1904.02.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 22

τῆς 24 Φεβρουαρίου 1904.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 40′ μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἡ γενομένη τροποποίησις τοῦ ἐδαφίου αʹ τοῦ ἄρθρου 75 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἀναγράφεται ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς διορίζονται ὑπὸ τοῦ Προέδρου». Νομίζω, ὅτι ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς δὲν διετυπώθη σαφῶς, καὶ πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι «διορίζονται ὑπὸ τοῦ τακτικοῦ Προέδρου», ὄχι ἀορίστως «ὑπὸ τοῦ Προέδρου».

§2Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν ἀρχῇ ἑκάστης Συνόδου, μέχρις ὅτου γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ τακτικοῦ Προέδρου, προεδρεύει ὁ πρεσβύτερος τῶν Βουλευτῶν. Ἐὰν τότε παρουσιασθῇ ἀνάγκη μεταβολῆς τινος ἐν τῷ προσωπικῷ τοῦ Γραφείου, τί θὰ γείνῃ; Διὰ τοῦτο καλλίτερον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον αἱ ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον ἑκάστης νέας Περιόδου πολλάκις διαρκοῦσι πολὺν καιρόν.

§4Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ παλαιὸς Κανονισμὸς ἀνέγραφεν ἀκριβῶς τὴν περίπτωσιν ταύτην ὡς ἑξῆς: «Τὸ προσωπικὸν τῆς Βουλῆς διορίζεται ὑπὸ τοῦ τακτικοῦ Προέδρου, πλὴν τοῦ προσωπικοῦ τῆς Αʹ Συνόδου ἑκάστης Περιόδου, δυναμένου νὰ διορισθῇ ὑπὸ τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου», διότι τότε ὁ ἔλεγχος τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν διήρκει συνήθως ἐπὶ ἕνα ἢ δύο μῆνας, ὑπῆρχε δὲ ἀνάγκη προσωπικοῦ τῆς ἐμπιστοσύνης τῆς κρατούσης μερίδος. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δύναται νὰ μείνῃ τὸ «ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς», νὰ ἀναγραφῇ δὲ ὡς ἑρμηνεία εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά, ὅτι ὁ προσωρινὸς Πρόεδρος τῆς Αʹ Συνόδου ἑκάστης Βουλευτικῆς Περιόδου δύναται νὰ διορίζῃ.

§5Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδεμία διάκρισις δύναται νὰ γείνῃ μεταξὺ προσωρινῶν Προέδρων.

§6ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μὴ ὁμιλῶμεν περὶ ἐψηφισμένων.

§7Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ κάμωμεν;

§8Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ μείνῃ ὅπως ἔχει, καὶ νὰ μὴ φέρωμεν ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν χρήζουσι συζητήσεως.

§9Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. «Ὑπὸ τοῦ Προέδρου», ἁπλῶς.

§10Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως, ἐὰν ἡ Βουλὴ οὕτω χθὲς ἐψήφισε.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μένει λοιπὸν ὡς ἔχει, «ὑπὸ τοῦ Προέδρου». Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Προβαίνομεν εἰς τὰς ἀνακοινώσεις. Τὰ Διοικητικὰ Συμβούλια διαφόρων ἐν Καλάμαις σωματείων δι’ ἀναφορᾶς αὐτῶν πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι νὰ μὴ ἐπιψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Κάτοικοι Θηβῶν δι’ ἑτέρας ἀναφορᾶς ἐπίσης παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ μὴ ψηφίσῃ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύργου κρατούμενος κατάδικος Ἀνδρέας Παπαμιχαλόπουλος δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ νὰ τῷ ἀπονεμηθῇ βασιλικὴ χάρις. Ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς Συγγροῦ κατάδικος Ἀναστάσιος Κάλυμπαρης ὑποβάλλει ὁμοίαν αἴτησιν. Οἱ ὑπόδικοι καὶ κατάδικοι τῶν φυλακῶν Λευκάδος δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παραπονοῦνται διὰ τὴν ἐν ταῖς φυλακαῖς ἐκείναις ἐπικρατοῦσαν ἀταξίαν. Διάφοροι πολῖται ἐκ Τυρνάβου διὰ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς των παραπονοῦνται κατὰ τοῦ ἐκεῖ ἀστυνόμου, ὡς παρανόμως ἀπολύσαντος τοὺς ἀγροφύλακας καὶ ἀντικαταστήσαντος αὐτοὺς δι’ ἀνθρώπων ἀσεβούντων πρὸς τὸν νόμον. Ἕτεροι πολῖται ἐκ Τυρνάβου δι’ ἑτέρου τηλεγραφήματος διαψεύδουσι τὰ καταγγελλόμενα ὑπὸ τῶν ἄλλων, καὶ συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τοῦ ἀστυνόμου Τυρνάβου εἰς τὴν θέσιν αὐτοῦ, ὡς ἐκπληροῦντος τὸ καθῆκόν του. Ὁ κ. Γουλιμῆς ὑποβάλλει ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου Ἀνακτορίων, ὡς προέδρου τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς Βονίτσης. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Γεωργόπουλος.

§12ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω εἰδήσεις ἐκ Τρικκάλων, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ ποταμὸς Πηνειὸς, ὑπερεκχειλίσας καὶ πάλιν παρὰ τὸ χωρίον Σαρακίναν τῆς Καλαμπάκας, κατέκλυσε μεγάλην ἔκτασιν καλλιεργημένων γαιῶν καὶ ἠπείλησε τὴν ζωὴν τῶν κατοίκων τῶν πέριξ χωρίων. Παρακαλοῦσι δὲ οἱ ἐπιστέλλοντες νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόχειρα τοὐλάχιστον μέτρα, πρὸς ἀποσόβησιν τοῦ κινδύνου, ὅστις ἐπαπειλεῖ τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν σχεδὸν καθ’ ἡμέραν. Νομίζω δὲ, ὅτι δικαία εἶναι ἡ παράκλησις αὕτη. Ἀφοῦ ἡ Θεσσαλία, κύριε Πρόεδρε, ἐγκατελείφθη πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν τύχην αὐτῆς, καίτοι πολλάκις πολλὰ ὑπεσχέθησαν εἰς αὐτήν, ἀφοῦ ἡ συγκοινωνία αὐτῆς εἶναι ἀτελεστάτη ἀκόμη, ἰδίως ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως γεφυρῶν ἐπὶ τῶν διαφόρων αὐτῆς ποταμῶν, τοὺς ὁποίους σήμερον οἱ ἄνθρωποι ἀναγκάζονται νὰ διέρχωνται βυθιζόμενοι μέχρι τοῦ λαιμοῦ ἐντὸς τῶν ὑδάτων, ἀφοῦ τὸ πλεῖστον τῶν κατοίκων αὐτῆς εἶναι δουλοπάροικοι ἀκόμη, νομίζω, ὅτι δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Πολιτείας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας μεγάλα ποσὰ συνεισφέρει ἐτησίως, ὅπως λάβῃ πρόνοιαν, ἂν οὐχὶ περὶ τῆς περιουσίας τῶν κατοίκων, τῆς διαρκῶς καταστρεφομένης, τουλάχιστον ὅμως περὶ τῆς ζωῆς των. Ὁ μετακληθεὶς ἐξ Ἰταλίας ὑδραυλικὸς κ. Δαπέρσικο, ὅστις ἐποιήσατο τῳόντι σπουδαιοτάτην μελέτην ἐπὶ τῶν ὑδραυλικῶν τῆς Θεσσαλίας, ὑπέδειξε δι’ ὑπομνήματος αὐτοῦ τὰ ἔργα, ἅτινα δέον νὰ συντελεσθῶσιν, ὅπως σωθῇ ἐκ τῶν καταστροφῶν ἡ ταλαίπωρος ἐκείνη χώρα· ἀλλ’ ἀτυχῶς διὰ τὰ ἔργα αὐτὰ ἀπαιτεῖται καὶ χρόνος πολὺς καὶ προπαρασκευαστικὴ ἐργασία μεγάλη· ἐνῷ σήμερον ὁ κίνδυνος εἶναι ἄμεσος, δέον δὲ διὰ παντὸς τρόπου νὰ προσπαθήσωμεν ν’ ἀποσοβήσωμεν αὐτόν. Ὑποδεικνύει ἐν τούτοις ὁ ἐν λόγῳ ὑδραυλικὸς σημεῖά τινα, — τρία ἢ τέσσαρα, νομίζω, — ἐπὶ τῶν ὁποίων συνιστᾷ τὴν κατασκευὴν προχείρων προχωμάτων ἢ ἀναχωμάτων ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ, πρὸς παρεμπόδισιν προσωρινὴν τῶν πλημμυρῶν. Ἐπὶ τῆς γνώμης δ’ αὐτοῦ ταύτης στηριζόμενος, παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὸν νομομηχανικὸν Τρικκάλων, ἵνα ὑποβάλῃ τάχιστα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὴν σχετικὴν αὐτοῦ μελέτην, ὅπως κατασταθῇ δυνατὸν λίαν προσεχῶς νὰ ἄρξηται ἡ κατασκευὴ τῶν ἀναγκαίων προχωμάτων, πρὸς ἀποσόβησιν, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ κινδύνου, ὅστις ἐπαπειλεῖ διαρκῶς τὴν ὕπαρξιν τῶν κατοίκων τῶν μερῶν ἐκείνων.

§13Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἑρμουπόλεως, κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἀπέστειλεν ἓν ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου συνιστᾷ τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ ἐμπορικοῦ ναυτικοῦ. Ἐπειδὴ ἐν Σύρῳ καὶ Ἄνδρῳ ἔχουσι πλέον τῶν 65 ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ αὐξήσῃ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν ἕνεκα τῆς ἀτελείας τοῦ νόμου, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ προχθὲς ὡμίλησα, διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἐπραγματοποίησε τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔδωκε προχθές, συστήσασα ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος, νὰ παρακαλέσῃ τὴν ἐπιτροπήν, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, διότι πρόκειται περὶ τῶν ὑποθηκῶν τῶν πλοίων καὶ περὶ τῶν συνιδιοκτητῶν· περὶ τούτου δὲ δύνανται νὰ δώσωσι πληροφορίας καί τινες τῶν ἐνταῦθα ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι τυγχάνουσιν ἰδιοκτῆται πλοίων. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἐπισπευσθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ἐπιψηφισθῇ τοὐλάχιστον μετὰ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἰωάννης Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§15Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐγένετο σκέψις καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις νὰ προσκληθῶσιν ὑπὸ τὰ ὅπλα δύο ἡλικίαι ἐφέδρων.

§16Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπε χθές.

§17Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀπήντησα χθές.

§18Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τί ἀπηντήσατε;

§19Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐρωτήσατε νὰ μάθητε. Τὰ πρακτικὰ τὸ λέγουν.

§20Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐζήτησα πληροφορίας, κύριε Ὑπουργέ, παρὰ πολλῶν Βουλευτῶν, ἀλλὰ πάντες μὲ ἐπληροφόρησαν, ὅτι οὐδεμίαν ὁριστικὴν ἀπάντησιν ἐδώκατε.

§21Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὴν εἶχον νὰ δώσω.

§22Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἆ! δὲν εἴχετε!

§23Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Χαίρω, διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐπανέφερε τὸ ζήτημα τοῦτο, διὰ τὸ ὁποῖον ὤφειλε χθὲς ἡ Ἀντιπολίτευσις νὰ λάβῃ ἐνεργότερον μέρος, διότι, ἐνῷ πρόκειται περὶ μεγάλων γυμνασίων, δὲν δυνάμεθα οὔτε τὰ μικρὰ νὰ κάμωμεν, καὶ τοῦτο, διότι οὐδεὶς στρατιώτης μέχρι σήμερον εἶναι ἀπογεγυμνασμένος. Ἐξηγοῦμαι...

§24Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν θὰ γείνωσι σήμερον, ἀλλὰ κατὰ τὸν Μάϊον.

§25Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ οἱ στρατιῶται εἶναι ἤδη ἀπεσπασμένοι εἰς τὴν ἀστυνομίαν, εἰς τὴν χωροφυλακήν, εἰς τὴν ἐπιτελικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς ἀποσπάσματα τοῦ πεζικοῦ, ὡς ὑπηρέται κλπ.

§26Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπει ὁ νόμος τὴν ἀπόσπασιν.

§27Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Οἱ περυσινοὶ στρατιῶται εἶναι χωροφύλακες, ἀνήκουσιν εἰς τὴν χωροφυλακήν.

§28Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Αὐτοὶ ὅλοι εἶναι γυμνασμένοι.

§29Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν ἀπεγυμνάσθησαν. Ἀφοῦ λοιπὸν δὲν ἐδόθη καιρὸς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐκγυμνάσῃ αὐτοὺς, πῶς θὰ τοὺς καλέσωμεν σήμερον, ἀφοῦ ἄλλως τε εἰς τοιαύτην κατάστασιν διατελεῖ ὁ μόνιμος στρατὸς, ὥστε, διὰ νὰ ἐκκινήσῃ, δὲν ἔχομεν οὔτε ὑδροδοχεῖα, τὸ πρώτιστον, οὔτε μεταγωγικὰ, οὔτε κινητὰ νοσοκομεῖα, οὔτε ἐπιμελητείαν;

§30Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Θὰ πάρωμεν.

§31Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Πῶς θὰ τροφοδοτήσωμεν αὐτὸν τὸν στρατόν; Ἢ θέλετε νὰ ἐπανίδωμεν τὸ σύστημα ἐκεῖνο, τὸ ἐλεινόν, τὸ κατὰ τὸν πόλεμον; Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐκγυμνασθῶσιν οἱ ἔφεδροι αὐτοὶ, νομίζω καλὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως ἐφαρμοσθῇ σύστημά τι, ὡς τὸ τῆς ἐθνοφυλακῆς, ἵνα οἱ ἔφεδροι γυμνασθῶσιν εἰς τοὺς δήμους αὐτῶν τοὐλάχιστον. Ἔχω δὲ πληρεστάτην πεποίθησιν, ὅτι ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Ἀντιπολίτευσις θελήσῃ νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ὑποβάλῃ σχετικὸν νομοσχέδιον, ἡ Κυβέρνησις, ὑπὸ τὰς συνθήκας, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ, θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀσπασθῇ τοῦτο.

§32Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταὶ, διὰ νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰς ἐπιθέσεις αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι γίνονται καθ’ ἡμέραν κατὰ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, θὰ σᾶς ἀναγνώσω μίαν ἀναφορὰν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία μοὶ ὑπεβλήθη κατόπιν ὁδηγιῶν καὶ συστάσεων, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἔδωκα πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ. Ἰδοὺ τί ἀναφέρει ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος κατόπιν τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου ἀνέλαβε τὴν διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἠμπορέσῃ νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ αὐτοῦ καὶ τὸν φέρῃ εἰς θέσιν τοιαύτην, ὥστε, ἐὰν δευτέραν φορὰν προσκληθῇ νὰ δράσῃ ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ, νὰ ἔχωμεν ἀποτελέσματα καλλίτερα τῶν μέχρι τοῦδε. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἀναφέρει τὰ ἀκόλουθα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. (Ἀναγινώσκει τὴν ἀναφορὰν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ). Κατόπιν τῆς ἀναγνώσεως τῆς ἀναφορᾶς ταύτης πιστεύω ὅτι θὰ παύσωσιν αἱ ἐπιθέσεις κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποίαν ἡμερομηνίαν ἔχει ἡ ἀναφορά;

§34Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σημερινήν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ὑπασπιστής μου τὴν ἔφερε, σᾶς τὴν ἀνέγνωσα.

§35Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγένετο κατὰ πρόκλησιν τοῦ Ὑπουργείου;

§36Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μετὰ συνεννόησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, εὐλαβῶς φερομένου, πρὸς τὴν Α. Ὑψηλότητα.

§37Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, ἀλλὰ περὶ τοῦ κατὰ τίνα τρόπον ἐγένετο ἡ πρόκλησις.

§38Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὅπως χθὲς, ὅτε ἔφερα τὸ ζήτημα, ἐὰν θὰ προσκληθῶσιν ἢ μὴ αἱ δύο ἡλικίαι ἐφέδρων, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τῆς κοινοβουλευτικῆς αὑτοῦ ἐπιδεξιότητος παρέκαμψε τὸ ζήτημα καὶ ὡμίλησε περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὅπλου, ἐνῷ τοιαύτην ἐπερώτησιν δὲν ἔκαμα...

§39Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν συνηθίζω νὰ ὑπεκφεύγω.

§40Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἴσως δὲν διετύπωσα καλῶς τὸ πρᾶγμα.

§41Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Διατυπώσατέ το καλλίτερον.

§42Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μάλιστα... Οὕτω καὶ σήμερον, ἵνα διασκεδάσῃ τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, ἢ μᾶλλον ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πρόσκλησιν τῶν δύο ἡλικιῶν, ἐπεκαλέσθη τὴν ἔκθεσιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἡ Γενικὴ Διοίκησις, ἀφοῦ διετάχθη, βεβαίως τοιαύτην ἔκθεσιν θὰ ὑπέβαλλεν. Ἀλλ’ ἡ ἰδέα δὲν εἶναι ἰδέα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διότι αὕτη γνωρίζει, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, τὴν γενομένην πρὸ πενταετίας, οὐδὲν ἄλλο ἐχορηγήθη εἰς αὐτὴν παρὰ ἓν οἴκημα, 5 καθίσματα καὶ 5 γραφεῖα. Ἑπομένως ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἀφορμὴν ἤθελεν, ἵνα ὑποβάλῃ τοιαύτην ἔκθεσιν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα συνίσταται ἀλλοῦ. Τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἐπιτρέπουσι σήμερον γενικὰ γυμνάσια;

§43Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι.

§44Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξεύρωμεν ἄλλο σύστημα; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον λυποῦμαι ὅτι ἐστενοχώρησα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν.

§45Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν στενοχωροῦμαι ἐγώ.

§46Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη πρέπει νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς). Διατὶ νὰ ἀναγνωσθῇ τότε, ἀφοῦ δὲν θὰ τυπωθῇ;

§47ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἤκουσα τὴν ἀναφορὰν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Εἶναι ὑπὲρ τῆς συγκεντρώσεως τοῦ στρατοῦ πρὸς ἐκγύμνασιν. Ἀλλ’ ὁ χρόνος πρὸς ἐκγύμνασιν εἶναι μικρός, διότι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν, οἱ στρατιῶται εἶναι ἐντελῶς ἀγύμναστοι· δὲν ἔχουσι προχωρήσει πλέον τοῦ σχολείου στρατιώτου, ἐνῷ ὑπάρχει μετ’ αὐτὸ τὸ σχολεῖον λόχου, τὸ σχολεῖον τάγματος, τὸ σχολεῖον συντάγματος. Πῶς θὰ ἐκγυμνασθῶσιν εἰς ταῦτα ἐντὸς μηνός; Δεύτερον, ποῦ εἶναι ὁ ἱματισμὸς διὰ τὰς προσκληθησομένας δύο ἡλικίας; Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ὑπάρχει ἱματισμός, τί θ’ ἀπογείνῃ μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τῶν ἐφέδρων; Ὁ ἱματισμὸς δίδεται διὰ τῆς ἡμερησίας καταθέσεως. Τί θὰ γείνῃ λοιπὸν ὁ ἱματισμὸς τῶν δύο ἡλικιῶν;

§48Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μία ἡλικία.

§49ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Μάλιστα, μία ἡλικία. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς μιᾶς ἡλικίας ἀμφιβάλλω ἂν θὰ συγκεντρώσητε 7,000 ἄνδρας, διότι οὗτοι μεταναστεύουσιν ἤδη...

§50Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀκριβῶς.

§51ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. .. καὶ τὸ Κράτος θὰ ὑποστῇ δαπάνην πολὺ μεγαλειτέραν ἀφ’ ὅ,τι ὑπολογίζετε. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ κληθῶσιν αἱ δύο ἡλικίαι, καὶ τοὐλάχιστον ἐπὶ δύο μῆνας νὰ ἀσκηθῶσιν οἱ ἄνδρες, διότι ἄλλως δὲν θὰ προφθάσουν νὰ τελειώσουν οὔτε τὸ σχολεῖον τοῦ λόχου, οὔτε τὸ τοῦ τάγματος οὔτε τὸ τοῦ συντάγματος, ἵνα ἔλθωσιν εἰς τὰ γενικὰ γυμνάσια τῆς ταξιαρχίας καὶ τῆς μεραρχίας. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Ἂς σκεφθῇ δὲ καλῶς ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος τὰ προὐκάλεσε.

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§53ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Πρὸ ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἀρθῇ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ἐγέννησεν ἡ σιωπὴ τοῦ νόμου, ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμὴν τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀγοραζομένου πλεονάσματος τοῦ σταφιδοκάρπου. Οἱ ἐνοικιασταὶ ἤρχισαν καὶ ἐνάγουσιν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἐκτὸς ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπλήρωσαν ἑκουσίως, ὅλους, ὅσοι ἐπώλησαν καὶ παρέδωκαν σταφιδόκαρπον εἰς τὴν Τράπεζαν. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἶχεν ἐκδώσει ἐγκύκλιον, δι’ ἧς, ἑρμηνεύων τὸν νόμον, διέτασσε νὰ πληρώνηται πρὸς τοὺς πωλητὰς ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν 130 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐγκύκλιος αὕτη δὲν ἔλυσεν οὔτε λύει τὸ ζήτημα ἄνευ τῆς παρεμβάσεως τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Διὰ τοῦτο ἐπικαλοῦμαι τὴν μέριμναν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ λάβῃ μέτρον τι καὶ θ’ ἀνακοινώσῃ αὐτὸ ταχέως εἰς τὴν Βουλήν.

§54Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀκριβῶς, διότι ἀπαιτεῖται ἡ σύμπραξις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, δι’ αὐτὸ ἀνέβαλον τὴν ἀπάντησίν μου εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτοῦ, διότι προτίθεμαι ἐντὸς αὐτῶν τῶν ἡμερῶν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον σχετικὸν πρὸς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ τούτου θέλει δοθῆ ἡ προσήκουσα λύσις.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§56Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 19 Φεβρουαρίου ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνω δύο ἐρωτήματα πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργόν, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὰ ἐρωτήματα ταῦτα ἀφεώρων τὸ μὲν τὸν ἀριθμὸν τῶν ἄχρι τοῦδε συσταθέντων Γεωργικῶν σταθμῶν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἔλαβον ἀπάντησιν, τὸ δ’ ἕτερον, ἐφ’ οὗ δὲν ἔλαβον ἀπάντησιν, ἀφεώρα τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἄχρι τοῦδε δὲν ἱδρύθη δικαστικὸν κατάστημα ἐν Τριπόλει...

§57Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δίδεται ἀπάντησις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ.

§58Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι... Ἀλλὰ καὶ ἡ ἀπάντησις, ἣν εὐηρεστήθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μοὶ χορηγήσῃ περὶ τῶν ἄχρι τοῦδε ἱδρυθέντων Γεωργικῶν σταθμῶν, καὶ ἀνεπαρκὴς εἶναι καὶ ἀνακριβής· ὡς τοιαύτην δὲ θέλει τὴν θεωρήσει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀφοῦ ἀκούσῃ περὶ τίνος πρόκειται. Ἐγὼ ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, εἰς τίνας νομοὺς τοῦ Κράτους ἱδρύθησαν Γεωργικοὶ σταθμοὶ δυνάμει τοῦ νόμου τοῦ 1897, καὶ εἰς τίνας νομοὺς δὲν ἱδρύθησαν τοιοῦτοι, καὶ διὰ τίνας λόγους μένουσιν εἰσέτι πολλοὶ νομοὶ ἄνευ Γεωργικῶν σταθμῶν. Ἐνόμιζον λοιπὸν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καθῆκον εἶχε νὰ ἀναφέρῃ κατ’ ὄνομα τοὺς νομοὺς, ἐν οἷς δὲν ἱδρύθησαν ἄχρι τοῦδε Γεωργικοὶ σταθμοί· ἀλλ’ αὕτη ἀπήντησεν ὡς ἑξῆς: «Δυνάμει τοῦ νόμου ἱδρύθησαν 8 Γεωργικοὶ σταθμοὶ καὶ εἷς ἐν Βυτίνῃ, ὅστις προϋπῆρχε τοῦ νόμου...» Κατὰ τοῦτο λοιπὸν εἶναι ἀνεπαρκὴς ἡ ἀπάντησις, διότι δὲν ἀναφέρονται οἱ νομοὶ, εἰς οὓς δὲν ἱδρύθησαν Γεωργικοὶ σταθμοὶ, ἐνῷ τοῦτο ἐπεζήτουν, καὶ θὰ σᾶς εἴπω διὰ ποῖον λόγον. Κατὰ τὸν νόμον τὸν ψηφισθέντα τὸ 1897 ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῶσι Γεωργικοὶ σταθμοὶ εἰς ἕκαστον νομὸν, καὶ κατὰ προτίμησιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν αὐτῶν, καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, οὐχὶ δὲ μόνον εἰς 16 νομοὺς, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Τοιοῦτόν τι δὲν λέγει ὁ νόμος ΒΥΞΕʹ τῆς 11 Ἰανουαρίου 1897 περὶ συστάσεως Γεωργικῶν σταθμῶν (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 1. Πρὸς ἐνίσχυσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, τῆς κτηνοτροφίας καὶ τῶν σχετικῶν βιομηχανιῶν συνιστῶνται ἀνὰ εἷς εἰς ἕκαστον νομὸν καὶ ἀλληλοδιαδόχως Γεωργικοὶ σταθμοί, κατὰ προτίμησιν παρὰ ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, ὑπαγόμενοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ ἵδρυσις τῶν σταθμῶν τούτων, ἀρχομένη ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου καὶ ἐκ τῶν γεωργικωτέρων νομῶν τοῦ Κράτους, θέλει συμπληρωθῆ ἐντὸς πενταετίας. Διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος προσδιορισθήσεται εἰδικώτερον ὁ τόπος τῆς ἱδρύσεως καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς λειτουργίας ἑκάστου αὐτῶν.» Ὥστε τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου δὲν περιορίζει τοὺς Γεωργικοὺς σταθμοὺς εἰς 16, ὅσοι ἦσαν τότε οἱ νομοὶ, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ νὰ ἱδρυθῇ εἰς ἕκαστον νομὸν εἷς Γεωργικὸς σταθμός...

§59Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσι γεωπόνοι.

§60Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι, ἐὰν τοῦτο ἦτο ἀκριβὲς τότε δὲν ἔπρεπε νὰ συσταθῇ Γεωργικὸς σταθμὸς ἐν Ἠλείᾳ, ἐν Βοιωτίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, ἀφοῦ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου δὲν ὑπῆρχον οἱ νομοὶ οὗτοι. Ὁ δὲ λόγος, ὁ ὁποῖος ἀναφέρεται ἐν τῇ ἀπαντήσει τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ἱδρύθησαν σταθμοὶ διότι δὲν ὑπάρχουσι γεωπόνοι, καὶ ἀκριβὴς ἂν ἦναι, εἶναι ἐπουσιώδης, διότι ἐντὸς ὀλίγου ἔρχονται οἱ γεωπόνοι. Πρέπει δὲ ν’ ἀποφανθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ὁ νομὸς Ἀρκαδίας δικαιοῦται νὰ προσδοκᾷ τὴν ἵδρυσιν Γεωργικοῦ σταθμοῦ ἢ οὔ. Τὸ ζήτημα τοῦτο ἠγέρθη, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. Κωνταντοπούλου, καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὁ τότε κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας λειτουργεῖ εἷς Γεωργικὸς σταθμὸς, ὁ τῆς Βυτίνης ἐν Γόρτυνι, καὶ κατὰ συνέπειαν ὁ νομὸς Ἀρκαδίας δὲν πρέπει νὰ ἀναμένῃ τὴν ἵδρυσιν ἑτέρου Γεωργικοῦ σταθμοῦ. Τότε ὁ κ. Κωσταντόπουλος καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἐκ τῶν κ. συμπολιτῶν μου Βουλευτῶν ἐλάβομεν τὸν λόγον, καὶ κατεδείξαμεν, ἐξηγοῦντες τὸν νόμον, ὅτι ὁ σταθμὸς Βυτίνης εἶναι ἄσχετος πρὸς τοὺς Γεωργικοὺς σταθμοὺς, οὓς ἀξιοῖ ὁ νόμος νὰ ἱδρυθῶσιν ἐν ἑκάστῳ νομῷ, διὰ τοὺς ἑξῆς λόγους. Πρῶτον διότι ὁ Γεωργικὸς οὗτος σταθμὸς κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου τοῦ 1897 ὑπῆρχε. Δεύτερον, διότι, ἀφοῦ ὁ νόμος καθορίζει ἐν ἄρθρῳ πρώτῳ, ποῦ πρέπει νὰ συστηθῶσι Γεωργικοὶ σταθμοὶ, κανονίζει τὰ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν, καὶ κατόπιν ἐν ἄρθρῳ 33 λέγει, ὅτι ὁ Γεωργικὸς σταθμὸς Βυτίνης μένει, διότι εἶναι αὐτοτελής. Ἐκτὸς τούτου ὁ Γεωργικὸς σταθμὸς Βυτίνης, ὡς λειτουργεῖ σήμερον, δὲν ἐκπληροῖ τὸν προορισμὸν Γεωργικοῦ σταθμοῦ, ἀλλ’ εἶναι μᾶλλον Σχολεῖον δασικῆς καὶ λεπτουργικῆς. Εἰς γεωργικὰς ἐργασίας δὲν καταγίνεται, δι’ ἔλλειψιν γῆς· διότι ἡ κοιλὰς τῆς Βυτίνης εἶναι ἐλαχίστη. Διὰ τοῦτο δὲ καὶ ἡ ὑπὸ τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν Κυβέρνησις ἠναγκάσθη νὰ ἐκμισθώσῃ γαίας, τρίωρον ἀπεχούσας τῆς Βυτίνης, πρὸς γεωργικὰς ἐργασίας. Ὅτε δὲ εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον καὶ ἐκφέρω γνώμην, καθ’ ἣν ὁ νομὸς Ἀρκαδίας καὶ δὴ ἡ Τρίπολις ἐδικαιοῦντο νὰ ἀπαιτήσωσιν ἵδρυσιν Γεωργικοῦ σταθμοῦ, καὶ ὑπεστήριξα, ὅτι ὁ σταθμὸς Βυτίνης δὲν ἔχει τὸν αὐτὸν σκοπὸν, ὃν οἱ ἱδρυθησόμενοι Γεωργικοὶ σταθμοὶ, ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως συνῄνει, ἀποδεχόμενος τὴν γνώμην μου ταύτην.

§61Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ τώρα ἀποδέχομαι αὐτήν.

§62Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι καὶ σήμερον ἔχει τὴν αὐτὴν γνώμην, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν, ἀφοῦ ἔχει τὴν γνώμην, ἣν καὶ ἐγὼ, καὶ ἥτις εἶναι ἡ ὑπὸ τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένη, νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως συσταθῇ εἰς τὴν γεωργικωτέραν ἐπαρχίαν τοῦ Κράτους, τὴν τῆς Μαντινείας, Γεωργικὸς σταθμὸς, πρὸς διδασκαλίαν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, νὰ ἐνεργήσῃ δὲ ἀπὸ τοῦδε τὰς προκαταρκτικὰς ἐργασίας πρὸς εὕρεσιν γαιῶν καὶ τῶν ἄλλων χρησίμων, ὥστε εὐθὺς ὡς ἐπανέλθωσιν ἐξ Εὐρώπης οἱ γεωπόνοι νὰ εὕρωσιν ἕτοιμον τὸν σταθμόν. Μετὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθ’ ἣν θέλει συσταθῆ Γεωργικὸς σταθμὸς ἐν Τριπόλει, καταλήγω τὸν λόγον, καὶ ἀναμένω τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐρωτήματός μου, τοῦ ἀφορῶντος τὴν οἰκοδομὴν δικαστικοῦ καταστήματος ἐν Τριπόλει.

§63Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἀποδέχεται πληρέστατα τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ ἄλλοτε ὑπεστήριξεν, ὅτι πρέπει νὰ ἱδρυθῇ Γεωργικὸς σταθμὸς καὶ ἐν τῷ νομῷ Ἀρκαδίας, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐν Βυτίνῃ ὑπάρχοντος, μετὰ τὴν δήλωσιν, λέγω, τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ νομίζω ὅλως περιττὸν νὰ ἐκτείνω τὸν λόγον. Παρακαλῶ μόνον τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπισπεύσῃ, ὅσον οἷόν τε τάχιον, τὴν ἵδρυσιν τοῦ σταθμοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ ἄλλοτε εἶχεν ἱδρυθῆ, καὶ ὃν ἐνόμισεν ἀναγκαῖον νὰ καταργήσῃ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτήν, διὰ νὰ ὠφεληθῇ ὀλίγα χρήματα τὸ Δημόσιον.

§64Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Συμπληρῶν, κύριε Πρόεδρε, ὅσα εἶπον οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ Μαντινείας περὶ ἱδρύσεως Γεωργικοῦ σταθμοῦ, προσθέτω τοῦτο μόνον, ὅτι ὁ δῆμος Τριπόλεως ἔχει παραχωρήσει διὰ ψηφίσματος καὶ γαίας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον δωρεάν, δηλαδὴ ὑπὲρ τῆς ἱδρύσεως Γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν Τριπόλει.

