1904.01.26

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 26 Ἰανουαρίου 1904.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Ν. Χατζίσκου).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 μ. μ. ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις κατὰ τῶν πρακτικῶν;

§2Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῶσι τὰ πρακτικὰ κατὰ τὸ τέλος αὐτῶν, διότι παρελείφθη νὰ σημειωθῇ ἐν αὐτοῖς, ὅτι ἐψηφίσθησαν τὰ ἄρθρα 1, 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Βελγίου καὶ Ἑλλάδος συμβάσεως περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ συμπληρωθῶσι. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται μὲ τὴν προσθήκην ταύτην. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 217,352.10 εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 23, ἐδαφ. αʹ, καὶ δραχμῶν 108,676 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 30 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903». Ἡ ἔκθεσις αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Ἀναφορὰ συλλαλητηρίου λαοῦ ἐν Πάτραις, παρακαλοῦντος νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἐπιψήφισις τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ὁμοία συλλαλητηρίου ἐν Αἰγίῳ. Ὁμοία συλλαλητηρίου ἐν Μεσολογγίῳ. Ἀναφορὰ τῶν ἐν Πύργῳ σωματείων «Ἅγιος Λουκᾶς» καὶ «Ἅγιος Παντελεήμων», παρακαλούντων ν’ ἀποσυρθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, νὰ μεριμνήσῃ δὲ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἀναφορὰ τοῦ λαοῦ Λαρίσης, ἐκφράζοντος τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτοῦ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν πατρικὴν μέριμναν, ἣν ἔλαβε πρὸς ὑποστήριξιν τῆς Θεσσαλικῆς γεωργίας, καὶ εὐχὴν, ὅπως συμπεριληφθῶσιν εἰς τὸ νέον φορολογικὸν νομοσχέδιον καὶ οἱ λοιποὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενοι δημητριακοὶ καρποί. Ἀναφορὰ τῶν ἀλευροβιομηχάνων Βόλου ὑπὲρ τῆς ἐπιβολῆς ἀναλόγου φορολογίας καὶ ἐπὶ τῶν ἀλεύρων τῶν εἰσαγομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Ἀναφορὰ τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Μουζακίου κατὰ τῆς φορολογίας τῆς ἐγχωρίου σακχάρεως. Ἀναφορὰ τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Τρικκάλων ἐξ ὀνόματος τῶν αὐτόθι ἐμπόρων καὶ γεωργοκτηματιῶν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ δασμοῦ τοῦ σίτου. Ἀναφορὰ τοῦ Δημοσθένους Καραμπάτσου, ζητοῦντος νὰ ἐπιβληθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ διορισμὸς αὐτοῦ ὡς διευθυντοῦ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, προταθεὶς διὰ συλλαλητηρίου ἐν Πύργῳ. Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Ἰωάννης Νικολαΐδης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς κωμοπόλεως Ἀνδρούσης διὰ χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 62). Οἱ βουλευταὶ Μεσσήνης κ. κ. Ἰωάννης Νικολαΐδης καὶ Σπ. Α. Κουμουνδοῦρος ὑποβάλλουσι πρότασιν νόμου «περὶ ὑδρεύσεως τῆς κώμης Διαβολιτσίου διὰ χρημάτων τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 63).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§5Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΧΟΒʹ τῆς 5 Ἰανουαρίου 1900 παρετάθη ἡ ἀναβολὴ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων περὶ στρατολογίας καὶ ναυτολογίας, ὡς πρὸς τοὺς Ὀθωμανοὺς τῶν νέων ἐπαρχιῶν, μέχρι τέλους Νοεμβρίου ἐνεστῶτος ἔτους. Ἐπειδὴ οἱ λόγοι τῆς ἀναβολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων τούτων ἐξακολουθοῦσιν ὑφιστάμενοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς σχέδιον νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἀναβολῆς τῆς ἐκτελέσεως τῶν εἰρημένων νόμων μέχρι τέλους Νοεμβρίου τοῦ 1909». Διὰ τοῦ ἄρθρου 179 τοῦ νόμου ͵ΒΤΟΗʹ τῆς 21 Μαρτίου τοῦ 1896 καὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ ͵ΒΥΝϚʹ νόμου τῆς 31 Δεκεμβρίου ἰδίου ἔτους, ἐπετράπη εἰς τοὺς κληρωτοὺς τῶν πρώτων ἀπογραφῶν νὰ ἐξαγοράσωσι τὴν στρατιωτικὴν αὑτῶν ὑποχρέωσιν. Ἐπειδὴ δὲ μέγας ἀριθμὸς κληρωτῶν τῶν μεταγενεστέρων ἀπογραφῶν διατελοῦσιν ἐν ἀνυποταξίᾳ, πολλοὶ δὲ τούτων εὑρίσκονται ἐν Ἀμερικῇ καὶ ἐπιθυμοῦσιν, εἰ δυνατόν, νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των.

