1904.04.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

τῆς 29 Ἀπριλίου 1904

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 11 π. μ., παρόντων 124 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Φίλιππος Ἐξαρχουλάκος δι’ ἀναφορᾶς του αἰτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἀποφυλάκισιν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, λοχίου τοῦ πεζικοῦ, ὡς ἀδίκως καταδικασθέντος. Ὁ Γεωπονικὸς Σύνδεσμος Ξυλοκάστρου διὰ ψηφίσματός του, διαβιβασθέντος πρὸς τὴν Βουλήν, κηρύσσεται κατὰ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ κατὰ τῆς διατηρήσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§2Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νὰ τυπωθῇ, κύριε Πρόεδρε, τὸ ψήφισμα τοῦ Γεωπονικοῦ Συνδέσμου Ξυλοκάστρου. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 205).

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Νεμέας διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς οἰνοποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Οἱ κάτοικοι Μεγαλοπόλεως δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι νὰ διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ πάσης καταδιώξεως ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν τῶν προσωρινῶν ἐτησίων δόσεων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν. Διὰ τοῦ βουλευτοῦ Αἰγιαλείας κυρίου Παναγιωτοπούλου διεβιβάσθη πρὸς τὴν Βουλὴν ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀκράτας, διὰ τοῦ ὁποίου παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ νὰ νομοθετηθῇ δι’ εἰδικοῦ ἄρθρου ἡ εἰς εἶδος φορολογία τῆς χλωρᾶς σταφίδος καὶ ἡ οἰνοποίησις αὐτῆς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἑλληνικῆς οἰνοποιΐας. Ὁ βουλευτὴς Πατρῶν κύριος Ροῦφος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν ὑπαλλήλων, πρακτόρων, ἀποθηκαρίων κλπ. τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἐν ᾧ νὰ ἀναγράφηται τὸ ὀνοματεπώνυμον ἑκάστου ὑπαλλήλου, ὁ τόπος τῆς καταγωγῆς αὐτοῦ καὶ ἡ χρονολογία τοῦ διορισμοῦ του.»

§4Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ τὸν πίνακα πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§5Α. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν τὴν πρὸς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν τῶν συμπολιτῶν μου Μεγαλοπολιτῶν, διότι αὕτη ἀφορᾷ κυρίως γαίας, αἱ ὁποῖαι ἄλλοτε εἶχον ἐξαιρεθῆ, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς στρατόπεδον κατὰ τὸ 1877. Διὰ τοῦτον δὲ τὸν λόγον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐξέδωκε τὰ ἀπαιτούμενα παραχωρητήρια διὰ τὰς γαίας ἐκείνας, οὔσας δεδηλωμένας. Ἐνῷ δὲ δὲν ἐξεδόθησαν τὰ παραχωρητήρια, οἱ κάτοικοι τῶν γαιῶν τούτων καὶ δηλωταὶ ἐξακολουθοῦσιν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1871, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ σχετικὸς νόμος, νὰ πληρώνωσι προσωρινὰς ἐτησίας δόσεις μέχρι σήμερον, καὶ μέχρι τοῦδε ἔχουσι καταβάλει ὁλόκληρον τὴν τιμὴν καὶ ἔτι πλέον, καὶ ἐν τούτοις καταδιώκονται καὶ σήμερον ἔτι διὰ τὴν πληρωμὴν ἐτησίων δόσεων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀνασταλῇ ἡ καταδίωξις μέχρις ὅτου ἐκδοθῶσι τὰ παραχωρητήρια, καὶ ἐὰν τότε εὑρεθῶσιν ὀφειλέται, νὰ πληρώσουν.

§6Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρατηρῶ τὰ ἑξῆς, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησίν μου ταύτην. Ἔχω τὴν πληροφορίαν, Κύριε Πρόεδρε, παρακολουθῶν καὶ ἐγώ, ὅση μοι δύναμις, τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὅτι ἐκ τῆς εἰσπράξεως τῶν παγίων δόσεων ὑπάρχει καθυστέρησις 80% ἐπὶ τοῦ ἐσόδου τούτου...

§7Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τῶν παγίων ἢ τῶν προσωρινῶν δόσεων;

§8Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τῶν παγίων καὶ τῶν προσωρινῶν. Καὶ ἂν ἦτο ἡ καθυστέρησις ἐξ οἱουδήποτε ἄλλου φόρου, θὰ ἦτο δεδικαιολογημένη· διότι, προκειμένου π. χ. περὶ ἑνὸς ἐπαγγελματίου, δυνατὸν οὗτος νὰ μὴ ἐξήσκησε τὸ ἐπάγγελμά του καὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὰ μέσα νὰ πληρώσῃ· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων τοῦ εἰρημένου φόρου, νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ ἀμέλεια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου, διότι βεβαιοῦνται ἐκ τῶν δηλώσεων 5,000,000 δραχμαὶ περίπου ἐτησίως, καὶ δὲν εἰσπράττονται ἢ ἐλάχιστα ποσά. Πρέπει ἰδιαζόντως νὰ λάβῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μέριμναν περὶ τούτου—διότι ὁμολογουμένως ἔχει καὶ εἰδικότητα διὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων—δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει.

§9Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εὐχαριστῶ πολύ.

§10Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δόσεων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν ὑπάρχουσι δύο εἰδῶν ὀφειλαί· αἱ πάγιαι δόσεις, αἱ ὁποῖαι τῷ ὄντι πρέπει νὰ πληρώνωνται κατ’ ἔτος, καὶ αἱ προσωριναὶ τῶν δηλωτῶν ἐκείνων, τῶν ὁποίων τὰ χρέη δὲν ἐπαγιώθησαν. Αἱ προσωριναὶ δόσεις δυστυχῶς ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωνται ἀπὸ τοῦ 1871, ἤτοι ἐπὶ 33 ἤδη ἔτη, οἱ δὲ πληρώνοντες τὰς προσωρινὰς δόσεις ἔχουσιν ἤδη πληρώσει ἴσως τὸ διπλάσιον τῆς ἀξίας τῶν δηλωθεισῶν γαιῶν εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ τμῆμα τῆς εἰσπράξεως τοῦ δημοσίου τούτου ἐσόδου ὁμοιάζει πρὸς διαλελυμένον μπακάλικο. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ πληρώνοντες νὰ ἀνακαλύψωσι, τί ἔχουσι πληρώσει καὶ τί ὀφείλουσιν, οἱ δὲ οἰκονομικοὶ ἔφοροι καὶ οἱ ταμίαι ἐξακολουθοῦσι νὰ βεβαιῶσι καὶ εἰσπράττωσι κατ’ ἔτος ἐπὶ τῇ βάσει τῶν φορολογικῶν καταλόγων τοῦ προηγουμένου ἔτους, καὶ οὕτως οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ ἐκβιάζονται καὶ ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσι δόσεις, τὰς ὁποίας οὐδόλως ὀφείλουσιν, ἀλλ’ οἱ δυνάμενοι ἀρνοῦνται τὴν πληρωμὴν τῶν μὴ ὀφειλομένων, καὶ ἐκ τούτου προέρχονται τὰ καθυστερούμενα, περὶ ὧν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὡμίλησε. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ λάβῃ σύντονα μέτρα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν αὐτῶν, διότι εἶναι ἄδικον, οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ νὰ πληρώνωσι δόσεις, τὰς ὁποίας δὲν ὀφείλουσι καὶ τὰς ὁποίας πρὸ πολλοῦ ἔχουσι πληρώσει εἰς τὸ Δημόσιον.

§11Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Μεταξὺ τῶν ἀναφορῶν, κύριε Πρόεδρε, αἱ ὁποῖοι πρὸ πολλοῦ ἔχουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι καὶ μία τῆς δεσποινίδος Μιαούλη, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ αὕτη, ὅπως τὸ Κράτος ἔλθῃ ἀρωγὸν, παρέχον εἰς αὐτὴν μηνιαῖον βοήθημα. Συνιστῶ πρὸς ὑμᾶς τὴν αἴτησιν ταύτην, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ συστήσητε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, διότι εἶναι δίκαιον οἱ ἀπόγονοι τοῦ Μιαούλη νὰ προστατευθῶσιν ὑπὸ τοῦ Κράτους.

§12Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, προσθέτω καὶ ἐγὼ τὴν σύστασίν μου ὑπὲρ τῆς δεσποινίδος Μιαούλη. Εἶναι ἐγγονὴ τοῦ ναυάρχου Μιαούλη.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ Ἀνδρέου Μιαούλη;

§14Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τοῦ Ἀνδρέου Μιαούλη, ἡ μόνη δὲ ἀπόγονος. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ λάβῃ τὸ Κράτος μέριμναν περὶ αὐτῆς.

§15Π. ΓΚΙΚΑΣ. Πρὸ πολλοῦ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰ τοιαύτη, διὰ τῆς ὁποίας μία τῶν ἐγγονῶν τοῦ ἀοιδίμου ναυάρχου Μιαούλη παρακαλεῖ νὰ τῇ χορηγηθῇ ἀνάλογος σύνταξις, διότι εἰς τὴν οἰκογένειαν Μιαούλη οὐδεμία σύνταξις ἔχει ἀπονεμηθῆ. Ἀλλὰ δυστυχῶς, φαίνεται, εἰς τοὺς συντελέσαντας ὁπωσδήποτε εἰς τὴν ἀνεξαρτησίαν καὶ τὴν παγίωσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους οὐδεμία πλέον προσοχὴ δίδεται, καὶ ἑπομένως οὐδόλως ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν ἡ ἀναφορὰ αὕτη. Παρακαλῶ νὰ συστηθῇ εἰς τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως τὴν λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἀνεκοίνωσα πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ τὴν διαβιβάσω πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς.

§17Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς παρατηρήσεως καὶ συστάσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος λαμβάνων ἀφορμήν, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ εἴπῃ τὴν γνώμην του, ποῖον μέσον νομίζει συντελεστικόν, ὅπως κατορθωθῇ, ὥστε οἱ δηλωταὶ τῶν γαιῶν, οἱ ὁποῖοι δυστυχῶς ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσιν ἀπὸ πολλῶν δεκάδων ἐτῶν προσωρινὰς δόσεις, νὰ παύσωσι πλέον πληρώνοντες αὐτάς· διότι καὶ ἐγώ, συμπληρῶν τὴν παρατήρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας συναδέλφου, βεβαιῶ, ὅτι οἱ δηλωταὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν, οἱ γεωργοὶ οἱ δυστυχεῖς, οἱ ὁποῖοι ὁμολογουμένως ταλαιπωροῦνται, ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσι τὰς προσωρινὰς αὐτὰς δόσεις, ἀφ’ ὅτου ἐδήλωσαν, καὶ αἱ δηλώσεις των χρονολογοῦνται ἀπὸ τοῦ 1872 καὶ ἐντεῦθεν. Συνεστάθησαν συνεργεῖά τινα, διὰ νὰ ἐκκαθαρίσωσι τὰς δόσεις ταύτας, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ συνεργεῖα ταῦτα ἐπ’ ἐλάχιστον συνετέλεσαν, καὶ ὑπάρχουσιν ἀκόμη ἄπειροι ἐκκρεμεῖς λογαριασμοί. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐγὼ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ λάβῃ μέτρα σύντονα καὶ ὁριστικά, ὅπως δι’ αὐτῶν κατορθωθῇ ν’ ἀπαλλαγῶσιν οἱ δηλωταὶ τῶν ἐθνικῶν γαιῶν ἀπὸ τὰ βασανιστήρια καὶ ἀπὸ τὴν πληρωμὴν τῆς φορολογίας ταύτης, ἡ ὁποία εἶναι βαρυτάτη, κύριε Πρόεδρε.

§18Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός;

§19Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τί νὰ ἀπαντήσω; Γνωστὸν εἶναι, ὅτι τῶν συνεργείων ἡ ἀποστολὴ εἶναι ἡ ἐκκαθάρισις τῶν χρεῶν αὐτῶν καὶ ἡ μονιμοποίησις τῶν δόσεων. Τὰ συνεργεῖα ταῦτα εἶναι τὰ ἐν ἐνεργείᾳ, ὡς γνωστὸν δέ, πρὸ δύο ἐτῶν ηὔξησεν ὁ ἀριθμὸς τῶν συνεργείων, καὶ δίδεται ἡ ἀπαιτουμένη ὤθησις, ὅπως τὰ συνεργεῖα κατορθώσωσι τὸ σκοπὸν, δι’ ὃν συνεστάθησαν.

§20Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ εἴσπραξις τῶν παγίων δόσεων πρέπει βεβαίως νὰ ἐπισπεύδηται· ἀλλὰ τῶν προσωρινῶν δόσεων, πληρωνομένων ἀπὸ τοῦ 1871, εἶναι φοβερὸν νὰ ἐπισπεύδηται ἡ εἴσπραξις· διότι κατὰ τὸν νόμον εἰς 29 δόσεις ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσι τὰ χρέη, ἀλλ’ ἤδη οἱ δηλωταὶ ἔχουσι πληρώσει 33 δόσεις, καὶ ἐν τούτοις ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρώνωσι χωρὶς οὐδὲ αὐτοὶ νὰ γνωρίζωσιν, ἂν ὀφείλουσιν, οὐδὲ αἱ Ἐφορίαι τοῦ Κράτους εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δώσωσι πληροφορίας περὶ τῆς ποσότητος τοῦ χρέους ἑκάστου τῶν δηλωσάντων. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναστείλῃ τὴν πληρωμὴν τῶν προσωρινῶν δόσεων μέχρι παγιώσεως τῶν χρεῶν, καὶ ἂν τότε οἱ δηλωταὶ ἀποδειχθῶσιν ὀφειλέται, νὰ πληρώσωσιν, ἄλλως νὰ μὴ ἐκβιάζωνται οἱ δυστυχεῖς χωρικοὶ νὰ πληρώνωσι χρήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ὀφείλουσι. Τὴν κατάστασιν δὲ τῶν Ἐφοριῶν, κύριε Ὑπουργέ, γνωρίζετε ὑπὲρ πάντα ἄλλον. Δὲν ὑπάρχει εἰς τὰς Οἰκονομικὰς Ἐφορίας κανὲν στοιχεῖον χρήσιμον πρὸς πληροφορίαν τῶν διαφόρων ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ἐγένοντο βορὰ τῶν ποντικῶν, τὰ συνεργεῖα δὲν εἶναι ἐπαρκῆ ἐν Πελοποννήσῳ, ἀλλὰ οἱ ὑπάλληλοι τῶν συνεργείων ἔχουσι συγκεντρωθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ λαμβάνουσι μισθὸν, ἐνῷ εἶναι ἀργόμισθοι τελείως.

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά!

§22Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου τοὐλάχιστον δὲν ἐφάνησαν τὰ συνεργεῖα αὐτὰ, τὰ περιλάλητα.

§23Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ συνεργείων καὶ τῆς ἐργασίας αὐτῶν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ καταμετρήσεις τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων Στεφάνοβικ βαίνουσι μετὰ καταπληκτικῆς βραδύτητος...

§24Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλο ζήτημα αὐτό.

§25Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἀδιάφορον... Αἱ καταμετρήσεις, λέγω, τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων Στεφάνοβικ βαίνουσι, Κύριοι, μετὰ καταπληκτικῆς βραδύτητος, εἶναι δὲ ἄγνωστον, πότε θὰ περατωθῶσιν αὗται. Ἐὰν ἐξακολουθήσωσιν ὡς ἐξακολουθοῦσι σήμερον, καὶ ἂν πρὸς τὸν χρόνον τὸν δαπανηθησόμενον διὰ τὰς καταμετρήσεις ταύτας ὑπολογίσωμεν ἀναλόγως τὸν χρόνον, ὁ ὁποῖος θὰ δαπανηθῇ διὰ τὸ σπουδαιότερον ἔργον, τὸ τῆς διανομῆς τῶν κτημάτων τούτων, εὐλόγως δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι οὔτε εἰς τὸν ἐρχόμενον αἰῶνα δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἐκπληρωθῇ ὁ κύριος σκοπὸς τῆς ἀγοραπωλησίας τῶν κτημάτων τούτων, καὶ ἀπονεμηθῆ εἰς τοὺς πτωχοὺς ἐκείνους ἀκτήμονας ἓν τεμάχιον γῆς. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἔχω καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλήν. Ἐπιθυμῶ ὅμως πρὸ τούτου νὰ μοὶ δοθῶσιν αἱ ἑξῆς πληροφορίαι: 1) Πόσα ἐκ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων πρώην Στεφάνοβικ, νῦν δὲ τοῦ Δημοσίου, κατεμετρήθησαν μέχρι σήμερον, καὶ τίνα ὑπολείπονται. 2) Πότε κατὰ προσέγγισιν ὑπολογίζεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ περατωθῇ ἡ καταμέτρησις τῶν ὑπολειπομένων κτημάτων. 3) Ὁποῖον προσωπικὸν ἀπασχολεῖται διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην. 4) Πόσα ποσὰ δαπανῶνται κατ’ ἔτος διὰ τὰς καταμετρήσεις ταύτας εἰς ἐπιμίσθια καὶ διάφορα ἔξοδα. 5) Πόσα κατ’ ἔτος εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν κτημάτων τούτων. Καὶ 6) Πόσα κατ’ ἔτος δαπανᾷ εἰς ἔξοδα διοικήσεως αὐτῶν.»

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§27Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πολλοὶ ἔφεδροι, κληθέντες νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ μεγάλα γυμνάσια, δὲν ἔχουσι τὰ μέσα, ὅπως μεταβῶσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον καλοῦνται ἵνα μεταβῶσι. Κατὰ τὸν νόμον, ὁ ἀνὴρ, ὅστις ὀφείλει νὰ διέλθῃ διὰ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου, ἤλλαξε τόπον· θέλει μεταβῆ καὶ ἐκεῖνος εἰς τὸ σῶμά του, καὶ ἂν στερῆται τῶν πρὸς τοῦτο ἐξόδων, παρουσιάζεται εἰς τὴν πλησιεστέραν Μοιραρχίαν ἢ ὑπομοιραρχίαν, ὅπως ἀποσταλῇ ὑπ’ αὐτῆς. Ἐν Ἀθήναις ὑπάρχουσι πολλοὶ συμπολῖταί μου καὶ ἄλλοι ἐκ Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι προσκαλοῦνται νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὰ οἰκεῖα Στρατολογικὰ Γραφεῖα· συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου μετέβησαν εἰς τὰς Μοιραρχίας, ἀλλ’ αἱ Μοιραρχίαι δὲν δίδουσιν εἰς αὐτοὺς τὰ ἔξοδα, ὅπως μεταβῶσιν εἰς τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταβῶσι. Παρουσιάζονται εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, καὶ τοῦτο τοῖς λέγει, ὅτι δὲν ἔχει δικαιοδοσίαν· κατ’ ἀκολουθίαν πάντες οἱ ἔφεδροι οὗτοι παραμένουσιν ἐνταῦθα, καὶ θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ σώματά των. Τί θὰ συμβῇ ἐκ τούτου; Δὲν θὰ μεταβῶσι, καὶ μετ’ ὀλίγον θὰ καταδιώκωνται ὡς ἀνυπότακτοι, ὡς μὴ συμμορφωθέντες πρὸς τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐκάλεσεν αὐτοὺς εἰς τὰς ἀσκήσεις. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἢ ἄλλου Ὑπουργοῦ, τί μέτρον ἐλήφθη ἢ θὰ ληφθῇ· διότι, ἐὰν οἱ ἔφεδροι οὗτοι δὲν μεταβῶσιν εἰς τὰ σώματά των, θὰ τιμωρηθῶσιν ὡς ἀνυπότακτοι. Ἀλλὰ τὰ ἔξοδα, ὅπως μεταβῶσι σήμερον εἰς τὴν Κέρκυραν, εἶναι 25 δραχμαί, τὰς ὁποίας αὐτοὶ δὲν ἔχουσι. Λοιπὸν τί θὰ γείνῃ; Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην νὰ ἀνακοινώσητε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ διατάξῃ τὰς ἁρμοδίας στρατιωτικὰς ἀρχὰς νὰ δέχωνται τοὺς ἐφέδρους, καὶ ν’ ἀποστέλλωσιν αὐτοὺς εἰς τὰ σώματα. Τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ ἐντὸς τῆς σήμερον ἢ αὔριον, διότι κατὰ τὴν πρώτην Μαΐου, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν παρουσιασθῶσιν εἰς τὰ σώματά των, θὰ κηρυχθῶσιν ἀνυπότακτοι καὶ θὰ τιμωρηθῶσιν οὐχὶ ἐξ ἀβελτερίας αὐτῶν, ἀλλ’ ἐξ ἐλλείψεως τῆς Διοικήσεως, ἥτις ἔχει ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἀποστέλλῃ αὐτοὺς εἰς τὰ σώματά των.

§28Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀπουσιάζοντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὲ ἀκροασθῇ. Δι’ ἐγκυκλίου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν διατάσσονται οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ νὰ προσέλθωσι καὶ καταταχθῶσιν εἰς τὰ σώματά των τὴν πρώτην Μαΐου. Ὑπάρχουσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἐκ τοῦ δήμου Ἀθηναίων, νέοι ἐπιστήμονες, ἀλλ’ ἐνδεεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀρκετὰ θὰ δαπανήσωσι πρὸς ἀγορὰν στολῶν καὶ ὑποδημάτων· εἶναι ἀνάγκη νὰ καταβάλωσιν ἐξ ἰδίων καὶ τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεώς των εἰς Λαμίαν; Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ ἑρμηνεία εἰς τὴν ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ Φρουραρχεῖον, ἵνα λάβωσι καὶ αὐτοὶ μισθοτροφοδοσίαν καὶ τὴν ἀπαιτουμένην συνδρομὴν, ὅπως μεταβῶσιν εἰς Λαμίαν.

§29Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις αὗται δύνανται νὰ ἀναβληθῶσι διὰ τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς συνεδριάσεως, διὰ νὰ ἦναι παρὼν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἀπαντήσῃ.

§30Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς ἐφημερίδας χθὲς ἐδημοσιεύθη τηλεγράφημα ἐκ Βερολίνου, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ αὐτόθι Ὀθωμανικὴ Πρεσβεία ἐδημοσίευσεν ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν, κατ’ ἐντολὴν τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦ ἀνακοινωθέντος ἐκείνου ἡ Πρεσβεία λέγει, ὅτι ἡ ἐπίσκεψις τοῦ Ἀσὴμ βέη πρὸς τὸν προσωρινὸν ἐν Σμύρνῃ πρόξενον ἡμῶν κ. Παπαγεωργιάδην δὲν ἀπέβλεπεν εἰς ἄλλο παρὰ εἰς τὸ νὰ συγχαρῇ αὐτὸν ἐπὶ τῷ διορισμῷ του, καὶ ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως λεχθὲν, ὅτι ὁ Ἀσὴμ βέης ἐξέφρασε τὴν θλῖψιν αὐτοῦ διὰ τὰ ἐν Σμύρνῃ γενόμενα. Ὑποθέτω καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ εἴδησις αὕτη δὲν εἶναι ἀκριβής· ἀλλ’ οὐχ ἧττον, ὅπως ἐπιρρώσω τὴν ὑπόθεσίν μου ταύτην, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀπόντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ὄντως ἐδημοσιεύθη εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας τοιοῦτον ἐπίσημον ἀνακοινωθὲν τῆς ἐν Βερολίνῳ Ὀθωμανικῆς Πρεσβείας.

§31Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἂν ἐδημοσιεύθη τοιαύτη ἀνακοίνωσις εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἐφημερίδας, δύναμαι ὅμως νὰ διαβεβαιώσω, ἂν τοιοῦτόν τι ἐγράφη, ὅτι τὸ γραφὲν δὲν εἶναι ἀκριβές.

§32Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἐκ τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα οἱ προλαλήσαντες ἀνέφεραν διὰ τοὺς καλουμένους εἰς τὰ μεγάλα στρατιωτικὰ γυμνάσια λαμβάνων ἀφορμὴν, κύριε Πρόεδρε, θέλω ζητήσει τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ ὑποβάλω αὐτῇ τὴν παράκλησιν, ἂν εἶναι δυνατὸν, τὰ στρατιωτικὰ ταῦτα γυμνάσια νὰ ἀναβληθῶσιν. Εἶμαι εἴπερ τις καὶ ἄλλος ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς παρασκευῆς τοῦ ἔθνους, ὑπὲρ τῆς πανστρατιᾷ, οὕτως εἰπεῖν, συντάξεως αὐτοῦ. Νομίζω ὅμως, ὅτι πρὶν ἀγορασθῶσιν ὅπλα καὶ ἐπιψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἔθνους τὴν στρατιωτικὴν, πρὶν ἢ ἐκτελεσθῶσι γυμνάσια τάγματος καὶ συντάγματος καὶ κατωτέρας μονάδος, εἶναι ἔκτακτος πολυτέλεια νὰ γείνωσι μεγάλαι στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις, καὶ κινδυνεύομεν νὰ ἐπιδείξωμεν εἰς τοὺς ξένους τὴν γυμνότητα ἡμῶν ὑφ’ ὅλας αὐτῆς τὰς ἐπόψεις, καὶ τοῦτο εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν εὐπορεῖ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ μὴ ἠξεύρωμεν, ποῦ νὰ ἐξοδεύσωμεν τὰ χρήματά του. Διὰ τοῦτο φρονήσεως ἔργον θὰ ἦτο καὶ πρακτικὸν, ἂν ἡ σεβαστὴ Κυβέρνησις, συνεννοουμένη μετὰ τῶν ἁρμοδίων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ἀνέβαλλε δι’ ἐφέτος τὰ λεγόμενα μεγάλα στρατιωτικὰ γυμνάσια, διὰ νὰ μὴ πληρώσῃ ἑκατομμύρια, τῶν ὁποίων στερεῖται, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐκτεθῶμεν καὶ εἰς τὰ ὄμματα τῶν ξένων.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§34Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέβαλε προχθὲς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ ἐφέσεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων διαφόρων δήμων τοῦ νομοῦ Λαρίσης. Ἀλλ’ ἔκ τινος ἐκθέσεως τοῦ δημάρχου Λαρίσης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον προκύπτει, ὅτι ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Ὑπουργείου, διὰ τῆς ὁποίας τοῦτο παραδέχεται, ὅτι δύναται ὁ νομάρχης ν’ ἀνακαλέσῃ ἀποφάσεις τοῦ προκατόχου του. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἡ ὁποία νομίζω, ὅτι φέρει ἀριθμὸν 2526, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα ἴδωμεν, ἐπὶ τίνων λόγων στηριχθὲν τὸ Ὑπουργεῖον ἐθεώρησεν ὅτι ἠδύνατο ὁ νομάρχης νὰ ἀνακαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ προκατόχου του, καὶ οὕτω νὰ δυνηθῶμεν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομικοῦ τούτου ζητήματος. Θὰ παρακαλέσω προσέτι καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσέξῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, καὶ νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλὴν. Συνεπείᾳ ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Κραννῶνος ἀντικατεστάθη ὁ εἰσπράκτωρ τοῦ δήμου ἐκείνου. Ἀλλ’ ἡ ἐκτέλεσις τῆς περὶ τούτου ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἀνεβάλλετο, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους, ἀπὸ τὸν νομάρχην, καίτοι τὸ Ὑπουργεῖον εἶχε δεχθῆ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ ἀπολύσεως τοῦ προκατόχου εἰσπράκτορος, ἀνετέθησαν δὲ τὰ καθήκοντα τοῦ εἰσπράκτορος τοῦ δήμου ἐκείνου εἰς δημόσιον εἰσπράκτορα, ὁ ὁποῖος εἶχεν εἰς χεῖράς του 6,000 δραχμὰς, νομίζω, κατετέθησαν δὲ τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὡς παρακαταθήκη. Ὁ δήμαρχος καὶ ὁ νέος δημοτικὸς εἰσπράκτωρ ζητοῦσι τὰ χρήματα, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου, ἀλλ’ ὁ ταμίας εἰς τὸν ζητοῦντα τὰ ἔσοδα τοῦ Δήμου εἰσπράκτορα ἀντιτάσσει, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὰ δώσῃ, διότι ταῦτα ἀποτελοῦσι παρακαταθήκην. Τὸ ζήτημα ὑπεβλήθη εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τοῦτο δὲ ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ παρακαταθήκη εἶναι ἄκυρος, καὶ ὅτι ὁ ταμίας ὀφείλει νὰ ἀποδώσῃ τὰ χρήματα εἰς τὸν δῆμον. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν ταμίαν Λαρίσης, μὲ τὴν ἐντολὴν νὰ μετρήσῃ τὰ χρήματα εἰς τὸν δήμαρχον· ἀλλ’ ἐνῷ προσεκλήθη ὁ δήμαρχος, ἵνα τῷ μετρηθῶσι τὰ χρήματα, αἴφνης τηλεγραφικὴ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου ἀνέστειλε τὴν πρώτην διαταγήν. Παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ μᾶς πληροφορήσητε, διὰ ποῖον λόγον ἀνέστειλε τὸ Ὑπουργεῖον τὴν πρώτην διαταγήν, τὴν νόμιμον, τὴν ὁποίαν ἐστήριξεν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου;

§35Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δώσατε ἓν σημείωμα, διὰ νὰ ἐξετάσω. Δὲν ἐνθυμοῦμαι, πῶς ἔχει ἡ ὑπόθεσις, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσω διαταγὴν τοιαύτην, καὶ ὕστερον νὰ δώσω ἀντίθετον διαταγήν.

§36Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ταῦτα μοὶ ἀνεκοίνωσεν αὐτὸς ὁ κ. ταμίας, ὁ ὁποῖος εἶναι εὐϋπόληπτος καὶ ἔντιμος ὑπάλληλος. Ἴσως φέρει ὑπογραφὴν τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἡ διαταγή.

§37ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, προχθὲς ὁ ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴς κ. Ἀλεξάκης ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως περὶ τῶν μελλόντων νὰ τελεσθῶσιν ἐν Πάτραις σχολικῶν ἀγώνων. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, καίτοι σπουδαιότατον κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν ἠθέλησα τότε νὰ ἀναμιχθῶ. Νεώτεραι ὅμως πληροφορίαι, βεβαιούμεναι, ἀναγκάζουν καὶ ἐμὲ—καὶ ὑποθέτω, καὶ πάντα Βουλευτὴν—νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ποῦ στηριζόμενος καὶ ἐν τίνι δικαιώματι θὰ διακόψῃ τὰ μαθήματα τῶν μαθητῶν; τίς θὰ πληρώσῃ τὰ ἔξοδά των, καὶ διατὶ νὰ ἐξαναγκασθῶσι τὰ τέκνα τῶν οἰκογενειῶν νὰ ἀπομακρυνθῶσι τῶν Ἀθηνῶν, μεταβαίνοντα εἰς Πάτρας, ἐπὶ νύκτας καὶ ἐπὶ ἡμέρας; Ποῦ στηριζόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς διέταξε τοῦτο; Ὁ κ. Ὑπουργός, δικαιολογούμενος προχθές, εἶπεν ἐν γένει περὶ Γυμναστικῆς. Σεβασταὶ αἱ γνῶμαί του καὶ παρὰ πᾶσιν ἀσπασταί, καὶ ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μας εὐχαρίστως ὑπηρετοῦμεν τὴν ἰδέαν τῆς Γυμναστικῆς· ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ἂς βεβαιωθῇ, ὅτι καταντᾷ εἰς τὸ ἐναντίον· ἀναγκάζει τὰς οἰκογενείας νὰ ἀπεχθάνωνται τὴν Γυμναστικήν, ἂν πρόκηται, ὑποβάλλων αὐτὰς εἰς δαπάνας, νὰ στέλλῃ τὰ τέκνα των εἰς ξένην πόλιν, ὅπου θὰ διαμένωσιν ἐκτὸς τοῦ οἴκου των, εἰς ξενοδοχεῖα, ἄνευ ἐπιβλέψεως, διὰ νὰ ἔχῃ τὴν εὐχαρίστησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρελαύνουν ἐνώπιόν του μαθηταὶ περισσότεροι ἄνευ οὐδενὸς πρακτικοῦ ἀποτελέσματος.

§38ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). (Ὅρα Παράρτημα).

§39Λ. ΜΕΛΑΣ. Πῶς θὰ διευκολυνθῇ ἡ μετάβασις εἰς Πάτρας τῶν μαθητῶν τῶν ἐν Ἀθήναις Γυμνασίων; Ἐγὼ δὲν ἐννοῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐπέκρινε τὸ μέτρον τοῦτο. Τοὐναντίον, ἐὰν ἤμην εἰς τὴν θέσιν του, θὰ παρώτρυνον τὸν κ. Ὑπουργόν.

§40ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Μελᾶ, ἀγορεύει ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸν διακόπτετε χωρὶς λόγον.

§41Λ. ΜΕΛΑΣ. Εἶχε τελειώσει ὁ κ. Ὑπουργός.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχε τελειώσει. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§43ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἂν ὁ νόμος περὶ Γυμναστικῆς ὁρίζει χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον γίνονται οἱ διαγωνισμοὶ αὐτοί, καὶ ποῖον χρόνον ὁρίζει. Ἐπ’ αὐτοῦ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν.