§65Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦτο εὔλογος ἡ ἀξίωσις τῶν κυρίων συναδέλφων, ὅπως ἴδωσιν ἱδρυόμενον ἐν ἑκάστῳ τῶν νομῶν Γεωργικὸν Σταθμὸν κατὰ τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ νόμου, ὅτε τὸ πρῶτον ἀπεφασίσθη ἡ σύστασις τῶν Γεωργικῶν Σταθμῶν· ἀλλὰ σήμερον, μετὰ τὰς δοκιμὰς τὰς γενομένας καὶ τὰς ἀποτυχίας θεωρῶ, ὅτι μᾶλλον ἱκανοποίησις φιλοτιμίας καὶ αἴσθημα ἰσότητος ὠθεῖ τοὺς κυρίους συναδέλφους νὰ ζητῶσι τοιούτους, παρὰ πεποίθησις πραγματικῆς ὠφελείας, ἣν προσδοκῶσιν ἐξ αὐτῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις των. Οἱ Γεωργικοὶ Σταθμοὶ ἀπέτυχον, καὶ δὲν ἠδύναντο ἢ ν’ ἀποτύχωσι, διότι μόνον εἰς τόπον, ὁ ὁποῖος ἔχει προοδεύσει ἐν τῇ γεωργίᾳ καὶ ἔχει ἀποκτήσει τὰς ἀναγκαίας θεωρητικὰς γνώσεις, ἀλλὰ δὲν ἔχει συνηθίσει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν ἀκόμη, δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν οἱ Γεωργικοὶ Σταθμοί. Δυστυχῶς πρὶν μορφώσωμεν ἀληθεῖς ἐπιστήμονας γεωπόνους καὶ τοὺς ἀναγκαίους βοηθοὺς αὐτῶν ἠθελήσαμεν νὰ ἱδρύσωμεν Γεωργικοὺς Σταθμούς, οἵτινες νὰ καθοδηγήσουν τὸν λαὸν καὶ νὰ λύσουν τὰ διάφορα γεωπονικὰ ζητήματα τῆς χώρας. Οἱ Γεωργικοὶ Σταθμοὶ μέχρι τοῦδε σχεδὸν οὐδαμοῦ ἔφεραν ἄξιον λόγου ἀποτέλεσμα· τοὐλάχιστον ἐν τῇ ἐμῇ ἐπαρχίᾳ, ὅπου ἀπ’ ἀρχῆς λειτουργεῖ Γεωργικὸς Σταθμὸς, οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐπῆλθεν εὐάρεστον ἀποτέλεσμα, ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συμβαίνει τὸ αὐτό, παρακαλῶ δὲ τοὺς κυρίους συναδέλφους τοὺς καταγομένους ἐξ ἐπαρχιῶν, ἐν αἷς ὑπάρχουσι Γεωργικοὶ Σταθμοὶ, νὰ βεβαιώσωσιν, ἂν προσήνεγκον οὗτοι ὠφέλειάν τινα ἢ φαίνονται ὅτι θὰ παράσχουν. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην διδασκαλίας, καὶ οἱ Γεωργικοὶ Σταθμοὶ δὲν διδάσκουν. Ὅταν ἔχητε Σχολὰς Γεωργικάς, ἔχετε μαθητάς, αὐτοὺς δὲ τοὺς μαθητὰς διδάσκετε θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς αὐτά, τὰ ὁποῖα τοὺς διδάσκετε, ταῦτα δὲ τὰ μανθάνουν μᾶλλον ἢ ἧττον, διότι εἶναι μαθηταί, καὶ θὰ διδαχθῶσι, θὰ ἀσκηθῶσι, θὰ μελετήσωσι τὰ διδαχθέντα, θὰ προετοιμασθῶσι διὰ νὰ ἐξετασθῶσι, κατόπιν δὲ ὅλων αὐτῶν δύσκολον νὰ μὴ μορφωθῶσι γεωργικῶς καὶ νὰ μὴ καταστῶσιν εἰδήμονες τῶν γεωργικῶν ἔργων. Ὅπως καὶ εἰς τοὺς ἄλλους κλάδους, καὶ ἐν τῇ γεωργίᾳ ἡ ἰδιότης καὶ αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ μαθητοῦ εἶναι ἀναγκαῖαι διὰ νὰ μορφώσητε νέους θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς. Ἀλλ’ ὅταν ἱδρύητε ἕνα Γεωργικὸν Σταθμὸν εἴς τινα νομόν, τί ἐπιδιώκετε διὰ τῆς ἱδρύσεως ταύτης; Ἔχετε μαθητὰς ἐν αὐτῷ; Δὲν ἔχετε κανένα· καλεῖτε ἁπλῶς τοὺς πολίτας, ἂν θέλωσι, νὰ ἔλθωσι νὰ διδαχθῶσιν, ἀλλ’ οὐδεὶς προσέρχεται· ἐπικαλοῦμαι δὲ οἱονδήποτε νὰ εἴπῃ, ἂν μετέβησάν ποτε πολῖται, οὐχὶ ἵνα συστηματικῶς διδαχθῶσιν ἐν τοῖς Γεωργικοῖς Σταθμοῖς, ἀλλ’ ἵνα μάθωσί τι. Οἱ Γεωργικοὶ ἀληθῶς Σταθμοὶ ἐπιχειροῦσιν ἢ ὀφείλουσι νὰ ἐπιχειρῶσι διαφόρους γεωργικὰς ἐργασίας, πολλαὶ ἐν τούτοις πρακτικῶς ἀπέτυχον· δὲν θέλω δὲ νὰ ἀναφέρω τοιαύτας, ἃς ἔμαθον καὶ αἱ ὁποῖαι παντελῶς ἐκλόνισαν τὴν πεποίθησιν τῶν κατοίκων τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὴν χρησιμότητα τῶν Γεωργικῶν Σταθμῶν. Δὲν ὑποστηρίζω, ὅτι ἡ ἀποτυχία προῆλθε πάντοτε ἐκ τῆς ἀνικανότητος τῶν διευθυντῶν. Μᾶλλον βλάπτει ὁ θεσμὸς καὶ τὸ σύστημα. Ἀλλ’ ἵνα δύνηται Σταθμός τις Γεωργικὸς νὰ γείνῃ ὠφέλιμος, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὰ μέσα, πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ μέσα τὰ ἐξασφαλίζοντα τὰς παντοίας δοκιμὰς καὶ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτῶν, καὶ πρῶτον τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα καὶ τὰ μηχανήματα τὰ καταλληλότερα καὶ τελειότερα διὰ τὰς ἐργασίας του· πρέπει νὰ ἔχῃ προσέτι ὅ,τι ἀπαιτεῖται διὰ τὰς παντοίας δοκιμὰς, νὰ ἔχῃ τὰ ἀπαιτούμενα ζωϊκὰ καὶ χημικὰ λιπάσματα, νὰ ἔχῃ δι’ αὐτὰς τοὺς σπόρους, νὰ ἔχῃ τοὺς ἐργάτας, τὰ ζῶα, τὰς τροφὰς, τὰς ἀποθήκας, τὰ δοχεῖα, ὅσα ἀναγκαιοῦσιν. Ἀλλὰ σήμερον τί βλέπομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ; Βλέπομεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπεφάσισε, λόγῳ οἰκονομιῶν, νὰ περικόψῃ κατὰ προτίμησιν πολλὰς τῶν πιστώσεων, τῶν χορηγουμένων εἰς ἐργασίας τῶν Γεωργικῶν Σταθμῶν, καὶ αὐτοὶ ἐφεξῆς θὰ ἔχωσιν ὀλιγώτερα μέσα παρ’ ὅσα εἶχον μέχρι τοῦδε, καὶ θὰ καταστῶσιν ἀναγκαίως ἀνεπαρκέστατοι, θ’ ἀποβῇ δὲ ἀδύνατος πᾶσα ἐν αὐτοῖς ἀξία λόγου ἐργασία. Λοιπόν, ἐὰν σήμερον, ὅτε ἔχομεν μόνον ὀκτὼ Γεωργικοὺς Σταθμούς, ἀναγκάζεται ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ περικόψῃ τὰ μέσα τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα διὰ τὴν φυτοζωΐαν, οὕτως εἰπεῖν, ἣν εἴχομεν μέχρι τοῦδε, τῶν Γεωργικῶν Σταθμῶν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἱδρύσωμεν 26 Γεωργικοὺς Σταθμούς; Ἐὰν ἱδρύσωμεν 26 Γεωργικοὺς Σταθμούς, καὶ ὑπολογίσωμεν κατὰ μέσον ὅρον 45 χιλιάδας δραχμῶν δι’ ἕκαστον αὐτῶν κατ’ ἔτος, ἔχομεν ἀνάγκην 1,700,000 δραχμῶν πρὸς συντήρησιν. Ἀφοῦ καὶ σήμερον ἔτι αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται δι’ ἕνα Γεωργικὸν Σταθμόν, ὅπως λειτουργήσῃ πλήρως καὶ λύσῃ τὰ κατὰ τόπους γεωργικὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται ἐκ τῆς ἀποστολῆς του νὰ λύσῃ, δὲν ὑπάρχουν καὶ ἐν μέρει, καὶ ἐκ τούτου ἀποτυγχάνουν οἱ Γεωργικοὶ Σταθμοί, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν, ὅταν πολλαπλασιασθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν; Ἀδύνατον. Φρονῶ διὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἀξίωσις, ὅπως πολλαπλασιασθῶσιν οὗτοι, ὥστε νὰ ἔχῃ ἕκαστος νομὸς ἀνὰ ἕνα Γεωργικὸν Σταθμόν, δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἐπωφελῶς· τοὐναντίον, ἐὰν πραγματοποιηθῇ, θὰ καταστρέψῃ ἐντελῶς καὶ τὴν ἀσθενῆ ὑπὲρ αὐτῶν γνώμην τινῶν, καὶ θὰ φέρῃ ταχύτερον εἰς τὴν τελείαν κατάργησιν αὐτῶν, ὡς ἀχρήστων, χρηματικῶς δ’ ἐπιζημίων τῷ δημοσίῳ ταμείῳ. Ἀνάγκη μάλιστα, ἀπὸ τοῦδε νὰ σκεφθῇ ἡ Κυβέρνησις, ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν εἶναι δυνατόν, ἐπὶ μακρότερον νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια τῇ Κυβερνήσει, ἵνα διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος, πανταχόθεν πιεζομένη ὑπὸ τῆς πολιτικῆς, συνιστᾷ κατὰ νομοὺς καὶ ἕνα Γεωργικὸν Σταθμόν, ὥστε ταχέως νὰ ἔχωμεν πλήρη τὸν ἀριθμὸν τῶν 26 Γεωργικῶν Σταθμῶν, περιοριζομένης τῆς πιστώσεως δι’ ἕκαστον αὐτῶν εἰς ἐλάχιστα ὅρια, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχουν χρήματα, καὶ καθισταμένης ἀδυνάτου πάσης ὠφελίμου ἐργασίας αὐτῶν. Ἐκτὸς ἂν πρόκηται περὶ μισθολογίου. Ἀφοῦ νῦν περιορίζομεν τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἐφοδιάζηται ὁ Γεωργικὸς Σταθμὸς, ὅπως ἐξυπηρετήσῃ τὰς γεωργικὰς ἀνάγκας τοῦ νομοῦ, ἐν ᾧ ἐργάζεται, πῶς εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσωμεν νὰ ἱδρύωνται καὶ ἄλλοι; Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἢ ἐξευρίσκονται χρήματα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως βραδύτερον, θὰ ἦτο καλλίτερον, ἀλλοῦ νὰ ἐδαπανῶντο τὰ χρήματα ταῦτα. Ἀλλὰ χρήματα δὲν ὑπάρχουσι, διότι ἀπὸ τὸ Τριανταφυλλίδειον κληροδότημα μόνον 80,000 δραχμαὶ ἤδη εἰσπράττονται, ἔχομεν δὲ πίστωσιν 380,000 δραχμῶν ἀναγεγραμμένην εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν διὰ Γεωργικοὺς Σταθμοὺς, ἑπομένως αἱ ὑπόλοιποι πρέπει νὰ καταβάλλωνται ἀπὸ τὸ Δημόσιον. Ἐὰν ἱδρύσωμεν νέους Γεωργικοὺς Σταθμοὺς, δὲν ὑπάρχει σήμερον χρῆμα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅστις οὕτω ὀλίγον κατ’ ὀλίγον γίνεται ἀσθενέστερος καὶ ἀνεπαρκέστερος διὰ τὰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ τόπου. Βεβαίως ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς εἶναι ἀναγκαία, ἀλλ’ ἀτυχῶς αὕτη ἀπεδείχθη ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ, παρ’ ἡμῖν τοὐλάχιστον, διὰ τῶν Γεωργικῶν Σταθμῶν.

§66Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου παρετήρησεν, ὅτι αἱ πιστώσεις διὰ τοὺς Γεωργικοὺς σταθμοὺς περιωρίσθησαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ὑπέθεσε δέ, ὅτι ἐκ λόγων οἰκονομίας προέβην εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν πιστώσεων, καὶ ὅτι μετὰ τὸν περιορισμὸν τοῦτον καθίσταται ἀδύνατος ἡ λειτουργία τῶν Γεωργικῶν σταθμῶν. Δὲν ἠξεύρω, ἂν οἱ Γεωργικοὶ σταθμοὶ ἐπέτυχον ἢ ἀπέτυχον· φρονῶ βεβαίως, ὅτι δὲν ἀπέδωκαν τοὺς καρπούς, τοὺς ὁποίους ἐδικαιοῦτό τις νὰ ἐλπίσῃ ἐξ αὐτῶν· πρέπει ὅμως νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι οἱ Γεωργικοὶ σταθμοὶ συνεστήθησαν ἄνευ ὡρισμένου σκοποῦ, διότι ἀντὶ νὰ περιορισθῶσιν εἰς πειραματικήν, οὕτως εἰπεῖν, λειτουργίαν, ἡ ὁποία θὰ ἦτο λίαν ὠφέλιμος εἰς τοὺς πέριξ τόπους, ὀλίγον κατ’ ὀλίγον μετεβλήθησαν εἰς σταθμοὺς γεωργικῆς ἐκμεταλλεύσεως, καὶ ἑπομένως ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα ἀσκόπως, ἡ ἐγκατάλειψις δ’ αὐτῶν δὲν ἀποβαίνει βεβαίως ὠφέλιμος. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἠσχολήθην, ἵνα καταρτίσω νομοσχέδιον — τὸ ὁποῖον αὔριον ἴσως θέλω ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν — περὶ Γεωργικῶν ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν, διότι ἐλπίζω, ὅτι διὰ τούτου θέλομεν ἐπιτύχει καλλίτερα ἀποτελέσματα. Ἀλλ’ ἡ σύστασις τῶν Γεωργικῶν ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν δὲν ἀποκλείει τὴν ὕπαρξιν τῶν σταθμῶν, οἱ ὁποῖοι ὅλως διάφορον σκοπὸν πρέπει νὰ ἔχωσιν. Ἐν τοῖς σταθμοῖς πρέπει νὰ γίνωνται πειράματα. Ὑποθέσατε σταθμὸν ἐν τόπῳ, ὅπου καλλιεργεῖται ἡ ἄμπελος· εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ἐξετασθῶσιν ἐκεῖ τὰ τῆς ἀμπέλου, εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετηθῶσι πολλὰ σχετικὰ ζητήματα, νὰ σκεφθῶμεν δὲ καὶ περὶ καλλιεργείας ξενικῶν ἀμπέλων, ὅπως ὦμεν παρεσκευασμένοι, ἐάν ποτε τὸ δυστύχημα τῆς φυλλοξήρας ἔλθῃ καὶ παρ’ ἡμῖν. Κατ’ ἀρχάς, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, οἱ Γεωργικοὶ σταθμοὶ συνεστήθησαν μετὰ πολυτελείας μεγάλης, καὶ ἐδαπανήθησαν πολλὰ χρήματα δι’ αὐτούς. Ἐν παραδείγματι ὑπάρχουσι σταθμοί, εἰς τοὺς ὁποίους ἱδρύθησαν σταῦλοι, ὡσανεὶ ἐπρόκειτο νὰ σταυλίζωνται ποίμνια ὁλόκληρα, ἐνῷ σκοπὸς τῶν σταθμῶν εἶναι νὰ ἔχωσι ποίμνιά τινα πρὸς βελτίωσιν τοῦ εἴδους τῶν προβάτων, νὰ ἔχωσιν ἐπιβήτοράς τινας, ὅπου οὗτοι ἠδύναντο νὰ ὦσι χρήσιμοι, κλπ. Ὅταν ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον, θὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ τότε δύναται νὰ διεξαχθῇ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὸν περιορισμὸν τῶν πιστώσεων, εἰς τὸν ὁποῖον προέβην, βεβαιωθῆτε, ὅτι διὰ τοῦ περιορισμοῦ τούτου οὐδόλως θέλει παρακωλυθῆ ἡ τακτικὴ λειτουργία τῶν σταθμῶν, διότι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλω διὰ πραγμάτων ἀποδείξει, ὅτι περιώρισα περιττὰς δαπάνας, καὶ ὅτι διὰ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγραφομένων δύνανται κάλλιστα νὰ λειτουργήσωσιν οἱ Γεωργικοὶ σταθμοί. Τώρα ὁμιλοῦσι περὶ συστάσεως καὶ ἄλλων σταθμῶν. Πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ Κύριοι πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι τὸ προσωπικὸν ἐλλείπει, ὅτι μόλις μετά τινας μῆνας θὰ ἔχωμεν τέσσαρας γεωπόνους, ἐπανερχομένους ἐξ Εὐρώπης, καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ σύστασις ἐν Θεσσαλίᾳ Γεωργικῆς Σχολῆς, ἐκ τῶν τεσσάρων δὲ τούτων γεωπόνων οἱ τρεῖς θὰ χρησιμεύσωσιν ἐκεῖ, ἑπομένως εἷς μόνον θέλει ἀπομείνει. Ἕνεκα λοιπὸν τῆς ἐλλείψεως γεωπόνων ἡ ἵδρυσις ἑτέρων σταθμῶν εἶναι ἀδύνατος· καὶ τοῦτο ἐσημείωσα ἐν τῷ σημειώματι, περὶ τοῦ ὁποίου ἠσχολήθη ὁ πρῶτος ὁμιλήσας κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας, διότι ἐνόμισα, ὅτι ἡ σημείωσις τοῦ λόγου τούτου ἤθελε μὲ ἀπαλλάξει τοῦ κόπου ν’ ἀσχοληθῶ περὶ τῶν ἄλλων λόγων.

§67Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μετ’ εὐχαριστήσεως ἤκουσα, ὅτι κατ’ αὐτὰς πρόκειται ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῶν ἐπαγγελματικῶν Σχολῶν, διότι κατὰ τὴν γνώμην μου πᾶν μέτρον λαμβανόμενον ὑπὲρ τῆς γεωργίας ἐν Ἑλλάδι εἶναι μέτρον ἐνδιαφέρον τὴν ὕπαρξιν ὁλοκλήρου τοῦ ἔθνους. Μετ’ εὐχαριστήσεως προσέτι ἤκουσα, ὅτι διὰ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου δὲν σκοπεῖται ἡ κατάργησις τοῦ νόμου περὶ Γεωργικῶν σταθμῶν. Ἀφοῦ δὲ ὁ νόμος οὗτος δὲν πρόκειται νὰ καταργηθῇ, παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ ὅλην τὴν ἔλλειψιν τοῦ προσωπικοῦ, τὴν ὁποίαν ὁμολογεῖ ὅτι ἔχομεν, ἐκ τῶν ἐνόντων, διὰ τοῦ προσωπικοῦ, τὸ ὁποῖον ἤδη ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι καὶ διὰ τοῦ ὁποίου συνεστήθησαν οἱ ἄλλοι Γεωργικοὶ σταθμοὶ εἰς τοὺς διαφόρους νομοὺς, νὰ συστήσῃ τοιοῦτον καὶ ἐν Ζακύνθῳ, νὰ λάβῃ δὲ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ τόπος, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ σύστασις Γεωργικοῦ σταθμοῦ δύναται νὰ τελεσφορήσῃ, εἶναι ἡ ἰδιαιτέρα πατρίς μου, ἀναγνωριζομένη ὑπὸ πάντων ὡς τὸ ἄνθος τῆς Ἀνατολῆς. (Ἐπιδοκιμασίαι). Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ συστήσῃ καὶ ἐν Ζακύνθῳ Γεωργικὸν σταθμόν.

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§69Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τὸν πίνακα τὸν ζητηθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος. (Ἀναγινώσκεται ἡ ἔκθεσις τοῦ τμήματος). Ἔχει τις τὸν λόγον;

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς Χαλκίδος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, καὶ νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας Χαλκίδος τὸν κύριον Ζήσιμον Σαραβέλαν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ νόμων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ὡς ἔχει). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§73Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μίαν ἁπλῆν παρατήρησιν, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου θὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Εἰς τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων τίθεται αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν ὁ ἀξιωματικός, καὶ τοὺς ὁποίους περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, παραλείπεται ὁ λόγος ὁ κυριώτερος, τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας. Νομίζω ὅτι δέον νὰ προστεθῇ καὶ τοῦτο, ὡς τέταρτον ἐδάφιον, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τὸ ἄρθρον θὰ ἦναι πλῆρες.

§74Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τὸ προσθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, 2 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§76Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4 φέρει καινοτομίαν ἐν τῇ στρατιωτικῇ νομοθεσίᾳ, τὴν ὁποίαν θεωρῶ καλὸν νὰ καταστήσω γνωστὴν εἰς τὴν Βουλὴν, διότι δύναται νὰ γεννήσῃ ζητήματα. Διὰ τοῦ ἄρθρου 4 καθιεροῦται τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος θέτῃ εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως, πρῶτον ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος, δεύτερον ἕνεκεν ἀποδεδειγμένης ἀνικανότητος σωματικῆς, καὶ τρίτον ἕνεκεν ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς δύο πρώτας περιπτώσεις, τὴν μετάθεσιν δηλ. εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως δι’ ἀνίατον νόσημα καὶ ἀποδεδειγμένην σωματικὴν ἀνικανότητα, οὐδεμίαν ἔχω νὰ φέρω ἀντίρρησιν, διότι στηρίζονται ἐπὶ τῶν καθεστώτων νόμων, καὶ εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ συντάξεων νόμων. Ἐννοεῖται, ὅτι δι’ αὐτὰς ὀφείλει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τοὺς κειμένους νόμους περὶ συντάξεων καὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Ἀλλ’ ὅταν θὰ προκαλέσῃ Διάταγμα, ὅπως θέσῃ αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικὸν ἕνεκα ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτοῦ καθηκόντων, δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος οὐδένα νόμον νὰ τηρήσῃ, ἑπομένως οὐδὲ τὴν ἐγγύησιν, ἥν, προκειμένου περὶ ἀνιάτου νοσήματος ἢ περὶ ἀποδεδειγμένης σωματικῆς ἀνικανότητος, ἀπονέμει ὁ νόμος εἰς τὸν ἀξιωματικὸν διὰ τῆς συστάσεως τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων, τὰ ὁποῖα, ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι μέχρι καταχρήσεως ἐνίοτε ἐπροστάτευσαν τοὺς ἀξιωματικούς. Ἄνευ αὐτῆς οὐδ’ ἡ προσφυγὴ εἰς τὰ Δικαστήρια ὠφελεῖ πλέον τοὺς ἀξιωματικούς, ὡς ὠφέλησε μέχρι τοῦδε. Ἤδη καθιεροῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ θέσῃ αὐτεπαγγέλτως ἀξιωματικὸν εἰς ἀποστρατείαν ἄνευ οὐδεμιᾶς προστατευτικῆς διατυπώσεως καὶ ἄνευ τινὸς ἐγγυήσεως, τουτέστι δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συστήσῃ ἀνακριτικὸν Συμβούλιον, εἰς ὃ νὰ παραπέμψῃ τὸν ἀξιωματικόν, τὸν ὁποῖον θέλει νὰ θέσῃ αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν ἕνεκα ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτοῦ καθηκόντων...

§77Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι.

§78Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι· καὶ ἰδοὺ διατί· διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 4, εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, ἕνεκεν ἀνιάτου νοσήματος, καὶ εἰς τὴν δευτέραν περίπτωσιν, ἕνεκεν ἀποδεδειγμένης σωματικῆς ἀνικανότητος, ὑπάρχει ἐγγύησις· διότι ὁ νόμος λέγει «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ συντάξεων νόμων». Ἔρχεται ὅμως ἔπειτα εἰς τὴν τρίτην περίπτωσιν, «ἢ ἕνεκεν ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων», καὶ δὲν ἀναφέρει ἐπὶ τίνος νόμου στηριζόμενος θὰ θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν τὸν ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος καὶ δὲν συνεπλήρωσε τὸν χρόνον τῆς ἀποστρατείας, ἄρα ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως ἐκ τῶν νομίμων, τῆς συστάσεως π. χ. τοῦ ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου. Τίς νόμος ὑπάρχει; Οὐδεὶς. Ὁ κείμενος νόμος ὑφίσταται, ἀλλ’ αὐτὸς δὲν ἀναφέρεται οὔτε ἐν ἰσχύϊ τίθεται ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ. Ὁ παλαιὸς νόμος, ὁ ϞΑʹ τοῦ 1864, ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπάγγελτος μετάθεσις παντὸς ἀξιωματικοῦ τοῦ μονίμου στρατοῦ ἕνεκα ἀποδεδειγμένης σωματικῆς ἢ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων ἀνικανότητος ἀποφασίζεται παρὰ τοῦ Βασιλέως τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ, στηριζομένῃ εἰς τὴν γνωμοδότησιν Συμβουλίου συγκεκροτημένου κατὰ τοὺς περὶ σχηματισμοῦ τῶν ἀνακριτικῶν Συμβουλίων τύπους.»

§79Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἰσχύει καὶ τώρα· τὸ λέγει εἰς τὸ τέλος τὸ νομοσχέδιον.

§80Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅταν βλέπω, ὅτι ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, προκειμένου περὶ τῶν δύο πρώτων περιπτώσεων, παραπέμπεται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ συντάξεων νόμων, διὰ δὲ τὴν τρίτην περίπτωσιν δὲν παραπέμπεται, πολὺ εὔλογον εἶναι νὰ ἐξαγάγω, ὅτι ἐν αὐτῇ ἀπεριόριστος ἀφίνεται τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ δικαιοδοσία, ἀφοῦ τὸ νομοσχέδιον λέγει ἐν τέλει, ὅτι «πᾶσα προγενεστέρα διάταξις, ἀντιβαίνουσα εἰς τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, καταργεῖται», συνεπῶς καὶ ὁ νόμος ϞΑʹ τοῦ 1864· ὥστε μένει τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἀναφέρει, ὅτι δύναται ὁ Ὑπουργὸς ἄνευ περιορισμοῦ νὰ θέτῃ εἰς ἀποστρατείαν, ἑπομένως ἄνευ Συμβουλίου. Ἐὰν ὅμως ἄλλη εἶναι ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν δύναται ἄνευ συστάσεως ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου...

§81Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως.

§82Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. .. τότε καλὸν εἶναι νὰ τεθῇ τὸ «ἕνεκεν ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων» μετὰ τὸ «ἕνεκεν ἀποδεδειγμένης σωματικῆς ἀνικανότητος», ὥστε νὰ παραπέμπηται δι’ ἀμφοτέρας τὰς περιπτώσεις εἰς τοὺς νόμους τοὺς ἰσχύοντας.

§83Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παραδέχομαι.

§84Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ διατυπωθῇ ἡ τροποποίησις αὕτη.

§85Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἰδοὺ πῶς θὰ τροποποιηθῇ (ἀναγινώσκει): «Δύναται κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ συντάξεων νόμων νὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος, ἢ ἕνεκα ἀποδεδειγμένης σωματικῆς ἀνικανότητος, ἢ ἕνεκα ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων, καὶ ἀξιωματικὸς μὴ ἔχων τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δικαίωμα...» κλπ., ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§86Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη μεταβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι δὲν πρόκειται περὶ ψηφίσεως νέου νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ περὶ τροποποιήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Ἡ περὶ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων ἀνικανότης εἶναι αὐτὴ ἡ ἀνικανότης, περὶ τῆς ὁποίας πραγματεύεται τὸ ἄρθρον 2. Τὸ ἄρθρον, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησεν, ἀφορᾷ τὴν ἀποστρατείαν ἀξιωματικῶν μὴ ἐχόντων τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως. Περὶ αὐτῶν λαμβάνεται πρόνοια, καὶ ὁρίζεται νὰ ἔχωσι σύνταξίν τινα.

§87Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἄρθρον 4 ἐννοεῖ προφανῶς νὰ κανονίσῃ τὰς περιπτώσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τίθεται εἰς ἀποστρατείαν ὁ ἀξιωματικὸς, πρὶν συμπληρώσῃ τὸν χρόνον τῆς ἀποστρατείας. Ἤδη πρόκειται, πρὸ τῆς συμπληρώσεως τοῦ χρόνου τούτου νὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν αὐτεπαγγέλτως. Λοιπὸν ἀναφέρει τρίτην περίπτωσιν τὴν ἀνικανότητα περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων. Οἱ κείμενοι νόμοι κανονίζουσιν, ὑπὸ τίνας ὅρους ὁ ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος μετατιθέμενος εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικὸς μετατίθεται, δηλαδὴ θὰ συσταθῇ Συμβούλιον ἀνακριτικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ γνωμοδοτήσῃ. Ἀλλὰ καὶ λόγῳ ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων δύναται νὰ τεθῇ εἰς ἀποστρατείαν ὁ ἀξιωματικὸς, καὶ ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ διάταξις ὁμοία, ἥν σᾶς ἀνέγνωσα. Ἀλλ’ ἐν τούτοις τὸ ἄρθρον 4 διὰ μόνον τὰς δύο πρώτας περιπτώσεις ἀπαιτεῖ τοῦ Συμβουλίου τὴν γνωμοδότησιν, καὶ ἀναφέρεται διὰ τοῦτο εἰς τοὺς περὶ συντάξεων καὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμους, διὰ δὲ τὴν τρίτην περίπτωσιν, τὴν ἐξ ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων, δὲν ἀναφέρεται. Τοῦτο εἶναι ἄτοπον. Καὶ τὸ ἀποδεδειγμένον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἀποδεικνύει, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ βεβαίωσις. Ὑπάρχει ἆρά γε ἀνικανότης, διότι γίνεται μία ἐπιθεώρησις, καὶ ἐξ αὐτῆς ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀναφέρει, ὅτι ἀξιωματικός τις εἶναι ἀνίκανος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν αὑτοῦ καθηκόντων; Νομίζετε, ὅτι αὐτὸ καὶ μόνον δικαιολογεῖ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προκαλέσῃ Βασιλικὸν Διάταγμα, καὶ νὰ θέσῃ εἰς ἀποστρατείαν ἀξιωματικὸν, μὴ συμπληρώσαντα τὸν χρόνον τῆς ἀποστρατείας, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐγγυήσεως, ἄνευ τῆς συστάσεως ἀνακριτικοῦ Συμβουλίου; Ἐὰν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἀσάφεια αὕτη, πρέπει νὰ διατυπώσῃ σαφέστερον τὸ ἄρθρον.

§88Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὸν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν νόμον, τὸν παλαιόν, τὸν ἰσχύοντα σήμερον, ὁ ἀξιωματικὸς τίθεται εἰς ἀπόταξιν ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος καὶ ἕνεκα πειθαρχικῶν λόγων. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι νὰ μὴ συμπεριλαμβάνηται ἡ περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν τίθεται ὁ ἀξιωματικὸς εἰς ἀπόταξιν ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος, διότι ἡ ἀπόταξις εἶναι ποινή, ἐνῷ ἡ ἀποστρατεία ἔχει ἄλλον σκοπόν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταργεῖ τὴν διάταξιν τοῦ ἰσχύοντος νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἀξιωματικὸς τίθεται εἰς ἀπόταξιν ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος. Αὐτὸς εἶναι ὁ μόνος σκοπός· ὅλα τὰ ἄλλα ἰσχύουσιν. Ὀφείλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τοῦτο. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς ἐπρότεινε νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἄρθρον τοῦτο ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν ΡΟΗʹ νόμου καταργεῖται. Τὸ δὲ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Οὐδεὶς τίθεται αὐτεπαγγέλτως εἰς ἀποστρατείαν, εἰμὴ αʹ) ἕνεκα ἀνιάτου νοσήματος, ἢ βʹ) ἕνεκεν ἀποδεδειγμένης ἀνικανότητος εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.» Εἰς ταῦτα ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ τεθῇ καὶ τρίτον ἐδάφιον: «ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας». Τὴν τροποποίησιν ταύτην πρὸς στιγμὴν παρεδέχθην, ἀλλ’ ἤδη, ἕνεκα τῶν γενομένων παρατηρήσεων, ἀναγκάζομαι νὰ μὴ τὴν παραδεχθῶ, διότι δὲν πρέπει νὰ σημειώσωμεν καὶ αὐτὸ ὡς περίπτωσιν θέσεως εἰς ἀποστρατείαν, ἀφοῦ σήμερον ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος περὶ ὁρίου ἡλικίας, προβλέπων περὶ τούτου. Κατὰ συνέπειαν τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Κουντουριώτου δὲν παραδέχομαι.

§89Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω λόγον νὰ ἐπιμείνω· ἁπλῶς ἐθεώρησα, ὅτι, ἐὰν προσετίθετο «καὶ ἕνεκεν ὁρίου ἡλικίας», τὸ ἄρθρον θὰ ἦτο πλῆρες, καὶ θὰ εἶχεν ἔννοιαν.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§91Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ ἡ περίοδος «ἢ ἕνεκα ἀνικανότητος περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν στρατιωτικῶν καθηκόντων» μετατίθεται, τιθεμένη μετὰ τὴν περίοδον «κατὰ τὰς διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ συντάξεων νόμων». Ὥστε ἐφαρμόζονται αἱ διατάξεις τῶν κειμένων νόμων καὶ ἐπὶ τῆς τρίτης περιπτώσεως.

§92Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§93ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Νομίζω, ὅτι, πρὸς ἀποφυγὴν ἀμφιβολιῶν, θὰ ἦτο πρακτικώτερον, ὡς ἐγένετο καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, νὰ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀντικρὺ ἑκάστου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου νὰ τεθῇ τὸ τροποποιούμενον ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου. Εἶναι εὔκολον νὰ γείνῃ τοῦτο, ὅπως τὸ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν).

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.

§95Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα συναινέσωσι πρὸ τῆς συζητήσεως τῶν ἄλλων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων νὰ συζητηθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12 τῆς ἡμερησίας διατάξεως «περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν», διότι τὰ ἄλλα στρατιωτικὰ νομοσχέδια θὰ προκαλέσωσι συζητήσεις· τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν» ὑποθέτω ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ συζήτησιν. Πλὴν τούτου δέ, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ταχύτερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θ’ ἀρχίσουν νὰ ἐπανέρχωνται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ οἱ ἀνυπότακτοι κληρωτοί, καὶ θὰ εἰσρεύσῃ χρῆμα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς θ’ ἀποδεχθῇ τοῦτο.

§96Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν.»

§98Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διανεμηθῇ τὸ νομοσχέδιον, διότι δὲν ἔχομεν.

§99Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ ν’ ἀφήσητε νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ εἰς τὴν δευτέραν κάμνετε τὰς παρατηρήσεις σας.

§100Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά· παραδέχομαι.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§102Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὁ νόμος ὁ ἀρχικὸς περὶ στρατολογίας, ἐν ἄρθρῳ 156, καὶ ὁ τροποποιήσας αὐτὸν νόμος τοῦ 1896, ἐν ἄρθρῳ 152, ἀναφέρουσι τὰς ποινὰς τὰς ἐπιβαλλομένας εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους ἐν ὥρᾳ εἰρήνης, καὶ ἐπιβάλλουσι πρόσθετον ὑπηρεσίαν, τρίμηνον εἰς τοὺς καθυστερήσαντας μέχρις ἑνὸς μηνὸς, ἑξάμηνον εἰς τοὺς καθυστερήσαντας μέχρι τριῶν μηνῶν, ἐννεάμηνον εἰς τοὺς καθυστερήσαντας μέχρις ἓξ μηνῶν, καὶ ἑνὸς ἔτους πρόσθετον ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς καθυστερήσαντας ὑπὲρ τοὺς ἓξ μῆνας, ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ προσέλθωσι καὶ καταταχθῶσιν. Ὥστε τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ἐπιβαλλομένης προσθέτου ὑπηρεσίας εἶναι τὸ ὅριον ἑνὸς ἔτους. Πῶς ἐδῶ αὐξάνομεν τὸ ὅριον τοῦτο εἰς 15 μῆνας; Αὐτὴν τὴν ἀπορίαν παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς λύσῃ.

§103Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶναι ὁ παλαιὸς νόμος.

§104Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἑνὸς ἔτους πρόσθετος ὑπηρεσία εἶναι τὸ ἀνώτατον ὅριον. Τρίμηνος πρόσθετος ὑπηρεσία ἀκόμη ἐπιβάλλεται μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν προσέρχονται ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἵνα ὑποστῶσιν ἐξέτασιν τῆς σωματικῆς των ἱκανότητος.

§105Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖος ὁ λόγος τοῦ πρώτου ἄρθρου;

§106Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ πρῶτον ἄρθρον εἶναι ἐντελῶς περιττόν.

§107Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι ἀντίκειται πρὸς τὸν ἀρχικὸν νόμον περὶ στρατολογίας.

§108Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸν νόμον τὸν ἀρχικὸν ἐπιβάλλεται πρόσθετος ὑπηρεσία ἑνὸς ἔτους. Ἐγένετο ὅμως νόμος μεταγενέστερος, εἰς τὸν ὁποῖον ὡρίσθη δεκαπεντάμηνος πρόσθετος ὑπηρεσία.

§109Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὄχι.

§110Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα· ὑπάρχει.

§111ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, κύριε Πρόεδρε.

§112Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὁ νόμος τοῦ 1896 δὲν λέγει, ὅτι ἐπιβάλλεται πρόσθετος ὑπηρεσία 15 μηνῶν.

§113Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε δὲ, ὅτι ὁ ἀρχικὸς νόμος ἐπιβάλλει 50 δραχμῶν πρόστιμον, ἐνῷ ἡμεῖς περιωρίσαμεν αὐτὸ εἰς 30 μόνον δραχμάς· ἑπομένως, ἐὰν θέλητε νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν τοῦ ἑνὸς ἔτους μόνον, πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν καὶ εἰς τὰς 50 δραχμάς.

§114Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὄχι· νὰ μὴ ὁρίσωμεν πρόσθετον ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους· ἐάν τις τῶν κληρωτῶν δὲν προσέλθῃ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἵνα ἐξετασθῇ, ὅπως ὑπάρχει σχετικὴ διάταξις εἰς τὸν ἀρχικὸν νόμον, τότε νὰ ἔχῃ δεκαπεντάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ ὑπόχρεως πρὸς στράτευσιν προσῆλθεν ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ ἕνεκεν ἀνεξαρτήτων τῆς θελήσεώς του λόγων δὲν ἠδυνήθη νὰ προσέλθῃ εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ τὸν Ὀκτώβριον, νὰ ἔχῃ ἑνὸς μόνον ἔτους πρόσθετον ὑπηρεσίαν, οὐχὶ 15 μηνῶν.

§115Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι λογικόν· διότι λέγετε, ὅτι ὁ μὴ προσελθὼν εἰς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον πρέπει νὰ ὑποστῇ 15 μηνῶν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ὁ δὲ μὴ προσελθὼν πρὸς κατάταξιν εἰς τὸν στρατὸν νὰ ὑποστῇ μόνον ἑνὸς ἔτους.

§116Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μάλιστα.

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζετε, ὅτι τὸ πταῖσμα τοῦ μὴ προσελθόντος ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου εἶναι κατώτερον τοῦ πταίσματος τοῦ μὴ προσελθόντος νὰ καταταχθῇ;

§118Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἄλλη κατηγορία εἶναι ἡ τοῦ μὴ προσελθόντος ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου. Αὐτὸς εἶναι ὑπόχρεως εἰς τρίμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν καὶ εἰς 25 δραχμῶν πρόστιμον κατὰ μῆνα.

