1904.01.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

τῆς 27 Ἰανουαρίου 1904.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 10′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναφορὰ τοῦ λαοῦ Μεσσήνης, προθυμοποιουμένου νὰ δεχθῇ τὰ φορολογικὰ βάρη χάριν τῶν ἐθνικῶν ἀναγκῶν, ἱκετεύοντος ὅμως νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἡ λύσις τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Τηλεγράφημα τοῦ ἐν Πάτραις τμήματος τῆς «Ἑταιρείας ὁ Ἑλληνισμὸς», κατόπιν συναθροίσεως τοῦ Πατραϊκοῦ λαοῦ ἐν τῷ καταστήματι τῆς Ἑταιρείας, εὐχομένου, ὅπως ἡ Βουλὴ, ἀφίνουσα τὰς προσωπικὰς διαμάχας, ἐργασθῇ συντόνως πρὸς ἀποσόβησιν τῶν ἀπειλούντων τὸ ἔθνος κινδύνων. Ὁ κύριος Φωτήλας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη εἶχεν εἰσαγάγει νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ καὶ βουλευτοῦ Πατρῶν Θάνου Κανακάρη. Εἶναι γνωσταὶ, Κύριοι, εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ ἔθνος αἱ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας προσέφερε καὶ ὁ πάππος αὐτοῦ καὶ ὁ πατήρ του Βενιζέλος Ροῦφος καὶ αὐτὸς προσωπικῶς ὁ Θᾶνος Κανακάρης. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον. Ἐπ’ αὐτοῦ δὲν θέλει γείνῃ συζήτησις.

§3Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§4ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ εἰσαχθῇ αὔριον.

§5Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπον ὅτι θὰ εἰσαχθῇ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη αὔριον.

§6Κ. ΧΑΛΚΙΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ὅτε εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι λιμώττει καὶ περιέρχεται τὰς ὁδοὺς δυστυχὴς ἡ κόρη τοῦ ἀειμνήστου Ἀναστασίου Πολυζωΐδου, ἐκείνου, ὅστις ἐπὶ Ὄθωνος, ἐν Ναυπλίῳ, Πρόεδρος ὢν τοῦ Δικαστηρίου τοῦ δικάσαντος τὸν Κολοκοτρώνην, ἠρνήθη, καίπερ εὑρισκόμενος ὑπὸ τὰς λόγχας τῶν στρατιωτῶν, νὰ ψηφίσῃ παρὰ τὴν συνείδησίν του, παρέσχε δὲ εἰς τὸ ἔθνος καὶ κατὰ τὴν Ἐπανάστασιν καὶ μετ’ αὐτὴν πλείστας ὑπηρεσίας. Ἡ κόρη αὐτοῦ εἶχε λάβει σύνταξιν 150 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἀλλὰ τῆς συντάξεως ταύτης ἐστερήθη δυστυχῶς κατόπιν, καὶ τὴν σήμερον δὲν ἔχει οὔτε τὸν ἐπιούσιον ἄρτον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον ὑπὲρ τῆς δυστυχοῦς ταύτης κόρης ἀνδρὸς πολλαχῶς ὑπηρετήσαντος τὴν πατρίδα, καὶ τῇ δώσῃ σύνταξιν ἐπαρκῆ εἰς τὰς ἀνάγκας, εἰς ἃς διατελεῖ. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε πέρυσιν ὑπέβαλον τοιαύτην πρότασιν, σύσσωμος ἡ Βουλὴ συνέστησεν, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀσπασθῇ τὴν πρότασιν ταύτην καὶ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον· ὑπεσχέθη δὲ τότε ὁ κ. Δηλιγιάννης, ὅτι ἤθελεν εἰσαγάγει νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ παρακαλῶ αὐτὴν θερμῶς νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς εἰς τὴν δυστυχῆ ταύτην κόρην ἔστω καὶ μικρᾶς συντάξεως, πρὸς σωτηρίαν αὐτῆς.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§8Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπεβλήθησαν διάφοροι ἀναφοραὶ ἐκ διαφόρων ἐπαρχιῶν, ἄλλαι μὲν ὑπὲρ, ἄλλαι δὲ κατὰ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, κατὰ τὴν ὑποβολὴν δὲ αὐτῶν εὑρισκόμην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Σύρου ἡ ὑποβολὴ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων προὐξένησεν ἀλγεινοτάτην ἐντύπωσιν, ἠγανάκτησε δ’ ἐκ τούτου φοβερὰ ὁ πτωχὸς λαός, διότι δὲν δύναται πλέον οὗτος νὰ ὑποστῇ νέα βάρη, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον πρόκειται περὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου αὐτοῦ. Ὡσεὶ μὴ ἤρκει δὲ ἡ διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐπιβαλλομένη φορολογία, καὶ ἄλλη συστηματικὴ φορολογία εἰσήχθη ἐσχάτως, τῆς ὁποίας ἴσως δὲν ἔχει γνῶσιν ἡ Κυβέρνησις. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἕνεκα ὑπηρεσιακῶν λόγων ἡ τέως Κυβέρνησις διέταξε τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων· οἱ χωρικοί, ἀγνοοῦντες τοῦτο, προσῆλθον, ἵνα πληρώσουν τὸν φόρον, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία τοὺς ἠμπόδισε νὰ πληρώσουν, διατεινομένη ὅτι τοιαύτην διαταγὴν εἶχε λάβει παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, συνέστησε δὲ εἰς αὐτοὺς νὰ πληρώσουν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, δηλ. ἐφέτος. Προσῆλθον λοιπὸν ἐφέτος νὰ πληρώσουν, ἀλλ’ ἡ αὐτὴ ὑπηρεσία θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτοὺς πρόστιμον! Τοῦτο βεβαίως καὶ ἄδικον εἶναι καὶ παράνομον· ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ διατάξῃ νὰ ἀρθῇ τὸ ἄδικον τοῦτο.

§9ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλάσσονται.

§10Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Μέχρις ὅτου ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτὸς οἱ χωρικοὶ καταδιωκόμενοι θὰ καταβάλουν τὰ χρήματα, καὶ ὕστερον δὲν εἶναι εὔκολον νὰ τὰ ἀναλάβουν.

§11Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν φάκελον τὸν ζητηθέντα χθὲς ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πυλίας βουλευτοῦ κ. Σάκκη, περὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων Κορώνης, μὲ σημείωμα σχετικόν. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ προσωπικῆς ἐργασίας διατάξεων τοῦ νόμου ΣΞΓʹ περὶ ὁδοποιΐας». Περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔκαμα λόγον κατὰ τὴν τρίτην συνεδρίασιν τῆς Συνόδου ταύτης, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον· θέλω δὲ ἐπανέλθει, ὅταν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀναγραφόμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἔλθῃ εἰς συζήτησιν.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 67). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκε στατιστικὰ σημειώματα περὶ τοῦ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου ἐμπορίου, ζητηθέντα ὑπὸ τῶν κυρίων Θ. Π. Δηλιγιάννη καὶ Α. Ζυγομαλᾶ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχμῶν 217,352.10 εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 23, ἐδαφίου αʹ, καὶ δραχ. 108,676 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 30 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 11,089 ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 5, ἄρθρου 2, τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903, πρὸς πληρωμὴν τῶν μισθῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς τῶν μηνῶν Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου 1903». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας». (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§13Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 ζητῶ ἐξηγήσεις...

§14ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§15Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρόεδρον νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰ φυλλάδια τῶν μέχρι τοῦδε ἰσχυόντων νόμων περὶ στρατολογίας, καὶ νὰ διατάξῃ νὰ διανεμηθῶσι ταῦτα εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἵνα κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἔχοντες αὐτὰ ὑπ’ ὄψει παραβάλωσι τὰ ἄρθρα τοῦ νόμου ἐκείνου πρὸς τὰς προτεινομένας μεταβολάς.

§16Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς.

§17Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει).

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§19Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐνταῦθα προτείνω μίαν διόρθωσιν. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ἐπίσης καταργοῦνται αἱ μετὰ τὸ ἐδάφιον εʹ δευτέρα καὶ πέμπτη παράγραφοι». Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ μετὰ τῶν καταργητέων καὶ ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ τροποποιουμένου ἄρθρου 33. Ἤτοι νὰ λέγῃ: «Ἐπίσης καταργοῦνται αἱ μετὰ τὸ ἐδάφιον εʹ πρώτη, δευτέρα καὶ πέμπτη παράγραφοι».

§20Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τί ἀφορῶσιν αἱ τρεῖς αὗται παράγραφοι;

§21Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θέλετε ἐξήγησιν; Γίνεται ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 33. Τὸ ἄρθρον 33 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 33. Ἀπαλλάσσονται τῆς ἐνεργοῦ ὑπηρεσίας ἐν εἰρήνῃ: αʹ) ὁ πρεσβύτερος τῶν ἐκ τοῦ αὐτοῦ πατρὸς καὶ τῆς αὐτῆς μητρὸς ὀρφανῶν· βʹ) ὁ πρεσβύτερος τῶν ἐκ πατρὸς μόνον ὀρφανῶν...» καὶ τὰ λοιπά.

§22Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ ἐδάφια, τὰ ὁποῖα καταργοῦνται, ποῖα εἶναι;

§23Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὰ εἶναι.

§24Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ «καὶ τὰ λοιπὰ» ποῖα εἶναι;

§25Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θέλετε νὰ σᾶς ἀναγνώσω; Ἀναγνώσατε σεῖς.

§26Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δόσατέ μοι νὰ ἀναγνώσω. Ποῖον θέλετε νὰ καταργήσητε;

§27Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δὲν θέλω νὰ καταργήσω τίποτε, ἀλλὰ θέλω τὸ ἑξῆς. Τὸ ἄρθρον 4 λέγει: «Τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου καταργεῖται. Ἐπίσης καταργοῦνται αἱ μετὰ τὸ ἐδάφιον εʹ δευτέρα καὶ πέμπτη παράγραφοι». Λέγω λοιπόν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ: «... αἱ μετὰ τὸ ἐδάφιον εʹ πρώτη, δευτέρα καὶ πέμπτη παράγραφοι.»

§28Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν θέλῃ ὁ κ. Πρόεδρος, νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ.

§29Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ δὲν γίνεται ποτέ. Εἶναι ἔργον, τὸ ὁποῖον ἕκαστος Βουλευτὴς πράττει. Διενεμήθησαν τὰ νομοσχέδια.

§30Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω ὅτι κατὰ τὴν προσεχῆ συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου θ’ ἀξιωθῶ νὰ φέρω γενικὰς παρατηρήσεις ἐπ’ αὐτοῦ. Σήμερον λαμβάνω τὸν λόγον, μόνον ὅπως συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα κατὰ τὴν προσεχῆ συζήτησιν διευκρινηθῇ τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου. Φρονῶ δὲ, ὅτι εὐκρινέστερον διατυποῦται ἡ ἔννοια τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐὰν ἀντικατασταθῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 33, διὰ νὰ γινώσκωσιν οἱ ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον καὶ ἀναγνώσοντες κατόπιν τὸν νόμον, ἂν εἰς τὸν νόμον εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν· διότι ἐγὼ, ἀντιπαραβάλλων τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως ἔχει, πρὸς τὸ ἄρθρον 33 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, τί μένει ἐν ἰσχύϊ καὶ τί καταργεῖται ἐκ τοῦ ἄρθρου 33. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, τί εὑρίσκω ὅτι λέγει τὸ νομοσχέδιον...

§31Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλετε νὰ σᾶς δώσω τὴν ἐξήγησιν;

§32Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τελειώσω (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 4. Τὸ ἐδάφιον δʹ τοῦ ἄρθρου 33 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς...» Μέχρι τοῦ ἐδαφίου δʹ τὸ ἄρθρον μένει ἀκέραιον. Κατόπιν λέγει: «δʹ) Ὁ μόνος υἱὸς ζῶντος πατρὸς ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν.» Προστίθεται δηλαδὴ ἡ διάταξις, ὅτι ὁ μόνος υἱός, διὰ νὰ ἐξαιρεθῇ, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀνίκανον πατέρα· διότι μέχρι τοῦδε, εἴτε εἶναι ἀνίκανος ὁ πατὴρ εἴτε μή, εἶναι τὸ αὐτό. Τοῦτο εἶναι εὐκρινές. «Τὸ ἐδάφιον εʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου καταργεῖται. Ἐπίσης καταργοῦνται αἱ μετὰ τὸ ἐδάφιον εʹ πρώτη, δευτέρα καὶ πέμπτη παράγραφοι.» Εἶναι, παρακαλῶ, νόμος αὐτός, τοῦ ὁποίου ὁ πρῶτος στίχος καταργεῖται, ὁ δεύτερος καὶ ὁ τρίτος μένουσιν, ὁ τέταρτος καὶ ὁ πέμπτος καταργοῦνται; Δὲν εἶναι, νομίζω, αὕτη νομοθετικὴ ἐργασία σοβαρά, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατυπώσῃ τὸ ἄρθρον εὐκρινέστερον,—τί θέλει νὰ μείνῃ ἐκ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, καὶ τί ν’ ἀντικατασταθῇ,—καὶ νὰ τὸ ταξινομήσῃ ἐν ἑνὶ καὶ μόνῳ ἄρθρῳ.

§33Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα.

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§35Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ὑποβληθῇ τὸ νέον ἄρθρον ὁλόκληρον.

§36ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ μίαν ἐξήγησιν θέλω. Ἐπιθυμῶ νὰ πληροφορηθῶ περὶ τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἀποδίδει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν φράσιν «ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν». Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν προέκυψαν πολλὰ ἄτοπα, διότι τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια διηρμήνευον τὴν φράσιν «ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν», ὅτι ἐννοεῖ τελείαν ἀνικανότητα· εὑρέθησαν δὲ Στρατολογικὰ Συμβούλια, τὰ ὁποῖα ἡρμήνευσαν ὅτι, ὅταν τις δὲν δύναται νὰ κάμῃ, ἐκτὸς τῆς τοῦ ἐπαγγέλματός του, ἄλλην ἐργασίαν, δύναται νὰ ἐπαιτῇ, καὶ παρέπεμψαν τὸν πατέρα τοῦ κληρωτοῦ εἰς τοιαύτην ἐργασίαν! Πρέπει λοιπὸν νὰ ἦναι οὐ μόνον εἰς τὰ ἔργα τοῦ ἐπαγγέλματός του ἀνίκανος, ἀλλὰ καὶ πρὸς πᾶσαν ἄλλην ἀπολύτως ἐργασίαν ἀνίκανος ὁ πατὴρ τοῦ κληρωτοῦ. Ἄλλον παρέπεμψαν νὰ πλέκῃ κοφίνια, δηλαδὴ εἰς ἐργασίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἐγνώριζε νὰ κάμνῃ! Νὰ δοθῇ λοιπὸν ἡ προσήκουσα ἑρμηνεία εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, διὰ νὰ ἦναι καθωδηγημένα εἰς τὸ μέλλον τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια.

§37Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτι εἶναι δικαιοτάτη ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Βοζίκη, ἐξάγεται ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ προτελευταίᾳ παραγράφῳ αὐτοῦ λέγει: «Ἂν κατὰ τὰς ἀνωτέρω περιστάσεις ὁ πρεσβύτερος τῶν ἀδελφῶν τύχῃ ὢν τυφλὸς ἢ φέρῃ ἀνίατον σωματικὴν βλάβην, καθιστῶσαν αὐτὸν ἀνίκανον πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός του». Ἐγὼ π. χ. εἶμαι γεωργός, ἀλλ’ ἔπαθον ἓν νόσημα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν δύναμαι νὰ ἀροτριάσω ἢ νὰ καλλιεργήσω τὴν γῆν, δύναμαι ὅμως νὰ ψάλλω, δύναμαι νὰ τραγουδῶ. Πρέπει νὰ μὴ δύναμαι νὰ ψάλλω, νὰ μὴ δύναμαι νὰ τραγουδῶ, διὰ νὰ ἦμαι ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, ὅπως ἀπαλλαγῇ ὁ υἱός μου; Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργόν, καὶ τὸ πρῶτον ἐδάφιον νὰ ἦναι σύμφωνον πρὸς τὸ τελευταῖον δηλαδὴ νὰ λέγῃ: «ὁ μόνος υἱὸς ζῶντος πατρὸς ἀνικάνου πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός του.

§38Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὸ ἄρθρον 33, κύριε Βουλευτὰ, εἶναι ὅμοιον...

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, ὅμοιον.

§40Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μὲ τὴν διαφορὰν, ὅτι περιορίζονται αἱ ἀπαλλαγαὶ ἐδῶ, καὶ οἱ περιορισμοὶ οὗτοι θὰ ἀποβῶσιν ὠφέλιμοι εἰς τὸ στράτευμα.

§41Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, ἀντελήφθην.

§42Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θέλετε καλλιτέραν διατύπωσιν; Θὰ γείνῃ καὶ αὕτη.

§43Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν διαδικασίαν τῆς ἐκδικάσεως τῶν αἰτήσεων αὐτὸ ἐγίνετο. Ἄνθρωποι παράλυτοι, ἄνθρωποι κατακείμενοι, δὲν ἐκρίθησαν ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἀνίκανοι πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, διότι ἠδύνατο π. χ. ὁ δικηγόρος νὰ φυλάξῃ πρόβατα, ἐνῷ ἡ γλῶσσά του εἶχε κοπῆ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ δικηγορῇ. Αὐτὸς λοιπὸν ὁ δικηγόρος, ὁ ὁποῖος δύναται μὲ μίαν ῥάβδον νὰ φυλάξῃ πρόβατα, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, δὲν εἶναι ἀνίκανος πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός του; Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε νὰ τεθῇ: «ἀνίκανος πρὸς ἐξάσκησιν τοῦ ἐπαγγέλματός του».

§44Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸ παραδεχόμεθα, Κύριε. (Θορυβώδεις διάλογοι).

§45ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, παρακαλῶ. Πρόκειται περὶ συζητήσεως νομοσχεδίων σοβαρῶν. Δύνασθε νὰ ὑποβάλητε τὰς παρατηρήσεις σας. Ἀλλ’ ὅταν συζητῆτε μεταξύ σας, οὔτε σεῖς ἐννοεῖτε, οὔτε ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις.

§47Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 33 ν’ ἀντικατασταθῇ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς ἀναγνωσθῇ τώρα.

§49Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ ἀναγνωσθῇ.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ ὅστις ἔχει παρατηρήσεις, ἂς τὰς ὑποβάλῃ, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ τὰς λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. (Ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§51Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ κάμῃ τὴν ἑξῆς διάκρισιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5. Τοῦτο λέγει, ὅτι οἱ ἔχοντες λόγους ἀπαλλαγῆς, ἐπερχομένους μετὰ τὴν κατάταξιν, ἀποστέλλονται εἰς τὴν ἐφεδρείαν ἢ τὴν ἐθνοφρουράν. Ἐὰν ὅμως οἱ λόγοι οὗτοι ἐπέλθωσι μετὰ τὴν αἴτησιν πρὸς τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καὶ πρὸ τῆς ἐν τῷ στρατῷ κατατάξεως, τί γίνεται; Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νόμῳ διάκρισις, ὅτι ἀποστέλλονται εἰς τὴν ἐφεδρείαν ἢ τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ ἐκεῖνοι, ὧν ὁ λόγος ἀπαλλαγῆς ἐπῆλθε μετὰ τὴν αἴτησιν καὶ πρὸ τῆς κατατάξεώς των εἰς τὸν στρατόν.

§52Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο λέγεται εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον κατὰ λέξιν.