§44ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ ἐν ἰσχύϊ νόμος ὁρίζει τὴν ἑβδομάδα τῆς Διακαινησίμου, ὅπως οἱ σχολικοὶ ἀγῶνες τελῶνται εἴτε ἐν Ἀθήναις, ἐν τῷ Παναθηναϊκῷ Σταδίῳ, εἴτε καὶ ἀλλαχοῦ· ἀλλ’ ἀπεδείχθη ἐκ τῆς πείρας, ὅτι κατὰ τὴν χρονικὴν ταύτην περίοδον ἡ τέλεσις τῶν ἀγώνων δὲν εἶναι πάντοτε δυνατή. Διὰ τοῦτο ὑπέβαλον σχέδιον νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος τελῶνται εἰς ὁρισθησομένην ἐποχήν, ἀναλόγως τοῦ καιροῦ, οἱ σχολικοὶ ἀγῶνες. Τοῦτο εἶναι τὸ ἀκριβές. Ἑπομένως τὸ Ὑπουργεῖον σήμερον, ἐγκρῖναν τοὺς ἐν Πάτραις σχολικοὺς ἀγῶνας, δὲν εὑρίσκεται βεβαίως ἐντὸς τοῦ νόμου, ἀλλ’ εἶναι αἱ καιρικαὶ μεταβολαὶ τοιαῦται, ὥστε δὲν ἐπιτρέπουσι τοὺς ἀγῶνας τὴν ἑβδομάδα τῆς Διακαινησίμου, διότι γνωρίζετε, ὅτι ἡ ἑβδομὰς αὕτη εἶναι δυνατὸν νὰ συμπέσῃ καὶ κατὰ τὸν Μάρτιον, ὅτε αἱ χιόνες καλύπτουσι καὶ τὰς πόλεις ἀκόμη καὶ οὐχὶ μόνον τὰ ὄρη.

§45ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μοὶ φαίνεται παράδοξον τὸ θάρρος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ὁμολογεῖ ἐκ τῆς ἐπισήμου θέσεώς του, ὅτι παραβαίνει τὸν νόμον, καὶ ἡ Βουλὴ ἀκούει!

§46Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ποῖον νόμον;

§47ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Παραβαίνει τὸν νόμον ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁμολογεῖ, ὅτι τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, καθ’ ἣν σχολικοὶ ἀγῶνες γίνονται τὴν ἑβδομάδα τῆς Διακαινησίμου, τὴν παραβαίνει· δικαιολογεῖται δέ, λέγων, ὅτι ὑπέβαλεν ἢ σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ σχέδιον νόμου εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ τὸ σχέδιον νόμου δὲν μεταβάλλει τὰς διατάξεις τὰς νομίμους. Καὶ ἔχετε σήμερον Ὑπουργὸν προφανῶς παραβαίνοντα τὸν νόμον καὶ ἔχοντα τὸ θάρρος νὰ ὁμολογῇ, ὅτι παραβαίνει τὸν νόμον! Τίς ἐχορήγησε τὸ δικαίωμα, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ παραβαίνῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τοὺς νόμους; Ὁ νομοθέτης, ὅτε ἐθέσπιζε καὶ ὥριζε τὴν ἑβδομάδα τῆς Διακαινησίμου, εἶχε λόγον, καὶ λόγον ἰσχυρόν, εἶχε τὸν λόγον νὰ μὴ ἀπασχολῶνται οἱ μαθηταὶ ἐν ἡμέραις ἄλλαις, κατὰ τὰς ὁποίας πρέπει νὰ διδάσκωνται, νὰ μὴ ἀπασχολῶνται εἰς τὰ ἔργα τῆς Γυμναστικῆς καὶ τῶν παραστάσεων, εἰς τὰς ὁποίας πρόκειται νὰ παραστῇ ὁ κύριος Ὑπουργός, οὗ ἕνεκα οἱ μαθηταί, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐπὶ μῆνα ἤδη ὁλόκληρον ἀσχολοῦνται οὐχὶ εἰς τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα διδάσκονται, ἀλλ’ ἀποκλειστικῶς, Κύριοι, εἰς τὴν Γυμναστικήν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως φαίνεται ὅτι ἐζήλωσε τὴν δόξαν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται νὰ δοθῶσι μεγάλα στρατιωτικὰ γυμνάσια, δὲν ἠθέλησε νὰ φανῇ ὑποδεέστερος ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ διὰ τοῦτο μεγάλα καὶ αὐτὸς γυμνασιακὰ γυμνάσια προκαλεῖ (ἱλαρότης). Καὶ ὁ κ. Ὑπουργός, ὡς ἄλλος στρατάρχης, θὰ μεταβῇ δι’ ἐκτάκτου ἁμαξοστοιχίας εἰς Πάτρας, ἵνα παραστῇ εἰς τὰ μεγάλα γυμνασιακὰ γυμνάσια, κατὰ παράβασιν πάντοτε τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κύριος Ὑπουργὸς σήμερον, ὀχυρούμενος ὄπισθεν τῆς πλειονοψηφίας, παραβαίνῃ τὸν νόμον, ἂς μάθῃ ὅμως, ὅτι ἴσως θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δώσῃ λόγον δι’ ὅλας αὐτὰς τὰς παραβάσεις.

§48Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§49Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν ἔλαβον ἀναφοράν. Ἐγὼ ἔλαβον χθὲς μόνον τηλεγράφημα τοῦ κυρίου Ματάλα, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐκτίθενται ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἴπετε, ὅτι τὰ ὕδατα τὰ ἐξερχόμενα τοῦ ἐργοστασίου εἶναι πολὺ καθαρώτερα τῶν ποσίμων ὑδάτων τοῦ Ναυπλίου. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐγὼ αὐτὰ τὰ γεγονότα δὲν δύναμαι νὰ τὰ βεβαιώσω. Ἐτηλεγράφησα ἀμέσως εἰς τὸν νομάρχην, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν, ἐκθέτων τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα προέβη εἰς τὸ μέτρον, εἰς ὃ προέβη. Μόλις λάβω τὴν ἔκθεσιν ταύτην θὰ ἴδω, ποῖα μέτρα δύνανται νὰ ληφθῶσι.

§50Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐν τῷ μεταξὺ θὰ μένῃ κλειστὸς ὁ ἀτμόμυλος;

§51Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπὶ τούτου δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§52ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἐπειδή, κύριε Πρόεδρε, ἐγένετο λόγος περὶ συνεργείων, καὶ ἐκ συμπτώσεως τὴν στιγμὴν ἐκείνην ἀπουσίαζον ἐκ τῆς αἰθούσης, ὡς καὶ ὅτε ἀνεγνώσθη ἡ αἴτησις τῶν συμπολιτῶν μου ἐκ Μεγαλοπόλεως, δι’ ἧς παρακαλοῦσιν, ὅπως, εἰ δυνατόν, ἡ Κυβέρνησις ἀναστείλῃ προσωρινῶς τὴν καταδίωξιν μέχρις ὅτου ἐπέλθῃ πλήρης ἡ ἐκκαθάρισις τῶν ἐτησίων δόσεων δι’ ἐθνικὰς γαίας καὶ φυτείας, ἔχω καθῆκον νὰ παρατηρήσω τὰ ἑξῆς. Ἐν Μεγαλοπόλει ὑπάρχουσι πολλαὶ ἐκτάσεις ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. Ἑπομένως αἱ ἐργασίαι τοῦ συνεργείου, κύριε Πρόεδρε, εἶναι πολυπληθεῖς. Ἔχων δὲ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβάσεως συνεργείου εἰς Μεγαλόπολιν, ἔλαβον τὴν τιμὴν κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον νὰ παρακαλέσω τὴν τότε Κυβέρνησιν, τὴν ὑπὸ τὸν σεβαστὸν ἐξ Ἀττικῆς πολιτευτήν, ἥτις, ἀναγνωρίσασα τὴν ἀνάγκην ταύτην, διέταξε νὰ μεταβῇ ἐκεῖ συνεργεῖον, τὸ ὁποῖον καὶ μετέβη καὶ ἀσχολεῖται ἀπὸ τοῦ μηνὸς Ἰουνίου μέχρι σήμερον. Ἐπειδὴ δὲ τὸ χρονικὸν διάστημα δὲν ἐπέτρεψεν ἴσως τὴν πλήρη ἐργασίαν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐξ ἀποστολῆς τὸ συνεργεῖον, δίκαιον εἶναι νὰ εὐαρεστηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναστείλῃ τὴν καταδίωξιν μέχρις ὅτου δοθῇ καιρὸς εἰς τὸ συνεργεῖον νὰ περατώσῃ τὰς ἐργασίας του, ἵνα μὴ συμβῇ τὸ ἄδικον νὰ πληρώσωσιν οἱ δηλωταὶ δόσεις, τὰς ὁποίας δὲν ὀφείλουσι.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Ι. Δαμηλάτης καὶ Π. Μερλόπουλος ὑποβάλλουσι διαφόρους τροπολογίας ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 206).

§54Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ ἀπαντήσει, ἣν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλήν, περὶ τοῦ κληροδοτήματος Ξενοκράτους, περὶ οὗ εἶχον ζητήσει πληροφορίας δι’ ἐπερωτήσεώς μου, δὲν περιελήφθη καὶ ἑτέρα πληροφορία, ἀναγομένη εἰς κληροδότημα τοῦ μακαρίτου Ξενοκράτους ἐκ 15,000 φράγκων χρυσῶν, τὰ ὁποῖα οὗτος κατέλειπε κατ’ ἔτος εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑλλάδος, ἵνα διατίθηνται χίλια μὲν φράγκα ὑπὲρ ἑνὸς ἀγαθοεργοῦ καταστήματος, τὰ ὑπόλοιπα δέ, ἤτοι φρ. 14,000, ὑπὲρ ἄλλων τοιούτων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ συμπληρωθῶσι κατὰ τοῦτο αἱ εἰρημέναι πληροφορίαι. Ἂν παρελείφθησαν διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δὲν ἦτο ἁρμόδιος, ἂς συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐν τῇ ἀπαντήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν δὲν φαίνεται κατὰ ποίαν περίοδον χρονικὴν ἔγεινεν ἡ ὑλοτομία τοῦ δάσους τοῦ χωρίου Δραγανέστι· συνέπεσε δὲ μετὰ τῆς ἐπερωτήσεως νὰ σταλῶσιν ἐκ τοῦ Βουκουρεστίου φύλλα τινὰ ἐφημερίδος ἐκδιδομένης ἐν Βουκουρεστίῳ, φερούσης τὸν τίτλον «Ἐλεύθερος Τύπος», ταῦτα δ’ ἐστάλησαν καὶ εἰς ἐμὲ καὶ εἰς ἄλλους, ἐκεῖ δὲ ὑπάρχει τὸ κείμενον τῆς διαθήκης, ὁ κωδίκελλος καὶ αἱ πράξεις τοῦ συμβιβασμοῦ μεταξὺ τῶν κληρονόμων. Ἐλπίζω, ὅτι οἱ δικηγόροι, τοὺς ὁποίους διώρισεν ἡ Κυβέρνησις, θέλουσι φροντίσει νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ἐκδίκασις τῆς ὑποθέσεως, διότι, ἐὰν δὲν γίνηται κατὰ εἰκοσαετίαν ἡ ὑλοτομία, ἀλλ’ εἶναι βραχυτέρα, τότε ἴσως θέλομεν ἔχει δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσωμεν οὐχὶ 40,000 φράγκα, ἀλλὰ περισσότερον ποσὸν, διότι ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ διαθέτου μέχρι τοῦδε παρῆλθον 28 ἔτη. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ δοθῶσι πληροφορίαι καὶ περὶ τῶν δύο ἄλλων κληροδοτημάτων, περὶ τῶν ὁποίων ἐζήτησα πληροφορίας, αἵτινες δὲν ὑπεβλήθησαν ἔτι ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τῆς Ἐλισάβετ Καστρισόγια ὑπὲρ τοῦ Ἐλισαβετείου παρθεναγωγείου Θεσσαλονίκης καὶ ὑπὲρ τῆς πόλεως Ἰωαννίνων, πατρίδος τοῦ συζύγου, τοῦ τὸ κληροδότημα καταλιπόντος.

§55ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐπὶ τῶν τελευταίων τούτων λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ εἰς τὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι εἶναι προωρισμένα διὰ τὰ σχολεῖα τῆς Θεσσαλονίκης.

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θέλετε ἔχει τὴν καλωσύνην νὰ μεταβιβάσητε τὴν ἐπερώτησιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν.

§57Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι πρὶν ἢ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ῥουμανίας νὰ ἐκτελέσῃ ὅ,τι ζητεῖ ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, πρέπει νὰ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ἑλλάδος νὰ ἐκτελῇ τὸ αὐτὸ καθῆκον ὑπὲρ ἡμεδαπῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων. Ζητοῦμεν παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ῥουμανίας νὰ μᾶς ἀποδώσῃ μερίσματα ἢ τοκομερίδια ἢ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα παρελείψαμεν κατὰ τὴν πενταετίαν,—διότι ὑποθέτω, ὅτι καὶ ἐκεῖ ἐπίσης ὁ αὐτὸς νόμος ἐφαρμόζεται, ὅτι μετὰ πενταετίαν παραγράφονται αἱ ἀπαιτήσεις ἐκ τοκομεριδίων κατὰ τοῦ Δημοσίου,—νὰ μᾶς ἀποδώσῃ, λέγω, αὐτὰ καὶ ἀφοῦ παρεγράφησαν, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν παραλείπουσι νὰ ἀποδώσωσιν ὅμοια εἰσοδήματα πρὸς ἰθαγενῆ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, καὶ ὁσάκις ἀκόμη ἐγένοντο αὐτοὶ οἱ αἴτιοι τοῦ νὰ μὴ εἰσπραχθῶσι τὰ εἰσοδήματα ταῦτα ἐντὸς τῆς πενταετίας, καὶ οὕτω παραγραφῶσι. Τοῦτο συμβαίνει ἐπὶ κληροδοτήματος ἀκριβῶς ἐκ τῆς οἰκογενείας Κωνστ. Ξενοκράτους προερχομένου, περὶ τῆς ὁποίας καὶ νῦν πρόκειται, διότι ὁ Γεώργιος Κυριαζῆς, ὅστις κατέλιπεν ἓν κληροδότημα ἐκ 400,000 φράγκων χρυσῶν, εἰς χρεώγραφα τοῦ Ἑλληνικοῦ παγίου δανείου τῶν 4%, ὑπὲρ ἐγέρσεως Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς ἐν Μεσολογγίῳ, εἶναι ὁ σύζυγος τῆς ἀνεψιᾶς τοῦ Ξενοκράτους, ὁ ὁποῖος διεχειρίζετο δυνάμει τῆς διαθήκης τὴν περιουσίαν ταύτην, τὴν ὁποίαν κατέλιπεν ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ στόλου καὶ ὑπὲρ τῶν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ τῆς Ἑλλάδος ἤθελεν ὁρίσει, ἵνα διανέμωνται αἱ 14,000 φράγκα χρυσᾶ κατ’ ἔτος. Αὐτὸς κατέθηκεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, καὶ τὸ Δημόσιον παρέλαβεν, ἵνα διαχειρίζηται, τὰ χρεώγραφα ταῦτα τῶν 400,000 φρ. χρυσῶν. Τὰ χρεώγραφα ταῦτα ἔχουσιν, ὡς πάντες γινώσκομεν, προσηρτημένα τὰ τοκομερίδια. Τὰ τοκομερίδια ταῦτα ὀφείλει ὁ Κεντρικὸς ταμίας ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποκόπτῃ καθ’ ἑξάμηνον καὶ εἰσπράττῃ. Παρέλιπεν ὅμως νὰ τὰ εἰσπράξῃ ἐντὸς τῆς ἀνατρεπτικῆς προθεσμίας, ἣν ὥρισεν ὁ νόμος, καὶ παρεγράφησαν, τὸ δὲ Δημόσιον, καίτοι ὠφελήθη τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὤφειλε νὰ πληρώσῃ,—διότι ὁ Ἔλεγχος ἐπέστρεψεν αὐτὸ εἰς τὸ Δημόσιον,—καίτοι ἦτο ὑποχρεωμένον, δυνάμει τῆς συμβάσεως περὶ κανονισμοῦ τῶν ἐξωτερικῶν δημοσίων χρεῶν, νὰ παρουσιάσῃ τὰ τοκομερίδια καὶ εἰσπράξῃ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἔν τινι τῶν ἄρθρων τῆς συμβάσεως ταύτης, ἀπὸ τὰς πληρωνούσας αὐτὰ Τραπέζας, δὲν τὸ ἔπραξε, καὶ παρελθούσης τῆς ἀνατρεπτικῆς προθεσμίας ἐζημίωσε τὸ κληροδότημα τοῦτο, ὠφεληθὲν αὐτὸ τὰ χρήματα. Σήμερον λοιπὸν κατακρατεῖ ἀδίκως καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν τοκομεριδίων, ἀφοῦ ἐζημίωσε τὸ κληροδότημα καὶ διὰ τῆς ἐκπτώσεως, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὰ χρεώγραφα λόγῳ τῆς ἀναστολῆς τῆς πληρωμῆς τῶν τόκων τῶν εἰς χρυσὸν Ἑλληνικῶν δανείων. Ἡ ἀδικία εἶναι προφανής. Λοιπόν, ἀφοῦ ἀρνούμεθα ἡμεῖς οἱ ἴδιοι νὰ πληρώσωμεν πρὸς ἡμέτερα φιλανθρωπικὰ καταστήματα ὅσα ἐκ παραλείψεως ἡμῶν τῶν ἰδίων δὲν εἰσεπράξαμεν, ζητοῦμεν ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τῆς Ρουμανίας νὰ πληρώσῃ εἰσοδήματα ὅμοια, δι’ ἃ βαρυτέραν μετήλθομεν ἐν Ἑλλάδι ἀμέλειαν. Λαβὼν ἀφορμὴν νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τούτου, δὲν ἐννοῶ βεβαίως νὰ μὴ γείνῃ ἡ δέουσα ἐνέργεια, ὅπως εἰσπραχθῶσι τὰ χρήματα ταῦτα ἐν Ρουμανίᾳ, ἀλλ’ ἐννοῶ, ὅτι πρέπει συνάμα νὰ δίδωμεν ἡμεῖς οἱ ἴδιοι τὸ παράδειγμα τῆς ὑποταγῆς εἰς τοὺς νόμους καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ διαχειριστοῦ ξένης περιουσίας, καὶ νὰ μὴ ἀδικῶμεν ἰθαγενῆ καταστήματα φιλανθρωπικὰ, καὶ μάλιστα πρὸς ἰδίαν ὠφέλειαν. Ἐκ τούτου λαβὼν ἀφορμὴν, παρακαλῶ, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν σπεύσῃ νὰ πράξῃ ὅ,τι ἀπαιτεῖται, εἰσάγων ἴδιον νομοσχέδιον, ἐπιτρέπον αὐτῷ νὰ πληρώσῃ τὰ κακῶς ἀφαιρεθέντα καὶ παρακρατούμενα ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου χρήματα τῆς Ἐπαγγελματικῆς Σχολῆς Μεσολογγίου.

§58ΚΙΜΩΝ ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ κληροδοτημάτων, θὰ ποιήσωμαι καὶ ἐγὼ σχετικὴν ἐπερώτησιν. Πρόκειται περὶ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ πρὸ ἐτῶν ἀποβιώσαντος ὁμογενοῦς Ζιτσαίου, ὁ ὁποῖος ἔζησεν ἐν Ρουμανίᾳ καὶ ἀφῆκε κληροδότημα 1,200,000 δραχμῶν ὑπὲρ τῆς κοινότητος Ζίτσης, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐξετελέσθη ἀπὸ τοὺς ἐκτελεστὰς τῆς διαθήκης. Παρεκάλεσεν ἡ κοινότης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀπαιτουμένην ἐνέργειαν καὶ βεβαιωθῇ, ἂν τὸ ἐκ τῆς κληρονομίας ποσόν, ὅπερ ἔμενε κατατεθειμένον εἰς τὸ Credit Lyonnais, ἐλήφθη ὑπὸ τῶν ἐκτελεστῶν, καὶ πόσον ἦτο τοῦτο. Ἐβεβαιώθη, ὅτι πρὸ ἐτῶν εἰσεπράχθησαν 600,000 φράγκα χρυσᾶ, ἀλλ’ ἀπὸ τοὺς διαχειριστὰς τοῦ κληροδοτήματος δὲν κατετέθη εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὡς ὁρίζει ἡ διαθήκη, μέχρι σήμερον τὸ ποσὸν τοῦτο, οὐδὲ τὸ ἐξ ἄλλων εἰσπραχθέν, καὶ οὕτω δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν οἱ ὅροι τῆς διαθήκης. Δικαστικὴ ἐνέργεια δὲν ἐγένετο, διότι ἡ κοινότης ἐκπροσωπεῖται ἀπὸ τὸν Μητροπολίτην, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἤγειρε τὴν ἀπαιτουμένην ἀγωγήν. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν,—πρὸς ὃν παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῶσι ταῦτα, ἐπειδὴ εἶναι ἀπών, —νὰ ἐνεργήσῃ διὰ τοῦ οἰκείου Προξένου, ἢ καὶ διὰ τῶν Πατριαρχείων, ἵνα πεισθῇ ὁ Μητροπολίτης νὰ ἐπιζητήσῃ δικαστικῶς καὶ ἰδίᾳ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ κληροδότημα, ἀφοῦ τοῦτο τοσοῦτον πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν κοινότητα Ζίτσης.

§59Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ κοινότης Ζίτσης διατὶ δὲν ἐνεργεῖ;

§60Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω πάσας τὰς λεπτομερείας· γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σάκκης ἔχει τὸν λόγον.

§62Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, παραιτοῦμαι τοῦ λόγου, διότι πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν περὶ τῶν μεταναστῶν.

§63Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παράκλησιν ἤθελον νὰ κάμω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ μοὶ εἴπωσι, διατὶ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ἀπὸ πρώτου ἔλαβε θέσιν δεκάτου;

§64Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, διότι ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι, ἐδήλωσε δὲ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλει ὑποβάλει τροπολογίας ἐπί τινων ἄρθρων. Αἱ δηλώσεις αὗται ἐγένοντο χθὲς τὸ ἑσπέρας, ἀλλὰ δὲν πρέπει ἆρά γε νὰ ἐπιτρέψητε εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὀλίγας ὥρας, ὅπως σκεφθῇ περὶ τῶν τροπολογιῶν;

§65Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφοβήθην μήπως ὑπάρχει ἄλλος λόγος.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Σάκκη, ἐπιθυμεῖτε νὰ ὁμιλήσητε σήμερον, ἢ θ’ ἀναβάλητε δι’ αὔριον;

§67Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἀναβάλλω δι’ αὔριον, ἂν πρόκηται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ διακόπτομεν μέχρι τῆς τετάρτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 10′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 5′ καὶ 15′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Μπούμπουλης.

§69Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§70Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἔχω ἐγὼ τὸν λόγον.

§71Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πρόκειται ἀληθῶς περὶ ζητήματος, ὅπερ ἔπρεπε νὰ ἀναπτυχθῇ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς μοὶ συνέστησε τὸ πρωΐ, ὅπως μετὰ μεσημβρίαν, καίτοι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀπευθύνω τὴν ἐπερώτησίν μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀληθῶς εἶναι ἐξαιρετικὴ ἡ περίστασις· πρόκειται ν’ ἀπευθυνθῇ ἐπερώτησις περὶ τῶν ἀνυποτάκτων.

§73ΦΩΝΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Αὔριον, αὔριον.

§74Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αὔριον δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐπερώτησις, διότι λήγει ἡ προθεσμία. Ἐὰν δὲν θέλητε τώρα, θὰ λάβω τὸν λόγον ἐπί τινος τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ θὰ ἀναπτύξω τὴν ἐπερώτησίν μου.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, ἀναπτύξατέ την τώρα.

§76Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐκοινοποιήθη ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ τῆς ὁποίας διατάσσονται οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς θέσεις των. Ὑπάρχουσιν ἔφεδροι ἀξιωματικοί, κατοικοῦντες ἐν Ἀθήναις· οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι θὰ ὑποβληθῶσι καὶ ὀφείλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας, νὰ κατασκευάσωσιν ἐνδύματα, νὰ ἀγοράσωσιν ὑποδήματα· τοὺς διατάσσετε νὰ παρουσιασθῶσιν ἐν Λαμίᾳ ἀπ’ εὐθείας. Θεωρεῖτε δίκαιον καὶ ὀρθὸν νὰ μεταβῶσιν οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοί, οἱ κατοικοῦντες ἐν Ἀθήναις, ἀπ’ εὐθείας εἰς Λαμίαν, χωρὶς νὰ λάβωσι τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεώς των, καὶ νὰ μὴ παρουσιασθῶσιν εἰς τὴν ἐνταῦθα Μοιραρχίαν;

§77Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ ἔφεδροι ἀξιωματικοὶ ἐκλήθησαν καὶ αὐτοὶ μὲ τὴν ἡλικίαν τὴν κληθεῖσαν, καὶ διετάχθησαν νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὰ συντάγματα εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Ἀλλ’ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διαμοιράσῃ τοὺς ἀξιωματικοὺς ὡς αὐτὸς θέλει, τοὺς ἐμοίρασεν εἰς τὰ διάφορα συντάγματα. Κατὰ συνέπειαν θὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ συμφώνως πρὸς τὴν διαταγὴν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ἐὰν ἔχωσιν ἐνδύματα ἢ ὄχι, αὐτὸ δὲν εἶναι τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸ ἐξετάσῃ.

§78Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον νὰ τοῖς δοθῶσι τὰ ὁδοιπορικά των.

§79Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὰ δὲν τὰ κανονίζει ὁ Ὑπουργὸς, εἶναι κεκανονισμένα ἐκ τοῦ νόμου. Σᾶς εἶπον, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, ὅταν προσκαλῆται μία ἡλικία, καὶ μὲ τὴν ἡλικίαν ταύτην προσκαλῶνται καὶ οἱ ἀξιωματικοί, θὰ προσέλθωσι καὶ οὗτοι εἰς τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ τοὺς κατατάξῃ καὶ θὰ τοὺς παραδώσῃ εἰς τὴν χωροφυλακήν, ἡ χωροφυλακὴ θὰ τοῖς προκαταβάλῃ μισθοτροφοδοσίαν εἴτε πενθημερίας εἴτε δεκαημερίας, θὰ τοὺς πληρώσῃ καὶ τὰ ὁδοιπορικά των, καὶ θὰ ὑπάγωσιν εἰς τὸ σῶμά των. Αὐτὰ λέγει ὁ νόμος.

§80Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὥστε δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὸ ἐνταῦθα Στρατολογικὸν Γραφεῖον;

§81Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Μπούμπουλης.

§83Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἂν εἶναι δυνατόν, μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Λαχείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου...

§84Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Τώρα καὶ αὐτὸ ταυτοχρόνως νὰ ψηφισθῇ.

§85Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω δὲ νὰ ἔχω ἀπάντησιν περὶ αὐτοῦ, διότι ἄλλως θὰ ζητήσω τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι ἀνάγκη καὶ ἐπιβάλλεται καὶ ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ καὶ ὁ κόσμος, ἂν πράγματι σκεπτόμεθα σπουδαίως νὰ πράξωμέν τι, ἢ πρόκειται νὰ παραπέμψωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας.

§86Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν Σπετσῶν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει του, ὅτι δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα, ἵνα ὑποβάλῃ τὴν πρότασίν του. Ὅταν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ, τότε εἶναι ἡ ὥρα νὰ κάμῃ τὴν πρότασίν του. Ὅλα τὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ ψηφισθῶσι, διότι δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν προὐτάθησαν. Ἔχετε ὑπομονὴν, καὶ ἡ Σύνοδος αὕτη δὲν θὰ λήξῃ οὕτω.

§87Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ σεβαστοῦ ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ γνωστὸς νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἀπηλλάσσοντο τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν κατὰ τὸ 1902 οἱ κάτοικοι τῶν δήμων ἐκείνων, ἐν τοῖς ὁποίοις ἤθελε βεβαιωθῆ, ὅτι πράγματι κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἐπῆλθε καταστροφὴ τῶν προϊόντων. Κατὰ τὸν ψηφισθέντα ὅμως νόμον, δὲν ἀπηλλάγησαν πάντες οἱ κάτοικοι τῶν διαμερισμάτων ἐκείνων, ἐν τοῖς ὁποίοις ἐβεβαιώθη πράγματι ἡ καταστροφὴ, ἀλλὰ μόνον οἱ μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ ὁ ψηφισθεὶς νόμος καθυστεροῦντες τὰς ὀφειλὰς αὐτῶν πρὸς τὸ Δημόσιον, ἔμειναν δὲ ἐκτὸς τοῦ εὐεργετήματος τούτου τοῦ νόμου ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἵτινες ἐξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν πρὸς τὴν Πολιτείαν, δανεισθέντες ἐπὶ βαρυτάτοις ὅροις, μὲ 15 καὶ 20%, ἵνα φανῶσιν ἐμπρόθεσμοι πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἐκτὸς τῆς περιπτώσεως ταύτης, κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς ὁποίας καταφαίνεται πόσον νομοταγὴς εἶναι ὁ Θεσσαλικὸς λαός, καὶ πόσον σπεύδει καὶ ἐν ταῖς μεγαλειτέραις αὐτοῦ ἀνάγκαις νὰ πληρώνῃ τακτικῶς τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ὀφείλει, ἐν τοῖς χωρίοις τῆς Θεσσαλίας ἐγεννήθη καὶ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ὡς γνωστόν, εἰς τὰ τσιφλίκια τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν ἐκτελοῦσι συνήθως οἱ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συγκομιδῆς τῶν καρπῶν ἐν τοῖς ἁλωνίοις λαμβάνουσι παρὰ τῶν καλλιεργητῶν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διὰ λογαριασμὸν αὐτῶν ἐπλήρωσαν. Κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη οἱ ἰδιοκτῆται, διὰ νὰ φανῶσι νομοταγεῖς, ἔσπευσαν καὶ ἐπλήρωσαν τὸν φόρον τοῦτον· ὅτε ὅμως ἦλθεν ἡ ἐποχὴ νὰ εἰσπράξουν τὴν ἀνάλογον μερίδα παρὰ τῶν καλλιεργητῶν, ὁ νόμος ὁ ὑποβληθεὶς εἶχε ψηφισθῆ, καὶ πολὺ δικαίως οἱ καλλιεργηταὶ ἠρνήθησαν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τὴν καταβολὴν τοῦ μερίσματος, εἰπόντες, ὅτι αὐτοὶ ἀπηλλάγησαν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου, καὶ οὐδὲν ἔχουσι νὰ καταβάλωσιν εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας. Ἠγέρθησαν ὡς ἐκ τούτου μεταξὺ ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν, ἀμφοτέρων εὑρισκομένων ἐν τῷ ὀρθῷ, ἔριδες καὶ ἀντεγκλήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔχωσι πολὺ σοβαρὰς συνεπείας, εἰς βάρος τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ ἐπὶ ζημίᾳ τῆς παραγωγῆς. Εὐτυχῶς δὲ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνεγνώρισε τὴν σπουδαιότητα τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ κατεῖδε τὴν ἀδικίαν, ἡ ὁποία προσγίνεται εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, καίτοι δὲν εἶχον, ἔσπευσαν νὰ δανεισθῶσι, διὰ νὰ πληρώσουν· ὑπέβαλε δὲ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὅμως δυστυχῶς φέρεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 58. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ζητῶ νὰ προταχθῇ, ἀφοῦ οὐδεμίαν θὰ προκαλέσῃ ἀντίρρησιν, καὶ παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§88Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὸν κύριον Βουλευτὴν Τρικκάλων νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν πρότασίν του, διότι γνωρίζει τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων οὐδὲν ἐκ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων εἶναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ, διότι, ἂν γένηται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὑπάρχουσι καὶ τόσα ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θέλουσι ζητηθῆ νὰ προταχθῶσι, καὶ θέλομεν οὕτω φθάσει εἰς τὸ ἀπροχώρητον. Ἐννοεῖται ὅτι ὀλίγισται μᾶς χωρίζουν ἡμέραι ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Τὸν παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§89Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ συναινέσητε εἰς τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι δὲν πρόκειται περὶ προσωπικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περὶ ἄρσεως ἀδικήματος, καὶ πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ τὸ ἄρωμεν.

§90Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμείνητε, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐννοεῖ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὡς ἔχει.