§119Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν ἔχομεν δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ ἔτος, ἐπανερχόμενοι εἰς τὴν ἀρχικὴν διάταξιν, ἀλλὰ τότε θὰ ὁρίσωμεν «πρόσθετον ὑπηρεσίαν ἑνὸς ἔτους καὶ πρόστιμον δραχμῶν 50 κατὰ μῆνα».

§120Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον νομίζω ὅτι σκοπεῖ νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐπάνοδον τῶν ἀνυποτάκτων, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Διὰ νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐπάνοδος, πρέπει νὰ παρασχεθῇ ἐλάττωσίς τις τῆς ποινῆς, εἴτε τῆς χρονικῆς εἴτε τῆς χρηματικῆς. Ἐὰν δὲν παράσχωμεν τὴν εὐκολίαν αὐτήν, δὲν βλέπω ποῖος ὁ λόγος τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§121Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐψηφίσθη ὅμοιον νομοσχέδιον.

§122Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Καθ’ ἣν ἡμέραν εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, τῇ παρακλήσει τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Μαντινείας ἀπεφασίσθη, καὶ ὑμεῖς παρεδέχθητε, ὅπως κατὰ τὴν ἐκτύπωσιν τῶν νέων τροπολογιῶν παραπλεύρως τῶν τροπολογιῶν ἐκτυπωθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ στρατολογίας. Τοῦτο δὲν ἐγένετο.

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι.

§124Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἶναι μόνον αἱ ἀρχικαὶ τροπολογίαι. Τὰ ἄρθρα τοῦ ἀρχικοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή, ὅπως συνεκτυπωθῶσι μετὰ τῶν τροπολογιῶν, δὲν ἐξετυπώθησαν. Θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ φροντίσῃ, ὅπως πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ψηφιζομένου ἢ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς ὁ νόμος ὁ στρατολογικός, — ὅπερ ὅμως ἀδύνατον, διότι τοιοῦτος νόμος δὲν ὑπάρχει τετυπωμένος, — ἢ διατάξῃ τὴν συνεκτύπωσιν τῶν ἄρθρων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ὡς ἀρχικῶς ἔχουσι, καὶ τῶν αὐτῶν ἄρθρων, ὡς μεταρρυθμίζονται διὰ τοῦ σήμερον ψηφιζομένου νομοσχεδίου, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς τὴν συζήτησιν νομοσχεδίου ἀρκετὰ σοβαροῦ καὶ ἔχοντος σπουδαῖα ἀποτελέσματα ἄνευ τῆς ὑπάρξεως τοῦ νόμου τοῦ ἀρχικοῦ.

§125Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐκ τῆς συζητήσεως τῆς ἐγερθείσης ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀκαίρως ἔρχεται εἰς συζήτησιν, διότι οὐδεὶς εἶναι μελετημένος, καὶ ἑπομένως καλὸν εἶναι νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς ἄλλο.

§126Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἂς ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§127Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τοὐλάχιστον ἁπλῶς.

§128Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἀναγραφὴ τόσων ἄρθρων. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπεκταθῶσι τὰ εὐεργετήματα τοῦ νόμου τοῦ 1896 καὶ εἰς τοὺς κληρωτοὺς τοὺς μέχρι τοῦ 1902, συμπεριλαμβανομένου. Λοιπὸν δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ εἴπωμεν, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1896 ἐφαρμόζονται καὶ ἐπὶ τῶν κληρωτῶν τῶν μέχρι τῆς ἀπογραφῆς τοῦ 1902, συμπεριλαμβανομένου. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἐξαγορᾶς, ἂς ἰσχύῃ ὁ παλαιὸς νόμος, διὰ νὰ ἔχωμεν καὶ μίαν ἐξίσωσιν τῶν ἀνυποτάκτων.

§129Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προαγορεύσαντα ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι ὁμολογουμένως κατὰ τὸ 1896 ἐψηφίσθη νόμος εὐεργετικώτατος, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου οἱ καταβάλλοντες ἐκ τῶν ὑποχρέων πρὸς στράτευσιν ὡρισμένον χρηματικὸν ποσὸν ἀπαλλάσσονται τῆς ὑποχρεώσεως. Ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον ἐκεῖνον τὰ ποσὰ τὰ ἀναγραφέντα εἶναι μυθώδη, διότι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐπιβάλλει εἰς ἕκαστον ὑπόχρεον κληρωτὸν νὰ πληρώσῃ ἀντισήκωμα διὰ τὴν διετῆ αὐτοῦ ὑποχρέωσιν 20 δραχμὰς δι’ ἕκαστον μῆνα, ἤτοι 480 δραχμὰς διὰ τὴν διετῆ ὑποχρέωσιν, διὰ δὲ τὴν δεκαπεντάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν 30 δραχ. κατὰ μῆνα, ἤτοι ἄλλας 450. Ὥστε ἔχομεν ἐν ὅλῳ 930 δραχμάς· ὅσοι δέ, λέγει ὁ νόμος ἐκεῖνος, δὲν ἤθελον συμμορφωθῆ πρὸς τὰς διατάξεις αὐτοῦ μέχρι τῆς 1 Σεπτεμβρίου 1896 εἶναι ὑπόχρεοι νὰ καταβάλωσι δι’ ἕκαστον μῆνα 5 δραχμάς. Σήμερον, ἐὰν προσέλθῃ εἷς ὑπόχρεος πρὸς στράτευσιν, καθυστερούμενος τοῦ 1894, ἠξεύρετε πόσον εἶναι ὑπόχρεως νὰ πληρώσῃ, κύριε Πρόεδρε; 1400 δραχμάς!...

§130Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἀπὸ τῆς τασσομένης προθεσμίας.

§131Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1896 δραχμὰς 5 κατὰ μῆνα. Ὥστε, ἐὰν σήμερον προσέλθῃ εἷς καθυστερούμενος τοῦ 1894, πρέπει νὰ πληρώσῃ 1400 δραχμάς... Ἑπομένως δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου. Ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι τὸ πρόστιμον τῶν 5 δραχμῶν κατὰ μῆνα δύναται νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν· πάντως ὅμως θὰ ληφθῇ ἡ ἀρχικὴ διάταξις τῶν 930 δραχμῶν. Φρονῶ, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι ὑπέρογκον· ὀλίγιστοι δὲ θὰ ᾖναι, ἴσως 5 ἢ 10, ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ καταβάλωσι τὸ ποσὸν τοῦτο. Ὥστε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι κατὰ πολὺ εὐεργετικώτερον τοῦ νόμου τοῦ 1896, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§132Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὑπάρχει σύγχυσις. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ὑπεστήριξεν, ὅτι πρώτην φορὰν τίθεται διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται πρόσθετος ὑπηρεσία 15 μηνῶν... Δὲν ἔχει οὕτω;

§133Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μάλιστα.

§134Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖον σκοπὸν ἔχει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔχει σκοπόν, ἵνα ἐπιτρέψῃ, ὅπως αἱ διατάξεις τοῦ νόμου τοῦ 1896 ἐφαρμοσθῶσι καὶ εἰς τοὺς κληρωτοὺς τοὺς μετὰ τὸ ἔτος τὸ προσδιοριζόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου.

§135Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Μάλιστα.

§136Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄς ἴδωμεν ποία εἶναι ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1896. Ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ 1896 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 179 καταργεῖται καὶ ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Οἱ καθυστεροῦντες κληρωτοὶ τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1894, συμπεριλαμβανομένου, ἀπογραφῶν, προσερχόμενοι ἢ προσαγόμενοι, ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ τῆς ξηρᾶς ἢ τῆς θαλάσσης δύο ἔτη ὡς ὑποχρέωσιν, πάντες δὲ καὶ εἰς δεκαπεντάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν...» Ἐπαναλαμβάνομεν τὴν διάταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1896. Ἄρα δὲν εἶναι ἐν τῷ δικαίῳ οἱ διατεινόμενοι, ὅτι πρώτην ἤδη φορὰν ἐπιβάλλεται πρόσθετος ὑπηρεσία 15 μηνῶν, διότι αὕτη ἐπιβάλλεται διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1896, σκοπὸς δὲ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι ἄλλος ἢ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν διατάξεων τοῦ 1896 καὶ εἰς τοὺς κληρωτοὺς τῶν ἑπομένων μετὰ τὸ 1894 ἀπογραφῶν.

§137Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε νὰ ἐπεκτείνητε τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐκείνου.

§138Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφίνετε νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, νὰ συζητήσωμεν δὲ εἰς τὴν δευτέραν, ὅτε θὰ ἤμεθα μᾶλλον μελετημένοι;

§139Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταὶ, ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις νομίζω ὅτι δύναται νὰ λήξῃ, ἐὰν ἀναγνωσθῇ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ ἔκθεσις αὕτη ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ ἄρθρου 179 τοῦ νόμου ͵ΒΤΟΗʹ τῆς 21 Μαρτίου 1896 καὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ͵ΒΥΝϚʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου ἰδίου ἔτους ἐπετράπη εἰς τοὺς κληρωτοὺς τῶν πρὸ τοῦ 1894, συμπεριλαμβανομένου, ἀπογραφῶν νὰ ἐξαγοράζωσι τήν τε διετῆ ὑποχρέωσίν των καὶ τὴν δεκαπεντάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ἐπειδὴ μέγας ἀριθμὸς κληρωτῶν τῶν μεταγενεστέρων ἀπογραφῶν διατελοῦσιν ἐν ἀνυποταξίᾳ, καὶ πολλοὶ τούτων ἐν Ἀμερικῇ (ὡς τοῦτο βεβαιοῦται ἐκ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 14531 τῆς 25 Ὀκτωβρίου παρελθόντος ἔτους ἐγγράφου τοῦ Ὑπουργείου τοῦ Ἐξωτερικῶν), οἵτινες ἐπιθυμοῦσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ ἕνεκα τῶν στρατιωτικῶν ὑποχρεώσεών των ἀδυνατοῦσι νὰ πράξωσι τοῦτο, θεωρῶ λυσιτελὲς τόσον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅσον καὶ διὰ τὰ ἄτομα, ὅπως αἱ εὐεργετικαὶ διατάξεις τῶν εἰρημένων ἀτόμων ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς τοὺς ἐν ἀνυποταξίᾳ διατελοῦντας κληρωτοὺς τῶν ἀπογραφῶν τοῦ 1897, 1898, 1899, 1900, 1901 καὶ 1902, ἐπιτρεπομένης καὶ εἰς αὐτοὺς τῆς ἐξαγορᾶς τῶν ὑποχρεώσεών των.» Ἐξαιροῦνται δύο κλάσεις μόνον, αἱ τοῦ πολέμου. Ὥστε δὲν κάμνομεν νέον νόμον, ἀλλὰ ζητοῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν παλαιὸν νόμον ἐπὶ τῶν ἀπογραφῶν, περὶ ὧν πρόκειται τώρα· ζητοῦμεν ἁπλῶς τὴν ἐπέκτασιν τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου.

§140Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ ἐπιβάλω ἐγὼ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μεταβάλῃ τὸ νομοσχέδιόν του· οὐδὲ πόρρωθεν διενοήθην τοῦτο. Θέλω μόνον νὰ δώσω ἐξήγησιν, διατὶ ἐζήτησα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα. Κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἡ ἀνωτέρα τῶν ποινῶν τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, τῆς ἐπιβαλλομένης εἰς τοὺς καθυστεροῦντας κληρωτοὺς, εἶναι ἐνιαύσιος ὑπηρεσία. Κατὰ τὸ ἄρθρον 152 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου περισσοτέρα τοῦ ἑνὸς ἔτους πρόσθετος ὑπηρεσία δὲν δύναται νὰ ἐπιβληθῇ, ἐπιβάλλεται ὅμως καὶ τρίμηνος πρόσθετος ὑπηρεσία εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας δὲν ἐμφανίζονται ἐγκαίρως ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τοῦ νομοῦ των. Ἑπομένως, ἀφοῦ ὑπάρχουσι σήμερον καθυστεροῦντες κληρωτοὶ τῶν ἀπογραφῶν 1898, 1899, 1900, 1901 καὶ 1902, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἄρα δὲν ἔχουν τὴν πρόσθετον τρίμηνον ὑπηρεσίαν, διατὶ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς αὐτοὺς δεκαπεντάμηνον πρόσθετον ὑπηρεσίαν καὶ οὐχὶ ἐνιαύσιον; Ἁπλούστατον εἶναι τὸ πρᾶγμα.

§141Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγορὰ τῆς ὑπηρεσίας εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτοὺς τῶν ἐτῶν 1897, 1898, 1899, 1900, 1901 καὶ 1902· ἐξαιροῦνται δ’ αὐτῆς οἱ ἀνυπότακτοι κληρωτοὶ τῶν ἀπογραφῶν τοῦ 1895 καὶ 1896, διότι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὴν ἔκθεσίν του φρονεῖ, ὅτι δὲν δύνανται νὰ συμπεριληφθῶσι, διότι θεωροῦνται ὡς ἀνυπότακτοι ἐν ὥρᾳ πολέμου, κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ στρατολογικὸν νόμον. Οἱ ἀνυπότακτοι ἐν ὥρᾳ πολέμου τιμωροῦνται ποινικῶς· ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς ποινὴ φυλακίσεως 2 ἕως 5 ἐτῶν, καὶ ἐν ἐπιστρατείᾳ μέχρις ἑνὸς ἔτους. Εἶναι ἄσχετος ἡ ποινικὴ αὕτη διάταξις πρὸς τὴν διάταξιν τὴν ἐπιβάλλουσαν εἰς τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτοὺς ἐν εἰρήνῃ πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ὥστε αὐτοὶ, ἐὰν ἐξομοιωθῶσι, θὰ ὑποστῶσιν οὐ μόνον τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, — εἴτε μονοετῆ, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Ζακύνθου, εἴτε δεκαπεντάμηνον, ὡς ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἰσχυρίζεται, διότι φρονεῖ, ὅτι ἰσχύει εἰσέτι ὁ νόμος τοῦ 1896 — ἀλλὰ καὶ τὴν ποινήν. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αὐτοὶ εἰς τὸν νόμον τοῦτον, ὡς πρὸς τὴν ἐξαγορὰν τῆς ὑπηρεσίας, νὰ γείνῃ δὲ ῥητὴ μνεία, ὅτι, ὡς πρὸς τὴν ποινὴν, ὡς ἀνυπότακτοι ἐν ὥρᾳ πολέμου, ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 152 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καὶ εἶναι τιμωρητέοι, ἀλλὰ δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσι καὶ αὐτοὶ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Αὐτὸ νομίζω ὅτι εἶναι δικαιότατον. Ὡς ἀνυπότακτοι πολέμου θὰ δώσωσι λόγον ἐνώπιον τῆς στρατιωτικῆς ποινικῆς Δικαιοσύνης.

§142Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω.

§143Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ὀρθότατον, κύριε Ὑπουργέ. Δὲν πρόκειται νὰ διαφύγωσι τὴν θητείαν τὴν στρατιωτικήν. Ἂς περιληφθῶσιν εἰς τὰς εὐεργετικὰς διατάξεις ὡς πρὸς τὴν πληρωμήν.

§144Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσω, καὶ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ σᾶς εἴπω.

§145ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐπιεικέστερον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ 1896, ὄχι μόνον δι’ οὓς λόγους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ἀλλὰ καὶ ἀκόμη διότι ἐκανονίσθη ὡς διετὴς ἡ ὑποχρέωσις τῶν πρὸ τοῦ 1904 ἀπογραφῶν, ὑπήχθησαν δὲ εἰς διετῆ ὑποχρέωσιν καὶ οἱ ὑπέχοντες ἐνιαύσιον ὑποχρέωσιν καὶ οἱ ὑπέχοντες ἑξάμηνον ὑποχρέωσιν, καὶ δι’ αὐτὸ ἡ ποινὴ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας δὲν θὰ ἦναι πλέον ποινὴ 15 μηνῶν, ἀλλὰ δύο καὶ ἡμίσεος ἐτῶν. Τοῦτο δὲ, καὶ ἂν ἐπρόκειτο περὶ αὐστηροτέρου νομοσχεδίου, ἐφ’ ὅσον ἡ αὐστηρότης ἀποβλέπει εἰς τὴν διὰ χρημάτων ἐξαγορὰν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, δὲν μοὶ φαίνεται ἄξιον πολλῆς συζητήσεως, ὅταν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου, ὅτι πάντες οἱ ἐν Ἀμερικῇ διαμένοντες, — ὅταν δὲ ὁμιλῶ περὶ αὐτῶν, ὁμιλῶ μετά τινος αὐθεντίας, διότι ἔχω ἐπιστολὰς εἰς χεῖράς μου, διὰ τῶν ὁποίων μὲ παρακαλοῦσι νὰ ὑποστηρίξω νὰ ἐξαγοράσουν ἀντὶ οἱουδήποτε ποσοῦ τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν, ἵνα τοῖς κατασταθῇ εὔκολος ἡ ἐπάνοδος εἰς τὴν Ἑλλάδα, — ζητοῦσι νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτοὺς νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν ὑποχρέωσιν, ἀδιαφοροῦντες περὶ τοῦ ποσοῦ, ἐφ’ ὅσον πρόκειται νὰ ποικίλλῃ τὸ ποσὸν μεταξὺ ἑκατοντάδων τινῶν δραχμῶν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν τοῦ ποσοῦ εἰς τοιαύτην περίστασιν δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως, οὐδὲ νομίζω μάλιστα ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἀρκετὸν τὸ ποσὸν τῶν χιλίων δραχμῶν διὰ τὴν ἐξαγορὰν καὶ τῆς ὑποχρεώσεως καὶ τῆς προσθέτου ὑπηρεσίας, ἀλλ’ ὅμως, ἐπειδὴ καθιερώθη διὰ τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ νὰ ἐξαγοράζηται, πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἐξαγορὰν δι’ αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν συζήτησιν τὴν ἀφορῶσαν τοὺς κληρωτοὺς τῶν ἀπογραφῶν τοῦ 1895 καὶ 1896, νομίζω ὅτι ἡ γνώμη ἡ ὑποστηριχθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου ἐκ Λακεδαίμονος πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι διὰ τὰς δύο αὐτὰς ἀπογραφὰς θὰ παρεμβληθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν ἐμπόδια περισσότερα ἀφ’ ὅσα πρέπει νὰ παρεμβληθῶσιν. Ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις περιττεύει, διότι εἴτε ἀναγραφῇ αὕτη εἴτε ὄχι, οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1895 καὶ 1896 δὲν θὰ ἀπαλλαγῶσι, δὲν θὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τῆς ἐξαγορᾶς, ἂν δὲ κατεμηνύθησαν ὡς ἀνυπότακτοι ἐν πολέμῳ, θὰ δικασθῶσιν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον. Ἡ ἐπανάληψις τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης οὐδένα λόγον ἔχει. Αὐτοὶ δὲν δύνανται ν’ ἀπαλλαγῶσι βεβαίως, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ ἐξαγοράσουν ὑπηρεσίαν, διότι εἶναι ἀνυπότακτοι πολέμου καὶ ὑπόδικοι τρόπον τινά. Ἀλλ’ ἂν συμβῇ δικαζόμενοι ν’ ἀθῳωθῶσιν, εἶναι, νομίζω, δίκαιον, ἀφοῦ περιλαμβάνονται πλέον εἰς τὴν τάξιν τῶν εὐεργετηθέντων, νὰ δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσι μετὰ τὴν ἀθώωσίν των τὴν ὑποχρέωσιν τοῦ ἀνυποτάκτου ἐν εἰρήνῃ, καὶ ν’ ἀπολαύσωσι καὶ αὐτοὶ ὅλων τῶν εὐεργετημάτων τῶν ἐν εἰρήνῃ ἀνυποτάκτων. Προτείνω λοιπὸν ν’ ἀπαλειφθῇ ἐντελῶς ἡ διάταξις, ἢ ὁπωσδήποτε ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, ὅτι οἱ ἀνυπότακτοι πολέμου, αὐτοί, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν εὐεργετικὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1, ἀθῳούμενοι δύνανται νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν ὑπηρεσίαν των.

§146Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὴν συζήτησιν παρακολουθοῦν πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἐρήμην, διότι ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει εἶχε τοιαύτην θέσιν τὸ νομοσχέδιον, ὥστε δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ προβλέψωμεν, ὅπως παραλάβωμεν αὐτὸ μεθ’ ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἐπροτείναμεν νὰ ψηφισθῇ ἄνευ συζητήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Σύσσωμος ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τοῦτο· ὅτε δὲ ὁ ἐκ Μαντινείας σεβαστὸς συνάδελφος ἐζήτησε τὸν λόγον, τὸν παρεκάλεσα νὰ ἀναβάλῃ αὐτὸν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν...

§147Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§148Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. .. Καὶ μοῦ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ ἐνδώσῃ. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν πολλοὶ θὰ φέρωσι τὰς κρίσεις των, καὶ θὰ προκληθῇ βεβαίως μακρὰ συζήτησις, θὰ παρακαλέσω νὰ συναινέσητε νὰ ψηφισθῇ ἀπόψε εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν φέρετε τὰς παρατηρήσεις σας. Περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρομαι, διότι πρὸ 5 ἐτῶν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Ἤδη δέ, ὅτε παρουσιάσθη Ὑπουργὸς καὶ ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ τὸν διευκολύνωμεν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο.

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ νὰ συνταχθῇ πίναξ, ἐν ᾧ νὰ ἀναγράφηται ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνυποτάκτων κληρωτῶν ἑκάστης τῶν ἑπτὰ ἀπογραφῶν, διότι περὶ τῶν ἀνυποτάκτων τῶν ἑπτὰ ἀπογραφῶν πρόκειται. Ἐπειδὴ δὲ πάντες οἱ ἀνυπότακτοι κληρωτοὶ δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν, διότι οἱ κληρωτοὶ τῶν ἀπογραφῶν 1895 καὶ 1896 ὑπάγονται εἰς ἄλλην κατηγορίαν, παρακαλῶ νὰ φροντίσῃ, ἵνα ἐν τῷ πίνακι ἀναγράφηται ἰδίᾳ ὁ ἀριθμὸς τῶν κληρωτῶν τῶν ἀπογραφῶν τῶν ἄλλων πέντε ἐτῶν, καὶ ἰδίᾳ ὁ ἀριθμὸς τῶν κληρωτῶν τῶν ἐτῶν 1895 καὶ 1896.

§150Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρατηρῶ ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ ἔχει ἐνώπιόν της ὁλόκληρον τὸν νόμον περὶ στρατολογίας, καθίσταται ὅλως περιττὸν, καὶ νομίζω ὅτι καὶ ἀνιαρὸν εἶναι νὰ χάνωμεν χρόνον, συζητοῦντες διττῶς τὸ αὐτὸ ζήτημα. Ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἐκκρεμὲς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, τότε βεβαίως θὰ ἦτο ἀναγκαῖον τὸ περὶ ἀνυποτάκτων. Τὸ ζήτημα λύεται, ἂν εἰς τὸ ἄρθρον 179 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, ἀντὶ «τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1904 ἀπογραφῶν» τεθῇ «τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1902 ἀπογραφῶν».

§151Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τούτου ἀπήντησα, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον, ὅπως ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας ὑπάρχουν τοιαῦται διατάξεις.

§152Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Θὰ ἐκωδικοποιεῖτο οὕτως ὅλος ὁ νόμος περὶ στρατολογίας.

§153Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μεγάλην εὐθύνην ἀναλαμβάνουσιν οἱ προκαλοῦντες συζήτησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ἤθελε γείνῃ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις. Ἤδη ὅμως, βλέπουσα ὅτι συζήτησις μεγάλη γίνεται, ἐκ τῆς ὁποίας ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου παρακωλύεται, πιθανὸν νὰ τὸ ἀποσύρῃ, καὶ ὁ αἴτιος τούτου θὰ φέρῃ μεγάλην εὐθύνην.

§154ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ὁ ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ σημείωμά τι. Εἰς τὸ σημείωμα αὐτὸ παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν, εἰ δυνατὸν, καὶ οἱ ἀνυπότακτοι τῶν παλαιῶν ἐτῶν, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον καὶ ὑπηρέτησαν τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ ἐφέτος. Καὶ περὶ αὐτῶν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μεριμνήσωμεν.

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§156Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὰ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 2 εἰσπραχθησόμενα χρηματικὰ ποσὰ θὰ κατατίθηνται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ὑπογεγραμμένον ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τοῦ τῶν Ναυτικῶν. Παρακαλῶ νὰ καθαρισθῇ τὸ ζήτημα, εἰς ποῖον ἐκ τῶν δύο ταμείων ἀμύνης θὰ κατατίθηνται τὰ εἰσπραχθησόμενα, διότι νομίζω, ὅτι τὰ μὲν ἀφορῶντα τὸν στρατὸν ἀντισηκώματα δέον νὰ κατατίθηνται εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ στρατοῦ, τὰ δὲ ἀφορῶντα τὸν στόλον νὰ κατατίθηνται εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου.

§157ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας.»

§159Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἔχω πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας εἶναι τὸ σοβαρώτερον ἐξ ὅλων τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις εἰσήγαγεν. Ἐζητήσαμεν ἐπανειλημμένως, ὅπως παρὰ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τούτου τυπωθῶσι τὰ ἄρθρα τοῦ ἰσχύοντος νόμου, τὰ ὁποῖα τροποποιοῦνται. Ἀλλὰ τί βλέπομεν σήμερον; βλέπομεν τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὰς τροποποιήσεις μόνον, αἱ ὁποῖαι ἐπηνέχθησαν κατά τινα τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ συζήτησις. Ζητῶ συνεπῶς νὰ ἀναβληθῇ τὸ νομοσχέδιον δι’ αὔριον, διότι ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συζητῇ ἐν γνώσει τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων.

§160Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ὑπάρχει λόγος ἀναβολῆς· διότι, ὅταν λάβῃ τις ἀνὰ χεῖρας τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα, δύναται νὰ κάμῃ τὴν σύγκρισιν.

§161ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῦ νὰ τὸν εὕρωμεν; Αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς ἐπὶ ματαίῳ λοιπὸν ἐλήφθησαν;

§162Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισεν, ἵνα παρὰ τοῖς ἄρθροις τοῦ νομοσχεδίου καταχωρισθῇ καὶ αὐτὸ τὸ κείμενον τοῦ τροποποιουμένου νόμου. Ἀντὶ τούτου ἔχομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ παραπλεύρως τῶν ἄρθρων αὐτοῦ τὰς τροποποιήσεις μόνον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Διατὶ ἀπέναντι νὰ μὴ τεθῇ καὶ τὸ κείμενον τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων τοῦ νόμου; Τὸ πρᾶγμα εἶναι ἁπλούστατον. Πρέπει δὲ νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡμεῖς, λέγοντες ταῦτα, δὲν θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, — ἅπασα ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ μεταβάλῃ τὸν κείμενον στρατολογικὸν νόμον, — ἀλλὰ θέλομεν, προκειμένου περὶ συζητήσεως τοσοῦτον σοβαροῦ ζητήματος, νὰ ἤμεθα μελετημένοι. Ἐζητήσαμεν, ἂν ἦτο δυνατὸν, νὰ ἐφοδιασθῶμεν μὲ τὸν νόμον, ἀλλ’ ἐπειδὴ τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν, ἐζητήσαμεν νὰ παρατεθῶσι τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου τοῦ ἰσχύοντος· οὔτε τοῦτο ὅμως ἐγένετο. Θέλετε τώρα νὰ συζητήσωμεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, τί συζητοῦμεν;

§163ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὑποθέτω ὅτι θὰ ἔχῃ σώματα στρατολογικοῦ νόμου· ἂς στείλῃ μερικὰ σώματα ἐδῶ.

§164Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὑπῆρχον 50 μόνον σώματα, καὶ τὰ ἔστειλα.

§165ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πῶς δὲν ἐξετελέσθη ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς κύριε Πρόεδρε;

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ διέταξα, συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, νὰ ἀνατυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τοῦ κειμένου τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων τοῦ νόμου. Ἀλλὰ, φαίνεται, ἐκ παρεξηγήσεως ἐτυπώθησαν μόνον τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῶν γενομένων τροποποιήσεων κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν.

§167Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἂν ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ συνεζητεῖτο εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, βεβαίως δὲν θὰ ἐγίνετο τοιαύτη παρατήρησις. Ἀλλὰ τοῦτο σήμερον συζητεῖται εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, αὔριον δὲ θὰ συζητηθῇ εἰς τρίτην· πότε θὰ λάβωμεν καιρὸν νὰ ὑποβάλωμεν τροπολογίας, ἂν ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς τοιαύτας;

§168Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ προβλέπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν θέλει στέρξει εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως μέχρι τῆς ἐκτυπώσεως καὶ τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων, ἡ ὁποία βεβαίως θὰ γείνῃ αὔριον, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ μοὶ δώσῃ τὴν ἑξῆς πληροφορίαν, διαφωτίζων με. Εἰς τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, ἐν σελίδι 2, ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς: «Ἐκ τῶν εἰρημένων κληρωτῶν θὰ κατατάσσωνται ἐπὶ διετεῖ θητείᾳ οἱ ἀναγκαῖοι διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ἐν εἰρήνῃ ὀργανικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ.» Ποία περίπου, κύριε Ὑπουργὲ, θὰ ἦναι ἡ ἐν εἰρήνῃ ὀργανικὴ δύναμις τοῦ στρατοῦ;

§169Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἐτήσιος νόμος.

§170Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε τὴν ἰδίαν ἐρώτησιν ἐκάμετε καὶ ὑμεῖς καὶ ἄλλος τις.

§171Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἄλλος τις, ἴσως· ἐγὼ ὄχι.

§172Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὀφείλει νὰ ὑποβάλλῃ κατ’ ἔτος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Δι’ αὐτοῦ καθορίζεται ἡ ἐτησία δύναμις τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς συντάσσεται ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης.

§173Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δεύτερον, κύριε Ὑπουργὲ, προχωρεῖτε εἰς τὴν ἔκθεσιν καὶ λέγετε: «οἱ δὲ λοιποὶ, μετὰ ἑξάμηνον ἄσκησιν, θὰ πέμπωνται εἰς τὴν διαθεσιμότητα τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ.» Τί ἐννοεῖτε;

§174Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, Κύριε, κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§175ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διευκολύνει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἀπὸ τοῦδε.

§176Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀναβληθῇ, εἶναι ἀνάγκη νὰ μᾶς φέρῃ τὰς πληροφορίας αὐτὰς ὁ κ. Ὑπουργός.

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ;

§178Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἦναι τυπωμένον αὔριον; Ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ ἦναι τυπωμένον;

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο· περὶ αὐτοῦ ἁρμόδιος εἶναι ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἕως αὔριον εἶναι δύσκολον νὰ ἦναι τυπωμένον τὸ νομοσχέδιον.

§180Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι πταίει ὁ Πρόεδρος.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Μὲ ἠρωτήσατε, ἂν μέχρι τῆς αὔριον θὰ ἦναι τυπωμένον τὸ νομοσχέδιον. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω τοῦτο.

§182Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅτε ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐζητήθη παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐκ τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπαρχόντων ἐντύπων σωμάτων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας καταθέσῃ τινὰ εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ συζητήσωσι τὰ τοῦ νομοσχεδίου λάβωσι γνῶσιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας· ἔστειλε δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς 50 σώματα, ὅσα ὑπῆρχον· ἑπομένως ὑποθέτω, ὅτι ὅσοι προτίθενται νὰ συζητήσωσι δύνανται νὰ πράξωσι τοῦτο. Τώρα ζητοῦσιν οἱ Κύριοι νὰ ἀναβάλωμεν ἐπ’ ἄπειρον τὴν συζήτησιν, χωρὶς νὰ γνωρίζωμεν, πότε θὰ ἦναι τυπωμένος ὁ νόμος· ζητοῦσι ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων τοῦ νόμου, διότι παρὰ τῇ τροπολογίᾳ δέον νὰ ὑπάρχῃ καὶ τὸ ἄρθρον, τὸ ὁποῖον τροπολογεῖται, ἀφοῦ εἶναι δημοσιευμένος ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ τροπολογηθῇ. Ἐν τούτοις παραδεχόμεθα τὴν ἀναβολὴν μέχρι τῆς αὔριον, ἀλλὰ πέραν τῆς αὔριον δὲν δύναται νὰ παραταθῇ.

§183ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εὐθύνεται ἡ Βουλὴ διὰ τὴν παράλειψιν τοῦ καθήκοντος τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου. Τί πταίει λοιπὸν καὶ εἰς τί εὐθύνεται ἡ Βουλή, ἡ ὁποία πρὸ πολλοῦ ἀπεφάσισε τοιοῦτόν τι; Ἐὰν τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον παρέλειψε τὸ καθῆκόν του, δὲν ἔχομεν ἡμεῖς ἐνταῦθα καμμίαν εὐθύνην.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεξήγησις.

§185ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔστω. Δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω αἰτίασιν οὐδαμοῦ. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον εἶπον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐν δικαίῳ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θ’ ἀνατυπωθῇ μετὰ τῶν τροποποιουμένων ἄρθρων ἔναντι. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 100).

§187Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Συγκατατιθέμεθα εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας», καὶ νὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης».

§188Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν διακοπήν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης».

§190ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Μετὰ τὴν διακοπήν.

§191Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ναί. Ἀλλὰ νὰ γείνῃ συζήτησις, ὄχι ὅσοι ἑτοιμάζονται νὰ ὁμιλήσωσι, νὰ παρακινῶνται νὰ μὴ συζητήσωσι. Ἤρχισεν ὁ κ. Ζυγομαλᾶς, καὶ ἔρχεται ὁ κ. Ἀλεξάκης καὶ λέγει: «μὴ ἀγορεύσητε!»

§192ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοῦ ἀπεδώσατε μίαν αἰτίασιν, τὴν ὁποίαν δὲν δέχομαι. Εἰς τὸν κ. Ζυγομαλᾶν εἶπον νὰ σταματήσῃ ὀλίγον, διότι εἶχε ζητήσει ὁ κ. Γκότσης τὸν λόγον.

§193Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Διὰ νὰ εἰδοποιήσητε τοὺς βουλευτάς! (ἱλαρότης).

§194Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ ἀναβολῆς· ἔπρεπε νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις αὕτη, καὶ τότε νὰ ὁμιλήσω. Ἀφοῦ ὁ κ. Γκότσης ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν, ἐγὼ δὲν ἠδυνάμην νὰ ὁμιλήσω. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν προηγεῖται ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§196Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δέκα λεπτὰ ἔχομεν καιρὸν μέχρι τῆς διακοπῆς.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ διακόψωμεν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 7 καὶ 50′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης»; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§198Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 2 ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: «δʹ) Τὸ δεκατημόριον τῶν ἐκ τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς ἐπὶ εἰδῶν ὑπαγομένων εἰς γενικὸν ἢ συμβατικὸν δασμὸν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου.»

§199ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, διότι κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐὰν ὁ λαὸς πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας, δέον αἱ θυσίαι αὗται νὰ ὦσιν ἴσαι δι’ ὅλον ἐν γένει τὸν λαόν. Ἐπειδὴ ὅμως γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι τὸ συμβατικὸν δασμολόγιον ἔχει καθορισθῆ ἐπί τινι βάσει, τὸ λαμβανόμενον ποσοστὸν διὰ τὴν αὔξησιν ἐκείνην εἶναι ἄνισον εἰς βάρη καὶ θυσίας, τὰς ὁποίας δὲν δύναται νὰ πληρώνῃ ὁ λαός. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν ἀντίκειται τὸ μέτρον τοῦτο εἰς τὴν ἀρχὴν τῆς ἰσότητος καὶ ἀναλογίας τοῦ φόρου. Κατὰ συνέπειαν ἤθελον παρακαλέσει ὑμᾶς, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, τὴν ἐπίπτωσιν τοῦ φόρου τούτου νὰ ζητήσητε ἐπὶ ἄλλων εἰδῶν. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω, ἂν ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ ἔχῃ οἰκονομίας ἢ οὔ. Τὸ ζήτημα τοῦτο συνεζητήθη λίαν εὐρέως, καὶ δὲν ἐπιχειρῶ νὰ εἰσέλθω ἐκ νέου εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐξεύρῃ μέσα οἰκονομίας καὶ εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη νὰ ζητήσῃ πόρους, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν θὰ ἦτο δικαιότερον ν’ ἀπευθυνθῇ πρὸς τοὺς δυναμένους νὰ πληρώνωσι τὰ βάρη ταῦτα. Ἡ Κυβέρνησις κατέφυγεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ δασμολογίου κατὰ 10%...

§200Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 11 καὶ 11%.