§53Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Δὲν λέγεται Πρέπει λοιπὸν νὰ τεθῇ τοιαύτη διάταξις, διότι πολλάκις οἱ κληρωτοί, εὑρισκόμενοι εἰς δήμους ἢ εἰς χωρία ἀπομεμακρυσμένα, δὲν λαμβάνουσι γνῶσιν τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ ἀπαλλαγῆς, καὶ ὁ δήμαρχος δὲν κοινοποιεῖ τὴν αἴτησιν αὐτήν. Ἐὰν τεθῇ σχετικὴ διάταξις, ἀποφεύγομεν τὸ ἄτοπον.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ κάμῃ τὴν συμπλήρωσιν ὁ κύριος Ὑπουργός. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 6–9 ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§55Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 10 ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας, νὰ τεθῇ διάταξις, ὅπως οἱ ἀξιωματικοί, οἱ λαμβάνοντες μέρος εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, ὦσι κατὰ προτίμησιν ἐκ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν ὑπηρετούντων εἰς τὰ Σώματα τὰ ἑδρεύοντα ἐν τῷ νομῷ. Διότι ἡ συγκρότησις τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐνεργεῖται σήμερον ἀφ’ ἑνὸς μὲν κατὰ τὰς διαθέσεις πολλῶν ἀξιωματικῶν, ἀφ’ ἑτέρου δὲ κατὰ τὰς διαθέσεις τῆς ὑπηρεσίας. Τοῦτο δὲ γίνεται αἰτία μεγίστης βλάβης τοῦ Δημοσίου, διότι ἀξιωματικοὶ παντὸς ὅπλου ἐπιζητοῦσι νὰ τοποθετῶνται εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, καὶ οὕτω τὸ Δημόσιον ἐπιβαρύνεται διὰ μεγάλων δαπανῶν. Οἱ ἀξιωματικοὶ θεωροῦσι τοῦτο ὡς εὐεργέτημα, προσφερόμενον αὐτοῖς ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων. Νὰ τεθῇ λοιπὸν ῥητὴ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, καθ’ ἣν οἱ ἀξιωματικοὶ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων λαμβάνονται ἐκ τῶν Σωμάτων τῶν ἑδρευόντων ἐν τῷ νομῷ. Οὕτω δὲ διορθοῦται καὶ τὸ ἄτοπον τῆς ἐπὶ μῆνας ἀπομακρύνσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἀπὸ τῶν Σωμάτων, εἰς ἃ ἀνήκουσι.

§56Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν.

§57Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10, «ἐν ἑκάστῳ διαμερίσματι στρατιωτικῆς περιφερείας συγκροτεῖται Στρατολογικὸν Συμβούλιον...» Ἀλλ’ ὁ ὑποβληθεὶς ὀργανισμὸς σχηματίζει περιφερείας διαφόρους ἐκείνων, αἵτινες ὑπῆρχον πρότερον, καὶ δὴ ὀλιγωτέρας. Βασίζεσθε, λέγοντες περὶ διαμερισμάτων, ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος ὀργανισμοῦ;

§58Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θὰ σᾶς δώσω πληροφορίας, ἀλλ’ ὄχι τὴν στιγμὴν ταύτην.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκει): «Τὸ ἄρθρον 45 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑπομένου: «Ἄρθρον 45. Αἱ ἐργασίαι τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἄρχονται τὴν 1 Ἰουνίου, καὶ περατοῦνται μέχρι τῆς 10 Ἰουλίου.»

§60Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ προθεσμία ἡ ὁριζομένη ἐν τῷ ἑνδεκάτῳ ἄρθρῳ εἶναι ἀνεπαρκής, διότι ὑπάρχουσι νομοὶ μεγάλης ἐκτάσεως, ὡς π. χ. ὁ νομὸς Ἀρκαδίας, ὁ ὁποῖος περιλαμβάνει 33 δήμους.

§61Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τοῦτο ἀφεώρα καὶ ἡ ἰδική μου προηγουμένη παρατήρησις.

§62Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ περιφέρειαι αἱ στρατιωτικαὶ τῶν Μεραρχιῶν ὑποδιαιροῦνται εἰς διαμερίσματα τῶν ταξιαρχιῶν καὶ τῶν συνταγμάτων. Ὁ ἀριθμὸς τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων σχετίζεται μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν συνταγμάτων, ὅπου δὲ δὲν εἶναι εἰδικὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, ὑπάρχουσι παραρτήματα Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Θὰ τὰ ἴδητε εἰς τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ.

§63Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ προθεσμία, ἣν τάσσει τὸ ἄρθρον 11, ἐὰν πρόκηται περὶ περιφερειῶν εὐρειῶν, εὐρυτέρων τῶν σημερινῶν, δὲν εἶναι ἐπαρκής. Καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχήν σας.

§64Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Θὰ τὸ λάβω ὑπ’ ὄψιν μου.

§65ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ὁ λόγος, δι’ ὃν ἡ προθεσμία εἶναι μικρὰ, εὑρίσκεται εἰς τὸ ἄρθρον 12· ὑποθέτω δὲ, ὅτι θὰ ἐπιτραπῇ νὰ ἑνωθῇ ἡ συζήτησις τῶν ἄρθρων 11 καὶ 12, διότι εἰς τὸ ἄρθρον 12 μεταβάλλεται ῥιζικῶς ὁ μέχρι τοῦδε ὑπάρχων τόπος τῶν κληρώσεων, διότι, ἐνῷ αὗται ἐνηργοῦντο μέχρι τοῦδε κατὰ δήμους, τώρα θὰ ἐνεργῶνται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἐὰν ψηφισθῇ τὸ ἄρθρον 12, ἀρκεῖ ἡ προθεσμία τοῦ 11. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν πρέπει νὰ γείνῃ μία συζήτησις καὶ ἐπὶ τῶν δύο ἄρθρων. Μέχρι τοῦδε, ὡς γνωστόν, ἡ κλήρωσις ἐγίνετο, διαιρουμένων τῶν ἐπαρχιῶν εἰς τμήματα, καὶ ὁριζομένου ἑνὸς δήμου ὡς ἕδρας ἑκάστου τμήματος, ἐν τῷ δήμῳ δὲ τούτῳ προσήρχοντο οἱ κληρωτοὶ τῶν πέριξ δήμων, καὶ ἐνηργεῖτο ἡ κλήρωσις. Ἅπαξ μόνον, διὰ λόγον ἄλλον, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγένετο ἐξαίρεσις κατὰ τὸ 1897, ὅτε ἐνηργήθη ἡ κλήρωσις εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Τοῦτο ὅμως θὰ παρουσιάσῃ μεγάλας δυσχερείας καὶ διὰ τοὺς κληρωσίμους καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ λόγος, δι’ ὃν ἀναγράφεται τοῦτο ἐν τῷ ἄρθρῳ 12, εἶναι λόγος οἰκονομίας ὁδοιπορικῶν ἐξόδων. Ἀλλ’ ὡς ἐνεργοῦνται αἱ κληρώσεις παρ’ ἡμῖν, εἶναι ἀνάγκη, τοὺς κληρωτοὺς ἑκάστου δήμου νὰ συνοδεύῃ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας καὶ ὁ δήμαρχος, διότι τὰ πιστοποιητικὰ τῶν περιστάσεων τῶν δικαιολογουσῶν τὰς ἀπαλλαγὰς ἐκδίδονται ὑπὸ τοῦ δημάρχου τὴν ἡμέραν τῆς κληρώσεως, καὶ κατ’ αὐτὴν παρίσταται καὶ ὁ δήμαρχος, ἵνα βεβαιοῖ καὶ προσωπικῶς τὰς περιστάσεις ταύτας. Ἀλλὰ ταῦτα πάντα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνεργῶνται ἀσφαλῶς, ἐὰν οἱ δήμαρχοι ἦναι ἀπομεμακρυσμένοι τῶν γραφείων των, ἐὰν δὲν ἦναι ἐγγὺς τῶν δήμων των, ἵνα συλλέγωσι τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ὅπως ἐκδίδωσι τὰ ἀναγκαῖα πιστοποιητικά. Οὕτω δὲ ἐν τέλει θὰ γίνωνται ἐκπρόθεσμοι οἱ ζητοῦντες πιστοποιητικὰ ἀπαλλαγῆς, διότι ὁ δήμαρχος θὰ ἀρνῆται δεδικαιολογημένως τὴν ἔκδοσιν αὐτῶν. Λοιπὸν θὰ συγκεντρῶνται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν πάντες οἱ κληρωτοί, βασανιζόμενοι καὶ αὐτοί, βασανίζοντες καὶ τὸν δήμαρχον, ἄνευ ἀποτελέσματος. Καὶ ἂν πρόκηται περὶ δήμων μὴ ἀπομεμακρυσμένων ἔχει καλῶς, ἀλλὰ πολλοὶ δῆμοι διαφόρων ἐπαρχιῶν ἀπέχουσιν ἐν Ἑλλάδι πολλὰς ὥρας ἀπὸ τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, διὰ δὲ τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἐπιβαρύνωνται οἱ στρατεύσιμοι μὲ ἔξοδα ὁδοιπορικὰ, πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν λοιπὸν μείνῃ τὸ ἄρθρον ὡς ἔχει, εἶναι καλὴ ἡ προθεσμία τοῦ ἑνδεκάτου ἄρθρου· ἀλλ’ ἐὰν τροποποιηθῇ, καὶ πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, δὲν ἐπαρκεῖ, καὶ εἶναι ὀρθαὶ αἱ γενόμεναι παρατηρήσεις.

§66Γ. ΜΠΑΛΤΑΤΖΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ δώσῃ ἐξήγησιν, διατί μετεβλήθη ὁ χρόνος τῆς κληρώσεως καὶ ἑπομένως ὁ χρόνος τῆς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Νομίζω ὅτι ἡ ἐποχὴ ἀπὸ 1 Ἰουνίου μέχρι 10 Ἰουλίου εἶναι ἡ χειρότερα ἐποχὴ διὰ τοὺς ἐργατικούς, καὶ ἰδίως τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς, οἵτινες τότε ἔχουσι τὸν θερισμόν. Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσιν ἄλλοι λόγοι, ὀρθὸν θὰ ἦτο νὰ μείνωμεν εἰς τὴν παλαιὰν ἐποχὴν, τοῦ Ἀπριλίου ἢ Μαΐου.

§67ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Φρονῶ ὅτι τὸ ἄρθρον 11 πρέπει νὰ γείνῃ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 12.

§68Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τοῦτο εἶναι ὀρθότατον.

§69Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Φρονῶ ὅτι καλῶς ὡρίσθη ἡ πρώτη Ἰουνίου, διότι τοῦτο ὑποθέτω ὅτι ἔχει σχέσιν πρὸς ἀποκλειστικὴν τοῦ στρατοῦ ἐργασίαν. Ἐὰν ἤμεθα συνεπεῖς πρὸς ὅσα ἐλέχθησαν ἐνταῦθα, ὁ στρατὸς κατὰ τὸ διάστημα τοῦ μηνὸς Μαΐου θὰ τελῇ τὰς γενικὰς αὑτοῦ ἀσκήσεις καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπασχολήσωμεν μέγαν ἀριθμὸν ἀξιωματικῶν, ὅπως οὗτοι περιέρχωνται τὸ Κράτος πρὸς ἐνέργειαν στρατολογίας. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν προθεσμίαν τῶν 40 ἡμερῶν (1 Ἰουνίου μέχρι 10 Ἰουλίου), νομίζω ὅτι καὶ αὕτη πολὺ λογικῶς ἐτέθη, διότι οἱ κληρωτοὶ θὰ συγκεντρῶνται εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ἑπομένως τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τοῦ διαμερίσματος δὲν θὰ ἔχῃ ἢ ὀλίγας ἐπαρχίας νὰ περιέλθῃ, ὅπως ἐνεργήσῃ τὴν κλήρωσιν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν σύμπτυξιν τῶν δύο ἄρθρων εἰς ἕν, αὕτη δὲν ζημιοῖ παντάπασι, μᾶλλον δ’ ἀπολήγει πρὸς οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου.

§70Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ φίλος μου κ. ἐξ Ἁλμυροῦ Βουλευτής, ἤθελον νὰ φέρω καὶ ἐγώ. Ἤκουσα τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἔδωκεν ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτής, ὅτι ἡ ἀναβολὴ τῆς περιοδείας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ὑπηγορεύθη ἐκ τοῦ λόγου, ὅτι κατὰ τὸν Μάϊον πρόκειται νὰ ἐκτελῶνται τὰ στρατιωτικὰ γυμνάσια· ἀλλὰ τοῦτο, νομίζω, δὲν ἔχει μεγάλην σχέσιν πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐξ Ἁλμυροῦ Βουλευτής. Νομίζω δὲ προσέτι, ὅτι ἡ προθεσμία καὶ ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν ἐνεργοῦνται αἱ κληρώσεις τῶν στρατευσίμων, εἶναι ἡ καταλληλοτέρα. Διότι πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὸν Ἰούνιον εὑρισκόμεθα ἐν πλήρει θέρει, ὅτι πάντες οἱ μέλλοντες νὰ στρατευθῶσιν εἶναι ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐργάζονται εἰς τοὺς ἀγρούς, καὶ τοῦτο θὰ φέρῃ μυρίας δυσκολίας. Νομίζω λοιπὸν ὅτι θὰ ἦτο δυνατόν, ἀφοῦ θὰ γίνωνται τὰ μεγάλα γυμνάσια κατὰ τὸν Μάϊον, νὰ ἄρχηται ἡ ἐργασία τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἀπὸ 1 Ἀπριλίου καὶ νὰ τελειώνῃ κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Μαΐου.

§71Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Γεννᾶται ἓν ζήτημα οὐσιαστικόν. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια μεταβαίνουσιν εἰς τὰς ἕδρας τῶν δήμων, καὶ ἐκεῖ ἐνεργοῦσι τὰς κληρώσεις τῶν στρατευσίμων. Κατὰ τὴν προτεινομένην τροποποίησιν, δὲν μεταβαίνουσι πλέον εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων, ἀλλ’ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἑπομένως, ἀντὶ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια νὰ προσέλθωσιν εἰς τοὺς κληρωτοὺς καὶ ἐνεργήσωσι τὰς κληρώσεις, προσκαλοῦσι τοὺς κληρωτοὺς ἐκ τῶν δήμων των εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Ἕπεται συνεπῶς, ὅτι οἱ κληρωτοί, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς κληρώσεως ἔχουσι βεβαίως τὰς ἐργασίας των, — καὶ δὴ κατὰ τοὺς μῆνας Ἰούνιον καὶ Ἰούλιον ἔχουσι πάντες τὰς ἐργασίας των, καὶ ἰδίως οἱ γεωργοί, — ἀντὶ νὰ ἀπολέσωσι μίαν ἢ δύο ἡμέρας, προσερχόμενοι διὰ τὴν κλήρωσιν εἰς τὸν δῆμόν των, θὰ ἀπολέσωσι 5 καὶ 6 ἡμέρας, μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἕδρας τῶν ἐπαρχιῶν. Διὰ τῆς συγκεντρώσεως τῶν κληρωτῶν εἰς τὰς ἕδρας τῶν ἐπαρχιῶν τὸ Δημόσιον βεβαίως θὰ οἰκονομῇ μικρὰν δαπάνην· καὶ λέγω μικράν, διότι διὰ τῆς διαμονῆς τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων ἐν τῇ πρωτευούσῃ ἑκάστης ἐπαρχίας θὰ ἐξοικονομῶνται μόνον τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεως τῶν μελῶν τῶν Συμβουλίων εἰς τοὺς δήμους, ὅπου μετέβαινον πρίν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ταμιευτικὸν πνεῦμα, ὅπου ἀντίκειται πρὸς τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα τῆς χώρας, δὲν ὠφελεῖ πλέον, ἀλλὰ μᾶλλον βλάπτει. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ νομίζω, ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον θὰ οἰκονομήσωμεν, θὰ ἦναι πολὺ μικρότερον, θὰ ἦναι ἐλάχιστον, σχετικῶς πρὸς τὴν βλάβην, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ εἰς τοὺς κληρωτούς, ὑποχρεουμένους νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας. Ἂν πρόκηται νὰ ἄρξωνται τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια τῶν ἐργασιῶν των τὴν 1 Ἰουνίου χάριν λόγων στρατιωτικῶν, χάριν τῆς ἐκγυμνάσεως τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸν Μάϊον, νομίζω ὅτι δύνανται μετὰ τὰ γυμνάσια νὰ ἄρξωνται τῶν ἐργασιῶν των τὴν 1 Ἰουνίου, ἀλλὰ νὰ ἐξακολουθήσωσι προσερχόμενα εἰς τοὺς δήμους τῶν κληρωτῶν καὶ μέχρι τέλους Ἰουλίου, ἀντὶ μέχρι 10 Ἰουλίου, ὡς ὁρίζει τὸ συζητούμενον ἄρθρον.

§72ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ προβαλλομένη ἀντίρρησις κατὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβάσεως τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων οὐχὶ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν δήμων, ἀλλ’ εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, πρὸς ἐνέργειαν τῶν κληρώσεων, εἶναι πολὺ σοβαρά, ἰδίως δι’ ἡμᾶς τοὺς νησιώτας, οἱ ὁποῖοι, ὅταν ὑποχρεωθῶμεν, ἀπὸ τὴν Ἀμοργὸν ἢ τὴν Φολέγανδρον νὰ μεταβαίνωμεν εἰς Σῦρον, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ θέρους, ὅτε εἶναι τὰ μεγάλα μελτέμια, κινδυνεύομεν νὰ ἀποκλεισθῶμεν, καὶ νὰ μὴ δυνάμεθα ἐπὶ 10 καὶ 15 ἡμέρας νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰ ἴδια.

§73Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, δὲν εἶναι λόγος οἰκονομικὸς ὁ συνηγορῶν ὑπὲρ τῆς εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν ἐνεργείας τῆς κληρώσεως, διότι ἡ δαπάνη εἰς ἣν ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον, εἶναι σχετικὴ πρὸς τὸν χρόνον τῆς διαρκείας τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, καὶ προέρχεται ἀπὸ τὰς ἡμερησίας ἀποζημιώσεις· διότι τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, πάντοτε θὰ ἦναι ὑποχρεωμένα νὰ τρέχωσιν ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον τῶν νομῶν· ὥστε οὐδὲν θὰ κερδίζῃ τὸ Δημόσιον. Τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καθιεροῦται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ προκαλέσῃ τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα ἠγέρθησαν, καὶ τὰς ἀνωμαλίας, τὰς ὁποίας παρουσιάζει καὶ ὁ παλαιότερος νόμος, εἰς ὃν ἐπανέρχεσθε, ἰδίως διότι πολλοὶ κληρωτοί, ὡς ἀνέφερε καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὁδεύωσιν ἐπὶ 10 καὶ 20 ὥρας, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, συμπαραλαμβάνοντες μεθ’ ἑαυτῶν καὶ τοὺς δημάρχους, πρὸς βεβαίωσιν τῆς ταυτότητός των, προσέτι δὲ καὶ τοὺς ἀνικάνους γονεῖς. Ὥστε ἔχω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνῃ τὸ νῦν καθεστώς.

§74Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπιμένω πολὺ εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐργασιῶν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, διότι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι τόσον ἁπλοῦν, ὅσον δύναταί τις νὰ ὑποθέσῃ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης εἶπεν, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ περιοδεύῃ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διότι ἄλλως θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι οἱ κληρωτοὶ νὰ ἐγκαταλείπωσι τὰς ἐργασίας των ἐπὶ 2 ἢ 3 ἡμέρας. Ἀλλ’ ἐὰν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι χιλιάδες ὁλόκληροι κληρωτῶν θὰ ἀποσπῶνται ἀπὸ τὰς ἐργασίας των, ἐν ᾗ μάλιστα ἐποχῇ αἱ ἐργασίαι θὰ ἦναι ἐν πλήρει ἀκμῇ. Μεγαλειτέρα δὲ πάντως θὰ ἦναι ἡ ζημία αὕτη τῆς ζημίας, ἥτις πιθανὸν νὰ ἐπέλθῃ εἰς τὸν στρατὸν, ἐὰν ἀποσπασθῶσιν οἱ ἀναγκαιοῦντες διὰ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια 24 ἀξιωματικοί.

