1904.05.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 14

τῆς 24 Μαΐου 1904.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Ἠλίας Κακολέβας, κάτοικος τοῦ δήμου Καλαμῶν, δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλεῖ ν’ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις εἰς τὸν κατάδικον υἱόν του. Οἱ ἑλληνοδιδάσκαλοι καὶ οἱ δημοδιδάσκαλοι τοῦ δήμου Ἀμαλιάδος παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ προταχθῇ ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου περὶ ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων».

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δίκαιον. Νὰ προταχθῇ.

§3Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχω τὸν λόγον.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια ἁπάντων τῶν Συλλόγων Πύργου παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ υἱοθετήσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν περὶ οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος διάταξιν. Ὁ δήμαρχος Ἀρμενίου διὰ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς του ἐξ ὀνόματος τῶν δημοτῶν Ἀρμενίου παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ μέτρον πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Ὁ λαὸς Φιλιατρῶν δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, καὶ πρὸ παντὸς τὴν περὶ οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος διάταξιν, προσέτι δὲ νὰ ὑποχρεωθῇ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ δεχθῇ, ἵνα τὰ πρὸς αὐτὴν χρέη πληρώσωσιν εἰς εἶδος. Ὁ λαὸς Φλεσιάδος δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ταχέως ψηφισθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Παμίσου δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ψηφίσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ πρὸ παντὸς τὴν διάταξιν περὶ οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Γεωργικοῦ Συλλόγου Λαρίσης ὑποβάλλει δι’ ἀναφορᾶς πρὸς τὴν Βουλὴν ψηφίσματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων Τρικκαίων, Τυρνάβου, Φύλλου καὶ Ὀγχηστοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἐκφράζεται εὐχὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ἐπιβολῆς προσθέτου εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σίτου πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς σιτοπαραγωγῆς. Εἰς τοὺς τυπωθέντας πίνακας, κύριοι Βουλευταί, ἐγένετο ἕν λάθος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σύνθεσιν τοῦ Μηχανικοῦ. Ὅπως ἐνθυμεῖσθε, ὑπῆρχε τὸ Τεχνικὸν Συμβουλευτικὸν Τμῆμα τοῦ Μηχανικοῦ, ἀποτελούμενον ἐκ τοῦ ἀνωτέρου προσωπικοῦ, καὶ ἐκ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ δι’ ἀποσπάσεως. Μετὰ ταῦτα ἐψηφίσθη, προτάσει τῶν κ. κ. Γεωργιάδου καὶ Λιμπρίτου, ὅπως τεθῇ καὶ «Σχολεῖον Μηχανικοῦ». Ἀλλὰ καὶ τὸ Σχολεῖον Μηχανικοῦ ἔχει ἀνάγκην ἐπίσης κατωτέρου προσωπικοῦ δι’ ἀποσπάσεως. Λοιπὸν παρελείφθη τὸ κατώτερον προσωπικὸν τοῦ Σχολείου Μηχανικοῦ, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ τεθῇ. Συνεπῶς ἡ διόρθωσις ἔχει ὡς ἑξῆς, κατὰ παρατήρησιν τοῦ κ. Γεωργιάδου: «Τεχνικὸν Συμβουλευτικὸν Τμῆμα. Εἷς ἀντισυνταγματάρχης, εἷς ταγματάρχης, εἷς λοχαγὸς καὶ εἷς ὑπολοχαγός. Κατώτερον προσωπικὸν δι’ ἀποσπάσεως. 4 ὑπαξιωματικοὶ γραφεῖς, 2 στρατιῶται ὑπηρέται γραφείου. Σχολεῖον Μηχανικοῦ. Εἷς ἀντισυνταγματάρχης, εἷς ταγματάρχης, εἷς λοχαγὸς καὶ εἷς ὑπολοχαγός. Κατώτερον προσωπικὸν δι’ ἀποσπάσεως. 5 ὑπαξιωματικοὶ γραφεῖς, ἐξ ὧν εἷς σχεδιαστὴς καὶ εἷς λιθογράφος· 6 στρατιῶται ὑπηρέται γραφείων, ἐξ ὧν εἷς λιθογράφος καὶ εἷς καλλιγράφος.»

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν γνώμην ἐπὶ τῆς οὐσίας, δὲν δυσπιστῶ δὲ εἰς τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι ὑπῆρξε λάθος κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ πίνακος τοῦ πραγματευομένου περὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Σχολείου τοῦ Μηχανικοῦ, ἀλλ’ ἀποδέχομαι καὶ ἐγὼ, ὅτι ὑπῆρξε λάθος. Ἑπομένως ἐπὶ τῆς οὐσίας δὲν ἔχω γνώμην. Προβάλλω ὅμως παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον πρόκειται νὰ διορθώσωμεν τὸ λάθος τὸ γενόμενον. Τὸ νομοσχέδιον ἐψηφίσθη κατ’ ἄρθρον, μετὰ ταῦτα ἐψηφίσθη τὸ σύνολον, μετὰ τὸ σύνολον ἐψηφίσθησαν οἱ πίνακες, ἀνὰ εἷς κατὰ τάξιν, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σύνολον, καὶ ἐγένετο καὶ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἡ ἐπιψήφισις τῶν πινάκων, ὡς εἶχον τυπωθῆ. Μετὰ πέντε ἡμέρας μανθάνομεν, ὅτι ὑπῆρξε λάθος, ζητεῖται δὲ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ διορθωθῇ τὸ λάθος. Ὁ τρόπος οὗτος τῆς διορθώσεως τῶν ψηφισθέντων ἤδη νομοσχεδίων καὶ τῶν πινάκων αὐτῶν, μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι καθιέρωσις προηγουμένου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ παραγάγῃ μεγάλους κινδύνους καὶ νὰ γείνῃ αἰτία πολλῶν κακῶν, ὑπέλαβον δ’ ὅτι πρέπει νὰ ἐνδείξω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους, οἵτινες δύνανται νὰ ἐνσκήψωσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποδεχθῆ τὴν τακτικὴν ταύτην, νὰ διορθώνῃ μετὰ πέντε ἡμέρας διὰ μιᾶς ἀναστάσεως τὰς διατάξεις νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν καὶ ἐψηφίσθησαν ἤδη εἰς τρεῖς ἀναγνώσεις, διότι κατὰ τὴν ψήφισιν ἐγένετο λάθος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν ψήφισιν τῶν πινάκων συμφώνως πρὸς τὰς τροπολογίας ἀπεφασίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἀνετέθη μάλιστα εἰς ἐμὲ νὰ ἐπιβλέψω, ὅπως οἱ πίνακες διορθωθῶσι συμφώνως πρὸς τὰς γενομένας τροπολογίας. Ἐνθυμεῖσθε αὐτό. Οἱ πίνακες ἐτυπώθησαν καὶ διενεμήθησαν ἤδη εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Λοιπὸν ἐγὼ κατὰ καθῆκον ὤφειλον τὸ λάθος τοῦτο νὰ τὸ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Τώρα ἴσως, ὡς εἴπετε, ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ διορθωθῇ τὸ λάθος, ἔχει τι τὸ ἀντικανονικόν· ἀλλ’ ἐγώ, ὡς λαβὼν τὴν ἐντολὴν, ὅπως ἐπιβλέψω τὰς τροπολογίας τῶν πινάκων, δὲν ἠδυνάμην παρὰ νὰ προβῶ εἰς τοῦτο.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐπικρίνω ὑμᾶς, ἀλλ’ ἠθέλησα νὰ ἐνδείξω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἐνδεχομένους κινδύνους, οἵτινες δύνανται νὰ ἐνσκήψωσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποδεχθῆ τὴν τακτικὴν ταύτην, τοῦ νὰ διορθώνῃ μετὰ πέντε ἡμέρας διὰ μιᾶς ἀναστάσεως τὰς διατάξεις νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα συνεζητήθησαν καὶ ἐψηφίσθησαν ἤδη, διότι κατὰ τὴν ψήφισιν ἐγένετο λάθος.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα τί ποιητέον;

§9Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Νὰ ὑποβληθῇ νέον νομοσχέδιον. Εἶναι διὰ συζήτησιν αὐτὸ τὸ πρᾶγμα;

§10Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ ὑποβληθῇ νέον νομοσχέδιον.

§11Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, ὅτε ἦλθον τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπεκυρώθησαν, οἱ πίνακες δὲν συνώδευον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε ψηφισθῆ ἐν τῷ συνόλῳ, Ὅτε τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, ἐν οἷς περιείχοντο τὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, οἱ πίνακες δὲν ἦσαν· ἔμενε λοιπόν, ὅπως καὶ οἱ πίνακες, οἵτινες τὴν ἡμέραν ἐκείνην δὲν προσήχθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, προσαχθῶσι βραδύτερον. Ἡ φροντὶς αὕτη ἀνετέθη ὑμῖν, ὅπως φροντίσητε, ἵνα καὶ οἱ πίνακες ἐκτυπωθῶσι καὶ προσαχθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ. Νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ταύτην τὴν στιγμὴν εἰσάγονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς οἱ πίνακες, οἵτινες μόλις χθὲς διενεμήθησαν, εἶναι ἀπαραίτητον, πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐντολῆς, τὴν ὁποίαν ἀνελάβετε, νὰ προσαγάγητε ἐνταῦθα τοὺς πίνακας. Προσάγονται λοιπὸν ταύτην τὴν στιγμήν. Ἐὰν ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἠθέλετε φέρει τὴν παρατήρησιν αὐτὴν, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σκοπέλου Βουλευτὴς, ἀντὶ νὰ ἀποταθῇ πρὸς ὑμᾶς πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, ἐπεφυλάσσετο ταύτην τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἀνεκοινοῦτο ὅτι καὶ οἱ πίνακες ἦλθον ἐνταῦθα, νὰ ἐπιφέρῃ τὴν παρατήρησίν του, βεβαίως ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἀποδεχθῆ τὴν παρατήρησιν αὐτοῦ, καὶ οἱ πίνακες ἤθελον διορθωθῆ ἐκεῖ, ὅπου οἱ πίνακες ἐκ παραλείψεως τυπογραφικῆς ἢ ἐκ τῆς πολλῆς ὕλης περιέλαβον τὸ λάθος τοῦτο. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἦναι εἰς ἡμᾶς ἐντύπωσις, ὅτι ὑμεῖς ἀνεκοινώσατε τὴν διόρθωσιν, ἀλλὰ νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ παρὰ παντὸς ἄλλου ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἵτινες ἀντιλαμβάνονται τῆς ἐλλείψεως ταύτης τῶν προσαγομένων ταύτην τὴν στιγμὴν μόνον πινάκων, — διότι δὲν προσήχθησαν πρότερον οἱ πίνακες, καὶ μόνον ταύτην τὴν στιγμὴν προσάγονται. Ἐὰν ἐπὶ τοιαύτης παρατηρήσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σκοπέλου κ. Βουλευτὴς ἔκαμε, καὶ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἐπίσης ποιοῦμαι, ὑπάρχῃ ἀντίρρησίς τις, βεβαίως τότε τὸ πρᾶγμα εἶναι σημαντικόν· ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, τότε σημαίνει, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἔχουσι παρὰ νὰ διορθωθῶσιν ἐκεῖ, ὅπου ἐξ ἀβλεψίας τυπογραφικῆς ἐπῆλθεν αὐτὴ ἡ διαφορά.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἤθελον νὰ εἴπω· ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§13Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι τὰ πρακτικά, τὰ ὁποῖα ἐψήφισεν ἡ Βουλή, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς πίνακας, τὸ πρῶτον νῦν ἀναγινώσκονται. Σήμερον παρετηρήσαμεν τὴν ἔλλειψιν ταύτην, καὶ ἑπομένως ἐνιστάμεθα κατὰ τῆς ἐλλείψεως, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ διορθωθῶσι τὰ πρακτικὰ ἕνεκα παραλείψεως τῶν πινάκων.

§14Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀναφέρονται εἰς τὰ πρακτικά.

§15Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι οἱ πίνακες.

§16Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἀναφέρωνται εἰς τὰ πρακτικά.

§17Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀπεστάλησαν πρὸς ἡμᾶς οἱ πίνακες, καὶ ἔχουσιν αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν. Λοιπὸν ἡμεῖς ἐνιστάμεθα κατὰ τῆς ἐλλείψεως ταύτης.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς 22 Μαΐου οὐδὲν ἀναφέρουσι.

§19Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διότι, κύριε Βουλευτὰ, δὲν ἦσαν τετυπωμένοι οἱ πίνακες, ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωμεν γνῶσιν κατὰ πόσον ἦσαν ἀκριβεῖς ἢ ὄχι οἱ πίνακες.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν, ἐὰν ὑπάρχῃ λάθος τι, νὰ τὸ ὑποδείξῃ ἕκαστος Βουλευτής. Ἐπειδὴ λοιπὸν μοὶ ὑπεδείχθη αὐτὸ τὸ λάθος, νομίζω ὅτι δύναται νὰ διορθωθῇ. Τώρα, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις...

§21Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἀνατύπωσις, κύριε Πρόεδρε, τοῦ πίνακος, ὅπως ᾖ ὁριστικὸς ὁ πίναξ, καὶ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς σήμερον θὰ γείνῃ μνεία τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θὰ γείνῃ ἡ διόρθωσις· διότι συνέβη τι, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ τὸ μέτρον τοῦτο, διότι, ὅτε ἐψηφίσθησαν οἱ πίνακες, ἀπεφασίσθη, ὅπως ὁ Πρόεδρος προσέξῃ, ἵνα ὅλαι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ληφθεῖσαι ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀναγραφῶσιν ἐν τοῖς πίναξι. Συμφώνως πρὸς τὴν ἐντολὴν ταύτην συνετάχθησαν οἱ πίνακες, ἀλλὰ παρετηρήθη, ὅτι ἐγένετο τυπογραφικὸν λάθος εἰς τὴν τύπωσιν τῶν πινάκων· παρετήρησαν τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς Σκοπέλου καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου. Συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις ταύτας, καὶ ἐπειδὴ εἶναι γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ὅλοι παραδέχονται, ὅτι πράγματι συνέβη τυπογραφικὸν λάθος, δέον νὰ γείνῃ ἡ διόρθωσις, ἀλλ’ εἶναι καλὸν νὰ ἀνατυπωθῶσιν οἱ πίνακες, ὅπως ὑπάρξῃ ὁ ὁριστικὸς πίναξ πλέον, ἄνευ διορθώσεων καὶ λαθῶν.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰ πράγματα ἔχουσιν ὡς λέγετε, οὐδ’ ἀμφιβάλλω περὶ τῆς οὐσίας. Ἀλλ’ αὐτὸς ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει διορθωθῆ τὸ λάθος, ἀντιβαίνει εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως, καθ’ ἣν ἐψηφίσθησαν ἐν ὅλῳ τό τε νομοσχέδιον καὶ οἱ πίνακες. Ὅθεν, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει πρακτικὸν προγενέστερον τῆς 24 Μαΐου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναφέρεται, ὅτι ἐγένετο λόγος, ἂν πρέπει καὶ τὸ σύνολον τῶν πινάκων νὰ ψηφισθῇ, καὶ ὅτι δὲν ὑπῆρξεν ἀντίρρησις, οὐδ’ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη ἀντίρρησιν τοιαύτην, οὕτω δ’ ἐψηφίσθη τὸ σύνολον τῶν πινάκων, ἡ διόρθωσις τῶν πινάκων σήμερον μεθ’ ὅλα ταῦτα εἶναι πρᾶξις ἄτοπος. Πρόκειται, λοιπὸν περὶ τακτικῆς, ἀλλ’ ἡ ἀποδοχὴ ἀρχῆς τακτικῆς τοιαύτης εἶναι πολὺ ἐπιβλαβής. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ συνταχθῇ ἐκ νέου τὸ πρακτικὸν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ θεωρήσῃ ἄκυρον τὸ πρακτικὸν ἐκεῖνο, νὰ ψηφισθῇ δ’ ἕτερον πρακτικόν, ἄλλως συντεταγμένον.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συνταχθῇ λοιπὸν ἐκ νέου τὸ πρακτικὸν τῆς ἡμέρας ἐκείνης, καὶ θ’ ἀνατυπωθῶσιν οἱ πίνακες.

§24Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ θὰ ψηφισθῶσιν οἱ πίνακες ὡς ἀποτελοῦντες μέρος τοῦ πρακτικοῦ.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Ροῦφος.

§26Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατέθεσα εἰς τὸ Προεδρεῖον ἓν τηλεγράφημα.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ταύτην τὴν στιγμὴν μοὶ διεβιβάσθη παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἓν τηλεγράφημα ἐκ Λαρίσης διαφόρων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τὴν κατάργησιν τῆς ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων.

§28ΤΙΝΕΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§29Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Διὰ νὰ μὴ χάνωμεν καιρὸν, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι οἱ τηλεγραφοῦντες εἶναι πλεῖστοι τῶν καθηγητῶν τοῦ ἐν Λαρίσῃ Γυμνασίου, εἶναι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καὶ ἄλλοι.

§30ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ὁ κόσμος ὁ ὑπαλληλικὸς ὁλόκληρος.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§32Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν ἑξῆς, ἅτινα καταγγέλλονταί μοι παρὰ καταδίκου τοῦ Σωφρονιστηρίου Ζακύνθου. Ἰδοὺ τί μοὶ γράφει: «Πρὸ ἡμερῶν ἐπέμφθη ἀναφορὰ πρὸς τὸν κ. Λεβίδην, ὑπογεγραμμένη παρὰ πάντων τῶν ἐνταῦθα εὑρισκομένων ξένων καταδίκων (μὴ Ζακυνθίων), ζητούντων τὸν διαχωρισμόν μας ἕνεκα τῶν ἀπεριγράπτων βασάνων καὶ λοιπῶν κακουχιῶν, τὰς ὁποίας καθημερινῶς ὑποφέρομεν παρὰ τῶν ἐντοπίων· ἐξ μέχρι τοῦδε κατεκρεουργήθησαν, μεταξὺ δὲ αὐτῶν καὶ ὁ συμπολίτης μας Γαλανάκης.» Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ τὸν χωρισμὸν τῶν ξένων καταδίκων ἀπὸ τοὺς ἐντοπίους, διὰ νὰ παύσῃ ἡ κατάστασις αὕτη.

§33ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ Ζακύνθου παρὰ καταδίκων, οἵτινες μοὶ παριστάνουσι τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν ἐκεῖ ἀγριωτάτην, καὶ παρακαλοῦσι πάντες νὰ χωρισθῶσιν οἱ ἐντόπιοι ἀπὸ τοὺς ξένους. Νομίζω ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη εἶναι δικαιοτάτη, καὶ πρέπει νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι ἐπίκεινται δυστυχήματα.

§34Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔλαβον ἐπιστολὴν παρὰ συμπολιτῶν μου καταδίκων τοῦ Σωφρονιστηρίου Ζακύνθου...

§35Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγώ.

§36Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. .. οἵτινες μοὶ γράφουσι περὶ τοῦ ζητήματος, καὶ παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφοράν των. Τὸ ἴδιον συνέβη καὶ ἐν Λευκάδι, ἀλλ’ ἐλήφθη τὸ μέτρον, κατόπιν μεταβάσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἐκεῖ, συνεπείᾳ ἀναφορᾶς τῶν καταδίκων, ὅπως ἐπέλθῃ διαχωρισμὸς εἰς δωμάτια, ὥστε οἱ ἐντόπιοι νὰ ἦναι κεχωρισμένοι ἀπὸ τοὺς ξένους. Τὸ αὐτὸ μέτρον ἐὰν ληφθῇ καὶ διὰ τὴν Ζάκυνθον, τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα ἀναπτύσσονται μεταξὺ τῶν καταδίκων καὶ ἐπιφέρουσι τὰς συμπλοκὰς, βεβαίως θὰ ἐκλείψωσι.

§37Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀπὸ μακροῦ χρόνου τῷ ὄντι ὑπάρχει, οὕτως εἰπεῖν, φυλετικὴ ἔρις ἔν τισι τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους. Ἐν ταῖς φυλακαῖς Λευκάδος ἐβεβαιώθη τοῦτο, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἐνόμισεν ὀρθὸν νὰ ἐγείρῃ τοῖχον μεταξὺ τῶν Ἑπτανησίων καὶ τῶν Ρουμελιωτῶν, ὅστις πρὸ μικροῦ καὶ ἐπερατώθη, δι’ αὐτοῦ δ’ ἐπῆλθεν ἡ εὐταξία μεταξὺ τῶν καταδίκων. Ἐν ταῖς φυλακαῖς Ζακύνθου (ἔλαβον καὶ ἐγὼ ἐπιστολὴν, καθόσον μάλιστα μεταξὺ τῶν καταδίκων ὑπάρχει καί τις συμπολίτης μου παραπονούμενος) ὑπάρχει ἐπίσης ὁ φυλετισμός. Ὡς ἐκ τούτου παρήγγειλα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα, ἵνα προληφθῶσι τὰ δυσάρεστα. Καὶ ἐν ταῖς ἐπανορθωτικαῖς φυλακαῖς Ἀθηνῶν ἀκόμη ὑπάρχει διαμέρισμα, ἐν ᾧ εὑρίσκονται οἱ ἐκ Μάνης κατάδικοι. Δὲν γνωρίζω τίνες πταίουσιν, ἀλλὰ τὰ ἄτοπα συμβαίνουσι. Κατόπιν τῶν ἐπερωτήσεων καὶ συστάσεων τῶν κυρίων συναδέλφων βεβαίως ἡ ὑπηρεσία θέλει ἐπιληφθῆ τοῦ ζητήματος, ὅπως ἐπέλθῃ τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα.

§38Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Βεβαίως κατάδικοί τινες ἐκ τῶν διαμενόντων ἐν ταῖς σωφρονιστικαῖς φυλακαῖς Ζακύνθου ἔγραψαν πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἵνα ὑποβάλωσι τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως διατάξῃ τὸν χωρισμὸν τῶν ξένων καταδίκων ἀπὸ τοὺς Ζακυνθίους. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἀφορμὴ τῶν δυσαρεσκειῶν, αἱ ὁποῖαι ἀνεπτύχθησαν μεταξὺ τῶν καταδίκων, δὲν εἶναι οἱ Ζακύνθιοι, διότι οὗτοι, καίτοι κατάδικοι καὶ ἐγκληματίαι, δὲν ἀποβάλλουσι ποτὲ τὴν πατροπαράδοτον φιλοξενίαν, διὰ τὴν ὁποίαν διακρίνονται οἱ Ζακύνθιοι. Ἑπομένως ἀφορμὴ τούτου θὰ εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐπιτηρήσεως παρὰ τοῦ νεωστὶ διορισθέντος διευθυντοῦ. Διότι, ἐνῷ πάντοτε μέχρι τοῦδε οἱ Ζακύνθιοι διέμενον μετὰ τῶν ξένων, οὐδέποτε ὑπεβλήθησαν τοιαῦτα παράπονα κατὰ τοῦ τρόπου, μὲ τὸν ὁποῖον οἱ Ζακύνθιοι μεταχειρίζονται τοὺς μὴ Ζακυνθίους. Ὥστε φρονῶ, ὅτι, ἐὰν τοιοῦτον συμβαίνῃ, ἀφορμὴ δὲν εἶναι οἱ συμπολῖταί μου, ἀλλὰ τὸ νέον προσωπικὸν, τὸ διορισθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§39Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Αὐτὸ λέγουσιν οἱ κατάδικοι.

§40Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Διατὶ δὲν τὸ εἴπετε λοιπόν; Ἔχω καὶ μίαν σύστασιν νὰ κάμω εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Καλὸν εἶναι νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τὰ εὕρῃ βάσιμα. Ἀλλ’ ἠξεύρετε ποῦ θὰ φθάσωμεν, ἐὰν λάβωμεν τὸ μέτρον νὰ χωρίζωμεν τοὺς καταδίκους; Θὰ ὑπάρχωσι διαμερίσματα δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν. Καὶ δι’ ἐμὲ μὲν εὐχάριστον θὰ ἦναι νὰ ὑπάρχωσι δέκα Σωφρονιστήρια ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ πατρίδι μου, ἀλλὰ σεῖς θὰ εὑρεθῆτε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνεγείρητε νέας φυλακάς. Τὸ προτιμότερον λοιπὸν εἶναι νὰ ἔχητε καλοὺς ὑπαλλήλους, διότι τότε μόνον θὰ λείψωσι τὰ τοιαῦτα παράπονα.

§41Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ὅ,τι συμβαίνει εἰς τὴν Ζάκυνθον συμβαίνει καὶ εἰς τὴν πατρίδα μου, τὴν Λευκάδα, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀποστείλῃ ἁρμόδιον ὑπάλληλον, ἵνα ἐξετάσῃ τὰ πράγματα καὶ συμβιβάσῃ τὴν διχόνοιαν, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη μεταξὺ τῶν Ἀκαρνάνων καὶ τῶν Λευκαδίων καταδίκων, ἐξ ἧς ἐπίκεινται πολλὰ δυστυχήματα.

§42Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἔστειλα τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν.

§43Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐλπίζω ὅτι αὐτὸς θὰ διορθώσῃ τὰ πράγματα.

§44Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν ἠκούσατε ὅτι ἔκαμαν καὶ τοῖχον;

§45Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποτέ, μικρὰ φυλακὴ νὰ διαιρεθῇ εἰς δύο, καὶ ἀλλοῦ νὰ τοποθετηθῶσιν οἱ Λευκάδιοι, ἀλλοῦ δὲ οἱ Ἀκαρνᾶνες. Ἡ Ἀρχὴ καθῆκον εἶχε νὰ συμβιβάσῃ τὰ πράγματα καὶ οὐχὶ νὰ διαχωρίσῃ τοὺς Ἀκαρνᾶνας ἀπὸ τῶν Λευκαδίων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ συμβιβάσῃ τὰ πράγματα, διότι ἐγένετο καὶ ἓν ἀδίκημα· ἀπὸ τὰς φυλακὰς τῆς Λευκάδος ἐξωρίσθησαν οἱ Λευκάδιοι, καὶ ἔμειναν οἱ Ἀκαρνᾶνες. Αὐτὸ θὰ γείνῃ ἀφορμὴ ν’ ἀνάψῃ πυρκαϊά, τῆς ὁποίας μετ’ οὐ πολὺ θὰ ἦναι λυπηρὰ τὰ ἀποτελέσματα. Καὶ ἐπ’ αὐτοῦ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ μέριμναν.