§201ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.... Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις προὐτίμησε τὸν φόρον αὐτὸν ὡς τὸν μᾶλλον εὔκολον καὶ θετικὸν εἰς τὰς εἰσπράξεις. Εἶναι βεβαίως δίκαιον, ὁ ἐπιβαλλόμενος φόρος νὰ ἐπιβαρύνῃ τοὺς πληρώνοντας καταναλωτάς, διότι καταναλισκόμενοι φόροι θεωροῦνται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς τὴν προαίρεσιν τοῦ καταναλωτοῦ καὶ οὐχὶ εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ καταναλίσκοντες καταναλίσκουσι καὶ ἀντικείμενα τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης, ὑπαγόμενα εἰς τὸν ἐπιβαλλόμενον δασμόν, ἕπεται ὅτι ὁ φόρος οὗτος δὲν εἶναι φόρος τῆς ἐλευθέρας βουλήσεως, ἀλλὰ τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης. Λοιπὸν, ἐὰν ἦτο δυνατὴ πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ ἡ ἀντικατάστασις τοῦ προτεινομένου φόρου τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς δι’ ἄλλου φόρου εὐκολωτέρου καὶ ἧττον ὀχληροῦ, ὁ φόρος οὗτος πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, φρονῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν τοῦτο, καὶ κυρίως διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἔλαβον τὸν λόγον. Φρονῶ ὅτι ὁ φόρος ὁ ἐπιβαλλόμενος ἐπιπίπτει ἐπὶ τῆς μεσαίας τάξεως τῆς κοινωνίας καὶ τῆς κατωτέρας, ἐνῷ δὲν θίγει τὴν εὐπορωτέραν. Ὁμιλῶ δ’ ἐν πάσῃ εἰλικρινείᾳ...

§202Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Κατὰ τὴν τροποποίησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἤκουσα νὰ γίνηται λόγος περὶ νέας φορολογίας. Ἤκουσα ὅτι τὸ δέκατον τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν διατίθεται ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§203ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλετε νὰ κάμω ὀπισθοδρομικὴν ἀνάλυσιν; Λοιπὸν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης ἀφορᾷ ὁλόκληρον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὁλόκληρον τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὁλόκληρον τὴν σύνταξιν τοῦ στρατοῦ. Κατὰ συνέπειαν μὴ μὲ ἐρωτᾶτε διατὶ ὁμιλῶ οὕτω.

§204Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Σήμερον δὲν γίνεται λόγος περὶ φόρου. Μόνον τὸ δέκατον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων...

§205Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον αὐτό;

§206ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἐξεύρῃ ἓν ποσοστὸν τῶν ὑπαρχόντων φόρων, καὶ τοιοῦτον καταλληλότερον καὶ θετικώτερον εὗρεν ἐπὶ τῶν εἰσερχομένων διὰ θαλάσσης. Ἐν ἄλλοις Κράτεσι καὶ ἰδίᾳ ἐν Ἀγγλίᾳ, τὰς ἐκτάκτους ταύτας δαπάνας τὰς πορίζονται ἐκ νέας ἄλλης προσόδου, αὐξάνοντες ἐπ’ αὐτῆς τὸ ποσοστὸν τοῦ ὑπάρχοντος φόρου, ἀλλὰ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἐκεῖ ὁ φόρος ἔχει κανονισθῆ ἐπὶ δικαίᾳ ἰσότητι, ἐνῷ ἐδῶ κανονίζεται οὐχὶ ἐπὶ δικαίᾳ ἰσότητι. Ἐὰν λοιπὸν ἦναι εὔκολον, πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν καὶ ἐν Ἑλλάδι τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ φόρου ἐκείνου...

§207Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τίνος;

§208ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος... Καὶ εἶναι εὔκολος ἡ ἐξεύρεσις αὐτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ὁ μᾶλλον ἁρμόδιος, ὤφειλε νὰ ἐπιδιώξῃ νὰ μάθῃ, ποῦ τοποθετεῖται τὸ εἰσόδημα καὶ τὸ πλεόνασμα, καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἐξεύρῃ τὴν ἀνάλογον φορολογίαν, διὰ νὰ προικοδοτήσῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, μὲ ὅλας τὰς μικρὰς γνώσεις, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ ἔχω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ ἐπὶ τῆς πείρας βασιζόμενος, δύναμαι νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τινα ἐπὶ τῶν ἐνεστώτων νόμων. Ἐν πρώτοις, ἐὰν αὐξήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος τῶν οἰκοδομῶν, τουτέστιν ἐὰν ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸν φόρον τὸν ὑπάρχοντα τῆς Αʹ κατηγορίας, ἤτοι τὰ ἐνοίκια μέχρι 1000 δραχμῶν, ἀπὸ 1000 δὲ δραχμῶν μέχρι 3,000, τῆς Βʹ κατηγορίας, αὐξήσῃ κατὰ 1%, ἀπὸ 3,000 μέχρι 5,000, τῆς Γʹ κατηγορίας, κατὰ 2%, καὶ τῆς Δʹ κατηγορίας κατὰ 4% κλπ., οὐδεὶς θὰ ἐπιβαρυνθῇ ἐκ τῆς μεσαίας ἢ τῆς κατωτέρας τάξεως· θὰ ἐπιβαρύνηται μόνον τὸ κεφάλαιον, ὅπου εὑρίσκεται ἐν ἀφθονίᾳ καὶ ἀδιάθετον...

§209Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν συμφωνεῖ ὁ κύριος Καραπᾶνος.

§210ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Στενοχωροῦμαι, Κύριοι, διὰ τὸ ζήτημα, διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι εἶναι σοβαρὸν οὐ μόνον διὰ τὰς κατωτέρας τάξεις τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ πολιτεύματος. Διότι, ὅταν ἀκόμη δὲν ἔχωμεν ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ συναίσθησιν τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν λαόν, καὶ τῆς δυνάμεως ἐκείνων, οἵτινες δὲν δύνανται νὰ ὑποφέρωσιν αὐτοὺς, καὶ διακόπτομαι οὕτω παρ’ ἑνὸς ἀντιπροσώπου τοῦ λαοῦ, ὅστις δὲν ἠξεύρω διὰ τίνας λόγους δὲν κατώρθωσε νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἀνισότητα τῆς φορολογίας, δὲν ἠξεύρω πῶς δυνάμεθα νὰ ἤμεθα Βουλευταὶ ἐνταῦθα. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§211Κ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Ἐθυμώσατε καὶ ἐγείνατε εὐφραδέστερος!

§212ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγω περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν δύναται νὰ φορολογηθῇ τὸ μὴ φορολογούμενον εἰσόδημα. Κατὰ δεύτερον ἡ τοποθέτησις τοῦ κεφαλαίου γίνεται εἰς τὰ κληρονομικὰ τέλη. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἀπ’ εὐθείας κληρονόμων ἔχομεν καὶ τοὺς ἐκ πλαγίου, δύνασθε νὰ αὐξήσητε τὸ ποσοστὸν τῆς φορολογίας ἐπὶ τῶν ἐκ πλαγίου κληρονόμων, διότι οὐδὲν ἀδίκημα θὰ διαπραχθῇ, ἐὰν ὁ μηδέποτε ἐργασθεὶς καὶ κληρονομῶν ὑποστῇ φορολογίαν. Ἐπ’ αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῶν κληροδόχων ἂς αὐξήσῃ ἡ φορολογία καὶ μέχρι 12%. Τρίτον, ὡσαύτως ὑπάρχει τοποθέτησις κεφαλαίων ἐπὶ τῶν ἀσκεπῶν οἰκοπέδων, τῶν ἀγοραζομένων πρὸς κερδοσκοπίαν...

§213Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς εἶναι γνωστόν;

§214ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι πᾶς ὁ ἔχων οἰκόπεδον ἀξίας ἄνω τῶν 10,000 δραχμῶν τὸ φυλάττει πρὸς κερδοσκοπίαν, διότι ἐννοεῖ, ὅτι ἡ φορολογία δὲν εἶναι μεγάλη. Ἐὰν ἡ φορολογία αὐξηθῇ ἐπ’ αὐτῶν κατὰ 25 λεπτὰ ἐπὶ τῶν 100 δραχμῶν, βεβαίως τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι σπουδαῖον. Θὰ αἰσθανθῇ μόνον καὶ ὁ ἰδιοκτήτης οἰκοπέδου τὸ βάρος τῆς ἀνίας, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι ἐγώ, ὁ καταναλίσκων καὶ φορολογούμενος.

§215Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Πρὸς ἐκδίκησιν;

§216ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ὑποδείξω καὶ μίαν ἄδικον φορολογίαν, ὑφισταμένην κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα. Σήμερον ὁ ἐνάγων εἰς τὰ Δικαστήρια καὶ δικαζόμενος, ὑπάγεται εἰς τὴν αὐτὴν φορολογίαν, ἀνεξαρτήτως τοῦ δικαζομένου ποσοῦ τῆς ἀπαιτήσεως. Πρόκειται π. χ. διεξαγωγὴ δίκης 50 ἢ 100 δραχμῶν, ὁ δὲ ἐνάγων πληρώνει τὸ αὐτὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον πληρώνει καὶ ὁ ἐνάγων διὰ 50,000 καὶ διὰ 100,000 δραχμάς. Φρονῶ, ὅτι μία ἀνάλογος πρόοδος τοῦ φόρου θὰ ἦτο δικαία. Ὡσαύτως νομίζω, ὅτι δικαία θὰ ἦτο φορολογία τις καὶ ἐπὶ τῶν ἀτόκων καταθέσεων ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ. Νομίζω ὅτι, ἀντὶ νὰ μένωσι τὰ κεφάλαια ταῦτα νεκρά, καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ δώσωμεν μίαν ὤθησιν εἰς αὐτά, ὅπως μὴ μένωσιν ἀργά. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον δὲν θὰ ἐδίσταζον νὰ προτείνω νὰ ἐπιβληθῇ καὶ ἐπ’ αὐτῶν φορολογία 25 λεπτῶν ἐπὶ τῶν 100 δραχμῶν...

§217Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δι’ ἐκδίκησιν καὶ αὐτό;

§218ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ὅταν ὁμιλῶ μὲ τὸν καθηγητὴν τῆς δημοσιονομίας, ὀφείλω νὰ σιγήσω· ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἀτόκων καταθέσεων εἶναι σημαντικόν· κυμαίνεται, κατὰ τοὺς ἰσολογισμοὺς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, μεταξὺ 30 καὶ 60 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος, ἵνα τεθῶσι καὶ τὰ κεφάλαια ταῦτα εἰς κυκλοφορίαν. Νομίζω ὅτι οἱ πόροι, τοὺς ὁποίους ὑπέδειξα, δὲν ἐπιβαρύνουσι τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας, αἵτινες αἰσθάνονται τὴν φορολογίαν. Νομίζω ὅτι μοὶ ἐπετρέπετο νὰ ὑποβάλω τὴν ταπεινήν μου γνώμην εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ δὲ Κυβέρνησις δύναται νὰ λάβῃ αὐτὴν ὑπ’ ὄψιν, ἐὰν θέλῃ.

§219Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Στρατιωτικὸν σύστημα ὁλόκληρον, κύριοι, Βουλευταὶ εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἀφορῶν τὴν στρατιωτικὴν διοργάνωσιν τοῦ Κράτους. Ἡ ἰδέα εἶναι πολὺ δημοφιλής, ἐπαγωγὸς καὶ πολὺ σαγηνευτική· διότι ὁ ἄνθρωπος συνεγεννήθη μετὰ τῆς ἔριδος· ἀφ’ ὅτου ὁ ἄνθρωπος ἤρχισε νὰ πληθύνηται, ἀνεφάνη εἰς τὸν κόσμον καὶ ἡ ἔρις, καὶ ἕκαστον Κράτος, ὡς ἀποτελούμενον ἀπὸ ἄθροισμα ἀνθρώπων, φροντίζει περὶ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἰσχύος αὐτοῦ, ἵνα ἐν ἐνδεχομένῃ ἔριδι δείξῃ τὴν ἰσχύν του. Φοβοῦμαι ὅμως, μήπως τὸ στρατιωτικὸν αὐτὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως θέλει χρησιμεύσει μόνον ὡς μέσον σαγηνευτικὸν πρὸς ἐπιψήφισιν τῶν ἐπακολουθημάτων τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως, ἡ ὁποία ὡς ἐπακολούθημα θὰ ἔχῃ ἐπιτελεῖον ἀρκετὰ πολυάριθμον. Μετὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν στρατιωτικὸν σύστημα τῆς Κυβερνήσεως ἕπονται δέκα καὶ τέσσαρα ὅλα νομοσχέδια φορολογικά, —πλὴν τῶν ἀδήλων, —δι’ ὧν ἐπιβάλλονται φόροι νέοι, φορολογικὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καταστρέφουσι τὴν βιομηχανίαν, καὶ ἀπονεκροῦσι τὴν γεωργίαν. Ἀλλὰ προτοῦ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρου τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσω μίαν ζωηρὰν ἐπιθυμίαν, ὅλως προσωπικὴν, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῶν ἐργασιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἔπρεπε νὰ καταγίνηται ἡ Βουλή. Ὁμολογῶ, κύριοι συνάδελφοι, τὸ παρακεκινδυνευμένον τῆς ἐπιθυμίας μου. Προσεπάθησα νὰ καταστείλω αὐτὴν, ἀλλὰ δὲν τὸ κατώρθωσα, διότι μὲ κρατεῖ προσηλωμένον πρὸς ἑαυτήν. Ἔχω προσωπικὴν ἐπιθυμίαν, κύριοι συνάδελφοι, καθ’ ἥν, ἀντὶ ἡ Βουλὴ νὰ καταγίνηται συζητοῦσα τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας, —διὰ τὴν ὁποίαν ἐγὼ, καίτοι εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ, καίτοι εὔχομαι αἱ ἰδέαι μου ν’ ἀποδειχθῶσι πεπλανημέναι, εἶμαι ἀπαισιόδοξος, διότι στρατιωτικῶς νὰ διοργανωθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὡς σήμερον κατήντησεν, εἶναι ἀδύνατον, ἐὰν δὲν προηγηθῇ ἄλλη ἐργασία, ἐὰν δὲν προηγηθῇ ἐργασία, ὅπως ἀναζωπυρωθῇ παρὰ τοῖς Ἕλλησι τοῖς σήμερον ἡ συναίσθησις πρὸς τὸ καθῆκον, τὴν ὁποίαν οἱ πατέρες μας εἶχον, —ἀντὶ τούτου, λέγω, προτιμότερον θὰ ἦτο ν’ ἀσχοληθῇ εἰς ἄλλα. Πρὸς τί, Κύριοι, σπεύδετε νὰ πληρώσητε τὰς ἀποθήκας ὅπλων, νὰ πληρώσητε τὰς ἀποθήκας πυροβόλων, νὰ πληρωθῶσιν, ἔστω, οἱ λιμένες πλοίων; Καὶ τίς θὰ χειρισθῇ αὐτά; Αἱ ναυτικαὶ νῆσοι ἠρημώθησαν. Τίς θὰ μεταχειρισθῇ τὰ ὅπλα; τίς θὰ μεταχειρισθῇ τὰ πυροβόλα, ἀφοῦ οἱ Ἑλληνόπαιδες καθ’ ὁμάδας τρέπονται πρὸς τὸν κάτω κόσμον, ἀκριβῶς πρὸς τοὺς ἀντίποδας; Τίς θέλει διδάξει εἰς τοὺς Ἑλληνόπαιδας τὸ καθῆκον πρὸς τὴν Πατρίδα, τὸ καθῆκον πρὸς τὴν Θρησκείαν, ἄνευ τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τοῦ στρατοῦ εἶναι περιττός; Ἐμερίμνησε ποτὲ ἡ Πολιτεία μέχρι τοῦδε, ὅπως διδάξῃ τοὺς Ἑλληνόπαιδας περὶ τοῦ ποῖα εἶναι τὰ καθήκοντα αὐτῶν πρὸς τὴν Πατρίδα καὶ πρὸς τὴν Θρησκείαν; Δημοδιδασκάλους ἐν πολλοῖς δὲν ἔχομεν, συναισθανομένους τὸ ὕψος τῆς ἀποστολῆς των. Ὁ δημοδιδάσκαλος, παρ’ ὅλην τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὑπὲρ αὐτοῦ ἡ Πολιτεία, δὲν εἶναι ἄλλο τι δυστυχῶς, παρὰ ἐκλογικὸς πράκτωρ· εὐάριθμοί εἰσιν οἱ ἀφωσιωμένοι εἰς τὸ καθῆκόν των...

§220ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Μετὰ τὸν νέον νόμον;

§221Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὸν νέον νόμον μονιμοποιηθέντες ἐξησφαλίσθησαν περισσότερον οἱ δημοδιδάσκαλοι, δὲν ἀπέμαθον ὅμως τὰς παλαιὰς ἕξεις των, καὶ ἐξακολουθοῦσι μετὰ φανατισμοῦ πολιτευόμενοι. Ἱερέα ἐρχόμενον εἰς συνάφειαν πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ προσπαθοῦντα νὰ ἀναζωπυρώσῃ παρ’ αὐτῷ τὸ αἴσθημα τὸ θρησκευτικὸν, δὲν ἔχομεν. Ἡ Δικαιοσύνη βραδυπορεῖ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐξαντλεῖ καὶ ἀποκάμνει τοὺς εἰς αὐτὴν προσερχομένους. Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν, ἡ ἀνοργανωτικὴ ἐργασία νὰ ἤρχιζεν ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἔχωμεν θρησκείαν, ἀγάπην πρὸς τὴν Πατρίδα, δικαιοσύνην, καὶ μετὰ τοῦτο ν’ ἀρχίσῃ ἡ στρατιωτικὴ ἀναδιοργάνωσις τῆς χώρας. Ἀλλ’ ἀφοῦ τέλος πάντων σειρὰ νομοσχεδίων στρατιωτικῶν εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, πρέπει νὰ σκεφθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν διότι τοῦτο ἐπιβάλλει καὶ ἡ προέλευσίς των καὶ ἡ διαβεβαίωσις τῶν ἰθυνόντων ἄχρι τοῦδε τὰς τύχας τῆς χώρας, διαβεβαιούντων, ὅτι εὑρισκόμεθα ὑπὸ περιστάσεις δεινάς. Καὶ ὅμως ταύτας ἐγὼ τοὐλάχιστον καὶ ὑμεῖς, κύριοι συνάδελφοι δὲν, γνωρίζομεν, διότι, καίτοι ζῶμεν ἐν κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἦναι ὅλως ξένον πρὸς τὸν μυστικισμόν, ἐν τούτοις πέπλος μυστηρίου καλύπτει τὰς περιστάσεις ταύτας, καὶ ὁσάκις Βουλευτής τις ἐζήτησε πληροφορίας περὶ τῶν περιστάσεων τούτων, τῶν δεινῶν, οὐδεμίαν ἀπάντησιν ἔλαβεν, ἐπὶ τῇ αἰωνίᾳ προφάσει τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν, ὅτι θὰ παρεβλάπτοντο τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, ἐὰν ἠναγκάζοντο οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ὁμιλήσωσιν. Οὕτως οἱ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδὲν ἐπληροφόρουν τὴν Βουλήν, διότι οὐδέν ποτε ἐγνώριζον καὶ αὐτοί. Ἐξωτερικὴν πολιτικὴν ἡ Ἑλλὰς οὐδέποτε εἶχεν, οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ· τοὐλάχιστον αὐτὴ εἶναι ἡ προσωπική μου ἀντίληψις. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν δεινῶν περιστάσεων ὑφίστανται καὶ κίνδυνοι, ὡς διαβεβαιοῦσιν οἱ νῦν καὶ οἱ πρώην Ὑπουργοὶ, κίνδυνοι ἀπειλοῦντες τὴν ὕπαρξιν αὐτοῦ τοῦ Ἑλληνισμοῦ, τοὺς ὁποίους ὅμως ἀργὰ, πολὺ ἀργὰ συνησθάνθημεν. Καὶ ἐξηγοῦμαι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἔχω δικαίωμα καὶ καθῆκον νὰ ἐξηγηθῶ, ἀφοῦ οὔτε ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔμαθόν τι, Ὑπουργείου, τὸν ὁποῖον διευθύνετε νῦν ὑμεῖς λίαν ἐπαξίως, καὶ πρὸ ὑμῶν διηύθυνον ἄλλοι, ἐπίσης ἐπαξίως, ἀλλ’ ὅ,τι γνωρίζω, τὸ γνωρίζω ἐκ τοῦ τύπου. Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς: ἡ πλειὰς τῶν Εὐρωπαίων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι κατῆλθον εἰς τὴν ἑλληνικωτάτην Μακεδονίαν, νομίζετε ὅτι ἔπραξε τοῦτο χάριν ἀναψυχῆς, ἢ χάριν παιδιᾶς; Καὶ δὲν νομίζετε, ὅτι μετέβησαν ἐκεῖ, ἵνα διοργανώσωσι τὴν χωροφυλακὴν, πρὸς παγίωσιν μιᾶς τάξεως πραγμάτων; Εἰς ἐμὲ φαίνεται, ὅτι τοιοῦτον σκοπὸν ἐπιδιώκουσι, τὴν ἐμπέδωσιν εἰς τὴν χώραν ἐκείνην τὴν Ἑλληνικὴν τῆς τάξεως, καὶ τὴν ἀπαλλαγὴν ταύτης ἀπὸ παντὸς δολοφονικοῦ καὶ ἀτάκτου στοιχείου. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν βλέπω, Κύριοι, οὔτε ἐντὸς οὔτε ἐκτὸς τῆς αἰθούσης, οὐδὲ ἀλλαχοῦ, τὸ ἀνάστημα ἐκείνου, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ λάβῃ τὴν πρωτοβουλίαν, ὅπως ἐξώσῃ τῆς Μακεδονίας τὴν πλειάδα τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τῶν ἀντιπροσωπευόντων τὰς σημαίας ὅλης τῆς Εὐρώπης. Ἀργὰ λοιπὸν, Κύριοι, πολὺ ἀργὰ συνησθάνθημεν τοὺς κινδύνους, οὓς ἀπὸ ἐτῶν διατρέχει ὁ Ἑλληνισμός, χωρὶς ποτε νὰ σκεφθῶμεν περὶ τῆς ἀναστολῆς αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἐνόμιζον, ὅτι, ἀντὶ νὰ καταγινώμεθα εἰς τὴν μελέτην καὶ συζήτησιν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, θὰ ἦτο προτιμότερον καὶ πρακτικώτερον, ἐὰν κατεγινόμεθα εἰς μελέτην καὶ συζήτησιν νομοσχεδίων περὶ ἀναπτύξεως τῆς βιομηχανίας, περὶ προστασίας τῆς γεωργίας. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου, Κύριοι, πρὸς τροφοδότησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων συζητοῦμεν τὴν καταστροφὴν τῆς βιομηχανίας, τὴν ἀποστείρωσιν τῆς γεωργίας! Διότι, γιγνομένου δεκτοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ φορολογικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως, ἀναντιρήτως θέλομεν ἔχει ὡς συνέπειαν τούτου τὴν καταστροφὴν τῆς βιομηχανίας, διότι πολλοὶ κλάδοι αὐτῆς, καὶ δὴ τῆς καθαρῶς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας, καταστρέφονται ἐντελῶς διὰ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν. Διὰ δὲ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καὶ δὴ τοῦ ἐδαφίου γʹ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς ἐπρόσεξεν ἐκ τῶν ἄχρι τοῦδε ἀγορευσάντων, καταστρέφονται τρεῖς κλάδοι βιομηχανίας, ἡ ὕπαρξις τῶν ὁποίων τρέφει καὶ ἀναπτύσσει τὴν γεωργίαν. Ἐδαπανήθησαν, Κύριοι, ὅπως ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ἑκατομμύρια ὁλόκληρα πρὸς ἵδρυσιν καταστήματος παραγωγῆς σακχάρεως· διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη περὶ φορολογίας τῆς ἐγχωρίου σακχάρεως, τὸ κατάστημα ἐκεῖνο μεταβάλλεται εἰς στρατῶνα τῶν φυλάκων τοῦ Δημοσίου, καὶ καταστρέφεται ἐντελῶς, τούτου δὲ καταστρεφομένου τραυματίζεται ἡ γεωργία, ἡ παράγουσα τὰ τεῦτλα, τὰ χρήσιμα πρὸς παραγωγὴν τῆς σακχάρεως. Ἐκ τῶν ἐφημερίδων ἔμαθον ἐπίσης, ὅτι Ἕλληνες πλουτήσαντες ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ἐπανακάμψαντες ἐνταῦθα ἐδαπάνησαν ἑκατομμύριον ὁλόκληρον, ὅπως ἱδρύσωσιν ἐν Ἑλλάδι ἕνα κλάδον βιομηχανίας, τὴν ζυθοποιίαν. Οἱ κεφαλαιοῦχοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐν Πατησίοις ἤγειραν περικαλλὲς μέγαρον ζυθοποιίας, ἐνόμιζον ὅτι ζῶσιν ἐν ἄλλοις Κράτεσιν, ἐν τοῖς ὁποίοις οἱ προοδεύοντες ἐν βιομηχανίᾳ βραβεύονται· ὀνειροπολοῦντες δὲ βραβεῖα, ἐὰν ἡ βιομηχανία των καθίστατο γνωστὴ εἰς τὸ Κράτος, κατὰ τὰ ἐγκαίνια τοῦ καταστήματος διέπραξαν τὸ μέγα λάθος νὰ καλέσωσι καὶ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως παρασταθῇ εἰς αὐτὰ, νομίζοντες ἴσως, ὅτι οὗτος, λαμβάνων γνῶσιν τῆς τελειότητος τῆς τοιαύτης βιομηχανίας, ἤθελε βραβεύσει αὐτούς. Καὶ προθύμως τὰ ἐγκαίνια τῆς ἐργασίας των ἐτίμησε διὰ τῆς παρουσίας του ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλ’ ἐκεῖ εἶδε γύρωθεν τοῦ καταστήματος κρουνοὺς, ἐξ ὧν ἔρρεεν ἄφθονος ζῦθος, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι εὗρε τὸν Πακτωλὸν πρὸς πλήρωσιν τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἀντὶ βραβείου, ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ἑνὸς νομοσχεδίου ζητεῖ νὰ καταστρέψῃ καὶ τὴν βιομηχανίαν ταύτην, ἥτις μεγάλην σχέσιν ἔχει καὶ πρὸς τὴν γεωργίαν. Ἐρωτῶ, Κύριοι, μετὰ τὴν τοσαύτην ἀστοργίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους πρὸς τοὺς κλάδους αὐτοὺς τῆς γεωργικῆς βιομηχανίας, πιστεύετε, ὅτι θέλουσιν εὑρεθῆ ἄλλοι κεφαλαιοῦχοι, ὅπως διαθέσωσι τὰ κεφάλαιά των πρὸς οἱανδήποτε βιομηχανικὴν ἐπιχείρησιν, ἡ ζωὴ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἐκ τῶν φορολογικῶν διαθέσεων τοῦ Κράτους; Ἐγὼ δὲν τὸ φρονῶ. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἡ πρόοδος τοῦ καταστήματος ἐκείνου ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν γεωργίαν, διότι παρηκολούθησα ἄλλοτε γεωπόνους τινὰς, ἐλθόντας εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, οἱ ὁποῖοι ἐβεβαίωσαν, ὅτι τὸ ἔδαφος δήμων τινῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας εἶναι κατάλληλον πρὸς καλλιέργειαν τῆς βύνης, δηλαδὴ τῆς κριθῆς, ἐκ τῆς ὁποίας κατασκευάζεται ὁ ζῦθος. Ἐν τούτοις ἔχω ὑπ’ ὄψει νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καλλιέργεια ταύτης, ἐπὶ πολλαπλαῖς ποιναῖς, καὶ οὕτως οἱ κάτοικοι τῶν δήμων ἐκείνων καταδικάζονται καὶ ὑποχρεοῦνται, ἵνα ἐσαεὶ καλλιεργῶσι τοὺς καρποὺς καὶ μόνον τοὺς καρποὺς, οὓς ἡ θεὰ Δημήτηρ ἐχάρισεν εἰς τοὺς συμπολίτας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Ἀναστασοπούλου. Ὁμολογῶ μὲν, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ τοῦ παρόντος δὲν καλλιεργεῖται τὸ προϊὸν τοῦτο, ἕνεκα τῆς ἀμαθείας τῶν γεωργῶν μας, ἀλλ’ ἐὰν μετ’ ὀλίγον οἱ γεωκτήμονες νομίσωσι συμφορωτέραν τὴν καλλιέργειαν τοῦ προϊόντος τούτου, δὲν δύνανται νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς αὐτὴν, διότι κατὰ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον ἐπὶ ποιναῖς ἀπαγορεύεται ἡ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καλλιέργεια τῆς κριθῆς ταύτης. Δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα οἱ γεωργοὶ ἡμῶν νὰ προοδεύσωσι καὶ πέραν τοῦ ἀραβοσίτου! Ἀλλὰ τοῦτο μόνον τὸ τραῦμα ὑφίσταται ἡ γεωργία; Γνωρίζετε τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας τῶν οἰνοπνευματωδῶν ποτῶν. Καὶ ὁ φόρος οὗτος καθιεροῦται πρὸς τροφοδότησιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, ἐκ τούτου δὲ ἡ ἀμπελουργία καταστρέφεται τελείως, διότι καὶ οἱ ἄμβυκες, διὰ τῶν ὁποίων ἀποστάζουσι τὰ στέμφυλα οἱ δυστυχεῖς γεωργοὶ, καὶ ἐκεῖνοι καταργοῦνται διὰ τοῦ τρόπου τῆς ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς βαρυτάτην φορολογίαν. Ἢ μήπως νομίζετε, ὅτι ἔχετε δικαίωμα αὔριον, ἐὰν πεισθῆτε ἐκ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου, ὃν ἤδη ψηφίζετε, ὅτι ὁ σκοπός του ναυαγεῖ, ἢ ὅτι τὰ πρὸς τροφοδοσίαν του μέσα εἰσὶν ἀνυπόφορα, ἢ μήπως, νομίζετε, λέγω, ὅτι ἔχετε δικαίωμα νὰ ἀπαλλάξητε εἰς τὸ μέλλον τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τῶν τοιούτων βαρῶν; Ἢ νομίζετε, ὅτι ἀσκοῦντες τὸ δικαίωμα, ὅπερ τὸ Σύνταγμα σᾶς δίδει, ὅπως ψηφίζητε κατ’ ἔτος τοὺς φορολογικοὺς νόμους, δύνασθε ἐν μέλλοντι προσεχεῖ ἢ ἀπωτέρῳ νὰ μεταβάλητε ὅ,τι καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε νῦν; Οἱ νομίζοντες τοῦτο ἀπατῶνται· διότι τοῦ δικαιώματος τούτου ἀποστερεῖται ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον ἔχομεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀποξενωθῶμεν τοῦ συνταγματικοῦ τούτου δικαιώματος. Καὶ ἐν τούτοις ἀποξενούμεθα· διότι τὸ ἄρθρον 3 λέγει: «Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελεν ἐκχωρηθῆ μέρος ἢ τὸ ὅλον τῆς ἐτησίας προσόδου τοῦ ταμείου πρὸς προμήθειαν ὑλικοῦ πολέμου ἐπὶ χρονικὴν διάρκειαν ὑπερβαίνουσαν τὸ ἔτος, οὐδεμία ἐπιτρέπεται κατὰ τὴν χρονικὴν ταύτην διάρκειαν τροποποίησις τῶν κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκχωρήσεως ὑφισταμένων νόμων, ἐξ ὧν παράγονται οἱ πόροι τοῦ ταμείου, ἐκτὸς μόνον ἐὰν πρόκηται νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ αὔξησις τῆς ἐκ τούτων προσόδου.» Δύνασθε, λέγει τὸ νομοσχέδιον, ν’ αὐξήσητε τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους ψηφίζετε σήμερον, διὰ νὰ πάρωμεν κανόνια καὶ τουφέκια, διότι ὁ ἐχθρὸς ἔρχεται, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ἐλαττώσητε τούτους εἰς αἰῶνα τὸν ἅπαντα, διότι τὸ δάνειον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ θὰ προβῇ πρὸς ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, βεβαίως δὲν θὰ ἐξοφληθῇ ποτέ! Ἐκτὸς τῶν εἰρημένων, Κύριοι, ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας πρὸς ἀντιμετώπισιν τῶν περιστάσεων, πρὸς ἀποσόβησιν τῶν κινδύνων, τῶν πανταχόθεν καὶ πολλαχόθεν ἀπειλούντων τὸν Ἑλληνισμόν, ἔχομεν καὶ ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ περὶ φορολογίας τοῦ οἴνου· Ὡς γινώσκετε, ἔχομεν τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ πρὸς ταύτῃ καλεῖσθε νὰ ψηφίσητε καὶ φόρον ἐπὶ τοῦ οἴνου, ὁ ὁποῖος ἐπιγράφεται μὲν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ «φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου», ἀλλ’ ἐὰν ἀναγνώσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, θὰ πεισθῆτε, ὅτι δὲν εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, οὐδ’ ἐπὶ τῆς παραγωγῆς, ἀλλ’ εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς γεύσεως τῆς σταφυλῆς, διότι, ἐὰν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, δὲν θέλετε τολμᾶ—ταῦτα θὰ ἀναπτύξω, ὅταν ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς συζήτησιν—κατὰ τὴν ἐποχὴν τῶν σταφυλῶν νὰ μεταφέρητε εἰς τὸν οἶκόν σας σταφυλὰς πρὸς βρῶσιν. Τοιουτοτρόπως οἱ ἀμπελοκτήμονες θέλουσι πληρώνει ἐφεξῆς τὸν στρεμματικὸν φόρον, καὶ ἐπὶ πλέον καὶ τὸν ζητούμενον ἐπὶ τοῦ γλεύκους φόρον. Ἔχομεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἄλλα νομοσχέδια, περὶ φορολογίας τῶν ἐπιτηδευμάτων, περὶ φόρου οἰκοδομῶν, περὶ φορολογίας τῶν βοσκησίμων γαιῶν. Ἔχομεν καὶ νομοσχέδιον περὶ αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν, τὸ ὁποῖον συνεζητήθη καὶ ἄλλοτε, ὅτε καὶ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὃν εἴχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκούσωμεν εἰσηγούμενον τὸν προξενικὸν νόμον καὶ ὁμιλοῦντα περὶ προξενικῶν τελῶν, ὡμολόγησεν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν προξενικῶν τελῶν θὰ καταστρέψῃ τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν, καὶ οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες θ’ ἀλλάξωσιν ὑπηκοότητα, ἐὰν ἀναγκασθῶσι νὰ πληρώνωσι πολλὰ προξενικὰ τέλη εἰς τὰ Προξενεῖα.

§222Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Οὐδέποτε ὡμολόγησα τοιοῦτόν τι.

§223Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὡμολογήσατε, ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος, ἐγὼ δὲ μετὰ τοῦ κ. Δραγούμη ἐπροτείναμεν, καὶ σεῖς ἀπεδέχθητε τὴν μὴ αὔξησιν τῶν προξενικῶν τελῶν. Τοῦτο γνωρίζω καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως· διότι ἐπ’ ὀλίγους μῆνας διετέλεσα προξενικὸς ὑπάλληλος ἐν Ρουμανίᾳ, καὶ εἶδον, ὅτι ὀλίγοι ἐπλήρωνον τὰ προξενικὰ τέλη. Ἐὰν αὐξήσητε αὐτὰ, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν οὔτε ἕνα ὑπήκοον Ἕλληνα, ὁ ὁποῖος νὰ πληρώνῃ προξενικὰ τέλη· διότι οὐδεμίαν συνδρομὴν δύναται ὁ Ἕλλην πρόξενος νὰ παράσχῃ εἰς τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους πρὸς ἀντιστάθμισιν τῶν τελῶν.

§224Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἔχω ἀντίθετον γνώμην.