§6ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Καὶ γράφουν καὶ παρακαλοῦν.

§7Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. .. δι’ αὐτὸ θεωρῶ λυσιτελὲς τόσον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ὅσον καὶ διὰ τὰ ἄτομα, ὅπως αἱ εὐεργετικαὶ διατάξεις τῶν εἰρημένων νόμων ἐπεκταθῶσι καὶ εἰς τοὺς ἐν ἀνυποταξίᾳ διατελοῦντας κληρωτοὺς τῶν ἀπογραφῶν τῶν ἐτῶν 1897, 1898, 1899, 1900, 1901 καὶ 1902, ἐπιτρεπομένης καὶ εἰς αὐτοὺς τῆς ἐξαγορᾶς τῆς ὑποχρεώσεώς των. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τοὺς ἀνυποτάκτους κληρωτοὺς τῶν ἀπογραφῶν τῶν ἐτῶν 1895 καὶ 1896, οὗτοι δὲν συμπεριλαμβάνονται εἰς τὰς εἰρημένας διατάξεις, διότι καταστάντες ἀνυπότακτοι ἐν πολέμῳ ἐμηνύθησαν ἐπὶ ἀνυποταξίᾳ καὶ ὑπάγονται εἰς τὰς σχετικὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ Τυρνάβου. Ἐπίσης ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ζητηθείσας πληροφορίας ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθέντα δύο νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 64 καὶ 65).

§9Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰσηγούμενος τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1904 ἐποιησάμην μνείαν νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ συντάξεων. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ ἐξ ὀνόματος πάντων τῶν συναδέλφων μου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 66). Ὁ κύριος Παυλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§11ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν — ἐὰν εἶναι εἰς θέσιν — περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτίθεται ἡ Κυβέρνησις νὰ εἰσαγάγῃ διὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι ὁλόκληρος ἡ σταφιδοπαραγωγὴ εὑρίσκεται ἐν ἀμφιβόλῳ καταστάσει ὡς ἐκ τῆς ἀμφιβολίας τῆς λήψεως ἢ μὴ μέτρων περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§12Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον δὲν δύναμαι νὰ ἀναγγείλω ὁριστικόν τι ἐπὶ τοῦ θέματος. Καὶ χθὲς ἀκόμη ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκετο εἰς συνεννοήσεις μετὰ τῶν ἁρμοδίων· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν ἔσομαι εἰς θέσιν νὰ ἀναγγείλω τὸ ἀποτέλεσμα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χατζηπέτρος ἔχει τὸν λόγον.