§46Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ ἀτόπου λαμβάνοντος χώραν ἐν τῷ τηλεγραφείῳ Ἀθηνῶν ἐπὶ τηλεγραφημάτων ἀποστελλομένων εἰς ἐφημερίδας τῶν Πατρῶν. Τηλεγράφημα, ἀποσταλὲν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νεολόγον Πατρῶν» τὴν ὀγδόην ὥραν, ἐλήφθη εἰς Πάτρας εἰς τὰς 2 καὶ 30′, ἐνῷ ἄλλο τηλεγράφημα, καίτοι ἀπεστάλη τὴν δεκάτην, ἐλήφθη ταχύτερον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ νὰ γίνηται ἡ διαβίβασις τῶν τηλεγραφημάτων αὐθωρεί, διότι εἶναι ἄδικον νὰ στερῶνται εἰδήσεων οἱ πολῖται ἐν Πάτραις. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ ἡμᾶς, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς ἐγκαταστάσεως τηλεφωνείου ἐν Πάτραις, ὡς καὶ τῆς ἱδρύσεως τηλεφωνικῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν. Ταὐτοχρόνως τὸν παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομάρχου, ἣν πρὸ ἡμερῶν ἐζήτησα, διὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. νομάρχης κρίνει κατάλληλον τὸ οἴκημα, ἐν ᾧ ὑπάρχει τὸ τελωνεῖον Πατρῶν, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς κατάστημα τηλεγραφείου, ταχυδρομείου καὶ τηλεφωνείου, ἐὰν τοιαύτη ἔκθεσις ὑπάρχῃ. Παρακαλῶ δὲ νὰ λάβῃ μέριμναν πρὸς ἵδρυσιν καταστήματος τηλεγραφείου, ταχυδρομείου καὶ τηλεφωνείου, ἀναλόγου πρὸς τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν ἔκτασιν τῆς πόλεως Πατρῶν. Νομίζω ὅτι ὁ δῆμος Πατρέων, ὁπόταν ἡ Διαμετακόμισις μεταφερθῇ εἰς τὸ νέον τελωνεῖον, δύναται νὰ μετασχηματίσῃ τὸ σημερινὸν οἴκημα τῆς Διαμετακομίσεως, ἐπεκτείνων αὐτὸ καταλλήλως, εἰς κατάστημα ταχυδρομείου, τηλεγραφείου καὶ τελεφωνείου, διότι καὶ ἡ θέσις, ἐν τῇ ὁποίᾳ εὕρηται, καὶ τὸ σχέδιον τῆς οἰκοδομῆς εἶναι πρόσφορον πρὸς ἐγκαθίδρυσιν τῆς τοιαύτης ὑπηρεσίας. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος πληροφορήσῃ ἡμᾶς, ποίαν ἀπόφασιν ἔλαβε περὶ ἀνεγέρσεως τῆς ἀποθήκης Διαμετακομίσεως τοῦ τελωνείου Πατρῶν, περὶ ἧς τοσάκις ἐγένετο λόγος καὶ περὶ τῆς ὁποίας κατά τινα τελευταίαν συνεδρίασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ πληροφορήσῃ ἡμᾶς, ὅτι μελετᾷ τὰ κατ’ αὐτήν. Ἐπειδὴ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς προχωροῦσι, καὶ θέλει παραστῆ ἀνάγκη ἐπιψηφίσεως νόμου, παρακαλῶ αὐτόν, ὅπως εὐαρεστούμενος ἐπισπεύσῃ τὴν μελέτην ταύτην. Ἐπίσης παρακαλῶ αὐτὸν νὰ διατάξῃ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, ἵνα περατώσῃ τὴν σχετικὴν ἐργασίαν διὰ τὴν ἀπαλλαγὴν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων τῶν σταφιδοκτημόνων τῶν ἀπαλλασσομένων δυνάμει τοῦ ψηφισθέντος πέρυσι νόμου. Τὰ σχετικὰ ὑπεβλήθησαν πρὸ πολλοῦ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ἐν τούτοις δὲν ἐγένετο εἰσέτι ἡ δέουσα ἐνέργεια ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου. Ἐπίσης παρακαλῶ αὐτὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν διὰ τοὺς πληρώσαντας τὸν φόρον κατὰ τὸ 1901, διότι εἶναι ἄδικον νὰ καταδιώκωνται ἄνθρωποι, οἵτινες ἐπλήρωσαν καὶ συνεμορφώθησαν πρὸς τὸν νόμον, διὰ μεταγενεστέρους φόρους, ἀντὶ νὰ τοῖς ἐπιστραφῶσιν οἱ φόροι οἱ κακῶς πληρωθέντες.

§47Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπιφυλάσσομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν, εὐθὺς ὡς λάβω πληροφορίας. Καταθέτω συμπληρωματικὰς πληροφορίας, ζητηθείσας ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, περὶ τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγραφείων. Ἐν τῷ σημειώματι τούτῳ θέλει εὕρει ἀπαντήσεις εἰς τὰ ἐρωτήματα αὐτοῦ. Μεταξὺ ἄλλων παρατηρῶ, ὅτι δὲν ὑπῆρχε συμφωνία μεταξὺ τῶν δοθεισῶν πλοροφοριῶν διὰ τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον εἶχον καταθέσει, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δημοσιευθεισῶν. Ἐξηγοῦνται ἐν τῷ σημειώματι οἱ λόγοι τῆς ἀσυμφωνίας ταύτης, οὗτοι δὲ εἶναι, ὅτι δὲν ἠκολούθησαν αἱ ὑπηρεσίαι τῶν δύο γραφείων τὴν αὐτὴν τακτικὴν, ὡς πρὸς τὴν διανομὴν τῶν ἐγγραφῶν ἐν τοῖς δυσὶ διαφόροις ἄρθροις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐννοεῖται ὅτι εὐθὺς, ὡς ἔλαβον γνῶσιν τούτων, συνενοήθην μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου μου, ὅπως λείψῃ ἡ ἀσυμφωνία αὕτη, διότι δὲν πρέπει ἕνεκα διαφορᾶς συστήματος περὶ τὴν ἐγγραφὴν αἱ πληροφορίαι αἱ διδόμεναι παρὰ δύο γραφείων περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος νὰ διαφέρωσι. Ἐὰν ἀπομένῃ κενόν τι, ὡς πρὸς τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, παρακαλῶ τὸν κύριον Βουλευτὴν νὰ ζητήσῃ, ὅπως συμπληρώσω τοῦτο. Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Κορινθίας κυρίου Πετρίδου περὶ ὑπολοχαγοῦ τινος ἀστυνόμου. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Λαρίσης κ. Φιλίου περὶ ἱδρύσεως ἐν Λαρίσῃ τῆς Ἀβερωφείου Γεωργικῆς Σχολῆς. Ἐπίσης, εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Μελισσηνοῦ, καταθέτω ἀντίγραφον τῆς γνωμοδοτήσεως περὶ τῆς προαγωγῆς τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ Φραντζῆ.

§48Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴν, ὅστις ᾐτήσατο πληροφορίας περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὴν κατασκευὴν ἀποθήκης Διαμετακομίσεως ἐν τῷ τελωνείῳ Πατρῶν. Εὐθὺς ὡς ἔλαβον τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐξ ὧν ἀποδεικνύεται, ὅτι ἀπαιτεῖται προσθήκη δαπάνης 270,000 δραχμῶν, εἶπον ὅτι διὰ τοῦ αὐτοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐτηρήσαμεν πρὸς κατασκευὴν τοῦ τελωνείου, διὰ δανείου παρὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, διὰ τοῦ αὐτοῦ ἔδει νὰ κατασκευάσωμεν καὶ τὴν ἀποθήκην ταύτην. Ἀπέστειλα λοιπὸν τὰ ἔγγραφα εἰς Πάτρας, ὅπως προκαλέσω ἀπόφασιν τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα συνταχθῇ σύμβασις, ὑποβληθησομένη εἰς τὴν Βουλήν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ τοῦ φόρου τοῦ εἰσπραχθέντος πρὸ τοῦ νόμου περὶ ἀναστολῆς τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τούτου. Ὡς πρὸς τοῦτο ὑπάρχει νομοσχέδιον ἐκκρεμὲς, τὸ ὁποῖον ἐλπίζω ὅτι θὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον, καὶ θὰ τακτοποιηθῶσιν αἱ ὑποθέσεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸν φόρον τὸν εἰσπρακτέον καὶ μή.

§49Ι. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ἀμπελοκτημόνων ἀφορᾷ εἰς τὸν φόρον, ὁ ὁποῖος κατεβλήθη κατὰ τὸ 1901. Ἀλλ’ ὁ κ. ἐκ Πατρῶν συνάδελφος δὲν ἐπηρώτησε διὰ τὸν φόρον τοῦ 1901, ἀλλ’ ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἢ μᾶλλον παρετήρησεν εἰς αὐτόν, ὅτι διὰ τὸν αὐτὸν φόρον καταδιώκονται οἱ ἀμπελοκτήμονες, τὸν ὁποῖον οὐχὶ μόνον ἅπαξ κατέβαλον, ἀλλὰ τινὲς ἐξ αὐτῶν καὶ δίς. Οὕτως ἀντελήφθην ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Πατρῶν ὡμίλησεν. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ καταβληθέντος φόρου ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων διὰ τὸ ἔτος 1901, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἰδίως τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ προτάξωσιν αὐτὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διότι μετ’ αὐτὸ ὑπάρχει καὶ ἄλλο νομοσχέδιον, δι’ οὗ οἱ μὴ καταβαλόντες τὸν φόρον ἀπὸ τοῦ 1899 μέχρι τοῦ 1902 ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νέου νόμου, τὸν ὁποῖον πέρυσιν ἐψηφίσαμεν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ προτάξωσιν αὐτὸ σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀφοῦ δὲν θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, ἐνῷ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον θὰ προκαλέσῃ μεγάλην συζήτησιν, καὶ εἶναι ζήτημα, ἂν θὰ μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους.

§50Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Σήμερον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ.

§51Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἀκριβῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντελήφθη, τί εἶπον περὶ τῶν φορολογουμένων. Ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ τῶν δύο κατηγοριῶν, καὶ περὶ τῆς κατηγορίας τῶν πληρωσάντων, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ περὶ ἐκείνων, οἵτινες ἀπηλλάγησαν δυνάμει πρωτοκόλλων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἴσως λοιπὸν δὲν ἐξεφράσθην καλῶς.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπουσιάζων εἰς τὰς γενικὰς ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ, μοὶ ἀπέστειλε τηλεγραφικῶς ἀπάντησιν ἐπὶ ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου, διαβιβασθείσης αὐτῷ παρὰ τοῦ ἁρμοδίου γραφείου.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις ἀνάγονται εἰς τὴν προφορικὴν συζήτησιν καὶ ὄχι εἰς τὴν ἔγγραφον.

§54Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Σεβαστὸς συμπολίτης μου, διαμένων ἐν Καλαφατίῳ τῆς Ρουμανίας, μοὶ ἀπέστειλεν ἀναφοράν, ἵνα διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δι’ ἧς παραπονεῖται ἐναντίον τῆς ἐνεργείας τοῦ προξένου Μανωλάτου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὴν ἀναφορὰν ταύτην καὶ ἐνεργήσῃ πᾶν ὅ,τι ἡ ὑπηρεσία καὶ τὸ καθῆκον τῷ ἐπιβάλλει.

§55Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§56Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα ἐκεῖνο, ἐν τῷ ὁποίῳ παρεπονέθην κατὰ τοῦ Μητροπολίτου Ἀθηνῶν, διότι ἡ περίστασις εἶναι ἀρκούντως σοβαρά, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ μένῃ ἄνευ ἀποφάσεως, ἄνευ ἀποτελέσματος. Ἐνθυμεῖσθε περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν διεβίβασεν εἰς τὸν Σεβ. Μητροπολίτην ἀντίγραφον τῆς ὁμιλίας μου, ἐπιστήσας τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ὀρθοῦ τῶν λόγων μου. Ἀλλ’ ὁ Σεβ. Μητροπολίτης δὲν κατεδέχθη οὔτε ν’ ἀπαντήσῃ κἄν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καίτοι ἔκτοτε παρῆλθον δύο μῆνες. Ἐγένετο λοιπὸν σατράπης ὁ Σεβ. Μητροπολίτης; Κράτος ἐν Κράτει; Δὲν θέλει νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Κράτους, ὅτι εἶναι ὑφιστάμενος τῆς Κυβερνήσεως;...

§57Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὔτε ὑπάλληλος εἶναι, οὔτε ὑφιστάμενος τῆς Κυβερνήσεως.

§58Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πλανᾶσθε· εἶναι ὑφιστάμενος τῆς Κυβερνήσεως.

§59Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§60Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι λοιπὸν ἐλεύθερος ὁ Μητροπολίτης νὰ πράττῃ ὅ,τι θέλει; δὲν διατελεῖ ὑπ’ οὐδενὸς τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τὸν ἔλεγχον; Ὁ Μητροπολίτης εἶναι ὑπάλληλος τοῦ Κράτους, ὑφιστάμενος τῆς Κυβερνήσεως, ἧς τὰς ὑποδείξεις ὀφείλει νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅταν ὑποδεικνύηται αὐτῷ ἡ συμφώνως τῷ νόμῳ καὶ τῇ λογικῇ ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντός του. Ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται. Πρὸ πολλοῦ ὁ Σεβ. Μητροπολίτης ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ νὰ χειροτονῶνται ἱερεῖς εἰς τὰς περιφερείας τῶν χηρευουσῶν Ἐπισκοπῶν, τῶν μὴ ἐχουσῶν ἐπίσκοπον, καὶ ὅταν ἀκόμη παρίσταται ἀπόλυτος ἀνάγκη καὶ ἐπείγουσα πρὸς χειροτονίαν αὐτῶν. Ἐνῷ δὲ τοιοῦτον ἐλήφθη μέτρον διὰ τὰς χηρευούσας Ἐπισκοπάς, ἀφίνονται ἐλεύθεροι τῶν ἄλλων περιφερειῶν οἱ ἐπίσκοποι νὰ χειροτονῶσιν ἀθρόως ὅσους θέλουσι περιττοὺς ἱερεῖς. Ὁ λόγος τοῦ ληφθέντος μέτρου εἶναι νὰ ἐλαττωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἱερέων καὶ νὰ μὴ χειροτονῶνται ἄχρηστοι καὶ περιττοὶ ἱερεῖς. Βεβαίως ὁ σκοπὸς εἶναι καλὸς, ἀλλὰ δὲν εἶναι καθόλου λογικὸν νὰ μὴ χειροτονῶνται ἱερεῖς ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει ἀπόλυτος καὶ ἐπείγουσα ἀνάγκη. Ἀφ’ ὅτου ἐλήφθη τὸ μέτρον τοῦτο πολλοὶ ἱερεῖς ἀπεβίωσαν, πολλαὶ δὲ ἐνοριακαὶ περιφέρειαι ἀπὸ πολλοῦ χρόνου στεροῦνται ἐφημερίων, καὶ οἱ κάτοικοι δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ θρησκευτικὰ αὑτῶν καθήκοντα, δὲν δύνανται νὰ ἐκκλησιάζωνται, δὲν δύνανται νὰ βαπτίζωσι τὰ νήπια, τὰ ὁποῖα ἀσθενοῦσι καὶ πολλάκις ἀποθνήσκουσιν ἀβάπτιστα· δὲν δύνανται νὰ θάπτωσιν ἐγκαίρως τοὺς νεκρούς. Ὁ Σεβ. Μητροπολίτης ἀναγνωρίζει, ὡς μοὶ εἶπε, τὴν σοβαρότητα τῆς περιστάσεως, ἀναγνωρίζει τὰς σοβαρὰς συνεπείας τῆς ἐλλείψεως, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ κάμῃ παράβασιν τοῦ κανόνος, τὸν ὁποῖον ἔθετο, διότι, ἐὰν ἐπιτρέψῃ, λέγει, τὴν χειροτονίαν ἱερέων ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη, θὰ μεταβῶσιν οἱ Βουλευταὶ τὴν ἐπιοῦσαν καὶ θὰ ζητήσωσι παρ’ αὐτοῦ νὰ χειροτονηθῶσιν ἱερεῖς καὶ ἐκεῖ, ὅπου δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη. Ἡ γνώμη αὕτη τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι λογικὴ, ἐμμένει δὲ νὰ πράττῃ τοῦτο ἐξ ἰσχυρογνωμοσύνης, ἐκ πείσμονος ἐπιμονῆς εἰς τὰς γνώμας του, τὰς ἅπαξ ἐξενεχθείσας ὑπ’ αὐτοῦ, ὅσον καὶ ἂν ἀποδεικνύωνται αὗται σφαλεραί. Τὴν τακτικὴν δὲ ταύτην τηρεῖ ἐπὶ ὅλων ἐν γένει τῶν ὑποθέσεων καὶ τῶν περιστάσεων, δι’ ὅπερ γογγύζει τὸ κοινὸν, ὡς ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ γνωρίσω τοῦτο ἐκ τῆς περιστάσεως ταύτης, διότι μετὰ τὴν πρώτην ὁμιλίαν μου πλεῖστοι μοὶ ἐξέφρασαν εὐχαριστίας. Γνωρίζει δὲ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκ παραστάσεων πολλῶν καὶ ἐν γένει ἐκ τῶν ὑπηρεσιακῶν σχέσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν πρὸς τὸν Σεβ. Μητροπολίτην. Εἶναι ἀνάγκη λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως μὴ ἐξακολουθήσῃ ἡ τακτικὴ αὕτη τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου, ἡ ὁποία, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ, ταχέως θὰ προκαλέσῃ ἐξέγερσιν ἐναντίον του. Βραχὺ ἦτο τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον, συνειργάσθην μετὰ τοῦ Σεβ. Θεοκλήτου ἐν Λακεδαίμονι, ἐγνώρισα δὲ τὰς ἄλλας ἀρετάς του, ἀλλὰ δὲν μοὶ ἐδόθη καιρὸς νὰ γνωρίσω καὶ τὰς ἰδιοτροπίας του, τὴν ἰσχυρογνωμοσύνην του, τὸ πεῖσμά του, τὴν ἐκδίκησίν του, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν δύναται νὰ φανῇ χρήσιμος, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπιβλαβής. Συνετέλεσα δ’ ἐγὼ τὰ μέγιστα εἰς τὴν διαφήμισίν του, διότι ἐπὶ δέκα ὁλόκληρα ἔτη, ὅπου καὶ ἂν ἐγίνετο λόγος περὶ ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ἐκήρυττον, ὅτι αὐτὸς ἦτο ἄξιος νὰ καταλάβῃ τὴν ὑψηλὴν ταύτην θέσιν, ὡς ἔχων ὅλα τὰ προσόντα· ἀλλὰ σήμερον παρ’ ὅλων ὁμολογεῖται, ὅτι ἡ ἐκλογή του ὡς Μητροπολίτου εἶναι ἀποτυχία. Ἐν τούτοις δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ φέρῃ τὸν Μητροπολίτην εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν εἰδικὴν περίπτωσιν τῆς χειροτονίας ἱερέων, διὰ τὴν ὁποίαν ἐνδιαφέρεται μία μεγάλη κοινότης τῆς ἐπαρχίας μου, ἥτις, ἀπὸ ἔτους στερουμένη ἐφημερίου, ὑφίσταται ὅσα προανέφερα, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ θεραπεία, θὰ ἀναγκασθῶ νὰ ὁμιλήσω διαφορετικὰ διὰ τὸν Σεβ. Μητροπολίτην.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον δὲν εἶναι ὀρθόν.

§62ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, τὸ Ὑπουργεῖον διεβίβασε τὴν πρό τινος γενομένην ὁμιλίαν του ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος, ἀλλ’ οὐχὶ πρὸς τὸν Πανιερώτατον Μητροπολίτην Ἀθηνῶν, ἀλλὰ πρὸς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον τῆς Ἑλλάδος. Ὁ Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ἀθηνῶν οὐδεμίαν ἔχει δικαιοδοσίαν ἐπὶ τοῦ θέματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐλάλησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄνδρου Βουλευτής. Τοῦτο εἶναι ζήτημα τῆς ἀποκλειστικῆς δικαιοδοσίας τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸν καταστατικὸν νόμον καὶ ὁ Πανιερώτατος Μητροπολίτης ἀπαρτίζει μέλος αὐτῆς καὶ εἶναι Πρόεδρος αὐτῆς, ἔχει μίαν ψῆφον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου καὶ ἐν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ. Εἰς τὰ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων ἐν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν οὐδεμίαν ἔχει δικαιοδοσίαν, περιωρίσθη δὲ νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα, τὰ ὁποῖα ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει ἀληθῶς ὑπάρχουσι, περὶ τῆς χειροτονίας ἱερέως ἐν χωρίῳ, τὸ ὁποῖον στερεῖται ἀπὸ πολλοῦ χρόνου ἐφημερίου.

§63ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ὀρθῶς ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, τὸ δικαίωμα τῆς ἐγκρίσεως τῶν ἱερέων ἀνήκει τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ. Παρατηρεῖται ἀληθῶς εἰς πολλὰς κοινότητας ἡ ἔλλειψις αὕτη, ἐξ ἧς συμβαίνουσι τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, τὸ μέτρον τοῦτο λαβοῦσα, ἐμμένει ὀρθῶς εἰς τὴν τήρησιν αὐτοῦ, διότι πλεῖστα ἔκτροπα ἤθελον συμβαίνει εἰς τὰς κενὰς Ἐπισκοπὰς κατὰ τὰς χειροτονίας ἱερέων εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἀγνώστων δὲ εἰς τὰ μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, ἐγκρινούσης τυπικῶς ταύτας, νομίζω ὅτι τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἀπόκειται εἰς τὴν Βουλήν, εἶναι νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν ἐπισκοπικῶν ἑδρῶν, ὅπως διὰ ταύτης λυθῇ καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο. Τὴν εὐχὴν ταύτην νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν.

§64Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ἠθέλησε ν’ ἀποδώσῃ ποιάν τινα μομφὴν ἐναντίον τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Ἀθηνῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀντὶ νὰ ὑπερασπίσῃ ἐντόνως, ὡς ὤφειλε, τὸ πρόσωπον τοῦ ἀνωτάτου λειτουργοῦ τῆς θρησκείας ἡμῶν, ὁ ὁποῖος περιποιεῖ ὄντως τιμὴν εἰς τὸν κλῆρον τῆς Ἑλλάδος, ἠθέλησε τὴν μομφὴν ταύτην νὰ τὴν μετριάσῃ, εἰπὼν, ὅτι μίαν ψῆφον καὶ μόνην ἔχει ἐν τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ ὁ Μητροπολίτης, καὶ ἑπομένως, ἐὰν πταίωσι καὶ οἱ ἄλλοι συνοδικοὶ, πταίει καὶ αὐτός. Ἐγὼ δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι ὄχι μόνον, ὡς προεῖπον, ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Ἀθηνῶν περιποιεῖ τιμὴν εἰς τὴν Ἐκκλησίαν ἡμῶν, ἀλλὰ τοιαύτην τιμὴν περιποιοῦσι καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, μεταξὺ δὲ τούτων ὑπάρχει καὶ ὁ συμπολίτης μου ἅγιος Ζακύνθου Δ. Πλέσσας, ἅγιος ὄνομα καὶ πρᾶγμα. Σᾶς διαβεβαιῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ἱεράρχης αὐτὸς τοῦ Ὑψίστου δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς εἷς τῶν πολυτιμοτέρων ἀδαμάντων τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ ἡμῶν διαδήματος. Ἑπομένως ὀφείλει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀντὶ νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν Βουλευτὴν Ἄνδρου, ὀφείλει, λέγω, νὰ ὑψώσῃ φωνὴν δυνατωτέραν ἀπὸ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑψῶ ταύτην τὴν στιγμὴν καὶ ἡ ὁποία θὰ δύναται νὰ εὕρῃ ἠχὼ μεγαλειτέραν τῆς ἰδικῆς μου, προκειμένου περὶ Ὑπουργοῦ, καὶ ἑπομένως νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα καὶ νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς Ἱερᾶς Συνόδου ἐργάζονται ἐντίμως καὶ δικαίως, καὶ ὅτι πᾶν ὅ,τι πράττουσι τὸ πράττουσιν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν.

§65ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐὰν ἐγένετο, κύριε Πρόεδρε, ἀδίκημά τι, τὸ ἀδίκημα τοῦτο ἦτο ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἡ ἀφορῶσα τὸν Πανιερώτατον Μητροπολίτην· διότι ἐγὼ βεβαιῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ὁ Πανιερώτατος Μητροπολίτης δὲν ἔχει ἀνάγκην τοιούτων ἐπαίνων, οὔτε τοιούτων θυμιαμάτων, προερχομένων εἴτε ἐξ αὐτοῦ εἴτε ἐξ ἡμῶν. Ἐγὼ ἔθηκα τὸ ζήτημα ἁπλῶς εἰς τὴν θέσιν του, εἶχον δὲ τὸ καθῆκον, τοῦτο νὰ πράξω, καὶ οὐδὲν πλέον. Δὲν δύναμαι οὔτε νὰ κατηγορήσω οὔτε νὰ ὑπερασπισθῶ, ἀφοῦ μάλιστα δὲν ἤκουσα κατηγορίας. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἀρχῆς. Ἡ Ἱερὰ Σύνοδος ἔθηκε τὴν ἀρχὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπῃ χειροτονίας ἱερέων εἰς τὰς περιφερείας Ἐπισκοπῶν χηρευουσῶν, ὡς μὴ δυναμένη νὰ γνωρίζῃ ἐκ τοῦ πλησίον τὰ πράγματα. Δὲν κατηγόρησα τὴν Ἱερὰν Σύνοδον, οὐδὲ τὸν Πανιερώτατον Μητροπολίτην, δι’ ὅσων εἶπον, διότι εἶπον, ὅτι ἀναγνωρίζει καὶ ὁ Μητροπολίτης καὶ ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, ὅτι ἐνιαχοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ παρίσταται πραγματικῶς ἀνάγκη χειροτονίας ἱερέων, ἀλλ’ ἵνα μὴ παραβῇ τὴν ἀρχὴν, ἣν ἔθηκε, δὲν προβαίνει εἰς τοιαύτας. Ἄλλη εἶναι ἡ παρατήρησις ἡ ὀρθὴ, εἶναι ἐκείνη, ἣν ἔφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Τριφυλίας, ὅτι πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ συμπληρώσῃ τοὺς ἐπισκοπικοὺς θρόνους, ἵνα οἱ κατὰ τόπους ἐπίσκοποι δύνανται νὰ γνωρίζωσι τὰς ἀνάγκας, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται. Περὶ τούτου δὲ καὶ ἄλλοτε ἀπήντησα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀσχολεῖται πρὸς ἐξεύρεσιν τῶν καταλλήλων προσώπων.

§66Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἀκριβῶς ἡ ἀδράνεια, τὴν ὁποίαν ἔδειξαν αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν κενῶν ἐπισκοπικῶν ἑδρῶν, συντελεῖ εἰς τὸ ν’ ἀκούωμεν τοιαῦτα παράπονα ἐκ μέρους τοῦ ἐξ Ἄνδρου Βουλευτοῦ, ὡς καὶ ἐξ ἄλλων ἴσως συναδέλφων, ὅτι δηλαδὴ ὑπάρχουσι θέσεις ἱερέων χηρεύουσαι εἴς τινα χωρία ἢ πόλεις, καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ πλήρωσις αὐτῶν. Ὁ κύριος συνάδελφος ὅμως ἔχει ἄδικον νὰ παραπονῆται κατὰ τοῦ μέτρου τούτου τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, διότι κάλλιστα ἔπραξεν ἡ Ἱερὰ Σύνοδος, προβᾶσα εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, εἰς ὃ ἔχει προβῆ πρὸ πολλοῦ χρόνου. Ἀπαγορεύσασα λοιπὸν τὴν χειροτονίαν ἱερέων ἡ Ἱερὰ Σύνοδος εἰς ἐπισκοπικὰς περιφερείας, ὅπου χηρεύουσιν ἐπισκοπικαὶ ἕδραι, προέλαβε πολλὰ ἄτοπα, διότι διὰ τῶν προτάσεων τῶν ἐπισκοπικῶν ἐπιτροπῶν προὐτείνοντο ἱερεῖς τελείως ἀνίκανοι καὶ μὴ ἔχοντες τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸ ἱερατικὸν σχῆμα προσόντα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλουσιν οἱ ἐκκλησιαστικοὶ κανόνες καὶ τὸ συμφέρον τῆς ὀρθοδόξου ἡμῶν Ἀνατολικῆς Ἐκκλησίας.

§67Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἑνὸς μέτρου καὶ οὐχὶ περὶ τῆς ἀνάγκης.

