1904.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 42

τῆς 19 Μαρτίου 1904.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ι. Γιαννακίτσα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 11 καὶ 15′ π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀπόστρατος ἀνθυπολοχαγὸς Ν. Μπαϊρακτάρης, ἐκ Δωρίδος, δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν αἰτεῖται τὴν διόρθωσιν τῆς συντάξεώς του καὶ τοῦ μερίσματός του. Ὁ βουλευτὴς Ὀλυμπίας κ. Μοσχούλας ὑποβάλλει τὰς ἑξῆς ἐπερωτήσεις: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, τί ἐγένετο ἐπὶ τῶν ἐνεργηθεισῶν ἀνακρίσεων κατὰ τοῦ ὑπενωμοτάρχου τῆς χωροφυλακῆς Ταμπουρέα Σαράντη διὰ παραβάσεις αὐτοῦ ὡς ἀποσπασματάρχου Ὀλυμπίας. Ἐπίσης καταγγέλλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸν δεκανέα τοῦ πεζικοῦ Ἰωάννην Ἔρωτα, ὑπηρετοῦντα εἰς τὸ ἀπόσπασμα Ὀλυμπίας, ἐπὶ καταχρήσει καὶ ἐκβιάσει κατὰ διαφόρων συμπολιτῶν μου, καὶ παρακαλῶ νὰ διαταχθῶσιν ἀνακρίσεις καὶ ἡ ἀπομάκρυνσίς του ἐκεῖθεν. Ὁ συμπολίτης μου Δημήτριος Νιάρχος διὰ τηλεγραφήματός του καταγγέλλει αὐθαιρεσίας ἀστυνομικῶν ὀργάνων τοῦ δήμου Σκιλλοῦντος, ἅτινα προέβησαν εἰς κακώσεις κατὰ τοῦ ὀγδοηκονταετοῦς πατρός του. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ αὐστηρὰς ἀνακρίσεις καὶ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ἀποτέλεσμα.» Ὁ βουλευτὴς Μεγαλοπόλεως κ. Ἀθ. Ζέρβας κατέθεσεν εἰς τὸ Προεδρεῖον τὴν ἑπομένην ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα εὐαρεστούμενος προσκομίσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον περὶ γνωματεύσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ τηλεγραφείου Φαλαισίας, ἀφορώσης τὴν ἐνοικίασιν τοῦ οἰκήματος τοῦ ἐν Λεονταρίῳ τηλεγραφείου, διότι τοῦτο ἐνῳκιάσθη παρὰ τὴν γνώμην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ.»

§2Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐφημερίδα «Σκρὶπ» ἐδημοσιεύθη, ὅτι, ὅτε χθὲς Βουλευτής τις μὲ διέκοψεν ἀγορεύοντα, τῷ ἀπήντησα: «Κάτσε κάτω, ρέ!» Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές. Ἐγὼ εἶπον ἁπλῶς νὰ καθήσῃ, καὶ νὰ μὴ μὲ διακόπτῃ. Τοιαύτην φράσιν, ἣν γράφει ἡ ἐφημερὶς, ἐγὼ δὲν εἶπον καθ’ ὅλην μου τὴν ζωὴν, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ὕβρις κατὰ τοῦ ἑαυτοῦ μου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπέλλος ἔχει τὸν λόγον.

§4Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Βδελύττομαι τὰς ἐπερωτήσεις τὰς ἐκ συστήματος, καὶ ἴσως εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν κάμνω ἐπερώτησιν, ἢ μᾶλλον σύστασιν. Ἀλλ’ ἀναγκάζομαι νὰ κάμω τὴν σύστασιν ταύτην, διότι τὸ πρᾶγμα ἐπείγει. Ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἐκθέσεώς τινος τοῦ ἐν Μάντζεστερ προξένου τῆς Ἑλλάδος κ. Χατζοπούλου, ἡ ὁποία δημοσιεύεται ἐν τῷ Γεωργικῷ Δελτίῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ φιλόπατρις οὗτος ἀνὴρ, καλῶς γινώσκων τὰς πρακτικὰς ἰδέας τοῦ Ἀγγλικοῦ λαοῦ, προτείνει, ὅπως ἡ συστηματικὴ καλλιέργεια τοῦ βάμβακος, ἡ ὁποία τόσην ἐπίτασιν ἔλαβεν ἐσχάτως καθ’ ὅλον τὸν κόσμον, εἰσαχθῇ καὶ ἐν Ἑλλάδι. Ἵνα δὲ μὴ μακρηγορήσω,—διότι αἱ στιγμαὶ εἶναι πολύτιμοι, —προτείνω νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὸν πρόξενον τῆς Ἀμερικῆς σπόρος, ὁ ὁποῖος νὰ διατεθῇ εἰς τοὺς γεωργικοὺς σταθμοὺς τῆς Ἑλλάδος, καὶ συνάμα εἷς ἢ πλείονες γεωπόνοι ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ προϊόντος τούτου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§6Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τὸ 1898 διάφοροι πολῖται, ἀπὸ τῶν ὁποίων ἐν καιρῷ τῆς ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ κατοχῆς τῆς Θεσσαλίας, ἐπὶ ἓν περίπου ἔτος, εἶχον ἀφαιρεθῆ, συνεπείᾳ διαταγῆς τῆς Πύλης, σιτηρὰ, ἄλευρα, κριθὴ κλπ., ἐζήτησαν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνεργήσῃ διὰ παραστάσεων αὐτῆς πρὸς τὴν Πύλην, ὅπως ἐξοφληθῶσιν οἱ μασβατάδες, δηλαδὴ αἱ χρεωστικαὶ ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας εἶχον δώσει εἰς αὐτοὺς αἱ τουρκικαὶ στρατιωτικαὶ ἀρχαί. Συνεπείᾳ τῶν παραστάσεων τῶν ἐν τῷ μεταξὺ χρόνῳ Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἡ Πύλη συνέστησεν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἐξήλεγξε τοὺς μασβατάδες, καὶ ἐπέκειτο ἡ ἐξαργύρωσις αὐτῶν, ἀλλὰ μέχρι τοῦδε δὲν ἐπετεύχθη αὕτη. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Πύλης διαμειφθεῖσαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἀλληλογραφίαν, ἵνα ἴδωμεν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ ὑπόθεσις αὕτη.

§7Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸ σεβαστὸν Προεδρεῖον νὰ διαβιβάσῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπουσιάζοντα, τὴν ἐπερώτησιν ταύτην τοῦ κ. ἐκ Λαρίσης συναδέλφου, διότι καὶ προχθὲς, ὅτε ἐγένετο ὁμοία ἐπερώτησις, ἀπουσίαζεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§9ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Καίτοι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔχει δηλώσει, ὅτι οὐδεμίαν θὰ δεχθῇ μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἤθελον ὑποβάλει θερμὴν πρὸς αὐτὸν παράκλησιν νὰ δεχθῇ νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ στρατολογίας», διότι φρονῶ, ὅτι, ἐὰν πρόκηται νὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος κατὰ τὸ παρὸν ἔτος, εἶναι ἀνάγκη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ πρὸ τῆς ἕνεκα τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς.

§10Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ σᾶς δώσω ἀπάντησιν.

§11Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἤθελον νὰ ὑποβάλω μίαν ἐπερώτησιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον, διότι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις, τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἀντιβασιλείας. (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Χημικοῦ Ἐργαστηρίου ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§13Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Εἶχον ὑποβάλει τροπολογίαν, νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ἔχοντες δίπλωμα τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς καὶ οἱ τελειόφοιτοι τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν.

§14Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀφοῦ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 θὰ ὑποβληθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν διαγωνισμόν.

§15Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ θέσις αὕτη εἶναι θέσις γραμματέως ὑπουργικοῦ δευτέρας τάξεως· ὥστε δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ἀνθρώπους, οἵους προτείνει ὁ κ. συνάδελφος, νὰ διευθύνωσι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην.

§16Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ θὰ γείνῃ διαγωνισμός...

§17Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ. Νομίζω δὲ, ὅτι οἱ τελειόφοιτοι τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν δύνανται νὰ διαγωνισθῶσι, ὅπως ἀποκτήσωσι τὸν βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραμματέως βʹ τάξεως, καὶ μετὰ ἓν ἢ δύο ἔτη δύνανται νὰ λάβωσι τὸ δίπλωμά των.

§18Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καλλίτερον νὰ τοὺς διορίσητε γραφεῖς δευτέρας τάξεως.

§19Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ διαγωνισμὸς δὲν εἶναι ἀπόδειξις πλήρης τῆς ἁρμοδιότητος ἢ ἱκανότητος τοῦ διορισθησομένου ὑπαλλήλου. Διὰ τοῦτο πρέπει ν’ ἀπαιτηθῇ ἐν τῷ διαγωνισμῷ ἰσότης προσόντων. Ἐὰν παραδεχθῶμεν καὶ τοὺς τελειοδιδάκτους εἰς τὸν διαγωνισμόν, πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τότε πάντας. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ δίπλωμα θεωρῆται ὡς ἐγγύησις, ὡς ἀσφάλεια, τότε πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν τοὺς διπλωματούχους, ἄλλως νὰ προσδιορίσωμεν τὴν θέσιν αὐτὴν ὡς θέσιν γραφέως δευτέρας τάξεως, καὶ οὐχὶ γραμματέως.

§20ΣΠΥΡ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἰς τὴν Ἀγγλίαν οἱ ἀποφοιτῶντες λαμβάνουσιν ἀποδείξεις καὶ οὐχὶ διπλώματα. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἕνα τοιοῦτον χημικὸν τί θὰ τὸν κάμωμεν;

§21Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ ἄρθρον 3 καὶ οἱ ἀπόφοιτοι τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου.

§22Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ὑπάρχει τοῦτο εἰς τὴν τροπολογίαν μου.

§23Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Νομίζω ὅτι δεδικαιολογημένως δὲν δύναται νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι οὕτω θὰ καθιερώσῃ μίαν μεγάλην ἀνισότητα μεταξὺ τῶν διαγωνισθησομένων, καθόσον θὰ παραδεχθῇ εἰς τὸν διαγωνισμὸν καὶ τοὺς τελειοφοίτους μαθητὰς τῶν Γυμνασίων.

§24Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρόκειται περὶ τῶν τελειοφοίτων τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν.

§25Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Τὸ ἴδιον εἶναι καὶ οἱ τελειόφοιτοι τοῦ Πανεπιστημίου.

§26Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τελειόφοιτος τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου σημαίνει κατ’ οὐσίαν ἀπόφοιτος τοῦ Γυμνασίου. Διότι, ὅταν ὁ μαθητὴς ἔχῃ ἀπολυτήριον τοῦ Γυμνασίου, ὑπάρχει ἐγγύησις, ὅτι ἐξητάσθη καὶ ὅτι εἶναι κατάλληλος νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον· ἀλλὰ δὲν ἔχομεν οὔτε ἀπόδειξιν, οὔτε ἔνδειξιν, ἂν ἐφοίτησεν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, ἢ ἂν γνωρίζει τι. Ἑπομένως εἰς ὅλους τοὺς μαθητὰς τῶν Γυμνασίων, τοὺς ἔχοντας ἀπολυτήριον, θέλομεν ἐπιτρέψει νὰ διαγωνισθῶσι μετὰ τῶν ἐχόντων διπλώματα. Ἀλλ’ αὐτὸ δὲν εἶναι ἰσότης διαγωνισμοῦ.

§27Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ τῆς ἀνανεώσεως τῶν εἰσιτηρίων φαίνεται ὅτι φοιτῶσι.

§28Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς οὐσίας, τὴν ὁποίαν γνωρίζομεν πάντες. Ἡ ἀνανέωσις τοῦ εἰσιτηρίου ἀποδεικνύει τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, ἀλλὰ δὲν εἶναι προσὸν ἱκανότητος. Γίνεται ἡ ἀνανέωσις τῶν εἰσιτηρίων, πληρώνουσι δὶς τοῦ ἔτους οἱ φοιτηταὶ, ἀλλὰ δύνανται νὰ ὦσιν ἀπόφοιτοι τοῦ Γυμνασίου, διότι δὲν τοῖς χορηγοῦνται ἀποδείξεις ἱκανότητος. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν περὶ τῶν ἀλλαχοῦ διδομένων ἐνδείξεων, ἀλλ’ αὗται εἶναι ἀποδείξεις ἱκανότητος.

§29Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ φοιτητῶν τῆς Νομικῆς, ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὸν προλαλήσαντα, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τελειοφοίτων τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, οἵτινες δίδουσι κατ’ ἔτος ἐξετάσεις εἰς τὰ περισσότερα τῶν μαθημάτων, καὶ ἐργάζονται εἰς τὰ διάφορα ἐργαστήρια τοῦ Πανεπιστημίου.

§30Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν πρέπει νὰ παραβιάσῃ θεμελιώδη ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι καθιέρωσαν ὑπὲρ αὐτῆς. Οἱ νόμοι καθιέρωσαν, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀπονέμῃ τοὺς διαφόρους σχολικοὺς βαθμοὺς ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει, εἴτε τῇ ἀνωτέρᾳ εἴτε τῇ μέσῃ εἴτε τῇ κατωτέρᾳ· διότι, ἀφοῦ πρόληψις ὑπάρχει, ὅτι οἱ βαθμοὶ, οὓς ἀπονέμουσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ ἱδρύματα, ἀποδεικνύουσι κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον τὴν ἱκανότητα τῶν λαβόντων αὐτοὺς ἢ τὰ διπλώματα, καὶ διὰ τοῦτο μόνον οἱ φέροντες τοιαῦτα δικαιοῦνται νὰ καταλαμβάνωσιν, εἴτε ἀπ’ εὐθείας ἢ μετὰ διαγωνισμὸν, τινὰς δημοσίας θέσεις, ἡ παρέμβασις τοῦ Κράτους ἦτο ἀναγκαία. Διατὶ λοιπὸν ἐδόθη εἰς τὸ Κράτος τὸ δικαίωμα νὰ ἀπονέμῃ τοὺς βαθμοὺς αὐτούς; Ἐδόθη διότι οἱ βαθμοὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς γνώρισμα ἱκανότητος διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς πολλὰς δημοσίας θέσεις. Ὅταν λοιπὸν δεχώμεθα τοὺς ἀποπερατώσαντας τὰς γυμνασιακὰς σπουδάς, — διότι ὁ τίτλος τοῦ τελειοφοίτου δὲν εἶναι ἐκπαιδευτικὸς βαθμὸς, — ὅπως καταλάβωσι θέσιν, ἥτις πρέπει νὰ ἦναι ἀντίστοιχος πρὸς ἐκπαιδευτικὸν βαθμὸν ἀνώτερον, βεβαίως παραβιάζομεν τὴν ἀρχὴν ἐκείνην. Ὁ διαγωνισμὸς δὲν εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι ἔχει τις τὸ ἀπαιτούμενον τοῦ βαθμοῦ προσὸν, εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι μεταξὺ τῶν διεκδικούντων μίαν θέσιν διὰ διαγωνισμοῦ καλλίτερος εἶναι ὁ ἐπιτυχὼν τὸν καλλίτερον βαθμὸν, ἀλλὰ πάντες οἱ προσερχόμενοι εἰς τὸν διαγωνισμὸν δέον νὰ φέρωσιν ἀνεξαιρέτως τὸ δίπλωμα. Τότε ἀληθῶς ὑπάρχει ἰσότης μεταξὺ τῶν διαγωνιζομένων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν προτεινομένην τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου.

§31Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ ἐδέχθην ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ, ἦτο δυνατὸν ἐκ πλειόνων προσελευσομένων εἰς τὸν διαγωνισμὸν, νὰ εὕρωμεν τὸν καλλίτερον. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἠγέρθησαν τοσαῦται ἀντιρρήσεις, παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§33Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ὅταν πρόκηται περὶ διαγωνισμοῦ.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον.

§35Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἐὰν δὲν συμπεριελήφθησαν καὶ ἐκεῖνοι, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς εἶπον, ἡ ψηφοφορία νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§36Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Οἱ ἔχοντες τοὐλάχιστον πτυχίον τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς δέον νὰ συμπεριληφθῶσι. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις.

§37Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐκ μέρους μου.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4.

§39Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Παρακαλῶ.

§40ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἐψηφίσθη τὸ ἄρθρον.

§41Λ. ΚΑΛΛΙΦΡΟΝΑΣ. Ἐξ ὑφαρπαγῆς ἐψηφίσθη.

§42Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀπόλυτος παρανόησις. Ὁ κ. ἐκ Πάλλης Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι ἀπαγορεύεται εἰς τὸν ἔχοντα πτυχίον χημικοῦ νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὸν διαγωνισμόν, ἐνῷ τοῦτο δὲν συμβαίνει.

§43Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ ἔχων πτυχίον Φαρμακευτικῆς Σχολῆς.

§44Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο τὸ δίπλωμα τοῦ φαρμακοποιοῦ, καὶ ἄλλο τὸ τοῦ χημικοῦ.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατυπώσατε τὴν πρότασίν σας, κύριε Μονοκροῦσε.

§46Θ. ΛΕΚΑΣ. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν θὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις καὶ τοὺς ἔχοντας δίπλωμα τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς.

§47Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχει μία γνώμη ἑνὸς συναδέλφου. Καλὸν εἶναι νὰ συνενοηθῶμεν. Ποῖαι εἶναι αἱ γνώσεις αἱ ἀπαιτούμεναι διὰ τὴν θέσιν ταύτην; Εἶναι αἱ γνώσεις τῆς χημείας, καὶ διὰ τοῦτο καταφεύγομεν εἰς τοὺς ἔχοντας δίπλωμα φυσικῶν ἐπιστημῶν, διότι ὑποθέτομεν, ὅτι ἔχουσι γνώσεις χημείας. Διατὶ δὲν θέλομεν νὰ ἔχωμεν τοὺς φαρμακοποιούς; Οἱ φαρμακοποιοὶ δίδουσι τὰς αὐτὰς ἐξετάσεις εἰς τὴν χημείαν, μάλιστα διδάσκονται καὶ ἄλλην χημείαν, τὴν φαρμακευτικήν.

§48ΗΛ. ΠΟΛΙΤΗΣ. Πρόκειται εἰς τὸ Ἐργαστήριον τοῦτο νὰ γίνωνται χημικαὶ ἀναλύσεις, τὰς ὁποίας ὁ φαρμακοποιὸς δὲν γνωρίζει νὰ ἐκτελέσῃ.

§49Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὁ κύριος συνάδελφος ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἀφοῦ ζητοῦσι νὰ ἔχωσι γνώσεις χημείας, ὑποθέτει, ὅτι ἡ γνῶσις τοῦ μέρους τῆς χημείας, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ φαρμακοποιοί, εἶναι ἀνεπαρκὴς διὰ τὴν θέσιν ταύτην. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον προτοῦ νὰ περιέλθῃ εἰς ἐρεθισμὸν ὁ κ. Ὑπουργός, συγκατετέθη, ἵνα οἱ φαρμακοποιοὶ μετάσχωσιν εἰς τὸν διαγωνισμὸν καθὼς καὶ οἱ τελειόφοιτοι τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Ἤδη συμφωνεῖ, ὅτι οἱ τελειόφοιτοι δὲν πρέπει νὰ μετέχωσι. Διατὶ ὅμως ἐπιμένει ν’ ἀποκλεισθῶσι καὶ οἱ φαρμακοποιοί;

§50Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε προὐτάθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Θηβῶν Βουλευτοῦ νὰ γίνωνται δεκτοὶ καὶ οἱ τελειόφοιτοι τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν, ὡς καὶ οἱ φαρμακοποιοί, τὸ ἐδέχθην ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ διαγωνισμὸς θέλει ἀναδείξει τὸν καταλληλότερον· ὅτε ὅμως ἐν τῇ Βουλῇ ἐγεννήθησαν τόσαι γνῶμαι, καὶ ἐγένοντο ὑπὸ πολλῶν ἀντιρρήσεις, καθ’ ἃς δὲν ἀρκεῖ ὁ διαγωνισμός, ἀλλ’ ἀπαιτοῦνται καὶ διπλώματα εἰδικά, τότε συνήνεσα νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία αὕτη. Ἄλλως ὁ κ. Πρόεδρος ἠρώτησεν ἤδη περὶ αὐτῆς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπέρριψε τὴν τροπολογίαν, ψηφίσασα τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει.

§51Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀπεφάνθη, διότι δὲν ἠρωτήθη.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἠρωτήθη καὶ ἀπεφάνθη. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ ἀμφιβολία, ἐρωτῶ καὶ πάλιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§53Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Παρακαλῶ, εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου 4 νὰ προστεθῇ, ὅτι ἐπίσης ἔχει δικαίωμα νὰ μετάσχῃ τοῦ διαγωνισμοῦ καὶ ὁ ἔχων δίπλωμα τῆς Φαρμακευτικῆς Σχολῆς.

§54Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ μᾶς ἀναγκάζωσι μετὰ τόσου κόπου νὰ ὑποστηρίζωμεν τοιαῦτα ἀντικείμενα, ἀφοῦ πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ, εἰς τὸν ὁποῖον βεβαίως δὲν θὰ ἐπιτύχῃ ὁ ἀνίκανος.

§55Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ὑπεσχέθη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἐξηγήσῃ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου 4.

§56Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ διάταξις αὕτη προβλέπει τὴν περίπτωσιν τῆς παύσεως.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Καλούτση, ἔχετε τροπολογίαν εἰς τὸ ἄρθρον 4.

§58Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὴν ἀποσύρω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν).

§59Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καταθέτω ἔγγραφα ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀποκλειστικοῦ δικαιώματος τοῦ Κράτους πρὸς κατασκευήν, εἰσαγωγὴν καὶ πώλησιν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν». Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§61ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡ ἀρχή, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐψηφίσθη.

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Χάριν τῆς τάξεως καὶ αὐτῆς τῆς θέσεώς μου σᾶς βεβαιῶ, ὅτι χθές, εὐθὺς ὡς ἀπερρίφθη ἡ ἀναβολή, ἐψηφίσθη ἡ ἀρχή. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπάρχει ἀμφιβολία, δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς. Οὐδεμίαν τοῦτο ἔχει πρακτικὴν σημασίαν. Ὁ κύριος Λαπαθιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§63Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἤρχισα νὰ ἐντρέπωμαι νὰ συζητῶ σοβαρῶς πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι, προκειμένου νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐθνικῆς πολιτικῆς, περὶ στρατιωτικῆς πολιτικῆς, περὶ παρασκευῆς στρατιωτικῆς, πρέπει νὰ σκεπτώμεθα ὑπὸ τὸν ὅρον καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ὅτι θ’ ἀποθάνωμεν, καὶ συνεπῶς καθιερώνουσι τὴν ἀρχὴν, ὅτι μεθ’ ἡμᾶς γαία μιχθήτω πυρί! Προκειμένου περὶ στρατιωτικῆς παρασκευῆς τοῦ τόπου, προκειμένου περὶ ἐνισχύσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ σκεπτώμεθα οὕτω. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ σκεπτώμεθα, ὅτι τὸ Κράτος θὰ ζήσῃ πλειότερον χρόνον ἡμῶν. Μὴ θέλων δὲ νὰ ἐπαναλάβω ὅσα χθὲς εἶπον, θὰ ζητήσω πάλιν νὰ μάθω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂν σκέπτεται νὰ μὴ μελετήσῃ καὶ νὰ μὴ ἐπιφέρῃ τὰς ἀναγκαίας καὶ ἀπαραιτήτους τροποποιήσεις εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Παρακαλῶ ἑπομένως νὰ ἔχω δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§64Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς ἠγόρευσε διὰ μακρῶν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Τὰς γνώμας αὐτοῦ μετὰ προσοχῆς καὶ ἡμεῖς οἱ ἐν τῇ Κυβερνήσει καὶ ἡ Βουλὴ ἠκροάσθη. Δὲν νομίζω, ὅτι ἔχει τὴν ἀξίωσιν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς νὰ συμμορφωθῶμεν πρὸς τὰς γνώμας αὐτοῦ, διότι, ὡς οὗτος, καθὼς εἶπε, σέβεται πάντοτε καὶ εὐλαβεῖται τὰς γνώμας τῶν ἀντιθέτων αὐτοῦ, οὕτω καὶ ἡμεῖς εὐλαβούμεθα τὰς γνώμας αὐτοῦ καὶ τῶν ἄλλων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος ὡμίλησαν· δικαιούμεθα ὅμως νὰ ἔχωμεν τὴν ἡμετέραν γνώμην. Σήμερον προέβη εἰς ἑτέραν πρότασιν, ὀλίγον τι παράδοξον καὶ ἀσυμβίβαστον πρὸς τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα· ἠτήσατο δηλ. νὰ ἔχῃ δήλωσιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂν εἶναι διατεθειμένη νὰ συμπληρώσῃ καὶ βελτιώσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἀφοῦ τὰς γνώμας αὐτοῦ δὲν ἀποδεχόμεθα, οἴκοθεν ἐννοεῖται, ὅτι φρονοῦμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, εἶναι κατὰ τὴν γνώμην ἡμῶν τὸ σχετικῶς ἀρτιώτερον· ἐδηλώσαμεν ὅμως ἐκ τῶν προτέρων, προκειμένου οὐ μόνον περὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν, ἀλλὰ καὶ περὶ πάντων τῶν ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπεβάλομεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν ἀποστέργομεν πᾶσαν γνώμην, ἣν ἠθέλομεν ὑπολάβει ὡς συντελοῦσαν εἰς τὴν συμπλήρωσιν καὶ τὴν σκοπιμωτέραν αὐτῶν διαρρύθμισιν. Εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον παρετήρησα χθὲς, ὅτι θὰ ἦτο ἴσως κανονικώτερον, ἐπειδὴ ἐπί τινων λεπτομερειῶν, ἀναγομένων εἰς τὰ ἄρθρα, ὡμίλησε, ν’ ἀναμείνῃ νὰ ὑποβάλῃ τὰς τροπολογίας αὐτοῦ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τότε ἤθελεν ἀκούσει, ποίαν ἔχομεν γνώμην περὶ αὐτῶν. Δὲν νομίζω, ὅτι εἶμαι ὑποχρεωμένος ν’ ἀπαντήσω εἰς ὅ,τι σήμερον εἶπεν· ὅτι δηλ. ὑπελήφθη ὑπό τινων, ὅτι δὲν εἴμεθα Κράτος, καὶ ὅτι μόνον εἰς τὰς ἰδέας αὐτοῦ ὑπάρχει ἡ πεποίθησις, ὅτι ἀποτελοῦμεν Κράτος, ἐνῷ ἡμεῖς, κατὰ τὸν κ. συνάδελφον, φρονοῦμεν, ὅτι δὲν εἴμεθα Κράτος. Νομίζω, ὅτι εἰς τοῦτο ἔδωκεν ἀφορμὴν τὸ λεχθὲν, κατὰ τρόπον οὐχὶ σοβαρὸν, ὅτε ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἔλεγεν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν τοὐλάχιστον 500,000 ὅπλα ἐπαναληπτικὰ, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀλλαγὴν τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ. Τότε ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου παρετήρησεν, ὅτι, ἵνα ἔχωμεν 500,000 ὅπλα ἐπαναληπτικὰ, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ 500,000,000 φυσίγγια, ἑπομένως ἀπαιτεῖται πρὸς τοῦτο δαπάνη φράγκων 120,000,000, ἤτοι ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἔχῃ τὸ Κράτος ἡμῶν, καὶ δι’ αὐτὸ εἶπεν, ὅτι αὐτὰ βεβαίως ἀνάγονται εἰς μεταγενεστέρας γενεὰς, καὶ πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς ἐκείνας νὰ συμπληρώσωσι τὸν ὁπλισμὸν καὶ τὰ ἐργοστάσια, εἰς τὰ ὁποῖα κατασκευάζονται πυρίτιδες, δυναμίτιδες κλπ. Δὲν νομίζω, ὅτι ἦτο σοβαρὸν τὸ ἐπιχείρημα, τοῦ κ. συναδέλφου καὶ ἱκανὸν νὰ πείσῃ, ὅτι ἡμεῖς ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν ἀποτελοῦμεν Κράτος, καὶ ὅτι μόνον αὐτὸς, ὁ ὁποῖος ὑπέβαλε τὰς τροπολογίας του, ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀποτελοῦμεν Κράτος. Νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι τὰ θέματα, περὶ ὧν συζητοῦμεν, ἔχουσι πάντα πρακτικὴν ἀξίαν, ὅτι ὁ χρόνος ὁ ὑπολειπόμενος διὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς εἶναι βραχύτατος, καὶ θὰ ἦτο εὐκταῖον, ἂν καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ζητήσαντες τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, οἱ εἰδικοὶ, ἤθελον συγκατατεθῆ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπὶ ἑκάστης τροπολογίας, ὑποβαλλομένης ἐφ’ ἑκάστου ἄρθρου, νὰ συζητῶμεν, καὶ ὅσας ἐξ αὐτῶν κρίνωμεν δυναμένας νὰ βελτιώσωσι τὸ νομοσχέδιον, ν’ ἀποδεχθῶμεν.

§65Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ἐζήτησα τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ἐζήτησα ἀκριβῶς διότι ἐπεθύμουν ἐπισήμως νὰ λεχθῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐλέχθη διὰ πρεσβείας χθές. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος προσῆλθε παρ’ ἐμοὶ, ὡς πρέσβυς, διὰ νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ τροπολογίας, νὰ μαρτυρήσῃ περὶ τούτου· διότι ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ λύωνται ζητήματα τόσον σοβαρὰ ἐν τοῖς παρασκηνίοις· ἐννοῶ, τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ αἱ δηλώσεις νὰ γίνωνται ἐπισήμως, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὴν ἐπίσημον δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ λαμβάνω τὸν λόγον καὶ ν’ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔλαβον τοιαύτην διαβεβαίωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προτίθεται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν πλείστας τροποποιήσεις, καὶ αἱ δηλώσεις αὗται μοὶ ἐψιθυρίσθησαν χθὲς εἰς τὸ οὖς, ἐζήτησα νὰ βεβαιωθῶσι τὰ τοιαῦτα καὶ ἐπισήμως, διότι, ἐπαναλέγω, δὲν πρέπει νὰ λύωνται τοιαῦτα ζητήματα ἐν τοῖς παρασκηνίοις (θόρυβος).

§66Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νὰ ἐξηγηθῆτε σαφέστερον, τί ἐννοεῖτε· διότι αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, ἀφορῶσιν ὁλόκληρον τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν δεξιάν).

§67Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ προσβληθῇ ἡ πτέρυξ αὕτη. Τὴν πτέρυγα ταύτην τὴν σέβομαι, καὶ ἀκριβῶς διότι τὴν σέβομαι δὲν ἐπεκτείνω τὸν λόγον καὶ δὲν ἀνασύρω τὸν πέπλον (θόρυβος).

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ τὸν ἀνασύρητε (θόρυβος).

§69Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐκ σεβασμοῦ ἀκριβῶς πρὸς τὴν πτέρυγα ταύτην δὲν ἀνασύρω τὸν πέπλον (θόρυβος).

§70ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Τί ἐννοεῖτε; Ἐξηγηθῆτε.

§71Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὅστις θέλει ἂς ἐννοήσῃ.

§72Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι «ὅστις θέλει». Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν πάντες.

§73Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν ἔχω νὰ κάμω μὲ τὴν πτέρυγα, ἔχω νὰ κάμω μὲ τὴν κεφαλὴν (θόρυβος).

§74ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἡ πτέρυξ ἀκολουθεῖ τὴν κεφαλήν.

§75Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§76Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θέλω νὰ ὁμιλήσω καὶ δὲν ἐπιτρέπω διακοπὰς, ἰδίως ἀπὸ τοὺς κυρίους Ὑπουργούς. Λοιπὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μοὶ εἶπον, ἐζήτησα νὰ μοὶ γνωσθῇ ἐπισήμως, ἵνα μὴ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ καὶ παρέρχηται ἐπὶ ματαίῳ ὁ χρόνος, ἀναπτυσσομένων ζητημάτων καὶ ἐπαναλαμβανομένων ἴσως κατὰ τὸ πλεῖστον τῶν αὐτῶν ἐπιχειρημάτων. Μὲ ἐπληροφόρησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ τὸ ὁμολογήσῃ...

§77Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Περιμένω νὰ τελειώσητε, καὶ θὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§78Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων εἶχε τὴν καλωσύνην—καὶ τὸν εὐχαριστῶ διὰ τοῦτο—νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον θὰ ὑποστῇ τροποποιήσεις καὶ θὰ ὑποστῇ τὰς ἀναγκαίας βελτιώσεις. Λοιπὸν ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ποίας τροποποιήσεις ἐννοεῖ νὰ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις, κατόπιν τῶν ἀναπτυχθέντων κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν, διὰ νὰ μὴ ἐπανερχώμεθα εἰς τὰ αὐτά.

§79Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ δεχθῇ τροποποιήσεις.

§80Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν ἐχρημάτισα, κύριε Πρόεδρε, διπλωματικὸς ὑπάλληλος, διὰ νὰ χρησιμεύσω ὡς πρέσβυς ἢ μεσίτης μεταξὺ Βουλευτῶν καὶ Κυβερνήσεως. Παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴν, μὲ τὸν ὁποῖον συνδέομαι διὰ φιλίας, νὰ μὴ ἐπιμένῃ εἰς τὰς ἐνστάσεις περὶ μὴ ἀπαρτίας, αἱ ὁποῖαι ἀδικοῦσιν αὐτὸν πολὺ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ...

§81Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν.

§82Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Εἶναι ἰδία ἐμοῦ κρίσις. Δὲν εἶναι ἀνάγκη, κύριε Καραπᾶνε, νὰ ἀναλάβητε τὴν ὑπεράσπισιν τοῦ κυρίου Λαπαθιώτου. Εἶναι ἱκανὸς ὁ κύριος Λαπαθιώτης νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτόν. Παρεκάλεσα λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τυρνάβου συνάδελφον καὶ τῷ προσέθηκα...

§83ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἐξ ἰδίου ὀνόματος;

§84Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μάλιστα, ἐξ ἰδίου ὀνόματος... Τῷ προσέθηκα, ὅτι ἐν συνομιλίᾳ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβον τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι πολλὰς τῶν ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ὑποβληθεισῶν τροπολογιῶν, ὅσαι ἤθελον τῷ φανῆ λογικαὶ,—ὡς καὶ ὁ ἴδιος πρὸ ὀλίγου ἐδήλωσε,—θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ συζητήσωμεν κατ’ ἄρθρον, ὅπως εἰς ἕκαστον ἄρθρον γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις καὶ δεχθῇ ἡ Κυβέρνησις τὰς τροπολογίας τὰς λογικάς. Αὐτὰ εἶπον εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐκ Τυρνάβου συνάδελφον, καὶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν θὰ μὲ διαψεύσῃ.

§85Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ ἐπεμβῶ εἰς τὴν ἐπὶ τὸ καλλιλογικώτερον διασάφησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς, διότι ἐμὲ ἐνδιαφέρει ἡ οὐσία τῶν πραγμάτων. Μοὶ ὡμίλησε περὶ τροποποιήσεων, μοὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ δεχθῇ καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τροποποιήσεις.

§86Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὸ ἐδήλωσεν ἐπισήμως πρὸ μικροῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· καὶ ἐγὼ αὐτὸ εἶπον, τὸ ὁποῖον ἐδήλωσεν ὁ κ. Ὑπουργός.

§87ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Τότε ποῖα εἶναι τὰ παρασκήνια;

§88Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Λοιπὸν ἐζήτησα νὰ μάθω, ποῖαι θὰ ἦναι αἱ τροποποιήσεις. Θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ, καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα, τροποποιήσεις, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ νὰ ὑποβάλω τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ διατρέχωσι τὸν κίνδυνον νὰ ἀπορριφθῶσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐννοῶ νὰ ὑποβάλω τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἀποδέχεται ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὸ αὐτὸ συμφέρον νὰ τροποποιηθῇ ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸ νομοσχέδιον.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι τὰς τροποποιήσεις τὰς ὑποβληθείσας ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θέλει ἀποδεχθῆ, ἐφ’ ὅσον αὗται δὲν ἀντίκεινται πρὸς τὸ πνεῦμα καὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§90Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Μὴ ὁμιλεῖτε περὶ οἰκονομίας τοῦ νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἀνοικονόμητον.

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἕτερος τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§92ΧΑΡ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§93Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§94Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ὥρα νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε;

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτον ὁ κύριος Βιτάλης. Ὁρίστε, κύριε Βιτάλη.

