1904.02.23

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 21

τῆς 23 Φεβρουαρίου 1904.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 35′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τῆς εἰκοστῆς Φεβρουαρίου, κατόπιν τῶν παρατηρήσεων, αἵτινες ἐγένοντο ὑπὸ διαφόρων Βουλευτῶν, διωρθώθησαν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ πρωτόκολλον τῆς ψηφοφορίας, συμφώνως πρὸς τὸ πρωτότυπον. Ἤδη ζητεῖται ἡ ἐπικύρωσις αὐτῶν.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρέπει ν’ ἀναγνωσθῶσιν. Ἀντίρρησις δὲν ὑπάρχει καμμία.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῶσιν. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς 20 Φεβρουαρίου, ὡς διωρθώθησαν, καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Τηλεγράφημα κατοίκων Καρβασσαρᾶ, παρακαλούντων νὰ διατηρηθῇ εἰς τὴν θέσιν αὑτοῦ ὁ ὑποτελώνης Βλαχάκης. 2) Τηλεγράφημα κατοίκων Βόλου, ἐπιδοκιμαζόντων τὴν στρατιωτικὴν καὶ οἰκονομικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως, πληροφορούντων δὲ τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ γενόμενον κατὰ τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως συλλαλητήριον ἀπέτυχε. 3) Τηλεγράφημα κατοίκων Φιλιατρῶν, παρακαλούντων νὰ μὴ ἐπιψηφισθῶσιν οἱ νέοι φόροι, μολονότι οἱ ἀναφερόμενοι ἐπιδοκιμάζουσι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως. 4) Ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Μπεντίνι τοῦ δήμου Βουπρασίων, παραπονουμένων κατὰ τῶν φυλάκων τοῦ ἐν Μανωλάδι κτήματος τῆς Α. Ὑψ. τοῦ Διαδόχου. 5) Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Πατρῶν, κατόπιν συλλαλητηρίου, ἐκφράζοντος εὐχὴν νὰ μὴ ἐπιψηφισθῶσι τὰ νέα φορολογικὰ μέτρα. 6) Ἀναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν γηπέδων ἐπὶ τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, παραπονουμένων κατὰ τῆς γενομένης ἐκτιμήσεως αὐτῶν. Ὁ βουλευτὴς Καλαβρύτων κ. Δ. Παπαδημητρίου κατέθηκε τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατὶ διετάχθη καὶ ἀνέλαβε τὸ ταχυδρομεῖον Σελιάνης τῶν Καλαβρύτων ἰδιώτης, — ἐνῷ ὑπάρχουν πλεῖστοι δημόσιοι ὑπάλληλοι, — κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου ΒΦΞΗʹ.»

§4Θ. ΛΕΚΑΣ. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ τῶν ἰδιοκτητῶν τῶν γηπέδων τῆς λεωφόρου Συγγροῦ.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§6ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Οἱ εὐσεβάστως ὑποφαινόμενοι ἰδιοκτῆται τῶν ὑπὸ τῆς ἐν κατασκευῇ λεωφόρου Συγγροῦ καταλαμβανομένων οἰκοπέδων λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ἐναντίον τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τελευταῖον ἐξετελέσθη ἡ ἐκτίμησις τῶν ὑπὸ τῆς λεωφόρου ταύτης καταλαμβανομένων οἰκοπέδων ἡμῶν, τῶν περιλαμβανομένων μεταξὺ τῆς Πύλης τοῦ Ἀδριανοῦ καὶ τοῦ Ἰλισσοῦ, πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἀπὸ 29 Ἰουλίου 1903 εἰδικοῦ νόμου. Διὰ τῆς ἐκτιμήσεως ταύτης ὡρίσθησαν τιμαὶ μὴ ὑπερβαίνουσαι τὸ τρίτον τῆς πραγματικῆς ἀξίας τῶν ἀπαλλοτριουμένων οἰκοπέδων, ἥτις ἐξάγεται ἐκ τῶν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη γενομένων ἀγοραπωλησιῶν τῶν πέριξ οἰκοπέδων. Αἱ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς κανονισθεῖσαι τιμαὶ ὡρίσθησαν ὅλως αὐθαιρέτως, χωρὶς νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη γενόμεναι ἀγοραπωλησίαι, ἐνῷ ὁ νόμος περὶ ἀπαλλοτριώσεων ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι αἱ ἐκτελοῦσαι τὴν ἐκτίμησιν ἐπιτροπαὶ ὀφείλουσι νὰ ὁρίζωσι τὴν ἀξίαν τῶν ἀπαλλοτριουμένων γηπέδων ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κατὰ τὴν διαρρεύσασαν τριετίαν γενομένων ἀγοραπωλησιῶν ἐπὶ τῶν πέριξ γηπέδων. Παρακαλοῦμεν ὅθεν τὴν σεβαστὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως διατάξῃ νέαν ἐκτίμησιν, συμφώνως πρὸς τὴν ἄνω μνησθεῖσαν διάταξιν τοῦ περὶ ἀπαλλοτριώσεων νόμου, τῆς ἤδη γενομένης μὴ λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν, ὡς παρανόμου, καὶ τοῦτο, ὅπως ἡμεῖς μὲν ἀποζημιωθῶμεν ἐν τῷ δικαίῳ διὰ τὴν ἀπώλειαν τῆς περιουσίας ἡμῶν, τὸ δὲ Δημόσιον ἀποφύγῃ δίκας καὶ βαρείας ἀποζημιώσεις, αἵτινες ἤθελον ἀσφαλῶς γεννηθῆ, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ γενομένη ἐκτίμησις θεωρηθῇ ὡς νομίμως γενομένη, ἀναγκασθῶμεν δὲ ὡς ἐκ τούτου νὰ προστρέξωμεν εἰς τὰ Δικαστήρια. Μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ σεβαστὴ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους θέλει ἀναγνωρίσει τὸ πρὸς ἡμᾶς προσγενόμενον μέγα ἀδίκημα καὶ θέλει συστήσει τὴν παροῦσαν ἁρμοδίως, Διατελοῦμεν εὐπειθέστατοι.» (Ἕπονται διάφοροι ὑπογραφαί).

§7Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἑτέραν ἀναφορὰν ἰδιοκτητῶν κατόχων γηπέδων τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι πρὸ ἐτῶν ἐστερήθησαν τῶν ἰδιοκτησιῶν αὐτῶν, διότι αὗται εὑρίσκονται ὑπὸ ῥυμοτομίαν, ὥστε οὔτε νὰ πωλήσωσιν ἢ ὑποθηκεύσωσιν ἢ προικοδοτήσωσι μὲ τὰ κτήματα αὐτῶν δύνανται, ἀφοῦ, ὡς εἶπον, ταῦτα εὑρίσκονται ὑπὸ ῥυμοτομίαν. Ἐσχάτως ἐγένετο, ἐκτὸς τῶν ἄλλων δύο πραγματογνωμοσυνῶν, καὶ τρίτη, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως θὰ διαιωνίσῃ τὴν κατάστασιν ταύτην. Παρακαλοῦσι λοιπὸν οὗτοι, ὡς καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν περάτωσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι δὲν εἶναι δίκαιον οὔτε συνταγματικὸν νὰ στερῶνται οἱ πολῖται οὗτοι τῆς ἰδιοκτησίας αὐτῶν.

§8Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εὐθὺς ὡς ἔλαβον γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, παρήγγειλα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἐπιταχύνῃ τὴν ἐνέργειαν ταύτην. Πληροφοροῦμαι δὲ, ὅτι ἐγένετο ἐκτίμησις τῶν γηπέδων. Ἀλλὰ, ὡς βλέπετε, ὑπεβλήθη ἀναφορὰ κατὰ τῆς γενομένης ἐκτιμήσεως. Ὁ νόμος καθορίζει ἐπιτροπὴν, ἥτις προβαίνει εἰς ἐκτίμησιν· ἐὰν δὲ οἱ ἰδιοκτῆται νομίζωσιν, ὅτι ἡ γενομένη ἐκτίμησις εἶναι κακὴ, δύνανται νὰ προσφύγωσιν εἰς τὰ ἁρμόδια Δικαστήρια. Οὐδὲν δικαίωμα ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπεμβῇ εἰς τὴν γενομένην ἐκτίμησιν.

§9Θ. ΛΕΚΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον, ἵνα ἴδωμεν τὰ πρωτόκολλα τῆς ἐκτιμήσεως καὶ κρίνωμεν ἐπὶ τῶν κατ’ αὐτῶν παραπόνων.

§10Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ καταθέσω τὰ πρωτόκολλα. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδεμίαν ἔχει ἁρμοδιότητα νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τῆς γενομένης ἐκτιμήσεως, οὕτω καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα. Διότι, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι ἡ ἐκτίμησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν εἶναι δικαία, ἁρμόδια νὰ κρίνωσι τὸ δίκαιον τῶν παραπόνων εἶναι μόνον τὰ Δικαστήρια.

§11Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅμως, ὅτι δικαίωμα ἔχομεν νὰ ἐρωτήσωμεν, διὰ ποῖον λόγον ἐγένοντο τρεῖς διάφοροι ἐκτιμήσεις τῶν αὐτῶν πραγμάτων.

§12Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὸς τοῦτο δύνανται νὰ χρειασθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§13Ι. Κ. ΤΣΕΡΤΙΔΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγνωσθῇ καὶ τὸ ἀνακοινωθὲν τηλεγράφημα περὶ τοῦ συλλαλητηρίου Πατρῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§15ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Κύριε Πρόεδρε. Λαμβάνομεν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλωμεν ὑμῖν τὸ ἀκόλουθον ψήφισμα, ὅπερ σήμερον ἐν συλλαλητηρίῳ ἐξέδοτο ὁ λαὸς τῶν Πατρῶν. Ἡ ἐπιτροπὴ Δ. Μάρκου δικηγόρος, Σ. Σοφιανόπουλος ἰατρὸς, Γ. Σακελλαρόπουλος ἰατρὸς, Σπ. Δογάνης ἔμπορος, Η. Λ. Φωκᾶς κτηματίας.» «Ὁ λαὸς τῶν Πατρῶν, συνελθὼν εἰς πάνδημον συλλαλητήριον, ὅπως ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν νέων φορολογικῶν νομοσχεδίων, καὶ ἀκροασάμενος τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου γενομένης ὑπὸ τοῦ κ. Ἀνδρέου Παπαγιαννακοπούλου ἀναπτύξεως, προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἑξῆς ψηφίσματος: «Ἀποκρούει τὴν διὰ τῶν ἐν λόγῳ νομοσχεδίων ἐπιζητουμένην φορολογίαν, διότι ἡ ὑποβαλοῦσα ταῦτα Κυβέρνησις δὲν ἀπέδειξεν, ὡς ὤφειλε, κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἐνεκολπώθη σύστημα ὑγιοῦς καὶ σώφρονος διαχειρίσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων διὰ τῆς περικοπῆς τῶν περιττῶν καὶ ἀσκόπων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δαπανῶν καὶ διὰ τῆς περιστολῆς τῶν ἀναγκαίων τοιούτων εἰς τὸ ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἐπιτακτικῶς ἐπιδεικνύμενον κατώτατον ὅριον αὐτῶν. Ὀδυνηρὰ δ’ ἄλλως τοῦ παρελθόντος πεῖρα ἐνέπνευσεν εἰς τὸν λαὸν ἄκραν δυσπιστίαν καὶ ἀπογοήτευσιν ἀπέναντι τῶν κυβερνώντων αὐτὸν, οὕτως ὥστε πεποίθησις κοινὴ καὶ ἀδιάσειστος ὑπάρχει, ὅτι καὶ οἱ νέοι φόροι, εἴποτε ἤθελον ψηφισθῆ, δὲν θὰ συνετέλουν εἰς ἐπαρκῆ ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ στρατιωτικὴν σύνταξιν καὶ ὀργάνωσιν, ἀλλ’ εἰς κάλυψιν ἐλλειμμάτων καὶ διαιώνισιν τοῦ συστήματος τῆς σπατάλης, τῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς ἐν γένει κακοδιοικήσεως. Οὔτε εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς, κατόπιν τῆς ὑφισταμένης βαρυτάτης καὶ καταθλιπτικῆς καὶ ἀφορήτου φορολογίας νὰ βαστάσῃ τὸ βάρος καὶ νέας τοιαύτης ἐξ ἕνδεκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως. Ἀνατίθησιν εἰς τὴν ἐπὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ συλλαλητηρίου ἐπιτροπὴν νὰ διαβιβάσῃ, τὸ παρὸν ψήφισμα τηλεγραφικῶς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως οὗτος τὸ ἀνακοινώσῃ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, παρακαλουμένους ν’ ἀποκρούσουν τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιζητουμένην νέαν καὶ ὅλως ἀδικαιολόγητον φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν.»

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καρτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§17ΑΝΤ. ΚΑΡΤΑΛΗΣ. Ἀνεγνώσατε, κύριε Πρόεδρε, περίληψιν τηλεγραφήματος ἐκ Βόλου, δι’ ἧς ἀγγέλλεται, ὅτι τὰ ἡνωμένα κόμματα τοῦ τόπου, τὰ ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κ. Τοπάλη καὶ ἐμοῦ, προσεπάθησαν νὰ διοργανώσωσι συλλαλητήριον, τὸ ὁποῖον ἀπέτυχε. Διαψεύδω κατηγορηματικώτατα, ὅτι ἐδόθη ἐντολὴ πρὸς συναγερμὸν συλλαλητηρίου ἐκ μέρους ἡμῶν, εἴτε ὑπό τινος τῶν ἐμῶν ἐκεῖ ἀντιπροσώπων. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας σήμερον, ὅτι ἐγένετο συλλαλητήριον, οὗ τὴν πρωτοβουλίαν εἶχον ἀναλάβει οἱ ἐν Βόλω ἐγκατεστημένοι Πελοποννήσιοι καὶ ὁ λαὸς αὐθορμήτως. Ἀπορῶ δὲ, κύριε Πρόεδρε, πῶς τοιοῦτον τηλεγράφημα ἀπεστάλη, ἐκτὸς ἐὰν καὶ τὸ σύρμα τοῦ τηλεγράφου εἶναι κατὰ τῆς φορολογίας. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἐπέτυχε τὸ συλλαλητήριον αὐτὸ, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ἐπέτυχε, διότι δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι καὶ ὁ λαὸς τοῦ Βόλου, κρίνων βαρυτάτην τὴν φορολογίαν τὴν προτεινομένην ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν θὰ ἐπεδοκίμαζεν αὐτὴν, ἐκτὸς ἐὰν ἐπείθετο, ὅτι ἡ Κυβέρνησις προηγουμένως ἐπεχείρησε πάσας τὰς οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι ἐπεβάλλοντο.

§18Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὸ ὀλίγου μοὶ ἐδόθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς 21 Φεβρουαρίου, καὶ ἀνέγνωσα ἐν αὐτοῖς, ὅτι ζητοῦνται εἰσέτι δύο ἔγγραφα, ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπόθεσιν τῆς προμηθείας τῶν ἵππων. Ἀμέσως ἐζήτησα ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον ἀντίγραφα αὐτῶν, τὰ ὁποῖα καὶ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν εἷς τῶν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτῶν ἔκαμε λόγον περὶ τοῦ χορηγητοῦ τῆς νομῆς τῶν ἵππων τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν, ὅτι δὲν ἐκπληροῖ τὰς ὑποχρεώσεις του καὶ δὲν παραδίδει τὴν τροφὴν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παραδίδῃ πρὸς διατροφὴν τῶν ἵππων τῶν σωμάτων. Ἐζήτησα σήμερον πληροφορίας ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἔλαβον ἀπάντησιν, ὅτι οὐδὲν παράπονον ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, σχετικὸν πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§19Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως δὲν ἐνοήθην καλῶς. Δὲν πρόκειται περὶ ἄλλου τινὸς ἢ περὶ τοῦ ὅτι ὁ χορηγητὴς τῆς νομῆς τῶν ἵππων τοῦ στρατοῦ ἔχει ὑποχρέωσιν, δυνάμει τοῦ συμβολαίου νὰ παραδίδῃ σανὸν ἐκ κριθῆς· ἐνῷ δὲ τοιαύτην ἔχει ὑποχρέωσιν, παραδίδει σανὸν ἐκ βρώμης, ὅστις οὐ μόνον μικροτέραν ἀξίαν ἔχει, ἀλλὰ καὶ ὀλιγώτερον εἶναι θρεπτικός. Τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἀληθεύει.

§20Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου οὐδεμία ἀναφορὰ ἐδόθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τῶν σωμάτων, ἥτις εἶναι ἁρμοδία νὰ μὲ φωτίσῃ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§21Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ βεβαίως ἡ ὑπηρεσία τῶν σωμάτων εἶναι οἱ καταγγελλόμενοι. Δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ πιστεύῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οὗτοι θὰ πληροφορήσωσι τὸ Ὑπουργεῖον περὶ καταχρήσεως, ἥτις διαπράττεται κατ’ ἀνοχὴν αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει ὑποχρέωσιν, ἐὰν ἀληθεύῃ τοῦτο, νὰ ζητήσῃ νὰ μάθῃ, διατὶ ἐπετράπη ὑπὸ τῶν σωματαρχῶν τοιαύτη τις παράβασις.

§22Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἐγὼ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον, συμβόλαιον τοιοῦτον δὲν ὑπεγράφη ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες θὰ ἦσαν ἁρμόδιοι νὰ ὑπογράψωσιν αὐτό.

§23Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου, κύριε Ὑπουργέ.

§24Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον ν’ ἀπευθύνησθε, ὅπως ἐγὼ, καὶ ὄχι πρὸς ἐμέ.

§25Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀπευθύνω μομφὴν κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, — ἄπαγε τῆς βλασφημίας! — οὔτε τοιαύτην πρόθεσιν ἔχω. Συμπολῖταί μου ἐνδιαφερόμενοι καταγγέλλουσιν, ὅτι σωματάρχαι τῶν ἐφίππων σωμάτων τῆς φρουρᾶς Ἀθηνῶν παραλαμβάνουσι σανὸν ἐκ βρώμης, ἐνῷ ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ παραλαμβάνωσι τοιοῦτον ἐκ κριθῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ ἐξετάσῃ τοὺς σωματάρχας, καὶ ἂν ἀληθεύῃ τοῦτο, νὰ τοῖς τὸ ἀπαγορεύσῃ.

§26Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅσα λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποτελοῦσι καταγγελίαν κατὰ τῶν σωματαρχῶν. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ σημείωμα σχετικὸν εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα λάβω γνῶσιν καὶ διατάξω ἀνάκρισιν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§28Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων Ὑπουργείων καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους τῆς χρήσεως τοῦ 1903. Τὸ ὁλικὸν ποσὸν τῶν αἰτουμένων ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1903 ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 2,007,058.47. Αἰσθάνομαι ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἐπιβαλλόμενον εἰς ἐμὲ τὸ καθῆκον νὰ αἰτήσωμαι παρὰ τῆς Βουλῆς συγγνώμην, διότι, ὅτε εἰσῆγον εἰς αὐτὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 καὶ ἤμην ἠναγκασμένος νὰ ὁμιλήσω περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1903, ἐδήλωσα πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι αἱ αἰτηθησόμεναι ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 δὲν ἤθελον ὑπερβῆ τὰς 300,000 δραχμάς. Τοιαύτας τότε εἶχον πληροφορίας παρὰ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων, διότι, ὀφείλοντες νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν προσδοκωμένων ἀποτελεσμάτων τῆς χρήσεως τοῦ 1903, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ζητήσωμεν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας παρ’ ὅλων τῶν Ὑπουργείων. Ἀλλά, φαίνεται, δὲν εἶχον τότε ἐκκαθαρισθῆ πᾶσαι αἱ ἀπαιτήσεις τῶν δικαιούχων τῆς χρήσεως τοῦ 1903. Γενομένης ἤδη τῆς ἐκκαθαρίσεως ταύτης, ἔλαβον ἔγγραφα ἀπὸ τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα, διὰ τῶν ὁποίων ζητοῦσι νὰ προβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Πλὴν τῶν ἄλλων ὑπάρχει καὶ πίστωσις διὰ τὴν Βουλὴν ἐκ δραχμῶν 38,000 περίπου, διότι αἱ πιστώσεις αἱ χορηγηθεῖσαι εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1903 διὰ τὰς δαπάνας τῆς Βουλῆς δὲν ἐπήρκεσαν. Συνέπεια τῆς σημερινῆς δηλώσεώς μου εἶναι, ὅτι, ἐνῷ τότε ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους τότε ἐποιησάμην, ἡ χρῆσις τοῦ 1903 ἤθελε καταλήξει εἰς περισσεύματα, σήμερον τὴν δήλωσιν ταύτην βεβαίως δὲν δύναμαι νὰ ἐπαναλάβω, διότι βεβαίως δὲν εἶναι μικρὰ ἡ διαφορά· ἐκ τούτου ὅμως δὲν θέλομεν ἀποτραπῆ τοῦ νὰ προπασθήσωμεν δι’ ὅλων τῶν δυνατῶν μέσων, ὅπως κατορθώσωμεν, ὥστε ἡ χρῆσις αὕτη νὰ μὴ καταλήξῃ εἰς ἐλλείμματα. Δὲν εἶναι μικρὰ ἡ διαφορά, διότι διὰ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς ἐπιβαρύνεται νῦν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1903 μὲ 2,000,000 δραχμάς. Παρακαλῶ, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβαλλόμενον νὰ τυπωθῇ, καὶ ἀφοῦ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἐξετασθῇ παρ’ αὐτῆς, ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὅταν δὲ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, θὰ λάβω καὶ πάλιν τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον «περὶ ἐξαιρέσεως τῆς διανομῆς τῶν κατὰ τὴν θέσιν Ἀειβάδιον τῆς Ὀλυμπίας ἐθνικῶν γαιῶν». Εἶναι ἐντελῶς ὑπηρεσιακόν, καὶ ὅταν τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, θέλετε πεισθῆ, ὅτι πρόκειται περὶ ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα μετὰ τῶν σχετικῶν ἐκθέσεων θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 96 καὶ 97).

§30Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, διὰ τὰς ὁποίας ὑπέβαλε νομοσχέδιον ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαίως μεταβάλλουσι κἄπως τὴν πρώτην ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ μετεβίβασεν εἰς τὴν Βουλήν, περὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1903. Ἀλλ’ ἐξ ἁπλῆς μελέτης τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 ἐξάγεται, ὅτι θ’ ἀπομείνωσι καὶ σπουδαῖαι ἀδιάθετοι πιστώσεις, κατὰ τὴν ἐποχὴν δὲ ταύτην δὲν εἶναι δύσκολον νὰ λάβῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίας περὶ τῶν δυνατῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ 1903. Τοῦτο συμβαίνει πάντοτε κατὰ τὰς διαφόρους Συνόδους τῆς Βουλῆς, ὅπως ἡ Βουλὴ λαμβάνῃ γνῶσιν ὁπωσδήποτε τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων. Νομίζω ὅτι αἱ ἀδιάθετοι πιστώσεις θὰ καλύψωσιν, ἐὰν δὲν ὑπερβάλωσι, τὰς ἀναπληρωματικάς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων.

§31Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ λάβω ἀφορμὴν ἐκ τῆς παρακλήσεώς σας καὶ θὰ ὑποβάλω πίνακα τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων.

§32Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας βουλευτοῦ κ. Μπακοπούλου περὶ Γεωργικῶν σταθμῶν. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ἀγγελοπούλου περὶ τῶν χορῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδόθησαν χάριν φιλανθρωπικῶν σκοπῶν. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσήνης βουλευτοῦ κ. Νικολαΐδου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ καὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν μέχρι τοῦδε δηλωθέντων μεταλλείων. Ὡσαύτως, εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἁγυιᾶς κ. Μελᾶ, καταθέτω τοὺς ἀπολογισμοὺς τῆς Ζαππείου Ἐπιτροπῆς. Τὰς ἀπαντήσεις ταύτας καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως λάβωσι γνῶσιν οἱ κύριοι Βουλευταί.

§33Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ δὲν ἐτυπώθη καὶ δὲν διενεμήθη ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον πρὸ ἡμερῶν κατέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περὶ τῶν δαπανῶν τῶν προκαλουμένων ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας;

§34Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐτυπώθη, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω ἂν διενεμήθη. Ἐγὼ τὸν εἶδον τυπωμένον. Παρακαλῶ μάλιστα, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, τὸν κ. Πρόεδρον νὰ προσέξῃ, διότι εἶναι ἓν λάθος λογιστικόν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διορθώσῃ.

§35Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἱσπανίας τὴν 23 Σεπτεμβρίου 1903 ἐν Παρισίοις ὑπογραφείσης συνθήκης περὶ ἐμπορίας καὶ ναυτιλίας».

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 98).

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν δὲν ἔλαβον εἰσέτι τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1904.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γνωρίζω τοῦτο, ἀξιότιμε κύριε ἡγέτα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ἐφρόντισα, ὅπως ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν τὸ λάβωσι. Θὰ παρακαλέσω δὲ τοὺς κυρίους Βουλευτάς, ὅσοι δὲν ἔλαβον εἰσέτι τὸ τεῦχος, νὰ δηλώσωσι τοῦτο εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Ἡ ἔλλειψις αὕτη προῆλθε, διότι τὰ τεύχη τοῦ Προϋπολογισμοῦ διενεμήθησαν ἐνταῦθα κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τότε δ’ ἔτυχε νὰ ἀπουσιάζωσι πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα τούτου δὲν ἔλαβον τὸ τεῦχος.

§39ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει, κύριε Πρόεδρε.

§40Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ παραγγείλητε, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νὰ σᾶς στείλουν ὅσα ἀντίτυπα εἶναι ἀναγκαῖα.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§42Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§43Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ φωτίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔθιξε πρὸ μικροῦ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας. Ἐν πρώτοις τὸ ζήτημα τῶν γενικῶν ἀσκήσεων εἶναι ἀποφασισμένον, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεγράφη καὶ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις εἰς τὸν Προϋπολογισμόν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἐφεδρείαν, ἐὰν θὰ λάβῃ μέρος καὶ αὕτη, τοῦτο δὲν ἔχει εἰσέτι ἀποφασισθῆ, ἑπομένως οὐδὲν δύναμαι νὰ εἴπω περὶ τούτου. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ στρατοῦ, λέγω τὰ ἑξῆς. Κατὰ τὸ 1898, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἔκαμα διαφόρους μελέτας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ ὅπλου, συνέστησα δὲ καὶ ἐπιτροπήν, τῆς ὁποίας μέλη ἦσαν ἀξιωματικοὶ ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τοῦ πυροβολικοῦ, δηλαδὴ τοῦ τεχνικοῦ Συμβουλευτικοῦ τμήματος, καὶ κατόπιν συγκρίσεως διὰ πειραμάτων τοῦ ὅπλου Μάουζερ πρὸς τὸ τοῦ Μάνλιχερ, εἶχεν ἀποφασισθῆ τὸ ὅπλον Μάνλιχερ, τὸ ὁποῖον ἔχει καὶ ὁ Αὐστριακὸς στρατός, ὁ Ρουμανικός, ὁ Ὁλλανδικὸς κλπ. Ἔκτοτε ὅμως παρῆλθον ἓξ ἔτη. Διὰ ν’ ἀποφασισθῇ δὲ τὸ ὅπλον, διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ ὁπλισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς στρατός, ἔπρεπε νὰ γείνωσι νέαι μελέται, διότι κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα τὸ ἀπὸ τοῦ 1898 μέχρι σήμερον ἔγειναν πολλαὶ τροποποιήσεις εἰς ὅλα τὰ συστήματα τῶν ὅπλων. Διὰ τοῦτο συνέστησα μίαν μεγάλην ἐπιτροπήν, προεδρευομένην ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην θὰ λάβωσι μέρος ὁ ἐπιτελάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἐπιτελάρχης τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὁ διευθυντὴς τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τμήματος τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ, ὁ τοῦ μηχανικοῦ, καὶ διάφοροι ἄλλοι ἀξιωματικοί, ὅσους ἤθελε κρίνει ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, διὰ νὰ τὸν φωτίσουν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου. Ἡ ἐπιτροπὴ δὲ αὕτη θέλει ἀποφασίσει ὁριστικῶς τὸ ὅπλον, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ὁπλισθῇ ὁ στρατός. Ἐννοεῖται, ὅτι πρῶτον θὰ γείνῃ ἡ μελέτη, μετὰ τὴν μελέτην θὰ ὑποβληθῇ τὸ ἀποτέλεσμα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ θὰ γείνῃ ἄλλη μελέτη, καὶ μετ’ αὐτὴν θὰ γείνῃ συνεννόησις μὲ τὰ διάφορα εὐρωπαϊκὰ ὁπλουργεῖα, καὶ θὰ ὁρισθῶσι τὰ χρονικὰ διαστήματα, ἐντὸς τῶν ὁποίων θὰ συντελεσθῇ ἡ ἀποστολὴ τῶν ὅπλων. Ὅλαι αὐταὶ αἱ ἐργασίαι θ’ ἀπαιτήσωσι βεβαίως χρονικὸν διάστημα πλέον τῶν ἓξ μηνῶν. Ὥστε τὸ ζήτημα τοῦ ὁπλισμοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχετισθῇ μὲ τὰς γενικὰς ἀσκήσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ γείνωσι κατὰ τὸ τέλος τοῦ προσεχοῦς Μαΐου.

§44Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν, κύριοι Βουλευταί, εὑρίσκεται ὁ στρατὸς ἡμῶν, — ὑπὸ ἔποψιν ἐλλείψων, ἐννοῶ, — ὥστε ὁ δαφνοστεφὴς στρατηγός μου ἠναγκάσθη νὰ ἀφαιρέσῃ ἀνὰ ἓν κλινοσκέπασμα ἐξ ἑκάστου στρατιώτου τῆς ἐνταῦθα φρουρᾶς, ἵνα ἀποστείλῃ ταῦτα εἰς τὴν Λάρισαν τῆς Θεσσαλίας! Ἕκαστος στρατιώτης ἔχει τέσσαρα κλινοσκεπάσματα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπανειλημμέναι, ἀναφοραί, ὑποθέτω, — αὐτὸς εἶναι ὁ φυσικὸς τρόπος τῆς ὑπηρεσίας, — ἐστάλησαν ἐκ Θεσσαλίας, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ ἀφαιρέσῃ ἀνὰ ἓν κλινοσκέπασμα, καὶ ἀποστείλῃ ταῦτα εἰς Θεσσαλίαν. Ταῦτα περὶ τῶν κλινοσκεπασμάτων. Οἱ στρατῶνες ἀφ’ ἑτέρου εἶναι εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν. Οἱ κληρωτοί, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον τὸ ἔτος τοῦτο, ἐπάγωσαν μέχρι τοῦ Νοεμβρίου, κύριοι Βουλευταί. Λοιπὸν φρονεῖτε, ἀφοῦ τοὺς κληρωτοὺς αὐτοὺς δὲν δυνάμεθα νὰ συντηρήσωμεν, καθ’ ἑκάστην δὲ προσβάλλονται ἀπὸ διάφορα νοσήματα, καὶ ἰδίως ἀπὸ πνευμονίαν, καὶ ἀφυπηρετοῦσι φυματιῶντες, φρονεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ καλέσητε καὶ δύο ἡλικίας; Ἐπισκεφθῆτε τὰ Παραπήγματα, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ταῦτα εἶναι σχεδὸν ἀστέγαστα· ὅταν βρέχῃ, εἰσέρχονται τὰ νερά, τὰ δὲ παράθυρα εἶναι ἀδύνατον νὰ κλεισθῶσι. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ διαθέσωμεν διὰ τὰς γενικὰς ἀσκήσεις, πρέπει νὰ τὸ διαθέσωμεν πρῶτον διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ μονίμου στρατοῦ· διότι οἱ Ἑλληνόπαιδες δὲν εἶναι, νομίζω, καταδεδικασμένοι νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα καὶ νὰ ἐκτίθηνται εἰς τὰς ἀτμοσφαιρικὰς ἐπηρείας. Αἱ ἐλλείψεις αὗται ἔχουσι μεγίστην ἐπιρροὴν οὐ μόνον ἐπὶ τῆς ὑγείας, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατοῦ, καὶ τοῦτο γνωρίζει καλλίτερον παντὸς ἄλλου ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ πεισθῇ νὰ μὴ καλέσῃ τὰς δύο ἡλικίας. Καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν δ’ ἔποψιν ἐξεταζομένου τοῦ πράγματος, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προσκληθῶσιν αἱ δύο ἡλικίαι, διότι ἡ οἰκογενειακὴ κατάστασις τῶν προσκληθησομένων ἐφέδρων εἶναι τοιαύτη, ὥστε, ἐὰν οὗτοι ἀπομακρυνθῶσι τῶν ἑστιῶν των, εἶναι ἀδύνατον νὰ ζήσωσιν αἱ οἰκογένειαι αὐτῶν.