§68Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις συστήσῃ εἰς τὴν Ἱερὰν Σύνοδον νὰ ἄρῃ τὴν ἀπαγορευτικὴν ταύτην ἐγκύκλιον, βεβαίως θὰ ἔχωμεν τὰ αὐτὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν καὶ κατὰ τὸ παρελθόν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ νὰ διορθώσῃ τὰ τυχὸν συμβαίνοντα ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως ταύτης εἴς τινα χωρία ἢ πόλεις ὄχι τόσον εὐχάριστα, δέον νὰ σπεύσῃ νὰ πληρώσῃ τὰς κενὰς ἐπισκοπικὰς ἕδρας. Δὲν βλέπω δὲ καὶ τὸν λόγον τῶν τοιούτων ἀναβολῶν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τὰ κατάλληλα πρόσωπα, νομίζω, ὅτι δὲν ἔχει δίκαιον, διότι ὑπάρχουσι τοιαῦτα πρόσωπα ἀρκετὰ, ἅτινα καὶ τὴν ἀπαιτουμένην πρὸς τοῦτο ἐκκλησιαστικὴν μόρφωσιν ἔχουσι καὶ ὑπὸ ἀπείρου σεβασμοῦ καὶ ὑπολήψεως περιβάλλονται.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§70Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κατὰ τὸ ἔτος 1900 ἡ Βουλὴ ἐψήφισε σύμβασιν, διὰ τῆς ὁποίας παρεχώρησε τὸ δικαίωμα εἰς πρόσωπόν τι νὰ ἀναλάβῃ τὴν συγκοινωνίαν πολλῶν ἁμαξιτῶν ὁδῶν δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, ἄρθρον 8, ὁ ἀνάδοχος ἀνέλαβε νὰ ἐκπληρώσῃ ὡρισμένας ὑποχρεώσεις, ἐν ἄρθρῳ δὲ 10 καθορίζεται ὁ τρόπος τῆς ἐφαρμογῆς καὶ τῆς κανονικῆς λειτουργίας τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως. Ἔκτοτε παρῆλθον 4 ἔτη, καὶ ἐνῷ ὁ ἀνάδοχος, κατὰ τὴν σύμβασιν, ἦτο ὑπόχρεος, ἵνα ἐντὸς δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν ποιήσηται ἔναρξιν τῆς συγκοινωνίας ταύτης, οὐδαμοῦ τοῦ Κράτους ἐγένετο ἐγκατάστασις αὐτοκινήτων ἁμαξῶν· καίτοι δὲ παρῆλθε μετὰ τὸ πρῶτον χρονικὸν διάστημα τῶν δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν καὶ νέα προθεσμία τετράμηνος, χορηγηθεῖσα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς τὸν ἀνάδοχον ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Αὐγούστου, οὐδὲν ἐγένετο ἐκ μέρους αὐτοῦ.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης.

§72ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβε γνῶσιν, ὅτι εἰς τὰς φυλακὰς Παλαμηδίου ἐνέσκηψεν ἡ νόσος εὐλογία. Καθ’ ἃς ἔλαβον σήμερον πληροφορίας, αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ ἀνεφέρθησαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς παρήγγειλεν εἰς τὰς τοπικὰς ἀρχὰς νὰ κανονίσωσι τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἀλλ’ αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ εἰς οὐδὲν μέτρον προέβησαν μέχρι τοῦδε, δηλαδὴ δὲν ἀπεμόνωσαν τοὺς προσβληθέντας, αὐτοὶ δὲ συναγελάζονται μετὰ τῶν ὑγιῶν καταδίκων, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπειλεῖται κίνδυνος νὰ προσβληθῶσιν ὅλοι οἱ κρατούμενοι, οἱ φρουροὶ καὶ ὁλόκληρος ἡ πόλις. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα, διότι ὁ ἐπαπειλούμενος κίνδυνος δὲν εἶναι μικρός.

§73Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον ἀπελύθη ὁ συμβολαιογράφος Κλεωνῶν Παναγιώτης Ρεμπότης. Μέχρι τοῦδε ἐνόμιζον ὅτι οἱ συμβολαιογράφοι ἀπελάμβανον μονιμότητός τινος. Εὐθὺς ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ πληροφορήσῃ, θέλω λάβει τὸν λόγον ἐπ’ αὑτοῦ τοῦ ζητήματος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν καὶ Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διὰ τίνα λόγον, καίτοι ἔχουσιν ὑποβληθῆ πρὸ δύο περίπου μηνῶν ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Νεμέας, ἀφορῶντα τὴν ἀπόλυσιν τοῦ αὐτόθι δημοτικοῦ εἰσπράκτορος, ἐν τούτοις τὰ ψηφίσματα ταῦτα δὲν ἐξετελέσθησαν εἰσέτι. Κατὰ τὸν νόμον αἱ δημοτικαὶ ἀρχαὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκλέγωσι τοὺς δημοτικοὺς εἰσπράκτορας, ἡ δὲ παράλειψις τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ εἰρημένου εἰσπράκτορος φέρει πρόσκομμα εἰς τὴν κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ἐκεῖ δημοτικῆς ἀρχῆς. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ παρακωλύηται ὁ διορισμὸς τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἔγκρισις τοῦ διορισμοῦ τούτου.

§74Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σᾶς πληροφορήσω αὔριον.

§75Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε σημείωμα διὰ τὸν συμβολαιογράφον Κλεωνῶν.

§76Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως...

§78Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Εἰς τὴν Ἄμφισσαν, κύριε Πρόεδρε, ὑπάρχει δημόσιόν τι κατάστημα, διευθυνόμενον ὑπὸ ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως καὶ φρουρούμενον μάλιστα ὑπὸ στρατιωτῶν, τὸ ὁποῖον ὅμως κατάστημα δυστυχῶς οὐδένα ἄλλον προορισμὸν ἔχει ἢ τὴν καλλιέργειαν καὶ μετάδοσιν τοῦ μικροβίου τῆς φυματιώσεως. Πρόκειται περὶ τῶν φυλακῶν τῆς Ἀμφίσσης. Πρὸ πολλῶν μηνῶν ὑπέβαλον ἐπερώτησιν καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσοι θάνατοι συνέβησαν ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀμφίσσης καὶ ἐκ τίνων νόσων· ἐν τούτοις, καίτοι παρῆλθεν ἔκτοτε ἀρκετὸν χρονικὸν διάστημα, ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδεμίαν πληροφορίαν ἔδωκεν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἐκείνης. Πληροφορῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι, ἐὰν ταχέως δὲν ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, θ’ ἀναγκασθῶ νὰ κάμω λόγον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχω, χωρὶς νὰ δύνηται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ εἴπῃ τότε, ὅτι αὗται εἶναι αὐθαίρετοι.

§79Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἰς τὰς φυλακὰς ἐκείνας, κύριε Πρόεδρε, φαίνεται, ὅτι ἐνέσκηψεν ἐπιδημία τις ὡς ἐκ τῆς κακῆς κατασκευῆς τῶν βόθρων. Περὶ τούτου ἡ ὑπηρεσία, εὐθὺς ὡς ἔμαθε τὸ γεγονὸς, ἔλαβε σύντονα μέτρα, συνενοήθη δὲ περὶ τούτου τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὡς πρὸς τὰς πληροφορίας περὶ τῶν ἐν ταῖς φυλακαῖς ταύταις ἐπισυμβάντων θανάτων, ἃς ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, νομίζω, ὅτι ἐλήφθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἀπάντησις, θέλω δὲ καταθέσει αὐτήν.

§80Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ τοιαύτας πληροφορίας. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ φυλάσσεται βιβλίον τῶν καταδίκων, τῶν κρατουμένων ἐν ταῖς διαφόροις φυλακαῖς τοῦ Κράτους, ἐν τῷ ὁποίῳ βιβλίῳ πρέπει νὰ σημειῶνται οἱ θάνατοι τῶν καταδίκων· ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἐν τῷ βιβλίῳ τούτῳ θὰ ἔχωσι σημειωθῆ οἱ ἐπισυμβάντες θάνατοι ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀμφίσσης. Οὐδὲ νῦν τὸ πρῶτον ἐνέσκηψεν ἡ νόσος ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκείναις, ἀλλ’ ἀπὸ ἐτῶν λυμαίνεται τοὺς καταδίκους· ἤδη δὲ γνωρίζω καὶ τοῦτο, ὅτι ἐκ τῶν φυλακῶν αὐτῶν μετεδόθη ἡ φυματίωσις καθ’ ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Παρνασσίδος ὡς καὶ εἰς τὴν τῆς Δωρίδος. Ἐφιστῶ λοιπὸν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι εἶναι σπουδαιότατον, διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἑκατὸν ἐν ὅλῳ κατάδικοι ἔχουσι προσβληθῆ ἐκ τῆς νόσου.

§81Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Πόσοι εἶναι οἱ κατάδικοι ἐκεῖ;

§82Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Τριακόσιοι· καὶ ἐκ τούτων προσεβλήθησαν οἱ ἑκατόν.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§84Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἤθελον νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν ἐπερώτησίν μου.

§85ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν ἤδη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§86Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πότε, κύριε Πρόεδρε;

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴχομεν ἤδη εἰσέλθει πρὶν ἢ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Λιδωρίκης, ἀλλὰ κατ’ ἐξαίρεσιν τῷ ἐπέτρεψα. Ἐὰν θέλητε καὶ σεῖς, ὁρίστε.

§88Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὄχι· δὲν θέλω νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις δι’ ἐμέ.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ζητήσει ὁ κύριος Λεωνίδας.

§90Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀναγεγραμμένον ὑπ’ ἀριθμὸν 65 τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀναγνωρίσεως καὶ κανονισμοῦ τοῦ πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους Ὕδραν, Σπέτσας καὶ Ψαρὰ χρέους τοῦ Δημοσίου διὰ τὰς ἐν τῷ ἱερῷ ἀγῶνι χρηματικὰς αὐτῶν θυσίας». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸ πολλοῦ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἀτυχῶς ὅμως δὲν ἐγένετο νόμος, προβλέπω δὲ, ὅτι, ἂν καὶ ἐν τῇ παρούσῃ Συνόδῳ τῆς Βουλῆς δὲν ψηφισθῆ, θὰ λάβῃ τὴν πρὸς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας ἄγουσαν. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἐντελῶς ὑπηρεσιακόν· δὲν πρόκειται ποσῶς δι’ αὐτοῦ νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ Κράτος, εἶναι ὅμως σπουδαιότατον διὰ τὰς τρεῖς νήσους. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκειται νὰ κανονισθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δανείου τοῦ ὀφειλομένου εἰς τὰς ναυτικὰς νήσους, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι καὶ δικαιοῦχοι, λόγῳ τῆς πολυπλόκου ὑπηρεσίας, πολλάκις ἀναγκάζονται νὰ μὴ λαμβάνωσι τὸν ἀποδιδόμενον εἰς αὐτοὺς πενιχρὸν τόκον 1%, οὔτε νὰ διαθέτωσι τὸ κεφάλαιον εὐχερῶς καὶ κατὰ βούλησιν, γενικῶς δὲ ἄπειροι δυσχέρειαι παρουσιάζονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, οὕτως ὥστε καθίσταται τὸ δάνειον τοῦτο ἄνευ τινὸς ἀξίας, ἐνῷ οἱ καταβαλόντες τὸ δάνειον τοῦτο χάριν τοῦ ἀγῶνος καὶ πρὸς δημιουργίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου κατέβαλον δίστηλα, ἀνεξαρτήτως τῶν ἄλλων θυσιῶν. Δίκαιον λοιπὸν καὶ πατριωτικόν, κύριε Πρόεδρε, εἶναι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ προταχθῇ, ἀφοῦ μάλιστα δὲν πρόκειται νὰ παρακωλύσῃ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, περὶ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ ἐνδιαφέρεται. Προκειμένου περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει τὰς τρεῖς ναυτικὰς νήσους, ὑποθέτω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ θὰ συμφωνήσῃ εἰς τὴν πρόταξιν καὶ θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ ἀντίρρησιν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γκίκας ἔχει τὸν λόγον.

§92Π. ΓΚΙΚΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐζητήθη ἡ πρόταξις, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀνακουφίζει τὴν ὑπηρεσίαν, ἀπαλλάττον αὐτὴν ἀπὸ πολύμοχθον καὶ πολύπλοκον ἐργασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἀπασχολοῦνται πολλοὶ ὑπάλληλοι, ἀφ’ ἑτέρου ἀπονέμει ἐν μέρει δικαιοσύνην καὶ εἰς τοὺς ἀπογόνους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνεισήνεγκον τὸ χρῆμά των διὰ τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον σκοπὸν, τὸν ὁποῖον πάντες γνωρίζομεν, ἀπονέμει δὲ δικαιοσύνην ἄνευ οὐδεμιᾶς ζημίας τοῦ Δημοσίου, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ ἄλλο τι, παρὰ ὁ διακανονισμὸς τῶν σχέσεων τῶν δικαιούχων πρὸς τὸ Δημόσιον· δὲν δίδεται πλέον τι, εἰμὴ τὸ ἓν τοῖς ἑκατόν· δι’ αὐτοῦ ὅμως ἱκανοποιοῦνται οἱ δικαιοῦχοι, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου δίδονται οἱ τίτλοι, τοὺς ὁποίους ἐν ἀνάγκῃ δύνανται ἢ νὰ ἐκποιήσωσιν ἢ νὰ ἐνεχυριάσωσιν, ὅπως ἐξοικονομήσωσι τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, καὶ δὲν διατρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ ἐξοφλήσωσι διὰ κατατμήσεων, διότι ἐπέρχονται κληρονομίαι ἐπὶ κληρονομιῶν, αἵτινες κατατέμνουσι τὴν τοῦ Δημοσίου ὀφειλὴν εἰς ἐλάχιστα ποσὰ, ὧν, ὡς ἀναξίων λόγου, παραιτοῦνται οἱ δικαιοῦχοι. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, προτασσόμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§93Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀληθῶς τὸ ὑποβληθὲν ὑπ’ ἐμοῦ νομοσχέδιον περιλαμβάνει τὰ πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφεραν οἱ προλαλήσαντες ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀλλὰ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν, ὅπως προταχθῇ σήμερον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, καθόσον θὰ ἔχῃ ἄμεσον συνέπειαν τὴν ἀνατροπὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Οὐδὲ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ὅτι εὐθὺς ὡς ψηφισθῶσι δύο ἢ τρία νομοσχέδια κατεπείγοντα, βεβαίως καὶ τοῦτο ὡς καὶ ἄλλα ὑπηρεσιακὰ θ’ ἀναγραφῶσι πρῶτα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§94Π. ΓΚΙΚΑΣ. Ἐφ’ ὅλων τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων πρὸς παροχὴν ἀνακουφίσεων εἰς πολλὰ τμήματα τῆς Ἑλλάδος οὐδεμίαν ἐφέραμεν ἀντίρρησιν, σιωπῶντες διαρκῶς οἱ τὰς ναυτικὰς νήσους ἀντιπροσωπεύοντες· καὶ ἐνῷ πρώτην ταύτην φορὰν ἐζήτησαν αἱ ναυτικαὶ νῆσοι νὰ προταχθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ ἀντίρρησιν καὶ οὐδεμίαν ζημίαν ἐπιφέρει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀμέσως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντέτεινεν εἰς τοῦτο.

§95Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον θὰ προταχθῇ.

§96Π. ΓΚΙΚΑΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν θέλετε νὰ προταχθῇ, ἀφοῦ οὐδεμία ἀντίρρησις θὰ ὑπάρξῃ. Ἐὰν δὲν προταχθῇ, ἡμεῖς θ’ ἀντιταχθῶμεν εἰς πᾶσαν ἄλλην ἐργασίαν, ἕως ὅτου προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§97Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§98Π. ΓΚΙΚΑΣ. Ἔχετε ἀντίρρησιν κατὰ τῆς προτάξεως;

§99Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὄχι. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ παρεξηγηθῶ. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἔλαβον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον πρέπει ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν. Οὐδόλως ἐσκόπουν ν’ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, τοὐναντίον μάλιστα συμφωνῶ νὰ προταχθῇ καὶ ψηφισθῇ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος, θὰ ἀναγνώσω τὸ τηλεγράφημα.

§100ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ λυθῇ πρῶτον τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν ἐζήτησαν οἱ κύριοι Βουλευταί.

§101Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς κατὰ τῆς προτάξεως καὶ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§102Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περισσότερον καιρὸν θὰ καταναλώσωμεν διὰ τῆς συζητήσεως, ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ, παρὰ, ἐὰν ἤθελε προταχθῆ, διὰ τὴν ψήφισιν.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§104Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐζήτησα ἐγὼ πρὸ παντὸς ἄλλου τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι ἐγγεγραμμένοι πρὸ ὑμῶν ὁ κύριος Καλούτσης καὶ ὁ κ. Βρατσᾶνος.

§106Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἀγορεύοντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ Σπετσῶν.

§107Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶπον ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ὁ κ. Καλούτσης καὶ ὁ κ. Βρατσᾶνος.

§109Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ θέματος.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, ἐπ’ αὐτοῦ.

§111Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶχον ζητήσει καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, ἀλλὰ δὲν ἀντελήφθητε.

§112Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀντιληφθῶ, ὅταν 50 Βουλευταὶ συγχρόνως ζητῶσι τὸν λόγον. Ὁρίστε λοιπὸν, ἵνα μὴ νομίζητε, ὅτι δὲν θέλω νὰ σᾶς δώσω τὸν λόγον.

§114Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Θέλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακὸν, προτίθεται δὲ νὰ διευκολύνῃ ὄχι μόνον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς τοὺς δικαιούχους. Οὐδεὶς τῶν κυρίων Βουλευτῶν θὰ φέρῃ ἀντίρρησιν κατὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου· οὐδεμίαν τοῦτο θὰ προκαλέσῃ συζήτησιν, διὰ ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλήν. Ἂς ἡσυχάσῃ δὲ ὁ ἐκ Πυλίας συνάδελφος κ. Μισυρλῆς, διότι καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ περὶ ὑδρεύσεως τῆς Πύλου, ὑπὲρ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὁποίου δικαίως ἐνδιαφέρεται, θὰ ψηφισθῇ.

§115Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου, πρόκειται περὶ ἁπλοῦ κανονισμοῦ τῆς πληρωμῆς τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους, καὶ περὶ οὐδεμιᾶς πρόκειται ἐπιβαρύνσεως, ὡς εἶπε καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀφοῦ δὲ τόσοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι θεωροῦσι τοῦτο ἀναγκαῖον, καὶ ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀπὸ ἐτῶν ἀναγράφεται, —καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, ἀπὸ 5 ἐτῶν, —νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, ὅπως τοῦτο, ἂν ὄχι σήμερον, ἀλλ’ αὔριον τοὐλάχιστον προταχθῇ.

§116Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὡμολόγησεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν ἀνωμαλίαν φέρει εἰς τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, ἀλλ’ εἶναι μᾶλλον διακανονιστικὸν τῆς ὑπηρεσίας καὶ τοῦ τρόπου τῆς ἀποδόσεως τῶν ὀφειλομένων, δὲν ἐννοῶ διατὶ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ τὸ συζητήσῃ. Δὲν ἐπιμένω νὰ συζητηθῇ ἀπόψε, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ᾖναι αὔριον πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§117Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον, μάλιστα.

§118Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, θὰ ζητήσω ὡσαύτως τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§119Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ εἶχεν ἀναγνωσθῆ ἤδη, ἐὰν προετάσσετο.

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μισυρλῆς.

§121Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πολὺ δικαίως, κύριε Πρόεδρε, οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες ὑπεστήριξαν νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀναγνωρίσεως καὶ κανονισμοῦ τοῦ πρὸς τὰς ναυτικὰς νήσους χρέους τοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ, ἵνα παρατηρήσω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 122 πρότασις νόμου περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Πύλῳ διὰ χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πύλου (θόρυβος).

§122Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτής.

§123Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζει ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ τίνος νομοσχεδίου πρόκειται.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριοι Βουλευταὶ, μὴ διακόπτετε.

§125Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου.

§126Π. ΓΚΙΚΑΣ. Σεῖς προτάσσετε τὰ τοπικὰ συμφέροντα.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§128Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ προταχθῇ, ἂν ὄχι πρῶτον, τοὐλάχιστον δεύτερον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ψηφισθῇ, διότι δὲν θὰ προκαλέσῃ ἀντίρρησιν, εἶναι δὲ ἤδη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Ἀνέπτυξα ἄλλοτε πόση σπουδαιότης ὑπάρχει ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ, ἐπιβάλλουσι δὲ τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης, πλὴν τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ δώσωμεν ὕδωρ εἰς πόλιν στερουμένην τοιούτου, καὶ λόγοι ἐθνικοί, διότι ἐκεῖ προσορμίζονται στόλοι ξένοι καὶ δὲν ἔχουσι πόθεν νὰ ὑδρευθῶσι. Προσβάλλεται, ἐπαναλαμβάνω, ἡ ἐθνικὴ φιλοτιμία. Εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προταχθῇ καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη.

§129Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μετ’ ἀπορίας, κύριε Πρόεδρε, βλέπω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ἀγωνιζομένους, τίς πρῶτος νὰ προτάξῃ τὸ νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρεται, ὡσεὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τῆς τελευταίας συνεδριάσεως τῆς Συνόδου ταύτης. Εὐτυχῶς ἔχομεν πολλὰς συνεδριάσεις ἀκόμη, κατὰ τὰς ὁποίας, ἐὰν ὑπάρχῃ καλὴ θέλησις, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν τοπικοῦ συμφέροντος νομοσχεδίων. Ἐὰν ὑπάρχῃ, κύριε Πρόεδρε, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ πρὸ πάντων τῶν νομοσχεδίων, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον σύσσωμος ἡ Βουλὴ δὲν θὰ φέρῃ ἀντίρρησιν, ἐκτὸς ἑνὸς ἢ δύο ἀμέσως ἐνδιαφερομένων...

§130Π. ΓΚΙΚΑΣ. Ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου μας, ἀφοῦ δὲν θέλετε νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν πρόταξιν.

§131Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσω, καὶ θὰ ἴδητε ποῦ θὰ καταλήξω.

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§133Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι διακόπτοντές με ὠφελεῖτε τὴν ὑπόθεσίν σας, ἀπατᾶσθε. Ἐὰν ὑπάρχῃ, λέγω, κύριε Πρόεδρε, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ προταχθῇ παντὸς ἑτέρου, διότι πρόκειται περὶ ἀδικήματος παχυλοῦ, παχυλωτάτου, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς ὁλόκληρον τάξιν ἀνθρώπων, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 54 τῆς ἡμερησίας διατάξεως «περὶ καταργήσεως τοῦ νόμου ͵ΒϠΠΗʹ τῆς 13 Ἰουνίου 1903 περὶ ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων».

§134Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου σας καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. ἐκ Πύλου Βουλευτὴς (Θόρυβος).

§135Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἐζητήσατε τὴν πρόταξιν.

§136Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Βεβαίως ἀγνοεῖτε τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου σας, ἀντιτασσόμενοι εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου τῶν ναυτικῶν νήσων.

§137Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Οὐδέποτε ἀντετάχθην, οὔτε ἐζήτησα νὰ μὴ προταχθῇ.

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε. Ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ ὁ κ. Μελισσηνός.

§139Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ, ἐπαναλέγω, κύριε Πρόεδρε, νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ πρόταξις, εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 54 περὶ καταργήσεως τῆς ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων.

§140Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κατὰ τὴν γνώμην σας. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ προκαλέσῃ συζητήσεις καὶ ἀντιρρήσεις.

§141Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Καὶ ἔπρεπε νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς περὶ ἀναγκαστικῆς καταβολῆς εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον εἶναι νόμος καθαρῶς ἀντισυνταγματικός. Καὶ εἶναι ἀντισυνταγματικός, κύριε Πρόεδρε, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἰδιοκτησίας δὲν μένει πλέον ἐλεύθερον εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Τὴν ἰδιοκτησίαν ἀναγνωρίζουσι καὶ αὐτὰ τὰ πτηνὰ, καὶ διὰ τοῦτο, ὅταν μία χελιδὼν πήξῃ τὴν φωλεάν της, τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἐὰν ἡ χελιδὼν ἐκείνη δὲν ἐπιστρέψῃ, ἄλλη βεβαίως χελιδὼν δὲν θὰ καταλάβῃ τὴν ἰδιοκτησίαν της.

§142Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Σεῖς ὁμιλεῖτε ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου.

§143Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλα πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου τῶν ναυτικῶν νήσων, κύριε Πρόεδρε, καὶ παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβάλετε πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ἐν τῷ μεταξὺ ἠγέρθησαν διάφοροι συνάδελφοι καὶ ὑπέβαλον καὶ αὐτοὶ ὁμοίας προτάσεις, καὶ τώρα ὁμιλεῖ ὁ κ. Μελισσηνός. Μόλις ὁ κ. Βουλευτὴς τελειώσῃ τὴν ὁμιλίαν του θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, ἂν θέλει νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§145Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἡ πρόταξις τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 54 νομοσχεδίου, διότι ἡ διάταξις, ἡ ἐπιβάλλουσα σήμερον εἰς τοὺς πτωχοὺς ὑπαλλήλους νὰ καταβάλωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλουν καὶ δὲν θέλουσι νὰ καταβάλωσιν, εἶναι ἀντισυνταγματικωτάτη.

§146Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Τώρα τὸ βλέπετε;

§147Ι. ΒΡΑΤΣΑΝΟΣ. Πότε ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§148Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι δὲν εἶναι δεδικαιολογημένον νὰ σπεύσωμεν νὰ δώσωμεν δικαιοσύνην εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρ’ ἡμῶν ζητοῦσι τοιαύτην; Ἀλλὰ καίτοι, κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 54 νομοσχέδιον ἀφορᾷ τὴν ἄρσιν ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς ἀνθρώπους, οἵτινες δὲν πρέπει νὰ ἀδικῶνται, ἐν τούτοις ἀναγνωρίζω τὴν σοβαρότητα τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ζητοῦσι τὴν πρόταξιν, καὶ παραδέχομαι, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν τὴν κατάργησιν τῆς ὑποχρεωτικῆς συμμετοχῆς τῶν δημοσίων λειτουργῶν εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον ἔλθῃ δεύτερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, προταχθῇ δὲ τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὴν πρόταξιν ζητοῦσιν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Βλέπετε, Κύριοι, ποῦ κατέληξα; Συνηγόρουν ὑπὲρ ὑμῶν, καὶ σεῖς μὲ διεκόπτετε!

§149Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω, ὅτι, ὅταν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ Βουλῇ γίνηται λόγος περὶ τῶν τριῶν νήσων, τῶν ὁποίων αἱ θυσίαι συνέβαλον κατὰ μέγα μέρος εἰς ἐπιτυχίαν τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, χάρις εἰς τὸν ὁποῖον ἐλεύθεροι συνεδριάζομεν ἐνταῦθα, ἀποτελεῖ στίγμα διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν νὰ μὴ προτάσσωμεν τὸ νομοσχέδιον, ἀποτελεῖ στίγμα νὰ τολμῶσι νὰ ὁμιλῶσι περὶ ὑδραγωγείων! (θόρυβος).

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἡ λέξις στίγμα εἶναι ὅλως ἀκατάλληλος διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν. Εἶναι δικαίωμα ὑμῶν νὰ ζητήσητε τὴν πρόταξιν οἱουδήποτε νομοσχεδίου, καὶ δὴ τοῦ νομοσχεδίου, περὶ οὗ πρόκειται, ἕνεκα τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν πρὸς τὰς ἡρωϊκὰς νήσους, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μεταχειρίζησθε τοιαύτας λέξεις.

§151Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἴπομεν νὰ προταχθῇ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε τέλος πάντων νὰ διευθύνω τὴν συζήτησιν.

§153Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι...

§154Δ. ΔΕΔΟΥΣΗΣ. Δὲν ἔχεις καμμίαν γνώμην.

§155Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἤκουσα μίαν διακοπὴν ἐκεῖθεν, ἀλλὰ παρακαλῶ πολὺ νὰ ἴδω, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε.

§156Δ. ΔΕΔΟΥΣΗΣ (ἐγειρόμενος). Ἐγώ.