§91Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἶδον μὲ πολλήν μου εὐχαρίστησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ληξάσης τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, προέταξε τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι μεταξὺ τῶν λοιπῶν δύο ἀναγνώσεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται χρήσιμον διὰ τοὺς σταφιδοκτηματίας, θὰ δοθῇ καιρὸς, ἵνα συζητηθῶσι καὶ τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, νὰ ἐμμείνω ἐν τῇ προτάσει ταύτῃ. Ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὑπέβαλεν ὄχι μόνον τὰ στρατιωτικὰ, ἀλλὰ καὶ τὰ ναυτικὰ νομοσχέδια, καθῆκον ἔχει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτῶν, ἵνα μὴ τὸ Κράτος εὑρεθῇ εἰς τὰς περιστάσεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι ἤγαγον αὐτὸ εἰς ἀδυναμίαν νὰ ὑπερασπίσῃ τὰ ἴδια αὐτοῦ δικαιώματα· εἶναι ἀνάγκη, τὸ ταχύτερον νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα, ὅπως ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν της καὶ τῶν γνωμῶν της προαχθῇ πᾶσα ἡ νομοθετικὴ ἐργασία, δι’ ἧς θέλει δυνηθῆ νὰ θέσῃ εἰς ἐνέργειαν τὰ μέτρα ταῦτα. Εἶναι ἀδιάφορον, ἂν ἡμεῖς ἔχομεν γνώμας διϊσταμένας ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων τούτων· δὲν ἔχει σημασίαν τοῦτο· ἐγὼ μάλιστα, συνειδὼς τὸ ἄσκοπον τῆς συζητήσεως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις δὲν φαίνεται διατεθειμένη εἰς εὐρεῖαν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων της, εἶμαι διατεθειμένος νὰ μὴ μετάσχω τῆς συζητήσεως, ἐπιθυμῶ ὅμως, ὅπως τὸ ταχύτερον ἴδω ταῦτα ψηφιζόμενα καὶ μεταβαλλόμενα εἰς νόμους, διότι τοιουτοτρόπως ἡμεῖς μὲν θὰ ἔχωμεν τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἐπισκοπήσωμεν τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν πορείαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ δὲ κενότης, τὴν ὁποίαν παρετήρησα ἐν τῷ στρατῷ καὶ τῷ ναυτικῷ, δὲν θὰ ὑφίσταται ἴσως πλέον, διότι θὰ πληρωθῶσιν ὄχι μόνον αἱ ἀποθῆκαι, οἱ στρατῶνες καὶ τὰ πλοῖα ἡμῶν, ἀλλὰ θὰ πληρωθῶσι καὶ ἐκεῖνα, περὶ ὧν εἶπον, αἱ κεφαλαί. Διότι μὴ νομίζετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ κεφαλὴ πλήρης ἄνευ ὑπηρεσίας πλήρους· εἶναι πράγματι τόσον συνδεδεμένα τὰ δύο ταῦτα πρὸς ἄλληλα, ὥστε ὀρθῶς εἶπε Γάλλος συγγραφεύς, ὅτι κυβερνᾶν ἔστι προνοεῖν. Διὰ τοῦτο ἐλπίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει παράσχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν πᾶσαν εὐκολίαν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ νομοσχέδια· διότι, ἂν ταῦτα εὐδοκιμήσωσι, θὰ ἦναι εὐλογημένη ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ἐψηφίσθησαν, ἂν ὅμως δὲν εὐδοκιμήσωσι, τὸ ταχύτερον τὸ Κράτος θέλει δυνηθῆ νὰ σκεφθῇ, πῶς θὰ ἐπιτελέσῃ τὴν ἰδέαν ταύτην, ἥτις εἶναι ἡ κρατοῦσα γνώμη παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ.

§92ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1904». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο κατ’ ἀρχήν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§93Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ· ἀντὶ «12,000 ἄνδρες» νὰ τεθῇ «μέχρι 12,000 ἀνδρῶν». Διότι δὲν πρόκειται περὶ ὡρισμένου ποσοῦ 12,000 ἀνδρῶν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ὁρισθῇ τὸ ἀνώτατον ὅριον, μέχρι τοῦ ὁποίου δύναται νὰ φθάσῃ ὁ ἀριθμός.

§94Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1904». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς δευτέραν συζήτησιν). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας».

§96Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μετὰ τὰς ἐπανειλημμένας συζητήσεις, εἰς μίαν τῶν προηγηθεισῶν συζητήσεων τοῦ νομοσχεδίου τούτου ῥητῶς ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλῃ πολλὰς τροπολογίας. Αἱ τροπολογίαι αὗται, τὰς ὁποίας δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει προχείρους, δὲν διενεμήθησαν, οὔτε ἐτυπώθησαν. Κατὰ τίνα τρόπον δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ τῶν τροπολογιῶν; Αἱ τροπολογίαι αὗται, αἱ ὁποῖαι οὐσιαστικῶς θὰ μεταβάλωσι τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἔπρεπε νὰ ἦναι τυπωμέναι καὶ διανεμημέναι. Ἂν ἀληθῶς πρόκηται νὰ ὑποβληθῶσι τοιαῦται τροπολογίαι, πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν δι’ αὔριον τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον δὲν πρόκειται περὶ ἐπείγοντος στρατιωτικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφιζόμενον θὰ ἐφαρμοσθῇ κατὰ τὸ 1906· ἀφοῦ δὲ πρόκειται νὰ γείνῃ καὶ ἔκτακτος Σύνοδος, ἔχομεν καιρόν.

§97Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ ὑπεσχέθην, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ σᾶς εἴπω, τίνας ἐκ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας σεῖς ἐπροτείνατε, παραδέχομαι ἢ δὲν παραδέχομαι. Ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις κατ’ ἄρθρον, καὶ ἀφοῦ προβάλητε πάλιν τὰς τροπολογίας σας, θὰ σᾶς εἴπω, τίνας ἐξ αὐτῶν παραδέχομαι ἢ δὲν παραδέχομαι. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ προτείνω τίποτε.

§98Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ αἱ τροπολογίαι αὗται οὔτε ἐτυπώθησαν οὔτε διενεμήθησαν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ πολλοῦ ἐτυπώθησαν.

§100Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν καὶ κατὰ τὴν δευτέραν πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐπέφεραν διαφόρους παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐζήτησε νὰ ὑποβάλωμεν ἐγγράφως τὰς τροπολογίας. Ἐγὼ εἶπον εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν, ὅτι οὐδεμίαν τροπολογίαν ὑποβάλλω, ἀλλὰ μόνον παρατηρήσεις ὑποβάλλω, τὰς ὁποίας δύναται ὁ κύριος Ὑπουργός, ἂν θέλῃ, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε διατάξει καὶ εἰδικόν τινα ἀξιωματικόν, ἵνα παρακολουθῇ τὴν συζήτησιν καὶ κρατῇ σημειώσεις· καὶ ἐκράτει σημειώσεις ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος, ὡς ἀντελήφθην ἐντεῦθεν. Ἐγὼ δὲν ἔχω ὑποβάλει τροπολογίας, ἀλλὰ παρατηρήσεις, καθὼς καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης. Ἂν πρόκηται νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τούτων, πάλιν θὰ εὑρεθῶμεν εἰς συζήτησιν χαώδη, καὶ ἑκόντες ἄκοντες θὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§101Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ οὐδὲν ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεσχέθην· εἶπον μόνον, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ εἴπω, τί θὰ δεχθῶ καὶ τί δὲν θὰ δεχθῶ.

§102Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κατόπιν πληθύος ὅλης τροπολογιῶν καὶ παρατηρήσεων, ὑποβληθεισῶν ὑπὸ πολλῶν ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεσχέθη, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν θὰ ἀπαντήσῃ. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἀπορίας, τὰς ὁποίας ὑπεβάλομεν, εἶπεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ τὰς λύσῃ, ἂν δὲν συνεννοηθῇ μετὰ τῶν ἁρμοδίων καὶ εἰδικῶν. Τώρα ὄχι μόνον δὲν ἔχομεν τὰς τροπολογίας, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν ἀπὸ τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, δὲν ὑπάρχει, τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιηθὲν, τὸ τελευταῖον. Ἑπομένως παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοῦ ὁποίου, ἂν δὲν ψηφισθῇ ταύτην τὴν στιγμήν, πρόκειται νὰ διασαλευθῇ ἡ δημοσία τάξις ἢ νὰ κινδυνεύσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, παρακαλῶ νὰ παραδεχθῇ νὰ συζητηθῇ εἰς ἄλλην συνεδρίασιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθ’ ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, ποίας παρατηρήσεις καὶ τροπολογίας δέχεται, καὶ ποίας ἀπορρίπτει, διότι πολλαὶ παρατηρήσεις ὑπεβλήθησαν, ἀλλ’ ὄχι ὑπὸ τύπον τροπολογιῶν.

§103Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν ἐγὼ πρόκηται νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν ἁρμοδίων, αὐτὸ ἀφορᾷ ἐμέ, διότι φρονῶ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ συζητήσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ τὸ γνωρίζω καλῶς, πρέπει νὰ ἔχω πλήρη γνῶσιν τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον θὰ συζητήσω. Λοιπὸν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι, ἂν πρόκηται νὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν ἁρμοδίων, αὐτὸ δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει. Ἄλλως οὐδεὶς ὑπάρχει, ὁ ὁποῖος, ὅσον πλήρεις γνώσεις καὶ ἂν ἔχῃ, νὰ μὴ συνεννοηθῇ μετὰ τῶν ἁρμοδίων τμηματαρχῶν προτοῦ ἐπιχειρήσῃ μίαν ἐργασίαν. Δὲν συνηθίζω νὰ μεταβάλλω τοὺς λόγους μου· πᾶν ὅ,τι τότε εἶπον, ἐπαναλαμβάνω καὶ τώρα· εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἤκουσα τὰς παρατηρήσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ θὰ μελετήσω ταύτας· εἶπον προσέτι, — καὶ ἂν δὲν τὸ εἶπον τότε, τὸ λέγω τώρα, — ὅτι θὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν ἁρμοδίων· οὐδεμίαν δ’ αἰσθάνομαι μείωσιν, λέγων τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Λέγω λοιπὸν καὶ δέχομαι ὅτι εἶπον, ὅτι θὰ συνεννοηθῶ μετὰ τῶν ἁρμοδίων, καὶ εἶπον προσέτι, ὅτι κατόπιν τῆς μελέτης, τὴν ὁποίαν ἤθελον κάμει ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, θὰ ἔλθω κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ σᾶς εἴπω, τί δέχομαι καὶ τί δὲν δέχομαι ἐξ ὅσων ἐπροτείνατε.

§104Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ζήτημα περὶ τῶν συστημάτων, τὰ ὁποῖα ἕκαστος τῶν κυρίων Ὑπουργῶν δύναται νὰ ἔχῃ ἐν τῇ συζητήσει τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ὑποβάλλει, ἀλλ’ εἶναι ζήτημα τάξεως καὶ εὐκολίας περὶ τὴν συζήτησιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας περιλαμβάνει πληθὺν ἄρθρων, ἐπὶ τῶν ἄρθρων δὲ τούτων κατὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν συζήτησιν ἐγένετο πλῆθος παρατηρήσεων, ὧν τινες διετυπώθησαν καὶ ἐγγράφως, ἄλλαι ὅμως οὐχί· οὐχ ἧττον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ δύνηται νὰ ἦναι ἐντελῶς ἕτοιμος εἰς τὰς διαφόρους παρατηρήσεις, ὀρθῶς ποιῶν, προσεκάλεσεν ἐνταῦθα τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις, παρευρισκόμενος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐλάμβανεν ἐν ἀνάγκῃ σημειώσεις περὶ τῶν διαφόρων παρατηρήσεων, τῶν γενομένων ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεσχέθη ἢ ὄχι, ὅτι πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ ὑποβάλῃ τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἤθελεν ἀποδεχθῆ· ἐπειδὴ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ὑπεσχέθη, συνομολογῶ, ὅτι δὲν ὑπεσχέθη τοῦτο. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, χάριν τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφέρεται πρωτίστως αὐτός, πρέπει νὰ δεχθῇ τὴν τάξιν, ὑπὲρ τῆς ὁποίας συνηγοροῦμεν, δηλαδὴ ἡ Βουλὴ νὰ τεθῇ ἐν γνώσει ὅλων τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρέπει νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς πολλὰ νομοσχέδια, ὅπως καὶ νῦν πράττει ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου· τόσον μάλιστα ἐθεωρήθη λογικὸν καὶ ἀναπόφευκτον τοῦτο, ὥστε χθές, χωρὶς νὰ γείνῃ λόγος, ὅτι δὲν θ’ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἐνομίσαμεν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ δυνηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ κατατάξῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δέχεται ἐκ τῶν παρατηρηθέντων. Τοῦτο δὲν εἶναι ζήτημα φιλοτιμίας ὑπουργικῆς, οὔτε ἐρωτᾶται, ἂν τὰ γνωρίζει ἢ δὲν τὰ γνωρίζει ὁ Ὑπουργός, ἂν ἔχει ἀνάγκην ἢ δὲν ἔχει ἀνάγκην, ἀλλ’ εἶναι ἀνάγκη ὡρίμου, ταχείας καὶ κανονικῆς συζητήσεως τοῦ δυσχερεστάτου τούτου νομοσχεδίου, τοῦ στρατολογικοῦ, περιλαμβάνοντος πληθὺν ἄρθρων, ἐπὶ τοῦ ὁποίου μᾶλλον ἁρμόδιοι εἶναι οἱ πολιτικοὶ ἢ οἱ στρατιωτικοί· διότι ἐπὶ στρατολογικῶν ζητημάτων περισσότερα γνωρίζουν οἱ πολιτικοὶ ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν ὑπάρχει δὲ Βουλευτής, ὅστις ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου δὲν ἔχει ἐφόδια ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησεν, ὅπως φέρῃ παρατηρήσεις. Φρονῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου θὰ ἐπαναληφθῶσι πᾶσαι αἱ παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο κατὰ τὰς δύο προηγουμένας συζητήσεις, καὶ ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου θὰ γείνῃ πάλιν συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ διαρκέσῃ ὥρας, θὰ εὑρεθῶμεν δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην, μετὰ δέκα ὁλοκλήρους συνεδριάσεις νὰ παρατηρήσωμεν, ὅτι οὐδεμίαν θετικὴν ἐργασίαν ἐκάμαμεν, ἐνῷ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ἔπρεπε νὰ εἶχε γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῶν προηγουμένων, ἐκείνων δηλαδή, τὰ ὁποῖα παρεδέχθημεν καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι περιττὸν νὰ φέρωμεν πάλιν παρατηρήσεις. Τώρα, ἀγνοοῦντες, τί ἐγένετο δεκτὸν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ τί δὲν ἐγένετο δεκτόν, θὰ καταναλώσωμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν παρατηρήσεων πολὺν χρόνον ἀκόμη.

§105Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ πόρισμα τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι τόσον ἐκτενῶς ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει πρὸ τῆς τρίτης συζητήσεως νὰ γινώσκωμεν, τίνες τούτων ἐγένοντο δεκταὶ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τίνες ὄχι. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλῃ νὰ ἐπαναλάβωμεν ὅσα εἰς τὰς δύο προηγουμένας ἀναγνώσεις ἀνεπτύξαμεν, ἡμεῖς οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔχομεν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ προχωρήσωμεν οὐδὲ βῆμα, ἐὰν ἀρχίσωμεν εἰς ἕκαστον ἄρθρον νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν ὅσα εἴπομεν κατὰ τὰς δύο ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ κανονικώτερον καὶ εὐκολώτερον διὰ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, περὶ τοῦ ὁποίου οὐδεὶς ἔχει ἀντίρρησιν, εἶναι, νὰ ἔχωμεν τὰς ἰδέας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τυπωμένας, διὰ νὰ τὰς ἀναγινώσκωμεν, καὶ νὰ βλέπωμεν, ποῦ διαφωνοῦμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ μέρους νὰ συζητῶμεν. Διὰ τῆς κατ’ ἄρθρον συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκ νέου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἴδωμεν, ποῖαι παρατηρήσεις θὰ γείνωσι δεκταί, καὶ ποῖαι δὲν θὰ γείνωσι, ποία εἶναι ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς, καὶ ποία ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ τί θὰ διατυπωθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἐὰν ψηφισθῇ τώρα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τῶν λοιπῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὐδεὶς θὰ ἀντιδράσῃ. Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι τὸ στρατιωτικὸν σύστημα, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ στρατάρχης ἡμῶν, θὰ ψηφίσω, διότι τοῦτο νομίζει ἐκεῖνος, ὅτι εἶναι τὸ μόνον κατάλληλον.

§106Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖος εἶναι ὁ στρατάρχης αὐτός;

§107Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μιμηθῇ τοὺς συναδέλφους του, νὰ μιμηθῇ τὸν ἐμπειρότατον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐν ἑκάστῃ συζητήσει φέρει τυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, ἐφ’ οὗ διεξάγεται σοβαρὰ συζήτησις. Ἑπομένως, ὅταν ἔχωμεν τοιοῦτο νομοσχέδιον, τότε δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν.

§108Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἐκ τῶν μᾶλλον πολυσυνθέτων νομοσχεδίων, διότι ἔχει τρεῖς ὄψεις διαφόρους. Ἐνδιαφέρει κυρίως τὸ στράτευμα ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους παρέχει πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν· ἑτέρα ὄψις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ οἰκονομολογική, καὶ διὰ τοῦτο τὸ στρατολογικὸν νομοσχέδιον εἶναι συγχρόνως καὶ νομοσχέδιον φορολογικόν· ἐν τέλει δὲ ἐπιβάλλει ἀρκούντως μεγάλα βάρη εἰς τοὺς πολίτας, καὶ διὰ τοῦτο ἔχει ὅλως κοινωνικὸν χαρακτῆρα, διότι, ἐκτὸς τῶν ἐξαιρέσεων, τῶν ἕνεκα λόγων ὑγείας, αἵτινες κρίνονται ὑπὸ εἰδικῶν ἀνδρῶν, τῶν λεγομένων ὑγειονομικῶν, ἔχομεν καὶ τὰς ἀπαλλαγάς. Αἱ ἀπαλλαγαὶ εἶναι ζήτημα, Κύριοι, καθαρῶς κοινωνικόν. Τὰ κοινωνικὰ ζητήματα, ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοί, ὅτι δὲν μᾶς ἐδόθη καιρός, ἵνα τὰ ἐξετάσωμεν καὶ τὰ μελετήσωμεν λεπτομερῶς, τὰ κοινωνικὰ ζητήματα εἶναι ζητήματα ἐξετάσεως καὶ ἐρεύνης λεπτομερεστάτης, τὰ κοινωνικὰ ζητήματα ἐξετάζουσι πάντοτε καὶ μελετῶσιν οἱ δικηγόροι ἰδίως, δὲν δύναται δὲ ἡ Πολιτεία νὰ παρίδῃ τὴν ὄψιν ταύτην, ὡς μᾶς διδάσκει ἡ ἀθρόα μετανάστευσις ἐκ τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀκούσῃ καὶ τὰς γνώμας τῶν λοιπῶν συναδέλφων, καὶ νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν ἑπομένην εὐκολίαν: αἱ τροπολογίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ὑπὸ διαφόρων ἐντίμων συναδέλφων, νὰ ταχθῶσιν ἀπέναντι τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ σημειώσῃ ἐπ’ αὐτῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν δέχεται ἢ δὲν δέχεται αὐτάς. Ἐὰν δὲν δύναται νὰ μᾶς παράσχῃ τὴν εὐκολίαν ταύτην ὁ κ. Ὑπουργὸς, δύναται ὅμως προχείρως νὰ μᾶς καθιστᾷ γνωστόν, τίνας παραδέχεται καὶ τίνας δὲν παραδέχεται, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἡ συζήτησις αὕτη γείνῃ σήμερον, πάντες θὰ σπεύσωσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς τροπολογίας των, εἶμαι δὲ βέβαιος, καίτοι γνωρίζω τὴν ἰσχὺν τοῦ πνεύματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι, ὅταν εὑρεθῇ ἐν τῷ μέσῳ τῆς συζητήσεως τῶν διαφόρων ἄρθρων, θὰ κουρασθῇ, δὲν θὰ δύναται ν’ ἀπαντήσῃ εἰς 50 καὶ πλέον τροπολογίας, αἱ ὁποῖαι βαρύνουσι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ θ’ ἀναγκασθῇ νὰ μᾶς ἐγκαταλίπῃ. Διὰ τοῦτο ἐμμένω εἰς ὅ,τι εἶπον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅτι δηλαδὴ δὲν πρέπει νὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουσι συντετυπωμέναι αἱ τροπολογίαι: ἐὰν ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμείνῃ νὰ λάβῃ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, ὡς ὑπεβλήθη, τότε ἂς προχωρήσωμεν. Ἐγὼ προτιμῶ νὰ προχωρήσωμεν.

§109Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν θὰ ζητήσω οὔτε τὴν πρόταξιν, οὔτε τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, κύριε Πρόεδρε· δὲν θ’ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην· ἀφίνω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κρίνῃ, ἂν θεωρεῖ ἀναγκαίους τοὺς λόγους, τοὺς ὑποβληθέντας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ ἂν αἱ παρατηρήσεις αὐτῶν εἶναι ἢ ὄχι σοβαραί, ἡ Βουλὴ δὲ ἂς ἀποφασίσῃ, ἂν θέλει νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ τὸ συζητήσωμεν, ἢ νὰ ἀναβληθῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μὲ φέρει εἰς τὴν συζήτησιν, εἶναι ὁ κανὼν, τὸν ὁποῖον ἔθεσεν ὁ ἐκ Μαντινείας συνάδελφος κ. Μπακόπουλος.

§110Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸν ἑαυτόν μου τὸν ἔθεσα.

§111Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κύριος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος ἀνεδείχθη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ καὶ ἐπεκράτησεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του διὰ τὴν ῥητορικὴν δεινότητα καὶ τὰς γνώσεις του, ἀλλὰ νὰ ζητῇ τώρα νὰ καθιερώσῃ κατάστασιν πραγμάτων τοιαύτην, ἡ ὁποία οἱονεὶ καταργεῖ τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι οὐτοπία, καὶ ἐπιθυμῶ, ἐὰν ἦτο δυνατόν, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ νὰ γραφῶσι ταῦτα εἰς τὰ πρακτικά· διότι εἶναι νέος ἀνὴρ, συνταγματικὸς πολίτης καὶ φιλελεύθερος. Φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ εἶναι σπουδαιοτέρα τῆς συζητήσεως τῶν στρατολογικῶν νομοσχεδίων, καὶ αὐτοῦ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀκόμη, ὡς θ’ ἀποδείξω, ὅταν θὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη πρέπει νὰ γείνῃ εὐρεῖα, καὶ ἰδίως ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δικαίως καυχῶνται, ὅτι εἶναι ἱκανοὶ ν’ ἀναλάβωσι τοιαύτην συζήτησιν ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ ἀκολουθήσῃ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Μαντινείας συναδέλφου, νὰ ζητήσῃ δηλαδὴ, ὅπως ἀσυζητητὶ καὶ ἐπιτροχάδην ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, κύριε Πρόεδρε, ψηφιζόμενον καὶ γινόμενον νόμος τοῦ Κράτους, εἶναι δυνατὸν νὰ διακυβεύσῃ ἢ νὰ δοξάσῃ τὴν χώραν ἡμῶν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι πρέπει ὁ κύριος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς νὰ διαγράψῃ τὴν παράγραφον ταύτην ἐκ τοῦ λόγου του, τὴν δὲ Βουλὴν παρακαλῶ νὰ θελήσῃ νὰ συζητήσῃ εὐρέως τὸ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ νομοσχέδιον. Παρακαλῶ δὲ ἰδίως ἐκείνους τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἵτινες ἔχουσι κῦρος, ν’ ἀναμιχθῶσιν εἰς τὴν συζήτησιν, καὶ συζητήσωσιν ἐν πλάτει, καὶ εὔχομαι νὰ καταδείξωσιν εἰς τοὺς διαφωνοῦντας πρὸς τοὺς εἰσηγητὰς τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι δὲν διαφωνοῦσι δικαίως, καὶ ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι τὸ σύστημα τὸ στρατιωτικόν, τὸ ὑποβαλλόμενον νῦν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ συντελέσῃ ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τῆς πατρίδος ἡμῶν καὶ θὰ καταστήσῃ τὸν στρατὸν ἱκανὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἔθνους.

§112Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου παρεξήγησε τοὺς λόγους μου, καὶ εὗρεν ἐν αὐτοῖς τὸ ἀντικοινοβουλευτικόν, καὶ ἴσως θὰ ἐνόμισε καὶ ἐμὲ, ὅτι εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προσφέρουσι σμύρναν καὶ λίβανον εἰς τοὺς ἰσχυροὺς τῆς ἡμέρας. Γνωρίζω, ὅτι τρία στρατιωτικὰ συστήματα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἀπό τινων ἐτῶν, ὧν τὰ δύο ἀνήκουσιν εἰς δύο ἄνδρας τοῦ στρατοῦ, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὸν πόλεμον ἦσαν εἰς τὴν πρώτην γραμμὴν καὶ ἐβάδισαν ἐν μέσῳ τοῦ ἐχθρικοῦ πυρὸς, ὡς ἐκ θαύματος δὲ ἐσώθησαν ἀπὸ τὸ πῦρ τοῦ ἐχθροῦ. Ἔχω δὲ τοιαύτην ὑπόληψιν καὶ σεβασμὸν εἰς τὰς ἐργασίας καὶ τῶν δύο αὐτῶν στρατιωτικῶν ἀνδρῶν, ὥστε θὰ ἐπεθύμουν ἀσυζητητὶ νὰ ψηφίσω τὰς ἐργασίας αὐτῶν, ἐὰν σήμερον ὁ εἷς ἢ ὁ ἕτερος τῶν δύο τούτων στρατιωτικῶν ἀνδρῶν εἶχε τὴν ἀνωτάτην διοίκησιν τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον διοικητὴς τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ Α. Ὑψ. ὁ Διάδοχος, ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ χορηγήσωμεν αὐτῷ τὰ μέσα, ὅπως διοικήσῃ τὸν στρατόν. Ἐνδεχόμενον τὸ σύστημα τοῦ ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ κ. Κουμουνδούρου ἢ τὸ σύστημα τοῦ ἐκ Τυρνάβου βουλευτοῦ κυρίου Λιμπρίτου νὰ ἦναι τελειότερον τοῦ συστήματος τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, ὁ Διάδοχος ὅμως τοῦτο κατανοεῖ, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν, καὶ τοῦτο νομίζει, ὅτι εἶναι τὸ καταλληλότερον, καὶ τοῦτο ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ ψηφίσω, χωρὶς νὰ ἔχω τὴν ἀξίωσιν νὰ μὲ ἀκολουθήσῃ τις τῶν κυρίων συναδέλφων. Ταῦτα εἶπον, καὶ δὲν βλέπω εἰς τοὺς λόγους μου νὰ ὑπάρχῃ τι τὸ ἀντικοινοβουλευτικόν. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ τοῦτο ζητεῖ, δι’ αὐτοῦ τοῦ συστήματος λέγει ὅτι θέλει νὰ διοικήσῃ τὸν στρατὸν, ἐὰν ἡ Πολιτεία τῷ χορηγήσῃ τὰ ἀπαιτούμενα μέσα. Ἐνδεχόμενον νὰ σφάλληται ἡ Α. Ὑψ. ὁ Διάδοχος, ἀλλὰ τότε ἀφαιρέσατε ἀπ’ αὐτοῦ τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, ἐφ’ ὅσον ὅμως τὸ θέτει ζήτημα ὁ Γεν. Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ — ὡς γράφεται εἰς τὰς ἐφημερίδας καὶ πιστεύεται παρ’ ὅλων, — ὅτι ἄνευ τοῦ συστήματος τούτου δὲν δέχεται νὰ διοικήσῃ τὸν στρατὸν, ἐγὼ εἶμαι ὑποχρεωμένος, ἐν ὅσῳ νόμοι τοῦ Κράτους ἔχουσιν ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ στρατοῦ τὴν Α. Ὑψ. τὸν Διάδοχον, νὰ δώσω τὴν ψῆφόν μου ὑπὲρ τῶν ὑποβληθέντων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων.

§113Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πολλάκις, κύριοι Βουλευταὶ, εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἔλαβον τὸν λόγον, ἀλλὰ πάντοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοὶ ὑπέδειξεν, ὅτι τοῦτο εἶναι καθῆκον αὐτοῦ τοῦ ἰδίου· κατὰ συνέπειαν λοιπὸν, ἐπειδὴ εἶναι ἡ τρίτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀκούεται τὸ ὄνομα τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου ἐνταῦθα, ἀφίνω εἰς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσητε τὴν ἀπάντησιν.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, ὁμιλῶν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἁπλῶς ὑπέμνησεν, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐγένοντο τῇ ἐπινεύσει τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου. Ἡ τοιαύτη φράσις νομίζω ὅτι δὲν παρέχει εἰς ἐμὲ τὸ δικαίωμα ν’ ἀνακαλέσω αὐτὸν εἰς τὴν τάξιν, ἢ νὰ ποιήσωμαι αὐτῷ παρατηρήσεις.

§115Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι περιττὸν νὰ ἀναμιχθῶ ἐγὼ, καὶ δι’ αὐτὸ ἀφίνω ν’ ἀναμιχθῆτε ὑμεῖς.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει ν’ ἀναμιχθῶ οὔτε ἐγώ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς Οἰτύλου, νομίζων ὅτι ἡ φράσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Μαντινείας δὲν ἦτο κοινοβουλευτική, ὅτι δηλαδὴ ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποβάλλῃ νομοσχέδια τοιαῦτα, υἱοθετῶν αὐτὰ, ἀπέτεινε πρὸς αὐτὸν παρατήρησιν, εἰς ἣν ὁ κύριος Βουλευτὴς Μαντινείας ἀπήντησεν. Ἡ ἐν τῇ ἀπαντήσει ταύτῃ φράσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ περὶ τῆς Α.Υ. τοῦ Διαδόχου ἐπίσης οὐδὲν ἔχει τὸ δυνάμενον ν’ ἀναγκάσῃ ἐμὲ νὰ ἀπευθύνω παρατηρήσεις πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν.

§117Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μαντινείας δὲν εἶχον βάσιν, καὶ δὲν εἶναι ἄξιον προσοχῆς καὶ μελέτης σοβαρᾶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἂν εἰσηγητὴς τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἶναι ἡ Α. Υ. ὁ Διάδοχος, Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ. Τώρα βεβαίως ἡ Βουλὴ θὰ εὑρίσκηται πρὸ τοῦ διλήμματος, ἢ νὰ ψηφίσῃ τὰ νομοσχέδια ταῦτα, διότι προέρχονται ἐκ τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου, καὶ τότε θὰ ἔχωμεν τὴν ἀναίρεσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, διότι ἡ κοινοβουλευτικὴ ἐλευθερία θὰ κατέπιπτεν ἢ θὰ ἐμηδενίζετο, ἢ νὰ καταψηφίσῃ αὐτὰ ἐξ ἄλλου πνεύματος, ἵνα μὴ φανῇ ἐξαρτωμένη ἡ ψῆφος αὐτῆς ἐκεῖθεν, καὶ θὰ ἠρνεῖτο ἴσως καὶ τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἡ θέσις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ ἐν τῇ συζητήσει περὶ τῶν ἔργων αὐτοῦ δὲν εἶναι αὐτή. Ἐκ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως εἶναι ἐπιτεταγμένη εἰς αὐτὸν ἡ φροντὶς, ἵνα προνοήσῃ καὶ παρασκευάσῃ νομοθετικὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας θέλει διατυπώσει ὁ ὑπεύθυνος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἔχομεν νομοθετικὸν ἔργον ὑποβεβλημένον ὑπὸ τοῦ Διαδόχου, ὥστε νὰ γείνῃ συζήτησις, εἴτε εὐλαβὴς εἴτε ἀνευλαβὴς, περὶ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, καὶ τεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἢ ἐτολμήθη νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα: «ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ψηφίσητε τὰ ὑποβαλλόμενα ὑπ’ ἐμοῦ μέτρα, θέλω καταλίπει τὸ ἔργον τὸ ἀνατεθέν μοι ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως»; Τὰ γραφόμενα ἐν ταῖς ἐφημερίσιν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀκριβῆ, ἐνδέχεται ὅμως καὶ νὰ στερῶνται πάσης ἀκριβείας. Ἀφ’ ἧς δὲ στιγμῆς ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν, ὡς ὤφειλε νὰ εἴπῃ,—καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν ἄλλως νὰ εἴπῃ, — ὅτι εἰσηγητὴς τῶν νομοσχεδίων εἶναι αὐτὸς ὁ Ὑπουργὸς, διατὶ νὰ φέρωμεν ἐνταῦθα τὸ ὄνομα τοῦ Διαδόχου ὡς εἰσηγητοῦ τῶν νομοσχεδίων; Καὶ τί ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν, ἂν μετὰ τὴν ψήφισιν ἢ τὴν καταψήφισιν τῶν νομοσχεδίων θὰ γείνῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο; Ἡμεῖς συζητοῦμεν περὶ τῶν ἔργων τῶν ὑποβληθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· ἡμεῖς δὲν ἔχομεν νὰ ἐξετάσωμεν τὴν προέλευσιν ἢ τὴν πηγὴν τῶν νομοσχεδίων· ἡμεῖς θὰ ἐξετάσωμεν τὴν ἀξίαν αὐτῶν, τὴν οὐσίαν αὐτῶν. Τοῦτο εἶναι τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο λέγω ταῦτα, πεπεισμένος, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, — τοῦ ὁποίου καὶ ἡ εὐφυΐα εἶναι διακεκριμένη καὶ ἡ συντηρητικότης τοῦ φρονήματος γνωστὴ, — ἐὰν προκληθῇ εἰς ἐξήγησιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶπε, θὰ δώσῃ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἤθελε δώσει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοι ἴσως θὰ εὕρωσιν ὑπὸ τὰς γραμμὰς τῶν παρατηρήσεων αὐτοῦ. Δὲν ἐνόει βεβαίως ἄλλα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, διότι εἶναι κατ’ ἐξοχὴν κοινοβουλευτικὸς ἀνὴρ, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωσιν οἱ λόγοι αὐτοῦ ἔννοιαν εἴτε ἀσεβῆ κατὰ προσώπων, εἴτε, ὅτι ἔργα, τὰ ὁποῖα ψηφίζει ἡ Βουλή, προέρχονται ἐκ προσώπων μὴ ὑπευθύνων, μὴ ἀνηκόντων εἰς τὸ Κοινοβούλιον.