§96Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι μεγάλης ἐθνικῆς σημασίας, ἑπομένως ἀμφότεραι αἱ πτέρυγες ἔχουσι τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον. Ἡ διαφορὰ μόνον εἶναι, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ἐπιστημονικὸν, οἱ δὲ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον οὐδεμίαν περὶ τούτου εἰδικότητα εἶχον. Διότι, ὅτε ἐγὼ κατέφευγον εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, κατέφευγον οὐχὶ εἰς τὰς ἰδέας τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ κατέφευγον, ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸν σεβαστόν μοι στρατηγὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅταν λοιπὸν ὁ στρατηγὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν λέγῃ, ὅτι διὰ τὸ σπουδαῖον αὐτὸ νομοσχέδιον ἔστειλεν ἀξιωματικούς, ἵνα λάβωσι μέρος εἰς τὴν σύνταξιν αὐτοῦ, καὶ κατὰ συνέπειαν οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχει, νομίζω ὅτι δικαιοῦμαι νὰ φέρω τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα θεωρῶ πειστικά, διότι ὁ σκοπός μου εἰς οὐδὲν ἄλλο ἀποβλέπει ἢ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου...

§97Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν εἶπον ἐγώ, ὅτι δὲν ἔχω εὐθύνην. Τοὐναντίον ἀποδέχομαι πᾶσαν εὐθύνην.

§98Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἦσθε μόνιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἔστε βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον. Ἀλλὰ δὲν εἶσθε μόνιμος· αὔριον θὰ ἔλθῃ εἷς πολίτης Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ προσέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι πρόκειται περὶ μυστικοῦ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμῃ γνωστόν. Πάντες γνωρίζομεν περὶ τίνος μυστικοῦ πρόκειται, καὶ θὰ ἐξετάσω αὐτὸ ὑπὸ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν. Ἰδοὺ εἰς τί συνίσταται τὸ μυστικόν. Ὅταν κατορθώσωμεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἀναλογίαν τοιαύτην εἰς τὴν πυρίτιδα, ὥστε νὰ ἔχῃ ὀλιγώτερον καπνὸν καὶ τὴν αὐτὴν βλητικὴν δύναμιν, τοιουτοτρόπως, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τελείως ἄκαπνον πυρίτιδα, πλησιάζομεν ὅμως πρὸς αὐτήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς οὗτος; Αὐτὸ θὰ ἐξετάσω... Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡσυχία, κύριε Πρόεδρε.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί νὰ κάμω;

§100Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ διακόψωμεν.

§101Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§102Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐὰν ὁ ἀγορεύων δηλώσῃ, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ μακρόν, καλλίτερον εἶναι νὰ διακόψωμεν.

§103Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὁ σκοπός μου εἶναι νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν. Ἐὰν δὲ δὲν ἀντελήφθη τοῦτο ἡ πλειονοψηφία, τῆς ὁποίας τὴν γνώμην ταύτην τὴν στιγμὴν ἀντιπροσωπεύει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος, τὸ ἀντελήφθη ὅμως ἡ Κυβέρνησις. Διότι χάριν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων παρημέλησα τὸ καθῆκον νὰ προστατεύσω τὰς ἀνάγκας τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ βλέπετε, ὅτι εἰς ἐπερωτήσεις δὲν ἀναμιγνύομαι καθόλου. Ἑπομένως δὲν πρόκειται ν’ ἀπασχολήσω εἰς μάτην τὴν Βουλήν.

§104Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ ὁμιλήσητε διὰ μακρῶν, νὰ διακόψωμεν.

§105Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μέχρι τοῦδε ἔκαμα περίληψιν μόνον τοῦ θέματος, ἔδωκα δὲ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐννοήσῃ περὶ τίνος πρόκειται. Ἐφ’ ὅσον τὸ νομοσχέδιον δὲν βελτιοῦται, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ κάμω ἀνάλυσιν τοῦ νομοσχεδίου, ὁμιλῶν ἐπὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, καὶ κατόπιν νὰ ἐξετάσω τὰς συνεπείας.

§106Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἔχουν πολὺ δίκαιον νὰ παραπονῶνται καθ’ ἡμῶν τῶν ἀξιωματικῶν Βουλευτῶν, ὅτι ἡμεῖς γινόμεθα αἴτιοι τῆς παρελκύσεως τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου. Σᾶς παρακαλῶ λοιπὸν νὰ μὴ ὁμιλήσητε ἐπὶ μακρὸν (Θόρυβος καὶ διακοπαὶ ἐξ ἀριστερῶν).

§107Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τί εἶναι αὐτά, κύριε Πρόεδρε; ἔχομεν Κανονισμόν; Ἐπιβάλετε τὸν Κανονισμὸν εἰς τὰς συζητήσεις.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε νὰ κάμω;

§109Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νὰ διακόψητε τὴν συνεδρίασιν, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

§110Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς δηλώσῃ, ὅτι θὰ ὁμιλήσῃ ὁπωσδήποτε ἐν ἐκτάσει, νομίζω καλὸν νὰ διακόψωμεν.

§111Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Βεβαίως θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ μακρόν.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 2 μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρα 12 καὶ 15′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 3 καὶ 20′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κύριος Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§113Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν ἔχουσι δίκαιόν τινες τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων νὰ καταφέρωνται καθ’ ἡμῶν, διότι ἀναλαμβάνομεν τὴν ἐξέτασιν ἑνὸς νομοσχεδίου, καὶ ν’ ἀποδίδηται συχνάκις ἡ κατηγορία εἰς ἡμᾶς, ὅτι τοῦτο πράττομεν, ἵνα ἐμποδίσωμεν τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως. Χθὲς ἀκόμη ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἐξ Ἄνδρου Βουλευτὴς, ἄνευ λόγου, καὶ ἐνῷ οὐδεμία ἐπερώτησις εἶχε γείνῃ ἐκ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, ἐξηρεθίσθη καὶ ἐπετέθη καθ’ ἡμῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ κατηγορία, ἡ ὁποία ἀποδίδεται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι παρεμποδίζει τὰ ἔργα τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δικαία. Ἐὰν ἐξετάσητε καλῶς τὰ πράγματα, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι αἱ περισσότεραι συζητήσεις ἐγένοντο ὑπὸ μελῶν τῆς πλειονοψηφίας. Ἡ Ἀντιπολίτευσις πάντοτε ἐφέρθη ἐνδοτικῶς, οὕτως εἰπεῖν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον εἶναι γνωστὸς ὁ ἀριθμὸς τῆς πλειονοψηφίας, βοηθουμένης καὶ ὑπό τινων ἄλλων συναδέλφων. Ταῦτα εἶπον εἰς ἀπάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος μὲ διέκοψε. Τὸ ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, εἶναι καθαρῶς στρατιωτικὸν, ὑπ’ αὐτὴν δὲ τὴν ἔννοιαν θὰ ἐξετάσω αὐτὸ, καθόσον εἶμαι στρατιωτικὸς, φρονῶ δὲ, ὅτι στρατιωτικοὶ πρέπει νὰ ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα, καὶ ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀνὴρ ἐγνωσμένης πείρας καὶ ἱκανότητος, ἀποτελῶν μέλος Κυβερνήσεως, ἐχούσης ἓν σύστημα. Ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ ὁμιλῇ ὡς ἄτομον, ἀλλ’ ὡς Ὑπουργὸς, καὶ ἔπρεπε νὰ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα καὶ διὰ πειστικῶν ἐπιχειρημάτων νὰ πείσῃ ἡμᾶς, καὶ νὰ μὴ περιορισθῇ νὰ εἴπῃ μόνον, ὅτι τὸ ζήτημα διαιρεῖται εἰς νομοθετικὸν καὶ κυβερνητικόν. Τίς ἀγνοεῖ, ὅτι τὰ ζητήματα ταῦτα διαιροῦνται εἰς νομοθετικὰ καὶ κυβερνητικὰ, δηλαδὴ κυβερνητικῆς εὐθύνης; Καθῆκον παντὸς Βουλευτοῦ, καθῆκον τῆς Βουλῆς εἶναι ἡ ἐμβριθὴς ἐξέτασις τῶν διαφόρων νομοσχεδίων, ἡ εἰσαγωγὴ ἡμῶν εἰς τὰ διάφορα οἰκονομικὰ ζητήματα. Διότι τὰ πλεῖστα οἰκονομικὰ ζητήματα ἐν Εὐρώπῃ ἐλύθησαν ὑπὸ τῶν νομοθετικῶν σωμάτων, καὶ ἐκεῖνα ἀκόμη, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν κοινωνικὴν οἰκονομίαν καὶ τὰς χρηματιστικὰς διακυμάνσεις. Παρακαλῶ δὲ νὰ συνδυάσητε τὴν τελευταίαν φράσιν μου μὲ τὴν πρότασιν ἐκείνην τοῦ Γάλλου Βουλευτοῦ, τὴν ὁποίαν σᾶς ἀνέφερα χθὲς, ὅστις ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἀπαγορεῦον εἰς τοὺς χρηματιστὰς, τοὺς ἐν τῷ Χρηματιστηρίῳ ἐκ τοῦ ἐμφανοῦς καὶ ἀφανοῦς παίζοντας, νὰ πολιτεύωνται. Ἐπειδὴ δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς ἀποσόβησιν πάσης τυχὸν χρηματιστικῆς ἐπιδράσεως εἰς τὰ διάφορα οἰκονομικὰ νομοθετήματα, καὶ νὰ λείψῃ πᾶσα παρεξήγησις καὶ πᾶσα ζημία τοῦ κόσμου ἐκ τῆς τεχνητῆς ὑπερτιμήσεως τῶν χρεωγράφων, ἐσκέφθην νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ πρότασιν νόμου περὶ ὁμοίας ἀπαγορεύσεως. Ἀλλ’ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποβάλω αὐτὴν κατ’ ἄλλην ἡμέραν καὶ πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διότι δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ὑμᾶς σήμερον διὰ ζήτημα τοιοῦτον. Τὸ ζήτημα, Κύριοι, περὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, εἶναι καθαρῶς στρατιωτικόν· ἐπιζητοῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν πυρίτιδα τοιαύτην, ἔχουσαν τοιαύτας ἀναλογίας, ὥστε νὰ ἦναι ἀνωτέρα τῆς νῦν ἐν χρήσει. Δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως ἡμεῖς νὰ εὕρωμεν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ αὐστριακὸς στρατὸς ἢ ὁ γερμανικὸς στρατός· διότι ἐκ δύο λέξεων τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐνόησα χθές, ὅτι ἓν ἐκ τῶν δύο ὅπλων θὰ ἐκλέξωμεν, Μάνλιχερ ἢ Μάουζερ, ἤ, ἂν ἦναι τὸ Γαλλικὸν Λεβέλ, εἶναι ἀδύνατον πάλιν νὰ ἔχωμεν τὴν ἀναλογίαν τῆς γαλλικῆς πυρίτιδος, διότι, καίτοι πολλὰ ἐγράφησαν διὰ τὰ πυρομαχικὰ τῆς Γαλλίας, ἐν τούτοις φαίνεται, ὅτι ἀντικατεστάθη τὸ σύστημα τῆς πυρίτιδος τὸ παλαιὸν δι’ ἄλλου νεωτέρου. Ἤδη ἐξεταστέον τὸ ζήτημα, πῶς θὰ κατορθώσωμεν τοῦτο; Θὰ κατορθώσωμεν τοῦτο βεβαίως διὰ τῆς διπλωματικῆς ὁδοῦ, διὰ τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ εἰ δυνατόν, καὶ δι’ ἄλλου προσώπου ἁρμοδιωτέρου. Θὰ καταφύγωμεν λοιπὸν εἰς οἱανδήποτε τῶν τριῶν Κυβερνήσεων διὰ τοῦ πρέσβεώς μας, ἵνα μᾶς δοθῶσιν αἱ ἁρμόζουσαι ἀναλογίαι, ἵνα μᾶς δοθῶσιν οἱ κατάλληλοι τεχνῖται, ἀφοῦ ἐδέχθη τὴν τροπολογίαν μου ὁ σεβαστὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ὅπως γείνωσι καθαρῶς στρατιωτικὰ ἔργα. Αὐτὸ, Κύριοι, εἶναι τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὡμίλησεν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἀλλὰ μοὶ ἐφάνη, ὅτι δὲν ἔχει εἰσέτι μορφώσει γνώμην σταθερὰν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Νομίζω ὅτι εἶπεν, ὅτι θέλει πυρίτιδα ἐμπορίου. Διατί; Ἀφοῦ παρεδέχθημεν τὸ στρατιωτικὸν σύστημα ἐξοπλισμοῦ, διατὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὸ ἐμπόριον; Ἔχομεν πλεῖστα παραδείγματα — δὲν θέλω νὰ ἀνατρέξω εἰς τὴν ἱστορίαν, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ὑμᾶς, — παραδείγματα κακῶν ἀποτελεσμάτων ἕνεκα τοιαύτης αἰτίας. Ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα τοῦ σεβαστοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅπως διὰ τοῦ ἐμπορίου ἐξασφαλίσωμεν ὅλην τὴν ἀγορὰν τῶν ὅπλων καὶ τῆς πυρίτιδος, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πειστικόν. Ὁ σεβαστὸς ἐξ Ὕδρας συνάδελφος εἶπεν, ὅτι εἶχε προτάσεις πρὸς κατασκευὴν ἀκάπνου πυρίτιδος καὶ τῶν σχετικῶν. Καὶ μήπως εἶναι δύσκολον τοῦτο; Ὡς καὶ ἐν προηγουμένῃ ἀγορεύσει μου εἶπον, ἐν τῇ κεντρικῇ Ρωσσίᾳ ὑπάρχει ἐργοστάσιον, ἔχον τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν αὐτοῦ εἰς τὸ Παρίσι. Δὲν ἔχομεν παρὰ ν’ ἀποταθῶμεν εἰς τὴν Διεύθυνσιν ἐκείνην, ἀφοῦ καὶ ἡ Ρωσσία τὴν ἀνέχεται. Ὡμίλησέ τις τῶν κυρίων συναδέλφων περὶ τοῦ μυστικοῦ, καὶ ἐνεθυμήθην μυστικὸν ἐν παρωχημένῃ ἐποχῇ, ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν. «Βγάλτε με Βουλευτὴν, νὰ σᾶς ’πῶ τὸ μυστικό.» (ἱλαρότης). Σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι οὐδὲν μυστικὸν τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει, διότι τὸ ζήτημα συνίσταται εἰς τὸ ἑξῆς, πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ φέρωμεν πυρίτιδα, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ τὴν αὐτὴν βλητικὴν δύναμιν τῶν ὅπλων καὶ πυροβόλων καὶ τὰ αὐτὰ περίπου πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἡ ἄκαπνος. Ἑπομένως τὸ πρόσκομμα τοῦ μυστικοῦ αὐτοῦ πίπτει, καὶ δὲν πρέπει νὰ συζητῶμεν περὶ αὐτοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ στραφῇ ἡ Βουλὴ εἰς μέτρα ῥιζικώτερα, ὅπως καὶ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου λέγει. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προστατεύομεν τὸ ἐργοστάσιον Μαλτσινιώτου. Βεβαίως δὲν ἐννοῶ νὰ καταστραφῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν πρόνοιαν καὶ περὶ ἐξασφαλίσεως αὐτοῦ, ἐν περιπτώσει πολέμου, ἐν περιπτώσει ἀποκλεισμοῦ· νὰ ὁρισθῇ θέσις κατάλληλος, πολὺ μακρὰν τῆς θαλάσσης. Ἀγορεύοντος χθὲς τοῦ κ. Λαπαθιώτου, ἐζήτησα τὸν λόγον, οὐχὶ ἵνα ἀντεπεξέλθω εἰς τὰς γνώσεις τοῦ κ. Λαπαθιώτου, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως εἶναι εἰδικὸς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ διὰ νὰ καταδείξω εἰς ποίαν πλάνην εὑρίσκεσθε, διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐσκέφθη καλῶς, ἐμπιστευθεῖσα τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου εἰς ὑπαλλήλους μὴ εἰδικοὺς, καίτοι κατὰ τὰ ἄλλα ἀρίστους. Οὐδὲν ἄλλο, Κύριοι, ἔχω νὰ προσθέσω ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, διότι, ἔχων ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ πλειονοψηφία εἶναι μόνιμος, γνωρίζω ὅτι οὐδὲν ἀποτέλεσμα δύναμαι νὰ ἐπιφέρω. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου δικάζεται ἐνώπιον ἡμῶν ὄχι μόνον ἡ τιμὴ τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ τιμὴ τῆς πατρίδος.

§114Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁμιλήσῃ τις, διότι πᾶσα ἡ Βουλὴ ἐφάνη δεχομένη τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ χθεσινὴ ὅμως ἀγόρευσις τοῦ ἐντίμου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ διεσάλευσε τοσοῦτον τὰς βάσεις τοῦ νομοσχεδίου, ὥστε θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ φέρω παρατηρήσεις τινάς. Καίτοι παραδέχομαι ὡς ὀρθοτάτας τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ, δὲν συμφωνῶ ὅμως, ὅτι ἐν τῇ συζητήσει τοιούτου νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται νὰ ληφθῶσιν ἀποφάσεις, ὁποίας συνεβούλευσεν. Ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τὸ μονοπώλιον τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Οὐδὲν περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ὅπλων ἐν τῷ Κράτει δι’ ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα εἴτε τὸ ὅλον τοῦ ὁπλισμοῦ εἴτε μέρη αὐτοῦ πρόκειται νὰ κατασκευάζωσι. Δὲν περιλαμβάνει δὲ ῥητῶς καὶ σαφῶς, καίτοι δὲν τὸ ἀποκλείει, οὐδὲ τὴν κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τῶν ἀναγκαιουσῶν εἰς τὸν στρατόν. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον ὁμιλεῖ περὶ μονοπωλίου τῶν εἰδῶν αὐτῶν, ἀλλ’ οὐδεμία διάταξις φαίνεται ἐνδιατρίβουσα εἰς τοῦτο καὶ πηγάζουσα ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου ἀπεφάσισαν, ὅπως ἱδρυθῇ ἐργοστάσιον τοῦ Κράτους καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν πυρομαχικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὸν ἡμέτερον στρατόν. Εἶναι ἐνδεχόμενον καὶ τοῦτο, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς καθιερούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ εἰσήχθη. Διὰ νὰ ἐκτιμήσωμεν πρεπόντως τὴν ἀξίαν τῶν λόγων τοῦ ἐντίμου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὸ ἑξῆς· ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ δημιουργήσῃ πόρον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διὰ νὰ δημιουργήσῃ δὲ πόρον τοῦ ταμείου αὐτοῦ, καὶ πόρον ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πρέπει νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ προκύψῃ ἐκ τοῦ μονοπωλίου ἓν κέρδος. Ἂν δὲν πρόκηται νὰ προκύψῃ κέρδος, ἂν δὲν ἦναι βέβαιον ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι θὰ προκύψῃ κέρδος, εἶναι περιττὸν νὰ τὸ εἰσαγάγωμεν ὡς πόρον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διὰ νὰ προκύψῃ ὅμως κέρδος, πρέπει κατὰ πρῶτον λόγον ὁ ἰσχυριζόμενος τοῦτο νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει τὴν κατανάλωσιν, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον ἐν τῷ ἐμπορίῳ, τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν πώλησιν αὐτῶν θὰ τὴν ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον, θὰ προσθέτῃ πιθανῶς τι ἐπὶ πλέον εἰς τὴν τιμὴν τῆς παραγωγῆς, θὰ παρέχῃ ἑπομένως αὐτὰ εἰς μᾶλλον ἢ ἧττον μεγαλειτέραν τιμὴν, καὶ πάντως θὰ προκύπτῃ ἕν κέρδος, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀναβιβασθῇ μέχρι ποσοῦ δραχμῶν 500,000, μέχρις 1,000,000, μέχρι 2,000,000 κατὰ τινας. Ἀλλὰ τοῦτο τὸ κέρδος προκύπτει διότι ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὴν κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, καὶ τότε ἔχομεν ἐκ τῶν ἰδίων ἡμῶν πληροφοριῶν, ἐκ τῆς ἰδίας ἡμῶν πείρας τὸ ποσὸν τῆς παραγωγικῆς δαπάνης καὶ τῆς τιμῆς, εἰς ἣν πωλεῖται ἡ πυρῖτις αὕτη ἐν τῇ ἀγορᾷ, καὶ δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν θετικὸν ὁπωσδήποτε συμπέρασμα, ὅτι τοιοῦτον κέρδος δύναται νὰ προκύψῃ καὶ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Ὅταν ὅμως θέλωμεν νὰ συνδέσωμεν καὶ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὁπλισμοῦ, εἴτε μέρους εἴτε ὅλου, καὶ τὴν κατασκευὴν ὅλων τῶν εἰδῶν τῶν πυρομαχικῶν, ἀναλαμβάνομεν ἐπιχείρησιν, τῆς ὁποίας δὲν γνωρίζομεν ἀκριβῶς τὰς οἰκονομικὰς συνεπείας. Διότι ἴσως καὶ ἰδιαίτερα ἐργοστάσια θὰ ἦναι ἀναγκαῖα, καὶ εἰδικοὶ ἐπιστήμονες καὶ ἐργάται ἐξ Εὐρώπης, καὶ δαπάναι περισσότεραι, διότι δὲν ἐπιτρέπεται διὰ τὰ πυρομαχικὰ, τὰ ὁποῖα διὰ τὸν στρατὸν ἐν πολέμῳ προορίζονται, νὰ κατασκευάζωνται ποιότητες, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἴσαι, ἂν ὄχι καὶ ἀνώτεραι, ἐκείνων, τὰς ὁποίας γειτονικὰ ἡμῶν Κράτη μεταχειρίζονται. Ἐὰν θελήσωμεν μάλιστα, ὡς εἶναι λίαν φυσικόν, λόγῳ τῶν ὅπλων, ἅτινα ζητοῦμεν νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὸν στρατὸν, νὰ κατασκευάζωμεν καὶ ἄκαπνον πυρίτιδα, θέλομεν λάβει ἴσως ἀνάγκην ἄλλων, πολὺ τεχνικωτέρων καὶ δαπανηροτέρων, ἐργοστασίων καὶ ἀποθηκῶν διὰ τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν συντήρησιν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος, εἴτε ἡ ἄκαπνος πυρῖτις εἶναι ἄλλη τις ἢ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἤδη παραδεχθῆ διάφοροι κατασκευασταὶ, εἴτε οὗτοι εἶναι Κράτη εἴτε ἰδιῶται. Τοιουτοτρόπως ὄχι μόνον κινδυνεύομεν νὰ μὴ ἔχωμεν περισσεύματα καὶ κέρδη διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ μᾶλλον ἐν ἀρχῇ δαπάνην, ἥτις ν’ ἀπασχολήσῃ τοσοῦτον κεφάλαιον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ ἐπὶ τοσοῦτον πιθανῶς χρόνον, ὥστε ν’ ἀναβληθῇ, ἐὰν δὲν ἐξευρεθῶσιν ἄλλοι πόροι, ἐπὶ πλέον τοῦ νῦν ὑπολογιζομένου χρόνου ὁ ὁπλισμὸς καὶ ὁ ἐφοδιασμὸς πρὸς πόλεμον τοῦ στρατοῦ. Τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον. Διότι, ἐὰν σήμερον σπεύδωμεν νὰ ψηφίσωμεν τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ, ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰς κατεπειγούσας περιστάσεις, ἐξ ὧν ἀπειλούμεθα, αἵτινες ἄδηλον πότε, ἀλλὰ πάντως θ’ ἀναγκάσωσιν ἡμᾶς εἰς ἐνέργειαν, καὶ πρέπει νὰ σπεύσωμεν, ὅπως κατὰ πρῶτον λόγον ἀσφαλίσωμεν τὰ μέσα τῆς προμηθείας τοῦ ὑλικοῦ πολέμου. Λοιπὸν τὸ ὑλικὸν πολέμου αὐτὸ, εἴτε εἰς ὅπλα καὶ πυροβόλα συνίσταται εἴτε εἰς πυρομαχικὰ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προέλθῃ ἐν τῷ παρόντι ἐξ ἡμῶν, ἀλλὰ θὰ τὸ ἀναζητήσωμεν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐκτὸς τῆς πυρίτιδος, ἡ ὁποία δύναται καὶ σήμερον νὰ χρησιμεύῃ διὰ τὸν στρατὸν, διότι καὶ πυρῖτις ἐκ τῆς συνήθους, τῆς μαύρης λεγομένης, δύναται νὰ χρησιμεύῃ δι’ αὐτόν. Ἑπομένως ὀφείλομεν σήμερον, ἀφ’ ἧς στιγμῆς ἐξασφαλισθῶσι πόροι ἐν τῷ Ταμείῳ τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ χρησιμοποιήσωμεν πρώτιστα αὐτοὺς πρὸς προμήθειαν ἔξωθεν ὅλου τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, τὸ ὁποῖον θέλομεν κρίνει ἀναγκαῖον, ὅπως δι’ ἐπιστράτευσιν τοῦ πιθανοῦ στρατοῦ ἡμῶν προμηθευθῶμεν. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο πράξωμεν, ὅσον καὶ ἂν ὑποθέσωμεν μικρὰν τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν θὰ θέσωμεν ἐπὶ ποδὸς πολέμου μίαν ἡμέραν, αὕτη θὰ ἦναι πάντως τοσαύτη, αἱ δ’ ἀπαιτήσεις πρὸς τοιαύτας δαπάνας θὰ ὦσι τόσον ποικίλαι καὶ δαπανηραὶ, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ θέλωμεν νὰ ἐξοδεύσωμεν ὀλίγα· θὰ ἐξοδεύσωμεν ἄρα ἀναγκαίως πολλά. Ἐξοδεύοντες ὅμως πολλὰ, δὲν δυνάμεθα συγχρόνως νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς ἐπιχειρήσεις πρὸς ἵδρυσιν ἐργοστασίων πρὸς παραγωγὴν εἴτε ὅπλων εἴτε ἀκάπνου πυρίτιδος εἴτε πυρομαχικῶν, ἅτινα ἀπαιτοῦσι μεγάλας δαπάνας. Ἑπομένως σήμερον πρέπει τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου νὰ μείνῃ καὶ ἐν ταῖς διατάξεσιν αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτό, ὅτι κυρίως πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ μονοπώλιον, ὅπερ νὰ κατασκευάζῃ τὴν πυρίτιδα, ἡ ὁποία σήμερον κατασκευάζεται καὶ ἐν τῷ ἐμπορίῳ κυκλοφορεῖ καὶ καταναλίσκεται, καὶ ὅ,τι διὰ τοὺς ἰδιώτας χρησιμεύει, εἴτε δύναται νὰ χρησιμεύῃ, θὰ κατασκευάζηται καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, βραδύτερον δέ, ὅταν τὰ μέσα ἡμῶν ἐπιτρέψωσι καὶ αἱ ἀνάγκαι τὸ ἀπαιτήσωσι, δυνάμεθα νὰ ἀσχοληθῶμεν καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν εἴτε τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος εἴτε πυρομαχικῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα εἶναι προσφορώτερα διὰ τὰ πυροβόλα καὶ τὰ ὅπλα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν τότε καὶ τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι ἀσφαλέστερον νὰ ἔχωμεν ἐν τῷ τόπῳ, παραγόμενα παρ’ ἡμῶν αὐτῶν, παρὰ μεταφερόμενα ἔξωθεν. Διότι περὶ τούτου πάντες εἴμεθα σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ καταστῶμεν μίαν ἡμέραν ἐντελῶς ἀνεξάρτητοι ἐν τῇ παραγωγῇ τῶν μέσων τοῦ πολέμου ἀπὸ τὸ ἐξωτερικόν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω, ὅτι σήμερον δὲν πρέπει εὐθὺς ἀπ’ ἀρχῆς, ἅμα τῇ ψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, νὰ ἐπιδοθῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς χορηγῶσι τὰ πυρομαχικὰ, τὴν ἄκαπνον πυρίτιδα, ἀκόμη ὀλιγώτερον τὰ ὅπλα, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην. Νομίζω ὅτι τοιαύτη ἐπιχείρησις εἶναι παρακεκινδυνευμένη, καὶ δύναται ν’ ἀποβῇ λίαν ἐπιζήμιος· διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, ὅτι σκοπεῖται ἁπλῶς ἡ ἀντικατάστασις τῆς ἐλευθέρας κατασκευῆς καὶ ἐμπορίας διὰ μονοπωλίου παραγωγῆς καὶ πωλήσεως τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, αἱ ὁποῖαι ἐν τῷ ἐμπορίῳ χρησιμεύουν σήμερον, ἀναπτυσσομένης τῆς βιομηχανίας ταύτης ὅσον τὸ δυνατὸν τελειότερον, ἵνα καὶ μεγαλειτέρα ἡ κατανάλωσις γίνηται καὶ περισσότερον χρησιμοποιῆται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ· καὶ ταῦτα, ἐὰν ἐπιτρέψωσι τὰ μέσα, ἅτινα θὰ διαθέτῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Λέγω τὰ μέσα τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι δὲν νομίζω, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον, ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον θὰ ψηφίσωμεν, περὶ μονοπωλίου πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ τὸ Κράτος εἰς δαπάνας μεγαλειτέρας ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θὰ καλύπτωνται ἀπὸ τὰ ἔσοδα, τοιαύτη ἐπιχείρησις ν’ ἀναληφθῇ ὑπὸ τοῦ Κράτους. Διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι δαπανᾷ τοσαῦτα τὸ Δημόσιον διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μονοπωλίου, ὥστε μετὰ τὴν πώλησιν τῶν προϊόντων αὐτοῦ, οὐ μόνον κέρδος δὲν ἀπομένει, ἀλλὰ καὶ ζημία ὑπάρχει, τότε, ἐννοεῖται, δὲν εἶναι δίκαιον, τὸ Δημόσιον νὰ βαρύνηται διὰ τοιαύτης ζημίας, ἐὰν μάλιστα αὕτη δὲν πρόκειται νὰ ἐπιτευχθῇ ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ πρόκειται νὰ γίνηται ἐν τῇ παραγωγῇ πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν χάριν τοῦ ἐμπορίου. Ἀνεξαρτήτως τούτου, μόνον ἐὰν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διαθέτῃ μίαν ἡμέραν χρήματα ἀρκοῦντα, ὅπως, ἀφοῦ προμηθευθῇ τὰ διὰ τὸν στρατὸν ἡμῶν ὅπλα καὶ πυρομαχικὰ, ἐπαρκῇ νὰ προβῇ βαθμηδὸν εἰς ἐγκατάστασιν ἐργοστασίων πρὸς παραγωγὴν καὶ ἀκάπνου πυρίτιδος καὶ πυρομαχικῶν, μόνον τότε δύναται καὶ πρέπει νὰ προβῇ εἰς τοῦτο. Ἀλλὰ νὰ δαπανήσῃ τὸ Δημόσιον, ἀφοῦ νῦν προικίζει διὰ τοσούτων πόρων τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ δαπανήσῃ, λέγω, καὶ ὅσον ποσὸν ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ παράγῃ ἄκαπνον πυρίτιδα καὶ πυρομαχικὰ, τοῦτο, σήμερον τοὐλάχιστον, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ πνεύματι οὔτε τῆς Κυβερνήσεως οὔτε τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως σήμερον θὰ περιορισθῶμεν ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ἰδιωτικὴν παραγωγὴν καὶ τὴν ἐλευθέραν ἐμπορίαν τῆς πυρίτιδος διὰ τοῦ μονοπωλίου τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς πωλήσεως αὐτῆς, ὡς καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, βελτιουμένων βεβαίως, ὅπερ εὐχερέστερον, διὰ τῆς συγκεντρώσεως εἰς ἑνιαίας χεῖρας, πλέον πεφωτισμένας καὶ πλέον ἰσχυράς. Ὑπὸ τοιοῦτον τύπον ἡ βιομηχανία αὕτη δύναται, ἂν προσηκόντως ἐπιβλέπηται, καὶ καλλιτέρας ποιότητας νὰ παράγῃ καὶ εὐθηνοτέρας συγκριτικῶς.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Τσαμαδὸς ἔχει τὸν λόγον.