§225Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πλὴν αὐτῶν, Κύριοι, τῶν πολλαπλῶν καὶ πολυειδῶν φόρων, ζητεῖται παρ’ ἡμῶν νὰ ψηφίσωμεν καὶ κεφαλικὸν φόρον, τὸ χαράτσι τὸ τουρκικόν, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἀναπτύξεως τῆς ὁδοποιΐας, καὶ οὕτως οἱ γονεῖς, ἀντὶ νὰ εὔχωνται διὰ τὴν ὑγείαν καὶ μακροβιότητα τῶν τέκνων των, ἴσως θ’ ἀρχίσωσι νὰ εὔχωνται νὰ μὴ ἔχωσι τέκνα, διότι ἀπὸ τῆς γεννήσεως αὐτῶν θὰ πληρώνωσι χαράτσι. Τοιαῦται καὶ τοσαῦται, Κύριοι, εἰσὶν αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς στρατιωτικῆς ὀργανώσεως τῆς χώρας. Καὶ ἐγὼ εὔχομαι νὰ πραγματοποιηθῇ καὶ ἐπιτύχῃ ἡ ὀργάνωσις αὕτη· διότι πᾶς ἄνθρωπος εἶναι φιλόδοξος καὶ πᾶς πολίτης ἀγαλλίασιν αἰσθάνεται, ὅταν βλέπῃ σώματα στρατιωτικὰ παρατεταγμένα καὶ παρελαύνοντα ὑπὸ τοὺς ἤχους διαφόρων μουσικῶν καὶ τυμπάνων· ἀλλὰ δὲν τὸ πιστεύω. Ἀποκαλέσατέ με ἀπαισιόδοξον, καὶ εὔχομαι τοιοῦτον νὰ μὲ ἀποδείξῃ τὸ μέλλον. Νομίζω ὅμως, ὅτι ὅλα αὐτὰ, τὰ ἀφορῶντα τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας, θέλουσι χρησιμεύσει ὡς δέλεαρ, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ 14 φορολογικὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐπιβάλλονται φόροι 12,000,000 δραχμῶν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τοῦτο οὐδὲν τῶν νομοσχεδίων τούτων θέλω ψηφίσει, διὰ τοῦτο θέλω καταψηφίσει καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν ἄρθρον. (Εὖγε! εὖγε! ἐξ ἀριστερῶν).

§226Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§227Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα τὸ ἀπασχολοῦν ἡμᾶς εἶναι ὁ τρόπος καὶ τὸ ποσὸν, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἡ Κυβέρνησις τὸ πρῶτον εἰσήγαγε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπροίκιζε τὸ ταμεῖον αὐτὸ διὰ ποσοστοῦ 2½ λεπτῶν ἐπὶ ἑκάστης ὀκᾶς τοῦ εἰσαγομένου σίτου· ἀλλὰ δυστυχῶς, κατὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ῥωσσοϊαπωνικὸς πόλεμος ἠνάγκασεν αὐτὸν νὰ τραπῇ εἰς τὸ νῦν συζητούμενον νομοσχέδιον. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰσηγούμενος τοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγε τότε ἡμῖν, ὅτι διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν 2½ λεπτῶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου οὐ μόνον τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης θέλομεν συστήσει, ἀλλὰ καὶ τὴν γεωργίαν καὶ τὴν Θεσσαλίαν θέλομεν προστατεύσει· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ μετὰ 5 ἢ 10 ἔτη θέλομεν ἔχει ἐν τοῖς θυλακίοις ἡμῶν ποσὸν 20,000,000 ἢ 30,000,000 δραχμῶν, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἐξ ἀνάγκης στέλλομεν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, διὰ νὰ προμηθευθῶμεν τὸν ἀναγκαιοῦντα ἡμῖν σῖτον! Τοσαύτη εὐημερία ἤθελε προκύψει ἐκ τῆς φορολογίας ἐκείνης, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον ἤθελε προικισθῆ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὥστε νὰ προμηθευθῶμεν καὶ ὅπλα καὶ πολεμεφόδια καὶ πυροβόλα! Ἀλλὰ δυστυχῶς, ἐπαναλαμβάνω, ἦλθεν ὁ ῥωσσοϊαπωνικὸς πόλεμος, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἀπετράπη ἐκ τοῦ φόρου αὐτοῦ, παρῄτησεν αὐτὸν, λησμονήσασα ὅλα αὐτὰ τὰ ἀγαθὰ, καὶ ἐζήτησε δι’ ἑτέρου νομοσχεδίου νὰ προικίσῃ τὸ ταμεῖον αὐτό. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις λέγει, ὅτι δὲν προικίζει δι’ ὡρισμένου φόρου τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· κρύπτεται ὄπισθεν τῶν δακτύλων αὐτῆς, καὶ μᾶς λέγει, ὅτι τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων θὰ τὸ δώσῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· διότι, ἂν ἐπίστευεν ὅτι δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θέλει μετ’ ὀλίγον συζητηθῆ ἐν τῇ Βουλῇ, βεβαίως δὲν θὰ προσδιώριζε τὸ ποσὸν αὐτὸ τοῦ δεκατημορίου τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν. Πέποιθεν ὅμως ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς αὐξήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς ἀπὸ 135 εἰς 150 λεπτά, καὶ διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι δὲν προικίζει τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διά τινος φόρου, ἀλλὰ διὰ τοῦ δεκατημορίου τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων. Κύριοι, οἱ πάντες, νομίζω, μέχρι τοῦδε ἐκηρύχθησαν ὑπὲρ τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, οὐδεὶς ὁ ἀντιλέγων· ἀλλὰ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ βαίνωμεν μετὰ περισκέψεως τοιαύτης, ὥστε νὰ ὑπολογίζωμεν καὶ τὴν δαπάνην, νὰ ἀναλογιζώμεθα καὶ τοὺς φόρους καὶ τὴν ἀντοχὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Μὴ καταλαμβανώμεθα ὑπὸ μανίας ἑκάστοτε. Καὶ ἐνθυμοῦμαι ἄλλην ἐποχὴν, ὅτε ἡ Κυβέρνησις κατελήφθη ὑπὸ τῆς μανίας τῆς κατασκευῆς ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων, τῆς προμηθείας ὅπλων, προμηθείας πυροβόλων, προμηθείας πλοίων, καὶ δάνεια ἐπὶ δανείων συνῆψε δι’ αὐτὰ, καὶ κατελήξαμεν εἰς τὸ σημεῖον, εἰς ὃ κατελήξαμεν διὰ τῆς μανίας αὐτῆς. Ἤδη κατελήφθημεν ὑπὸ τῆς μανίας τῆς ἀναμορφώσεως, τῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ στρατοῦ διὰ τοῦ ὁπλισμοῦ. Διὰ τίνα λόγον, Κύριοι, ἐπισπεύδομεν τόσον; Ἐννοῶ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ λάβῃ ἡ Ἑλλὰς μετὰ τὸν πόλεμον, ὅπως ὑπάρξῃ φροντὶς περὶ βελτιώσεως τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν πραγμάτων, ἐννοῶ τὸ μέτρον τοῦτο νὰ ὑπάρξῃ ἡ βάσις τῆς συστάσεως τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· ἀλλὰ νὰ ἀρκεσθῶμεν, Κύριοι, εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον δύναται ὁ τόπος νὰ δώσῃ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εἰσφέρῃ ὡς βάσιν ὑπάρξεως ἐν τῷ μέλλοντι τοῦ ταμείου τούτου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, Κύριοι, προτείνονται ἴδιοι φόροι, τῶν ὁποίων ἡ πρόσοδος βεβαίως θ’ ἀναβιβασθῇ εἰς 500,000 ἢ 600,000 δραχμάς. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν μίαν βάσιν τοιαύτην 600,000 δραχμῶν, ὅταν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἀποφασίσωσι νὰ πλουτίσωσι τὸ ταμεῖον αὐτὸ δι’ ἑτέρων 500,000 δραχμῶν, θὰ ἔχητε βεβαίως 1,000,000 περίπου δραχμῶν ἀσφαλὲς, ἀσφαλέστατον εἰσόδημα τοῦ ταμείου αὐτοῦ. Ἀφεθῆτε ἐπὶ τέλους εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων, εἰς τὰς δωρεάς, εἰς τὰς κληροδοσίας, εἰς τὰς κληρονομίας, καὶ μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι θὰ εὑρεθῶσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θὰ προικίσωσι τὸ ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ σύνεσις, τοῦτο ἀπαιτοῦσιν αἱ δυνάμεις τοῦ Κράτους σήμερον. Ὅσα μᾶς λέγετε, ὅτι ἔχετε ἀνάγκην προμηθείας ὅπλων διὰ δανείου, δὲν τὰ πιστεύομεν, δὲν τὰ πιστεύει δὲ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, διότι δὲν εἶναι καὶ ἀληθῆ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, ἐὰν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ προικίσωμεν διὰ τεσσάρων ἢ πέντε ἑκατομμυρίων, νὰ συνάψωμεν δάνειον, νὰ προμηθευθῶμεν ὅπλα, νὰ ἀρχίσωμεν πόλεμον. Καὶ κατὰ τίνος νὰ ἀρχίσωμεν τὸν πόλεμον; Διατὶ λοιπὸν κατελήφθημεν ὑπὸ μανίας τοιαύτης; Εἰς τί θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι τὰ 4 ἢ 5 ἑκατομμύρια; Ἀρκεσθῆτε εἰς τὸ ποσὸν τῶν 500,000 δραχμῶν· λάβετε ἀκόμη ἓν ἑκατομμύριον, διὰ νὰ προμηθευθῆτε ὅπλα τῆς νεωτέρας κατασκευῆς, ἵνα ὁπλίσητε τὸν στρατὸν τὸν ἐνεργόν. Δὲν θὰ δαπανήσητε πλειότερα τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου. Νομίζετε, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ δεχθῇ γαληνιαίως τὴν φορολογίαν τὴν ἐπιβαλλομένην διὰ τῆς νέας διατιμήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς, ὅταν σὺν τῷ βάρει αὐτῷ τῷ ἐπιβάλλωνται φόροι 8,000,000 ἔτι; Δὲν νομίζετε ὅτι ὁ τόπος θὰ αἰσθανθῇ ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἀντοχὴν ταύτην; Ἀλλὰ τέλος πάντων νὰ ὑποβληθῇ τις εἰς πᾶσαν θυσίαν, ὅταν ἡ πατρὶς πράγματι ἔχῃ ἀνάγκην τοιαύτης· ἀλλὰ δὲν μᾶς εἶπεν ἡ Κυβέρνησις ποτὲ τοῦτο· ἡ Κυβέρνησις ἀορίστως θέλει τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας· σπουδαῖαι ἀπειλαὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐνεργοῦνται, κινδυνεύουσιν οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐν τῇ Μακεδονίᾳ, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω τίνα μέτρα θὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις τοὐλάχιστον πρὸς τὸ παρόν, ἵνα ἀναγκασθῶμεν νὰ συνεισφέρωμεν πάντες τὸν ὀβολόν μας, ὅπως ἔλθωμεν ἀρωγοὶ ἐν τοῖς κινδύνοις αὐτοῖς εἰς τοὺς ἀδελφοὺς ἡμῶν. Ἀλλ’ ὅταν τοιοῦτόν τινα κίνδυνον δὲν ἔχωμεν ἄμεσον, ὅταν πρόκηται περὶ ἀπωτάτου μέλλοντος, διατὶ νὰ μὴ προβῶμεν βαθμηδὸν εἰς τὴν προίκισιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ εἰς τὴν προμήθειαν τῶν ὅπλων καὶ εἰς τὴν προμήθειαν τῶν πυροβόλων κλπ.; Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις σήμερον λέγει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ φορολογίας τινὸς, ἀλλ’ ὅτι διαθέτει τὸ δεκατημόριον ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν, νομίζω ὅτι ἔχει ὑπ’ ὄψει αὐτῆς, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς τιμῆς τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς θέλει χρησιμεύσει ὡς ἔσοδον ἐτήσιον εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις· διότι, ἐὰν αὐτὸ δὲν τὸ ἐξαρτᾷ ἀπὸ τὴν προίκισιν ταύτην, τότε βεβαίως ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ σκεφθῇ, ἂν πρέπει ν’ ἀποφασίσῃ νὰ χορηγήσῃ τὸ ἐξ αὐτοῦ ποσόν. Νομίζω ὅμως, ὅτι οὐδένα λανθάνει, ὅτι ἐννοεῖ καὶ νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τὸ δεκατημόριον, ἤτοι 4,000,000 δραχμάς, αἵτινες ἀναλογοῦσιν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν τελωνιακῶν. Ἑπομένως, Κύριοι, ἐν τέλει λέγω ὑμῖν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς καθῆκον μὲν ἔχει νὰ σκεφθῇ καὶ περὶ ἀμύνης καὶ περὶ στρατοῦ, ἐν μέτρῳ τῶν οἰκονομικῶν αὑτῆς δυνάμεων, ἀλλὰ κυρίως νὰ σκεφθῇ, ὅτι ἔχει ἀνάγκην συστάσεως στρατοῦ καὶ χωροφυλακῆς, καὶ τίνι τρόπῳ θὰ ἐξασφαλίσῃ τὸν τόπον ἀπὸ τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους οὗτος διατρέχει, καὶ τοὺς ὁποίους βλέπομεν καθ’ ἑκάστην εἰς τὰς ἐφημερίδας ἀναγραφομένους, τοὺς κινδύνους τῶν φόνων, τῶν ἀπαγωγῶν, τῆς ἐλλείψεως ἀγροτικῆς ἀσφαλείας, τοὺς κινδύνους ἐν γένει τῆς προσωπικῆς ἀσφαλείας. Λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις ἂς κάμῃ στρατόν, ἐξασφαλίζοντα τὴν περιουσίαν καὶ τὴν τιμὴν τῶν πολιτῶν, εἶτα δὲ ἂς σκεφθῇ καὶ περὶ προστασίας τῶν ἄλλων πολιτικῶν δικαιωμάτων, περὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ σήμερον ἰδίως ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ συλλογίζηται, ὅτι δὲν ἔχει θέσιν τινά. Σκεφθῆτε λοιπόν, ἀναλόγως πρὸς τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τοῦ λαοῦ, καὶ καταρτίσατε στρατόν, ἱκανὸν νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν τιμὴν καὶ τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν, καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἐν γένει, σκεφθῆτε καὶ καταρτίσητε χωροφυλακήν, ἡ ὁποία νὰ παρέχῃ τὴν βεβαιότητα, ὅτι ζῶμεν ἀσφαλεῖς, ὅτι ζῶμεν ἐν ἐλευθερίᾳ.

§228Λ. ΜΠΕΛΛΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως εὐαρεστουμένη προσθέσῃ εἰς τοὺς πόρους τοῦ Ἐθνικοῦ Ταμείου Ἀμύνης καὶ λαχεῖον, τοῦ ὁποίου ἡ πρόσοδος δὲν θὰ ἦναι ἴσως πολὺ μεγάλη, δύναται ὅμως νὰ ἀναβῇ εἰς ἓν ἑκατομμύριον δραχμῶν, ἢ τοὐλάχιστον εἰς 500,000. Ἀλλὰ διὰ τοῦ λαχείου τούτου θέλω νὰ δοθῇ ἀφορμὴ καὶ εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν, τὸν ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Ἀμερικῇ καὶ Ἀσίᾳ καὶ ὅπου ἀλλοῦ διεσπαρμένον, ὁ ὁποῖος μετὰ πόνου παρακολουθεῖ τὰ ἐν Ἑλλάδι γινόμενα, νὰ δοθῇ, λέγω, ἀφορμὴ νὰ συνεισφέρῃ τὸ χρῆμά του ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ σκοποῦ. Ἐν Αἰγύπτῳ, κύριε Πρόεδρε, τὰ διάφορα Κράτη τῆς Εὐρώπης συλλέγουσιν ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν πληθυσμὸν διὰ τῶν λαχείων, ἡ πόλις τῶν Παρισίων, ἡ Οὐγγαρία, ἡ Αὐστρία, ἡ Βουλγαρία αὐτὴ, μέγιστα ποσά. Τὰ ποσὰ ταῦτα ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς πολὺ εὐκολώτερον νὰ προσελκύσῃ ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ αὑτῆς σκοποῦ. Λοιπὸν ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ παραδεχθῇ τὴν πρότασίν μου ταύτην, νὰ ἱδρύσῃ δηλαδὴ ὡς πόρον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ λαχεῖον, τὸ ὁποῖον νὰ κανονίσῃ τὸ Ὑπουργεῖον διὰ Β. Διατάγματος. Ὁ πόρος αὐτὸς οὐδένα θὰ βαρύνῃ, τοὐναντίον θὰ δοθῇ καὶ εἰς τὰ τέκνα τῆς ἔξω Ἑλλάδος εὐκαιρία νὰ συντρέξωσι τὴν πατρίδα.

§229Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, μεταξὺ τῶν σκοπῶν, τοὺς ὁποίους προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐκτελέσῃ διὰ τῶν χρημάτων τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης, εἶναι καὶ ἡ κατασκευὴ στρατώνων. Νομίζω ὅτι ἠδύνατο ὡς πόρος εἰς τὸ ἄρθρον 2 νὰ ἀναγραφῇ καὶ τὸ ἔσοδον τὸ προερχόμενον ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τῶν οἰκοπέδων καὶ τῶν οἰκημάτων, τὰ ὁποῖα κατέχει σήμερον ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, καὶ τὰ ὁποῖα ἤθελον κριθῆ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἢ ὑπὸ ἐπιτροπῆς ὡς ἐκποιήσιμα πρὸς ὄφελος τοῦ ταμείου, καὶ διὰ τοῦ ἀντιτίμου τῶν ὁποίων ἠδύνατο νὰ γείνῃ δαπάνη πρὸς κατασκευὴν στρατώνων. Ἵνα μὴ ἀναφέρω ἄλλα παραδείγματα, ἀναφέρω μόνον τὸ ἐκτεταμένον γήπεδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἶναι οἱ στρατῶνες τοῦ πυροβολικοῦ. Εἰς οὐδένα εἶναι ἄγνωστον, ὅτι τὸ Κράτος δύναται νὰ πορισθῇ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως αὐτοῦ περὶ τὰ δύο ἢ καὶ τρία ἑκατομμύρια, καὶ δύναται νὰ κατασκευάσῃ εἰς ἄλλο μέρος στρατῶνας. Νομίζω, ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ περίστασις νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου ὡς πόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ τὸ προϊὸν τῆς ἐκποιήσεως τῶν τοιούτων γηπέδων καὶ οἰκημάτων. Ἐξ ἄλλου εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Μπέλλου περὶ ἱδρύσεως λαχείου, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς πόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἂς ἀναλογισθῶμεν, ὅτι ἡ Ἰταλία ἀπέκτησεν ἕνα τῶν ἀξιομαχωτέρων στόλων τῆς Εὐρώπης διὰ τοῦ λαχείου. Οὕτω δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ πορισθῶμεν μέρος τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἀπαιτήσῃ ὁ στρατιωτικὸς ἐξοπλισμός, διὰ λαχείου, τοῦ ὁποίου αἱ εἰσπράξεις, καὶ λόγῳ τοῦ πατριωτισμοῦ, καὶ λόγῳ τοῦ συμφέροντος, τὸ ὁποῖον θὰ ἔχουν οἱ ἀγοράζοντες τοὺς λαχνούς, θὰ ἦναι μεγάλαι καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος.

§230Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ τολμήσω νὰ ὑποβάλω εἰς αὐτὸν μίαν γνώμην, γνώμην ἡ ὁποία εἶναι προσφυὴς πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν του, διότι, καθὼς ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, διὰ τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου ἐδαφίου πρωτίστως ἀνεζήτησε τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὰς ὠφελείας, τὰς ὁποίας ἔχει τὸ Κράτος ἐν σχέσει πρὸς τὸν στρατὸν, διότι ἀναγράφει πρωτίστως τὸ ἀντίτιμον τῶν ἐκποιουμένων κτηνῶν καὶ παντὸς ὑλικοῦ μὴ ἀναγκαίου εἰς τὸν στρατὸν, καὶ δεύτερον τὰ ἀντισηκώματα τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναδράμω ἐπὶ μικρὸν εἰς τὸν νόμον τῆς στρατολογίας, διότι οὕτω θὰ καταδειχθῇ, ἂν ὁ πόρος, τὸν ὁποῖον θέλω καταδείξει, εἶναι προσφυὴς καὶ συντελεστικός, καὶ κατὰ πόσον εἶναι συντελεστικός, ὁ πόρος δηλαδὴ ὁ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων τῶν κληρωτῶν, οὐχὶ τῶν καθυστερούντων, ἀλλὰ τῶν ἀπαλασσομένων. Θὰ ἐξετάσω τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας ὑπὸ τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ ὑπόστασιν, δὲν θὰ ἐξετάσω αὐτὸ ὑπὸ τὴν ἔποψιν, ἣν ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρωθυπουργὸς ἀνέφερεν, εἰπὼν ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ Κράτος ὑποβάλλεται εἰς δαπάνας, διότι δῆλον εἶναι, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσθήκης οὐδεμιᾶς δαπάνης διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, καθόσον μέχρι μὲν τοῦδε διετήρει ἐν ταῖς τάξεσι τοῦ στρατοῦ, κατὰ τὸν ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πίνακα, 22,000 ἄνδρας, νῦν δὲ, κατὰ τὴν εἰσηγητικὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, θὰ ἔχῃ 30,000 μὲν μέχρι τῆς 1 Ἰουνίου, 15 δὲ χιλιάδας ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου μέχρι τέλους τοῦ ἔτους, δηλαδὴ τὸ αὐτὸ περίπου ποσόν. Συνεπῶς οὐδεμία δαπάνη προστίθεται ἐν σχέσει πρὸς τὴν τροφὴν καὶ τὴν ἐνδυμασίαν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν τὸ ἐξετάζω, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, ἐξετάζω ὅμως ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐσόδων τὸ νομοσχέδιον τῆς στρατολογίας. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἐλάττωσιν ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων κατὰ δραχμὰς 800,000, διότι, ἐνῷ εἰσεπράττομεν μέχρι τοῦδε ποσὸν 1,200,000, τὸ ποσὸν τοῦτο, ἕνεκα τῆς ἐκλείψεως τῶν λόγων ἀπαλλαγῆς τῶν πρεσβυτέρων υἱῶν καὶ τῶν μονογενῶν, θὰ ἐλαττωθῇ· ἀλλὰ κατὰ τὴν γνώμην τὴν ἰδικήν μου καὶ κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν ἐσόδου δραχμῶν 1,800,000. Κύριοι Βουλευταὶ, κατὰ τὸν κατατεθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν πίνακα ἀπαλλάσσονται τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν λόγων ἀπαλλαγῆς τῶν πρεσβυτέρων υἱῶν καὶ τῶν μονογενῶν, 6 χιλιάδες περίπου κληρωτοὶ κατ’ ἔτος, διὰ τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Αὐτοὶ οἱ 6,000 κληρωτοὶ θὰ καταβάλλωσιν ἀνὰ 300 δραχμὰς ἕκαστος, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον· ἔχομεν λοιπὸν 1,800,000 δρ. Ὥστε 1,800,000 θὰ εἰσπράττωμεν ἀπὸ τοὺς ἀπαλλασσομένους κληρωτούς· εἶναι μαθηματικὴ ἀκρίβεια.

§231ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πόσοι θὰ πληρώσουν τὰς 300 δραχμάς;

§232Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἄλλο τὸ ζήτημα ἂν θὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ἄλλως ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι καὶ οἱ πτωχότεροι, προκειμένου περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, πληρώνουν καὶ 500 δραχμάς· ἂν δ’ ἐρωτήσητε, θὰ μάθητε, ὅτι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέθεσαν ἀντισήκωμα, εἶναι 10%. Λοιπὸν 1,800,000 δραχμὰς θὰ εἰσπράττωμεν ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων τῶν ἀπαλλασσομένων. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπάρχουν καὶ ἄλλαι κατηγορίαι, αἱ ὁποῖαι λανθάνουσιν ὑπὸ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθέν, περὶ στρατολογίας. Εἶναι οἱ μετὰ ἑξάμηνον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν ἀποστελλόμενοι εἰς τὰς ἑστίας των, οἱ ὁποῖοι θὰ καταβάλλωσι κατὰ τὸ νομοσχέδιον 160 δραχμὰς ἕκαστος. Πόσοι δὲ εἶναι αὐτοί; Ἠρώτησα προτήτερα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα μοὶ ἀπαντήσῃ, ἀλλὰ μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ μοὶ ἀπαντήσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγὼ ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἦναι 5,000. Πέντε χιλιάδες διαθέσιμοι, πρὸς δραχμὰς 160 ἕκαστος, φέρουσιν 800,000 δραχμάς, θὰ τὰς πληρώσουν δὲ, διότι, ἂν δὲν τὰς πληρώσουν, δὲν ἀπολύονται τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Λοιπὸν 1,800,000 ἔχομεν ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων τῶν ἀπαλλασσομένων κληρωτῶν, κατὰ τὴν σημείωσιν, ἥν μοι ἐδώκατε.

§233Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν τὴν ἀρνοῦμαι. Ἐδῶ εἶναι.

§234Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. 800,000 δρ. ἐκ τῶν διαθεσίμων τῶν πεμπομένων μετὰ ἑξάμηνον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς ἑστίας των, γίνονται 2,600,000. Ἀλλ’ ἔχετε καὶ μίαν ἄλλην διάταξιν πρωτοφανῆ, πρωτότυπον, πρὸ τῆς ὁποίας κατεπλάγην ἀληθῶς· ἔχετε τοὺς ἀνυποτάκτους. Διὰ διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καταλογίζει τοὺς ἀνυποτάκτους πρὸς 300 δραχμὰς ἕκαστον. Ἐν τῷ αὐτῷ δὲ ἄρθρῳ ἀναγράφεται, ὅτι, ἐὰν ἐντὸς μηνὸς ὁ ταμίας δὲν ἤθελεν εἰσπράξει τὸ ποσὸν αὐτὸ, ἀπαγγέλλονται διάφοροι ποιναί. Πόσους ἀνυποτάκτους θὰ ἔχητε ἐτησίως; Βεβαίως δὲν θέλω νὰ εἴπω ὑπερβολάς· τρεῖς χιλιάδας δὲν θὰ ἔχητε ἐκ τῆς ἀπογραφῆς ὅλης;

§235Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι διαθέσιμοι, διότι οἱ διαθέσιμοι θ’ ἀντικαταστήσωσι τοὺς ἀνυποτάκτους, πληροῦντες τὰ κενά.

§236Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὄχι, ὄχι.

§237Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Θὰ ἔχωμεν διαθεσίμους ἢ ὄχι; Βεβαίως θὰ ἔχωμεν διαθεσίμους. Μετὰ ἓξ μῆνας πέμπονται εἰς τὰς ἑστίας των, ναὶ ἢ ὄχι; Κύριε ἐξ Ὕδρας συνάδελφε, θὰ ἔχωμεν διαθεσίμους;

§238Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὄχι.

§239Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὄχι; Δὲν θὰ ἔχωμεν;

§240Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ πληρώσωσι τὰ κενά.

§241Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κατὰ τὴν γνώμην μου δὲν θὰ ἔχωμεν κανένα· διότι ἐφ’ ὅσον θέλετε νὰ ἔχητε 30,000 τοὺς ἓξ μῆνας, καὶ 15,000 τοὺς ἄλλους ἕξ, δὲν θὰ ἔχητε. Ἀλλὰ τοῦτο, δὲν ἔπρεπε νὰ διαγράψητε τόσα ἄρθρα.

§242Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὁρίζομεν ἀριθμόν.

§243Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν ὁρίζετε ἀριθμόν, βεβαίως.

§244Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑπάρχει ἀριθμὸς στρατιωτῶν ὑπερβὰς τὸν ἀριθμὸν τὸν τηρούμενον εἰς τὸν ἐτήσιον νόμον. Αὐτὸ ἐπαγγελλόμεθα.

§245Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐκ τῆς ἐτησίας ἀπογραφῆς ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν ἀριθμὸν, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ ἔχητε εἰς τὸ στράτευμα, ὅλοι οἱ ἄλλοι ἢ θὰ ἀνήκωσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀπαλλασσομένων, ἢ θὰ ἀνήκωσιν εἰς τὴν τάξιν τῶν ἀνυποτάκτων.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§247Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως; Λοιπὸν ἐκ τῆς ἀπογραφῆς, ἡ ὁποία ἔχει 28,000 περίπου ἐτησίως, τί θὰ λάβητε εἰς τὸ στράτευμα; Δὲν δύνασθε ποτὲ νὰ λάβητε πλέον τῶν 15 χιλιάδων.

§248Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸν πίνακα, ὁ ὁποῖος κατετέθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ ἴδωμεν λελυμένα τὰ ζητήματα αὐτὰ ἐν τῷ πίνακι;

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρήγγειλα νὰ τὸν φέρωσιν.

§250Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πάντοτε, εἴτε ὡς ἀνυποτάκτους θεωρήσωμεν τοὺς καθυστερουμένους, εἴτε ὡς διαθεσίμους, αὐτοὶ θὰ ἀνήκωσιν εἰς τὰς δύο τάξεις· ἢ ἀνυπότακτοι θὰ ἦναι, ἢ διαθέσιμοι. Ἐὰν ἦναι διαθέσιμοι, θὰ πληρώσουν 160 δραχμὰς, ἐὰν ἦναι ἀνυπότακτοι, θὰ πληρώσουν 300, διότι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας ὁ Ὑπουργὸς θὰ τοῖς ἐπιβάλῃ ποινὴν τριακοσίων δραχμῶν, ἡ ὁποία θὰ εἰσπράττηται καθ’ ὃν λόγον σᾶς εἶπον. Τοὐλάχιστον, κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμοὺς, 3,000,000 θὰ ἔχητε εἰσπράξεις ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων καὶ τῶν χρηματικῶν ποινῶν. Οὐ μόνον λοιπὸν, Κύριοι, ζημία δὲν θὰ ὑπάρχῃ 800,000 δραχμῶν, ὅπως παρέστησεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ ἐπὶ πλέον τῶν νῦν εἰσπραττομένων 1,800,000. Τοῦτο ἂν εἶναι φορολογία ἢ ὄχι, εἰς ἄλλην ὥραν θὰ εἴπωμεν. Ἀλλὰ δὲν θεωρεῖτε, ὅτι ὁ φόρος οὗτος εἶναι ὁ προσφορώτερος διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Διατὶ νὰ μὴ ἀναγραφῶσι τὰ ἀντισηκώματα ὡς φόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Πῶς ἀνεγράφησαν τὰ ἀντισηκώματα τῶν καθυστερούντων παρελθουσῶν ἀπογραφῶν; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι σπουδαίως ὑπηρετεῖται καὶ ἐπιτυγχάνεται ὁ σκοπὸς τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐὰν ἀναγραφῶσιν ὡς φόρος καὶ τὰ ἀντισηκώματα τῶν κληρωτῶν τῶν ἑκάστοτε ἀπογραφῶν.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§252Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει τις ἀταξία περὶ τὴν συζήτησιν. Ἀφοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου πρόκειται νὰ προσδιορίσωμεν τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἵπετο ὅτι ἔπρεπε νὰ προσδιορισθῶσιν οὐ μόνον οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ ὑπάρχοντες, ἀλλὰ προστιθέμενοι νῦν. Κατὰ τὰς παραγράφους δὲ γʹ, δʹ καὶ εʹ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου προστίθενται πόροι, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ πρόκειται νὰ νομοθετηθῶσι. Διὰ τοῦτο δὲν εἶναι τακτικὸν νὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ συζητῶμεν περὶ ἀντισηκωμάτων, περὶ ὧν πραγματεύεται διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἀκόμη δὲν συνεζητήθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι προσήκει νὰ μὴ σπεύσωμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἕως ἂν συζητηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἡ περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν διάταξις, καὶ ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀντὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἡ τροπολογία δηλαδὴ, διὰ τῆς ὁποίας ἀντικατεστάθη ἡ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν δασμοῦ διὰ τοῦ δεκατημορίου τῶν τελωνιακῶν ἐν γένει τελῶν, καὶ προσέτι τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν. Πάντων τούτων ἡ συζήτησις ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν ἐτυπώθη ἤδη καὶ διενεμήθη. Δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν αὐτό· νὰ συζητήσωμεν καὶ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προέτεινεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, τῆς παραγράφου δʹ τοῦ ἄρθρου 2, τῆς ἀντικατασταθείσης διὰ τοῦ δεκατημορίου τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, καὶ προσέτι τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν. Τότε θέλομεν ἔχει ἐψηφισμένους ὑπὸ τῆς Βουλῆς πάντας τοὺς πόρους, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ διαθέσωμεν ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ταύτην τὴν παρατήρησιν εἶχον νὰ προβάλω. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης· διὰ τοῦτο ἐπιθυμῶ νὰ συντελέσω εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ. Ἐπεθύμουν προσέτι νὰ ποιήσωμαι παρατήρησίν τινα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐν σχέσει πρὸς τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν προέτεινε καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἀντικατέστησε τὴν παράγραφον δʹ τοῦ ἄρθρου 2. Τὸ δεκατημόριον τῶν εἰσπραττομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν προσδιορίζεται ὡς πόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· ἀλλὰ ποσοστόν τι ἐκ τοῦ ἐσόδου τούτου ὑπάγεται εἰς τὰς σχέσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν μετὰ τῆς διεθνοῦς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, ἴσως δὲ πρέπει νὰ κανονισθῇ τὸ θέμα τοῦτο, διὰ νὰ μὴ προκύψῃ ἀντίρρησίς τις.

§253Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν νομίζω, ὅτι ὑπάρχει τοιοῦτόν τι, διότι τὸ δεκατημόριον πάντοτε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνάγηται εἰς τελωνεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι ὑπέγγυα. Ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ σύνολον τῶν εἰσπράξεων εἶναι 30 ἑκατομμύρια, τὸ δεκατημόριον τούτων, ἤτοι τρία ἑκατομμύρια θὰ λάβῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§254Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ θὰ λάβῃ ἓν ἑκατομμύριον ἐκ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς;

§255Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει αὐτὸ δὲν εἶναι ἀντικείμενον ἐξετάσεως. Πάντως τὸ δέκατον δὲν ὑπόκειται εἰς τὰς διατάξεις περὶ πλεονασμάτων τῶν ὑπεγγύων προσόδων.

§256Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχει ὅμως συμφέρον ἡ Βουλὴ νὰ μάθῃ, πόσον εἶναι τὸ ποσόν. Ἑπομένως πρέπει νὰ γνωσθῇ, πόσον θὰ λάβῃ.

§257Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ δὲν ἐκχωροῦμεν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰμὴ τὸ 10% ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων. Ἔχομεν ἐν ὅλῳ 30 ἑκατομμύρια; 3 ἑκατομμύρια θὰ λάβῃ τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης.

§258Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Λοιπὸν ἐπεθύμουν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν», δεύτερον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώματος ἐπὶ τοῦ ἐν τῷ Κράτει, καταναλισκομένου ζύθου», καὶ τρίτον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν».

§259Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔλυσε τὸ ζήτημα, ἀποφασίσασα νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου οὐδεμία ἄλλη παρατήρησις ἐγένετο ἢ μόνον ὡς πρὸς τὸ ἐδάφιον δʹ, διότι ἐκεῖ δὲν ἐλέγετο ῥητῶς «κατὰ τὸν ψηφισθησόμενον νόμον», ἐνῷ εἰς τὰ προηγούμενα ἐδάφια τοῦτο λέγεται, οὐδεμία δέ, ἐπαναλαμβάνω, ἀντίρρησις ἐγένετο διὰ τὴν ψήφισιν τῶν ἄλλων ἐδαφίων κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν. Παρατηρήσεις μόνον ἐγένοντο καὶ ψηφοφορία ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου τοῦ σίτου· διότι ἐκεῖ δὲν περιλαμβάνεται ἡ φράσις «ἐὰν ψηφισθῇ τὸ πρὸς τοῦτο νομοσχέδιον», προέτεινε δὲ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ προστεθῇ ἡ φράσις αὕτη. Ἐθεώρει ὅτι τὰ ἄλλα ἐδάφια περιεῖχον τὰς λέξεις ταύτας, καὶ ἑπομένως δυσκολία δὲν παρουσιάζετο, εἰς ἐκεῖνο ὅμως τὸ ἐδάφιον δὲν ὑπῆρχον αἱ λέξεις αὗται.

§260Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐκεῖνο ἦτο τοσοῦτον καταφανὲς, ὥστε ἔπρεπε νὰ τὸ προτάξω· ἀλλὰ διότι προέταξα μόνον ἐκεῖνο, δὲν ἕπεται ὅτι ἐγὼ παρῃτήθην τοῦ δικαιώματος νὰ φέρω καὶ ἐπὶ ἄλλων παρατηρήσεις, οὐδὲ νομίζω ὅτι εἶναι εἰθισμένον ἢ ἀξιοπρεπὲς εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἄγηται εἰς ἀναγραφὴν φόρων μὴ ψηφισθέντων, ἑπομένως ἀγνώστων εἰς αὐτήν· δεύτερον, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ψηφίζηται κατὰ τὴν συζήτησιν νομοσχεδίου τινὸς ἡ ἀρχὴ νομοσχεδίων ἄλλων, ὅλως ἀλλοτρίων, ἤτοι αὐτοτελῶν, μήπω ψηφισθέντων, οὐδὲ κἄν συζητηθέντων. Καὶ ὄντως ψηφίζοντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν, ἢ ψηφίζοντες τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἢ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου ἐπὶ τοῦ ζύθου, πράττομεν πρᾶξιν ἀπαγορευομένην ἀπὸ τὸ Σύνταγμα.