§118Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τὴν εὐθύνην τῆς ψηφίσεως τῶν νόμων φέρει ἡ Βουλή, καὶ οὐδεὶς ἄλλος· ἔχομεν ὅμως ἐπίσημον διαβεβαίωσιν, ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἐξενεχθεῖσαν, ὅτι ἡ ἐργασία τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων παρεσκευάσθη ἐν τῇ Γενικῇ Διοικήσει τοῦ στρατοῦ, καὶ μόνον τὴν ὑπογραφὴν αὐτοῦ ἔθηκεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐβεβαίωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ ἐργασία αὕτη παρεδόθη εἰς αὐτὸν, ἀνεγνώσθη, ἐπεθεωρήθη καὶ ὑπεγράφη ὑπ’ αὐτοῦ...

§119Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διόλου δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Θέλετε νὰ σᾶς ἐπαναλάβω, τί εἶπον;

§120Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ θὰ εὐχαριστηθῶ.

§121Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἰδοὺ τί εἶπον· καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέχητε καὶ ἀκούητε.

§122Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πάντοτε προσέχω καὶ πάντοτε ἀκούω. Εἶναι γεγραμμένα εἰς τὰ πρακτικά.

§123Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ἐγὼ εἶπον τὸ ἑξῆς· ὅτι τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐγὼ δὲν τὴν ἔλαβον οὐδὲ ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, οὐδὲ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς Α. Ὑψηλότητος. Τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐγὼ ἔλαβον ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Τὸ ἐννοεῖτε αὐτὸ ἢ δὲν τὸ ἐννοεῖτε;

§124Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω.

§125Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε τὴν ἐργασίαν τὴν συνέταξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός;

§126Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λοιπὸν τὴν ἐργασίαν ταύτην ἔλαβον ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἀφοῦ τὴν ἐμελέτησα, τὴν συνεζήτησα, τὴν ἐτροποποίησα...

§127Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν διεσκευάσατε.

§128Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. τὴν διεσκεύασα καὶ τὴν ἀπεδέχθην, τότε ἔθεσα τὴν ὑπογραφήν μου καὶ υἱοθέτησα τὸ ἔργον. Αὐτὰ εἶπον.

§129Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ πάνθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς ἀκριβῆ, ἀλλὰ πρέπει νὰ διαγράψωμεν ὅλον τὸν θόρυβον, τὸν γενόμενον ἀφ’ ὅτου ἐγεννήθη τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, καὶ τοὺς λόγους, ὅσοι ἀπηγγέλθησαν καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς καὶ ἀπὸ τοῦ δημοσιογραφικοῦ βήματος περὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, διότι ἐγὼ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἐπίστευον ἀδιστάκτως, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι ἔργον τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, οὐδεμίαν δ’ ἔχω ἀντίρρησιν νὰ δεχθῶ ὡς ἀκριβῆ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ νὰ πιστεύσω, ὅτι Θεὸς ἀπὸ μηχανῆς παρέδωκε τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸν παρέδωκεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως ἡ πηγὴ τῶν νομοσχεδίων δι’ ἐμὲ οὐδεμίαν ἔχει ἀξίαν, καὶ θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν· δὲν ἔχουσι δηλαδὴ τὴν αὐθεντίαν, τὴν ὁποίαν ἄλλως θὰ εἶχον δι’ ἐμὲ, ἐὰν ἦσαν ἔργα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ.

§130Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλοίμονον εἰς τὰ Κράτη ἐκεῖνα, κύριε Πρόεδρε, τὰ ὁποῖα ἤθελον παραδεχθῆ τὴν ἀρχήν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξεν! ἀλλοίμονον, λέγω, εἰς τὰ Κοινοβούλια καὶ εἰς τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀποδεχθῆ τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Μαντινείας ἔντιμος συνάδελφος ἀπήγγειλε σήμερον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ! Ἀλλοίμονον, λέγω, εἰς τὰ ἔθνη καὶ εἰς τὰ Κοινοβούλια, ἂν ἤθελον ἀποδεχθῆ καὶ ἤθελον καθιερώσει τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας συνάδελφος, τὴν γνώμην δηλαδή, ὅτι, ὅταν προέρχωνται ἐξ Ὑψηλοτήτων ἢ ἐκ Βασιλέων τὰ νομοθετήματα, δὲν πρέπει νὰ συζητῶνται, ἀλλὰ πρέπει νὰ ψηφίζωνται τυφλοῖς ὄμμασιν!

§131Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρὰ τῶν ἁρμοδίων ὅταν προέρχωνται.

§132Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πιστεύω ποτὲ, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ Βασιλεὺς ἢ Διάδοχος, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἀγαπᾷ τὴν πατρίδα του καὶ νὰ θέλῃ νὰ ἐπιβάλλῃ γνώμας, τὰς ὁποίας ἀσυζητητὶ νὰ ψηφίζωσι τὰ Κοινοβούλια. Τὸ ἀλάθητον ἀδυνατῶ νὰ πιστεύσω ὅτι πιστεύουσιν οἱ μὴ ἀθάνατοι, καὶ νομίζω μάλιστα, ὅτι αἱ Ὑψηλότητες ἢ Μεγαλειότητες θὰ παρεκάλουν τὰ Κοινοβούλια νὰ ἔρχωνται εἰς συζητήσεις, ἐὰν ὀρθοφρονῶσιν, ἐὰν ἀγαπῶσι τὴν πατρίδα των, καὶ νὰ ἀποκλείωσι μὲν τὰ κακὰ, νὰ περιβάλλωσι δὲ μὲ τὸ κῦρος τῆς ἀντιπροσωπείας τοῦ ἔθνους τὰ ὀρθὰ καὶ τὰ δίκαια καὶ τὰ πρέποντα καὶ τὰ συμφέροντα. Ἔλαβον τὸν λόγον, Κύριοι, ἐκ τοῦ φόβου μήπως τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἐντίμου συναδέλφου ἐπηρεάσωσί τινας τῶν κυρίων Βουλευτῶν (διαμαρτυρίαι ἐκ μέρους πολλῶν Βουλευτῶν). Καὶ εἶναι δυνατὸν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ ἰδίᾳ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, νὰ ἐπικρατήσῃ ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, καὶ νὰ ψηφισθῇ, ὡς ἔχει, ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὰ νομοσχέδια τὰ ἔλαβεν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ ἂν ταῦτα εἶναι ἔργα τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἢ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως· δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἂν τὰ ἔδωκεν ὁ Βασιλεὺς, ἢ ἂν τὰ ἔδωκεν ὁ Διάδοχος· ἐμὲ ἐνδιαφέρει νὰ καθιερωθῇ ἐν τῷ στρατῷ κατάστασις πραγμάτων ἀνταποκρινομένη εἰς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας ἡμῶν· μὲ ἐνδιαφέρει νὰ νομοθετηθῇ ὀργανισμὸς, ὁ ὁποῖος ἐν δεδομένῃ στιγμῇ νὰ δύναται νὰ παρατάξῃ πρὸ τοῦ ἐχθροῦ στρατὸν, ὑπισχνούμενον ὅτι θὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ ἔθνους (χειροκροτήματα ἐκ τῶν ἀκροατηρίων).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἡσυχία εἰς τὰ ἀκροατήρια.

§134Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦτο μὲ ἐνδιαφέρει, διὰ τοῦτο ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, καὶ διὰ τοῦτο φέρω τὰς παρατηρήσεις μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Μαντινείας, καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς γνώμας μου. Θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐλπίζω νὰ πείσω τὴν Βουλὴν, — ἐὰν δὲν ἐπηρεασθῇ, ἐπαναλαμβάνω, ἐκ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μαντινείας, — νὰ πείσω καὶ τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀποσύρῃ τὸν ὀργανισμὸν τὸν ὑποβληθέντα καὶ μέλλοντα νὰ συζητηθῇ. Ἐλπίζω μάλιστα, ὅτι ἡ Α. Ὑψηλότης, — ἐὰν ἦναι ὁ πατὴρ τοῦ ὀργανισμοῦ τούτου, — ἐλπίζω, λέγω, ὅτι θὰ σπεύσῃ, μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀγορεύσεώς μου, νὰ εἰδοποιήσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποσύρῃ αὐτόν. Εἴτε δὲ ἐκ μέρους τῆς Α. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου προέλθῃ τοῦτο, εἴτε ἐκ τῆς Βουλῆς, θὰ ἦμαι εὐτυχὴς, καὶ θὰ ἦναι, νομίζω, εὐτυχὴς καὶ ἡ πατρίς μου. Δὲν θὰ ζητήσω κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ παρατάξω γνώμας ἐμὰς, — ἴσως δὲ καὶ δὲν ἀναγνωρίζετε τὸ ἀνάστημά μου ἀρκετὸν πρὸς τοῦτο, οὐδὲ τὰς γνώσεις μου οὐδὲ τὴν πεῖράν μου, — θὰ παρατάξω τὰς γνώμας τῆς Α. Ὑψηλότητος, θὰ παρατάξω γνώμας ἐχούσας κῦρος, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς οὔτε ἐξ ὑμῶν ἐδῶ, οὐδὲ εἰς τὴν Εὐρώπην, πιστεύω, θὰ δυνηθῇ ν’ ἀμφισβητήσῃ. Θὰ σπεύσω λοιπὸν νὰ διαφωτίσω τὴν Βουλὴν, ἵνα μὴ καταληφθῇ ὑπὸ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, καὶ εὑρεθῇ ἡ πατρίς μου ἡμέραν τινὰ δυστυχής.

§135Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τὸ Κοινοβούλιον ἤθελε κρίνει ἑκάστοτε περὶ τῶν νομοθετικῶν ἔργων, τῶν ὑποβαλλομένων εἰς τὴν ψῆφον αὐτοῦ, ἀναλόγως τῆς θέσεως τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ πραγματικοῦ ἢ ὑποτιθεμένου συντάκτου τῶν νομοσχεδίων τούτων, βεβαίως θὰ ἐμαρτύρει περιφρόνησιν πρὸς ἑαυτό, περιφρόνησιν πρὸς ἐκείνους, οἵτινες εἶναι ἐντολοδόται αὐτοῦ. Ἡ Βουλή, συναισθανομένη τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, θὰ κρίνῃ περὶ τῶν νομοσχεδίων ἀνεξαρτήτως τῆς προελεύσεως ἑκάστου αὐτῶν. Τί πρὸς ἡμᾶς, ἂν οὗτος ἢ ἐκεῖνος εἶναι ὁ συντάκτης αὐτῶν; Ἡμεῖς θὰ κρίνωμεν κατ’ οὐσίαν περὶ τῶν νομοσχεδίων, ἂν ταῦτα εἶναι χρήσιμα, ἂν ταῦτα ἀποβλέπουσιν εἰς καλόν τι· καὶ ἂν εἶναι τοιαῦτα, θὰ ψηφισθῶσιν, ἀνεξαρτήτως τοῦ τίς ὁ συντάκτης αὐτῶν. Δὲν θὰ ἐπηρεάσῃ ἡμᾶς τὸ γεγονός, ἂν ὁ συντάκτης τυχὸν τῶν νομοσχεδίων τούτων εἶναι ὑψηλὸν ἢ χαμηλὸν πρόσωπον· δὲν θὰ μιμηθῶμεν ἡμεῖς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἠρώτα ἄλλοτε, ὅτε δὲν ἦτο Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτε ἦτο ἁπλοῦς Βουλευτὴς, ἠρώτα τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μάθῃ, ἂν ἀληθεύει, ὅτι ὁ ἐπιτελάρχης τῆς Γενικῆς Διοικήσεως συνειργάσθη ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, οὐδὲ θὰ μιμηθῶμεν ἡμεῖς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις ἔλεγε τότε, ὅτι «ποῦ ἠκούσθη νὰ ὑπάρχῃ ἐπιτελάρχης εἰς τὸν στρατόν, ἐπιτελάρχης ἡττηθέντος στρατοῦ καὶ συντάκτης νομοσχεδίων ὑποβαλλομένων ἐνώπιον τῆς Βουλῆς;» Ἡμεῖς δὲν θὰ μιμηθῶμεν τοῦτον. Θὰ κρίνωμεν περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων κατ’ οὐσίαν, θὰ κρίνωμεν, ἂν ταῦτα εἶναι χρήσιμα, καὶ ἂν ἀποβλέπουσιν εἰς καλόν, καὶ ἂν ὄντως ἦναι τοιαῦτα, τότε θὰ τὰ ψηφίσωμεν, ἀδιαφοροῦντες ποῖος εἶναι ὁ συντάκτης αὐτῶν.

§136Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου, κύριοι Βουλευταὶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐκράτει σημειώσεις τῶν διαφόρων παρατηρήσεων τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ ἐκ τούτου πάντες ἐπείσθησαν, ὅτι θὰ φέρῃ τροποποιήσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον οὕτω τροποποιημένον ἤθελε τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. Σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν ἐνώπιον ἡμῶν, ὅτι τοιαύτην δήλωσιν δὲν ἔκαμεν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλ’ ὅτι εἶπεν, ὅτι κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν θ’ ἀποφανθῇ ἐπὶ ἑκάστης τροπολογίας, τὴν ὁποίαν ἕκαστος Βουλευτὴς ἤθελεν ὑποστηρίξει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταὶ, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ τροποποιεῖται τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, εἶχον φέρει παρατηρήσεις, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν λέγει, ὅτι ἀπαλλάσσονται οἱ πρεσβύτεροι ὀρφανοὶ, ἀλλὰ δὲν λέγει, ἂν ἀπαλλάσσονται καὶ οἱ πρεσβύτεροι υἱοὶ, ὅταν ὁ πατὴρ ἦναι ἐντελῶς ἀνίκανος. Ἀφοῦ ἀπαλλάσσονται οἱ πρεσβύτεροι ὀρφανοὶ, οἱ ὁποῖοι προστατεύουσι τὴν οἰκογένειαν, πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ ἀπαλλάσσωνται τὰ πρεσβύτερα τέκνα, ὅταν ὁ πατὴρ ἦναι ἐντελῶς ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Παρατηρήσατε τὸ σχετικὸν ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου. Νομίζω ὅτι εἶναι τὸ μεγαλείτερον ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ψηφίσωμεν. Νομίζω, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν δι’ ἄλλην ἡμέραν, ἕως ὅτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν φέρῃ τὰς δεούσας τροπολογίας ἐπὶ τῇ βάσει τῶν σημειώσεων, τὰς ὁποίας ἔλαβε, καὶ κατόπιν νὰ ἐξετάσωμεν ἀκριβῶς, καὶ ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή.

§137ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§138Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποῖον εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν; Διότι ἐγὼ ἔχω ἐνώπιόν μου τρία νομοσχέδια.

§139ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ εὑρεθῶμεν ἐν συγχύσει, κύριε Πρόεδρε, διότι διάφορα νομοσχέδια διενεμήθησαν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διενεμήθησαν διάφορα νομοσχέδια, ὡς ἐτροποποιήθησαν. Τὸ τελευταῖον εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰς τροπολογίας ἔναντι τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, τὰ ὁποῖα τροποποιοῦνται.

§141Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔχομεν δύο νομοσχέδια. Τὸ ἓν φέρει ἀριστερόθεν μὲν τὰς τροποποιουμένας διατάξεις, δηλαδὴ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, δεξιόθεν δὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον περὶ στρατολογίας· ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἓν ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φέρει ἀριστερόθεν τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, δεξιόθεν δὲ τὰς διατάξεις ἄλλου νομοσχεδίου, τὰς ὁποίας τροποποιεῖ τὸ νομοσχέδιον, οὐχὶ πλέον τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἀλλὰ νομοσχεδίου προηγουμένου. Λοιπὸν ποῖον εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν;

§142Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν ἐγένετο μεταβολαί τινες· κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἀπεφασίσθη, ἢ μᾶλλον κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν εἴχομεν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀριστερὰ ἔχει τὰς τροποποιήσεις τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου, δεξιὰ δὲ ἔχει τὸν νόμον τῆς στρατολογίας.

§143ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶναι ἄλλο κατόπιν, κύριε Ὑπουργέ.

§144Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εἶναι τρία ἐν ὅλῳ νομοσχέδια. Διενεμήθη τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλετε εἰς τὴν Βουλήν· κατόπιν διενεμήθη ἕτερον, τὸ ὁποῖον φέρει ἀπέναντι τὰς τροπολογίας, καὶ τρίτον διενεμήθη ἄλλο, τὸ ὁποῖον φέρει ἀπέναντι τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα περὶ στρατολογίας.

§145Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν αὐτὸ εἶναι τὸ τελευταῖον, τὸ φέρον ἀπέναντι τὸ κείμενον τοῦ ἰσχύοντος νόμου;

§146ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἔχουσι χρονολογίαν, κύριε Πρόεδρε;

§147Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλα ἔχουσι χρονολογίαν 19 Ἰανουαρίου.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ τελευταῖον εἶναι τὸ φέρον ἀριστερόθεν τὸ νομοσχέδιον καὶ δεξιόθεν τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα (διάλογοι).

§149Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι συζήτησις αὐτή;

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, ἐκ τῆς ἐρωτήσεως ταύτης νὰ συναισθανθῇ ἡ Βουλή, ὅτι πρέπει νὰ ἡσυχάζῃ καὶ νὰ ἀκούῃ τοῦ Προεδρείου, καὶ μάλιστα ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων νομοσχεδίων. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§151Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἔχω τροπολογίαν.

§152Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἔχετε τροπολογίαν; Λοιπὸν δηλῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1, τὸ ὁποῖον ἀνεγνώσθη, οὐδεμίαν τροπολογίαν παραδέχομαι.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς προώρως ἀπήντησε. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑπάρχει τροπολογία τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ζυγομαλᾶ, καὶ ἑτέρα τροπολογία τοῦ κυρίου Κωνσταντοπούλου.

§154Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ μία παρατήρησις τοῦ κυρίου Ἀργυροπούλου.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἴδωμεν. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κωνσταντοπούλου ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Νὰ ἀντικατασταθῇ ἡ ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ στρατολογικοῦ νομοσχεδίου, στίχῳ ζʹ, φράσις «πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου» διὰ τῆς φράσεως «μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου». Μετὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου ἔρχεται ἡ τροπολογία τοῦ κ. Ζυγομαλᾶ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς τροπολογίας του.

§156Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§157Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὴν διάταξιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς προτείνει, ἐγὼ εἶχον περιλάβει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν· τοῦτο δὲ, διότι ἐνόμισα, ὅτι, εὐκολύνοντες τοὺς τυχὸν μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τὸ νὰ προσέλθωσιν ἄνευ ποινῆς τινος, ἔχομεν συμφέρον, διότι πλεῖστοι ὅσοι, φθάνοντες εἰς τὴν ἡλικίαν ταύτην, καὶ συναισθανόμενοι τὰς ὑποχρεώσεις των πρὸς τὸν στρατόν, θὰ σπεύσωσι νὰ δηλώσωσι τὴν ὑποχρέωσίν των ταύτην. Ἀξιοῦντες τὴν ἐπιβολὴν ποινῆς, δὲν ἐνθαρρύνομεν τὴν καλὴν προαίρεσιν τοῦ ὑποχρέου πρὸς κλήρωσιν.

§158Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν παραδέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, διότι οἱ κληρωτοί, γνωρίζοντες τὴν ἡλικίαν των, ὀφείλουσι νὰ προσέλθωσιν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως, ἐκτὸς δὲ τούτου οἱ στρατολογικοὶ κατάλογοι ἐπὶ ἕνα μῆνα εἶναι ἐκτεθειμένοι ἐν τοῖς Δημαρχείοις, καὶ δύνανται οἱ ἐνδιαφερόμενοι, ἐγκαίρως νὰ λάβωσι γνῶσιν καὶ νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸ ἁρμόδιον Στρατολογικὸν Συμβούλιον.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§160Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐγὼ ἐξ ἀρχῆς ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ζυγομαλᾶ, παρακαλῶ, θέλετε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τοῦ ἄρθρου ἀσχέτως πρὸς τὴν τροπολογίαν τὴν ἰδικήν σας, ἡ ὁποία εἰσέτι δὲν ἀνεγνώσθη;

§162Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Εἶναι συναφής.

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι συναφής, ἀλλ’ ἐζήτησαν προηγουμένως τὸν λόγον ὁ κύριος Στεφανίδης, ὁ κύριος Καλούτσης καὶ ὁ κύριος Γκότσης.

§164Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας;

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας.

§166Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου ἔχω τὸν λόγον.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς τροπολογίας ἐζήτησαν τὸν λόγον οἱ κύριοι Στεφανίδης, Καλούτσης καὶ Γκότσης. Λοιπὸν κανονικῶς πρέπει νὰ γίνηται ἡ συζήτησις· ἑκάστη τῶν τροπολογιῶν νὰ συζητῆται κανονικῶς. Κύριε Καλούτση, ἔχετε τὸν λόγον.

§168Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ κατανοηθῇ περὶ ποίας περιπτώσεως προβλέπει τὸ ἄρθρον, περὶ οὗ πρόκειται· εὐθὺς δ’ ὡς κατανοηθῇ τοῦτο, δὲν δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἢ νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, κατά τι τροποποιουμένην. Ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς ἐν ἄρθρῳ 29, μὴ μεταρρυθμιζομένῳ, ἀναγράφει, ὅτι μέχρι τῆς 15 Δεκεμβρίου ἑκάστου ἔτους ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ καταρτίζει τὸν κατάλογον τῶν κληρωτῶν, τὸν ὁποῖον ἀποστέλλει πρὸς τὸν δήμαρχον. Ὁ δήμαρχος ἐντὸς 10 ἡμερῶν ὀφείλει νὰ ἐπιφέρῃ τὰς ἐπὶ τοῦ καταλόγου τούτου μεταρρυθμίσεις τῶν ἀποβιωσάντων ἢ τῶν ἀνυπάρκτων κλπ.

§169Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Νομίζω, ὅτι κἄτι παρελείψατε ἐκ τοῦ ἄρθρου 29.

§170Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀμέσως θὰ εἴπω. Ὁ κατάλογος οὗτος ἐκτίθεται εἰς ἀνάκρισιν ἀπὸ τῆς 1 μέχρι τῆς 20 Ἰανουαρίου. Διαρκούσης τῆς ἐκθέσεως ταύτης πᾶς μὴ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ καταλόγῳ δύναται, δυνάμει τῆς διατάξεως ταύτης, νὰ αἰτήσηται τὴν ἐγγραφήν του, καὶ ἐὰν τυχὸν δὲν ἦναι ἐγγεγραμμένος ποσῶς ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων. Μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐνστάσεων κατὰ τοῦ καταλόγου τούτου καὶ τῶν περὶ ἐγγραφῆς αἰτήσεων εἴτε αὐτῶν τούτων τῶν αἰτούντων, εἴτε καὶ ἄλλου τινός, ὁ κατάλογος οὗτος ἐξελέγχεται ὑπὸ ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἀναφέρει τὸ ἄρθρον 29, καὶ γίνεται, οὕτως εἰπεῖν, ὁ ὁριστικὸς στρατολογικὸς κατάλογος. Τώρα τί προβλέπει, κύριε Πρόεδρε, τὸ ἄρθρον τὸ συζητούμενον; λέγει ἐπὶ λέξει, ὅτι «οἱ συμπληροῦντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των» — διότι πρόκειται περὶ τῶν συμπληρούντων τὸ 21 ἔτος, καθόσον, ἐὰν ἔχωσι μικροτέραν ἡλικίαν, δὲν πρόκειται περὶ αὐτῶν, ἐὰν δ’ ἔχωσι μεγαλειτέραν, αὐτοὶ θὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, πρόκειται δηλ. περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ κληρωθῶσι κατὰ τὸν κληρωτικὸν πίνακα, — «οἱ συμπληροῦντες λοιπὸν τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, μὴ ἐγγεγραμμένοι δὲ εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων, δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν εἰς αὐτὰ ἐγγραφήν των, ἥτις καὶ διατάσσεται ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ἐὰν οὗτοι ἔχωσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπόμενα προσόντα». Μέχρι ποίας ἐποχῆς δύνανται νὰ ζητήσωσιν; ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργόν. Διότι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐλάμβανεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ τὸν χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν ἐγγραφήν των, δὲν θὰ ἐπήρχετο ἡ ἑπομένη περίοδος τῆς αὐτῆς παραγράφου, ἡ ὁποία λέγει (ἀναγινώσκει): «Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἐγγραφή των γενήσεται πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου, οὗτοι συμπεριλαμβάνονται εἰς τὸν κατάλογον τοῦτον, ἵνα συγκληρωθῶσι μετὰ τῶν λοιπῶν στρατευσίμων τῆς ἀπογραφῆς...»

§171Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ὁ χρόνος ἀναγεγραμμένος. Λέγει τὸ ἄρθρον: «Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἐγγραφή των γενήσεται πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου.»

§172Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι ὁ χρόνος τῆς αἰτήσεως αὐτός, καὶ διὰ τοῦτο διαφωνῶ πρὸς τὴν τροπολογίαν· διότι δὲν πρόκειται περὶ αἰτήσεως πλέον. Διότι, ἐὰν μὲν ἡ αἴτησις ὑπεβάλλετο, βεβαίως ἠδύνατό τις νὰ ἰσχυρισθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κύριος Ὑπουργός, μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης τοὐλάχιστον νὰ ὑποβάλλωσι. Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἐγγραφή των ἐγένετο πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου, τότε αὐτοὶ θὰ συγκληρωθῶσι μετὰ τῶν λοιπῶν κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς ἐκείνης, ἐὰν δὲ δὲν ἐγένετο ἡ ἐγγραφή; Καὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τίνος; Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἐνέγραψε τὸν κληρωτόν, εἶναι δίκαιον αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος; Ἐὰν κατανοηθῇ, κύριε Πρόεδρε, ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν προβλέπει τὸ ἄρθρον, βεβαίως πρέπει νὰ ὁρισθῇ χρόνος αἰτήσεως πρὸς ἐγγραφήν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ὁρίσητε ἐδῶ. Ἔρχεται τὸ ἄρθρον 29 τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα. Βεβαίως, ἐὰν θέλητε νὰ τιμωρήσητε ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὴν ἐγγραφήν των μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ καταλόγου, ἠδυνάμην, διαφωνῶν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν, νὰ εἴπω πρὸς τὸν κληρωτόν: «Γνωρίζων ὅτι ὤφειλες νὰ κληρωθῇς ἐφέτος, ὤφειλες νὰ σπεύσῃς νὰ ἴδῃς τὸν ἐκτεθέντα κατάλογον τῆς ἐφετεινῆς ἀπογραφῆς· ἀφοῦ γνωρίζεις, ὅτι συμπληρώνεις τὸ 21 ἔτος, ὤφειλες νὰ τρέξῃς, ὡς πολίτης, νὰ ἴδῃς, ἂν ἐνεγράφης, ναὶ ἢ οὔ, καὶ ἂν δὲν ἐνεγράφης, νὰ ζητήσῃς τὴν ἐγγραφήν σου». Ὑποθέτω δὲ, ὅτι μᾶλλον πλάνη τοῦ συντάκτου τοῦ νομοσχεδίου εἶναι, ὡς πρὸς τὰς λέξεις «νὰ αἰτήσωσι τὴν εἰς αὐτὰ ἐγγραφήν των». Ἐὰν ἡ ἔννοια τῆς λέξεως «ἐγγραφὴ» συμπεριλαμβάνῃ καὶ τὴν ἔννοιαν τῆς αἰτήσεως, βεβαίως τὸ ἄρθρον ἔχει καλῶς—καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ πλάνη τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον, διότι νομίζει, ὅτι προβλέπει, ὅπως ἀναγράφει τὸ ἄρθρον, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς αἰτήσεως.—Ἐγὼ ἔχω τὴν ἑξῆς γνώμην, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ ἀκούσητε, καὶ ἂν θέλητε, δεχθῆτε αὐτήν. Νομίζω ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ εἴπωμεν: «Οἱ συμπληροῦντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, μὴ ἐγγεγραμμένοι δὲ εἰς τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων δύνανται νὰ αἰτήσωσι τὴν εἰς αὐτὰ ἐγγραφήν των πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου».

§173Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει.

§174Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἔχει αὐτὴν τὴν ἔννοιαν. Καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργόν. Διατὶ νὰ αἰτήσηται ὁ κληρωτὸς τὴν ἐγγραφήν του τὴν τελευταίαν στιγμήν, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ κληρωθῇ; Θέλει αὐστηρότερον νὰ κρίνῃ ἐκεῖνον, ὅστις δὲν ἐμερίμνησεν. Εἶναι μία γνώμη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε, ὅτι ἡ γνώμη αὕτη δὲν στηρίζεταί που. Λοιπὸν φρονῶ, ὅτι πρέπει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει ἐν τῷ ἄρθρῳ 29, πρέπει δὲ νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ φράσις: «ἐὰν ἡ ἐγγραφή των γενήσεται πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου». Νὰ γείνῃ αἴτησις· αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου, καὶ αὐτὸ εἶναι καὶ τὸ δίκαιον. Εἶναι τόσον προφανὲς τὸ πρᾶγμα, ὥστε δὲν χρήζει συζητήσεως.