§116Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διαφωνῶ ἐντελῶς πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτήν. Σκοπὸς κατ’ ἐμὴν γνώμην τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἡ ἀφαίρεσις ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς βιομηχανίας τῆς κατασκευῆς τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὅπως τὸ Δημόσιον ἀναλάβῃ ταύτην ἐπὶ βελτιώσει μὲν τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἐπ’ ὠφελείᾳ δὲ τοῦ δημοσίου ταμείου ἢ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Νομίζω, ὅτι σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν εἶναι ἡ κατασκευὴ πυρίτιδος πρωτίστως στρατιωτικῆς, χρησίμου διὰ τὰ τελειοποιημένα ὅπλα, περὶ ὧν προνοεῖ ἰδίως ὁ νόμος περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διὰ τῶν πόρων τοῦ ὁποίου προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφοδιάσῃ τὸν στρατὸν μὲ τὰ τελειότερα ὅπλα τοῦ πεζικοῦ καὶ πυροβολικοῦ. Ἐὰν λοιπὸν τοιαύτη σκέψις γίνηται ἐκ μέρους ἡμῶν σήμερον, ὅπως βελτιώσωμεν τὸν ὁπλισμὸν—καὶ λίαν δικαίως—διὰ τῆς προμηθείας νέου τελειοποιημένου τοιούτου, ἀναντιρρήτως πρέπει νὰ φροντίσωμεν καὶ περὶ τῶν πυρομαχικῶν τοῦ ὅπλου τούτου, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δυσκόλως θὰ δυνηθῶμεν νὰ προμηθευθῶμεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, καὶ δὴ ἐν στιγμαῖς κρισίμοις. Ἐπιβάλλεται λοιπόν, ἐὰν σοβαρῶς σκεπτώμεθα περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ, ἡ κατασκευή, ἡ ἵδρυσις πυριτιδοποιείων, ἱκανῶν νὰ παράσχωσι τὴν ἀπαιτουμένην πυρίτιδα, τὴν μέλλουσαν νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὰ φυσίγγια ἀμφοτέρων τῶν ὅπλων, τοῦ τε πεζικοῦ καὶ τοῦ πυροβολικοῦ. Ἐὰν ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ ταύτης τῆς ἀρχῆς, βεβαίως τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν δὲν ἔχει σκοπὸν μόνον τὴν βελτίωσιν τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου καὶ τὴν πώλησιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τῆς πυρίτιδος ταύτης· σκοπὸν κυρίως προτίθεται τὴν κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος τῆς στρατιωτικῆς, τῆς ὁποίας γίνεται καὶ ἡ μεγαλειτέρα κατανάλωσις, καὶ ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς κατασκευῆς τῶν πυριτιδοποιείων τούτων. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν λοιπὴν πυρίτιδα, ἀναντιρρήτως, ὠφελούμενοι ἐκ τῶν καταστημάτων τούτων τοῦ Δημοσίου, καὶ τὴν ποιότητα αὐτῆς θὰ τελειοποιήσωμεν, καὶ τὴν ὠφέλειαν τὴν ἐξ αὐτῆς προερχομένην θὰ διαθέσωμεν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Αὐτὸς εἶναι ὁ κύριος σκοπός, καὶ οὐδείς, φρονῶ, δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο. Διότι οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐν κρισίμῳ στιγμῇ εἶναι δυνατὸν νὰ προμηθευθῶμεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς τὰ φυσίγγια τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸν ἡμέτερον στρατόν, ὅταν ἔχωμεν τὸ παράδειγμα τοῦ 1897, ὅτε παραγγελίαι φυσιγγίων διὰ τὴν Ἑλλάδα ἠμποδίσθησαν νὰ διέλθωσι τὰ ὅρια Κρατῶν οὐδετέρων, λόγῳ τῶν διεθνῶν συμβάσεων καὶ τοῦ διεθνοῦς δικαίου. Εἶμαι ὅμως σύμφωνος μετὰ τοῦ προλαλήσαντος, ὅτι ἐν τῷ Κράτει δὲν πρέπει νὰ κατασκευάσωμεν καὶ τὰ ὅπλα μας, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ἴσως μέγας ἐγωϊσμὸς καὶ δαπάνη ἄσκοπος, καθόσον διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἑνὸς πυριτιδοποιείου δὲν ἀπαιτοῦνται καὶ πολὺ μεγάλαι δαπάναι, ἀλλὰ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ὁπλουργείων καὶ καταστημάτων πρὸς κατασκευὴν σωλήνων πυροβόλων ἀπαιτοῦνται πολλὰ ἑκατομμύρια. Ἄλλως τε πρὸς τίνα σκοπὸν νὰ προβῶμεν εἰς τοῦτο; Ὅπως μετὰ τὸ πέρας τῆς κατασκευῆς τῶν ἀναγκαίων διὰ τὸν στρατὸν ὅπλων κλείσωμεν τὰ ἐργοστάσια ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα πολλὰ ἠθέλομεν δαπανήσει ἑκατομμύρια; Δὲν συμφωνῶ πρὸς τὸν ἐκ Τυρνάβου ἀξιότιμον συνάδελφον, εἰπόντα ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην 500,000 ὅπλων. Ἴσως ἦτο σχῆμα ῥητορικόν· διότι ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε δύναται νὰ συγκεντρώσῃ ἐνεργὸν τακτικὸν στρατὸν ἄνω τῶν 100,000 ἀνδρῶν. Πιθανὸν νὰ ἔχωμεν καὶ δεκάδας τινὰς χιλιάδων ἐθνοφρουρῶν, ἀλλὰ περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τούτων γενήσεται ἰδιαιτέρα σκέψις. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἔχομεν 150,000 κληρωτοὺς καὶ ἐφέδρους· ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὅτι, αὐτοὶ ὑπόκεινται δυστυχῶς εἰς ἐλαττώσεις, διότι οἱ ἄνθρωποι δὲν εἶναι ἀθάνατοι, καὶ κατὰ τὰς στατιστικὰς τῶν δώδεκα ἡλικιῶν, ἐὰν οἱ κληρωτοὶ ἦναι, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, 15,000, θὰ ἐλαττωθῶσιν εἰς 9,000. Παράδειγμα δὲ τούτου ἔχομεν αὐτὸν τὸν πόλεμον τοῦ 1897, κατὰ τὸν ὁποῖον, καίτοι ἐκαλέσαμεν πάσας τὰς ἡλικίας τῆς ἐφεδρείας, δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ὑπερβῶμεν τὰς 80,000. Λοιπὸν ἔχομεν ἀνάγκην στρατοῦ 100,000 ἀνδρῶν. Δὲν φρονῶ ὅμως, ὅτι εἶναι πρέπον, διὰ μιᾶς νὰ προμηθευθῶμεν ὅλον τὸν δι’ αὐτοὺς ἀναγκαῖον ὁπλισμόν, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τὰ στελέχη μας, τὰ μὲν ὑπάρχοντα σήμερον δὲν δύνανται νὰ περιλάβωσι πλείονας τῶν 55,000 ἀνδρῶν, τὰ δὲ μέλλοντα, τὰ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὑπ’ ὄψει τῆς Βουλῆς ὀργανισμοῦ, ἐὰν οὗτος ψηφισθῇ, δὲν θὰ περιλάβωσι δύναμιν ἀνωτέραν τῶν 100,000. Κατ’ ἀκολουθίαν ἡ διὰ μιᾶς προμήθεια ἄνω τῶν 100,000 ὅπλων θέλει ἀποβῇ ματαία, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπιζήμιος, διότι τὰ πλεονάζοντα ὅπλα θὰ κῆνται ἐν ταῖς ἀποθήκαις ἐρριμμένα. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἀναμφισβητήτως εἶναι σύμφωνον πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς Πολιτείας σήμερον καὶ τοῦ στρατοῦ. Εἴπερ τις καὶ ἄλλος εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ οὐδεὶς, πιστεύω, ἐξ ὑμῶν εἶναι ἀντίθετος τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν ἀκόμη εἴμεθα οἱ πάντες σύμφωνοι, διότι, ὡς εἶπον καὶ πρότερον, ἀναμφισβητήτως συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον, ἵνα ἡ πυρῖτις κατασκευάζηται ἐν Ἑλλάδι, συμφέρει ὡσαύτως νὰ κατασκευάζηται καὶ ἡ πυρῖτις τοῦ ἐμπορίου. Διότι καὶ ὑπὸ ἔποψιν τιμῆς θὰ ἦναι εὐθηνοτέρα, καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικῆς ὠφελείας χρησιμωτέρα, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐκ τῆς πωλήσεως τῆς πυρίτιδος ταύτης πρόσοδος θὰ εἰσέρχηται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅπερ ἔχει ἀνάγκην πολλῶν πόρων. Ταῦτα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἤδη ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω δύο μόνον διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τὰ μάλα ἐνδιαφερούσας. Καὶ ἡ μὲν πρώτη εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 1, καθ’ ἣν ἐξαιροῦνται τῶν εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους ὑπαγομένων ὑλῶν ὁ βροντώδης ὑδράργυρος καὶ τὰ βροντώδη μίγματα, δι’ ὧν κατασκευάζονται τὰ καψύλια. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω ἀπὸ τοῦ στόματος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἢ τοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διατὶ ἡ ἐξαίρεσις αὕτη; Εἶναι τάχα, ὅπως προστατευθῇ βιομηχανία τις ἰδιωτική; ἢ μήπως ἕνεκα τοῦ ἀσημάντου τῆς ὠφελείας, ἣν τὸ Δημόσιον θὰ ἔχῃ ἐκ τοῦ βροντώδους ὑδραργύρου, ἀφίνεται ἐλευθέρα ὡς πρὸς τοῦτο ἡ ἰδιωτικὴ βιομηχανία; ἢ μήπως διότι ὑπάρχει ἄλλη τις περίστασις, ἥτις δὲν ἐξητάσθη; —καὶ τὴν ὁποίαν θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ἀκούσητε μετὰ προσοχῆς. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς εἶχεν ἀκριβεῖς πληροφορίας, ὅτι καταναλίσκει τὸ περὶ οὗ πρόκειται κατάστημα 100,000 κυτία καψυλίων, ἕκαστον τῶν ὁποίων ἀποφέρει 3 δραχμὰς ὠφέλειαν, τὸ ὅλον 300,000 περίπου δραχμὰς τὸ ἔτος. Τοῦτο ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸ ἀμφισβητήσω· διότι δὲν φρονῶ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι γίνεται τοσαύτη χρῆσις καψυλίων. Ἄλλως τε ἐγὼ γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ὁ κύριος Μαλτσινιώτης ἐν ἔτει 1900 εὑρίσκετο εἰς μεγάλην οἰκονομικὴν στενοχωρίαν, ἕνεκα ἀπραξίας τῆς ἐπιχειρήσεώς του. Ὥστε αἱ περὶ τούτου πληροφορίαι τοῦ κ. συναδέλφου δὲν μοὶ φαίνονται ἀκριβεῖς. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ περίπτωσις τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς ἄλλην ἐργασίαν τοῦ καταστήματος, ἐὰν αὕτη ἀφεθῇ ἐλευθέρα· θὰ ζητήσῃ τὴν ἀναγέμισιν τῶν καλύκων τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ τότε, νομίζω, ἀφαιροῦμεν ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ζητεῖται ἡ ἐπιψήφισις τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, δηλονότι τὴν ἵδρυσιν στρατιωτικῶν πυριτιδοποιείων. Ὁ στρατὸς ποιεῖται χρῆσιν ἐνιαύσιον τῶν ὅπλων του εἰς τὴν ἐπὶ σκοπῷ βολὴν καὶ εἰς διαφόρους ἄλλας ὑπηρεσίας. Ἐννοεῖται, ὅτι οἱ κάλυκες οὗτοι ἀναγεμίζονται, οἱ κάλυκες οὗτοι δὲν ἀπόλλυνται, δὲν καταστρέφονται. Αὐτοὶ ἀναγεμίζονται, καὶ ἀναγεμιζόμενοι ἔχουσιν ἀνάγκην καψυλίων. Ἐὰν λοιπὸν τὸ Δημόσιον δὲν προτίθηται νὰ ἀναλάβῃ τὴν βιομηχανίαν ταύτην, δὲν βλέπω, τίνα σκοπὸν δύναται νὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον. Τὸ Δημόσιον εἶναι ὑποχρεωμένον, ἐν τοῖς πυριτιδοποιείοις οὐ μόνον τὰ νέα φυσίγγια νὰ παρασκευάζῃ, ἀλλὰ καὶ τὰ παλαιὰ νὰ ἀναγεμίζῃ διὰ τῆς πυρίτιδος τῆς παραγομένης ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι εἶναι ὀλίγα καὶ τὰ καψύλια, τὰ ὁποῖα καταναλίσκει ὁ στρατός; Ταῦτα δυνατὸν ν’ ἀναβιβασθῶσιν εἰς ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος· ἀλλὰ μήπως τῶν πυροβόλων οἱ κάλυκες δὲν ἀναγεμίζονται καὶ αὐτοί; Ἐὰν προσθέσητε τοὺς κάλυκας τῶν ταχυβόλων, ὧν ἐπιδιώκομεν τὴν προμήθειαν, τὰ πυρομαχικὰ καὶ τὰ καψύλια, θὰ εὕρητε ὅτι μέγα ποσὸν χρηματικὸν πρόκειται νὰ διατεθῇ διὰ τὴν ἰδιωτικὴν βιομηχανίαν. Δὲν φρονῶ λοιπὸν, ἐὰν ταῦτα παραχωρηθῶσιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν βιομηχανίαν, ὅτι καὶ τὰ ἐκ τούτων ὀφέλη θ’ ἀπολέσῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, — ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ὅτι ἡ ἐξαίρεσις αὕτη θὰ ἦναι τελεσφόρος, διότι θὰ ζημιώσῃ πολὺ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλὰ καὶ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Ὑπάρχει καὶ ἕτερον ζήτημα, τὸ οἰκονομικόν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν· ὅτι δηλ. ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ταμεῖον τὸ Μετοχικὸν τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ καὶ εἰς τὸ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων νὰ καταβάλλωσι τὰ κεφάλαια αὑτῶν, ὡς θέλει κανονισθῆ κατόπιν δι’ εἰδικῶν διατάξεων. Καὶ λέγετε, ὅτι τὰ κεφάλαια θ’ ἀποδίδωσι 5% τόκον ἐτησίως, διότι, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ Δημόσιον θὰ ἐγγυηθῇ διὰ τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα θὰ καταβάλωσι τὰ δύο ταμεῖα. Ἀλλὰ ποίου εἴδους ἐγγύησις θὰ δοθῇ; θὰ κανονισθῇ αὕτη; θὰ ἦναι μόνον ἠθική, ἢ καὶ ὑλική, διδομένης προσόδου ὡρισμένης;

§117Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν περιήλθομεν ἀκόμη εἰς τοιαύτην κατάστασιν.

§118Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὑποθέτω ὅτι τὸ Κράτος εἶναι φερέγγυον, καὶ δύναται νὰ ἐγγυηθῇ διὰ δάνειον 5 ἢ 10 ἑκατομμυρίων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν βλέπω δικαιολογημένον, εἶναι τὸ 10%. Ὅταν ἐγγυᾶται τὸ Δημόσιον τὴν πληρωμὴν 5% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου, πρὸς τί τὸ 10%;

§119Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ κεφάλαια τῶν δύο Μετοχικῶν Ταμείων τοῦτο ἔχουσι.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχεν ἀναγραφῆ τοῦτο πρὶν ἢ ἀναφανῇ ἡ ἀνάγκη τῆς ἐγγυήσεως τοῦ δημοσίου ταμείου πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν χρημάτων. Τότε ὅμως ἡ μετοχὴ τῶν Μετοχικῶν Ταμείων ἐθεωρεῖτο ὡς ἐπιχείρησις, καὶ τότε ἀνεγράφη ἡ ἀπόδοσις εἰς τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα τῶν δέκα ἑκατοστῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπεχρεώθη τὸ Κράτος νὰ παράσχῃ ἐγγύησιν εἰς τὰ εἰρημένα ταμεῖα, δὲν πρόκειται πλέον περὶ ἐπιχειρήσεως, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοποθετήσεως τῶν κεφαλαίων αὐτῶν.

§121Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μάλιστα. Ἕν μόνον ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τὸ 5% ἢ 10%, ἐὰν τοῦτο ἤθελε θεωρηθῆ ὡς χρεωλύσιον πρὸς ἀπόσβεσιν τοῦ δανείου.

§122Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ προίκισις.

§123Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διατὶ προίκισις; Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου θέματος. Περαίνων, συνιστῶ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καλῶς ἔχοντος, διότι οὐδεμίαν ἀνευρίσκω δυσκολίαν πρὸς ἵδρυσιν Πυριτιδοποιείου στρατιωτικοῦ, ὅπως τοῦτο λίαν ἐπιτυχῶς ἐργασθῇ πρὸς παρασκευὴν ὅλων τῶν εἰδῶν πυρίτιδος, τῶν δυναμένων νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὸ Κράτος.

§124Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Χαίρω, Κύριοι, διότι ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς, ὅστις καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν συζητήσεων πολλὰς ὀρθὰς — ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω — γνώμας, καὶ ἴσως τὰς ὀρθοτέρας γνώμας, περὶ στρατοῦ διετύπωσε, διετύπωσε καὶ νῦν τὴν γνώμην του. Χαίρω ἐπίσης, διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς καὶ σεβαστός μοι φίλος καὶ ἄλλοτε προϊστάμενος διετύπωσε τὰς γνώμας αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς ζητήματος· καὶ τοσοῦτο μᾶλλον χαίρω, καθόσον κατὰ βάθος ἀμφότεροι εἶναι σύμφωνοι μετ’ ἐμοῦ. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ ἱδρυθῶσιν ἀμέσως τὰ ἐργοστάσια, περὶ ὧν ὡμίλησα. Διετύπωσα, — καὶ χαίρω, διότι ἀμφότεροι οἱ προαγορεύσαντες παρεδέχθησαν τοῦτο, — ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ ἡ ἀνάγκη καὶ ἐπιβάλλεται ἡ ἵδρυσις στρατιωτικῶν ἐργοστασίων, δι’ οὓς λόγους ἀνέπτυξαν ἀμφότεροι οἱ προαγορεύσαντες. Ἀνεξαρτήτως τῶν δυσχερειῶν τῶν οἰκονομικῶν καὶ τῶν δυσχερειῶν ἐν γένει τῆς ἱδρύσεως, φρονῶ, ὅτι πρωτίστως ἔπρεπε νὰ ἀποδειχθῇ καὶ ὑποστηριχθῇ ἡ βάσις τοῦ ζητήματος, ἤτοι τὸ ἀπαραίτητον τῆς ἱδρύσεως τοιούτων ἐργοστασίων. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ προστεθῇ τοῦτο, νὰ ἐπιτραπῇ τουτέστιν ἡ ἵδρυσις ὅλων αὐτῶν τῶν ἐργοστασίων διὰ τοῦ νόμου, καὶ ἂς ἱδρυθῶσι ταῦτα ὅταν τοῦτο καταστῇ δυνατόν. Ὀφείλω ὅμως, προτοῦ προσθέσω τινὰ, σχετικὰ πρὸς τὸ ζήτημα, νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς διαφωνίας, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ σεβαστός μοι φίλος ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὅπλων, ἀριθμοῦ βασιζομένου ἐπὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατεύματος, τὴν ὁποίαν δίδουσιν αὐτὰ τὰ στρατιωτικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ τοσοῦτο μᾶλλον ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς διαφωνίας ταύτης, διότι θέλω νὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν παρέσχον αὐτῇ, εἶναι πλήρης, εἶναι ἀκριβής. Ἐγὼ τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ δὲν τὴν ὑπελόγισα θεωρητικῶς· ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ὅλα τὰ πραγματικὰ στοιχεῖα, τὰ ὁποῖα μειοῦσι τὴν δύναμιν μετὰ πάροδοι χρόνου· καὶ ἰδοὺ ποῖα εἶναι ταῦτα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ ἀπογραφὴ μειοῦται. Καὶ εἶναι φυσικὸν, ὅτι, οἱανδήποτε ἀπογραφὴν καὶ ἂν ἔχωμεν, δὲν θὰ ἦναι ὁ ὁλικὸς ἀριθμὸς τῆς δυνάμεως, δὲν θὰ ἀποτελεσθῇ αὕτη ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν τῆς ἀπογραφῆς ἐπὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐτῶν, ἀλλὰ θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἑξῆς μείωσις, παραδεδεγμένη ἐκ πείρας, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁποίας γίνονται οἱ ὑπολογισμοὶ τῆς ἐμπολέμου δυνάμεως. Σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι θεωρητικοὶ οἱ ἀριθμοὶ, ἀλλ’ εἶναι ἐξηγμένη ἡ ἀναλογία ἐκ τῆς πείρας, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ὑπολογίζεται ἡ ἐμπόλεμος δύναμις εἰς τοὺς στρατούς...

§125Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ μείωσις ἐπέρχεται ἐκ θανάτων;

§126Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐν γένει, ἐξ ἀποδημιῶν, ἀνυποταξιῶν, μεταναστεύσεων, θανάτων κλπ. Ὑπολογίζεται λοιπὸν, ὅτι κατὰ 4% ἐπέρχεται μείωσις τῆς δυνάμεως τῆς ἀπογραφῆς κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, 3% κατὰ τὸ δεύτερον, καὶ 2% κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη. Πρὸς τοῦτο ὑπάρχει πίναξ, ὁ ὁποῖος δίδει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναλογιῶν αὐτῶν τὴν ἐμπόλεμον δύναμιν. Ἐὰν λοιπὸν δεχθῶμεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἡλικιῶν 12 ἐτῶν. — καὶ αὐτὸ πρέπει νὰ δεχθῶμεν, διότι καὶ ὁ ἰσχύων στρατολογικὸς νόμος αὐτὸ καθορίζει καὶ ὁ μετ’ ὀλίγον συζητηθησόμενος νόμος ἐπὶ τῇ αὐτῇ βάσει συνετάχθη, — ἔχομεν, προκειμένου περὶ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ ἐφεδρείας, ἐπὶ 1000 ἀνδρῶν διὰ τὰ 12 ἔτη 10,409. Ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ ὑπολογίζεται ἐπίσης καὶ ἡ δύναμις τῆς ἐθνοφρουρᾶς καὶ τῆς ἐφεδρείας τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Ἐπὶ τῇ βάσει λοιπὸν ταύτῃ ἡ δύναμις, ἣν δίδει ὁ στρατολογικὸς νόμος, — καὶ τὴν ὁποίαν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, δὲν ἀπέκρουσεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτε ἐξ ἀρχῆς ἠρωτήθη περὶ τούτου, — εἶναι δύναμις 150,000 ἀνδρῶν προκειμένου περὶ ἐνεργοῦ στρατοῦ καὶ ἐφεδρείας, 80,000 ἀνδρῶν προκειμένου περὶ ἐθνοφρουρᾶς, καὶ 84,000 προκειμένου περὶ ἐφεδρείας τῆς ἐθνοφρουρᾶς. Ἑπομένως αὐτὸ, ὅπερ ὑπεστήριξεν ὁ σεβαστός μοι φίλος, ὅτι ὁ στρατολογικὸς νόμος δὲν δίδει τὴν δύναμιν ταύτην ἕνεκα τῶν ἀποβιώσεων, ἀπωλειῶν κλπ., δὲν εἶναι ἀκριβές. Διότι θὰ ἦτο πολὺ σκληρὸν, ἂν εἰς τοιοῦτο σφάλμα ὑπέπιπτον, ἐκθέτων ἐντεῦθεν τὰς γνώμας μου. Ἀλλ’ ὅταν τεθῇ αὐτὴ ἡ βάσις, ἡ βάσις, ἣν δίδουσιν αὐτὰ τὰ στρατιωτικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, ἐρωτῶ, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὅπλων, ὃν ἀνέφερα, εἶναι ὑπέρμετρος; Βεβαίως ὄχι. Διότι, ὅπως χθές, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶπον, ἵνα θεωρῆται ὁ ὁπλισμὸς τοῦ στρατοῦ πλήρης, ὑπολογίζουσι τρία ὅπλα κατ’ ἄνδρα, ἀλλ’ ὑπολογίζοντες τρία ὅπλα κατ’ ἄνδρα, ἤτοι 500,000 περίπου ὅπλα, δὲν ἕπεται ὅτι ὑπολογίζουσι 500,000,000 φυσίγγια, ὡς ὑπεστήριξε τὴν πρωΐαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, — ἀγνοῶ πόθεν ἀρυσθεὶς τὴν πληροφορίαν ταύτην. — Ναὶ μὲν ἀπαιτοῦνται τρία ὅπλα κατ’ ἄνδρα, ἀλλὰ προκειμένου περὶ πυρομαχικῶν ὑπολογίζουσι χίλια φυσίγγια κατ’ ἄνδρα, καὶ οὐχὶ καθ’ ὅπλον. Ἑπομένως ἡ πληροφορία, ἥτις σᾶς ἐδόθη, δὲν εἶναι ἀκριβής, καὶ τοῦτο ἔχει σημασίαν, διότι παρεστάθη κολοσσιαῖον τὸ ποσὸν τῶν πυρομαχικῶν, ὧν ἔχει ἀνάγκην τὸ Κράτος. Ἀλλὰ ἐθεωρήθησαν ὑπερβολικαὶ καὶ αἱ πληροφορίαι, ἃς παρέσχον, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατανάλωσιν. Δὲν ὑπεστήριξα, ὅτι αἱ πληροφορίαι, ἃς ἐγὼ παρέσχον, εἶναι ἀνεπίδεκτοι ἀμφισβητήσεως. Ἐξ ἐναντίας ὑπεστήριξα τὴν μελέτην τοῦ νομοσχεδίου καὶ ὑπὸ τὰς ἄλλας ἐπόψεις, ὡς καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην. Ἀλλὰ προτοῦ ὁμιλήσω περὶ τούτου θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἐξαντλήσω τὰ θέματα, περὶ ὧν ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες. Ὑπεστήριξεν ὁ σεβαστός μοι φίλος κ. Τσαμαδός, ὅτι λόγοι σπουδαῖοι ἐπιβάλλουσι τὴν κατασκευὴν τῶν πυρομαχικῶν ἐν τῷ τόπῳ, καὶ ὑπεστήριξε τοῦτο ὀρθῶς. Ἀλλ’ ἐὰν λόγοι, ὡς ὀρθῶς εἶπε, σπουδαῖοι ἐπιβάλλωσι τοῦτο, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρήσῃ τις, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἱδρυθῶσι τὰ κατάλληλα ἐργοστάσια, ὁπόταν τὸ Κράτος δυνηθῇ νὰ πράξῃ τοῦτο δι’ οἱουδήποτε τρόπου, εἴτε ἐκχωροῦν εἰς ἑταιρείαν τὸ δικαίωμα, εἴτε ἀναλαμβάνον αὐτὸ τὴν ἵδρυσιν; Δὲν εἶναι λογικὸν νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ ἡ ἵδρυσις ἐργοστασίου ἀκριβῶς παρέχοντος τὰ πυρομαχικὰ ταῦτα; Καὶ τί εἶπον ἐγώ; Εἶπον, ὅτι θεωρῶ ἀναγκαῖον νὰ ἱδρυθῇ φυσιγγιοποιεῖον, καὶ ἐν τῇ ἱδρύσει τοῦ φυσιγγιοποιείου περιλαμβάνεται καὶ ἡ κατασκευὴ ὅλων τῶν μερῶν, τῶν ἀποτελούντων τὸ φυσίγγιον, ἑπομένως καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν βολίδων καὶ τῶν σφαιρῶν, ὅσαι εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ τὸ στράτευμα, καὶ τῶν καλύκων καὶ τῶν καψυλίων. Ἑπομένως ὑπεστήριζον, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιληφθῶσι καὶ τὰ καψύλια, διότι, ὅπως γνωρίζετε, τὸ μῖγμα τὸ περιεχόμενον ἐν τοῖς καψυλίοις εἶναι μῖγμα βροντώδους ὑδραργύρου, ἑπομένως καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ μοι φίλου ἡ ἐκρηκτικὴ αὕτη οὐσία ἔπρεπε νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους, διότι εἶναι οὐσία κατ’ ἐξοχὴν χρήσιμος εἰς τὸν στρατόν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ εἴπω, ὅτι ἐζήτησα νὰ γείνωσι πάντα ταῦτα τὰ εἴδη μονοπωλιακὰ, διότι, ὡς πρὸς τὰ εἴδη αὐτὰ, οὐδεμίαν βιομηχανίαν πρόκειται νὰ παραβλάψωμεν· καὶ ἀφοῦ τοσοῦτον ἐτονίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς κατασκευῆς τῶν εἰδῶν τούτων ἐν τῷ τόπῳ, ἐὰν περιληφθῶσι τὰ εἴδη ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα, ὁπόταν καταστῇ δυνατὸν, εἰς τὸ Κράτος νὰ προβῇ εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν ἐργοστασίων, ἅτινα παράγουσι τὰ εἴδη ταῦτα. Ἔρχομαι νῦν εἰς τὸ ζήτημα τῆς καταναλώσεως, καὶ ἐρωτῶ: ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῆς καταναλώσεως τῶν διαφόρων εἰδῶν τῶν τοιούτων ὑλῶν, τῶν κατασκευαζομένων ἐν τῷ Κράτει; Ἀντελήφθην, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοιαύτας πληροφορίας δὲν ἔχει ἀκριβεῖς. Θὰ δώσω ἐγὼ πληροφορίας τινὰς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, ἐξακολουθῶν νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ μελετηθῇ. Σφαιρίδια κυνηγίου (σκάγια). Προσθέτω ὅμως, ὅτι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς καταναλώσεως τῆς ἐντὸς τοῦ Κράτους, πρόκειται περὶ τῆς ἐν γένει καταναλώσεως, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐξαγωγῆς τῶν εἰδῶν τούτων εἰς τὴν Ἀνατολήν· διότι, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος ὑπέβαλε τροποποίησίν τινα σχετικὴν πρὸς τὰ εἴδη ταῦτα.

§127Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἡ βιομηχανία ἐξάγει 100,000 σακκίδια· ἀλλ’ ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου.

§128Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἀκριβῶς αὐτὸ ἤθελον νὰ πληροφορηθῶ, διότι εἰς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔχω, δὲν περιλαμβάνονται αἱ πληροφορίαι αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἐμπόριον τοῦ εἴδους τούτου, διότι γίνεται μεγάλη ἐξαγωγή.

§129Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐχὶ σκαγίων μόνον.

§130Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ὄχι· ἐν γένει, ἐν συνόλῳ. Δὲν εἶχον ἀκριβεῖς πληροφορίας, ποῖα ἐξάγονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν· ἐγνώριζον ὅτι πυρῖτις καὶ καψύλια καὶ θρυαλλίδες ἐξάγονται.

§131Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Πολλά.

§132Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Πάμπολλα. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ προσοχὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς καταναλώσεως τῆς ἐντὸς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἐν γένει καταναλώσεως, συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς ἐξαγωγῆς.

§133Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ποίας πληροφορίας ἔχει ἡ Κυβέρνησις;

§134Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἀντελήφθην, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἀκριβεῖς πληροφορίαι παρὰ τῇ Κυβερνήσει, καὶ δι’ αὐτὸ, χωρὶς νὰ θέλω νὰ δώσω κῦρος ἀπόλυτον εἰς τὰς πληροφορίας αὐτάς...

§135Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονεῖτε ὅτι ἡ γινομένη ἐξαγωγὴ οἱουδήποτε ἐκ τῶν εἰδῶν τούτων, οὐχὶ τοῦ διαμετακομιστικοῦ, δύναται νὰ παρακωλυθῇ καὶ νὰ μὴ ἀναπτυχθῇ, ἐὰν τὰ εἴδη αὐτὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὸ μονοπώλιον;

§136Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν κατασκευὴν τῶν εἰδῶν τούτων, παραλύει ἐντελῶς ἡ ἐμπορία τῆς ἐξαγωγῆς.

§137Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Διατί;

§138Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δι’ αὐτὸ συνεβούλευσα, προκειμένου περὶ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, οὐχὶ τὸ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν, ἀλλὰ νὰ ἀναθέσῃ ταύτην εἰς ἑταιρείαν, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ δώσῃ τὸ προνόμιον ἐπὶ ἀνταλλάγμασιν ὠφελίμοις, σχετικῶς πρὸς τὰ ὑλικὰ, τὰ ἀναγκαιοῦντα εἰς τὸ Κράτος, καὶ ν’ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν ἑταιρείαν εἰς τὴν τοιαύτην κατανάλωσιν, διότι ἄλλως τρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ μὴ ἔχωμεν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ μονοπωλίου.

§139Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Οἱ ἰδιῶται δὲν δύνανται νὰ ἀγοράζωσι καὶ νὰ τὰ μεταφέρωσι;

§140Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἠδυνάμην νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι δὲν συμφέρει, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ θιχθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο περισσότερον.

§141Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἦτο ἐπιτετραμμένη ἡ εὐρεῖα συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, θ’ ἀπεδεικνύετο, ὅτι τὸ Κράτος κατ’ οὐδένα τρόπον ὀφείλει νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὴν τοιαύτην κατανάλωσιν. Ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς νὰ μὴ ἐπανέλθητε εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διαμετακομιστικοῦ ἐμπορίου, ἵνα μὴ γένηται τοῦτο ἀντικείμενον συζητήσεως ἐπὶ τοῦ παρόντος.

§142Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν δὲν γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις, ἀφίνεται νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἐξάγεται πολὺ περισσότερον ποσόν.

§143Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσω περισσότερον ἐπ’ αὐτῆς τῆς περιστάσεως. Ἐὰν ὅμως καθ’ οἱονδήποτε τρόπον ἀφαιρεθῇ ἐκ τοῦ μονοπωλίου, ἵνα μὴ παρακωλυθῇ ἡ τοιαύτη ἐμπορία, τότε ὁ πόρος ὁ ἐκ τῶν ὑλικῶν αὐτῶν ὑπάρχων θὰ ἦναι ἐλάχιστος, καὶ ἴσως δὲν θ’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰ κεφάλαια τῆς ἱδρύσεως τοιούτου ἐργοστασίου, ἐὰν πρόκηται τοιοῦτον ἐργοστάσιον νὰ ἱδρύσῃ τὸ Κράτος.

§144Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φρονεῖτε, ὅτι δὲν θέλει αὐξηθῆ ὁπωσδήποτε διὰ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται, ἡ τιμὴ τῶν προϊόντων τοῦ μονοπωλίου; Ἐὰν δὲν ἦναι ἀνωτέρα, θὰ ἦναι ἴση ἢ καὶ κατωτέρα τῆς τιμῆς τῶν ἰδιωτικῶν· ἑπομένως ὠφελεῖται ἡ ἐξαγωγή. Ἐὰν ὅμως ἦναι ὑπερτέρα τῆς κυκλοφορούσης τιμῆς, ὑποθέτω ὅτι θὰ ἦναι δύσκολος ἡ ἐξαγωγή.

§145Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Αἱ τιμαὶ θ’ αὐξήσωσιν ἕνεκα τῆς κατασκευῆς καλλιτέρας ποιότητος, τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος ἔχει τὴν ἠθικὴν ὑποχρέωσιν νὰ παράγῃ. Ἐγένετο λόγος χθὲς, σχετικῶς πρὸς τὴν πυρίτιδα τῶν ὑπονόμων, ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Πρωτοπαπαδάκη περὶ τῶν δαπανῶν καὶ τῶν ποιοτήτων, καὶ ἀληθῶς ὑπάρχει ἀνάγκη διαφόρων ποιοτήτων ὑπονομευτικῆς πυρίτιδος, ἀναλόγως τοῦ σκοποῦ καὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐργασίας, δι’ ἣν εἶναι προωρισμένη αὕτη· ἀλλ’ ἡ παροχὴ εὐτελεστέρων καὶ κακῶν ποιοτήτων οὐ μόνον εἶναι ἐπιβλαβὴς, ἀλλὰ καὶ αὐξάνει τὰς δαπάνας τῆς ἐργασίας, καὶ διὰ τοῦτο τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ καθιερώσῃ τὰς κανονικὰς ποιότητας, νὰ κατασκευάζῃ τὰς ποιότητας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι χρήσιμοι διὰ τὰς διαφόρους ἀνάγκας καὶ περιπτώσεις τῶν ὑπονόμων καὶ τῶν ἀνορύξεων. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ζητῶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ πράξῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ ἀδύνατον νὰ πράξῃ, ἀλλ’ ἐπιμένω εἰς τοῦτο, ὅτι πρέπει νὰ τεθῶσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς μονοπωλιακὰ εἴδη, πάντα τὰ εἴδη, πᾶσαι αἱ οὐσίαι καὶ τὰ ὑλικὰ τὰ χρησιμεύοντα διὰ τὸ στράτευμα. Ἀδιαφορῶ ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν· ἂς ἱδρυθῶσι τὰ ἐργοστάσια, ὁπόταν δυνηθῇ τὸ Κράτος, ἀλλ’ ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ περιλάβῃ — καὶ εἰς τοῦτο εἶμαι σύμφωνος μετὰ τοῦ σεβαστοῦ μοι φίλου — καὶ τὰ εἴδη αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐξαιρεῖ, ἤτοι τὸν βροντώδη ὑδράργυρον καθὼς καὶ τὰ βροντώδη μίγματα, ἐξ ὧν κατασκευάζονται τὰ καψύλια, καθὼς καὶ τὴν πυρίτιδα καὶ τὰ φυσίγγια καὶ ἐν γένει πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ τὰ πυρομαχικά. Ἐὰν θεωρῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευάζωνται ὅπλα ἐνταῦθα, ἐὰν θεωρῇ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευάζωνται πυροβόλα, δύναται νὰ τὸ θεωρῇ, οὐδὲ λέγω ἐγώ, ὅτι ἀπαραιτήτως πρέπει ἀπὸ σήμερον νὰ γείνῃ ἔναρξις τῆς κατασκευῆς πυροβόλων καὶ ὅπλων. Ἄς ἱδρυθῶσι τοὐλάχιστον τὰ ἐργοστάσια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ κατασκευάζωσιν ὅλα τὰ εἴδη, ἐξ ὧν ἀποτελοῦνται τὰ πυρομαχικά, διότι τοῦτο εἶναι κατορθωτὸν καὶ συμφέρει εἰς τὸ Δημόσιον, ὡς παρεδέχθησαν πάντες. Προτείνω λοιπὸν νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ αἱ πυρίτιδες καὶ ἐκρηκτικαὶ οὐσίαι, πυροσωλῆνες, πυροτεχνήματα, κροτίδες καὶ ἄπτραι ἐν γένει, φυσίγγια, καψύλια, ἐκκαύματα καὶ ἐμπυρεῖα ἐν γένει, ὡς καὶ τὰ μέρη τὰ ἀποτελοῦντα αὐτά. Ἐπίσης βολίδες, σφαῖραι, σφαιρίδια καὶ βλήματα. Τοὐλάχιστον αὐτά. Ἑπομένως δὲν δύναμαι νὰ κατηγορηθῶ, ὅπως ἐγένετο ἀπόπειρα χθές, ὅτι ζητῶ τὰ ἀδύνατα. Ἀκριβῶς ζητῶ τὰ δυνατὰ, τὰ δυνάμενα νὰ γείνωσι παρ’ οἱασδήποτε Κυβερνήσεως, ὀπωσδήποτε ἐξεταζούσης τὸ ζήτημα.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δεληγεώργης.