§45Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν πρώτοις διὰ τὸν τίτλον τοῦ δαφνοστεφοῦς στρατηγοῦ δὲν θὰ εὐχαριστήσω τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, διότι δὲν εἶναι τίτλος, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀνήκει. Ὁ τίτλος, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀνήκει, εἶναι ὁ τίτλος τοῦ ἀξιωματικοῦ, ἐκπληρώσαντος τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκόν του.

§46Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὅλον τὸ ἔθνος τὸ γνωρίζει, στρατηγέ μου.

§47Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὰς ἐλλείψεις, ἐὰν ὑπάρχωσι τοιαῦται εἰς τὸν στρατόν, —τὰς ὁποίας δὲν ἀμφισβητῶ, —ὑπεύθυνος δὲν εἶμαι ἐγώ...

§48Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὄχι· δὲν θέλω νὰ κατηγορήσω ὑμᾶς.

§49Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. διότι ἐγὼ ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τὴν 6 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους, αἱ ἐλλείψεις δέ, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ἀνάγονται εἰς προγενεστέραν ἐποχήν. Ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον εἶμαι ὑπόχρεως ἐγὼ, εἶναι νὰ διορθώσω τὰς ἐλλείψεις αὐτάς. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶπεν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κλινοσκεπάσματα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι κλινοσκεπάσματα, ἀλλ’ ἐλήφθη πρόνοια νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσὸν τῆς σχετικῆς πιστώσεως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ κατὰ 200,000 δραχμὰς, ὅπως φροντίσωμεν διὰ τὴν προμήθειαν κλινοσκεπασμάτων, κλινῶν, σινδονῶν καὶ διαφόρων ἄλλων ἀντικειμένων τοῦ στρατωνισμοῦ. Ἤδη ἐνεργεῖται μειοδοτικὴ δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν 10,000 κλινοσκεπασμάτων, καὶ πρόκειται νὰ προκηρυχθῇ καὶ ἑτέρα δημοπρασία διὰ τὴν προμήθειαν περισσοτέρων κλινοσκεπασμάτων. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ὅτι διέταξα, ἵνα ἐκ τῆς ἐνταῦθα φρουρᾶς ἀφαιρεθῶσι κλινοσκεπάσματα καὶ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, τοῦτο, ἐὰν συνέβη, εἶναι δικαιολογημένον, διότι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ὁ στρατιώτης εἰς δύο μόνον κλινοσκεπάσματα δικαιοῦται. Λοιπὸν, ἐὰν ἔχωσι τέσσαρα, τοῦτο γίνεται κατ’ ἀνοχὴν, χάριν περισσοτέρας περιποιήσεως τῶν στρατιωτῶν.

§50Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν κρυώνουν καὶ μὲ τὰ τέσσαρα;

§51Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐὰν κρυώνουν καὶ μὲ τὰ τέσσαρα, τότε θὰ κρυώνουν (γέλωτες). Αὐτὸς λοιπὸν εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθη ἡ ἐξίσωσις τῶν κλινοσκεπασμάτων ὄχι μόνον εἰς τὴν ἐνταῦθα φρουρὰν, ἀλλ’ εἰς ὅλας τὰς φρουράς.

§52Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἐπειδὴ εἶναι τὸ ζήτημα προσωπικὸν (ἱλαρότης). Ἐγὼ, Κύριοι, τὰ 5/7 τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅταν ὁμιλῶ περὶ φορολογίας καὶ ἐλλείψεων, τὰ ἐξαιρῶ· ἑπομένως ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ποσῶς δὲν ἔπρεπε νὰ υἱοθετήσῃ τὸ ζήτημα· διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐκ πατριωτισμοῦ ἠθέλησε καὶ ἔλαβε μέρος εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἵνα ὑποβάλῃ τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ, καὶ φροντίσῃ διὰ τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἑπομένως ὁ σεβαστὸς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ἔπρεπε νὰ μὲ παρεξηγήσῃ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐλλείψεις τῶν στρατιωτῶν, διὰ ταύτας ἐπίσης δὲν τὸν θεωρῶ ὑπόλογον. Τουναντίον ἤθελον νὰ ἐπαινέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πάραυτα ἐπελήφθη τῆς θεραπείας αὐτῶν. Δὲν συμφωνῶ ὅμως, ὅτι τὰ δύο κλινοσκεπάσματα εἶναι ἀρκετά. Ἐγὼ ἔχω σχεδὸν συμπεπληρωμένα τὰ ἔτη τῆς ὑπηρεσίας μου, τὰ ὁποῖα διήνυσα καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ εἰς ὁλόκληρον τὴν Ἑλλάδα, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι ἐν Θεσσαλίᾳ νὰ κοιμηθῶμεν μὲ ὀλιγώτερα τῶν 5 ἢ 6 κλινοσκεπασμάτων (γέλωτες). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ λησμονῆτε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι, ὅταν φεύγῃ ὁ συμπολίτης μας διὰ τὸν στρατὸν, εἶναι ἐνδεδυμένος μὲ διπλᾶς καὶ τριπλᾶς φανέλλας, καὶ ὅταν εἰσέρχηται εἰς τὸν στρατὸν, τὰ πάντα τοῦ ἀφαιροῦνται· φέρει μόνον τὸ ὑποκάμισόν του καὶ τὸ ἀμπέχονόν του, κακῶς κομμένον, ἑπομένως τὸ σῶμά του εἶναι ἐκτεθειμένον. Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι οἱ διάφοροι προμηθευταὶ τοῦ ἱματισμοῦ τοῦ στρατοῦ προσπαθοῦσι νὰ παρουσιάζωσιν εὐθηνότερον ἱματισμόν. Διὰ τοῦτο ἄλλοτε ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, εἶχε κανονίσει, ὥστε οἱ στρατιῶται τῆς Θεσσαλίας νὰ ἔχωσι φανέλλας διπλᾶς. Δὲν νομίζετε λοιπὸν, ὅτι εἰς τὴν περίπτωσιν αὐτὴν δὲν ἐφαρμόζεται ὁ Κανονισμός; Κανονισμὸς δὲ εἶναι ἡ κρίσις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐνῷ λοιπὸν τοιαύτας ἐλλείψεις ἔχομεν σήμερον, δὲν νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ πρόσκλησις τῶν δύο ἡλικιῶν, ἐὰν πρόκηται νὰ προσκληθῶσιν; Εἶναι σκληρὸν, Κύριοι, νὰ φαντασθῇ τις τὴν πτωχείαν τοῦ κόσμου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος θὰ προσέλθῃ. Ἑπομένως ἕνεκα τῆς κρίσεως, ἣν ἡ χώρα διέρχεται, νομίζω, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Κυβερνήσεως.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Παυλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§54ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς ἐφημερίδας τῆς πρωΐας ἀνέγνωμεν, ὅτι σήμερον ἐπρόκειτο νὰ ὑπογραφῇ ἡ σύμβασις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος μεταξὺ τοῦ διευθύνοντος τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς Ἰονικῆς (ὄχι τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν) ἀφ’ ἑνὸς, καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῆς Νέας Οἰνοποιητικῆς Ἑταιρείας. Τὸ ζήτημα εἶναι λίαν σοβαρὸν, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ᾖναι εἰς θέσιν, νὰ βεβαιώσῃ, ἂν ὑπεγράφη ἢ ὄχι ἡ σύμβασις αὕτη. Ὡσαύτως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐδόθη ἀφορμὴ εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ σκεφθῇ περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἐγγείου φόρου τοῦ σταφιδοκάρπου διὰ τοῦ φόρου εἰς εἶδος.

§55Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Περὶ τοῦ τελευταίου ἐρωτήματος τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἠλείας Βουλευτοῦ βεβαίως δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ εἴπω, ὅτι ἀκόμη δὲν ἐλάβομεν καιρὸν νὰ ἀναγνώσωμεν τὴν πρότασίν του· διότι ἡ πρότασις νόμου, ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, μόλις χθές, νομίζω, ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη. Βεβαίως ἐπιφυλάσσομαι νὰ μελετήσω αὐτήν, καὶ νὰ μεταδώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα καὶ συζητηθῇ τὸ θέμα τοῦτο, τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐρώτησιν, τί γίνεται ὡς πρὸς τὴν λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, νομίζω ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας καὶ πάντες οἱ ἐνδιαφερόμενοι γινώσκουσιν, ὅτι αἱ περὶ τούτου συνεννοήσεις, πρὸ πολλοῦ ἀρξάμεναι, εὑρίσκονται ἐν τῷ πέρατι. Βεβαίως δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθέν, ὅτι ἐπρόκειτο σήμερον νὰ ὑπογραφῶσιν αἱ συμβάσεις, —διότι εἶναι πολλαὶ αἱ συμβάσεις αἱ ὑπογραφησόμεναι·— ἐπρόκειτο σήμερον νὰ ἄρξηται ἡ σύνταξις τῶν συμβάσεων, ὄχι νὰ ὑπογραφῶσιν. Ἐγὼ δὲν εἶχον καιρὸν νὰ ἀναγνώσω ἐφημερίδας· ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἐγράφη εἰς τὰς ἐφημερίδας, δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι μικρά τις ἀκόμη ὑπομονὴ ἀπαιτεῖται, καὶ ὀλίγισται ἡμέραι μᾶς χωρίζουσιν ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν θὰ ὑποβάλω τὰ σχετικά.

§56Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω, κύριε Ὑπουργέ, ἂν εἶναι ἀληθὲς τὸ ἀναγραφὲν ἐν διαφόροις ἐφημερίσι πρὸ καιροῦ, ὅτι εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, τὸν κ. Ράλλην, Πρωθυπουργὸν ὄντα, εἶχον ὑποβληθῆ προτάσεις διαφόρων ἐπιχειρηματιῶν, διὰ τῶν ὁποίων ὑπεδεικνύοντο εἰς τὴν Κυβέρνησιν διάφορα συστήματα πρὸς λύσιν τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ ἐργασία αὕτη, ἢ μᾶλλον αἱ προτάσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ἣν ἐποχὴν διηύθυνεν αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ἂν ἡ ἐργασία αὕτη περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν ὁ πνευματικὸς πατὴρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία, συστηθεῖσα κατὰ τὸ 1900, ἐπῆλθεν ἀρωγὸς εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, ἐπῆλθεν, οὕτως εἰπεῖν, ὡς θεὸς ἀπὸ μηχανῆς διὰ νὰ σώσῃ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς ἀπὸ τὴν κρίσιν, ἡ ὁποία μαστίζει ὁλόκληρον τὴν σταφιδικὴν ἔκτασιν, εἶμαι βέβαιος, λέγω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὰς προτάσεις τὰς ὑποβληθείσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καθ’ ὃν χρόνον διηύθυνε τοῦτο ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ πατρικῇ αὑτῆς μερίμνῃ πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον σπουδαίως ἐνδιαφέρει τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, θὰ μεριμνήσῃ ὡς προλαβόντως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ παρουσιάσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Εἶμαι βέβαιος, λέγω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ἕνεκα τῶν ἐθνικῶν περιστάσεων ζητοῦνται παρὰ τοῦ λαοῦ νέα βάρη. Ἐλπίζω, ὅτι τὸ σύστημα, περὶ τοῦ ὁποίου ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου, ὅτι σκέπτεται νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸ προσεχῶς εἰς τὴν Βουλήν, βεβαίως θὰ δώσῃ ὁριστικὴν λύσιν εἰς ὑπόθεσιν παραμένουσαν ἐκκρεμῆ ἀπὸ τοῦ 1893, καὶ ἡ ὁποία τόσα δεινὰ προεκάλεσεν εἰς πάντας τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς.

§57Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως, ἣν τῷ ἀπηύθυνα εἰς παρελθοῦσαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς· δηλαδή, ἂν ἔλαβε πληροφορίας—διότι δὲν εἶχε τότε προχείρους—περὶ τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τῶν οἴνων καὶ μιστελίων ἐν Ἰταλίᾳ· διότι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας παρ’ ἀνθρώπου δυναμένου νὰ γνωρίζῃ καὶ ἀσχολουμένου εἰς τὴν οἰνοπνευματοποιίαν, ἡ σύμβασις ἡ ἐμπορικὴ μεταξὺ Τουρκίας καὶ Ἰταλίας ἔληξε· ληξάσης δὲ τῆς συμβάσεως ταύτης, ὑποβάλλονται ἐν Ἰταλίᾳ καὶ τὰ ἐξ Ἀνατολῆς προϊόντα τῆς οἰνοπνευματοποιητικῆς βιομηχανίας εἰς τὸν αὐτὸν δασμὸν, εἰς ὃν ὑποβάλλονται καὶ τὰ ἐξ Ἑλλάδος προερχόμενα, δηλ. θὰ πληρώνωσι καὶ τὰ ἐξ Ἀνατολῆς προερχόμενα δασμὸν 10 φράγκα κατὰ ἑκατόλλιτρον, ὅσον πληρώνουσιν οἱ ἐξ Ἑλλάδος εἰσαγόμενοι εἰς Ἰταλίαν οἶνοι καὶ τὰ μιστέλια. Ὑπάρχει λοιπὸν διαφορὰ 3½ φράγκων, διότι μέχρι τοῦδε, πρὸ τῆς λήξεως τῆς ἐμπορικῆς συμβάσεως, μετὰ τῆς Τουρκίας ἐπλήρωνον οἱ εἰσαγόμενοι οἶνοι 6½ μόνον φράγκα χρυσᾶ κατὰ ἑκατόλλιτρον. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, εἶναι μία διαφορὰ σπουδαία, καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ σπουδαίως ἡ Κυβέρνησις, ἡ διεξάγουσα ἤδη τὰς διαπραγματεύσεις· διότι 3½ φράγκα χρυσᾶ κατὰ ἑκατόλλιτρον ἰσοδυναμοῦσι μὲ τὸν διπλασιασμὸν τῆς ἀξίας τῆς σταφίδος, τῆς ἀγοραζομένης εἰς εἶδος, διότι μία χιλιὰς σταφιδοκάρπου παράγει τὸ τριπλάσιον εἰς οἶνον καὶ μιστέλιον, δηλ. 375 ὀκάδες σταφιδοκάρπου παράγουσι 1125 ὀκάδες οἴνου, μιστελίου κλπ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον λοιπὸν ἐκ μιᾶς χιλιάδος θὰ παραχθῶσι 14 ἑκατόλλιτρα, τὰ 14 δὲ ἑκατόλλιτρα μὲ τὴν διαφορὰν 3½ φράγκων θὰ μᾶς φέρωσι διαφορὰν ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος τριπλασίαν, διότι 60 ἕως 70 δραχμὰς θὰ ἀπολαμβάνῃ περισσότερον ἡ χιλιὰς τοῦ σταφιδοκάρπου. Τοῦτο εἶναι σπουδαῖον, ἐὰν ᾖναι ἀληθές. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ παροῦσα ἢ οἱαδήποτε ἄλλη, ἂν δυνηθῇ νὰ κατορθώσῃ τὴν ἀφομοίωσιν τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν οἴνων καὶ τῆς σταφίδος, θὰ ᾖναι εὐλογημένη ἀπὸ ὅλον τὸν κόσμον, διότι κατὰ τὰς βεβαιώσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, δύναται νὰ λυθῇ ὁριστικῶς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι ὄχι μόνον τὸ πλεόνασμα, ἀλλὰ καὶ πέραν τοῦ πλεονάσματος δύναται νὰ ἀγορασθῇ ἐπὶ διπλασίᾳ τιμῇ. Διὰ παντὸς ἀνταλλάγματος πρέπει νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ δασμὸς, ἢ ὑπαχθῇ καὶ ὁ εἰσαγόμενος εἰς Ἰταλίαν ἐκ τῆς Ἀνατολῆς οἶνος καὶ τὰ ἐν γένει οἰνοπνεύματα εἰς τὴν αὐτὴν φορολογίαν. Τοιουτοτρόπως θὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, καὶ τὸ οἰκονομικὸν καὶ τὸ σταφιδικόν.

§58Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐὰν, ὡς βεβαιοῖ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν εἶσθαι ἀξία τῶν εὐλογιῶν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ συμπάσης τῆς Βουλῆς, δι’ ἣν περίπτωσιν ἤθελεν ἐπιτύχει, ὅπως οἱ οἶνοι οἱ εἰσαγόμενοι ἐκ Τουρκίας εἰς Ἰταλίαν ὑποβάλλωνται εἰς τὸ αὐτὸ τέλος, εἰς ὃ ὑποβάλλονται καὶ οἱ ἐξ Ἑλλάδος εἰσαγόμενοι οἶνοι, τότε ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐλογίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, καθόσον ἄνευ ἐνεργείας τινὸς ἐκ μέρους τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως τοῦτο συμβαίνει ἀπὸ τῆς πρώτης Ἰανουαρίου τοῦ ἔτους τούτου. Ἰδοὺ πῶς ἔχει τὸ ζήτημα. Δι’ ἐμπορικῆς, συμφωνίας, ἣν συνωμολόγησεν ἡ Ἑλλὰς μετὰ τῆς Ἰταλίας κατὰ τὸ ἔτος 1899, οἱ ἑλληνικοὶ οἶνοι, οἱ ὁποῖοι μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἐπλήρωνον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αὐστροϊταλικῆς συνθήκης 5 φράγκα καὶ 77 λεπτὰ καθ’ ἑκατόλλιτρον, ὑπεβλήθησαν εἰς ἀνώτερον τέλος 12 φράγκων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ συνθήκη μεταξὺ Αὐστρίας καὶ Ἰταλίας, δυνάμει τῆς ὁποίας οἱ οἶνοι δὲν ἐπλήρωνον ἢ 5,77 τὸ ἑκατόλλιτρον ἐξηκολούθησε μένουσα ἐν ἰσχύϊ καὶ μετὰ τὸ 1899, οἱ ἐκ τῆς Τουρκίας εἰσαγόμενοι οἶνοι δὲν ὑπεβάλλοντο εἰς ἄλλο τέλος, εἰμὴ εἰς ἐκεῖνο, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ὑπεβάλλοντο καὶ οἱ οἶνοι τῆς Αὐστρίας, δηλαδὴ ἐπλήρωνον 5,77 τὸ ἑκατόλλιτρον. Ἡ συνθήκη μεταξὺ Αὐστρίας καὶ Ἰταλίας ἔληξε τὴν 31 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους· ἐπειδὴ δὲ οὐδεμία ἄλλη ὑπῆρχε συνθήκη ἑτέρου Κράτους μετὰ τῆς Ἰταλίας, διὰ τῆς ὁποίας νὰ πληρώνηται ὀλιγώτερον τέλος τοῦ ὑπὸ τῶν ἐξ Ἑλλάδος εἰσαγομένων οἴνων πληρονομένου, διὰ τοῦτο καὶ ἡ Τουρκία, ἥτις ἀπολαύει ἁπλῶς τῶν προνομιῶν τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, δὲν ἔχε τὸ δικαίωμα νὰ πληρώνωσιν οἱ οἶνοι αὐτῆς, εἰσαγόμενοι εἰς Ἰταλίαν, ἄλλο τέλος, εἰμὴ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν 12 φράγκων, εἰς ὃ ὑποβάλλονται καὶ οἱ ἑλληνικοὶ οἶνοι.

§59Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν προχθὲς δὲν ἦσθε εἰς θέσιν νὰ μοὶ δώσητε, μοὶ εἶναι λίαν πολύτιμος καὶ εἶναι πολυτιμοτάτη διὰ τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι διεξάγονται μετὰ τῶν βιομηχανικῶν ἐργοστασίων· διότι, ἐὰν ἐπλήρωνον τὸν σταφιδόκαρπον, τὸν ὁποῖον ἐλάμβανον ἐκ τοῦ παρακρατήματος, πρὸς 80 δραχμὰς τὴν χιλιάδα, τώρα, ὅτε ἀφωμοιώθησαν οἱ οἶνοι οἱ ἰδικοί μας, κατὰ τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος ἐν Ἰταλίᾳ, πρὸς τοὺς τουρκικούς, ὀφείλουσι νὰ πληρώνωσι περισσότερα, ἴσως τὸ διπλάσιον, διότι ἀπολαμβάνουσι 3½ φράγκων διαφοράν. Ἀφοῦ δὲν ἦτο ἐν γνώσει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν αὐτοῦ τοῦ πλεονεκτήματος, τοῦ ὁποίου, ὡς εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου ἀπήλαυσεν ἡ Ἑλλὰς, πῶς προβαίνει εἰς σύμβασιν καὶ διαπραγματεύσεις, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν αὐτὸ τὸ σπουδαιότατον γεγονός, τὸ ὁποῖον ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι λύει τὸ σταφιδικὸν ζήτημα;

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μελισσηνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§61Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πῶς προέβη εἰς τὸν διορισμὸν ὡς ὑπογραμματέως τοῦ τελωνείου Ζακύνθου τοῦ συμπολίτου μου Ἰωάννου Μάνεση, καταγομένου ἐκ Ζακύνθου, νυμφευθέντος ἐν Ζακύνθῳ καὶ διαβιοῦντος πάντοτε ἐν Ζακύνθῳ, ἐγγεγραμμένου εἰς τὸ δημοτολόγιον τοῦ δήμου Ζακυνθίων καὶ ἐνασκοῦντος τὰ πολιτικὰ αὐτοῦ δικαιώματα ἐν Ζακύνθῳ, καὶ συντάκτου κατὰ καιροὺς διαφόρων κομματικῶν φύλλων, ἐνῷ ὑπάρχει διάταξις νόμου κατηγορηματικὴ, δυνάμει τῆς ὁποίας δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ διορισθῇ ὑπογραμματεὺς τοῦ τελωνείου Ζακύνθου Ζακύνθιος, ἐνασκῶν τὰ πολιτικὰ αὐτοῦ δικαιώματα ἐν Ζακύνθῳ; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἀπορίαν μου ταύτην νὰ λύσῃ.

§62Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποθέτω, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἐγίνωσκεν, ὅτι ὁ Ἰωάννης Μάνεσης ἦτο Ζακύνθιος. Μετὰ τὴν ἀφορμὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ δίδετε ταύτην τὴν στιγμήν, θὰ ἐξετάσω, ἄν ἔχει τὸ πρᾶγμα, ὡς ὑμεῖς λέγετε. Βεβαίως ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς τελωνειακοὺς ὑπαλλήλους· ἐὰν δὲ μετὰ τὴν ἐξέτασιν τοῦ πράγματος ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑπάλληλος εἶναι ἐντόπιος, θέλω προβῆ εἰς τὴν μετάθεσιν αὐτοῦ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπαλτατζῆς ἔχει τὸν λόγον.

§64Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τακτικὴν Σύνοδον τῆς Βουλῆς εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἁλμυροῦ ἰδιοκτήτων γαιῶν ἀπὸ τῆς ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου δουλείας τῆς χορτονομῆς, καὶ περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἐν τῇ αὐτῇ ἐπαρχίᾳ ἐθνικῶν βοσκῶν εἰς τὰς διατάξεις τῶν νόμων περὶ διαθέσεως καὶ διανομῆς τῆς ἐθνικῆς γῆς.» Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ εὐαρεστηθῆτε, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή, νὰ ἀναγράψητε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον τὴν πρότασίν μου ταύτην, συγχρόνως δὲ νὰ διατάξητε τὴν ἀνατύπωσιν αὐτῆς καὶ τὴν διανομὴν εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 99). Ὁ κύριος Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§66Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐν τῇ ἐφημερίδι «Καιροὶ», τῆς χθὲς ἐγράφη, ὅτι εἰς μίαν διακοπὴν, τὴν ὁποίαν ἔκαμα πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Πυλίας, ἀγορεύοντα, παρεμβὰς ὁ βουλευτὴς Γόρτυνος κ. Ἀλεξάκης μοὶ εἶπε «πάψε σύ!». Ἐγὼ, ἀφ’ ἧς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ συνεδρεύω ἐνταῦθα, οὐδέποτε ἔθιξά τινα προσωπικῶς· ἐὰν δὲ ἠναγκάσθην ποτὲ νὰ ὁμιλήσω μετὰ πικρίας τινὸς, ἐδήλωσα, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζω ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν ἐσυνήθισα νὰ λησμονῶ ἐκτὸς αὐτῆς. Διὰ τοῦτο, καὶ ἐπειδὴ ἡ ἐφημερὶς «Καιροὶ» κυκλοφορεῖ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἐκ Γόρτυνος βουλευτὴν κ. Ἀλεξάκην νὰ δηλώσῃ, ἂν ἐποιήσατο πρὸς ἐμὲ τὴν ἀποστροφὴν ταύτην. Ἐὰν ὁ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτὴς ἤθελε δηλώσει, ὅτι δὲν ἀπέτεινε τὴν ἀποστροφὴν ταύτην πρὸς ἐμὲ, τουτέστι τὴν φράσιν «πάψε σὺ», τότε συνάγεται βεβαίως, ὅτι ὁ πρακτικογράφος τῶν «Καιρῶν», εἴτε ἐξ ἐσφαλμένης ἀντιλήψεως εἴτε ἐκ προθέσεως, ἔγραψεν ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἔλαβε χώραν. Ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος νὰ δηλώσῃ, ἂν ὄντως ἀπέτεινε πρὸς ἐμὲ τὴν ἀποστροφὴν ταύτην.

§67ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγὼ ταύτην τὴν στιγμὴν ἦλθον, καὶ δὲν γνωρίζω περὶ τίνος πρόκειται.

§68Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγράφη ἐν τῇ ἐφημερίδι «Καιροὶ», ὅτι, ὅτε διέκοψα τὸν κ. ἐκ Πυλίας συνάδελφον ἀγορεύοντα, ὑμεῖς, ἀποτεινόμενος πρός με, εἴπετε «πάψε σύ!»

§69ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀντελήφθητε σεῖς τοιοῦτόν τι;

§70Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὄχι.

§71ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πῶς λοιπὸν κάμνετε λόγον;

§72Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπειδὴ ἐγράφη εἰς τοὺς «Καιροὺς», δι’ αὐτὸ κάμνω λόγον.

§73ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἴμεθα ὑποχρεωμένοι ν’ ἀπασχολῶμεν τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ ἐγράφη τι εἰς τινα ἐφημερίδα, ἀφοῦ ὑμεῖς δὲν ἀντελήφθητε καὶ ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι τοιοῦτόν τι;

§74Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀρκετὴ ἡ ἀπάντησις, ὅτι δὲν ἐκάμετε τοιαύτην ἀποστροφήν. Ἐγὼ ὅμως εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ σᾶς παρακαλέσω, κύριε συνάδελφε, νὰ τὸ βεβαιώσητε.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μονοκροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§76Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, σκοπὸν δὲν εἶχον νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ μὲ ἀναγκάζει πρὸς τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια, φορολογοῦντα καὶ ἐπιβαρύνοντα τὴν μέσην καὶ τὴν κατωτέραν τάξιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνήκω, καὶ ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἔχω καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωπός της, νὰ ὑψώσω φωνήν. Οὐδέποτε πιστεύω, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ νὰ ἐπιβάλῃ τοιαύτην φορολογίαν εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἐργάζεται καὶ παράγει διὰ τὸ Κράτος. Ἤκουσα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως δηλοῦντα, ὅτι, ἐὰν τὸ πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον ἐπαρουσίασεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ψηφισθῇ, αὐτὸς θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀρχῆς. Ἀλλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, αὐτὴν τὴν δήλωσιν ἐποιήσατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸς ἡμᾶς, ἀφοῦ μόνη ἡ Κυβέρνησις καὶ ἄνευ τῆς γνώμης ἡμῶν συνέταξε τὸ πρόγραμμα τοῦτο, χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἑκάστη ἐπαρχία ἔχει, χωρὶς νὰ ἀκούσῃ τοὺς Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὰς ἀνάγκας τῶν ἐπαρχιῶν των. Ἡμεῖς ὅμως εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐξετάσωμεν τὰς ἀνάγκας ταύτας, νὰ ἐξετάσωμεν, ἂν οἱ συμπολῖταί μας δύνανται νὰ πληρώνωσι φόρους περισσοτέρους ἀπὸ ὅσους πληρώνουσι μέχρι τοῦδε. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἐκλήθη νὰ κυβερνήσῃ μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, ἀντὶ νὰ λάβῃ μέτρα οἰκονομικὰ, ἀντὶ νὰ περικόψῃ τὰς δαπάνας καὶ περιορίσῃ τὴν σπατάλην, προσέθεσε 1700 νέας θέσεις ὑπαλλήλων. Ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τοῦ πολέμου μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἀνέλαβε τὴν Κυβέρνησιν ὁ σεβαστὸς ἡγέτης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, θέλομεν ἰδεῖ, ὁποία σπατάλη ἐπῆλθε καὶ ὁποία αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐν σχέσει πρὸς τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἀπῃτοῦντο πρότερον. Καὶ ἂν ηὔξανε τὸ ναυτικὸν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἢ ἐὰν ἐνίσχυε τὸ στράτευμα, δὲν θὰ ἠδύνατο κανεὶς νὰ παραπονεθῇ, ἀλλὰ χωρὶς οὐδὲν ἐκ τούτων νὰ πράξῃ ηὔξησε καταπληκτικῶς τὰς δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ σήμερον ζητεῖ νέους φόρους. Πολὺ ἐλυπήθην, ὅτε ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σπετσῶν Βουλευτὴν λέγοντα, ὅτι μόνον τὰ τρία θωρηκτὰ, ὅταν εὑρεθῶσιν ἐν πολέμῳ, δύνανται νὰ δράσωσιν, ἀλλ’ ὅτι τὰ τηλεβόλα αὐτῶν εἶναι συστήματος τοιούτου, ὥστε εἰς τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον αὐτὰ θὰ ῥίπτωσι μίαν βολὴν, τὰ τοῦ ἐχθροῦ θὰ ῥίπτωσι 5 ἢ 6.

§77Γ. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν τὸ εἶπον αὐτό.