§75Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Θέλω λάβει ὑπ’ ὄψιν ὅλας τὰς παρατηρήσεις τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ ἀφοῦ μελετήσω αὐτὰς, κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θέλω ἀπαντήσει.

§76Ι. ΣΤΑΪΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον πρέπει νὰ συνδυασθῇ μὲ τὰ ἄλλα στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν συμπεριλαμβάνεται διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, ἔχει δικαίωμα νὰ τοποθετῇ εἰς τὰ Στρατολογικὰ Γραφεῖα ἀποστράτους ἀξιωματικούς, ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας· συνεπῶς μένει ὁ Πρόεδρος τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἐὰν θεωρηθῇ ὡς προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας, διότι οἱ ἀπόστρατοι ἀξιωματικοὶ δὲν δύνανται νὰ ἀναλάβωσι τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Ἐὰν λοιπὸν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν, καὶ ἑπομένως, ἐὰν ἀφήσωμεν τὴν 1 Μαΐου ὡς ἡμέραν, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συνέρχωνται τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια, οὐδόλως θέλουσι προσκόψει τὰ στρατιωτικὰ γυμνάσια· διότι, ἐὰν νομίζῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι τὸ κώλυμα εἶναι οἱ τριάκοντα ἢ πεντήκοντα ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποσπασθῶσι τῶν οἰκείων Σωμάτων, αὐτοὶ δύνανται νὰ ἀναπληρωθῶσι δι’ ἀποστράτων ἀξιωματικῶν εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν ταύτην ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸν νόμον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν.

§77ΚΙΜΩΝ ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν περὶ ἄλλου ζητήματος ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ μοὶ δοθῇ μία διασάφησις. Πρόκειται περὶ τοῦ ἑξῆς. Διὰ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου ἡ περιφέρεια τοῦ νομοῦ μεταβάλλεται εἰς στρατιωτικὴν περιφέρειαν. Εἰς τὰς στρατιωτικὰς περιφερείας περιλαμβάνονται πλείονες νομοί. Ἐὰν τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον καταρτισθῇ, θὰ καταρτισθῇ ἓν δι’ ὁλόκληρον τὴν στρατιωτικὴν περιφέρειαν; ἢ πλείονα, ἀναλόγως τῶν ἀνηκόντων εἰς αὐτὴν νομῶν; Καὶ ἂν καταρτισθῇ ἓν διὰ τὴν στρατιωτικὴν περιφέρειαν, ποῖος νομάρχης θὰ ᾖναι ὁ ἁρμόδιος, ἵνα ὁρίσῃ τὰ μέλη; ποῖος νομάρχης θὰ ὁρίσῃ τοὺς δήμους; ποῖος θὰ ᾖναι ὁ ἁρμόδιος δικαστής;

§78Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως σπουδαία ἀντίρρησις ἐναντίον ὅλων αὐτῶν τῶν παρατηρήσεων, αἱ ὁποῖαι γίνονται, εἶναι, ὅτι κατ’ ἔτος σκοπεῖται ἡ κατὰ μῆνα Μάϊον συγκρότησις στρατοπέδου πρὸς γενικὰς ἀσκήσεις. Ἀλλ’ εἶναι ἄτοπον ἀφ’ ἑτέρου ἐντὸς συντόμου χρόνου καὶ ἀκαταλλήλου ἐποχῆς νὰ γίνωνται αἱ κληρώσεις. Ὥστε πρέπει νὰ ἐξευρεθῇ ἄλλος τις χρόνος. Ἑπομένως, ἐὰν ἡ γνώμη, ἣν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Βάλτου συνάδελφος ἐξέφερε, νὰ γίνηται χρῆσις ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν ἀποστράτων, δὲν δύναται νὰ θεραπεύσῃ τὸ πρᾶγμα, τότε πρέπει νὰ γένηται σκέψις περὶ στρατιωτικῶν γυμνασίων εἰς ἐποχὴν πρωϊμωτέραν. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ὁ Μάϊος εἶναι ὁ καταλληλότερος μὴν, διότι κατ’ αὐτὸν ἐπικρατεῖ ἰσχυρὸς καύσων καὶ πολὺς κονιορτός. Ἴσως θὰ ἦτο καταλληλοτέρα ἐποχὴ πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων μέρος τοῦ Ἀπριλίου καὶ μέρος τοῦ Μαΐου.

§79Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν γένει αἱ στρατιωτικαὶ ἀσκήσεις γίνονται εἰς ἐποχήν, καθ’ ἣν τὸ Δημόσιον ἔχει ὀλιγωτέρας δαπάνας πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων, εἰς ἃ ἐπέρχεται βλάβη ἐκ τῶν ἀσκήσεων τούτων. Ἡ καταλληλοτέρα δ’ ἐποχὴ εἶναι τὸ τέλος Μαΐου ἢ κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου, διότι τότε εἰς τὰ πλεῖστα μέρη ἔχει γείνῃ ὁ θερισμὸς.

§80Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε εἶναι ὥριμα τὰ γεννήματα, καὶ ἡ ζημία εἶναι μεγαλειτέρα.

§81Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω, τὸ λέγω ἐκ πείρας· καὶ ἀμέσως θὰ σᾶς ἐξηγήσω τὸν λόγον. Κατὰ τὸ ἔτος 1902 ἐξετέλεσα τὰς γενικὰς ἀσκήσεις τῆς τρίτης Μεραρχίας εἰς τὴν Κόρινθον. Πρὶν γείνῃ ἡ συγκέντρωσις τῶν στρατευμάτων ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τοὺς δημάρχους καὶ ἀπὸ τὸν νομάρχην Κορινθίας, ποία εἶναι ἡ ἐποχὴ ἡ καταλληλοτέρα διὰ τὴν συγκέντρωσιν ταύτην, ὥστε τὸ Δημόσιον νὰ μὴ ὑποστῇ μεγάλας ζημίας ἐκ τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ἀγροτικῶν κτημάτων· μοὶ ἀπήντησαν δὲ ὅλοι, ὅτι ἡ ἐποχὴ αὕτη εἶναι περὶ τὸ τέλος Μαΐου, ἢ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου. Ἐγένετο λοιπὸν ἡ συγκέντρωσις τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην.

§82Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐκεῖ εἶναι πρώϊμος ὁ θερισμός.

§83Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸν τόπον τῶν γυμνασίων ὁρίζει πάντοτε ἡ Κυβέρνησις, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ δὲ χρόνος τῶν ἀσκήσεων ὁρίζεται ἐξ αὐτῆς τῆς ἀνάγκης, ἵνα μὴ τρέχῃ τὸν κίνδυνον τὸ Δημόσιον νὰ ἐκτεθῇ εἰς μεγάλας ἀποζημιώσεις ἕνεκα τῶν ἀγροζημιῶν. Πρὶν δὲ ὁρίσῃ τὸν τόπον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ προηγηθῇ μία ἀναγνώρισις αὐτοῦ, καὶ ὅπου τὰ γεννήματα δὲν εἶναι ὥριμα καὶ δὲν ἔγεινεν ὁ θερισμὸς, ἐκεῖ δὲν θὰ γείνῃ συγκέντρωσις στρατευμάτων.

§84Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πολλαὶ ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας ἡ ὡρίμανσις τῶν καρπῶν δὲν εἶναι πρώϊμος, θὰ ἀποκλείωνται τῆς τελέσεως μεγάλων γυμνασίων, καὶ οὕτω θὰ στερῶνται τῶν ἐξ αὐτῶν κερδῶν, διότι, προκειμένου νὰ συγκεντρωθῇ σπουδαῖος ἀριθμὸς στρατοῦ, 18 ἢ 20 χιλιάδες ἀνδρῶν, ἐν μιᾷ ἐπαρχίᾳ, καὶ νὰ παραμείνῃ ἐπὶ 10 καὶ πλέον ἡμέρας, τοῦτο βεβαίως θὰ ἦναι ἀρκετὸν κέρδος διὰ τὴν ἐπαρχίαν αὐτήν. Φρονῶ ἑπομένως, ὅτι δὲν πρέπει ν’ ἀποξενωθῶσι τοῦ κέρδους τούτου πολλαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος ἕνεκα τῆς ἀκαταλληλότητος τοῦ ὁριζομένου διὰ τὰ γυμνάσια χρόνου, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τοῦτο δεχθῇ νὰ ταχθῇ χρόνος τις μέσος, ἵνα συγχρόνως ἐπιτύχωμεν καὶ καταλληλοτέραν ἐποχὴν καὶ ἐπαρκέστερον χρόνον πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων.

§85Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δύο λέξεις μόνον θὰ εἴπω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐποχὴν τῶν γενικῶν ἀσκήσεων, μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ ἁρμοδιώτερος πάντων διὰ τὰ ζητήματα ταῦτα. Νομίζω ὅτι ἡ ἐποχὴ τῆς ἐκτελέσεως τῶν γενικῶν ἀσκήσεων πρέπει νὰ συνδυασθῇ καὶ μὲ ἓν ἄλλο ἄρθρον τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται ν’ ἀποστέλλῃ εἰς ὑποχρεωτικὴν ἄδειαν, ὑπολογιζομένην ὡς χρόνον ὑπηρεσίας, τὸ ¼ σχεδὸν τῆς δυνάμεως τῶν ἀνδρῶν, τοὺς ἄνδρας δηλαδὴ ἐκείνους, οἵτινες ἔχουν συμπληρώσει πεντάμηνον ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατῷ. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου τὴν 1 Ἰουνίου ἀπολύονται καὶ οἱ διαθέσιμοι. Συνεπῶς δὲν εἶναι δυνατὸν, ἢ μόνον κατὰ τοὺς μῆνας Ἀπρίλιον καὶ Μάϊον νὰ γείνωσιν αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις· διότι, ἐὰν γείνωσι μετὰ τὸ ἔαρ, περὶ τὸ φθινόπωρον, δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ ἀποστολῆς εἰς ἄδειαν ἐπὶ ἓξ μῆνας τοῦ ¼ τῆς δυνάμεως τῶν ἀνδρῶν, οἵτινες συνεπλήρωσαν πεντάμηνον ὑπηρεσίαν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, αἱ μεγάλαι ἀσκήσεις γίνονται εἰς κυματοειδῆ ἐδάφη· οὐδέποτε τὰ γυμνάσια ταῦτα γίνονται εἰς ἀνοικτὰς καὶ ἀναπεπταμένας πεδιάδας. Εἰς τὰ κυματοειδῆ ἐδάφη καλλιεργοῦσι συνήθως κριθὴν, ἣν θερίζουσιν εἴτε ὡς κριθὴν εἴτε ὡς σανόν. Ἑπομένως ἐπὶ τοῦ τοιούτου εἴδους ἐδάφους ὁ θερισμὸς γίνεται πάντοτε πρώϊμος, καὶ δύναται συνεπῶς τὸ Κράτος νὰ εὕρῃ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν γενικῶν ἀσκήσεων ἔδαφος, ὅπου νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς μεγάλας ἀποζημιώσεις. Ὁ χρόνος λοιπὸν οὗτος νομίζω ὅτι εἶναι καταλληλότατος, ὡς καὶ ὁ χρόνος διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, καὶ μόνον κατὰ τοῦτο συμφωνῶ πρὸς τοὺς προλαλήσαντας. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν εἰς κέντρα, ὅσα ἤθελε κρίνει κατάλληλα ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Πρὸς ἀπόδειξιν τούτου σᾶς φέρω ὡς παράδειγμα τὴν ἐπαρχίαν μου. Ἡ ἐπαρχία μου ἀποτελεῖται ἀπὸ πέντε δήμους. Οἱ κληρωτοὶ τῶν δήμων Οἰνιάδος καὶ Ἀστακοῦ προσέρχονται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ, τὸ Μεσολόγγιον· οἱ κληρωτοὶ τοῦ δήμου Ἐχίνου προσέρχονται εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, τὸν Καρβασσαρᾶν, εἰς δὲ τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐμῆς ἐπαρχίας, τὴν Βόνιτσαν, μεταβαίνει τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον μόνον διὰ τοὺς κληρωτοὺς τῶν δήμων Ἀνακτορίων καὶ Σολλίου, οἵτινες προσέρχονται ἐν Βονίτσῃ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ οὐχὶ ἡ πρωτεύουσα τῆς ἐπαρχίας, ἀλλὰ τὰ κέντρα, τὰ ὁποῖα ἤθελε κανονίσει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, οὕτως ὥστε καὶ τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων αἱ ἐργασίαι νὰ γίνωνται καλλίτερον καὶ εὐχερέστερον, καὶ τὸ δρομολόγιον αὐτῶν νὰ κανονισθῇ εὐκολώτερον. Νομίζω, ὅτι τὸ ἄρθρον 11 πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, καὶ μόνον τὸ ἄρθρον 12 νὰ μεταβληθῇ, ὡς εἶπον, ὁριζομένων ὡς κέντρων τῶν ἐπαρχιῶν, ὥστε καὶ οἱ κληρωτοὶ νὰ μὴ ὑφίστανται ἀπώλειαν χρόνου.

§86Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἶναι καταλληλοτέρα καὶ καλλιτέρα ἡ ἐποχὴ ἡ ὁριζομένη ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 11· διότι πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐποχήν, κατὰ τὴν ὁποίαν καὶ τὰ γυμνάσια δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι, καὶ οἱ ἰδιοκτῆται νὰ ὑποστῶσιν ὀλιγωτέρας ζημίας, καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ὑποβληθῇ εἰς μικροτέρας ἀποζημιώσεις. Ἐὰν ὑποθέσωμεν ὅτι δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ γυμνάσια κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον, νομίζω ὅτι τότε οὐδόλως δύναται τὸ Δημόσιον ν’ ἀποφύγῃ τὰς ἀποζημιώσεις διὰ τὰς ἀγροζημίας, διότι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὡς εἶναι γνωστόν, πάντες οἱ ἀγροὶ εἶναι ἀθέριστοι, ἐνῷ ἀπ’ ἐναντίας κατὰ τὰ τέλη Μαΐου ἢ ἀρχὰς Ἰουνίου πάντοτε ἀρχίζει ὁ θερισμός. Ἑπομένως δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τὸ κατάλληλον μέρος, ἵνα συγκεντρωθῇ στρατὸς πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων.

§87Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Οἱ στρατιῶται οἱ διαθέσιμοι θὰ ὑπηρετήσουν ἀπὸ 1 Δεκεμβρίου μέχρι 1 Ἰουνίου· ὥστε θὰ ἔχουν ἤδη φύγει πρὸ τοῦ χρόνου τῆς ἐκτελέσεως τῶν γυμνασίων.

§88Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Πῶς θὰ φύγουν; — ἐκτὸς ἐὰν τοὺς ἀπολύσητε σεῖς. — Δὲν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν ἐπὶ πόσον χρόνον θὰ ὑπηρετήσῃ ἕκαστος στρατιώτης. Ἐὰν ὁρίσωμεν ἐποχὴν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν γυμνασίων μετὰ τὸν Ἰούνιον, ἤτοι κατὰ Ἰούλιον ἢ Αὔγουστον, τότε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελεσθῶσι γυμνάσια, διότι κατὰ τοὺς μῆνας αὐτοὺς ὁ καύσων εἶναι ἀνυπόφορος, δυνατὸν δὲ νὰ γεννηθῶσιν ἀσθένειαι, λειψυδρία καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ γείνωσι κατὰ τοὺς μῆνας τούτους γυμνάσια, καὶ ἕνεκα τούτου καὶ σήμερον ἀκόμη ἀπαγορεύονται τὰ γυμνάσια δι’ ὑπουργικῆς ἐγκυκλίου. Μόνον ὁ μὴ ὑπηρετήσας εἰς τὸν στρατὸν καὶ μὴ ἔχων γνῶσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ ἀντίθετον γνώμην.

§89Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁ νόμος διαιρεῖ εἰς δύο κατηγορίας τοὺς ὑπηρετοῦντας κληρωτοὺς εἰς τοὺς κατατασσομένους πρὸς διάνυσιν διετοῦς θητείας, καὶ εἰς τοὺς πλεονάζοντας, οἵτινες μετὰ ἑξάμηνον πραγματικὴν ὑπηρεσίαν πέμπονται εἰς τὴν διαθεσιμότητα τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ. Οἱ ἐπὶ ἕξ μῆνας ὑπηρετήσοντες ἀπὸ ποίας ἐποχῆς θὰ ὑπηρετήσωσι; καὶ πότε θὰ σταλῶσιν εἰς διαθεσιμότητα;

§90Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου θὰ φύγωσι.

§91Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἕνεκα τούτου δὲν πρέπει τὰ γυμνάσια νὰ γίνωνται τότε, ὅτε θὰ ἔχωσι φύγει οἱ διαθέσιμοι, ἀλλὰ εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν νὰ δύνανται νὰ λάβωσι καὶ οὗτοι μέρος.

§92Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Τὴν διακοπὴν ἐζητήσατε ἀπὸ ἐμὲ ἢ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν;

§93Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μίαν ἐξήγησιν ἤθελον νὰ ζητήσω ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§94Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὡς πρὸς τὸ ἄρθρον 12, κύριε Πρόεδρε, προκειμένου περὶ τοῦ τόπου, ἐν τῷ ὁποίῳ τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια θὰ ἐνεργῶσι τὰς κληρώσεις, νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἡ ὁρίζουσα τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, εἶναι ἡ ὀρθοτέρα· διότι πρῶτον πρέπει νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει μας τὴν ζημίαν, εἰς ἣν ὑποβάλλεται τὸ Δημόσιον ἕνεκα τῆς περιοδείας τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἡ ὁποία ζημία νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετὰ σπουδαία, σήμερον μάλιστα, ὅτε προσπαθοῦμεν νὰ ἐξοικονομήσωμεν καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολόν· οὐδέποτε δ’ ἤλπιζον, ὅτι οἱ καταγινόμενοι μάλιστα εἰς τὰ οἰκονομικὰ θὰ ἐτόλμων νὰ κατακρίνωσι τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τούτου. Ἄλλως τε δὲ, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων ἐχόντων ἡλικίαν εἴκοσιν ἐτῶν, δὲν πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἡλικίαν 60 ἐτῶν, ὥστε νὰ συλλογιζώμεθα, ὅτι αὐτοὶ δὲν δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, καὶ ὅτι θὰ κοπιάζωσι μέχρις ὅτου κατέλθωσιν ἀπὸ τὰ χωρία των, ἵνα μεταβῶσιν εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Δὲν πρέπει νὰ ὑποθέτωμεν τοιοῦτόν τι· διότι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι προδιατεθειμένος νὰ ὑπηρετήσῃ τὴν πατρίδα, ὀφείλει καὶ τὴν ἐργασίαν αὐτοῦ χάριν αὐτῆς νὰ ἐγκαταλείψῃ, καὶ εἰς κόπους νὰ ὑποβληθῇ. Ὡς πρὸς τὴν ἐξοικονόμησιν, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, καὶ αὐτὴ, νομίζω, δὲν εἶναι ἀκριβής· διότι πόσας χεῖρας θ’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ ἕκαστον δῆμον; θ’ ἀφαιρέσωμεν 15 ἢ 20 ἢ 30 τὸ πολύ· ὥστε φρονῶ, ὅτι δὲν θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πολὺ μεγάλας ζημίας, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτής. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι καὶ τὸ ἄρθρον 12 ἔχει καλῶς.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λαπαθιώτης ἔχει τὸν λόγον.