§14Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καίτοι πρὸ τεσσάρων περίπου ἐτῶν ἠγοράσθησαν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα πρὸς διανομὴν εἰς τοὺς χωρικούς, ἐν τούτοις οὐδεμία διανομὴ ἐγένετο ἔτι. Ἐπεθύμουν νὰ γνωρίζω, ἂν ἡ κατάστασις αὕτη θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολύ, καὶ πότε τέλος πάντων θὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ διανομὴ τῶν κτημάτων. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ ζήτημα τῆς διανομῆς, καὶ πότε θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ τελειώσῃ αὕτη. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσωσι καὶ περὶ τῶν Ζαππείων κτημάτων, διότι, ὅπως ἐν μέρει ἐλύθη τὸ ζήτημα τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ζητήματος διὰ τὴν Θεσσαλίαν, οὕτω διὰ τῆς λύσεως τοῦ περὶ Ζαππείων κτημάτων ζητήματος, — περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς παρελθούσης Περιόδου εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον, — βεβαίως τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τὰ ⅔ θὰ λυθῇ. Ἐπίσης ἔχω ἐπερώτησιν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί γίνονται αἱ 150 ἢ 160 χιλιάδες δραχμαί, αἱ κατατεθεῖσαι εἰς τὸ Ταμεῖον τὸ Κεντρικόν, προερχόμεναι ἐκ κληρονομίας τοῦ ἀποθανόντος Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Ἁγίου Στεφάνου σεβ. Κωνσταντίνου, ὅπως ἀνεγερθῇ Γυμνάσιον ἐν Τρικκάλοις. Ὁ Ἡγούμενος οὗτος ἀπεβίωσε πρὸ 7 ἐτῶν· τὰ χρήματα εὑρίσκονται κατατεθειμένα εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, — δὲν γνωρίζω, ἂν ὡς αὐτούσιος παρακαταθήκη ἢ ἄλλως, — καὶ ἐν τούτοις οὐδὲ σκέψις κἂν γίνεται περὶ ἀνεγέρσεως Γυμνασίου ἐν Τρικκάλοις ἐκ τῶν χρημάτων τούτων. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἐξετάσῃ, τί γίνεται τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διότι εἶναι ζήτημα οὐχὶ μικρᾶς σημασίας.

§15ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ τὸ σχετικὸν μέρος τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐγγράφως.

§16Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μάλιστα.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γιαννακίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§18Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παράσχῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ κ. ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος. Προσέτι δὲ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, νὰ εὐαρεστηθῇ, σὺν ταῖς πληροφορίαις ταύταις νὰ ὑποβάλῃ καὶ σημείωμα εἰς τὴν Βουλήν, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐμφαίνηται, τί εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἐκ τῶν εἰρημένων κτημάτων καὶ εἰς τί τὰ ποσὰ ταῦτα ἢ καὶ τὰς προσόδους ταύτας διαθέτει.

§19ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν, κύριε Πρόεδρε, ἀπευθύνω καὶ ἐγώ, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ Στεφανοβίκεια κτήματα. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συνεργείων, διότι ἡ καταμέτρησις τῶν κτημάτων βαίνει λίαν βραδέως. Ἡ ὑπηρεσία συνέστησε νὰ γείνωσι δέκα συνεργεῖα, διότι τὰ ἓξ εἶναι ἀνεπαρκῆ. Εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐνδιαφέρει ὅλον τὸ Κράτος, καὶ πρέπει ὅσον οἷόν τε τάχιον νὰ γείνῃ ἡ καταμέτρησις τῶν κτημάτων.

§20Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατὰ τὴν προηγουμένην Περίοδον, εὑρισκόμενοι ἐν τῇ ἀρχῇ, ἐλάβομεν τὴν ἀπόφασιν νὰ ἀγοράσωμεν διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ κτήματα τοῦ Ἰωάννου Στεφάνοβικ Σκυλίτση, ὁρμώμενοι ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ τῶν κτημάτων τούτων κατανομὴ πρὸς τοὺς χωρικοὺς ἦτο ἀπαρχὴ τῆς λύσεως τοῦ ἀγροτικοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ ζητήματος. Εἴχομεν παραιτηθῆ, ὅτε συνετελέσθη ἡ περὶ τούτου σύμβασις, καὶ ἐπεκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Οἱ διάδοχοι ἡμῶν ὑπέλαβον, ἴσως εὐλόγως, ὅτι δὲν δύναται νὰ γένηται ἡ διανομὴ τῶν κτημάτων τούτων πρὸς τοὺς ἀγρότας, ἂν μὴ προηγουμένως συνετελεῖτο ἡ ἀκριβὴς αὐτῶν καταμέτρησις, οὕτως ὥστε νὰ γνωσθῶσι καὶ αἱ ἐκτάσεις καὶ αἱ διάφοροι ποιότητες καὶ ἰδιότητες τῶν κτημάτων. Ὅτε τελευταῖον ἐπανήλθομεν εἰς τὴν ἀρχὴν, εὕρομεν τὴν ὑπόθεσιν ταύτην τῆς καταμετρήσεως προκεχωρημένην. Ἡ καταμέτρησις τῶν κτημάτων τούτων εἶναι ἤδη περὶ τὸ τέλος, ἐὰν δὲ παραστῇ ἀνάγκη, θέλομεν αὐξήσει καὶ τὰ συνεργεῖα, ὅπως συντελεσθῇ τάχιστα. Εὐθὺς δ’ ὡς συντελεσθῇ ἡ καταμέτρησις, θέλομεν προβῆ εἰς τὰς ἀναγκαίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου προτάσεις, ὧν ἐγκαίρως θέλει λάβει γνῶσιν ἡ Βουλή. Ἐνοεῖται ὅτι καὶ τότε ἀκόμη εἴχομεν ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἔπρεπε πρὸς τὰ κτήματα Στεφάνοβικ νὰ συνδεθῶσι καὶ τὰ ἀνήκοντα ἄλλοτε εἰς τὸν ἀείμνηστον Ζάππαν, καὶ περὶ τούτων ἐν τῷ μεταξὺ θέλομεν πραγματευθῆ. Τὸ σημείωμα δὲ, τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταί, θέλω καταθέσει εἰς πρώτην εὐκαιρίαν.