§78Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὸ ἤκουσα. Εἶπε προσέτι ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅτι τὰ ὑπόλοιπα πλοῖα τοῦ Ἑλληνικοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ εἰς οὐδὲν ἄλλο χρησιμεύουσιν ἢ μόνον εἰς τὸ νὰ δαπανᾷ ἐτησίως τὸ Κράτος ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, ὅπως τὰ ἐπισκευάζῃ, χωρὶς ταῦτα νὰ δύνανται νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίαν τινὰ, οὐδὲ νὰ παρέχωσιν ἐλπίδα δράσεως ἐν ὥρᾳ ἀνάγκης. Ἐνῷ δὲ τοιαύτας ἀπελπιστικὰς πληροφορίας παρέχει ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῶν πλοίων τοῦ στόλου ἡμῶν, βλέπομεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔρχηται διὰ τῶν νομοσχεδίων της καὶ νὰ ζητῇ νὰ ἐξαντλήσῃ καὶ τὴν τελευταίαν ἰκμάδα τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος σέβεται τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ἄκρου τοῦ Βασιλείου μέχρι τοῦ ἄλλου ἐπιθυμεῖ τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Κράτους, ἀλλὰ δὲν ἐπιθυμεῖ νὰ ῥίψῃ τὸν ἱδρῶτά του εἰς τὴν θάλασσαν, διὰ νὰ συντηρῶνται ἄχρηστα πλοῖα, καὶ νὰ τρέφωνται οἱ κηφῆνες τοῦ κόμματος. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλωσαν πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεμία δύναται νὰ γείνῃ οἰκονομία ἄλλη ἀπὸ ἐκείνας, τὰς ὁποίας περιέλαβον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Δὲν εἶναι δυναταὶ, λέγουσιν, οἰκονομίαι. Φόρους ζητοῦσι, μέσα δηλαδὴ καταστροφῆς, μέσα ἐξαντλήσεως τοῦ ἐργάτου, καὶ οἰκονομίας τίποτε! Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, ὡς ὁ τελευταῖος μεταξὺ ὑμῶν, δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οἱ ὁποῖοι τὰς ἀποφάσεις των ἔλαβον εἰς τὸ τραπέζι των καὶ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται τὸ Κράτος: τί ὀφείλει πρὸς ὑμᾶς ὁ πεινῶν ἐργάτης, ἵνα ἐκ τῆς ἐργασίας του μισθοδοτῶνται μὲ παχυτάτους μισθοὺς ὑπάλληλοι, οἵτινες δὲν ἐργάζονται; Διὰ ποῖον λόγον, ἐνῷ ὑμεῖς ἔχετε 4 φαγητὰ εἰς τὸ τραπέζι σας, δὲν σκέπτεσθε νὰ εἴπητε: «θὰ ἀφαιρέσω τὸ ἓν ἐκ τῶν φαγητῶν μου, καὶ θὰ τὸ δώσω εἰς ἐκεῖνον τὸν πτωχὸν, τὸν καταβασανιζόμενον», ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας θέλετε νὰ στερήσητε τοῦτον καὶ τοῦ ξηροῦ ἄρτου; Καὶ δὲν δικαιοῦται ὁ ἐργάτης αὐτὸς νὰ σᾶς εἴπῃ, ὅταν θὰ ζητήσητε τὴν συνδρομήν του, ὅπως πληρωθῶσι τὰ 4 ἑκατομμύρια διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὰ ἑξῆς; «Ἔχετε ἄλλους πόρους, διὰ νὰ λάβητε τὰ 4 ἑκατομμύρια· ζητήσατε αὐτὰ ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν πληρώνουσι τίποτε.» Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου εἶπον τὴν γνώμην μου, καὶ ἔφερα ἓν παράδειγμα, εἰς τὸ ὁποῖον ὅμως δὲν ἐδόθη προσοχή, διότι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν μεγαλοσχήμων. Εἶπον, τί πράττουσι τὰ Κράτη, ὅταν εὑρίσκωνται εἰς κινδύνους ἐξωτερικοὺς καὶ εἰς τὰς παραμονὰς πτωχεύσεως οἰκονομικῆς ἐσωτερικῆς καὶ ζητῶσι νὰ εὕρωσι θεραπείαν. Σᾶς ἀνέφερα τότε, τί ἔπραξεν εἷς Βασιλεύς, τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος εὑρίσκετο εἰς οἰκονομικὴν κρίσιν. Ἐκάλεσε τὴν Συμπολίτευσιν καὶ τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ ὑπέδειξεν εἰς αὐτὰς τὰ μέσα τῆς οἰκονομικῆς ἀνορθώσεως τοῦ τόπου. Πρῶτος δ’ αὐτὸς ἠλάττωσε τὴν χορηγίαν του, καὶ ὕστερον τὰς μισθοδοσίας τῶν ὑπαλλήλων, καὶ οὕτως ἐπῆλθεν οἰκονομία πολλῶν ἑκατομμυρίων, καὶ δι’ αὐτῶν ἐσώθη τὸ Κράτος ἐκεῖνο. Ἡμεῖς, εἶπον, ὄχι μόνον τοῦτο πρέπει νὰ πράξωμεν, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν συνταξιούχων τὰς συντάξεις νὰ ἐλαττώσωμεν κατὰ 10%. Ἀλλὰ δὲν ἐδόθη προσοχὴ καμμία εἰς ὅσα εἶπον, διότι ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐστραμμένη εἰς τοὺς φόρους, τοὺς ὁποίους ζητεῖ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν λαόν. Ὀλίγα μόνον, Κύριοι, θὰ εἴπω ἀκόμη, διὰ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι εἴμεθα ἀντιπρόσωποι ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων τὴν κατάστασιν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν γνωρίζει, δὲν πιστεύω δὲ νὰ μὴ ὁμολογήσητε πάντες, ὅτι ὁ χωρικὸς εὑρίσκεται εἰς θέσιν τοιαύτην, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ζήσῃ, καὶ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ θελήσητε νὰ ἐπιβάλητε νέους φόρους, ἀλλὰ νὰ παύσητε τοὺς ἀργομίσθους, ἡμεῖς δὲ νὰ ἀφήσωμεν τὸ ἥμισυ τῆς ἀποζημιώσεώς μας τῆς βουλευτικῆς. Δὲν γνωρίζω ἐπίσης διὰ ποῖον λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠθέλησε νὰ φέρῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιβάλληται φορολογία καὶ εἰς τὰ κεφάλαια καὶ εἰς τὰς κληρονομίας καὶ ὅπου ἀλλοῦ πρέπει, θέλει δὲ μόνον νὰ ἐπιβαρύνῃ τὰς ἐργατικὰς τάξεις. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀποσύρωσι τὰ νομοσχέδια αὐτὰ, διὰ νὰ μὴ φέρωσι τὸν λαόν, εἰς τοιαύτην θέσιν, ὥστε νὰ στερηθῇ καὶ τοῦ ἄρτου του, διότι τοῦτο θὰ φέρῃ συμφορὰς μεγάλας. Νομίζετε, ὅτι ὁ λαὸς δὲν ἔχει αἷμα εἰς τὰς φλέβας του; Πῶς δὲ δὲν ἐσκέφθη ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι, ὅταν αὐξάνῃ τοὺς φόρους, θὰ ἔχῃ καὶ ὀλιγωτέραν εἴσπραξιν; Διότι, ὅταν ἐγὼ δὲν ἔχω δύναμιν νὰ ἀγοράσω μίαν λίτραν κρέατος, καὶ ἀγοράζω μισὴν λίτραν, θὰ πάρῃ καὶ τὸ Κράτος ὀλιγώτερα. Λοιπόν, ὅταν ὁ λαὸς δὲν ἔχῃ δύναμιν, ἵνα ἀγοράσῃ καὶ καταναλώσῃ, δὲν θὰ ἔχῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μεγάλην εἴσπραξιν. Θὰ ἴδῃ δὲ τοῦτο, ὅταν λήξῃ ἡ χρῆσις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Σταματήσατε, πρὸς Θεοῦ, διότι οὐδὲν ἄλλο θὰ ἐπιτύχητε ἢ νὰ κάμητε τὸν λαὸν αὐτὸν νὰ ἐκπατρισθῇ, διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ ζήσῃ.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κρίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§80Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ τῶν δασῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, καὶ πάλιν θὰ παρακαλέσω νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὸ δάσος τοῦ χωρίου Λεπενίτσης, ἰδιαιτέρας πατρίδος μου, ἡ κοινοτικὴ ἐπιτροπὴ προσήγαγε καὶ τίτλους ἰδιοκτησίας, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἠθέλησε ποτὲ νὰ δεχθῇ τοὺς τίτλους τούτους, καὶ νὰ ἴδῃ, ἂν ὄντως εἶναι γνήσιοι. Πρὸ τεσσάρων ἐτῶν, ὅτε ἐξεδόθη ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη, ἡ δημευτική, οὕτως εἰπεῖν, οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λεπενίτσης, ὡς ἰδιοκτῆται τοῦ δάσους, ἐξεμίσθωσαν αὐτὸ πρὸς τὸν Β. Κυριακόπουλον, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τὸν ἐξέβαλε διὰ τῆς βίας· τότε αὐτὸς ἀνηνέχθη εἰς τὴν Δικαιοσύνην τῆς πατρίδος, καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἐξεδόθη ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων, διὰ τῆς ὁποίας δικαιοῦται ὁ ἐνοικιαστὴς καὶ συνάμα οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ χωρίου Λεπενίτσης νὰ ἐπανακτήσωσι τὴν νομὴν τοῦ δάσους. Τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως ἐφεσίβαλε τὴν ἀπόφασιν ταύτην εἰς τὸ Ἐφετεῖον Λαρίσης. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ προβῇ ἐπὶ τέλους εἰς μίαν ἀπόφασιν καὶ νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα τῶν δασῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, διότι καὶ ἕτερα χωρία ἔχουσι τίτλους, τοὺς ὁποίους καὶ ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλὰ τοῦτο κωφεύει. Παρακαλῶ καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος κανονίσῃ τὸ ζήτημα οὕτως ἢ ἄλλως.

§81Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Ἐὰν ἐπρόκειτο, Κύριοι, περὶ τίτλων, τῶν ὁποίων ἀμφισβητεῖται ἡ γνησιότης, θὰ ἦτο ὑποφερτὸν τὸ πρᾶγμα ὁπωσδήποτε· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τοῦ δάσους Λεπενίτσης, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμε λόγον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου, ἰδοὺ ἀκριβῶς τί συμβαίνει. Τὸ δάσος τοῦτο ἀνήκει εἰς τὴν κυριότητα τῶν κατοίκων Λεπενίτσης δυνάμει τίτλων ἀνεγνωρισμένων ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου. Ἡ γνησιότης αὐτῶν οὐδέποτε ἠμφισβητήθη, καὶ διὰ τοῦτο ἐχορηγοῦντο τακτικῶς ἄδειαι ὑλοτομίας τῶν δασῶν τούτων, ὡς ἰδιοκτήτων, μέχρι τοῦ 1898. Μέχρι τοῦ 1898 ἐξεμισθοῦντο τὰ δάση ταῦτα ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, ἐγίνετο ὑλοτομία ἐπ’ αὐτῶν, καὶ οὐδέποτε ἠμφισβητήθη ἡ νομὴ καὶ ἡ κυριότης αὐτῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Κατὰ τὸ 1898, δὲν ἠξεύρω πῶς σκεφθὲν τὸ Δημόσιον, ἢ μᾶλλον σκεφθὲν ὡς ἐσκέφθη δι’ ὅλα τὰ Θεσσαλικὰ δάση, ἐξέβαλε διὰ τῆς βίας ἀπὸ τμῆμα ἑνὸς τῶν δασῶν τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ οἱ ἰδιοκτῆται ἀπεφάσισαν νὰ ἐγείρωσιν ἀγωγὴν περὶ ἀνακτήσεως τῆς νομῆς. Ἐξεδόθη τελευταῖον ἀπόφασις τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων, ἐπιβάλλουσα ὅρκον εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας, καὶ δεχόμενον τὴν ἀγωγὴν ἐν περιπτώσει δόσεως τοῦ ὅρκου. Τὴν ἀπόφασιν ὅμως αὐτὴν ἐξεκάλεσε τὸ Δημόσιον ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Λαρίσης, ὅπου εἶναι ἀκόμη ἐκκρεμής. Ἐν ᾧ ὅμως ἐγένετο τοῦτο διὰ τμῆμά τι τοῦ δάσους Λεπενίτσης, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τμήματος ἐξεβλήθησαν οἱ ἰδιοκτῆται, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συμπληρώσῃ τὸ ἔργον της, καὶ ἐξέβαλε τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ ἀπὸ τῶν ὑπολοίπων δασῶν. Οἱ ἰδιοκτῆται ὑπέβαλον εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν αἴτησιν, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρουσι πράγματι ὅσα εἶπον, ὑπέβαλον τοὺς τίτλους των καὶ πάλιν, ὑπέβαλον ἀντίγραφον τῆς ἀποφάσεως τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων, καὶ ἔλεγον ἐν τῇ αἰτήσει των: «Ἀφοῦ ἐξεδόθη τοιαύτη ἀπόφασις διὰ τὸ τμῆμα τῶν δασῶν, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξεβλήθημεν κατὰ τὸ 1898, καὶ ἀφοῦ προφανὲς εἶναι τὸ δίκαιον ἡμῶν, προφανὲς διότι στηρίζεται ἐπὶ τίτλων ἀναμφισβητήτων, γνησιωτάτων, προφανὲς διότι ἐξεδόθη ἀπόφασις, προφανὲς διότι ὑπῆρχον μισθωτήρια συμβόλαια καὶ πληθὺς ἀδειῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ἡμεῖς εἴχομεν ἀείποτε τὴν νομὴν, καὶ οὐδέποτε ἠξίωσε τοιαύτην τὸ Δημόσιον, διατὶ νὰ ἐκβληθῶμεν καὶ ἀπὸ τοῦ ὑπολοίπου τμήματος τῶν δασῶν αὐτῶν;» Ἡ ὑπόθεσις παρεπέμφθη εἰς τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, τὸ δὲ Νομικὸν Συμβούλιον ἐπέστρεψε τὸν σχετικὸν φάκελον, καὶ ἐγνωμοδότησε νὰ ἐκδώσῃ τὸ Δημόσιον ἀδείας ὑλοτομίας διὰ τὰ δάση αὐτὰ, ὡς ἰδιόκτητα, ἂν οἱ ἰδιοκτῆται εἶχον τὴν νομὴν μέχρι τοῦδε. Ἀλλ’ ὅτι εἶχον τὴν νομὴν μέχρι τοῦδε οἱ ἰδιοκτῆται, περὶ τούτου οὐδεμία γεννᾶται ἀμφιβολία, διότι ὑπάρχει πληθὺς ἀδειῶν, καὶ περὶ τούτου δύναται ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου νὰ πληροφορηθῇ ἐκ τῶν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ περὶ τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας τηρουμένων ἐπισήμων βιβλίων. Ἀλλ’ ἐνῷ τὰ πράγματα οὕτως ἔχουσιν, οὐδεμίαν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου κατώρθωσαν οἱ αἰτοῦντες νὰ λάβωσι. Καὶ ἐν τούτοις τὸ Δημόσιον ζητεῖ ἀπὸ τοὺς ἰδιοκτήτας ἐκείνους φόρους, καὶ πάντοτε φόρους, καὶ ἐνῷ εἰσεπράχθησαν πέρυσι 330,000 περίπου δραχμαὶ ἀπὸ τὰ δάση τῆς Καλαμπάκας διὰ φόρους, καὶ δὲν ἐδαπανήθησαν οὔτε 5 δραχμαὶ διὰ τὴν συντήρησιν τῶν δασῶν, ἐπιμένει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μὴ ἀναγνωρίζουσα τὸ δίκαιον, μὴ ἀπαντῶσα τοὐλάχιστον εἰς τοὺς αἰτοῦντας, μὴ λέγουσα εἰς αὐτοὺς τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον! Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διαθέσῃ πέντε λεπτῶν χρόνον καὶ νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς μίαν ἀπάντησιν.

§82Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ἀφηγήθη ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας τὰ γεγονότα, οὕτω πραγματικῶς ἔχουσι. Τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἀπεφήνατο, ὅτι δέον νὰ ἐπανέλθωσιν οἱ ἐκδιωχθέντες τῶν ἰδιοκτησιῶν των εἰς αὐτάς, ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι εἶχον τὴν τελευταίαν νομήν. Ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἕν πραγματικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀποδειχθῇ, νὰ βεβαιωθῇ. Καὶ ἐπὶ τοῦ γεγονότος τούτου ἐζήτησα πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι θὰ ἔλθωσιν αὔριον ἢ μεθαύριον· τῶν πληροφοριῶν δὲ τούτων λαμβανομένων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ ἐκδώσωμεν ἀπόφασιν περὶ τοῦ θέματος τούτου. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. συνάδελφον ἐκ Καλαμπάκας νὰ μὴ ἦναι τόσον πολὺ εὐαίσθητος, καὶ νὰ μὴ νομίζῃ, ὅτι, ἐπειδὴ ἔρχονται τὰ παράπονα ἐκ Καλαμπάκας, δι’ αὐτὸ καὶ δὲν ἐλήφθη μέτρον τι· διότι καὶ ἐγὼ καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ τοὺς ἐκ Καλαμπάκας θεωροῦμεν ὡς συμπολίτας μας, ὡς θεωροῦμεν τοιούτους ὅλους τοὺς πολίτας τῆς Ἑλλάδος.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§84Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ δώσῃ πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ὑπάρχει ἐκκρεμὴς κατηγορία κατὰ τοῦ εἰρηνοδίκου Καλτεζοῦντος τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, καὶ τί ἐπ’ αὐτῆς ἐνεργήθη. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς εὐηρεστήθη νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικῶς πληροφορίας παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Τριπόλει Πρωτοδικῶν, καὶ νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ τὴν ἀπάντησιν τοῦ Εἰσαγγελέως. Ἐκ τῆς πληροφορίας ταύτης προκύπτει, ὅτι κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὑπ’ ἀριθ. 33075 ἐ. ἔ., διετάχθη πράγματι ἡ Εἰσαγγελία νὰ ἐνεργήσῃ καταδίωξιν κατὰ τοῦ εἰρημένου εἰρηνοδίκου ἐπὶ πλαστογραφίᾳ, συνεπείᾳ δὲ τῆς διαταγῆς ταύτης ὁ Εἰσαγγελεὺς μετέβη αὐτοπροσώπως εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον, διὰ νὰ βεβαιωθῇ περὶ τῶν ἐκεῖ συμβαινόντων. Ἔκτοτε ὅμως δὲν φαίνεται, ἂν ἐνεργήθη τι πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Νομίζω, ὅτι τοιαύτη κατηγορία δὲν ἔπρεπε νὰ μένῃ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐκκρεμής. Ὁ εἰρηνοδίκης αὐτὸς ἢ εἶναι ἀθῷος, καὶ τότε πρέπει νὰ ἀνακτήσῃ ὅλον τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἐν τῷ μέσῳ τῆς κοινωνίας, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀπονέμει δικαιοσύνην, ἢ εἶναι ἔνοχος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε νὰ ἐνεργηθῶσι τὰ τοῦ νόμου. Ἡ τοιαύτη, ἐπαναλαμβάνω, παρέλκυσις τῶν ἀνακρίσεων ἐπὶ τῶν τοιούτων ὑποθέσεων παραβλάπτει αὐτὴν τὴν δικαιοσύνην, αὐτὸ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ δικαστής. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει σπεύσει νὰ ζητήσῃ πληροφορίας καὶ συγχρόνως νὰ διατάξῃ ἐν πάσῃ περιπτώσει τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τῆς ἀνακρίσεως ἐπὶ τῆς κατηγορίας ταύτης, διὰ ν’ ἀποδοθῇ δικαιοσύνη τελεία καὶ ταχεῖα.

§85Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εὐθὺς ὡς ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μαντινείας Βουλευτοῦ, ἀμέσως ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ζητῶν πληροφορίας, τὰς ὁποίας καὶ ἔλαβον καὶ ἔδωκα πρὸς τὸν κ. Βουλευτήν. Ἐπίσης θέλω προσπαθήσει νὰ παρακολουθήσω τὴν ὑπόθεσιν, καὶ θέλω ἐνεργήσει ὅ,τι οἱ νόμοι διαγορεύουσι περὶ τούτου, θέλω δὲ πληροφορήσει τὸν κύριον Βουλευτὴν περὶ τῆς ἐνεργείας μου.

§86ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Προσθέτω τὴν παράκλησιν νὰ διαταχθῇ ἐκ νέου ὁ Εἰσαγγελεὺς Τριπόλεως νὰ μεταβῇ, εἰ δυνατὸν, ἐπιτοπίως, καὶ περατώσῃ τὴν ἐκκρεμῆ ἀνάκρισιν. Δὲν βλέπω δὲ καὶ ἐγὼ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους παρετάθη ἡ ἐκκρεμότης ἐπὶ τοσοῦτον καὶ εἰς βάρος τῆς ὑπολήψεως ὑπαλλήλου, περὶ τῆς καλῆς διαγωγῆς τοῦ ὁποίου νομίζω ὅτι καὶ οἱ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμοι κ. συνάδελφοι, ἐν Τριπόλει διαμένοντες, δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρατείνηται ἡ ἀνάκρισις, διότι τὸ κῦρος τῆς Δικαιοσύνης κλονίζεται, καὶ κλονίζεται οὐχὶ μόνον διὰ τῆς ἐκκρεμότητος, ἀλλὰ καὶ ἐκ τῶν ἀφορμῶν, διὰ τὰς ὁποίας προκαλεῖται ἡ ἀνάκρισις καὶ ἐκ τοῦ ὅτι γίνεται ἐν τῇ Βουλῇ λόγος περὶ τοῦ δικαστικοῦ αὐτοῦ ὑπαλλήλου.

§87Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ εἰρηνοδίκης αὐτὸς ὑπηρετεῖ ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ Καλτεζοῦντος πλέον τοῦ ἔτους, βεβαιῶ δὲ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, τὸν λαβόντα τὴν πρωτοβουλίαν τοῦ ἐλέγχου τῆς διαγωγῆς τοῦ εἰρηνοδίκου ἐκείνου, ὅτι ἄχρι τοῦδε οὐδὲν παράπονον ἤκουσα περὶ αὐτοῦ· ἐὰν δὲ ἦτο τοιοῦτος, οἷον εἶπεν ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, βεβαίως ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος θὰ ἐλάμβανεν εἴδησιν τῶν παραπόνων τούτων, θὰ ἤμην ἐγώ, ὁ ὁποῖος συνδέομαι πολλαπλῶς πρὸς τὴν εἰρηνοδικειακὴν ἐκείνην περιφέρειαν. Οὐχ ἧττον ὅμως, ἐπειδὴ, εἴτε ψευδῶς εἴτε ἀληθῶς, ὑφίσταται μία κατηγορία κατ’ αὐτοῦ, κατὰ τὰς ἐπιστολὰς δὲ, τὰς ὁποίας ἔλαβον ἐκεῖθεν χθὲς, γνωρίζω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδημιουργήθη ἡ κατηγορία αὕτη, θέλω καὶ ἐγὼ προσθέσει τὴν παράκλησίν μου εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν μετὰ σπουδῆς περάτωσιν τῆς δικογραφίας αὐτῆς, καὶ ἂν μὲν ᾖναι ἔνοχος ὁ εἰρηνοδίκης, —διότι οὐδεὶς ἀναμάρτητος, —νὰ τιμωρηθῇ, ἄλλως νὰ τιμωρηθῇ ὁ ψευδῶς καταγγείλας αὐτόν, καὶ ν’ ἀποκατασταθῇ ὁλόκληρον τὸ κῦρος τοῦ εἰρηνοδίκου, τοῦ ἀπονέμοντος τὴν λαϊκὴν δικαιοσύνην ἐν μιᾷ εὐρυτάτῃ περιφερείᾳ.

§88Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ δοθῇ τὸ τηλεγράφημα.

§89Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, δὲν γνωρίζω ποσῶς τὸν εἰρηνοδίκην...

§90Ν. Δ. ΛΕΒΙΔΗΣ. Οὔτε ἐγὼ προσωπικῶς.

§91Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸν γνωρίζω ἐγώ.

§92Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἑπομένως οὐδεμίαν ἀναλαμβάνω εὐθύνην περὶ τῆς βασιμότητος τῶν κατ’ αὐτοῦ κατηγοριῶν· οὐχ ἧττον ὅμως ὀφείλω νὰ δηλώσω πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ διαβιβάσαντές μοι τὴν παράκλησιν νὰ ζητήσω τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς ἀνακρίσεως δὲν εἶναι πρόσωπα, τὰ ὁποῖα νὰ ᾖναι δυνατὸν νὰ καταφύγωσιν εἰς συκοφαντίας καθ’ οἱουδήποτε, οὔτε εἶναι αὐτοὶ οἱ ὑποβαλόντες τὴν κατηγορίαν. Ἐπιθυμοῦσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ νὰ δοθῇ πέρας ταχὺ εἰς τὴν ὑπόθεσιν, ὅπως καὶ ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας συνάδελφος καὶ ὁ ἐμὸς συμπολίτης ἐκ Μαντινείας ζητοῦσι. Δὲν ἔπρεπε λοιπὸν καμμία μομφὴ νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν ἄλλο ἐζήτησαν ἢ τὴν ταχεῖαν ἀποπεράτωσιν τῆς ὑποθέσεως.

§93ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου πρὸ 20 ἡμερῶν περίπου, ἤτοι τὴν 2 Φεβρουαρίου, ὑπέβαλον ἐπερώτησιν, παρακαλέσας αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τὸ μέτρον τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσονται ὑπὸ ὅρον οἱ κληρωτοὶ μαθηταὶ τῆς Ριζαρείου ἱερατικῆς Σχολῆς καὶ τῆς Θεολογικῆς, ἐλήφθη δι’ ὅλον γενικῶς τὸ Κράτος, ἢ μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν Καρυστίας· διότι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ τρέχοντος ἔτους ἢ κατὰ τὸ τέλος τοῦ παρελθόντος τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον Εὐβοίας διέταξε νὰ ἐγγραφῶσιν ἐν τοῖς στρατολογικοῖς καταλόγοις οἱ ἐκ Καρυστίας ὑπὸ ὅρον ἀπαλλαγέντες μαθηταὶ τῆς Ριζαρείου ἱερατικῆς Σχολῆς καὶ τῆς Θεολογικῆς, οἱ συμπληρώσαντες τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἀφ’ ἧς λειτουργεῖ ὁ περὶ στρατολογίας νόμος. Τοιαύτην λοιπὸν ἀπάντησιν δὲν εὐηρεστήθη νὰ μοὶ δώσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός. Ἰδοὺ καὶ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουσι τὴν ἐπερώτησίν μου.

§94Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἔχω ἑτοίμην τὴν ἀπάντησιν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν, καὶ αὔριον θὰ τὴν ἔχητε.

§95ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην ὑπέβαλον, διότι θέλω νὰ μάθω ἀκριβῶς, ἂν αὐτὸς ὁ νόμος λειτουργεῖ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἢ μόνον εἰς τὴν Εὔβοιαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τῶν πληροφοριῶν εἶχον ἀνάγκην κυρίως διότι προτίθεμαι νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ὅπερ ὡς ἔχει, εἶναι λίαν ἀτελές, διότι, ὡς ἀναφέρει τὸ ἄρθρον τοῦτο, οἱ ὑπὸ ὅρον ἀπαλλασσόμενοι δυνάμει τοῦ διαληφθέντος ἄρθρου, ὅταν δὲν δεχθῶσιν ἐν καιρῷ τὸ ἱερατικὸν σχῆμα, ἐγγράφονται εἰς τὸν πρῶτον συνταχθησόμενον στρατολογικὸν κατάλογον, διὰ νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς στρατιωτικάς των ὑποχρεώσεις. Δὲν γνωρίζω τίνα ἑρμηνείαν δύναταί τις νὰ δώσῃ εἰς τὰς λέξεις ἐν καιρῷ, ἀλλὰ δεχόμενος ὡς ὀρθὴν τὴν ἑρμηνείαν, ἣν δίδουσιν, ὅτι ἐννοεῖται τὸ 30ὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἐνῷ μέχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης, ὡς μὴ συμπληρώσαντες τὸ 30ὸν ἔτος οἱ προμνησθέντες κληρωτοί, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας, δὲν δύνανται νὰ ἱερωθῶσι, μόλις συμπληρώσωσι τοῦτο καὶ πρόκειται νὰ ζητήσωσι τὴν χειροτονίαν, τότε ἀκριβῶς καλοῦνται νὰ ἐκπληρώσωσι τὴν στρατιωτικήν των ὑποχρέωσιν· προφανῶς δὲ δὲν δίδεται εἰς αὐτοὺς ὁ ἀνάλογος χρόνος, ἵνα ἐπιδιώξωσι τὴν χειροτονίαν των, ἥτις καὶ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ αὐτοὺς, διότι καὶ θέσις κενὴ ἱερέως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ θέλησις τοῦ χειροτονοῦντος καὶ τῶν ἐνοριτῶν, δίκαιον δὲ εἶναι νὰ ἐπεκταθῇ ὁ πρὸς χειροτονίαν χρόνος μέχρι τοῦ 32 ἢ 33 ἔτους, ὥστε νὰ ἔχῃ καιρὸν ὁ βουλόμενος νὰ χειροτονηθῇ νὰ ἐπιδιώξῃ τοῦτο. Γνωρίζω πολλοὺς, οἵτινες ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ἀρχιερέα καὶ ἀπὸ τὴν Σύνοδον νὰ γείνωσιν ἱερεῖς, ἀλλὰ δὲν ἐγένοντο· φέρω δὲ ὡς παράδειγμα ἕνα συμπολίτην μου, ὀνόματι Ἀριστείδην Παπασταματίου, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ ἑλληνοδιδάσκαλος καὶ ἀπελύθη, ἐκνόμως κατ’ ἐμὲ, ὡς μὴ ἐκπληρώσας δῆθεν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσίν του, καὶ περὶ οὗ καὶ σχετικὸν ἐρώτημα ὑπέβαλον εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ἀλλ’ οὗτος δὲν εὐηρεστήθη εἰσέτι ν’ ἀπαντήσῃ. Ἔχω, λέγω, ὑπ’ ὄψει μου τὸν κληρωτὸν τοῦτον, ἀπαλλαγέντα ὡς μαθητὴν τῆς Ριζαρείου Σχολῆς, ὅστις μόλις συνεπλήρωσε τὸ 30ὸν ἔτος ᾐτήσατο νὰ χειροτονηθῇ ἱερεὺς, ὡς ἐμφαίνεται ἐξ ἐπισήμου πιστοποιητικοῦ τῆς Ἐπισκοπικῆς Ἐπιτροπῆς Χαλκίδος καὶ ὁμοίου τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, τὰ ὁποῖα καὶ ἔχω εἰς χεῖράς μου, ἀλλὰ δὲν κατώρθωσε τοῦτο, εἶχε δὲ καὶ ἔχει ἔτι ὅλην τὴν διάθεσιν νὰ γείνῃ ἱερεὺς, ἀλλ’ ἀδυνατεῖ νὰ τὸ ἐπιτύχῃ. Ἡ δυσχέρεια παρίσταται καὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἐπισκόπου Καρυστίας καὶ ἀρχιεπισκόπου Χαλκίδος, ἡ δὲ Ἱερὰ Σύνοδος εἰς οὐδεμίαν προβαίνει χειροτονίαν ἐν Εὐβοίᾳ. Ἐξ ὅλων τούτων φρονῶ, ὅτι χρήζει τροποποιήσεως ἡ διαληφθεῖσα διάταξις διὰ τὸ μέλλον, δέον δὲ νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὸ παρελθόν, διότι εἶναι πολλοὶ κληρωτοί, οἱ ὁποῖοι ἀπηλλάγησαν δυνάμει αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου, τινὲς τῶν ὁποίων καὶ συνεπλήρωσαν ἤδη τὸ πεντηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, διὰ τοὺς τοιούτους δὲ κληρωτοὺς ἐξαιρετικῶς ὁ νόμος λέγει, ὅτι ἐγγράφονται εἰς τοὺς στρατολογικοὺς καταλόγους οἱ μὴ χειροτονηθέντες, οἱανδήποτε ἡλικίαν καὶ ἂν ἄγωσι. Καὶ πῶς θέλετε νὰ καταρτίσωμεν στρατὸν μὲ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἡλικίαν 40 καὶ 50 ἐτῶν, ἢ καὶ ἀνωτέραν πολλάκις, ἴσως 60 καὶ 70 ἐτῶν; Κατ’ ἐμὲ, καλὸν ἤθελεν εἶσθαι νὰ ἐπιτραπῇ ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν κληρωτῶν τούτων ἐπὶ πληρωμῇ ἀντισηκώματος ἀναλόγου διὰ νόμου, πρὸς ἄρσιν τῆς δυναμένης νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολίας, καίτοι οὗτοι ὑπάγονται εἰς τὸν νόμον περὶ ἀνυποτάκτων κληρωτῶν, τὸν ψηφισθέντα κατὰ τὸ ἔτος 1896. Περὶ τοῦ αὐτοῦ ζητήματος θέλω φέρει τὸν λόγον ἐν καιρῷ, ἀλλὰ παρακαλῶ καὶ αὖθις τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσκομίσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας περὶ τῶν ἐν λόγῳ κληρωτῶν.

§96Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὔριον.