§157Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Σὲ εἶδα. Κάθησαι. Κακὴν ὑπηρεσίαν προσφέρουσι πρὸς τὸν τόπον, καθ’ ἣν στιγμὴν κινδυνεύει ὁ Ἑλληνισμός, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχομεν ἀνάγκην θυσιῶν.

§158ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ἄκαιρα αὐτά· δὲν ἔχουν σχέσιν.

§159Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἔχουν σχέσιν, διότι ἡ ἀγνωμοσύνη εἶναι μέγα κακόν, διότι ἡ ἀγνωμοσύνη εἶναι ψυχρολουσία κατὰ τῶν αἰσθημάτων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν αὐταπάρνησιν καὶ αἰσθάνονται τὸ καθῆκον, ἵνα τὰ πάντα ὑπὲρ τῆς πατρίδος θυσιάσωσι.

§160ΤΙΝΕΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις (θόρυβος).

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ, κάμετε ἡσυχίαν.

§162Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταλήγων ζητῶ νὰ προτάξητε τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν τριῶν νήσων.

§163Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Λυποῦμαι διὰ τὸν ἀξιότιμον κύριον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐξετροχιάσθη ἐν οὐ δέοντι, λέγων ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται λόγος ἐνταῦθα περὶ ὑδραγωγείων, Μήπως, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, ἀντέστην ἐγὼ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῶν χορηγημάτων; Εἶναι λόγος οὗτος, διὰ νὰ μὴ ὁμιλῇ κανεὶς ἄλλος περὶ τῶν ἀναγκῶν τοῦ τόπου του; Σᾶς παρακαλῶ, ποία ἀφορμὴ σᾶς ἠνάγκασε νὰ εἴπητε τὰ τοιαῦτα; Νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ περὶ τῶν ναυτικῶν χορηγημάτων, ἀλλὰ πολὺ δεδικαιολογημένως ζητῶ καὶ ἐγὼ ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ νομοσχέδιον θεραπεῦον μεγίστην ἀνάγκην τοπικήν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐθνικῶν λόγων, ὡς εἶπον, ἐπιβαλλομένην.

§164Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατόπιν τῆς δηλώσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§165Π. ΓΚΙΚΑΣ. Τώρα νὰ προταχθῇ.

§166Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατόπιν τῶν γενομένων ἐξηγήσεων ἐκ μέρους τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν ὅτι ἀναγνωρίζει τὰ πλεονεκτήματα τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ συναινέσῃ, ὅπως τὸ νομοσχέδιον προταχθῇ ὄχι σήμερον, ἀλλ’ εἰς τὴν αὐριανὴν συνεδρίασιν. Παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ ἐπιμένωσιν, ἵνα μὴ καταναλώσωμεν ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν συζητοῦντες.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον θ’ ἀναγραφῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§168Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Παρακκλῶ, κύριε Πρόεδρε, καὶ τὸ περὶ ὑδραγωγείου Πύλου.

§169Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγράφεται, ὑπ’ ἀριθ. 67, νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν ἐπιστροφὴν φόρου ἀχρεωστήτως πληρωθέντος. Οὐδεμίαν ἀντίρρησιν θὰ προκαλέσῃ, οὐδὲ συζήτησιν κἄν. Παρακαλῶ, εἰ δυνατόν, νὰ συζητηθῇ ἀπόψε ἢ αὔριον.

§170Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως καλῶς πράττει ἡ Βουλή, δεχομένη νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν τριῶν νήσων· ἀλλ’ ὅσον προβαίνομεν εἰς τὸ τέλος τῶν συνεδριάσεων, τόσον θὰ βλέπωμεν τὴν ἐξέγερσιν αὐτὴν τῶν Βουλευτῶν, ζητούντων, καὶ δικαίως, ὅπως συζητηθῶσι νομοσχέδια τοπικοῦ συμφέροντος, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δίκαιον χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος νὰ καθυστερῶσι καὶ νὰ μὴ ψηφίζωνται ποτέ. Εἰς ὅλα τὰ Κοινοβούλια ὑπάρχουσιν ἡμέραι ἰδιαίτεραι, κατὰ τὰς ὁποίας συζητοῦνται ἀποκλειστικῶς τὰ νομοσχέδια τοπικοῦ συμφέροντος. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ἂν ὑμεῖς, συνεννοούμενος μετὰ τῶν ἡγητόρων τῶν δύο μερίδων, ὁρίσητε τὰ νομοσχέδια αὐτά, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν θὰ ὑπάρξῃ καμμία ἀντίρρησις, καὶ ὁρίσητε ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν...

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§172Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. .. ὥστε νὰ μὴ θυσιασθῇ ὁλόκληρος ἡ ἡμερησία διάταξις χάριν δύο ἢ τριῶν ἢ τεσσάρων νομοσχεδίων, κατεπειγόντων βεβαίως καὶ γενικοῦ συμφέροντος, ἀλλὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι μακρὰς συζητήσεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν τὰ Κοινοβούλια νὰ ἐπιτελῶσιν ἀκριβῶς τὰ καθήκοντά των, καὶ οἱ Βουλευταὶ ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν ἀποστολὴν αὑτῶν, ὅταν ἐκ τῶν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν 100 νομοσχεδίων τὰ 95 βεβαίως εἶναι καταδεδικασμένα ἀπὸ τοῦδε νὰ μὴ ἴδωσι ποτὲ ἡμέραν συζητήσεως. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι διὰ τὰ νομοσχέδια, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις, καὶ τὰ ὁποῖα δύναται ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ ἐντὸς μιᾶς ἢ δύο συνεδριάσεων, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ὁρισθῇ μία ἰδιαιτέρα συνεδρίασις. Τοῦτο πανταχοῦ γίνεται.

§173ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§174Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ τοῦτο βεβαίως ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς συμφωνίας, τὴν ὁποίαν αἱ δύο μερίδες θὰ ἐπιδείξωσιν, ὥστε νὰ μὴ ματαιωθῇ ἡ ἀπόφασις αὐτῶν.

§175Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Δεληγεώργη νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§176Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πρότασις εἶναι ὑπὸ ὅρον συμφωνίας. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ ἐπέλθῃ πρῶτον ἡ συμφωνία.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς εἰς εἶδος ἀποδόσεως τοῦ ἐγγείου φόρου τῆς σταφίδος ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐποιήσατο κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν δηλώσεις τινάς, σχετικῶς πρὸς τὰς παραστάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἐπ’ αὐτῶν ἔχουσι ζητήσει τὸν λόγον ὁ κύριος Καραπᾶνος, ὁ κ. Ἀγγελόπουλος καὶ ὁ κ. Γούναρης. Παρακαλῶ τὸν κ. Καραπᾶνον νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§178Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐζήτησα τὸν λόγον ἐπανειλημμένως ἀπὸ τῆς θέσεώς μου.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐλύθη τὸ ζήτημα τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§180Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ χθὲς τὸ ἴδιον μοὶ ἐκάμετε, κύριε Πρόεδρε.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε τέλος πάντων. Ζητήσατε, ποίαν μεταβολὴν θέλετε, ἵνα ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§182Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύο εἶναι τὰ ναυτικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν...

§183ΦΩΝΑΙ. Ἆ! ἆ!

§184Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Τότε ἀρχίσατε τὴν σταφίδα, διὰ νὰ μᾶς ἔχητε ἕως τὸ πρωῒ ἐδῶ!

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Βουλευτά!

§186Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δύο, λέγω, εἶναι τὰ ναυτικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, τὰ ὁποῖα σχετίζονται μὲ τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. Καὶ τὸ μὲν ἓν εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 3, τὸ ἄλλο ὅμως, τὸ περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας, δὲν τὸ βλέπω, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν ἐρώτησιν· μήπως σκέπτεται νὰ τὸ ἀποσύρῃ ἡ Κυβέρνησις;

§187Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τέταρτον εἶναι.

§188Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν τὸ εἶδον.

§189Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, χθὲς σᾶς εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅτε πρὸ ὀλίγου ἀνεγνώσατε τὰ ὀνόματα τῶν ἐχόντων τὸν λόγον, δὲν ἤκουσα τὸ ὄνομά μου. Μετὰ τὸν κ. Μοσχούλαν ἤμην πρῶτος.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Βουλευτά. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν ἀνακοινώσεων κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἦτο διάφορος ἡ σειρά· ἐκείνη ἔληξε· σήμερον ἔρχεται ἄλλη. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ κρατήσω σήμερον τὴν σειρὰν τῆς παρελθούσης συνεδριάσεως.

§191Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Λοιπὸν ἐγγράψατέ με, παρακαλῶ.

§192ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Καραπᾶνε.

§193Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος ἰσχυρίζεται, ὅτι προηγεῖται ἐμοῦ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Ἀγγελόπουλε.

§195Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι 8 ἡ ὥρα.

§196Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι εἶναι τέταρτον τὸ νομοσχέδιον περὶ τελῶν ἀγκυροβολίας. Παρατηρῶ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ δὲν τὸ βλέπω.

§197Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὔριον θὰ ἦναι τέταρτον.

§198Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολὺ καλά.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος.

§200Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνέρχομαι, κύριοι Βουλευταὶ, τὸ βῆμα, οὐχὶ ἵνα ἀσχοληθῶ, ἐπασχολήσω δὲ καὶ ὑμᾶς ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἵνα διὰ βραχέων, διὰ βραχυτάτων, ἐξετάσω, ἂν καὶ κατὰ πόσον αἱ δηλώσεις καὶ αἱ ἐξηγήσεις, αἱ δοθεῖσαι πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν ἑσπέραν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἐξηγήσεις στηριχθεῖσαι ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων ἐγγράφων, ἐλέγχουσι σκόπιμόν τινα καὶ νοήμονα ἐνέργειαν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, διὰ τὴν σταφιδικὴν ὑπόθεσιν, καὶ ἵνα ἐρευνήσω προσθέτως ἐπίσης, ἂν καὶ κατὰ πόσον αἱ ἐξηγήσεις αἱ πρωθυπουργικαὶ ἀνταποκρίνονται πρὸς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι χρήσιμόν τι καὶ ἀναγκαῖον χρῆμα εἶναι ἡ ἐπιψήφισις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ἐκκρεμοῦς ὑπὸ τὴν ψῆφον ὑμῶν. Καθ’ ὅσον ἐνόησα ἐκ τῶν ἐξηγήσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προσεκτικὸς ἀκροατὴς γενόμενος τῶν λόγων αὐτοῦ, προσεκτικῶς δ’ ἐπίσης μελετήσας καὶ τὰ ὑποβληθέντα ἔγγραφα, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δηλοῖ σαφῶς καὶ ἀπεριφράστως, ὅτι τὸ εἰσαχθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, καθιεροῦν τὴν εἰς εἶδος ἀπόδοσιν τοῦ φόρου, ἐπαυξάνει τὸ φορολογικὸν ὅριον τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ ὅτι ἑπομένως περιέρχεται εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν συμφωνίαν, τὴν ἀπὸ τοῦ 1890 ἤδη ἰσχύουσαν καὶ διωμολογημένην μεταξὺ Ἀγγλίας καὶ Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις προσθέτει ἐπίσης, ὅτι, καίτοι φρονεῖ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐφαρμοζόμενον ὡς νόμος θὰ μειώσῃ τὰ ὠφελήματα τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους, τὰ ἐκ τῆς μνημονευθείσης συνθήκης ἀπορρέοντα, οὐχ ἧττον δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀνεχθῇ τὴν μείωσιν ταύτην, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ἀνταλλαγμάτων, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ λάβῃ παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἀντίστοιχα δασμολογικὰ πλεονεκτήματα. Ἡ στάσις λοιπὸν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἶναι στάσις ἐμπόρου Ἄγγλου φλεγματικοῦ, κρατοῦντος εἰς τὴν μίαν χεῖρα ἀγγλικὰ ὑφάσματα, εἰς τὴν ἄλλην γάδον ταριχευτὸν, καὶ λέγοντος ἀπαθῶς καὶ ἀταράχως εἰς τὸν esurientem Greculum, εἰς τὸν πειναλέον Ἕλληνα: «Ἰδοὺ, συναινῶ νὰ ἐπιβάλῃς ἐπὶ πλέον φόρον εἰς τὴν σταφίδα τὴν εἰσαγομένην εἰς τὴν Ἀγγλίαν, ἀλλὰ θὰ συναινέσω, ἐὰν ἐλαττωθῇ ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος εἰς τὰ ἀγγλικὰ προϊόντα, τὰ εἰσαγόμενα ἐκ τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα.» Βεβαίως κανεὶς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κατακρίνῃ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὕτω σκέπτεται καὶ οὕτως ἐννοεῖ νὰ διαπραγματευθῇ τὴν σταφιδικὴν ὑπόθεσιν. Ἡ φιλία εἶναι φιλία, ἡ συμπάθεια εἶναι συμπάθεια, ἀλλὰ καὶ τὸ συμφέρον εἶναι πάντοτε συμφέρον. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐγείρεται, εἶναι, ἂν καὶ κατὰ πόσον ἡ γνώμη τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὸ εἰσαχθὲν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον αὐξάνει τὸ φορολογικὸν ὅριον τῆς ἐξαγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, εἶναι ἀκριβής. Περὶ τούτου ἐνησχολήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, πειραθεὶς νὰ παραστήσῃ ὁπωσοῦν τὸ ἐναντίον. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω συμφέρον τι πρακτικόν, διὰ νὰ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τούτου, διότι, ἀφοῦ τὰ ἐπιχειρήματα τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναπτυχθέντα, δὲν ἔτυχον εὐμενοῦς ὑποδοχῆς, καὶ ἐθεωρήθησαν ἀνίσχυρα, δὲν εὑρίσκω τὸν λόγον, διατὶ νὰ καταναλώσωμεν τὸν χρόνον συζητοῦντες, ἂν πράγματι ἡ ἀξίωσις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἶναι δικαία ἢ οὔ. Ὅ,τι μόνον δύναταί τις νὰ παρατηρήσῃ εἶναι, ὅτι τὴν γνώμην ταύτην τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως κατωρθώσαμεν νὰ λάβωμεν περὶ τὰ τέλη Μαΐου, δηλαδὴ τὴν δωδεκάτην ὥραν. Τοῦτο ἔχει μεγάλην σημασίαν διὰ τὴν σταφιδικὴν ὑπόθεσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρέστησεν εἰς ἡμᾶς, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα δὲν ἔχει διὰ τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος τὴν σοβαρότητα ἐκείνην καὶ τὴν σπουδαιότητα, τὴν ὁποίαν ἔχει διὰ τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος. Βεβαίως δὲν ἐχρειάζετο ἡ διαβεβαίωσις αὕτη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐννοήσωμεν τὸ ἁπλούστατον τοῦτο, ὅτι ἡ σταφὶς ἀποτελεῖ ἐλάχιστον ἀντικείμενον τῶν μεριμνῶν καὶ τῶν φροντίδων τῆς Βρεττανικῆς Κυβερνήσεως. Τοῦτο εἶναι αὐτονόητον. Ὑπάρχουσι πολὺ σπουδαιότερα συμφέροντα, ἱκανὰ ν’ ἀπασχολήσωσι τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην. Ἀλλ’ ἐρωτᾶται, ἀφοῦ τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος εἶναι ὑπάτης σπουδαιότητος, οἰκονομικῶς καὶ ἐσωτερικῶς, διὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, πῶς τάχα ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν κατώρθωσεν ἀπὸ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου, τῆς πρὸ δύο μηνῶν γενομένης, μέχρι σήμερον νὰ λάβῃ ὡρισμένην τινὰ καὶ σαφῆ ἀπάντησιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἐφθάσαμεν δὲ εἰς τὰ τέλη Μαΐου, ὅπως μάθωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ εἰσαχθὲν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι ἐντελῶς ἀπαράδεκτον παρὰ τῆς Ἀγγλικῆς; Ἐκ τῆς μελέτης τῶν ἐγγράφων, τῶν ὑποβληθέντων τοὐλάχιστον, — διότι δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα, — δὲν προκύπτει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατέβαλε πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως ἐπιτύχῃ ἀπάντησιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ταχυτέραν. Ὅτι δὲ ἡ ταχύτης τῆς ἀπαντήσεως τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἦτο ὑψίστης δι’ ἡμᾶς σημασίας, ἀποδεικνύει ἡ κατόπιν ἀπάντησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διακοίνωσιν τὴν Ἀγγλικήν. Ποία ἐγένετο ἡ ἀπάντησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως; Ἀφοῦ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐν ἀρχῇ ἐπειράθη ματαίως νὰ κλονίσῃ τὴν γνώμην καὶ τοὺς ἰσχυρισμοὺς τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ παραστήσῃ, ὅτι τὸ εἰσαχθὲν νομοσχέδιον κατ’ οὐδὲν μειοῖ τὰ ἐμπορικὰ ὠφελήματα τῆς Ἀγγλίας, τὰ ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ 1890 ἀπορρέοντα, κατέφυγεν ἐπὶ τέλους εἰς τὰ εὐμενῆ αἰσθήματα τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους, καὶ ἐπικαλεῖται ταῦτα μετά τινος ἐξευτελιστικῆς μελαγχολίας, ὁμοίας πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὁ λόρδος Δισραέλης πολὺ προσφυῶς ὠνόμαζε ταπεινωτικὴν μελαγχολίαν τῆς ἀχρηματίας. Βεβαίως εἶναί τι ἄτοπον εἰς τοὺς πτωχοὺς ἢ ἀλαζονεία, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ εἶδός τι σεμνῆς ἀξιοπρεπείας εἰς τοὺς πτωχοὺς δὲν εἶναι ἀνάρμοστον. Ἡ ἀπάντησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως δὲν διασώζει οὐδ’ αὐτὰ τὰ στοιχειώδη προσχήματα τῆς ἀξιοπρεπείας. Ἐνῷ δὲ ἐννοεῖ νὰ εἰσέλθῃ εἰς συζήτησιν καὶ εἰς διπλωματικὰς διαπραγματεύσεις πρὸς παροχὴν ἀνταλλαγμάτων, δὲν προτάσσει τοὐλάχιστον καμμίαν ἐπιφύλαξιν, καὶ ἐγκατέλιπεν ἐντελῶς ἑαυτὴν εἰς τὸ ἔλεος καὶ τὴν μακροθυμίαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Α. Βρεττανικῆς Μεγαλειότητος. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἀπαντῶσα εἰς τὴν Ἀγγλικὴν διακοίνωσιν, λέγει, ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν δυσκολίαν νὰ εἰσέλθῃ εἰς διαπραγματεύσεις περὶ τῶν ὅρων, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτύχῃ διὰ παροχῆς ἀνταλλαγμάτων τὴν συναίνεσιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου, μεταβαλλομένου εἰς νόμον. Ἀλλ’ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ ἐχρειάζετο μεγάλη καὶ προσεκτικὴ ἐπιφύλαξις· διότι ὑποθέτω, ὅτι, κατὰ τοιοῦτόν τινα τρόπον διαπραγματευομένη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ σταφιδικόν, ἐγκαταλείπει ἑαυτὴν ἐντελῶς ἄοπλον καὶ ὑποχείριον εἰς τὰς Ἀγγλικὰς ἀξιώσεις. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ῥητῶς ἀξιοῖ, ὅτι, διὰ νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ἐπιθυμεῖ νὰ λάβῃ ἀνταλλάγματα. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι αἱ πολιτικαὶ περιστάσεις δυστυχῶς δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν νὰ ἐργασθῇ πέραν τῆς 15 Ἰουνίου, καὶ ὅτι ἑπομένως τοιαῦται διαπραγματεύσεις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωσιν εἰς πέρας μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ἀλλ’ ἐνῷ αἱ διαπραγματεύσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν ἔχετε ἀντίρρησιν, δὲν δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς πέρας, εἰμὴ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον, τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς 15 Ἰουνίου· διότι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ, μεγάλαι συμφοραὶ ἀναμένουσι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν! Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι προσῆκον καὶ πρέπον καὶ ἀκριβὲς τὸ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως λεγόμενον εἰς ξένην Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ μὴ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλει διαταράξει τὴν δημοσίαν τάξιν. Ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν φράσεων τούτων, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπερβαίνει τὸ μέτρον τῶν ἐξομολογήσεων αὑτῆς πρὸς ξένην Κυβέρνησιν, ὑπερβαίνει δὲ τὸ μέτρον, ἐνῷ συγχρόνως καθιστᾷ ἑαυτὴν ἐντελῶς ὑποχείριον. Διότι, ὅταν εἰς μίαν ξένην Κυβέρνησιν, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπιθυμοῦμεν ν’ ἀρχίσωμεν διαπραγματεύσεις, ἐκ τῶν προτέρων λέγωμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θεωροῦμεν ζήτημα ζωῆς ἢ θανάτου, ὥστε, ἂν συναινέσῃ, θὰ συναινέσῃ εἴς τι ἀπαραίτητον καὶ σωτήριον δι’ ἡμᾶς, ὅταν λέγωμεν, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, καταστρεπτικὴ συμφορὰ θὰ ἐνσκήψῃ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ τὴν Ἑλλάδα, διότι ἡ δημοσία τάξις θὰ διασαλευθῇ, δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι πανθ’ ὅσα ἤθελεν ἀπαιτήσει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ν’ ἀποδεχθῶμεν; Ποία ἀντίληψις διπλωματικὴ καὶ διπλωματικὴ εὐστροφία ἐπέτρεψαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὥστε εἰς ἔγγραφον πρὸς ξένην Κυβέρνησιν τοιαῦτα καὶ τοσοῦτον ἀνεπιφυλάκτως νὰ ἐξομολογηθῇ; Ἀλλ’ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἰσχυριζομένη, καὶ δικαίως, ὅτι μέχρι τῆς 15 Ἰουνίου δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ψηφίσῃ σύμβασιν ἐμπορικὴν νέαν μετὰ τῆς Ἀγγλίας ἐν τῇ Βουλῇ, λέγει φράσιν τινὰ, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐπίσης δικαιοῦμαι καὶ ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν. Ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ ἐγγράφῳ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν λέγει, ὅτι ἅμα τῇ συγκλήσει τῆς Βουλῆς κατὰ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον «αἱ διαπραγματεύσεις ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος θέλουσιν ἀχθῆ εἰς αἴσιον πέρας». Λοιπὸν δίδετε ἐκ τῶν προτέρων ὑπόσχεσιν, οὐ μόνον, ὅτι θὰ εἰσαγάγητε τὴν σύμβασιν τὸν προσεχῆ Νοέμβριον, ἀλλὰ καὶ ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις θέλουσιν ἀχθῆ εἰς αἴσιον πέρας ...

§201Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγετε, ὅτι πρόκειται περὶ διαπραγματεύσεων.

§202Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Κυβέρνησις, ἐπικαλουμένη τὰ αἰσθήματα τῆς εὐμενείας, μὲ τὴν σταθερὰν ἐλπίδα, ὅτι ἡ ἔκκλησις αὐτῆς γενήσεται ἀποδεκτή, τὸ καθ’ ἑαυτὴν ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἅμα τῇ συγκλήσει αὐτῆς κατὰ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον, τὴν νέαν ἐμπορικὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ἧς αἱ διαπραγματεύσεις θέλουσιν ἔλθει εἰς αἴσιον πέρας.»

§203Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αἱ διαπραγματεύσεις, καθ’ ὅσον τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας θὰ ἐπιτρέψωσι. Νὰ τὸ ἀναγνώσητε ὅλον, παρακαλῶ.

§204Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔρχεσθε καὶ λέγετε εἰς τὴν Ἀγγλίαν: «Δότε εἰς ἡμᾶς τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἡμεῖς, ὡς τίμιοι ἄνθρωποι, σᾶς ὑποσχόμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν νέαν ἐμπορικὴν σύμβασιν· καὶ μὴ ἀμφιβάλλετε».

§205Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ «μὴ ἀμφιβάλλετε» τὸ λέγετε σεῖς.

§206Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σεῖς τὸ λέγετε ἀκόμη ὁριστικώτερον: «ἧς αἱ διαπραγματεύσεις ἐντὸς τοῦ χρονικοῦ τούτου διαστήματος θέλουσιν ἔλθει εἰς αἴσιον πέρας».

§207Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀναγνώσατε ὅμως τὴν προηγουμένην παράγραφον.

§208Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως (ἀναγινώσκει). Λοιπὸν ἓν ἐκ τῶν δύο· ἢ σπουδαιολογεῖτε, ταῦτα λέγοντες καὶ γράφοντες εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ἢ θέλετε νὰ τὴν ἐξαπατήσητε. Δὲν ὑπάρχει μέσος ὅρος. Φαντάζεσθε ὑμεῖς, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ δεχθῇ μείωσιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῆς, χωρὶς νὰ ἐξασφαλισθῇ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι θὰ ἐκτελέσητε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῇ ὑπόσχεσθε;

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εἶναι ἑτοίμη νὰ ἄρξηται διαπραγματεύσεων, προτιθεμένων τὴν ἀναθεώρησιν τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως τοῦ 1890 καὶ τὴν παραχώρησιν νέων δασμολογικῶν πλεονεκτημάτων, ἐν ᾧ μέτρῳ ἐπιτρέπουσι τοῦτο τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας.» Ἑπομένως ὑπάρχει ὁ περιορισμός, τὸν ὁποῖον δὲν θέλετε νὰ ἀναγνωρίσητε.

§210Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ὁ περιορισμὸς οὗτος εἶναι ἁπλῆ, ἄνευ σημασίας, φράσις. Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἡ ἀληθὴς ὑπόσχεσις, τὴν ὁποίαν δίδετε εἰς τὸ τέλος, λέγοντες καὶ διαβεβαιοῦντες, ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις ὡρισμένως θὰ ἀχθῶσιν εἰς αἴσιον πέρας. Λοιπὸν δὲν σπουδαιολογεῖτε, λέγοντες ταῦτα πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Διότι τὸ μέτρον, μὲ τὸ ὁποῖον θὰ κριθῇ, ἂν αἱ διαπραγματεύσεις βλάπτουσι τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, ἡμεῖς θὰ κρίνωμεν. Ἀποφασίσατε σήμερον, τί θὰ πράξωμεν· ἄλλως δὲν ἠμποροῦμεν νὰ προχωρήσωμεν. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πέρυσιν, ἐνθυμοῦμαι, ἐκραύγαζεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι εἶναι παραφροσύνη νὰ σκέπτηταί τις περὶ ψηφίσεως νομοσχεδίου καθιεροῦντος τὸ μονοπώλιον...

§211Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ λέγητε παρὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ εἶπον.