§175Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐννοῇ ὁπωσδήποτε νὰ μὴ δεχθῇ τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου, τοῦ τροποποιοῦντος τὸ ἄρθρον 27 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ πολυλογῶμεν. Ἐὰν ἐπιθυμῇ νὰ ἀκούσῃ καὶ νὰ πεισθῇ καὶ νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι δίκαιον καὶ ὀρθὸν καὶ συμφέρον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν εἶναι νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον, ἂς τὸ τροποποιήσῃ. Διότι ἀκριβῶς περὶ αὐτοῦ πρόκειται, καθόσον νομίζω, ὅτι καὶ ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον καὶ ὁ ἀποδεχθεὶς αὐτὸ αὐτὴν εἶχον τὴν πρόθεσιν, νὰ βελτιώσουν ὅσον τὸ δυνατόν, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὰς διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος, ὅπως διευκολυνθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἠδικοῦντο μέχρι τοῦδε διὰ τῆς παρερμηνείας ἢ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου, ὡς ἔχει ἐν τῷ νόμῳ. Ἀναμφισβητήτως δύο εἶναι αἱ τάξεις, οὕτως εἰπεῖν, τῶν ἐνδιαφερομένων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐγγραφήν των, ἡ τοῦ ἄρθρου 27 καὶ ἡ τοῦ ἄρθρου 30. Τὸ ἄρθρον 27 ἀποβλέπει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, συμμορφούμενοι πρὸς τὸν νόμον, προσέρχονται καὶ δηλοῦσιν, ὅτι, καίτοι προσεχῶς ἀποκτῶσι τὴν ἡλικίαν τὴν στρατεύσιμον, δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι, συμμορφοῦνται δὲ πρὸς τὸν νόμον, προσέρχονται, ποιοῦνται τὴν δήλωσιν αὐτῶν καὶ αἰτοῦνται τὴν ἐγγραφήν των εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Οἱ τοῦ ἄρθρου 30 εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι, ἀπειθοῦντες εἰς τὸν νόμον, δὲν προσέρχονται, οὔτε ζητοῦσι τὴν ἐγγραφήν των, ἀλλὰ καταγγελλόμενοι ὑπ’ ἄλλων, ἢ ἀνακαλυπτόμενοι ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ἐγγράφονται αὐτοδικαίως ὑπ’ αὐτοῦ. Ἑπομένως μεταξὺ τῶν δύο τούτων τάξεων, ἤτοι τῶν συμμορφουμένων πρὸς τὸν νόμον, καὶ ἐρχομένων ὅπως αὐτοὶ ἐγγραφῶσι, καὶ τῶν μὴ προσερχομένων, τῶν ἀπειθούντων καὶ θελόντων ν’ ἀποφύγωσι τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, νομίζω ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς, ὁ βελτιούμενος, πρέπει νὰ ποιήσηται μίαν διάκρισιν ὑπὲρ τῶν συμμορφουμένων πρὸς τὸν νόμον καὶ αἰτούντων τὴν ἐγγραφήν των, καὶ κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν συμμορφοῦνται πρὸς τὸν νόμον καὶ δὲν προσέρχονται εἰς ἐγγραφήν. Ποία δὲ ἡ διάκρισις; οἱ μὲν αἰτούμενοι ἵνα ἐγγραφῶσι καὶ συμμορφούμενοι πρὸς τὸν νόμον δέον νὰ κληρῶνται μετὰ τῶν συνομηλίκων των, οἱ δὲ μὴ αἰτούμενοι νὰ ἐγγραφῶσι καὶ μὴ συμμορφούμενοι πρὸς τὸν νόμον καὶ καταγγελλόμενοι, ἢ ἀνακαλυπτόμενοι ὑπὸ τοῦ νομάρχου, οὗτοι νὰ ἐγγράφωνται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, καὶ οὕτω νὰ στερῶνται τῶν προνομίων, τὰ ὁποῖα ἀπολαύουσιν οἱ ἄλλοι, οἱ κανονικῶς ἐγγεγραμμένοι. Λοιπὸν, ἅμα δεχθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλή, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία διάκρισις μεταξὺ τῶν δύο αὐτῶν κατηγοριῶν, ἡ διάκρισις αὕτη εἶναι, ὅτι πρέπει οἱ ζητοῦντες τὴν ἐγγραφήν των συμφώνως πρὸς τὸν νόμον νὰ συγκληρῶνται μετὰ τῶν ὁμηλίκων αὐτῶν. Ἐὰν αὐτοὶ ἐποιήσαντο τὴν αἴτησίν των πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου, καὶ ἡ ὑπηρεσία ἐξ ἀμελείας ἢ ἄλλου τινὸς λόγου δὲν ἐνέγραψεν αὐτοὺς εἰς τὸν πίνακα τὸν κληρωτικόν, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀδικηθῶσι· διότι δὲν εἶναι ὑπαίτιος ὁ δυστυχὴς ὁ πολίτης, ὅστις, συμμορφούμενος πρὸς τὸν νόμον, ᾐτήσατο τὴν ἐγγραφήν του, δὲν ἐνεγράφη δὲ ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ἀρχῆς. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 30, εἰς ὃ θὰ ἔλθωμεν μετ’ ὀλίγον, πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἵτινες δὲν ἐζήτησαν τὴν ἐγγραφήν των· καὶ βεβαίως ὁ νόμος δι’ αὐτοὺς πρέπει νὰ ᾖναι αὐστηρός, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ τοὺς ἐγγράφῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, μὲ μίαν διαφοράν, ὅπως ἔχω καὶ εἰς τὴν τροπολογίαν μου, ὅτι δὲν πρέπει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας νὰ ᾖναι ἀπεριόριστον, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, καὶ ὅταν τις ᾖναι 60 ἢ 70 ἢ 90 ἐτῶν, θὰ ἐγγράφηται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, ὅπερ εἶναι γελοῖον. Δὲν ἐννοεῖ τοῦτο ὁ νομοθέτης, ὡς ὑπέθεσαν συνάδελφοί τινες, διότι καὶ ὁ νόμος ὥρισεν ἐν τῷ ἄρθρῳ 2, ὅτι μόνον μέχρι τοῦ 51 ἔτους δύναται ὁ πολίτης Ἕλλην νὰ ὑπηρετήσῃ, ἄρα καὶ νὰ ἐγγραφῇ, καὶ ὄχι ἄνω. Πρὸς ἀποφυγὴν ὅμως παρερμηνείας τινὸς ἂς ἐπαναληφθῇ ἐν τῷ συζητουμένῳ ἄρθρῳ: «μέχρι τοῦ 51 ἢ 56 ἔτους», ὅπως ἤθελε προτιμήσει ὁ κ. Ὑπουργός. Νομίζω, ὅτι ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι εἶναι καὶ ὀρθαὶ καὶ δίκαιαι καὶ συμφέρουσαι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ πρέπει νὰ γείνωσι δεκταί. Ἐὰν δὲν θελήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός, δὲν δυνάμεθα βεβαίως νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν· ἡ πλειονοψηφία θὰ τὸν παρακολουθήσῃ, καὶ θὰ ὑποκύψωμεν.

§176Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νομίζω, ὅτι πᾶσα μεταβολὴ τοῦ νόμου πρέπει νὰ δικαιολογῆται ἐξ ὡρισμένων περιστάσεων. Πρὶν ἢ λοιπὸν σκεφθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ μεταβάλῃ τὸ καθεστὼς, ἔπρεπε νὰ δικαιολογήσῃ τὴν γνώμην, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη, ἵνα μεταβάλῃ αὐτό. Μέχρι τῆς στιγμῆς ὅμως ταύτης οὐδεμίαν δικαιολογίαν ἠκούσαμεν.

§177Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπήντησα.

§178Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Θέλω παρουσιάσει περιστάσεις, ἐκ τῶν ὁποίων θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν εἰσάγετε, θὰ γεννήσῃ ἀδικίας. Σᾶς φέρω δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἓν παράδειγμα, στηριζόμενον ἐπὶ παρατηρήσεως εἰλημμένης ἐκ τῆς πείρας. Ὑποθέσατε, ὅτι ὁ Α εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, καὶ ἡ ἁρμοδία ἐπιτροπὴ δὲν περιέλαβεν αὐτὸν εἰς τὸν κατάλογον. Ἕκαστος πολίτης, ταύτην καὶ μόνην τὴν ὑποχρέωσιν νομίζω ὅτι ἔχει, πρὸ παντὸς νὰ φροντίσῃ νὰ μάθῃ, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων. Ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον, καὶ ὅτι ἡ ἡμέρα τῆς κληρώσεως εἶναι π. χ. ἡ 9 Ἀπριλίου, δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ προσέλθῃ εἰς τὰ δημόσια μέρη τοῦ χωρίου του,—διότι ἴσως δὲν θὰ ἔχῃ οὔτε τὴν εὐκαιρίαν—ὅπως ἴδῃ, ἂν ἐξετέθη ὁ κατάλογος, καὶ ἂν περιέχεται ἐν αὐτῷ τὸ ὄνομά του. Οὗτος λοιπὸν προσέρχεται κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως, νομίζων ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κληρώσῃ, ἀλλὰ παρατηρεῖ, ὅτι δὲν εἶναι τὸ ὄνομά του εἰς τὸν κατάλογον. Τί θὰ γείνῃ τότε; Δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κληρώσῃ, ἀλλὰ θὰ ἐγγραφῇ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἀλλὰ διὰ ποῖον λόγον; Αὐτὴ εἶναι περίπτωσις, ἡ ὁποία πολλάκις ἔχει συμβῆ, καὶ διὰ τοῦτο κάμνω τὴν παρατήρησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καθόσον νομίζω, ὅτι ἄνευ ἀνάγκης σπουδαίας καὶ ἄνευ σοβαροῦ λόγου δὲν πρέπει ν’ ἀπομακρυνώμεθα ἀπὸ τὰ κείμενα τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν.

§179Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ στρατολογίας δὲν εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ἰδίως τοὺς στρατιωτικούς. Ἔχουσι βεβαίως τὸν ἐπικρατέστερον λόγον οἱ στρατιωτικοί, ἀλλὰ καὶ οἱ πολιτευόμενοι καὶ οἱ καταγινόμενοι περὶ τὰ νομικὰ εὑρίσκονται εἰς ἄμεσον ἐπικοινωνίαν καὶ σχέσιν πρὸς τὸ ἔργον αὐτό, καὶ δύναται καὶ τούτων νὰ ἀκουσθῇ ἡ γνώμη. Ἐὰν δὲ ἐντεῦθεν ἐζήτησα νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἐζήτησα τοῦτο, ἵνα γένωμαι ἀντιληπτότερος καὶ ἀκουστότερος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος οὗτος μεταβάλῃ τὴν ἀφοριστικῶς λεχθεῖσαν γνώμην του, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ δεχθῇ καμμίαν τροπολογίαν. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Κωνσταντοπούλου νομίζω ὅτι περισσότερον πρέπει νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ νὰ ὑποχωρήσῃ, διότι ὑπάρχουσι καὶ νομικαὶ καὶ κοινωνικαὶ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θεωρηθῶσι σπουδαῖαι, καὶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ἐπικρατεστέρως τῶν ἐκφρασθεισῶν σκέψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ πρῶτον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, ἔχει τὴν νομικὴν δικαιολογίαν τῆς προτάσεως τῆς τροπολογίας. Διότι ἐπὶ πάσης ποινῆς πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἡ εὐθύνη τοῦ καθ’ οὗ ἐπιβάλλεται ἡ ποινή. Ἔχομεν διὰ τῆς διατάξεως περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ παραλείψαντος κατὰ τὰς προθεσμίας νὰ ἐγγραφῇ, ἔχομεν τὸ τεκμήριον, ὅτι παρέλειψεν ἐκ δόλου νὰ ὑποβληθῇ καὶ οὗτος εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τῶν στρατευσίμων καὶ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα. Πρὶν ἢ ὅμως ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτὸν τὴν ποινὴν τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ καταλόγου...

§180Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἴπετε «παρέλειψε». Παρελείφθη, ὄχι παρέλειψε.

§181Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴμεθα συμφωνότατοι. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιολογία ἡ ἐπιστημονική. Ἡ νομικὴ παρατήρησις τοῦ κυρίου Κωνσταντοπούλου περιλαμβάνεται ἐν τῇ βραχείᾳ παρατηρήσει, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατε ὑμεῖς. Ἐπιβάλλεται ποινὴ πρὶν ἢ ἐρευνηθῇ, ἂν ἡ παράλειψις τῆς ἐγγραφῆς ἐγένετο ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ παραλείψαντος αὐτήν, ἡ ὁποία πάλιν διαιρεῖται εἰς δύο στάδια, εἰς τὸ ἐκ δόλου καὶ εἰς τὸ ἐξ ἀμελείας. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ παράλειψις τῆς ἐγγραφῆς, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ποσῶς ὑπαιτιότης ἐκ μέρους τοῦ παραλείψαντος, καὶ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἑπομένως οὐδεμία εὐθύνη αὐτοῦ οὔτε ἐξ ἀμελείας οὔτε ἐκ δόλου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις ἔχει τι τὸ αὐθαίρετον, ἐν ὅσῳ ἀφίνεται στάδιον εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχήν, ἢ καὶ εἰς τὸ Συμβούλιον αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐνεργεῖ τὰς κληρώσεις, νὰ κρίνῃ τὴν αἰτίαν τῆς παραλείψεως τῆς ἐγγραφῆς. Ὁ ἐκ Πατρῶν κ. συνάδελφος ἀνέφερε μίαν περίπτωσιν ἡ ὁποία δικαιολογεῖ τὴν θεωρίαν ταύτην. Ἐγὼ θέλω προσθέσει καὶ ἑτέραν. Ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος ἀνέφερε τὴν περίπτωσιν τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τοῦ κανονίζοντος τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἡ διοικητικὴ ἀρχὴ ἀντιγράφει ἐκ τοῦ κατατεθειμένου μητρώου τῶν ἀρρένων τὸν κατάλογον τῶν στρατευσίμων δι’ ἕκαστον δῆμον.

§182Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι προθεσμίαι ἐκεῖ;

§183Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἴδητε. Τὸ πρῶτον στάδιον εἶναι τοῦτο. Τὸ δεύτερον εἶναι ἡ ἔκθεσις τοῦ καταλόγου, ἵνα οἱ πολῖται ἀντιληφθῶσι τῶν περιστάσεων καὶ ἴδωσιν, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἢ ὄχι· τὸ δὲ τρίτον στάδιον εἶναι τὸ ἀπὸ τῆς 20 μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους, ἐν ᾧ περιλαμβάνεται ἡ προθεσμία τῶν ἐνστάσεων. Μετὰ τοῦτο ἔρχεται ἡ ὑποβολὴ ὅλων τῶν ἐγγράφων αὐτῶν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὴν ἐκδικάζουσαν ταῦτα, καὶ ἀκολούθως ἔχομεν τὴν ὁριστικότητα, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον, τοῦ καταλόγου τοῦ στρατολογικοῦ. Τώρα, ἐὰν κατὰ τὸ στάδιον τῆς ὅλης διαδικασίας ταύτης δὲν προσέλθῃ ὁ στρατεύσιμος, οὗτος ὑφίσταται, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ συζητουμένου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ποινὴν τῆς ἐγγραφῆς αὐτοῦ τῇ ἐνάρξῃ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Καὶ ἡ διάταξις αὕτη εἶναι βεβαίως δικονομική. Ἐκ τῆς παραλείψεως τῶν προθεσμιῶν ἐπιβάλλονται ποιναί, διότι ὑπάρχει τὸ τεκμήριον τῆς ἀμελείας, ἡ ὁποία καὶ αὕτη ἐπάγεται ὑποχρεώσεις καὶ ποινάς. Ἀλλὰ σᾶς φέρω ἓν παράδειγμα. Ὑπάρχουσιν Ἕλληνες, διαμένοντες ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσιν, ὅτι κατὰ τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας συμπληρούμενον θὰ προσέλθωσι κατὰ τὴν ὡρισμένην ἐποχὴν τῆς ἀνοίξεως, ἵνα κληρώσωσιν. Ἔρχεται εἷς ἐξ αὐτῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει παραλειφθῆ ἐκ τοῦ μητρώου τῶν ἀρρένων. Οὗτος, ἐπειδὴ δὲν ἔχει ἐγγραφῆ ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων τοῦ δήμου του, παρελείφθη καὶ εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἀποστέλλει εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν ὁ δήμαρχος· ἀλλ’ ἔχει ὅλην τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν νὰ ὑπηρετήσῃ, οὐδεμίαν δὲ ἔκαμε παράλειψιν. Διότι ναὶ μὲν ὁ νόμος λέγει, ὅτι πρέπει τις.

§184Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Προβλέπει περὶ αὐτοῦ ὁ νόμος.

§185Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Προβλέπει καὶ ἡ λογική, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας πρέπει νὰ νομοθετῶμεν καὶ ἡ ὁποία πρέπει νὰ ὑποδείξῃ ὅλα τὰ τρωτὰ τῶν διατάξεων τούτων, ἵνα ὁ νόμος διορθωθῇ· ὅτι δὲ ὁ νόμος ὁ ἰσχύων εἶναι ἀνάγκη νὰ διορθωθῇ, ἀπόδειξις ἡ ὑποβολὴ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ τροποποιοῦντος αὐτόν· ἀλλὰ πρέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τὸ καταρτίσωμεν ὡς οἷόν τε τέλειον, ἵνα μὴ τάχιστα καὶ ὁ νέος νόμος παραστῇ ἀνάγκη νὰ ὑποστῇ νέας τροποποιήσεις. Ἔρχεται λοιπὸν ὁ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένων, τοῦ ὁποίου τὸ ὄνομα δὲν εἶχεν ἐγγραφῆ ἢ εἶχε διαγραφῆ διὰ τοῦτον ἢ δι’ ἐκεῖνον τὸν λόγον, ἔρχεται, ἵνα ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του πρὸς τὴν πατρίδα, καὶ βλέπει, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰς τοῦτον δὲν δίδετε στάδιον, ἵνα ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του, χωρὶς νὰ ὑποστῇ τὴν ποινὴν τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἐπιόντος ἔτους, μετέχων καὶ αὐτὸς τῶν πλεονεκτημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἄλλοι συνάδελφοί του;

§186Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κωνσταντοπούλου ἔχει προϋπόθεσιν αἴτησιν, καὶ ὄχι ἐγγραφήν.

§187Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διατύπωσις εἶναι ἔργον τοῦ εἰσηγητοῦ. Ἐγὼ συμφωνῶ πρὸς τὴν ἔννοιαν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ κυρίου ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ καὶ τοῦ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ. Τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἢ εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν τοιαύτην διάταξιν, εἶναι ἡ προσήλωσις ἀποκλειστικῶς εἰς τὸ τεκμήριον, τοῦ ὅτι πᾶς, ὅστις παρέλειψε νὰ ποιήσηται τὰς ἐνστάσεις ἢ παρατηρήσεις, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, ἐν δόλῳ εὑρίσκεται. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὸν κληρωτικὸν πίνακα μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ πίνακος τούτου, ἐὰν παρουσιασθῇ τις, ὁ ὁποῖος καταγγέλλει, ὅτι, ἐνῷ πάντες οἱ συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας εἶναι ἐγγεγραμμένοι, εἷς δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος, ἀλλ’ ἔχει παραλειφθῆ, καὶ οὗτος, ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος, τότε σπεύδει εἰς τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν καὶ ζητεῖ τὴν ἐγγραφήν του, τότε ἔχομεν οὐχὶ τὸ τεκμήριον, ἀλλὰ τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι οὗτος εὑρίσκεται ἐν δόλῳ καὶ ὅτι ἐζήτησε ν’ ἀποφύγῃ τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν. Ὑπὲρ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ φωνὴ, διότι οὗτος οὐχὶ ἠμέλησεν, ἀλλὰ παρέλειψεν ἐκ δόλου νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ νόμου καθ’ ὅλα τὰ στάδια τῶν προθεσμιῶν, τὰς ὁποίας δίδει ὁ νόμος. Ἀλλ’ ἐὰν συμβῇ μία περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν παρελείφθη τις ἐκ τοῦ μητρῴου τῶν ἀρρένων ἄνευ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ καὶ ἐκ τοῦ καταλόγου τοῦ νομάρχου καὶ ἐκ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, ὁ ὁποῖος συντάσσεται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου τούτου, καὶ ἔχωμεν τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι οὗτος οὐδεμίαν εἶχε δείξει ἀμέλειαν ἢ δόλον, εἶναι δίκαιον αὐτὸς νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν διάταξιν τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος;

§188Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ὑπ’ ὄψει, πῶς γίνονται αἱ ἐγγραφαὶ ἐν τοῖς μητρῴοις τῶν ἀρρένων;

§189Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς λέγω ταῦτα, διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει τὴν δυσκολίαν τούτου, καὶ γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι γινώσκοντες καθ’ ὁλοκληρίαν τὸν νόμον, ὧν τὰ τέκνα ἔχουσι παραλειφθῆ νὰ ἐγγραφῶσιν εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, καὶ διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἐν τοῖς γραφείοις δὲν ἐπικρατεῖ τάξις καὶ ἀκρίβεια. Ὅταν δὲ δὲν ὑπάρχῃ μετὰ μαθηματικῆς ἀκριβείας τάξις περὶ τὴν ἐγγραφὴν, οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν πολιτῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς καταστάσεως ἐν γένει, ἡ ὁποία δὲν μᾶς βοηθεῖ, ὅπως κατὰ τρόπον ἐμφανῆ διακρίνωμεν τὴν γνῶσιν πράγματός τινος ἀπὸ τὴν ἄγνοιαν, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ συμφωνήσω μὲ τὰ συμπεράσματα τῶν προειρημένων κυρίων Βουλευτῶν, ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν αὐτῶν, ἀφίνων τὴν διατύπωσιν τῆς τροπολογίας εἰς ὑμᾶς, διότι παραδέχομαι, ὅτι ἡ τροπολογία, ἥτις πρόκειται νὰ γείνῃ, πρέπει νὰ περιλάβῃ οὐ μόνον τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων ἢ εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον, ἀλλὰ καὶ τοὺς καταγγελλομένους, ὅτι σκοπίμως παρέλειψαν τὴν ἐγγραφήν των, καὶ ὅτι μετὰ ταῦτα ἔσπευσαν νὰ ἐγγραφῶσιν, ἵνα ἀποφύγωσι τὰς ποινὰς ταύτας. Καὶ διατὶ ἡ περίπτωσις, ἣν ἀνέφερεν ὁ κ. ἐκ Μαντινείας Βουλευτής, νὰ ἀφίνηται εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, εἰς ὃ θὰ ὑποβληθῶσι πάντα τὰ ἔγγραφα, ἵνα τοῦτο κρίνῃ, ἄν τις ἐξ ἀμελείας ἢ ἐκ δόλου παρέλειψε πάντα τὰ καθήκοντα ταῦτα, ἢ ἐκ συμπτώσεως ἢ ἐκ τύχης δὲν ἐνεγράφη; Κύριε Ὑπουργέ, πρέπει εἰς τοῦτο νὰ προσέξωμεν. Ἡ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπάγεται ἡ ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος ἐγγραφὴ, εἶναι ποινή, οὐδεμία δὲ ποινὴ δύναται νὰ ἐπιβληθῇ κατὰ τεκμήριον, ὅταν ἀπέναντι τοῦ τεκμηρίου προβάλληται ἡ ἀπόδειξις, ὅτι ἄνευ ὑπαιτιότητος ἢ ἀμελείας ἢ δόλου δὲν ἐγένετο ἡ κατὰ τὸν νόμον ἐγγραφὴ εἴτε ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων εἴτε ἐν τῷ κληρωτικῷ καταλόγῳ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρατηρῶ πρὸς τὸν κύριον ἐκ Μαντινείας Βουλευτήν, ὅτι συμφωνῶ, ὅταν ταῦτα πάντα γίνωνται ἐπιμελείᾳ τοῦ νομάρχου, νὰ μὴ ἀναγραφῇ καὶ ἡ εὐθύνη αὐτοῦ, διότι, ὅταν ἀναγράφηται ὑποχρέωσις ὑπηρεσιακὴ δι’ ἓν πρόσωπον δημόσιον, δι’ ἕνα λειτουργὸν, δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀναγράφηται καὶ ἡ εὐθύνη αὐτοῦ, διότι αἱ γενικαὶ διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Δικαίου ἐπάγουσιν εὐθύνας εἰς τοὺς ἀμελοῦντας τὸ καθῆκόν των ὑπαλλήλους. Ἑπομένως συμφωνῶ νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις εὐθύνη, διότι, ὅταν καθορίζηται ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν θὰ ἐκτελῇ ὑπάλληλός τις, ἡ εὐθύνη ὑπάρχει διὰ τὴν παράλειψιν τῆς ἐκτελέσεως ταύτης.

§190Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀλίγας λέξεις θὰ εἴπω πρὸς τὸν κύριον ἐκ Κυνουρίας συνάδελφον, ἐπιμένοντα εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι πρέπει ἀντὶ τῆς λέξεως «ἐγγραφὴ» νὰ τεθῇ ἡ λέξις «αἴτησις». Ἰδοὺ διατὶ προτιμᾶται ἡ λέξις «ἐγγραφὴ» τῆς λέξεως «αἴτησις». Τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, μεταβαῖνον ἵνα ἐνεργήσῃ κλήρωσιν, ἔχει ὑπ’ ὄψει καταλόγους, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων θὰ προβῇ. Δὲν δύναται νὰ γνωρίζῃ τὸ Συμβούλιον, ἂν ἐγένετο αἴτησις, τὴν ὁποίαν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει. Ἐὰν μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς εἰδοποιηθῇ, ὅτι ἐνεγράφη τις εἰς τὸν κατάλογον, θὰ περιλάβῃ αὐτὸν εἰς τὴν κλήρωσιν, ἐὰν δὲ δὲν ἔχῃ αἴτησιν, δὲν θὰ τὸν περιλάβῃ. Ἑπομένως ὁ στρατεύσιμος πρέπει νὰ φροντίσῃ ἐγκαίρως νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν, ὥστε νὰ φθάσῃ αὕτη εἰς τὸ Συμβούλιον. Διὰ τοῦτο προτιμᾶται ἡ λέξις αὕτη.

§191Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐὰν ἤθελε γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία σας, θὰ εἴχομεν περίπτωσιν ζητήσαντος νὰ ἐγγραφῇ, ἀλλὰ μὴ ἐγγραφέντος καὶ ὅμως τιμωρουμένου.

§192Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ ἐγκαίρως τὴν ἐγγραφήν.

§193Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ τιμωρηθῇ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν ἐγγραφὴν καὶ κατὰ λάθος δὲν ἐνεγράφη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων. Τώρα ἐρωτᾶται, πρέπει νὰ ὁρίσωμεν μέχρι ποίας ἐποχῆς ὑποχρεοῦταί τις νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του; Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους λέγω, ὅτι ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ συντάξας τὸ ἄρθρον, βεβαίως δὲν ἐκφράζεται δι’ αὐτοῦ, διότι ἡ λέξις «ἐγγραφὴ» εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἐπιφέρει τὴν ἀνωμαλίαν.

§194Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ δεχθῇ, ἂν καὶ ἡ Βουλὴ τὸ ἐγκρίνῃ, νὰ ὁρισθῇ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ γείνῃ ἡ ἐγγραφή, ἐὰν πραγματικῶς ὁ στρατεύσιμος ἔχῃ τὸ πρὸς τοῦτο προσόν. Τοιουτοτρόπως αἴρεται ἡ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ νομάρχου μὴ ἐγγραφὴ, ἡ ὁποία βεβαίως συνεπιφέρει καὶ ἀποτελέσματα. Τὸ ἄρθρον εἶναι δίκαιον κατὰ τοῦτο· ἀφοῦ ἠμέλησεν ὁ στρατεύσιμος νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, δὲν δυνάμεθα αὐτὴν τὴν μὴ ἐγγραφὴν νὰ τὴν θεωρήσωμεν ἐντελῶς ἀθῴαν. Ἀφοῦ δὲν ἐφρόντισεν ὁ στρατεύσιμος νὰ ἐγγραφῇ καὶ ἀφοῦ δὲν ἐφρόντισεν οὐδ’ ὁ πατήρ του, βεβαίως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἄρθρον σχετικόν.

§195Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἠμέλησεν ὁ πατήρ του, τί πταίει ὁ στρατεύσιμος;

§196Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἂν ἠμέλησεν ὁ πατήρ του, ὤφειλε νὰ φροντίσῃ ὁ ἴδιος.

§197Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δι’ αὐτὸ ὁ νόμος ἐπιβάλλει τοιαύτας συνεπείας, διὰ νὰ φροντίζῃ ὁ πατὴρ ἢ ὁ ἐπίτροπος, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς νὰ φροντίζῃ ν’ ἀναπληρώσῃ αὐτὴν τὴν ἔλλειψιν, καὶ νὰ ἦναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων. Δύναται λοιπὸν, ὅπως λέγει τὸ ἄρθρον, νὰ ἐνεργήσῃ τὴν εἰς τὸ μητρῷον ἐγγραφήν του, ἥτις θὰ διατάσσηται ὑπὸ τοῦ νομάρχου, καὶ δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι, ἐὰν ὁρίσωμεν μίαν προθεσμίαν 15 ἡμερῶν ἤ, κατὰ τὴν γνώμην ἄλλων συναδέλφων, μικροτέραν τῶν 15 ἡμερῶν, δυνάμεθα νὰ τὸν ἀπαλλάξωμεν τῶν συνεπειῶν.

§198Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ γείνῃ ἡ κλήρωσις, πρέπει νὰ ἐγγραφῇ συγχρόνως καὶ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, πρέπει δὲ νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ νομάρχης νὰ εἰδοποιήσῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ὅτι ὁ στρατεύσιμος αὐτὸς ἔχει ἐγγραφῆ.

§199Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἄς μείνῃ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ κειμένου ἄρθρου.

§200Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ἄρθρον 22 τοῦ ἰσχύοντος νόμου λέγει: «Οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων δύνανται νὰ αἰτήσωνται τὴν ἐν αὐτῷ ἐγγραφήν των παρὰ τοῦ οἰκείου νομάρχου, ὅστις ἐντὸς 15 ἡμερῶν ἀποφαίνεται, ἂν οἱ ἐξαιτούμενοι τὴν ἐγγραφὴν ἔχουσι τὰ ἀπαιτούμενα προσόντα, ὅτε καὶ ἐνεργεῖ ταύτην.»

§201Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ περίπτωσις, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, εἶναι γενική, ἀφορᾷ δὲ πάντας· διότι ὁ νόμος κάμνει τρεῖς διακρίσεις· πρῶτον ὁ νόμος προβλέπει περὶ τῶν ἀγόντων ἡλικίαν μικροτέραν τοῦ 21 ἔτους, δεύτερον περὶ τῶν συμπληρωσάντων τὸ 21 ἔτος, καὶ τρίτον περὶ τῶν συμπληρωσάντων τὸ 22 ἔτος.

§202Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖ περὶ τῶν μὴ ἐγγραφέντων εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον.

§203Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐνῷ τὸ ἄρθρον 22 ὁμιλεῖ ἐν γένει περὶ τῆς ἡλικίας τοῦ στρατευσίμου μέχρι τοῦ 21 ἔτους.

§204ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται εἰς πάντας τοὺς μὴ ἐγγεγραμμένους ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων μετὰ τὴν ὁριστικότητα τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου, ὡς ποινὴ βεβαίως, ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, στεροῦνται δ’ οὗτοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ συμμετάσχωσι τῆς κληρώσεως· ἀλλ’ αἱ ποιναὶ δέον νὰ καταγινώσκωνται μόνον κατ’ ἐκείνων, οἵτινες ἔπταισαν. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ποῖον πταῖσμα διέπραξεν ὁ μὴ ἐγγραφεὶς ἐν τῷ μητρῴῳ, καίτοι ἐζήτησε τὴν ἐγγραφήν του, ἢ ὁ παραλειφθεὶς κατὰ τὴν ἀνατύπωσιν τῶν μητρῴων, ἢ καὶ ὁ διαγραφεὶς κατὰ λάθος, ὡς ἀποβιώσας, συνεπείᾳ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν, καὶ πᾶς ἄλλος, ὅστις, φρονῶν ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ, ἔρχεται, καθ’ ὃ ἔχει καθῆκον, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως, ὅπως λάβῃ τὸν κλῆρόν του μετὰ τῶν λοιπῶν ὁμηλίκων, καὶ τότε μανθάνων τὸ πρῶτον, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένος, ζητεῖ τὴν ἐγγραφήν του; Εἶναι οὗτος ἐν πταίσματι καὶ ἄξιος τῆς ποινῆς, ἣν τῷ ἐπιβάλλει τὸ προμνησθὲν ἄρθρον; Ἀναφέρω ὑμῖν ἓν παράδειγμα διαγραφῆς κληρωτοῦ ἐκ λάθους τινὸς δημάρχου, ὅστις ᾐτήσατο τὴν διαγραφὴν ἑνὸς κληρωτοῦ ὡς ἀποβιώσαντος, ἐνῷ δὲν εἶχεν οὗτος ἀποβιώσει, ἀλλ’ ἕτερος ἀδελφός του, φέρων τὸ αὐτὸ ὀνοματεπώνυμον, ὁ δὲ κληρωτὸς ἐγεννήθη μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀδελφοῦ του, ἀποβιώσαντος ἐν μικρᾷ ἡλικίᾳ, καὶ ἔλαβε τὸ αὐτὸ ὄνομα τοῦ ἀποβιώσαντος ἀδελφοῦ του· ὁ κληρωτὸς οὗτος πράγματι ἦλθεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἵνα λάβῃ τὸν κλῆρόν του, ἀλλὰ δὲν εὑρέθη οὔτε ἐν τῷ κληρωτικῷ πίνακι, οὔτε ἐν τῷ μητρῴῳ ἐγγεγραμμένος· οὗτος ᾐτήσατο καὶ ἐνεγράφη ἐν τῷ μητρῴῳ, ἀλλ’ ἐκληρώθη τὸ ἐπιὸν ἔτος· εἶναι δίκαιον, ὁ κληρωτὸς οὗτος νὰ στερηθῇ τοῦ δικαιώματος νὰ συμμετάσχῃ εἰς τὴν κλήρωσιν; εἶναι δίκαιον νὰ τιμωρηθῇ, ἐγγραφόμενος ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος; Φρονῶ ὅτι θὰ ἦτο ὀρθὸν καὶ δίκαιον νὰ καταγινώσκηται ποινὴ μόνον εἰς τοὺς μὴ ζητήσαντας μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς κληρώσεως τῶν ὁμηλίκων των τὴν ἐν τῷ μητρῴῳ ἐγγραφὴν των, εἰς πάντας δὲ τοὺς μέχρι τῆς κληρώσεως τῶν συνηλικιωτῶν των αἰτοῦντας οἴκοθεν τὴν ἐγγραφήν των νὰ μὴ ἐπιβάλληται ποινή τις, ἀλλὰ νὰ διατάσσηται ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν καὶ ἡ κλήρωσις των μετὰ τῶν κληρωτῶν τῆς ἰδίας ἢ τῆς τοῦ ἐπιόντος ἔτους ἀπογραφῆς. Τάσσομαι δὲ καὶ ἐγὼ ὑπὲρ τῆς τροπολογίας τοῦ ἐκ Μαντινείας συναδέλφου κ. Κωνσταντοπούλου, δι’ ἧς ἐπιτρέπεται νὰ ζητήσῃ ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος κληρωτὸς μέχρι τῆς κληρώσεως ἄνευ ποινῆς τινος τὴν ἐν τῷ μητρώῳ ἐγγραφήν του. Ἐκτὸς τούτου ἐν τῷ αὐτῷ ἄρθρῳ παρατηρεῖται καὶ ἀσάφειά τις, διότι, ἐνῷ τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου τούτου λέγει «οἱ συμπληροῦντες τὸ 21 ἔτος» — καὶ τοιοῦτοι βεβαίως εἶναι οἱ διατρέχοντες αὐτὸ, — τὸ βʹ ἐδάφιον ὁμιλεῖ περὶ τῶν ὑπερβάντων τὸ 22 ἔτος τῆς ἡλικίας των, — καὶ τοιοῦτοι βεβαίως εἶναι οἱ διατρέχοντες τὸ 23 ἔτος, — οὐδεὶς δὲ λόγος γίνεται περὶ τῶν ἀγόντων τὸ 22 ἔτος. Ἀνάγκη ὅθεν εἶναι νὰ διασαφηνισθῇ, καὶ εἴτε νὰ γραφῇ καὶ ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ «οἱ ὑπερβάντες τὸ 21 ἔτος», εἴτε νὰ γραφῇ καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ «οἱ συμπληροῦντες τὸ 22 ἔτος.»