§97ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Περαίνων τὸν λόγον, ἐπαναλαμβάνω καὶ αὖθις τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργόν, ὅπως δώσῃ καὶ αὐτὸς πρὸς τὴν Βουλὴν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας διὰ τὸν Ἀριστείδην Παπασταματίου, ἑλληνοδιδάσκαλον, ὃν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπέλυσε τῆς ὑπηρεσίας ἐκνόμως, στηριχθεὶς εἰς παρερμηνείαν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, διότι ὁ νόμος οὗτος δὲν ἀποστερεῖ τοὺς ἐν λόγῳ κληρωτοὺς τῶν πολιτικῶν των δικαιωμάτων, τοῦθ’ ὅπερ καὶ διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων ἐπιβεβαιοῦται, καὶ ἔχω μάλιστα εἰς χεῖράς μου μίαν τοιαύτην τοῦ Δικαστηρίου τῶν ἐν Χαλκίδι Πρωτοδικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἀπερρίφθη ἡ ὑπό τινος ἐκλογέως ὑποβληθεῖσα αἴτησις περὶ διαγραφῆς ἐκ τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου τοῦ εἰρημένου κληρωτοῦ, ὡς δῆθεν ἀνυποτάκτου, τοῦ Δικαστηρίου δεχθέντος λίαν ὀρθῶς, ὅτι δὲν δύναταί ποτε νὰ ἔχῃ ὡς ἐπακολούθημα ἡ μὴ ἐγγραφὴ ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ τὴν στέρησιν πολιτικοῦ τινος δικαιώματος, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον ὁ Παπασταματίου ἐζήτησε νὰ χειροτονηθῇ ἱερεύς, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ὑποχρεώσεως, ἣν ἀνέλαβε. Λέγω λοιπόν, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ διδάσκαλος, καίτοι ἐπεθύμει νὰ γείνῃ ἱερεύς, ἐν τούτοις ἐπαύθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐκνόμως καὶ ἀδίκως, ἐπαύθη λόγῳ ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσε τὴν ὑποχρέωσίν του τὴν στρατιωτικήν· ἀλλὰ τοιαύτην δὲν ἔχει, ἐφ’ ὅσον δὲν κληρωθῇ. Ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς ὡς μόνην διατάσσει συνέπειαν τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ κληρωτικῷ πίνακι ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Γραφείου ἢ τοῦ νομάρχου, καὶ μίαν ποινὴν ἔχει, τὸ πρόστιμον, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 148 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἀλλὰ δὲν θεωρεῖται οὗτος ἀνυπότακτος οὔτε φυγόστρατος, καὶ δὲν ὤφειλε νὰ παύσῃ αὐτὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς διὰ τὸν λόγον τοῦτον· ὡς πληροφοροῦμαι μάλιστα, καὶ αἴτησιν θεραπείας ἐκοινοποίησεν ὁ παυθεὶς κατὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ θὰ ὑποχρεωθῇ ἴσως τὸ Δημόσιον εἰς πληρωμὴν ἀποζημιώσεως, ἀφοῦ ὁ παυθεὶς ἐπαύθη οὐχὶ διὰ λόγον παρέχοντα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα ἀπολύσεως, ἀλλὰ διότι δὲν ἐξεπλήρωσεν ὑποχρέωσιν στρατιωτικήν, ἣν δὲν ἔχει. Καὶ πάλιν δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀπαντήσῃ καὶ εἰς ἄλλο ἐρώτημά μου, ἤτοι, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονῇ ὅτι εἶναι φυγόστρατος ἢ φυγόποινος ὁ παυθεὶς διδάσκαλος, τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἐπεκταθῇ εἰς πάντας, ἢ μόνον εἰς τοὺς ἐκ Καρυστίας, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καταγομένους; Γνωρίζω ὅτι ὑπάρχουσι καὶ δικαστικοὶ ὑπάλληλοι καὶ ἄλλοι οἰκονομικοί, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς τὰς αὐτὰς συνεπείας τοῦ νόμου, ἀλλ’ οὐδεὶς ἐπαύθη. Ἐξαιρετικῶς τὸ μέτρον αὐτὸ ἐφηρμόσθη μόνον εἰς τοὺς συμπολίτας μου. Ἐπίσης ὑπέβαλον καὶ ἄλλο ἐρώτημα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· τὸ ἐρώτημα ἀφεώρα τὸ τηλεγραφεῖον τῆς Σκύρου. Παρέστησα εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ πόσον εἶναι ἀναγκαία ἡ ὕπαρξις ἐν Σκύρῳ τοῦ τηλεγραφείου, τὸ ὁποῖον, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, συνεστήθη κατὰ τὸ 1884 καὶ ἐλειτούργει ἔκτοτε, ἀποφέρον εἰς τὸ Δημόσιον εἰσπράξεις 400 ἕως 500 δραχμῶν κατὰ μῆνα, καὶ ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔσοδα αὐτοῦ, διότι ἐκεῖ ἐγκατεστάθησαν δύο Ἑταιρεῖαι, ἡ μία τῶν μαρμάρων, καὶ ἡ ἄλλη τῶν Σκουζὲ καὶ Σερπιέρη δι’ ἐξαγωγὴν σιδηρολίθου. Παραδόξως ὅμως, πρὸ μηνὸς περίπου, ἤτοι μετὰ μικρὸν ἀφ’ ὅτου ἦλθεν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν, ἡ παροῦσα Κυβέρνησις διέταξε τὸν διευθύνοντα αὐτὸ ὑπάλληλον νὰ κλείσῃ τὸ Γραφεῖον, νὰ παραδώσῃ τὰς κλεῖδας εἰς τὸν Σχολάρχην καὶ νὰ φύγῃ, ὅπερ καὶ ἐγένετο, προσκληθέντος ἐνταῦθα τοῦ ὑπαλλήλου, καὶ οὕτως ἀργεῖ τὸ τηλεγραφεῖον ἐκεῖνο. Εἶπον καὶ πρὸ ἡμερῶν, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρομαι διὰ τὸν ὑπάλληλον, ὅστις τὸ διηύθυνεν, ἐνδιαφέρομαι μᾶλλον διὰ τὴν λειτουργίαν τοῦ τηλεγραφείου, διότι ἐκ τῆς μὴ λειτουργίας αὐτοῦ πολλὰ διακυβεύονται συμφέροντα καὶ τῶν συμπολιτῶν μου καὶ τῶν εἰρημένων Ἑταιρειῶν. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματός μου τούτου δὲν ἀπήντησεν ὁ κύριος Ὑπουργός. Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτὸν νὰ ἀπαντήσῃ καὶ λάβῃ τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν, ὅπως ὅσον ἔνεστι τάχιον λειτουργήσῃ τὸ τηλεγραφεῖον Σκύρου, προσέτι δὲ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργός, ἂν ἀληθεύει ὅτι ἐστάλη πρὸ ἡμερῶν ὑπάλληλος ἐκ τῆς Διευθύνσεως εἰς Σκῦρον, διὰ νὰ μετασχηματίσῃ τὸ τηλεγραφεῖον εἰς τηλεφωνεῖον, καὶ μετέβη εἰς Σκῦρον. Ἤδη δὲ στέλλεται ἄλλος εἰς Κύμην, διὰ νὰ συνδέσῃ τὴν Σκῦρον καὶ τὴν Κύμην τηλεφωνικῶς, ἐνῷ τὸ τηλεγραφεῖον εἶναι ἀπαραίτητον, διότι τὸ τηλεφωνεῖον δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου. Ἄλλως ἔχει πολλὰς ἐργασίας καὶ εἰσπράξεις, καὶ δὲν δύναται βεβαίως ὁ εἰς ὃν θ’ ἀνατεθῇ ἡ διεύθυνσις τοῦ τηλεφωνείου Σχολάρχης ν’ ἀνταποκριθῇ καὶ εἰς τὰς τηλεφωνικὰς ἐργασίας, διότι, ὅταν ἔμποροι ἢ αἱ Ἑταιρεῖαι θὰ θέλωσι νὰ δώσωσι τηλεγραφήματα κατεπείγοντα, θὰ ἐξαναγκάζηται νὰ ἀφίνῃ τὴν διδασκαλίαν τῶν μαθητῶν. Δὲν πιστεύω δὲ, ὡς θρυλλεῖται, νὰ γείνῃ ὁ μετασχηματισμὸς τοῦ τηλεγραφείου εἰς τηλεφωνεῖον, — ὅπερ εἶναι πολὺ δαπανηρὸν καὶ ἐπιζήμιον, — ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ ν’ ἀντικατασταθῇ ὁ τηλεγραφητὴς Σκύρου, ὅστις κατὰ νόμον δὲν ἠδύνατο νὰ μετατεθῇ ἄλλως, διότι δὲν ὑπηρέτησεν αὐτόθι ἐπὶ διετίαν, οὐδεὶς δὲ ἄλλος λόγος συνέτρεχε πρὸς μετάθεσιν αὐτοῦ. Ἐὰν ἀληθῶς τοιοῦτόν τινα προτίθενται σκοπόν, ἤτοι τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ τηλεγραφητοῦ, ἀντὶ νὰ προβαίνωσιν εἰς τοιαύτας ἐκνόμους καὶ δαπανηρὰς ἐνεργείας πρὸς καταστρατήγησιν τοῦ νόμου περὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, τὸν ὁποῖον οἱ ἴδιοι καὶ τότε καὶ νῦν κυβερνῶντες ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ἐπιψήφισιν καὶ κατέστησαν νόμον τοῦ Κράτους, ὤφειλον νὰ ζητήσωσι διὰ νέας προτάσεως νόμου τὴν κατάργησιν τοῦ ἰσχύοντος.

§98Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Ἐὰν ὁ κύριος συνάδελφος ἐνδιαφέρηται διὰ τὴν συγκοινωνίαν τῆς ἐπαρχίας, διατὶ δὲν ἐδείκνυε τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον καὶ ὅτε ἐκλείσθη τὸ τηλεγραφεῖον Κονιστρῶν καὶ ἐκλήθη ἐδῶ ὁ ὑπάλληλος ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως; διατὶ τότε δὲν ἐδείκνυεν ἐνδιαφέρον;

§99ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀείποτε ἔδειξα τὸ αὐτὸ ἐνδιαφέρον δι’ ὅλους τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας μου· δὲν ἐπερίμενον δὲ νὰ μὲ ἐλέγξῃ ὁ κ. συνάδελφος καὶ νὰ ἀναλάβῃ οὗτος ἀντὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἀπαντήσῃ.

§100Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Διατὶ δὲν ἐδείξατε ἐνδιαφέρον;

§101ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Σεπτεμβρίου μέχρι τέλους ἑκάστου ἔτους, δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸ τηλεγραφεῖον Κύμης ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἐποχὴν ἔχει ἀνάγκην δύο τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων· ἐπανειλημμένως δ’ ἐσύστησα εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῶν τηλεγράφων νὰ ἀποστείλῃ καὶ δεύτερον τοιοῦτον, ἀλλὰ μεθ’ ὅλας τὰς συστάσεις μου ἡ Διεύθυνσις ἠρνεῖτο, διατεινομένη ὅτι εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποσπάσῃ τοιοῦτον ἀπὸ τὸ γραφεῖον τῆς Διευθύνσεως Ἀθηνῶν· ἠθέλησε μόνον διά τινος τηλεγραφικοῦ βοηθοῦ τῶν πλησιεστέρων τῇ Κύμῃ τηλεγραφείων νὰ θεραπεύσῃ τὴν ἀνάγκην ταύτην, καὶ μολονότι ἐγὼ ἐπέμενον νὰ μὴ γείνῃ ἀπόσπασις ἐξ ἄλλου τῆς ἐπαρχίας τηλεγραφείου, ἡ Διεύθυνσις διέταξε τὸν τηλεγραφητὴν τοῦ τηλεγραφείου Κονιστρῶν, ἀπέχοντος μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν περίπου ἐκ Κύμης, νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας πρὸς ἀντικατάστασιν τοῦ ἀποσπασθέντος καὶ διαμένοντος ἐν Ἀθήναις δευτέρου τηλεγραφικοῦ ὑπαλλήλου τοῦ τηλεγραφείου Κύμης, καὶ μόλις οὗτος ἦλθεν, ἀμέσως διετάχθη ἡ τοποθέτησις τοῦ δευτέρου τηλεγραφητοῦ εἰς τὸ τηλεγραφεῖον Κύμης· ἀλλὰ δὲν ἔπαυσα νὰ ἐνεργῶ, ὅπως ἐπανέλθῃ ταχέως εἰς τὴν θέσιν του καὶ ὁ τηλεγραφητὴς Κονιστρῶν καὶ λειτουργήσῃ καὶ τὸ τηλεγραφεῖον τοῦτο, καὶ πράγματι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς μετ’ ὀλίγας ἡμέρας διετάχθη καὶ ἐπανῆλθε· δὲν ἔμεινε δὲ κλειστὸν παρὰ ὀλίγας ἡμέρας μόνον τὸ τηλεγραφεῖον Κονιστρῶν, καὶ ταύτας οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητός μου.

§102Ν. ΣΤΑΜΑΤΙΑΔΗΣ. Δὲν ἐδείξατε ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ τὸ ἐπράξατε, διότι ὁ μὲν εἷς εἶναι συγγενής σας, ὁ δὲ ἕτερος συγγενὴς τοῦ κυρίου Κόλλια.

§103ΜΙΧ. ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ. Ἂς βεβαιώσῃ ὁ κύριος Κόλλιας, ἂν δὲν εἶναι ἀληθῆ τὰ λεγόμενά μου.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς τρεχούσης Συνόδου. Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Αʹ «ἀποζημίωσις Βουλευτῶν». Κεφάλαιον Βʹ «Μισθοὶ προσωπικοῦ Γραφείου Βουλῆς».

§105Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Προχθές, κύριε Πρόεδρε, ὁμιλῶν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἐθεώρησα ἐμαυτὸν ἀναρμόδιον νὰ ὑποδείξω οἰκονομίας, — διότι αὐτὸ εἶναι τὸ κύριον ζήτημα, — αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Δὲν εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον αὐτὴν θέσιν σήμερον. Πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, ὅπου ὅλοι εἴμεθα ἁρμοδιώτατοι. Ἕκαστος διακρίνει εἰς ἐμὲ ἀνωτέραν ἁρμοδιότητα, διότι, ζῶν ἐν Ἀθήναις, ἐπισκεπτόμενος τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς καὶ γνωρίζων τὰ κατὰ τὴν Βουλήν, δύναμαι νὰ δώσω πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς δυνατῆς καὶ προδήλου οἰκονομίας, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γείνῃ ἐπὶ τέλους. Δὲν σχετίζεται ὅ,τι σᾶς εἶπον πρὸς τὸν εἰσηγητὴν τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ, διότι ἀναγνωρίζω, ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς προϋπολογισμὸς εἶναι συνέχεια τῶν προηγουμένων προϋπολογισμῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐξαιρετικὸν ἐφέτος, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἀπεφασίσαμεν τέλος πάντων νὰ ἀποκόψωμεν ὅλας τὰς περιττὰς δαπάνας, καὶ γνωρίζων καὶ πρότερον, ἐξετάσας καὶ νῦν τὰ διάφορα γραφεῖα, ἔχω νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς ὅλως περιττὰς, ὅλως κομματικὰς θέσεις, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἐπαναλέγω δὲ, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς νῦν καταστάσεως, διότι αὕτη εἶναι συνέχεια τοῦ παρελθόντος. Εἰς τὸ κεφάλαιον Βʹ «μισθοὶ τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς» βλέπομεν πρῶτον «μισθὸς τοῦ διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου». Δὲν γίνεται λόγος περὶ αὐτοῦ, διότι προσφέρει πράγματι ὑπηρεσίας.

§106Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Λαμβάνει 360 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§107Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ ἠξεύρητε τίνα ἐργασίαν παρέχει. Δεύτερον «βοηθὸς τοῦ Διευθυντοῦ». Ἐρωτῶ ἕκαστον ἐξ ὑμῶν, ἂν ὑπάρχει πραγματικῶς ὑπηρεσία τοιαύτη. Ἐν τούτοις ὁ βοηθὸς αὐτὸς ἀμείβεται μὲ δραχμὰς 150 κατὰ μῆνα, χωρὶς νὰ προσφέρῃ οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν! Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι εἶναι μία προσωπικὴ θέσις· ἐπαναλέγω δὲ ἐκ τρίτου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τῆς σημερινῆς καταστάσεως. Ἔπειτα λογιστὴς, λαμβάνων κατὰ μῆνα δραχμὰς 240. Ὁ λογιστὴς ποίαν ἐργασίαν ἔχει; Γράφει τὰς καταστάσεις τῶν μισθοδοσιῶν τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, ἐργασία, ἥτις γίνεται καθ’ ἕκαστον μῆνα ἐντὸς μιᾶς ὥρας τὸ πολὺ, ἀντὶ δὲ τῆς ἐργασίας ταύτης, τὴν ὁποίαν πᾶς ἄλλος ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς ἠδύνατο νὰ διενεργήσῃ, λαμβάνει κατ’ ἔτος ὁ λογιστὴς 2880 δραχμάς! Ἔπειτα 4 στενογράφοι πρώτης τάξεως, 2 δευτέρας τάξεως καὶ εἷς τρίτης τάξεως καὶ ἔπειτα 3 δόκιμοι. Ἀπέθανεν εἷς στενογράφος πρώτης τάξεως, καὶ ἕτερος πρώτης τάξεως ἀπεχώρησεν. Αἱ θέσεις τῶν δύο πρώτων τούτων στενογράφων συνεπληρώθησαν διὰ τῶν στενογράφων δευτέρας τάξεως· τὴν μίαν θέσιν στενογράφου δευτέρας τάξεως συνεπλήρωσεν ὁ τῆς τρίτης, καὶ ταύτην εἷς δόκιμος. Μένει λοιπὸν ἀσυμπλήρωτος ἡ θέσις τοῦ ἑτέρου στενογράφου δευτέρας τάξεως καὶ ἡ θέσις τοῦ ἑνὸς δοκίμου. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει στενογράφος τρίτης τάξεως, ἵνα προβιβασθῇ εἰς στενογράφον δευτέρας τάξεως, δὲν ὑπάρχει δὲ καὶ γνώστης τῆς στενογραφίας μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, ὅπως εἰσέλθῃ ὡς δόκιμος. Μένουσι λοιπὸν αἱ δύο θέσεις αὗται, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ διαγραφῶσι, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ διορισθῇ τις ἀργόμισθος εἰς αὐτὰς, ἐὰν μείνῃ ἡ πίστωσις ἀναγεγραμμένη, εἶναι δυνατὸν νὰ καταληφθῶσιν αἱ θέσεις αὗται ἐκ πιέσεώς τινος παρ’ ἀνθρώπων, οἵτινες οὐδεμίαν θὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίαν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποίαν θέσιν ἐννοεῖτε;

§109Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐννοῶ πρὸ παντὸς τὴν μίαν θέσιν στενογράφου δευτέρας τάξεως, ἥτις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῇ, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ συμπληρώσων αὐτὴν, ἀφοῦ ὁ ἤδη κατέχων τὴν θέσιν τοῦ στενογράφου τρίτης τάξεως πρὸ τινος μόλις προεβιβάσθη εἰς αὐτὴν ἀπὸ δοκίμου. Κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, ἐάν τις στενογράφος παρουσιασθῇ, δυνάμεθα νὰ ἀναγράψωμεν πάλιν τὴν θέσιν. Ἐκτὸς δ’ αὐτῆς πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ ἡ θέσις τοῦ ἑνὸς δοκίμου. Ἐν ὅσῳ ὑπάρχουσιν αἱ θέσεις αὗται, εἶναι πιθανὸν νὰ ἐξαναγκασθῆτε, κύριε Πρόεδρε, νὰ δώσητε αὐτὰς εἰς ἀνθρώπους μὴ προσφέροντας ὑπηρεσίαν. Ὑπάρχει εἷς ἐπιθεωρητὴς τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν· περὶ αὐτοῦ συνομολογεῖ πᾶσα ἡ Βουλὴ, ὁποίας προσφέρει ὑπηρεσίας. Εἶναι ὁ κύριος Πολυζωΐδης, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἐπιθεωρητὴς καὶ κλητὴρ καὶ γραφεὺς καὶ βοηθὸς καὶ τὰ πάντα. Παρ’ αὐτῷ ὑπάρχουσι τρεῖς βοηθοί, εἷς πρώτης τάξεως ἐπὶ 6 μῆνας καὶ δύο δευτέρας τάξεως· ὁ μὲν πρώτης τάξεως λαμβάνει 120 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἑκάτερος δὲ τῶν δευτέρας τάξεως 90 δρ. κατὰ μῆνα. Ἐὰν ἐρωτήσητε ὅμως τὸν κ. ἐπιθεωρητήν, δὲν ἠξεύρω, τί ἔχει νὰ εἴπῃ περὶ τῶν βοηθῶν του! Ἐγὼ τοῦτο γνωρίζω, ὅτι οὐδέποτε ὑπάρχει βοηθὸς παρ’ αὐτῷ, καὶ οὐδέποτε συντρέχεται οὗτος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν παρὰ βοηθοῦ. Καὶ τοῦτο, διότι, καὶ ἂν ἦναι παρὼν ὁ βοηθὸς, δὲν δύναται νὰ παράσχῃ ὑπηρεσίαν εἰς αὐτὸν, διότι ἀπαιτεῖται τεχνικὴ γνῶσις τῆς διορθώσεως τῶν τυπογραφικῶν δοκιμίων καὶ λοιπῶν σχετικῶν, ἧς δυστυχῶς στεροῦνται πάντες οἱ ἑκάστοτε διοριζόμενοι. Αὐτὰ δὲν εἶναι ζητήματα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ πληροφορηθῶμεν ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Ἂς ὑποχρεώσωμεν τὸν κ. ἐπιθεωρητὴν νὰ μᾶς εἴπῃ, ποίαν βοήθειαν ἔχει ἐξ αὐτῶν. Προτιμᾷ ἕνα βοηθὸν κατάλληλον, καὶ ὅμως πρόκειται περὶ τριῶν βοηθῶν ἀκαταλλήλων, δι’ οὓς δαπανῶνται 3,000 δραχμαί! Εἶναι καὶ μικρά τινα ἔξοδα ἀκατανόητα, ἐξ ὧν ἓν μόνον ἀναφέρω. Ὑπάρχει μία πίστωσις πρὸς ἀποζημίωσιν δύο καθαριστῶν, ἑτέρα πίστωσις πρὸς ἀποζημίωσιν δύο καθαριστριῶν, καὶ εἰς τὸ τέλος ἔξοδα καθαριότητος!

§110Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὰ ἔξοδα καθαριότητος εἶναι διὰ τὰ ὄργανα καθαριότητος.

§111Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι διὰ τὰ ἀντικείμενα, ἀλλὰ διὰ τὰ ὑποκείμενα. Ὑπάρχει καὶ μία ἄλλη πίστωσις «διὰ στολὰς κλητήρων τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Βιβλιοθήκης καὶ ὑπηρετῶν». Ἄλλοτε ὑπῆρχον 10 ἔκτακτοι κλητῆρες, ἀλλ’ αἱ θέσεις αὐτῶν εὐτυχῶς κατηργήθησαν, καὶ ὑπολείπονται ἐν ἐνεργείᾳ 10 τακτικοί. Τὸ προσωπικὸν αὐτὸ καὶ τρεῖς κλητῆρες τῆς Βιβλιοθήκης μετὰ δύο ὑπηρετῶν πρέπει νὰ ἔχουν στολάς, ἀλλ’ αἱ στολαὶ αὗται, κατὰ πληροφορίας θετικάς,—καὶ δύναμαι νὰ εἴπω ἐπ’ αὐτοῦ τὴν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνώμην μου,—δὲν ἀξίζουσι πλειότερον τῶν 60 δραχμῶν ἑκάστη. Ποσὸν λοιπὸν 900 δραχμῶν εἶναι ἐπαρκὲς δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς κλητῆρας καὶ ὑπηρέτας, ὅπως ἕκαστος αὐτῶν κάμῃ μίαν στολήν, ἵνα τὴν φέρῃ ὄχι μόνον κατὰ τοὺς τρεῖς μῆνας, καθ’ οὓς ἐργάζεται ἡ Βουλή, ἀλλὰ καθ’ ὅλον τὸ ἔτος.

§112Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλουσι καὶ θερινὰς στολάς;

§113Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὑπάρχει λοιπὸν μία ὑπέρβασις δαπάνης κατὰ 1100 δραχμάς. Ἐννοεῖται, ὅτι εὑρισκόμενοι ἐν χρόνῳ, καθ’ ὃν ἐπιβάλλονται αὐστηραὶ οἰκονομίαι, δέον νὰ μὴ παραβλέπωμεν οὐδὲ τὰ ἐλάχιστα κονδύλια τῶν 50 ἢ 100 δραχμῶν. Ἔπειτα ὑπάρχει καὶ ἄλλο τι. Τὰ ἔξοδα τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς εἶναι ἐλάχιστα. Ἐγὼ δὲν ἀποτολμῶ νὰ προτείνω αὔξησιν τόσον χρησίμου δαπάνης. Ἐὰν ὅμως ἐπεφέροντο αἱ οἰκονομίαι, περὶ ὧν εἶπον, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐρρίπτοντο τὰ χρήματα ταῦτα εἰς τὴν Βιβλιοθήκην πρὸς ἀγορὰν βιβλίων καὶ φωτισμὸν ἡμῶν. Ἐγὼ δὲν θὰ εἶχον ἀντίρρησιν, ἀλλ’ οὐδὲν τοιοῦτον προτείνω, προκειμένου περὶ αὐστηροτάτων οἰκονομιῶν. Καὶ ἤδη ἐρχόμεθα εἰς τὴν «σύνταξιν, ἐκτύπωσιν καὶ χάρτην τοῦ καταλόγου τῆς Βιβλιοθήκης». Ἀναγράφονται δι’ αὐτὰ 7,500 δραχμαί, ἐνῷ δὲν δαπανῶνται πλέον τῶν 2,000. Τοῦτο εἶναι ἔργον ἄξιον τῆς ἱκανότητος τῶν συντασσόντων τὸν κατάλογον. Ἀλλὰ τὸν κατάλογον τοῦτον ἡ φιλότιμος ἐνέργεια τοῦ διευθυντοῦ τῆς Βιβλιοθήκης καὶ ἡ προσωπικὴ αὐτοῦ ἐργασία εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φέρουσιν εἰς φῶς. Αἱ λοιπαὶ 5,500 δραχμαὶ δαπανῶνται διὰ τοὺς παρ’ ἡμῶν προστατευομένους —καὶ ἐννοεῖται ὅτι καὶ ἐγὼ αὐτὸς δὲν θὰ ἐστερούμην τοῦ δικαιώματος, ἐὰν ὑπῆρχον αἱ θέσεις καὶ εἶχον ἀνεψιόν μού τινα ἢ φίλον, νὰ παρακαλέσω δι’ αὐτόν. Λοιπὸν αἱ 5,500 δραχμαὶ αὗται, περὶ ὧν ἐρωτώμενος καὶ ὁ κ. διευθυντὴς τῆς Βιβλιοθήκης δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ νὰ εἴπῃ, ὅτι δαπανῶνται εἰς ἀργομίσθους, πρέπει νὰ ἐκλείψωσιν. Ἐὰν ὅλα ταῦτα γείνωσιν εἰς τὸν μικρὸν αὐτὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, θὰ ἔχωμεν οἰκονομίας 18 ἕως 20 χιλιάδων δραχμῶν. Πρέπον λοιπὸν εἶναι καὶ ἐπιτακτικόν, καὶ διὰ τὸ ποσόν, ἀλλὰ κυρίως διὰ τὴν ἠθικὴν ἐπίδρασιν τῶν μέτρων καὶ τῆς προαιρέσεως τῆς Κυβερνήσεως, ν’ ἀπαλειφθῶσι τὰ κονδύλια ταῦτα, διότι ἄλλως ὀφείλει νὰ δικαιολογήσῃ ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις πρέπει ἐπὶ τῶν ἐξόδων, καὶ τῶν μικροτέρων ἀκόμη, νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Γιαννακίτσας).

§114Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἀπορῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον, ὅστις καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, τὸν ὑποβληθέντα ὑπ’ ἐμοῦ καὶ καταρτισθέντα ἐπὶ τῇ βάσει δυνατῶν οἰκονομιῶν, καὶ αὐστηρῶν οἰκονομιῶν μάλιστα, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω τὸ πρῶτον ὑποβληθεισῶν, ἔρχεται νὰ ἐπικρίνῃ καὶ ζητήσῃ τοιαύτην μεταβολὴν, ὥστε νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν στενογράφων εἰς τέσσαρας, καὶ τὰς θέσεις τοῦ λογιστοῦ, τοῦ βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ καὶ ἄλλας νὰ συγκεντρώσωμεν εἰς μίαν. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι, μόλις ἀνέλαβον τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐζήτησα νὰ μελετήσω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπενεχθῶσιν αἱ δέουσαι οἰκονομίαι ἄνευ βλάβης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ προσωπικοῦ τοῦ γραφείου. Παρετήρησα λοιπὸν, ὅτι τὸ μόνον μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδυνάμην νὰ ἐπενέγκω οἰκονομίας, ἦτο νὰ καταργήσω τοὺς 18 ἐκτάκτους ἀντιγραφεῖς, τοὺς 10 ἐκτάκτους κλητῆρας καὶ τὸν ἀρχικλητῆρα αὐτῶν. Διὰ τῆς καταργήσεως δὲ ταύτης, ἐνῷ ἐπῆλθεν ἀρκετὴ οἰκονομία, οὐδεμία ὑπηρεσία καθυστέρησεν. Ἀλλὰ τὸ νὰ ζητῶμεν νὰ περιορίσωμεν τὸν ἀριθμὸν τῶν στενογράφων, οἱ ὁποῖοι μόλις ἐπαρκοῦσι, καὶ σήμερον εὑρίσκονται εἰς μεγάλην δυσχέρειαν ἐκ τῆς μὴ συμπληρώσεως τῶν θέσεων τοῦ στενογράφου δευτέρας τάξεως καὶ τοῦ δοκίμου, εἶναι ὑπερβολικόν. Σκέπτομαι δὲ πρὸς τοῦτο, ὅπως διὰ διαγωνισμοῦ προαχθῇ εἷς τῶν δοκίμων εἰς τὴν θέσιν στενογράφου τρίτης τάξεως, καὶ ἕτερός τις, διὰ διαγωνισμοῦ πάλιν, νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν δοκίμου. Πάντες οἱ ἁρμόδιοι δύνανται ν’ ἀποφανθῶσι περὶ τούτου. Ἐγὼ δὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν γνώμην αὐτοῦ τοῦ ἡγέτου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὰ ζητήματα τῆς ὑπηρεσίας καὶ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, ἵνα ἀποφανθῇ, ἂν ἄλλως φρονεῖ ἐπὶ τούτων. Ἵνα μὴ ἐπὶ πολὺ ἀπασχολήσω ὑμᾶς, νομίζω ὅτι αἱ οἰκονομίαι, εἰς τὰς ὁποίας προέβην, εἶναι ἀρκεταί. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, περιττὸν νὰ κάμω λόγον, διότι θεωρῶ ἀνάξιον λόγου, ἂν εἶναι 3 ἢ 4 καθαρισταὶ, καὶ ἂν τὸ ποσὸν τῶν 2,000 δραχμῶν διὰ τὰς στολὰς τῶν 10 κλητήρων εἶναι ἐπαρκὲς ἢ ἐξωγκωμένον. Οἱ κλητῆρες τῆς Βουλῆς δὲν ἔχουσιν εἰσέτι τὰς στολάς των, διότι περιέμενον νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς, νομίζω δὲ, ὅτι εὐπρεπῶς πρέπει νὰ ἐνδύηται τὸ κατώτερον τοῦτο προσωπικόν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἁρμόδιος εἶναι ὁ κ. Ἔφορος αὐτῆς.