§21Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔδωκεν, εἶναι ἐπαρκεῖς· ἐὰν δὲ ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ συστήσῃ καὶ ἕτερα συνεργεῖα πρὸς καταμέτρησιν τῶν κτημάτων, ἀναμφιβόλως λίαν ταχέως θέλει συντελεσθῆ ἡ ἐργασία τῆς καταμετρήσεως αὐτῶν, τὴν ὁποίαν λίαν εὐλόγως ἡ Κυβέρνησις εἶχε καθῆκον νὰ διατάξῃ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Στεφανοβικείων κτημάτων καὶ οἰκονομικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὅπως ἴδωμεν, κατὰ πόσον ἡ ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν στηρίζεται ἐπὶ τῶν προτάσεων τῶν ὑπαλλήλων τῆς διαχειρίσεως.

§22ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρι σήμερον κατεμετρήθησαν τὰ κτήματα τοῦ νομοῦ Καρδίτσης, ὑπολείπονται δὲ τὰ περισσότερα, ἤτοι τὰ τῶν Τρικκάλων καὶ τῆς Λαρίσης. Διὰ τοῦτο καὶ πάλιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ αὐξήσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν συνεργείων. Εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἀνάγκη καὶ ἐθνικὴ ἡ ὠφέλεια.

§23ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βοζίκης ἔχει τὸν λόγον.

§24ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐπρόκειτο νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν ἀνυποτάκτων· ἀλλὰ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν δὲν ὑπάρχει λόγος.

§25Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Κατὰ τοὺς κρατοῦντας φορολογικοὺς νόμους, οἱ πλεῖστοι τῶν ἀμέσων φόρων πρέπει νὰ πληρωθῶσι μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου, ἄλλως οἱ ὀφειλέται πρὸς τὸ Δημόσιον κηρύσσονται ὑπερήμεροι, καὶ ὑποβάλλονται εἰς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων. Δὲν γνωρίζω, τί γίνεται εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας...

§26ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ τὰ εἴπω ἐγώ.