§96Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις δὲν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῶσιν οὔτε πρὸ τοῦ Μαΐου οὔτε μετὰ τὸν Μάϊον, ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸν Μάϊον, διότι πρὸ τοῦ Μαΐου δὲν ἔχει ἔτι περατωθῆ ἡ ἀτομικὴ ἐκπαίδευσις τῶν στρατιωτῶν, αἱ δὲ γενικαὶ ἀσκήσεις πρέπει νὰ γείνωσι μετὰ τὸ πέρας τῆς ἀτομικῆς ἐκπαιδεύσεως τῶν στρατιωτῶν, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ καταταχθῶσι τὴν 1 Ὀκτωβρίου, ἀλλὰ δύνανται νὰ καταταχθῶσιν, ὡς συνήθως, καὶ τὴν 1 Δεκεμβρίου, ἑπομένως ὁ Μάϊος θὰ ἦναι ὁ ἕκτος μήν. Ἀλλ’ οὔτε μετὰ τὸν Μάϊον δύνανται νὰ γείνωσιν ἀσκήσεις, διότι κατὰ τὸ ἄρθρον 23 τοῦ νόμου τότε εἶναι ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἀπολύονται οἱ στρατεύσιμοι τῆς ἑξαμήνου ὑπηρεσίας.

§97Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις δὲν δύνανται νὰ γείνωσιν οὔτε κατὰ τὰ τέλη Μαΐου, οὔτε κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου, ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ παραδεχθῶμεν μέσον τινὰ χρόνον ν’ ἀρχίζωσι δηλ. ἀπὸ πρώτης Μαΐου καὶ νὰ τελειώνωσιν εἰς τὸ τέλος Μαΐου. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, ὡς γνωρίζομεν πάντες, καὶ οἱ πρώϊμοι καρποὶ ἔχουσι θερισθῆ, καὶ οἱ ὄψιμοι δὲν εἶναι ἔτι ἐσπαρμένοι. Ὥστε τὸ ζήτημα τῆς ἀποζημιώσεως ἕνεκα τῶν ἀγροζημιῶν οὐδόλως πρέπει νὰ σχετισθῇ μὲ τὸ νομοσχέδιον. Ἂν πρόκηται νὰ γείνωσιν αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις κατὰ τὰ τέλη Μαΐου ἢ τὰς ἀρχὰς Ἰουνίου, νομίζω ὅτι πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ γίνωνται αἱ ἀσκήσεις αὗται· διότι, ἂν ἐπιτραπῇ νὰ ἀνήκῃ τὸ ἔδαφος τοῦτο εἰς ἰδιώτας, εἶναι φύσει ἀδύνατον νὰ γείνωσι γυμνάσια, λόγῳ τῶν μεγάλων ἀγροζημιῶν.

§98Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Δὲν φθάνει ὁ Προϋπολογισμὸς τότε.

§99Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἐπιστρατεύσεως καὶ τοῦ πολέμου τὸ Δημόσιον ἐπλήρωσεν ἓν ἑκατομμύριον δραχμὰς, διότι εὗρε τοὺς ἀγροὺς καλλιεργημένους. Εἶναι δὲ φύσει ἀδύνατον νὰ εὕρητε, εἰς ἐπαρχίας ἰδίως, ἐν τοιαύτῃ ἐποχῇ ἔδαφος ἀκαλλιέργητον τοσοῦτον, ὥστε νὰ γυμνασθῶσιν ἐπ’ αὐτοῦ τρεῖς μεραρχίαι στρατοῦ.

§100Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριοι Βουλευταὶ, διὰ νὰ μὴ χάνωμεν ἀδίκως τὴν ὥραν καὶ μὴ λέγωνται πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν συμβιβάζονται μὲ τὴν στρατιωτικὴν ἐπιστήμην, θὰ σᾶς εἴπω τὰ ἑξῆς, ὥστε νὰ περιορισθῇ ἡ συζήτησις. Εἰς τοὺς μεγάλους στρατοὺς, ἐπὶ στρατιωτικῶν συγκεντρώσεων καὶ 100,000 ἀνδρῶν, αἱ γενικαὶ ἀσκήσεις δὲν διαρκοῦσι πλέον τῶν 15 ἡμερῶν. Εἰς ἡμᾶς δὲ, οἱ ὁποῖοι θὰ ἔχωμεν κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην 30,000 ἄνδρας, καὶ ἐκ τῶν 30,000 αὐτῶν θὰ συγκεντρώσωμεν διὰ τὰς γενικὰς ἀσκήσεις ἴσως τὸ πολὺ 10,000, φρονῶ ὅτι δέκα ἢ δώδεκα ἡμέραι τὸ πολὺ μετὰ τὴν συγκέντρωσιν ἐπὶ τοῦ τόπου τῶν γυμνασίων ἐπαρκοῦσι διὰ μεγάλας ἀσκήσεις, ἵνα κατὰ τὸ χρονικὸν τοῦτο διάστημα λυθῶσι πολλὰ θέματα τακτικῆς, γείνῃ ὁ ἔλεγχος τῆς ἱκανότητος τῶν διοικητῶν τῶν μεγάλων μονάδων καὶ τῶν στελεχῶν ἀνωτέρων καὶ κατωτέρων, καὶ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀντοχὴ τοῦ στρατεύματος· διότι αἱ μεγάλαι ἀσκήσεις εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς ἱκανότητος τοῦ στρατοῦ. Κατὰ τὸ δωδεκαήμερον αὐτὸ διάστημα εἶναι δυνατὸν νὰ τελειώσουν ὅλα αὐτά.

§101ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Σύρου κ. Α. Βιτάλης ὑποβάλλει ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τὴν ἑξῆς τροπολογίαν: «Εἰς τὰς νήσους μεταβαίνει τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον πρὸς κλήρωσιν τῶν στρατευσίμων.»

§102Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία μου αὕτη, διότι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μικρόν. Ὅταν ἡ συγκοινωνία καθίσταται ἀδύνατος μεταξὺ τῶν νήσων, πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ κληρωτὸς, ὁ ἔχων λόγον ἀπαλλαγῆς, νὰ φέρῃ ἐνώπιον τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου τὸν ἀνίκανον πατέρα του, ἢ ὁ ἀδελφὸς τὸν ἀνίκανον ἀδελφόν του κληρωτόν; Ὡς γνωστὸν δὲ, εἰς τὰς Κυκλάδας νήσους δὲν ὑπάρχουσι ξενοδοχεῖα. Ποῦ θὰ παραμένωσι λοιπὸν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί; Ἐλπίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§104Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν τῷ τετάρτῳ στίχῳ τοῦ ἄρθρου 56 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 13 τοῦ παρόντος νομοσχεδίου, ἀντὶ «ἔχοντος δὲ τὴν αὐτὴν ἁρμοδιότητα», νὰ τεθῇ «ἔχοντος δὲ, πλὴν τῆς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 63 προβλεπομένης περιπτώσεως, τὴν αὐτὴν ἁρμοδιότητα.»

§105ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλάκις τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια ἀνικάνους πατέρας κληρωτῶν, παραπεμπομένους εἰς αὐτὰ πρὸς ἐξέτασιν, τοὺς κηρύττουσιν ἱκανούς· ἀλλὰ κατὰ τὸ διάστημα τὸ ἀπὸ τῆς κληρώσεως τοῦ υἱοῦ μέχρι τῆς κατατάξεως αὐτοῦ εἰς τὸν στρατὸν παθαίνει ὁ πατὴρ αὐτοῦ καὶ γίνεται ἐντελῶς ἀνίκανος· ὁ πατὴρ οὗτος δὲν δύναται νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον, διότι ἐπεθεωρήθη ὑπὸ τοῦ προηγουμένου Στρατολογικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐκρίθη ἱκανός· τοῦτο εἶναι ἄδικον, καὶ παρακαλῶ περὶ τούτου νὰ ληφθῇ μέριμνα, καὶ νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι δύναται ὁ οὕτω παθὼν πατὴρ, ὅστις ἐκηρύχθη ἱκανὸς πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν κατὰ τὴν κλήρωσιν, νὰ ὑποβληθῇ εἰς δευτέραν ἐξέτασιν, παραπεμπόμενος εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον· διότι δὲν εἶναι δίκαιον, ὅταν πατήρ τις χωλὸς π. χ. ἐκρίθη ἱκανὸς ὑπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὴν κλήρωσιν, ἐὰν ἐν τῷ μεταξὺ ἐδεινώθη τὸ πάθημά του καὶ τοῦ ἀπέκοψαν τὸ ποδάρι, νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν παρατήρησιν ταύτην.

§106Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ μετὰ τὴν κατάταξιν, ὅπως λαμβάνεται πρόνοια διὰ τοὺς ἐξ ὀρφανίας ἔχοντας λόγους ἀπαλλαγῆς, νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ δι’ αὐτούς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν προταθείσης προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει).

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται).

§108Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 15 δὲν ἀναφέρει τίνος ἄρθρου τοῦ ἰσχύοντος νόμου αἱ παράγραφοι τρίτη καὶ πέμπτη ἀντικαθίστανται, διότι λέγει μόνον: «Αἱ τρίτη καὶ πέμπτη παράγραφοι τοῦ ἄρθρου ἀντικαθίστανται διὰ τῶν ἑπομένων». Τίνος ἄρθρου;

§109Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τοῦ ἄρθρου 60. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§111Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ τελευταία παράγραφος λέγει: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐφεσιβάλλῃ εἰς τὴν κατὰ τὰ ἀνωτέρω σχηματιζομένην ἐπιτροπὴν πᾶσαν ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου.» Ἄνευ χρονικοῦ ὁρίου; ἐπ’ ἀόριστον δύναται νὰ ἐφεσιβάλλῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Ἄλλοτε νομίζω ὅτι εἶχε προθεσμίαν. Τώρα καὶ μετὰ ἔτη θὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐφεσιβάλλῃ τὴν ἀπόφασιν;

§112Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως καὶ μετὰ ἔτη, διότι γίνονται καταχρήσεις· διότι πιθανὸν νὰ γείνῃ πλαστὸν πιστοποιητικὸν πρὸς ἀπαλλαγὴν κληρωτοῦ, καὶ βεβαίως δὲν πρέπει τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ περιορισθῇ ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, διότι εἶναι δυνατὸν μετὰ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἔτους προθεσμίαν νὰ προσβληθῇ τὸ πιστοποιητικὸν ὡς πλαστόν, καὶ τοιουτοτρόπως νὰ ὑπηρετήσῃ ὁ κληρωτός.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε εἶσθε ὑπὲρ τοῦ ἀορίστου;

§114Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὁπόταν τὸ μάθῃ ὁ Ὑπουργός.

§115Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δικαίωμα ἐφέσεως ἀόριστον;

§116Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 15, ὡς διωρθώθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἔχει).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§118Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρῶ, ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου 17, τοῦ τροποποιοῦντος τὸ ἄρθρον 63 τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου, μεταβάλλεται ἡ διάταξις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καὶ οἱ ὑπὸ τοῦ ὑγειονομικοῦ ἀξιωματικοῦ κρινόμενοι ἀνίκανοι κληρωτοὶ ἢ χρήσιμοι διὰ βοηθητικὰς ὑπηρεσίας παραπέμπονται πρὸς ἐξέτασιν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ θεωρῶ φρόνιμον καὶ ὀρθὸν νὰ παραπέμπωνται εἰς τὸ ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Διατὶ νὰ ταλαιπωρῆται ὁ κληρωτός; Ἄλλως τε δὲ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς ἔχει, ἔρχεται εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸ ἑπόμενον ἄρθρον 18, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι, ὅπου δὲν ὑπάρχει Στρατολογικὸν Συμβούλιον, παραπέμπονται οἱ τοιοῦτοι κληρωτοὶ εἰς τὸ ἐγγύτερον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Ἀρκετὴ ἐμπιστοσύνη ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ ἔκτακτα Στρατολογικὰ Συμβούλια. Πιθανὸν νὰ συμπίπτῃ νὰ ᾖναι εἰς τὸν αὐτὸν τόπον ἔκτακτον Στρατολογικὸν Συμβούλιον. Διατὶ νὰ ὑποχρεωθῇ ὁ δυστυχὴς κληρωτὸς νὰ ἔλθῃ εἰς Ἀθήνας καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς δαπάνας καὶ κόπους; Λάβετε ὑπ’ ὄψιν π. χ., ὅτι εἶναι εἷς τυφλὸς ἢ χωλὸς, εἶναι ὀρθὸν νὰ ἔλθῃ ἐκ τῆς Ἀρκαδίας λ. χ. εἰς τὰς Ἀθήνας, ἵνα ἐπιθεωρηθῇ ἀπὸ τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν;

§119ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Πολλὰ συμβαίνουν, κύριε Πρόεδρε, καὶ καλὸν εἶναι νὰ ἐπιθεωρῶνται ἀπὸ τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν οἱ τοιοῦτοι κληρωτοὶ, διότι πολλὰ λαμβάνουσι χώραν εἰς τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια.

§120Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ λέγω, ὅτι εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν γίνονται περισσότερα.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ λάβῃ τὴν παρατήρησίν σας ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει. — Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 18).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§123Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐδῶ, κύριε Ὑπουργέ, πῶς οἰκονομεῖται ἡ τελευταία αὐτὴ περίστασις, καθ’ ἣν «ἡ ταυτότης τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ τοῦ κληρωτοῦ πιστοποιεῖται ἐνώπιον τῶν ἐκτάκτων Στρατολογικῶν Συμβουλίων διὰ τῆς πιστοποιήσεως τοῦ οἰκείου δημάρχου», ἐνῷ ἐνώπιον τῶν τακτικῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων πιστοποιεῖται ὑπὸ τοῦ παρισταμένου δημάρχου;

§124Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Τὸ ἄρθρον 19 εἶναι λανθασμένον. Ἀκούσατε, πῶς πρέπει νὰ διατυπωθῇ (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 19. Τὸ ἄρθρον 67 ἀντικαθίσταται διὰ τοῦ ἑξῆς: «Τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 44 Στρατολογικὰ Συμβούλια ἀποφαίνονται ἀνεκκλήτως περὶ τῆς κατὰ τὸ ἄρθρον 32 σωματικῆς ἀνικανότητος τῶν ἐν αὐτῷ ἀναφερομένων. Ταῦτα δὲ, ὡς καὶ τὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 56 Στρατολογικὰ Συμβούλια ἀποφαίνονται καὶ περὶ τῆς σωματικῆς ἀνικανότητος τῶν τοῦ ἄρθρου 33 πατρὸς καὶ πρεσβυτέρου ἀδελφοῦ...» κλπ., ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον.

§125Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἂς διορθωθῇ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, καὶ βλέπομεν.

§126ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι μίαν παρατήρησιν, διὰ νὰ ληφθῇ, παρακαλῶ, ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἀνατίθεται εἰς τὸν δήμαρχον τὸ πιστοποιεῖν τὰς οἰκογενειακὰς περιστάσεις τῶν κληρωτῶν εἰς ὡρισμένας περιπτώσεις ἀπαλλαγῆς. Ὑπάρχει ἐν τῷ στρατολογικῷ νόμῳ ἓν κενόν· ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ λόγοι ἀπαλλαγῆς βεβαιοῦνται διὰ πιστοποιητικῶν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν· ἀλλ’ ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον δὲν ὁρίζεται, ποία εἶναι ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ εἰς ἑκάστην περίστασιν, ἐγεννήθη δὲ ἐν τῇ πράξει πολλάκις τὸ ζήτημα, τίς εἶναι ὁ ἁρμόδιος νὰ βεβαιώσῃ τὸν θάνατον τοῦ κληρωτοῦ ἐν τῷ στρατῷ· ὁ δήμαρχος ἢ ἡ ἁρμοδία στρατιωτικὴ ἀρχή;

§127Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ Σῶμα, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ὁποίου ἀπεβίωσεν.

§128ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Παρακαλῶ. Ὑπάρχει ἀμφιβολία. Καὶ ὅταν βεβαιοῖ ὁ σωματάρχης, ὅτι ὁ τάδε στρατιώτης ἀπεβίωσεν ἐν τῷ στρατῷ, τίς θὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ὁ στρατιώτης αὐτὸς τυγχάνει ἀδελφὸς τοῦ κληρωτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπικαλεῖται τὴν περίστασιν ταύτην πρὸς ἀπαλλαγήν του; (Θορυβώδεις διάλογοι). Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦτο μόνον. Ἀποφαίνονται, ἀκούω, πάντες οἱ συνάδελφοι ἐν θορύβῳ, καὶ δικαίως ἀποφαίνονται οὕτω, κύριε Πρόεδρε, διότι τοὺς ἐδίδαξεν ἡ πεῖρα· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ διδάξῃ καὶ ἡ μάθησις ὅσους ἀποφαίνονται οὕτως. Ἡ πεῖρα ἐδίδαξε καὶ ἐμέ, ὅτι μέχρι τοῦδε τὰς οἰκογενειακὰς περιστάσεις τὰς ἐβεβαίου ὁ δήμαρχος. Καὶ λοιπὸν διακηρύσσω ἐγὼ, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος ὑποχρεῶν τὸν δήμαρχον νὰ βεβαιοῖ τὰς οἰκογενειακὰς περιστάσεις τῶν κληρωτῶν· καὶ ὅταν ἔλθῃ εἷς δήμαρχος, κατηγορούμενος ὅτι ψευδῶς ἐπιστοποίησε μίαν οἰκογενειακὴν περίστασιν, θὰ ἀθωωθῇ, διότι δὲν ἐκτελεῖ καθήκοντα ἐπιβεβλημένα αὐτῷ ὑπὸ ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου. Τοῦτο θέλω νὰ ὑποδείξω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως ὁρισθῶσιν αἱ ἀρχαὶ αἱ ἁρμόδιαι δι’ ἑκάστην πιστοποίησιν· ἐὰν δὲ δὲν ἦναι εὔκολον νὰ ὁρισθῇ τοῦτο ἀμέσως, ἂς ληφθῇ πρόνοια διὰ νέας τροπολογίας· ἂς ἀνατεθῇ τέλος πάντων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καθορίσῃ τὴν ἁρμοδιότητα ἑκάστης ἀρχῆς.

§129Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐφ’ ὅσον ὁ κληρωτὸς δὲν παρουσιασθῇ εἰς τὸ Σῶμα, εἰς ὃ ἀνήκει, ἐννοεῖται ὅτι ὁ δήμαρχος θὰ πιστοποιήσῃ· ὅταν ὅμως ὁ στρατιώτης ἦναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Σώματος, τότε πλέον, ἐὰν ἀποβιώσῃ, θὰ διαγραφῇ τῆς δυνάμεως διὰ τῆς ἡμερησίας διαταγῆς.

§130ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Πολὺ ὀρθὰ εἶναι αὐτὰ, ἀλλὰ πρέπει νὰ περιληφθῶσιν εἰς τὸν νόμον.

§131Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἀλλ’ εἶναι πολλὰ, διὰ νὰ τεθοῦν εἰς τὸν νόμον.

§132Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ διοικηταὶ τῶν Σωμάτων νὰ ἀποστέλλωσι τὴν ληξιαρχικὴν πρᾶξιν τοῦ θανάτου τοῦ κληρωτοῦ πρὸς τὸν δήμαρχον. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καὶ ὁ δήμαρχος θὰ δύναται νὰ πιστοποιῇ, καὶ ἡ ὑπηρεσία θὰ ἦναι ἐνήμερος.