§115Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ ἀπήντα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, διότι μοὶ παρέχει ἀφορμὴν νὰ ἀνταπαντήσω εἰς ὅσα εἶπε, καθόσον κυρίως ἐνησχολήθη εἰς τὰ ἀσθενέστερα σημεῖα, ἐξ ὅσων ἐγὼ ὑπέδειξα. Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὴν στενογραφικὴν ὑπηρεσίαν· εἶπον ὅτι, ὡς ἔχουσι νῦν τὰ πράγματα, ὑπάρχει μία κενὴ θέσις στενογράφου δευτέρας τάξεως, αὐτὴ δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ πληρωθῇ, διότι χθὲς ἔτι προεβιβάσθη ἀπὸ δοκίμου εἰς στενογράφον ὁ τρίτης τάξεως στενογράφος. Πόθεν θὰ διορίσητε τὸν δευτέρας τάξεως στενογράφον; Λέγω δὲ, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη διὰ τὸν δόκιμον, τροποποιῶ τὴν πρότασίν μου, καὶ ἀφοῦ πρόκειται νὰ γείνῃ διαγωνισμὸς, ἂς μείνῃ ἡ θέσις αὕτη. Προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ στενογράφου δευτέρας τάξεως, τὸ ζήτημα εἶναι λελυμένον, διότι δὲν ἔχετε ἤδη τὸν κατάλληλον πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀνθέξητε εἰς τὸν πειρασμὸν, καὶ πιεζόμενος θ’ ἀναγκασθῆτε νὰ διορίσητε ἀργόμισθόν τινα εἰς τὴν θέσιν ταύτην. Ἐθίξατε καὶ σημεῖά τινα, κύριε Πρόεδρε, περὶ τῶν ὁποίων ἐγὼ αὐτὸς εἶπον, ὅτι εἶναι μικροῦ λόγου ἄξια. Ἀλλὰ περὶ τοῦ λογιστοῦ τῆς Βουλῆς προκαλῶ ὑμᾶς νὰ εἴπητε, ποία ἡ ἐργασία αὐτοῦ; Διότι, ὅταν θέτωμεν οὕτω τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν λαόν, ὅτι ὁ λογιστὴς τῆς Βουλῆς, ὁ λαμβάνων 240 δραχμὰς κατὰ μῆνα, προσφέρει ὡς ἀντίτιμον τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ Κράτος ἐργασίαν μιᾶς ἢ δύο ὡρῶν κατὰ μῆνα, διότι δὲν ἔχει ἄλλο τι ἢ νὰ συντάσσῃ τὰς μισθοδοτικὰς καταστάσεις 15 ὑπαλλήλων. Οὐδεμίαν εὐθύνην ἔχει, οὐδεμίαν διαχείρισιν. Περιωρίσθητε εἰς τὰ τρία αὐτά, ἐνῷ ἐγὼ ὑπέδειξα σωρείαν οἰκονομιῶν. Τί εἶναι ὁ βοηθὸς τοῦ Διευθυντοῦ; Παρεῖδον μάλιστα καὶ τὸν ἀρχειοφύλακα, ὅστις εἶναι ἄγνωστος καὶ οὐδεμίαν ἔχει ἐργασίαν ἐνταῦθα, ἤ, ἂν ἔχῃ, αὕτη συνίσταται εἰς τὸ νὰ παραλαμβάνῃ τὰ ἔγγραφα καὶ τὰ θέτῃ εἰς τὰς θυρίδας, ἐνῷ ὑπάρχει διεκπεραιωτὴς, δυνάμενος εὐκόλως νὰ ἐκτελῇ τὴν ἁπλουστάτην ταύτην ἐργασίαν, ὡς καὶ πρίν. Οὐδέποτε λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων, ἀλλ’ ἤδη εἶναι ἐπιβεβλημένη ἡ ἀνάγκη, νὰ δικαιολογῶμεν πᾶν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον διατηροῦμεν, ἄλλως πλανώμεθα ἢ μᾶλλον ἀπατῶμεν τὸν λαόν.

§116Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διαφωνῶ κατ’ ἀρχὴν πρὸς τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον ὑπηγόρευσε τοὺς λόγους τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ· ἐπειδὴ ὅμως διηύθυνα ἐπὶ πολλὰ ἔτη τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς περὶ τῶν δαπανῶν αὐτῆς. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς περιωρίσθη νὰ ψέξῃ τὴν ὕπαρξιν βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ. Ἱστορικῶς δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ πρώτου ἔτους τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, καὶ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γραφείου αὐτῆς καὶ ὁ συντάκτης τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν εἶχον βοηθοὺς, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία καὶ ἡ μισθοδοσία διήρκει ἐπὶ 6 μῆνας. Ταῦτα ἐγίνοντο κατὰ τὸ 1863 καὶ 1864, ὅτε ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς ἦτο ἐλαχίστη, ὅτε ἡ συνεδρίασις ἤρχιζε τὴν 3ην ἢ 4ην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν καὶ ἐτελείωνε πρὶν ἀνάψουν τὰ φῶτα· σπάνιον δὲ φαινόμενον ἦτο, ἡ ἐργασία νὰ ἐξακολουθήσῃ εἰς τοιοῦτον σημεῖον τῆς ἑσπέρας, ὥστε νὰ ἀναφθῶσι τὰ φῶτα, Βραδύτερον ἐγένετο ἀνάγκη, ἵνα ὁ μισθὸς καὶ ἡ θέσις τοῦ βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ καταργηθῶσι, ν’ ἀναπληροῖ δὲ τὴν καταργηθεῖσαν θέσιν ἐπὶ ἑξάμηνον ἔτι ὁ βοηθὸς τοῦ συντάκτου τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεγνώρισε τὸ πολυάσχολον καὶ τὴν ἐργασίαν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τοιαύτην ἐργασίαν δὲν δύναταί τις νὰ ἐπιχειρῇ ἄνευ βοηθοῦ. Ἐὰν οἱ ἑκάστοτε πολιτευόμενοι ἐνόμισαν, ὅτι εἰς τὴν θέσιν ταύτην τὴν πραγματικὴν τῆς ἐργασίας ἠδύναντο νὰ εἰσχωρήσωσι πρόσωπα τῆς πολιτικῆς αὐτῶν ἐμπιστοσύνης καὶ νὰ ἐπιβαρύνωσι διὰ περισσοτέρας ἐργασίας τὸν Διευθυντὴν, τοῦτο εἶναι μία ἀλήθεια, ἀλλ’ ὅτι ὑπάρχει ἐργασία διὰ τὸν βοηθὸν, εἶναι ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας. Περὶ λογιστοῦ παρατηρῶ τὸ ἑξῆς. Θέσις λογιστοῦ ἐν τῷ ἀρχικῷ προϋπολογισμῷ καὶ τῷ πρώτῳ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς δὲν ὑπῆρχεν, ὑπῆρξε μόνον τὸ πρῶτον πρὸ εἰκοσάδος περίπου ἐτῶν, ὅτε ἔλαβον χώραν λογιστικαὶ καὶ χρηματικαὶ ἀνωμαλίαι ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Βουλῆς. Παρετηρήθη δὲ, ὅτι πρόθεσις πρὸς κατάχρησιν δὲν ὑπῆρξεν, ὑπῆρχεν ὅμως ἄγνοια τοῦ λογιστοῦ, καὶ ἐλήφθη ἀπόφασις ὑπὸ τῆς Βουλῆς νὰ διορισθῇ εἷς οἰκονομικὸς ὑπάλληλος, καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἷς τῶν ἀρίστων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων ὡρίσθη τότε, ὅπως καταλάβῃ τὴν θέσιν ταύτην. Ἀνεγνωρίσθη δὲ τότε διὰ τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ καὶ ἡ αὐτοτέλεια τοῦ Σώματος, διότι τοῦ Σώματος τῆς Βουλῆς οἱ λογαριασμοὶ δὲν ἐξελέγχονται ὑπὸ τοῦ ἀνωτάτου Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου. Τὸ Σῶμα δαπανᾷ, τὸ Σῶμα ἐλέγχει. Ὑπάρχει λοιπὸν ἀνάγκη τῆς συντάξεως τοῦ ἀπολογισμοῦ, ἀλλὰ πραγματικοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, διότι ἡμεῖς οὐδέποτε μέχρι σήμερον ἐξηλέγξαμεν τοὺς ἀπολογισμοὺς τῆς Βουλῆς. Ἐὰν παρατηρήσῃ τις εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, θὰ εὕρῃ δεκάδας ἀπολογισμῶν, ἕκαστος τῶν ὁποίων ἀπαρτίζεται ἀπὸ πολλὰς σελίδας καὶ περιέχει πολλὰς ἀποδείξεις καὶ χαρτόσημα. Ἐὰν ἡ ἐργασία αὕτη ἐξετελεῖτο, ὡς ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, θὰ ὑπῆρχεν ἡ ἀνάγκη καὶ τῆς θέσεως τοῦ λογιστοῦ. Εἶναι λοιπὸν ἀναγκαία ἡ θέσις τοῦ λογιστοῦ, ἐν ᾗ περιπτώσει ζητήσωμεν νὰ τηρῆται ἡ διάταξις τοῦ Κανονισμοῦ περὶ συντάξεως καὶ ἐξελέγξεως τῶν ἀπολογισμῶν τῆς Βουλῆς. Ὡς πρὸς τὸ γραφεῖον τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν παρατηρῶ, ὅτι ὁ ἀρχικὸς Κανονισμὸς ἀνέγραφεν ἕνα μόνον βοηθὸν, ἀλλὰ τοῦτο συνέβαινεν, ὅτε ἑκάστη Σύνοδος τῆς Βουλῆς δὲν ὑπερέβαινε τὰς 40 ἢ 50 συνεδριάσεις καὶ τὰ τεύχη τῶν λεγομένων ἐνταῦθα ἦσαν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον μικρά· ἀφ’ ὅτου ὅμως ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι νὰ χωρῶσι καὶ κατὰ τὰς μεταμεσονυκτίους ὥρας, ὥστε νὰ γίνωνται λίαν ὀγκώδη τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ, ἐπῆλθεν ἡ ἀνάγκη τῆς προσθήκης ἑνὸς ἔτι βοηθοῦ. Βεβαίως ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς περὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, εἶναι ἀληθὲς, διότι ὁ κύριος Πηλυζωΐδης πράγματι ὡς Ἄτλας βαστάζει τὰ πάντα, καὶ τὴν διόρθωσιν ἐπὶ τῶν παραλαμβανομένων χειρογράφων, καὶ τὴν διόρθωσιν τριπλῆν καὶ τετραπλῆν τῶν ἐντύπων, καὶ τὰς μέχρις ἐνοχλήσεως πρὸς ἕνα ἕκαστον τῶν κυρίων Βουλευτῶν προφορικάς τε καὶ ἐγγράφους παρακλήσεις, ἵνα τοὺς ἀναγκάσῃ ἢ μᾶλλον τοὺς ἐκβιάσῃ νὰ τῷ ἀποστείλωσι τὰ χειρόγραφα τῶν ἀγορεύσεών των. Ἀλλὰ βεβαίως αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, καὶ ἂν ἦτο ἑκατόγχειρ, δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ. Ὑπάρχει ἑπομένως ἀνάγκη βοηθῶν. Ἀλλ’ αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι διορίζονται, ἐκτελοῦσιν ἆρά γε τὴν ἐργασίαν των; ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχε τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν ἐξετελεῖτο ἡ ἐργασία αὕτη· ἐὰν ἔχῃ τὴν πληροφορίαν, ὅτι καὶ τώρα δὲν ἐκτελεῖται, θὰ ἦμαι παρὰ τὸ πλευρόν του, ἵνα ζητήσω τὴν κατάργησιν. Εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐξόδων τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς ἐν γένει ὑπάρχει ἓν κονδύλιον 2,000 δραχμῶν διὰ στολὰς κλητήρων Βουλῆς, Βιβλιοθήκης καὶ ὑπηρετῶν. Ὑπῆρχεν ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑφίστατο ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς κλητήρων, ἀλλ’ ὁσάκις ἤρχετό τις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐνταῦθα καὶ ἔβλεπεν αὐτοὺς, ἐνόμιζεν, ὅτι εἶχεν ἐνώπιόν του λωποδύτας, καὶ πολλάκις μετὰ τὸ τέλος τῆς συνεδριάσεως συνέβη νὰ μὴ εὑρίσκοντο οὔτε τὰ ἐπανωφόρια οὔτε τὰ ἀλεξιβρόχια τῶν κυρίων Βουλευτῶν, διότι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα διωρίζοντο εἰς τὰς θέσεις τῶν κλητήρων, μὴ ἀναγνωριζόμενα δι’ ἰδιαιτέρας στολῆς, ἠδύναντο ν’ ἀφαιρέσωσι ταῦτα. Πρώτην δὲ φοράν, νομίζω, ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, γενόμενος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ 1895, καθιέρωσε τὴν ἐνδυμασίαν ταύτην· ἀλλ’ ἀφοῦ τοιοῦτοι λόγοι ὑπηγόρευσαν τὰς στολὰς τῶν κλητήρων, νομίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς θὰ παραδεχθῇ, ὅτι μία μόνον ἐνδυμασία, καὶ μάλιστα 60 δραχμῶν, δὲν δύναται νὰ ἀρκέσῃ δι’ ὁλόκληρον τὸ ἔτος. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα δὲ τῆς εὐπρεπείας, λέγω, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ τις δαπάνη ἐξυπηρετοῦσα τὸν σκοπὸν τοῦτον, αὕτη βεβαίως εἶναι ἡ παρεχομένη χάριν τῆς εὐπρεποῦς παραστάσεως τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ζητήματος τῶν στενογράφων εὑρίσκομαι εἰς ῥιζικὴν διαφωνίαν πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς. Οὐχὶ ἐκ τῆς τάξεως, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ στενογράφος, καὶ τῆς μισθοδοσίας, τὴν ὁποίαν λαμβάνει, κρίνεται ἡ ἱκανότης αὐτοῦ. Εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι πρωτοβάθμιος ὁ στενογράφος, εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὑπηρεσίαν δεκαπενταετῆ, καὶ ὅμως νὰ μὴ ἦναι κρείσσων τῶν δοκίμων. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι, ὅτε διωρίσθησαν δύο στενογράφοι, προσληφθέντες τὸ πρῶτον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς, οἱ στενογράφοι Στεφανίδης καὶ Βονίτης, καταλαβόντες τὴν τελευταίαν τάξιν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι οἱ τότε ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, οἱ κυρίως περισσότερον ὁμιλοῦντες, ἔκπληκτοι ἔβλεπον, ὅτι δὲν εἶχον νὰ διορθώσωσι τίποτε. Περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῶν στενογράφων δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὁ ἀποβιώσας πρωτοβάθμιος στενογράφος Κωνσταντῖνος Κασσανδρεὺς ἐγένετο δυνατὸν ν’ ἀναπληρωθῇ ὑπὸ κατωτέρου. Περὶ δὲ τῶν δοκίμων δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἀπὸ ὀκταετίας ἢ δεκαετίας ὑπάρχουσι τοιοῦτοι ἱκανοί, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι θέσιν ἁπλοῦ γραφέως, ἵνα ἐργάζωνται ἐν τῇ Βουλῇ. Κατὰ τὸ παρελθὸν δ’ ἔτος, ἐνῷ ὑπῆρχον διωρισμένοι τρεῖς δόκιμοι, πρῶτος ὁ τότε Πρόεδρος, ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κύριος Δ. Ράλλης, προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν αὐτῶν, καὶ προεκήρυξε διαγωνισμὸν, ἵνα οἱ κατ’ αὐτὸν διακριθησόμενοι διορισθῶσιν ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν δὲ τοῦ ἐφόρου κ. Λάππα ἐγένετο ὁ διαγωνισμὸς, καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς ἀνεγράφη, ὅτι οἱ διαγωνισθέντες ἠδύναντο νὰ καταλάβωσιν ἀμέσως τὰς θέσεις τῶν δοκίμων στενογράφων. Ἑπομένως τὸ Στενογραφικὸν Γραφεῖον, βεβαρημένον ἤδη διὰ τόσης ἐργασίας, διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς εἴμεθα ὑπεύθυνοι, δὲν πρέπει νὰ γίνεται σημεῖον οἰκονομιῶν καὶ περικοπῆς δαπανῶν. Ἐπὶ τούτων τῶν σημείων διαφωνῶ πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτήν.

§117Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσωμεν ἀπόψε, διότι θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς παρελθούσης Συνόδου, ἵνα ἔχωμεν τοῦτον ὑπ’ ὄψιν προτοῦ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, ὡς ὁρίζει ἐν ἄρθροις 84 καὶ 85 ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς.

§118Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂς διακόψωμεν.

§119Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς περιωρίσθη ἀκριβῶς, προκειμένου περὶ τῶν ἐξόδων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν δαπάνην τῆς ἐκτυπώσεως τοῦ καταλόγου. Ὀφείλω νὰ δηλώσω ἐνώπιον τοῦ Σώματος, ὅτι ἡ δαπάνη ἡ ἀναγραφομένη, τῶν 7,500 δραχμῶν δύναται βεβαίως νὰ ἦναι ὀλίγον ὑπερβολικὴ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἀρξαμένη ἤδη ἐργασία, τῆς ὁποίας τὴν ἀπαρχὴν ἔχουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι εἰς χεῖρας αὐτῶν, δύναται ν’ ἀπαιτήσῃ περισσότερον ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, διὰ τοῦτο ἀνεγράφη ἡ πίστωσις τῶν 7,500 δραχμῶν, καίτοι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον δὲν ἐδαπανήθη ὁλόκληρος. Ὀφείλω ὅμως νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ κ. Καλογερόπουλος, ὁ ὁποῖος διακρίνεται διὰ τὴν ὑπέροχον αὐτοῦ ἀνάπτυξιν καὶ τὴν πρὸς τὸ καθῆκον ἀφοσίωσιν, δὲν δύναται νὰ γείνῃ καὶ αὐτὸς Ἄτλας, ὅπως παρουσιάζῃ τὸ μοναδικὸν φαινόμενον ὁ κ. Πολυζωΐδης, διότι ἡ πνευματικὴ ἐργασία δὲν ἐπιτρέπει ν’ ἀσχολῆται εἰς ὅλα.

§120Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦ κυρίου Πολυζωΐδου ἡ ἐργασία εἶναι πνευματική, ἀλλὰ καὶ τεχνικὴ καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην κοπιώδης.

§121Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Καλογερόπουλος παρέχει τὴν πνευματικὴν αὑτοῦ τροφήν, καὶ ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν βοηθῶν αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι ἐργάζονται, καὶ διὰ τὸν μισθὸν αὐτῶν τὸ ποσὸν τῶν 7,500 δραχμῶν εἶναι ἐπαρκές.

§122Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πρέπει νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν κατόπιν.

§123Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι 8 καὶ τέταρτον ἡ ὥρα, κύριε Πρόεδρε.

§124Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς διακόψωμεν.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 15′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.) Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς ἔχει ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος.

§126Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς τῆς συνεδριάσεως ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ συζήτησις μέχρις ὅτου προσκομισθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀπολογισμὸς τῆς παρελθούσης Συνόδου· τοῦτο δὲ διαγράφει καὶ ὁ Κανονισμὸς ἐν ἄρθροις 84 καὶ 85, καὶ τοῦτο ἐγένετο καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὅτε ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς προσεκόμισεν ἐνώπιον αὐτῆς τὸν ἀπολογισμὸν τῆς παρελθούσης Συνόδου, καὶ συγχρόνως μὲ τὸν ἀπολογισμὸν ἐγένετο καὶ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τοῦτο δ’ ἐγίνετο καὶ ἐπὶ σειρὰν ὅλην ἐτῶν. Ζητῶ λοιπὸν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης περὶ ἀναβολῆς.

§127Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν γνωρίζω εἰς τί θὰ χρησιμεύσῃ ἡ κατάθεσις τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐνώπιον αὐτῆς. Ἐὰν θέλῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ κάμῃ σύγκρισιν τῶν ἐξόδων τῆς παρελθούσης Συνόδου πρὸς τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ παρόντι προϋπολογισμῷ τῆς Βουλῆς, ἔχει ὑπ’ ὄψιν του τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ἡ σύγκρισις εἶναι καταφανής. Εἰς τί ἄλλο θὰ χρησιμεύσῃ ἡ κατάθεσις τοῦ ἀπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, δὲν γνωρίζω, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, δὲν ὑπήρξατε Πρόεδρος καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Σύνοδον, ὥστε νὰ κάμῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τὴν σύγκρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλετε σήμερον, πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπεβλήθη τότε.

§128ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐὰν λαμβάνω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, πράττω τοῦτο, ἵνα βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου περὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ δὲν εἶναι ἀληθῆ· διότι ἀληθῶς κατὰ τὴν λήξασαν Σύνοδον ἐζητήθη ἡ κατάθεσις τοῦ ἀπολογισμοῦ, ὡς τὰ ἄρθρα 84 καὶ 85 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζουσιν, ἀλλ’ ἡ κατάθεσις δὲν ἐπραγματοποιήθη, ἀνεβλήθη δὲ μόνον ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τρεῖς ὁλοκλήρους μῆνας, διότι τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἀποστείλῃ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τοῖς ἄρθροις 84 καὶ 85 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἠναγκάσθη δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὸν προϋπολογισμὸν ἄνευ τῆς καταθέσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ, οὐδέποτε δὲ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμὸς μετὰ τὴν κατάθεσιν τοῦ ἀπολογισμοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ἤθελεν ἀναβληθῆ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἠθέλομεν ἐπὶ μῆνας ὅλους περιμένει τὴν κατάθεσιν τοῦ ἀπολογισμοῦ, καὶ ἠθέλομεν ἐξαναγκασθῆ ἐπὶ τέλους, ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθόν, νὰ ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς ἄνευ τῆς καταθέσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ, ἵνα μὴ ἀναμένωμεν ἐπὶ μῆνας τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων. Πρέπει λοιπὸν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, χωρὶς νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησιν.

§129Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι ἐγένετο ἐν τῷ παρελθόντι νομίζω ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ γένηται καὶ σήμερον. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἠδύνατο νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς παρελθούσης Συνόδου. Τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, ὁρίζει καὶ ὁ Κανονισμός, λέγων ἐν ἄρθρῳ 85 (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατὰ τὸ προηγούμενον ἄρθρον πίνακος ὁ λογιστὴς τῆς Βουλῆς καταστρώνει τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει μεθ’ ὅλων τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπήν, ἥτις, ἀφοῦ τὸν ἐπεξεργασθῇ καὶ φέρῃ οἱασδήποτε νομίζει ἐπ’ αὐτοῦ παρατηρήσεις, τὸν παραδίδει εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅστις διατάσσει τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτοῦ τε καὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς εἰς τοὺς Βουλευτάς...» Λοιπὸν ἡ ἔκθεσις καὶ ὁ ἀπολογισμὸς εἶναι χρησιμώτατα πράγματα εἰς ἡμᾶς, θέλοντας νὰ εἰσέλθωμεν εἰς συζήτησιν ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς τῆς παρούσης Συνόδου. Εἰς τοῦτο δὲν πιστεύω νὰ εὕρῃ δυσχέρειαν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν θὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τὴν ὑποβολὴν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων. Δὲν βλέπω δὲ καὶ ποῖον συμφέρον ἔχομεν, ἵνα ταχέως ψηφίσωμεν τὸν προϋπολογισμόν, ἐνῷ ζητοῦμεν χρησιμώτατα ἔγγραφα, δυνάμενα νὰ φωτίσωσιν ἡμᾶς περὶ τῶν ἐξόδων τῶν διαφόρων ἄρθρων.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Ἀγγελοπούλου, ὅπως ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς μέχρις οὗ προσκομισθῇ ὁ ἀπολογισμὸς τῆς παρελθούσης Συνόδου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§131Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§132Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Διὰ νὰ μὴ παρατείνηται ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὅπως, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλή, ἀπαλειφθῇ τὸ κονδύλιον τῶν 5,000 δραχμῶν διὰ μικρὰ ἔξοδα, ἔστω καὶ προβλεπόμενα ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ τὰ τῶν στολῶν τῶν κλητήρων, διότι οὐδέποτε εἶδον ὄργανον τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς φέρον στολήν. Τοιουτοτρόπως φρονῶ ὅτι θὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ, καὶ θ’ ἀποφύγωμεν τὴν ψηφοφορίαν.

§133Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ προαίρεσις ἡμῶν δὲν εἶναι νὰ περιορίσωμεν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, οὐδὲ νὰ στερήσωμεν αὐτὸν ἄλλων εὐκολιῶν. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἀπολογισμὸς τῆς παρελθούσης Συνόδου εἶναι ἀναγκαῖος ἡμῖν, καὶ δυνατὸν εἶναι νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀπολογισμὸς οὗτος ἐντὸς βραχέος χρόνου, διὰ τοῦτο συνιστῶ νὰ ἀναβάλωμεν ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπὶ τοῦ τεθέντος ὑπὸ συζήτησιν θέματος.

§134Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τοσοῦτον σαφῶς ἀναγράφονται αἱ διατάξεις ἐν τοῖς ἄρθροις 84 καὶ 85, ὥστε δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἑρμηνεύσῃ τις τὸ πνεῦμα αὐτῶν. Βεβαίως καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἔχωμεν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ οἱ διάφοροι ἀπολογισμοί, οἱ ὑποβληθέντες καὶ οὐδέποτε συζητηθέντες, εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε οὐδὲν φῶς δυνάμεθα ν’ ἀποκομίσωμεν ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς περὶ τῶν κλητήρων, δὲν εἶναι ποσῶς ἀκριβές. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Σύρου ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον καὶ ἐπὶ σειρὰν ὁλοκλήρων ἐτῶν, νομίζω δέ, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς κλητῆρας καὶ τὰς στολὰς αὐτῶν, διότι οἱ τακτικοὶ κλητῆρες πάντοτε εἶχον στολάς. Αὐτὸ ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν πάντων. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος προέτεινε ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Ἐκ τῆς ἀναβολῆς ταύτης δὲν θὰ προσκόψωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἐὰν ἐνταλθῇ ὁ Κεντρικὸς ταμίας νὰ ὑποβάλῃ τὸν πίνακα, τὸν ἀπαιτούμενον ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 84 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, «ἐμφαίνοντα τοὺς ἀριθμούς, τὰ χρηματικὰ ποσὰ καὶ τὴν αἰτίαν τῆς πληρωμῆς τῶν ἐπὶ τοῦ ταμείου του ἐκδοθέντων χρηματικῶν ἐνταλμάτων διὰ τὰ ἔξοδα ἐν γένει τῆς Βουλῆς καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς προηγουμένης Βουλευτικῆς Συνόδου μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας, καὶ τῶν ἀπέναντι αὐτῶν πληρωθέντων χρηματικῶν ποσῶν», καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτοῦ νὰ συνταχθῇ ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Βουλῆς. Εἰς οὐδὲν ἐκ τούτου θὰ προσκόψῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, οὐδὲ τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῆς θὰ στερηθῇ τῶν μισθῶν του. Διότι εἶναι ἀνάγκη νὰ γένηται συζήτησις ἐπὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τεσσαρακονταετίαν δὲν συνεζητήθησαν, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν δὲ Σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπ’ ἐμοῦ ὑπεδείχθη, προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων αὐτῆς, ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ἔχωμεν καὶ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς πρὸ αὐτῆς Συνόδου, ἀλλ’ ἡ αἴτησίς μου ἐκείνη, ἕνεκα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, προσέκοψε, καὶ ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμός, ὁ προταθεὶς ὑπὸ τοῦ τότε Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἄνευ τοῦ ἀπολογισμοῦ καὶ ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ὡς βλέπετε, ψηφίζομεν σήμερον προϋπολογισμὸν μὲ ἐλαττώσεις 12,000 δραχμῶν· ἐάν τινες τῶν κυρίων Βουλευτῶν φρονῶσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν καὶ ἄλλαι νὰ ἐπενεχθῶσιν οἰκονομίαι διὰ τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν πρέπει τις νὰ ἀντιλέγῃ εἰς τοῦτο. Φρονῶ ὅμως, ὅτι οἱ λόγοι οἱ προβληθέντες δὲν εἶναι σοβαροί. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ διὰ τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῶν λόγων τῆς ἀναβολῆς ἐμποδίζεται τὸ ἄλλο νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς, δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν.

§135Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφεραν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς ἐποχὴν οἰκονομιῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἐπὶ σειρὰν ὅλην ἐτῶν ἤμην μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ, καθιστῶ γνωστὸν εἰς αὐτὸν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἅπαξ μόνον διετέλεσα μέλος τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης, καὶ τότε ἐπρότεινα πλείστας ὅσας οἰκονομίας.

§136Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλῃ τὴν ἀναβολὴν, ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος θὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του, διότι ἡμεῖς ἓν ἔχομεν καθῆκον, νὰ πιστοποιήσωμεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι. Ἐπιστοποιήσαμεν, ὅτι 20,000 περίπου δραχμαὶ δίδονται εἰς προσωπικὰς παροχάς· δὲν ὑπάρχει δ’ ἀντίρρησις κατ’ αὐτοῦ. Ὅ,τι λοιπὸν ἐλέχθη ἀφορᾷ εἰς τοῦτο μόνον, ὅτι 20,000 δραχμαὶ διατίθενται διὰ τοὺς ἀνθρώπους μας! Ἄλλο καθῆκον δὲν ἔχομεν, καὶ ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον της.

§137Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Σεῖς πόσους ἀνθρώπους ἐβάλατε;

§138Π. ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ. Τώρα, ὅτε γίνονται οἰκονομίαι, λέγετε ὅτι γίνεται σπατάλη!

§139Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὡμίλησα τοιουτοτρόπως, θέλων νὰ προκαλέσω τὰς ἀντιρρήσεις τῶν ἀξιοτίμων δύο συναδέλφων, τοῦ κ. Κορυζῆ καὶ τοῦ κ. Βαρβιτσιώτου, ἵνα εἴπωσι: «διατὶ σεῖς κατηγορεῖτε;» Εἶπον ὅτι αὐτὰ εἶναι ἔργα τῆς ἐσωτερικῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας. Δὲν κατηγοροῦμεν ὡρισμένην Κυβέρνησιν, ἀλλὰ λέγομεν, ὁμολογοῦμεν, ὅτι ὁ λαὸς φορολογεῖται βαρέως. Λέγουσιν αὐτοὶ, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, καὶ ὅτι ὁ λαὸς δὲν ὑποφέρει καὶ πρέπει νὰ φορολογηθῇ ἔτι πλειότερον. Ὑπέδειξα πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν διὰ καταργήσεως θέσεων περιττῶν καὶ πιστώσεων ἐξωγκωμένων· ἀλλὰ μᾶς λέγουσιν: «αὐταὶ αἱ θέσεις, ἃς θέλετε νὰ καταργήσωμεν, εἶναι αἱ θέσεις, τὰς ὁποίας δίδομεν ἐκ κομματικῶν ὑποχρεώσεων.» Ὅταν οὕτω τίθηνται τὰ ζητήματα, τί θέλετε νὰ πράξωμεν; Ἀλλ’ οὕτω τεθέντος τοῦ ζητήματος, οὕτω δ’ ἐκπληρωσάσης τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὸ καθῆκον αὐτῆς, νὰ πιστοποιήσῃ δηλαδὴ ταῦτα, ἂς ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, διότι ἡ εὐθύνη ἀνήκει πλέον ἐκεῖ (δεικνύει τὴν δεξιάν).