§212Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀτυχῶς τὰ πρακτικὰ ἐδῶ. Ἀλλ’ ἀρνούμενος ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν λέξιν δὲν θὰ ἀρνηθῇ τὸ πρᾶγμα. Δὲν θὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι συνεβουλεύετε νὰ μὴ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν ὁριστικὴν καὶ σαφῆ ἀπάντησιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Διότι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν προσάγετε, εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀπαράδεκτον, διότι παραβιάζει τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει. Πῶς ἔχετε λοιπὸν τὴν ἀξίωσιν νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον; Καὶ ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ποία θὰ ἦναι ἡ θέσις ἡμῶν ἀπέναντι τῆς Ἀγγλίας; Δὲν θὰ δύναται νὰ ζητήσῃ ὅσα θέλει ἀπέναντι ἡμῶν; Καὶ μὲ ποῖον θάρρος θὰ ζητήσωμεν τὴν μὴ παραδοχὴν τῶν δασμολογικῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ζητήσῃ, ἀφοῦ ἡμεῖς ἔχομεν εἰς τὸ ἐνεργητικὸν ἡμῶν τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία βλάπτει τὰ ἀγγλικὰ συμφέροντα, καὶ ἀφοῦ καὶ Κυβέρνησις καὶ Βουλὴ θὰ ἤμεθα ἐκ τῶν προτέρων δεσμευμένοι; Εἶναι δυναταὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους διαπραγματεύσεις; Τί θὰ συμβῇ λοιπὸν κατ’ ἀνάγκην; Ἢ ἡμεῖς θὰ θεωρηθῶμεν κακῆς πίστεως πρὸς Κυβέρνησιν μεγάλου ἔθνους, πρὸς τὴν ὁποίαν ἔχομεν ὑποχρεώσεις, ἀπορρίπτοντες τὰς ἀξιώσεις αὐτῆς, ἢ θὰ ὑποχωρήσωμεν εἰς οἱανδήποτε ἀξίωσιν προβάλῃ ἡ Ἀγγλία. Τοῦτο θὰ ἦναι τὸ ἄμεσον ἀποτέλεσμα τῆς πορείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ φθάσωμεν ἑπομένως μὲ τὴν παρακράτησιν εἰς ἄλλο στάδιον συμφορῶν. Ἔδειξεν ἡ παρακράτησις, ἡ ὁποία ἱδρύθη κατὰ τὸ 1895, ὅτι οὐδὲν ἀπολύτως ἔφερεν ἀγαθόν. Ὡμοίασεν ἡ Πελοπόννησος πρὸς τοὺς ἀσθενεῖς, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν ἐξ ὀδυνηρᾶς νόσου καὶ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκουσιν ἀνακούφισίν τινα εἰς τὴν μορφινίασιν. Ἐγὼ ἀπὸ τοῦ 1895 ἀντετάχθην κατὰ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ὑπέδειξα τοὺς μεγάλους κινδύνους, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ εὑρεθῇ ἡ Πελοπόννησος. Ἐν ἀρχῇ ὑπέθεσαν, ὅτι ἡ μικρὰ δόσις τῆς παρακρατήσεως, ἢ τῆς μορφίνης, ἡ ψηφισθεῖσα κατὰ τὸ 1895, ἤθελεν ὁδηγήσει εἰς λιμένα σωτηρίας· ἀλλ’ ἐπῆλθε τὸ ἄλλο ἔτος, καὶ ἡ δόσις τῆς μορφίνης ηὔξησε, καὶ ἔφθασε μέχρι ποσοῦ ὑπερόγκου· καὶ ζητοῦμεν νῦν, ἐκτὸς τῆς παρακρατήσεως τῆς ξηρᾶς σταφίδος, παρακράτησιν καὶ χλωρᾶς σταφίδος, καὶ δὲν γνωρίζω μέχρι ποίου ποσοῦ θὰ φθάσῃ τῆς μορφίνης ἡ δόσις. Καὶ λέγουν, ἐπειδὴ ἡ δόσις αὕτη τῆς μορφίνης δίδεται εἰς ὑγρὰν κατάστασιν, θὰ φέρῃ ἀποτέλεσμα, καὶ ὑποθέτουν, ὅτι ἡ Πελοπόννησος θὰ εὕρῃ σωτηρίαν...

§213ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Γνωρίζετε περὶ σταφίδος;

§214Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Συνάδελφός τις μὲ ἐρωτᾷ, ἂν γνωρίζω περὶ σταφίδος. Βεβαίως ἐγὼ δὲν γνωρίζω. Γνωρίζω ὅμως, ὅτι ὅσα κατασκευάσματα μετεχειρίσθητε ἀπὸ τοῦ ἔτους 1895 κατέληξαν εἰς ταύτην τὴν συμφοράν, τὴν μεγάλην, καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἄλλο ἀποτέλεσμα, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Πελοπόννησος οὐδεμίαν εὗρεν ἀνακούφισιν ἐκ τῆς σταφιδικῆς παρακρατήσεως, θὰ ἔχωμεν εἰς βάρος τοῦ Κράτους καὶ ἄλλο μέγα δεινὸν, ἂν εἰσέλθωμεν εἰς τὸ στάδιον, εἰς τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ εἰσαγάγῃ τὴν Βουλὴν ἡ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἐγγράφων τούτων, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὥστε, ἐνῷ εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς χλωρᾶς σταφίδος καὶ ἐκ τῆς εἰς εἶδος ἀποδόσεως τοῦ φόρου θὰ κατασταθῇ ἐντελῶς προβληματικὴ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου, θὰ αὐξήσωμεν καὶ τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας ἡμῶν διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν ἐκ τῶν ἐξ Ἀγγλίας προερχομένων εἰδῶν κατὰ δύο ἴσως ἑκατομμύρια, διότι δυσχέρεια μεγάλη εἶναι ἡ ἐλάττωσις τῶν εἰσοδημάτων, καθόσον τὸ ἐντεῦθεν γεννηθησόμενον ἔλλειμμα τοῦ Προϋπολογισμοῦ πῶς θὰ καλυφθῇ; Ἀφ’ ἑνὸς λοιπὸν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν τῶν ἐλλειμμάτων τῶν μεγάλων τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τελωνιακῶν προσόδων τοῦ Κράτους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἔχωμεν ἄντικρυς προβληματικὴν τὴν εἴσπραξιν 4,800,000 δραχμῶν τοῦ φόρου τοῦ Κράτους ἐκ τῆς εἰς εἶδος καταβολῆς αὐτοῦ καὶ τῆς παρακρατήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρὶν ἢ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, τοιαῦτα ἔχοντος τὰ προφανῆ ἀποτελέσματα, πρέπει νὰ φροντίσωμεν νὰ ἐξακριβώσωμεν τοὐλάχιστον, ποῖαι θὰ ἦναι αἱ ἀπαιτήσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐν γνώσει τῶν θυσιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς ἡμᾶς, κρίνωμεν, ἂν ἀνταποκρίνονται εἰς ταύτας αἱ ὑποτιθέμεναι ὠφέλειαι.

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουναράκης.

§216Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων;

§217ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἀντιλέγων; Ἐάν τις θέλῃ ἀναβολὴν τοῦ ζητήματος, ἂς τὴν ζητήσῃ. Ἡμεῖς δηλοῦμεν, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον θὰ δεχθῶμεν ἀναβολὴν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§218ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόλεμον θὰ κάμητε;

§219ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πόλεμον θὰ κάμωμεν.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος.

§221Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα κατὰ τὴν προηγουμένην συνεδρίασιν τὸν λόγον, διότι ἐκ τῶν ἀνακοινώσεων τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐσχημάτισα τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν οὐσιωδεστέραν ἀρχὴν αὐτοῦ, τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου εἰς χρήματα διὰ φόρου εἰς εἶδος, μετὰ τὰς ἀντιρρήσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ ὠφελείας βλάβην μᾶλλον δύναται νὰ φέρῃ καὶ εἰς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος καὶ εἰς τὰ ἐν γένει συμφέροντα τῆς χώρας. Τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, ἰδίως δὲ ἡ εἰς τὴν τελευταίαν ἀνακοίνωσιν τοῦ πρέσβεως τῆς Μεγάλης Βρεττανίας ἀπάντησις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐνέχουσι μὲν, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπε, πλήρη καὶ ἐκ τῶν προτέρων ὑποχρέωσιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παραδεχθῇ τοὺς ὅρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ βεβαίως ἐνέχουσιν ἠθικήν τινα ὑποχρέωσιν ἀποδοχῆς τῶν ὅρων τούτων.

§222Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοιαύτης ἠθικῆς ὑποχρεώσεως ὡμίλησα, οὐχὶ νομικῆς.

§223Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις οὐ μόνον δέχεται κατ’ ἀρχὴν διαπραγματεύσεις περὶ τροποποιήσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Μεγάλης Βρεττανίας συμβάσεως τοῦ 1890, ἀλλὰ συνάμα δίδει τὴν διαβεβαίωσιν εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι θὰ παραδεχθῇ τὰς προτάσεις αὐτῆς, ἐφ’ ὅσον τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας τὸ ἐπιτρέπουσι, καὶ θὰ ὑποβάλῃ τὴν νέαν σύμβασιν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν προσεχῆ αὐτῆς Σύνοδον, διότι σήμερον δὲν ὑφίσταται ἀρκετὸς χρόνος πρὸς συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως καὶ ὑποβολὴν αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν. Ζητεῖ δὲ τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ὅπως προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ αὕτη θεωρεῖ ὡς ἐναντίον τῶν διατάξεων τῆς συμβάσεως τοῦ 1890. Ὁ ὅρος «ἐφ’ ὅσον τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας ἐπιτρέπουσιν» εἶναι τοσοῦτον ἐλαστικὸς, ὥστε κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ τὴν ἀνέλιξιν τοῦ ζητήματος μικρὰν θὰ δώσῃ ἐνίσχυσιν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀπορρίψῃ τὰς προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ δύο ἐπόψεις· ὑπὸ τὴν ἔποψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν τὸ ὑποβληθὲν καὶ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δύναται νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα καὶ σώσῃ τὴν Ἑλλάδα ἐκ τοῦ ἀτυχήματος, εἰς τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ἕνεκα τῆς θέσεως, εἰς ἣν περιῆλθεν ἡ σταφὶς, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν δύναται νὰ φέρῃ τοιαύτην σωτηρίαν. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, τῇ κατ’ ἐμὲ ἀπαραδέκτῳ, ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἡ μεταβολὴ αὐτοῦ εἰς νόμον λύει ὁριστικῶς τὸ ζήτημα, σῴζει τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, καὶ ἐπιτυγχάνει διὰ τὴν σταφίδα τιμὴν ἱκανοποιητικὴν καὶ καθιστῶσαν δυνατὴν τὴν ἐπωφελῆ αὐτῆς καλλιέργειαν, καὶ ἱκανοποιεῖ οὕτω τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας, καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ταύτῃ, τῇ ἀπαραδέκτῳ, θέλομεν πληρώσει λίαν ἀκριβὰ τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο, παραδεχόμενοι ἐκ τῶν προτέρων τὰς τροποποιήσεις τοῦ τελωνιακοῦ ἡμῶν δασμολογίου, ἃς θέλει προτείνει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ὅπως αὕτη μᾶς ἐπιτρέψῃ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν μετὰ σπουδῆς ψήφισιν τῆς ἀντικαταστάσεως διὰ δασμοῦ εἰς εἶδος τοῦ σήμερον εἰς χρήματα καταβαλλομένου ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος. Οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῶν εὐνοϊκῶν διαθέσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Ἑλλάδα. Πολλάκις ἔσχομεν δείγματα τοιούτων διαθέσεων. Ἀλλ’ οὐδεμίαν ὡσαύτως ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τοῦ πνεύματος καὶ τῶν ἀρχῶν, ἃς ἀκολουθεῖ πάντοτε ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐμπορικῶν συμφερόντων τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους. Ἐὰν δ’ ἐξετάσωμεν τὴν σημερινὴν ἐμπορικὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας καὶ συγκρίνωμεν αὐτὴν πρὸς τὴν τοιαύτην πολιτικὴν αὐτῆς κατὰ τὸ 1890, ὅτε ὑπεβίβασε τὸν δασμὸν τῆς σταφίδος ἀπὸ ἑπτὰ σελλινίων εἰς δύο τὸ ἑκατόλλιτρον, θέλομεν ἴδει, ὅτι ὑπάρχει μεγίστη διαφορά. Τότε τὸ Ἀγγλικὸν Δημόσιον εἶχε περισσεύματα, καὶ διέθετε ταῦτα εἰς τὴν ἐλάττωσιν φόρων. Ἠλάττωσε διαφόρους φόρους, ἰδίως δὲ ἠλάττωσε τὸν εἰσαγωγικὸν δασμὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος καὶ ἐπὶ τοῦ τεΐου...

§224Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ ξηρῶν καρπῶν ἐν γένει.

§225Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς σταφίδος καί τινων ἄλλων καρπῶν, οὐχὶ ἐπὶ ὅλων τῶν ξηρῶν καρπῶν. Τὸν δασμὸν δὲ τούτων, ὡς καὶ τοῦ τεΐου, ἠλάττωσεν ἄνευ συμβάσεως, τὸν τῆς σταφίδος ὅμως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως τοῦ 1890, διὰ τῆς ὁποίας ἐδόθησαν εἰς τὴν Ἀγγλίαν δασμολογικαὶ ὠφέλειαι, ὅπως ἐξασφαλισθῇ ἡ ἐλάττωσις αὕτη. Σήμερον ὅμως ὁ Ἀγγλικὸς προϋπολογισμὸς εὑρίσκεται ἐν ἐλλείμματι. Ἐφέτος δὲ, ἕνεκεν ἐλλείμματος τριῶν περίπου καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων λιρῶν, τὸ Ἀγγλικὸν Δημόσιον ἐπανέφερε τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ τεΐου, τὸν ὁποῖον εἶχε καταργήσει κατὰ τὸ 1890. Ἤθελε δὲ ἐπαναφέρει ἴσως καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σύμβασις τοῦ 1890...

§226Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἔχει λήξει ὁ χρόνος.

§227Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἔληξεν ἡ προθεσμία τῆς συμβάσεως· ἀλλ’ ὀφείλει, ἂν θέλῃ, νὰ καταγγείλῃ αὐτὴν πρὸ ἑνὸς ἔτους. Ἐκτὸς τῆς θέσεως ταύτης τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Ἀγγλικοῦ Δημοσίου, ὑπάρχει σήμερον ἐν Ἀγγλίᾳ ἓν μέγα ζήτημα οἰκονομικὸν καὶ ἰδίως τελωνιακόν. Ἡ Ἀγγλία ἀπὸ τεσσαρακονταετίας ἔχει ὡς βάσιν τῆς ἐμπορικῆς καὶ τελωνιακῆς αὐτῆς πολιτικῆς τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου. Ἀπό τινος ὅμως μεγάλη μερὶς τοῦ Ἀγγλικοῦ ἔθνους, καὶ μεγάλη μερὶς τῶν πολιτευομένων, ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἀποικιῶν κ. Τσάμπερλαιν, εἶναι κατὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου καὶ ὑπὲρ τοῦ προστατευτικοῦ συστήματος. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐδήλωσε μὲν εἰσέτι, ὅτι ἀσπάζεται τὰς νέας ταύτας ἰδέας, ἡ πορεία ὅμως αὐτῆς προσπελάζει πρὸς τὸ σύστημα τὸ προστατευτικόν. Ἐπιδιώκει ἑπομένως ἐντονώτερον τὴν συνομολόγησιν νέων συμβάσεων, οὐ μόνον πρὸς προστασίαν τῆς ἐξαγωγῆς αὐτῆς, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὔξησιν τῶν ἐκ τῶν τελωνιακῶν δασμῶν ἐσόδων αὐτῆς. Εἶπον ταῦτα, Κύριοι, ὅπως ἐξηγήσω τοὺς λόγους, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζω τὴν ὑπόνοιάν μου, ὅτι οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θέλει προτείνει, καὶ τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλλὰς ἐκ τῶν προτέρων παραδέχεται, ὑπὸ μόνον τὸν ἐλαστικὸν περιορισμὸν «ἐν ᾧ μέτρῳ ἐπιτρέπουσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας», οἱ ὅροι οὗτοι δὲν θὰ ἦναι ὅροι ἐλαφροί. Καὶ ἐὰν μὲν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἐπρόκειτο νὰ σώσῃ τὴν σταφίδα, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, δὲν θὰ ἤμην ἴσως καὶ ἐγὼ ἐναντίος, ὅπως παραδεχθῶμεν ἔστω καὶ βαρεῖς ὅρους ἀπὸ μέρους τῆς Ἀγγλίας. Ἀλλ’ ἀναμφισβητήτως πᾶς, ὅστις δὲν ἐπηρεάζεται ἐκ τῆς σημερινῆς στενοχωρίας, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, δὲν δύναται νὰ εὕρῃ ὁριστικήν, τελείαν καὶ πλήρη λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Θὰ ἔχωμεν δι’ αὐτοῦ μίαν προσωρινὴν ἀνακούφισιν ἑνὸς ἴσως ἔτους, ἢ δύο, θὰ ὑποβληθῶμεν δὲ διαρκῶς εἰς βάρη καὶ θυσίας ὅλως δυσαναλόγους πρὸς τὴν πρόσκαιρον ταύτην ἀνακούφισιν δι’ ὅλον τὸ Κράτος, καὶ δι’ αὐτοὺς ἀκόμη τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς. Ἐὰν ἐπρόκειτο, ὡς εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, νὰ λύσωμεν τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, δὲν ἤθελον διστάσει νὰ ὑποστηρίξω τὴν παραδοχὴν βαρῶν καὶ θυσιῶν ἀναλόγων πρὸς τὴν σημασίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται, δυστυχῶς, νὰ λύσωμεν ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Φοβοῦμαι δὲ, μήπως ἐπιδεινώσωμεν αὐτό. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἀποφασισθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ, ἴσως λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον. Φοβοῦμαι δὲ, ὅτι τὰ 130 ἢ 150 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφίδος, τὰ ὁποῖα θὰ συσσωρεύσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἰς τὰς ἀποθήκας αὐτῆς, εἰς πᾶν ἄλλο θὰ συντελέσωσιν ἢ εἰς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος δι’ ἐξευρέσεως ἐπωφελοῦς τρόπου καταναλώσεως τῆς παραγομένης σταφίδος. Τὸν ἐκ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου κίνδυνον διαβλέπω, οἱαδήποτε καὶ ἂν ὦσι τ’ ἀποτελέσματα τῶν διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἀφοῦ αὕτη, ἐξ ἀφορμῆς τῆς ψηφίσεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἔθεσεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐφαρμογῆς τῆς συμβάσεως τοῦ 1890, καὶ ἐζήτησε τὴν τροποποίησιν αὐτῆς διὰ τῆς παραδοχῆς ὅρων ἐπωφελῶν εἰς τὸ Ἀγγλικὸν ἐμπόριον, ἕπεται, ὅτι τὴν κύρωσιν τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ παραδοχῆς τῶν παρ’ αὐτῆς προταθησομένων ὅρων δύναται νὰ θεωρήσῃ ὡς παράβασιν τῆς συμβάσεως τοῦ 1890 καὶ προβῇ εἰς τὴν ἄμεσον αὐτῆς ἀκύρωσιν. Δὲν ἠξεύρω δὲ, ἂν ἡ μὴ κύρωσις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ψηφιζομένου θέλει ἀρκέσει εἰς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μὴ ζητήσῃ τὴν τροποποίησιν τῆς συμβάσεως τοῦ 1890.

§228Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα.

§229Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Φοβοῦμαι ὅτι καὶ τότε δὲν θ’ ἀποσύρῃ τὰς προτάσεις αὐτῆς· διότι, ἐὰν προσέξητε εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι καὶ τὰ μέχρι σήμερον ἐφαρμοσθέντα μέτρα, χωρὶς νὰ ὁρίσῃ τίνα, τὰ χαρακτηρίζει ὡς ἀντιτιθέμενα πρὸς τὸ γράμμα ἢ μᾶλλον πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς συμβάσεως τοῦ 1890.

§230Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει ῥητῶς «τῆς παρακρατήσεως».

§231Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἀνέχεται.

§232Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σήμερον τὰ ἀνέχεται, ἀλλὰ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀνεχομένη ταῦτα;

§233Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀνέχεται τὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου.

§234Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον λαμβάνει ὡς ἀφετηρίαν τῶν ἀντιρρήσεών της. Ἀλλ’ ἐὰν ἤθελε νὰ περιορίσῃ τὰς ἀντιρρήσεις της εἰς μόνον τὸ νομοσχέδιον, ἤθελεν εἶσθαι περιττὸν ἐν ἐγγράφῳ διπλωματικῷ ὁ κ. πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας νὰ ἐπαναλάβῃ παρατηρήσεις καὶ μομφὰς ἐναντίον τῶν μέχρι σήμερον ἐφαρμοσθέντων μέτρων. Θίγοντες τὰς σχέσεις ἡμῶν τὰς τελωνιακὰς μετὰ τῆς Ἀγγλίας, καὶ θέτοντες αὐτὰς ἐν ἐκκρεμότητι, φοβοῦμαι ὅτι τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ βλάψωμεν οὐσιωδῶς τὴν θέσιν τῆς σταφίδος. Διὰ τοῦτο δ’ ἀνέπτυξα πρότερον τὴν μεταβολὴν τὴν ἐπελθοῦσαν εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν οἰκονομικὴν καὶ τὴν τελωνιακὴν τῆς Ἀγγλίας, ὅπως ἐννοηθῇ, ὅτι οὐχὶ πολιτικὴ τῶν πλεονασμάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, ἀλλὰ πολιτικὴ ἐλλειμμάτων καὶ προστατευτικοῦ πνεύματος θέλει διευθύνει τὰς νέας διαπραγματεύσεις, εἰς τὰς ὁποίας θὰ εἰσέλθωμεν χάριν τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, ἡ τοιαύτη δὲ πολιτικὴ γεννᾷ τοὺς φόβους, οὓς ἐξέφρασα ἐν σχέσει πρὸς τὸ τελωνιακὸν καθεστὼς τῆς εἰς τὴν Ἀγγλίαν εἰσαγωγῆς τῆς σταφίδος. Οἱ φόβοι δ’ οὗτοι δὲν ἀποκλείονται ἐκ τοῦ περιεχομένου τῆς ἀνακοινώσεως τοῦ κ. πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, ἥτις δὲν περιορίζεται εἰς τὸ ν’ ἀποκρούσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ μέμφεται συνάμα καὶ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐφαρμόσθησαν μέχρι σήμερον.

§235ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν διεμαρτυρήθη τότε;

§236Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχει ἀνάγκην διαμαρτυρίας ἡ Ἀγγλία. Ἡ Ἀγγλία, ὅταν θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν θέλησίν της, τὴν ἐπιβάλλει.

§237ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ Ἀγγλία διεμαρτυρήθη, ἀφ’ ἧς ἐφηρμόσθη ἡ παρακράτησις. Δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῇ καὶ πάλιν.

§238Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διεμαρτυρήθη τότε, δὲν ἐζήτησεν ὅμως ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως τοῦ 1890. Σήμερον ζητεῖ ἀναθεώρησιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Καὶ λαμβάνει μὲν ὡς ἀφετηρίαν τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐπανέρχεται καὶ ὑπενθυμίζει τὰς διαμαρτυρίας καὶ τὰς ἀντιρρήσεις της κατὰ τῶν ἐφαρμοσθέντων μέτρων. Ἐντεῦθεν διαβλέπω τὸν κίνδυνον, ὅτι δυνάμεθα νὰ θέσωμεν ἐν ἀμφιβόλῳ τὸ πλεονέκτημα τῆς συμβάσεως τοῦ 1890 ἕνεκα τῆς ἐνάρξεως τῶν διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Ἀγγλίας, εἴτε καταλήξωμεν εἰς τὴν παραδοχὴν ἐπαχθῶν ὅρων, χάριν ἑνὸς νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θὰ σώσῃ τὴν σταφίδα, εἴτε καταλήξωμεν εἰς τὴν μὴ παραδοχὴν τῶν ἀγγλικῶν προτάσεων. Ὁ κίνδυνος δ’ οὗτος μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον, διὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν ψήφισιν μέτρων, τὰ ὁποῖα δύνανται καὶ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῶσι, πρὸς ἠθικὴν ἡμῶν βλάβην, ἀλλὰ καὶ τὰ ὁποῖα ἐφαρμοζόμενα δὲν θὰ καταλήξωσιν οὔτε εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς σταφίδος, οὔτε εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν γενικωτέρων συμφερόντων τοῦ τόπου. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν δύναμαι νὰ ἀποκρύψω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθην ἐκ τῆς ἀντιθέσεως, ἣν εὑρίσκω μεταξὺ τοῦ περιεχομένου τῶν ὑποβληθέντων ἐγγράφων, τῆς ἀμειφθείσης ἀλληλογραφίας μεταξὺ τοῦ κ. πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας καὶ τοῦ ἡμετέρου Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τῆς δηλώσεως, ἣν πρὸ δύο καὶ ἐπέκεινα μηνῶν ἐποιήσατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν παρουσιάζεται δυσκολία τις ἀπὸ μέρους τῆς Ἀγγλίας εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου...

§239Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, ὅταν λέγητε τί ἐδήλωσα, νὰ λέγητε τί πράγματι ἐδήλωσα. Εἶπον, ὅτι εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησιν, ἡ ὁποία ἀπηυθύνθη πρὸς ἐμὲ, ἀπήντησα, ὅτι ὑπάρχουσι δυσκολίαι διπλωματικαὶ, — ἐπαναλαμβάνω τὰς λέξεις, ὧν ἐποιησάμην χρῆσιν, —τὰς ὁποίας δυσκολίας ἐλπίζω νὰ ὑπερνικήσωμεν. Παρῆλθον πολλαὶ ἡμέραι, ἐξήγησα δὲ τοῦτο σαφῶς τὸ παρελθὸν Σάββατον, εἰπὼν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐπειδὴ πολλαὶ εἶχον παρέλθει ἡμέραι, ἀφ’ ἧς τὸ σημείωμα τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας εἶχε περιέλθει εἰς γνῶσιν αὐτῆς, χωρὶς οὐδεμία παρατήρησις νὰ γείνῃ πλέον ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, ὑπέθετεν, ὅτι αἱ δοθεῖσαι παρ’ αὐτῆς πληροφορίαι εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἀγγλίας ἐθεωρήθησαν ἐπαρκεῖς, καὶ ἑπομένως εἶπον, ὅτι σήμερον δὲν ὑπάρχουσι δυσκολίαι. Ἑπομένως δύνασθε νὰ ἐπαναλάβητε τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ἀλλὰ νὰ τὰ ἐπαναλάβητε ὅπως ἐγὼ τὰ εἶπον.

§240Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀναμνησθῶ καὶ ἐπαναλάβω τὸ ὅλον τῶν φράσεων ὑμῶν. Ἀλλ’ ἡ ἔννοια αὐτῶν δὲν ἀναιρεῖ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον, ὅτι δηλ. ἐπείσθητε, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξωσι δυσκολίαι ἀπὸ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, κατὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἐδώκατε ἡμῖν. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ ἔχῃ πεποίθησιν, ὅτι θὰ ὑπάρξωσι δυσκολίαι. Καὶ θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω...