§133Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ ἀποφάσεων τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Κατὰ τὸν νόμον, τὸν ἰσχύοντα μέχρι τοῦδε, αἱ ἀπαλλακτικαὶ ἀποφάσεις τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, ἵνα ἔχωσι κῦρος, πρέπει ν’ ἀποφασίζωνται καὶ νὰ ἐκδίδωνται καθ’ ὁμοφωνίαν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπιμένει εἰς τὴν ὁμόφωνον ἀπαλλακτικὴν ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου, ἢ εἰς τὴν κατὰ πλειονοψηφίαν· διότι ἔχω πρόσφατον παράδειγμα, τὸ ὁποῖον συνέβη εἰς τὴν ἰδιαιτέραν μου πατρίδα, τὸ ἑξῆς: Ἐξ Ἀμερικῆς ἐπανῆλθε νέος, ὑπόχρεως εἰς στράτευσιν, ὁ ὁποῖος ἀτυχῶς ἔπασχεν ἀπὸ φθίσιν· διὰ νὰ διακριθῇ δὲ τοῦτο, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ εἰς ἐπιθεώρησιν ἰατρικὴν, διότι ἐφαίνετο, ὅτι ἔπασχε. Τὰ τέσσαρα ἐκ τῶν 5 μελῶν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου ἀπεφάνθησαν ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς του, διότι ὄντως ἦτο φθισικὸς, τὸ πέμπτον ὅμως μέλος ἐδυστρόπει, δὲν ἤθελε νὰ δεχθῇ τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτοῦ, καὶ ὁ νέος ἐκεῖνος κατετάχθη εἰς τὸν στρατόν, συνεχρωτίσθη καὶ συνεκοιμήθη μὲ τοὺς συστρατιώτας του ἐπὶ τρεῖς μῆνας, ὅτε πλέον ἡ φθίσις ἐξεδηλώθη ἐν ὅλῃ τῇ εἰδεχθεῖ αὐτῆς μορφῇ, καὶ ἐκ τοῦ στρατῶνος ὁ ἀτυχὴς νέος μετηνέχθη εἰς τὸ νοσοκομεῖον, καὶ ἐκεῖ συνεκοιμήθη μετὰ τῶν λοιπῶν ἀσθενῶν, ὅτε ὁ φρούραρχος Τριπόλεως τὸν παρετήρησε καὶ τὸν ἔστειλεν εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπὴν, παρ’ ἧς καὶ ἐξηρέθη ὡς ἀνίκανος. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ πόσοι δυστυχεῖς στρατιῶται δὲν ἐνεβολιάσθησαν ὑπὸ τῆς φύσεως! Διὰ τοῦτο λέγω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι πρέπει νὰ ἐκδίδωνται αἱ ἀποφάσεις τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων κατὰ πλειονοψηφίαν.

§134Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὄχι. Νὰ παραπέμπωνται εἰς τὴν Ἀνωτάτην Ὑγειονομικὴν Ἐπιτροπήν.

§135Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂν ἔχωσι χρήματα νὰ ἔλθωσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 20 καὶ 21, ὡς ἔχουσι).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§137Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν διασάφησιν θὰ ζητήσω. Εἰς τὸν ἐν γένει μηχανισμὸν τοῦ νομοσχεδίου ὑπάρχει κλήρωσις, χρησιμεύουσα διὰ νὰ δώσῃ ἕνα ἀριθμὸν κληρωτῶν. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς χρησιμεύει, ὅπως καταταχθῶσιν οἱ κληρωτοὶ οἱ ἀναγκαῖοι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ὁρίζει ὁ ἐτήσιος νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ. Ἀπομένει καὶ εἷς ἀριθμὸς μὴ κατατασσομένων.

§138Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Οἱ διαθέσιμοι.

§139Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ διαθέσιμοι πάντες θὰ διανύσωσιν ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν; Δὲν θὰ ὑπάρξει κανείς, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ διανύσῃ ἑξάμηνον ὑπηρεσίαν;

§140Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδείς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 23 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§142Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς διευκρινήσῃ τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ.

§143Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι σαφής. Τὸ ἄρθρον λέγει: «Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται νὰ τηρῇ ὑπὸ τὰ ὅπλα διαθεσίμους ἐξ ἑκάστου δήμου καὶ ἐκ τῶν ἐχόντων μικρότερον ἀριθμὸν κλήρου, πρὸς συμπλήρωσιν κενῶν διετῶν τοῦ αὐτοῦ δήμου, προερχομένων ἕνεκα ἀνυποταξιῶν, ἀπαλλαγῶν, ἐξαιρέσεων καὶ ὁποιωνδήποτε διαγραφῶν». «Ἐκ τοῦ αὐτοῦ δήμου» λέγει, διότι δὲν εἶναι δίκαιον, ἕνεκα ἀνυποταξιῶν προερχομένων ἐκ τοῦ αὐτοῦ δήμου νὰ ἐπιβαρύνηται ἕτερος δῆμος.

§144Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μέχρι τῆς σήμερον εἴχετε προθεσμίαν μέχρι τῆς 20 Αὐγούστου, ὥστε ἐγίνετο ἡ συμπλήρωσις τῶν κενῶν. Ἤδη ἀορίστως θὰ τὸ ἔχητε;

§145Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Διατυπώσατε σαφῶς τὴν ἐρώτησίν σας, ὅπως κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν σᾶς ἀπαντήσω.

§146Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 22, 23 καὶ 24 ἐπιτρέπεται νὰ κρατῶνται εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ πλεονάζοντες, καὶ οὕτω θὰ γίνηται ὑπέρβασις τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον θὰ ὁρίζῃ ὁ ἐτήσιος νόμος περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ ξηρὰν στρατοῦ. Θὰ ἔχωμεν πολὺ ἀνωτέραν δύναμιν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον, προέβλεψε, καὶ μοὶ φαίνεται, ὅτι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὑπελόγισε, δὲν θὰ ἦναι ἀρκετὸν διὰ τὴν συντήρησιν τοῦ στρατεύματος, τοῦ περιλαμβάνοντος οὐ μόνον τὸν ἀριθμὸν τῆς ἐτησίας δυνάμεως, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὸν ἀριθμὸν τῶν διαθεσίμων. Πιστεύω ὅτι θὰ ἔκαμεν ὑπολογισμόν τινα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δυνάμει τοῦ ὁποίου κανονίζεται τὸ ποσὸν τῆς προσθήκης διὰ τὴν συντήρησιν τῆς δυνάμεως, ἥτις θεωρεῖται ἀναγκαία. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ὑπολογισμούς, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζει τὸ ποσὸν τοῦτο, διὰ νὰ γνωρίζωμεν καὶ ἡμεῖς· διότι φαίνεται, ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς οὗτος στηρίζεται ὄχι μόνον εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ καὶ εἰς διατάξεις ἄλλας, σχετιζομένας πρὸς τὰ οἰκονομικά.

§147Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα εἰς τὴν Βουλὴν, εἰσάγων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, περιλαμβάνουσιν ὅλους, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ὅλων ὑπελόγισα τὴν δαπάνην. Εἶπον δὲ, ὅτι ἡ δαπάνη αὕτη θὰ μειωθῇ κατά τι, διότι θὰ ἦναι πολλοὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἕξ μῆνας, θὰ μειωθῇ δὲ καὶ ἐξ ἄλλου λόγου, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν, κατὰ τοὺς μῆνας τοὺς φθινοπωρινούς, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θὰ διανύσωσι 18 μηνῶν ὑπηρεσίαν, νὰ στέλλωνται εἰς τὰς ἑστίας των. Ἐὰν ἔχητε δύναμιν μικροτέραν διὰ τοῦ νόμου τοῦ ὁρίζοντος τὴν δύναμιν ἐν εἰρήνῃ, θὰ ἔχητε τότε καὶ μικροτέραν δαπάνην. Ἑπομένως οἱ ὑπολογισμοί μου, λαβόντος τὸ ἀνώτατον ὅριον, πάντοτε θὰ εὑρεθῶσιν ἐντὸς τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ.

§148Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μίαν ἄλλην ἀτέλειαν παρουσιάζει ἡ διάταξις αὕτη, ὅτι κατατάσσονται ὅσοι ἀπαιτοῦνται κατὰ τὸν νόμον περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ, οἱ δὲ πλεονάζοντες ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ στρατῷ ἐπὶ ἑξάμηνον, καὶ μετὰ ταῦτα πέμπονται εἰς διαθεσιμότητα. Τοῦτο προσκρούει εἰς διάταξιν τοῦ Συντάγματος, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως διαφυλαχθῇ ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος. Κατὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ Βουλὴ ἐτησίως ὁρίζει τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ. Ἂν ἑπομένως ἐψηφίσθη νόμος προσδιορίζων τὴν ἐτησίαν δαπάνην τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς, πῶς θὰ δυνάμεθα ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς ἀπεριόριστον ἀριθμὸν ἀνδρῶν νὰ κατατάσσωμεν ἐπὶ ἑξάμηνον καὶ νὰ αὐξάνωμεν οὕτω τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ, ἐνῷ ἡ δύναμις ὡρίσθη εἰς μικρότερον ἀριθμὸν ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας; Πρέπει τοὐλάχιστον ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐτησίας δυνάμεως τοῦ στρατοῦ νὰ ἐπιτρέπηται ῥητῶς τοῦτο, καὶ μέχρις ὡρισμένου μέτρου, εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§149Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ γίνεται καὶ σήμερον· ὁρίζεται ἐν τῷ νόμῳ περὶ στρατολογίας.

§150Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶχον λάβει ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον τώρα ὑποβάλλετε, μετὰ τὴν διάταξιν, ἥτις σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ κατατάσσητε τοὺς πλεονάζοντας εἰς τὸ πεζικόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 24, ὡς ἔχει, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται).

§152Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἢ γραφικὸν λάθος ὑπάρχει ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ, ἢ ὑπάρχει παρανόησίς τις. Ἐδῶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὸ ἄρθρον 83 προστίθεται ἡ ἑξῆς δευτέρα παράγραφος». Ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 83 ὑπάρχει αὐτὴ ἡ παράγραφος.

§153Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἀντὶ τῆς λέξεως «προστίθεται» νὰ τεθῇ «ἀντικαθίσταται».

§154Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 25, «ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀναβάλλῃ τὴν κατάταξιν μέχρι τῆς 1 Δεκεμβρίου, λογιζομένου τοῦ χρόνου τῆς ἀναβολῆς ταύτης ὡς χρόνου ὑπηρεσίας». Ἡ ἐποχὴ αὕτη εἶναι ἡ χειροτέρα ἐποχὴ τοῦ χειμῶνος· καὶ διὰ τοῦτο θὰ δυσκολεύωνται οἱ κληρωτοὶ νὰ προσέλθουν. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐκ τῆς ἐποχῆς ταύτης ἕτερον μειονέκτημα· οἱ προσελθόντες ὀλιγώτερον θὰ ἐκγυμνάζωνται ἐν ἀρχῇ τῆς κατατάξεώς των, διότι ὑπάρχουν πλεῖσται ἑορταὶ καὶ ἀργίαι κατὰ τὸν Δεκέμβριον καὶ Ἰανουάριον, κατὰ τὰς ὁποίας δὲν θὰ γίνεται ἐκγύμνασις. Ἐνῷ λοιπὸν ἐλαττοῦμεν τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας κατὰ δύο μῆνας, λαμβάνομεν αὐτοὺς ἐκ τῶν καλλιτέρων καὶ χρησιμωτέρων τοῦ ἔτους, καὶ δίδομεν ὡς πρώτους μῆνας ἀσκήσεως τοὺς πλέον ἀκαταλλήλους πρὸς ἐκγύμνασιν. Συνεπῶς πολὺ βραδύτερον ἢ πρότερον θὰ ἦναι ἐξησκημένοι οἱ στρατιῶται. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω τοὺς λόγους, οἵτινες ἐπιβάλλουν τὴν ἀναβολὴν ταύτην· διότι, ἐνῷ λέγομεν, ὅτι πρέπει ὁ στρατὸς δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ παρασκευασθῇ ταχύτερον, ἐλαττοῦμεν καὶ ἀφαιροῦμεν τὸν καλλίτερον καὶ διὰ τὴν προσέλευσιν καὶ διὰ τὴν ἐκγύμνασιν χρόνον.

§155Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καθὼς βλέπετε, εἰς τὸν νόμον εἶναι δυνητικὴ ἡ διάταξις. Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν θὰ ἐκτιμηθῇ, ἂν ἐφαρμόζεται καλῶς, καὶ ἂν ἐπιτυγχάνει ἢ οὔ.

§156Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Φοβοῦμαι ὅτι θὰ ἐπικρατήσῃ αὐτό, ὅπως ἐπεκράτησε καὶ ἡ χρονολογία ὑπὲρ τῆς ἀπαλλαγῆς.

§157Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μίαν παρατήρησιν. Ἡ ἰσχὺς ὅμως τοῦ νόμου αὐτοῦ ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως.

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον λέγει πότε ἄρχεται. Ἄρχεται ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου 1904.

§159Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ὑποτεθείσθω, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δὲν κατατάσσει ἀπὸ τῆς 1 Ὀκτωβρίου, ὅτε θὰ κληθῶσιν οἱ κληρωτοί· οἱ κληρωτοὶ ὅμως, οἱ ὁποῖοι ἤδη ὑπηρέτησαν, κατὰ τὸν νόμον δύνανται νὰ ἀπολυθῶσιν ἀπὸ τῆς 1 Ἰουνίου, ἀλλὰ δὲν δύνανται καὶ νὰ κρατηθῶσι πέραν τῆς 1 Ἰουνίου. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο θὰ ἔχωμεν κενά. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν).

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 26 (ἀναγινώσκεται).

§161Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδῶ εἶναι ἓν λάθος· καὶ τὸ λέγω, διὰ νὰ μὴ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις προώρως. Εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον, ἔνθα λέγει: «Διὰ τὴν χωροφυλακὴν ὁρίζονται οἱ ἐγγεγραμμένοι ὑπὸ τοὺς μικροτέρους ἀριθμοὺς ἐν τῷ πρώτῳ μέρει τοῦ στρατολογικοῦ ἐλέγχου...», νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἑκάστου δήμου».

§162Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Καὶ ἂν δὲν προστεθῶσιν, ἐννοοῦνται. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 27, 28, 29 καὶ 30, ὡς ἔχουσι).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 31 (ἀναγινώσκεται).

§164Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλος τις τῶν κυρίων συναδέλφων τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα εὐαρεστούμενος λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν παρατηρήσεις τινάς, ἀπορρεούσας ἀκριβῶς ἐκ τῆς τάξεως, εἰς ἣν ἀφορᾷ ἡ πρόνοια τοῦ ἄρθρου. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου κανονίζεται ἡ ἀνακατάταξις τῶν ὑπαξιωματικῶν. Ἡ πρώτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 116 τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ὡς τροποποιεῖται διὰ τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου, λέγει: «Τὸ δικαίωμα τῆς ἀνακατατάξεως εἰς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς παντὸς ὅπλου καὶ σώματος χορηγεῖται κατὰ τὰς διατάξεις τῶν κανονισμῶν τῶν σχετικῶν σωμάτων». Κατὰ τὰς διατάξεις τῶν κανονισμῶν, συγκροτεῖται κατ’ ἔτος ἐπιτροπὴ ἐκ τριῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἑκάστου σώματος, καὶ ἐξετάζει τοὺς ὑπαξιωματικούς, ἂν ἔχουσι τὰ προσόντα τοῦ βαθμοῦ, εἰς ὃν ὑπηρετοῦσι. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ ἀνακατατάξεως ὑπαξιωματικῶν ὑπηρετούντων ἐπὶ δύο ἢ τρία ἢ πέντε ἢ καὶ ὀκτὼ ἔτη, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, ἐπιτετραμμένη ἡ δοκιμασία αὕτη ἐνώπιον ἐπιτροπῆς ἀξιωματικῶν, καίτοι οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν· ἀλλ’ ἐν τοῖς διαφόροις σώμασιν ὑπηρετοῦσιν ὑπαξιωματικοὶ ἐπὶ 15 ἕως 20 ἔτη, ὑπάρχει δὲ ἡ ἐξαιρετικὴ περίπτωσις, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν ἀριθμούντων πολυετῆ ἐν τῷ στρατῷ ὑπηρεσίαν ὑπῆρξαν καὶ ἑκατοντάδες τοιούτων, περὶ τῶν ὁποίων ἐρρήθη πάντοτε ὑπὸ τῶν εἰδικῶν ἐν τῇ Βουλῇ στρατιωτικῶν, ὅτι εἶναι τὰ νεῦρα τοῦ στρατοῦ, ἐκ δὲ τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων ὑπάρχουσι πλεῖστοι λαβόντες μέρος εἰς τὸν πόλεμον καὶ ἀνδραγαθήσαντες. Ἐνθυμεῖσθε, πόσαι συζητήσεις ἐγένοντο κατὰ τὰς προηγουμένας Συνόδους· ἀλλὰ ποῖα μέτρα ἐλήφθησαν περὶ ἠθικῆς αὐτῶν ἱκανοποιήσεως; Τὰ μέτρα ταῦτα περιωρίσθησαν μόνον εἰς ἑπτά! Ἐὰν ἡ Πολιτεία ὑστέρησεν ἕνεκα λόγων δεδικαιολογημένων — ἴσως διότι πολλοὶ ἦσαν οἱ ὑπηρετήσαντες ἢ καὶ διαπρέψαντες — εἰς ἀπονομὴν τῆς ἀμοιβῆς πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικούς, δὲν πρέπει, νομίζω, νὰ φέρηται ἀστόργως νῦν, περιφρονοῦσα τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν. Διὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποβάλω τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἔχοντες δεκαπενταετῆ ὑπηρεσίαν ὑπαξιωματικοὶ καὶ διαγωγὴν ἐξαίρετον ἢ ἄμεμπτον ἐν τῷ στρατῷ, λαβόντες δὲ μέρος εἰς τὸν πόλεμον, ἀναλαμβάνουσι τετραετῆ ἢ τριετῆ ἀνακατάταξιν, προτάσει τοῦ διοικητοῦ τοῦ Σώματος πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν βάσανον τῶν ἐξετάσεων τοῦ βαθμοῦ των, πλὴν τῶν ὑποπεσόντων εἰς βαρέα πειθαρχικὰ παραπτώματα, δι’ οὓς θ’ ἀποφασίζῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἢ ἡ Γενικὴ Διοίκησις.» Νομίζω, ὅτι δεκαπενταετὴς ὑπηρεσία, ἡ διαγωγὴ αὐτῶν ἡ ἄμεμπτος ἢ ἐξαίρετος, ἡ πρότασις τοῦ διοικητοῦ των καὶ ἡ ἐν τῷ πολέμῳ δρᾶσις αὐτῶν εἶναι ἱκανὰ ἐφόδια, ὥστε νὰ μὴ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν βάσανον τῶν ἐξετάσεων, ἂν δηλ. εἶναι ἱκανοὶ νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὸν βαθμόν, εἰς ὃν ἐπὶ 15 ἔτη ὑπηρετοῦσιν. Ὅλη ἡ πρόνοια, Κύριοι, προτείνεται χάριν μόνον τῶν ὑπαξιωματικῶν τῶν μετασχόντων τοῦ πολέμου. Ἡ διάταξις αὕτη ἔχει τὸν τύπον τῆς προσωρινότητος, εἶναι μεταβατικὴ διάταξις, διότι μετὰ 8 ἔτη δὲν θὰ γείνῃ λόγος. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν τροποποίησίν μου ταύτην, ἣν θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγγράφως.

§165Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 31).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 32 (ἀναγινώσκεται).

§167Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ποία διαφορὰ συντάξεως ὑπάρχει μεταξὺ τῆς σήμερον διδομένης καὶ ἐκείνης, ἡ ὁποία ὑπῆρχε μέχρι τοῦδε;

§168Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδῶ εἶναι ἓν λάθος. Ἰδοὺ πῶς πρέπει νὰ διατυπωθῇ ἡ τετάρτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου: «Οἱ ἐπιλοχίαι καὶ λοχίαι παντὸς ὅπλου ἢ σώματος τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς, ἀποστρατευόμενοι εἴτε τῇ αἰτήσει των, δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας, εἴτε αὐτεπαγγέλτως, ὡς συμπληρώσαντες τὸ πεντηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των, λαμβάνουσι τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ καὶ οὐχὶ τὸν βαθμὸν τούτου.»