§140Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐσκόπουν νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, διότι ἀνέγνωσα αὐτὸν, καὶ εἶδον, ὅτι ἐπιφέρονται τοσαῦται οἰκονομίαι, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ διαρρυθμισθῶσι διαφοροτρόπως τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς· ἤλπιζον δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καὶ ἡ ἀντίθετος πτέρυξ, προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τούτου, θὰ συνέχαιρεν ὑμᾶς, διότι πρώτην φορὰν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔλαβε τὸ θάρρος νὰ καταργήσῃ ὅλους τοὺς ἐκτάκτους γραφεῖς, ὅλους τοὺς ἐκτάκτους κλητῆρας, καὶ νὰ φέρῃ τοιαύτας οἰκονομίας, οἵας οὐδεὶς τῶν Προέδρων τῆς Βουλῆς ἔφερεν. Ἐπὶ προϋπολογισμοῦ 112,000 δραχμῶν ἐγένοντο οἰκονομίαι 12,000, καὶ εἶναι αὗται ἀρκεταὶ, οὐδεὶς δ’ ἐξ ἡμῶν δύναται νὰ προτείνῃ νὰ γείνωσιν ἄλλαι, διότι, ἂν γείνωσι τοιαῦται οἰκονομίαι, οἵας προτείνει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, βεβαίως θὰ παραλύσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, βεβαίως θὰ παραλύσωσιν αἱ συνεδριάσεις καὶ βεβαίως ὁ κ. συνάδελφος θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ δύναται νὰ δημοσιεύσῃ τοὺς λόγους, οὓς κατὰ διαφόρους συνεδριάσεις ἀπευθύνει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ διὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ δὲν θὰ δύναται νὰ δημοκοπήσῃ (ἆ! ἆ! ἐξ ἀριστερῶν). Διότι δὲν θὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή του εἰς τὸν λαὸν, διότι δὲν θὰ δύναται νὰ δημοσιεύσῃ τοὺς λόγους του εἰς τὰς ἐφημερίδας, διὰ νὰ ἀκουσθῇ, ὅτι ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλομεν εἰς τὸν λαὸν, εἶναι τοιαύτη, ὥστε ὁ λαὸς δὲν δύναται πλέον νὰ συγκρατηθῇ. Κύριε συνάδελφε, ἤλπιζον παρ’ ὑμῶν, ὅτι σεῖς, ὁ ὁποῖος ἐχρηματίσατε κατὰ πολλὰς Περιόδους Βουλευτὴς, οὐδέποτε ἠθέλετε τολμήσει νὰ ζητήσητε νὰ δημοκοπήσητε ἐντεῦθεν, φωνάζοντες ὅτι ὁ λαὸς φορολογεῖται καὶ ἔχομεν ἀνάγκην οἰκονομιῶν, διότι τὰς οἰκονομίας ἡμεῖς τὰς ἐπεφέραμεν, σεῖς δὲ, ἐνῷ παρῆλθον τόσα ἔτη, οὐδεμίαν οἰκονομίαν ἐπεφέρατε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς.

§141Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλε, κατώρθωσε νὰ ἐπενέγκῃ οἰκονομίας 12,000 δραχμῶν· τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη ἐγίνετο σπατάλη 12,000 δραχμῶν.

§142ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Αὐτὸ παραδεχόμεθα.

§143Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων διὰ τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τοῦτο. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν εἶναι δυνατὸν, ὡς ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς φρονεῖ, καὶ μετὰ τὴν ἀποκοπὴν τοιούτων κονδυλίων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ν’ ἀποκοπῶσι καὶ ἄλλα κονδύλια, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ βλαφθῇ ἡ ὑπηρεσία. Νομίζω δ’ ὅτι οὐδεὶς ὁ ἀμφιβάλλων, ὅτι αἱ οἰκονομίαι, τὰς ὁποίας ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς, δύνανται νὰ γείνωσι, χωρὶς νὰ παραβλαφθῇ τὸ παράπαν ἡ ὑπηρεσία. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἔχομεν πάντες ὑποχρέωσιν, ἀφοῦ ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς ἀφορᾷ εἰς οἰκονομικὰ κυρίως μέτρα, ἔχομεν, λέγω, ὑποχρέωσιν νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τοῦδε περικόπτοντες πᾶσαν δαπάνην περιττὴν, ἔστω καὶ μιᾶς δραχμῆς.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Ἀγγελοπούλου περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἀπολογισμοῦ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν περὶ ὀνομαστικῆς κλήσεως πρότασίν σας;

§145Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ζήτημα Κανονισμοῦ, κύριε Πρόεδρε. Ὁ Κανονισμὸς τοῦτο κελεύει, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Ἀγγελόπουλος. Τώρα ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, κατὰ πλειονοψηφίαν λαμβανομένη, τίνα σημασίαν ἔχει; Θὰ μετατρέψωμεν τὸν Κανονισμόν; Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι πρέπει νὰ ὑποβάλληται ὁ ἀπολογισμὸς πρὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Κανονισμὸς δὲν λέγει αὐτό.

§147Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 84 λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν ἑκάστης Συνόδου ὁ Κεντρικὸς ταμίας ὀφείλει νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς πίνακα, ἐμφαίνοντα τοὺς ἀριθμοὺς, τὰ χρηματικὰ ποσὰ καὶ τὴν αἰτίαν τῆς πληρωμῆς τῶν ἐπὶ τοῦ ταμείου αὐτοῦ ἐκδοθέντων χρηματικῶν ἐνταλμάτων διὰ τὰ ἔξοδα ἐν γένει τῆς Βουλῆς καθ’ ὅλον τὸ χρονικὸν διάστημα, τὸ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς προηγουμένης Βουλευτικῆς Συνόδου μέχρι τῆς ἐνάρξεως τῆς νέας, καὶ τῶν ἀπέναντι αὐτῶν πληρωθέντων χρηματικῶν ποσῶν.» Διὰ τοιαύτην ἐργασίαν, παρακαλῶ, τίνα ἐπιρροὴν ἔχει ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἂν πρέπει νὰ ἀναβάλωμεν ἢ ὄχι; Θέλετε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς; Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν.

§148Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ πρὸ τούτου νὰ καταργήσωμεν τὰ ἄρθρα 84 καὶ 85 τοῦ Κανονισμοῦ.

§149Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται δικαιολογημένως νὰ προβάλληται ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως καὶ ψηφίσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, διότι δικαίωμα ἑκάστου Βουλευτοῦ εἶναι, ἐκ τοῦ φωτὸς τῶν πεπραγμένων τῆς παρελθούσης Συνόδου ὡς πρὸς τὰς δαπάνας διὰ τὸ προσωπικὸν, διὰ τὰ δετικὰ, διὰ τὴν γραφικὴν ὕλην καὶ λοιπὰ ἀντικείμενα νὰ κρίνῃ, τίνες δαπάναι ἐγένοντο, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τούτων νὰ κανονισθῇ ἡ δαπάνη τοῦ μέλλοντος. Ἀλλ’ ὅταν προβάλληται, ὅτι ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποβολὴ κατὰ πρῶτον τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς καὶ εἶτα ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Μαντινείας, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν λέγει τοῦτο· διότι οἱ ψηφίσαντες τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς δὲν εἶχον τοιαύτην μωρίαν...

§150Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ τὸ εἴπετε σεῖς. Ἐγὼ δὲν πιστεύω νὰ εἴχετε τοιαύτην μωρίαν.

§151Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσατε, τί εἶπον, δὲν ἀνεγνώσατε τὸν Κανονισμόν. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑκάστης Συνόδου ὁ Κεντρικὸς ταμίας ὑποβάλλει τοῦτο καὶ ἐκεῖνο, καὶ ὅτι «ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος τούτου ὁ λογιστὴς τῆς Βουλῆς καταστρώνει τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ἐξόδων, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει μεθ’ ὅλων τῶν δικαιολογητικῶν ἐγγράφων εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπήν, ἥτις, ἀφοῦ τὸν ἐπεξεργασθῇ καὶ φέρῃ οἱασδήποτε νομίζει ἐπ’ αὐτοῦ παρατηρήσεις, τὸν παραδίδει εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅστις διατάσσει τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτοῦ τε καὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς εἰς τοὺς Βουλευτάς, μεθ’ ὃ προκαλεῖ τὴν ἐπ’ αὐτῶν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.» Ἀλλὰ θέλετε νὰ σᾶς ἀποδείξω, διατὶ δὲν ἐζήτησεν ὁ Κανονισμὸς νὰ προτάσσηται ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Βουλῆς καὶ νὰ ἐπιτάσσηται ἡ ὑποβολὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς; Πολλάκις συνέβη νὰ λήγῃ μία Σύνοδος, καὶ τὴν ἑπομένην νὰ ἄρχηται μία ἄλλη. Ἐὰν κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἡρμηνεύοντο τὰ ἄρθρα 84 καὶ 85 τοῦ Κανονισμοῦ, θὰ εὑρισκόμεθα πρὸ ἑνὸς ἀνυπερβλήτου. Εἶναι γνωστόν, ὅτι κατὰ τὰς λογιστικὰς διατάξεις, ὅταν λήγῃ μία Σύνοδος τῆς Βουλῆς, ὁ Κεντρικὸς ταμίας θὰ συγκεντρώσῃ ὅλα τὰ ἐντάλματα τοῦ παρελθόντος, θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δικαιολογητικά, θὰ ζητήσῃ τὰ ἐλλείποντα ἀπὸ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον, διότι πάντα συνδέονται μετὰ τῶν ἀποδείξεων, καὶ πάντα ταῦτα θὰ καταστρώσῃ καὶ θ’ ἀποστείλῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῇ βάσει δ’ αὐτῶν θὰ συντάξῃ ὁ λογιστὴς τὸν ἀπολογισμόν, ὅστις θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ συζητηθῇ. Ἀλλὰ συνέβη, ὡς προεῖπον, πολλάκις νὰ λήξῃ μία Σύνοδος τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἑπομένην νὰ ἀρχίσῃ ἄλλη, ὅπως πέρυσιν, εἶναι δὲ δυνατὸν μία ἔκτακτος Σύνοδος τῆς Βουλῆς π. χ. νὰ μὴ διαρκέσῃ πέραν τῶν 30 ἡμερῶν ἢ 2 μηνῶν, πολλάκις δὲ νὰ ὑπάρχωσι λόγοι, ὥστε οὐδὲ τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον οὐδὲ ὁ Κεντρικὸς ταμίας νὰ ἦναι εἰς θέσιν νὰ ὑποβάλωσιν ὅλα τὰ δικαιολογητικά, ἵνα συντελεσθῇ ἡ σύνταξις τοῦ ἀπολογισμοῦ· τότε δὲ καὶ οἱ κύριοι Βουλευταὶ θὰ μείνωσιν ἄνευ ἀποζημιώσεως, καὶ οἱ ὑπάλληλοι ἄνευ μισθοδοσίας. Δὲν ἀποκρούω τὴν ἀνάγκην τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἀπολογισμοῦ πρὸς δικαιολόγησιν τῶν γενομένων δαπανῶν, δηλαδὴ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν δαπανῶν. Εὐτυχῶς ὅμως ἀπὸ τοῦ Συντάγματος τοῦ 1863 καὶ ἐντεῦθεν ἔχομεν τόσον στερεότυπον τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, ὥστε μετ’ ἐκπλήξεως παρετηρήσαμεν τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας διεπράξατε, κύριε Πρόεδρε. Ἐγὼ μετ’ ἐκπλήξεως ἤκουσα τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ διατυμπανίζωσι τὸ ἔργον τῶν οἰκονομιῶν, διότι δὲν εὑρίσκω ἐπαινετὸν τὸ ἔργον τῶν οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον διεπράξατε. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους δὲν κατορθώνει νὰ κάμῃ ἀπαρτίαν μέχρι τῆς 4ης ὥρας, διότι οὐδεὶς κλητὴρ ὑπάρχει, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὸ ἔργον· ζητοῦμεν καφὲν, ἢ ὕδωρ, καὶ οὐδεὶς εὑρίσκεται! Τοιαύτας οἰκονομίας ἐννοεῖτε; Καὶ ἐν τούτοις διεπράξατε τοιαύτας οἰκονομίας, καὶ ἡμεῖς ψηφίζομεν ταύτας! Εἰς τὰς παρατηρήσεις τοῦ βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κ. Γουναράκη περὶ ἀργομίσθων ἀπαντῶ καὶ πάλιν, ὅτι ἡ θέσις τοῦ βοηθοῦ τοῦ συντάκτου τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν εἶναι ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι σήμερον, ὑπῆρχον δὲ καὶ ἄλλαι θέσεις, καὶ ὑπῆρχον αἱ θέσεις αὗται, ἐπαναλαμβάνω, ὅτε οὐδὲ τὸ δέκατον τῆς σημερινῆς κοινοβουλευτικῆς ἐργασίας συνετελεῖτο. Ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ θέλωσι, πλὴν τῶν οἰκονομιῶν, τὰς ὁποίας ὑμεῖς ἐκάμετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ προβῶσι καὶ εἰς ἄλλας οἰκονομίας, δύνανται νὰ τὸ πράξωσι, καὶ νὰ ζητήσωσι διὰ τοῦτο τὴν ἀναβολήν. Νομίζω ὅμως, ὅτι οἱ προβαλλόμενοι λόγοι δὲν εἶναι σοβαροὶ πρὸς περικοπὴν περαιτέρω δαπανῶν, οὐδὲ ἡ ὑποβολὴ τοῦ ἀπολογισμοῦ εἶναι ἀρκετὸς λόγος δικαιολογίας τῆς ἀναβολῆς. Πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων ἐκ τῶν πρεσβυτέρων καὶ τῶν διευθυνάντων τὴν Βουλὴν καὶ τῶν διευθυνάντων τὰ τοῦ Κράτους εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωσιν, ὅτι δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην τῶν λεπτομερειῶν τῶν διαφόρων ἀπολογισμῶν, ὅπως χωρήσωσιν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο. Ἐὰν οἱ κύριοι συνάδελφοι ἔχωσιν ἄλλας προτάσεις περὶ περικοπῆς δαπανῶν, ἂς τὰς εἴπωσιν· ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ ἀπολογισμὸς δὲν θὰ φωτίσῃ περισσότερον αὐτούς. Εἶναι ἀρκετὰ φωτισμένοι ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἵνα γνωρίζωσιν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ συντελεσθῶσι περισσότεραι οἰκονομίαι. Ἐὰν ὅμως τοιαῦται ὑποβληθῶσι βασίμως, θὰ τὰς ἀκούσωμεν, καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ τὰς ψηφίσωμεν, ἐὰν τὰς εὕρωμεν σοβαρὰς καὶ δυναμένας νὰ ἐκτελεσθῶσι.

§152Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένοντες εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, ὅπως γένηται εὐρυτέρα ἐξέτασις τῶν πραγμάτων, καὶ ἀποδειχθῇ ὅτι ἀληθῶς γίνεται σπατάλη εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, τοῦτο καὶ μόνον θέλομεν νὰ πιστοποιήσωμεν, ὅτι, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ κινδυνεύοντος Ἑλληνισμοῦ, ἐν ὀνόματι τῆς ἀλυτρώτου Μακεδονίας ζητεῖ θυσίας παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, δὲν ἔχει τὸ θάρρος αὐτὴ νὰ δώσῃ τὸ χρηστὸν παράδειγμα, καὶ αὐτὴ πρώτη νὰ ἐπιβάλῃ εἰς ἑαυτὴν καὶ εἰς τοὺς φίλους αὐτῆς θυσίας· διότι, ἐνῷ ὁμιλοῦσιν ἐδῶ περὶ θυσιῶν μετὰ πολλῆς ἐμφάσεως, ἀντιστρόφως μετὰ μεγάλης περιφρονήσεως ἔρχονται νὰ ὁμιλήσωσι περὶ τῶν οἰκονομιῶν τῶν ἐπιβεβλημένων κατὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λέγοντος πρὸς ἡμᾶς: «καὶ τί ὁμιλεῖτε περὶ τῆς δαπάνης τῶν νέων Δικαστηρίων καὶ τῶν νέων νομῶν; μόλις 150 χιλιάδες δραχμαὶ δαπανῶνται χάριν αὐτῶν». Καὶ ἔλεγε τοῦτο, τὸ «150 χιλιάδες», ὡσανεὶ ἔλεγεν, ὅτι δαπανᾶται ἓν δεκάλεπτον! Δὲν δαπανῶνται βεβαίως διὰ τοὺς νομοὺς τοὺς νέους καὶ τὰ Δικαστήρια 150 χιλιάδες μόνον δραχμαί· θὰ ἀποδείξωμεν, ὅταν ἐπιστῇ ἡ ὥρα, ὅτι δαπανᾶται ἓν ἑκατομμύριον καὶ πλέον. Ἀλλὰ τοῦτο παρέλκει σήμερον· τὸ ἄξιον ἐξετάσεως καὶ βαθείας προσοχῆς ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς καὶ τοῦ ἔθνους εἶναι αὐτὴ ἡ περιφρόνησις, μετὰ τῆς ὁποίας ὁμιλεῖ ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν διαφόρων οἰκονομιῶν. Νομίζει τις, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει καμμίαν ἄλλην ἀποστολὴν ἐδῶ ἢ νὰ κατονειδίζῃ πᾶσαν ἰδέαν οἰκονομίας, ἐπιμένουσα εἰς ἓν καὶ μόνον, πῶς νὰ αὐξήσωμεν τὴν φορολογίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ἐὰν λοιπὸν ἐπιμένωμεν εἰς τὴν συζήτησιν, πράττομεν τοῦτο, ἵνα πεισθῇ καὶ ἡ Βουλή, ἵνα πεισθῇ καὶ ὁ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς Ἑλληνικὸς κόσμος, ὅτι ἐδῶ δὲν πράττουσιν ἄλλο οἱ κυβερνῶντες τὸν τόπον ἢ μόνον νὰ ἐπιβάλλωσι φόρους, καὶ μόνον φόρους καὶ ἀενάως φόρους, ὅπως τὸ προϊόν τῶν φόρων τούτων διασπαθῶσι διὰ τοὺς θεσιθήρας.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς. Παρακαλῶ τὸν κ. Ἀλεξάκην καὶ τὸν κ. Καναβαριώτην νὰ ἔλθωσιν ὡς ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι ν’ ἀναβληθῇ ἡ ψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ὑποβολῆς τοῦ ἀπολογισμοῦ λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Α. Καναβαριώτου καὶ Περ. Ἀλεξάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 134, ἐξ ὧν 96 κατὰ τῆς ἀναβολῆς καὶ 38 ὑπὲρ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Προβαίνομεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§155Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις, διότι τὸ ζήτημα, ὅπως ἀνεπτύχθη, δὲν περιωρίσθη εἰς μόνον τὸ ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς εἶναι καὶ αὐτὴ μία ὑπηρεσία τοῦ Κράτους, εἶναι ὠργανωμένη ὑπηρεσία, ὅπως, ἂν ὄχι πᾶσα ἄλλη, τοὐλάχιστον αἱ πλεῖσται ὑπηρεσίαι τοῦ Κράτους. Ἡ συζήτησις, ἥτις ἐγένετο, ἀπέδειξε, κατ’ ἐμὲ, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Βουλῆς ὑπάρχουσι δαπάναι, αἵτινες ἄνευ βλάβης τῆς λειτουργίας αὐτῆς δύνανται ν’ ἀποκοπῶσιν. Ἄν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς Βουλῆς δύνανται ν’ ἀποκοπῶσι δαπάναι ἄνευ βλάβης τῆς λειτουργίας αὐτῆς, ἕπεται, ὅτι καὶ εἰς πάσας τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, ὅπως ὑπεστηρίξαμεν κατὰ τὴν γενικὴν συζήτησιν περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ συστήματος τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι δυναταὶ οἰκονομίαι ἄξιαι λόγου. Νομίζω ὅτι τὸ θέμα τοῦτο δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Δὲν πρέπει νὰ διαφύγῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς, ὅταν ἔχῃ ἐνώπιόν της ὑπηρεσίαν, τῆς ὁποίας γνωρίζει τὰς λεπτομερείας πᾶς Βουλευτὴς, ἐπί τινα καιρὸν, ἐπὶ μίαν τοὐλάχιστον Περίοδον παρεδρεύων ἐν τῇ Βουλῇ· γνωρίζει οὗτος, ποία εἶναι ἡ ἐργασία ὅλου τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βουλῆς, οὐδεὶς δὲ δύναται ν’ ἀμφιβάλλῃ, ὅτι τὸ σύνολον τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς δύναται νὰ διεξαχθῇ ἄριστα καὶ μετὰ τὴν ἀποκοπὴν καὶ ἐλάττωσιν πολλῶν ὑπαλλήλων. Ἐγὼ ἐπαινῶ τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὰς γιγνομένας δαπάνας, καὶ νὰ ἐπιφέρῃ τὴν μικρὰν οἰκονομίαν, τὴν ὁποίαν ἐπέφερεν· ἀλλὰ δὲν δύναμαι παρὰ νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην καὶ τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Γουναράκης ἀνέπτυξεν, ὅτι αἱ οἰκονομίαι αὗται δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς διὰ τὰς σημερινὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς πάντες συμφωνοῦμεν θεωρητικῶς, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιβληθῶσιν ἀμείλικτοι οἰκονομίαι εἰς τὰς δαπάνας. Ἄν δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσιν ἀμείλικτοι οἰκονομίαι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς, τοιαῦται δύνανται νὰ ἐπιβληθῶσι καὶ εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Δὲν θ’ ἀναπτύξω τὰς λεπτομερείας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, διότι πάντες παραδέχονται — καὶ δὲν εἶδόν τινα, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ δισταγμὸν, — τὴν ὀρθότητα, ἂν ὄχι ὅλων, τοὐλάχιστον τοῦ πλείστου μέρους τῶν ὅσα ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Καὶ μόνον τὰ ἔξοδα τοῦ κεφαλαίου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἂν ἀναλύσῃ τις ἐν πρὸς ἓν, θέλει πεισθῆ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἢ δὲν εὑρίσκεται εἰς τὰς στενοχώρους περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιβαρύνῃ ἐκ νέου τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, καὶ ἑπομένως διατηρεῖ ὅλας αὐτὰς τὰς δαπάνας, ἢ εὑρισκομένη εἰς τὰς περιστάσεις ταύτας δὲν κήδεται τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας, ἀλλὰ δαπάνη 40,320 δραχμῶν διὰ τὴν λειτουργίαν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς βεβαίως εἶναί τι πλησιάζον τὴν σπατάλην. Δὲν γνωρίζω, ἂν Κράτος, τὸ ὁποῖον εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ πιέσῃ τὸν λαὸν διὰ φορολογίας νέας, πρέπει νὰ δαπανᾷ 7,500 δραχμὰς διὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, 4,000 διὰ δετικὰ βιβλίων καὶ οὕτω καθεξῆς. Ὅτι δὲ εἶναι σπάταλος ἡ δαπάνη αὕτη τῆς Βουλῆς, ἀποδεικνύεται ἐκ τῆς συγκρίσεως πρὸς τὰς δαπάνας Βιβλιοθηκῶν ἄλλων Σωμάτων νομοθετικῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς ἰδίας ἡμῶν Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη ἀναμφισβητήτως εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἔχει ὑπηρεσίαν πολὺ εὐρυτέραν, βιβλία νὰ συντηρήσῃ καὶ νὰ καταγράφῃ εἰς τοὺς καταλόγους ἀσυγκρίτως περισσότερα· καὶ μ’ ὅλα ταῦτα διὰ τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην δαπανῶνται 30,000 περίπου δραχμαὶ, δι’ ὅλας δὲ τὰς Βιβλιοθήκας τοῦ Κράτους συμπεριλαμβανομένης καὶ τῆς Ἐθνικῆς, δαπανῶνται, δρ. 46,000, διὰ μόνην δὲ τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς δαπανῶμεν 40,320! Βεβαίως, ἐὰν ἐμπνεώμεθα ἐκ πνεύματος πραγματικῆς οἰκονομίας, τὸ κύριον μέρος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἔπρεπε νὰ μεταφερθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, νὰ μείνῃ δὲ ἐν τῇ Βουλῇ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τῶν βιβλίων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον διὰ τὰς μελέτας τῶν Βουλευτῶν καὶ διὰ τὴν ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν διαχειριζόμεθα ἐνταῦθα, διότι βεβαίως μία πλουσιωτάτη φιλολογικὴ Βιβλιοθήκη, συντηρουμένη ἐν τῇ Βουλῇ, οὐδένα ἔχει σκοπόν. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν θὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν μελέτην φιλολογικῶν θεμάτων, ὅπως καταφύγῃ εἰς τὰς αἰθούσας τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἐάν τις θέλῃ νὰ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν μελέτην φιλολογικῶν θεμάτων, κατάλληλος εἶναι βεβαίως ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη. Ὥστε μεγίστη οἰκονομία δύναται νὰ γείνῃ εἰς τὰς δαπάνας τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, σπουδαία δὲ καὶ εἰς τὰς ἄλλας δαπάνας τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς. Τὰς ὀλίγας ταύτας λέξεις ἐνόμισα ἀναγκαῖον νὰ προσθέσω εἰς ὅσα ἐλέχθησαν, διότι εἶναι τὸ πρῶτον παράδειγμα, εἶναι ἡ πρώτη ἀπόδειξις, ἡ ὁποία παρουσιάζεται εἰς τὴν Βουλήν, ἀπόδειξις πασιφανής, τὴν ὁποίαν ἀντιλαμβάνεται πᾶς Βουλευτής, τὸ ὅτι δυνάμεθα νὰ εἰσαγάγωμεν σπουδαίας οἰκονομίας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι, ὅπως ἡ ὑπηρεσία τῆς Βουλῆς, οὕτω καὶ αἱ πλεῖσται τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν πολυτελῶς εἶναι συγκεκροτημέναι, ἡ ἐργασία δὲ ἑκάστης ὑπηρεσίας δύναται ἀναμφισβητήτως μετὰ περισσοτέρας ἴσως ἐπιμελείας καὶ μετὰ περισσοτέρας ἀποτελεσματικότητος νὰ διεξαχθῇ οἰκονομικῶς.

§156ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν περιορισμὸν τῶν θέσεως καὶ τῶν μισθῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι ἡ συζήτησις δὲν εἶναι ἐπίκαιρος. Συζήτησις περὶ χρησιμότητος ἢ μὴ τῶν θέσεων καὶ περὶ καταργήσεως ἢ μὴ αὐτῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ δὲν ἔχει τὴν ἁρμόζουσαν θέσιν, διότι ὁ προϋπολογισμὸς συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὁ Κανονισμὸς δὲ τῆς Βουλῆς ἀναγράφει τὰς θέσεις καὶ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων. Ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι θέσεις τινὲς εἶναι περιτταί, ἢ μισθοὶ ἀναγεγραμμένοι εἴς τινας τῶν θέσεων τούτων εἶναι ὑπερβολικοί, ἀνάγκη νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν περὶ διορθώσεως τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐκεῖ νὰ ζητήσωμεν τὰς οἰκονομίας· ἡ ἐπιψήφισις δὲ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς οὔτε ἐμποδίζει οὔτε εὐκολύνει τὸ ἔργον. Εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμός, καὶ αὔριον διὰ τῆς μεταβολῆς τοῦ Κανονισμοῦ νὰ καταργηθῶσιν αἱ θέσεις. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς δαπάνας, χωρὶς νὰ διαφωνῶ ῥιζικῶς πρὸς τοὺς συναδέλφους τοὺς ζητήσαντας οἰκονομίας, ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία δὲν ἀποτελεῖ οἰκονομίαν, ἀλλ’ ἀποτελεῖ ἐκπλήρωσιν ὑποχρεώσεως τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὁ ἐκ Νάξου βουλευτὴς κ. Πρωτοπαπαδάκης ὑπέβαλε νομοσχέδιον, ἀφορῶν τὸν διακανονισμὸν τῆς πωλήσεως καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς Ναξίας σμύριδος, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως μακρᾶς, ἀποτελούσης πολύτιμον μελέτην, — ὡς πολύτιμος δ’ ἐχαρακτηρίσθη τότε καὶ ὑπὸ τοῦ τότε Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ὑπὸ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, — ἀλλ’ ἡ ἐκτύπωσις τῆς ἐκθέσεως τῆς αἰτιολογικῆς μετὰ τοῦ νομοσχεδίου, καίτοι ὑποχρεωτικὴ, δὲν ἦτο ἐφικτὴ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Τυπογραφεῖον, ἕνεκα τοῦ πολυσελίδου αὐτῆς. Ὁ κ. Πρωτοπαπαδάκης ἐζήτησε νὰ ἀναλάβῃ νὰ τυπώσῃ ὁ ἴδιος ταύτην, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ τυπωθῇ δαπάναις τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ διανεμηθῇ, συνέστησαν δὲ ὅ τε Πρωθυπουργὸς ὁ τότε καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ τυπωθῇ δαπάναις τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέμεινε νὰ ζητηθῇ ἡ ἀνάλογος πίστωσις. Ἐνομίζετο τότε, ὅτι θὰ ἐχρειάζετο δαπάνη χιλίων δραχμῶν ἢ πλέον τοῦ ποσοῦ τούτου διὰ τὴν ἐκτύπωσιν. Ἀλλ’ ἡ πίστωσις δὲν ἐζητήθη ἀκόμη. Τὸ ἔργον ἐτυπώθη καὶ διενεμήθη, ἡ δὲ δαπάνη ἀνῆλθεν οὐχὶ εἰς χιλίας, ἀλλὰ μόνον εἰς 750 δραχμάς, νομίζω. Πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβε τότε ἡ Βουλὴ, προτείνω νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν αὐτῆς πίστωσις 750 δραχμῶν διὰ τὰς δαπάνας τῆς ἐκτυπώσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἐχρησιμοποιήθησαν δὲ τὰ ἀντίτυπα.

§157ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν διενεμήθησαν εἰς τοὺς Βουλευτάς.

§158ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διενεμήθησαν.

§159Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὴς ἡ γνώμη του, ὅτι, ἐπειδὴ ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς ὑπάρχουσι δαπάναι ἀναγεγραμμέναι, πρέπει ὑποχρεωτικῶς καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ νὰ τὰς ἀναγράψωμεν. Αἱ δαπάναι, τὰς ὁποίας ὁρίζουσιν οἱ νόμοι, δὲν ὑποχρεοῦσιν οἱανδήποτε Κυβέρνησιν νὰ ἀναγράψῃ αὐτάς, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀνάγκη ἀναγραφῆς. Ὁ προϋπολογισμὸς ἑπομένως δύναται ἄριστα νὰ ἐγκαταλείψῃ δαπάνας περιλαμβανομένας εἴτε ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς Βουλῆς, εἴτε καὶ εἰς νόμον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι δὲν πρέπει εἰς ὡρισμένον μέτρον νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει εἷς νόμος ἢ ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμόν, διότι αἱ δαπάναι αἱ ἀναγραφόμεναι ἐν τῷ Κανονισμῷ εἶναι ὁ ἀνώτερος ὅρος τῶν δαπανῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἀνωτέρα δαπάνη, ἀλλὰ κατωτέρα βεβαίως ἐπιτρέπεται, ὁσάκις ὁ συντάσσων τὸν προϋπολογισμὸν νομίζῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ἐντὸς τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ προϋπολογισμὸς οὗτος, νὰ ἐκτελεσθῇ δαπάνη τις ἀναγεγραμμένη ἐν τῷ Κανονισμῷ.

§160ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Διαφωνοῦμεν μόνον κατὰ τὸ φαινόμενον. Ῥιζικῶς δὲν διαφωνοῦμεν. Δὲν προέβαλον ἐγὼ ἔνστασιν ἀπαραδέκτου τῆς συζητήσεως. Ἐγὼ ὑπεστήριξα, ὅτι ἡ συζήτησις δὲν εἶναι ἐπίκαιρος. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι μετεχειρίσθην αὐτὴν τὴν λέξιν, καὶ δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι πράγματι δὲν εἶναι ἐπίκαιρος ἡ συζήτησις. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, ἀνάγεται μᾶλλον εἰς τὴν σχετικὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐμποδιζόμεθα ἀπὸ τοῦ νὰ περικόψωμεν τὰς δαπάνας, ἢ νὰ ἀναγράψωμεν καὶ ἄλλας πιστώσεις, ἀλλὰ συζητοῦμεν, ἂν εἶναι μία θέσις χρήσιμος ἢ ὄχι, καὶ ποῖος θὰ ἦναι ὁ μισθός. Τοιαύτη συζήτησις ἀναφέρεται εἰς τὸν νόμον τῆς Βουλῆς, τὸν κανονίζοντα τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας αὐτῆς.

§161Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Περὶ τῶν μισθῶν, βεβαίως. Ἀλλὰ περὶ τῶν θέσεων εἶναι ζήτημα τοῦ προϋπολογισμοῦ, διότι ἐνδέχεται νὰ θεωρῶμεν τὴν πλήρωσιν θέσεως ὡρισμένης μὴ χρήσιμον, καὶ τὸ ἐρχόμενον ἔτος νὰ τὴν καταργήσωμεν.