§241Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Θὰ ὑπάρξωσι δυσκολίαι;

§242Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ φρονῇ, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θὰ παρουσιάσῃ δυσκολίας. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὶς ἤδη παρουσίασε δυσκολίας καὶ ἀντιρρήσεις. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Μονοπωλίου καὶ εἰς τὸ τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι τὴν ψήφισιν αὐτοῦ θεωρεῖ ὡς παραβίασιν τῆς συνθήκης τοῦ 1890, ἡ Βουλὴ δ’ ἐσταμάτησεν ἀπέναντι τῶν παρατηρήσεων τούτων. Τί ἐζήτει ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις διὰ τῶν ἀντιρρήσεών της, ἦτο εὔκολον ν’ ἀντιληφθῇ τις. Δὲν ἐβασίζετο αὕτη κυρίως ἐπὶ τοῦ ἁπλοῦ γράμματος τῆς συνθήκης τοῦ 1890, διότι κατὰ τὸ γράμμα αὐτῆς ἀπαγορεύεται εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἡ αὔξησις τοῦ κατὰ τὸ 1890 ἰσχύοντος ἐπὶ τῆς σταφίδος δασμοῦ τῆς ἐξαγωγῆς. Ἀλλ’ οὔτε ἡ παρακράτησις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀποτελοῦσα κυριολεκτικῶς αὔξησιν τοῦ δασμοῦ τῆς ἐξαγωγῆς, οὔτε τὸ Μονοπώλιον ἀποτελεῖ τοιαύτην. Ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀντιλέγουσα ὠθεῖτο ἐξ ἑτέρας ἰδέας, ἐξαγομένης ἐκ τοῦ πνεύματος τῆς συνθήκης. Δὲν ἤθελεν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ παραδεχθῇ μέτρον, τὸ ὁποῖον θὰ καθίστα τὴν προσφορὰν τῆς σταφίδος ἐλάσσονα ἐκείνης, ἥτις ἤθελεν ὑπάρχει ἄνευ τοῦ μέτρου τούτου καὶ ἤθελε καταστήσει τὴν ἐν Ἀγγλίᾳ κατανάλωσιν εὐθηνοτέραν. Ἤθελεν ἐλευθέραν καὶ ἄφθονον τὴν προσφορὰν τῆς σταφίδος. Τοιοῦτο παρίσταται τὸ πνεῦμα καὶ ὁ σκοπὸς τῶν παρατηρήσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἐν τῷ ἀπὸ 22 Μαρτίου ἐγγράφῳ τοῦ κ. πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας οὐδεμία ὑπάρχει νύξις, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐγκατέλιπε τὴν κυρίαν ἰδέαν, ἥτις ἐγέννα τὰς ἀντιρρήσεις αὐτῆς καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Μονοπωλίου καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως. Ἀπ’ ἐναντίας συζητεῖται ἐν δυσὶν ἢ τρισὶν ἐγγράφοις τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας ζήτημα δευτερεῦον, ἂν δηλ. τὸ 15% εἰς εἶδος, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου εἰς χρήματα, ἂν τοῦτο ἀποτελεῖ ὑπέρβασιν ἢ ὄχι τοῦ σήμερον ἐπιβαλλομένου φόρου. Ἀλλ’ οὐδεμία φράσις φαίνεται ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ, ἐνδεικνύουσα ἐγκατάλειψιν τῆς ἀρχικῆς ἰδέας τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ὁδηγουμένη ἐκ τῆς ἱστορίας ὅλης τοῦ ζητήματος τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐκ τῆς στάσεως τῆς Ἀγγλίας ἀπέναντι τῶν ληφθέντων μέτρων καὶ τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν, ἤθελεν ἀντιληφθῇ καλῶς τὸν σκοπὸν καὶ τὴν ἰδέαν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ συλλάβῃ οὐχὶ τὴν πεποίθησιν, ἀλλ’ οὔτε τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐγκατέλιπε τὴν ἀρχικὴν αὐτῆς ἰδέαν. Ὅπως μορφώσῃ τοιαύτην πεποίθησιν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἔπρεπε νὰ ἔχῃ σύμφωνον τὴν γνώμην τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἀπ’ ἐναντίας δὲ τὰ ἔγγραφα τῆς Ἀγγλικῆς Πρεσβείας οὐδεμίαν τοιαύτην γνώμην περιέχουσιν. Ὁ κ. πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας ἐν αὐτοῖς συζητεῖ λεπτομερείας, οὐδόλως δὲ θίγει τὸ κύριον ζήτημα, διότι κατὰ πᾶσαν πιθανότητα δὲν εἶχεν ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεώς του ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον. Εὐθὺς ὅμως, ὡς ἔλαβε τὰς ὁδηγίας αὐτῆς, εἰσῆλθε διὰ τοῦ ἐγγράφου του τῆς 14 Μαΐου εἰς τὸ κύριον ζήτημα, καὶ ἐπανέλαβε τὰς παρατηρήσεις καὶ ἀντιρρήσεις, τὰς ὁποίας ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐποιήσατο καὶ κατὰ τὴν περίστασιν τοῦ Μονοπωλίου καὶ κατὰ τὴν περίστασιν τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως, προέβη δὲ καὶ εἰς τὴν πρότασιν τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς συνθήκης τοῦ 1890 καὶ τῆς παραδοχῆς παρ’ ἡμῶν ὅρων ὠφελιμωτέρων διὰ τὸ Βρεττανικὸν ἐμπόριον. Πάντα ταῦτα πρέπει νὰ πείσωσιν ἡμᾶς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔσφαλεν, ὑποβαλοῦσα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, πρὶν ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἄρῃ τὰς δυσκολίας, ἃς ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος ἐνεδείκνυεν. Ἐὰν εἶχε δώσει τὴν δέουσαν προσοχὴν εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτοῦ, θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ βάσιν σοβαρᾶς καὶ σπουδαίας συζητήσεως καὶ νὰ φθάσῃ ἴσως ἐγκαίρως εἰς ἀποτέλεσμα. Βάσις δὲ τοιαύτη ὑπῆρχε τὸ ὅτι οὐδὲν τῶν μέτρων, ἅτινα ἐφηρμόσθησαν, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς παραβιάζον τὸ γράμμα τῆς συνθήκης. Τ’ ἀποτελέσματα τῶν μέτρων τούτων ἀποδεικνύουσιν, ὅτι καὶ τὸ πνεῦμα τῆς συνθήκης δὲν παρεβιάσθη, διότι δὲν ἐπῆλθεν ἐξ αὐτῶν ὕψωσις τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Κατὰ τὸ 1890 ἡ σταφὶς ἐτιμᾶτο πρὸς 160 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, ὡς ἀναγνωρίζει τοῦτο καὶ ὁ κ. πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς τότε τιμῆς τοῦ συναλλάγματος, πρὸς δραχ. 1,25 περίπου τὸ φράγκον, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἀνήρχετο εἰς 128 φράγκα χρυσᾶ περίπου τὸ χιλιόλιτρον. Σήμερον, ἐὰν ὑπολογίσωμεν κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 135 δραχμὰς τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος, καὶ πρὸς 1,35 τὸ συνάλλαγμα, ἔχομεν τιμὴν αὐτῆς κατὰ χιλιόλιτρον 100 φράγκα χρυσᾶ. Ἡ εἰς χρυσὸν δὲ τιμὴ ἐνδιαφέρει τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν. Ὅθεν μεταξὺ τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος τοῦ 1890 καὶ τῆς τοῦ τρέχοντος ἔτους οὐχὶ μόνον δὲν ὑπάρχει ὕψωσις, δυναμένη ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὰ παρ’ ἡμῶν ληφθέντα μέτρα, ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἐλάττωσις κατὰ 28 φράγκα χρυσᾶ τὸ χιλιόλιτρον. Εἶχεν ἑπομένως βάσιν συζητήσεως ἡ Κυβέρνησις τὸ γεγονός, ὅτι δὲν ἐπῆλθεν ὕψωσις τιμῶν. Ἠδύνατο δὲ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἡ μὴ ὕψωσις τῶν τιμῶν διὰ τῆς παραδοχῆς διατάξεως, ὑποχρεούσης τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ πωλῇ σταφίδα πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τιμὴν κατωτέραν τῆς τῶν 128 φράγκων, εἰς ἣν ἐπωλεῖτο αὕτη κατὰ τὸ 1890. Οὐδεμία ὅμως τοιαύτη διαπραγμάτευσις ἐγένετο μεταξὺ τῆς ἡμετέρας καὶ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ διάστημα τῶν τριῶν μηνῶν, οἵτινες παρῆλθον ἀφ’ ὅτου συνετάχθη τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν. Θὰ ἐπείθετο ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ παραδεχθῇ τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἐξαγωγικοῦ δασμοῦ τῆς σταφίδος εἰς εἶδος ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης συζητήσεως; Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐκ τῶν προτέρων τοιαύτην πεποίθησιν. Ἀλλὰ τοιαύτη διαπραγμάτευσις θὰ ἐστηρίζετο ἐπὶ βάσεων λογικῶν καὶ μὴ ἀπομακρυνομένων τοῦ πνεύματος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀναχωροῦσα ἀντιλέγει εἰς τὰ διάφορα μέτρα, τὰ ἐπιδιώκοντα τὴν ἀνακούφισιν τῶν πασχόντων σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Καὶ ἂν μὲν ἐπείθετο ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, δὲν θὰ περιηρχόμεθα εἰς τὴν σημερινὴν δυσχέρειαν, καὶ θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον, μὴ προκαλοῦν τὰς ἀντιρρήσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ μὴ παρουσιάζον τὸν κίνδυνον τῆς ἀκυρώσεως τῆς συμβάσεως τοῦ 1890. Ἐὰν δὲ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἤθελε πεισθῆ, θὰ ἦτο εἰς καιρὸν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μελετήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἄλλα μέτρα, δυνάμενα νὰ ἀνακουφίσωσι τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἢ καὶ νὰ ἐπιφέρωσι σκοπιμωτέραν καὶ ῥιζικωτέραν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος.

§243Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα αὐτά;

§244Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ὑποβάλω τοιαῦτα μέτρα. Διάφορα μέτρα δύνανται νὰ ἐξευρεθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἐχούσης τὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Ἐκ τοῦ προχείρου δὲ καὶ ἐνδεικτικῶς δύναμαι νὰ ἀναφέρω τινά, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ὠφέλειά τις εἰς τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος. Κανονίζοντες τὴν προπαρασκευὴν τῆς ἐξαγομένης σταφίδος κατὰ τρόπον ἐνεργοῦντα παρακράτησιν τῶν κακῶν ὑλῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἐντὸς τῆς σταφίδος, δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν φυσικὴν ἐλάττωσιν τοῦ παρουσιαζομένου πλεονάσματος...

§245Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Αὐτὸ γίνεται.

§246Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κυρίως εἰς τὸ Αἴγιον. Δὲν ἔχει ὅμως γενικὴν καὶ ὑποχρεωτικὴν ἐφαρμογήν. Δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἀντιληφθῇ πᾶς ὁ ἀμερολήπτως ἐξετάζων τὸ ἔργον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὅτι πᾶν ἄλλο εἶναι τοῦτο ἢ ἐξυπηρέτησις τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν ἐψηφίσθη ἡ παρακράτησις. Ἀντὶ αὕτη νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως, ἐπιδιώκει διὰ δανείων καὶ ἄλλων μέσων τὴν ὑποστήριξιν καὶ τὴν ἐπέκτασιν τῆς παραγωγῆς.

§247Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πρὸς διατήρησιν αὐτῆς.

§248Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ πρὸς ἐπέκτασιν, διότι, ἀντὶ τῶν 320,000,000 περίπου, τὰ ὁποῖα εἴχομεν κατ’ ἀνώτατον ὅρον προηγουμένως, ἐφέτος ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἔχωμεν παραγωγὴν 400,000,000 λιτρῶν περίπου. Τί δὲ ἔπραξεν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως, ἥτις εἶναι ἡ μόνη σωτηρία τῆς σταφίδος καὶ ἥτις ἔπρεπε νὰ ἐπιδιωχθῇ μετὰ τὴν λῆψιν τοῦ ἀνωμάλου καὶ ἐπικινδύνου μέτρου τῆς παρακρατήσεως; Ἡ Τράπεζα βεβαίως δὲν πταίει, διότι ἡ σύστασίς της ἦτο πλημμελής. Συνεστάθη ὄχι μὲ τὸν σκοπόν, ἵνα ἐξυπηρετήσῃ τὴν σταφίδα τὴν πρὸς βρῶσιν ἀναγκαίαν, τῆς ὁποίας ἡ παραγωγή εἶναι μόνη ἐπωφελής, ἀλλ’ ὅπως βοηθήσῃ τοὺς ἀδυνάτους καὶ πτωχοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Θεάρεστον τὸ ἔργον. Καὶ ἂν ἠδυνάμεθα νὰ καταναλώσωμεν ἐπωφελῶς ὅλην τὴν παραγομένην σταφίδα, τὰ πάντα ἔπρεπε νὰ πράξῃ καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καὶ τὸ Κράτος, ὅπως ὑποστηριχθῇ καὶ αὐξήσῃ ἡ παραγωγή. Εἰς τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν της ἡ Κυβέρνησις, καὶ νὰ μεταβάλῃ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἀπὸ Τραπέζης παραγωγῆς εἰς Τράπεζαν καταναλώσεως. Πάντες οἱ ἀσχοληθέντες εἰς τὸ ζήτημα τῆς σταφίδος ὁμολογοῦσιν, ὅτι ὑπάρχουσι χῶραι, εἰς τὰς ὁποίας δύναται ἡ σταφὶς νὰ καταναλωθῇ καὶ εἰς τὰς ὁποίας τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον, ἕνεκα τῶν ζημιῶν, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ κατ’ ἀρχάς, δὲν δύναται νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν ἐκεῖ κατανάλωσιν. Διατὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ μὴ ἀγοράσῃ σταφίδα, καὶ ἀφοῦ περιποιηθῇ καὶ βελτιώσῃ αὐτὴν νὰ φροντίσῃ, ὅπως εἰσαγάγῃ καὶ καταναλώσῃ αὐτὴν εἰς μέρη, ὅπου σήμερον δὲν καταναλίσκεται;

§249Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν τὴν ἀγοράσουν, θὰ ἀναγκασθῇ νὰ τὴν πετάξῃ.

§250Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ζημιωθῇ τότε ἡ Τράπεζα, προσπαθοῦσα νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν τῆς καταναλώσεως.

§251Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θὰ ὑποστῇ ἀποτυχίαν ἐπὶ τῇ ἐλπίδι μελλούσης ἐπιτυχίας.

§252Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ Τράπεζα θ’ ἀποτύχῃ πανταχοῦ. Ἀπ’ ἐναντίας εἶναι πλέον ἢ πιθανὸν, ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ εἰς πολλὰ μέρη· ἀλλὰ καὶ ἂν ἀποτύχῃ καὶ ζημιωθῇ, θὰ πάθῃ τοῦτο ἐπιδιώκουσα τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν πραγματικῶν συμφερόντων τῆς σταφίδος, τὰ ὁποῖα ἔγκεινται εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς καταναλώσεως αὐτῆς πρὸς βρῶσιν. Αὐτὴ ἡ βιομηχανικὴ κατανάλωσις τῆς χλωρᾶς καὶ ξηρᾶς σταφίδος, ἡ ἐλευθέρα καὶ ἡ ὄχι μονοπωλιακὴ, δὲν θὰ ἠδύνατο ἆρά γε νὰ τύχῃ ὑποστηρίξεως διὰ διαφόρων μέτρων, ἐνισχυόντων τὴν διὰ συνεταιρισμῶν ἢ καὶ παρ’ ἀτόμων βιομηχανικὴν αὐτῆς ἐπεξεργασίαν; Δὲν προτείνω τὰ μέτρα ταῦτα πρὸς συζήτησιν· ἁπλῶς καὶ ὡς ἐν παραδείγματι ὑποδεικνύω αὐτά. Τοιαῦτα μέτρα πολλὰ δύνανται νὰ ἐξευρεθῶσι. Τοιοῦτον ἐπίσης ἤθελεν εἶσθαι ἡ ἐπίσπευσις τῆς λειτουργίας γενικῶν ἀποθηκῶν, λειτουργουσῶν κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ διευκολύνῃ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ὅπως μὴ ἐκβιάζωσι τὴν πώλησιν τῆς σταφίδος των, πιεζόμενοι ἐκ πολλαπλῶν ἀναγκῶν. Ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα ὅλα τ’ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα τοῦ ζητήματος, θὰ ἠδύνατο νὰ μελετήσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν διάφορα τοιαῦτα μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ ἔθετον ἐν ἀμφιβολίᾳ τὸ τελωνιακὸν καθεστὼς μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ἀγγλίας. Ἀλλ’ ἀντὶ νὰ μελετήσῃ τοιαῦτα καὶ ἄλλα μέτρα, ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀνακινεῖ τὸ ζήτημα τῶν τελωνιακῶν σχέσεων μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς Ἀγγλίας. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι πράττομεν ἔργον ἐπικίνδυνον, ψηφίζοντες νομοσχέδιον, ὅπερ χρησιμεύει ὡς ἀφετηρία συζητήσεως μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Ἀγγλίας περὶ τῆς συνθήκης τοῦ 1890. Οἱονδήποτε ἀποτέλεσμα καὶ ἂν ἔχωσιν αἱ συζητήσεις αὗται, βεβαίως τοῦτο δὲν θὰ ἦναι ἡ σωτηρία τῆς σταφίδος. Δύνανται ἴσως νὰ ἔχωσιν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ψήφισιν καὶ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ πιστεύσῃ, ὅτι τοῦτο θὰ λύσῃ ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Θὰ ἐπανέλθωμεν καὶ πάλιν κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος εἰς τὴν ἐπιδίωξιν ἄλλων μέτρων. Θὰ ἔχωμεν δὲ τότε ἀναλάβει βάρη ὅλως δυσανάλογα πρὸς τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας προβλέπομεν ὅτι δύναται νὰ φέρῃ ἡ ψήφισις καὶ ἐφαρμογὴ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Δύναται δὲ ἡ ψήφισις αὐτοῦ καὶ ἄνευ τῆς ἐφαρμογῆς του νὰ θέσῃ εἰς κίνδυνον, ὡς εἶπον, καὶ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συμβάσεως τοῦ 1890. Δὲν θέλω νὰ θίξω τὸ ζήτημα τῆς ἠθικῆς σημασίας τῆς ψηφίσεως νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου ἡ κύρωσις καὶ ἡ ἐφαρμογὴ θὰ ἐξαρτᾶται οὐχὶ ἐκ τῆς θελήσεως ἡμῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς θελήσεως ἄλλου Κράτους. Ἴσως πολλοὶ, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν σμικρότητα τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ μέγεθος τῆς Ἀγγλίας, καὶ ἄλλοι, ἐπηρεαζόμενοι ἀπὸ τὸ πρόσκαιρον συμφέρον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, παραβλέπουσι τὴν ἔποψιν ταύτην. Ὁρμώμενοι ὅμως ἐκ μόνης τῆς ἐπόψεως τοῦ ὑλικοῦ συμφέροντος τῆς χώρας, πιστεύω ὅτι, ψηφίζοντες τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ σήμερον ἰσχύοντος δασμοῦ διὰ δασμοῦ εἰς εἶδος, πράττομεν ἔργον ἐπιβλαβὲς καὶ δι’ ὅλην τὴν χώραν καὶ δι’ αὐτὰς τὰς σταφιδικὰς ἐπαρχίας, πρὸς ἐπίτευξιν μικρᾶς καὶ παροδικῆς ἀνακουφίσεως. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἀκόμη εἰς καιρὸν νὰ μελετήσῃ καὶ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα, συνδυαζόμενα μὲ τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας εἰς τὴν τροποποίησιν τοῦ Καταστατικοῦ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, νὰ δυνηθῶσι ν’ ἀνακουφίσωσι τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς διὰ τὸ τρέχον ἔτος, νὰ δώσωσι δὲ καιρὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἄνευ προηγουμένης δεσμεύσεως διαπραγματευθῇ μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως τοὺς ὅρους, καθ’ οὓς θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ λῆψις ῥιζικωτέρων μέτρων ἄνευ κινδύνων καὶ ἀντιρρήσεων.

§253Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ λαβόντες τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν, κατέκριναν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι οὐδὲν ἔπραξεν, ἀφοῦ ἔλαβε τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον ἀνεκοίνωσεν αὐτῇ ὁ πρεσβευτὴς τῆς Ἀγγλίας. Προβαίνοντες εἰς τὰς κατακρίσεις ταύτας οἱ Κύριοι οὗτοι δὲν εὐηρεστήθησαν νὰ ἐξετάσωσι τὸ ἔγγραφον τοῦτο...

§254Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ τελευταῖον;

§255Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι. Διότι διὰ τὸ τελευταῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπικρίνητε ἡμᾶς, διότι τὴν παρελθοῦσαν ἑβδομάδα τὸ ἐλάβομεν. Διατὶ λοιπὸν μὲ διακόπτετε ἄνευ λόγου; Τὸ ἔγγραφον τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου μίαν καὶ μόνην ἐπέφερε παρατήρησιν. Παρατηρεῖ ὁ πρεσβευτής, ὅτι ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁριζόμενος φόρος εἶναι ἀνώτερος τοῦ σήμερον ἰσχύοντος. Ἐρωτῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς, καὶ μετ’ αὐτὸν τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ἠδύνατο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ἐνῷ ἕν σημεῖον μόνον ἠμφισβητεῖτο, τὸ σημεῖον δηλ. τοῦ φόρου, νὰ προβῇ, καὶ ἀπευθυνομένη πρὸς τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν νὰ συζητήσῃ ἅπαντα τὰ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου προβλεπόμενα θέματα; Θὰ ἦτο κατ’ ἐμὲ τὸ μέγιστον τῶν σφαλμάτων, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ διαπράξῃ. Διότι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι οἱ ἐνδιαφερόμενοι διὰ τὴν ἐπιτυχίαν μέτρου τινὸς συμφέρον ἔχουσι ν’ ἀπευθυνθῶσι πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ φέρῃ ἀντιρρήσεις εἰς τὸ μέτρον τοῦτο, ὅπως ἐπεκτείνωσι τὸν κύκλον τῶν ἀντιρρήσεων, προβαίνοντες εἰς συζητήσεις καὶ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔθιξαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μόνοι συμφέρον ἔχουσι νὰ θίξωσι ταῦτα...

§256Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ ἦτο σφάλμα.

§257Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σφάλμα κατὰ τὴν γνώμην ὑμῶν, οὐχὶ δὲ καὶ κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν.

§258Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ σφάλμα σας εἶναι, ὅτι ἐλησμονήσατε τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος.

§259Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἐλησμόνησα τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος, καὶ ἐπ’ αὐτῆς θ’ ἀσχοληθῶ, ἵνα διορθώσω τὰ λάθη, εἰς ἃ περιεπέσατε, ἀναφέροντες τὰ τῆς ἱστορίας τοῦ ζητήματος. Διότι ὑμεῖς, ἀναπτύσσοντες τὴν ἱστορίαν τοῦ ζητήματος ἀνεκοινώσατε εἰς τὴν Βουλὴν μίαν ἀρχικὴν σκέψιν, ἥτις ἀπετέλει τὴν βάσιν τοῦ συλλογισμοῦ σας, καὶ εἴπετε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐξ ὅλων τῶν ἐνεργειῶν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως προκύπτει, ὅτι αὕτη δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ παρεμποδισθῇ ἡ αὔξησις τοῦ ποσοῦ τῆς εἰσαγομένης εἰς Ἀγγλίαν σταφίδος. Αὐτὴ εἶναι κατὰ τὰς σκέψεις ὑμῶν ἡ ἀρχικὴ ἰδέα, ἥτις ὡδήγησε τὴν πολιτείαν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ θέματος. Λησμονήσαντες ὅμως εὐθὺς κατόπιν τὴν ἀρχὴν, ἣν ἐθέσατε, δὲν ἐκάματε πλέον λόγον περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσαγομένου, ἀλλ’ ὡμιλήσατε περὶ τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ ἱστορία τοῦ ζητήματος δὲν εἶναι ἐκείνη, ἣν ἀνεφέρατε ὑμεῖς. Οὐδέποτε ἠσχολήθη ἡ Ἀγγλία νὰ μάθῃ, ὁποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Ἀγγλίαν· ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ὅμως ἠσχολήθη καὶ ἔδει νὰ ἀσχοληθῇ περὶ τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος τῆς εἰς Ἀγγλίαν εἰσαγομένης, καὶ ἔδει νὰ ἐξετάσῃ, ἂν τὰ μέτρα τὰ προτεινόμενα θὰ ἔχωσιν ἀναγκαῖον ἀποτέλεσμα τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος. Αὐτὴ ἦτο ἡ πολιτικὴ τῆς Ἀγγλίας· ἐδικαιοῦτο δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ, ὅτι, ἐὰν, τῆς πολιτικῆς ταύτης ὁδηγούσης τὴν Ἀγγλίαν, ἐπέτρεψεν αὕτη, ἵνα ἡ παρακράτησις ὁρισθῇ εἰς 20%, ἐὰν ἐπέτρεψεν αὕτη νὰ μὴ διατυπωθῶσιν ἀντιρρήσεις κατὰ τῆς ἀγορᾶς σταφίδος ἐκ μέρους τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας τὸ παρακρατηθὲν ἐν Ἑλλάδι ποσὸν ἀνῆλθεν εἰς 120,000,000, ἐδικαιοῦτο, λέγω, ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία οὐδὲν εὗρεν ἵνα ἀντείπῃ, ὅτε ἀφῃρέθη τὸ ποσὸν αὐτὸ, τοῦ ὁποίου ἡ ἀφαίρεσις ἐμείωσε κατ’ ἴσον τὸ ποσὸν τὸ ἐξαγόμενον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ποσὸν, ἤθελε παραδεχθῇ σύστημα, τοῦ ὁποίου ἀποτέλεσμα δὲν ἦτο ἡ παρακράτησις ποσοῦ ἀνωτέρου. Ἐὰν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι τὴν ἐν τῷ ζητήματι πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, ἦσαν ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ἐὰν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐνδιεφέρετο μόνον, ὅπως τὸ ἐξαχθησόμενον ποσὸν σταφίδος μὴ μειωθῇ, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐδικαιοῦτο νὰ πιστεύσῃ, ὅτι οὐδεμία θὰ προεβάλλετο κατὰ τοῦ προταθέντος συστήματος ἀντίρρησις. Ἠδύνατο νὰ πιστεύσῃ, ὅτι ἀντιρρήσεις ἤθελον διατυπωθῆ, ἐὰν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καθιεροῦτο αὔξησις τοῦ φόρου, ἔδωκε δὲ τὴν ἀπόδειξιν διὰ τῶν ἀπαντήσεων, τὰς ὁποίας ἔδωκεν, ὅτι αὔξησις φόρου δὲν ἐπέρχεται. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἠσχολήθη περὶ τῆς ἱστορίας τοῦ ζητήματος, ἐσφαλμένως, ὡς προεῖπον, ἀποδίδων τὴν ἐνέργειαν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῆς, ὅπως μὴ ληφθῇ μέτρον παρεμποδίζον τὴν ἐξαγωγὴν μεγαλειτέρου ποσοῦ, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προέβη εἰς διδασκαλίαν περὶ τῆς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς τῆς Ἀγγλίας. Ὑποθέτω ὅτι εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀγνοῶν τὰ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὁμιλῶν ἀπὸ τοῦ βήματος, ἔδει νὰ πιστεύῃ, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκροῶνται τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ, εἶναι ἐν γνώσει τῶν συμβαινόντων εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ κόσμου, ὅταν μάλιστα τὰ συμβαίνοντα ταῦτα σχετίζωνται ἀμέσως πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο πρέπον νὰ προβῇ εἰς τὴν διδασκαλίαν ταύτην, διατὶ ὁ ἴδιος δὲν ὠφελήθη τῆς διδασκαλίας; διατὶ δὲν ἠθέλησε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι προκαλοῦσι τὴν ἐνέργειαν τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὅτι ἡ ἐνέργεια αὕτη ὑπαγορεύεται κατὰ πᾶσαν πιθανότητα ἐκ τῆς νέας οἰκονομικῆς πολιτικῆς, τὴν ὁποίαν κατὰ τοὺς τελευταίους καιροὺς ἀκολουθεῖ ἡ Ἀγγλία, καὶ ἡ ὁποία εἶναι ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐκράτει, ὅτε ἐγένετο ἡ συμφωνία τοῦ 1890;

§260Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ σεῖς ἐπαναλαμβάνετε τὴν διδασκαλίαν.