§147Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν. Ἐὰν ἔφερα ἀντίρρησιν, τὴν ἔφερα ἐξ ἐπόψεως τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους θὰ διαθέτῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰπὼν ὅτι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ὀφείλει νὰ ἐπιδοθῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν κατασκευὴν πυρομαχικῶν, ἐλλείψει χρημάτων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἦναι πολλά. Ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὁρίσω εἰς πόσον ποσὸν δύναται νὰ ἀνέλθῃ ἡ δαπάνη τῆς ἱδρύσεως ἐργοστασίου παράγοντος ὅλα τὰ πυρομαχικὰ τοῦ στρατοῦ. Πιθανὸν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κατέχῃ τὴν πληροφορίαν ταύτην, ἀλλ’ εἴτε διότι δὲν προεκλήθη, εἴτε διότι δὲν ἐθεώρησε τοῦτο ἀναγκαῖον, δὲν ἀνεκοίνωσε ταύτην εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ὅμως θεωρῶ αὐτὴν σπουδαίαν, καὶ τόσον σπουδαίαν, ὥστε νομίζω, ὅτι ἐπείγουσα ἀνάγκη ἐπιβάλλει σήμερον, ὅπως ἐκ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης προμηθευθῶμεν ὅπλα καὶ πυροβόλα, καίτοι διὰ τῆς προμηθείας αὐτῶν βεβαίως θὰ δεσμεύσωμεν σχεδὸν πάντας τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τούτου· διότι, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἰς 3,500,000 δραχμὰς ἀνέρχεται τὸ ποσὸν τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, διὰ τὴν προμήθειαν αὐτῶν καὶ τῶν ἀναγκαίων πυρομαχικῶν μόλις θὰ ἐξαρκέσῃ τὸ ποσὸν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἀναγκαίου δι’ αὐτὰ δανείου, μετὰ τοιαύτην δὲ προμήθειαν δὲν θεωρῶ διάθεσιν δημοσίων χρημάτων ἄλλων δυνατήν. Ἐκεῖνος ὅστις μέλλει αὔριον νὰ προμηθεύσῃ ἡμῖν τὰ ὅπλα καὶ τὰ πυροβόλα καὶ τὰ πυρομαχικὰ αὐτῶν, θὰ μᾶς ἐρωτήσῃ, ποίους πόρους δίδομεν πρὸς ἀσφάλειαν· θὰ τῷ εἴπωμεν βεβαίως καὶ τὸν πόρον τὸν ἐκ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῆς πυρίτιδος. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ πόροι αὐτοὶ διατεθῶσιν εἰς παραγωγὴν ὑλικῶν, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι μεγάλας δαπάνας, — καὶ ἐκεῖ θὰ ἐξοδευθῶσι, — δὲν εὑρίσκω ὅτι δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς ἀσφάλεια δανείου. Πιθανὸν ἡ ἐξ αὐτῶν ἀσφάλεια νὰ μὴ ἦναι σπουδαία, ἀλλ’ οἱ πόροι τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι τοσοῦτον μικροὶ, ὥστε, προκειμένου περὶ δανείου διὰ τὴν ἀγορὰν ὅπλων, πυροβόλων καὶ πυρομαχικῶν διὰ τὸν στρατὸν ἡμῶν τὸν ἐπιστρατευθησόμενον, δὲν δύναται νὰ ἐξευρεθῇ τοιοῦτον δάνειον ἀπὸ τοὺς πόρους τοῦ ταμείου. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἐπιδοθῇ τὸ Κράτος εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν πυρομαχικῶν. Ἐγὼ τοὐλάχιστον οὕτως ἀντελήφθην τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, ὅτι τοῦτο ἀπήτει ὡς ἄμεσον καὶ ταχίστην ἐνέργειαν τοῦ μονοπωλίου. Νῦν ὅμως, ὅτε καὶ αὐτὸς ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον ὑποδεικνύει εἰς τὴν Βουλὴν νὰ περιληφθῇ ἡ προσθήκη αὕτη, βεβαίως καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ὅπως, ἐὰν τὸ ἐγκρίνῃ καὶ ἡ Κυβέρνησις, περιληφθῇ, νὰ ἀναγραφῶσι δὲ τότε καὶ τὰ τῆς παραγωγῆς τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα προηγουμένως ἀνέφερεν ὁ ἔντιμος Βουλευτής.

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§149Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἤκουσα μετὰ μεγάλης προσοχῆς τοὺς προαγορεύσαντας, καὶ ἀναγκάζομαι πάλιν νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι ἢ λησμονοῦμεν, τί λέγεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἢ ἐπιθυμίαν ἔχομεν νὰ ἐπαναλαμβάνωμεν πάντοτε τὰ αὐτὰ πράγματα. Καὶ διὰ μὲν τοὺς δύο πρώτους ἀγορεύσαντας θὰ ἀπαντήσω εἰδικῶς δι’ ἕνα ἕκαστον ἐξ αὐτῶν, ἐπίσης καὶ διὰ τὸν τρίτον ἀγορεύσαντα, προκαταβολικῶς δὲ σᾶς λέγω, ὅτι ἐγώ, ὡς σᾶς ἐδήλωσα καὶ χθὲς ἀκόμη, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἰδέας μόνον ἀντήλλαξα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Διὰ τὰς λεπτομερείας ἔδωκα ἀξιωματικὸν εἰδικόν, τὸν ταγματάρχην τοῦ πυροβολικοῦ κ. Βάρβογλην, ἐπίσης δὲ καὶ τὸν ἐν ἀποστρατείᾳ νῦν εὑρισκόμενον ἀντισυνταγματάρχην τοῦ μηχανικοῦ κ. Δροσινόν. Οὗτοι ἔλαβον παρ’ ἐμοῦ παραγγελίαν νὰ μεταβῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς συνάντησιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου, καὶ νὰ ἐργασθῶσι μετ’ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ νῦν εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἀπαντῶ εἰς τὸν τρίτον ἀγορεύσαντα, ὁ ὁποῖος πολλάκις ἐπανέλαβεν, ὅτι «ἐζητήθησαν πληροφορίαι ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν γνωρίζω διατὶ, δὲν τὰς ἔδωκε.»

§150Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγώ;

§151Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ναὶ, τώρα τελευταίως.

§152Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὄχι· δὲν ἠκούσατε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἔχω πληροφορίας περὶ τῆς πιθανῆς δαπάνης ἱδρύσεως πυριτιδοποιείου ἀκάπνου πυρίτιδος· πιθανὸν νὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ εἴτε διότι δὲν ἐζητήθησαν, εἴτε διότι δὲν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ τὰς ὑποβάλῃ, δὲν τὰς ὑπέβαλε.

§153Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ σᾶς δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας, εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Αὐτὸς θὰ σᾶς δώσῃ ὅλας τὰς πληροφορίας αὐτοῦ τοῦ εἴδους. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἄλλας πληροφορίας, ἀναγομένας εἰς τὸ ἐπιστημονικὸν μέρος, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ πυρομαχικά. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον καὶ ἡ καλυκοποιΐα. Ὡς πρὸς τοῦτο δίδω τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ καλυκοποιΐα ἀποτελεῖ ἕνα τῶν δυσκολωτέρων κλάδων τῆς βιομηχανίας, διὰ τῆς ὁποίας κατασκευάζονται τὰ πυρομαχικὰ τῶν στρατῶν. Διότι ὁ κάλυξ πρέπει νὰ ἦναι κατεσκευασμένος ἐκ μετάλλου, τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ τὴν ἀπαιτουμένην διαστολὴν καὶ συστολὴν, διότι μὲ τὴν ἐκπυρσοκρότησιν ὁ κάλυξ διαστέλλεται, Ὁ κοινὸς κάλυξ, διὰ νὰ ἐξαχθῇ διὰ τοῦ ἐξολκέως, πρέπει νὰ ἐπανέρχηται εἰς τὰς πρώτας διαστάσεις, δηλαδὴ νὰ ἔχῃ ἀμέσως τὴν ἀπαιτουμένην συστολήν· διότι, ἂν ἔχῃ τὴν διαστολὴν, καὶ δὲν ἔχῃ τὴν συστολὴν, σφηνοῦται ὁ κάλυξ, δὲν ἐξέρχεται, καὶ τὸ ὅπλον μένει ἐν ἀχρηστίᾳ ἀμέσως. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον βλέπετε, ὅτι καὶ τὰ Κράτη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι τὴν μεγίστην καὶ τελειοτέραν βιομηχανίαν, ὡς ἡ Γαλλία, ἡ Ἀγγλία, ἡ Γερμανία, καταφεύγουσιν εἰς εἰδικὰ ἐργοστάσια, προκειμένου περὶ προμηθείας καλύκων. Ἡμεῖς κατεφύγομεν ἄλλοτε εἰς τὴν Γαλλικὴν βιομηχανίαν, καὶ εἴχομεν τοὺς κάλυκας τοῦ Gevellot, οἱ ὁποῖοι κατεκρίθησαν ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον. Ἐνθυμεῖται, νομίζω, τοῦτο πολὺ καλὰ ὁ κ. ἐξ Ὕδρας συνάδελφος. Εἴχομεν ἄλλους κάλυκας, οἱ ὁποῖοι δὲν ηὐχαρίστησαν. Ἐκεῖνοι οἱ κάλυκες οἱ ὁποῖοι ἱκανοποίησαν ἐντελῶς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, ἦσαν οἱ κάλυκες οἱ προερχόμενοι ἐκ τοῦ ἐργοστασίου τοῦ Roth, τοῦ ἐν Βιέννῃ εὑρισκομένου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν τοιοῦτον ἐργοστάσιον νὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐπιζητοῦμεν σήμερον τὴν ἐπιψήφισιν, διότι ἡ Κυβέρνησις θὰ δέσῃ τὰς χεῖράς της, καὶ εἰς μίαν δεδομένην περίστασιν θὰ εὑρεθῇ ἐκτεθειμένη ἀπέναντι τοῦ Ἔθνους, ὅτι ἐπρόδωκεν αὐτό. Διὰ τοῦτο λοιπὸν δὲν ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, ἐπιθυμῶν ἵνα καὶ ἡ βιομηχανία αὕτη περιληφθῇ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ ὁποίου τὴν ἐπιψήφισιν ζητοῦμεν σήμερον· διότι σᾶς λέγω, ὅτι ἡ Γαλλία πολλάκις κατέφυγεν εἰς τὴν Αὐστριακὴν βιομηχανίαν δι’ αὐτὸ τὸ εἶδος τῶν πυρομαχικῶν, ἡ Γερμανία ἐπίσης. Λοιπὸν τὰ ἔθνη, προκειμένου περὶ τῶν πυρομαχικῶν των, τὰ ὁποῖα πρέπει πάντοτε νὰ ᾖναι ἀρίστης ποιότητος, διότι ἐξ αὐτῶν ἐξαρτᾶται ἡ τύχη αὐτῶν, δὲν δεσμεύονται οὕτω πως, ὥστε εἰς μίαν περίστασιν νὰ μὴ ἔχωσι τὰ μέσα νὰ ὑπερασπίσωσι τὴν ἀκεραιότητά των. Θὰ ἦτο λοιπὸν ἀκρισία, λέγω, μεγίστη νὰ συμπεριλάβωμεν τοιαύτην διάταξιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐπιζητοῦμεν τὴν ἐπιψήφισιν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν ἀριθμὸν μέγαν ὅπλων, καὶ εἰς αὐτὸν ἀπήντησα ἤδη κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν, ἀλλὰ ἐπαναλαμβάνω καὶ αὖθις, ὅτι ποτὲ τὰ Κράτη δὲν ὁπλίζονται διὰ μιᾶς, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν οὐδὲ εἶναι κατορθωτὸν τοῦτο. Ὁπλίζονται διαδοχικῶς. Καὶ ἵνα μὴ μεταβῶμεν μακρὰν, ἔχομεν παράδειγμα τὴν Γαλλίαν, ἡ ὁποία πρὸ εἰκοσαετίας σχεδὸν ἤρχισε νὰ ὁπλίζηται μὲ τὰ ἐπαναληπτικὰ ὅπλα, καὶ μόλις πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἶχε κατορθώσει νὰ ἔχῃ μόνον δύο ὅπλα κατὰ στρατιώτην, ἀμφιβάλλω δὲ, ἂν καὶ σήμερον ἔχει δι’ ὅλον της τὸν στρατὸν 3 ὅπλα κατὰ στρατιώτην. Ἑπομένως καὶ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ ζητῶμεν τὰ ἀκατόρθωτα· πρέπει νὰ περιοριζώμεθα εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι.

§154Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ ἀπαντήσω, διότι νομίζω, ὅτι τὸ θέμα ἐξηντλήθη. Ἀλλ’ ἐπιθυμῶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προσέξῃ, ἵνα μὴ ὑποπέσῃ εἰς ἀκρισίαν τινὰ, νὰ πράξῃ δὲ πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατόν.

§155Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν θ’ ἀμφισβητήσω, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν εἰδικότητα τῶν προαγορευσάντων ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ ἐγνώρισα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως τὸ κατάστημα, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος, τὸ κατάστημα δηλαδὴ τῆς καλυκοποιΐας καὶ καψυλιοποιΐας τῶν ἀδελφῶν Μαλτσινιώτου, ἐνόμισα, ὅτι ὤφειλον νὰ λάβω τὸν λόγον, ὅπως δώσω πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλήν· ἔχω δὲ ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, — τοῦ ὁποίου βεβαίως τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις καὶ τὴν περὶ τὰ τοιαῦτα ἰδίως ζητήματα πεῖραν δὲν δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω, — ἐὰν, λέγω, καὶ οὗτος ἐλάμβανε τὸν κόπον νὰ μεταβῇ καὶ ἀντιληφθῇ ἰδίοις ὀφθαλμοῖς τὴν ἐργασίαν, δι’ ἧς κατασκευάζονται τὰ εἴδη ταῦτα, ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι οὐδέποτε θὰ ἐζήτει νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ καὶ ὁ βροντώδης ὑδράργυρος, ὁ ὁποῖος μόνον εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο χρησιμοποιεῖται.

§156Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἠρωτήσατε τὴν Κυβέρνησιν, ἂν δύναται νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην ἐργασίαν, ἀφοῦ ἰδιῶται τὴν κάμνουν;

§157Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἔχομεν παράδειγμα, ὅτι ἐδοκίμασε, καὶ ἀπέτυχε. Καὶ θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Τυρνάβου συνάδελφον, ὅτι λίαν ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι ἡ καλυκοποιΐα εἶναι μία τῶν δυσκολωτάτων βιομηχανιῶν· διὰ τοῦτο δὲ καὶ τὰ Κράτη, εἰς τὰ ὁποῖα λειτουργεῖ τὸ μονοπώλιον τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τὴν καλυκοποιίαν δὲν συμπεριέλαβον ἐν τῷ μονοπωλίῳ, διότι δὲν εἶναι ἴδιον παντὸς νὰ μάθῃ τὴν κατεργασίαν τῶν καλύκων. Ἐὰν μάλιστα ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς ἐγνώριζε κατὰ ποῖον τρόπον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἵδρυσε τὸ κατάστημα τοῦτο ἐν Ἑλλάδι, κατώρθωσε νὰ μάθῃ τὰ μυστήρια, δύναμαι νὰ εἴπω, τῆς τέχνης ταύτης, ἔτι μᾶλλον ὁ ἴδιος θὰ ὑπεστήριζε τὴν ἐξαίρεσιν. Ἄλλοτε τὸ Κράτος, ἐν ἔτει 1880 ἢ μετὰ ταῦτα, — δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, καὶ δὲν δύναμαι νὰ δώσω ἀκριβῆ περὶ τοῦ χρόνου πληροφορίαν, — ἐσκέφθη καὶ ἐπεχείρησε νὰ ἱδρύσῃ τοιοῦτον καλυκοποιεῖον, καὶ ἔφερε μηχανήματα, τὰ ὁποῖα ὅμως ὑπάρχουσιν ἔτι καὶ νῦν ἐν τῷ Ὁπλοστασίῳ Ναυπλίου παρερριμμένα, διότι ἀπέτυχον οἰκτρῶς, καὶ ἐστοίχισεν εἰς τὸ Κράτος ἡ ἐπιχείρησις αὕτη ἀρκετὰς ἑκατοστύας χιλιάδων δραχμῶν. Καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην ὑπάρχουσι 10 ἢ 12 καταστήματα εἰδικὰ διὰ τὴν βιομηχανίαν ταύτην.

§158Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἑπτά.

§159Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μάλιστα, ἑπτά, ἐν οἷς καὶ τὸ ἐν Ἑλλάδι, οὐδὲν δ’ ἐν τοῖς Βαλκανικοῖς Κράτεσιν, οὔτε ἐν τῇ Τουρκίᾳ ἢ ἀλλαχοῦ τῆς Ἀνατολῆς. Ἑπτὰ ὑπάρχουσι καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην πρὸς παραγωγὴν τῶν καλύκων. Ἐὰν ἡ κατασκευὴ τῶν τοιούτων ἦτο εὔκολος, βεβαίως δὲν θὰ ὑπῆρχον τόσα μόνον, ἀλλὰ θὰ ὑπῆρχον πολλῷ πλείονα, διότι, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, — καίτοι ἐξ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν ἀνεβίβασε τὸ κέρδος τοῦ ἐργοστασίου Μαλτσινιώτου εἰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, — ἡ ἐπιχείρησις αὕτη εἶναι ἐπικερδής. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος βεβαίως εἶναι ἀκριβὴς γνώστης τῆς κατεργασίας τῶν καλύκων, ἐπεσκέφθη ὁ ἴδιος τὸ κατάστημα τοῦτο, ἀλλὰ θὰ συστήσω εἰς πάντας τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ εἰς ὑμᾶς ἔτι τοὺς πολιτικούς, ἐὰν δύνασθε — καὶ δύνασθε βεβαίως — νὰ διαθέσητε ὀλίγον χρόνον ἀπὸ τὰς ἄλλας ἐργασίας σας, νὰ μεταβῆτε εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτό, τὸ ὁποῖον παράκειται εἰς τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν, 3 ἢ 4 χιλιόμετρα μακράν, παρὰ τὸ Μπραχάμι. Λάβετε αὐτὸν τὸν κόπον, καὶ ὅταν ἐπανέλθητε, πιστεύω ὅτι θὰ ἔλθητε νὰ μὲ συναντήσητε, ἵνα μοὶ εἴπητε τὰς ἐντυπώσεις σας καὶ μὲ εὐχαριστήσητε, διότι ἐλάβετε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἴδητε τοιοῦτον κατάστημα, τὸ ὁποῖον σπανίως βλέπει τις. Τοιοῦτον εἶναι τὸ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον διὰ πολλῶν μόχθων καὶ διὰ διακεκριμένης ἰδιοφυΐας κατωρθώθη νὰ ἱδρυθῇ ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ καὶ πολὺ ὠφέλιμον ἀπεδείχθη τοῦτο εἰς τὸ Κράτος μέχρι τοῦδε. Πρότερον, κύριοι Βουλευταὶ, οἱ κάλυκες οἱ μετὰ τὴν χρησιμοποίησίν των, δηλ. μετὰ τὸν πυροβολισμόν, μένοντες εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Κράτους, ἐπωλοῦντο ὡς ἄχρηστον ὑλικόν, καὶ ἐπωλοῦντο ἀντὶ πόσου νομίζετε; ἀντὶ δέκα δραχμῶν μόνον κατὰ χιλιάδα, ἠγοράζοντο δὲ ὑπὸ καταστημάτων εὐρωπαϊκῶν, — Αὐστριακῶν, νομίζω — ἐκαθαρίζοντο ἐκεῖ, ἀνεσκευάζοντο, καὶ ἐξηγοράζοντο πάλιν ὑπὸ τοῦ ἡμετέρου Κράτους ἀντὶ 110 δραχμῶν τὴν χιλιάδα! Ἀφ’ ὅτου ὅμως ἱδρύθη τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο, ἐν ἔτει 1898, ἀξιωματικοὶ καταγινόμενοι περὶ τὰ τοιαῦτα, ἐπισκεφθέντες αὐτὸ καὶ ἀντιληφθέντες τὴν ἐργασίαν τὴν ἐκεῖ τελουμένην, συνέστησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦτο δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, —ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας, νομίζω, τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη—παρέδωκεν εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ ἓν ἑκατομμύριον καλύκων μεταχειρισμένων, ἐξ ἐκείνων δηλαδή, τοὺς ὁποίους ἐπώλει πρότερον τὸ Κράτος ἀντὶ 10 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, καὶ τὸ ἐργοστάσιον, καθαρίσαν καὶ ἀνανεῶσαν αὐτούς, παρέδωκεν εἰς τὸ Κράτος τελειοτάτους, καινουργεῖς.

§160Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι οἱ κάλυκες τοῦ Roth, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησα.

§161Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μετὰ τοῦτο ἀναλαβὼν ὁ ἀξιότιμος κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καὶ στρατηγὸς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἰδὼν τὴν τελειότητα τῆς ἐργασίας ταύτης, παρέδωκεν ἄλλο ἓν ἑκατομμύριον μεταχειρισμένων καλύκων εἰς τὸ αὐτὸ ἐργοστάσιον πρὸς καθαρισμὸν καὶ ἀνανέωσιν.

§162Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§163Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καὶ οὕτω τὸ Κράτος, πληρῶνον εἰς τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο 30 μόνον δραχμὰς κατὰ χιλιάδα διὰ τὸν καθαρισμὸν καὶ τὴν ἐπαναφορὰν εἰς τὴν προτέραν κατάστασιν τῶν καλύκων αὐτῶν, κερδίζει 80 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα, διότι θὰ ἐπλήρωνεν, ἐὰν ἔφερεν ἐξ Εὐρώπης τοὺς ἰδίους κάλυκας, 110 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Εἶναι μικρὸν τὸ κέρδος τοῦτο διὰ τὸ Κράτος;

§164Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἡ ἐργασία αὕτη γίνεται μὲ ἓν γυαλόχαρτο.

§165Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὅταν ὑπάγητε καὶ ἴδητε, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ ἔλθητε νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι πράγματι ἐθαυμάσατε τὴν τελειότητα τῶν μηχανημάτων αὐτῶν, καὶ ὅτι δὲν γίνεται ἡ ἐργασία μὲ γυαλόχαρτο.

§166Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐγὼ τὰ εἶδον τὰ μηχανήματα αὐτά, ὄχι μόνον ἐδῶ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην· ὥστε μὴ συζητεῖτε. Εἰς σᾶς βεβαίως ἔκαμαν ἐντύπωσιν, διότι πρώτην φορὰν τὰ εἴδετε.

§167Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καὶ ἀξιωματικοὶ ἀνώτεροι, οἱ ὁποῖοι τὰ εἶδον, ὡμολόγησαν τὴν τελειότητα αὐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω νὰ σᾶς εἴπω, κύριε συνάδελφε, ὅτι, ἂν φρονῆτε, ὅτι οἱ κάλυκες αὐτοὶ καθαρίζονται μὲ ἓν γυαλόχαρτο, πλανᾶσθε πλάνην μεγίστην· ἂν δ’ εἰσηκούεσθε ποτέ, ἀλλοίμονον εἰς τὸν ὁπλισμὸν τοῦ Κράτους! Πρέπει νὰ ὑπάγητε εἰς τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ, καὶ τότε θὰ ἴδητε, πῶς ἐκτελεῖται ἡ ἐργασία αὕτη. Καὶ ἠξεύρετε ὑμεῖς, ὡς στρατιωτικός, ὁποία ἀκρίβεια ἀπαιτεῖται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν καλύκων· διότι, καὶ κατὰ πολλοστημόριον χιλιογράμμου ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνακρίβεια, δύναται νὰ ἐπιφέρῃ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, ὡς γνωρίζετε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς χρησιμότητος, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ἐργοστάσιον Μαλτσινιώτου, ἂς ἐξετάσωμεν, ποῖα θὰ ἦναι τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα θὰ προσπορισθῇ τὸ Κράτος, ἐὰν συμπεριλάβῃ τὸν βροντώδη ὑδράργυρον εἰς τὸ μονοπώλιον. Ἑκατὸν πεντήκοντα ὀκάδων βροντώδους ὑδραργύρου κατανάλωσις γίνεται ἐν τῷ ἐργοστασίῳ τούτῳ, ἡ ἀξία δὲ ὅλου αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τοῦ ἐν τῷ ἐργοστασίῳ διὰ τὴν κατασκευὴν καψυλίων χρησιμοποιουμένου ὑδραργύρου δὲν ὑπερβαίνει τὰς 3,000 ἕως 5,000 τὸ πολὺ δραχμάς. Τί θὰ κερδίσῃ λοιπὸν τὸ μονοπώλιον ἐξ εἴδους ἀξίας τὸ ὅλον 5,000 δραχμῶν; Ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου θὰ ἐπέλθῃ βλάβη, οἵαν προηγουμένως σᾶς εἶπον, ὄχι μόνον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Κράτος. Διότι, ὡς ἠκούσατε, δὲν εἶναι εὔκολον νὰ ἱδρύσῃ τὸ Κράτος τοιοῦτον ἐργοστάσιον, — ἐπεχείρησεν ἄλλοτε, ἀλλ’ ἀπέτυχε — διότι τοιοῦτον ἐργοστάσιον ἀπαιτεῖ ἰδιοφυΐαν. Βεβαιῶ ὑμᾶς, — ἐπικαλοῦμαι μάλιστα καὶ τὴν μαρτυρίαν συναδέλφων, μετὰ τῶν ὁποίων ἐπεσκέφθημεν τὸ ἐργοστάσιον Μαλτσινιώτου, — ὅτι ὁ διευθύνων τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐν αὐτῷ, ἔχων ἔκτακτον ἰδιοφυΐαν περὶ τὰ τοιαῦτα, κατώρθωσε νὰ εἰσέλθῃ εἰς παρόμοιον τέλειον ἐργοστάσιον εὐρωπαϊκὸν ὡς ἁπλοῦς ἐργάτης, ἐξαπατήσας τὸν Διευθυντὴν αὐτοῦ, διὰ νὰ μάθῃ τὸν τρόπον καὶ τὰ μηχανήματα, δι’ ὧν κατασκευάζονται τέλειοι οἱ κάλυκες, ἤτοι νὰ μάθῃ τὸ μυστήριον τῆς ἐλαστικότητος τοῦ μετάλλου τοῦ κάλυκος. Ἐν τῷ ἐργοστασίῳ ἐκείνῳ ἐργαζόμενος ὡς ἁπλοῦς ἐργάτης, μετῆλθε μεγάλην πονηρίαν, ἵνα κατορθώσῃ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ διαμέρισμα τοῦ ἐργοστασίου, ἐν ᾧ ἐκτελεῖται μυστικῶς ἡ τοιαύτη κατεργασία, καὶ νὰ λάβῃ τὴν κλεῖδα τοῦ μυστηρίου, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται εὐκόλως νὰ μάθῃ τις. Τοιαύτη βιομηχανία, πρέπει νὰ γνωρίζητε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἐκμηδενίζεται ἐντελῶς, ἂν ἀπαγορευθῇ εἰς αὐτὴν ἡ κατασκευὴ καὶ χρῆσις τοῦ βροντώδους ὑδραργύρου, διότι δι’ αὐτοῦ κατασκευάζονται τὰ καψύλια, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναπόσπαστον μέρος τῶν καλύκων. Εἶναι δ’ ὁ βροντώδης ὑδράργυρος τοιαύτης φύσεως, ὥστε δὲν δύναται καὶ νὰ μεταφερθῇ ἄλλοθεν ἐν ὑγρᾷ καταστάσει, παρὰ μόνον ἐκεῖ, ὅπου καὶ κατασκευάζεται, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ, διότι καὶ εἰς τὴν παραμικρὰν ἐπαφὴν ἀπροσέκτου δύναται νὰ ἐκραγῇ. Ἐὰν λοιπὸν οἱ προτείνοντες νὰ συμπεριληφθῇ καὶ ὁ βροντώδης ὑδράργυρος εἰς τὸ μονοπώλιον νομίζωσιν, ὅτι δύναται νὰ ἐργασθῇ τὸ ἐργοστάσιον μεταφέρον τοῦτον ἐκ τοῦ καταστήματος τοῦ μονοπωλίου, ἀπατῶνται. Εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταφερθῇ ἄνευ κινδύνου ἐκρήξεως ἐν ὑγρᾷ καταστάσει, διότι ἐν τοιαύτῃ καταστάσει ῥίπτεται εἰς τὰ καψύλια, καὶ διὰ τοῦτο χρησιμοποιεῖται ἐκεῖ, ὅπου κατασκευάζεται. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, ἐὰν συμπεριληφθῇ ἐν τῷ μονοπωλίῳ καὶ ὁ βροντώδης ὑδράργυρος, θὰ ἐπέλθῃ μεγίστη βλάβη ὄχι πλέον μόνον εἰς τὸν ἰδιοκτήτην τοῦ εἰρημένου ἐργοστασίου, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Κράτος, μὴ δυνάμενον νὰ ἱδρύσῃ τοιοῦτον ἐργοστάσιον· καὶ βεβαίως δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἱδρύσῃ, διότι, ἐὰν ᾖναι δυσκολώτατον τοῦτο εἰς ἕνα ἰδιώτην, ὁ ὁποῖος ἔχει ἄμεσον τὸ ἐνδιαφέρον εἰς τὴν ἐπιτυχίαν τῆς βιομηχανίας του, πολλῷ μᾶλλον ἀποβαίνει ἀδύνατον εἰς τὸ Κράτος, οἱ ὑπάλληλοι τοῦ ὁποίου, εἰς οὓς θὰ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τοιούτου ἐργοστασίου, — πρέπει νὰ τὸ ὁμολογήσωμεν — δὲν θὰ ἐπιδεικνύωσιν ὅσον οἱ ἰδιοκτῆται ἐνδιαφέρον ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταί, νομίζω ὅτι, ὡς πρὸς τοῦτο τὸ μέρος τοῦ νομοσχεδίου, ὀφείλω νὰ συγχαρῶ καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν καὶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν διὰ τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον, οὐχὶ πλέον ὑπὲρ τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ, ἀλλ’ ὑπὲρ τοῦ στρατιωτικοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους, διότι, ὡς προεἶπον, τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν ἀφορᾷ μόνον τὸ συμφέρον τοῦ ἐργοστασίου αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀφορᾷ καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ κυρίως τούτου. Ἐνθυμήθητε, ὅτι κατὰ τὸ 1897, ἐπειδὴ δὲν ὑπῆρχεν ἐν τῷ Κράτει καλυκοποιεῖον, διότι δὲν εἶχεν ἱδρυθῆ τότε ἀκόμη τὸ κατάστημα τοῦτο, ἐγένετο παραγγελία προμηθείας καλύκων εἰς Εὐρώπην, καὶ ἡ Αὐστρία παρεκώλυσε τὴν ἐκτέλεσιν τῆς παραγγελίας, καὶ μόνον μετὰ πολὺν χρόνον, μετὰ τὴν εἰρήνην, ἐστάλησαν οἱ κάλυκες μέσῳ Ἀμβέρσης. Ἤδη ἔχομεν τοιοῦτον κατάστημα, καὶ θέλετε νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν καταστροφὴν αὐτοῦ; Ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οὐδέποτε οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ θ’ ἀποδεχθῶσι τὴν τοιαύτην πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Τυρνάβου συναδέλφου. Ταῦτα, κύριοι Βουλευταί, ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ εἴπω, διότι παρετήρησα, ὅτι ἐπιμελὴς προσπάθεια γίνεται, ἵνα συμπεριληφθῇ καὶ τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὁ βροντώδης ὑδράργυρος, ἐν τῷ μονοπωλίῳ, ἄνευ κέρδους μεγάλου τῆς μονοπωλιακῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ἐπὶ βλάβῃ μεγίστῃ τοῦ Κράτους. Ὡς ἤκουσα χθὲς, ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς νομίζει, ὅτι κέρδη παμμέγιστα ἔχει τὸ ἐργοστάσιον Μαλτσινιώτου. Βεβαίως τὸ ἐργοστάσιον κερδίζει, διότι διὰ νὰ κερδίζωσιν ἱδρύονται τὰ ἐργοστάσια, δὲν εἶναι ὅμως τὰ κέρδη αὐτοῦ τόσον μεγάλα, ὅσον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος· ἀλλ’ ὅσα καὶ ἂν ἦναι, δὲν προέρχονται ταῦτα ἐκ τοῦ βροντώδους ὑδραργύρου, οὗτινος ἡ ἀξία, ὡς προεῖπον, δὲν εἶναι ἀνωτέρα τῶν 5,000 δραχμῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν καλύκων καὶ καψυλίων, εἰς ἃ χρησιμοποιεῖται ὁ τόσῳ μικρᾶς ἀξίας βροντώδης ὑδράργυρος.

§168Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἐπεσκέφθην, Κύριοι, τὸ κατάστημα τῶν ἀδελφῶν Μαλτσινιώτου, ἀλλὰ καὶ ἂν τὸ εἶχον ἐπισκεφθῆ, δὲν θὰ ἠδυνάμην ν’ ἀντιληφθῶ τῆς σπουδαιότητος καὶ τῆς ὠφελείας τοῦ καταστήματος, διότι ἀτυχῶς δὲν εἶμαι εἰδικὸς περὶ τὰ τοιαῦτα. Ἐξ ὅσων ὅμως μανθάνω, τὸ κατάστημα λειτουργεῖ ἐπαρκῶς καὶ καλῶς διὰ τὸ εἶδός του. Διὰ τοῦτο ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ τὸ περιβάλῃ διὰ τῆς προστασίας του· διότι, ὅταν τις ἔχῃ τι καλὸν, δὲν πρέπει νὰ ζητῇ νὰ τὸ καταστρέψῃ, ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται νὰ ἀποκτήσῃ καλλίτερον. Δὲν πρόκειται μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ κλείσῃ διὰ παντὸς τὸ Βουλευτήριον καὶ νὰ ἐκλίπῃ ἡ εὐκαιρία νὰ διορθωθῶσιν εἰς ἄλλην Σύνοδον τὰ τυχὸν πλημμελῆ τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, καὶ ἂν μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ παρατηρηθῶσιν ἐλλείψεις, αὗται δύνανται νὰ διορθωθῶσι δι’ ἑτέρου νόμου. Ἡ Βουλὴ, ψηφίζουσα τοιοῦτον νόμον, πρέπει νὰ ἔχῃ ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι αὕτη, διότι πᾶσα Κυβέρνησις, προκειμένου περὶ τοιούτου ζητήματος, βεβαίως θὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ συμφέροντος τοῦ Κράτους. Ἐὰν λοιπὸν ἠθέλομεν χορηγήσει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἴτε νὰ κάμῃ τὸ μονοπώλιον, εἴτε καὶ νὰ συμβληθῇ μετὰ τινος ἑταιρείας εὐρωπαϊκῆς ἢ καὶ ἑλληνικῆς, ἠδύνατο νὰ συμβληθῇ μετ’ αὐτῆς, καὶ νὰ ἔχῃ μίαν καὶ μόνην ὑποχρέωσιν, νὰ ὑποβάλῃ καὶ πάλιν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς τὴν συμφωνίαν. Αὐτὸ θὰ τὸ ἐνόουν. Ἀλλὰ νὰ καταδικάζωμεν ἐκ τῶν προτέρων καὶ νὰ ῥίπτωμεν ὑπαινιγμοὺς, ὅτι τοῦτο ἢ ἐκεῖνο γίνεται διότι ὁ Α ἢ ὁ Β ἔχει, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, τὴν οὐράν του μέσα, δὲν εἶναι ὀρθόν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι οἱ ῥίπτοντες ὑπαινιγμοὺς πρέπει ν’ ἀποκαλύπτωσι τὰ πράγματα, ἵνα μανθάνωμεν καὶ ἡμεῖς, τί συμβαίνει...

§169Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Οὐδεὶς ἐξήνεγκε τοιούτους ὑπαινιγμοὺς.

§170Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν παρηκολουθήσατε, φαίνεται, τὴν συζήτησιν, ἢ δὲν ἐπροσέξατε, διότι ἡ βελόνη κεντᾷ χωρὶς νὰ φαίνεται. Δύναμαι ν’ ἀντιπολιτεύωμαι μίαν Κυβέρνησιν, τὴν πολιτικὴν τῆς ὁποίας δὲν ἀκολουθῶ, ἀλλὰ οὐδέποτε θὰ τολμήσω νὰ κατηγορήσω αὐτὴν ἐπὶ ἀπιστίᾳ· καὶ εὐτυχῶς τοιαύτη μομφὴ οὐδέποτε ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐπιρριφθῇ κατ’ οὐδεμιᾶς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα.