§162ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ τὴν διορθώσωμεν εἰς τὸν Κανονισμόν.

§163Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δὲν ὑποχρεούμεθα νὰ ἀναγράψωμεν ὅλας τὰς κατὰ τὸν νόμον ἢ τὸν Κανονισμὸν πιστώσεις. Ἔχομεν ἄπειρα παραδείγματα.

§164ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ ἔχω καὶ μίαν ἄλλην ἀκόμη ἰδέαν, ἡ ὁποία ἴσως φανῇ παράδοξος, ὅτι, ἐὰν δὲν ἀναγράψητε τὴν πίστωσιν, διατηρηθῇ δὲ ὁ ὑπάλληλος, δικαιοῦται νὰ πληρωθῇ.

§165ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§166ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Χωρὶς νὰ τὴν δέχωμαι ἐγὼ αὐτὴν τὴν γνώμην, τὴν εὑρῆκα καθιερωμένην. (Ἀναγινώσκονται τὰ ἄρθρα τοῦ κεφαλαίου Βʹ).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ κεφάλαιον Βʹ, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§168ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δαπάνην διὰ τὴν τύπωσιν τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη, παρακαλῶ νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλήν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ αὐτῆς τῆς δαπάνης ἐλησμόνησα νὰ εἴπω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἀποφασίσει κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, θὰ πληρωθῇ δὲ δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, διότι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναγραφῇ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς, δὲν ἀνταπεκρίνετο πρὸς τὸ ποσὸν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, τοῦ ψηφισθέντος ὑπ’ αὐτῆς. Ἕνεκα τούτου διὰ τοῦ ὑποβληθέντος σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ διαφόρων πιστώσεων τῶν Ὑπουργείων ζητεῖται ἀναπληρωματικὴ πίστωσις, ὅπως πληρωθῶσιν ὅλα τὰ ποσὰ διὰ διάφορα ἔξοδα τῆς Βουλῆς, ἐν οἷς καὶ αὐτό.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλοῦμεν τὸ Προεδρεῖον νὰ φροντίσῃ νὰ συνταχθῇ ταχέως καὶ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀπολογισμὸς τῆς Ἐκτάκτου Συνόδου, διότι ὁ ἀπολογισμὸς τῆς πρώτης Συνόδου ὑπεβλήθη.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Γʹ...

§172ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀκούομεν.

§173ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐψηφίσθη τὸ Βʹ;

§174ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη.

§175ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἠρωτήσατε τὴν Βουλήν;

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἠρώτησα.

§177ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ, εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ κεφαλαίου Βʹ νὰ γείνῃ ὀνομαστικὴ κλῆσις.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον;

§179ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Προτείνω τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ. Νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι 15;

§181Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσι πολὺ περισσότεροι. (Ἐγείρονται πλείονες τῶν 15).

§182Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐψηφίσθη αὐτό.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφανθῇ περὶ τούτου. Ἀνέγνωσεν ὁ Γραμματεὺς ὅλα τὰ ἄρθρα. Ἤδη ὁ κύριος Στελλάκης ζητεῖ ἐκ νέου νὰ ἐπανέλθωμεν!

§184Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠρωτήθη ἡ Βουλή.

§185Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγένετο διαμαρτυρία, ὅτι δὲν ἀκούομεν τὴν ἀνάγνωσιν. Δὲν εἶναι ἔλλειψις, εἶναι ζήτημα φωνῆς.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀποφανθῇ λοιπὸν ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ.

§187Ν. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Τὸ ἐζήτησαν 15;

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ναί.

§189Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα θὰ γείνῃ ψηφοφορία περὶ καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ βοηθοῦ τοῦ διευθυντοῦ. Δὲν δύναμαι νὰ δώσω τὸν λόγον πλέον.

§191Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κατόπιν τῶν λόγων μου πιθανὸν νὰ ἀποσύρῃ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς τὴν πρότασιν.

§192Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς θὰ τὴν ἀποσύρῃ;

§193Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Νὰ ἐλαττώσωμεν τὸ ποσόν.

§194Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ ψηφίσωμεν, κύριε Πρόεδρε;

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω τὴν πρότασιν εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς πιστώσεως διὰ τὸν βοηθὸν τοῦ Διευθυντοῦ λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§196ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Διὰ νὰ μὴ ἐπαναλαμβάνωνται αἱ ψηφοφορίαι δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ θεωρηθῇ τοῦτο κωλυσιεργία, παρακαλῶ, εἰς τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ, νὰ ἑνωθῇ ἡ ψηφοφορία διὰ τὸν βοηθὸν τοῦ Διευθυντοῦ καὶ διὰ τὸν λογιστήν.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν εἶναι σύμφωνοι οἱ 15...

§198Π. ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ τὸ τοιοῦτον. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι πολλοί, οἱ ὁποῖοι νὰ θέλωσι τὴν ἀπάλειψιν τῆς μιᾶς θέσεως, καὶ ἄλλοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς ἑτέρας.

§199ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Βεβαίως· πρέπει νὰ διαιρεθῇ ἡ ψηφοφορία.

§200ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ λέγω καὶ ἐγώ. Εἶναι διαιρετὸν τὸ ζήτημα.

§201ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἂς γείνῃ μονομερῶς.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι θέτει μονομερῶς τὴν πρότασιν, ἤτοι μόνον διὰ τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ, θὰ γείνῃ ψηφοφορία. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαγραφὴν τῆς πιστώσεως διὰ τὸν βοηθὸν τοῦ Διευθυντοῦ λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἡσυχάσητε, διότι, ἐὰν ἐξακολουθήσητε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεδρίασις. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ν. Α. Στράτου καὶ Ι. Γ. Λάππα, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§203ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 148, ἐξ ὧν 99 κατὰ τῆς προτάσεως, 48 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ διαγραφῆς τῆς πιστώσεως διὰ τὸν βοηθὸν τοῦ Διευθυντοῦ ἀπερρίφθη.

§204Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ δεχθῇ τὴν διαγραφὴν τοῦ κονδυλίου τῶν στολῶν τῶν κλητήρων, διότι ὀλίγαι ἡμέραι ἐργασίας τῆς Βουλῆς ὑπολείπονται ἀκόμη, ἢ τοὐλάχιστον νὰ περιορίσῃ αὐτὸ εἰς τὸ ἥμισυ. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, αἱ 5,000 δραχμαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι διὰ μικρὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς, εἰς τί δαπανῶνται;

§205Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ταῦτα εἶναι ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀναγράφονται κατ’ ἔτος.

§206Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ἐφέτος, διότι ἐνόμισα, ὅτι εἶναι νέα ἐποχή, ἐποχὴ οἰκονομιῶν.

§207Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Αἱ 5,000 δραχμαὶ διὰ τὰ μικρὰ ἔξοδα, αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὸν ὑπὸ συζήτησιν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς, ἀναγράφονται ἀφ’ ἧς ὑπάρχει ἡ Βουλὴ τακτικώτατα, καὶ οὐδεὶς ἐπὶ τριακονταετῆ συνεχῆ βίον τῆς Βουλῆς ἐζήτησε τὴν μεταβολὴν τοῦ κονδυλίου τούτου.

§208Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐκπλήττομαι μέ τινας παρατηρήσεις τινῶν τῶν κυρίων Βουλευτῶν, γιγνομένας ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὑπ’ ἐμοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς ζητεῖ λόγον διὰ τὴν ἀναγραφὴν τῶν 5,000 δραχμῶν. Ἐὰν ἀνέτρεχεν εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς καὶ ἀπολογισμοὺς ὅλων τῶν παρελθόντων ἐτῶν, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο οὐ μόνον τακτικῶς ἀνεγράφετο, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐπήρκει, καὶ ἕνεκα τούτου πάντοτε σχεδὸν ἐψηφίζετο ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἑτέρων 5,000 δραχμῶν. Αἱ 5,000 αὗται δραχμαὶ ἀφορῶσιν εἰς ἔκτακτα ἔξοδα τῆς Βουλῆς, καὶ τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτῶν δαπανᾶται δυστυχῶς καθ’ ἕκαστον ἔτος διὰ στεφάνους εἰς κηδείας Βουλευτῶν, ἔτι δὲ καὶ δι’ ἐπισκευὴν μικρῶν ζημιῶν, αἵτινες γίγνονται εἰς τὸ Βουλευτήριον καὶ αἵτινες δὲν δύνανται νὰ προσδιορισθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων. Ἐπειδὴ δὲ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἑτέρων 5,000 δραχμῶν, τῶν ἀναγραφομένων δι’ ὑπέρβασιν τῆς πιστώσεως, δὲν δαπανᾶται ὁλόκληρον, ἐνόμισα, ὅτι διὰ τῶν 5,000 μόνον θὰ ἠδυνάμην νὰ οἰκονομήσω τὰ ἔκτακτα ἔξοδα, καὶ ἀνέγραψα αὐτάς.

§209Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ ὁμολογουμένως συγχαίρω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς διὰ τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν· ἐζήτησα δὲ τὴν πληροφορίαν, οὐχὶ διότι ἀμφέβαλλον περὶ τῆς διαθέσεως τοῦ ποσοῦ τούτου, ἀλλὰ διότι ἤθελον νὰ μάθω, πῶς τοῦτο διατίθεται. Ἐπειδὴ δὲ ἐπείσθην, ὅτι καλῶς διατίθεται, δὲν ἔχω τίποτε νὰ παρατηρήσω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Βʹ, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Γʹ. «Ἔξοδα Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς»).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὅλον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς ἐνεστώσης Συνόδου δραχμαὶ 562,100. Δεύτερον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς περὶ τροποποιήσεως ἐδαφίων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§211ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς προτάσεως περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ καὶ κατόπιν τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἐπέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Βοζίκης, ὅτι εἶναι ζήτημα τάξεως ἢ κατάργησις εἴτε θέσεων εἴτε μισθῶν, ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν καὶ πρότασιν: «Ἐκ τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Κανονισμοῦ ἀπαλείφονται ἡ θέσις βοηθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς, ἡ θέσις τοῦ ἀρχειοφύλακος, ἡ θέσις τοῦ λογιστοῦ καὶ ἡ θέσις τοῦ ἑνὸς τῶν βοηθῶν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν.»

§212Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατελέσας Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τοῦ κοσμήτορος τοῦ Ἀναγνωστηρίου δικαιολογεῖται πληρέστατα, διότι ὁ κατέχων τὴν θέσιν ταύτην κύριος Ραζῆς εἶναι ἱκανώτατος ὑπάλληλος, περὶ τούτου δὲ δύνανται καὶ οἱ ἕτεροι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι διετέλεσαν Ἔφοροι τῆς Βιβλιοθήκης, νὰ βεβαιώσωσι τὴν Βουλήν.

§213ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἤμεθα συνεπεῖς, κύριε Πρόεδρε. Πρὸ ὀλίγου ἐπροτείναμεν οἰκονομίας· τώρα θὰ προτείνωμεν αὐξήσεις;

§214Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ ἐπέφερα οἰκονομίας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς 5,000 δραχμῶν καὶ πλέον· ὅτε δὲ ὑπέβαλον τὰς οἰκονομίας, περὶ τῶν ὁποίων ἀπεφάσισεν ἤδη ἡ Βουλή, ἐζήτησα τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ καλλιγράφου καὶ βοηθοῦ, ἔχοντος μισθὸν δραχμῶν 240 κατὰ μῆνα, καὶ τὴν ἵδρυσιν ἀντ’ αὐτῆς θέσεως ταξινόμου πρὸς δραχ. 200. Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἐπρότεινα, διότι πρόκειται νὰ γείνῃ ἡ μεταφορὰ ὅλων τῶν μὴ χρησίμων πρὸς τὸ κύριον ἔργον τῆς Βουλῆς βιβλίων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, ὡσαύτως ἐπρότεινα τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τοῦ κοσμήτορος τοῦ Ἀναγνωστηρίου τῆς Βιβλιοθήκης, ὁ ὁποῖος ὁμολογουμένως εἶναι εἷς τῶν ἀρίστων ὑπαλλήλων, κατὰ δραχμὰς 40. Ἐκ τῆς αὐξήσεως ὅμως ταύτης οὐδεμία προσθήκη ἐπέρχεται, διότι ἐλαττοῦται ἀφ’ ἑτέρου ὁ μισθὸς τοῦ ταξινόμου κατ’ ἴσον ποσόν. Ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ ἀντίρρησίς τις, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω, καὶ ἀποσύρω τὴν πρότασιν.

§215Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ζητῶ μίαν πληροφορίαν, κύριε Πρόεδρε. Προστίθεται μία νέα θέσις ταξινόμου, καὶ καταργεῖται ἡ τοῦ καλλιγράφου, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 240 δραχμάς;

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§217Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Λοιπὸν προστίθεται μία νέα θέσις ταξινόμου. Ἤδη ἐρωτῶ, ποία ἀνάγκη ὑπηγόρευσε τὴν διαγραφὴν τῆς θέσεως τοῦ καλλιγράφου; Ἦτο περιττή; Εἶναι ἀπαίτησις τῆς ὑπηρεσίας; Καὶ ὁ ταξινόμος πῶς προστίθεται; Ὑπάρχει ἀνάγκη, ἡ ὁποία ἐπιβάλλει τοῦτο;

§218Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑπάρχει ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν εἷς ὁμολογουμένως πολὺ καλὸς ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος κατέχει τὴν θέσιν τοῦ καλλιγράφου. Σημειώσατε, ὅτι τὸν ἄνθρωπον τοῦτον τιμῶ, ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ὅμως ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι σπανίως συχνάζει εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς. Ἐπειδὴ δὲ σᾶς εἶπον, ὅτι πρόκειται νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην ὅλα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα δὲν σχετίζονται πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν μίαν οἰκονομίαν νὰ ἐπιφέρω, διὰ νὰ ἀναγραφῇ ἡ θέσις τοῦ ταξινόμου, ἡ ὁποία θὰ ἦναι πολὺ χρήσιμος διὰ τὴν ταξινόμησιν τῶν μεταφερθησομένων βιβλίων καὶ τὴν μεταφορὰν αὐτῶν.

§219Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τὸ τελευταῖον εἶναι εἰς βάρος σας.

§220Π. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, ἤθελον μίαν διασάφησιν. Ἤθελον νὰ μάθω παρὰ τοῦ κ. Ἐφόρου...

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει θέμα. Ὁ κύριος Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἐδήλωσεν, ὅτι ἀποσύρει τὴν τροποποίησίν του.

§222Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀποσύρω τὴν πρότασίν μου· ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀντίρρησις περὶ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ κοσμήτορος τῆς Βιβλιοθήκης, ἐγὼ δὲν ἐπιμένω· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον πρόκειται περὶ τῆς θέσεως τοῦ ταξινόμου, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ ἡ πρότασίς μου, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τοῦ καλλιγράφου, εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς θέσεως τοῦ ταξινόμου καὶ τῆς ταξινομήσεως τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ὁ δὲ ὑπάρχων ἤδη ταξινόμος εἶναι γέρων καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, οὐδὲ συχνάζει εἰς τὸ γραφεῖον.

§223ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Βλέπετε λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν εἴχετε δίκαιον νὰ μὲ διακόψητε, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπαναληφθῇ ἄλλοτε τὸ τοιοῦτον.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπέθεσα, ὅτι ἀπέσυρε τὴν πρότασίν του ὁ κ. Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ σᾶς παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά, νὰ ἦσθε εὐλαβέστερος, ὅταν ἀποτείνησθε πρὸς τὸ Προεδρεῖον.

§225ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σέβομαι τὸ Προεδρεῖον, ἀλλὰ καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἦναι πάντοτε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν κρίνῃ ὁ κ. Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ὅτι ἡ θέσις τοῦ καλλιγράφου εἶναι περιττή, τότε βεβαίως καλῶς ἔπραξε, προτείνας τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως ταύτης. Ἐὰν ὅμως, διότι ὁ ὑπάρχων καλλιγράφος δὲν ἐσύχναζεν εἰς τὸ γραφεῖον, ἵνα ἐργασθῇ, καὶ διότι εἶναι γέρων, ζητῇ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως, νομίζω, ὅτι προτείνει ὁ κ. Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης πρᾶξιν, ἡ ὁποία θὰ φέρῃ βλάβην εἰς αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν, πλὴν τῆς βλάβης, τὴν ὁποίαν θὰ φέρῃ, διότι δημιουργεῖται εἷς ἔτι συνταξιοῦχος. Αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν περιμένω ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐξ Ὀλυμπίας· ἂν δηλαδὴ κρίνει περιττὴν τὴν θέσιν, ὅτε δὲν ἔχομεν λόγον νὰ συζητῶμεν· ἂν ὅμως νομίζῃ...

§226Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κρίνω τὴν θέσιν περιττήν.

§227ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐὰν ἐλέγετε τοῦτο ἐξ ἀρχῆς, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ὅπως σᾶς ζητήσω τὴν ἐξήγησιν ταύτην.

§228ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Γίνεται μία μεταβάπτισις τῆς ὀνομασίας τῶν θέσεων, θὰ σᾶς εἴπω πρὸς τίνα σκοπὸν τείνουσα. Δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης ἐπρότεινε τὴν τροποποίησιν ταύτην· ὁ λόγος εἶναι ἡ ἀπόλυσις τοῦ ὑπάρχοντος ὑπαλλήλου ἀπὸ τῆς θέσεως· αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός, νὰ ἀπολυθῇ ὁ ὑπάρχων, καὶ ὄχι νὰ καταργηθῇ ἡ θέσις, ἀλλὰ, μεταβάλλουσα ὄνομα, νὰ δοθῇ εἰς ἄλλον. Ὁ ὑπάρχων βοηθὸς τοῦ βιβλιοφύλακος καὶ καλλιγράφος εἶναι, κατὰ τὸν κύριον Ἔφορον, λόγῳ γήρατος, ἀνίκανος νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἐὰν οὕτως ἔχῃ, ἂς ἀπολυθῇ τῆς ὑπηρεσίας. Τὰ καθήκοντα ὅμως τοῦ ταξινόμου καὶ βοηθοῦ τοῦ βιβλιοφύλακος εἶναι τὰ αὐτά· δὲν προστίθενται νέα καθήκοντα· τὰ καθήκοντα τοῦ βοηθοῦ τοῦ βιβλιοφύλακος καὶ καλλιγράφου δὲν διαστέλλονται πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ ταξινόμου, οὐδὲ κανονίζονται ἐν τῷ Κανονισμῷ τὰ καθήκοντα τοῦ ταξινόμου· θέσις καὶ τίτλος ἤδη τὸ πρῶτον εἰσάγονται, καὶ τίτλος καὶ θέσις ἄνευ ὡρισμένου κύκλου ἐνεργείας. Δὲν ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ πρόκειται ν’ ἀνατεθῶσι τὰ αὐτὰ καθήκοντα εἰς ἄλλον, ν’ ἀπολυθῇ ὁ βοηθὸς τοῦ βιβλιοφύλακος, ὁ ἤδη ὑπάρχων, ὁ κατὰ τὸν κ. Ἔφορον ἀνίκανος, καὶ νὰ διορισθῇ ὁ ἱκανός; Ἢ μὴ πρόκειται διὰ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως ν’ ἀπολυθῇ ὁ ὑπάρχων, ὁ γέρων, καὶ νὰ διορισθῇ ὁ ἄλλος, ὁ νέος, διὰ τῆς μετονομασίας τῆς θέσεως; Αὐτὸ ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἀπ’ εὐθείας διὰ τοῦ Προεδρείου, καὶ νὰ μὴ θέλωμεν ν’ ἀπασχολῶμεν τὴν Βουλὴν διὰ τῶν τοιούτων συζητήσεων.

§229Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ πολλὰ ἔτη εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προΐσταμαι τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ὡς Ἔφορος αὐτῆς, καὶ ἔβλεπον τὸν καλλιγράφον καθ’ ἑκάστην ἐργαζόμενον εἰς τὸν καταρτισμὸν τοῦ δελτίου τοῦ ἀλφαβητικοῦ καταλόγου τῶν βιβλίων τῆς Βιβλιοθήκης. Ὥστε ἤρχετο ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ καὶ εἰργάζετο. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ καλλιγράφος οὗτος σήμερον κατέστη ἄχρηστος, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἑπταετίαν, καθ’ ἣν ἐχρημάτισα Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης, ἀπεδείχθη οὗτος χρησιμώτατος, καὶ πολλὰς ὑπηρεσίας προσέφερεν εἰς τὴν κατάρτισιν τοῦ καταλόγου. Τὴν θέσιν τοῦ ταξινόμου τὴν κατεῖχεν ἕτερος, κατόπιν μετονομασθεὶς βοηθὸς τοῦ βιβλιοφύλακος. Εἰσηρχόμην τακτικῶς εἰς τὴν Βιβλιοθήκην καὶ εὕρισκον πάντοτε ἐκεῖ τὸν ταξινόμον καταγινόμενον εἰς τὴν ταξινόμησιν τῶν βιβλίων. Ἤκουσα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου, Ἐφόρου νῦν τῆς Βιβλιοθήκης, ὅτι πρόκειται βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἡ ἰδέα εἶναι ἀρίστη, διότι πολλὰ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, λόγῳ τῆς κακῆς συντηρήσεως, φθείρονται. Νομίζω ὅμως, ὅτι θὰ ἦτο ὀρθόν, ἂν ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου, ὅτι πρέπει τινὰ τῶν βιβλίων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, θὰ ἦτο, λέγω, ὀρθὸν ἡ Βουλὴ νὰ ὁρίσῃ μίαν ἐπιτροπήν, ἥτις, ἐκλεγομένη ὑπὸ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, νὰ κρίνῃ, ποῖα βιβλία εἶναι σύμφωνα μὲ τὸν προορισμὸν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, νὰ χωρίσῃ δὲ αὐτὰ ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἀλλὰ νομίζω προσέτι, ὅτι ἡ πρότασις, καὶ ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν, εἶναι τοσοῦτον σημαντική, ὥστε ἴσως θὰ ἦτο προτιμότερον νὰ μελετηθῇ, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἐγκρίνει ἡ Βουλὴ τὸν ἀποχωρισμὸν τῶν βιβλίων, νὰ καθορισθῇ ὁ τρόπος, καθ’ ὃν θὰ γένηται οὗτος, ὅπως μὴ ἡ καλὴ λειτουργία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς διαταραχθῇ, ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις ἔχει πρῶτον ἀνάγκην μελέτης, καὶ κατόπιν τῆς μελέτης αὐτῆς νὰ ἀποφασισθῶσι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ πρωτοβουλία τοῦ ἀξιοτίμου Ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἐπιδιώκει σήμερον. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἤθελον κηρυχθῆ ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς.

§230Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διὰ τοὺς φιλολογοῦντας δὲν εἶναι ξένη ἡ ταξινόμησις βιβλίων. Ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν δὲ τῆς θέσεως τοῦ βοηθοῦ τοῦ βιβλιοφύλακος καὶ καλλιγράφου, ταύτην προτείνω, οὐχί, διότι ἔχω ἐπιθυμίαν ν’ ἀπολύσω τὸν καλλιγράφον, ἀλλὰ διὰ νὰ χρησιμοποιήσω πρόσωπον, τὸ ὁποῖον νὰ γνωρίζῃ ποῖα θὰ ἦναι τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, καὶ τοῦ ὁποίου αἱ ὑπηρεσίαι θὰ ὦσι χρήσιμοι, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία τοῦ ὑπάρχοντος καλλιγράφου δὲν εἶναι ἐντελῶς χρήσιμος. Ἡ ὑπηρεσία, τὴν ὁποίαν ἐξετέλει ὁ κ. καλλιγράφος, βεβαίως δὲν εἶναι χρήσιμος, διότι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην δύναται νὰ ἐκτελέσῃ σήμερον οἱοσδήποτε ὑπάλληλος, λαμβάνων 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ὅταν πρόκηται ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν δελτιογραφίαν. Ἡ πρότασις λοιπὸν γίνεται χάριν τῆς ὑπηρεσίας τῆς Βιβλιοθήκης καὶ διὰ τὴν ταξινόμησιν ὅλων ἐκείνων τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα σήπονται ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ, διότι, ἐὰν δὲν ταξινομηθῶσι, θὰ καταστραφῶσιν, ἐστιβαγμένα ἐν ταῖς διαφόροις αἰθούσαις τῶν ὑπογείων τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασίν μου.

§231Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ὀφείλω νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τῆς ἰδέας τοῦ ἀξιοτίμου κ. ἐκ Χαλκίδος συναδέλφου. Ὅτι ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς ὑπάρχουσι περιτταὶ θέσεις, εἶναι ἀναμφισβήτητον· διατελέσας δὲ καὶ ἐγὼ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης πρότεινα ἄλλοτε οἰκονομίας τινάς, μετήλλαξα δὲ καὶ τὰς ὀνομασίας ὑπαλλήλων τινῶν αὐτῆς. Ὑπῆρχε πράγματι καλλιγράφος, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ καλλιγράφος εἶχεν ἀρκετὴν πεῖραν καὶ τῆς βιβλικῆς ὑπηρεσίας καὶ ὡς ἐκ τούτου συνετέλει καὶ εἰς τὸ νὰ ὑποβοηθῇ τὸν βιβλιοφύλακα, προσέθηκα τότε παρὰ τῇ ὀνομασίᾳ τοῦ καλλιγράφου καὶ τὴν ὀνομασίαν τοῦ βοηθοῦ τοῦ βιβλιοφύλακος. Ἤδη παρισταμένης ἀνάγκης ταξινομήσεως, ὡς διατείνεται ὁ κ. Ἔφορος, κατὰ τὴν μεταφορὰν μέρους τῶν βιβλίων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ ἐκ τῶν ἐνόντων καὶ διὰ τῶν ὑπαρχόντων ὑπαλλήλων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, διότι εἰδικὸν ταξινόμον εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρητε ἐν Ἑλλάδι, διότι, ἵνα καταρτισθῇ τις τοιοῦτος, ἀπαιτεῖται πλὴν τῶν εἰδικῶν γνώσεων καὶ πεῖρα μακρά· ὡς τοιοῦτος δὲ θεωρεῖται εἷς καὶ μόνος, ὁ κ. Δέφνερ τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης. Προστρέξατε εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην καὶ ζητήσατε πληροφορίας, καὶ θὰ πληροφορηθῆτε μετὰ πόσης δυσκολίας δύνασθε νὰ καταρτίσητε κατάλληλον ταξινόμησιν. Ἀλλ’ ἐὰν παρίσταται ἀνάγκη μεταφορᾶς μέρους τῶν βιβλίων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, δύναται νὰ συνεννοηθῇ ὁ ἀξιότιμος Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς μετὰ τοῦ βιβλιοφύλακος αὐτῆς περὶ τοῦ τρόπου τῆς μεταφορᾶς, ἢ νὰ ζητήσωσι τὴν ἄδειαν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν ταξινόμον τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης νὰ συνεργασθῇ μετ’ αὐτῶν, ὅπως καθορισθῶσι τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ μεταφερθῶσιν ἐκεῖ. Διὰ τοῦτο θεωρῶ ὅλως διόλου περιττὴν τὴν ἀναγραφὴν δαπάνης εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς διὰ τὴν θέσιν ταξινόμου. Ἐὰν θεωρῆτε σήμερον τὴν θέσιν τοῦ καλλιγράφου καὶ βοηθοῦ τοῦ βιβλιοφύλακος περιττὴν, νὰ τὴν καταργήσωμεν· ἀλλ’ οὐδεμία οἰκονομία θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τούτου εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, τοὐναντίον μάλιστα ζημία θὰ ἐπέλθῃ, διότι σὺν τῇ δαπάνῃ διὰ τὴν δημιουργουμένην θέσιν τοῦ ταξινόμου θὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ καλλιγράφου καὶ βοηθοῦ τοῦ βιβλιοφύλακος, ἡ ὁποία θ’ ἀνέρχηται εἰς 150 δραχμὰς κατὰ μῆνα, διότι ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς ἔχει 30 ἐτῶν ὑπηρεσίαν.

§232ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐὰν ἦναι εὔκολον, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μοὶ δώσητε μίαν πληροφορίαν. Γίνεται συζήτησις περὶ μεταφορᾶς μέρους τῶν βιβλίων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἔχει ἀποφασισθῆ τοιοῦτόν τι παρὰ τῆς Βουλῆς; Ζητεῖται ἡ ἵδρυσις θέσεως ταξινόμου, διὰ νὰ ἐπιμεληθῇ τὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν βιβλίων· ἀλλ’ ἡ μεταφορὰ δὲν ἀπεφασίσθη, καὶ νομίζω, ὅτι καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον εἶναι ὅλως ἀδικαιολόγητος ἡ ἵδρυσις θέσεως ταξινόμου.

§233Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀλλὰ μήπως πρόκειται τὰ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς νὰ μεταφερθῶσιν εἰς ξένον ἵδρυμα;

§234Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς εἶναι κτῆμα τῆς Βουλῆς, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται ἄνευ τῆς ἀδείας τῆς Βουλῆς νὰ γείνῃ ἡ μεταφορά.

§235Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τότε, κύριε συνάδελφε, αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως ὅσα ἐκ τῶν βιβλίων τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἤθελον θεωρηθῆ περιττὰ παρ’ ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ὁρίσῃ ἡ Βουλὴ ἢ τὸ Προεδρεῖον, μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην ἀπὸ τὰ ὑπόγεια τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἐστιβαγμένα, διότι οὕτως εὑρισκόμενα ἐκεῖ καταστρέφονται, καὶ ὅσα δὲν εἶναι χρήσιμα εἰς τὰ ἔργα τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ μεταφερθῶσι.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν προτεινομένων τροποποιήσεων...

§237Ι. ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κύριος Καλογερόπουλος ἐζήτησε τὴν ἀναβολήν.

§238Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς εὑρίσκονται πλεῖστα ἄχρηστα δι’ αὐτὴν βιβλία, ἀφορῶντα εἰς κλάδους ξένους πρὸς τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐξευρεθῇ ὁ τρόπος τοῦ χωρισμοῦ τῶν βιβλίων αὐτῶν, καὶ πρὸς τοῦτο δέον ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις. Δὲν εἶναι ὀρθὸν, μέτρα τοιαῦτα νὰ λαμβάνωνται τοσοῦτον ἐπιτροχάδην· ἡ Βιβλιοθήκη εἶναι ἀξίας μεγίστης, δὲν πρέπει δὲ ν’ ἀποφασίζωμεν οὕτω πως τὴν μεταφορὰν αὐτῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην· πρέπει νὰ ἔχωμεν χρόνον, ἵνα κανονίσωμεν τὸ ζήτημα αὐτὸ, διότι, ὅ,τι μετὰ τόσων ἐτῶν ἐργασίαν συνελέχθη εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς δὲν πρέπει νὰ τὸ καταστήσωμεν ἄχρηστον.

§239Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὅ,τι συνελέχθη διὰ τόσης προσωπικῆς ἐργασίας καὶ ἐργασίας μακροῦ χρόνου, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἐὰν ἀφήσωμεν ὡς ἔχει, θὰ καταστραφῇ ἀναποφεύκτως, ἐστιβαγμένον ἐν ταῖς διαφόροις τρώγλαις, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν εἰς τὰ ὑπόγεια τῆς Βιβλιοθήκης. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ ἦναι τὰ βιβλία τοποθετημένα εἰς βιβλιοθήκας καὶ εἰς μέρη ἀπηλλαγμένα ἀπὸ τὴν ὑγρασίαν δεδεμένα, θὰ ἦτο παραλογισμὸς νὰ ζητήσωμεν τὴν μεταφορὰν αὐτῶν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἀλλὰ σήμερον, κύριε συνάδελφε, ὑμεῖς, ὅστις ἐχρηματίσατε καὶ Ἔφορος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, γνωρίζετε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ βιβλία αὐτά, ἀσφυκτιῶντα ἐν ταῖς διαφόροις ἀποθήκαις τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς μεταφορᾶς μέρους αὐτῶν, ὅσα δὲν εἶναι χρήσιμα πρὸς τὸ ἀποκλειστικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς. Δὲν ἠξίωσα, κύριε συνάδελφε, ἐγὼ ν’ ἀσχοληθῶ εἰς τὸ ἔργον αὐτό, οὔτε ἔχω τὰς πρὸς τοῦτο ἀπαιτουμένας γνώσεις. Προέτεινα, ἵνα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, τῇ συγκαταθέσει τῆς Βουλῆς, ὁρίσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ Βουλευτῶν εἰδικῶν, ἡ ὁποία δύναται ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ φέρῃ γνώμην καὶ κανονίσῃ, τίνα βιβλία πρέπει νὰ παραμείνωσιν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς, καὶ τίνα νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην.