§169Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί διαφορὰ συντάξεως ὑπάρχει;

§170Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Αὐτὸ δύναμαι νὰ σᾶς τὸ εἴπω αὔριον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 32, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν).

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 33 (ἀναγινώσκεται).

§172Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἔχω νὰ ὑποβάλω μίαν παρατήρησιν, ἵνα τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν διόρθωσιν, ἐὰν εὐαρεστῆται. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 33 λέγει: «Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ὅσοι κατὰ τὴν κλήρωσιν καὶ μέχρι τῆς 1 Αὐγούστου ζητήσωσι νὰ γείνωσι δεκτοὶ εἰς ὑπό ὅρον ἐθελουσίαν κατάταξιν κατατάσσονται ἐπὶ ἓν ἔτος μόνον εἰς τὸ πυροβολικὸν, ἱππικὸν καὶ πεζικὸν, ἐκλέγοντες τό τε ὅπλον καὶ σῶμα, καὶ ἐπὶ καταβολῇ πρὸ τῆς κατατάξεώς των χρηματικοῦ τιμήματος δραχμῶν χιλίων.» Ἐνδεχόμενον ὁ ἀτυχὴς κληρωτὸς νὰ ἀποθάνῃ· νὰ ἔχῃ πληρωμένας καὶ τὰς χιλίας δραχμάς; Παλαιότερον ὑπηρέτει ἓν ἔτος, καὶ διὰ τὸ δεύτερον ἔτος κατέβαλλε τὰς χιλίας δραχμὰς μετὰ τὴν ὑπηρεσίαν του. Τώρα πρὸ τῆς κατατάξεώς του πρέπει νὰ καταβάλῃ. Ἐὰν ἀποθάνῃ εἰς τὸν στρατὸν, πρέπει νὰ χάσουν οἱ γονεῖς του καὶ τὰς χιλίας δραχμάς; Ἄδικον, νομίζω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 33, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 34 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 35 (ἀναγινώσκεται).

§174Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω· δηλαδὴ τὰ ἀντισηκώματα, τὰ ὁποῖα αὐξάνονται ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ, ἀντὶ νὰ ἔρχωνται εἰς ὄφελος τοῦ Δημοσίου, νὰ ἔρχωνται εἰς ὄφελος τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διότι νομίζω δίκαιον, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν συνεισφέρονται ὑπὸ τοῦ λαοῦ, ταῦτα νὰ χρησιμεύωσι διὰ τὸν ἐξοπλισμὸν καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, πρὸ πάσης ἄλλης φορολογίας, εἴτε ἐπιβολῆς θυσιῶν εἰς τὸν λαόν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προτιμηθῇ ἡ τοιαύτη εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης παροχὴ τῶν χρημάτων αὐτῶν.

§175Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι σπουδαιότητα μεγάλην δὲν ἔχει τὸ ζήτημα, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, καταργουμένων διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τῶν δύο σπουδαιοτέρων ἀπαλλαγῶν, τὰ ἀντισηκώματα θὰ ἔχωσι πολὺ ὀλίγην ἀξίαν. Ἐὰν δὲν ὡρίσαμεν τὰ ἀντισηκώματα μεταξὺ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἐπράξαμεν τοῦτο διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οἱ πόροι τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, —καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἐννοηθῇ παρ’ ὅλων —ἐὰν πρόκηται τὸ Ταμεῖον τοῦτο νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον προορίζεται, πρέπει νὰ ἦναι ἀσφαλεῖς, βέβαιοι, πρέπει νὰ ἦναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ παρέχωσι πλήρη ἀσφάλειαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πόρων τούτων θὰ δώσωσιν εἴτε δάνειον εἴτε ὁπλισμὸν ἐπὶ ἐτησίαις δόσεσι. Τὸ νὰ ἀναγραφῶσιν ἀντισηκώματα, διότι προέρχονται ἐκ λόγων σχετιζομένων πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, αὐταὶ εἶναι λέξεις ὡραῖαι, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι σημασίαν μεγάλην. Ὡρίσαμεν τοὺς πόρους τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης τοιούτους, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν διὰ τῶν πόρων τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἢ μᾶλλον δι’ αὐτοῦ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, νὰ προμηθευθῶμεν τὸν ἀναγκαῖον ὁπλισμόν. Ἐὰν πρόκηται τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης νὰ προικοδοτήσητε διὰ πόρων ἀμφιβόλων, οὐδὲν θὰ πράξητε, διότι ὁπλισμὸν δὲν θὰ προμηθευθῆτε, καὶ ἑπομένως ὅλη αὐτὴ ἡ ἐργασία, ἡ ὁποία γίνεται εἴτε πρὸς τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, εἴτε πρὸς νομοθέτησιν νέου ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, θὰ ᾖναι ἐργασία, ἡ ὁποία εἰς οὐδὲν θὰ ἀπολήξῃ πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ἐὰν θέλητε νὰ ἔχητε πράγματι Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, πρέπει οἱ πόροι αὐτοῦ νὰ ᾖναι τοιοῦτοι, ὥστε ἐπ’ αὐτῶν νὰ βασισθῇ ὁ προτιθέμενος εἴτε νὰ δανείσῃ εἴτε νὰ δώσῃ ὁπλισμὸν ἐπὶ ἐτησίαις δόσεσι. Ταῦτα πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης θέλουσι πεισθῆ πάντες, ὅτι ἐκτὸς τῶν πόρων, τοὺς ὁποίους ὡρίσαμεν ὡς πόρους τοῦ ταμείου τούτου, ἄλλοι, παρέχοντες τὰς αὐτὰς ἀσφαλείας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῶσι.

§176Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Φαίνεται ὅτι παρεξηγήθην ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· διότι ἐγὼ δὲν εἶπον, οὔτε ἐνόουν, ὅτι αὐτὸς ὁ πόρος θὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὕπαρξις τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ἀλλ’ ἀφοῦ διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἀναγράφονται ὡς πόροι ἡ εἴσπραξις ἐκ πωληθησομένου κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους ἀχρήστου ὑλικοῦ τοῦ στρατεύματος...

§177ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὄχι ἀχρήστου.

§178Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Εὐχρήστου, ἀλλὰ μὴ χρησίμου εἰς τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν· ὄχι ἀχρήστου ἐντελῶς, διότι τότε οὐδεὶς ἤθελε τὸ ἀγοράσει.

§179Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑπάρχει τότε ἄλλο ταμεῖον.

§180Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀντὶ νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ Ἐθνικὸν Ταμεῖον, νὰ προικοδοτῆται δι’ αὐτοῦ τοῦ πόρου τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§181Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἄλλο ἐκεῖνο, καὶ ἄλλο τοῦτο.

§182Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πηγαίνει εἰς τὸ Ἀπομαχικόν. Τὸ δὲ μὴ εὔχρηστον τότε ἔρχεται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§183Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐγὼ θέλω νὰ εἴπω, ὅτι, ἀφοῦ ἐκεῖνοι οἱ πόροι δὲν εἶναι ὡρισμένοι, καὶ δὲν γνωρίζομεν ὁποῖον ποσὸν θὰ δίδηται εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, διατὶ νὰ μὴ δοθῇ εἷς νέος πόρος εἰς τὸ Ταμεῖον; ἢ διατὶ τὰ ἀντισηκώματα νὰ μὴ διπλασιάζωνται;

§184Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπῆρχον 5 χιλιάδες ἀπαλλασσόμενοι, οἵτινες ἐπλήρωνον ἀντισήκωμα. Μετὰ τὴν κατάργησιν ὅμως τινῶν ἀπαλλαγῶν θ’ ἀπομείνωσιν ἐλάχισται τοιαῦται, καὶ ἑπομένως ἐλάχιστα θὰ ὦσι τὰ ἀντισηκώματα, ὁ δὲ πολλαπλασιασμὸς τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 100, ὅπερ θὰ ἀναβιβασθῇ εἰς 400, δὲν ἀνταποκρίνεται πρὸς τὴν μεγίστην διαφορὰν τῶν ἀπαλλασσομένων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὁ πόρος ὁ ἐκ τῶν ἀντισηκωμάτων προερχόμενος θὰ περιορισθῇ ἐν τῷ μέλλοντι ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ γείνῃ λόγος σοβαρὸς περὶ τούτου. Διὰ νὰ προικοδοτηθῇ λοιπὸν τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἐπαρκῶς, πρέπει νὰ περιλαμβάνωνται καὶ οἱ πόροι ἐκεῖνοι, οἵτινες εἶναι μεγαλείτεροι.

§185Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι θὰ τριπλασιασθῇ τὸ σύνολον ἐκ τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀντισηκώματος, ἀλλ’ ὅτι τριπλασιάζεται τὸ ἀντισήκωμα ἑκάστου· αὕτη δὲ εἶναι φορολογία μεγάλη διὰ τὸν ἀπαλλασσόμενον. Διὰ τοῦτο ἐζήτησα, τὰ χρήματα ταῦτα νὰ προορισθῶσι διὰ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, χωρὶς νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ ἄλλοι πόροι, οἵτινες διὰ τὸ ταμεῖον τοῦτο προορίζονται.

§186Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Βονίτσης ὁμολογῶ ὅτι εἶναι λογικὴ καὶ δικαία. Ἐὰν προικισθῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης μὲ περισσότερα χρήματα, τόσον τὸ καλλίτερον. Συγχρόνως τὸ εἶδος τοῦ πόρου τούτου εἶναι τόσον ἐξησφαλισμένον καὶ τόσον εὐκόλως καὶ ἀδαπάνως εἰσπράττεται, ὥστε εἶναι, νομίζω, ἐκ τῶν ἀσφαλεστέρων καὶ καταλληλοτέρων πόρων. Γνωρίζετε πάντες, πόσον τὰ ἀντισηκώματα πληρώνονται καὶ εὐκόλως καὶ ἀμέσως. Εἶναι εἰδικὸς στρατιωτικὸς πόρος, ἁρμόζων τὰ μάλιστα εἰς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶμεν, καὶ μάλιστα ζωηρότατα, — καίτοι ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν νὰ μεταβληθῇ ὁ νόμος περὶ στρατολογίας ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον καὶ τὸ ὀλιγοχρονιώτερον, ὁ χρόνος τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πολίτου ἀπὸ τὴν ἑστίαν του, καὶ περὶ αὐτοῦ συζητοῦμεν, — εἶναι τὸ ὑπερβολικὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀντισηκώματος, ὅπερ διὰ τοὺς μᾶλλον ἀδυνάτους καὶ τοὺς ἀτυχεστέρους ἐκ τῶν κληρωτῶν, διὰ τοὺς ὀρφανούς, ὀκταπλασιάζεται, διότι οἱ ὀρφανοί, περὶ ὧν μεριμνῶσι τὰ ἐδάφια αʹ, βʹ καὶ γʹ τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, μέχρι σήμερον ἐπλήρωνον διὰ τὴν ἀπαλλαγήν των ἀντισήκωμα 50 δραχμάς, τώρα δὲ τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει ὡς ἀντισήκωμα δραχμὰς τετρακοσίας! Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἰς ἐμὲ πολλάκις ἔτυχον περιστάσεις, μία μάλιστα πρὸ ὀλίγου χρόνου, καθ’ ἣν καὶ αὐτὰς τὰς 50 δραχμὰς πτωχὸς ὀρφανὸς δὲν ἠδυνήθη νὰ καταβάλῃ, καὶ ὑπεχρεώθη νὰ ὑπηρετήσῃ, καὶ ὑπηρέτησεν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, καὶ ὑπηρετεῖ ἔτι, μόλις δὲ πρό τινων ἡμερῶν ἠδυνήθη ἡ μήτηρ του, πωλοῦσα τὸν μόνον ἀροτῆρα βοῦν, ὃν εἶχε διαθέσιμον, νὰ ἐξοικονομήσῃ τὰς 50 δραχμάς, μετὰ τοῦ προστίμου, καὶ καταβάλῃ ταύτας, ὅπως ἀπαλλαγῇ ὁ υἱός της. Ἐὰν λοιπὸν ἐπιβληθῇ ὀκταπλάσιον τέλος εἰς τοὺς ὀρφανοὺς καὶ τετραπλάσιον εἰς τοὺς ἄλλους ἀπαλλασσομένους καὶ εἰς τοὺς διαθεσίμους, τὸ τέλος τῶν 160 δραχμῶν, ἀφοῦ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ ἕξ μῆνας, τὸ πρᾶγμα εἶναι ὑπερβολικὸν, ἡ ἐπιβάρυνσις εἶναι μεγάλη. Πάντως ὅμως, διὰ τοὺς ὀρφανοὺς νομοθετοῦντες τοῦτο, εἶναι ὡς νὰ λέγωμεν, ὅτι οἱ πτωχοὶ ὀρφανοὶ εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀπαλλαγῶσι, μόνον δὲ οἱ πλούσιοι ὀρφανοὶ θὰ ἀπαλλάσσωνται! Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐλαττώσωσι τὸ ποσόν, διὰ τοὺς ὀρφανοὺς πρὸ πάντων καὶ τοὺς ἄλλους ἐπίσης, εἰς λογικὰ καὶ δυνατὰ ὅρια.

§187Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχει μεγάλη διαφορὰ μεταξὺ τῆς πραγματικότητος καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεχθέντων. Διότι ναὶ μὲν πρόκειται περὶ καταβολῆς 400 δραχμῶν, ἀλλὰ πρόκειται περὶ καταβολῆς αὐτῶν εἰς δόσεις πολλάς...

§188Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ λαμβάνωσι τὰ μερίσματα ἀπὸ τὴν Τράπεζαν!

§189Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἀπολαύουσιν ἤδη ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας δὲν εἶχον πρίν, διότι ἀποστέλλονται εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ ἀπαλλάσσονται πάσης ἐφεδρικῆς ἐργασίας. Ἑπομένως δὲν βλέπω, διατὶ ὁ ἀπαλλασσόμενος πάσης στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ὁ κατατασσόμενος εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ τρεπόμενος οὕτω πρὸς τὰς ἐργασίας του, διατὶ δὲν θὰ δύναται νὰ κάμῃ τὴν θυσίαν 50 δραχμῶν κατ’ ἔτος, — διότι πρόκειται περὶ καταβολῆς 400 δραχμῶν εἰς ὀκτὼ δόσεις. — Ποῦ εἶναι τὸ ὑπερβολικόν;

§190Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Αἱ 155 πληρώνονται ἀμέσως.

§191Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸ ποσόν αὐτό. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται, ἐὰν νομίσῃ, ὅτι τὸ ἀντισήκωμα εἶναι ὑπερβολικόν, νὰ τὸ ἐλαττώσῃ. Πρέπει ὅμως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἕνεκα τοῦ περιορισμοῦ τῶν ἀντισηκωμάτων πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου, πᾶσα δὲ ἐλάττωσις τοῦ ποσοῦ τούτου, — ἂν ᾖναι διατεθειμένη ἡ Βουλὴ ν’ ἀποδεχθῇ τοιαύτην, — ὡς ἀναγκαῖον ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ τὸν περιορισμὸν τῶν 400 χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας ὑποθέτομεν ὅτι θὰ φέρῃ ὁ Προϋπολογισμός. Ὑμεῖς, οἵτινες γνωρίζετε τοὺς νόμους τῆς στρατολογίας καλῶς...

§192Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ὅσον δύναμαι.

§193Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. .. γινώσκετε βεβαίως, ὅτι ἡ ἀφαίρεσις 5400 ἀπαλλασσομένων θὰ φέρῃ διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους. Ἐγὼ, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἤθελεν ἐκφράσει γνώμην περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ποσοῦ, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ καταβιβάσω τὸ ποσὸν εἰς 300 δραχμὰς, καὶ ταύτας πληρωνομένας εἰς δύο δόσεις ἐτησίας, χωρὶς νὰ ὑπάρξῃ ὑποχρέωσις καταβολῆς πρώτης δόσεως ἐξ 155 δραχμῶν.

§194ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡραῖα! ὡραῖα!

§195Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Ὅσον περισσότερον εὐκολύνομεν τοὺς ἀνθρώπους, ὑποδιαιροῦντες τὰς δόσεις, τόσον τὸ καλλίτερον. Ἐγὼ ἀποκρούω τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοῦ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς ἀριθμοὺς, ἐφ’ ὧν βασίζεται ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίζω ὅτι σφάλλει, εὐχαρίστως δι’ ἑαυτόν. Διότι ὄχι 100,000, ἀλλὰ πολὺ πλειότερα θὰ εἰσπραχθῶσιν ἐτησίως, ἐὰν μείνῃ τὸ ποσὸν τῶν 400 δραχμῶν ἢ καὶ τῶν 300. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θὰ φέρω καὶ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ τοὺς ὑπολογισμούς μου, πρὸς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης μου.

§196ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Δὲν βλέπω τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον «ἡ μὴ ἔγκαιρος κατάθεσις τοῦ ἀντισηκώματος καὶ ἑνὸς μόνου ἔτους καθιστᾷ ἄκυρον τὴν περὶ ἀπαλλαγῆς τοῦ κληρωτοῦ ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου».

§197Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι δημόσιον ἔσοδον.

§198ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐὰν ἀποθάνῃ ὁ κληρωτὸς, θὰ καταδιωχθῇ ἡ οἰκογένειά του;

§199Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἀφοῦ ἀπέθανε!...

§200ΕΛΕΥΘ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κληρονομεῖται ὅμως. Ἔπειτα, διατὶ τὸ ἀντισήκωμα, ὅπερ ἐπληρώνετο ἕως τώρα μέχρι τέλους τοῦ Σεπτεμβρίου, εἰς τὸ ἑξῆς νὰ πληρώνηται πρὸ τῆς κληρώσεως; Ταῦτα παρακαλῶ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§201Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νὰ λαμβάνῃ τὸ Δημόσιον ἀντισήκωμα, εἶναι δίκαιον, ἀλλὰ τὸ νὰ ἐφαρμόζωμεν τὴν φορολογίαν ταύτην, καθ’ ὃν τρόπον ἐφαρμόζομεν αὐτήν, εἶναι ἀναμφισβητήτως ἄδικον. Τὸ ἀντισήκωμα εἶναι καὶ τοῦτο φόρος ἀναλογικὸς, καὶ ὡς τοιοῦτος πρέπει νὰ βαρύνῃ τοὺς φορολογουμένους ἀναλόγως τῶν οἰκονομικῶν των δυνάμεων. Εἰς οἱονδήποτε Κράτος καὶ ἂν προσφύγωμεν, θέλομεν ἰδεῖ, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ ἀντισηκώματα πληρώνονται ἀναλόγως τῆς περιουσίας καὶ τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τῆς οἰκογενείας, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ ἀπαλλασσόμενος. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν, εἴτε παρ’ ἡμῖν εἴτε παρ’ ἄλλοις ἔθνεσι, νὰ ἐξευρεθῇ ἀκριβῶς ἡ περιουσία, διότι καὶ ἐν Εὐρώπῃ ἐλάχιστα εἶναι τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα ἔχουσι στατιστικήν· λαμβάνεται ὅμως τεκμήριόν τι, ὡς παραδείγματος χάριν ὁ πληρωνόμενος φόρος ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν ἢ ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων ἢ ἄλλος τις φόρος, καὶ ἐκ τοῦ τεκμηρίου τούτου κατὰ προσέγγισιν προσδιορίζεται κλῖμαξ, ἥτις κατέρχεται διὰ τοὺς πτωχοὺς εἰς ποσὸν ἐλάχιστον, 50 ἢ 60 φράγκα, ἀνέρχεται δὲ διὰ τοὺς πλουσίους εἰς 2,000 ἢ 3,000 φράγκα. Τοῦτο εἶναι δίκαιον, διότι καταβάλλων ἕκαστος ποσὸν ἀναλόγως τῆς περιουσίας του θὰ δικαιῶται ν’ ἀπαλλαγῇ. Τοῦτο ἂν κατορθώσητε, βεβαίως θέλετε πράξει ἔργον δικαιοσύνης· διότι καὶ ἀποτελέσματα θέλετε φέρει ἐπωφελῆ καὶ τὸν φόρον θέλετε καταστήσει ὀλιγώτερον ἐπαχθῆ διὰ τοὺς ἀπαλλασσομένους εἴτε ἐξ οἰκογενειακῆς εἴτε ἐκ φυσικῆς τινος αἰτίας. Ταῦτα παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, καὶ νὰ ῥυθμίσητε τὸν φόρον, ὡς γίνεται εἰς τὰ πλεῖστα τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν.