§171Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἔχω τὸ ἀτύχημα, ἢ μᾶλλον τὸ ἐλάττωμα, νὰ μὴ δύναμαι νὰ ἐξηγηθῶ καλῶς, διότι παρετήρησα, ὅτι οἱ προαγορεύσαντες ἀξιότιμοι ἐκ Λακεδαίμονος καὶ Γυθείου συνάδελφοι, ἐν ᾧ πράγματι εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς γνώμας μου, φαίνονται διαφωνοῦντες. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γυθείου Βουλευτὴς παρεξήγησεν ἴσως φράσιν τινὰ, τὴν ὁποίαν πρότερον ἐξήνεγκον, περὶ παρασκηνίων· διαβεβαιῶ, ὅτι ἡ φράσις ἐκείνη δὲν ἀνάγεται εἰς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν· ἦτο φράσις γενική, καὶ περὶ αὐτῆς δὲν θὰ κάμω λόγον. Κατὰ βάθος ὅμως ἀμφότεροι οἱ προλαλήσαντες εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς γνώμας μου. Ὡς ἐνθυμεῖσθε, προέτρεψα τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίαν πρός τι ἐργοστάσιον· δὲν ἤθελον μονομερῶς ν’ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος τὴν ἵδρυσιν τοιούτου ἐργοστασίου, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἀπέκλεισα τὴν ἰδέαν, ὅτι δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ Κράτος ἐργοστάσιον, εἴτε ξένον εἴτε ἐγχώριον, διότι δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ καταστρέψωμεν πᾶν τὸ ὑπάρχον, καὶ νὰ ἱδρύσωμεν νέον. Αὐτὸ συνεβούλευσα καί, ὡς ἐνθυμεῖσθε, εἶπον, ὅτι συνήθως τὰ ἐργοστάσια τοῦ Κράτους φυτοζωοῦσιν, ἐνῷ τὰ ἐργοστάσια τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας ἀναπτύσσονται· ἑπομένως κατ’ ἀρχὴν καὶ κατὰ βάθος εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὴν γνώμην μου ἀμφότεροι οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο, τὸ ὁποῖον ζητοῦσι, νὰ μὴ περιληφθῶσιν αἱ βροντώδεις οὐσίαι εἰς τὸ μονοπώλιον, ἀκριβῶς τοῦτο θὰ παραβλάψῃ τὰ καταστήματα ταῦτα· διότι, ἂν ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ κατασκευὴ τῶν εἰδῶν αὐτῶν, θὰ δύνανται νὰ ἱδρυθῶσι καὶ ἄλλα ἐργοστάσια, μὴ παράγοντα μὲν καλὴν ποιότητα, ἀλλὰ δυνάμενα νὰ ἀνταγωνίζωνται πρὸς τὰ ὑπάρχοντα, ἐπὶ βλάβῃ τῶν τελευταίων, ὡς γίνεται εἰς τὴν πυρίτιδα, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑπάρχουσι ἐργοστάσια πυρίτιδος πολλά, μικρὰ καὶ μεγάλα, καὶ ἄλλα μὲν ἐκ τούτων παράγουσι καλὴν πυρίτιδα, ἄλλα δὲ τὴν χειρίστην, ἀνταγωνιζόμενα πρὸς τὰ πρῶτα πλεονεκτικῶς. Ἐγὼ ἐννοῶ, ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀφεθῇ ἐλευθέρα, καὶ νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἱδρύῃ τοιαῦτα ἐργοστάσια, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ ἀπαγορεύηται εἰς τὸ Κράτος νὰ ἔλθῃ εἰς συμφωνίας εἴτε πρὸς ἐργοστάσιον εἴτε πρὸς ἑταιρείαν. Ἐγὼ συνεβούλευσα τοῦτο, καὶ ἀκριβῶς τὸ μονοπώλιον τὸ ἤθελον ὡς μέσον διευκολύνον τὴν ἵδρυσιν τοιούτων ἐργοστασίων καθ’ οἱονδήποτε τρόπον δυνατόν. Οὕτω δὲ καὶ πρὸ ἐτῶν εἶχον γράψει, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην.

§172Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἀντέστη εἰς τὸ νὰ περιληφθῶσι καὶ οἱ κάλυκες μεταξὺ τῶν εἰδῶν, τὰ ὁποῖα θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸ μονοπώλιον νὰ κατασκευάζῃ. Ἐν γένει παρατηρῶ, ὅτι καὶ ἐγώ, δεχθεὶς νὰ περιληφθῶσιν αὐτά, τὰ ὁποῖα προέτεινεν ὁ ἔντιμος ἐκ Τυρνάβου Βουλευτής, ἐνόουν, οὐχὶ ἀπὸ τοῦδε καὶ οὐχὶ ὑποχρεωτικῶς νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸ μονοπώλιον ταῦτα, ἀλλ’ ὀψέποτε ἤθελε κρίνει τοῦτο ἀναγκαῖον ἡ Κυβέρνησις. Ὡς πρὸς τοὺς κάλυκας, παρέστησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν εἶναι εὔκολον νὰ κατασκευάζωνται οἱ κάλυκες ἐν Ἑλλάδι. Οὐδεμίαν διάθεσιν ἔχω νὰ ἀντιλέξω εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἀπεφασίσθη νὰ ἱδρυθῇ μονοπώλιον, δὲν πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἐξ αὐτοῦ οἱ κάλυκες, διότι τὰ ὑλικὰ τῆς κατασκευῆς αὐτῶν ἔρχονται ἕτοιμα ἐξ Εὐρώπης, καὶ ἑπομένως ἡ παρασκευὴ αὐτῶν ἐνταῦθα οὔτε δυσκολίαν παρουσιάζει, οὔτε δαπάνας μεγάλας ἀπαιτεῖ· ὥστε καὶ εὐθηνότερον θὰ τοὺς ἀποκτᾷ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄνευ βραδύτητος. Ἑπομένως οὐδεμία ζημία καὶ οὐδεὶς περιορισμὸς καὶ οὐδεμία προσθήκη εὐθύνης, τὴν ὁποίαν δικαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θέλει ν’ ἀποφύγῃ, θὰ προέλθῃ διὰ τῆς ἐνταῦθα κατασκευῆς τῶν καλύκων.

§173Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωκῶν). Μίαν ἐξήγησιν θέλω νὰ δώσω. Ἀκριβῶς εἰς τοῦτο διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα. Ἡ διευκόλυνσις τῆς κατασκευῆς τῶν καλύκων δὲν συνίσταται εἰς τὴν ὕλην, ἡ ὁποία θὰ προέρχηται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἡ ὕλη, ἡ ὁποία θὰ ἔλθῃ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, πρέπει νὰ παρασκευασθῇ οὕτω πως, ὥστε νὰ γείνῃ κατάλληλος πρὸς κατασκευὴν τῶν καλύκων, λαμβάνουσα τὴν ἀπαιτουμένην διαστολὴν καὶ συστολήν.

§174Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν δύναται νὰ ἔλθῃ παρεσκευασμένη;

§175Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι. Καὶ ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι τὸ μυστικὸν τῆς κατασκευῆς· τὸ κατάστημα δὲν δίδει παρεσκευασμένον τὸ μέταλλον.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔλεγε χθές, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου συζητοῦμεν, δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς ἀποτελούμενον ἀπὸ δύο μελέτας, ἀπὸ μελέτην κυβερνητικὴν καὶ ἀπὸ μελέτην νομοθετικήν.

§177Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε; Δὲν εἶπον ἀκριβῶς αὐτό· εἶπον, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προβλέπει ἐνέργειαν νομοθετικὴν καὶ ἐνέργειαν κυβερνητικήν. Ἡ κυβερνητικὴ ἐνέργεια δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, μόνον ἡ νομοθετικὴ ἐνέργεια εἶναι ἀναγεγραμμένη.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐμνήσθην τῶν λόγων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, οὐχὶ διὰ νὰ ἐκφέρω κρίσιν τινὰ ἐπ’ αὐτῶν, ἀλλὰ διότι οἱ λόγοι οὗτοι αὐτοῦ μοὶ ἐνεδείκνυον νὰ ἐξετάσω καὶ ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ δύο ἄλλας ἐπόψεις, ὑπὸ τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δύναται νὰ μελετηθῇ, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν καθαρῶς στρατιωτικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικήν. Ἡ στρατιωτικὴ ἔποψις τοῦ νομοσχεδίου ἐπάγει ὡς ἀναγκαίαν τὴν ἔρευναν, ἂν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀληθής, ὡμολογημένη, τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν ἀποβαίνει ἀναγκαῖον νὰ πληρώσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐπὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, οὐδ’ ὑπάρχει τις, δυνάμενος νὰ διστάζῃ, ἢ ν’ ἀμφισβητῇ, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη ὡμολογημένη τοῦ στρατοῦ, τὴν ὁποίαν ὀφείλομεν νὰ προνοήσωμεν νὰ θεραπεύσωμεν ἡμεῖς, διότι ἔχομεν καθῆκον νὰ προνοήσωμεν· ἐγὼ δὲ ὀλιγώτερον παντὸς ἄλλου δύναμαι ν’ ἀμφισβητήσω τὴν ἀνάγκην ταύτην. Εἶναι δὲ ἀνάγκη τοῦ στρατοῦ πρώτη, νὰ παράγῃ ἐν τῷ τόπῳ πυρίτιδα στρατιωτικήν, πολεμικήν, διότι αὕτη εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία εἰς τὸν στρατόν· ἀλλὰ καὶ δευτέρα ὑπάρχει ἀνάγκη, ἡ ἀνάγκη νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὕπαρξιν τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος κατὰ παντὸς ἐνδεχομένου ἀλλοτρίου κωλύματος, ὅπως δύνηται νὰ παράγῃ αὐτὴν κατὰ πᾶσαν ὥραν καὶ κατὰ πᾶσαν ἐποχήν. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ τις, ὁ ὁποῖος θέλει ἀμφισβητήσει τὴν ἀνάγκην ταύτην. Ποία λοιπὸν εἶναι ἡ ἀνάγκη; Ἡ κατασκευὴ τῆς πυρίτιδος τῆς πολεμικῆς. Ἀλλ’ ἡ κατασκευὴ τῆς πυρίτιδος τῆς πολεμικῆς ἔχει διαφόρους διαβαθμίσεις, ἔχει ποικιλίας. Καὶ ἐν ἄλλαις μὲν χώραις ἡ ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου πωλουμένη πυρῖτις διαφέρει τῆς πυρίτιδος, τὴν ὁποίαν ἕκαστον τῶν Κρατῶν παράγει αὐτὸ ἐν τοῖς ἰδίοις αὐτοῦ ἐργοστασίοις διὰ τὸν στρατόν. Λέγεται δὲ, ὅτι ἐν τῇ κατασκευῇ τῆς πυρίτιδος ἐν τοῖς δημοσίοις καταστήμασι τῆς Εὐρώπης ὑπάρχει τι ἀπόρρητον, μυστικόν, τὸ ὁποῖον τὸ ἐμπόριον δὲν γνωρίζει, καὶ ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι εἴμεθα ἐκτὸς τῶν Κρατῶν τούτων. Ἡμεῖς θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἀνεύρωμεν τὸ ἀπόρρητον τοῦτο, ἵνα χρησιμοποιήσωμεν τὴν γνῶσιν αὐτοῦ ταύτην κατὰ τὴν κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος ἐν τοῖς ἐργοστασίοις, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ συστήσωμεν; Ἀμφιβάλλω. Θέλομεν ὅμως προσπαθήσει ν’ ἀποκτήσωμεν ἄλλο τι, τὴν ὑπὸ τοῦ ἐμπορίου πωλουμένην στρατιωτικὴν πυρίτιδα νὰ κατασκευάζωμεν ὅσον οἷόν τε τελειοτέραν. Ἑπομένως καὶ τοῦτο εἶναι κέρδος, τὸ ὁποῖον φέρει ἡμᾶς ἐν ἥσσονι μὲν μοίρᾳ ὡς πρὸς τὴν πυρίτιδα τῶν ξένων δημοσίων πυριτιδοποιείων, ἀλλ’ ἐν κρείττονι μοίρᾳ ὡς πρὸς τὴν πωλουμένην στρατιωτικὴν πυρίτιδα ἐν τῷ ἐμπορίῳ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ κατασκευάζωμεν ἐν τοῖς ἐργοστασίοις πυρίτιδα μόνον; Διότι ἔχομεν ἀνάγκην καὶ ἄλλων εἰδῶν τοῦ στρατοῦ, ἔχομεν ἀνάγκην καὶ καλύκων καὶ καψυλίων, ἔχομεν ἀνάγκην πυρομαχικῶν, βλημάτων, ἐμπυρείων καὶ ποικίλων ἄλλων εἰδῶν. Ἐπὶ τῶν καλύκων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος συμβαίνει νὰ μὴ ἦναι μόνον Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ καὶ γνώστης τῶν πραγμάτων μᾶλλον ἢ ὅσον ἐσμὲν ἡμεῖς, ἐβεβαίωσεν, ὅτι θέλει εἶσθαι δύσκολον, ἂν ὄχι ἀδύνατον, νὰ εἰσαγάγωμεν ἐν τοῖς ἐργοστασίοις, τὰ ὁποῖα θέλομεν συστήσει, τὴν κατασκευὴν καλύκων. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἐπεξέτεινε τὴν δυσχέρειαν καὶ ἐπὶ τῆς κατασκευῆς τῶν καψυλίων, ἐνδέχεται δὲ νὰ περιέλαβε καὶ ταῦτα. Ἐπὶ τούτων δὲν δύναμαι νὰ ἔχω γνώμην, καὶ ὑποθέτω, ὅτι καὶ πολλοὶ τῶν συναδέλφων δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι γνώμην. Ὅταν δὲ ὁ ἀντιπροσωπεύων τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ βεβαιοῖ, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ κατασκευασθῶσι κάλυκες καὶ καψύλια ἐν τοῖς ἐργοστασίοις, τὰ ὁποῖα θέλομεν συστήσει, βεβαίως πρέπει ν’ ἀποδεχθῶμεν τὴν πληροφορίαν ταύτην. Ἀλλὰ τὸ ἀδύνατον τοῦτο τῆς κατασκευῆς τῶν καλύκων δὲν θὰ ἐνόει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐπεκτείνῃ ἐπὶ τῆς κατασκευῆς καὶ τῶν ἄλλων εἰδῶν, ἤτοι βλημάτων, ἐμπυρείων καὶ λοιπῶν. Ἐφ’ ὅσον δὲ ταῦτα εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσιν ἐν τοῖς καταστήμασι, τὰ ὁποῖα θέλομεν συστήσει, βεβαίως πρέπει νὰ περιλάβωμεν καὶ τὴν κατασκευὴν αὐτῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Οὕτω διὰ τοῦ νομοσχεδίου σκοποῦμεν νὰ συστήσωμεν ἓν ἢ πλείονα ἐργοστάσια, ἀνήκοντα εἰς τὸ Κράτος, διευθυνόμενα ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἐν τοῖς ὁποίοις νὰ παράγωμεν πολεμικὴν πυρίτιδα, καὶ τὰ πυρομαχικὰ, τὰ ἐμπυρεῖα καὶ τὰ βλήματα. Ἀλλὰ διὰ νὰ πράξωμεν τοῦτο, πρέπει νὰ δαπανήσωμεν, ἀφοῦ πρόκειται νὰ συστήσωμεν μίαν βιομηχανίαν. Ἡ ἐγκατάστασις βιομηχανίας ἐπάγεται δαπάνας, καὶ ἡ συντήρησις τοῦ καταστήματος ἐπάγεται δαπάνας, καὶ ἡ ἐργασία καὶ ἡ λειτουργία ὡσαύτως ἐπάγεται δαπάνας· ἀντὶ τούτων δὲ τῶν δαπανῶν τὰ εἴδη, τὰ παραγόμενα ἐκ τοῦ καταστήματος, θέλουσι χρησιμεύσει εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ θέλουσι μᾶς ἀπαλλάττει τῆς ἀνάγκης νὰ ἀγοράζωμεν ἐκ τοῦ ἐμπορίου τὴν πυρίτιδα καὶ τὰ τοιαῦτα προϊόντα. Ἀλλὰ βεβαίως θέλομεν δαπανᾶ περισσότερα ἀφ’ ὅσα δαπανῶμεν νῦν, ἀγοράζοντες αὐτὰ ἀπὸ τὸ ἐμπόριον. Ἐπειδὴ δὲ συνεδέθη ἡ ἵδρυσις τῶν στρατιωτικῶν τούτων ἐργοστασίων μὲ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ταμεῖον τοῦτο θέλει ὑποβληθῆ εἰς δαπάνας, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ καλύπτῃ ἐκ τῶν ἄλλων αὐτοῦ ἐσόδων, δὲν θέλει δὲ προσδοκᾷ, ὅτι θέλει εἰσπράττει τι ὡς ἀντιστάθμισμα τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας θέλει καταβάλλει. Διὰ τοῦτο ἐπῆλθεν ἡ οἰκονομικὴ μελέτη, ἡ μελέτη νὰ ἐξεύρωμεν πόρους, διὰ νὰ καλύπτωμεν τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας θέλει καταβάλλει τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πρὸς ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν τῶν στρατιωτικῶν τούτων καταστημάτων. Διὰ νὰ ἐξεύρωμεν δὲ πόρους, κατεφύγομεν εἰς ἓν ἐμπειρικὸν μέσον, τὸ μέσον τῆς ἱδρύσεως μονοπωλίου. Λέγω ἐμπειρικὸν, διότι οὐδὲν εἶναι μᾶλλον πρόχειρον ἢ νὰ ἀφαιρῇ τις τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα οἱ πολῖται παράγουσιν, ἐργαζόμενοι, καὶ νὰ ἰδιοποιῆται αὐτά. Τοῦτο εἶναι τὸ μονοπώλιον, νὰ ἀφαιρῶμεν τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ἡ κοινὴ βιομηχανία παράγει ἐκ τῆς κατασκευῆς πυρίτιδος μὴ πολεμικῆς ἢ τῶν ἄλλων εἰδῶν, νὰ κατασκευάζωμεν δ’ αὐτὰ ἡμεῖς ἐν τοῖς ἐργοστασίοις τοῦ Κράτους, καὶ νὰ εἰσάγωμεν τὰ ἐκ τούτων ἔσοδα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἵνα ἀποδίδωμεν αὐτὰ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διαρρύθμισις τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα θέλομεν συστήσει, ἐπάγεται δαπάνας περισσοτέρας ἀφ’ ὅσας ἠθέλομεν καταβάλει, ἂν κατεσκευάζομεν μόνον τὴν πολεμικὴν πυρίτιδα. Ὑπάρχουσιν αἱ δαπάναι τῆς ἐγκαταστάσεως πρὸς ταῖς ἄλλαις δαπάναις πρὸς παραγωγὴν πολεμικῆς πυρίτιδος. Τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θέλομεν ἔχει ἐκ τῆς ἐμπορίας τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, ἤτοι τῆς πυρίτιδος τῶν ὑπονόμων ἢ τῆς θήρας, θέλει εἶσθαι τοσοῦτον, ὥστε νὰ καλύπτῃ τοὺς τόκους τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θέλομεν δαπανήσει κατὰ προσθήκην διὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς κατασκευῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου ἐν τῷ ἐργοστασίῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ παράγηται ἡ πυρῖτις τοῦ πολέμου; Καὶ ἂν παρέχῃ εἰς ἡμᾶς τοὺς τόκους, δὲν πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τοῦτο, πρέπει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι θέλομεν ἔχει καὶ κέρδος περισσότερον, διότι τὸ κέρδος τοῦτο θέλει χρησιμεύσει ἵνα καλύψῃ τὰς δαπάνας τῆς συστάσεως τοῦ ἐργοστασίου ὑπὸ περιωρισμένην παραγωγήν, τὴν παραγωγὴν τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος. Ὁ κύριος Βουλευτὴς Μεσολογγίου ἐξήνεγκεν ἐπὶ τούτου δισταγμόν, καὶ ἐγὼ δ’ ἀναγκάζομαι ν’ ἀποδεχθῶ τὸν δισταγμόν, ὃν πρὸ ἐμοῦ ἐξήνεγκεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου, ἔχων ὑπ’ ὄψει τὴν σύστασιν πλήρους καταστήματος, παράγοντος καὶ πυρίτιδα πολέμου καὶ πυρίτιδα ἐμπορίου, θήρας κλπ. Διότι βεβαίως ἡ ἐγκατάστασις βιομηχανίας περιλαμβανούσης τὴν κατασκευὴν πάντων τῶν εἰδῶν τῆς πυρίτιδος θέλει εἶσθαι λίαν δαπανηρὰ, ἡ λειτουργία αὐτῆς θέλει ἐπάγεσθαι δαπάνας, τὸ δὲ κέρδος, τὸ ὁποῖον θέλομεν ἔχει ἐκ τῆς πυρίτιδος πολέμου καὶ τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, δὲν προσδοκῶ, ὅτι θέλει ἐπαρκεῖ εἰς τοὺς τόκους, ἀμφιβάλλω δὲ, ἂν θέλει παράγει ἔσοδον τοσοῦτον μέγα, ὅπως χρησιμεύσῃ καὶ ὡς ἔσοδον τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Ἂν δὲ τὸ ἔσοδον τοῦτο, τὸ ὁποῖον θέλομεν παράγει ἐκ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐμπορίας τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς πυρίτιδος τοῦ πολέμου, δὲν ᾖναι ἀνάλογον, ὅπως συντελῇ εἰς αὔξησιν τῶν κεφαλαίων τοῦ εἰρημένου ταμείου, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, μήπως τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θέλομεν παράγει, εἶναι τοσοῦτον μικρὸν, ὥστε δὲν θέλει ἀναλογεῖ πρὸς τὴν ζημίαν τῶν μετερχομένων τὸ ἐμπόριον τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν κατασκευαζόντων τὴν πυρίτιδα τοῦ ἐμπορίου. Διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ἡ μονοπωλιακὴ ἐργασία τῶν Κρατῶν εἶναι λίαν ἐγωϊστική, ἀφαιροῦσα ἀπὸ τοὺς πολίτας τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον οὗτοι παράγουσιν, ἵνα τοῦτο πορίζηται τὸ Κράτος· δὲν πρέπει δὲ νὰ λησμονήσητε προσέτι, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐπιχείρησις θέλει ὑποβάλει τὸ Κράτος εἰς πληρωμὴν ἀποζημιώσεως τῶν ἐχόντων καταστήματα, ὡς καὶ τῶν ἐργαζομένων ἀποκλειστικῶς εἰς παραγωγὴν πυρίτιδος, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θέλει ἀφαιρεθῆ ἡ ἐργασία. Ἔχω π. χ. τηλεγράφημα ἐκ Δημητσάνης, τὸ ὁποῖον ἀπεστάλη καὶ εἰς ἄλλους Βουλευτὰς, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου παριστῶσιν, ὅτι ἡ κατάργησις τῆς βιομηχανίας τῆς πυρίτιδος καταδικάζει ὁλόκληρον τὴν πόλιν νὰ περιέλθῃ εἰς πενίαν. Ἴσως εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ παράστασις τοῦ πράγματος, ἀλλὰ βεβαίως θέλει εἶσθαι μεγίστη ἡ ζημία ἐν τῇ μικρᾷ ἐκείνῃ κωμοπόλει, ζημία ὄχι μόνον τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν παραγωγὴν πυρίτιδος, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὴν ἐμπορίαν τῆς πυρίτιδος. Διὰ τοῦτο μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ θέμα εἶναι ἄξιον μελέτης, ἂν πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν τὴν παραγωγὴν τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, ἢ πρέπει νὰ ἀφήσωμεν αὐτὴν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν καὶ νὰ περιορισθῶμεν μόνον εἰς τὴν κατασκευὴν πολεμικῆς πυρίτιδος. Διότι, ἂν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὴν ἰδιωτικὴν ἐργασίαν τὴν κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, πρέπει νὰ ἤμεθα πεπεισμένοι, ὅτι θέλομεν δυνηθῆ νὰ εἰσπράττωμεν ὅσα θέλομεν ἀποδώσει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσωσι ν’ ἀποζημιώσωμεν αὐτούς, ἀφοῦ θ’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ αὐτοὺς τὴν κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος τοῦ ἐμπορίου, καὶ ἐκείνους προσέτι, ἀπὸ τοὺς ὁποίους θέλομεν ἀφαιρέσει τὴν ἐργασίαν ταύτην· διότι τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα θέλομεν πρὸς τοῦτο καταβάλει, πρέπει νὰ πορισθῶμεν ἐκ τοῦ κέρδους, τὸ ὁποῖον θέλομεν ἔχει ἐκ τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς ἐμπορίας πάντων τῶν εἰδῶν τῆς πυρίτιδος, πρέπει δὲ νὰ πορισθῶμεν ὄχι μόνον τὰ κεφάλαια ταῦτα, ἀλλὰ καὶ ποσοστόν, διὰ τοῦ ὁποίου θέλομεν καλύψει τὰ ἔξοδα τῆς βιομηχανίας τῆς κατασκευῆς τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, τὴν ὁποίαν κυρίως ὀφείλομεν νὰ ἀναλάβωμεν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ ἐξετάσῃ ταῦτα, καὶ νὰ μᾶς δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι ἀποβαίνουσιν ἀναπόφευκτοι, ὅπως σχηματίσωμεν τὴν γνώμην ἡμῶν.

§179Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ πυρομαχικὰ τοῦ στρατοῦ ἀποτελοῦνται ἀπὸ πυρομαχικὰ τῶν ὅπλων καὶ ἀπὸ πυρομαχικὰ τῶν πυροβόλων. Τὰ πυρομαχικὰ τῶν ὅπλων ἀπαρτίζονται ἐκ κάλυκος καὶ καψυλίου καὶ πυρίτιδος καὶ ἐκ βλήματος, ἀφίνω δὲ καὶ ἄλλα μικρὰ πράγματα, τὰ ὁποῖα παρεντίθενται μεταξὺ βολίδος κλπ., περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ λόγος ἐνταῦθα· τὰ δὲ πυρομαχικὰ τῶν πυροβόλων ἀποτελοῦνται ἐκ σακκιδίου καὶ πυρίτιδος, ἐκ βλήματος καὶ πυροσωλῆνος, σήμερον δὲ τὰ ταχυβόλα ἀποτελοῦνται ἐκ κάλυκος, πυρίτιδος, βλήματος καὶ πυροσωλῆνος. Θὰ ἴδωμεν λοιπόν, ποῖα εἶναι δυνατὸν καὶ ποῖα συμφέρει νὰ κατασκευάζωνται ἐνταῦθα, καὶ ποῖα δὲν συμφέρει. Συμφέρον θὰ ἦτο, ἂν πάντα ταῦτα κατεσκευάζοντο ἐνταῦθα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ κατασκευὴ αὐτῶν ἀπαιτεῖ βιομηχανίαν τελείαν καὶ εἰδικότητα, ὡς προεἶπον, διὰ τοῦτο τινὰ μόνον δύνανται νὰ κατασκευάζωνται ἐνταῦθα, καὶ ἄλλα συμφέρει νὰ μὴ κατασκευάζωνται ἐνταῦθα, διὰ νὰ μὴ εὑρεθῶμεν ἐκτεθειμένοι καὶ ἀπαράσκευοι ἐν ὡρισμένῃ στιγμῇ. Αἱ πυρίτιδες σήμερον εἶναι καὶ αὐταὶ δύσκολοι εἰς τὴν κατασκευὴν καθὼς καὶ αἱ ἐκρηκτικαὶ ὕλαι, ἀλλ’ ἐξ ὅλων τῶν ἄλλων εἶναι ἐκεῖναι, αἵτινες εἶναι κατορθωτὸν νὰ κατασκευασθῶσι. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κάλυκας, οἱ ὁποῖοι συνδέονται μετὰ τῶν καψυλίων, διότι ὁ κάλυξ ἐν τῷ πυθμένι ἔχει τὸ καψύλιον, ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, μέχρις ὅτου ἡ Ἑλλὰς ἀποκτήσῃ τελείαν βιομηχανίαν καὶ εἰδικότητα, δὲν συμφέρει νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ ἐργοστάσια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀποπειραθῶσι νὰ κατασκευάσωσι κάλυκας, ἀλλὰ φρόνιμον εἶναι νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ εἰδικὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα ἔχουν φήμην τελειότητος. Αἱ βολίδες τοῦ πεζικοῦ ἄλλοτε, κατασκευαζόμεναι ἐκ μολύβδου, ἐχύνοντο, ἀλλὰ χυνόμεναι ἐντὸς τύπων δὲν εἶχον τὴν αὐτὴν συνοχήν, καὶ ἑπομένως τὰ βλητικὰ ἀποτελέσματα δὲν ἦσαν τέλεια, ὡς πρὸς τὴν σκόπευσιν, διότι ἀλλοῦ εἶχον περισσότερον βάρος καὶ ἀλλοῦ ὀλιγώτερον. Σήμερον ὅμως, διὰ τῆς πιέσεως κατασκευαζόμεναι, ἔχουν παντοῦ τὴν αὐτὴν συνοχήν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπάρχει τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρετηρεῖτο εἰς τὰς βολίδας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι κατεσκευάζοντο χυνόμεναι ἐντὸς τύπων. Τὸ εἶδος δὲ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ μέρος τοῦ φυσιγγίου τῶν ὅπλων τοῦ πεζικοῦ καὶ ἱππικοῦ, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ κατασκευασθῇ ἐνταῦθα, διότι ὑπάρχουν μηχανήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπιτυγχάνομεν τελείας βολίδας. Τὸ δύσκολον σήμερον εἶναι τὸ ἑξῆς· ἐπειδὴ δὲν πρέπει ἕνεκα τῶν ἀερίων τῆς πυρίτιδος νὰ ὑπόκηται τὸ βλῆμα εἰς παραμορφώσεις, δι’ αὐτὸ ἐπικαλύπτεται σήμερον δι’ ἑνὸς μετάλλου ἰσχυροῦ, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὴν παραμόρφωσιν, καὶ τὸ βλῆμα, ἐξερχόμενον τῆς κάννης, ἔχει τὸ ἀρχικὸν σχῆμα καὶ τὰ βλητικὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ἔχῃ. Ἐκεῖ λοιπὸν ὑπάρχει δυσκολία τις, ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν περικαλυμμάτων· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ δυσκολία αὕτη εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερνικηθῇ ἐνταῦθα.

§180Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μόνον διὰ τὰ πυροβόλα;

§181Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὄχι. Ὁμιλῶ διὰ τὰ ὅπλα τοῦ πεζικοῦ. Ὥστε ἐκ τῶν πυρομαχικῶν τῶν φορητῶν πυροβόλων ὅπλων μόνον ἡ πυρῖτις καὶ αἱ βολίδες φρονῶ ὅτι δύνανται νὰ κατασκευασθῶσιν ἐνταῦθα. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ βλήματα τοῦ πυροβολικοῦ, σήμερον ἐὰν ἐπιτύχωμεν τὴν κατασκευὴν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος διὰ τὸ πεζικὸν, δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν κατασκευὴν τῆς ἀκάπνου πυρίτιδος καὶ διὰ τὸ πυροβολικόν. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον εἶναι δύσκολον νὰ ἐπιτύχωμεν, εἶναι ἡ κατασκευὴ τῆς ὀβίδος, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ τέλεια μηχανήματα, καὶ εἰδικοὺς ἐργάτας· διότι πρέπει ἡ ἀνοχή, ἡ tollérance λεγομένη Γαλλιστὶ, ὡς πρὸς τὰς διαστάσεις νὰ ἦναι ἐλαχίστη, ἄλλως ἠμπορεῖ νὰ ἐπέλθωσι φθοραὶ ἐντὸς τοῦ κοίλου τοῦ πυροβόλου. Κατὰ συνέπειαν, κατὰ τὴν ἰδέαν μου, καὶ ἡ κατασκευὴ τῶν βλημάτων εἶναι ἀδύνατος ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ἄλλοτε εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ὅτε ἦσαν ἐν χρήσει τὰ λεῖα πυροβόλα, τὰ ὀβιδοβόλα τῶν 12, τὰ ὁποῖα εἶχον σφαιρικὸν βλῆμα ἐκ χυτοσιδήρου, ἐγένετο ἀπόπειρα νὰ κατασκευασθῶσι τοιαῦτα ἐν τῷ Ὁπλοστασίῳ, ἀλλὰ καίτοι ἡ κατασκευὴ αὐτῶν ἦτο εὐκολωτάτη, ἀπέτυχον οἰκτρῶς, καὶ ἐπῆλθε τοιαύτη ἀποθάρρυνσις, ὥστε οὔτε ἐσκέφθησαν πλέον νὰ ἐπιχειρήσωσι τοιαύτην παραγωγὴν ἐνταῦθα, πολλῷ μᾶλλον δὲν εἶναι δυνατὸν τοῦτο σήμερον διὰ τὰ πυροβόλα τὰ τέλεια, τὰ ταχυβόλα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐν χρήσει εἰς τὰ στρατεύματα. Ἐπίσης μεγάλη δυσκολία εἶναι εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ πυροσωλῆνος, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ ἓν εἶδος μηχανήματος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἦναι τελειότατον. Ἔτι δὲ μεγαλειτέρα δυσκολία ὑπάρχει εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ βραδυκρούστου μίγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτυγχάνεται, ὥστε ἡ ἔκρηξις τοῦ βλήματος νὰ λαμβάνῃ χώραν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον θέλει τις νὰ λάβῃ χώραν. Τοιαύτη λοιπὸν κατασκευὴ ἀπαιτεῖ εἰδικὰ ἐργοστάσια· ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἔχομεν ἐν τῷ τόπῳ τελειοτάτην βιομηχανίαν καὶ τελείους ἐργάτας καὶ εἰδικότητας κλπ., εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπιχειρήσωμεν τοῦτο. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν τὴν ἐπιψήφισιν, προβλέπει κυρίως περὶ πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Τώρα, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θέλῃ καὶ τὰ σφαιρίδια ἢ ἄλλο τι, θὰ σᾶς εἴπῃ.

§182Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τὴν δυναμίτιδα.

§183Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ τὴν δυναμίτιδα, βεβαίως.

