀπαλλαγῶν νὰ ἐντυπωθῇ ἡ πεποίθησις εἰς τοὺς στρατευσίμους, ὅτι δύνανται νὰ παραλείπωσι τὰς ὑποχρεώσεις των, ἀφοῦ μετὰ ἔτη θ’ ἀπαλλαγῶσι τούτων ἐπὶ καταβολῇ χρηματικῇ. Ἀλλ’ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ὑπὸ ἀνάγκης, ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ μὴ μένωσιν ἐκπατρισμένοι 20,000 ἄνδρες, καὶ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἔχῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἕνα πόρον σημαντικόν. Λέγω δὲ, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ ψηφισθῇ, ὅπως ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι αἱ προτεινόμεναι τροπολογίαι βλάπτουσιν, ἀντὶ νὰ ὠφελῶσιν· ἰδίως δὲ διὰ τῆς ὑποχρεώσεως, ὅπως σὺν τῇ καταβολῇ τῶν χρημάτων ὑπηρετῶσι καὶ ἐπὶ ἕξ μῆνας οἱ καθυστερούμενοι, ματαιοῦται, φρονῶ, καθ’ ὁλοκληρίαν ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὡς εἶπον, ὅπως οἱ καθυστερούμενοι, καταθέτοντες ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης 950 περίπου δραχμὰς ἕκαστος, δύνωνται νὰ ὦσιν ἐλεύθεροι, ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ μὴ ὦσιν ἐπ’ ἄπειρον ἐκπατρισμένοι 20,000 ἄνδρες· ἀλλὰ διὰ τῆς ὑποχρεώσεως τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας δὲν θὰ ἔλθωσι καὶ δὲν θὰ καταθέσωσι τὰ χρήματα. Ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ ἔλθωσι νὰ ἐγκαταστῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὀλίγοι θ’ ἀποφασίσωσι νὰ ἔλθωσι μὲ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας· ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ἔλθωσιν, ἵνα ἐγκαταστῶσιν ἐνταῦθα, διότι εἶναι ἐγκατεστημένοι εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ θέλουσι νὰ ἦναι ἐλεύθεροι, ἵνα ἔρχωνται διὰ τοὺς οἴκους των καὶ τὰ συμφέροντά των, καὶ οἵτινες εἶναι καὶ οἱ περισσότεροι, οὐδεὶς θ’ ἀποφασίσῃ ν’ ἀφήσῃ τὸ στάδιόν του, νὰ καταστρέψῃ τὴν ἐργασίαν του, διὰ νὰ ἔλθῃ νὰ ὑπηρετήσῃ. Ὑπάρχουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν πλεῖσται ἀναφοραὶ ἐξ ὅλων τῶν μερῶν, διὰ τῶν ὁποίων οἱ ἀποδημοῦντες λέγουσιν: «ἐπιβάλετέ μας ὅσην θέλετε χρηματικὴν καταβολήν, ἀλλὰ μὴ μᾶς ὑποχρεώσητε νὰ ὑπηρετήσωμεν, διότι δὲν θὰ ἔλθωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωμεν.»

§419Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνυμφεύθησαν μάλιστα τώρα πολλοί, καὶ ἄλλοι ἄλλας ὑποχρεώσεις ἀνέλαβον.

§420Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἔλθωσι λοιπὸν καὶ δὲν θὰ καταθέσωσι τὰ χρήματα. Ἡ ἐπαρχία μου εἶναι ἐκ τῶν ἐχουσῶν τοὺς πλείστους ἀποδημοῦντας, καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ὅτι δὲν θὰ ἔλθωσιν. Οὕτω δὲ θὰ ἐξακολουθήσωσι νὰ μένωσιν ἐπ’ ἄπειρον ἐκπατρισμένοι 20,000 ἄνδρες, ὅπερ βεβαίως φέρει ζημίαν εἰς τὸν τόπον, καὶ θὰ στερηθῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἑνὸς πόρου ἐκ τῶν κυριωτέρων.

§421Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολὺ περισσότεροι.

§422Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκτὸς τούτου ὅμως γίνεται καὶ μία ἀνισότης. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ παραταθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τοῦ 1894, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχὺς αὐτοῦ καὶ ὡς πρὸς τοὺς κληρωτοὺς τῶν ἑπομένων ἐτῶν. Διατὶ νὰ ἦναι αὐτὴ ἡ ἀνισότης, ἐκεῖνοι μὲν νὰ ἔχωσι μόνον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλωσι χρήματα, οὗτοι δὲ καὶ νὰ ὑπηρετῶσιν;

§423Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ τοὺς ἀφομοιοῖ, κακῶς κατ’ ἐμὴν γνώμην.