§261Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ αὐταὶ δυσκολίαι πάντοτε παρουσιάζονται καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, διότι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια δὲν ἔχουσιν ὕπαρξιν, ἐὰν δὲν συσταθῇ Ταμεῖον Ἀμύνης. Ταμεῖον δὲ Ἀμύνης δὲν θέλει συσταθῆ, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως τοιούτου. Ἑπομένως καὶ ἐκεῖ θὰ ἐλέγετε, ὅτι αὐξάνεται ὁ φόρος ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ποτῶν, ἢ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ὑπὸ τὸν ὅρον, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης· διότι, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἔλειπε πλέον ἡ βάσις τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα θὰ εἶχον ψηφισθῆ, περὶ αὐξήσεως τῆς φορολογίας. Ἑπομένως εἴμεθα εἰς τάξιν. Ἐδῶ πρόκειται νὰ συστήσωμεν Ταμεῖον Ἀμύνης ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι θὰ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια.

§262Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς πόροι τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο θέλει ψηφισθῆ κεχωρισμένως· ἐὰν δὲν ἤθελε ψηφισθῆ, τὰ χρήματα ἤθελον εἰσαχθῆ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸ ὁποῖον ἤθελε δαπανήσει διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης.

§263Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως τὸ ἀλληλένδετον, ὅπως παρέστησε καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καθιστᾷ τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ τὴν ψῆφον ἀπολύτως δύσκολον. Τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν πρόκειται νὰ λάβῃ αὐτὸ εἰσοδήματα, ὅπως τὰ διαθέσῃ ἀπολύτως. Τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ζήσῃ διαρκῶς, καὶ ἐὰν αὔριον ἐπιτρέψωσιν οἱ πόροι τοῦ Κράτους, ἀπαιτήσωσι δὲ αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ, ὅπως καὶ ἄλλοι πόροι προστεθῶσιν εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο, οὐδὲν θὰ κωλύσῃ τὴν Βουλὴν νὰ προσθέσῃ τοιούτους. Δὲν εἶναι ἑπομένως οὔτε λογικὸν τὸ νὰ προικίζωμεν τὸ ταμεῖον τοῦτο διὰ φόρων, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑφίστανται σήμερον· διότι θέλοντες νὰ τὸ προικίσωμεν διὰ φόρων μὴ ὑφισταμένων σήμερον, ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Μᾶς λέγουσι δηλαδή: «Ἐὰν θέλητε, Κύριοι, τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ψηφίσατε καὶ τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ὑπεβάλομεν, καὶ τοὺς ὁποίους ὑμεῖς δὲν θέλετε, προτιμῶντες ἄλλους ὡς καταλληλοτέρους». Δὲν πρέπει δὲ νὰ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τοῦ δακτύλου μας. Ἡ παράγραφος δʹ τοῦ ἄρθρου 2, ὅσον καὶ ἂν ἀναφέρηται εἰς τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τῶν τελωνιακῶν, βεβαίως συνδέεται στενῶς καὶ μὲ τὴν αὔξησιν τῆς ἀξίας τῆς νομισματικῆς μονάδος τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν· διότι, ἐὰν ἡ αὔξησις αὕτη δὲν ἤθελεν ὑποβληθῆ, δυσκόλως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τοῦ Κράτους τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν αὐτοῦ εἰσοδημάτων. Προέτεινε τὴν ἀφαίρεσιν ταύτην καὶ τὴν προσθήκην αὐτὴν εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, διότι προβλέπει αὔξησιν ἀρκετὴν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς μονάδος. Νομίζω, ὅτι ἡ κοινοτέρα λογικὴ ἐπιβάλλει νὰ ψηφίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸ προίκισίν τινα ὡρισμένην, μὴ φέρουσαν δὲ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ ἀδιέξοδον, — ὅπερ εἶναι «ἐὰν θέλητε τὸ ἕν, νὰ ψηφίσητε καὶ τὸ ἄλλο», — καὶ νὰ συμπληρώσωμεν τὴν προίκισιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σήμερον δυνάμεθα νὰ κάμωμεν ἄνευ τοῦ διλήμματος τούτου, διὰ τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφισθῶσιν. Εἶναι δὲ καὶ ἕτερος λόγος, διότι, ἐὰν πραγματικῶς μετὰ μελέτην τῆς προσόδου καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀντισηκωμάτων ἀποδειχθῇ, ὅτι τὸ Δημόσιον οὐ μόνον ἐλάττωσιν ἐσόδων ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δὲν θὰ ἔχῃ, ὅπως ἰσχυρίσθη καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας, ἀντὶ τοῦ 1,400,000, τὰ ὁποῖα εἰσπράττει σήμερον, θὰ ἔχῃ ἔσοδον 2,800,000, τότε βεβαίως καλλίτερος καὶ φυσικώτερος πόρος τοῦ ταμείου εἶναι ὁ στρατιωτικὸς αὐτὸς φόρος. Δὲν εἶναι δὲ οὔτε συμφέρον οὔτε τακτικὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι θέλομεν νὰ προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης διὰ πόρων στερεῶν, ὡς τοὺς ὠνομάσατε, ἢ παγίων, διότι θέλομεν νὰ κάμωμεν δάνειον, ἢ διότι θέλομεν νὰ κάμωμεν προμηθείας πληρωτέας ἐπὶ διορίᾳ. Βεβαίως ἡ ἰδέα, ὅτι θὰ συνομολογηθῇ δάνειον, δὲν ἔχει τι τὸ σοβαρόν, διότι οἱοσδήποτε γνωρίζων τὴν οἰκονομικὴν θέσιν τῆς χώρας, τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν αὐτῆς, γνωρίζει πολὺ καλά, ὅτι δάνειον δὲν δυνάμεθα νὰ συνομολογήσωμεν, διότι ὑπὲρ τὴν θέλησιν ἡμῶν ὑπάρχει ἄλλη θέλησις, ἀνωτέρα, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν θὰ ἐπιτρέψῃ συνομολόγησιν δανείου, ὅταν τοῦτο σκοπῇ πολεμικὰς παρασκευάς. Δὲν θὰ ἦναι δὲ τοῦτο καὶ δι’ ἄλλον λόγον δυνατόν, διότι οὐδόλως εἶναι δυνατὸν νὰ δανεισθῶμεν ἡμεῖς, χωρὶς νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν κλοιόν, ὁ ὁποῖος ἐπικάθηται ἐπὶ τοῦ τραχήλου ἡμῶν, τὸν ἔλεγχον. Δὲν εἶναι λοιπὸν σοβαρὸν νὰ λέγωμεν, ὅτι θὰ δανεισθῶμεν διὰ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης. Ἐὰν δὲ ἦναι συμφέρον νὰ προμηθευθῶμεν τ’ ἀναγκαιοῦντα ὑλικὰ διὰ μακρῶν προθεσμιῶν, τοῦτο ὅσοι διεπραγματεύθησαν τοιαῦτα ζητήματα γνωρίζουσι, τί σημαίνει· σημαίνει ἀγορὰν εἰς πολὺ ἀνωτέραν τιμὴν τῆς πραγματικῆς. Δὲν λέγω, ὅτι ἀποκλείεται ἀπολύτως τοῦτο, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἡ ἰδέα αὕτη ἐκείνη, ἥτις πρέπει νὰ δεσπόσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ συστάσεως Ταμείου Ἀμύνης. Ἡ ἰδέα, ἥτις πρέπει νὰ δεσπόσῃ, εἶναι νὰ προικίσωμεν τὸ ταμεῖον τοῦτο διὰ πόρων, οὓς δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους, ἢ καὶ εἰς λογικήν τινα φορολογίαν, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλωμεν. Διὰ τούτων θὰ δυνηθῶμεν νὰ προμηθευθῶμεν τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα, καὶ μάλιστα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλεται νὰ προμηθευθῶμεν. Διότι δὲν εἶναι ἔργον φρονήσεως νὰ πιστεύσωμεν, ὅτι δυνάμεθα διὰ μιᾶς νὰ προμηθευθῶμεν ὁλόκληρον τὸν ὁπλισμὸν καὶ πάντα τ’ ἀναγκαιοῦντα εἰς τὸν στρατὸν ἀντικείμενα. Διότι οὔτε τὰ μέσα τῆς παραλαβῆς ἔχομεν πλήρη, οὔτε τὰ μέσα τῆς ἀποθηκεύσεως, οὔτε τὰ τῆς συντηρήσεως. Ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα, ὅτι ἐπὶ προμηθείας 300 ἵππων ἀπηντήσαμεν τόσας δυσκολίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ προμηθευθῶμεν ταῦτα ὀλίγον κατ’ ὀλίγον, δοκιμάζοντες αὐτὰ καὶ ἀνευρίσκοντες τὰ καταλληλότερα, καὶ φροντίζοντες συγχρόνως περὶ τῆς συντηρήσεως αὐτῶν. Ἡ ἰδέα, ἥτις προβάλλεται, ὅτι δυνάμεθα ἓν μέγα ποσὸν νὰ προμηθευθῶμεν διὰ δανείου ἢ διὰ προθεσμιῶν, δὲν εἶναι ἰδέα, ἥτις πρέπει νὰ μᾶς ἐπηρεάσῃ. Δυνάμεθα νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τοὺς πόρους, οἵτινες ὑφίστανται καὶ οἵτινες ἀναγράφονται εἰς τὰ ἐδάφια αʹ, βʹ, ϛʹ καὶ ζʹ.

§264ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὀνομάσατε τοὺς πόρους, ἵνα τοὺς ἀκούσωμεν.

§265Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ τίμημα τῶν ἐκποιουμένων κτηνῶν καὶ ὑλικῶν, τὸ ὑπάρχον χρηματικὸν ποσὸν ἐν τῇ Τραπέζῃ ἐκ τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν τοῦ 1894, τὸ ὁποῖον πλησιάζει τὸ ἑκατομμύριον, αἱ δωρεαὶ καὶ τὰ κληροδοτήματα καὶ οἱ τόκοι τῶν κεφαλαίων τοῦ Ταμείου Ἀμύνης. Ἐπίσης ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τῆς καταναλώσεως τῶν οἰνοπνευματούχων ποτῶν κλπ., ἡ καθαρὰ πρόσοδος ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν κλπ. Ἔχομεν τρία ποσά, τὰ ὁποῖα προτείνονται, ὅπως δι’ αὐτῶν προικισθῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Τέταρτον ποσὸν εἶναι τὸ προταθέν, τὸ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων, ἐὰν δὲ πράγματι τοῦτο, ὡς κατόπιν θὰ ὑπολογίσωμεν, ἀφοῦ λάβωμεν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἀνέρχεται εἰς 2,600,000 δραχμάς, εἶναι ποσὸν σημαντικόν. Ἐὰν δ’ ὑπολογίσωμεν τοῦτο καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἐκ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, καὶ τὸ ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ τοῦ ζύθου, φθάνομεν εἰς ποσὸν 4,000,000. Ἐὰν διὰ τούτων προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, νομίζω ὅτι πράττομέν τι σοβαρὸν καὶ λογικόν, καὶ εὑρισκόμεθα ἐλεύθεροι εἰς τὰς σκέψεις μας, ὅπως ἴδωμεν, ἂν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν χονδρικὸν φόρον τῶν 11 καὶ 11/00 ἐπὶ ὅλων τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν, τῶν τῆς πρώτης ἀνάγκης, τῶν πρώτων ὑλῶν τῆς μικρᾶς ἡμῶν βιομηχανίας καὶ ἄλλων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμείνῃ ἡ Κυβέρνησις, ἵνα ἡ Βουλὴ προδικάσῃ ἐκ τῶν προτέρων ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχομεν ἀνάγκην νὰ μελετήσωμεν καὶ συζητήσωμεν. Δυνάμεθα μάλιστα νὰ προσθέσωμεν καὶ ἑτέραν παράγραφον, ἀναφερομένην εἰς ἄλλας προσόδους, αἵτινες θέλουσιν ὁρισθῆ διὰ νόμου· δυνάμεθα δηλαδὴ νὰ προσδιορίσωμεν, εἴτε τώρα εἴτε προσεχῶς, καὶ ἄλλας προσόδους διὰ τὸ ταμεῖον τοῦτο. Τοῦτο δὲ μὴ πράττοντες θέτετε ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν εἰς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ ψηφίσῃ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης καὶ συνάμα τοὺς φόρους, ὧν δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη καὶ οἵτινες δὲν εἶναι οἱ καταλληλότεροι καὶ οἱ χρησιμώτεροι, ἢ νὰ μὴ ψηφίσῃ οὐδὲ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ διατὶ τὸν Βουλευτὴν τὸν θέλοντα τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, τὸν θεωροῦντα αὐτὸ ἀναγκαῖον, νὰ τὸν θέσητε εἰς τὸ δίλημμα τοῦτο;

§266Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εὗρε τόσην δυσκολίαν τὴν ἑσπέραν ταύτην πρὸς κατανόησιν παρὰ τῶν ἄλλων τῶν ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντων, ὥστε δεκάκις τὰ ἐπανέλαβε.

§267Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἵνα σᾶς τὰ καταστήσω καταληπτά.

§268Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής: «διατὶ δὲν περιελήφθη τὸ ἔσοδον τῶν ἀντισηκωμάτων;»

§269Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§270Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καίτοι τὸ ἐπανελάβετε δεκάκις, βλέπετε, ὅτι δὲν ἐγένεσθε καταληπτός. Εἴπετε λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἐσόδου τούτου· ἔστω. Διὰ μακρῶν ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὄχι τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι δὲν περιελήφθη τὸ ἔσοδον αὐτὸ, διότι δὲν εἶναι βέβαιον, δὲν δύναταί τις νὰ ὁρίσῃ ἀσφαλῶς τὸ ἔσοδον τὸ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων, διότι τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ πολλῶν περιστάσεων· πρῶτον ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν διαθεσίμων, δεύτερον ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀπαλλασσομένων, τρίτον ἐκ τῆς προθυμίας, ἣν θὰ ἔχωσιν οἱ ἀπαλλασσόμενοι καὶ οἱ διαθέσιμοι, ἵνα καταβάλωσι τὸ παρ’ αὐτῶν ζητούμενον ποσόν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος λόγος. Ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ νόμου τοῦ καθιεροῦντος τὰ ἀντισηκώματα, ταῦτα πληρώνονται εἰς ἕξ ἐτησίας δόσεις ὑπὸ τῶν ἀπαλλασσομένων. Ἑπομένως δὲν θὰ ἔχητε τὸ ὅλον ποσὸν, τὸ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων προκῦπτον, ἢ μετὰ παρέλευσιν 6 ἐτῶν, ὅτε θὰ λειτουργῇ διαρκῶς ὁ νόμος. Ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι τὰ ἀντισηκώματα ἀνέρχονται εἰς 800,000 δραχμὰς, ἐπειδὴ ταῦτα θὰ πληρωθῶσιν εἰς 6 ἐτησίας δόσεις, κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος θὰ ἔχητε 135,000 περίπου δραχμὰς, κατὰ τὸ δεύτερον ἑτέρας 135,000, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ ὑπολογίσητε κατὰ τὴν σύνταξιν ἢ ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τὸ ὅλον ποσόν. Ἡμεῖς ἀνεχωρήσαμεν ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἔπρεπεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τῷ κανονίζοντι τὰ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης νὰ λαμβάνωνται ποσὰ ὡρισμένα, διαφέρομεν δὲ ἐν τούτῳ πρὸς ὑμᾶς κατὰ τὰς γνώμας ῥιζικῶς. Ὑμεῖς φρονεῖτε, ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἀγορὰ ὑλικῶν κατὰ δόσεις. Ἐγὼ παραδέχομαι πληρέστατα, ὅτι θὰ ἦτο ἔργον ἀφροσύνης νὰ σκεφθῇ τις περὶ προμηθείας τοῦ ὅλου ἀναγκαιοῦντος ὑλικοῦ διὰ τὸν στρατὸν, τὸν ὁποῖον δικαιοῦται νὰ ἐλπίσῃ ἡ Ἑλλὰς, ὅτι θὰ ᾖναι δυνατὸν ἡμέραν τινὰ νὰ ἔχῃ· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παραδεχθῆτε, ὅτι, ἵνα προβῆτε εἰς ἀγορὰν ὅπλων, πρέπει ν’ ἀγοράσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν ὅπλων τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων διὰ τὸν ἐν ἐνεργείᾳ τοὐλάχιστον στρατόν; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προβῆτε εἰς ἀγορὰν 3,000 ὅπλων ἐφέτος καὶ 3,000 κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, καὶ οὕτω καθεξῆς· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῆτε περὶ ἐκπαιδεύσεως στρατοῦ, ἐν ὅσῳ δὲν δύνασθε νὰ δώσητε εἰς ὅλον τὸν στρατὸν ὁπλισμὸν ὅμοιον. Θὰ ἔχητε δὲ στρατὸν 30,000 ἀνδρῶν μετὰ παρέλευσιν 18 μηνῶν ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου. Ὑμεῖς φρονεῖτε, ὅτι θὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ὑπεδείξατε, διότι ἐν τῷ νῷ σας εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγορασθῶσι 1000 ἢ 2000 ὅπλα, καὶ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς ἔτους ἄλλα τόσα ὅπλα.

§271Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδέποτε.

§272Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ἐννοῆτε σύνταξιν τοῦ στρατοῦ τῆς χώρας κατὰ τοιοῦτον τρόπον, σημαίνει ὅτι ἡ διαφορὰ γνωμῶν μεταξὺ ὑμῶν καὶ ἡμῶν εἶναι ἀπόλυτος.

§273Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ τοῦτο.

§274Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Οὕτως ἑρμηνεύω ἐγὼ τουλάχιστον τοὺς λόγους σας. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ περιλάβωμεν ἔσοδον θετικόν. Τώρα παρατηρεῖτε: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβητε τὸ ἔσοδον αὐτὸ, ἐνῷ δὲν γινώσκετε, ἂν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ διατιμήσεως τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς;»

§275Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρατηρῶ ὅτι, καίτοι ὑπάρχει βεβαίως ἐν τῷ νόμῳ σχέσις στενωτάτη μεταξὺ τῆς διατάξεως τοῦ ἐδαφίου δʹ καὶ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐν τῷ ἐδαφίῳ δʹ καὶ ἐν τῇ τροπολογίᾳ τῇ προταθείσῃ τὴν ἑσπέραν ταύτην οὐδεὶς γίνεται λόγος περὶ τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Λέγετε ἁπλούστατα, ὅτι τὸ δεκατημόριον τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων ἀποτελεῖ πόρον τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης.

§276Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑμεῖς λέγετε,—διότι ἐν τῷ νῷ σας ὑπάρχει σχέσις μεταξὺ τῆς προικοδοτήσεως τοῦ ταμείου κατὰ 10% καὶ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου,—ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ψηφίσητε τοῦτο πρὶν ἢ ψηφίσητε ἐκεῖνο. Ἀλλὰ λησμονοῦντες τοῦτο προτείνετε νὰ ἐγγράψωμεν τὰ ἀντισηκώματα. Καὶ ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους 1,400,000 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἄνευ ἀντικαταστάσεως τοῦ ποσοῦ τούτου; Ὥστε ἐρχόμεθα εἰς τὸ αὐτὸ ἀποτέλεσμα, μὲ μόνην τὴν διαφορὰν, ὅτι τὰ ἀντισηκώματα ἀνέρχονται εἰς δρ. 1,400,000, ἐνῷ ἐδῶ πρόκειται περὶ ποσοῦ 3,000,000. Ἀλλ’ ἡ διαφορὰ τοῦ ποσοῦ δὲν ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν ἀρχήν. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἀναγραφὴ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προτείνομεν, καὶ διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦμεν νὰ ὁρισθῇ ὡς πόρος τοῦ Ταμείου τὸ δεκατημόριον τῶν ἐσόδων τῶν τελωνιακῶν, ἀπαντῶ, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀναγράψητε τὰ ἀντισηκώματα πρὶν ἢ ψηφισθῶσιν οἱ φορολογικοὶ νόμοι, οἱ δυνάμενοι ν’ ἀντικαταστήσωσι τὸ ποσὸν τῶν ἀντισηκωμάτων. Ἑπομένως δὲν βλέπω τὰς δυσκολίας, περὶ ὧν ἐκάμετε λόγον. Ἐννοεῖται ὅτι, ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὡς συνετάχθη, ἔρχεται ὡς ἀναγκαία συνέπεια ἡ ἐρώτησις: θὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων οἱ πόροι οὗτοι χορηγοῦνται; Ἐὰν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τότε ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον, θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν ψηφισθῇ, πρὸς κύρωσιν· ἐὰν δὲ ἡ Βουλὴ ἀρνηθῇ τὰ μέσα, τὰ διὰ νομοσχεδίου καθιερούμενα, τότε βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν ψηφισθῇ, πρὸς κύρωσιν. Ἐὰν ὑπάρχωσιν ἄλλοι, νομίζοντες ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ συσταθῇ Ταμεῖον Ἀμύνης μὲ προικοδότησιν 1,000,000 ἢ 800,000 ἢ 600,000 δραχμῶν,—διότι τὰ μέσα τὰ ὑποδειχθέντα παρ’ ὑμῶν, ἐκτὸς τῶν ἀντισηκωμάτων, μόλις ἀνέρχονται εἰς 600,000 δραχμὰς, — καὶ ὅτι οὐδεμία δυσκολία ὑπάρχει πρὸς ψήφισιν τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου, ἡ Βουλὴ, ἐὰν θέλῃ, δύναται νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν αὐτοῦ. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ ἀκολουθήσω τὸ παράδειγμά σας, καὶ νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγὼ ὅ,τι εἶπον πρὸ ὀλίγου· ὅτι, ἐὰν ψηφίσητε τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, βεβαίως δὲν θὰ ἔχῃ λόγον ἡ ψήφισις αὐτοῦ, ἂν δὲν ψηφίσητε καὶ τὰ ἄλλα νομοσχέδια, ἐπίσης δὲ, ὅτι, ἐὰν ψηφίσητε τὰ ἄλλα νομοσχέδια καὶ δὲν ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, δὲν ἔχει λόγον ἡ ψήφισις τῶν νομοσχεδίων τῶν ἄλλων.

§277Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ συμπέρασμα τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπανέλαβε πολλάκις τὰ αὐτά, εἶναι ὅτι ψηφίζομεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης, ἀλλὰ τὸ ψηφίζομεν ὑπὸ ὅρον, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὴν σύστασιν καὶ λειτουργίαν αὐτοῦ. Οἱ μετὰ πείσματος πολιτευόμενοι βεβαίως οὕτω σκέπτονται. Ἐκεῖνοι ὅμως, οἱ ὁποῖοι σκέπτονται διὰ τὴν πραγματικὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῆς χώρας, δὲν πρέπει νὰ θέτωσι πείσματα καὶ νὰ συνδέωσι θεσμόν, τὸν ὁποῖον πάντες θεωροῦμεν ἀναγκαῖον, ἀλλ’ οὐχὶ μετὰ μέτρων φορολογικῶν, τὰ ὁποῖα πάντες δὲν θεωροῦμεν ἐπιβαλλόμενα. Διότι, ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, καὶ δὲν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια περὶ τῶν φόρων, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, οὕτω ψηφιζόμενον, δὲν δύναται, καὶ ἂν θέλῃ, νὰ τὸ ὑποβάλῃ πρὸς κύρωσιν εἰς τὴν Βασιλέα, διότι θὰ περιέχῃ διατάξεις ἀκυρωθείσας ἀκολούθως διὰ μιᾶς διαφόρου ψηφίσεως.

§278Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, κύριε Βουλευτά.

§279Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἔχῃ ἡ κύρωσις πρακτικὸν ἀποτέλεσμα.

§280Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι, ἐὰν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δὲν προικισθῇ παρ’ ἡμῶν ἐπαρκῶς, ὅπως ὁ σκοπὸς ὁ δι’ αὐτοῦ ὑποδεικνυόμενος πραγματοποιηθῇ, πρὸς τί ἡ κύρωσις; Ὑποθέσατε, ὅτι δὲν ψηφίζεται τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἀλλ’ ὅτι τῶν ἄλλων πόρων, τῶν πραγματικῶν πόρων, δυνατὸν νὰ ἔχωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἐγὼ ὡς ἀπαιτούμενον· τοῦτο δὲν θὰ μὲ ἐμποδίσῃ νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον πρὸς κύρωσιν. Σᾶς φέρω παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἴπετε, δὲν εἶναι ἀληθές.

§281Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐὰν οὐδεὶς τῶν πόρων ψηφισθῇ, εἶπεν ὁ κ. Καραπάνος.

§282Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον, ὅτι δὲν θὰ θελήσητε νὰ ὑποβάλητε τὸ νομοσχέδιον πρὸς κύρωσιν, ἐὰν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ἀπορριφθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§283Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§284Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λοιπὸν διατὶ φιλονεικοῦμεν; Δὲν εἶπον τι διάφορον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον λέγετε ὑμεῖς.

§285Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Εἶναι πολὺ διάφορον, διότι σεῖς ἀφήσατε νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ἐγὼ εἶπον ὅτι δὲν θὰ ὑποβάλω πρὸς κύρωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, ἐὰν δὲν ψηφισθῶσιν ὅλα τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἐγὼ δὲ διαμαρτύρομαι, ὅπως καλῶς ἐννοηθῇ, ὅτι δὲν εἶπον τοῦτο· εἶπον ὅτι δὲν θὰ ὑποβάλω εἰς κύρωσιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, ἐὰν δὲν θεωρήσω, ὅτι οἱ πόροι, οἱ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντες, εἶναι ἀρκετοί, ὅπως πραγματοποιηθῇ ὁ σκοπὸς αὐτοῦ.

§286Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πάντοτε ἐστηρίξατε τὴν κύρωσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὴν ψήφισιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ἐὰν βεβαιωθῆτε περὶ τῆς ἐπαρκείας τῶν πόρων, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ κρίνητε σεῖς.

§287Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα εἴμεθα σύμφωνοι.

§288Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲ σᾶς λέγω ὡς γνώμην μου, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ τὸ ὑποβάλητε πρὸς κύρωσιν, καὶ ἂν εἷς τῶν πόρων, ὁ κυριώτερος πόρος, ὁ ὁποῖος εἰσήχθη σήμερον ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ τελωνιακὸς, δὲν ψηφισθῇ. Αὐτὸ εἶναι γνώμη μου. Λοιπὸν ἐξηρτήσατε τὴν λειτουργίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, — τὸ ὁποῖον πάντες ἐπιθυμοῦμεν ν’ ἀρχίσῃ λειτουργοῦν, ἔστω καὶ μὲ μικροτέρους πόρους, — ἀπὸ τὴν ἐπιψήφισιν ἑνὸς νόμου, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ ἀντιδημοτικὴν εἰς τον λαὸν καὶ αὐτὴν τὴν ἰδέαν τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν παρασκευῆς...

§289Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι γνώμη σας.

§290Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γνώμη μου βεβαίως· τὴν ἰδικήν σας γνώμην δὲν τὴν ἀρνούμεθα... Τοῦτο εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἀμφισβητεῖ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ προμηθευθῶμεν δύο ἢ τρεῖς ἢ τέσσαρας χιλιάδας ὅπλων, διὰ νὰ ἐκγυμνάσωμεν τὸν στρατόν. Εἶπον, ὅτι ἡ προίκισις τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης διὰ τοῦ ποσοῦ 4,000,000 δραχμῶν, μᾶς παρέχει τὰ μέσα, ἵνα προμηθευθῶμεν ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἐτῶν ἀρκετὸν ποσὸν ὅπλων, ὅπως ἐκγυμνάσωμεν τὸν στρατόν μας, καὶ καταστήσωμεν προσιτὰ εἰς τοὺς στρατιώτας τὰ ὅπλα νέου συστήματος. Διότι βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, ὁ ὁποῖος ἐγυμνάσθη μὲ τὸ παλαιὸν ὅπλον, μὲ τὸν Γκρᾶ, θὰ δυνηθῇ νὰ ποιήσηται χρῆσιν εὐχερῆ τοῦ νέου ὅπλου ἐντὸς 24 ὡρῶν. Λοιπὸν οἱ πόροι αὐτοὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ μᾶς παράσχωσι τὰ ἀναγκαῖα μέσα, ἵνα πορισθῶμεν τὸν ὁπλισμόν.

§291Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ πόσου ποσοῦ οἱ πόροι;

§292Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν παραδέχομαι ποσὸν 400,000 δραχμῶν, καὶ σεῖς ὑπελογίσατε, ὅτι τὰ ἀντισηκώματα παρουσιάζουσιν, ὅπως ἀνεπτύχθη ἀπόψε, ἔσοδον 2,800,000 δραχμῶν. Καὶ ἄνευ τοῦ φόρου τοῦ προταθέντος τελευταῖον δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν πόρους ἀρκετούς, διὰ νὰ προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης· ἑπομένως δὲν ἐννοῶ 600,000 δραχμὰς μόνον. Νομίζω δέ, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ μὴ ἤμεθα ὑπερβολικοί, διότι πᾶσα ὑπερβολὴ ἐν τῇ ἐφαρμογῇ μιᾶς ἰδέας, μιᾶς ἐννοίας, ἑνὸς ἔργου σοβαροῦ, δὲν δύναται ἢ νὰ καταστήσῃ προβληματικὴν τὴν ἐφαρμογήν. Καὶ προβληματικὴν καθιστᾶτε τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, συνδέοντες αὐτὸ μὲ ἕνα φόρον ἀντιδημοτικόν. Καὶ τὴν δημοτικὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν πάντες ἀσπαζόμεθα, τὴν ἰδέαν τῆς εὐπρεποῦς παραστάσεως ὁλοκλήρου τοῦ στρατοῦ μας, ὑμεῖς τὴν καθιστᾶτε ἀντιδημοτικήν, συνδέοντες αὐτὴν μὲ φόρον ἀντιδημοτικόν. Δὲν πρόκειται δὲ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ὁλικὴν καὶ ἄμεσον παρασκευὴν τοῦ στρατοῦ· πρόκειται νὰ πράξωμεν τοῦτο κατά τινα βαθμόν· τὸ προσεχὲς μέλλον δὲν δυνάμεθα ἡμεῖς διὰ τῆς ἑτοιμασίας τοῦ στρατοῦ μας νὰ τὸ κανονίσωμεν. Προκειμένου λοιπὸν νὰ προετοιμασθῶμεν διὰ τὸ ἀπώτερον αὐτὸ μέλλον, πρέπει νὰ προβῶμεν μετὰ φρονήσεως. Αἱ προετοιμασίαι αὗται θὰ ἐμπνεύσωσι καὶ εἰς τὸν ἔξω κόσμον κἄποιαν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ μείνῃ μὲ τὰς χεῖρας ἐσταυρωμένας εἰς πᾶσαν μέλλουσαν ἐνέργειαν. Μετὰ φρονήσεως λοιπὸν πρέπει νὰ προβῶμεν, διότι, ἐὰν τὰ μέτρα ταῦτα ἀποτύχωσιν, ὡς ἀπέτυχον ἄλλα μέτρα, π. χ. μέτρα δημοσίων ἔργων, θὰ ἔχωμεν ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων ἀποτελέσματα. Ἐὰν δὲ τὰ μέτρα ταῦτα κανονίσωμεν κατὰ τρόπον, ὅστις ἤθελε καταστήσει πιθανὴν τὴν ἀποτυχίαν αὐτῶν, βεβαίως, ἐὰν καὶ ἐλάχιστον γόητρον εἶχεν ἡ Ἑλλὰς ἐν τῷ ἔξω κόσμῳ, ἡ ἀποτυχία αὕτη θὰ γείνῃ ἀφορμή, ὥστε νὰ ἀπολέσῃ καὶ τὸ ἐλάχιστον ἐκεῖνο γόητρον.

§293Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀποτείνω ἓν ἐρώτημα εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτήν;

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§295Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εἴπετε, ὅτι οὔτε ἡ παροῦσα οὔτε οἱαδήποτε Κυβέρνησις δύναται νὰ προβῇ εἰς ἐπικύρωσιν τοῦ νόμου περὶ Ταμείου Ἀμύνης καὶ ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ἐφ’ ὅσον δὲν ψηφισθῶσιν ἢ ὅλοι οἱ φόροι ἢ οἱ κυριώτεροι αὐτῶν. Τί ἐννοεῖτε; Ὅτι, ὅταν ψηφισθῇ, δὲν θὰ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον πρὸς κύρωσιν;

§296Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ τὸ ὑποβάλῃ, ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ ἐφαρμόσῃ. Αἱ λέξεις διαφέρουσι πολύ· ἐξηγήθη δὲ τοῦτο ἀρκετὰ ἐν τῇ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως συζητήσει.

§297Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν σειρὰν τῶν σκέψεων, τὴν ὁποίαν ὁ τόσον πρακτικὸς νοῦς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης κ. συναδέλφου ἀκολουθεῖ ἐν τῇ πολιτικῇ συζητήσει, τῇ σχετικῇ πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν στρατιωτικὰ νομοσχέδια, καὶ σὺν αὐτοῖς νομοσχέδια φορολογικά, στενώτατα συνδεόμενα πρὸς τὰ πρῶτα· τὰ νομοσχέδια ταῦτα προὐτάθησαν εἰς συζήτησιν, καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς συζητήσεως ἐνθυμοῦμαι,—οὕτως ἐγὼ τοὐλάχιστον ἀντελήφθην—ὅτι ἡ πτέρυξ ἐκείνη (δεικνύει τὴν ἀριστεράν) εἶχε σκοπὸν νὰ προτείνῃ τὴν πρόταξιν πρὸς συζήτησιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων.

§298ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§299Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Οὕτως ἀντελήφθην ἐγώ. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἐξετάσας πρὶν ἔλθωμεν ἐδῶ, τί σκέπτεται νὰ κάμῃ ἡ πτέρυξ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, ἔμαθον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σκοπὸν εἶχε νὰ ζητήσῃ τὴν πρόταξιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων καὶ ἀκολούθως τῶν στρατιωτικῶν. Λοιπὸν ἤλθομεν ἐδῶ, διὰ νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν πρῶτον τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια καὶ κατόπιν τὰ στρατιωτικά. Ἀλλὰ παρ’ ἐλπίδα προεβλήθη ἀντίρρησις εἰς τοῦτο ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ζητούσης νὰ προηγηθῶσι τὰ στρατιωτικά. Καὶ ἤκουσα τότε τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν λέγοντα: «Κύριοι, πῶς θέλετε νὰ συζητήσωμεν νομοσχέδια, πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων ἀπαιτοῦνται πόροι, καὶ τοὺς πόρους τούτους θὰ πορισθῶμεν διὰ νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐψηφίσθησαν»; Καὶ ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν ἀπαντῶντα εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρωθυπουργὸν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ λέγοντα: «Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφίσωμεν φόρους, ἐφ’ ὅσον δὲν ἐξετάσωμεν, τί μᾶς χρειάζεται ἐξ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα προορίζομεν τοὺς φόρους αὐτούς; Κατὰ συνέπειαν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν πρῶτον τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, διότι διὰ τῆς μελέτης καὶ συζητήσεως αὐτῶν θὰ ἐξεύρωμεν, πόσον ποσὸν ἀπαιτεῖται, διὰ νὰ ζητήσωμεν κατόπιν νὰ ἐπιβάλωμεν ἀναλόγως φόρους εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν». Ταῦτα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής, καὶ ἡ πτέρυξ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω, παρεδέχθη, καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε: «Μάλιστα· δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀρκεῖ ἡ Βουλὴ νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψει αὐτῆς, ὅτι ἡ ψήφισις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἐὰν δὲν ψηφισθῶσι καὶ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν θὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ ἐκτέλεσις τῶν στρατιωτικῶν, οὐδὲν σημαίνει.»

§300Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀκριβέστατα.

§301Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μεταξὺ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἦτο καὶ τὸ περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, τὸ ὁποῖον ὀνομαστὶ ἀνεφέρετο εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἡ Κυβέρνησις ἀπέσυρε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἕνεκα τῆς ὑπερτιμήσεως τῶν σιτηρῶν ἐν Ρωσσίᾳ λόγῳ τοῦ ῥωσσοϊαπωνικοῦ πολέμου, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει φόρος, ὁ ὁποῖος ἴσως θὰ ἐπέτρεπε τὴν συζήτησιν, ἥτις γίνεται. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔλεγε κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην: «Κύριοι, ἀναγνωρίζομεν ὅτι τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι ἀναγκαιότατον», ὁ δὲ σεβαστὸς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλεγεν, ὅτι εἶναι ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης καθὼς καὶ ὑπὲρ ὅλων.