§205Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ παραλειφθέντες ἐκ τοῦ μητρώου τῶν ἀρρένων εἶναι βεβαίως ὀλίγα πρόσωπα, καὶ συμφωνῶ μὲ τὸν κ. συνάδελφον, νὰ προσέρχωνται ἐνώπιον τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν ἤδη κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν συνεπλήρωσαν ἀκόμη τὸ 21 ἔτος, ἐκεῖνοι π. χ., οἱ ὁποῖοι, ἐνῷ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον συνέρχεται τὸν Ἀπρίλιον, συμπληροῦσι τὸ 21 ἔτος τὸν Σεπτέμβριον ἢ τὸν Ὀκτώβριον, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑποχρεῶνται νὰ προσέλθωσιν, ἀλλὰ πρέπει νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς προθεσμίαν ἐγγραφῆς μέχρι τέλους τῆς θητείας.

§206Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§207Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω περὶ εἰδικῆς περιπτώσεως, ἡ ὁποία ἀναφέρεται ἐν τῷ πρώτῳ ἐδαφίῳ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου 1, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέξῃ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος, διότι τὸ ζήτημα τοῦτο ἠγέρθη ἐπανειλημμένως καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης καὶ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προνοεῖ περὶ ποινῆς, ἡ ὁποία ἐπιβάλλεται εἰς τοὺς μὴ δηλώσαντας ἐγκαίρως τὴν ἡλικίαν των καὶ μὴ ἐγγραφέντας ἐγκαίρως εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον καὶ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων. Παρακαλῶ, τί γενήσεται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον ἐγκαίρως τὴν αἴτησίν των περὶ ἐγγραφῆς εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, καὶ διετάχθη ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου νομάρχου ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν, καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐγγραφὴ αὕτη δὲν ἐγένετο, καὶ δὲν ἐνεγράφη ὁ αἰτήσας εἰς τὸν κληρωτικὸν κατάλογον; Θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ δι’ αὐτὸν ἡ ποινή, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ ἄρθρον; Διὰ τὸν τοιοῦτον κληρωτὸν θὰ ἦναι βεβαίως πολὺ ἄδικον, ἀφοῦ συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον, νὰ στερηθῇ λόγων ἀπαλλαγῆς, τοὺς ὁποίους εἶχε τότε, ὅτε θὰ ἐκληροῦτο, ἐὰν ἐνεγράφετο, καὶ τοὺς ὁποίους ἐστερήθη τυχὸν μετὰ ἔτος, ὅτε ἠθέλησεν ἡ ὑπηρεσία νὰ τὸν ἐγγράψῃ. Ἐὰν δὲν ἐνεγράφη, δὲν πταίει αὐτὸς, ἀφοῦ αὐτὸς συνεμορφώθη πρὸς τὸν νόμον. Διὰ τοῦτο προτείνω, ὅπως καὶ τοῦτο συμπληρωματικῶς προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον, ὅτι ὡς λόγοι ἀπαλλαγῆς διὰ τοὺς τοιούτους κληρωτοὺς ἰσχύουσιν οἱ ὑφιστάμενοι κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκδόσεως τῆς ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου, τῆς διατασσούσης τὴν ἐγγραφήν των εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, διότι αὐτοὶ δὲν πταίουσι διὰ τὴν μὴ ἐγγραφήν των, ἀφοῦ διετάχθη ἡ ἐγγραφὴ αὐτῶν ἀπὸ τὸν νομάρχην, ἀλλὰ δὲν ἐνεγράφησαν ἐκ σφάλματος εἴτε τῶν ὑπαλλήλων τῆς Νομαρχίας εἴτε τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ διάταξις αὕτη, ἡ προστατεύουσα τοὺς τοιούτους κληρωτοὺς, τοὺς ἐκ σφάλματος τῆς ὑπηρεσίας μὴ ἐγγραφέντας.

§208Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ καταγγελθῶσιν οἱ ὑπάλληλοι, καὶ θὰ τιμωρηθῶσιν, ἐὰν ἐκ πταίσματος αὐτῶν παρελείφθη ἡ ἐγγραφή.

§209Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Καλῶς δι’ αὐτοὺς, ἀλλὰ διὰ τὸν μὴ ἐγγραφέντα ἕνεκα ἀμελείας αὐτῶν ἀποτελεῖ ἱκανοποίησιν τοῦτο, ὅταν θὰ στερηθῇ οὗτος τῶν λόγων ἀπαλλαγῆς, τοὺς ὁποίους τυχὸν τότε εἶχε; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἐν τῷ νόμῳ καὶ ἡ διάταξις αὕτη.

§210Α. ΖΕΡΒΑΣ. Εἶναι δυνατὸν, κύριε συνάδελφε, οἱοσδήποτε κληρωτὸς, ἐπιθυμῶν νὰ κληρωθῇ καὶ ὑποστῇ τὴν στρατεύσιμον ὑποχρέωσιν, εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἐπιτύχῃ τοῦτο; Διὰ τοῦτο μὴ νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀδικηθῇ.

§211Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἔχομεν τέσσαρας ἀποφάσεις τοῦ νομάρχου Καρδίτσης, διὰ τῶν ὁποίων διετάσσετο ἡ ἐγγραφὴ κληρωτῶν εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, καὶ ἡ ἐγγραφὴ δὲν ἐγένετο, οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασίν μου, καὶ δεχθῇ νὰ προστεθῇ αὕτη συμπληρωματικῶς εἰς τὸ ἄρθρον.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§213Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔχει πολὺ δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βελλίνης. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Σύρου. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος κληρωτός τις δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν κληρωτικὸν κατάλογον, καὶ ὑπέβαλεν ἀναφορὰν καὶ ἐνεγράφη, ἀλλ’ ἐπειδὴ συνέπεσεν ἡ ἀναφορὰ νὰ ὑποβληθῇ καθ’ ἣν ἡμέραν ἐπρόκειτο τὸ Συμβούλιον τὸ Στρατολογικὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κλήρωσιν, δὲν ἐγένετο δεκτὴ ὑπ’ αὐτοῦ. Ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ νομάρχου, διατάσσουσα τὴν ἐγγραφὴν τοῦ κληρωτοῦ κατὰ τὴν ἰδίαν κλήρωσιν, ἀλλὰ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐξέδωκεν ἄλλην ἀπόφασιν, ὅπως προσέλθῃ ὁ κληρωτὸς κατὰ τὴν ἐφετεινὴν κλήρωσιν. Ἡ ἀπόφασις αὕτη διὰ τοῦ νομάρχου ὑπεβλήθη εἰς τὸν δήμαρχον, ἀλλ’ οὗτος ἐξ ἀσκεψίας ἢ ἀμελείας δὲν συμπεριέλαβε τὸν κληρωτὸν τοῦτον εἰς τὴν ἐφετεινὴν κλήρωσιν. Τί συνέβη; Προσῆλθεν ὁ κληρωτὸς ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἐφέτος, ἀλλὰ τῷ εἶπον, ὅτι δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος. Κατόπιν ἐνεθυμήθη ὁ δήμαρχος, ὅτι ὑπῆρχεν ἀπόφασις διατάσσουσα τὴν ἐγγραφὴν διὰ τὸν κληρωτὸν τοῦτον, ὡς καὶ δι’ ἕνα ἄλλον, ὁ ὁποῖος διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους εἶχεν ὑποβάλει αἴτησιν· ἀλλὰ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τοῦτον, καὶ οὕτως ἔμεινε, διὰ νὰ κληρωθῇ τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἤτοι θὰ κληρωθῇ, ὅταν θὰ ἦναι 23 ἐτῶν. Τί θὰ συμβῇ; Ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βελλίνης, εἰς αὐτὴν τὴν περίπτωσιν θὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οὗτοι εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ψηφίζομεν. Τώρα, ἂν ὁ κληρωτὸς οὗτος ἦτο πρωτότοκος καὶ ἑπομένως ἀπηλλάσσετο κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, αὐτὸ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν! κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὅταν τοῦτο γείνῃ νόμος, ὁ κληρωτὸς οὗτος θὰ προσέλθῃ εἰς τὸ στράτευμα! Νομίζω ὅτι αὐτὸ εἶναι κακούργημα, καὶ εἶναι τοιοῦτον, διότι ἐξ ἀμελείας τῆς ὑπηρεσίας δὲν συμπεριελήφθη εἰς τὴν κλήρωσιν τῆς ἡλικίας του. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἐξ ἀμελείας αὐτοῦ δὲν περιελήφθη εἰς τὴν πρώτην κλήρωσιν, ἀλλὰ προσῆλθεν εἰς τὴν δευτέραν καὶ δὲν ἐκληρώθη, διότι ἐκ σφάλματος τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι θὰ πεισθῇ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς καὶ θὰ συμπεριλάβῃ σχετικὴν διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§214Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§215Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅταν λέγωμεν, ὅτι «οἱ συμπληροῦντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των ἐγγράφονται εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον», ἐννοοῦμεν, ὅτι ἰσχύουσιν οἱ λόγοι τῆς ἀπαλλαγῆς, καὶ δι’ αὐτὸ ἐγγράφονται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος. Ὅταν γίνεται συγκλήρωσις μὲ τοὺς ἄλλους, ἔχουσι τοὺς αὐτοὺς λόγους ἀπαλλαγῆς μετ’ αὐτῶν, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ προστεθῇ τι.

§216Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Δὲν τοὺς ἔχουσι.

§217Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ διευκρινηθῇ τὸ ἄρθρον.

§218Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νὰ εἴπωμεν, ὅτι διατηροῦσι τοὺς λόγους τῆς ἀπαλλαγῆς, εἶναι τερατῶδες.

§219Κ. ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἐὰν ἔχωσι λόγους ἀπαλλαγῆς σήμερον, ὅταν ἐγγράφωνται διατὶ νὰ τοὺς χάνωσι;

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξανδρόπουλος.

§221Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑποβολὴ διαφόρων γνωμῶν καὶ τροπολογιῶν βεβαίως προεκάλεσε σύγχυσιν, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ εὑρίσκηται ἐν τοιαύτῃ θέσει, ὥστε ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ δύναται νὰ παραδεχθῇ τὴν Α ἢ Β τροπολογίαν. Ὁ καταρτισμὸς τοῦ μητρῴου τῶν ἀρρένων εἶναι σαφῶς διαγεγραμμένος. Ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου ὁρίζεται σαφῶς, ποῖοι εἶναι οἱ ὑπόχρεοι νὰ δηλώσωσι τὰ τέκνα αὐτῶν, καὶ τοιοῦτοι εἶναι ὁ πατήρ, ὁ ἀνάδοχος, ὁ ἱερεὺς κλπ. Λοιπὸν δὲν πρόκειται περὶ δόλου ἢ ἀμελείας, δὲν πρόκειται περὶ ὑπαιτιότητος τῶν νέων, οἱ ὁποῖοι δὲν σπεύδουσι νὰ δηλώσωσι τὴν ἡλικίαν αὐτῶν. Ὁ νόμος, στηριχθεὶς ἐπὶ τεκμηρίου, ἐπιβάλλει τὰς ποινὰς, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει. Ἐστηρίχθη εἰς τὴν διάταξιν τὴν θεμελιώδη, κατὰ τὴν ὁποίαν εἰς οὐδένα ἐπιτρέπεται ἡ ἄγνοια τοῦ νόμου, οὐδεὶς δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ἄγνοιαν τῶν νόμων. Σᾶς φέρω τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Τὰ μητρῷα τῶν ἀρρένων συντάσσονται ὅπως ὁρίζει ὁ νόμος, ἑπομένως πᾶς τις ὑποθέτει, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος· δὲν ὑποτίθεται λοιπόν, ὅτι ἐκ δόλου ἰδίου δὲν ἐνεγράφη, ὅτι ἐξ ὑπαιτιότητός του παρέλειψε νὰ ἐγγραφῇ. Ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διέπραξαν τὸν δόλον ἢ τὴν ἀμέλειαν, καὶ ἡ ὑπαιτιότης ἐκείνων δὲν πρέπει νὰ βαρύνῃ τοὺς παραλειπομένους. Ἀλλὰ σᾶς εἶπον, ὅτι ὁ νόμος στηρίζεται ἐπὶ ἑνὸς τεκμηρίου, θέλων δὲ νὰ ἐπιβάλῃ ποινήν τινα εἰς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν σπεύδει, ἐνῷ ἔχει τὴν πρὸς τοῦτο εὐκαιρίαν, νὰ μάθῃ, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος ἢ ὄχι, ὥρισε διὰ τοῦ ἄρθρου 27 τὰς ποινάς. Ἐξ ὅλων τῶν τροπολογιῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, μόνον ἡ τροπολογία τοῦ ἐκ Μαντινείας σεβαστοῦ συναδέλφου εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν λύει πάσας τὰς ἀμφιβολίας καὶ τὰς δυσχερείας, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ δικαίωμα μέχρις ὡρισμένης ἐποχῆς νὰ ζητήσωσι τὴν ἐγγραφήν των. Ἀλλὰ ποῖον θὰ ἦναι αὐτὸ τὸ χρονικὸν ὅριον; Ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐκεῖνο τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος, δηλαδὴ τὸ τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ ἰσχύοντος νόμου; Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 29 δὲν ὁμιλεῖ περὶ ἀπογραφῶν, ἀλλὰ περὶ συντάξεως τῶν στρατολογικῶν καταλόγων. Ἐννοεῖται ὅτι αἱ προθεσμίαι τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ νόμου δὲν ἀφορῶσι παντάπασι τὰς προθεσμίας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται ὡς πρὸς τὴν σύνταξιν τῶν ἀπογραφῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡ μόνη παρατήρησις ἡ ὀρθὴ εἶναι ἡ τοῦ ἀξιοτίμου καὶ σεβαστοῦ ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, ὅτι μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν συνέρχεται τὸ τακτικὸν Στρατολογικὸν Συμβούλιον διὰ τὴν κλήρωσιν, δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ μητρῴῳ πᾶς παραλειφθείς. Ἡ τροπολογία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καρδίτσης συναδέλφου νομίζω ὅτι δύναται νὰ λυθῇ ἐξ ἄλλου ἄρθρου, τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁ παραλειφθεὶς νέος, μὴ παρουσιασθεὶς δὲ οἴκοθεν, μηδὲ δηλωθεὶς ὑπὸ τῶν ἐνδιαφερομένων κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου τῆς ἀπογραφῆς, εἰς ἣν ἀνήκει, ἵνα ἐγγραφῇ ἐν αὐτῷ, δὲν δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ εὐεργέτημα τῆς δυνάμει τοῦ ἀνωτέρω ἄρθρου ἀπαλλαγῆς, ἐὰν οἱ τῆς ἀπαλλαγῆς λόγοι ἐπῆλθον ἀφοῦ ἐγένετο ὁριστικὸς ὁ ἐν τῷ ἄρθρῳ 57 στρατολογικὸς ἔλεγχος, καὶ μὴ ὑπῆρχον καθ’ ἣν ἡμέραν τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἐκλήθη ν’ ἀποφασίσῃ.» Ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι λύεται αὐτὸ τὸ ζήτημα. Ἐὰν δηλαδὴ εἷς παραλειφθεὶς ζητήσῃ ἀπὸ τὸν νομάρχην νὰ ἐγγραφῇ, ἐξεδόθη δὲ ἡ ἀπόφασις τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ παρελείφθη ἡ ἐγγραφή του, νομίζω, ὅτι αὐτὸς δὲν ὑποβάλλεται εἰς καμμίαν ποινήν, ὅτι δὲ, ἐὰν ἔχῃ λόγους ἀπαλλαγῆς καθ’ ὃν χρόνον ἐνεγράφη, τοὺς λόγους τούτους δύναται νὰ ἐπικαλεσθῇ καὶ βραδύτερον.

§222Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τίνα σχέσιν ἔχουσιν αἱ ἀπαλλαγαὶ μὲ τὴν ἐγγραφήν; Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσιν.

§223Γ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξεδόθη ἡ ἀπόφασις τοῦ νομάρχου, ἀλλὰ παρελείφθη ἡ ἐγγραφὴ τοῦ κληρωτοῦ ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ. Αὐτὸς θὰ ἐγγραφῇ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Περὶ τούτου εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ περιληφθῇ ἐνταῦθα διάταξις, διότι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῷ νόμῳ.

§224Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα προσεκτικοὶ, καὶ νὰ μὴ θίγωμεν τὸν νόμον αὐτὸν εὐκόλως, διότι, ἐὰν αἱ ἐκ τοῦ προχείρου προτεινόμεναι τροπολογίαι γείνωσι δεκταὶ, φοβοῦμαι, ὅτι θὰ ἀνατρέψωσι τὸν νόμον, ὁ δὲ νόμος οὗτος εἶναι σοφώτατα συντεταγμένος οὐχὶ ὑφ’ ἡμῶν, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ Γαλλικοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον συνεζήτησεν ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ δι’ εἰδικῶν ἀνδρῶν τὸν στρατολογικὸν αὐτὸν νόμον, ὁ δὲ ἰδικός μας νόμος εἶναι μετάφρασις τοῦ Γαλλικοῦ νόμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν τὰς οὐσιώδεις διατάξεις τοῦ νόμου. Ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ὅπως προτείνεται ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Κωνσταντοπούλου, νομίζω ὅτι παρατείνεται ἡ προθεσμία τῶν δηλώσεων τῶν μὴ ἐγγεγραμμένων, καὶ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοθέτου νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν. Ὁ νομοθέτης ἐν τῷ ἄρθρῳ 27 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τῷ νῦν τροποποιουμένῳ, ἔδιδε τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς συμπληροῦντας τὸ 21 ἔτος, ἵνα πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου, κατὰ τὴν ὁποίαν συμπληροῦσι τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των. Ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ὅπως τὴν προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς καὶ ὅπως τὴν συνεπλήρωσεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν κ. Γούναρης, ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 27, ἧς ἡ ἐφαρμογὴ ἀνέφικτος σχεδὸν καθίσταται, καὶ τὴν ὁποίαν ῥητῶς θέλει νὰ καταργήσῃ ὁ τροποποιῶν τὸν νόμον· δηλαδὴ παρατείνομεν τὴν προθεσμίαν καὶ πέραν τοῦ ἔτους, ὅτε θὰ συμπεριλαμβάνωνται καὶ οἱ συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας καὶ μετὰ ἕνα, δύο ἢ τέσσαρας ἔτι μῆνας ἀπὸ τῆς συμπληρώσεως. Ἀλλὰ τοιαύτη δὲν εἶναι, νομίζω, ἡ προαίρεσις τοῦ νομοθέτου· δὲν πρόκειται νὰ παρατείνωμεν τὴν προθεσμίαν· πρόκειται ἐντὸς τῶν νομίμων προθεσμιῶν, αἵτινες εἶναι ὡρισμέναι ἐν τῷ νόμῳ τῷ καθεστῶτι, νὰ δικαιῶνται νὰ ἀπαλλαγῶσι τῶν ποινῶν, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἐπιβάλλονται εἰς αὐτούς. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον αὐτὸ πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, τροποποιούμενον κατὰ τοῦτο μόνον, ὅτι οἱ συμπληροῦντες τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους δύνανται νὰ αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφή των, ἐὰν δὲ ἀφοῦ αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των, ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐγγραφῶσιν εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, τότε, ἐπειδὴ ὑπαίτιος εἶναι ἡ ὑπηρεσία, ἡ ὁποία δὲν ἐνέγραψεν αὐτοὺς, νὰ ἐπιτρέπηται νὰ συγκληρῶνται καὶ οὗτοι μετὰ τῶν κληρωτῶν τῆς ἀπογραφῆς τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἔτους. Οὕτω μένει ἀκέραιος ὁ νόμος ὅλος· οὐδεμία διάταξις θίγεται, καὶ οὐδεμία παράτασις δίδεται. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐξέλθωμεν τῶν ὁρίων τοῦ νόμου καὶ νὰ ὁρίσωμεν ἄλλην ἡμέραν, τὴν τελευταίαν τῶν συνεδριάσεων τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, φοβοῦμαι ὅτι θὰ δημιουργήσωμεν δυσχερείας, ἃς ἀκριβῶς θέλει ν’ ἀποφύγῃ ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον. Ὅταν προχωρήσωμεν εἰς τὰς ἄλλας διατάξεις, θὰ ἀναπτύξω τὰς ἐμὰς τροπολογίας. Νῦν μόνον ἔχω νὰ προτείνω τὴν παραδοχὴν τῶν τροπολογιῶν μου ἐπὶ τῶν ἄρθρων 27 καὶ 30.

§225Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐννοῶ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος. Τὸ ἄρθρον 27 πραγματεύεται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ κληρωθῶσιν ἐντὸς τοῦ ἔτους. Ἐὰν οἱ τοιοῦτοι δὲν ὑπάρχωσιν ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν κατάλογον, τὸ νομοσχέδιον τοῖς δίδει προθεσμίαν μέχρι τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου, ὁ ὁποῖος κατὰ μίαν ὁλόκληρον διαδικασίαν γίνεται. Ἐγὼ τὴν προθεσμίαν ταύτην ἤθελον νὰ τὴν ἐπεκτείνω μεταξὺ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου καὶ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ δύο μῆνας, διὰ νὰ μὴ τιμωρῶνται ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἑκουσίως προσέρχονται, ἵνα ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα ἐγκαίρως, καὶ διὰ τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπεν ὁ κύριος Λιμπρίτης, ὅτι ἄλλως ἐνισχύομεν τὴν κακὴν πίστιν· διότι, ὅταν αὐτοὶ βλέπωσιν, ὅτι, καὶ ἂν προσέλθωσι, θὰ ὑποστῶσι τὴν ποινήν, δὲν θὰ προσέρχωνται. Δικαίως λοιπὸν ἡ τροπολογία δὲν παρατείνει τὴν προθεσμίαν ἢ μόνον ἀπὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Νομίζω, ὅτι τοῦτο ἐπιβάλλεται καὶ ἀπὸ τὴν φιλανθρωπίαν καὶ ἀπὸ τὸ συμφέρον τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. Ὅσα λοιπὸν εἶπεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας δὲν ἔχουσι καμμίαν ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας μου.

§226Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ νόμος ὁ ἰσχύων δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς συμπληροῦντας τὴν ἡλικίαν τοῦ 21 ἔτους νὰ αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των ἐντὸς τοῦ ἔτους, κατὰ τὸ ὁποῖον συμπληροῦσι τὸ 21 ἔτος. Δηλαδὴ, ἅμα ἄρξηται ἡ ἡλικία τοῦ 21 ἔτους, εἰς τὸν πολίτην Ἕλληνα δημιουργεῖται ἐκ τούτου καὶ τὸ δικαίωμα νὰ δηλώσῃ, ὅπως ἐγγραφῇ, ἐὰν δὲν ἦναι ἐγγεγραμμένος, ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων. Αὕτη δὲ ἡ προθεσμία πότε λήγει κατὰ τὸν νόμον; Ἅμα λήξῃ τὸ ἔτος, ἤτοι τὴν 31 Δεκεμβρίου σὺν ὀλίγαις ἡμέραις, διότι τὴν πρώτην Ἰανουαρίου ἔχει συμπληρώσει τὸ 21 ἔτος, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὁρίζει ῥητῶς ὁ νόμος· διότι τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας λέγει, ὅτι «ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ πάντας τοὺς ἔχοντας ἡλικίαν ἀπὸ τοῦ 21 ἔτους συμπεπληρωμένου». Πότε δὲ θεωρεῖται συμπεπληρωμένον τὸ 21 ἔτος; «Ἔρχεται τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «ἡ πρώτη Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους λογίζεται ὡς χρόνος γεννήσεως πάντων τῶν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους γεννηθέντων». Ἄρα τὴν πρώτην Ἰανουαρίου ἑκάστου ἔτους θεωροῦνται συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των. Πότε δικαιοῦνται νὰ αἰτήσωνται τὴν ἐγγραφήν των; ἓν ἔτος πρὶν, ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου τοῦ προηγουμένου ἔτους μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου καὶ ἐπί τινας ἔτι ἡμέρας, μέχρι τῆς ὁριστικότητος τοῦ στρατολογικοῦ καταλόγου. Ἀλλὰ διὰ τῆς τροπολογίας οὗτοι ἐπιτρέπηται θὰ νὰ δηλώσωσι καὶ μετὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν συνεπλήρωσαν τὸ 21 ἔτος. Τοῦτο δὲν εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου.

§227Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἀναγνώσῃ τις τὸ ἄρθρον, τί βλέπει; ὅτι αὐτοὶ οἱ δηλοῦντες θὰ κληρωθῶσιν ἀμέσως ἐντὸς τοῦ ἔτους ἐκείνου. Ἰδοὺ (ἀναγινώσκει): «Καὶ ἐὰν μὲν ἡ ἐγγραφὴ γενήσεται πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ ἐτησίως συντασσομένου στρατολογικοῦ καταλόγου...»

§228Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ ἐγγραφὴ, ὄχι ἡ αἴτησις. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορά. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῆς αἰτήσεως.

§229Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν πραγματεύεται τὸ ἄρθρον προδήλως ὄχι περὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ὑποθέτει ὁ κ. συνάδελφος, περὶ τῶν μελλόντων νὰ κληρωθῶσι τὸ ἑπόμενον ἔτος, ἀλλὰ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ κληρωθῶσιν ἀμέσως, καὶ διὰ τοῦτο ἐπιτρέπει ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου ἀμέσως νὰ κληρωθῶσι, διότι ὑπάγονται εἰς αὐτὴν τὴν κατηγορίαν, τὴν παροῦσαν. Περὶ αὐτῶν πρόκειται· ἡ δὲ προθεσμία, τὴν ὁποίαν ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἡ πρὸ τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου. Ἐγὼ αὐτὴν τὴν προθεσμίαν παρατείνω ἐπὶ δύο μῆνας.

§230Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «ἐγγραφὴ», δὲν λέγει «αἴτησις».

§231Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἰσχύουσα διάταξις τοῦ νόμου νομίζω ὅτι στηρίζεται ἐπὶ τῆς στοιχειώδους λογικῆς, ἡ δὲ μεταβολὴ αὐτῆς ἔχει τι τὸ ἀνατρέπον τὴν στοιχειώδη ταύτην λογικήν. Πρόκειται νὰ τιμωρηθῶσιν οἱ κληρωτοὶ διὰ δόλον· ἐάν τις δὲν ἦναι ἐν δόλῳ, δὲν δικαιοῦται ἡ Πολιτεία νὰ τιμωρήσῃ αὐτόν.

§232Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἀμελῶσι;

§233Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ δόλος εἶναι ὁ τιμωρούμενος· ἡ μεγάλη ἀμέλεια, ἡ ὁποία ἐξομοιοῦται πρὸς τὸν δόλον, καὶ ἐκείνη τιμωρεῖται· ἀλλ’ ἐνταῦθα, ἀντὶ νὰ στηριζώμεθα ἐπὶ ἁπλοῦ πλάσματος, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν πραγματικότητα. Ἡ πραγματικότης εἶναι, ὅτι οἱ πλεῖστοι τῶν κληρωτῶν δὲν διατελοῦσιν ἐν πλήρει γνώσει, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων καὶ ἐν τῷ ὁριστικῷ καταλόγῳ τῆς κληρώσεως. Οἱ πλεῖστοι, — καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν θὰ μὲ διαψεύσωσιν οἱ συνάδελφοι οἱ μᾶλλον ἀσχολούμενοι εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα, — οἱ πλεῖστοι, ἰδίως οἱ κατοικοῦντες εἰς τὰ χωρία, οἱ ἀσχολούμενοι εἰς πᾶν ἄλλο ἢ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν καὶ τὴν μελέτην τῶν νόμων καὶ τῶν διαφόρων κυβερνητικῶν πράξεων, αὐτοὶ βεβαίως ἀγνοοῦσιν, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων ἢ ἐν τῷ ὁριστικῷ καταλόγῳ. Γνωρίζουσιν, ὅτι, ὅταν συμπληρώσωσι τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των, ὀφείλουσι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον διὰ νὰ ὑποστῶσι τὴν κλήρωσιν· οὗτοι, ἐν πάσῃ πεποιθήσει, ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀρρένων καὶ ἐν τῷ πίνακι τῶν κληρωτῶν, μεταβαίνουσιν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἐρχόμενοι δὲ εἴτε ἐξ ἄλλου δήμου, εἴτε ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας, εἴτε καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εὑρίσκονται ἀπέναντι ἑνὸς γεγονότος, τοῦ γεγονότος, ὅτι δὲν εἶναι ἐγγεγραμμένοι ἐν τῷ ὁριστικῷ κληρωτικῷ καταλόγῳ ἄνευ οὐδεμίας εὐθύνης αὐτῶν, ἄνευ οὐδενὸς δόλου, ἄνευ δὲ καὶ μεγάλης ἀμελείας, διότι ὁ ἀσχολούμενος εἰς τὰ πρακτικὰ ἔργα τοῦ βίου δὲν διαπράττει μεγάλην ἀμέλειαν, ἐὰν δὲν καταφεύγῃ καθ’ ἡμέραν εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ καταλόγου, διὰ νὰ ἴδῃ, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος ἢ ὄχι. Ἡ στιγμὴ ἑπομένως, ἥτις ἀποδεικνύει τὴν ὕπαρξιν δόλου ἢ μεγάλης ἀμελείας, εἶναι ἡ στιγμὴ τῆς κληρώσεως. Ὁ παριστάμενος ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ὅπως κληρωθῇ, βεβαίως εἶναι ἐν πάσῃ καλῇ πίστει, εἶναι ἄνευ δόλου ἢ μεγάλης ἀμελείας· διότι προσέρχεται, ὅπως καὶ οὗτος προσφέρῃ τὰς ὑπηρεσίας του εἰς τὸν στρατὸν τῆς πατρίδος. Αὐτὴ εἶναι ἡ στιγμή, καθ’ ἣν πρέπει νὰ κριθῇ οὗτος, ἂν εἶναι ἐν δόλῳ ἢ μεγάλῃ ἀμελείᾳ, καὶ νὰ τιμωρηθῇ ἢ ὄχι. Προσερχόμενος ἑπομένως εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, ἀποδεικνύει τὴν καλήν του πίστιν. Τοῦτο ἔχει ὡς βάσιν ὁ ἰσχύων στρατολογικὸς νόμος. Ὁ ἰσχύων στρατολογικὸς νόμος δὲν θεωρεῖ, ὅτι εἶναι ἐν δόλῳ ὁ κληρωτός, ὅστις παρουσιάζεται εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ κληρωθῇ. Καὶ τί ἀπαιτεῖται; Ἐὰν δὲν ἦναι ἐγγεγραμμένος, τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον ἀποφασίζει τὴν ἐγγραφήν του. Δίδει λοιπὸν τὴν προθεσμίαν, τὴν ὁποίαν τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 27 τοῦ ἰσχύοντος νόμου παρέχει, ὅπως αὐτοὶ ἐγγραφῶσι κανονικῶς. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι θίγοντες διάταξιν, ἥτις στηρίζεται ἐπὶ τοῦ δικαίου καὶ τῆς λογικῆς, καὶ ἥτις εἶναι διάταξις, ὅπως ἀνεπτύχθη ὑπὸ πολλῶν συναδέλφων, ἰσχύουσα ὄχι μόνον εἰς τὸν ἰδικόν μας στρατολογικὸν νόμον, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς στρατολογικοὺς νόμους ἄλλων Κρατῶν, μᾶλλον ἡμῶν προηγμένων, θίγοντες τοιαύτην διάταξιν, διὰ νὰ διαπράξωμέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δίκαιον, διὰ νὰ θεωρήσωμεν δηλ. ἐν δόλῳ ἢ μεγάλῃ ἀμελείᾳ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται οὐδὲ ἐν δόλῳ οὐδὲ ἐν μεγάλῃ ἀμελείᾳ, πράττομέν τι, τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν δύναται νὰ ἦναι ἐπωφελὲς εἰς τὴν στρατολογίαν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀρθῶς θὰ πράξωμεν, διατηροῦντες τὴν ἰσχύουσαν διάταξιν ἐν τῇ βάσει αὐτῆς, καὶ ἂν θέλωμεν νὰ συμπληρώσωμεν αὐτήν, δυνάμεθα νὰ τὴν συμπληρώσωμεν διὰ τῶν ἄλλων διατάξεων, τῶν κανονιζουσῶν τὴν ἐγγραφήν. Ἀλλ’ ἐὰν θίξωμεν τὴν θεμελιώδη διάταξιν καὶ θεωρήσωμεν ἐν δόλῳ κληρωτοὺς ἐρχομένους ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ, ὅπως κληρωθῶσι, καὶ εὑρισκομένους ἀπέναντι γεγονότος, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν εὐθύνονται οὗτοι, ἐὰν διαταράξωμεν καὶ καταργήσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην, νομίζω, ὅτι πράττομέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι οὐδὲ δίκαιον, οὐδὲ συμφέρον εἰς τὴν στρατολογίαν.