§184Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς σαφῶς ὥρισε τοὺς λόγους, ὧν ἕνεκα συνελήφθη ἡ ἰδέα τῆς συστάσεως μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν παρ’ ἡμῖν. Βεβαίως ὁ ἀρχικὸς σκοπὸς τοῦ μονοπωλίου ἦτο ἡ κατασκευὴ τῆς στρατιωτικῆς πυρίτιδος· διότι ἡ πεῖρα τοῦ παρελθόντος ἀπέδειξεν εἰς τοὺς εἰδικοὺς, ὅτι ἡ πυρῖτις, τὴν ὁποίαν ἐκ τοῦ ἐμπορίου ἐνταῦθα ἠγόραζον, δὲν ἦτο ἡ προσήκουσα πρὸς τὸν σκοπὸν προώρισται. Ὅταν δὲ λέγωμεν στρατιωτικὴν πυρίτιδα, ἢ πολεμικὴν πυρίτιδα, περιλαμβάνομεν εἰς ταύτην καὶ τὴν ἄκαπνον πυρίτιδα. Βεβαίως ἄκαπνον πυρίτιδα δὲν ἠδυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν, οἵαν κατασκευάζουσι τὰ Κράτη δι’ ἴδιον αὑτῶν λογαριασμόν, ἀλλ’ ἠδυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν ἄκαπνον πυρίτιδα ἐξ ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τὸ ἐμπόριον ἐν Εὐρώπῃ ἔχει ἀντικείμενον ἐπιχειρήσεως. Ἀλλ’ ἐὰν ἐδῶ ἐσταματῶμεν, ἠθέλομεν εὑρεθῆ πρὸ δαπάνης οὐχὶ εὐκαταφρονήτου. Δὲν ἐξετάζω τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα εἴτε οἱ περὶ τὴν πυρίτιδα εἴτε οἱ περὶ τὴν δυναμίτιδα ἀσχολούμενοι, εἴτε ἰδιῶται, ἔχουσι διὰ τὴν ποιότητα τῆς πυρίτιδος τῆς ἐνταῦθα κατασκευαζομένης, διότι εἶναι θέμα ἐντελῶς ἀνεξάρτητον. Ἀρκοῦμαι μόνον συζητῶν ἐπὶ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται θέματος. Ἐὰν περιωριζόμεθα εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, ἠθέλομεν ὑποβάλει τὸ Κράτος εἰς δαπάνην δυσανάλογον πρὸς τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα σήμερον διαθέτει. Ὅπως λοιπὸν τὸ Κράτος ἀντίσχῃ εἰς τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἐπάγεται ἡ κατασκευὴ τῆς πολεμικῆς πυρίτιδος, ἐκρίθη πρὸ πολλοῦ ἤδη χρόνου ἀναγκαία ἡ ἐγκατάστασις μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν παρ’ ἡμῖν. Δὲν εἶναι νέα ἡ ἰδέα αὕτη· ἴσως πρὸ εἰκοσαετίας προῆλθεν εἰς τὸ μέσον, καὶ ἐρρίφθη ὑπό τινων μὲν ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ταμιευτικήν, δηλαδὴ τῆς δημιουργίας πόρου τοῦ δημοσίου ταμείου, ὑπὸ ἄλλων δὲ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κατασκευῆς πυρίτιδος πολεμικῆς, ἀξίας τοῦ ὀνόματος αὐτῆς, ἥτις συνδέεται ὄντως πρὸς ὕψιστα συμφέροντα ἐθνικά. Ἡ ἰδέα αὕτη τελευταίως ὡρίμασεν ἐν τῇ κοινωνίᾳ ἡμῶν, καὶ ὅτε ἐσχηματίσθη γενικὴ πεποίθησις, ὅτι πρέπει νὰ προέλθωμεν τέλος πάντων εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, νὰ δημιουργήσωμεν πρὸς τοῦτο ἓν ταμεῖον ὑλικοῦ πολέμου, ὡς ἔλεγεν ἕτερον νομοσχέδιον, εἰσαχθὲν ἐνταῦθα, ἢ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀναγκαίως πρέπει νὰ καθιερώσωμεν καὶ τὴν μονοπωλίαν τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ἔχομεν λοιπὸν ἀπὸ τῆς πρώτης Συνόδου τῆς παρελθούσης Βουλευτικῆς Περιόδου νομοσχέδιον, προταθὲν ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, τῆς ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροτείνετο ἡ σύστασις τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Διὰ λόγους γνωστοὺς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη, καὶ ὁ κλῆρος ἔπεσεν εἰς τὴν σημερινὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν σειρὰν νομοσχεδίων, σκοπούντων τὴν στρατιωτικὴν τῆς χώρας σύνταξιν. Ἐν τοῖς πόροις τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατέλεξε καὶ τὴν πρόσοδον ἢ τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ πορισθῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς συστάσεως τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Ὅτε τὸ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προεβλήθη ὑφ’ ἡμῶν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἐφάνη ὑπάρχουσα ἀντίθετος γνώμη. Πασῶν τῶν ἀποχρώσεων τὰ ἀξιότιμα μέλη τῆς Βουλῆς ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος. Ὅτε εἰσήλθομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, προετάθησαν πολλαὶ ἀντιρρήσεις, οὐχὶ βεβαίως ἀδικαιολόγητοι, διότι πάντες ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι, ὅταν πρόκηται περὶ μέτρου νομοθετικοῦ, καθιεροῦντος μονοπώλιον, ἀλλὰ μέτρον ἐντελῶς νέου, πολλαὶ εἶναι αἱ δυσχέρειαι περὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ προσήκοντος νομοθετήματος, οὔτε ἠδυνάμεθα νὰ μεταφέρωμεν παρ’ ἡμῖν ὅσα ἀλλαχοῦ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἐνομοθετήθησαν, διότι παραλλάττουσιν αἱ περιστάσεις καὶ αἱ συνθῆκαι, ὑφ’ ἃς ἡμεῖς διατελοῦμεν. Πρῶτον ἀντικείμενον σκέψεως προεβλήθη, ἂν πρέπει πάντα τὰ εἴδη νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸ μονοπώλιον, δηλαδὴ ἡ κατασκευὴ τῶν πυρομαχικῶν, οἱ κάλυκες, τὰ καψύλια, αἱ βολίδες κλπ. Οἱ ἁρμόδιοι παρέστησαν, ὅτι πρέπει ἀναγκαίως νὰ δεχθῶμεν ἐν ἀρχῇ τῆς συστάσεως τοῦ μονοπωλίου ἐξαίρεσιν ὡς πρός τινα εἴδη, διότι δὲν εἴμεθα παρεσκευασμένοι, ὅπως, ἐπὶ τῇ ἐγκαταστάσει μονοπωλίου τοῦ Κράτους, κατασκευάσωμεν τὰ τοιαῦτα εἴδη, ἤτοι κάλυκας, καψύλια, βολίδας καὶ ἄλλα τινά. Ἀναγκαίως λοιπὸν περιωρίσαμεν τὴν μονοπωλίαν εἰς τὴν πυρίτιδα καὶ εἰς τὰς ἐκρηκτικὰς ὕλας, πυρίτιδα πολεμικὴν, πυρίτιδα ἐμπορίου, ἐκρηκτικὰς ὕλας πρὸς χρῆσιν τοῦ Δημοσίου, ἐκρηκτικὰς ὕλας πρὸς χρῆσιν τῆς βιομηχανίας καὶ τῶν ἰδιωτῶν. Ἐννοεῖται οἴκοθεν, ὅτι, προκειμένης τοιαύτης ἐγκαταστάσεως, δὲν ἀποκλείεται ἡ κατασκευὴ τοιούτων εἰδῶν καὶ διὰ τὴν ἀλλοδαπὴν, ἐὰν τυχὸν ἤθελε παρουσιασθῆ τόπος καταναλώσεως. Δεύτερον ἀντικείμενον μελέτης προεβλήθη, ἂν πρέπει ἀναγκαίως ν’ ἀποζημιωθῶσι πάντες οἱ ἐγκαταστήσαντες καὶ ἔχοντες ἐν λειτουργίᾳ τοιαῦτα ἐργοστάσια· διότι δὲν εἶναι δίκαιον, ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα συμπολῖται ἡμῶν, τὰ κεφάλαια αὐτῶν, τὴν εἰδικότητα αὐτῶν καταθέσαντες, ἵδρυσαν, καὶ τὰ ὁποῖα παρέχουσιν εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς ἐμπορικῆς προόδου, δὲν εἶναι δίκαιον, τοιαῦτα ἐργοστάσια νὰ καταργήσωμεν ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως. Ἐνταῦθα δὲν ὑπῆρξε πολλὴ δυσκολία πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Ἐνομίσαμεν, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα, ἀπὸ τὰ δύο μετοχικὰ ταμεῖα, τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ, τὰ ὁποῖα μεγάλα ἔχουσι κεφάλαια διατεθειμένα εἰς χρεώγραφα, παρέχοντα εἰς αὐτὰ πρόσοδον οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 5%, ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα, λέγω, νὰ χρησιμοποιήσωμεν ἕν μέρος τῶν κεφαλαίων τούτων πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ ν’ ἀποδώσωμεν τὰς ἀναγκαίας ἀποζημιώσεις εἰς τοὺς δικαιουμένους ἀποζημιώσεως. Ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ταμεῖα ταῦτα ἔχουσι πρόσοδον ἐξικνουμένην μέχρι 5%, ὑπελάβομεν ὅτι ἠδυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὰ καί τι κέρδος ἀνώτερον, καὶ δι’ αὐτὸ παρεδέχθημέν τι, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ μεταβάλωμεν, ὅπως ἔχωσι τὰ ταμεῖα ταῦτα καὶ μετοχὴν εἰς τὰ κέρδη τῆς ἐπιχειρήσεως μέχρι 15%, νῦν δὲ ὡρισμένως μέχρι 10%. Δὲν θέλομεν λάβει μόνον ἀνάγκην κεφαλαίου χρηματικοῦ πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα λειτουργοῦσιν· ἔχομεν ἀνάγκην κεφαλαίου καὶ διὰ τὴν ἐγκατάστασιν ἐργοστασίου δημοσίου πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· καὶ τὸ κεφάλαιον τοῦτο ὑπελάβομεν ὅτι θὰ δυνάμεθα ἀπὸ τὰ μετοχικὰ ταῦτα ταμεῖα νὰ λάβωμεν. Χθὲς, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἔλεγεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐντελῶς ξένα πρὸς τὴν ἐπιχείρησιν τὰ ταμεῖα ταῦτα, διότι νομίζει, ὅτι ἡ μετοχὴ αὐτῶν ἢ ἡ διάθεσις τῶν κεφαλαίων αὐτῶν πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν δύναται νὰ τὰ ἐμβάλῃ εἰς κινδύνους. Δὲν εἶχεν ἔτι ἀναγνώσει τὸ νομοσχέδιον, ὡς εἶχε τροποποιηθῆ, ἵνα ἴδῃ, ὅτι ἐλαμβάνετο πρόνοια, ὅπως τὰ ταμεῖα ταῦτα ὦσι πλήρως ἠσφαλισμένα. Ἐὰν δὲ ἡ διατύπωσις δὲν ἦναι ἐπαρκὴς, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἐν νῷ, ὅτι τὰ κεφάλαια ταῦτα πρέπει νὰ ὦσιν ἠσφαλισμένα καὶ διὰ τῆς ἐγγυήσεως. Βεβαίως δὲ οὕτω θέλει διατυπωθῆ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Οὐχ ἧττον δύσκολον θέμα προεβλήθη τὸ θέμα, κατὰ τίνα τρόπον θὰ γένηται ἡ ἀποζημίωσις τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα σήμερον λειτουργοῦσι, καὶ ὑπελάβομεν, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν μόνον ἡ ἐν τῇ δηλώσει αὐτῶν πρόσοδος, μόνον τὸ εἰσόδημα τὸ καθαρόν, τὸ ὁποῖον τὰ ἐργοστάσια ταῦτα ἐπορίζοντο κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, ὡς εἶχε πρὶν τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὰ 5 τελευταῖα ἔτη, ὡς ἔχει νῦν τροποποιημένον. Ἐννοεῖται, ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τῆς ἀποζημιώσεως, ἀποτελεῖ τὸν ἀνώτατον ὅρον τῆς ἀποζημιώσεως· διότι ἡ διαδικασία, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον, δύναται νὰ θεωρηθῇ ἐπαρκὴς, ἵνα μὴ ὡς πρὸς τοῦτο γείνῃ ἀδικία. Ἐν ἀρχῇ δι’ ἐπιτροπῆς πραγματογνωμόνων, ἡ ὁποία βεβαίως θ’ ἀποτελῆται ἀπὸ εἰδικοὺς, θέλουσιν ἐξετασθῆ τὰ περὶ τούτου, ἐὰν δὲ οἱ πραγματογνώμονες δὲν ἦναι σύμφωνοι, τότε θὰ ἔλθῃ ἡ διαιτησία, ἡ ὁποία θ’ ἀποφασίσῃ ὁριστικῶς περὶ τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς χθὲς προεβλήθη ἐντεῦθεν, ὡς πρὸς τὸ θέμα τῆς ἀποζημιώσεως, τὶ, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχε προβληθῆ εἰς προηγουμένας συζητήσεις, τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἠγνόει ἡ Κυβέρνησις, συντάσσουσα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅτι δηλ. πλὴν τῆς βιομηχανίας, ἡ ὁποία ὑπὸ τύπον ἐργοστασίου ἐργάζεται, ὑπάρχει καὶ μία βιομηχανία — ἴσως λανθάνουσα, ἴσως ἄγνωστος εἰς τοὺς περισσοτέρους ἡμῶν — ἐν Δημητσάνῃ πρωτίστως καὶ κατὰ δεύτερον λόγον ἐν Φθιώτιδι. Ἀσκεῖται καὶ εἰς τὰ δύο ταῦτα μέρη, διότι ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ δύναμις τοῦ ὕδατος πρὸ πάντων, ἡ ὁποία χρησιμοποιεῖται πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, καὶ, ὅπως χθὲς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς εἶπεν, ἡ βιομηχανία αὕτη εἶναι γνωστὴ ὑπὸ τὸν τίτλον μπαρουτόμυλοι. Ὁ χθὲς ἀγορεύσας βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος κύριος Ἀντωνόπουλος ὑπέλαβεν, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν, μὴ ἔχοντες ἐργοστάσια, μὴ ἔχοντες μηχανήματα, δὲν θέλουσιν ἀποζημιωθῆ, ἀλλὰ θέλει ἀπαγορευθῆ εἰς αὐτοὺς ἡ ἐξάσκησις τοῦ ἐπαγγέλματός των, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως· προσέθηκεν ὅμως, ὅτι, καίτοι οὗτοι δὲν ἔχουσιν ἐν ἐνεργείᾳ μηχανήματα, δὲν ἔχουσιν ἐργοστάσια ὑπὸ τύπον γνωστὸν, ἐργοστάσια ἐγκατεστημένα, οὐχ ἧττον εἶναι ἀπησχολημένοι εἰδικῶς εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, κρατοῦντες καὶ βιβλία τῶν κερδῶν, τὰ ὁποῖα πραγματοποιοῦσιν. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ βάσις τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν.

§185Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ κρατοῦντες βιβλία, μὴ ἔχοντες βιβλία.

§186Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου ἦτο, ὅτι αὐτοὶ, καίτοι μὴ ἔχοντες ἐργοστάσια, κρατοῦσι βιβλία τινὰ, ἐξ ὧν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαχθῇ τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον πραγματοποιοῦσιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν τοῦτο δὲν ὑπάρχῃ ὡς τεκμήριον πρὸς καθορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως, δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν ἐξαιρετικὸν μέτρον ὡς πρὸς τούτους πρὸς ἀποζημίωσιν. Ἀλλὰ νὰ τοὺς ἐξαιρέσωμεν λόγῳ ἱστορικῶν παραδόσεων ἢ τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσήνεγκον εἰς κρισιμωτάτας τῳόντι τοῦ ἔθνους ἡμῶν περιστάσεις, εἶναι μὲν ὡραῖόν τι καὶ δεδικαιολογημένον ἐν τῇ συνειδήσει πάντων ἡμῶν, ἀλλ’ ἀναιρεῖ τὴν βάσιν τοῦ μονοπωλίου. Διότι εὐθὺς ὡς παραδεχθῶμεν ἐξαίρεσιν διὰ τοὺς παράγοντας ἐκ μπαρουτομύλων ἐν Δημητσάνῃ ἢ Φθιώτιδι, εἶναι φυσικὸν, ὅτι θὰ ἐπιτρέψωμεν καὶ τὴν κυκλοφορίαν εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ οὕτως οὐδένα ἔλεγχον θὰ δυνάμεθα νὰ ἀσκῶμεν ἐπὶ τῆς πυρίτιδος τῆς καταναλισκομένης ἐν τῷ Κράτει. Βεβαίως δὲν ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Πολιτείαν ν’ ἀπαγορεύσῃ εἴς τινα τὴν ἐξάσκησιν οἱουδήποτε ἐπαγγέλματος, ἐξ οὗ πορίζεται τὰ πρὸς συντήρησιν τῆς οἰκογενείας του, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως, διότι τοῦτο ὄχι μόνον ἐναντίον τοῦ πολιτεύματος εἶναι, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῆς λογικῆς καὶ τοῦ δικαίου, τὸ ὁποῖον πᾶσα εὐνομουμένη Πολιτεία δέον νὰ ἐπιδιώκῃ, οὐδὲ θέλω ἀποστέρξει εἰς διαδικασίαν, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἢ ἐν Διατάγματι διαγραφομένην, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐξευρεθῆ ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀποζῶσιν ἀπὸ τοὺς μπαρουτομύλους. Ἀλλὰ σήμερον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀγορεύσας ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς καὶ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐφάνη ἐνστερνισθεὶς τοὺς ἐνδοιασμοὺς τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, καὶ πρὸς στιγμὴν ὑπεδήλωσε τὴν γνώμην, — ἐὰν ἀντελήφθην καλῶς, — εἰ δυνατὸν, νὰ περιορίσωμεν τοῦ νομοσχεδίου τὸν σκοπὸν εἰς τὴν κατασκευὴν πυρίτιδος πολέμου καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους, Δὲν νομίζω ἀναγκαῖον, ἐπὶ πολὺ νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι τοῦτο, ἐὰν γείνῃ δεκτόν, εἶναι ἐγκατάλειψις τῆς ἰδέας τοῦ μονοπωλίου, διότι διὰ τούτου οὐδὲν ἄλλο θέλομεν πράξει ἢ νὰ δημιουργήσωμεν νέαν δαπάνην εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Καὶ δὲν λησμονῶ μίαν πρακτικὴν παρατήρησιν τοῦ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, καθ’ ἣν διὰ τὰ κυβερνητικὰ ἐργοστάσια ὑποβάλλεται τὸ Κράτος εἰς μείζονα δαπάνην ἐκείνης, εἰς ἣν ὑποβάλλονται τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια· μετεχειρίσθη μάλιστα τὴν φράσιν, ὅτι τὰ κυβερνητικὰ ἐργοστάσια φυτοζωοῦσιν. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἀδύνατον, ἐν αἷς συνθήκαις διατελοῦμεν, νὰ δημιουργήσωμεν νέαν δαπάνην εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου, δαπάνην, ἧς ἀκριβῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ἀπὸ τοῦδε τὸ ποσὸν, ἀλλὰ θὰ ἦναι τοῦτο πάντως περισσότερον τοῦ ἑκατομμυρίου, μόνον ἵνα ἔχωμεν τὴν εὐκολίαν νὰ ἔχωμεν πολεμικὴν πυρίτιδα κρείσσονα ἐκείνης, ἣν σήμερον ἔχομεν ἀπὸ τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, ὁμολογῶ ἀνεπιφυλάκτως, ὅτι δέον νὰ συνδεθῇ τὸ μονοπώλιον μὲ τὴν ὕπαρξιν τῆς πυρίτιδος τῆς πολεμικῆς καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τῶν χρησίμων εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ ἐν γένει νὰ προσθέσωμεν εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦτο ὅ,τι ἐπὶ τοῦ παρόντος δύναται νὰ γείνῃ ἐν Ἑλλάδι, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν, βραδύτερον, ὅταν τὰ τοῦ μονοπωλίου παρ’ ἡμῖν, ἤτοι τὰ τῶν ἐργοστασίων τῶν κυβερνητικῶν βελτιωθῶσιν, ὥστε νὰ δυνάμεθα καὶ κάλυκας νὰ κατασκευάζωμεν καὶ καψύλια καὶ ὀβίδας, μὲ τὴν ἐπιφύλαξιν, λέγω, ὅταν τοῦτο ἐπιτευχθῇ, καὶ πάντα τὰ ἄλλα νὰ περιλάβωμεν καὶ ὑπαγάγωμεν εἰς τὸ μονοπώλιον. Ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν ἐξαίρεσιν ταύτην ὑπὲρ τῶν δύο εἰδῶν παραδέχομαι ὡς ἀναγκαίαν, ἵνα μὴ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους προσκόψῃ ἐν τῇ ἐκτελέσει καὶ λειτουργίᾳ αὐτοῦ. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὡς ἐτροποποιήθη ἤδη ὑπ’ ἐμοῦ, ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἄλλη ἐξαίρεσις, ἡ τῆς κατασκευῆς τῶν σφαιριδίων, διότι πολλοὶ τῶν ἐχόντων ἐργοστάσια παρέστησαν, ὅτι ταῦτα χρησιμεύουσιν, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὡς μέσον πορισμοῦ τῶν πρὸς τὸ ζῆν ἀναγκαίων εἰς πολλοὺς μικροὺς ἐργοστασιάρχας. Ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι μετὰ τὴν συζήτησιν τὴν σήμερον γενομένην μεταμελοῦμαι ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἐξαιρέσει, καὶ θὰ παρακαλέσω, εὐθὺς ὡς ἀναγνωσθῇ τὸ πρῶτον ἄρθρον, νὰ περιληφθῶσι καὶ τὰ σφαιρίδια, καὶ νὰ μὴ δεχθῶμεν ἢ μόνον τὴν ἐξαίρεσιν τῶν καλύκων καὶ τῶν καψυλίων. Διότι ἡ δευτέρα ἐξαίρεσις, ἡ ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ, θὰ ἦναι ἐξαίρεσις ἀφορῶσα μόνον εἴς τινας τῶν ἰδιοτρόπων καὶ πολυταλάντων συμπολιτῶν ἡμῶν, οἵτινες, καὶ μεθ’ ὅσας τὰ ἡμέτερα ἐργοστάσια ἤθελον ἐπιτελέσει προόδους, ὥστε νὰ δύνανται νὰ κατασκευάζωσι καὶ πυρίτιδα κυνηγίου ἀρίστην, ἤθελον ζητεῖ πυρίτιδα Ἀγγλικὴν ἢ Γαλλικὴν, καίτοι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ πληρώνωσι τὸ τριπλάσιον τῆς τιμῆς, εἰς ἣν θὰ στοιχίζωσι τὰ ὅμοια εἴδη ἐν Ἑλλάδι.

§187Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οἱ κάλυκες δὲν περιλαμβάνονται;

§188Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Θὰ προσθέσωμεν μόνον εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον τὰ σφαιρίδια. Ὀφείλω ὅμως νὰ συμπληρώσω τὰς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν γενομένας πρὸς τὴν Βουλὴν ὑπὸ ἔποψιν τεχνικὴν ἐξηγήσεις, ὡς πρὸς τοὺς λόγους τοὺς ὑπαγορεύσαντας τὴν ἐξαίρεσιν τῆς κατασκευῆς τῶν καψυλίων, οὐχὶ ἵνα προσθέσω τι εἰς ὅσους τεχνικοὺς λόγους ἀνέφερεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλ’ ἵνα πρὸ παντὸς πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ ὑπολογισμοί, οὓς ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος ἀνεκοίνωσεν εἰς αὐτὴν περὶ τῶν κερδῶν, ἅτινα εἶναι δυνατὸν ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν καλύκων νὰ πορισθῇ τὸ Κράτος, εἶναι ὑπερβολικοί, διότι ὑποθέτω, ὅτι αἱ πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαι πρὸς αὐτὸν, ὑπῆρξαν ἐσφαλμέναι. Ὁ κ. συνάδελφος παρέστησεν, ὅτι παρ’ ἡμῖν κατασκευάζονται καὶ ἑπομένως καταναλίσκονται 100,000 περίπου κυτία, ὧν ἕκαστον περιλαμβάνει 100 καψύλια. Ἐπειδὴ δὲ παρεδέχθη, ὅτι δύναται ἐντεῦθεν νὰ προκύψῃ κέρδος τριῶν τοὐλάχιστον δραχμῶν κατὰ κυτίον, ἔφθασεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ ἐργοστάσιον, ὅπερ κατασκευάζει ταῦτα, κερδίζει ἀνὰ πᾶν ἔτος 300,000 δραχμάς. Ἐγὼ εἶμαι ὁ ἥκιστα ἁρμόδιος πρὸς ἔρευναν καὶ ἐξέτασιν τοιούτου θέματος. Ὤφειλον ὅμως μετὰ τὰς γενομένας πρὸς τὴν Βουλὴν δηλώσεις ὑπὸ εἰδικοῦ συναδέλφου, ὃν τιμῶ διὰ τὰς στρατιωτικάς του γνώσεις, νὰ ἐξετάσω, ἂν αἱ πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαι αὐτῷ, ἦσαν ἀκριβεῖς. Μὲ ἐπληροφόρησαν λοιπὸν, ὄχι οἱ ἐν τῷ ἐργοστασίῳ ἐκείνῳ ἐργαζόμενοι καὶ ἑπομένως ἐνδιαφερόμενοι ὑπὲρ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἄλλοι, οἵτινες ἐπεζήτησαν νὰ περιληφθῇ καὶ τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο εἰς τὸ μονοπώλιον, ἀγόμενοι ἐκ βιομηχανικῆς ἀντιζηλίας καὶ φθόνου, ὅτι τὸ πολὺ μέχρι 10,000 κυτίων καταναλίσκονται, καὶ ὅτι ταῦτα πωλοῦνται ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου τούτου εἰς τιμὴν δραχμῶν 3,25 ἕως 3,60 ἕκαστον κυτίον· ἀλλὰ μοὶ προσέθηκαν, ὅτι πρὸς κατασκευὴν ἑνὸς ἑκάστου κυτίου ἀπαιτεῖται δαπάνη μέχρι 2 δραχμῶν κατ’ ἐλάχιστον ὅρον· ὥστε τὸ κέρδος τὸ πραγματοποιούμενον ὑπὸ τοῦ ἐργοστασίου, περὶ οὗ τόσος ἐγένετο λόγος, περιορίζεται εἰς μίαν δραχμὴν ἕως 1,50 κατὰ κυτίον. Δηλαδὴ πραγματοποιοῦνται κέρδη 10 ἕως 15 χιλιάδων δραχμῶν, ἀνάλογα πρὸς ἓν ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον πολλοὺς περικλείει κινδύνους, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὡς ἄλλα ἐργοστάσια, εἰς τὰ ὁποῖα οὔτε κίνδυνος ὑπάρχει, οὔτε ἀνάγκη ἐπιβλέψεως διηνεκοῦς ἐκ μέρους τοῦ ἐργοστασιάρχου πρὸς πρόληψιν ὄχι μόνον βλάβης τῶν ὑλικῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐργαζομένων ἐν αὐτῷ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, δι’ οὓς παρεδέχθημεν μίαν καὶ μόνην ἐξαίρεσιν, ὡς πρὸς τὰ καψύλια, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρονται, καὶ ὡς πρὸς τὸν βροντώδη ὑδράργυρον καὶ τὰ βροντώδη μίγματα, ἐξ ὧν κατασκευάζονται τὰ καψύλια. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ὅταν τὰ κυβερνητικὰ ἐργοστάσια ἤθελον τεθῆ εἰς ἐνέργειαν καὶ ἤθελον ἀποδειχθῆ ἡ πρόοδος αὐτῶν τοσαύτη, ὥστε καὶ τοῦτο τὸ εἶδος νὰ δύναται νὰ κατασκευασθῇ, οὐδὲν κωλύει τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ὑπαγάγῃ καὶ τοῦτο εἰς αὐτά. Ἐγένετο λόγος καὶ περὶ τῆς διὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου ζητουμένης ἀδείας, ὅπως ἡ Κυβέρνησις δύνηται νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν πρός τινα ἑταιρείαν, ἵνα αὕτη ἀναλάβῃ τὸ μονοπώλιον, ἢ δώσῃ τι εἰς αὐτὴν τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν εἰς τὸ μονοπώλιον ἀναγομένων. Ὁμολογῶ, ὅτι τοιαύτη ἄδεια ἐκρίθη χρήσιμος ὑπὸ τῶν εἰδικῶν στρατιωτικῶν, τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ εἴδη ταῦτα, οἵτινες ἐφρόνουν, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τοιαύτη ἐλαστικότης, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτιμήσῃ τὸ σύστημα, ὅπερ ἤθελον ὑπολάβει ὡς τὸ καταλληλότερον καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν καὶ ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν. Ἀλλ’ ὅτε πολὺ ὀρθῶς παρετηρήθη, ὅτι τοιαύτη σύμβασις, δυναμένη νὰ ὑποχρεώσῃ καὶ δεσμεύσῃ τὸ Κράτος ἐπὶ πολλὰ ἔτη, δὲν πρέπει νὰ συνομολογηθῇ ὑπὸ μόνης τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ τῇ συγκαταθέσει τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἐνόμισα ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ παραμένῃ ἡ ἄδεια αὕτη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἀνεχώρησα ἐκ τῆς σκέψεως, ὅτι τό γε νῦν μία χορηγεῖται ἄδεια, νὰ συσταθῇ καὶ λειτουργήσῃ ἐργοστάσιον διὰ λογαριασμὸν τοῦ Κράτους. Ἐννοεῖται, ὅτι τὸ πρῶτον στάδιον τῆς ἐργασίας πάσης Κυβερνήσεως, ἥτις ἤθελεν εὑρεθῆ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, εἶναι νὰ ἄρξηται ἀπὸ τῆς ἐργασίας τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἐργοστασίων, τὰ ὁποῖα σήμερον λειτουργοῦσιν, ἢ μᾶλλον εἰς τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοῦ τῆς ἀποζημιώσεως αὐτῶν. Μετὰ τοῦτο δέον νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν δαπανῶν, εἰς ἃς πρέπει νὰ ὑποβληθῇ τὸ Κράτος, ἵνα ἐγκαταστήσῃ τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα θὰ λειτουργήσωσι δι’ ἴδιον λογαριασμόν. Εἰς τὰ δύο ταῦτα στάδια θέλει καταναλωθῆ τοσοῦτος χρόνος, ὥστε θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εὑρίσκηται ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐν τῇ προσεχεῖ Συνόδῳ, καὶ τότε θὰ δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν ἄδειαν παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα ἢ τὸ ἴδιον ἐργοστάσιον λειτουργήσῃ, —ὅπερ εἶναι καὶ τὸ προτιμότερον, —ἢ ἄλλο, —ἢ ἐν ἀνάγκῃ γείνῃ παραχώρησις τῆς διευθύνσεως τοῦ ἐργοστασίου εἰς ἑταιρείαν, ἢ νὰ δεχθῇ προτάσεις ὑποβληθησομένας, ὑπὸ τὸν ὅρον ἂν τὰς ἐγκρίνῃ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία. Νομίζω δ’ ὅτι δὲν πρέπει νὰ φοβώμεθα ἐνδεχόμενα μετὰ πολὺν χρόνον, ἢ νὰ νομίζωμεν, ὅτι δυνάμεθα διὰ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν ἐγκατάστασιν μονοπωλίου τῆς πυρίτιδος, νὰ προβλέψωμεν πάσας τὰς περιστάσεις καὶ περιπτώσεις, εἰς τὰς ὁποίας εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εὑρεθῶμεν ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ μέτρου τούτου.

§189Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ θέμα παρίσταται ὑπὸ τρεῖς ἐπόψεις· αʹ) ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν εὐρυτέραν, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτὴς, τῆς παραχωρήσεως μονοπωλίου ὄχι μόνον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἀλλὰ καὶ ἄλλων πολλῶν ἀντικειμένων πολέμου· βʹ) ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν ὁποίαν παριστᾷ τὸ νομοσχέδιον, τῆς συστάσεως μονοπωλίου ὄχι μόνον τῶν διὰ τὸ Κράτος ἀναγκαίων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν διὰ τὸ ἐμπόριον, καὶ γʹ) ὑπὸ τὴν ἔποψιν, τὴν περιωρισμένην, τῆς συστάσεως καταστήματος παράγοντος μόνον πυρίτιδα πολέμου. Ὑπὸ τὴν πρώτην ἔποψιν, βεβαίως αἱ οἰκονομικαὶ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπουσι νὰ μελετήσωμεν καὶ λύσωμεν τὸ ζήτημα. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ὅμως, ἣν ἔλαβε τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι δὲν ἔχομεν μόνον νὰ ἐξετάσωμεν τὸ τεχνικὸν μέρος, ἐφ’ οὗ ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω γνώμην, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν λεπτομερέστερον τὸ οἰκονομικὸν μέρος. Ἐὰν πρόκηται νὰ ἱδρύσωμεν βιομηχανίαν παράγουσαν μόνον πυρίτιδα πολέμου, αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπαιτηθῶσι πρὸς τοῦτο, εἶναι δαπάναι, ἃς τὸ Κράτος δύναται νὰ ὑποστῇ ἄνευ ἐπιβαρύνσεως οὐσιώδους. Ἐὰν ὅμως πρόκηται νὰ συστήσωμεν μονοπώλιον ὅλων τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, τῶν πολεμικῶν καὶ ἐμπορικῶν, τότε δὲν ἔχομεν χρέος νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν δαπάνην τῆς ἱδρύσεως τοῦ καταστήματος τούτου, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ ζήτημα τῶν ἀποζημιώσεων, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσωμεν εἰς τοὺς σήμερον παράγοντας τὰ εἴδη ταῦτα. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μᾶς ἐφώτισεν εἰς πόσον περίπου θέλει ἀνέλθει ἡ δαπάνη τῆς ἀποζημιώσεως τῶν καταστημάτων, εἶναι δὲ φόβος, μήπως τὸ ποσὸν τῶν ἀποζημιώσεων τούτων καταστήσῃ τὸ μονοπώλιον ἐπαχθέστερον πολὺ τοῦ καταστήματος τοῦ παράγοντος πολεμικὴν πυρίτιδα, τὸ ὁποῖον οὐδεμίαν ἀποζημίωσιν ἔχει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Κράτος. Ἐὰν πρὶν μάθωμεν τοῦτο, ἤτοι πόσον ποσὸν περίπου ὀφείλομεν νὰ πληρώσωμεν εἰς τὰς ἀποζημιώσεις ταύτας, προβῶμεν εἰς ψήφισιν, νομίζω ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς ἀνάληψιν μεγάλης δαπάνης καὶ ἐπιχειρήσεως, ἥτις δύναται νὰ καταστήσῃ τὸ νομοσχέδιον, μεταβαλλόμενον εἰς νόμον τοῦ Κράτους, ἀπολύτως ἀνεφάρμοστον. Διότι, ἂν πρόκηται διὰ τὰς ἀποζημιώσεις νὰ πληρώσωμεν τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ὑπελόγισαν ἄλλοι συνάδελφοι ἐν τῇ Βουλῇ, ἤτοι 8 ἕως 10 ἑκατομμύρια, δὲν γνωρίζω πόθεν τὸ Δημόσιον θὰ ἐξεύρῃ ταῦτα. Θὰ ἦναι μὲν εἰς βάρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ πρέπει νὰ καταβληθῶσιν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου· πῶς δὲ θὰ ἐπιστραφῶσι παρὰ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ τοῦτο θὰ παράσχῃ δυσκολίαν. Ἀλλὰ τὸ οὐσιαστικὸν εἶναι, ὅτι, ἂν πρόκηται εἰς ἀποζημιώσεις νὰ καταβάλωμεν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, βεβαίως ψηφίζομεν νόμον ἀνεφάρμοστον. Ἐγὼ βεβαίως εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὸ ἔποψιν στρατιωτικήν, καὶ ἂν οἱ ὑπολογισμοὶ τῶν ἐγκαταστάσεων ἀποδειχθῶσιν ὅτι δὲν ἐπιβαρύνουσιν ὑπερβαλλόντως τὸ Κράτος, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ταμιευτικήν ἀλλὰ διὰ νὰ ἤμεθα καθ’ ὅλα ἐξησφαλισμένοι περὶ τῶν ἐπωφελῶν ἀποτελεσμάτων αὐτοῦ, νομίζω ἀναγκαῖον ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς πόσον ἀναβιβάζει τὸ ἀπαιτηθησόμενον διὰ τὰς ἀποζημιώσεις ποσόν.

§190Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς παρεδέχθη μίαν ἀρχήν, κατ’ ἐμέ, ἐσφαλμένην, ὅτι δηλαδή, ὁσάκις πρόκηται περὶ νομοθετήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι δυνατὸν νὰ παραγάγῃ τὴν ἀνάγκην ἀποζημιώσεων, πρέπει αἱ ἀποζημιώσεις αὗται ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἦναι γνωσταί. Ἐνταῦθα καθιεροῦμεν μίαν διαδικασίαν ὡς πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἀποζημιώσεων. Βεβαίως δὲν ἦτο δυνατόν ποτε εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐὰν δὲν ἐλάμβανε τὴν πληροφορίαν περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ πληρώσῃ εἰς ἀποζημιώσεις. Ὁμολογῶ, ὅτι αἱ πληροφορίαι δὲν ἦσαν ὅμοιαι, διότι ὑπῆρξάν τινες, ἐπὶ τὸ ὑπερβολικώτερον ὑπολογίσαντες, οἱ ὁποῖοι μοὶ εἶπον, ὅτι αἱ ἀποζημιώσεις θὰ ὑπερέβαινον τὰ 4,000,000 δραχμῶν· ὑπῆρξαν ἄλλοι, οἱ λεπτομερέστερον ὑπολογίσαντες, οἵτινες μοὶ εἶπον, ὅτι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπερβῶμεν τὰ 3,000,000. Αὐταὶ εἶναι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ μεταδώσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἐνόμισα, ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῶσιν αἱ βάσεις, ἐξ ὧν ἤθελε προκύψει ὁ πρέπων κανονισμὸς τοῦ ποσοῦ, καὶ δι’ αὐτὸ παρεδέχθην τὸν μέσον ὅρον τῶν καθαρῶν κερδῶν διὰ τὰς ἀποζημιώσεις ταύτας κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη. Πρὸς κεφαλαιοποίησιν τοῦ εἰσοδήματος παρεδέχθην τὸ 8 τοῖς ἑκατόν· ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Σκουζὲς, ὁμιλῶν χθές, εὗρεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι δι’ ἐπιχειρήσεις τοιαύτας ἔλασσον τοῦ συνήθους εἰσοδήματος· ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτοῦ, ὅτι οἱ ἀναλαμβάνοντες τοιαύτας ἐπιχειρήσεις βεβαίως δὲν ζητοῦσιν ἓν κέρδος τραπεζιτικόν, 6, 7 ἢ 8 τοῖς ἑκατόν, ζητοῦσι νὰ κερδίσωσιν ἄνω τῶν 15 τοῖς ἑκατόν· ἀλλὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐπῆλθε τοιοῦτος ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ τῶν ἐργοστασίων τούτων, ὥστε τὰ κέρδη αὐτῶν δὲν ἦσαν πλέον τόσον μεγάλα. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ θελήσῃ ν’ αὐξήσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ τόκου τούτου, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν εἰς 10 τοῖς ἑκατόν...