§424Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς ἀφομοιοῖ; Ἔστω. Λέγω δι’ ἐκείνους, οἵτινες ἀπηλλάγησαν ἤδη, καταβαλόντες τὸ ποσόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυποτάκτων, νομίζω ὅτι τὰς ὑποχρεώσεις τῶν ὡς καθυστερουμένων κληρωτῶν καὶ ὡς καθυστερουμένων ἐπιστράτων πρέπει νὰ τὰς ἐξαγοράσωσιν, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συγχωρηθῶσι διὰ τὴν ἐν ὥρᾳ πολέμου ἀνυποταξίαν.

§425Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῦ θὰ τοὺς εὕρητε, κύριε Ἀργυρόπουλε;

§426Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν θὰ λείψωσι πλέον τῶν ἑκατόν. Εἶναι ὅλοι ἐδῶ.

§427Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπὶ ἑπτὰ ἔτη ἀπὸ τοῦ 1897 εὑρίσκωνται ἐδῶ καὶ δὲν ἐτιμωρήθησαν, εἶναι ἀδύνατον νὰ τιμωρηθῶσι.

§428ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων τὸν κώδωνα). Μὴ διακόπτετε.

§429Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἐξήγησιν, κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα. Εὔκολον εἶναι νὰ κτυπᾷ τις τὸ κουδοῦνι, ἀλλ’ ὅταν πρέπῃ.

§430Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκγύμνασιν αὐτῶν, φρονῶ ὅτι αὕτη εἶναι ματαία, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ δαπανήσῃ ἀσκόπως εἰς ἱματισμὸν καὶ διατροφὴν τῶν στρατιωτῶν μεγάλα ποσὰ, ἴσως μεγαλείτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ θὰ καταθέσωσιν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι νομίζω, ὅτι ἐν ἐποχῇ, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ ἐνεργήσῃ πολεμικῶς, αὐτοί, ὡς ἐκ τῆς ἡλικίας των, πλὴν τῶν νεωτέρων ἡλικιῶν, δὲν θὰ ᾖναι εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ δὲν θὰ χρησιμεύσωσιν. Ἐπὶ ματαίῳ λοιπὸν τὸ Δημόσιον θὰ δαπανήσῃ μεγάλα ποσὰ διὰ τὴν ἐκγύμνασιν αὐτῶν, εἰς ἱματισμὸν καὶ διατροφήν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὅπως ὑπεβλήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, μὲ τὰς ἑξῆς δύο μεταρρυθμίσεις. Πρῶτον, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὑποχρέωσιν κληρωτοῦ καὶ ἐπιστρατείας συνάμα, νὰ μὴ πληρώσωσι μόνον τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ πληρώσωσιν οἱ καθυστέρησιν κληρωτοῦ μόνον ἔχοντες, ἀλλὰ νὰ πληρώσωσι καὶ ἄλλο ποσὸν διὰ τὴν καθυστέρησιν τῆς ἐπιστρατείας, ὅπως ἀνεγράψαμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον. Ἡ δευτέρα μεταρρύθμισις εἶναι νὰ κληθῶσι διὰ τὰ γυμνάσια μία ἢ δύο ἢ τρεῖς ἐκ τῶν νεωτέρων ἡλικιῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι πιθανὸν νὰ ὦσιν ἐν καιρῷ πολέμου εἰς τὴν ἐφεδρείαν καὶ θὰ χρησιμεύσωσιν. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, ἐὰν δηλ. γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ νὰ ἔλθωσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἕξ μῆνας, τὸ Δημόσιον θὰ δαπανήσῃ περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ θὰ καταβάλωσιν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ ταμιευτικὸς σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ματαιοῦται καθ’ ὁλοκληρίαν.

§431Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§432Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ᾖναι πολλοὶ νὰ ἀγορεύσωσι, παρακαλῶ νὰ διακόψωμεν.

§433ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι μία ἡ ὥρα. Νὰ διακόψωμεν.

§434Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω.

§435Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ διακόψωμεν.

§436ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον. Εἶναι πολλοὶ νὰ ἀγορεύσωσι.

§437ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 1 καὶ 30′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).