§261Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἐπαναλαμβάνω διδασκαλίαν, ἀλλ’ ὀφείλω κατ’ ἀνάγκην νὰ ὑπενθυμίσω εἰς ὑμᾶς, ὅτι ἡ συμφωνία τοῦ 1890 ἔληξεν ἤδη, ὅτι ἡ συμφωνία τοῦ 1890 διὰ διατάξεως ἑνὸς τῶν ἄρθρων αὐτῆς ὁρίζει, ὅτι ἡ διάρκεια τῆς ἰσχύος αὐτῆς εἶναι ἡ διάρκεια τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως τῆς ἐμπορικῆς τοῦ ἔτους 1886, ἡ διάρκεια δὲ τῆς συμβάσεως τοῦ 1886 εἶναι δεκαετής, ἄρα ἔληξεν ἡ συμφωνία τοῦ 1890 κατὰ τὸ 1896, καθ’ ὃ ἔληξεν ἡ ἰσχὺς τῆς συμβάσεως τοῦ 1886. Ὑπάρχει βεβαίως καὶ ἄλλη διάταξις, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι, ἐν ὅσῳ δὲν καταγγέλλεται ἡ σύμβασις, ἔχει ἰσχὺν ἑνὸς ἔτους, καὶ ὅτι δύνανται τὰ μέρη 12 μῆνας πρὸ τῆς λήξεως τοῦ ἔτους νὰ καταγγείλωσιν αὐτήν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, ἐὰν ἐνεθυμεῖτο τοῦτο ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, καὶ ἐσχέτιζε τοῦτο μὲ τὴν νέαν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, ἔπρεπε νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ἡ ἀπάντησις ἡμῶν καὶ ἡ ἐπιδειχθεῖσα ὑφ’ ἡμῶν προθυμία, ὅπως διαπραγματευθῶμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν αἰτήσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῷ ἐπιβαλλομένῳ ἡμῖν ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, ὅτι αἱ ληφθεῖσαι παρ’ ἡμῶν ἀποφάσεις ἐλήφθησαν πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος. Καὶ λέγω, τονίζων τὰς λέξεις, πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος, ὁ ὁποῖος δύναται ν’ ἀπειλήσῃ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν, ἀνεξαρτήτως τῆς ὑπερπαραγωγῆς, ἀνεξαρτήτως ὅλων τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐπεδείνωσαν τὴν κρίσιν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ὁ μεγαλείτερος κίνδυνος εἶναι ἡ καταγγελία τῆς συμφωνίας τοῦ 1890. Παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ μοὶ εἴπητε, ἐν περιπτώσει, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ἀγγλία ἤθελε προβῆ εἰς τὴν καταγγελίαν τῆς συμφωνίας, θὰ ὑπῆρχε πλέον μέσον σωτηρίας τῆς σταφίδος; Θὰ ὑπῆρχε μέσον τι δυνάμενον νὰ σώσῃ τὴν σταφίδα; Ὑποθέσατε ὅτι ὁ ἐν Ἀγγλίᾳ φόρος τῶν δύο σελλινίων μετετρέπετο εἰς φόρον ἑπτὰ σελλινίων κατὰ ἑκατόλλιτρον· Θὰ ὑπῆρχε μέσον τι, ἵνα τὸν κίνδυνον, τὸν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου προερχόμενον, πολεμήσωμεν; Δὲν ἦτο λοιπὸν καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, λαμβανούσης ὑπ’ ὄψιν τὴν οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, τὴν μεταβολὴν τῆς πολιτικῆς ταύτης, τὸ γεγονὸς ὅτι ἔχει δικαίωμα εἰς οἱανδήποτε στιγμὴν νὰ καταγγείλῃ τὴν ὑπάρχουσαν συμφωνίαν, δὲν ἦτο καθῆκον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποδεχθῇ τὴν ἀρχὴν τῶν διαπραγματεύσεων, τῶν ὁποίων ἀποτέλεσμα δύναται νὰ ἦναι ἡ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν ἐξασφάλισις τῆς σταφίδος; Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν δὲν εὐηρεστήθησαν οἱ προλαλήσαντες νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἠρκέσθησαν ὁ μὲν κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, μὲ τὸ χαρακτηρίζον αὐτὸν πνεῦμα τῆς εἰρωνείας, νὰ κατηγορήσῃ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὡς τείνουσαν χεῖρα ἐπαίτου πρὸς τὴν Ἀγγλίαν καὶ μὴ τηρήσασαν τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ἀπαντήσασαν δι’ ἐγγράφου, ἐκ τοῦ ὁποίου αἱ λέξεις εὐμενὴς διάθεσις ἔπρεπε νὰ λείψωσιν, ὅπως ἡ ἑλληνικὴ ἀξιοπρέπεια σωθῇ, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης νὰ κατηγορήσῃ ἡμᾶς πικρῶς, διότι δὲν προεκαλέσαμεν συζήτησιν, ἣν καθῆκον εἴχομεν νὰ ἀποφύγωμεν, περιορισθέντες, εὐθὺς ὡς ἡ συζήτησις προεκλήθη, νὰ ἐπιτύχωμεν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν...

§262Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ἠγνοεῖτε τὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, τώρα ἐμάθετε τὴν πολιτικὴν ταύτην.

§263Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν τὴν ἠγνοοῦμεν, ἀλλὰ τὴν ἐγνωρίζομεν, ὄχι βεβαίως κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν τὴν ἐννοεῖτε ὑμεῖς, ἀλλὰ κατὰ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ τὴν ἐννοῶμεν, καὶ ὁ ὁποῖος, ὡς ἤδη ἀπέδειξα, εἶναι ὁ μόνος ὀρθός. Ἀλλὰ, Κύριοι, μήπως ἐκ τοῦ τελευταίου ἐγγράφου, τοῦ ἀνακοινωθέντος παρὰ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, δὲν ἐξάγεται, ὅτι δὲν εἶναι μόνον τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προὐκάλεσε τὰς διαμαρτυρίας τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως; Ἄλλως τε δὲν εἴχομεν ἀνάγκην τοῦ ἐγγράφου τούτου, ὅπως μάθωμεν τοῦτο, διότι εὐθὺς ὡς ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως ἐγεννήθη, εὐθὺς προὐκλήθη ἡ διαμαρτυρία τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Ἂν ἐρχώμεθα σήμερον, Κύριοι, ὅτε τ’ ἀποτελέσματα τῆς παρακρατήσεως ἀμφισβητοῦνται, νὰ συζητῶμεν περὶ παρακρατήσεως καὶ νὰ ἀναπτύσσωμεν θεωρίας κατὰ τῆς παρακρατήσεως, νομίζω, ὅτι εἶναι κόπος περιττὸς, διότι δὲν ἠξεύρω, ἂν ὑπάρχει τις, ὁ ὁποῖος κατὰ θεωρίαν ὑποστηρίζει τὴν παρακράτησιν ἢ ὑπεστήριξεν αὐτὴν ποτέ. Ἡ παρακράτησις ὑπῆρξεν ἓν μέσον, πρὸς τὸ ὁποῖον ἐστράφησαν πληθυσμοὶ ἐν ἀπελπισίᾳ διατελοῦντες, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι διὰ τῆς παρακρατήσεως ἤθελε βελτιωθῆ ἡ κατάστασις αὐτῶν. Ἐψηφίσθη ἡ παρακράτησις, καὶ οἱ πολέμιοι ἐκ τῶν ὑστέρων τῆς παρακρατήσεως, οὐχὶ δὲ καὶ οἱ ἐκ τῶν προτέρων τοιοῦτοι, — διότι πιστεύω, ὅτι μεταξὺ τῶν κατηγορούντων τὴν παρακράτησιν ὑπάρχουσι καὶ πολλοὶ ψηφίσαντες τὴν παρακράτησιν...

§264Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὄχι.

§265Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ ὑμῶν, διότι δὲν λησμονῶ, ὅτι ὑμεῖς δὲν ἐψηφίσατε ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ βεβαίως μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι σήμερον θεωροῦσι τὴν παρακράτησιν ὡς αἰτίαν ὅλων τῶν κακῶν, εἶναι καί τινες, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν ὑπὲρ αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐγὼ λέγω πρὸς ὅλους, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἐψήφισαν τὴν παρακράτησιν, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἵτινες κατεψήφισαν αὐτῆς, εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς εἴπωσι, ποῖα θὰ ἦσαν τ’ ἀποτελέσματα, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ παρακράτησις;

§266Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Θὰ εἶχε λήξει ἡ κρίσις.

§267Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ λύσῃ τις. Λέγετε ὅτι θὰ εἶχε λήξει ἡ κρίσις. Θὰ εἶχε λήξει ἡ κρίσις, ἀλλὰ διὰ τῆς καταστροφῆς ὅλων τῶν σταφιδαμπέλων τῶν παραγουσῶν μικρὰν ποσότητα σταφίδος, ἴσως δὲ καὶ παραγουσῶν τὴν καλλιτέραν ποιότητα, διότι αὗται ἀκριβῶς παράγουσι τὴν καλλιτέραν ποιότητα. Θὰ εἶχε λήξει ἡ κρίσις, ἀλλὰ διὰ τῆς καταστροφῆς πλείστων κεφαλαίων, δαπανηθέντων πρὸς φύτευσιν τῶν σταφιδαμπέλων. Ἀλλ’ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ἐνόμισαν, ὅτι τὰ κεφάλαια ταῦτα δὲν ἔπρεπε νὰ θυσιασθῶσι, καὶ ἡ φωνὴ αὐτῶν ἐπεβλήθη εἰς τοὺς μὴ ἐνδιαφερομένους, καὶ ἐγένετο δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τῆς παρακρατήσεως· γενομένης δὲ δεκτῆς τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως, προέβημεν βῆμα πρὸς βῆμα, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐφθάσαμεν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο, νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, ὑποδεικνύοντες αὐτοῖς πρὸς σωτηρίαν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής; Ἀλλὰ ποῖα εἶναι τὰ μέσα ταῦτα; Τὰ μέσα ταῦτα εἶναι νὰ καθαρισθῇ καλλίτερον ἡ σταφὶς, καὶ τὸ μέρος, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπορριφθῇ συνεπείᾳ τελειοτέρων μηχανημάτων καθαρισμοῦ, ν’ ἀποτελέσῃ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι παρακράτησιν. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν θὰ θεωρήσωσι τὸ μέσον τοῦτο ὡς μέσον δυνάμενον νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν σωτηρίαν τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ὑπεδείχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης καὶ ἕτερον μέσον, ὑπεδείχθη ὑπ’ αὐτοῦ μέσον διατυπωθὲν κατὰ τρόπον πολὺ περίεργον. Ἀφοῦ ἐψηφίσθη ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα μὲ τὴν ἐντολὴν, τὴν ὁποίαν ἔχει δυνάμει τοῦ νόμου, τοῦ καταρτίσαντος αὐτὴν, ἔρχεται ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς καὶ λέγει, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἔπρεπε νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν διάσωσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς. Ἀλλὰ διὰ ποίου τρόπου; Διὰ τῆς παρεμποδίσεως τῆς καλλιεργείας τῶν ὑπαρχουσῶν σταφιδαμπέλων, — διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν ὁ ἐξ Ἄρτης Βουλευτής...

§268Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶναι αὐτή. Μὲ συγχωρεῖτε.

§269Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ διατυπώσω τὴν ἰδέαν, ὅπως ἐγὼ τὴν ἀντελήφθην. Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ δάνεια πρὸς καλλιέργειαν, ἔπρεπε νὰ μεταχειρισθῇ τὰ χρήματα αὐτῆς πρὸς διάδοσιν τοῦ καρποῦ. Ἀλλ’ ὅταν λέγητε, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἄρτης, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ χρήματα πρὸς καλλιέργειαν, συνηγορεῖτε ὑπὲρ τῆς παρεμποδίσεως τῆς καλλιεργείας, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι, ἐὰν ἡ Τράπεζα δὲν ἔδιδε δάνεια πρὸς καλλιέργειαν καὶ δὲν ἔδιδε θειϊκὸν χαλκόν, ὅπως γείνωσιν αἱ ἀναγκαιοῦσαι ῥαντίσεις, ἵνα ὑπάρχῃ σταφιδόκαρπος, ἐννοεῖτε, ὅτι, ἐὰν ταῦτα δὲν ἐπράττοντο, δὲν θὰ ὑπῆρχε σταφιδόκαρπος, καὶ δὲν θὰ ὑπῆρχε ἀνάγκη ν’ ἀσχοληθῶμεν πρὸς διάδοσιν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν Κίνᾳ ἢ ἐν Ἀβησσυνίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ, ἐν ταῖς χώραις, ἔνθα ἡ σταφὶς εἶναι ἄγνωστος καὶ ὅπου ἤθελον ἐπιτύχει τὴν διάδοσιν αὐτῆς οἱ πρὸς τοῦτο ἀποστελλόμενοι ἀντιπρόσωποι τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τοῦτο, Κύριοι, εἶναι τὸ δεύτερον μέτρον, τὸ προταθὲν ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ πρὸς διάσωσιν τῆς σταφίδος.

§270Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ 10 δραχμάς, ἃς ἐλάμβανεν ὁ σταφιδοκτήμων κατὰ στρέμμα, ἐσώθη ἡ καλλιέργεια...

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§272Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ ἠρώτησαν καὶ ἀπαντῶ.

§273Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἐξ Αἰγιαλείας συνάδελφον νὰ πιστεύσῃ, ὅτι οὐδεμίαν ἀπηύθυνα πρὸς αὐτὸν ἐρώτησιν. Ἀλλὰ προέβη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος ἔτι περαιτέρω, καὶ εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει καὶ τρίτον μέσον, καὶ τὸ μέσον τοῦτο εἶναι ἡ ἐμψύχωσις τῶν Ἑταιρειῶν τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν βιομηχανίαν τῆς σταφίδος, καὶ τῶν ἀτόμων, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀσχοληθῆ εἰς ταύτην. Ἐννοεῖτε ὅτι τοῦτο πάντοτε προϋποθέτει Σταφιδικὴν Τράπεζαν μὴ δίδουσαν θειϊκὸν χαλκόν, ἀλλὰ τηροῦσαν τὰ κεφάλαια αὑτῆς, ὅπως ἐμψυχώσῃ τὴν βιομηχανίαν· καὶ ποίαν βιομηχανίαν, παρακαλῶ; τὴν οἰνοποίησιν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ διὰ τῆς οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος πρόκειται νὰ παραχθῇ προϊὸν, τὸ ὁποῖον διέρχεται κρίσιν καὶ αὐτὸ, διότι νομίζω, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι ἡ κρίσις τῶν οἴνων εἶναι ἴσως μεγαλειτέρα τῆς κρίσεως τῆς σταφίδος, διότι ἐπὶ τέλους ἡ σταφὶς δύναται νὰ πωληθῇ ἐπὶ τιμῇ καλυπτούσῃ τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς, ἐνῷ οἱ οἶνοι, μὲ τὸν ἀνταγωνισμόν, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπόκεινται, ἀποτελοῦσι σήμερον προϊὸν, τοῦ ὁποίου ἡ τιμὴ δὲν καλύπτει τὰ ἔξοδα τῆς παραγωγῆς. Καὶ νομίζουν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου λύεται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· προσθέτουσι δὲ οἱ ὀνειρευόμενοι τοιαύτην λύσιν καὶ ἄλλην πανάκειαν, ἡ ὁποία ἐφέτος ἐγεννήθη διὰ πρώτην φορὰν, τὴν οἰνοποίησιν δηλ. τῆς χλωρᾶς σταφίδος, καὶ οἰνοποίησιν τῆς χλωρᾶς σταφίδος ὄχι πρὸς παραγωγὴν οἴνου ἐκ χλωρᾶς σταφίδος, ἀλλὰ πρὸς ἐμπορίαν τῶν οἴνων τῶν ἐκ ξηρᾶς σταφίδος διὰ τῆς γεννηθησομένης πεποιθήσεως εἰς τοὺς καθ’ ἡμᾶς τὰ πάντα ἀγνοοῦντας ξένους, ὅτι μικρὸν, ἀσήμαντον ποσὸν πρὸς οἰνοποίησιν χλωρᾶς σταφίδος δύναται νὰ καλύψῃ τὴν οἰνοποίησιν τοῦ μεγάλου ποσοῦ τῆς ξηρᾶς σταφίδος. Ὅλα ταῦτα εἶναι καλὰ νὰ λέγωνται, ἀλλὰ νὰ ὑποδεικνύωνται ὡς τὰ μόνα μέτρα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ σώσωσι τὸν σταφιδικὸν πληθυσμόν, νομίζω, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι πρέπον. Ἀλλὰ δύναται ὁ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴς νὰ εἴπῃ: «μήπως τὸ προτεινόμενον παρ’ ὑμῶν μέτρον εἶναι δυνατὸν νὰ φέρῃ τὰ ἀγαθὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκᾶτε;» Ἀπαντῶ εἰς αὐτόν, ὅτι τὸ παρ’ ἡμῶν προτεινόμενον μέτρον οὐδὲν ἕτερον εἶναι ἢ ἡ ἐξακολούθησις τῆς ὑφισταμένης καταστάσεως. Ποῖον, παρακαλῶ, εἶναι τὸ ἰσχῦον καθεστώς; Τὸ ἰσχῦον καθεστὼς εἶναι παρακράτησις 20%, ἀγορὰ ἐκ μέρους τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης τοῦ πλεονάσματος τοῦ ὑποτιθεμένου. Καὶ προέβη εἰς τὴν ἀγορὰν ταύτην ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ τ’ ἀποτελέσματα, μ’ ὅλα τὰ διαπραχθέντα λάθη, ὑπῆρξαν εὐάρεστα. Ἀλλ’ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἀγορὰν ταύτην κατὰ τὸ παρὸν ἔτος; Καὶ αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤγαγεν ἡμᾶς εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἀπεδείχθη ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν, ὅτι εἶναι ἀδύνατον κατὰ τὸ παρὸν ἔτος ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ προέλθῃ εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος. Ἐσκέφθημεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τοὺς σταφιδικούς, οἱ ὁποῖοι μιᾷ φωνῇ διατείνονται, ὅτι ἡ ἀγορὰ τοῦ πλεονάσματος ἠδύνατο νὰ ἐξασφαλίσῃ αὐτοῖς τιμὰς ἐπαρκῶς ἱκανοποιητικάς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτοὺς, ὅτι, μὴ δυναμένης τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ προβῇ εἰς ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος, ἠθέλομεν περιορισθῆ εἰς τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ τῆς παρακρατήσεως ποσοῦ. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπητε: «διατὶ δὲν ἐπιμένετε εἰς τὸ ἰσχῦον σύστημα;» Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τὰ χρηματικὰ μέσα, ὅπως τὸ ἰσχῦον σύστημα λειτουργήσῃ, διότι οἱ ὅροι, τοὺς ὁποίους ἔθηκαν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐπρόκειτο νὰ δώσωσι τὰ μέσα ταῦτα, ἦσαν τόσον βαρεῖς καὶ τόσον κατ’ ἐμὲ καταστρεπτικοὶ αὐτῆς τῆς ὑποστάσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὥστε ἦτο ἀδύνατον ν’ ἀποδεχθῶμεν τούτους, καὶ ἐν ἀπελπισίᾳ τῆς μὴ δυνατῆς εὑρέσεως τῶν χρηματικῶν μέσων πρὸς ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος κατεφύγομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλήν. Ἔρχεται τώρα τὸ ζήτημα τὸ κύριον. Μετὰ τὸ ἔγγραφον, τὸ ἀνακοινωθὲν ὑπὸ τοῦ πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας, εἶναι δυνατὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου; Ἐγὼ φρονῶ ἀδιστάκτως, ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατόν· φρονῶ μάλιστα, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἐξηγῶ τοὺς λόγους: Ἡ ἀναβολὴ τοῦ ζητήματος, ἡ ἀπόφασις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, ὅπως μὴ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, ποῖα θὰ ἔχῃ ἀναγκαῖα ἀποτελέσματα; Θὰ ἔχῃ ὡς ἀναγκαῖον ἀποτέλεσμα, ὅτι οὐδὲν μέτρον θὰ ληφθῇ πρὸς ἀνακούφισιν τῆς παραγωγῆς τοῦ παρόντος ἔτους...

§274Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὄχι μόνον πρὸς ἀνακούφισιν, ἀλλὰ πρὸς σωτηρίαν.

§275Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸς ἀνακούφισιν, ἢ πρὸς σωτηρίαν τῆς παραγωγῆς, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πυλίας συνάδελφος· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσι τὰ μέσα πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἴσχυσε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§276Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σωτηρίαν τῆς σταφίδος, καὶ νὰ πωλῶνται αἱ σταφίδες τοῦ Αἰγίου 100 δραχμάς!

§277Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε;

§278Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ.

§279Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Εἴπετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐπροτείνετο παρὰ διαφόρων ἡ συνδρομὴ πρὸς ἐπανάληψιν τοῦ μέτρου τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ διὰ τὸ παρὸν ἔτος, ἦσαν τοιοῦτοι, ὥστε θὰ ἦσαν καταστρεπτικοὶ καὶ διὰ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς καὶ διὰ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Ἐπειδὴ πάντες, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ἔχομεν ἀντιθέτους πληροφορίας καὶ ἀντίθετον ἀντίληψιν τοῦ πράγματος, ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, νὰ δώσητε πληροφορίας περὶ τούτου, δηλ. περὶ τοῦ ποῖοι ἦσαν οἱ ὅροι οἱ προτεινόμενοι.

§280Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ δώσω, εἶναι αἱ ἑξῆς. Ὅτι αἱ Τράπεζαι (Ἐθνικὴ, Ἀθηναϊκὴ, Ἰονικὴ) εἶναι διατεθειμέναι ν’ ἀναλάβωσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δώσωσι μέχρι ποσοῦ 6,000,000 δραχμῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἰσέλθῃ εἰς συνεταιρισμὸν μετὰ τῆς Οἰνοποιητικῆς Ἑταιρίας Ζάννου καὶ Ῥὼς διὰ ποσὸν 2,500,000, τὰ ὁποῖα ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν εἶχεν, ἦτο δὲ ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ δανεισθῇ. Ἐπρόκειτο δὲ, ἐὰν τυχὸν εὑρίσκετο τὸ δάνειον, — τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι δὲν γνωρίζω πῶς θὰ ἠδύνατο νὰ εὕρῃ, — νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν συνεταιρισμὸν μὲ ἑταιρείαν, ἡ ὁποία δυνατὸν νὰ ἦναι πολὺ στερεὰ, πολὺ σοβαρὰ, ἀλλ’ ἡ ὁποία ἔχει οὐχὶ μικρὸν παθητικὸν, ἐπρόκειτο, λέγω, νὰ συνεταιρισθῇ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα μετὰ τῆς Οἰνοποιητικῆς Ἑταιρείας, καταβάλλουσα αὐτὰ τὰ 2,500,000, τῶν ὁποίων δὲν ἠξεύρω ποία θὰ ἦτο ἡ τύχη. Αὐτὴ ἦτο ἡ λύσις, ἡ προτεινομένη· ὑποχρέωσις ἐκ μέρους τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ν’ ἀναλάβῃ συμμετοχὴν εἰς τὴν Οἰνοποιητικὴν Ἑταιρείαν διὰ 2,500,000. Ἐννοεῖται, ὅτι ὅλα αὐτὰ ἦσαν ἀνεκτέλεστα. Ἐπὶ πλέον δὲ οἰνοποίησις χλωρᾶς σταφίδος. Ἀλλ’ ἡ οἰνοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος προὐτάθη τὴν τελευταίαν ἡμέραν, εἶναι δὲ αὕτη κατ’ ἐμὲ ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς τὸ ναυάγιον τῶν διαπραγματεύσεων, διότι, ἐπαναλαμβάνω, μὴ παίζωμεν μὲ τὰς λέξεις· εἶναι σήμερον ἀδύνατον νὰ προβῆτε εἰς οἰνοποίησιν μεγάλου ποσοῦ χλωρᾶς σταφίδος. Δὲν ἔχετε οὔτε ἐργοστάσια πρὸς κατεργασίαν αὐτῆς, οὔτε μέσα μεταφορᾶς τῆς σταφίδος ταύτης. Ἠσχολήθη τις ἐξ ὑμῶν, τῶν ὑποστηριζόντων τὴν ἰδέαν τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος, νὰ μάθῃ, ποῖα εἶναι τὰ ποσὰ τῆς χλωρᾶς σταφίδος, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ μεταφερθῶσι, καὶ διὰ ποίων μέσων θὰ ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ μεταφορὰ αὐτῶν, καὶ ἐν ποίοις καταστήμασιν ἤθελε γείνῃ ἡ οἰνοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος;

§281Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὑπάρχουσιν οἱ ἰσχυριζόμενοι, ὅτι ἠδύναντο νὰ γείνωσι πάντα ταῦτα.

§282Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δύνανται νὰ ὑπάρχωσιν οἱ ἰσχυριζόμενοι τοῦτο, ἀλλ’ ὁ σκοπὸς, ὃν ἐπιδιώκουσιν, εἶναι ἐκεῖνος, τὸν ὁποῖον δὲν ἀπέκρυψα. Ἐφαντάσθησαν, ὅτι, ὅταν ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ ἡ οἰνοποίησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος, θὰ ἠδύναντο διὰ μικρῶν ἀγορῶν χλωρᾶς σταφίδος νὰ διευκολύνωσι τὴν πώλησιν ὅλου τοῦ ποσοῦ τοῦ οἴνου τοῦ παραγομένου ἐκ ξηρᾶς σταφίδος, παρουσιάζοντες αὐτὸ ὡς ἐκ χλωρᾶς σταφίδος παραχθέν. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἀλλὰ διὰ νὰ παραδεχθῆτε ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατὸν, πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐνδιαφέρον νὰ μάθωσιν, ἂν οἱ οἶνοι παράγονται ἐκ χλωρᾶς ἢ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος, δὲν ἔχουσιν ἐνταῦθα προξένους, δυναμένους νὰ τηρῶσιν αὐτοὺς ἐνημέρους τῶν ἐνταῦθα διαπραττομένων. Περὶ τούτων ὅλων θὰ συζητήσωμεν, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ μᾶς εἶπον: «ἀποδεχόμενοι τὴν ἰδέαν, ὅτι δέον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀναλαμβάνετε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδεχθῆτε οἱασδήποτε προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως.» Ἀπαντῶ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, διότι ἡ ἐλευθερία τῶν διαπραγματεύσεων εἶναι πλήρης, ἀπόλυτος...

§283Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἐσφαλμένον.

§284Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἐσφαλμένον. Ἐὰν τὰ συμφέροντα τῆς χώρας πείθωσι τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, λαμβανομένης πάντοτε ὑπ’ ὄψιν τῆς περιστάσεως καταγγελίας ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας τῆς ὑπαρχούσης συμφωνίας μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν, λέγω, τὰ συμφέροντα τῆς χώρας πείθωσι τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς αὐτὴν νὰ ἀποδεχθῇ τὰς προτάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως δὲν θὰ ἀποδεχθῇ ταύτας, τὸ δὲ νομοσχέδιον, μετατρεπόμενον εἰς νόμον, οὐδεμίαν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυσκολίαν δύναται νὰ φέρῃ. Ἡ δυσκολία, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, γινομένου νόμου, εἶναι, ὅτι δύναται νὰ διαθέσῃ τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν δυσμενῶς. Τοῦτο πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ν’ ἀποφύγῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἀπηύθυνε τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ἀνεκοινώθη εἰς ὑμᾶς καὶ διὰ τοῦ ὁποίου, ἐνῷ δηλοῖ, ὅτι εἶναι ἑτοίμη νὰ διαπραγματευθῇ δασμολογικὰς τροπολογίας ἐντὸς τῶν ὅρων τῶν ἐπιτρεπομένων ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, παρακαλεῖ, ἀδυνάτου ὄντος τοῦ καταρτισμοῦ νέας συμβάσεως, ὅπως ὑποβληθῇ εἰς τὴν παροῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένου μέτρου κατὰ τὸ παρὸν ἔτος, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀνυπολογίστων κακῶν, τὰ ὁποῖα θέλουσι προέλθει, ἐὰν τὸ μέτρον δὲν ἐφαρμοσθῇ. Εἰς τὰς διαπραγματεύσεις πρέπει νὰ μὴ παρορᾷ τις τὸν κίνδυνον τῆς καταγγελίας τῆς συμφωνίας τοῦ 1890. Ὑπὸ τοιούτων σκέψεων ὁρμώμενοι θὰ προβῶμεν εἰς διαπραγματεύσεις· ἔχομεν δὲ δι’ ἐλπίδος, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία πάντοτε ἔδειξεν εὐμενεῖς διαθέσεις πρὸς τὴν Ἑλλάδα, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς κρίσεως, ἥτις μαστίζει τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, καὶ ἧς τὴν ὕπαρξιν γινώσκει καὶ ἀναγνωρίζει, δὲν θὰ θελήσῃ, λέγω, νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῆς κρίσεως ταύτης, ὅπως ἐπιβάλῃ ὅρους, τοὺς ὁποίους ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ. (Χειροκροτήματα ἐκ δεξιῶν).