§302Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι ὑπὲρ ὅλων.

§303Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Λοιπὸν καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἶναι σύμφωνος, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ στρατιωτικὴ ὀργάνωσις τῆς χώρας· διαφορὰ μόνον ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο πτερύγων ὡς πρὸς τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ τοῦτο. Ὑμεῖς λέγετε, ὅτι τοὺς πόρους τοὺς ἀναγκαίους διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης δυνάμεθα νὰ τοὺς εὕρωμεν, ἐπιφέροντες οἰκονομίας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ· ἡ Κυβέρνησις ἀφ’ ἑτέρου λέγει, ὅτι δὲν ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι δύνανται δι’ οἰκονομιῶν νὰ ἐξευρεθῶσιν οἱ ἀναγκαῖοι πόροι διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ δι’ αὐτὸ εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ζητήσῃ τοὺς πόρους τούτους παρὰ τοῦ λαοῦ διὰ φορολογίας.

§304Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι τὰ χρήματα, τῶν ὁποίων ἔχομεν ἀνάγκην, ἵνα ἀναδιοργανώσωμεν στρατιωτικῶς τὴν χώραν, πρέπει νὰ τὰ πορισθῶμεν ὅλα δι’ οἰκονομιῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι πρὶν ἐπιβάλωμεν φόρους πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ πορισθῶμεν δι’ οἰκονομιῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ποσόν τι, καὶ ἂν τὸ ποσὸν τῶν οἰκονομιῶν αὐτῶν δὲν ἤθελεν ἐπαρκέσει, τότε μόνον νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους.

§305Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Τὸ παραδέχομαι· κακῶς ἐξεφράσθην. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ παρατηρῶ, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμήν, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτει ἡ Ἀντιπολίτευσις, τὸ ἔφερεν αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, διότι, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, καὶ μᾶς εἶπε: «Κύριοι, διὰ τούτους καὶ ἐκείνους τοὺς λόγους, παρακαλῶ νὰ καταψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἐπιβάλλον φορολογίαν ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, ἀντὶ δὲ τούτου θὰ λάβωμεν πόρους διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τοῦ Προϋπολογισμοῦ», — διότι, ὅταν λέγωμεν, ὅτι λαμβάνομεν τὸ δεκατημόριον ἐκ τῶν τελωνιακῶν εἰσπράξεων, ἐκ τῶν τελωνιακῶν φόρων, νομίζω ὅτι τὸ δέκατον αὐτὸ λαμβάνεται ἐκ τῶν σημερινῶν πόρων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, — ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἐνόμιζον, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔπρεπε νὰ ἦναι εὐτυχὴς, διότι τῇ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησεν αὐτὴ διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, λέγουσα: «θέλομεν νὰ ἐξετάσωμεν πρίν, ἂν δὲν δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τοὺς πόρους τοὺς ἀναγκαιοῦντας διὰ τὸ ταμεῖον ἐντὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἂν δὲν δυνηθῶμεν νὰ ἐξεύρωμεν δι’ οἰκονομιῶν τὸ ποσὸν τοῦτο, τότε νὰ ζητήσητε τὸ ὑπολειπόμενον διὰ φόρων· τίς σᾶς ἐμποδίζει κατόπιν, τοὺς φόρους αὐτούς, οἱ ὁποῖοι θὰ σᾶς ἐλλείψωσιν ἀπὸ τὰ συνήθη ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, νὰ τοὺς ἐπιβάλητε, ἵνα φέρητε ἐξίσωσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους;» Αὐτὸ δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ὡς παρίσταται σήμερον τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην αὐτοῦ, ἀφοῦ ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ ἀναγνωρίζει ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας, δὲν ἐπιδέχεται συζήτησιν, ἀφοῦ δυνάμεθα τοὺς πόρους, τοὺς ἐκ φόρων προερχομένους, νὰ τοὺς ἀναγράψωμεν ὡς ἔσοδα εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, καὶ νὰ καλύψωμεν τὰ ἐλλείμματα αὐτοῦ, ὡς π. χ. ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν· ἀφοῦ τοὺς παραδέχεται ἡ Ἀντιπολίτευσις, δὲν βλέπω ποῖον εἶναι τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον ἐμποδίζει τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§306Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγώ,—καὶ τοῦτο διότι ἐλέχθη, ὅτι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου ἀνέπτυξα ἰδέας ἀντιθέτους πρὸς τὰς ἀναπτυχθείσας ὑπὸ τοῦ κυρίου ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως,—ὅτι δὲν ἰσχυρίσθημεν ἡμεῖς, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, πρέπει νὰ τὸ λάβωμεν ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ εἶπον, ὅτι ἀφοῦ ἐξαντληθῶσιν αἱ δυναταὶ οἰκονομίαι ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ δὲν ἐπαρκέσωσιν αὗται, τότε διὰ τὸ ὑπόλοιπον νὰ καταφύγωμεν εἰς τὴν φορολογίαν. Τὸ ἄλλο ζήτημα, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Νάξου συνάδελφος, ὅτι δὲν τὸ ἐννοεῖ, εἶναι ἁπλούστατον. Ἀπαντῶν εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶπον, ὅτι, καίτοι προσδιορίζει τὸ δέκατον τῶν δασμῶν τῶν τελωνιακῶν ὡς πόρον τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, προσέθηκεν ὁ ἴδιος, ὅτι ὁ νόμος δὲν θὰ κυρωθῇ, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς ἀξίας τῆς μεταλλικῆς δραχμῆς. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἠξεύρομεν, ἂν θὰ ψηφισθῇ· δὲν εἶναι βέβαιον τοῦτο· καὶ ὅτι δὲν εἶναι βέβαιον, παράδειγμα ἔχομεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὡς ἕνα τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης πρὸ μηνὸς περίπου προέτεινε τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ σίτου, ἐπῆλθεν ὅμως ὁ πόλεμος ὁ ῥωσσοϊαπωνικός, ὑπερετιμήθησαν τὰ σιτηρά, καὶ ἠναγκάσθη ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Τοῦτο καὶ πάλιν πιθανὸν νὰ συμβῇ. Δὲν γνωρίζομεν λοιπόν, ἂν δὲν θὰ παρουσιασθῶσιν ἄλλαι ἀφορμαί, μὴ ἐπιτρέπουσαι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνιακῶν τελῶν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν τὴν αὐτὴν γνώμην. Ἂς γείνωσιν οἰκονομίαι, καὶ ἂν αὗται δὲν ἐπαρκέσωσιν, ἂς ζητηθῇ τὸ ὑπόλοιπον διὰ φορολογίας. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ στηριχθῇ ἐπὶ ἀνυπάρκτων πόρων.

§307Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῦ εἶναι τὸ ἀνύπαρκτον; Τί προτείνετε σεῖς; ν’ ἀφήσωμεν τὸ νομοσχέδιον;

§308Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι· νὰ τὸ ψηφίσωμεν, ἀλλ’ ὅταν οἱ πόροι ὁρισθῶσι προσηκόντως.

§309Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὡς πρὸς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὡς πόρος αὐτοῦ, καὶ τὰ κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας ἀντισηκώματα.

§310Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅτι δύνανται ν’ ἀναγραφῶσι.

§311Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀφοῦ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ἀναφέρονται ταῦτα,—καὶ καλῶς δὲν ἀναφέρονται, διότι δὲν ἐψηφίσθη ἔτι τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας,—δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γένηται σύστασις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀναγράψῃ καὶ τὰ ἀντισηκώματα ταῦτα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· ἐπίσης δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἀσχάλλῃ τις κατὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διὰ τὰς σκέψεις της, διότι αὗται εἰσὶν ὀρθαί· διὰ νὰ σᾶς πείσω δὲ περὶ τούτου, ἐρωτῶ ὑμᾶς: τί θὰ γείνῃ, ἄν τις τῶν πόρων δὲν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, τῶν πόρων τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Ἐὰν π. χ. δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἢ τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, τί θέλει πράξει ἡ Κυβέρνησις; Θέλει ὑποβάλει τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Βασιλέα, ἢ δὲν θέλει ὑποβάλει αὐτό; Βεβαίως δὲν πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸ ζήτημα, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ ὑποβάλῃ πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Βασιλέα νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ὑποβάλῃ, ἢ ἂν θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ὤφειλε νὰ ὑποβάλῃ. Περὶ τούτου οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ὀφείλω νῦν νὰ ἀσχοληθῶ εἰς τοῦτο. Εἶμαι ὅμως ἠναγκασμένος νὰ ἀσχοληθῶ ἐπί τινων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, ἰδίως τῆς περὶ τοῦ δεκάτου τῶν τελωνιακῶν τελῶν, διότι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, αἴρεται πᾶς δισταγμὸς, τὸν ὁποῖον εἶχον περὶ τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν εἶπεν, ὅτι ἐπρότεινε τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχουσα διάταξις περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῶν σιτηρῶν εἰσαγωγικοῦ τέλους διὰ τῆς διατάξεως, καθ’ ἣν τὸ δέκατον τῶν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἰσπραττομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν θέλει προστεθῆ ὡς ἔσοδον τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Τούτου τεθέντος, δὲν ἔχω νὰ ἐξετάσω, ἂν θὰ ψηφισθῇ ἢ δὲν θὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀντικαταστήσας τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τοῦ σίτου διὰ τοῦ δεκατημορίου τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν. Ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ὑπάρχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἡ διάταξις, ὅτι τὸ δέκατον τῶν εἰσπραττομένων τελῶν θέλει διατεθῆ ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἑπομένως δὲν ἔχω ν’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τούτου, οὐδὲ ζητῶ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἕνεκα τούτου. Ἀλλὰ δὲν ἔχει οὕτω, ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν οἰνοπνευματούχων ποτῶν. Δὲν θέλω νὰ μιμηθῶ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως, τὸν ὁποῖον ἀπεδέξατο ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις, θέλων νὰ ἀναιρέσῃ τὸν ἀντιλέγοντα, ἐπειράθη νὰ συγκεφαλαιώσῃ, ὡς πορίσματα τοῦ λόγου του, πορίσματα, τὰ ὁποῖα σπουδαῖος συζητητὴς—ἵνα μὴ εἴπω ἄνθρωπος ἐχέφρων—δὲν ἠδύνατο νὰ συναγάγῃ. Ὁ τρόπος οὗτος τοῦ ἀντιλέγειν δὲν εἶναι εὐθύς, ἐξ ἐναντίας ἐξυφαίνει ὑπόθεσιν, ἡ ὁποία μειοῖ τὸ κῦρος τῶν λόγων τοῦ ἀντιλέγοντος, ἐνῷ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἔχει ἱκανὸν κῦρος, ἀδιαφορεῖ δὲ, ἂν ἄλλος πειρᾶται νὰ ἐλαττώσῃ αὐτό· δὲν ἐπιτρέπεται ὅμως καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ πειρώμεθα νὰ ἐλαττώσωμεν τοῦτο. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης δὲν εἶπε, κατ’ ἐμέ, τι, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο ἁρμόζον εἰς αὐτόν. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι ὁ τρόπος τῆς προμηθείας τῶν ὅπλων εἴτε διὰ δανείου πρὸς Τράπεζαν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν θέλομεν λάβει τὰ χρήματα, ἵνα δώσωμεν αὐτὰ εἰς τὸν χορηγητὴν τῶν ὅπλων, εἴτε διὰ δανείου πρὸς αὐτὸν τὸν χορηγητὴν, δηλαδὴ ὁ τρόπος τῆς ἐπὶ πιστώσει ἀγορᾶς τῶν ὅπλων εἶναι τρόπος, ὃν πρέπει ν’ ἀποφύγωμεν, διότι ἄλλως ἐνδέχεται νὰ εὑρεθῶμεν ἠναγκασμένοι νὰ μὴ τὸν μετέλθωμεν, ἕνεκα τῆς ἐξαιρετικῆς οἰκονομικῆς ὑποτελείας, ἐν ᾗ εὑρίσκεται τὸ Κράτος· συνεβούλευσε μάλιστα νὰ μὴ ζητήσωμεν συλλήβδην πολλὰ εἴδη ὁπλισμοῦ καὶ εἰς μέγα ποσὸν ἕκαστον εἶδος, διότι θέλει οὕτω συγκεφαλαιωθῆ ποσὸν μέγα, τὸ ὁποῖον θέλομεν δυσκολευθῆ νὰ εὕρωμεν ταχέως. Ἐνόει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι πρέπει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς χίλια ὅπλα ἢ εἰς ἓν τηλεβόλον; Πιστεύω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνόει τοιοῦτόν τι· ἀλλ’ ἐνόει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὅτι, ἐὰν ἦναι ἀνάγκη εἰς τοὺς στρατοὺς νὰ ὑπάρχωσι τόσα ὅπλα ἐν ταῖς ἀποθήκαις, ὥστε δι’ ἕκαστον στρατιώτην ν’ ἀναλογῶσι τρία ὅπλα, δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν ἀμέσως νὰ προμηθευθῶμεν τόσα ὅπλα, ὥστε δι’ ἕκαστον στρατιώτην νὰ ἔχωμεν τρία ὅπλα, ἀλλὰ πρέπει νὰ προμηθεύσωμεν εἰς ἕκαστον στρατιώτην ἓν ὅπλον, διὰ νὰ μάθῃ τὴν χρῆσιν αὐτοῦ, καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος προμηθευόμεθα πάλιν ὅπλα, ἵνα ὑπάρχωσιν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τόσα, ὅσα ἀπαιτοῦνται, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ φθάσωμεν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἔχωμεν 50,000 ἄνδρας, εἰς τὴν ἀγορὰν 150,000 ὅπλων. Ἑπομένως, ἐὰν αἱ 150,000 ὅπλων εἶναι ἀναγκαῖαι, δὲν πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ τ’ ἀγοράσωμεν ἀμέσως, ἀλλὰ νὰ ἀγοράσωμεν αὐτὰ εἰς δύο ἢ τρεῖς δόσεις. Ἑπομένως δὲν ἦτο προσήκουσα ἡ γενομένη ἑρμηνεία τῶν λόγων τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Χρεωστῶ ὅμως νὰ ἐπαναλάβω τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ νομοσχέδιον, ἐγώ, ψηφίζων τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ψηφίζω συγχρόνως τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ποτῶν καὶ τοῦ ζύθου, καὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, δηλαδὴ τὴν ἀρχὴν δύο νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἶναι αὐτοτελῆ, ἑπομένως κεχωρισμένα τοῦ συζητουμένου· ἤτοι ψηφίζω τὴν ἀρχὴν τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καὶ τὰς διατάξεις αὐτοῦ καὶ συγχρόνως τὴν ἀρχὴν δύο ἄλλων νομοσχεδίων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὸ Σύνταγμα, ἀπαγορεύεται δὲ ῥητῶς καὶ ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι σύμφωνον πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, διότι τὰ νομοσχέδια συζητοῦνται κατ’ ἀρχὴν καὶ κατ’ ἄρθρον μέχρι τοῦ τέλους, ὅτε ψηφίζεται τὸ σύνολον. Ἀφοῦ δὲ, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, πᾶν νομοσχέδιον ψηφίζεται κατ’ ἀρχὴν, ἕπεται, ὅτι ἕκαστον νομοσχέδιον ψηφίζεται ἰδίᾳ κατ’ ἀρχὴν, δὲν ἐπιτρέπεται δὲ νὰ ψηφισθῶσι συνάμα τρία νομοσχέδια κατ’ ἀρχήν. Τοῦτο ἀπαιτεῖ προσέτι καὶ ὁ προσδιορισμὸς τοῦ ψηφοφορουμένου θέματος, ἡ εἰδίκευσις τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν δίδει ἕκαστος. Ἡ εἰδίκευσις τῆς ψήφου δίδει τὸ δικαίωμα εἰς ἕκαστον νὰ ἀξιώσῃ, ἵνα τὰ σύνθετα ζητήματα ἀναλύωνται εἰς τὰ μέρη, ἀπὸ τὰ ὁποῖα συντίθενται· μάλιστα τὸ ἄρθρον 30 τοῦ Κανονισμοῦ ἀνατίθησιν εἰς τὸν Πρόεδρον νὰ ἀπαγγέλλῃ τὴν διαίρεσιν τῶν συνθέτων ζητημάτων, τὸ προκείμενον δ’ εἶναι σύνθετον ζήτημα. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένῃ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μᾶς εἰσαγάγῃ εἰς σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀντιβαίνει εἰς τὸν Κανονισμὸν, ἀντιβαίνει δὲ καὶ εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης κατ’ ἐμὲ εἶναι ἀναγκαῖον· δὲν εἶναι ἴσως δυνατὸν νὰ προσδιορίσῃ τις ἀπὸ τοῦδε τὸ κεφάλαιον τῶν χρημάτων, τὸ ὁποῖον θέλει εἰσάγεσθαι κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀναγράφει· νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον ἐπιμένῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν, τότε πρέπει νὰ προτείνωμεν τροπολογίαν καὶ νὰ προσθέσωμεν εἰς ἑκατέραν τῶν δύο διατάξεων, ἐπὶ τῶν ὁποίων θέλει κληθῆ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, τὴν διάταξιν «ἂν ψηφισθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς», διότι ἄλλως θέλει ὑποληφθῆ, ὅτι περιλαμβάνεται ἐν τῇ ψήφῳ ἡμῶν ἡ ἀρχὴ καὶ τῶν τριῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερα. Ποῖα θέλουσιν εἶσθαι τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Τὸ μεγαλείτερον τῶν ἐσόδων εἶναι τὸ ἔσοδον τῆς παραγράφου δʹ τοῦ ἄρθρου 2. Ἐν ἀρχῇ, ὅτε εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον καὶ συνεζητήθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ὑπῆρχε διάταξις, ὅτι ἤθελεν ἀναγραφῆ ὡς πόρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ὁ προσδιορισμὸς ποσοστοῦ τινος ἐπὶ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν τοῦ σίτου.

§312Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἐπιβαλλομένη αὔξησις τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν.

§313Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ τότε προέβαλον τροπολογίαν, ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ ἐν τῇ παραγράφῳ ἐκείνῃ ἀναγραφόμενος πόρος δι’ ἄλλου πόρου ὑπάρχοντος, λειτουργοῦντος καὶ ἀνήκοντος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, διὰ τοῦ φόρου ἐπ’ τῶν οἰκοδομῶν. Ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν δίδει 3,400,000 δραχμὰς περίπου. Λοιπὸν ὑπελάμβανον, ὅτι ἀντικαθιστῶντες τὸν πόρον τὸν διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου διὰ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν ἠθέλομεν ἔχει ἄλλον πόρον, ἐπαρκῆ, βέβαιον καὶ ἀσφαλῆ, ἡ ἀσφάλεια τοῦ ὁποίου ἤθελεν ἐνθαρρύνει πάσας τὰς σκέψεις τοῦ Ὑπουργείου πρὸς εὕρεσιν χρημάτων διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀφοῦ ὅμως τοῦτο δὲν ἐνέκρινε τὸ Ὑπουργεῖον, προτείνει δὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέφερα, δηλαδὴ τὸ δέκατον τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω, διότι καὶ ὁ πόρος οὗτος ἀποσπᾶται ἐκ τῶν κατὰ τὸν ἐτήσιον Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους χρημάτων τοῦ δημοσίου ταμείου, δηλαδὴ ἐκ τοῦ τακτικοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἡ ἀπόσπασις αὕτη αὐτοῦ θέλει ἀφήσει βεβαίως κενόν τι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἀλλὰ θέλει ληφθῆ πρόνοια, εἴτε δι’ οἰκονομιῶν νὰ πληρωθῇ τὸ κενόν, εἴτε δι’ ἄλλης φορολογίας. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐνδώσῃ εἰς τὰς παραστάσεις μου, ὅπως διευκολυνθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§314Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν προσθήκην τῶν λέξεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Ἀλλὰ πρὸ τούτου ἂς ἐπιτρέψῃ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν. Κατηγορήθην, ὅτι ἠθέλησα νὰ μειώσω τὸ κῦρος τῶν λόγων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, κρίνων τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα. Ἂς ἐπιστρέψῃ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος νὰ ἐξετάσωμεν ὀλίγον τὰ πράγματα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐννοεῖ Ταμεῖον Ἀμύνης, τοῦ ὁποίου τὸ ἔσοδον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ ἐκεῖνα, περὶ τῶν ὁποίων ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος· διότι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἀφίνων κατὰ μέρος πᾶσαν προμήθειαν ὑλικοῦ διὰ τὸ πυροβολικόν, ἠσχολήθη μόνον περὶ τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ πεζικοῦ, καὶ εἶπεν, ὅτι βεβαίως θὰ ἦναι ἀνάγκη 150,000 ὅπλων...

§315Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν ὅλῳ.

§316Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως... Ἀλλ’ ὅτι δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν ταῦτα εἰς τρεῖς δόσεις. Ἐρωτῶ, ὑπελογίσατε ποία ἡ ἀξία 50,000 ὅπλων; Ἡ ἀξία 50,000 ὅπλων εἶναι 4 ἑκατομμύρια φράγκα χρυσᾶ, καὶ ἄλλα 4 ἑκατομμύρια φράγκα διὰ φυσίγγια, γίνονται 8 ἑκατομμύρια φράγκα· 8 ἑκατομμύρια δὲ φράγκα κάμνουν 12 ἢ 13 ἑκατομμύρια δραχμάς. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν μὲ πόρον ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἢ δύο ἑκατομμυρίων, — διότι, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν πόρον αὐτόν.

§317Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖον πόρον;

§318Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸν πόρον τῶν τριῶν ἑκατομμυρίων.

§319Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀφαίρεσις τοῦ πόρου αὐτοῦ;

§320Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Συζητῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ἀξιότιμε Βουλευτὰ ἐκ Γόρτυνος, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ ὁ πόρος οὗτος... Ἑπομένως διὰ τοῦ ποσοῦ 1½ ἑκατομμυρίου δὲν δύναται κἄν νὰ γείνῃ σκέψις περὶ προμηθείας τῶν 50,000 ὅπλων· καὶ δὲν ὑπολογίζω διόλου τὸν ὁπλισμὸν τοῦ πυροβολικοῦ, διότι δι’ αὐτὸν ἀπαιτοῦνται πολὺ περισσότερα. Ἀλλ’ ἐγένετο πολὺς λόγος περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον κατηρτίσθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ὑποθέτω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐλησμόνησε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν. Ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Βουλευτὴς τῇ 11 Φεβρουαρίου 1903 νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον τότε ὠνομάζετο νομοσχέδιον «περὶ συστάσεως Ταμείου ὑλικοῦ τοῦ πολέμου». Πόροι τούτου ὡρίζοντο (ἀναγινώσκει): «αʹ) Πάντα τὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ στρατολογίας τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ νόμου καταβαλλόμενα ποσά. βʹ) Τὸ τίμημα τῶν ἐκποιουμένων κτηνῶν τοῦ στρατοῦ. γʹ) Τὸ τίμημα εὐχρήστου ὑλικοῦ πολέμου καὶ στρατοῦ καταλογιζόμενον εἰς βάρος ὑπολόγων, εἴτε κατατιθέμενον παρ’ αὐτῶν ἀπ’ εὐθείας εἰς τὰ ταμεῖα τοῦ στρατοῦ, εἴτε εἰσπραττόμενον διὰ τῶν ταμείων τοῦ Κράτους. δʹ) Τὸ τίμημα τηλεβόλων, τυφεκίων καὶ τῶν πολεμοφοδίων αὐτῶν καὶ ἐν γένει παντὸς εὐχρήστου ὑλικοῦ, οὗτινος, ἕνεκα νεωτέρων τελειοποιήσεων καὶ ἐφευρέσεων, ἤθελε κριθῆ ἀναγκαία ἡ ἀντικατάστασις. εʹ) Τὸ τίμημα φαρμάκων τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας. ϛʹ) Τὸ τίμημα βιβλίων καὶ στρατιωτικῶν κανονισμῶν. ζʹ) Πᾶσα ἀδέσποτος ἀπόθεσις, προκύπτουσα εἰς τὰς διαχειρίσεις τοῦ στρατοῦ. ηʹ) Τὰ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν καὶ τῆς πυρίτιδος ὠφελήματα.» Ὄτε δὲ ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ «περὶ συστάσεως Ταμείου ὑλικοῦ τοῦ πολέμου», δὲν εἶχε κἄν ὑποβληθῆ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἐφθάσαμεν δὲ μέχρις Ἰουλίου καὶ οὔτε τότε εἶχεν ὑποβληθῆ. Δὲν ὑποθέτω δὲ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ὑπέθετεν ὅτι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· ἂν δ’ ἐπρόκειτο νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, βεβαίως, μὴ ὑποβληθέντος τοῦ ἄλλου, θ’ ἀπέβαινεν ἀδύνατος ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὥστε εἶναι δυνατὸν τις νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν συνετάσσετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἐθεωρεῖτο ἀπολύτως ἀναγκαία ἡ ὑποβολὴ καὶ κυρίως ἡ ψήφισις τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου.

§321Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀναγκαιοτάτη ἐθεωρεῖτο.

§322Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀνεγράφετο μόνον πόρος, ὁ ὁποῖος ἤθελε πραγματοποιηθῆ, ἐάν ποτε ἤθελε ψηφισθῆ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, διότι ἄλλως ὑποθέτω ὅτι σὺν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἤθελεν ὑποβληθῆ καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, ἢ τοὐλάχιστον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἤθελεν ὑποβληθῆ μετὰ 5 ἢ 6 ἡμέρας· καὶ ἐν τούτοις παρῆλθον τρεῖς ὁλόκληροι μῆνες, καὶ δὲν ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§323Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὀφείλω νὰ δώσω ἐξήγησιν εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ ὁποῖος ζητεῖ νὰ μὲ περιαγάγῃ εἰς ἀντίφασιν πρὸς ὅσα εἶπον. Ἡ τακτική, τὴν ὁποίαν μετέρχεται, συζητῶν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, εἶναι συνήθως τοιαύτη, καὶ ἠθέλησα νὰ ἐλέγξω αὐτὴν πρὸ μικροῦ, ὅτε ἐπελαβόμην τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπε περὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης. Τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἢ Ταμείου ὑλικοῦ πολέμου τὸ εἰσήγαγεν ὁ τότε ἐμὸς συνάδελφος καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ φίλος μου κ. Θεόδωρος Λυμπρίτης, βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου....

§324Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ οἱ τρεῖς Ὑπουργοί.

§325Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. ... Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραιτηθῇ, καὶ παρῃτήθη ἐντὸς τοῦ μηνὸς Μαρτίου, ἠναγκάσθην δὲ ἐγὼ νὰ ἀναλάβω προσωρινῶς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Οὐδέποτε διῆλθεν ἀπὸ τὸν νοῦν μου, ὅτι τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ νόμος καθιστῶν τὸ μονοπώλιον τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, διότι δὲν ἐπρόκειτο μόνον περὶ νόμου ἐπιβάλλοντος φόρον, ἀλλὰ καὶ περὶ μονοπωλίου, ἑπομένως ἦτο ἀδύνατον νὰ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ἀπητεῖτο προηγουμένως νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ μονοπωλίου. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας παρακαλεῖται νὰ μὴ ζητήσῃ νὰ ὠφεληθῇ ἐκ τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐμεσολάβησαν ἀπὸ τῆς παραιτήσεως τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Λυμπρίτου μέχρι τῆς πτώσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ὑπουργείου. Εἶναι ἴσως ἀνιαρὸν νὰ ἀναμνήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰ διατρέξαντα, διότι ὁμιλῶ πρὸς Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι ἦσαν Βουλευταὶ καὶ κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον· ἀπορῶ δὲ, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τόσον ἀσθενῆ μνήμην, ὥστε οὐ μόνον νὰ λησμονήσῃ τὰ συμβεβηκότα, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐλέγχῃ ἐμὲ, διατὶ δὲν ἐζήτησα ἀμέσως νὰ ὑποβάλω τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκρηκτικῶν ὑλῶν, καθ’ ὃν χρόνον ὁλόκληρον σύστημα οἰκονομιῶν, συγκείμενον ἀπὸ πολλὰ νομοσχέδια καὶ Προϋπολογισμὸν ἐπὶ τῇ βάσει τούτων συντεταγμένον, ἔκειντο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, δὲν ἐγίγνετο δὲ δυνατὸν νὰ προβῶμεν οὐδὲ κατὰ βῆμα. Ἑπομένως δὲν ἠμπορεῖ νὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐγὼ εἶχον προαίρεσιν νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἀμύνης ἄνευ νομοσχεδίου περὶ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν.

§326Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατε δύο λέξεις.

§327ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἆ! ἆ!

§328Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριοι, τοιαῦται κραυγαὶ δὲν ἐπιτρέπονται· ἄλλα εἶναι τὰ καταστήματα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπεται τὸ «ἆ! ἆ!»

§329Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐκραύγασαν, ἀλλ’ ἠγέρθην, ἵνα παρατηρήσω, ὅτι, καίτοι ὁ Κανονισμὸς ἡμῶν δὲν ἐπιτρέπει ἢ δύο φορὰς νὰ ὁμιλῇ ἕκαστος, ἐν τούτοις ὑμᾶς ἠδυνάμεθα νὰ ἀκούσωμεν καὶ τετάρτην φοράν.

§330Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐφώναξαν τὰ «ἆ! ἆ!», ἀπετάθην, οὐχὶ πρὸς ὑμᾶς. Μολονότι ὁ κ. ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠθέλησε νὰ δώσῃ ἓν μάθημα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως...

§331Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποῖον μάθημα;

§332Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω... ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠθέλησε νὰ ὠφεληθῇ. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἐγὼ ἐνόουν, ὅτι πρέπει εἰς δύο ἢ τρεῖς χιλιάδας ὅπλα νὰ περιορίσωμεν τὰς προμηθείας τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἂς ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ εἴπω, ὅτι δὲν ἐνόουν μὲ ἓν ἑκατομμύριον νὰ προικίσωμεν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι ἀνέφερα, ὅτι, ἐὰν μετὰ μελέτην ἴδωμεν, ὅτι ἔχομεν ἔσοδον ἐκ τῶν στρατιωτικῶν ἀντισηκωμάτων 2,800,000 δραχμὰς, δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν ταῦτα ὡς ἔσοδον τοῦ ταμείου· ἑπομένως 2,800,000 δραχμαὶ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων καὶ ἓν ἑκατομμύριον περίπου ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων καὶ τοῦ ζύθου κάμνουν 3,800,000, καὶ 300,000 ἐκ τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν κάμνουν 4,100,000. Ἀφίνω τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναβιβάσωσι τὸ ἔσοδον τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς 4,500,000. Ὥστε θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅταν ἢ ἐγὼ ἢ ἄλλος προσδιορίζῃ ποσὸν 4,500,000, νὰ μὴ ὑποβιβάζῃ αὐτὸ εἰς ἓν ἑκατομμύριον, διότι εἶναι μεγάλη ἡ διαφορά.

§333Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ προσέξωσιν εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐκανονίσθη, ὅτι δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὸ Δημόσιον ἀπὸ ἀντισηκώματα, ἐκ δραχμῶν 2,600,000. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔπρεπε νὰ φέρῃ ἕνα πίνακα, ὁ ὁποῖος νὰ δηλοῖ τὸν ἀριθμὸν τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν. Ἐὰν ἔφερεν αὐτὸν τὸν πίνακα, ἠθέλετε ἰδεῖ, ὅτι οὔτε τὸ δέκατον ἐξ αὐτῶν δὲν κατέβαλον τὸ ἀντισήκωμα μέχρι σήμερον, διότι οἱ περισσότεροι, πτωχοὶ ὄντες καὶ μὴ ἔχοντες τὰ μέσα νὰ πληρώσουν τὰς χιλίας δραχμάς, τὰς ὁποίας ἐπέβαλλεν ὁ νόμος, ἀνεχώρησαν εἰς Ἀμερικὴν πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας· λοιπὸν πόθεν θὰ εἰσπράξητε ὅσα ὑπολογίζετε; Ἀφοῦ οἱ ἀπουσιάζοντες εἰς Ἀμερικήν, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται σήμερον καὶ εὐποροῦσι περισσότερον ἀπὸ ἡμᾶς, δὲν ἦλθον νὰ πληρώσουν τὸ ἀντισήκωμα, νομίζετε ὅτι δύνανται νὰ τὸ πληρώσουν οἱ ἀπομείναντες ἐδῶ κληρωτοί; Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν φέρει νομοσχέδιον νὰ καταδικάσωμεν τὰς χήρας καὶ τὰ ὀρφανά, τοὺς πρεσβυτέρους ὀρφανούς. Δὲν γνωρίζω, κύριοι Βουλευταί, τί γίνεται εἰς τὰς ἐπαρχίας ὑμῶν· ἐγὼ ὁμιλῶ διὰ τὸν νομὸν Κεφαλληνίας, καὶ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι οὔτε τὰς 50 δραχμὰς τοῦ ἀντισηκώματος δὲν ἦσαν εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθησαν νὰ ὑπηρετήσουν εἰς τὸν στρατόν. Ἂν δὲν εἶχον τὰς 50 δραχμάς, τὸ ἀντισήκωμα, πῶς θὰ δώσουν τὰς 400; Καὶ ἐπειδὴ ὁ κληρωτός, ὁ ἔχων λόγους ἀπαλλαγῆς, δὲν ἔχει τὰς 400, θὰ τοῦ στερήσητε τὴν ἐλευθερίαν καὶ θὰ τὸν πετάξητε εἰς τὴν φυλακὴν; Εἰς τὰς ἰδικάς σας ἐπαρχίας ἠμπορεῖ νὰ εὐποροῦν, ἀλλ’ εἰς τὴν Κεφαλληνίαν εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην πενίαν, ὥστε καὶ αὐτὸν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον ἀδυνατοῦμεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν. Ἡ ἐπαρχία Πάλλης εἶναι σταφιδοφόρος ἐπαρχία, καὶ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἐκεῖ εἶναι 100 δραχμαί, ἀλλὰ πληρώνει 22% εἰς τὸ Δημόσιον, πληρώνει εἰς παρακράτημα 25%, καὶ ἔγειναν ὅλοι ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου, καὶ ἕνεκα τούτου εὑρίσκονται εἰς τὰς διὰ χρέη φυλακάς. Καὶ ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ σᾶς λέγει ὁ συνάδελφός μου κ. Μαντζαβῖνος, ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν! Δὲν εἶναι εἰς θέσιν οὔτε τὰς 50 δραχμὰς νὰ πληρώσουν. Ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διαθεσίμους, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι πρέπει νὰ ὑπηρετήσουν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν, καὶ μετὰ τὴν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν δύνανται νὰ πληρώσουν 160 δραχμάς, καὶ ἀπαλλασσόμενοι νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Ἀλλά, ἐὰν φέρῃ πίνακα, θὰ ἴδητε πόσοι ἀπὸ τοὺς νῦν διαθεσίμους δὲν ἐπλήρωσαν τὰς 160 δραχμὰς καὶ ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν στρατόν. Σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι, ἂν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ ψηφισθῇ, τὸ Δημόσιον, ἀντὶ νὰ εἰσπράξῃ, θὰ ὑποστῇ ζημίαν μεγίστην. Κύριοι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, σᾶς λέγω ὅτι δικάζομεν χωρὶς νὰ ἔχωμεν λογαριασμόν, θέλομεν νὰ ἀγοράσωμεν ἕν κτῆμα χωρὶς νὰ ἔχωμεν χρήματα! Νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπρεπε νὰ φέρωσιν εἰς συζήτησιν πρῶτον τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, καὶ ἂν ἐκ τῆς συζητήσεως ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ὁ λαὸς δύναται νὰ ὑποστῇ τὰ βάρη αὐτά, τότε νὰ φέρουν τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης· μέχρις οὗ ὅμως ἀποφανθῶμεν, ποία εἶναι ἡ δύναμις τοῦ λαοῦ, πῶς ἀποφασίζομεν καὶ ψηφίζομεν τὴν σύστασιν Ταμείου Ἀμύνης; Νομίζω ὅτι αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, νὰ προεξοφλῶσι τὴν γνώμην τῶν Βουλευτῶν. Καὶ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ποῦ στηρίζεται σήμερον; εἰς ποίαν τάξιν ἐπιβάλλεται ὁ φόρος πρὸς συντήρησιν αὐτοῦ; εἰς τὴν τάξιν τὴν ἐργατικήν! Καὶ ποῖος ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὴν τάξιν αὐτὴν νέοι φόροι; Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ σεῖς, κύριοι Βουλευταὶ τῆς Συμπολιτεύσεως, ἔχετε τὴν αὐτὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς, καὶ ὅτι, προκειμένου σήμερον νὰ ἐπιβαρύνωμεν δι’ ἀφορήτων φόρων τὴν μέσην καὶ τὴν κατωτέραν τάξιν, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι καὶ σεῖς δὲν θὰ ψηφίσητε τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2;

§335Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν τέλει τοῦ ἐδαφίου εʹ, ἤτοι μετὰ τὰς λέξεις «ἡ καθαρὰ πρόσοδος ἡ ἐκ τοῦ μονοπωλίου τῶν ἐκρηκτικῶν ὑλῶν», παρακαλῶ νὰ προστεθῇ: «ἐὰν τοῦτο συσταθῇ διὰ νόμου».