§191Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εἰς 15 τοῖς ἑκατὸν πρέπει νὰ ὁρισθῇ.

§192Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι λεπτομέρεια, τὴν ὁποίαν θὰ συζητήσωμεν, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον τὸ σχετικόν.

§193Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος· ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει ὑποστῆ δαπάνας καὶ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἀποθηκῶν εἰς διάφορα μέρη τοῦ Κράτους, ἑπομένως κατὰ τὴν μελέτην τῶν δαπανηθησομένων πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει καὶ τὰς δαπάνας ἀποθηκῶν καὶ πωλητηρίων ἐν γένει εἰς διαφόρους πόλεις.

§194Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπισταμένως παρακολουθήσας τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἤκουσα τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἔρχομαι νὰ ἐκθέσω τὴν γνώμην μου. Ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν μᾶς εἶπε ῥητῶς, ὅτι ἐννοεῖ νὰ συσταθῇ στρατιωτικὸν κατάστημα κατασκευῆς πυρίτιδος καὶ διαφόρων ἄλλων χρησίμων εἰδῶν, ἀλλὰ δὲν ἐννοεῖ νὰ συστήσῃ τοῦτο ἄνευ τῶν ἐπικουριῶν, ἄνευ τῶν δεόντων οἰκονομικῶν μέσων, ἄνευ τῆς πωλήσεως τῆς πυρίτιδος καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς ὠφελείας τοῦ Δημοσίου. Θεωρεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὸ ζήτημα ἀλληλένδετον· ἐννοεῖ ν’ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν πάντων πρὸς ἐμπορίαν, τουτέστι ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν βιομηχανίαν τὸ ἐπάγγελμα, ν’ ἀφαιρέσῃ καὶ τὰ κέρδη τοῦ ἐμπορίου, ἵνα πληρώσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. Καὶ εἴτε θέλει τὴν ὠφέλειαν ταύτην, ἵνα πληρώσῃ τὰ δαπανηθησόμενα, εἴτε θέλει αὐτὴν, ἵνα κατασκευάσῃ τ’ ἀναγκαιοῦντα διὰ τὸν στρατὸν, ταῦτα γίνονται ἐπὶ βλάβῃ τῶν πολιτῶν, οἵτινες δικαιοῦνται νὰ ἔχωσιν ἓν ἐπάγγελμα. Καὶ λέγει ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ χορηγῇ τὸ Δημόσιον ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐπαγγέλματος. Βεβαίως τὸ μέτρον θὰ ἦναι δίκαιον, ἀλλὰ θὰ ἦναι δύσκολον ἐν ἰσότητι νὰ γείνῃ ἡ τοιαύτη ἀποζημίωσις, διότι μεταξὺ αὐτῶν τῶν ἐργοστασιαρχῶν ὑπάρχουσι καὶ πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι καταθέσει μεγάλα κεφάλαια, καὶ λαμβάνοντες ἤδη φυσικῶς μεγάλας ἀποζημιώσεις θὰ δύνανται νὰ μεταχειρισθῶσιν αὐτὰς, καὶ ἐπιδοθῶσιν εἰς ἄλλην ἐπιχείρησιν· ἀλλ’ οἱ δυστυχεῖς μικροὶ βιομήχανοι θ’ ἀπολέσωσι τὸ ἐπάγγελμά των, αἱ μικραὶ δ’ ἀποζημιώσεις, τὰ ὁποίας θὰ λάβωσι, δὲν θὰ ἦναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπαρκέσουν εἰς αὐτοὺς ν’ ἀναλάβωσι νέον ἐμπόριον ἢ βιομηχανίαν, καὶ δὲν θὰ δύνανται νὰ εὕρωσιν ἕτερον πόρον ζωῆς, εἰμὴ εἰς τὴν Ἀμερικὴν, ἐὰν δύνανται νὰ ταξειδεύσωσιν. Εὐχαριστῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος μὲ παρηγόρησε πρὸ ὀλίγου, ὅτι διὰ τὸν τρόπον τῆς ἐξευρέσεως τῆς ἀξίας θέλει συναινέσει νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ διαδικασίᾳ πᾶν μέτρον, ὅπερ δύναται νὰ ἱκανοποιήσῃ καὶ αὐτοὺς, τῶν ὁποίων τὴν περιουσίαν θὰ στερήσωμεν· ἀλλὰ τὸ ζήτημα, Κύριοι, τὸ σπουδαῖον δὲν εἶναι ἡ ἀποζημίωσις, διότι ἡ ἀποζημίωσις δὲν δύναται νὰ ἦναι μεγάλη· τὸ ζήτημα εἶναι ἡ ἀφαίρεσις τοῦ ἐπαγγέλματος, δὲν δύνανται δὲ αὐτοὶ νὰ ἔχωσιν ἄλλο ἐπάγγελμα, δὲν δύνανται νὰ εὕρωσιν ἕτερον πόρον ζωῆς. Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς: «δι’ αὐτοὺς θὰ ἀναιρέσω τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου; δι’ αὐτοὺς θὰ μεταβάλωμεν τὸ μονοπώλιον;» Καὶ εἰς αὐτὸ ἔρχομαι νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐπειδὴ εἶπεν, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι μόνον οἰκονομικὸν καὶ στρατιωτικόν, καὶ ὅτι ἄνευ τοῦ οἰκονομικοῦ μέτρου δὲν ἐπιχειρεῖ νὰ ἱδρύσῃ στρατιωτικὸν τοιοῦτον κατάστημα, ἔρχομαι ν’ ἀπαντήσω εἰς αὐτόν. Ἐὰν τῷ ὄντι ἤθελε τὸ ἐμπόριον τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν λοιπῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἠδύνατο ἐπὶ τῷ συμφέροντι τοῦ Δημοσίου νὰ δεχθῇ τὴν διατήρησιν τῶν καταστημάτων ἐκείνων, νὰ ἐξακολουθῶσι δὲ διευθύνοντες αὐτὰ οἱ καὶ σήμερον ἰδιοκτῆται, τὸ Δημόσιον δὲ νὰ πορίζηται τὸ προϊὸν εὐθηνότερον, ἄνευ οὐδεμιᾶς δαπάνης· διότι ἠκούσατε, ὅτι ταῦτα ἢ πολλὰ ἐξ αὐτῶν ἔχουσι κινητήριον δύναμιν μόνον τοῦ ὕδατος καὶ τὰς δαπάνας τῆς παραγωγῆς ἐλαχίστας· ἠδύνατο ἑπομένως, ἐὰν ἤθελε, νὰ συμβληθῇ μετ’ αὐτῶν καὶ νὰ ἐκτελῇ τὴν ἐμπορίαν τῶν ὑπ’ αὐτῶν παρασκευαζομένων εἰδῶν. Τί δὲ μέτρον θὰ ληφθῇ ἐν τῷ ἐργοστασίῳ τῷ καταρτισθησομένῳ περὶ τῆς κατασκευῆς τῶν διαφόρων ποιοτήτων τῆς πυρίτιδος; Θ’ ἀρχίσῃ τάχα ἀπὸ τῆς τιμῆς τῆς μιᾶς δραχμῆς, ἵνα φθάσῃ εἰς τὴν τιμὴν, τὴν ἀνωτέραν, τῶν 15 καὶ 20 δραχμῶν; ἢ θὰ ἔχῃ πυρίτιδα χρήσιμον εἰς τὸν στρατὸν, χρήσιμον εἰς τὴν ἐμπορίαν, οὐχὶ δὲ χρήσιμον εἰς τὰς ὑπονόμους; Διὰ τοῦτο λέγω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἠδύνατο νὰ λάβῃ ἓν μέτρον τοιοῦτον, ἵνα σώσῃ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι σήμερον διαμαρτύρονται, λέγοντες ὅτι διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου δὲν νομοθετοῦμεν, ἀλλ’ ἀφαιροῦμεν τὴν περιουσίαν, δημεύομεν τὴν περιουσίαν αὐτῶν, ἵνα κατασκευάσωμεν πυρίτιδα, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, χρήσιμον διὰ τὴν μικρὰν ἐμπορίαν. Ὅταν δ’ ἔλθωμεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ μέτρου τῆς ἐκτιμήσεως, τότε θὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι πᾶσαι αἱ βάσεις, τὰς ὁποίας θέτει διὰ τὰς ἀποζημιώσεις, εἶναι πλημμελεῖς, εἶναι ἐσφαλμέναι· ἀρκεῖ δὲ νὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν, ὅτι εἰς τὰ τοιούτου εἴδους ἐργοστάσια κατασκευῆς πυρίτιδος ἢ ἄλλων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἐπέρχονται συχνότατα ἐκρήξεις, μία δὲ τοιαύτη ἔκρηξις ὄχι μόνον τοῦ ἔτους ἐκείνου τὸ εἰσόδημα θέλει μειώσει κατὰ πολὺ, ἀλλὰ καὶ πολλῶν ἑπομένων ἐτῶν τὸ καθαρὸν κέρδος θέλει ἐπηρεάσει. Πῶς λοιπὸν διὰ τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ θὰ ληφθῇ πρὸς κεφαλαιοποίησιν τὸ καθαρὸν εἰσόδημα τῶν 8 ἢ 10 τοῖς ἑκατόν; Διατὶ νὰ μὴ ἀκολουθήσῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὴν τακτικὴν γραμμὴν, τὴν γραμμὴν τῆς ἀποζημιώσεως διὰ κατάληψιν λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης; Αὔριον, μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ν’ ἀκολουθήσῃ, θέλει εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀποζημιώσῃ ἄλλον μὲν μὲ 100%, καὶ ἄλλον μὲ 20%, διότι τοιαύτη θὰ ἦναι ἡ γενησομένη ἐνέργεια, καὶ τότε θὰ δώσωμεν εἰς τὸν μὲν 4,000,000 δρ., εἰς τὸν ἄλλον 1,000,000, καὶ εἰς τοὺς μικροὺς βιομηχάνους τίποτε, ἐνῷ διὰ τὴν κατάργησιν τοῦ ἐπαγγέλματος δέον νὰ εὑρεθῇ τρόπος ἀποζημιώσεως. Ἐν τῇ τρίτῃ συζητήσει θέλομεν ἐξετάσει πάντα ταῦτα εὐρύτερον.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§196Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔχω ὑποβάλει τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστηρίξω εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§197Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἂς μείνῃ καὶ ἡ ἰδική μου τροπολογία διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει).

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§199Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). — Εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τῆς δευτέρας παραγράφου, ὅπου γίνεται λόγος περὶ τῶν ἀποζημιώσεων, νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «κατ’ ἀνώτατον ὅρον», μετὰ τὴν λέξιν «προσδιοριζόμενον» καὶ πρὸ τῶν λέξεων «ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου».

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ὁ κύριος Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§201Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Πρώτην παρατήρησιν ἔχω νὰ φέρω κ. Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 2. Λέγει ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι οἱ ἰδιοκτῆται ἐργοστασίων κατασκευῆς πυρίτιδος κλπ. «ὑποχρεοῦνται νὰ δηλώσωσιν ἐκτὸς τῶν ἄλλων καὶ ἅπαντα τὰ πρὸς κατασκευὴν τῶν αὐτῶν ὑλῶν ἀποκλειστικῶς χρήσιμα μηχανήματα, συσκευὰς καὶ παντοῖα ὄργανα, ἔτι δὲ καὶ αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια κατασκευῆς πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν». Ἐδῶ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ, ἢ μᾶλλον νὰ διευκρινηθῇ, ὅτι πρόκειται περὶ ἐργοστασίων ἀποκλειστικῶς χρησιμευόντων πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· διότι εἶναι δυνατὸν ἔν τινι ἐργοστασίῳ, τὸ ὁποῖον κατασκευάζει πυρίτιδα, νὰ ὑπάρχωσι καὶ ἄλλα διαμερίσματα, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσι διὰ τὴν κατασκευὴν ἐν τῷ αὐτῷ ἐργοστασίῳ καὶ διὰ τῆς αὐτῆς κινητηρίου δυνάμεως ἄλλων ὑλῶν, ἐντελῶς ξένων καὶ διαφόρων, οὐδεμίαν σχέσιν ἐχουσῶν πρὸς τὰς ἐκρηκτικὰς ὕλας. Ὅπως, προκειμένου περὶ τῶν μηχανημάτων, συσκευῶν καὶ παντοίων ὀργάνων, ὁρίζεται ἐν τῷ ἄρθρῳ, ὅτι ταῦτα πρέπει νὰ ᾖναι ἀποκλειστικῶς χρήσιμα πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, οὕτω καὶ διὰ τὰ ἐργοστάσια πρέπει νὰ ὁρίζηται, ὅτι ταῦτα πρέπει ἀποκλειστικῶς νὰ χρησιμεύωσι πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§202Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶμαι ἐντελῶς σύμφωνος· τὸ ἐδήλωσα καὶ εἰς ἄλλην ἀνάγνωσιν.

§203Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τώρα ἔρχομαι ἐπὶ τοῦ βʹ ἐδαφίου τῆς δευτέρας παραγράφου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν «καθαρὰν ἐτησίαν πρόσοδον ἐκ τῆς ὅλης ἐπιχειρήσεως», προσετέθησαν δύο ἀκόμη ἔτη, τὰ ἔτη 1899 καὶ 1900, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον ἐν τῷ πρώτῳ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ προστιθέμενα τὰ ἔτη ταῦτα φέρουσι πολὺ μεγάλην διαφοράν, ἐναντίον τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐναντίον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ ὑπὲρ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν ἐχόντων τὰ ἐργοστάσια, διότι συνέπεσε κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα, μετὰ τὸν πόλεμον, νὰ ὑπάρχωσι τόσαι πολλαὶ ἐργασίαι, ὥστε τὰ κέρδη ἦσαν πολὺ μεγάλα, πολὺ δυσανάλογα. Μοὶ ἐδόθη σημείωσις, καθ’ ἥν, ἐὰν ὑπολογισθῶσι καὶ τὰ πέντε ταῦτα ἔτη δι’ ἓν ἐργοστάσιον, ὁ μέσος ὅρος τῆς καθαρᾶς προσόδου ἀνέρχεται εἰς δραχ. 160,000 καὶ τότε ἡ κεφαλαιοποίησις αὐτῶν πρὸς 8 τοῖς 100 ἀναβιβάζεται εἰς 2,000,000, ἐνῷ, ἐὰν ὑπολογίζοντο μόνον τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, ὡς εἶχε τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, ἡ καθαρὰ πρόσοδος θὰ ἦτο δραχ. 125,000, καὶ ἑπομένως ἡ κεφαλαιοποίησις αὐτῶν πρὸς 8% θὰ κατήρχετο εἰς δρ. 1,550,000. Ὥστε βλέπετε, ὅτι εἶναι μεγάλη διαφορά. Ἐὰν λοιπὸν τεθῶσι 5 ἔτη, τότε εἶναι ὀρθὸν, εἶναι δίκαιον, εἶναι συμφέρον διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ν’ αὐξήσῃ ἡ πρόσοδος, δηλαδὴ ἡ βάσις, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὴν κεφαλαιοποίησιν, ὄχι εἰς 10%, ὡς ἐπρότεινε σήμερον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ εἰς 15%, ἢ τοὐλάχιστον εἰς 12%. Δὲν εἶναι δυνατόν, τοιαῦται ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνέχουσι τοιούτους κινδύνους, νὰ μὴ δύνανται νὰ δώσωσι κέρδος ἢ μόνον 8%. Αὐτὸ εἶναι ἀπίστευτον. Ἐπίσης δὲν δύναται νὰ πιστευθῇ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀπεφάσισαν νὰ θέσωσι τὰ κεφάλαιά των εἰς ἐπιχείρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον ταῦτα, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οὗτοι κινδυνεύουσιν, ὅταν δὲν ἔχωσιν ὑπ’ ὄψει, ὅτι τὰ κέρδη θὰ ᾖναι μεγάλα, διότι τότε μόνον δύναται νὰ ἐξηγήσῃ τις, πῶς τοιαῦτα ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα πολλάκις ἤδη εἴτε ἐκ θεμελίων ἀνετράπησαν, εἴτε καὶ κατὰ μέγα μέρος ἐκ βάθρων ἀνετράπησαν, ἐν τούτοις πάλιν εὐθὺς ἀμέσως ἀνεφύησαν, ὡς φοίνικες ἀπὸ τῆς τέφρας των. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι τὰ καταστήματα ταῦτα εἶχον μεγάλα κέρδη, καὶ ἠδύναντο νὰ προβῶσιν εὐθὺς ἀμέσως εἰς τὴν ἀνακαίνισιν τῶν ἐργοστασίων καὶ συγχρόνως εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐπιχειρήσεως. Διότι, ἐὰν τὰ κέρδη δὲν ἀνταπεκρίνοντο εἰς τὰς ἐκ τῶν ἐκρήξεων καὶ ἄλλων δυστυχημάτων ζημίας, οἱ ἰδιοκτῆται τῶν καταστημάτων αὐτῶν ἤθελον ἐγκαταλίπει τὴν ἐπιχείρησιν, καὶ ἤθελον τραπῆ εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα, καὶ οὔτε θὰ τοὺς ἐμιμοῦντο ἄλλοι, οἵτινες καθ’ ἑκάστην ζητοῦσιν ἄδειαν, ὅπως ἱδρύσωσι τοιαῦτα ἐργοστάσια. Ἕπεται λοιπὸν ἐκ τούτου, ὅτι αἱ πρόσοδοι τῶν τοιούτων ἐπιχειρήσεων εἶναι πολὺ μεγάλαι, πολὺ μεγαλείτεραι τῶν 8, τῶν 10, τῶν 12%· ἀλλὰ περιορίζομαι εἰς τὰ 12%, διὰ νὰ μὴ φανῶ ὑπερβολικός. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν ταύτην, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν θ’ αὐξήσῃ τὸ ποσόν, ὄχι εἰς 10%, ὡς προέτεινεν, ἀλλὰ τοὐλάχιστον εἰς 12%. Τρίτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ ὑποβάλω, εἶναι ἡ ἑξῆς. Τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «ἐν ἐλλείψει δὲ τοιούτων ἡ ἐτησία καθαρὰ πρόσοδος...» Νομίζω, ὅτι καὶ ἐνταῦθα πρέπει νὰ προστεθῇ: «ἀποκλειστικῶς ἐκ πυρίτιδος καὶ ἐξ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν προερχομένη»· διότι πιθανὸν νὰ ἦναι καὶ ἄλλαι πρόσοδοι. Πάντοτε πρέπει νὰ ἦναι ἀποκλειστικῶς πρόσοδοι ἐκ πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§204Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα· εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§206Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου λαμβάνω τὴν τόλμην νὰ ὑποβάλω μερικὰς γνώμας πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰς ὁποίας, ἀφοῦ ἀκούσῃ, νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι δύσκολον νὰ δεχθῇ, καὶ ἂν νομίσῃ ἀναγκαῖον, νὰ φέρῃ τὰς δεούσας τροποποιήσεις κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. Πρῶτον πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς περιπτώσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἐνδεχόμενον κατόπιν τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἰδιοκτήτου, ὅστις μετὰ τοῦτο θὰ παύσῃ χρησιμοποιῶν τὸ ἐργοστάσιόν του πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, εἶναι, λέγω, ἐνδεχόμενον ὁ ἰδιοκτήτης οὗτος, λαμβάνων ἀποζημίωσιν 100 ἢ 200 ἢ 300,000 δραχμῶν, νὰ χρησιμοποιήσῃ τὸ ἐργοστάσιον εἰς ἄλλας ἐργασίας.

§207Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐμπεριέχεται τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§208Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν βλέπω περιεχόμενον τοιοῦτόν τι. Δευτέρα περίπτωσις ἐπὶ τῆς αὐτῆς παραγράφου εἶναι ἡ ἑξῆς. Ἀναφέρεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι «τὰ ἐργοστάσια ἀποζημιοῦνται, ἐφ’ ὅσον ταῦτα δὲν ἔπαυσαν λειτουργοῦντα πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1904». Ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἔπαυσεν ἡ λειτουργία ἑνὸς ἐργοστασίου ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου. Δὲν πρέπει τοῦτο ν’ ἀποζημιωθῇ; Νομίζω ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἀναφέρηται, ὅτι δίδεται ἀποζημίωσις εἰς τὰ ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐτέθησαν εἰς λειτουργίαν μετὰ τὴν 16 Φεβρουαρίου τοῦ 1904, τὴν ἡμέραν δηλαδή, καθ’ ἣν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, διότι βεβαίως τὰ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ ἐντεῦθεν συσταθέντα, ἐὰν συνεστάθησαν τοιαῦτα, συνεστάθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν ν’ ἀποζημιωθῶσι, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀποζημιωθῶσι· τὰ ἐργοστάσια ὅμως τὰ λειτουργοῦντα πρὸ τῆς ἡμέρας τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ νομοσχεδίου πρέπει ν’ ἀποζημιωθῶσιν. Ἔχω καὶ τρίτην παρατήρησιν. Βεβαίως ἡ παρατήρησις ἡ γενομένη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βονίτσης Βουλευτοῦ περὶ τῶν 5 ἐτῶν, τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν ὁποίων ὁ μέσος ὅρος θὰ ληφθῇ πρὸς κανονισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως, κατὰ σύμπτωσιν φέρει μίαν ἀπότομον μεταβολήν, διότι ἐπὶ μερισμάτων ἑνὸς πυριτιδοποιείου παρετηρήθη, ὅτι κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη ἀπεδόθησαν 6, 5 καὶ 4%, ἐνῷ κατὰ τὰ δύο πρὸ αὐτῶν ἔτη, τὰ ὁποῖα περιελήφθησαν νῦν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ἀπεδόθησαν 16 καὶ 18%. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὸν διὰ τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν, διότι ἡ ἐπιτροπὴ θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ πρόσοδος αὕτη ἀπεδόθη κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα κατὰ σύμπτωσιν, λόγῳ τοῦ πολέμου καὶ τῶν πολλῶν ἐργασιῶν, αἵτινες τότε ἐγένοντο. Ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀποφύγωμεν τὴν περίπτωσιν ταύτην, ἐὰν ἀφαιρεθῶσι τὰ δύο ἔτη. Πρέπει ἐπίσης νὰ προβλέψητε καὶ διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξωσιν ἐργοστάσια, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλειτούργησαν καθ’ ὅλα τὰ πέντε ταῦτα ἔτη. Διὰ τὰ ἐργοστάσια ταῦτα νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ πρόσοδοι ἀπὸ τῆς λειτουργίας αὐτῶν μέχρι σήμερον.

§209Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἐργοστάσια.

§210Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ διὰ νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ. Ἐπίσης δὲ, προκειμένου περὶ τῶν ἀποδεικτικῶν μέσων, ἐπειδὴ ἐργοστάσιά τινα δυνατὸν νὰ μὴ ἔχωσι βιβλία, πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀπόδειξις καὶ δι’ ἄλλου τρόπου, οἷον διὰ τῆς ἐκτιμήσεως τῶν πραγματογνωμόνων ἢ τῆς διαιτησίας.

§211Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ κανονισθῇ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.

§212Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τῆς τρίτης περιπτώσεως, ἡ προσθήκη τῶν λέξεων «κατ’ ἀνώτατον ὅρον», ἣν ἐπρότεινε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, παρέλκει, διότι ἐφ’ ὅσον ταῦτα εἶναι ἐνδεικτικὰ δὲν ἔχουσι σχέσιν μὲ τὸ ἀνώτατον ὅριον, διότι εἰς τὴν δήλωσίν των οἱ ἰδιοκτῆται θὰ ἀναφέρωσι τὰ ὅρια, τὴν ἔκτασιν, τὸ εἶδος τοῦ ἀκινήτου καὶ τὴν καθαρὰν πρόσοδον, ἥτις θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἔνδειξις εἰς τὴν ἐπιτροπὴν πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ μέσου ὅρου τῆς καθαρᾶς προσόδου. Αὐτὰ εἶναι μέσα ἀποδείξεως· συνεπῶς ἡ φράσις, τὴν ὁποίαν προσεθέσατε, ὡς ἀντικειμένη, νομίζω ὅτι παρέλκει. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβλεφθῇ, ὅτι τὰ ὑλικὰ, τὰ ὁποῖα θὰ μένουν, τὰ ὁποῖα ἐχρησίμευον πρὸς κατασκευὴν τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, καὶ δὲν δύναται νὰ τὰ χρησιμοποιήσῃ ἡ Κυβέρνησις πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, ἢ ἡ ἑταιρεία, ἂν ἤθελε διὰ τοῦ νόμου ἐπιτραπῆ ἡ πρὸς ἑταιρείαν ἐκχώρησις τοῦ προνομίου, ὅτι τὰ ὑλικὰ ταῦτα πρέπει νὰ πληρώνωνται ἀναλόγως τῆς ἀγοραίας ἀξίας, ἢ ὅπως ἄλλως ἤθελε νομίσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ταύτας τὰς παρατηρήσεις εἶχον νὰ ὑποβάλω, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν θὰ λάβῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν.

§213Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον αὐτὸ, κύριε Πρόεδρε, πραγματεύεται περὶ τῶν τῆς ἀποζημιώσεως, ἐνέχει δὲ ἕνεκα τούτου μεγάλην σπουδαιότητα, διότι βεβαίως οὔτε τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ ζημιωθῇ, ἀλλ’ οὔτε καὶ οἱ ἰδιῶται, ὧν ἀπαλλοτριοῦται ἡ ἰδιοκτησία. Διὰ νὰ ᾖναι δικαία ἡ ἀποζημίωσις, νομίζουσί τινες κατὰ πρόληψιν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παραπέμπηται αὕτη εἰς τὰ Δικαστήρια, διότι ὑποθέτουσιν, ὅτι μόνον ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων ἐξευρίσκεται καὶ ἀποδίδεται ἡ δικαία ἀποζημίωσις πρὸς τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἐργοστασίων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, προτεῖνον τὴν ἀφαίρεσιν ἀπὸ τῆς δικαιοδοσίας τῶν Δικαστηρίων τοῦ ζητήματος τοῦ κανονισμοῦ τῶν ἀποζημιώσεων, ἔκρινεν ἀναγκαῖον νὰ θέσῃ ἀρχὰς καὶ περιορισμοὺς εἰς τοὺς μέλλοντας νὰ ἀνακρίνωσι τὰ κατ’ αὐτὴν, εἴτε πραγματογνώμονας, εἴτε διαιτητὰς, καὶ ταῦτα περιέλαβεν εἰς τὸ ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον 2 φαίνεται σκοποῦν νὰ ὁρίσῃ τὴν ἀποζημίωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν 5 τελευταίων ἐτῶν. Ἀλλ’ εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, ἄν τις ἔχῃ ἐργοστάσιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀξίαν καὶ λόγῳ τῶν μηχανῶν καὶ λόγῳ τῶν γηπέδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων κεῖνται τὰ κτίρια, δὲν δύναται δὲ νὰ παρουσιάσῃ ἀκόμη καθαρὰν πρόσοδον, αὐτὸς οὐδεμίαν δικαιοῦται νὰ λάβῃ ἀποζημίωσιν; Δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπάρχει πράγματι παρ’ ἡμῖν ἤδη τοιαύτη περίπτωσις, ἀλλ’ ἂν ὑπάρχῃ, εἶναι μία τῶν ἀτελειῶν, τὰς ὁποίας παρουσιάζει ὁ τρόπος οὗτος τοῦ προσδιορισμοῦ τῆς ἀποζημιώσεως. Νομίζω ὅτι, καὶ ἂν δὲν ὑπάρχωσιν ἰδιοκτῆται δυνάμενοι νὰ ζητήσωσιν ἀποζημίωσιν διὰ τὴν ἄλλην περιουσίαν αὑτῶν, τὸ κτίριον ὅμως, τὰ γήπεδα καὶ πᾶν ἄλλο, ὅ,τι δύναται νὰ ἐκτιμηθῇ εἰς χρήματα, πρέπει ν’ ἀποζημιωθῶσιν. Ἐν τούτοις ἡ τοιαύτη περίπτωσις, ἐὰν ὑποβληθῇ εἰς πραγματογνώμονας, θὰ φέρῃ εἰς τοῦτο, ὅτι, ἐπειδὴ οὐδὲν παρουσιάζει ἔσοδον τὸ ἐργοστάσιον, εἰς οὐδεμίαν κατὰ τὸν νόμον δίδει χώραν ἀποζημίωσιν. Ἑπομένως πρέπει νὰ καθορισθῇ τοῦτο. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ὑπάρχει τοιαύτη περίπτωσις, πρέπει νὰ ἀποζημιῶται ὁ ἰδιοκτήτης τοιούτου ἐργοστασίου, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἂν ἔχει εἰσοδήματα. Τὸ εἰσόδημα δὲν εἶναι ἀναπόφευκτος ὅρος τῆς ἀποζημιώσεως· εἶναι εἷς τῶν παραγόντων. Διὰ τοῦτο συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἐποιήσατο, ὅτι πρέπει νὰ δύναταί τις, κρατῶν τὸ ἀκίνητον, καὶ παραχωρῶν εἰς τὸ Δημόσιον ἐκεῖνα μόνον, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν ἐργαλεῖα, μηχανὰς καὶ κινητὰ χρήσιμα εἰς τὴν κατασκευὴν πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, νὰ μείνῃ κύριος τῆς περιουσίας αὐτοῦ τῆς ἄλλης, διότι σκοπὸς τῆς ἀπαλλοτριώσεως δὲν εἶναι νὰ γείνῃ κύριον τῶν ἀκινήτων τῶν ἐργοστασίων καὶ τῶν ἄλλων ἀκινήτων τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ σκοπὸς εἶναι νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν ἰδιοκτήτην τὰ μέσα τῆς κατασκευῆς πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ ν’ ἀποζημιώσῃ δι’ αὐτὰ καὶ διὰ τὰ κέρδη αὐτῆς τῆς ἐργασίας, ἀφαιρουμένης τῆς ἀξίας τῶν ἀκινήτων, ἂν δὲν συμπεριελήφθησαν. Ἂν λοιπὸν δὲν περιληφθῇ τὸ ἀκίνητον, θὰ ἀποζημιῶται μὲν ὁ ἰδιοκτήτης διὰ τὰ ἄλλα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ τοῦ μέσου ὅρου τῶν 5 τελευταίων ἐτῶν, ἐκπιπτομένης ἀναλόγως τῆς ἀξίας τοῦ ἐργοστασίου, θὰ δύναται δὲ ὁ ἰδιοκτήτης νὰ μείνῃ κύριος τοῦ ἀκινήτου. Ἡ ἀφαιρουμένη ἀξία τοῦ ἀκινήτου θὰ περιλαμβάνῃ εὐλόγως τὴν ἀξίαν αὐτοῦ οὐ μόνον ὡς ἀκινήτου, ἀλλὰ καὶ ὡς παράγοντος τοῦ μέσου ὅρου τοῦ εἰσοδήματος τῶν 5 ἐτῶν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν, ὅτι τὰ 5 ἔτη, τὰ ὁποῖα ἐτέθησαν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὡς βάσις τοῦ μέσου ὅρου, ὠφελοῦσιν ὑπερμέτρως τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν ἐργοστασίων, διότι τὰ πρῶτα ἔτη μετὰ τὸν πόλεμον, δηλαδὴ τὸ 1899 καὶ τὸ 1900, ὑπῆρξαν ἔτη μεγάλης καταναλώσεως, διότι ἐπηκολούθησαν ἀμέσως τὸν πόλεμον, θεωρῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ μᾶς ὠθήσῃ νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ δύο πρῶτα καὶ νὰ μείνωσι μόνον τὰ τρία τελευταῖα, ἅτινα ἔρχονται μετὰ τὴν μεγάλην ζήτησιν, ἥτις λόγῳ τοῦ πολέμου ἐπεκράτησε μετὰ τὸ 1897· διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι ὄντως περισσοτέρα κατανάλωσις πυρίτιδος ἐγένετο τὸ 1897, αὕτη δὲν ὑπῆρξε καὶ πολὺ μεγάλη, πάντως ὅμως ἀκριβῶς ἕνεκα τούτου τὰ τρία τελευταῖα ἔτη τῆς πενταετίας ὑπῆρξαν μικροτέρας καταναλώσεως καὶ μικρότερα θὰ ἐπραγματοποίησαν κέρδη· ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ περιορισθῶμεν εἰς μόνα τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, καὶ νὰ στερήσωμεν αὐτοὺς τῶν δύο πρώτων ἐτῶν, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἔστω προσοδοφόρα. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ μείνωσι καὶ τὰ 5 ἔτη τῆς πρώτης πενταετίας. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ «κατ’ ἀνώτατον ὅρον» ποσὸν τῶν 8%, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου θὰ γίνεται ἡ κεφαλαιοποίησις, καὶ ὃν ὅρον ἐζήτησεν ὁ ἔντιμος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος νὰ αὐξήσωμεν εἰς 12%, εὑρίσκω μᾶλλον δίκαιον, διότι ἡμεῖς πρόκειται ν’ ἀποζημιώσωμεν διὰ τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα ποιεῖται πράγματι ἡ βιομηχανία αὕτη, δὲν ὀφείλομεν δὲ νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν αὐτὰ εἶναι ὑπερβολικά, ἂν δηλ. ὑπερβαίνουσι τὸν συνήθη ὅρον τῶν κερδῶν, διότι συμφώνως πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καθ’ ἣν πρέπει νὰ ἀποζημιῶται ὁ ἀπαλλοτριούμενος, δὲν ἀποζημιοῦμεν αὐτὸν ἢ ὅταν τῷ ἀποδίδωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπήλαυεν ὡς καθαρὸν κέρδος ἐκ τοῦ πράγματος ἢ ἐκ τῆς βιομηχανίας, τὴν ὁποίαν τῷ ἀφαιροῦμεν καὶ τὴν ὁποίαν θὰ παύσῃ ἀσκῶν. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπ’ αὐτῆς ἡ κεφαλαιοποίησις πρέπει νὰ γίνηται ἐπὶ τῇ βάσει μεγαλειτέρου ποσοστοῦ τόκου, ὥστε νὰ ἐλαττωθῇ ἔτι μᾶλλον τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θὰ δώσωμεν, καθόσον αὐτοὶ τρέχουν κινδύνους περισσοτέρους ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τρέχει ὁ ἔχων χρεώγραφα, καὶ δίκαιον εἶναι νὰ ἀπολαύουν περισσότερα. Ἀληθῶς ὁ ἱδρύων ἐργοστάσιον πυριτιδοποιίας τρέχει καὶ αὐτὸς καὶ τὰ κεφάλαιά του κινδύνους, τοὺς ὁποίους δὲν τρέχουσι πᾶσαι αἱ ἄλλαι βιομηχανίαι· ἕνεκα τούτου ἀποφασίζει καὶ ἐκτίθεται εἰς μεγαλειτέρους κινδύνους, διότι ἐλπίζει νὰ ἔχῃ καὶ ἀπολαυὰς συγκριτικῶς μεγαλειτέρας. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι πρέπει ἡ ἀποζημίωσις νὰ γίνεται τοὐλάχιστον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 8%, ἅτινα εἶναι ἤδη ὑπέρμετρος ὅρος, οὐχὶ δὲ τῶν 12%, ὅτε θὰ λάβῃ πλέον τοῦ ἡμίσεος ὀλιγώτερον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ θὰ ἐλάμβανεν ἐπὶ τῇ βάσει τόκου 5%, καὶ ἀκριβῶς θὰ λάβῃ 42 δραχμάς, ἀντὶ τῶν 100, ἃς θὰ ἐλάμβανεν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν 5%. Ἄλλην τινὰ παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω εἰς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον, εἰς ὃ καὶ ἀνάγεται.