§202Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφράσω γνώμην ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἐκφράσω τὴν εὐχαρίστησίν μου, διότι ἀκούω αὐτὸν ὑποστηρίζοντα τὸ ἀναλογικὸν τῆς φορολογίας, καὶ ἐπιθυμοῦντα πρακτικὴν τῆς ἰδέας του ἐφαρμογήν. Διότι, ὅτε ἄλλοτε ἡ Βουλὴ ἠθέλησε νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ὁδὸν τῶν ἀναλογικῶν φόρων, προκειμένου περὶ νομοσχεδίου, ὅπερ εἶχεν ὑποβληθῆ, περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, δὲν εἰσῆλθεν εἰς ταύτην ἕνεκα τῆς ἀγρίας ἀντιπολιτεύσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἔκαμε τότε.

§203Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀναμφισβητήτως πλανᾶται εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Οὐδέποτε ὁ ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐπολέμησε τὴν ἀναλογικὴν φορολογίαν.

§204Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐπολέμησεν ἀγρίως τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἄλλοτε ὑπέβαλεν ὁ καὶ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐφαντάσθη, ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἐτίθετο ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν οἰκοδομῶν, καὶ ἐκ τούτου ἐσκέπτετο, ὅτι, ἐπειδὴ εἶχε πλείστας οἰκοδομὰς ἐν Ἀθήναις, θὰ ἐπλήρωνε μεγαλύτερον φόρον. Ἡ γνώμη λοιπὸν τοῦ ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ δὲν εἶναι πεπλανημένη.

§205Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἔχει μὲν πολλὰς ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ δὲν ἔχει πολλὰς οἰκοδομὰς ἐν Ἀθήναις. — Λυποῦμαι ὅτι ἐξέρχομαι τοῦ θέματος, ἀλλ’ εἶμαι πρὸς τοῦτο ἠναγκασμένος. — Δὲν ἐπολέμησα ποτὲ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, διότι τοιαύτη αὔξησις φόρου τῶν οἰκοδομῶν δὲν ὑπεβλήθη. Πλανᾶται λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ· δὲν πλανῶμαι. Ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεστήριζε τότε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρὸς ὁρισμὸν τῆς φορολογίας τὸ σύνολον τῶν οἰκοδομῶν τῶν ἀνηκουσῶν εἰς ἕκαστον ἰδιοκτήτην, καὶ τότε παρετηρήσατε ὑμεῖς, ὅτι ὁ φόρος οὗτος ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῇ. Ἐννοεῖται, ὅτι ἔχοντες ἰδέας, οἵας ἔχετε σήμερον περὶ φόρου ἀναλογικοῦ, ἔπρεπε νὰ ὑποστηρίξητε τὴν ἰδέαν τοῦ τότε καὶ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν.

§207Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπολέμησα τότε τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, διότι ἐθεώρησα αὐτό, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, καταθλιπτικόν, ὅπως θεωρῶ καὶ τὸ νῦν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον — καίτοι τοῦτο δὲν περιέχει τοιαύτας διατάξεις — λίαν καταθλιπτικὸν καὶ μὴ ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰ συμφέροντα καὶ τὰς ἰδέας οὐδενὸς πεπολιτισμένου Κράτους. Διότι, ἐνῷ πανταχοῦ σήμερον πάντα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη ἐπιδιώκουσι, πῶς νὰ καταστήσωσιν εὐκολωτέρας τὰς μεταβιβάσεις τῆς ἀκινήτου ἰδιοκτησίας — καὶ γνωρίζομεν πόσαι πραγματεῖαι καὶ συζητήσεις ἐγένοντο ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ πόσα μέτρα ἐλήφθησαν ἰδίως παρὰ τῶν οἰκονομολόγων ἄλλων ἐθνῶν διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τοῦ Τόρρες, τὸ ὁποῖον ἐρρευστοποίησε καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν ἀκίνητον ἰδιοκτησίαν, — ἐνῷ, λέγω, τοιαῦται ἐπικρατοῦσι πανταχοῦ ἰδέαι, ἡμεῖς ἐρχόμεθα σήμερον καὶ ζητοῦμεν τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ὄχι μόνον δὲν διευκολύνεται ἡ μεταβίβασις τῆς ἰδιοκτησίας, ἀλλὰ καὶ καθηλοῦται καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὰς χεῖρας, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχει σήμερον! Ὑποβάλλετε δὲ τὸν κόσμον εἰς τοιαύτας διατυπώσεις πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου καὶ μεταβίβασιν τῆς ἰδιοκτησίας, εἰς τοιαύτας δὲ ποινὰς, ἐάν τις δὲν ἐκτελέσῃ ὅλας τὰς διατυπώσεις ταύτας, ὥστε θὰ ᾖναι τρομακτικὴ ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ τις, ἵνα διαχειρισθῇ τὰς οἰκοδομάς του ἐν ταῖς πόλεσι. Τὰς τοιαύτας διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου ἐπολέμησα. Τὴν ἀναλογικὴν δὲ φορολογίαν τὴν ὑπεστήριξα πάντοτε, καὶ τὴν θεωρῶ ὡς τὴν μόνην δικαίαν καὶ μόνην ὀρθήν. Ἔπρεπε νὰ μὴ γνωρίζω ἀριθμητικὴν, ἵνα ὑποστηρίξω ἄλλην φορολογίαν, παρὰ τὴν ἀναλογικήν. Οὐδέποτε ἀπέκρουσα τὴν ἀναλογικὴν φορολογίαν· ἐνδεχόμενον νὰ ἀπέκρουσα βαρεῖαν φορολογίαν, ἐνδεχόμενον νὰ ἀπέκρουσα ἄδικον καὶ τυραννικὴν φορολογίαν, οἵαν ζητεῖτε διὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου οἰκοδομῶν νὰ ἐπιβάλητε, ἀλλὰ τὴν ἀναλογικὴν οὐδέποτε ἀπέκρουσα. Ἢ θὰ ὑπάρχῃ φορολογία προοδευτικὴ, καὶ τότε θὰ μὲ συγχαρῆτε περισσότερον, ἢ θὰ ὑπάρχῃ φορολογία κεφαλικὴ, καὶ τότε θὰ σᾶς συγχαρῶ ἐγώ.

§208Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπιστημονικῶς, ἀλλ’ ἔχω καθῆκον νὰ παρατηρήσω, ὅτι κατ’ οὐδένα λόγον ἐπιτρέπεται νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸ μόνον στήριγμα ἀδυνάτων οἰκογενειῶν, τὸν μόνον προστάτην αὐτῶν, καὶ νὰ τὸν ἀναγκάσωμεν νὰ ἐγκαταλίπῃ καὶ τὴν οἰκογένειαν καὶ τὴν πατρίδα του. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ οὐδέποτε πρέπει νὰ δεχθῶσι νὰ φορολογήσωσι, τοσοῦτον μάλιστα ἐπαχθῶς, τὸν προστάτην τῶν ἀδυνάτων, ἀφοῦ μάλιστα ἔχομεν καὶ τὸ παράδειγμα, ὅτι οἱ πρεσβύτεροι δὲν ἠδυνήθησαν οὔτε τὸ ἀντισήκωμα τῶν 50 δραχμῶν νὰ καταβάλωσι, καὶ ἕνεκα τούτου ἠναγκάσθησαν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ ἐγκαταλείψωσι τὰς οἰκογενείας των.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Περιωρίσαμεν καὶ νῦν τοῦτο εἰς 155 δραχμὰς, καταβαλλομένας σὺν τῇ περὶ ἀπαλλαγῆς αἰτήσει, καὶ εἰς 245, καταβαλλομένας εἰς πέντε ἐτησίας δόσεις, ὁ δὲ ἀπαλλασσόμενος κληρωτὸς ἀπαλλάσσεται καὶ πάσης ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐφεδρικῆς.

§210Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώσωμεν τὸ ἀντισήκωμα τοῦτο. Ὁ σκοπὸς τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ πρεσβυτέρου ὀρφανοῦ εἶναι νὰ προστατεύσῃ τὴν ἀδύνατον οἰκογένειαν, οὐδέποτε δὲ οὗτος εἶναι εἰς θέσιν νὰ πληρώσῃ τοιοῦτον φόρον. Κατ’ ἐμὲ οἱ πρεσβύτεροι ὀρφανοὶ πρέπει νὰ ἀπαλλαγῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ νὰ μὴ πληρώνωσι τίποτε, ἀφοῦ ὁ νομοθέτης τοὺς ἀναγνωρίζει ὡς προστατεύοντας τὴν οἰκογένειαν. Γνωρίζομεν πολὺ καλὰ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἄνθρωποι εἰς τὰς ἐπαρχίας μας ἔχοντες ἰδιοκτησίαν 200 καὶ 300 δραχμῶν ἠναγκάσθησαν νὰ τὴν πωλήσουν ἀντὶ δραχμῶν 50, ἵνα καταβάλωσι τὸ ἀντισήκωμα, καὶ ν’ ἀφήσωσι τὴν οἰκογένειάν των εἰς τοὺς δρόμους· πολὺ δὲ μᾶλλον δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ τὸ δεχθῇ, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔφερε διάταξιν, —διὰ τὴν ὁποίαν τὸν συγχαίρω, —κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ κληρωτοὶ τῶν παλαιῶν ἀπογραφῶν, ὅσοι δὲν παρουσιάσθησαν μέχρι τοῦ 1902, ἔχουσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαλλαχθῶσι πληρώνοντες· ὥστε θὰ ἔχωμεν ἐξ αὐτῶν πολὺ σπουδαίαν εἴσπραξιν, καὶ θὰ εὐκολυνθῇ ἡ θέσις τοῦ Δημοσίου νὰ ἀπαλλάξῃ τὸν πρεσβύτερον ὀρφανὸν πάσης καταβολῆς. Ἔχετε δὲ ὑπ’ ὄψει, ὅτι, ἂν γνωσθῇ εἰς τὸν λαὸν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ πρεσβύτερος ὀρφανὸς μὲ τοιαύτην καταβολήν, θὰ προξενήσῃ τοῦτο πολὺ κακὴν αἴσθησιν.

§211Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶμαι ἠναγκασμένος, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω δύο λέξεις. Νομίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν ἦτο ὀλίγον αὐστηρά. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, ἂν ἄλλοτε ὁ κ. Καραπάνος ἐπολέμησεν ἢ ὄχι τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου οἰκοδομῶν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός· εἶμαι βέβαιος ὅμως, ὅτι, ἂν ἔπραξε τοῦτο, δὲν τὸ ἔπραξεν ἐξ ἰδιοτελείας, διότι ἔχομεν πρόσφατον παράδειγμα μεγάλης αὐτοῦ γενναιοδωρίας. Δὲν εἶμαι ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κολακεύουσιν, ἀλλὰ φρονῶ ἐν πεποιθήσει, ὅτι ὄχι μόνον τοιαύτη παρατήρησις δὲν ἥρμοζε νὰ γείνῃ πρὸς τὸν κύριον Καραπάνον, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἡ Βουλὴ ὤφειλε νὰ ἐκφράσῃ πρὸς αὐτὸν τὴν εὐγνωμοσύνην της διὰ τὴν μεγάλην δωρεάν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν Μουσεῖον.

§212ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε! εὖγε!

§213ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Α. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§214Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τὸν λόγον ἐζήτησα, κύριε Πρόεδρε, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τοῦ τρόπου τῆς πληρωμῆς τῶν ἀντισηκωμάτων τῶν ἀπαλλαγέντων. Μεταξὺ τῶν ἄλλων τὸ νομοσχέδιον λέγει ἐν ἄρθρῳ 35, ὅτι ὁ τρόπος τῆς πληρωμῆς καὶ αἱ λεπτομέρειαι αὐτῆς κανονισθήσονται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι ἀπολυταρχικόν, διότι δίδει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῆς πληρωμῆς τῶν ἀντισηκωμάτων, νομίζω ὅτι εἶναι κατάλληλος ἡ στιγμὴ σήμερον, ἵνα ὁ στρατολογικὸς νόμος κωδικοποιηθῇ, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς ὅλα τὰ χωρία τοῦ Κράτους· διότι, ἀφοῦ ἡμεῖς αὐτοὶ οἱ Βουλευταί, προκειμένου περὶ στρατολογικῶν, δὲν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ἐννοήσωμεν τὸν νόμον αὐτόν, καὶ καθ’ ἑκάστην στιγμὴν ζητοῦμεν ἑρμηνείαν ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, πῶς εἶναι δυνατόν, ὁ χωρικὸς νὰ λάβῃ γνῶσιν λεπτομερῆ τοῦ στρατολογικοῦ νόμου; Δὲν ἀγνοεῖτε ἴσως πολλοὶ ἐξ ὑμῶν, ὅτι εἶναί τινες εἰς διαφόρους ἐπαρχίας, οἱ ὁποῖοι ἐκμεταλλεύονται τὸν στρατολογικὸν νόμον, καὶ τὸν ἐκμεταλλεύονται εἰς βάρος τοῦ πτωχοῦ χωρικοῦ, ὅστις ἀγνοεῖ τὸν νόμον, καὶ ὡς ἐκ τούτου πολλοὶ γίνονται θύματα, οὐκ ὀλίγοι δ’ ἐξ αὐτῶν ὑπηρετοῦσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ἐξ ἀγνοίας τοῦ νόμου. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἢ τοὐλάχιστον πρὸ τῆς τρίτης, νὰ τυπωθῇ ὁλόκληρος ὁ στρατολογικὸς νόμος, ὡς νῦν τροποποιεῖται· δηλαδή, ἀντὶ νὰ λέγῃ, ὅτι καταργεῖται τὸ δεῖνα ἄρθρον, νὰ γείνῃ τι ἄρτιον, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς εὐκόλως νὰ συζητήσωμεν καὶ ἕκαστος νὰ κατανοήσῃ τὰς διαφόρους διατάξεις τοῦ νόμου.

§215Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐν πρώτοις θέλω συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διορθώσῃ ὡς πρὸς τὸ λεκτικὸν τὸ ἄρθρον, διότι μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ πέμπτου ἐδαφίου θὰ μείνῃ τὸ ἄρθρον 33 χωρὶς ἐδάφιον 5· καὶ τὴν διόρθωσιν ταύτην συνιστῶ διὰ τὸ κανονικόν. Καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, εἰς τὸν πρῶτον στρατολογικὸν νόμον ὁρίζεται ἡ πληρωμὴ τοῦ ἀντισηκώματος κατὰ κλίμακα, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ εἰσοδήματος. Ἐπειδὴ δὲ ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασιν τοῦ κυρίου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, θὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ἔχῃ καὶ τοῦτο ὑπ’ ὄψει του. Εἰς τὸν πρῶτον στρατολογικὸν νόμον ὑπάρχει κλῖμαξ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς περιουσίας τοῦ κληρωτοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπαλλάσσεται. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν προσαγάγῃ πίνακα στατιστικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῶν ἀπαλλασσομένων κατὰ κλάσιν. Θέλει πεισθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἐκ τῶν δύο λόγων τῆς ἀπαλλαγῆς ὄχι μόνον δὲν ἐπέρχεται ζημία εἰς τὸ Δημόσιον ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ ἔχητε ζημίαν 300,000 δραχμῶν. Θέλετε πεισθῆ ἐκ τῶν πινάκων αὐτῶν, ὅτι ἡ ζημία, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τῆς ἐκλείψεως τῶν δύο λόγων, τοῦ πρεσβυτέρου υἱοῦ ζῶντος πατρὸς καὶ τοῦ μόνου υἱοῦ, δὲν θὰ ἦναι οὔτε 300,000 δραχμῶν, ἐνῷ διὰ τοιούτου ἀντισηκώματος θὰ ἴδωμεν, ὅτι πρόκειται περὶ φορολογίας, ἡ ὁποία θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 600,000 δραχμῶν, αἵτινες πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν πρέπει νὰ θίξωμεν τοὺς ὀρφανούς· διὰ τοὺς ἄλλους πρέπει τὸ ἀντισήκωμα νὰ αὐξηθῇ. Διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι οἱ περισσότεροι τῶν ὀρφανῶν δὲν θὰ δύνανται νὰ πληρώσουν τὸ ἀντισήκωμα. Τί σημαίνει, ἂν πληρώσουν κατὰ δόσεις; Θὰ καταταχθῇ ὁ κληρωτὸς στρατιώτης, καὶ θὰ ἔχητε τὴν ζημίαν ἐκ τῆς διατροφῆς αὐτοῦ ἐν τῷ στρατῷ. Ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀντισηκώματος ἐπληροφορήθην, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε χθὲς νομοσχέδιον περὶ ἐπεκτάσεως τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα τὸ ὑποβληθὲν νὰ τὸ συμπεριλάβωμεν ὡς τροπολογίαν. Διατὶ νὰ ψηφίσωμεν ἰδιαίτερον νόμον;

§216Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρέπει νὰ περιληφθῇ εἰς τὸν νόμον τοιαύτη διάταξις.

§217Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἂς περιληφθῇ μεταξὺ τῶν ποινῶν.

§218Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Εὑρίσκω πολὺ αὐστηρὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου, καθ’ ἣν «ἡ μὴ ἔγκαιρος κατάθεσις τοῦ ἀντισηκώματος καὶ ἑνὸς μόνον ἔτους καθίστησιν ἄκυρον τὴν περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου». Δηλαδή, ὅστις ἤθελε καταβάλει τὴν πρώτην δόσιν καὶ ἤθελεν ἀπαλλαγῆ, ἐὰν δὲν ἤθελε καταβάλει μίαν τῶν ἑπομένων δόσεων εἰς ὡρισμένην προθεσμίαν, δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ μέλλον καὶ ἀπαλλαγῇ, ἀφοῦ ἡ ἀπόφασις καθίσταται ἄκυρος, ἐνῷ ἀντίθετος ἐπιεικὴς διάταξις ὑπάρχει διὰ τοὺς διαθεσίμους, οἱ ὁποῖοι κρατοῦνται ἐν τῷ στρατῷ, ἐν ὅσῳ δὲν πληρώσουν. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι ἄδικον, καὶ πρέπει τὸ ἐδάφιον αὐτὸ νὰ τροποποιηθῇ.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 35, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 36 (ἀναγινώσκεται).

§220Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν στίχῳ τετάρτῳ τῆς δευτέρας παραγράφου ὑπάρχει τυπογραφικὸν λάθος. Ἀντὶ «δεκαοκτάμηνον ὑπηρεσίαν», ἐτέθη «δωδεκάμηνον ὑπηρεσίαν». Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 36, ὡς διωρθώθη ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 37 (ἀναγινώσκεται).

§222Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦτο εἶναι ἐντελῶς ἐσφαλμένον, καὶ πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§223Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δίκαιον· εἶναι ἐσφαλμένον καὶ θὰ διορθωθῇ.