§234Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ· διότι, ἐὰν φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε μέχρι τῆς κληρώσεως νὰ δύνανται νὰ προσέρχωνται, τότε διατὶ νὰ μὴ εἴπωμεν «καὶ μέχρι τῆς κατατάξεως»; Ἐγὼ π. χ. διέμενον εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§235Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐκληρώθης.

§236Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Γνωρίζω, ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμένων, ὅτι συνεπλήρωσα τὸ 21 ἔτος· μανθάνω ὅτι καλοῦνται οἱ τῆς ἀπογραφῆς μου τὴν πρώτην Ὀκτωβρίου, καὶ προσέρχομαι.

§237Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγνώριζες, ὅτι πρέπει νὰ κληρωθῇς.

§238Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὑπάρχει δὲ κακὴ ἐκτίμησις τοῦ ἰσχύοντος ἄρθρου 27. Τὸ ἄρθρον 27 τοῦ ἰσχύοντος νόμου εἶναι ἐσφαλμένον, διότι, παραπέμπον εἰς τὸ ἄρθρον 44, παραπέμπει ἐκεῖ, ὅπου δὲν πρέπει νὰ παραπέμπῃ. Ὁ τροποποιούμενος νόμος ἐψηφίσθη ἴσως καὶ αὐτὸς εἰς ὥραν οὐχὶ κατάλληλον, καὶ διὰ τοῦτο εἶναι εἰς πλήρη ἀντίφασιν, διότι τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον δὲν ἀποφασίζει περὶ ἐγγραφῆς ἐν τῷ μητρώῳ. Τὸ Συμβούλιον δὲν ἐγγράφει ποτὲ εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων. Ἰδοὺ ποῖον λάθος ἔχει γείνῃ. Διὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν καταλόγων εἶναι τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον· εἰς αὐτὸ ἀνατίθενται ὅλαι αἱ ἐργασίαι· κατόπιν ἡ διαδικασία αὕτη ἀφῃρέθη ἀπ’ αὐτοῦ, καὶ ἀνετέθη εἰς τὸν νομάρχην καὶ τὸν δήμαρχον. Ἐλησμόνησαν λοιπὸν οἱ συντάξαντες τὸν νόμον, ὅτι κατήργησαν τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην, καὶ παραπέμπουσιν εἰς αὐτήν. Διὰ τοῦτο παρουσιάζονται αἱ ἀνωμαλίαι αὗται, διότι οἱ στρατολογικοὶ νόμοι δυστυχῶς ψηφίζονται πάντοτε ἄνευ μελέτης.

§239Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἐγγραφῆς. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξα ἐγὼ, εἶναι, ὅτι ὁ κληρωτὸς τότε μόνον εἶναι ἐν δόλῳ, ὅταν γνωρίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διὰ νὰ κληρωθῇ, καὶ δὲν παρουσιάζεται. Ὅταν ὅμως παρουσιάζηται, διὰ νὰ κληρωθῇ, αὐτὸς εἶναι ἐν πλήρει καλῇ πίστει περὶ τοῦ ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸ μητρῷον τῶν ἀρρένων, περὶ τοῦ ὅτι εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον. Ἐὰν δὲν εἶχε τὴν πεποίθησιν ταύτην, δὲν θὰ παρουσιάζετο, ἵνα κληρωθῇ· παρουσιαζόμενος, ἵνα κληρωθῇ, δεικνύει τὴν καλὴν αὑτοῦ πίστιν. Δὲν δικαιούμεθα λοιπὸν, αὐτὸν, τὸν παρουσιαζόμενον νὰ κληρωθῇ, νὰ τὸν θεωρήσωμεν εἴτε ὡς διαπράξαντα δόλον, εἴτε ὡς διαπράξαντα μεγάλην ἀμέλειαν. Πότε θὰ ἐγγραφῇ καὶ κατὰ τίνας τύπους θὰ ἐγγραφῇ, εἶναι θέμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἔθιξα, καὶ τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας. Ἐγὼ θέλω νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα τοῦ δόλου καὶ τῆς ἀσυγγνώστου ἀμελείας. Καὶ δυνάμεθα—ἐρωτῶ καὶ πάλιν—νὰ θεωρήσωμεν ἐν δόλῳ ἢ ἀσυγγνώστῳ ἀμελείᾳ τὸν ἐρχόμενον, κατόπιν ἴσως μακροῦ ταξειδίου, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴτε ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας, εἴτε καὶ ἐκ τοῦ δήμου αὑτοῦ, ἵνα κληρωθῇ, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι εὑρίσκεται ἐν τάξει; Διότι γνωρίζομεν, ὅτι, ἂν οὐχὶ τὰ 9/10, βεβαίως ὅμως τὰ ¾ τῶν κληρωτῶν δὲν ἀναδιφῶσι τὰ μητρῷα καὶ τοὺς καταλόγους, διὰ νὰ ἴδωσιν, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένοι. Τοῦτο ἤθελον νὰ ὑποστηρίξω, ὅτι δηλ. ἐν δόλῳ ἢ μεγάλῃ ἀμελείᾳ εἶναι ὁ κληρωτὸς τότε μόνον, ὅταν δὲν παρουσιάζηται. Ὅταν παρουσιάζηται, εἶναι ἐν καλῇ πίστει. Ἐὰν θελήσωμεν ν’ ἀναχωρήσωμεν ἐκ τῆς βάσεως ταύτης, θὰ εὕρωμεν εὐκόλως τὸν τρόπον τῆς ἐγγραφῆς τῶν κληρωτῶν, ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν εἰσῆλθον.

§240Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅσα ἐπὶ τόσην ὥραν λέγετε περὶ δόλου καὶ ἀμελείας τοῦ κληρωτοῦ, ἐγὼ δὲν τὰ εὑρίσκω ἔχοντα θέσιν ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ. Ἐὰν ἡ ἐγγραφὴ εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος ἦναι ποινὴ, —καίτοι οὐσιαστικῶς ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ποινὴ, διότι ἕως ὅτου φθάσωμεν ν’ ἀπολύσωμεν ὡς διαθεσίμους τοὺς ἔχοντας μεγαλείτερον ἀριθμὸν εἰς τὸν κληρωτικὸν πίνακα θ’ ἀπολύσωμεν πολλοὺς ἄλλους, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσωμεν ποτέ, —ἡ ποινὴ αὕτη δὲν ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κληρωτὸν διὰ τὸν δόλον αὐτοῦ ἢ τὴν ἀμέλειαν, —τοῦτο εἶναι τὸ περίεργον,— ἡ ποινὴ ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κληρωτὸν διὰ τὸν δόλον ἢ τὴν ἀμέλειαν τοῦ νομάρχου. Εἴτε εἶναι ἐν δόλῳ εἴτε δὲν εἶναι ὁ κληρωτὸς, τοῦτο εἶναι ἄσχετον πρὸς τὸν δόλον τοῦ νομάρχου. Ἡ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὁ κληρωτὸς δύναται νὰ ὑποβάλῃ τὴν αἴτησιν περὶ ἐγγραφῆς, φθάνει μέχρι τῆς ὁριστικότητος τοῦ καταλόγου. Οὕτως ἔχει τὸ ἄρθρον. Οὗτος ἐμπροθέσμως ὑποβάλλει τὴν αἴτησίν του. Πότε θὰ τιμωρηθῇ; ἐὰν ὁ νομάρχης παρέλειψε νὰ τὸν ἐγγράψῃ, δι’ οἱονδήποτε λόγον, εἴτε διότι ὁ νομάρχης ἠμέλησεν, εἴτε διότι ὁ νομάρχης δὲν ἠθέλησε νὰ τὸν ἐγγράψῃ.

§241Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ συνήθως αἱ αἰτήσεις πηγαίνουν εἰς τὰ ἀρχεῖα!

§242Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐξαρτᾶται ἡ τιμωρία του ἀπὸ τὸν δόλον ἢ τὴν ἀμέλειαν τοῦ νομάρχου. Ἀλλὰ τοιαύτη διάταξις συνεπάγεται βάρη καὶ εὐθύνας κατὰ τοῦ κληρωτοῦ διὰ τὴν ἀμέλειαν ἢ τὸν δόλον ἄλλου. Δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ὀρθόν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προχθὲς εἶπον καὶ τὸ ὁποῖον καὶ τώρα ἐπαναλαμβάνω, εἶναι, ὅτι εὑρίσκω φοβερόν, νὰ τιμωρῶμέν τινα διὰ τὸν δόλον ἢ τὴν ἀμέλειαν ἄλλου.

§243Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἀδύνατον τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει, νὰ συζητηθῇ ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ παραπεμφθῇ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὰ διάφορα ἄρθρα αὐτοῦ, ἂν θέλωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα ἄξιον λόγου. Αὐτὸ πρέπει νὰ γείνῃ, διότι ἄλλως ἀπατῶμεν ἡμᾶς αὐτοὺς, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπατᾷ ἑαυτὴν, νομίζουσα ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα μὲ τοιαύτην συζήτησιν, οἵα διεξάγεται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§244Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν πρόκηται, Κύριοι, ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου νὰ γίνηται συζήτησις τόση, ὅση ἐγένετο ἐπὶ τοῦ συζητουμένου ἄρθρου, βεβαίως δὲν θὰ φθάσωμεν ποτὲ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ὑπάρχουσι πολλὰ ἄρθρα, τὰ ὁποῖα θὰ δώσωσιν ἀφορμὴν εἰς πολὺ μακροτέρας συζητήσεις. Ἠσχολήθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ δύο ὥρας, ἵνα συζητήσῃ ἐπὶ τῆς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν κληρωτός τις μὴ ἐγγεγραμμένος ὑποβάλλει τὴν περὶ ἐγγραφῆς αἴτησιν εἰς τὸν νομάρχην ἐγκαίρως, καὶ ὁ νομάρχης ἀμελεῖ τὴν ἐγγραφήν. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν ταῦτα νὰ συμβῶσι; Διότι τοῦτο εἶναι τὸ ἐλάττωμα τοῦ ἄρθρου τούτου, καὶ μόνον τοῦτο, ἐὰν δ’ ἐξέλθωμεν ἐκ τοῦ ἐλαττώματος τούτου, ὅλαι αἱ ἄλλαι ἀναπτυχθεῖσαι θεωρίαι, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἔχουσι βάσιν. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἶπε: διατὶ θέλετε νὰ τιμωρήσητε ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παρουσιάσθη κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως, καὶ ὁ ὁποῖος λέγει: «παρουσιάζομαι τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως, ὅπως ἐκτελέσω τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἔχω· ἐγγράψατέ με»; Ἀλλ’ ἐρωτῶ, διατὶ δὲν δύναται ὁ προσερχόμενος τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἐπιβάλλει αὐτῷ ὁ νόμος; Ὁ νόμος καθορίζει, ὅτι ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του εἰς τὸ μητρῷον· ἂν τοῦτο δὲν ἔπραξε, πρέπει νὰ τιμωρηθῇ...

§245Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠξεύρει, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ πῶς ἠξεύρει, ὅτι εἶναι κληρωτὸς καὶ πρέπει νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου; Ἐὰν ἠξεύρῃ τοῦτο, πρέπει νὰ γνωρίζῃ καὶ ὅτι ὀφείλει νὰ ἐξετάσῃ εἰς τὸν στρατολογικὸν κατάλογον, ἂν εἶναι ἐγγεγραμμένος. Ἑπομένως ἢ θὰ παραδεχθῆτε, ὅτι δὲν ἠξεύρει τίποτε, οὔτε ὅτι ἔχει ὑποχρέωσιν πρὸς στράτευσιν, οὔτε ποίαν ἡλικίαν ἔχει, οὔτε ἄλλο τι ἐξ αὐτῶν, ἢ πρέπει νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένας αὐτῷ. Γνωρίζει ὅτι συντάσσεται κατάλογος, καὶ καθῆκον ἔχει νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἐν τῷ καταλόγῳ τούτῳ εἶναι ἐγγεγραμμένος· ἂν δὲν ἐξετάσῃ τοῦτο, πρέπει νὰ τιμωρηθῇ. Μία λοιπὸν ὑπόθεσις καὶ μόνη δικαιολογεῖ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου, ἡ ὑπόθεσις, ὅτι ὁ μὴ ἐγγεγραμμένος ὑποβάλλει ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν, τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου τασσομένων, τὴν αἴτησίν του, καὶ ὁ νομάρχης ἀμελεῖ τὴν ἐγγραφὴν τοῦ αἰτοῦντος· ἐκτὸς αὐτῆς οὐδεμία ἄλλη ἐπιτρέπεται. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου δικαιολογεῖται ἐκ τῆς γενικωτέρας ἰδέας, ὅτι ὁ κατάλογος πρέπει νὰ καθίσταται ὁριστικὸς ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας. Οἱ συζητοῦντες τάσσονται πάντοτε ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ πολίτου τοῦ ἀμελοῦντος, δὲν τάσσονται ὅμως καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ Κράτους, τοῦ ἔχοντος ἀνάγκην νὰ ἔχῃ ὁριστικὸν κατάλογον. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ ἁπλοῦν τοῦτο ζήτημα ἔδωκε χώραν εἰς τοσαύτας συζητήσεις, εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου τὰ ἄρθρα ἀνέρχονται εἰς 50, καὶ τοῦ ὁποίου ἄλλαι διατάξεις εἶναι σοβαρώταται, διεξαγομένης τῆς συζητήσεως κατὰ τοιοῦτον τρόπον, θὰ ψηφισθῇ ἐντὸς τῆς Συνόδου ταύτης. Ἀναγκάζομαι ἑπομένως νὰ δεχθῶ τὴν πρότασιν, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον θὰ παρακαλέσω, εἶναι, ὅπως ὁ σχηματισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς ὁποίας τὸν καταρτισμὸν ζητεῖ ὁ κύριος Βουλευτὴς, ἀνατεθῇ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον, ὃν παρακαλῶ, ἵνα ἐν τῇ ἐπιτροπῇ περιλάβῃ πρόσωπα ἀσχοληθέντα ἐπὶ τῶν στρατολογικῶν νόμων, τοιαῦτα δὲ εἶναι γνωστὰ ἐν τῇ Βουλῇ· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι τὰ πρόσωπα ταῦτα ἐργαζόμενα θὰ δυνηθῶσιν ἐντὸς συντομωτάτης προθεσμίας νὰ φθάσωσιν εἰς ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον θὰ ἀπαλλάξῃ τὴν Βουλὴν ἀπὸ ματαίας συζητήσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον νὰ τάξῃ προθεσμίαν ὡρισμένην, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ὑποβάλῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν. Βεβαίως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν θέλει ὑποβάλει τὰς παρατηρήσεις της, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἐπὶ 20 ἔτη ἀσχολεῖται εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, εἶναι ἁρμοδιωτάτη, ἵνα ὑποδείξῃ, ποῖα εἶναι τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἀπέδειξεν ἡ πεῖρα, ὅτι ἔχει ὁ ἰσχύων νόμος. Νομίζω ὅτι ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ δέον νὰ ὁρισθῇ.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ὁρίσω τὴν ἐπιτροπὴν αὔριον τὴν πρωΐαν.

§248Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν νὰ ἔχωμεν τὴν ἔκθεσίν της.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ὁρίσῃ, ἐντὸς πόσων ἡμερῶν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§250Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία θὰ συσταθῇ, νὰ τελειώσῃ τὴν ἐργασίαν της ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν. Ἤδη τὸ ἔργον προέβη. Ἡ ἐπιτροπὴ ἔχει ἐνώπιόν της τὸν κείμενον νόμον, τὸ νομοσχέδιον τὸ τροποποιηθὲν, ὅλας τὰς τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου, καὶ νομίζω, ὅτι ἂν θελήσῃ νὰ ἐργασθῇ, ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν θὰ δυνηθῇ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ πόρισμα τῶν ἐργασιῶν της.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον παραπέμπεται εἰς τὴν ὁρισθησομένην ἐπιτροπήν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ ὀργανισμοῦ σώματος γενικῶν ἐπιτελῶν».

§252Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ὑπάρξῃ ἀντίρρησις εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου...

§254Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις, κύριε Πρόεδρε.

§255Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νὰ συζητηθῇ τὸ «περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν».

§256Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸ πολλοῦ ὑπέβαλε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει σειρὰν ἀριθμοῦ 58 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐπὶ τούτου οὐδεμία θὰ γείνῃ συζήτησις, διότι πρόκειται περὶ ἐπιστροφῆς τοῦ φόρου τῶν ἀμπελοκτημόνων, τῶν ὁποίων αἱ ἄμπελοι ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου κατὰ 1901. Καίτοι ὅμως ὁ κύριος Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη, ὅτι ταχέως θὰ συζητηθῇ, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει ἀριθμὸν 58 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§257Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον νὰ συζητηθῇ αὐτό.

§258Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως καὶ ὀργανισμοῦ σώματος γενικῶν ἐπιτελῶν» ὡμίλησαν συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον δὲν εἶναι παρόντες, διότι βεβαίως δὲν ὑπέθετον, ὅτι ἀπόψε θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν τὸ περὶ στρατολογίας, καὶ νὰ ἀρχίσωμεν τὸ περὶ γενικῶν ἐπιτελῶν. Καλὸν δὲ εἶναι νὰ ἀναβάλωμεν, ὅπως ἀκούσωμεν τὴν γνώμην αὐτῶν.

§259Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μόνον ὁ κύριος Τσαμαδὸς ὡμίλησε. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–4).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§261Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θέλουσι ληφθῆ ἐκ τῶν διαφόρων σωμάτων τοῦ στρατοῦ, ἵνα ἀποτελέσωσι τὸ σῶμα τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, θέλουσι καταλίπει τὰς θέσεις ταύτας κενάς, ἢ αὗται θέλουσι πληρωθῆ ὑπὸ ἄλλων;

§262Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετατίθενται ὁριστικῶς, δὲν ἀφίνουσι τὰς θέσεις κενάς· ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι μετατίθενται ὑπὸ δοκιμασίαν, θ’ ἀφήσωσι τὰς θέσεις κενάς.

§263Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν δὲν εἶναι σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἰσέλθῃ πᾶς ἀξιωματικός, καὶ νὰ εἰσέλθῃ ὅπως τύχῃ. Εἰς τὰ ἄλλα Κράτη εἰς τὸ σῶμα τοῦτο εἰσέρχονται ἀξιωματικοὶ ἐξερχόμενοι ἀπὸ τὴν ἀνωτάτην Στρατιωτικὴν Σχολήν· εἶναι λοιπὸν κατηρτισμένοι διὰ τὸ σῶμα. Ὅπως εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον, δὲν πληροῖ τὰς συνθήκας, τὰς ἀπαιτουμένας διὰ νὰ ἦναι τὸ σῶμα τοῦτο εἰς κατάστασιν νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν στρατὸν ἡμῶν. Λοιπὸν παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, συνέταξα, καὶ τὸ ὁποῖον πληροῖ τὰς συνθήκας ταύτας. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἰδικόν μου οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν πρέπει νὰ προέρχωνται ἐξ ἀνωτέρας Εὐρωπαϊκῆς Σχολῆς καὶ κατόπιν ἐξετάσεων. Λοιπὸν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ τὸ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§264ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀλλ’ εἴμεθα εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§265Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴχετε τὴν προκατάληψιν, ὅτι οὐδὲν ἄλλο νομοσχέδιον ἤθελε ψηφισθῆ, πλὴν τοῦ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθέντος, δι’ αὐτὸ δὲν ἔλαβον τὸν λόγον κατὰ τὰς προηγουμένας συζητήσεις, καὶ μόνον ἐπὶ τοῦ ὀργανισμοῦ διαμαρτύρησιν σκέπτομαι νὰ κάμω, καὶ συλλήβδην θὰ ἀναφέρω τὰ νομοσχέδια, ἐφ’ ὧν θὰ σᾶς ἀποδείξω, τί σφαλερὸν ἐψηφίσθη ἢ τί τοιοῦτον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ. Γνωρίζω ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς καὶ ἀπὸ τὸ μέρος τὸ ἰδικόν μας θὰ ψηφίσῃ τυφλοῖς ὄμμασι τὰ νομοσχέδια, καὶ ἀπὸ τὸ μέρος τὸ ἰδικόν σας (δεικνύει τὴν Ἀντιπολίτευσιν) δὲν θὰ φέρῃ ἀντίρρησιν.

§266Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἡ ἰδέα, τὴν ὁποίαν ἔχετε περὶ ἡμῶν, εἶναι ἐσφαλμένη, διότι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ἐξετάσωμεν τὰ νομοσχέδια, καὶ μόνον ἄν τὰ εὕρωμεν κατάλληλα, νὰ τὰ ψηφίσωμεν. Εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ πλειονοψηφία νὰ τὰ ψηφίσῃ τυφλοῖς ὄμμασιν, ὅπως λέγετε, ἡμεῖς ὅμως ὄχι.

§267Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ πλειονοψηφία δὲν ἔχει σκοπὸν νὰ ψηφίσῃ ἀσυζητητὶ τὰ νομοσχέδια.

§268Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶπον, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον.

§269Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὀφείλω νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τούτου, διότι καὶ πρὸ ὀλίγων μόλις στιγμῶν ἡ πλειονοψηφία ἐπεθύμει νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον, καὶ ἡμεῖς παρεδέχθημεν νὰ παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν.

§270Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται, ἐπικυροῖ ὅ,τι κατήγγειλε κατὰ τῆς Βουλῆς, χωρὶς νὰ ἀπευθυνθῇ πρὸς τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην πτέρυγα, ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, διότι πάντες ἤλθομεν μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι θὰ μᾶς ἀπασχόλει τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον οὔτε μίαν, οὔτε δύο ἡμέρας μόνον θὰ ἀπῄτει πρὸς συζήτησιν. Λοιπὸν οὐδεὶς ἦλθε παρεσκευασμένος, ἵνα συζητήσῃ ἐπὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων. Ἐν τούτοις μετὰ τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καλῶς παρεπέμφθη εἰς ἐπιτροπὴν, ἔρχονται εἰς τρίτην συζήτησιν σπουδαιότατα ἄλλα νομοσχέδια, ταῦτα δὲ ἀσυζητητὶ βεβαίως δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλὴ, καθόσον ἀμφιβάλλω, ἂν ἦλθέ τις τῶν Βουλευτῶν φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἐπιτελῶν καὶ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ κλπ. καὶ τὰς σημειώσεις του καὶ πᾶν ὅ,τι ἔχει νὰ ὑποβάλῃ. Λοιπὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ, ἂν ἐξακολουθήσῃ, θὰ ἦναι ξηρὰ ψήφισις εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν τῶν σπουδαιοτέρων νομοσχεδίων, καὶ θὰ κυρωθῇ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, ἀλλ’ ἐξ ἄλλης ἀφορμῆς, χωρὶς ἡμεῖς νὰ θέλωμεν.

§271Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτό, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, εἶναι ὀρθὸν, ὅτι τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καταρτίζεται ἐκ τῶν ἱκανωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος. Ἀλλὰ μὲ αὐτὸ δύναται νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι εἰς τὸν ἑλληνικὸν στρατὸν σήμερον δὲν ὑπάρχουν ἱκανοὶ ἀξιωματικοί; Δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ τοιαύτην ἰδέαν ὁ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτής. Ἑπομένως ὁ πυρὴν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν δὲν εἶναι δυνατὸν ἀρχικῶς νὰ σχηματισθῇ ἄλλως ἢ διὰ τῆς περισυλλογῆς τῶν διαφόρων ἐξοχοτήτων τοῦ στρατεύματος. Αὐτοὶ θὰ ἦναι ὁ ἀρχικὸς πυρήν· ἀκολούθως ἔρχονται αἱ διατάξεις ἐκεῖναι τοῦ νομοσχεδίου, δυνάμει τῶν ὁποίων θὰ στρατολογῶνται οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν κατόπιν δοκιμασίας. Πῶς θέλει ὁ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς νὰ σχηματισθῇ ὁ πυρὴν ὁ ἀρχικὸς τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν; Εἶπεν, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συνετάχθη, ὅτε αὐτὸς ἦτο εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, φέρει ἐξ Εὐρώπης ἀξιωματικούς· ἀλλὰ πῶς τοὺς φέρει; τοὺς φέρει κατόπιν δοκιμασίας; Θὰ ἦσαν διατεθειμένοι νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις, διὰ νὰ ἔλθουν ν’ ἀποτελέσουν τὸν πυρῆνα τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν; Θὰ ἤρχοντο οἰκείᾳ βουλήσει. Ἐδῶ, ἐὰν δὲν ἀρνῆσθε ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς περιέχει ἀξίους ἀξιωματικούς, ὁ πυρὴν θὰ γείνῃ ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν μας, ἡ δὲ συμπλήρωσις θὰ γείνῃ διὰ τῶν ἄλλων ἀξιωματικῶν κατόπιν δοκιμασίας.

§272Α. ΖΕΡΒΑΣ. Καὶ ἐπιβάλλεται νὰ ληφθῶσιν οὗτοι ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ.

§273Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι χάριν τῆς φιλοτιμίας τοῦ στρατεύματος ἐπιβάλλεται, ὁ πυρὴν νὰ ληφθῇ ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ.

§274Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἥκιστα ἁρμόδιος εἶμαι νὰ κρίνω τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, ἢ νὰ θέσω αὐτοὺς ὑπὸ κατηγορίαν. Ἀλλ’ αἱ γνώσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, μοὶ δίδουσι, νομίζω, τὸ δικαίωμα νὰ εἴπω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐν Εὐρώπῃ σπουδάζουσι καὶ ἐξέρχονται διὰ τὸν στρατὸν ἀπὸ Σχολὰς, ὅπου καταρτίζονται οἱ γενικοὶ ἐπιτελεῖς, δὲν εἰσέρχονται εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν οἱ ἀξιωματικοὶ, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν Σχολῶν περιέρχονται τὰ στρατεύματα, σπουδάζοντες καὶ ἀποκτῶντες πεῖραν, καὶ κατόπιν εἰσέρχονται εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Διὰ τοῦτο δὲν εἶπόν τι αὐθαίρετον δι’ ὅσων περὶ τῶν ἡμετέρων ἀξιωματικῶν εἶπον, οὔτε ἠθέλησα νὰ ὑποδείξω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ δὲν εἶναι κατάλληλοι ἐπὶ τοσοῦτον. Ἀλλὰ δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸν στρατὸν τῆς Ἑλλάδος νὰ κάμῃ τὴν διάκρισιν αὐτήν. Δυνατὸν εἰς τὸν ἀρχικὸν καταρτισμὸν τοῦ σώματος νὰ εἰσέλθωσιν ὑπὸ δοκιμασίαν, ὄχι ὁριστικῶς, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις, ἀλλὰ πρέπει πρὸ παντὸς τὸ Κράτος, διὰ νὰ καταρτίσῃ ἀξιωματικοὺς τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἱκανοὺς πρὸς τὴν ἀποστολήν των, πρέπει νὰ στείλῃ ἀξιωματικοὺς ἐντεῦθεν εἰς τὰς Σχολὰς τῆς Εὐρώπης τὰς μεγάλας, καὶ ἀπ’ ἐκεῖ νὰ ἔρχωνται οὗτοι καὶ νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἔχει σπουδαιοτάτην ἀποστολήν, Κύριοι. Ἐκ τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν κρίνεται ἡ τύχη μιᾶς μάχης, κρίνεται ἡ τύχη ἑνὸς στρατεύματος, κρίνεται ἡ τύχη πολλῶν ζητημάτων τοῦ ἐν ἐκστρατείᾳ στρατοῦ. Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νὰ σχηματίσητε ἕν τοσοῦτον περισπούδαστον σῶμα, ἐγκυκλοπαιδικὸν σῶμα, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ γείνῃ συζήτησις σοβαρά, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ ἀποφασίσει νὰ μὴ ψηφίσῃ τυφλοῖς ὄμμασι, καὶ νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν πόθεν τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ προέρχονται. Μήπως νομίζετε, ὅτι μάχομαι, διότι προέρχονται ἀπὸ τὴν Α ἢ τὴν Β πηγὴν τὰ νομοσχέδια; Ἀπατᾶσθε. Δηλῶ τοῦτο ἐπισήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης. Δὲν μάχομαι δι’ αὐτό. Δὲν κατέρχομαι μέχρις αὐτοῦ τοῦ σταδίου. Εἶμαι ἀνώτερος τῶν τοιούτων ὑπονοιῶν καὶ τῆς τοιαύτης διαγωγῆς. Φρονῶ ὅμως, — ἴσως πλανῶμαι — ὅτι τὰ ὑποβληθέντα νομοσχέδια δὲν πληροῦσι τὰς συνθήκας τὰς ἀπαιτουμένας, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμιζον, ὅτι ἡ Βουλὴ μετὰ πολλῆς προσοχῆς καὶ μετὰ σοβαρὰν συζήτησιν ἔπρεπε νὰ προέλθῃ εἰς τὰς ἀποφάσεις αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τότε, ἐν καιρῷ, τὴν ἀναβολήν, ὅτε ἕν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, λαμβάνον ἐν ἀπουσίᾳ τοῦ ἀρχηγοῦ τὴν ἐπικουρίαν ὁλοκλήρου τοῦ κόμματος, ἐπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προταχθῶσι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, καὶ ἠνάγκασε τὴν Κυβέρνησιν ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην. Ἀλλ’ εἰς οὐδὲν μέρος τοῦ κόσμου στρατιωτικὰ νομοσχέδια τοιαύτης σημασίας συζητοῦνται εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε.

§275Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐγκατελείψατε ὅλοι οἱ ἀξιωματικοὶ τὴν συζήτησιν.

§276Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς οὐδὲν εὐρωπαϊκὸν Κράτος τοιαῦτα νομοσχέδια, ἐρχόμενα εἰς τὴν Βουλήν, θεωροῦνται ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ ἔρχονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὕστερον ἀπὸ βάσανον καὶ μελέτην πολλῶν ἐπιτροπῶν, καὶ γίνεται συζήτησις εὐρεῖα, γνωρίζω δέ, ὅτι ὁ στρατολογικὸς νόμος ἐν Γαλλίᾳ ἐπὶ δέκα ἔτη συνεζητεῖτο. Κύριοι, ἔχετε ἕν πάθημα πρὸ ἡμερῶν θανάσιμον διὰ τὴν χώραν. Συνέλθετε τέλος πάντων, καὶ προφυλαχθῆτε ἀπὸ τὴν κατωφέρειαν· προσπαθήσατε νὰ δώσητε εἰς τὴν χώραν νομοθετήματα ἄξια τῆς ἀποστολῆς τοῦ ἔθνους, καὶ δυνάμενα νὰ κρατήσωσι τὴν τιμήν, νὰ κρατήσωσι τὰ δίκαια αὐτοῦ. Δὲν εἶναι κομματικὰ αὐτὰ τὰ ζητήματα, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε, ὅτι, ἐνῷ εἶμαι εἷς τῶν ἐνθερμοτέρων ὑπερασπιστῶν τῆς Κυβερνήσεως ταύτης, ἀντιστρατεύομαι κατὰ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἐπαναλαμβάνω, εἶμαι ἀνώτερος πάσης παρεξηγήσεως, δὲν ἄγομαι ἐκ προσωπικῶν λόγων, καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ θὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι εἶμαι ἀνώτερος τοιούτων λόγων. Ἠκούσαμεν τὸν ἐκ Λοκρίδος ἔντιμον συνάδελφον, διὰ λόγου συγκινητικοῦ προκαλέσαντα ἡμᾶς νὰ προέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ ἐνδομύχως συνεχάρην τὸν ἄνδρα διὰ τὸν πατριωτισμόν του· ἀλλ’ εἶναι ξένος αὐτῶν τῶν ζητημάτων, καὶ δὲν γνωρίζει, ὅτι ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων δὲν εἶναι πρᾶγμα ἁπλοῦν. Ἐὰν καθωρίσθη ἀπὸ τὸν καταστατικὸν νόμον τοῦ Κράτους ὁ Προϋπολογισμὸς ὡς τὸ κύριον καὶ σπουδαιότερον ἔργον τῆς Βουλῆς, εἶναι οὗτος μικρὸν καὶ ἀσήμαντον ἔργον τῆς Βουλῆς ἀπέναντι ἑνὸς ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ· διότι, ἐὰν αἱ προβλέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ἑνὸς Προϋπολογισμοῦ ἀποτύχωσι καὶ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Κράτος, ἡ ζημία αὕτη δύναται ν’ ἀναπληρωθῇ, διότι μετὰ τὸ οἰκονομικὸν ἔτος δύνανται Βουλὴ καὶ Κυβέρνησις σωφρονοῦσαι νὰ διορθώσωσι τὸ κακὸν καὶ νὰ μὴ ἐπέλθῃ τελεία καταστροφή· ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ ἑνὸς στρατοῦ διακυβεύεται ἡ ὕπαρξις τῆς χώρας, καὶ εἴδετε τὰ κυριαρχικὰ τῆς Ἑλλάδος δικαιώματα μειωθέντα, καὶ εἴδετε τὴν Ἑλλάδα κατασταθεῖσαν ἀπὸ ἀνεξαρτήτου ὑποτελῆ. Δὲν εἶναι λοιπὸν τὸ ἴδιον πρᾶγμα ἡ συζήτησις ἑνὸς Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους καὶ ἑνὸς ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι εἷς καλὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δύναται νὰ τιμήσῃ καὶ ἐξυψώσῃ τὸ ἔθνος, ἐνῷ τοὐναντίον εἷς κακὸς ὀργανισμὸς κλονίζει, συντρίβει καὶ καταστρέφει αὐτό. Εἰς ἄλλα Κράτη καλοὶ ὀργανωταὶ συνέδεσαν τὸ ὄνομα αὐτῶν μὲ τὴν δόξαν τῆς πατρίδος των. Καὶ σᾶς ἀναφέρω ἐκ τοῦ προχείρου τὸν Καρνώ, τὸν πάππον τοῦ πρὸ ὀλίγων ἐτῶν δολοφονηθέντος Προέδρου τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας. Ὅτε ἡ Γαλλία εἶχεν ἀποσυντεθῆ τελείως καὶ δὲν ἦτο ἢ ἓν Κρατίδιον, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, ἐτίναξεν ἀπὸ ταὐτὰ ἡ Ἀγγλία, ὁ Καρνὼ ὠργάνωσε τὸ Γαλλικὸν Κράτος στρατιωτικῶς, καὶ ἀντεπεξῆλθε κατὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτοῦ, καὶ ἀπὸ τότε ἀρχίζει ἡ εὐημερία, ἡ δόξα, ἡ ἐπικράτησις τῆς Γαλλίας. Ἐπιθυμῶ, Κύριοι, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, σοβαρῶς καὶ μετὰ πολλῆς σκέψεως νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῶν τῶν νομοσχεδίων. Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ προχωρήσῃ, εἶναι ἐλευθέρα, ἀλλ’ ἡ συζήτησις, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται, εἶναι ἐντελῶς ξένη πρὸς τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνηται ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, εἶναι ἐπιβλαβὴς, καὶ τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦναι, οἷα ἦσαν κατὰ τὸ 1897 ἕνεκα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ 1895.