§214Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§215Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἤθελον νὰ προβάλω — μολονότι ἐγένετο, νομίζω, ἤδη λόγος, — ἐπὶ τοῦ τρίτου ἐδαφίου. Τὸ ἐδάφιον γʹ, τὸ ὁποῖον περιορίζει τὴν βάσιν τῆς ἀποζημιώσεως εἰς μόνον τὸ εἰσόδημα, ἀναιρεῖ σχεδὸν ὅλας τὰς προηγουμένας διατάξεις· διότι, ὅταν πρόκηται μόνον τὸ εἰσόδημα τῶν τριῶν ἢ πέντε ἐτῶν νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις ἀποζημιώσεως, βεβαίως ὅλαι αἱ ἄλλαι περιγραφαὶ κτήματος κλπ. περιττεύουσι. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον τοῦτο, οὐδὲ ὀρθὸν, διότι ἐνδεχόμενον νὰ ὑπάρχωσι πυριτιδοποιεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ἔχωσιν εἰσόδημα ἐντὸς τῶν τριῶν ἢ πέντε τούτων ἐτῶν ἄξιον λόγου, τὰ ὁποῖα ὅμως καὶ ὡς μηχανήματα καὶ ὡς οἰκοδομήματα ἔχουσιν ἀξίαν πολὺ ἀνωτέραν, σχετικῶς πρὸς τὸ μικρὸν εἰσόδημα, ὅπερ ἀπολαύουσι. Γνωρίζω δὲ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἓν ἢ δύο πυριτιδοποιεῖα, τὰ ὁποῖα ἱδρύθησαν ἢ ἐτελειοποιήθησαν κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, — τὸ γνωρίζω καλῶς — καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως ἐντὸς αὐτῶν τῶν δύο τελευταίων ἐτῶν δὲν ἔφεραν εἰσόδημα ἀντάξιον τῶν δαπανῶν τῶν μηχανημάτων καὶ τοῦ οἰκοδομήματος, τὸ ὁποῖον οἱ ἰδιοκτῆται κατεσκεύασαν. Νομίζω ὅτι, ἂν πρόκηται ὡς βάσις νὰ ληφθῇ μόνον ἡ κεφαλαίωσις τοῦ εἰσοδήματος, εἴτε πρὸς 8% εἴτε πρὸς ποσοστὸν ἀνώτερον, δύναται νὰ διαπραχθῇ ἀδικία εἰς πολλοὺς, ὑπερβολὴ δὲ ἀποζημιώσεως νὰ γείνῃ πρὸς ἄλλους, καὶ ἤθελον, ὡς εἶπον πρότερον, περιττεύει ὅλοι οἱ πραγματογνώμονες. Δὲν εἶναι ἀνάγκη ἢ νὰ διορισθῶσι δύο ἢ τρεῖς λογισταὶ, οἱ ὁποῖοι νὰ ἐξετάσωσι τὰ βιβλία τῶν ἑταιρειῶν ἢ καταστημάτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι βιβλία, διὰ νὰ ἴδωσιν, ἂν τὸ εἰσόδημα αὐτῶν εἶναι τόσον. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δικαία ἡ ἀποκλειστικὴ βάσις τῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν λαμβάνει τὸ ἐδάφιον γʹ· διότι εἰς τὴν ἀποζημίωσιν ἑνὸς οἱουδήποτε πυριτιδοποιείου πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὄχι μόνον τὸ εἰσόδημα, ἀλλὰ καὶ ἡ κατάστασις τοῦ οἰκοδομήματος, καὶ ἡ κατάστασις τῶν μηχανημάτων, καὶ τὸ δυνατὸν τῆς λειτουργίας αὐτῶν, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι πυριτιδοποιεῖα, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ λειτουργήσωσι, τὰ ὁποῖα νὰ παρήγαγον ἓν εἰσόδημα κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, καὶ εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ λειτουργήσωσι, διὰ νὰ φέρωσιν οἱονδήποτε εἰσόδημα. Ὡς ἔνδειξις ἁπλῆ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ εἰσόδημα, οἱ πραγματογνώμονες δὲ, λαμβάνοντες ὡς βάσιν ἀφ’ ἑνὸς τὸ εἰσόδημα, ἀφ’ ἑτέρου τὴν κατάστασιν τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν, ν’ ἀποφασίσωσι ποία εἶναι ἡ δικαία ἀποζημίωσις, ἡ ὁποία θὰ δοθῇ εἰς ἓν ἕκαστον ἐργοστάσιον· διότι, ὡς εἶπον, — ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ πάλιν, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, — ἐὰν μόνον περιορίσωμεν τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως εἰς τὸ εἰσόδημα, βεβαίως θὰ διαπράξωμεν ἀδικίαν πρὸς τὰ καταστήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐλειτούργησαν καὶ δὲν παρήγαγον κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, τὰ ὁποῖα ὅμως παρίστανται ὡς τελειότερα ἄλλων καταστημάτων, ἅτινα ἐλειτούργησαν. Τοῦτο νομίζω ὅτι θὰ θελήσῃ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν.

§216Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρῶτον ὀφείλω νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτής. Προσέσχον εἰς τὰς παρατηρήσεις αὐτοῦ περὶ τῆς ἀντισυνταγματικότητος τοῦ ἄρθρου· παρακαλῶ ὅμως νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ, ὅπως ἐν τῇ τρίτῃ τοῦ νομοσχεδίου συζητήσει ἐκφέρω ἣν ἔχω γνώμην. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 2, δὲν ἐξαρτᾷ τὸν καθορισμὸν τῆς ἀξίας ἢ τῆς ἀποζημιώσεως ἀπὸ τὸ εἰσόδημα μόνον. Αὐτὸ εἶναι ἐνδεικτικὸν μόνον, διότι τί λέγει τὸ ἄρθρον 2; ὅτι αὐτοὶ ὀφείλουσι νὰ δηλώσωσιν, οὐδεὶς δὲ ὑπάρχει περιορισμός, ἐπιβαλλόμενος εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, ὡς πρὸς τὸν προσδιορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει τι τὸ κωλῦον τοὺς πραγματογνώμονας καὶ τὴν διαιτησίαν ν’ ἀποφασίσωσιν ἀνεξαρτήτως τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος.

§217Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει εὐκρινέστερον νὰ συνταχθῇ τὸ ἄρθρον, διότι, ὅταν ἐρχώμεθα εἰς τὴν ἀποζημίωσιν, εὑρισκόμεθα ἀπέναντι πολλαπλῶν στοιχείων ἰδιοκτησίας· ταῦτα εἶναι τὰ προϊόντα τοῦ ἐργοστασίου, εἶναι τὸ κτίριον, εἶναι αἱ γαῖαι αἱ πέριξ, αἱ ὁποῖαι ὑπόκεινται εἰς τὸ ἐργοστάσιον, εἶναι τὰ μηχανήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται μᾶλλον ἢ ἧττον ν’ ἀποσπασθῶσι· περὶ ὅλων αὐτῶν πρέπει ἐν τῷ ἄρθρῳ νὰ γίνηται λόγος, καὶ νὰ ὁρίζηται, ὅτι θὰ γείνῃ ἐκτίμησις καὶ θὰ δοθῇ ἡ πρέπουσα ἀποζημίωσις. Ὅταν ὅμως γίνηται λόγος μόνον περὶ τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος τῶν 5 τελευταίων ἐτῶν ὁρίζεται ἡ ἀποζημίωσις ἐπὶ τῇ βάσει τόκου 8%, ἐνῷ σήμερον τόκος τῶν κεφαλαίων θεωρεῖται τὸ 5% ἐννοεῖται ὅτι γεννᾶται ἡ ἀπορία, ἂν αὐτὸ καὶ μόνον τὸ εἰσόδημα θ’ ἀποτελέσῃ τὴν ἐκτίμησιν πρὸς ἀποζημίωσιν, καὶ τί θὰ γείνωσι τὰ ἄλλα στοιχεῖα τῆς ἀπαλλοτριουμένης ἰδιοκτησίας. Πρέπει εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν νὰ σαφηνισθῇ, διότι ὑπάρχει ἐνίοτε καὶ μέρος εἰς τὴν ἐκποιουμένην ἰδιοκτησίαν, ὅπερ ἔχει ἀξίαν χωρὶς νὰ δίδῃ εἰσόδημα, καὶ τὸ ὁποῖον ἐν τούτοις ἀφαιροῦμεν.

§218ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2, ὅπου γίνεται λόγος περὶ ἀποζημιώσεως, μοὶ φαίνεται ὅτι ὑπάρχει ἔλλειψίς τις. Τὸ ἄρθρον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐντὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ὑποχρεοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται ἐργοστασίων κατασκευῆς πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ πᾶς κάτοχος τοιούτων ὑλῶν νὰ δηλώσῃ κλπ.» Πᾶς κάτοχος τοιούτων ὑλῶν, ἐκρηκτικῶν δηλαδή, ἐνῷ ὑποχρεοῦται νὰ δηλώσῃ τὰς ὕλας — καὶ ὅταν λέγωμεν «ὕλας», ἐννοοῦμεν εἴτε ἕτοιμον προϊὸν πυρίτιδος ἢ δυναμίτιδος, εἴτε τὰς ὕλας, διὰ τῶν ὁποίων θὰ κατασκευασθῇ ἡ πυρῖτις ἢ δυναμῖτις, — ἐνῷ, λέγω, ὑποχρεοῦται νὰ δηλώσῃ, οὐδαμοῦ, οὐδὲ εἰς τὸ ἄρθρον 2 οὐδὲ εἰς ἄλλο ἄρθρον, βλέπω νὰ γίνηται μνεία, τί θὰ γείνωσι τὰ ὑλικὰ αὐτά, εἴτε ἕτοιμα εἴτε μὴ ἕτοιμα. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἄρθρον 5 λέγει, ὅτι «ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου ἀπαγορεύεται ἡ κατασκευὴ καὶ εἰσαγωγὴ πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, καὶ ἡ ἀγορὰ καὶ πώλησις τῶν μὴ προερχομένων ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου τοιούτων ὑλῶν», δέον νὰ ὁρισθῇ, ὅτι τὰ ὑλικὰ ταῦτα θ’ ἀγορασθῶσι παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἀποζημιουμένων τῶν κατόχων, διότι ἄλλως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι θ’ ἀδικηθῶσι. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀποζημιώσεως καὶ τῶν ὑλικῶν τούτων, εἴτε ἑτοίμων, ὡς πυρίτιδος ἢ δυναμίτιδος, εἴτε καὶ ὑλικῶν χρησίμων διὰ τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§219Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ ἀνεκινήθη τὸ ζήτημα τῆς διατάξεως, ἂν νομίμως καὶ συνταγματικῶς κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς ἀποζημιώσεως, συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸν δηλώσαντα ὅτι θέλει μελετήσει τὸ ζήτημα, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ Διάταγμα τοῦ 1833, ὡς καὶ τὸ ψήφισμα τῆς πρώτης Συνελεύσεως, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἴδῃ ῥητῶς τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§220Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡς πρὸς τὴν ἔννοιαν, ὑποθέτω ὅτι δὲν διαφωνοῦμεν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἀναμφισβητήτως ὅμως ἡ σύνταξις τοῦ ἄρθρου, ὡς ἔχει, δὲν ἐμπεριέχει τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα καὶ παρεδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι τὰ δύο πρῶτα ἐδάφια, τὰ ὁποῖα ὁρίζουν, τί θὰ περιέχῃ ἡ δήλωσις τοῦ ἐργοστασιάρχου, λέγουσιν, ὅτι ἡ δήλωσις ἡ πρώτη θὰ περιέχῃ τὰ ὅρια καὶ τὴν περιγραφὴν τοῦ καταστήματος, δεύτερον θὰ περιέχῃ τὸν προσδιορισμὸν τῆς καθαρᾶς προσόδου ἐντὸς τῆς τελευταίας πενταετίας, τρίτον θὰ περιέχῃ τὸ ποσὸν, τὸ ὅπερ ζητεῖ ὡς ἀποζημίωσιν· ποῖον δὲ τοῦτο; ἀποκλειστικῶς περιορίζεται εἰς τὸν προσδιορισμὸν αὐτοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κεφαλαιώσεως τοῦ μέσου ὅρου τῆς ἐτησίας προσόδου. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον, ὡς εἶναι συντεταγμένον, ἀναμφισβητήτως εἶναι περιοριστικόν, διότι τὰ μὲν δύο ἐδάφια εἶναι ἁπλῆ περιγραφή, ὡς βάσις δὲ δὲν δύναται νὰ ληφθῇ πρὸς προσδιορισμὸν τῆς ἀποζημιώσεως, εἰμὴ τὸ 8% τῶν κερδῶν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἀναγνωρίζεται ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον μόνον ἡ πρόσοδος νὰ ληφθῇ ὡς βάσις τῆς ἀποζημιώσεως, πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἄλλος τρόπος, οὕτως ὥστε ὄχι μόνον ἡ πρόσοδος, ἀλλὰ καὶ τὸ κατάστημα ἐν γένει καὶ ἡ λειτουργία αὐτοῦ καὶ τὰ μηχανήματα νὰ λαμβάνωνται ὑπ’ ὄψει ἐν τῷ κανονισμῷ τῆς ἀποζημιώσεως· τοῦτο δὲ δύναται νὰ γείνῃ, ἂν εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου προσδιορίσωμεν, ὅτι λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν καὶ ἡ ἀξία τοῦ καταστήματος καὶ αἱ μηχαναὶ καὶ ἡ πρόσοδος κλπ.· διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα ὁ ἐργοστασιάρχης νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν ἀνωτέραν τῆς κεφαλαιώσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσοδήματος.

§221Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν ἐδαφίῳ γʹ ὁρίζεται, ὅτι ἐν τῇ δηλώσει ἀναγράφεται «τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ ἐργοστασίου μετὰ τῶν παραρτημάτων καὶ παρακολουθημάτων αὐτοῦ, ἐν οἷς καταλέγονται καὶ τὰ μηχανήματα καὶ τὰ ὄργανα τὰ ἀποκλειστικῶς χρήσιμα πρὸς κατασκευὴν πυρίτιδος κλπ.» Λοιπὸν οὐδόλως δεσμεύεται ὁ ἐργοστασιάρχης νὰ δηλώσῃ καὶ τὴν ἀξίαν τοῦ καταστήματος καὶ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ καὶ τῶν μηχανημάτων καὶ ὀργάνων.

§222Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἂν δέχεται, ὅπως οἱ ἰδιοκτῆται δικαιῶνται νὰ παραδώσωσι μὲν τὰ μηχανήματα, διὰ τῶν ὁποίων παρασκευάζεται ἡ πυρῖτις, καὶ αἱ ἐκρηκτικαὶ ὕλαι, νὰ κρατήσωσι δὲ πᾶσαν τὴν ἄλλην ἰδιοκτησίαν αὐτῶν, τὰ κτίρια, τὴν περιοχήν, ὅσα δὲν εἶναι ἀναποφεύκτως ἀναγκαῖα τῷ μονοπωλίῳ διὰ τὰς ἐργασίας. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι πρόκειται περὶ καταναγκαστικῆς ἀπαλλοτριώσεως, ὅταν δ’ ὁ νόμος δημοσιευθῇ, πάντες οἱ ἰδιοκτῆται πυριτιδοποιείων θεωροῦνται ἀποξενωθέντες εὐθὺς ἀμέσως αὐτῶν. Διατὶ ὅμως τὸ Δημόσιον νὰ ᾖναι ὑπόχρεον νὰ ἀποκτήσῃ καὶ περιουσίαν, ἡ ὁποία ἴσως δὲν χρησιμεύει ἢ δὲν εἶναι ἀπολύτως ἢ ἐν ὅλῳ ἀναγκαία εἰς αὐτό; καὶ διατὶ οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκουσι περισσότερον συμφέρον ν’ ἀποζημιωθῶσι διὰ τὰ κινητὰ καὶ διὰ τὸ ἀναλογοῦν κέρδος, ὅπερ ἐξ αὐτῶν ἀπολαμβάνουσι, νὰ μὴ δύνανται νὰ κρατήσωσι τὰ ἀκίνητα αὐτὰ κτήματα; Δὲν νομίζω ὅτι θὰ προέλθῃ ἐκ τούτου ζημία εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ τοὐναντίον κέρδος.

§223Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Περιέχεται καὶ αὐτὸ ἐν τῷ ἄρθρῳ, διότι τὸ ἄρθρον λέγει: «ὅτι δὲ καὶ αὐτὰ τὰ ἐργοστάσια κατασκευῆς πυρίτιδος καὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἐφ’ ὅσον τὰ τελευταῖα ταῦτα δὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἄλλον σκοπόν, ἐκτὸς ἐὰν δηλώσωσιν οἱ ἰδιοκτῆται τὸ ἐναντίον.»

§224Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, παραδέχομαι, ὅτι αὐτὸ τὸ δικαίωμα ὑπάρχει.

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3, 4 καὶ 5 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἅρθρον 6 (ἀναγινώσκεται).

§226Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ἄρθρον 6 περιέχει δύο περιπτώσεις· πρῶτον τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἀμέσως τὸ Δημόσιον θέλει ἱδρύσει τὸ κατάστημα τοῦτο δι’ ἴδιον αὑτοῦ λογαριασμὸν καὶ δι’ ἰδίων αὑτοῦ χρημάτων, καὶ δεύτερον τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἢ τὸ τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων δύνανται νὰ καταθέσωσιν αὐτὰ τὰ κεφάλαια, ὅπως ἀνεγερθῇ τὸ κατάστημα τοῦ πυριτιδοποιείου, λαμβάνοντα ὡς τόκον 5% ἐπὶ τῶν κεφαλαίων των, καὶ συμμετέχοντα εἰς τὰ κέρδη κατὰ 10%. Ἔχουν δὲ ὡς ἀσφάλειαν τὴν κινητὴν ἢ ἀκίνητον περιουσίαν τοῦ μονοπωλίου. Ὡς εἶναι συντεταγμένον, ἀναμφισβητήτως περιέχει τι τὸ ἐπικίνδυνον καὶ τὸ ἐπιζήμιον διὰ τὰ ταμεῖα ταῦτα, διότι τὰ ἀφίνει μὲ μόνην τὴν ἀσφάλειαν...

§227Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διωρθώθη.

§228Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδήλωσε τοῦτο.

§229Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί ἐδήλωσεν;

§230Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐγγυᾶται καὶ τὸ Δημόσιον. Ὥστε θὰ ἔχουν ἐπὶ πλέον καὶ τὴν ἐγγύησιν τοῦ Δημοσίου.

§231Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τίνα ἐγγύησιν; Τοῦ κεφαλαίου καὶ τῶν τόκων;

§232Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγγύησιν, ὡς τὴν ἐννοεῖ ὁ κόσμο ὅλος, κεφαλαίου καὶ τόκων.

§233Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε πρὸς τίνα σκοπὸν ἡ συμμετοχὴ τῶν ταμείων εἰς τὰ κέρδη κατὰ 10%;

§234Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ θὰ διαγραφῇ, καὶ θὰ αὐξήσωμεν κατὰ τι τὸν τόκον.

§235Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κατὰ τὸ ἀκροτελεύτιον ἄρθρον, «ἡ ἔναρξις τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, εἴτε ἐξ ὁλοκλήρου εἴτε ἐν μέρει, ὁρισθήσεται διὰ Β. Διατάγματος». Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μέχρι τῆς κατασκευῆς τοῦ ἐργοστασίου, ὅπερ ἐπιτρέπεται κατὰ τὸ ἄρθρον 6 νὰ ἱδρύσῃ τὸ Δημόσιον, τί γενήσεται; — διότι ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου τούτου παύει ἡ κατασκευὴ καὶ ἡ πώλησις καὶ ἡ εἰσαγωγὴ πυρίτιδος καὶ λοιπῶν.

§236Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς ὁ σκοπὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἀφορᾷ ἡ τελευταία διάταξις, εἶναι οὗτος· ἐν ὅσῳ δὲν εἶναι ἀκόμη ἐν λειτουργίᾳ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Δημοσίου πρὸς παραγωγὴν τοιούτων ὑλῶν, θὰ ἐξακολουθῶσι τὰ ἰδιωτικὰ ἐργοστάσια λειτουργοῦντα καὶ παράγοντα τὰς ὕλας ταύτας· ἀφοῦ δ’ ἑτοιμασθῇ τὸ ἐργοστάσιον τοῦ Δημοσίου, τότε θὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν αὐτὴ ἡ διάταξις.

§237Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 6 ὅπως δήποτε δίδεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν μεγάλη ἐξουσία, διότι δίδεται τὸ δικαίωμα εἰς αὐτὴν νὰ προσλαμβάνῃ ἐκτὸς τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνδρῶν τοῦ στρατεύματος, καὶ ἰδιώτας, ὡς εἰδικοὺς ἐπιστήμονας ἢ τεχνίτας, ἐπὶ ἀντιμισθίᾳ ὁρισθησομένῃ διὰ Β. Διατάγματος, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἡ ἀντιμισθία αὕτη κατ’ ἀνώτατον ὅριον θὰ ἦναι χίλιαι δραχμαὶ κατὰ μῆνα, καὶ κατὰ κατώτατον ὅριον 300 δρ. κατὰ μῆνα. Ἐνδεχόμενον μόνον εἶναι διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἐργοστασίων αὐτῶν νὰ δαπανήσουν τὰ ταμεῖα, ἀλλὰ δὲν ἐπιβάλλεται τοῦτο· πιθανὸν νὰ τὸ ζητήσωσι τὰ ταμεῖα, καὶ νὰ μὴ δύνανται· ἑπομένως θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην τὸ Κράτος νὰ δαπανήσῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διὰ τὴν ἵδρυσιν τῶν ἐργοστασίων. Ἀλλὰ καὶ ἂν δαπανήσωσι πρὸς τοῦτο τὰ ταμεῖα, τὸ Δημόσιον θὰ δαπανᾷ διὰ τὴν προμήθειαν τοῦ ὑλικοῦ καὶ διὰ τὰς ἐργασίας, ὡς καὶ διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν διαφόρων ὑπαλλήλων. Δὲν νομίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι τοῦτο ἐκβαίνει πως τῶν νόμων τῶν κειμένων, καὶ ὅτι θὰ δαπανᾷ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον χωρὶς οὐδεμία, οὔτε ἐκ τῶν προτέρων οὔτε καὶ μετὰ ταῦτα, νὰ γίνηται ἐξέλεγξις ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς; Ἐπὶ τούτου ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ, καὶ παρακαλῶ, εἰς τὴν ἑπομένην συνεδρίασιν νὰ φέρῃ συμβιβασμόν τινα τῶν δύο αὐτῶν ἀναγκῶν.

§238ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ τροπολογία τοῦ κυρίου Ἀντωνοπούλου, ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν, κατὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 6 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§239ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἰς τὸ ἐδάφιον δʹ, καθ’ ὃ «ἡ τιμὴ τῆς πυρίτιδος καὶ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὧν ποιεῖται χρῆσιν ἡ ἐγχώριος μεταλλευτικὴ βιομηχανία, δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 20% τοῦ μέσου ὅρου τῶν τιμῶν, εἰς ἃς αἱ ὗλαι αὗται ἐπωλοῦντο κατὰ τὰ ἔτη 1901, 1902 καὶ 1903», βεβαίως εἶναι λάθος. Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ λέγῃ: «ἡ τιμὴ τῆς πυρίτιδος κλπ. δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ πλέον ἀπὸ 20% τὸν μέσον ὅρον τῶν τιμῶν κλπ.» Διότι, ἂν μείνῃ τὸ ἄρθρον ὅπως ἔχει, ἐὰν σήμερον ἡ πυρῖτις πωλῆται π. χ. πρὸς μίαν δραχμὴν, ὅταν ψηφισθῇ ὁ νόμος, πρέπει νὰ πωλῆται πρὸς 20 λεπτὰ ἡ ὀκᾶ.

§240Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατόπιν τῶν γενομένων συζητήσεων ἐδήλωσα, ὅτι 20% ἢ μᾶλλον 25% δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸν μέσον ὅρον τῶν δαπανῶν τῆς κατασκευῆς· ὄχι πλέον τοῦ 20%, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον πρῶτον νὰ μὴ ἐξευρεθῇ καὶ ποία ποιότης εἶναι αὕτη, ἂν εἶναι ἀνωτέρα ἢ κατωτέρα. Δι’ αὐτὸ εὑρίσκω, ὅτι καλλίτερον εἶναι νὰ καθορισθῇ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ, εἰ μὴ μέχρις 25% τὸν μέσον ὅρον τῶν δαπανῶν τῆς κατασκευῆς.

§241Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατὶ θέτομεν περιορισμὸν εἰς τὸν ἑαυτόν μας;

§242Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ τὸ ἀφήσωμεν ἐλεύθερον· ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶπον πολλοὶ νὰ τεθῇ ἓν ὅριον....

§243Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ συμφέρον τῆς Διοικήσεως εἶναι νὰ ἦναι ἐλεύθερον.

§244Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ προτιμῶ αὐτό.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γουλιμῆς ἔχει τὸν λόγον.

§246ΝΙΚ. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ ὡμίλησα τὴν πρώτην φορὰν, καὶ τώρα σκοπῶ νὰ ὁμιλήσω ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς τιμῆς. Βεβαίως, ἐὰν πρόκηται νὰ μένωσιν αἱ τιμαὶ ἀόριστοι, εἶναι ἄσκοπον νὰ ὁμιλήσω. Ἐὰν πρόκηται νὰ μείνῃ τὸ νομοσχέδιον, εἴτε μὲ τὴν ὑπάρχουσαν διάταξιν τοῦ 20% εἴτε μὲ τὴν διάταξιν, τὴν ὁποίαν λέγει τώρα ὁ κ. Ὑπουργὸς, τοῦ 25% ἐπὶ τῆς κατασκευῆς, τότε νομίζω, ὅτι δὲν πληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, διότι αἱ σημεριναὶ τιμαὶ εἶναι ἐντελῶς ἐλάχισται καὶ ἐντελῶς μικραὶ, διὰ τὸν λόγον, ὅτι σήμερον ἡ κατασκευὴ δὲν γίνεται ἀπὸ γνησίας ὕλας.

§247Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχομεν σήμερον τιμάς.

§248Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τῶν τριῶν τελευταίων ἐτῶν.

§249Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Εἶπον, ὅτι τὰ 25 ἑκατοστὰ ἐκπίπτονται ὑπὲρ τῶν δαπανῶν τῆς κατασκευῆς.

§250Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἀνώτατος ὅρος.

§251Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν πλέον μέσος ὅρος. Θὰ δαπανήσῃ τὸ Κράτος ἐπὶ παραδείγματι διὰ τὴν κατασκευὴν μιᾶς ὀκᾶς πυρίτιδος μίαν δραχμήν; δὲν δύναται νὰ προσδιορίσῃ τὴν μίαν ὀκᾶν πλέον τῆς 1,25.

§252Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Καὶ νομίζετε, ὅτι τὸ μονοπώλιον θὰ ἔχῃ πλέον κέρδη;

§253Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξαιρετικῶς διὰ τὴν πυρίτιδα τῶν πολλῶν· ὄχι ἐν γένει.

§254Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ περιστολὴ, τὴν ὁποίαν ἐθέσατε, θὰ ἦναι πρὸς βλάβην τοῦ Δημοσίου, δηλαδὴ πρὸς βλάβην τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ δὲν πρέπει νὰ τεθῇ ἐν τῷ νόμῳ· διότι ἔχω ὑπ’ ὄψει μου τὰς τιμὰς, ἃς ἔχουσιν ὁρίσει ἀλλαχοῦ διὰ τὰς πυρίτιδας ταύτας, τιμὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι πολὺ μεγάλαι. Θὰ σᾶς ἀναφέρω μάλιστα ἐν ὀλίγαις λέξεσιν, ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ἡ πυρῖτις ὑπονόμου, ἡ συνήθης, τιμᾶται φρ. χρ. 1,90 τὴν ὀκᾶν, ἤτοι δραχ. 2,90, ἡ δὲ ἰσχυρὰ πυρῖτις τιμᾶται φρ. χρ. 2,20 τὴν ὀκᾶν, ἤτοι δραχ. 3,50.

§255Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τοῦ ἐμπορίου;

§256Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εἰς τὸ ἐμπόριον.

§257Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. 1,50 ἔχει. Ὥστε θὰ ἦναι ἀνώτερα τὰ ἔξοδα.

§258Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀνώτερα τὰ ἔξοδα ἐν Γαλλίᾳ, καὶ ἐδῶ κατώτερα; Ἀλλὰ τὸ Κράτος εἰσπράττει πολλά. Δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ 25%. Ἐν Γαλλίᾳ εἰς τὴν δυναμίτιδα ἐπιβάλλεται φόρος 3,75 τὴν ὀκᾶν. Σήμερον λοιπὸν ἡ συνήθης τιμὴ τῆς δυναμίτιδος εἶναι 4 δραχμαὶ κατὰ τὰ τρία τελευταῖα ἔτη, ἐνῷ ἡ Γαλλία εἰσπράττει φόρον μόνον 3,75. Ἑπομένως πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τῶν τιμῶν, καὶ νὰ ὁρισθῶσιν αὗται ἀργότερον, εἴτε διὰ νόμου εἴτε διὰ Β. Διατάγματος, ἤτοι ὄχι μὲ τὴν βάσιν μόνον τῶν 25% ἐπὶ τῆς κατασκευῆς. Διότι ποία θὰ ἦναι ἡ ὠφέλεια τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὅταν ἔχῃ 25% ἐκ τῆς κατασκευῆς, καὶ ἔχῃ τόσας ἄλλας δαπάνας, τῆς ἐγκαταστάσεως, τῆς ἀγορᾶς μηχανημάτων, ἐργοστασίου καὶ ἀποζημιώσεων; Πῶς θὰ καλυφθῶσιν αἱ δαπάναι αὗται μὲ μόνα τὰ 25% τῆς τιμῆς τῆς κατασκευῆς;

§259ΚΥΡ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Νὰ μείνῃ ἀόριστον.

§260Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀποδείξω εἰς τὸν κ. συνάδελφον ὅτι καὶ τὸ 25% εἶναι μέγα, καὶ θὰ ἐπιφέρῃ μεγάλην βλάβην εἰς τὴν βιομηχανίαν.

§261Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἓν τῶν κακῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ ἐπιφέρῃ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἱδρυόμενον πρὸς μόνον ταμιευτικὸν σκοπὸν εἴτε τοῦ Δημοσίου εἴτε τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ χείριστον ἴσως, ἤθελεν εἶσθαι ἡ βλάβη, τὴν ὁποίαν ταμιευτικὸν πνεῦμα ἐπικρατοῦν ἤθελε φέρει εἰς τὴν βιομηχανίαν. Διὰ τοῦτο ἐγὼ πρῶτος, νομίζω, ἐπρότεινα, ὅτι πρέπει νὰ περιορισθῇ ἡ τιμὴ αὕτη, φρονῶ δὲ, ὅτι ὁρίζοντες 25% κέρδος διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὡς ἀνώτερον ὅρον, ἐκ τῆς πυρίτιδος ταύτης, τῆς χρησίμου διὰ τὴν βιομηχανίαν, εἴμεθα πλέον ἢ ταμιευτικοί. Εἶναι πολὺ ἴσως ὑπερβολικόν, ἀλλὰ πρόκειται τὸ μονοπώλιον νὰ κατασκευάζῃ πυρίτιδα καλλιτέραν τῆς σήμερον κατασκευαζομένης. Σήμερον βεβαίως, καθ’ ὃν τρόπον κατασκευάζεται ἡ πυρῖτις αὕτη, κερδίζουσι περισσότερον τῶν 25%. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται τοῦτο νὰ μὴ ἐμπνεύσῃ εἰς ἡμᾶς ὑποστήριξιν τῆς ἰδέας ὑπὲρ τῆς βιομηχανίας. Τί ἐννοοῦμεν δὲ διὰ τῶν λέξεων «γενικῶν ἐξόδων»; Ἐννοοῦμεν τὰ ἔξοδα παραγωγῆς;

§262Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅλα.

§263Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ περιλάβωμεν ὅλα τὰ ἔξοδα γενικῶς.

§264Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς γνωρίζετε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν γίνονται οἱ ἰσολογισμοὶ ὅλων τῶν καταστημάτων.

§265Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκηται νὰ περιλάβωμεν καὶ τὰ γενικὰ ἔξοδα, δὲν ἠξεύρω ποῦ θὰ φθάσωμεν.

§266Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σταματήσωμεν καὶ δὲν θὰ προσθέσωμεν τίποτε.

§267Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 25%.

§268Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρις 25%. Ὁ ἀνώτερος ὅρος εἶναι αὐτός. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κανονίσῃ τὸ ποσόν.

§269Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δευτέρα παρατήρησις εἶναι, ὅτι τὸ ἐδάφιον γʹ ἐτέθη διότι ἐπρόκειτο τὰ Μετοχικὰ Ταμεῖα νὰ συμμετάσχωσι, σχεδὸν ὑπὸ ἰδίαν αὐτῶν εὐθύνην, εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν πυριτιδοποιείων. Ἀφοῦ νῦν τροποποιεῖται τὸ προηγούμενον ἄρθρον, καὶ πρόκειται περὶ οἱονεὶ δανείου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐκλείψῃ καθ’ ὁλοκληρίαν τὸ ἐδάφιον γʹ.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 7 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 8, 9 καὶ 10 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται).

§271Π. ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ποία καταστροφὴ γίνεται εἰς τὴν ἁλιείαν διὰ τῆς δυναμίτιδος. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι αἱ ποιναὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τοὺς κατὰ τὸ ἐδάφιον βʹ ἐν γνώσει πωλοῦντας πυρίτιδα κλπ. φέροντα παραπεποιημένα τὰ σήματα καὶ τὰ διακριτικὰ σημεῖα, πρέπει νὰ ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς τοὺς πωλοῦντας δυναμίτιδα διὰ τὴν ἁλιείαν, δηλαδὴ νὰ προστεθῇ: «ἢ ἐν γένει πωλοῦντες ἐκρηκτικὰς ὕλας ἢ δυναμίτιδα διὰ τὴν ἁλιείαν». Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ.

§272Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πολὺ καλά· εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12).

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§274ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὸ ἄρθρον 13 τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον προχθές, περὶ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ κατατιθεμένου εἰς τὴν Τράπεζαν ὡς καθαροῦ ἐσόδου τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Διότι, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον 13, βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι οὐδὲν θὰ κατατεθῇ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν.

§275Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 13 παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Ἡ κατὰ τὸ ἄρθρον 4 δαπάνη τοῦ Δημοσίου διὰ τὴν καταβολὴν τῶν ἀποζημιώσεων ἀφαιρεῖται ἐκ τοῦ εἰς τὸ Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀποδιδομένου ἐσόδου, ἀλλ’ ἡ ἐκ τῆς αἰτίας ταύτης ἀφαίρεσις γίνεται ἐκ τοῦ ἐξ ἑκάστης χρήσεως ἀποδιδομένου ἐτησίως εἰς τὸ αὐτὸ ταμεῖον ποσοῦ, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ διὰ Β. Διατάγματος κυρωθησομένου χρεωλυτικοῦ πίνακος.»

§276Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε θὰ ἦναι ἕν εἶδος δανείου τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, δανείου πληρωτέου διὰ χρεωλυσίου.

§277Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 14. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν). Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§279Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ παρατηρῶ, ὅτι ὑπάρχουσι δύο περιπτώσεις· δηλαδὴ ἀφ’ ἑνὸς ἐπιτρέπεται ἡ ὀλικὴ ἢ μερικὴ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἐπιτρέπεται ἡ ὁλικὴ ἢ μερικὴ ἀναστολὴ τοῦ νόμου. Εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ ἐφαρμογὴ διὰ Β. Διατάγματος, καλῶς· ἐὰν δὲν ἐπιτραπῇ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου ἡ ὁλική, τί γενήσεται; Πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι δὲν ἔχομεν ἄλλο ἄρθρον, τοῦ ὁποίου τὴν ἐφαρμογὴν ν’ ἀπαγορεύσωμεν, παρὰ μόνον τὸ 1 καὶ τὸ 6· ὅλα τὰ ἄλλα ἄρθρα δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μὴ ἐφαρμοσθῶσι, διότι εἶναι συνέπεια, εἶναι κανονιστικὰ τρόπον τινὰ τῶν ἀποζημιώσεων.

§280Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πρῶτον, τὸ ὁποῖον θὰ γείνῃ, θὰ ἦναι ἡ ἐκτίμησις. Λοιπὸν τὰ ἄρθρα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκτίμησιν τῶν ἀποζημιώσεων θὰ τεθῶσιν ἀμέσως εἰς ἐνέργειαν.

§281Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὥστε ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου θὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ἐκτίμησιν μόνον.

§282Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἔχει).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 8 καὶ 20′ μ. μ.)