§336Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. «Ἂν ἱδρυθῇ τοῦτο διὰ μεταγενεστέρου νόμου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν).

§337ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§338Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν σύστασιν, τὴν ὁποίαν θὰ κάμω. Τὸ ἄρθρον 3 ὁρίζει τὴν διάθεσιν τῆς περιουσίας τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης αʹ) εἰς προμήθειαν ὑλικοῦ πολέμου τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ καὶ βʹ) εἰς κατασκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν στρατιωτικῶν κτιρίων· ἀποκλειστικῶς εἰς αὐτὰ τὰ δύο. Φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν εὐτυχίαν νὰ δράσῃ εἴπερ τις καὶ ἄλλος κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν μεγίστην ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ τόπος, στρατιωτικῶν ὁδῶν καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ ἐν Ἠπείρῳ. Κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 συγκοινωνία σχεδὸν δὲν ὑπῆρχε μεταξὺ τοῦ στρατοῦ Θεσσαλίας καὶ τοῦ στρατοῦ Ἠπείρου. Λοιπόν, ἐπειδὴ ἕνεκα τῶν οἰκονομικῶν περιστάσεων, ἐν αἷς εὑρισκόμεθα, δὲν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν δημοσίων ἔργων νὰ προνοήσωμεν περὶ κατασκευῆς πολεμικῶν ὁδῶν, νομίζω ὅτι πρέπει εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου βʹ, μετὰ τὰς λέξεις «εἰς κατασκευὴν καὶ ἀνακαίνισιν στρατιωτικῶν κτιρίων», νὰ προστεθῇ «καὶ εἰς κατασκευὴν στρατιωτικῶν ὁδῶν».

§339ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐν τῇ ἐννοίᾳ τῆς κατασκευῆς καὶ ἀνακαινίσεως στρατιωτικῶν κτιρίων περιλαμβάνεται καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἐπισκευῆς στρατιωτικῶν ὁδῶν;

§340Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§341Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῆς ἁπλῆς ἀναγνώσεως τοῦ νομοσχεδίου προκύπτει, ὅτι οἱ πόροι οἱ διατεθησόμενοι ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τοῦ ταμείου τούτου πρόκειται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τοκοχρεώλυτρον τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ συνομολογηθῇ χάριν τῶν σκοπῶν τοῦ ταμείου. Ἀλλὰ γεννῶνται ἀπορίαι ἐπὶ τοῦ δανείου τούτου, τὸ ὁποῖον θὰ συνομολογηθῇ. Ἡ πρώτη ἀπορία εἶναι, ἂν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τῆς ἀδείας τοῦ Ἐλέγχου πρὸς συνομολόγησιν αὐτοῦ. Δευτέραν ἀπορίαν καὶ ἔκπληξιν γεννᾷ ἡ παράγραφος ἐκείνη, ἥτις λέγει, ὅτι «ὁ τόκος, τὸ χρεωλύσιον, ἡ τυχὸν ἀπαιτουμένη προμήθεια, ὁ χρόνος καὶ ὁ τόπος τῆς ἐκδόσεως καὶ πάντες οἱ λοιποὶ τοῦ δανείου ὅροι κανονισθήσονται διὰ τῆς περὶ συνομολογήσεως τοῦ δανείου συμβάσεως, ἥτις κυροῦται διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Εἶναι δυνατὸν τάχα νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ συνομολογηθῇ δάνειον τοσοῦτον σπουδαῖον, χωρὶς τοῦτο νὰ διέλθῃ διὰ τῆς ψήφου αὐτῆς; Εἶναι δυνατόν, Κύριοι, ὁ ἔλεγχος, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξασκῇ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐπὶ τοσοῦτον μεγάλου ταμείου, νὰ ἐξουδετερῶται διὰ τοιούτων διατάξεων, καὶ νὰ ἐπιτρέψωμεν, ἵνα δι’ ἁπλοῦ Β. Διατάγματος κανονισθῶσι τὰ τοῦ δανείου τούτου, ὅπερ θὰ ἦναι μέγα, ἀφοῦ θὰ συνομολογηθῇ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους διαθέτομεν σήμερον; Ἀπορῶ, πῶς ἡ Κυβέρνησις αἰσθάνεται καὶ δεικνύει τόσην περιφρόνησιν πρὸς τὴν Βουλήν, ὥστε ν’ ἀποτολμᾷ νὰ περιλαμβάνῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ τοιαύτην διάταξιν, ὁρίζουσαν, ὅτι μόνον διὰ Β. Διατάγματος θὰ κανονίσῃ τὸ δάνειον τοῦτο, θὰ κανονισθῶσιν ὁ τόκος καὶ τὸ χρεώλυτρον! Εἶναι ἀναγκαιότατον, χάριν τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἀσκεῖ καὶ ὀφείλει νὰ ἀσκῇ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία ἐπὶ τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, τὰ τοῦ δανείου τούτου νὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἀπ’ εὐθείας, καὶ ὄχι ποτὲ διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, εἶμαι ἐναντίος κατ’ ἀρχὴν εἰς τὰ εἰδικὰ ταμεῖα, καίτοι παρὰ τὴν γνώμην τοῦ σεβαστοῦ ἡγέτου, ὃν ἀκολουθῶ, διότι νομίζω, ὅτι τὰ εἰδικὰ ταμεῖα, τὰ ὁποῖα ἐν γένει καταδικάζει ἡ ἐπιστήμη, ἔχουσι τοῦτο τὸ κακόν, ὅτι ὑπεκφεύγουσι τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς, καὶ συντελοῦσιν εἰς τὴν σύγχυσιν τῶν οἰκονομικῶν πραγμάτων τῆς χώρας καὶ εἰς ἄλλας παρεκτροπάς. Πρὸ ὀλίγων ἔτι ἡμερῶν ἐγένετο ἐνταῦθα συζήτησις περὶ ἑτέρου εἰδικοῦ ταμείου, καὶ ἡ συζήτησις ἀπέδειξε ποίαν σύγχυσιν προξενοῦσι ταῦτα, καὶ πόσον κακῶς διοικοῦνται, καὶ ὅτι ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία δὲν λαμβάνει γνῶσιν τῶν τελουμένων ἐν αὐτοῖς. Ἠκούσατε, τί ἐγένετο ἐν τῷ ταμείῳ τῷ προωρισμένῳ διὰ τὰς ὑδραυλικὰς ἐργασίας ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ ἠκούσατε, ὅτι ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐγνώριζον ποῖαι συμβάσεις ἐπιβλαβεῖς συνωμολογήθησαν εἰς βάρος τοῦ ταμείου ἐκείνου ὑπὸ τῶν διοικούντων. Καὶ ἠκούσατε ποία ζημία ἐτελέσθη· διότι, ἐνῷ ἐστοίχιζε 15 λεπτὰ τὸ μέτρον ἡ ἐργασία, ἐδόθη αὕτη εἰς ἐργολάβον πρὸς 30 λεπτὰ τὸ μέτρον, δηλ. εἰς τιμὴν διπλασίαν! Ἠκούσατε καὶ περὶ ἄλλου ταμείου, τοῦ ταμείου ἱδρύσεως δημοτικῶν σχολείων, πόσα παρατράγῳδα συνέβησαν καὶ ἐκεῖ, καὶ ἐν γένει εἰς πᾶν ταμεῖον εἰδικὸν συμβαίνουσι τοιαῦτα. Ἕν ταμεῖον ὑπάρχει, τὸ ταμεῖον τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν ἀέναον ἔλεγχον καὶ τὴν ἐπαγρύπνησιν τῆς Βουλῆς. Δὲν δύνασθε δὲ σεῖς ν’ ἁπλοποιήσητε τὰ ἰδιαίτερα ταμεῖα καὶ νὰ καταστήσητε ἓν σύστημα κουμπαρᾶ, εἰδικὸν δηλ. ταμεῖον διὰ πᾶσαν ὑπηρεσίαν, ὑπεκφεύγοντες οὕτω τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς. Ἐπιθυμητὸν λοιπὸν εἶναι, διὰ νὰ προλάβωμεν ἐνδεχόμενα ἄτοπα, ἀφοῦ τὸ ταμεῖον τοῦτο φαίνεται ἐπιθυμοῦσα ὁλόκληρος ἡ Βουλή, νὰ φροντίσωμεν, ὥστε ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς νὰ ἦναι ἄμεσος ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐγὼ κατ’ ἀρχὴν δὲν εἶμαι ὑπὲρ αὐτοῦ, διότι νομίζω, ὅτι τὸ ταμεῖον τοῦτο δὲν ἔχει τὸν προορισμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουσι τὰ ταμεῖα τὰ ἄλλα. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι ἐκ τῆς ἱστορίας, ἀναγινώσκων τὸν Θουκυδίδην, ὅτι ὁ Ὀλύμπιος Περικλῆς, ἀγορεύων πρὸς τοὺς Ἀθηναίους κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου, ἔλεγε πρὸς αὐτούς, ὅτι δύο τινὰ ἀποτελοῦσι κυρίως τὴν ψυχὴν τοῦ πολέμου, ἡ φρόνησις καὶ τὰ χρήματα, ὅτι δέ, ἐὰν ἔχωσι φρόνησιν, ἐπειδὴ ἔχουσι χρήματα, ἀσφαλῶς θὰ ὑπερισχύσωσιν εἰς τὸν ἀγῶνα. Καὶ ὁμιλῶν περὶ πόρων τοῦ Κράτους τοῦ Ἀθηναϊκοῦ, ἔλεγεν, ὅτι ἐκτὸς τῶν 600 ταλάντων, ἐκτὸς τῆς ἄλλης πραγματικῆς προσόδου τῆς πόλεως, εὑρίσκοντο καὶ ἐν τῷ πολεμικῷ θησαυρῷ τῶν Ἀθηναίων, τῷ φυλασσομένῳ ἐν τῇ Ἀκροπόλει, 600 τάλαντα εἰς ἀργυρᾶ νομίσματα καὶ 500 ἄλλα εἰς ἄκοπον ἄργυρον καὶ ἄκοπον χρυσόν, ὅτι δὲ ἐν ἀνάγκῃ ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιήσωσι καὶ τὰ ἀναθήματα τῶν ναῶν, καὶ αὐτὸ ἔτι τὸ χρυσοῦν κόσμημα τῆς θεᾶς, ἀξίας 40 ταλάντων, δηλαδὴ ἠδύναντο νὰ χρησιμοποιήσωσιν ὑπὲρ τοῦ πολέμου κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην τοῦ κινδύνου δέκα καὶ πλέον ἑκατομμύρια δραχμάς. Σημειώσατε δέ, ὅτι εἰς ἐποχὴν ὀλίγον προγενεστέραν ὁ πολεμικὸς θησαυρὸς τῶν Ἀθηναίων περιελάμβανε δέκα χιλιάδας τάλαντα, δηλαδὴ 60 ἑκατομμύρια δραχμάς, καὶ ἐὰν συγκρίνητε τὸν πληθυσμὸν τῶν ἀρχαίων Ἀθηνῶν πρὸς τὸν σημερινὸν κολοσσὸν τοῦ Γερμανικοῦ Κράτους, τῶν ἑξήκοντα ἑκατομμυρίων, θὰ εὕρητε ὅτι ὁ θησαυρὸς τῶν Ἀθηναίων (trésor publique) ἦτο ἀπείρως ἀνώτερος τῶν 500 ἑκατομμυρίων φράγκων τῶν ἐγκεκλεισμένων εἰς τὸ φρούριον τοῦ Spandau καὶ ἀποτελούντων τὸν θησαυρὸν τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας, τὸν δι’ ἀνάγκας τοῦ πολέμου προωρισμένον. Ὑπῆρχε λοιπὸν ἐν τῇ Ἑλληνικῇ ἱστορίᾳ τὸ Ταμεῖον Ἀμύνης, ἡ πρόνοια δηλαδὴ τοῦ Κράτους, ὅπως ἐν τῇ ὥρᾳ τοῦ κινδύνου ἔχῃ πρόχειρα τὰ διάφορα αὐτοῦ μέσα χάριν τῶν ἀναγκῶν τοῦ πολέμου. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ τοιούτου τινὸς ταμείου σήμερον; Καθόλου. Διότι ταμεῖον ἀμύνης ἐννοεῖται ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς λογικῆς χρήματα παραμένοντα ἄθικτα καὶ προωρισμένα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον ἵνα χρησιμοποιηθῶσιν ἅμα τῇ κηρύξει τοῦ πολέμου, ἡμεῖς δὲ ἐδῶ δὲν προνοοῦμεν περὶ τοιούτου τινὸς ταμείου, ἡμεῖς ἐδῶ προνοοῦμεν περὶ μιᾶς ἀνάγκης τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Θέλομεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσωμεν μίαν πίστωσιν, διὰ ν’ ἀγορασθῶσιν ὅπλα, καὶ ἀντὶ νὰ πράξωμεν τοῦτο διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἵνα λαμβάνῃ γνῶσιν ἡ Βουλή, πράττομεν τοῦτο δι’ ἑνὸς ὁλοκλήρου νομοσχεδίου, καὶ σχηματίζομεν ἕνα ἰδιαίτερον κουμπαρᾶν, διὰ νὰ διατηρῶνται τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι προωρισμένα πρὸς ἀγορὰν ὁπλισμοῦ! Ἀλλὰ τοῦτο εἶναί τι ἐντελῶς ἀνεπιστημονικόν, ἐντελῶς δὲ καὶ ἀντισυνταγματικόν, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ κατὰ τὸ Σύνταγμα πρέπει καὶ δικαιοῦται κατ’ ἔτος νὰ ἐξελέγχῃ καὶ νὰ ἐπιβλέπῃ τὰ τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους. Ἐὰν δὲ ἡμεῖς θέσωμεν εἰς ἐνέργειαν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς ἔστι καὶ εὑρίσκεται, θὰ ἐξουσιοδοτήσωμεν τὸν Πρόεδρον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ζώνοντες καὶ αὐτὸν μὲ κανὲν μικρὸν ξίφος, νὰ ἐρευνᾷ καὶ μανθάνῃ καὶ ἐξετάζῃ μὲ τοὺς κυρίους συνταγματάρχας καὶ τοὺς ἄλλους, ποῖον εἶναι τὸ ὅπλον τὸ κατάλληλον διὰ τὸν στρατὸν, καὶ πῶς πρέπει νὰ συνομολογηθῇ τὸ δάνειον! Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ταῦτα εἶναι ἀνεπιστημονικὰ ἐντελῶς καὶ ἀντισυνταγματικά. Τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον θὰ συνομολογηθῇ — καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι βεβαίως ἀνώτερον τῶν 40,000,000, ἀφοῦ τὸ χρεώλυτρον εἶναι 4,000,000 καὶ πλέον, — εἶναι σπουδαιότατον, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ γνῶσιν πλήρη τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θὰ συνομολογηθῇ, τοῦ τόκου, τὸν ὁποῖον θέλομεν πληρώνει, καὶ τοῦ χρεωλυσίου καὶ τῶν ἄλλων συμφωνιῶν ἁπασῶν. Δὲν εἶναι πρέπον οὔτε ἀνεκτὸν νὰ γένηται ἀποδεκτὸν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τοῦτο τὸ ζητούμενον διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δηλαδὴ ἐν ἀγνοίᾳ αὐτῆς καὶ μόνον διὰ Β. Διατάγματος νὰ κανονισθῶσι τὰ τοῦ δανείου, ὅπως ὕστερον ἢ κατόπιν ἑορτῆς καὶ ἄνευ ἀποτελέσματος διαμαρτυρηθῶμεν ἐν τῇ Βουλῇ διὰ τὰς τυχὸν συμβησομένας ἀταξίας εἰς τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καθ’ ἡμέραν ἔχομεν παράπονα περὶ τῆς λειτουργίας τῶν εἰδικῶν ταμείων. Μὴ ἀμφιβάλλετε δὲ, ὅτι καὶ εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης θὰ συμβαίνωσι τὰ αὐτὰ παρατράγῳδα, ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν ἔχῃ ἄγρυπνον ὄμμα ἐπὶ τῶν ἐν αὐτῷ τεθειμένων, καὶ ἂν δὲν ἀξιώσῃ, ὅπως ἔχει καθῆκον, νὰ διατηρήσῃ ἀλώβητον τὸ δικαίωμα αὐτῆς τοῦ ἐλέγχου ἐπὶ τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ συνομολογηθῇ.

§342ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3...

§343Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα δὲν χρήζει βεβαίως περισσοτέρας συζητήσεως. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐπήνεγκεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, εἶναι πολὺ σπουδαία· διότι ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀπεκδύεται καθ’ ὁλοκληρίαν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς, τῆς γνώμης αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου. Δυστυχῶς γνωρίζομεν σήμερον, εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, ἰδίως τὰ τοῦ δημοσίου χρέους. Κατὰ πιθανότητα — πλέον ἢ πιθανότητα — δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον ἄνευ τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Ἐλέγχου. Ἡ ἐπέμβασις τοῦ Ἐλέγχου, ἡ ἐξασφάλισις τῶν δανειστῶν ἡμῶν διὰ τῆς ἐγγυήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ ὁ Ἔλεγχος, σημαίνει ἐπέκτασιν ἀκόμη τῆς ἐλαττώσεως τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ τόπου. Νομίζω ὅτι ἐγκληματοῦμεν, ἐὰν δι’ οἱονδήποτε λόγον ἐπεκτείνωμεν τὴν μείωσιν αὐτὴν τῆς αὐτοτελείας ἡμῶν, καὶ ἐγκληματοῦμεν, ἐὰν, βιαζόμενοι νὰ πράξωμέν τι, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐπιβλαβῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα ἡ τοιαύτη βιαία ἐνέργειά μας δύναται νὰ φέρῃ, ἐπιφέρωμεν καὶ τὸ ἀτύχημα τῆς ἐπεκτάσεως τῆς μειώσεως τῆς ἐθνικῆς μας ἀνεξαρτησίας. Λοιπὸν τοιαύτην τινὰ πρᾶξιν, δυναμένην νὰ μειώσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν ἀνεξαρτησίαν ἡμῶν, ἐπιτρέπει ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐνεργήσῃ ἄνευ γνώσεως αὐτῆς! Ὥστε ὄχι μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ὅρων τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἀκόμη αὐτῆς τῆς αὐτοτελείας τῆς χώρας, ἡ Βουλὴ δέχεται νὰ ἀπεκδυθῇ τῆς ἐπεμβάσεώς της, καὶ ἐπιτρέπει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ αὕτη, νὰ συνομολογήσῃ δάνειον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, νὰ ἀναθέσῃ μέρος ἢ τὸ ὅλον τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἰς τὸν ἔλεγχον τὸν διεθνῆ! Νομίζω ὅτι ἡ τάσις καὶ ἡ φροντὶς ὅλων ἡμῶν πρέπει νὰ τείνῃ, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς ἐξουσίας τοῦ ἐλέγχου ἐφ’ ἡμᾶς.

§344ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ποῦ εὑρίσκετε τὴν ἐλάττωσιν;

§345Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν ἄδειαν, τὴν ὁποίαν δίδομεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ συνομολογήσῃ τὸ δάνειον ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους αὐτὴ ἐγκρίνει.

§346ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἀποτελεῖ ἐπέκτασιν.

§347Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοῦ ξενικοῦ ἐλέγχου ἐννοεῖτε;

§348Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως. Ἐὰν μεταξὺ τῶν ὅρων τοῦ δανείου τούτου ὑπάρξῃ καὶ ὅρος, ὅτι τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα προσδιορίζονται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, θὰ ὑπάγωνται εἰς τὸν διεθνῆ ἔλεγχον, δίδομεν τοιουτοτρόπως εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ἄδειαν νὰ παραδεχθῇ τοῦτο.

§349ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, βεβαίως.

§350Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναφέρω δὲ τοῦτο, διότι θεωρῶ ἀδύνατον τὴν συνομολόγησιν δανείου ἄνευ ἐπεμβάσεως τοῦ Ἐλέγχου. Καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ τὴν ἰδέαν νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, βεβαίως, μὴ δυναμένη νὰ τὸ συνομολογήσῃ ἄλλως πως, καὶ θέλουσα νὰ συνομολογήσῃ αὐτὸ, θὰ προσφύγῃ εἰς τὸν Ἔλεγχον. Δίδομεν ἑπομένως τὴν τοιαύτην ἐξουσίαν. Δὲν λέγω ὅτι ὁριστικῶς παραδεχόμεθα τὴν ἐπέμβασιν σήμερον τοῦ Ἐλέγχου, ἀλλὰ δίδομεν τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ αὕτη, νὰ παραδεχθῇ καὶ τὸν ὅρον τὸν ἀπαραίτητον, ἄνευ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ συνομολογηθῇ δάνειον, δίδομεν τὴν ἐξουσίαν νὰ παραδεχθῇ καὶ τὸν ὅρον τοῦτον, ὅπως πραγματοποιήσῃ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν περιέχει τὸ ἄρθρον 3. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ δώσωμεν εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τοιαύτην ἄδειαν, δὲν ἔχομεν δικαίωμα ν’ ἀπεκδυθῶμεν τῆς ἐξουσίας τῆς Βουλῆς, τῆς κυριαρχικῆς αὐτῆς ἐξουσίας, ἀπέναντι ἔστω καὶ τοῦ κινδύνου, κινδύνου ἀσφαλοῦς καὶ βεβαίου, ἐὰν πρόκηται νὰ συνομολογηθῇ δάνειον, ψηφίζοντες τοῦτο. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ὑπάρχει καὶ ἀνάγκη νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Δύναται ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν νομίσῃ ἀναγκαῖον νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ὑπὸ οἱουσδήποτε ὅρους, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, καὶ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ αὐτό, ἐὰν εὕρῃ τοὺς ὅρους αὐτοῦ παραδεκτοὺς καὶ συμφέροντας.

§351Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ὡς εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἄρτης συνάδελφος, τὸ ἀόριστον δύναται, οὐχὶ ἐκ κακῆς θελήσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ἐξ ἀπαιτήσεως τῶν δανειστῶν ἢ τῶν χορηγητῶν τῶν ὑλικῶν πολέμου, ἐὰν καὶ αἱ περιστάσεις ᾖναι κατεπείγουσαι, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν τόπον ὅρους, οἱ ὁποῖοι δὲν θὰ ᾖναι ἀνεκτοί. Διότι τὸ ἄρθρον λέγει: «Ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον καὶ ἡ τυχὸν ὡρισμένη προμήθεια, ὁ χρόνος καὶ ὁ τόπος τῆς ἐκδόσεως καὶ πάντες οἱ λοιποὶ τοῦ δανείου ὅροι κανονισθήσονται διὰ τῆς περὶ τῆς συνομολογήσεως τοῦ δανείου συμβάσεως, ἥτις κυροῦται διὰ Βασ. Διατάγματος». Ἐὰν αὔριον οἱ δανεισταὶ ἢ οἱ ἐργοστασιάρχαι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ χορηγήσωσιν ὑλικὰ, εἴπωσιν, ὅτι ἐπιθυμοῦσι νὰ δώσῃ καὶ ὁ Διεθνὴς Ἔλεγχος τὴν συγκατάθεσίν του, διότι πρόκειται νὰ δοθῶσι χρήματα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ τελωνείου Πειραιῶς καὶ εἶναι ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Ἐλέγχου, βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ἀντιτάξῃ, ὅτι τοιαῦται εἶναι μόνον αἱ δημόσιαι πρόσοδοι, αἱ ἀπ’ εὐθείας ὑπέγγυοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, τοῦ ἐκ τῶν ἄλλων εἰς χρυσὸν δανείων, καὶ ὅτι οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐλήφθη οὔτε λεπτὸν ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ τελωνείου Πειραιῶς. Ἀλλ’ ἐὰν αὐτοὶ ἐπιμείνωσι, καὶ ἄνευ αὐτοῦ τοῦ ὅρου δὲν δέχωνται νὰ χορηγήσωσι τὰ χρήματα ἢ τὰ ὑλικὰ, τίς βεβαιοῖ, ὅτι δὲν θ’ ἀναγκασθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποκύψῃ; Ζητεῖ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ζητεῖ τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Ἐλέγχου βεβαίως, ἀλλὰ τὴν ἐγγύησιν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ δὲν θὰ ἦμαι ἐναντίος ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ν’ ἀγοράζωμεν ὑλικὰ διὰ τῆς ἐγγυήσεως τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θὰ δώσω ψῆφον, ἐὰν αἱ περιστάσεις τὸ δικαιολογῶσιν· ἀλλ’ ἐὰν ἀφήσωμεν αὐτὸ ἀόριστον, θεωρῶ ὅτι εἶναι παρακεκινδυνευμένον. Ἐννοῶ τὴν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχει Βουλή, καὶ ἀνάγκη παρίσταται κατεπείγουσα νὰ συνομολογηθῇ εἴτε δάνειον πρὸς προμήθειαν ὑλικοῦ, εἴτε καὶ νὰ ἀγορασθῶσιν ἀπ’ εὐθείας ὑλικά. Ἐὰν ἡ Βουλὴ νομίζῃ, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀπούσης τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ προκληθῇ Β. Διάταγμα, προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, τὸ ὁποῖον νὰ ὑποβληθῇ ἔπειτα εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, θὰ ἦτο τροποποίησις εὐνόητος. Ἐὰν ὅμως ἦναι παροῦσα ἡ Βουλή, διατὶ νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἀναγνωρίσῃ τὸ κατεπεῖγον, καὶ ἐὰν οἱ ὅροι ἦναι ὅροι δυνάμενοι νὰ γείνωσι δεκτοὶ, νὰ δεχθῇ αὐτοὺς, καὶ νὰ περατωθῇ τάχιστα; Νὰ ἦναι ὅμως παροῦσα ἡ Βουλὴ, καὶ νὰ συνομολογῆται σύμβασις, περιέχουσα ὅρους, οἵους ἀνέφερα πρὸ μικροῦ, ἄνευ συμπράξεως αὐτῆς, τὸ θεωρῶ ἄτοπον καὶ προσέτι περιττὸν, διότι ἡ μυστικότης δὲν εἶναι λόγος, ἀφοῦ τὸ Διάταγμα θὰ περιέχῃ τοὺς ὅρους. Τί ἀναγκάζει τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ θέλῃ νὰ ὑποβάλῃ τοὺς ὅρους αὐτοὺς, τὴν σύμβασιν αὐτὴν εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἡ Βουλὴ ἦναι παροῦσα; Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοιούτων πραγμάτων μεταξὺ τῶν κομμάτων νὰ ὑπάρξῃ διαίρεσις καὶ νὰ πολεμήσωσιν ἐκ κομματικῶν λόγων αὐτήν. Διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι πρέπει τοὐλάχιστον νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τοῦτο, ὅταν ἦναι παροῦσα ἡ Βουλὴ, νὰ ὑποβάλληται εἰς τὴν ἔγκρισιν αὐτῆς.

§352Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἀποῦσα ἐὰν ᾖναι.

§353Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ διατυπώσητε τὴν πρότασιν.

§354Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις εἶναι εὔκολος. Ἀντὶ «διὰ Β. Διατάγματος», νὰ τεθῇ «διὰ νόμου».

§355Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§356Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν.

§357Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς τὴν δευτέραν δὲν δυνάμεθα.

§358ΑΛ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Εἶναι λογικὴ ἡ παρατήρησις. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ ἄδεια πρὸς συνομολόγησιν δανείου ἔδει νὰ χορηγηθῇ διὰ νόμου. Τοῦτο δὲν ἐγένετο δεκτὸν, καίτοι περιελήφθη ἐν τῷ νόμῳ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, διατὶ ἡ διάταξις ἐκείνη περὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου δὲν περιελήφθη καὶ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ;

§359Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περιελήφθη ἐν τῷ νόμῳ περὶ συστάσεως Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καὶ διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖται νόμος πρὸς συνομολόγησιν δανείου, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μὴ περιληφθῇ τοιαύτη. Ἐγὼ δὲν περιορίζομαι μόνον εἰς τοὺς δισταγμοὺς, τοὺς ὁποίους προέβαλον οἱ συνάδελφοι, ὅ τε κύριος ἐξ Ἄρτης καὶ ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς, μήπως ἡ εὐρύτης τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον παραχωρεῖται εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα κανονίσῃ τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον καὶ τοὺς ἄλλους ὅρους, δύναται νὰ κριθῇ ὡς παράγουσα τὸν κίνδυνον νὰ ὑποσχεθῇ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία πρὸς τὸν Ἔλεγχον, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν συνομολόγησιν τοῦ δανείου, παραχωρήσεις, περιστέλλουσα τὴν κυριαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Κράτους. Δὲν προβάλλομεν μόνον τοῦτον τὸν λόγον, ζητοῦντες νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ ζητοῦμεν ἀκόμη νὰ τροποποιηθῇ, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐγκριθῇ διὰ Β. Διατάγματος δάνειον εἴκοσι, τριάκοντα ἢ πεντήκοντα ἑκατομμυρίων. Τοιοῦτόν τι ἤθελεν εἶσθαι ἀφαίρεσις τοῦ δικαιώματος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Πῶς εἶναι δυνατὸν, τοιαύτη ὑποχρέωσις, ὑποχρέωσις δανείου, νὰ κριθῇ ὅτι δύναται νὰ ἐγκριθῇ διὰ Β. Διατάγματος εἰς βάρος τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης; Τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης εἶναι παράρτημα τοῦ ταμείου τοῦ δημοσίου, ἤτοι τοῦ Κράτους· τὸ Ταμεῖον τὸ δημόσιον εἶναι παράρτημα τοῦ Κράτους, καὶ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης εἶναι παράρτημα τοῦ δημοσίου ταμείου, διότι ἀποτελεῖται ἀπὸ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἀνήκουσιν εἰς τὸ Κράτος. Λοιπὸν εἰς τὸ Κράτος ἀπόκειται, αὐτὸ διὰ τῶν ἀντιπροσώπων του, διὰ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ν’ ἀποφασίσῃ, ἂν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν συνομολόγησιν δανείου, καὶ ποῖοι νὰ γένωνται δεκτοὶ ὅροι τοῦ ταμείου, εἴτε τῶν τόκων, εἴτε τῶν χρεωλυσίων, εἴτε τῶν ἄλλων συμφωνιῶν αὐτοῦ. Δὲν ὑπάρχει παράδειγμα, ὅτι ἐκρίθη ποτὲ δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ νὰ μεταβιβασθῇ τὸ δικαίωμα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν, ἵνα διὰ Διατάγματος συνομολογηθῇ δάνειον τοιοῦτον. Τοῦ δικαιώματος τούτου ἡ délégation, ἡ μεταβίβασις, δὲν ἐπιτρέπεται, εἶναι ἀφαίρεσις τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, τελεία κατάργησις τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Πῶς! Δὲν ἐμπιστεύεσθε νὰ κυρώσω τὸν νόμον ἐγὼ, ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, καὶ ζητεῖτε νὰ παραχωρήσω τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐγὼ, ἵνα συνομολογήσω τὸ δάνειον διὰ νόμου, εἰς σέ, τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἵνα συνομολογήσῃς τὸ δάνειον σύ, ὅπως θέλεις; Τοῦτο δὲν εἶναι δυνατόν. Διὰ τοῦτο συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν προαγορευσάντων περὶ τούτου.

§360Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§361Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς δὲν θὰ ψηφίσωμεν, εἰμὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§362Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ζητοῦμεν τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου.

§363Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν θέλητε, νὰ ἀναβάλωμεν τὸ ἄρθρον.

§364Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πῶς νὰ τὸ ἀναβάλωμεν; Παραδεχόμεθα κατ’ ἀρχὴν τὰ παρ’ ὑμῶν λεχθέντα· ἐπιφυλασσόμεθα δὲ νὰ διατυπώσωμεν τὴν γνώμην ταύτην ἐν τῇ τρίτῃ ἀναγνώσει.

§365Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ναί. Ἀλλ’ ἂς μείνῃ τὸ ἄρθρον αὐτὸ, καὶ ἂς ἴδωμεν τὰ ἄλλα.

§366Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλ’ ὅταν λέγωμεν, ὅτι συμφωνοῦμεν πρὸς τὴν γνώμην σας, καὶ ὅτι συμφώνως πρὸς αὐτὴν θέλομεν διατυπώσει τὸ τρίτον ἄρθρον, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιμένητε.

§367ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ τροπολογία ἀναβάλλεται διὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§368Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ Ταμεῖον τῆς Ἀμύνης δὲν εἶναι ἁπλῶς ταμεῖον πρὸς προμήθειαν ὑλικῶν, ἀλλ’ ἔχει καὶ πολιτικὴν καὶ ἐθνικὴν σημασίαν. Διατὶ λοιπὸν νὰ ἐλλείπῃ ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτοῦ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις θεωρεῖται ὡς ὁ κυριώτερος σύμβουλος τοῦ Στέμματος καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς κυβερνώσης πολιτικῆς. Ἀντὶ τοῦ Προέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου εὐλογώτερον νὰ τεθῇ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου.

§369Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὡς Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς.

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§371Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ἐν τέλει δὲν θεωρῶ ὀρθόν, νὰ παρίστανται δηλ. οἱ νόμιμοι ἀναπληρωταί, ὡς λέγει τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ· ἐκτὸς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκ τοῦ ἀξιώματός του ἔχει ἀναπληρωτὴν καὶ δύναται νὰ παρίσταται δι’ ἀναπληρωτοῦ, πρέπει νὰ ἀπαλειφθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο διὰ τὰ ἄλλα μέλη.

§372Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἡ στρατιωτικὴ ὑπηρεσία ἔχει εἰς ὅλους τοὺς κλάδους τοὺς ἀναπληρωτάς. Ἐὰν λόγου χάριν ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ ἀσθενήσῃ, ἡ ὑπηρεσία δὲν σταματᾷ, ἀλλὰ διορίζεται ἀμέσως ὁ ἀναπληρωτὴς αὐτοῦ.

§373Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολλάκις θ’ ἀπουσιάζωσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις, καθὸ ἑξαμελής, εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ παρόντων τεσσάρων μελῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ἐπιβεβλημένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἑκάστοτε νὰ διορίζῃ ἀναπληρωτάς· ἀφοῦ δὲ δὲν εἶναι ἐκ τοῦ νόμου ἐπιβεβλημένον, θεωρῶ ἄτοπον νὰ διορίζῃ ἑκάστοτε ὁ Ὑπουργὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀναπληρῶσι τὰ μέλη.

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν προβάλλετε τὴν τροπολογίαν ταύτην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§375Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ διοικητικὴ τοῦ Ταμείου τῆς Ἀμύνης ἐπιτροπὴ, κατὰ τὸ ἄρθρον 5, καθίσταται ἐν νομίμῳ ἀπαρτίᾳ, ὅταν παρίστανται ἐν τῇ συνεδριάσει τέσσαρα τῶν μελῶν αὐτῆς, ἐν οἷς ἀπαραιτήτως πρέπει νὰ ἦναι εἷς Ὑπουργός. Νομίζω ὅτι ἀπαραίτητοι ἰδίως πρέπει νὰ ὦσιν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς ἀντιπροσωπεύων τὴν πολιτικὴν, καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς ἀντιπροσωπεύων τὸν στρατόν.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§377Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§378Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀρκεῖ ὁ Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς νὰ ἀναθέσῃ εἰς ἓν τῶν μελῶν αὐτῆς τὴν ὑπογραφὴν τῶν ἐγγράφων. Νομίζω ὅτι διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος πρέπει νὰ γίνεται τοῦτο.

§379Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Συνεπῶς τὸ ἄρθρον 8 ἐν τῷ ἐδαφίῳ εʹ αὐτοῦ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «εʹ) Ἐπιβλέπει πᾶσαν τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὸ προσωπικόν. Ἡ ὑπογραφὴ ἐγγράφων τινῶν δύναται ν’ ἀνατεθῇ εἰς ἓν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς διὰ Β. Διατάγματος, ἐκδιδομένου τῇ προτάσει τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν.»

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν. Μετὰ τοῦτο λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρᾳ 1 καὶ 30′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).