§277Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν συζητεῖτε τὴν οὐσίαν;

§278Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν θὰ ὁμιλήσω, κύριοι Βουλευταί, περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ σήμερον· πρόκειται περὶ καταρτισμοῦ τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Διαβεβαιῶ δὲ καὶ πάλιν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Οἰτύλου Βουλευτήν, ὅτι εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ὁ ἀρχικὸς σχηματισμὸς γίνεται, ὁ ἀρχικὸς πυρὴν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν σχηματίζεται, καθ’ ὃν τρόπον πρόκειται νὰ τὸν σχηματίσωμεν ἡμεῖς διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ διὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν ἱκανωτέρων ἀξιωματικῶν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σχηματισμὸς τοῦ ἀρχικοῦ πυρῆνος, καὶ τοῦτο, λέγω, γίνεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη τοῦ κόσμου. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ πάλιν, ὅτι ἡ συμπλήρωσις κατόπιν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν θὰ γείνῃ διὰ τῆς δοκιμασίας τῶν ἀξιωματικῶν, ὅπως γίνεται καὶ εἰς τοὺς ξένους στρατούς.

§279Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπέδειξεν ὁ τελευταῖος πόλεμος τοῦ 1897, ποῖοι ἀξιωματικοὶ δύνανται νὰ γείνωσιν ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν.

§280Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μετὰ σεβασμοῦ πάντοτε ἠκροασάμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ, καὶ ἄπειρον σεβασμὸν ἔχω πρὸς τὰς γνώμας αὐτοῦ. Ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε, ἀπαρτίζεται ἀπὸ στρατιωτικοὺς Βουλευτὰς καὶ ἀπὸ μὴ τοιούτους, καὶ οὐ μόνον οἱ στρατιωτικοί, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ στρατιωτικοί, ἀναγνωρίζουσι τὴν ἀξίαν καὶ τὸ βαρυσήμαντον τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ τοὐλάχιστον πολλάκις παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴν καὶ ὅλους τοὺς στρατιωτικοὺς Βουλευτὰς νὰ ὁμιλήσωσι λεπτομερῶς ἐπὶ ἑκάστου νομοσχεδίου, ἵνα μᾶς διαφωτίσωσιν, ὅπως δώσωμεν καὶ ἡμεῖς πεφωτισμένην ψῆφον, καὶ δυνηθῶμεν νὰ συντελέσωμεν διὰ τῆς ψήφου μας πρὸς ἀνασύνταξιν τοῦ στρατοῦ τῆς χώρας. Ἐν τούτοις, κύριε Πρόεδρε, θεωρῶ ἐπίκαιρον τὴν στιγμήν, ἵνα ἐκφράσω παράπονον ὄχι μόνον ἐμόν, ἀλλὰ, νομίζω, καὶ τῶν πλείστων ἐκ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὅτι δυστυχῶς τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια οἱ ἀξιωματικοὶ Βουλευταὶ δὲν τὰ συνεζήτησαν, καὶ ἡμεῖς βεβαίως ψηφίζοντες ψηφίζομεν χωρὶς νὰ ἐννοῶμεν.

§281Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§282Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μὲ σημειώσητε, κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ εἶναι προσωπικὸν τὸ ζήτημα.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν τὸ θεωρῆτε προσωπικόν, μάλιστα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξήνεγκε γενικῶς τὴν γνώμην του.

§284Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύο λέξεις. Δὲν ἀνεμίχθην εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ θὰ ἀναμιχθῶ μόνον εἰς τὸν ὀργανισμόν, διότι κατηγγέλθην τὴν πρώτην ἡμέραν ὡς δημοκόπος ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ...

§285ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπὸ τίνος;

§286Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ἔπρεπε νὰ δώσητε προσοχήν.

§287Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ συνάδελφον, εἰς τὸν ὁποῖον τὴν αὐτὴν στιγμὴν ἔδωκα τὴν ἀπάντησιν. Ὅταν διὰ τοιούτων ἐπιχειρημάτων καὶ τεχνασμάτων καταγγέλλωνται οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους, ἐκτελοῦντες ὕψιστον καθῆκον αὑτῶν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάξιον εἰς ἐμὲ νὰ κατέλθω εἰς συζήτησιν.

§288ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ ἀκούσητε.

§289Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοιοῦτοι λόγοι ἐπίκραναν τὴν ψυχήν μου, καὶ ἀπεφάσισα νὰ μὴ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, ἐκεῖ θὰ ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου καὶ εἰς ἐκεῖνον θὰ σταματήσω, συλλήβδην δὲ θὰ κατηγορήσω καὶ τὰ ἄλλα.

§290Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τί εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ γενικῶν ἐπιτελῶν;

§291ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ψηφισθῶσι;...

§292Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀδιάφορον. Θὰ ἦναι ὑπεύθυνοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τὰ ἐψήφισαν.

§293ΧΑΡ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Ὀφείλετε νὰ ἐκπληρώσητε τὸ καθῆκόν σας.

§294Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἔχετε ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσητε, καὶ νὰ μᾶς διαφωτίσητε.

§295Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὅταν πρόκηται νὰ συζητηθῶσι τοιαῦτα σοβαρὰ νομοσχέδια, ὡς τὸ ὑπὸ συζήτησιν «περὶ συστάσεως καὶ ὀργανισμοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν», νομίζω ὅτι ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν πᾶς Βουλευτής, πᾶς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, καὶ ἰδίᾳ στρατιωτικός, νὰ ἐκφέρῃ ἐλευθέρως τὴν γνώμην του, χωρὶς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν, ἂν ἀνήκει εἰς τὴν μίαν πτέρυγα ἢ τὴν ἄλλην. Νομίζω, ὅτι πᾶς ἀξιωματικός, ἔχων τὴν τιμὴν νὰ ἦναι καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ προσφέρῃ τὰ φῶτα αὐτοῦ, καὶ ἂν ἔτι δὲν ἦναι πολὺ φωτεινά, ὅπως δυνηθῇ καὶ αὐτὸς νὰ συντελέσῃ πρὸς πληρεστέραν ἐπιτυχίαν τοῦ ἔργου τούτου. Τὸ νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως καὶ ὀργανισμοῦ σώματος γενικῶν ἐπιτελῶν» θεωρῶ λίαν σοβαρόν, ὡς καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι φρονῶ, ὅτι ὀργανισμὸς στρατοῦ ἄνευ καταρτισμοῦ σώματος γενικῶν ἐπιτελῶν δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, καὶ δὲν δύναται νὰ ὑπάρχῃ. Δὲν θέλω νὰ μακρηγορήσω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταπονήσω περισσότερον τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ἐλευθέρως ὀλίγας λέξεις. Χωρὶς νὰ μειώσω τὴν ἀξίαν καὶ τὰς γνώσεις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ ἀποδώσω μομφήν εἰς κανένα, νομίζω, ὅτι καὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους καὶ ὁλόκληρον τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσι τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ἑλληνικοῦ στρατεύματος. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι πρὸς καταρτισμὸν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν θέλουσιν ἐκλεχθῆ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων οἱ ἀξιωματικοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες βεβαίως θὰ ἦναι ἀνώτεροι καὶ κατὰ τὰς γνώσεις καὶ κατὰ τὴν ἀξίαν. Ἀλλὰ μήπως νομίζετε, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀξιωματικῶν, ἥτις θὰ γείνῃ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψηφιζομένου νομοσχεδίου, μετατιθεμένων ὁριστικῶς τῶν ἀξιωματικῶν τούτων εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, δὲν εἶναι ἐξ ἴσου ἐκλογή, ὡς ἡ μέχρι τοῦδε γινομένη δι’ ἀποσπάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῶν χρησιμευόντων ὡς ἐπιτελῶν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, τῶν μεραρχιῶν καὶ τῶν ταξιαρχιῶν; Ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρᾶγμα εἶναι, κύριοι Βουλευταί. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι οἱ κατὰ καιροὺς ἁρμόδιοι, καὶ ἰδίως ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶχον τὴν τύχην νὰ διοικῶσι τὸ στράτευμα κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου, ἔκαμαν ἐκλογὴν τῶν ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους προσέλαβον εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον αὐτῶν. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἔκαμον βεβαίως ἐξ ἀγαθῆς προνοίας καὶ πεποιθήσεως, ἣν εἶχον εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἐξέλεξαν. Ἐγὼ δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ὑπάρχει ἀγαθὴ θέλησις, ὅτι ὑπάρχει πρόνοια, ὅτι ὑπάρχει ἐκτίμησις περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν προσώπων, ἅτινα θὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν· ἀλλὰ πῶς δύνασθε νὰ πεισθῆτε, ὅτι δὲν θὰ ἀποτύχωσι καὶ εἰς τὴν ἐκλογὴν ταύτην, ἀφοῦ μέχρι σήμερον τὰ παραδείγματα ἔπεισαν ἡμᾶς, ὅτι ἀπέτυχον; Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριοι Βουλευταί, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐκφράσω τὴν ταπεινήν μου γνώμην, ὅτι τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν πρέπει πρωτίστως νὰ καταρτισθῇ μὲν διὰ τῆς ἐκλογῆς ἀξιωματικῶν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατεύματος, ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι νὰ μὴ μετατεθῶσιν ὁριστικῶς εἰς τὴν δύναμιν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν· οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ν’ ἀποτελέσωσι μὲν τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ἀλλὰ νὰ τὸ ἀποτελέσωσι δι’ ἀποσπάσεως ἐκ τῶν σωμάτων τοῦ στρατοῦ, καὶ τοῦτο, ἵνα τοὐλάχιστον δοκιμάσωμεν αὐτοὺς ἐν εἰρήνῃ, ἀφοῦ δὲν σκεπτόμεθα καὶ δὲν δυνάμεθα νὰ δοκιμάσωμεν αὐτοὺς ἐν πολέμῳ νέῳ.

§296Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν εἰρήνῃ εἶναι ὅλοι καλοί!

§297Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἀποσπάσωμεν εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν τοὺς δώδεκα ἀξιωματικούς, περὶ τῶν ὁποίων προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν ἀρχικὴν σύνθεσιν αὐτοῦ, δέον νὰ προσπαθήσωμεν ν’ ἀποστείλωμεν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, εἰς ἀνώτερα σχολεῖα τῶν ξένων Κρατῶν, ἀξιωματικοὺς ἔχοντας τοὺς μικροτέρους βαθμοὺς, ἤτοι ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ μέχρι τοῦ λοχαγοῦ, ὅπως σπουδάσωσιν εἰδικῶς πρὸς τοῦτο, ὅπως καταγείνωσιν εἰς τὰς μελέτας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας καταγίνονται καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ κατατασσόμενοι εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν τοῦ στρατοῦ παντὸς ξένου Κράτους. Διατί ἡμεῖς θέλομεν νὰ καταρτίσωμεν σῶμα γενικῶν ἐπιτελῶν ἐξ ἄλλων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἀφοῦ εἰς τοὺς στρατοὺς τῶν ξένων Κρατῶν οἱ ἀξιωματικοὶ κατατάσσονται εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, ὅταν ἐξέλθωσιν ἐκ δύο Σχολῶν, τῆς ἑτέρας τούτων πρὸς τοῦτο καὶ μόνον προωρισμένης; Μήπως νομίζετε, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα ἱκανώτεροι ἐκείνων; Μήπως νομίζετε, ὅτι τὸ Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς, εἶναι σχολεῖον ἀρτιώτερον, εἶναι σχολεῖον, τὸ ὁποῖον παρασκευάζει ἀξιωματικοὺς καλλιτέρους ἐκείνων, οὓς παρασκευάζουσι τὰ σχολεῖα τῶν ξένων Κρατῶν; Ἀπ’ ἐναντίας μάλιστα, δύναμαι νὰ εἴπω ἐλευθέρως, ὅτι εἰς ἥττονα μοῖραν δύναται νὰ θεωρηθῇ τὸ ἡμέτερον Σχολεῖον τῶν Εὐελπίδων, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ δὲ νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ Σχολείου τῶν Εὐελπίδων, μὴ καταγινόμενοι εἰς εὐρυτέρας μελέτας τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης, ἀλλ’ εἰς διαφόρους ἄλλας ὑπηρεσίας ἀσχολούμενοι, λησμονοῦσι καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδιδάχθησαν κατὰ τὴν ἐν τῷ σχολείῳ ἐκπαίδευσίν των. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ σκεφθῶμεν, καὶ νὰ μὴ μεταθέσωμεν ἀξιωματικοὺς εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, — διότι πιθανὸν νὰ ἀποτύχωμεν εἰς τὴν ἐκλογὴν αὐτῶν, — ἀλλὰ νὰ καταρτίσωμεν τὸ σῶμα αὐτὸ δι’ ἀποσπάσεως διαφόρων ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Διότι, ἐὰν ἐπιμείνωμεν νὰ μεταθέσωμεν 24 ἀξιωματικούς, — ἀρχικῶς μὲν 12, βραδύτερον δὲ ἄλλους 12, — θὰ δημιουργήσωμεν θέσεις εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, καὶ θὰ ἔχωμεν ἐν εἰρήνῃ μεγάλας θέσεις καὶ μεγάλους μισθούς. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καταρτίσωμεν στρατόν, οὗτος δὲ δὲν καταρτίζεται διὰ τῆς δημιουργίας θέσεων, διὰ προβιβασμῶν καὶ γαλονίων, ἀλλὰ καταρτίζεται διὰ τῆς αὐταπαρνήσεως καὶ τῆς αὐτοθυσίας, εἰς ἣν ὀφείλομεν νὰ ὑποβληθῶμεν πρωτίστως ἡμεῖς οἱ εὑρισκόμενοι ἐν τῷ στρατῷ, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ὑποβληθῶσιν οἱ εὑρισκόμενοι εἰς ἄλλας θέσεις τοῦ Κράτους. (Εὖγε!).

§298Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. ἐκ Βάλτου Βουλευτὴς ἔφερε, μοὶ φαίνονται ἄξιαι συζητήσεως. Τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν εἶναι κεκλημένον νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην πάσης στρατιωτικῆς πράξεως καὶ προσέτι τὸν κανονισμὸν τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως πάσης τοιαύτης. Διὰ τοῦτο αἱ σκέψεις περὶ καταρτισμοῦ τοῦ σώματος τούτου μοὶ φαίνεται, ὅτι πρέπει νὰ ὦσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ἐμβριθεῖς. Ἐνθυμοῦμαι τὴν παρατήρησιν, ἣν ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς πρὸ μικροῦ ἀπηύθυνεν, ὅτι αἱ δύο προηγούμεναι ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου διῆλθον μετὰ βραχεῖαν συζήτησιν, εἰς τὴν τρίτην δὲ καὶ τελευταίαν καλούμεθα σήμερον νὰ συζητήσωμεν, ἐνῷ δὲν ἐγνωρίζομεν, ἂν θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις σήμερον. Ἡ ἀντίρρησις, ὅτι δὲν πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ καταρτισθῇ ὁριστικῶς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, διότι ἤθελεν οὕτω καταρτισθῆ προχείρως, εἶναι ἀξία μελέτης, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι καλὸν εἶναι ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου δι’ αὔριον, ὁπότε θὰ γένηται ὅσον τὸ δυνατὸν συζήτησις εὐρεῖα, καὶ θέλει δυνηθῆ νὰ μεταδώσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἀναγκαῖα φῶτα.

§299Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Περὶ τοῦ σχηματισμοῦ τοῦ ἀρχικοῦ πυρῆνος οὐδεμία ὑπάρχει διαφωνία. Ὁ πυρὴν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν πρέπει νὰ σχηματισθῇ, διότι ἄνευ τούτου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῇ μετὰ ταῦτα τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἀφοῦ δὲ τοῦτο παρεδέχθη ἡ Βουλή, πρόκειται ἤδη νὰ συζητήσωμεν, ἂν συμφέρει, ὁ πυρὴν αὐτὸς νὰ σχηματισθῇ δι’ ἀποσπάσεως ἀξιωματικῶν, ἢ δι’ ἀξιωματικῶν διορισθέντων ἐν τῷ σώματι κατόπιν ἐκλογῆς καὶ νομιμοποιηθέντων. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως φρονεῖ, ὅτι τοῦτο εἶναι οὐσιῶδες, καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν. Τοῦτο λοιπὸν πρόκειται νὰ ἐξετασθῇ. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ὁ πυρὴν αὐτὸς δὲν εἶναι μόνιμος, ἀλλὰ θὰ γίνηται δι’ ἀποσπάσεως, πόσον θὰ διαρκῇ ὁ χρόνος τῆς ἀποσπάσεως; Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι ἓν ἔτος εἶναι ἀρκετὸν, ἵνα δοκιμασθῶσιν οἱ ἀξιωματικοί, ἂν εἶναι ἱκανοὶ νὰ ὑπηρετῶσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν καὶ ἀποτελέσωσι τὸν πυρῆνα...

§300Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦτο εἶναι συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας.

§301Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ συζήτησις ἐπὶ τῆς οὐσίας ἐὰν ἦναι, συζητοῦμεν ἤδη ἐπὶ τῆς οὐσίας τοῦ νομοσχεδίου.

§302Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔσπευσε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου πρὶν ἡ Βουλὴ ἐκφράσῃ γνώμην περὶ τῆς ἀναβολῆς αὐτοῦ.

§303Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀφοῦ συνεζητήσαμεν 4 ἄρθρα! Λοιπὸν ἂς παραδεχθῶμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι ὁ πυρὴν δὲν πρέπει ν’ ἀποτελῆται ἐκ μονίμων ἀξιωματικῶν, ἀλλ’ ἐξ ἀποσπάσεως τοιούτων, καὶ ὅτι τὸ χρονικὸν διάστημα ἑνὸς ἔτους εἶναι ἀρκετόν, ἵνα γνωσθῇ ἡ ἱκανότης τῶν ἀξιωματικῶν ἐν τῷ σώματι τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν. Ἀλλ’ εἰς τίνα θ’ ἀνατεθῇ ἡ ἐκτίμησις αὕτη; Εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ; εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν; Ἐὰν δὲν ἀμφισβητῆτε τὰ δικαιώματα διὰ τὴν περίστασιν ταύτην καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἑτέρου, ἐγὼ δέχομαι τὴν ἀπόσπασιν, γιγνομένην ἐπὶ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα.

§304Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Νομίζω ὅτι τῆς Βουλῆς ἡ ἐντύπωσις, ὅτι δὲν εἶναι ὥρα, ἵνα συζητηθῇ νῦν τὸ νομοσχέδιον, ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι πρὸ μηνῶν ἐγένοντο αἱ προηγούμεναι δύο συζητήσεις. Διότι, ἐὰν ἐξηκολούθει ἡ τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εὐθὺς μετὰ τὴν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ψήφισιν αὐτοῦ, βεβαίως δὲν θὰ παριστάμεθα πρὸ τοῦ θεάματος τοῦ νὰ λησμονήσῃ ἡ Βουλὴ τὰ λεχθέντα τότε, καὶ νὰ ἔρχηται σήμερον νὰ συζητῇ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ἐφ’ ἧς εἶχε διεξαχθῆ μακρὰ καὶ διεξοδικὴ συζήτησις κατὰ τὰς δύο προηγουμένας ἀναγνώσεις. Εἶμαι λοιπὸν ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω σχεδὸν ὅσα εἶπον κατὰ τὰς ἄλλας συζητήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι αὕτη ἐψηφίσθη ἤδη καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ πέμπτον ἄρθρον...

§305Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις ἐκκρεμὴς περὶ ἀναβολῆς.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς δικαιολογεῖ τὴν γνώμην του κατὰ τῆς ἀναβολῆς.

§307Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὅσα ἐλέχθησαν κατὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἴσως δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι καὶ πολὺ ὑποστατά, διότι ἐλέχθη, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ συστήσωμεν σῶμα γενικῶν ἐπιτελῶν, καὶ ὅτι δέον νὰ φέρωμεν ἀξιωματικοὺς σπουδάσαντας εἰδικῶς ἐν Εὐρωπαϊκαῖς Σχολαῖς, ἵνα καταλάβωσι τὰς θέσεις τοῦ Ἐπιτελείου. Ἐλέχθη, ὅτι δὲν πρέπει οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, ἐὰν τυχὸν ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν ἤθελεν ἀποδειχθῆ ἐσφαλμένη, νὰ μένωσι διαρκῶς εἰς τὸ σῶμα τῶν ἐπιτελῶν, διότι θὰ ἐπέλθῃ ζημία εἰς τὸ Κράτος, καθόσον οὗτοι θὰ καταλάβωσι θέσεις εἰς σῶμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ διάνοια τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ ἡ παρατήρησις αὕτη δὲν εἶναι ὀρθή, διότι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, μεταξὺ τῶν ἄλλων πρέπει νὰ ἔχωσι καὶ τὸ προσὸν τῆς φοιτήσεως εἰς ξένην Σχολήν. Ἑπομένως ἡ ἰδέα, ὅτι πρέπει νὰ ἐκπαιδεύωνται οὗτοι εἰς ἀνωτέραν πολεμικὴν Σχολήν, ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ ἀποκτῶσι τοιοῦτον πτυχίον, θὰ γίνωνται ἀξιωματικοὶ τῶν ἐπιτελῶν. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει): «Πτυχίον ἀπονέμεται εἰς ὑπολοχαγοὺς καὶ ἀνθυπολοχαγούς: αʹ) διατελέσαντας μαθητὰς καὶ ἐπιτυχόντας κατὰ τὰς ἐξιτηρίους ἐξετάσεις ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ Σχολείου τοῦ Κράτους ἢ ἀλλοδαποῦ, προωρισμένου πρὸς καταρτισμὸν ἀξιωματικῶν τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν· βʹ) ἐπιτυχόντας μετὰ διαγωνισμὸν, ὃν ὑπέστησαν κατὰ τοὺς ὅρους τῶν ἑπομένων ἄρθρων. Καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ λαμβάνουσι πτυχίον προσηκόντως τεθεωρημένον, ἐὰν περὶ τῆς ἀπονομῆς αὐτοῦ ὑπεβλήθη πρότασις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ.» Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καὶ δίδει εἰς τὸ Κράτος τὰ μέσα, εἴτε αὐτὸ ν’ ἀποφασίσῃ ν’ ἀποστείλῃ ἀξιωματικούς, — ὡς καὶ νῦν ἀποστέλλει τοιούτους — ὅπως καταρτισθῶσιν εἰς ξένας στρατιωτικὰς Σχολὰς καταλλήλως, ἵνα καταλάβωσι θέσιν εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, εἴτε καὶ ἄν τις ἀξιωματικὸς θέλῃ ἰδίαις δαπάναις νὰ μεταβῇ, ὅπως ἀποκτήσῃ τοιοῦτον πτυχίον, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἀποκλείει αὐτόν. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν, πρῶτον νὰ στείλωμεν ἀξιωματικούς, ἵνα ἐκπαιδευθῶσι, καὶ ὕστερον νὰ καταρτίσωμεν τὸ σῶμα τῶν ἐπιτελῶν, διότι δὲν βλέπω, διατὶ πρέπει ὁ στρατὸς νὰ διατελῇ ἐν τῇ καταστάσει, ἐν ᾗ σήμερον εὑρίσκεται. Ἐλέχθη, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἅπαξ εἰσελθόντες εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, καὶ ἂν ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν ἤθελεν ἀποτύχει, θὰ μένωσιν εἰς τὸ σῶμα τοῦτο ἐπ’ ἄπειρον. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές. Διότι τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νομοσχεδίου λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν ἐν ἑκάστῳ βαθμῷ, ἀποσπώμενοι ἐκ περιτροπῆς, ὑπηρετοῦσι, τοὐλάχιστον ἀνὰ μίαν ἐκπαιδευτικὴν περίοδον, εἰς ἓν ἢ πλειότερα διαδοχικῶς ὅπλα. Μετὰ τὸ πέρας τῆς ὑπηρεσίας των ταύτης μετατίθενται εἰς τὸ σῶμα τῆς προελεύσεώς των, καὶ ὡς ὑπεράριθμοι, ἐὰν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ δὲν ὑπέβαλε πρότασιν περὶ ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν.» Ὥστε βλέπετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἐκλογὴ ἀτυχὴς, καὶ ὁ ἀξιωματικὸς νὰ μὴ ἀποδείξῃ κατὰ τὴν ἐν τῷ σώματι ὑπηρεσίαν αὐτοῦ, ὅτι ἡ ἐκλογή του ὑπῆρξεν ἐπιτυχής. Ὅταν οὗτος διαταχθῇ νὰ μεταβῇ εἰς ἓν σῶμα, ὅπως διέλθῃ ἐκ περιτροπῆς μίαν ἢ δύο ἐκπαιδευτικὰς περιόδους, ὁ Γενικὸς Διοικητής, ὁ ὁποῖος θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ ἀποφανθῇ περὶ αὐτοῦ, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ἂν ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἐπέτυχεν ἢ οὔ, δύναται νὰ μὴ προτείνῃ τὴν ἐπάνοδόν του εἰς τὸ σῶμα, χωρὶς ὁ ἀξιωματικὸς νὰ ὑποστῇ οὐδεμίαν ζημίαν, οὔτε τὸ Κράτος. Ἐλέχθη, ὅτι πρόκειται διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ κανονισθῶσι θέσεις νέαι, καὶ νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς τῶν θέσεων. Οὐδεμία θέσις ἀπολύτως δημιουργεῖται, διότι αἱ θέσεις, αἱ ἀναφερόμεναι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶναι αἱ ἐν τῷ ὑπάρχοντι ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ. Ἑπομένως εἶναι αὐταὶ αἱ θέσεις αἱ ὑπάρχουσαι εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν καὶ εἰς τὰ Ἐπιτελεῖα τῶν Μεραρχιῶν.

§308Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον ἦναι συναφὲς πρὸς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ τὸ συζητήσωμεν μετ’ αὐτόν.

§309Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Μὴ μὲ διακόπτετε, παρακαλῶ. Δὲν δημιουργοῦνται λοιπὸν θέσεις, ἀλλὰ τίθεται τέλος φραγμὸς εἰς τὴν ὑπάρχουσαν ἐν τῷ στρατεύματι κατάστασιν. Εἰς ὅλους τοὺς στρατοὺς τοῦ κόσμου ὑπάρχει σῶμα γενικῶν ἐπιτελῶν. Ὑπάρχει μόνον μία διαφορά, ὅτι εἰς τὴν Γαλλίαν δὲν εἶναι κεκλεισμένον τὸ σῶμα τῶν ἐπιτελῶν, ἀλλ’ ἀνοικτόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν συστημάτων περὶ ὀργανώσεως σώματος ἐπιτελῶν εἰς ὅλους τοὺς στρατούς. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν θέλω νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κρίσεις περὶ τοῦ ὀρθοῦ ἑκάστου συστήματος. Εἶναι πασίγνωστον, ὅτι τὸ Γερμανικὸν Ἐπιτελεῖον ὑπερτερεῖ ὅλων τῶν Ἐπιτελείων, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἔδωκε, διότι τὸ σῶμα τοῦτο, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, διηύθυνε τοὺς νικηφόρους πολέμους τῆς Πρωσσίας τοῦ 1866 καὶ 1870. Ὅλα τὰ Κράτη ἠρύσθησαν καὶ ἐμιμήθησαν τὴν ὀργάνωσιν τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν τῆς Γερμανίας. Ἡ Γαλλία ὅμως, νομίσασα ὅτι ἠδύνατο νὰ εὕρῃ ἕνα ἀποδιοπομπαῖον τράγον, εἰς ὃν νὰ ἀποδώσῃ τὰς ἥττας αὐτῆς, ἀνεῦρε τὸ σῶμα τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν, τὸ ὁποῖον καὶ κατήργησε, θεσπίσασα, ὅτι δὲν εἶναι κεκλεισμένον τὸ σῶμα τοῦτο, καὶ ὅτι εἰς τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν λαμβάνουσι μέρος οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ ἐκπαιδευόμενοι ἐν τῇ ἀνωτάτῃ πολεμικῇ Σχολῇ καὶ λαμβάνοντες ἐξ αὐτῆς πτυχίον. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν οὔτε τὸ ἓν οὔτε τὸ ἕτερον σύστημα, διότι δὲν ἔχομεν σῶμα ἐπιτελῶν, εἰς δὲ τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν ἀφίνομεν εἴσοδον εἰς πάντα ἀξιωματικόν. Ὥστε εἰς οὐδὲν σύστημα ὑπαγόμεθα. Τί δὲ προβλέπει τὸ νομοσχέδιον; Πῶς νὰ διορθώσωμεν τὴν κατάστασιν. Ἐλάβομεν τὰ πλεονεκτήματα καὶ τῶν δύο συστημάτων, ἀλλὰ κυρίως τὸ ἡμέτερον σύστημα βασίζεται ἐπὶ τοῦ Γερμανικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται τὸ ἄριστον καὶ τὸ ὁποῖον ἐκλέγει καὶ στρατολογεῖ τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐξ ὅλων τῶν ὅπλων καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ὡρισμένων προσόντων, ὡς ἡ μέλισσα, ἡ ὁποία λαμβάνει ἐξ ὅλων τῶν ἀνθέων μέλι. Τὸ ἡμέτερον σύστημα παρέλαβε τὸ πλεονέκτημα τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν ἀνοικτῶν Ἐπιτελείων· νὰ μὴ δύναται δηλαδὴ ἀξιωματικός, ὅστις εἰσῆλθεν εἰς τὸ Ἐπιτελεῖον, νὰ μένῃ αἰωνίως ἐν τῷ σώματι τούτῳ, καὶ ἔθηκεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἀξιωματικός, ὅστις εἰσῆλθεν ἐν τῷ σώματι τούτῳ, ἐὰν κατόπιν, ὅταν διαταχθῇ νὰ ἐκτελέσῃ ὑπηρεσίαν ἐν ἄλλῳ σώματι, μετὰ μίαν ἢ δύο ἐκπαιδευτικὰς περιόδους, ἀποδειχθῇ, ὅτι δὲν ἔχει τὰ προσόντα ἀξιωματικοῦ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιτελείου, καὶ ὅτι ἡ ἐκλογή του δὲν ὑπῆρξεν ἐπιτυχής, τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου δὲν διατάσσεται ἡ ἐπάνοδος εἰς τὸ σῶμα τῶν ἐπιτελῶν. Ὥστε βλέπετε, ὅτι ὅλα τὰ συστήματα, ἢ μᾶλλον τὰ πλεονεκτήματα ὅλων τῶν συστημάτων, ἢ ὀρθότερον τῶν δύο συστημάτων, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσι, περιέλαβε τὸ νομοσχέδιον, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα θέσωμεν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ στρατὸς, διότι τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ ἀνορθώσῃ καὶ συντάξῃ τὸν στρατόν, ἡ δὲ Βουλὴ πρέπει νὰ μὴ χάνῃ πολύτιμον χρόνον ἐπὶ ματαίῳ.

§310Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει πρότασις περὶ ἀναβολῆς.

§312Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂς ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις.

§313ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)