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος, ὡς ἀντιλέγων.

§286Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον ἐγὼ, κ. Πρόεδρε.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Καραπᾶνος ἔχει ζητήσει τὸν λόγον, εἶναι δὲ καὶ ἀντιλέγων πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διὰ τοῦτο προηγεῖται ὑμῶν.

§288Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ λάβῃ θέσιν ἐπιθετικὴν ἀντὶ ἀμυντικῆς, λησμονήσας ὅτι ἐγὼ ὑπέδειξα ἁπλῶς, καὶ ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος, δὲν εἶμαι ἐγὼ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὀφείλω νὰ ἐξεύρω τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δὲν θὰ φέρωσιν ἐπὶ τοῦ τάπητος τὴν συζήτησιν τῆς μετὰ τῆς Ἀγγλίας συμβάσεως τοῦ 1890, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ δώσωσι τὴν δυνατὴν ἀνακούφισιν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, καὶ ἠθέλησε νὰ πολεμήσῃ διὰ μακρῶν τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασα. Βεβαίως μικρὰ θὰ ἦναι ἡ ὠφέλεια, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκ τῆς καλῆς περιποιήσεως τῆς ἐξαγομένης σταφίδος, ἀναμφισβητήτως μικρὰ θὰ ἦναι ἡ ὠφέλεια ἡ ἐκ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἰδιωτικῆς βιομηχανίας, ἀλλὰ μεγάλη ἔσεται ἡ ὠφέλεια, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῆς μεταβολῆς τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης συμφώνως μὲ τὸν σκοπὸν τῆς παρακρατήσεως. Ὅτε ἐψηφίσθη ἡ παρακράτησις, ἐψηφίσθη βεβαίως, ὅπως βελτιώσῃ μὲν τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς καὶ φέρῃ τοῦτο εἰς ἀναλογίαν μὲ τὴν κατανάλωσιν, ἀλλ’ ἐψηφίσθη ἰδίως, ὅπως ἐπιδιώξῃ τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως. Ὅτε ἐψηφίζετο ἡ ἵδρυσις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ὡμίλησα διὰ μακρῶν, καὶ ἐὰν εἶχον ἐνταῦθα καὶ ἀνεγίνωσκον ὑμῖν τὴν ἀγόρευσίν μου ἐκείνην σήμερον, ἠθέλετε ἰδεῖ, ὅτι κυρία ἀφορμὴ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ σταφὶς, εἶναι ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον τὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης διεχειρίσθησαν ἢ ἐφηρμόσθησαν, οὐχὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν συμφερόντων τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἀλλὰ χάριν ἄλλων ἰδεῶν καὶ συμφερόντων. Καὶ σήμερον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τοιαῦτά τινα ἐνδεικνύονται ἀποτελέσματα· διότι ἡ κατανάλωσις τοῦ περισυλλεχθησομένου τοσοῦτον μεγάλου ποσοῦ σταφίδος κατὰ τίνα τρόπον ἐπιδιώκεται νὰ γείνῃ; διὰ τῆς συστηματικῆς μονοπωλήσεως τῆς σταφίδος· καὶ ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἠθέλομεν ἔχει σύμβασιν μετὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἥτις ἤθελε κυρωθῆ παρὰ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἐπωλεῖτο διὰ 20, ἴσως καὶ πλέον, ἔτη ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἰσαχθῆ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ ἐκ τῆς παρακρατήσεως καὶ ἐκ τῆς καταβολῆς τοῦ φόρου εἰς εἶδος ἀντὶ χρήματος. Ὅταν μὲ τοιούτους σκοποὺς καὶ ὑπὸ τοιαύτας σκέψεις ψηφίζωνται οἱ νόμοι καὶ ἐφαρμόζωνται, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ διαχείρισις τῆς παρακρατήσεως. Ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐξετροχίασεν ἀναμφιβόλως τὴν διαχείρισιν τῆς παρακρατήσεως...

§289Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§290Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀπ’ ἐναντίας αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ ἐπικρίνῃ τὰς ἐνδείξεις μου, διότι, ἐπαναλαμβάνω, τοιαῦται ἦσαν, διότι ἐδήλωσα καθαρῶς, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ὑποβάλω τὰ μέτρα πρὸς σωτηρίαν τῆς σταφίδος· ἁρμόδια πρὸς τοῦτο εἶναι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶναι κάτοχος πάντων τῶν πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένων στοιχείων. Ἀλλ’ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἰδέας ταύτης, ὅπως ὑποστηρίξῃ τὴν ἰδέαν τῆς μὴ οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Ἀλλὰ τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι ἐναντίον μου, διότι ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ψηφιζομένης τῆς διατάξεως περὶ οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξοδευθῇ ὅλος ὁ ἐξ αὐτῆς παραχθησόμενος οἶνος, ὅπως εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι κατόπιν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν οἰνοπνευμάτων δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἐξοδεύωμεν τὸ ἐκ ξηρᾶς σταφίδος παραγόμενον κονιὰκ, τὸ ὁποῖον ἐπεδιώκετο διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἰσχυριζόμενος ὅτι γνωρίζει ἄριστα τὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, ἐνόμισεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ προκαλέσωμεν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἵνα μὴ ἡ Ἀγγλία εὕρῃ, ὅτι αὐξάνομεν τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως διὰ τοῦ μέσου τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου διὰ φόρου εἰς εἶδος ἀντὶ χρήματος. Βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ ἐξέλαβε τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν ὡς πάσχουσαν ἔλλειψιν μνήμης, ἢ ὡς ἐγκαταλείψασαν καθ’ ὁλοκληρίαν τὰς ἰδέας της, καὶ ὅτι ἑπομένως φοβεῖται μήπως τῇ ὑπενθυμίσωμεν, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη ἀντίρρησις ἀπὸ μέρους αὐτῆς χάριν τῶν συμφερόντων της, καὶ τοιουτοτρόπως προκαλέσωμεν ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ λέγει ταῦτα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς νὰ μὴ ἐβλέπομεν, ὅτι καὶ εἰς τὰ πρῶτα ἔγγραφα τῆς ἐνταῦθα Ἀγγλικῆς Πρεσβείας μένει ἀκέραιον τὸ ζήτημα τῆς ἀμφισβητήσεως τῆς ἀρχικῆς ἰδέας, καὶ μόνον συζητεῖται τὸ ζήτημα, ἂν τὸ 15% ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ 11 ἢ 12% ἀλλὰ δι’ ἁπλῆς σημειώσεως ἐδόθη πληροφορία εἰς τὸν κ. πρεσβευτὴν, παρὰ τοῦ ὁποίου οὐδεμία γνώμη τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἐξεφράσθη ἐν σχέσει πρὸς τὴν παρακράτησιν, καὶ τὴν αὔξησιν αὐτῆς διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου εἰς εἶδος ἀντὶ χρήματος. Ἐπίσης δὲ ἐκ τοῦ ἑτέρου σημειώματος, τὸ ὁποῖον ἀπηύθυνεν ὁ κ. πρέσβυς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ζητῶν ἄλλας πληροφορίας, ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν ἐλησμόνησε τὸ ζήτημα, δὲν ἐγκατέλειψε τὴν ἰδέαν τῆς μὴ ἐλαττώσεως τῆς προσφορᾶς σταφίδος εἰς Ἀγγλίαν. Ὁ φόβος τῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλίας δύναται νὰ ὑφίσταται καὶ εἰς πᾶσαν στιγμήν· ἀλλ’ ὁ γνωρίζων τὴν σημερινὴν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας δὲν δύναται νὰ φοβηθῇ, ὅτι ἀποτόμως ἡ Ἀγγλία ἤθελε καταγγείλει τὴν μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Ἑλλάδος σύμβασιν, διότι ἡ ὑπὸ τῆς Ἀγγλίας ἀπότομος καταγγελία τῆς μετὰ τῆς Ἑλλάδος συμβάσεως θὰ ἦτο ἴσως εἰς ἄλλας περιστάσεις πιθανή, ἀλλὰ σήμερον δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ τοιαύτη πρὶν λυθῇ τὸ μέγα οἰκονομικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητεῖται ἤδη ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ λύσωσιν αἱ προσεχεῖς ἐκεῖ ἐκλογαί. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ὁ κίνδυνος ἐκ τῶν προηγουμένων. Μελετῶμεν τὸ ζήτημα τῆς αὐξήσεως τῆς παρακρατήσεως χωρὶς νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον θὰ συγκεντρώσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Σταφιδικὴν διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου εἰς εἶδος ἀντὶ χρήματος, πρέπει νὰ μᾶς τρομάξῃ, πῶς θὰ καταναλωθῇ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν οἰνοποίησιν ἢ τὴν οἰνοπνευματοποίησιν. Ἀλλὰ παρατηρῶ ἐπὶ τούτου, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀφῄρεσε καὶ τὴν ἑτέραν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου. Αἱ ἀγγλικαὶ παρατηρήσεις ἀφαιροῦσι τὴν πρώτην βάσιν τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου εἰς χρήματα διὰ φόρου εἰς εἶδος· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀφαιρεῖ καὶ τὴν ἑτέραν βάσιν, τὴν παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης διὰ δανείου μέχρι ποσοῦ 5,000,000 δραχμῶν ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος. Δὲν ὑφίσταται ὁριστικῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἰδέα τῆς αὐξήσεως τῆς παρακρατήσεως διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου εἰς εἶδος· δὲν ὑφίσταται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἡ ἰδέα τῆς ἀγορᾶς τοῦ πλεονάσματος παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τί ὑφίσταται λοιπόν, κύριοι ὑπερασπισταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ψηφίσητε;

§291Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ σωτηρία τῆς σταφίδος.

§292Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ὑφίσταται ἡ σωτηρία τῆς σταφίδος· ὑφίσταται ὁ κίνδυνος μόνον νὰ ἴδωμεν καταγγελλομένην τὴν μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασιν· ὑφίσταται ὁ κίνδυνος, ἐὰν αἱ προτάσεις τῆς Ἀγγλίας ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπηται νὰ γείνωσι δεκταί, νὰ αὐξήσωσι τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, διότι βεβαίως, ἐὰν ὑμεῖς, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὁδηγῆται ὑπὸ τῶν οἰκονομικῶν συμφερόντων τῆς χώρας, βεβαίως δὲν θὰ δεχθῇ προτάσεις ἐπαχθεῖς, προτεινομένας ὑπὸ τῆς Ἀγγλίας. Τοῦτο προβλέπω ὅτι ὑφίσταται. Λοιπὸν δάνειον δὲν δύναται νὰ συνομολογήσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα πρὸς ἀγορὰν τοῦ πλεονάσματος, ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου διὰ τῆς ἀποδόσεως εἰς εἶδος ἀντὶ χρήματος, καὶ ἐὰν γείνῃ προσωρινῶς δι’ ἓν ἔτος, θὰ γείνῃ ἴσως μὲ τὴν τροποποίησιν ἐπὶ βαρυτάτοις ὅροις τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ἤ, ἐὰν οἱ ὅροι οὗτοι δὲν ἦναι δεκτοί, δὲν θὰ γείνῃ διόλου. Τί θὰ ἔχωμεν λοιπὸν εἰς τὸ μέλλον; Ἀλλὰ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἄνδρας κηδομένους τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος των νὰ μὴ ἐκτείνωσι τὰς σκέψεις αὑτῶν πέραν τοῦ τρέχοντος ἔτους...

§293Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὑμεῖς, ὅστις βλέπετε περαιτέρω, τί λέγετε ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ;

§294Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος, διότι ἐγὼ μόνον ἐνδείξεις τινὰς μέτρων τινῶν ἐκ τοῦ προχείρου ἔκαμα.

§295Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἀπόψε μόνον τὰ ἐσκέφθητε αὐτά;

§296Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἐσκέφθην πρὶν ὑμεῖς ἔλθητε ἐδῶ. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος. Ἐγὼ μόνον ἐνδείξεις ἐποιησάμην, ὁ δὲ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ ἐπικρίνῃ τὰ μέτρα, τῶν ὁποίων ἐποιησάμην μνείαν, ὅπως λάβῃ ἀφορμὴν νὰ ἐπικρίνῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σεῖς ἔχετε ἐντολὴν ἀπὸ τοὺς ἐκλογεῖς σας νὰ ὑποστηρίξητε, τὸ μέτρον τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος.

§297Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§298Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη σας. Μήπως ἐγὼ ἠθέλησα νὰ ἐπικρίνω τὴν γνώμην σας; Λοιπὸν δὲν εἶμαι ἐγὼ ἁρμόδιος νὰ ὑποβάλω μέτρα νομοθετικά...

§299Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὀφείλετε, κύριε Καραπᾶνε, ἐὰν ἔχητε τοιαῦτα μέτρα, νὰ τὰ ὑποβάλητε.

§300Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀφείλω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὰ τοπικὰ παρορῶνται πρὸ τῶν γενικῶν.

§301Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τὰ τοπικὰ συνδέονται μὲ τὰ γενικά.

§302Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὁμιλῇ τις ἐλευθέρως...

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§304Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διακόπτω· ὀφείλετε νὰ μὲ ἀκούσητε, κύριε Πρόεδρε.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν ὀφείλω νὰ σᾶς ἀκούσω· δὲν ἐπιτρέπω διακοπάς.

§306Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν διακόπτωσιν οἱ ἄλλοι, ἐπιτρέπετε τὰς διακοπὰς, καὶ ἡσυχάζετε!

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§308Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ προσθέσω τίποτε ἄλλο. Καταλήγω ἐπαναλαμβάνων, ὅτι πράττομέν τι ἐπικίνδυνον διὰ τὴν σταφίδα, ψηφίζοντες μέτρον, τὸ ὁποῖον προσβάλλει σήμερον ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι σώζει τὴν σταφίδα, νομίζει ὅτι πράττει ἔργον ἐπωφελὲς εἰς τὸν τόπον, ψηφίζουσα ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἀσφάλειαν παρέχει περὶ σωτηρίας τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον παρουσιάζει κινδύνους δι’ αὐτήν. Ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν· δύναται νὰ τὸ ψηφίσῃ.

§309Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ροῦφος.

§311Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§312Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς θέλετε νὰ διακόψωμεν; Νὰ ἐπανέλθωμεν;

§313ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§314Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν ἕως τὰς ἕνδεκα, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ τελειώσωμεν.

§315Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ τελειώσῃ αὐτὸ τὸ παρεμπῖπτον ζήτημα, διὰ νὰ ἴδωμεν, ποῦ εὑρισκόμεθα.

§316Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον θέμα, καὶ ἂς ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§317Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν μὲ ἐξένισε, κύριοι Βουλευταὶ, ἡ ἀνακοίνωσις, ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως χθὲς γενομένη, περὶ τῶν παραστάσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Πρὸ δύο μηνῶν ἡ εἴδησις ἦτο γνωστή. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ ἐξένισεν, ἦτο ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, δηλοῦντος πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις δὲν συναινῇ, ἔστω καὶ ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν, εἰς τὴν ἄρσιν τῶν διαμαρτυριῶν αὐτῆς, ὁ νόμος νὰ μὴ κυρωθῇ. Λέγω, ὅτι μὲ ἐξένισεν ἡ γλῶσσα αὐτὴ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ, διότι δὲν εἶναι αὐτὴ ἡ γλῶσσα, ἡ ὁποία ἐτηρήθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, δὲν εἶναι αὐταὶ αἱ γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι ἐκράτησαν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ψηφίζομεν νόμον, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζομεν ἂν θὰ ἴδωμεν δημοσιευόμενον, ἀλλ’ ἁπλῶς καὶ μόνον ἵνα ἐξαπατήσωμεν τὸν λαὸν, ἵνα καθησυχάσωμεν αὐτὸν προσωρινῶς, λέγοντες: «ἐλάβομεν ἓν μέτρον, ἐσώθη ἡ σταφίς». Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν, αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ παρέχει σημεῖά τινα, ἐνδεικνύοντα ὅτι ἴσως οὐδέποτε ὑπῆρξεν ἡ πρόθεσις, ἵνα τὸ νομοσχέδιον γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Βεβαίως δὲν ὑπῆρξεν ἡ πρόθεσις νὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ὅταν ὁμιλῇ περὶ δανείου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐκ 5,000,000 πρὸς ἀγορὰν πλεονάσματος, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν, πόθεν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσι τὰ 5.000.000 αὐτὰ, τοὐναντίον δὲ πληροφορούμεθα ἐξωδίκως παρὰ τῶν διευθυνόντων τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ὅτι εἶναι ἀδύνατος ἡ ἐξεύρεσις δανείου. Συνεπῶς τὸ πρῶτον μέρος τοῦ νομοσχεδίου, ἡ πρώτη βάσις καταρρέει.

§318Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§319Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Παρακαλῶ.

§320Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παραδέχεσθε ὡς δεδομένα πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχετε ἐξηκριβωμένα· εὑρίσκετε, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, καὶ ὅτι καὶ αὐτῆς τῆς Τραπέζης οἱ Διευθυνταὶ τοῦτο ἀνωμολόγησαν. Δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω περὶ τοῦ ἐναντίου.

§321Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὅτι ἔχει εὑρεθῆ τὸ δάνειον;

§322Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον, οὐδὲ δύναμαι νὰ εἴπω νῦν, ὅτι εὑρέθη τὸ δάνειον, διότι ἄνευ νομοθετικῆς ἀδείας οὐδεὶς ἠδύνατο νὰ διαπραγματευθῇ τὴν συνομολόγησιν δανείου· ἰσχυρίζομαι μόνον, ὅτι τὸ δάνειον εἶναι ἐφικτόν.

§323Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι τὸ ζήτημα, ἂν εἶναι ἐφικτὸν τὸ δάνειον.

§324Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε τὸ νομοσχέδιον κατηρτίσθη, ἐγένετο ἡ ἀπαιτουμένη βολιδοσκόπησις, οὐδεμία δὲ προὐτάθη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀντίρρησις ἢ ἄρνησις.

§325Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δώσῃ τὴν ἐγγύησίν του τὸ Κράτος, ἴσως.

§326Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μέλος τοῦ Συμβουλίου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης σήμερον ἐν τῇ αἰθούσῃ τοῦ Βουλευτηρίου ἔλεγεν, ὅτι ὑφ’ οὓς ὅρους καὶ συνθήκας εὑρισκόμεθα εἶναι ἀδύνατος ἡ συνομολόγησις δανείου· ἕτερος δὲ συνάδελφος ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ ἐπιστολὴν τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν κ. Πεσματζόγλου, διὰ τῆς ὁποίας καθίστανται γνωσταὶ αἱ λεπτομέρειαι τοῦ ναυαγίου τῆς συμβάσεως, ἥτις ἐβασίζετο ἐπὶ τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος.

§327Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τί λέγει ἡ ἐπιστολή;

§328Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶναι μακρὰ ἡ ἐπιστολὴ, τὴν ὁποίαν βεβαίως δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀποστηθίσω ἐκ μιᾶς ἀναγνώσεως. Οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, μὲ τὸν κίνδυνον τῆς καταγγελίας τῆς συμβάσεως, ἐπιτρέπεται νὰ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου; Ὁμολογῶ ὅτι ἐκ χαρακτῆρος δὲν μεταβάλλω γνώμην, καὶ ἃς εἶχον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος γνώμας, τὰς αὐτὰς ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω καὶ τώρα. Δὲν βλέπω κατὰ τί μετεβλήθη ἡ κατάστασις ἀπὸ πέρυσιν, ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου προέτεινε τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως τοῦ μονοπωλίου, τὴν ἐπιψήφισιν παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἐπικύρωσιν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἀπεσύροντο αἱ παραστάσεις τῶν Δυνάμεων. Τότε εἴχετε ἐναντίαν γνώμην, ὅτι διατρέχουσι κίνδυνον τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐὰν τοιαύτη πρόκλησις ἐρρίπτετο πρὸς τὰς ἐνδιαφερομένας Δυνάμεις. Ὁ κίνδυνος αὐτὸς σήμερον δὲν ὑφίσταται; Δὲν ἔχομεν τὰς αὐτὰς, ὡς πέρυσι, διαμαρτυρίας;

§329Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τότε εἴχομεν καθαρὰν ἄρνησιν, τώρα ἔχομεν πρότασιν πρὸς συζήτησιν.

§330Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι οὐδένα κίνδυνον διατρέχει ἡ σταφὶς συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου;

§331Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως ὄχι.

§332Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἀναλαμβάνετε τὴν εὐθύνην τοῦ πράγματος. Ἡμεῖς βεβαίως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις μετὰ τόσης ἐθελοθυσίας ἀναλαμβάνει τὴν εὐθύνην, ἀντίρρησιν δὲν ἔχομεν. Ἀλλὰ βεβαίως ὑπάρχει καὶ ἕτερος ἐνδοιασμὸς παρ’ ἡμῖν· ψηφίζεται ὁ νόμος, διὰ νὰ καθησυχάσωσι τὰ πνεύματα, ἀλλὰ δὲν καθίσταται ἐφικτὸν, αἱ ἀντιρρήσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀποσυρθῶσι, καὶ ἐξεγείρεται ὁ λαὸς, διὰ νὰ κυρωθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐξεγείρεται ἡ Βαρβάσαινα· τί θὰ κάμητε; Εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῇ ἡ τάξις, περὶ τῆς ὁποίας τόση καταβάλλεται μέριμνα; Εἶναι ἀπορίαι, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται ἐν ἐμοὶ σήμερον, ὅτε μετεβλήθησαν τόσον τὰ πράγματα ἀπὸ πέρυσι. Πέρυσιν ἐθεωρεῖτο, ὅτι διατρέχουσι κίνδυνον τὰ συμφέροντα τῆς σταφίδος, ἁπλῶς καὶ μόνον ἐὰν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικόν· σήμερον δὲ, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, οὐδένα κίνδυνον διατρέχουσιν. Ἂν ὅμως, παρὰ τὰς προσδοκίας τῆς Κυβερνήσεως, δὲν καταστῇ ἐφικτὸν νὰ καταλήξωμεν εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοί; Διότι τὸ νομοσχέδιον μίαν βάσιν ἔχει, τὴν εἰς εἶδος φορολογίαν. Ἅμα τοῦτο δὲν γείνῃ, εἰς ποίαν θέσιν θὰ εὑρεθῶσιν οἱ σταφιδοπαραγωγοί; Φρονῶ ὅτι ἡ ἐπιψήφισις ἄνευ προηγουμένης συνεννοήσεως μετὰ τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἐκθέτει εἰς κινδύνους σοβαρωτάτους καὶ ἀμέσους τὴν σταφίδα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ χωρίσῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς δύο, θέτουσα ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὰς πολλὰς διατάξεις, τὰς ἀφορώσας τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰς διατάξεις τὰς ἀφορώσας κυρίως τὴν σταφίδα, ἀλλὰ νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν διάταξιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς, διότι ἄνευ τούτου ὁ κίνδυνος εἶναι ἄμεσος, ἐὰν δ’ ἔχωμεν τὴν καταγγελίαν τῆς συμβάσεως ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, τότε ὁ κίνδυνος εἶναι ἄφευκτος καὶ μέγιστος, ἡ δὲ εὐθύνη τῆς Κυβερνήσεως μεγίστη.

§333Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ἡ Κυβέρνησις, προεκάλεσε καὶ τὴν φορὰν ταύτην ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ συνοδευομένας καὶ ὑπὸ τῆς ἀξιώσεως, ὅτι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, θὰ ζητήσῃ ἀνταλλάγματα ἀπέναντι τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖ ὡς ἐπαυξάνον τὸν φόρον τὸν ἔγγειον τῆς σταφίδος, ὃν διὰ τῆς συμβάσεως τοῦ 1890 ἔχομεν ὁρίσει ἀμετάβλητον. Τὸ ζήτημα λοιπὸν γεννᾶται, ἂν ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρέπει χάριν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὁποῖον ἔχει ὑποβάλει ἡ Κυβέρνησις, ὡς τὸ ὑπέβαλε, καὶ ὡς τὸ ἐψήφισε κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν ἡ Βουλὴ, ἂν, λέγω, χάριν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ δεχθῶμεν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς διαπραγματεύσεις, εἰς ἃς μᾶς καλεῖ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, εἰς παραχωρήσεις ἀτελειῶν ἢ μειώσεων δασμολογικῶν. Ἂν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐδέχετο νὰ συνδέσῃ τὰς δασμολογικὰς αὐτὰς μεταβολὰς μὲ τὴν τύχην τοῦ νόμου καὶ τὴν διατήρησιν ἢ μὴ διατήρησιν αὐτοῦ εἰς τὸ μέλλον, αἱ προτάσεις τῆς Ἀγγλίας οὐδένα θὰ περιεῖχον κίνδυνον. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι βεβαίως δὲν δύναται νὰ δεχθῇ ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, δὲν δύναται δηλ. νὰ ἐξαρτᾷ τὰς παραχωρήσεις, ἃς θέλομεν κάμει εἰς αὐτὴν ἐν τῷ δασμολογίῳ, ἐκ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῶν νόμων τῶν σταφιδικῶν, διότι τὸ ἐμπόριον τὸ Ἀγγλικὸν, ὡς καὶ πᾶν ἐμπόριον παντὸς ἔθνους, συμφέρον ἔχει, ὅπως μόνιμος κατάστασις ὑπάρχῃ ἐμπορική, διότι ἐπὶ μονίμου καταστάσεως ἐμπορικῆς δύνανται νὰ βασίσωσιν οἱ ἐμπορευόμενοι τὰς ἐπιχειρήσεις αὑτῶν. Τοῦτον τὸν σκοπὸν ἔχουσιν αἱ ἐμπορικαὶ συνθῆκαι, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐξαίρεσιν ν’ ἀποτελῇ τὸ Ἀγγλικὸν ἔθνος. Ἑπομένως, ἂν δεχθῶμεν παραχωρήσεις δασμολογικὰς ἢ ἀτελείας ὑπὲρ τῆς Ἀγγλίας, αὗται θέλουσι μείνει καὶ μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ συζητηθῇ, καὶ θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ὑφιστάμεθα αὐτάς, καίπερ οὐδὲν ἀποκομίζοντες κέρδος ἐκ τοῦ νόμου, χάριν τοῦ ὁποίου ἐποιησάμεθα τὰς παραχωρήσεις. Θ’ ἀναγκασθῶμεν βεβαίως τότε νὰ καταγγείλωμεν τὴν νέαν σύμβασιν τὴν ἐμπορικήν, τὴν ὁποίαν θὰ συνομολογήσωμεν μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἀγνοῶμεν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ καταγγείλωμεν τὴν σύμβασιν αὐτήν, ἡ Ἀγγλία, ἀφινομένη ἐλευθέρα, θέλει ἐπανέλθει ἴσως εἰς τὸν φόρον τῶν ἑπτὰ σελλινίων, ἢ καὶ ἀκόμη ἀνώτερον... Βλέπω ὅμως, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἀπέρχονται...

§334Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§335Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον, κύριε Πρόεδρε.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 9 καὶ 50′ μ. μ.)