§240ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου Ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης εἶναι ὀρθὴ κατ’ οὐσίαν. Καὶ ἐγὼ καὶ πολλοὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἰς διαφόρους περιστάσεις ὑπεδείξαμεν αὐτὴν τὴν γνώμην. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐν μιᾷ στιγμῇ νὰ ληφθῇ τοιαύτη ἀπόφασις, εἴτε ὑπὲρ εἴτε κατὰ τῆς προτάσεως ταύτης. Τὸ ζήτημα εἶναι λίαν σπουδαῖον, διότι, ὡς γνωρίζετε, ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς περιέχει καὶ διαφόρους δωρεὰς δωρητῶν, οἱ ὁποῖοι ἐδώρησαν εἴτε τὰς βιβλιοθήκας των εἴτε ποσὸν χρημάτων, διὰ νὰ πλουτισθῇ ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν τὸ ζήτημα, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ ἀντικείμενον συζητήσεως καὶ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς. Ὑπὸ τοιοῦτον τύπον πρέπει ἡ πρότασις νὰ ὑποβληθῇ· νὰ γείνῃ ἔκθεσις ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον, ἥτις νὰ φωτίσῃ ἡμᾶς περὶ τῆς ἀνάγκης, καὶ τότε ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ καὶ ὑποδείξῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ γείνῃ ὁ χωρισμὸς τῶν βιβλίων· διότι βεβαίως εἶναι βιβλία πολλά, τὰ ὁποῖα δὲν χρησιμεύουσιν εἰς τὴν Βουλήν· εἶναι καθαρῶς φιλολογικὰ καὶ διάφορα ἄλλα, ἅτινα δὲν εὑρίσκονται εἰς τὸν φυσικὸν αὐτῶν προορισμόν, δὲν εἶναι χρήσιμα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ πρέπει νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Τότε θὰ καταστῇ εὔκολον νὰ γείνῃ ἡ ταξινόμησις τῶν ὑπολοίπων ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ τοποθετηθῶσι τὰ βιβλία εἰς τὰς προθήκας, ὥστε νὰ δύναταί τις ἐντὸς ὀλίγων στιγμῶν νὰ εὕρῃ τὸ βιβλίον, τοῦ ὁποίου ἔχει ἀνάγκην· διότι σήμερον δύναται νὰ περιμένῃ ἐπὶ ἑβδομάδας, καὶ ὁ βιβλιοφύλαξ νὰ μὴ δύναται νὰ τὸ δώσῃ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι σήμερον ἡ Βουλὴ δὲν θὰ θελήσῃ ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§241Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ζήτημα παρατηρῶ ὅτι ἐξετάζεται ὑπὸ ἔποψιν ἀποθήκης. Ἐπειδὴ ὁ χῶρος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ἐπαρκής, καὶ ἐντεῦθεν ἀπειλεῖται ἡ βλάβη πολλῶν βιβλίων, θεωρεῖται δὲ ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη ὡς εὐρεῖα ἀποθήκη, εἰς τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ μετακομισθῶσι τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτροπὴ ἤθελε κρίνει ἀνωφελῆ ἢ ἄχρηστα, διὰ τοῦτο προτείνεται νὰ μετακομισθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Ἐὰν θέλῃ ἡ Βουλὴ, δύναται, δυνάμει τῆς ἐξουσίας, ἣν ἔχει, νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην νὰ δεχθῇ τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ἴσως καὶ νὰ τὰ δεχθῇ ὡς ἀποθήκη, διότι ὡς Βιβλιοθήκη εἶμαι βέβαιος ὅτι ἔχει πλεῖστα ἐξ αὐτῶν, ἰδίως τὰ ἱστορικὰ καὶ φιλολογικά. Ἑπομένως ἐκεῖ θ’ ἀποβῶσιν ἀνωφελῆ καὶ ἄχρηστα. Τοῦτο δὲν εἶμαι ἔργον χρήσιμον. Ἁπλῶς ἐννοοῦμεν, τὸ ὡραῖον καὶ καλλιμάρμαρον ἐκεῖνο ἵδρυμα, τὸ ὁποῖον ἠθελήσαμεν ὡς Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, νὰ μεταβάλωμεν εἰς ἀποθήκην βιβλίων, μεταφέροντες εἰς αὐτὴν ὅ,τι ἀλλαχοῦ εἶναι περιττὸν ἢ δὲν χωρεῖ, ἐλλείψει χώρου. Οὕτω πράττοντες ὅμως, θὰ βλάψωμεν τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, διότι Βιβλιοθήκη δὲν εἶναι σωρὸς βιβλίων, ἀλλ’ ὁ ἀναγκαῖος ἀριθμὸς βιβλίων, χρησίμων καὶ ἀναγκαίων, κατατεταγμένων καὶ εὐκόλως εὑρισκομένων. Βιβλιοθήκη σημαίνει κυρίως κατάλογον βιβλίων ἀναγκαίων καὶ χρησίμων. Ὑπάρχουν περιττεύοντα, εἴτε διπλᾶ ἢ τριπλᾶ καὶ τετραπλᾶ; ἂς χρησιμοποιηθῶσιν ἀλλαχοῦ. Ἐὰν ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ἔχει καὶ τὰ ὁποῖα καθ’ ἡμέραν προσκτᾷ, ἢ πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὸν χῶρον, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὰ βιβλία αὐτῆς, ἢ νὰ σκεφθῶμεν περὶ σχηματισμοῦ ἄλλων Βιβλιοθηκῶν, ἐπαρχιακῶν ἢ δημοτικῶν Βιβλιοθηκῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἁρμοδία ἐπιτροπὴ νὰ ἐκλέξῃ καὶ ἀποστείλῃ τὰ μὴ ἀναγκαιοῦντα πολλαπλᾶ ἀντίτυπα τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Πρέπει λοιπὸν νὰ σταλῶσιν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν, διότι δὲν εἶναι πρέπον ὅλα νὰ συγκεντρωθῶσιν ἐν Ἀθήναις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ ἀναβληθῇ δι’ εὐθετώτερον χρόνον, καὶ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις συμφωνοτέρα πρὸς τὸν σκοπὸν τῶν Βιβλιοθηκῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ὡς σκοπὸν νὰ σωρεύωσι βιβλία, ἀλλὰ νὰ κατατάσσωσι σκοπίμως αὐτὰ καὶ νὰ διαθέτωσι ταχέως καὶ εὐκόλως εἰς τοὺς προσερχομένους εἰς αὐτάς.

§242Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ ἀναβολὴ τοῦ ζητήματος σημαίνει τὴν παραπομπὴν αὐτοῦ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας, διότι πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν εἶναι μόνον ἀνεπαρκεῖς αἱ αἴθουσαι τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ περιλάβωσιν ὅλα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐναποθηκευμένα ἐν αὐτῇ, ἀλλ’ ὁ βιβλικὸς πλοῦτος ὁσημέραι αὐξάνει, καὶ εἶναι ἐνδεχόμενον μετὰ μίαν δεκαετίαν ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς νὰ πληρώσῃ ὅλας τὰς αἰθούσας τοῦ Βουλευτηρίου, οὐδὲ ταύτης, ἐν ᾗ συνεδριάζομεν, ἐξαιρουμένης. Ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ ἅπαξ εἰς μίαν ἀπόφασιν· ἐὰν θέλῃ δὲ, ἂς ἀναθέσῃ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἐκλέξῃ αὐτὸς μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ σκεφθῇ καὶ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν βιβλίων τῶν μετακομιστέων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς μεταφορᾶς αὐτῶν.

§243ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν ἀπεφασίσθη ἀκόμη ἡ μεταφορά.

§244Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ ὑποβάλλω πρότασιν. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται ν’ ἀποδεχθῇ ἢ ν’ ἀπορρίψῃ αὐτήν. Ὑποβάλλω τὴν πρότασιν, ἵνα ἡ Βουλὴ ἀποδεχθῇ, ὅπως ὁ κύριος Πρόεδρος καταρτίσῃ μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ν’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι χρήσιμα εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ προτείνῃ εἴτε τὴν καταστροφὴν αὐτῶν εἴτε τὴν μεταφορὰν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην ἢ ἀλλαχοῦ. Ταύτην τὴν πρότασιν ὑποβάλλω. Παρακαλῶ δὲ, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὴν ψηφοφορίαν, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ ἐπὶ τῶν ἄλλων προτάσεών μου, νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν καὶ ἐπὶ τῆς προτάσεώς μου ταύτης.

§245Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ τοιαύτη πρότασις· πρέπει νὰ ἀναγραφῇ πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§246Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Ἐγὼ ἓν μόνον ἠξεύρω· ὅτι τὸ τμῆμα τοῦ Κούπα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μετακινηθῇ, διότι εἶναι κληροδότημα εἰδικόν· εἶναι 10,000 βιβλία, ὅλα φιλολογικά.

§247Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα εἰδικῶς περὶ μιᾶς αἰθούσης· εἶπον γενικῶς περὶ τῶν ἐναποτεθειμένων ἐν ταῖς ἀποθήκαις βιβλίων.

§248Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα ἠδύνατο νὰ λυθῇ ὡς ἑξῆς· νὰ διορισθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ν’ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ ζητήματος, καὶ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν σχετικὴν πρὸς τὸ ζήτημα. Αὕτη, νομίζω, εἶναι ἡ λύσις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπιδιώξωμεν· διότι ἡ ἐπιτροπὴ τότε θ’ ἀσχοληθῇ, ἵνα ἴδῃ, ἂν ὑπάρχουσι βιβλία, τὰ ὁποῖα ἕνεκα τῶν κληροδοτημάτων δὲν δύνανται νὰ ἐξέλθωσι τῆς Βιβλιοθήκης· ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἀσχοληθῇ νὰ ἴδῃ, ἂν τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μείνωσιν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, δύνανται νὰ μεταφερθῶσι προσωρινῶς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, ἢ δύναται καὶ μέρος τῶν βιβλίων τούτων νὰ σταλῇ, ὡς ὀρθότατα κατ’ ἐμὲ ἐπρότεινεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς, εἰς ἐπαρχίας, ὅπως συστηθῶσι Βιβλιοθῆκαι ἐπαρχιακαί. Ἅπαντα τὰ θέματα ταῦτα δύναται ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐξετάσῃ, καὶ ἀφοῦ μελετήσῃ ταῦτα, νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν ληπτέων μέτρων.

§249Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν.

§250Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημα τῆς ἀποστολῆς βιβλίων εἰς τὰς ἐπαρχίας πρὸς ἀπαρτισμὸν Βιβλιοθηκῶν ἐπαρχιακῶν ἔχει ἤδη λύσει ὁ νόμος. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης, πάντα τὰ διπλᾶ βιβλία προορίζονται δι’ ἀποστολὴν εἰς τὰς ἐπαρχίας, ἐν αἷς ὑπάρχουσι Βιβλιοθῆκαι. Ἑπομένως εἴτε μεταφερθῶσι τὰ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, εἴτε δὲν μεταφερθῶσιν, ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη ἔχει καθῆκον, τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ἔχει διπλᾶ, νὰ ἀποστέλλῃ εἰς τὰς ἐπαρχιακὰς Βιβλιοθήκας. Ἀλλὰ περὶ ἄλλου πρόκειται, ὡς νομίζω, πρόκειται περὶ ἀνάγκης, καὶ ὅτι τὸ κατάστημα τὸ ὑπάρχον τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ χωρέσῃ τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ τῆς Βουλῆς. Τοῦτο εἶναι ἀληθές; Νομίζω, ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος δηλοῖ, ὅτι εἶναι ἀληθές.

§252Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ ἔχομεν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, παρακαλοῦμεν αὐτὸν καὶ τὸν Ἔφορον τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς νὰ μεταβῶσιν, ἵνα ἐξετάσωσι πάντα τὰ μέρη τοῦ καταστήματος, ἐν οἷς ὑπάρχουσι βιβλία, ἂν δύναται νὰ χωρέσῃ ἐν αὐτοῖς Βιβλιοθήκη προσιτὴ εἰς πάντας, ὅπως κατασταθῇ Ἀναγνωστήριον ἐν τῇ Βουλῇ, ἐν ᾗ νὰ δύνανται νὰ φοιτῶσιν ὄχι μόνον Βουλευταὶ, ἀλλὰ καὶ μὴ Βουλευταί. Τοῦτο βεβαίως δὲν εἶναί τι, τὸ ὁποῖον συμβαίνει ἀλλαχοῦ, διότι ἐν Εὐρώπῃ ὑπάρχουσιν εἰδικαὶ Βιβλιοθῆκαι κοινοβουλευτικαί. Ἀλλὰ τέλος πάντων κατ’ ἐξαίρεσιν ἂς δεχθῶμεν τοῦτο, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἔχει τὴν ἐπιθυμίαν νὰ συντηρήσῃ ἐν ἑαυτῇ τὴν ἰδιοκτησίαν ταύτην. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπάρχῃ χῶρος, ἵνα τεθῶσιν ὅλα τὰ βιβλία οὕτως, ὥστε νὰ ᾖναι χρήσιμα καὶ εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ εἰς τοὺς ἄλλους, οἵτινες θέλουσι ν’ ἀναγινώσκωσι, τότε ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ὁ κ. Ἔφορος ἂς ζητήσωσι τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, θέλει δ’ εἶσθαι λυσιτελὲς, ἂν ἐκλέξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ν’ ἀποφασίσῃ, ποῖα βιβλία δύνανται νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην. Λέγω δύνανται, διότι ὑπάρχουσι βιβλία, τὰ ὁποῖα ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατηρήσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ, εἴτε διότι ὀφείλομεν νὰ διατηρήσωμεν αὐτὰ, ἕνεκα ὑποχρεώσεως πρὸς τοὺς δωρητὰς, εἴτε διότι εἶναι χρήσιμα, π. χ. βιβλία τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας, τοῦ Διεθνοῦς Δικαίου, τοῦ Δημοσίου Δικαίου, τοῦ Διοικητικοῦ Δικαίου, τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, τῆς Ἱστορίας, ἀρχαίας, μέσης καὶ συγχρόνου, τῆς Στατιστικῆς ἐν γένει καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τοιουτοτρόπως δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα.

§253Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀπασχολεῖ τὴν ἑσπέραν ταύτην τὴν Βουλὴν, πολλάκις ἀπησχόλησε τοὺς κατὰ καιροὺς Προέδρους τῆς Βουλῆς. Καὶ ἐμὲ κατὰ συνέπειαν ἀπησχόλησεν ἄλλοτε, διότι ὁμολογουμένως ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει χῶρον, ἵνα τοποθετήσῃ τὴν ἀπειρίαν τῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα ἔχει· καὶ ἐγένετο τότε σκέψις, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ μετακομισθῶσιν ἢ ὅλα ἢ μέρος τῶν βιβλίων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην· ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐλύθη πάντοτε κατὰ τῆς τοιαύτης ἀποφάσεως· διότι ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς, πρέπει νὰ ἐννοηθῇ καλῶς, ἀποτελεῖ αὐτοτελὲς ἵδρυμα, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ μετακομισθῇ ἀλλαχοῦ, οὐδὲ νὰ συγχωνευθῇ μὲ ἄλλας Βιβλιοθήκας. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπρότεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, — καὶ τὸ ὁποῖον ὁμολογῶ ὅτι εἶναι πρακτικόν, — θὰ ἐγίνετο ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ θεωρῶνται αἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις οὕτω καθιστάμεναι Βιβλιοθῆκαι ὡς παραρτήματα τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, οὐχὶ δὲ ὡς δημοτικαὶ Βιβλιοθῆκαι ἢ ἐπαρχιακαὶ ἢ ἄλλου εἴδους Βιβλιοθῆκαι. Ἐννοεῖται δὲ, ὅτι τὰ τοιαῦτα παραρτήματα, ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἤθελον διευθύνεσθαι παρὰ τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι διευθύνουσι τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς, οὐδὲ δύναται ἄλλως γενέσθαι. Ἐμελετήθη τὸ ζήτημα ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἐπιτετραμμένον νὰ γείνῃ ἄλλως· διότι δὲν ἐνομίσαμεν ἀναγκαῖον ἢ ἐπιβαλλόμενον, ὅπως ἐν Ἑλλάδι ἔχωμεν μίαν μόνον Βιβλιοθήκην· εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ἔχουσι πολλὰς Βιβλιοθήκας, ἡ Βιβλιοθήκη δὲ τῆς Βουλῆς περιέχει πλοῦτον ἀληθῆ βιβλίων, ἴσως δὲ περιέχει καὶ βιβλία, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἡ Ἐθνικὴ Βιβλιοθήκη. Ἀλλὰ θὰ ἐρωτήσῃ τις: «τί δέον λοιπὸν γενέσθαι;» — διότι ὁμολογουμένως ὁ χῶρος δὲν ἐπαρκεῖ διὰ τὰ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, καὶ εἶναι κίνδυνος νὰ καταστραφῶσιν· ἐγὼ μάλιστα βεβαιῶ, ὅτι πολλὰ ἐξ αὐτῶν κατεστράφησαν. — Φοβοῦμαι νὰ εἴπω, τί δέον γενέσθαι, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ δαπάνας, ἐὰν δὲ ἤθελε τολμήσει τις νὰ εἴπῃ, τί δέον γενέσθαι, τὸ ἐπιπνέον πνεῦμα τῆς οἰκονομίας θὰ τὸν παραδώσῃ εἰς τὴν ἐπίθεσιν τῶν φειδωλῶν· ἀλλὰ ἡ ἀλήθεια εἶναι, ὅτι ὑπάρχουσι περιστάσεις, καθ’ ἃς δὲν πρέπει τις νὰ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν οἰκονομίαν. Ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς εἶναι πολύτιμον ἵδρυμα διὰ τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἔχει ὑποχρέωσιν ἡ Πολιτεία νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῆς, ὡς μεριμνᾷ περὶ τῶν κειμηλίων τῆς Ἑλλάδος, δύναμαι νὰ εἴπω, ὡς θὰ ἐμερίμνα περὶ τῶν ἀρχαιοτήτων αὐτῆς. Μετὰ τοῦ αὐτοῦ πόθου καὶ τῆς αὐτῆς στοργῆς πρέπει νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς διά τε ἄλλους λόγους καὶ διὰ τὴν χρησιμότητα αὐτῆς. Λοιπὸν τί πρέπει νὰ γείνῃ; Πρέπει νὰ δαπανήσῃ ἡ Πολιτεία διὰ τὴν συντήρησιν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Καὶ ὁπόσας δαπάνας πρέπει νὰ κάμῃ; Ἐγὼ εἶχον ὡρισμένον σχέδιον, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἦμαι Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἐθεώρουν πάντοτε τὴν αἴθουσαν ταύτην — καὶ τὴν θεωροῦμεν ὅλοι — ὡς ἀκατάλληλον διὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς. Διενοήθην τότε νὰ γείνῃ πρὸς τὸ δυτικὸν μέρος τῆς Βουλῆς μία αἴθουσα συνεδριάσεων, ἡ αἴθουσα δὲ αὕτη νὰ χρησιμεύσῃ ὡς Βιβλιοθήκη. Δύναται δὲ, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους εἰδικοὶ ἄνδρες, ὧν ἐπεκαλέσθην τὴν γνώμην, ἔκαμον, ἡ αἴθουσα αὕτη νὰ περιλάβῃ τὰ ⅘ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἐννοεῖται ἐν ταξινομήσει πλήρει. Κατὰ τοιοῦτον δὲ τρόπον θὰ ἐκκενοῦντο καὶ ἄπειρα δωμάτια, τὰ ὁποῖα κατέχει ἤδη ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς, καὶ θὰ ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ ἄνεσις καὶ χῶρος διὰ τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας τῆς Βουλῆς. Δὲν γνωρίζω, ἂν θ’ ἀποδεχθῇ τις τὴν γνώμην ταύτην καὶ τὸ σχέδιον τοῦτο· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζω, εἶναι, ὅτι πρέπει ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία νὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας πρὸς συντήρησιν τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἂς σκεφθῶσιν οἱ ἁρμόδιοι καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ἂς οἰκοδομήσωσιν οἰκήματα, ἀλλὰ βεβαίως τὰ βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ τοποθετηθῶσι, καὶ πρέπει νὰ σπεύσωσι μάλιστα νὰ τοποθετήσωσι ταῦτα, διὰ νὰ προλάβωσι τὸν κίνδυνον τῆς καταστροφῆς, εἰς τὸν ὁποῖον προφανῶς ταῦτα ὑπόκεινται. Νομίζω λοιπόν, ὅτι βεβαίως εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀναβληθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ διορισθῇ μία ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ πάντα τὰ θέματα ταῦτα. Εἶμαι βεβαιότατος, ὅτι θὰ καταλήξῃ εἰς τοῦτο· ὅτι δὲν δύναται ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς νὰ συγχωνευθῇ πρὸς οὐδεμίαν ἄλλην Βιβλιοθήκην, διότι ἀποτελεῖ, ὡς εἶπον, αὐτοτελὲς ἵδρυμα, ἀλλὰ θὰ ληφθῇ τέλος πάντων μετὰ τὴν σκέψιν τῆς ἐπιτροπῆς πρόνοιά τις περὶ τοποθετήσεως τῶν βιβλίων, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀπολεσθῇ τόσος πλοῦτος, χρησιμώτατος πνευματικῶς, ἀλλὰ καὶ ὑλικῶς, σπουδαῖος καὶ σοβαρὸς διὰ τὴν Πολιτείαν.

§254Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συμφωνῶ, ὅτι ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατακερματισθῇ χάριν οἱουδήποτε σκοποῦ. Ἂν δὲν πρὶν ἐπρότεινα, ὅτι βιβλία διπλᾶ καὶ πλέον τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι πρὸς ἵδρυσιν Βιβλιοθηκῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, τὸ ἐπρότεινα διότι παρετήρησα τὴν τάσιν ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἀσκόπως πάντα τὰ βιβλία, τὰ ὁποῖα θὰ ἐθεωροῦντο πλεονάζοντα καὶ δὲν εὑρίσκουσι χῶρον, ἵνα τοποθετηθῶσι, καὶ εἶπον, ὅτι, ἀντὶ νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τὴν Ἐθνικὴν, ἡ ὁποία ἄδηλον ἂν τὰ θέλει καὶ ἂν ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν, καλλίτερον εἶναι νὰ χρησιμοποιηθῶσιν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις πρὸς ἵδρυσιν Βιβλιοθηκῶν τοπικῶν. Ἡ ἰδέα μου αὕτη ὑποθέτει τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπαλλαχθῇ ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς τῶν διπλῶν καὶ τριπλῶν. Ἄνευ τούτου ὅμως ἡ γνώμη μου εἶναι τοὐναντίον, ὅτι ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ μείνῃ καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ οὖσα μία καὶ ἀκεραία. Δὲν παραδέχομαι τὴν διάκρισιν, ἣν πολλοὶ ἐποιήσαντο, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν εἶναι ἀναγκαῖα παρὰ μόνον πολιτικὰ συγγράμματα. Πρῶτον ἡ Βουλὴ δὲν συζητεῖ οὐδ’ ἀποφαίνεται μόνον περὶ πολιτικῶν ζητημάτων. Ἡ Βουλὴ ἐξελέγχει, συζητεῖ καὶ ἀποφαίνεται περὶ ὅλων τῶν θεμάτων τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, καὶ περὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐπιστημονικῶν, θεωρητικῶν ἢ πρακτικῶν, διότι καὶ περὶ αὐτῶν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ὁ Βουλευτὴς ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσῃ καὶ συζητήσῃ, καὶ νὰ λάβῃ ἀπόφασιν ἡ Βουλή. Λοιπὸν δὲν ὑπάρχει περίπτωσις ἐξ οἱουδήποτε θέματος, ἥτις νὰ μὴ δύναται ν’ ἀποτελέσῃ θέμα συζητήσεως, μηδ’ αὐτῶν τῶν ἰατρικῶν θεμάτων ἐξαιρουμένων, περίπτωσις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ καλῶνται νὰ συζητήσωσιν οἱ Βουλευταὶ, καὶ ἑπομένως νὰ μὴ λάβωσιν ἀνάγκην τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Ἑπομένως δὲν πρέπει ὑπὸ στενὴν ἔποψιν νὰ ἐξετάζηται ἡ συγκρότησις μιᾶς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Βεβαίως ἐν τῇ Βιβλιοθήκῃ ἡμῶν θὰ ὑπάρχωσι καὶ βιβλία, τῶν ὁποίων ἡ συχνὴ καὶ ἄμεσος ἀνάγκη δὲν καταφαίνεται, ἀλλὰ πᾶν ὅ,τι εἴτε ἀγοράζει ἡ Βουλή, εἴτε δωροῦσιν εἰς αὐτὴν διάφοροι δωρηταί, πρέπει νὰ ἐξακολουθῇ ν’ ἀποτελῇ μέρος τῆς Βιβλιοθήκης αὐτῆς. Ἐὰν σήμερον τὸ οἰκοδόμημα, ἐντὸς τοῦ ὁποίου ἐργάζεται ἡ Βουλή, δὲν ἐπαρκῇ, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ὅπως διαλύσωμεν τὸ ἐθνικὸν ἀληθῶς ἵδρυμα, οἷον εἶναι ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς. Τὸ σημερινὸν Βουλευτήριον πάντες θεωροῦμεν προσωρινόν, καὶ ὄχι μόνον θεωροῦμεν προσωρινόν, ἀλλὰ τὸ εὑρίσκομεν—ἐπιτρέψατέ μοι τὴν λέξιν—καὶ μίαν ἀσχημίαν ὡς Βουλευτήριον ἐν τῇ πρωτευούσῃ· διότι καὶ λόγῳ τῆς ἀκανονίστου τοποθετήσεώς του καὶ λόγῳ τῆς κατασκευῆς του καὶ λόγῳ τῆς ἀρχιτεκτονικῆς του εἶναι ὅ,τι ἄχαρι καὶ ἄσχημον, προκειμένου περὶ πρωτευούσης καὶ Βουλευτηρίου, καὶ βεβαίως, ὅταν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις ἐπιτρέψωσι, πρέπει νὰ κατεδαφισθῇ, καὶ ἢ νὰ πωληθῶσι τὰ οἰκόπεδα, τὰ ὁποῖα εὑρισκόμενα εἰς ὁδὸν ἐμπορικὴν εἶναι μεγάλης ἀξίας καὶ δύνανται ν’ ἀποδώσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον σπουδαῖον χρηματικὸν ποσόν, δι’ οὗ νὰ οἰκοδομηθῇ καὶ Βουλευτήριον λαμπρὸν καὶ ἄλλα δημόσια κτίρια ἐν ἄλλῳ τόπῳ, ἢ νὰ οἰκοδομηθῇ ἐπὶ τόπου μέγα Βουλευτήριον μετὰ Βιβλιοθήκης καὶ ἄλλων παραρτημάτων, κατὰ ἀρχιτεκτονικὴν ἐξωραΐζουσαν καὶ ἀναδεικνύουσαν τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν. Τότε βεβαίως θὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ κατασκευῆς ἐπαρκοῦς καὶ χρησίμου Βιβλιοθήκης, ἐν ᾗ πᾶς τις νὰ εὑρίσκῃ ὕλην καὶ χῶρον νὰ μελετήσῃ. Ἐὰν σήμερον δὲν ἐπαρκῶσι τὰ δωμάτια, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἂς ἐνοικιασθῶσι προσωρινῶς πλησίον οἰκίαι, εἰς ἃς νὰ μεταφερθῶσι τὰ πλεονάζοντα βιβλία, οὐχὶ δὲ νὰ διαλύσωμεν τὴν Βιβλιοθήκην, διὰ νὰ τὴν μεταφέρωμεν ἁπλῶς εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, κύριε Πρόεδρε, συμμερίζομαι καὶ ἐγὼ τὴν πρότασιν τοῦ νὰ συστηθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ γενικώτερον τὸ ζήτημα, οὐχὶ περὶ μεταφορᾶς ἁπλῶς τῶν βιβλίων ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ περὶ τοῦ τί δέον γενέσθαι, ὅπως ἡ Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς καταστῇ πλουσιωτέρα καὶ χρησιμωτέρα.

§255Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι ὑπάρχουσι βιβλία τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς ἐρριμμένα εἰς τὰ ὑπόγεια, καὶ ὅτι ταῦτα κινδυνεύουσι νὰ καταστραφῶσιν. Ἐὰν ταῦτα ἦναι ἀνάγκη νὰ μεταφερθῶσιν ἐκ τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὕρηνται ἐρριμμένα καὶ ἐν ᾗ κινδυνεύουσι νὰ καταστραφῶσι, φρονῶ ὅτι δύνανται νὰ μεταφερθῶσιν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Βιβλιοθήκην, καὶ νὰ χαρακτηρισθῇ τὸ τμῆμα ἐκεῖνο ὡς παράρτημα τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, οὐχὶ δὲ νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς δαπάνας νὰ ἐνοικιάσωμεν παρακειμένας οἰκίας.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀποδέχεται νὰ καταρτισθῇ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ὑποβάλῃ τὴν γνώμην αὐτῆς εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τὴν Βουλήν, συμφώνως πρὸς τὴν ἐκδηλωθεῖσαν γνώμην, ἵνα ἐκλέξω ἐγὼ τὴν ἐπιτροπήν, νὰ ἀκούσῃ, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καταρτίζεται ἐκ τῶν μέχρι τοῦδε διατελεσάντων Προέδρων τῆς Βουλῆς καὶ Ἐφόρων τῆς Βιβλιοθήκης αὐτῆς. Ἡ πρότασις ὅμως αὕτη εἶναι ἄσχετος πρὸς τὰς προτεινομένας τροποποιήσεις ἐδαφίων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ὧν ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις. «Τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 77 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς ἀπαλείφεται, καὶ τίθεται ἀντ’ αὐτοῦ «ἕνα ταξινόμον τῆς Βιβλιοθήκης». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροποποίησιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἐδάφιον βʹ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 77 ἀπαλείφεται, καὶ τίθεται «τοῦ ταξινόμου δραχ. 200». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. «Τὸ ἐδάφιον δʹ τῆς δευτέρας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 77 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Τοῦ κοσμήτορος τοῦ Ἀναγνωστηρίου εἰς δραχμὰς 190». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§257Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Εἶναι καὶ μία ἄλλη τροποποίησις παρακάτω λίαν χρήσιμος.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα (ἀναγινώσκει): «Τὸ αʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 75 τροπολογεῖται ὡς ἀκολούθως: «Εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς διορίζονται ὑπὸ τοῦ Προέδρου...» Οἱ παραδεχόμενοι καὶ τὴν τροποποίησιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ νόμων».

§259ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου. Ἐγὼ δὲν δύναμαι ἄνευ τῆς συναινέσεως τῆς Βουλῆς νὰ λύσω τὴν συνεδρίασιν.

§261Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ μόνος ἀντιλαμβάνεσθε τὸν κάματον τῆς Βουλῆς· καὶ ὑμεῖς εἶσθε ἐν καμάτῳ.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ πρέπει ν’ ἀποφανθῇ.

§263Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ παρετάθη ἐπὶ πολὺ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ νὰ ἀναβάλητε δι’ αὔριον. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι αὔριον θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐνωρίτερον ἢ σήμερον, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐργασθῶμεν.

§264Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποία θὰ ἦναι ἡ ἡμερησία διάταξις τῆς αὔριον; ἡ σημερινή;

§265Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§266Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Αὔριον πρέπει νὰ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ στρατολογίας νομοσχεδίου. Ἐζητήσαμεν νὰ τυπωθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ παρατεθοῦν εἰς αὐτὸ τὰ τροποποιούμενα ἄρθρα τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τυποῦται ἤδη αὐτό, καὶ θὰ διανεμηθῇ τὴν πρωΐαν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 1 μετὰ τὸ μεσονύκτιον).