§224ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ποῖον σφάλμα ἔχει;

§225Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Εἶναι ἐσφαλμένον, διότι λέγει: «ἐξετασθέντες ὑπὸ τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεώς των»· καὶ ἐνῷ λέγει τοῦτο, κατόπιν λέγει: «ἂν μὴ εἶχον παρουσιασθῆ ἐνώπιον τοῦ Συμβουλίου». Ἡ ἔννοια, τὴν ὁποίαν ἤθελε νὰ διατυπώσῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχει διατυπωθῆ καλῶς, καὶ δὲν ἀποδίδεται ὀρθῶς.

§226Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε δίκαιον. Θὰ διορθωθῇ εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 37. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 38 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 39 (ἀναγινώσκεται).

§228Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐδῶ ὑπάρχει ἐπίσης τυπογραφικὸν λάθος, τὸ ὁποῖον, καίτοι εὐνόητον, πρέπει νὰ διορθωθῇ. Ὁ σύνδεσμος δὲν ἐν τῇ δευτέρα παραγράφῳ, ὁ ὑπάρχων μεταξὺ τῶν λέξεων «νοσηλείας» καὶ «ἀποκλειούσης», πρέπει νὰ διαγραφῇ καὶ νὰ τεθῇ μετὰ τὴν λέξιν «ὑπηρεσίας». Ἤτοι νὰ διατυπωθῇ ἡ παράγραφος αὕτη ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ ὑπὲρ τὸν μῆνα ἄδεια, ὁ χρόνος πάσης πειθαρχικῆς ποινῆς, ὁ χρόνος τῆς ἀγνοίας καὶ τῆς κατ’ οἶκον νοσηλείας, ἀποκλειούσης τὴν ἐκτέλεσιν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, δὲν λογίζεται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας.»

§229Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡ μετάθεσις τοῦ συνδέσμου δὲν πρὸ τῆς λέξεως «λογίζεται» εἶναι χρησιμωτάτη. Ἡ ὑπὲρ τὸν μῆνα ἄδεια, ὁ χρόνος πάσης πειθαρχικῆς ποινῆς, ὁ χρόνος τῆς ἀγνοίας, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ὑπολογίζηται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας· ἀλλ’ ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία καὶ ἡ ἀναρρωτικὴ ἄδεια πρέπει νὰ ὑπολογίζωνται ὡς χρόνος στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ὑποθέσατε ὅτι ὁ υἱός σας ὑπηρετεῖ εἰς τὸν στρατὸν, καὶ συμβαίνει νὰ ἀσθενήσῃ...

§230Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Θὰ σταλῇ εἰς τὸ νοσοκομεῖον. Διατὶ ὑπάρχουν τὰ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα;

§231Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν λέγω διὰ τὰς Ἀθήνας. Ἐν Ἀθήναις ὑπάρχουσι καὶ στρατιωτικὰ νοσοκομεῖα πρὸς νοσηλείαν, καὶ στρατῶνες πρὸς ἐνοίκησιν τῶν στρατιωτῶν. Ἀλλ’ εἰς τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὴν Τρίπολιν π. χ., ποῦ θὰ νοσηλευθῶσιν οἱ ἀσθενοῦντες; εἰς ποῖον νοσοκομεῖον; Ἐκεῖ δὲν εἶναι οὔτε νοσοκομεῖα, οὔτε στρατῶνες πρὸς ἐνοίκησιν. Θέλετε νὰ συγχρωτίζωνται ἐκεῖ μὲ τοὺς φθισικούς; Ἐὰν ἐπιτραπῇ νὰ νοσηλεύωνται κατ’ οἶκον, γίνεται καὶ οἰκονομία εἰς τὸ Δημόσιον· ἂς προσέχῃ δὲ ὁ ὑγειονομικὸς ἀξιωματικὸς, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται καταχρήσεις τῆς ἀδείας πρὸς νοσηλείαν κατ’ οἶκον, ἀλλὰ νὰ μένωσιν εἰς τὴν οἰκίαν των, ἐφ’ ὅσον εἶναι ἀσθενεῖς.

§232Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐὰν εἴχετε ὀλίγην ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε, δὲν θὰ ἐλέγετε ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα. Ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου εἶναι νὰ ἔχωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρους ἄνδρας εἰς τὴν ἐφεδρείαν. Ὅταν εἷς στρατιώτης κάμνῃ τεσσάρων ἢ πέντε μηνῶν κατ’ οἶκον νοσηλείαν, δὲν δύναται νὰ ἦναι τελείως γεγυμνασμένος.

§233Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ κατ’ οἶκον νοσηλεία ἐννοεῖ τὸν ὄντως ἄρρωστον. Προκειμένου νὰ τὸν ἔχητε εἰς τὸ νοσοκομεῖον, καλλίτερον νὰ τὸν ἔχητε εἰς τὸ σπίτι του, ἵνα νοσηλεύηται.

§234ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Βεβαίως· διότι τότε καὶ τὸ Δημόσιον διά τινα χρόνον θ’ ἀπαλλαγῇ τῆς διατροφῆς αὐτοῦ.

§235Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ λόγος εἶναι νὰ περιορισθῶσι καὶ αἱ περιστάσεις αὗται τῶν τοιούτων ὠφελειῶν.

§236ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἀρκεῖ νὰ μὴ παραβῇ τὸ καθῆκόν του ὁ στρατιώτης. Ἀλλὰ καὶ ἂν παραβῶσι τὸ καθῆκόν των 40 ἢ 50, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ὥστε νὰ μὴ θεωρῆται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας ὁ χρόνος τῆς κατ’ οἶκον νοσηλείας καὶ διὰ τοὺς λοιπούς.

§237Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ ἀνεγνωρίσθη τὸ δίκαιον τῆς προτάσεώς μου, πρέπει αὕτη νὰ γείνῃ ἀποδεκτή. Ἐὰν γίνηται κατάχρησις, λάβετε μέτρα νὰ τιμωρῆται ὁ καταχραστής, καὶ νὰ περιορισθῇ ἡ κατάχρησις. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ μὴ θεωρῆται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας ὁ χρόνος τῆς κατ’ οἶκον νοσηλείας· διότι, ὅταν καλῆτε τοὺς Ἑλληνόπαιδας νὰ προσέλθωσιν ὑπὸ τὰς σημαίας, πρέπει νὰ μεριμνήσητε καὶ περὶ στρατωνισμοῦ καὶ περὶ νοσηλείας ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ σπεύσωσι νὰ προσέλθωσι.

§238Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μεριμνῶμεν.

§239Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! δὲν εἶναι μέριμνα αὕτη, διότι νῦν ἱδρύετε τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης· ἀλλὰ πρὶν ἢ σκεφθῆτε περὶ τῶν πόρων τοῦ ταμείου τούτου, τοὺς Ἑλληνόπαιδας θὰ τοὺς ἔχητε ὑπὸ τὰς σημαίας. Ποῦ θὰ ἐνοικήσωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί; Μήπως ὑπὸ τὰ ἐρείπια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον εἰς τὰς ἐπαρχίας ἐνοικιάζει διὰ στρατῶνας, καὶ ὁπόθεν τρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ ἐξέλθωσι φθισικοί; Οὐδείς, Κύριοι, ἐσκέφθη οὔτε περὶ στρατώνων, οὔτε περὶ τῆς τροφῆς καὶ διαίτης τῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ μόνον περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ σκεπτόμεθα, ἵνα αὐξήσωσιν οἱ βαθμοφόροι! Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεθεώρησε τὸν στρατὸν καὶ τοὺς στρατῶνας τῆς Πελοποννήσου, εἶδε δὲ, ὅτι ἐν Τριπόλει ἔχει ἐνοικιασθῆ ὡς στρατὼν ἓν ἐρείπιον, ἀνῆκον εἰς τὸν Χατζηχρῆστον, τὸ ὁποῖον κεῖται εἰς τὸ ἄκρον τῆς πόλεως, εἰς ὃ ἐκρέουν αἱ ὑπόνομοι αὐτῆς. Ζητεῖτε τοὺς Ἑλληνόπαιδας, ἵνα προσέλθωσιν ὑπὸ τὰς σημαίας· ἀλλ’ ἀφοῦ ἀσθενήσωσι, ποῖα εἶναι τὰ νοσοκομεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ τοὺς στείλητε, ὅπως νοσηλευθῶσι; Τὰ χειρότερα τῶν οἰκημάτων· καὶ ἐν τούτοις δὲν τοῖς ἐπιτρέπετε νὰ νοσηλευθῶσι κατ’ οἶκον! Ἀφοῦ σαπίσουν εἰς τοὺς στρατῶνας, δὲν πρέπει νὰ νοσηλευθῶσιν εἰς τὴν οἰκίαν των! Τοῦτο, Κύριοι, βεβαίως δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι δίκαιον, οὔτε φιλάνθρωπον, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ πρότασίς μου θὰ γείνῃ δεκτή.

§240Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μαντινείας Βουλευτὴς δὲν πιστεύω νὰ ἀξιοῖ, ὅτι ἔχει τὸ μονοπώλιον τῆς προνοίας ὑπὲρ τῶν Ἑλληνοπαίδων· διότι, ἂν εἶχε τὴν ὑπομονὴν νὰ μελετήσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ Κυβέρνησις, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι ἐλήφθη πρόνοια καὶ περὶ σινδόνων καὶ περὶ κλινῶν καὶ περὶ ὅλων τῶν χρειωδῶν, περὶ τῶν ὁποίων εἰς ἄλλην ἐποχὴν οὔτε σκέψις ἐγίνετο. Λοιπὸν ἔχει ἄδικον ὁ κ. Βουλευτής, λέγων ὅτι δὲν προνοοῦμεν περὶ τῆς ὑγείας τῶν Ἑλληνοπαίδων.

§241Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς σινδόνας αὐτὰς καὶ τὰς κλίνας καὶ τὰ στρώματα εἰς ποίους στρατῶνας θὰ τὰς τοποθετήσητε;

§242Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἰς ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις θὰ φροντίσῃ νὰ ἐνοικιάσῃ.

§243Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν πρόθεσίν σας δὲν ἀμφισβητῶ. Ἀγοράζετε κλίνας καὶ σινδόνας, ἀλλὰ ποῦ θὰ τὰς τοποθετήσητε εἰς τὴν Τρίπολιν; Ἔχετε στρατῶνας; ἔχετε νοσοκομεῖα;

§244Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, εἰς τοὺς στρατῶνας καὶ τὰ νοσοκομεῖα, τὰ ὁποῖα θὰ φροντίσῃ νὰ ἐνοικιάσῃ ἡ Κυβέρνησις.

§245Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐνέχει τι τὸ κρύφιον τὸ νὰ ἀναγνωρίζῃ τις διάταξίν τινα ὡς δικαίαν καὶ χρήσιμον, νὰ μὴ θέλῃ δὲ νὰ παραδεχθῇ αὐτήν, φοβούμενος ὅτι δύναται νὰ συμβῇ κατάχρησις. Ἐὰν τοιαύτη ἀρχὴ ἤθελε καθιερωθῇ, βεβαίως τῆς νομοθεσίας πλεῖσται διατάξεις ὀρθαὶ ἔπρεπε νὰ διαγραφῶσι. Τοῦτο δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἐὰν φοβώμεθα κατάχρησιν, ἂς φροντίσωμεν νὰ συμπεριλάβωμεν διάταξιν, τιμωροῦσαν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον καταχρασθῆ τῆς εὐκολίας ταύτης. Ἀλλὰ νὰ ἀρνώμεθα εἰς στρατιώτην ἀσθενῆ, δυνάμενον νὰ νοσηλευθῇ κατ’ οἶκον, διότι φοβούμεθα ὅτι καὶ μὴ πράγματι ἀσθενὴς δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τοῦτο, δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἂς τιμωρήσωμεν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος, μὴ ὢν ἀσθενής, ἔκαμε κατάχρησιν τῆς ἀδείας του· δὲν εἶναι ὅμως δίκαιον νὰ τιμωρήσωμεν καὶ τὸν πράγματι ἀσθενοῦντα, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον δὲν ἤθελε ν’ ἀσθενήσῃ, ἀλλὰ βεβαίως κατὰ τὰ 90 τοῖς ἑκατὸν ἠσθένησεν ὑπηρετῶν τὸ Κράτος ὡς στρατιώτης. Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§246Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὅσοι ὑπηρέτησαν εἰς τὸν στρατὸν εἶναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσωσι τὴν Βουλήν, ὁποίαν θύραν καταχρήσεων θὰ ἀνοίξῃ ἡ τοιαύτη διάταξις, ἂν εἰσαχθῇ εἰς τὸν νόμον. Ὅλοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἰσχύουσιν, ὅλοι οἱ πλούσιοι, ὅλοι οἱ δυνάμενοι νὰ διαθέσωσι μέσα θὰ διέρχωνται τὸν καιρόν των, νοσηλευόμενοι κατ’ οἶκον. Διατὶ νὰ γείνῃ αὐτό; Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἰσότης. Βεβαίως ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτής, παραπονούμενος διὰ τὴν κατάστασιν τῶν στρατώνων, βεβαίως πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀνεγέρσεως στρατώνων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἢ περὶ ἐνοικήσεως τῶν ἀνδρῶν εἰς καταλληλότερα οἰκήματα, καὶ δύναται τοῦτο νὰ γείνῃ. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν γείνῃ ἀμέσως, δὲν πρέπει διὰ τὸν λόγον τοῦτον νὰ ἀνοίξωμεν θύραν πολλῶν καταχρήσεων.

§247ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, τὸν εὑρίσκω ἐντελῶς ἀβάσιμον. Διότι, ἂν νομίζῃ, ὅτι κλείεται ἡ θύρα δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι νοσηλείαν κατ’ οἶκον, οὗτοι ἔχουσιν ἀνοικτὰς ἄλλας θύρας, ἔχουσι θύραν τὸ νοσοκομεῖον τὸ στρατιωτικόν. Γνωρίζει βεβαίως, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἢ τοὐλάχιστον ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι πλεῖστοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται ὡς νοσηλευόμενοι ἐν τῷ νοσοκομείῳ, δὲν νοσηλεύονται ἐν τῷ νοσοκομείῳ, ἀλλ’ ἐξέρχονται καὶ περιδιαβάζουσιν εἰς τὰς ὁδοὺς ἢ διασκεδάζουσιν. Διατὶ λοιπὸν ὡς πρὸς αὐτοὺς νὰ λογίζεται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας ἡ νοσηλεία, ὁ χρόνος δηλ. ἐκεῖνος, κατὰ τὸν ὁποῖον δῆθεν διατελοῦσιν ἐν τῷ νοσοκομείῳ; Αὐτὴν τὴν ἀνισότητα βλέπω ἐγώ. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κύριος Ὑπουργός, ὅτι πρέπει νὰ κλεισθῶσιν αἱ θύραι δι’ ὅλους, ἂς περιλάβῃ διάταξιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ μὴ λογίζεται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας καὶ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νοσηλεύονται ἐν τοῖς νοσοκομείοις. Διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἐκεῖ γίνονται αἱ μεγαλείτεραι καταχρήσεις.

§248Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Δὲν γίνονται αὐτὰ ἐδῶ.

§249ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὰ γίνονται εἰς τὰς ἐπαρχίας’ ἐδῶ δὲν ἠξεύρω τί γίνεται, ἀλλ’ εἰς τὰς ἐπαρχίας γνωρίζω καὶ βεβαιῶ, ὅτι αὐτὰ γίνονται καθ’ ἑκάστην. Διατὶ λοιπὸν νὰ ἀδικῶμεν ἐκείνους, καὶ νὰ εὐεργετῶμεν τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα εἶπον, καὶ δύνανται νὰ ἐξέρχωνται τοῦ νοσοκομείου; Πρέπει νὰ ἦσθε δίκαιοι, νὰ τηρήσητε τὴν ἰσότητα.

§250Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τὴν νοσηλείαν τὴν κατ’ οἶκον πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ποῖος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει νὰ γίνηται αὕτη. Γίνεται αὐθαιρέτως αὕτη; Βεβαίως δὲν γίνεται αὐθαιρέτως· πρέπει νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια τοῦ ἁρμοδίου στρατιωτικοῦ ἰατροῦ. Λοιπὸν, ἀφοῦ οἱ κανονισμοὶ ἀπαιτοῦσι νὰ δοθῇ ἄδεια στρατιωτικοῦ ἰατροῦ διὰ τὴν κατ’ οἶκον νοσηλείαν, δύο τινὰ πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν· ἢ ὅτι δὲν τηρεῖται ὁ κανονισμὸς, ἢ ὅτι δὲν ὑπάρχει νοσοκομεῖον· διότι δὲν πρέπει νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι στρατιωτικὸς ἰατρὸς, ἐξετάσας στρατιώτην ἀσθενῆ, ὑπάρχοντος στρατιωτικοῦ νοσοκομείου, δὲν θὰ τὸν εἰσαγάγῃ εἰς τὸ νοσοκομεῖον, ἀλλὰ θὰ δώσῃ αὐτῷ ἄδειαν, ἵνα μεταβῇ κατ’ οἶκον. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σκεφθῇ πολὺ ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης, καὶ ἂν ἐγκρίνῃ τὰς παρατηρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο, νὰ φέρῃ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τὴν δέουσαν διόρθωσιν.

§251Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νομίζω ὅτι οἱ ζητήσαντες νὰ διορθώσουν τὴν διάταξιν κατὰ τὴν γνώμην τῶν προαγορευσάντων ἀξιοτίμων συναδέλφων, τουτέστιν, ὅπως ὁ χρόνος τῆς κατ’ οἶκον νοσηλείας ὑπολογίζηται ὡς χρόνος πραγματικῆς ὑπηρεσίας, συζητοῦσι τὸ πρᾶγμα ἀπὸ θεωρητικῆς ἀπόψεως. Ὅσοι δὲν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ, ἐκεῖνοι δὲν γνωρίζουσι τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι λαμβάνουσι χώραν, ὡς πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην. Ὁ δὲ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος ὁμιλῶν εὗρεν, ὅτι κλείοντες τὴν μίαν θύραν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξέρχονται αἱ τόσαι καταχρήσεις, θὰ ἀνοίξωμεν ἁπάσας τὰς θύρας τῶν νοσοκομείων, ὥστε οὐδεὶς νὰ μείνῃ ἐντὸς αὐτῶν, δὲν ἔχει δίκαιον. Ἐπειδὴ νομοθετοῦμεν περὶ ἡμῶν αὐτῶν, καὶ γνωρίζομεν ἡμᾶς αὐτοὺς, πρέπει νὰ φροντίσωμεν, ὥστε νὰ μὴ γίνωνται τοιαῦται καταχρήσεις· πρέπει νὰ τὰς προβλέπωμεν καὶ νὰ τὰς προλαμβάνωμεν.

§252Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Ἀλεξάκη...

§253ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§254Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἔστω, εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§255Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου 39, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιλαμβάνωνται καὶ οἱ ἀπαλλασσόμενοι. Διότι, ὡς εἶναι συντεταγμένον, δὲν περιλαμβάνει τοὺς ἀπαλλασσομένους.

§256Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὸ λέγει παρακάτω. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 39, ὡς διωρθώθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσι).

§257Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ μικροῦ, νομίζω, ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως λέγοντα, ὅτι ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου θ’ ἀρχίσῃ ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου 1904, κατὰ τὰς διατάξεις, τὰς ἀφορώσας τὰς κληρώσεις καὶ τὰς ἀπαλλαγὰς τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς. Ἡ κλήρωσις ὅμως τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς πότε θὰ γείνῃ; τῆς ἐνεστώσης ἀπογραφῆς οἱ κληρωτοὶ πότε θὰ καταταχθῶσι;

§258Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὑποβληθῇ Διάταγμα ἀναβολῆς διὰ τὸν Ἀπρίλιον.

§259ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι 9 ἡ ὥρα, κύριε Πρόεδρε. Πρέπει νὰ φάγωμεν.

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9 μ. μ.)