§27Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν ὅμως, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, καὶ ὁπόθεν χθὲς ἀνεχώρησα, μεθ’ ὅλην τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ φορολογούμενοι, ὅπως πληρώσωσι τοὺς φόρους, ἀδυνατοῦσι νὰ πράξωσι τοῦτο, δι’ ἔλλειψιν ὀργάνων τοῦ Δημοσίου. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας εἷς εἰσπράκτωρ καὶ μόνον εἶναι εἰς 7 δήμους τῆς ἐπαρχίας ταύτης. Οἱ χωρικοὶ προσέρχονται, ἵνα πληρώσουν τὸν φόρον ἐπὶ τῶν ζώων, — ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ πληρωθῇ μέχρι τῆς 30 Δεκεμβρίου, διὰ διαταγῆς δὲ τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ προθεσμία παρετάθη μέχρι τέλους Ἰανουαρίου, — ὡς καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν καὶ ἄλλους τινὰς φόρους, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ καταβληθῶσι μέχρι τέλους Ἰανουαρίου, ἀλλὰ δὲν κατορθώνουσι τοῦτο, διότι τὸ Δημόσιον δὲν ἐφρόντισε νὰ διορίσῃ εἰσπράκτορας. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν, ἢ νὰ σπεύσῃ νὰ διορίσῃ εἰσπράκτορας, — ὅπερ δυστυχῶς εἶναι ἀδύνατον, διότι δὲν εὑρίσκονται εἰσπράκτορες, δυνάμενοι νὰ καταθέσωσιν ἐγγύησιν 2,000 δραχμῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὀλίγα ἐκ τῶν ποσοστῶν λαμβάνουσιν, — ἢ νὰ διατάξῃ τοὐλάχιστον τοὺς ταμίας νὰ παρατείνωσι τὴν προθεσμίαν πρὸς πληρωμὴν τῶν ἀμέσων φόρων· ἐὰν δ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς νομίζῃ, ὅτι πρὸς τοῦτο ἔχει ἀνάγκην ἀδείας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ καὶ ταύτην, διότι εἶναι ἄδικον, οἱ φορολογούμενοι χωρικοί, οἱ ὁποῖοι προσέρχονται καθ’ ἑκατοντάδας εἰς τὸ ταμεῖον, ἵνα πληρώσωσι τοὺς φόρους, νὰ ἀποπέμπωνται, διότι ὁ ταμίας καὶ δικαίωμα δὲν ἔχει νὰ εἰσπράξῃ τοὺς τοιούτους φόρους καὶ δὲν ἐπαρκεῖ, ὁ δὲ εἷς καὶ μόνος εἰσπράκτωρ, ὁ ὁποῖος εἶναι διωρισμένος εἰς ἑπτὰ δήμους τῆς ἐπαρχίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ μέτρα κατάλληλα πρὸς θεραπείαν τοῦ κακοῦ.

§28ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὰ ἀκριβῶς συμβαίνουσι καὶ εἰς τὴν Κυνουρίαν. Ἔχω δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι δυστυχῶς θὰ συμβῶσι περισσότερα, ἐὰν ψηφισθῇ καὶ γείνῃ νόμος τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ὅτε πολλοὶ ἐκ τῆς Κυνουρίας, ὡς καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, θὰ ἦναι ἠναγκασμένοι εἰς τοιαύτην ἐποχὴν νὰ προσάγωσιν ἀποδείξεις τοῦ προηγουμένου ἔτους, ὅπως γείνῃ δεκτὴ ἡ δήλωσις αὐτῶν διὰ τὸ νέον ἔτος, — καὶ θὰ παρουσιασθῇ τοιαύτη ἀνάγκη. Εὐτυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον διέταξε τηλεγραφικῶς καὶ ἐτακτοποιήθη ἡ ὑπόθεσις. Ἀλλὰ ἐν γένει καὶ ἐκεῖ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῶσιν εἰσπράκτορες, δυνάμενοι νὰ καταθέσωσι τὸ ποσὸν τῆς ἐγγυήσεως ἐπὶ πληρωμῇ μόνον τῶν ποσοστῶν. Παρακαλῶ καὶ συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ μέτρα περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐμμίσθων εἰσπρακτόρων καὶ περὶ κατανομῆς αὐτῶν ἐκ τῶν προτέρων κατὰ ἐπαρχίας, ἀναλόγως τῶν ἀναγκῶν ἑκάστης, διότι γίνεται καὶ εἰς τὴν κατανομὴν ἀταξία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνθρωποι φερέγγυοι καὶ ἄξιοι τῆς θέσεως τοῦ εἰσπράκτορος νὰ δεχθῶσι τὴν θέσιν ταύτην μὲ ἐγγύησιν 2000 ἢ 1000 δραχμῶν, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι δὲν ἔχουσι νὰ λαμβάνωσι ποσοστὰ μείζονα τῶν 18 ἢ 20 ἢ 25 δραχμῶν κατὰ μῆνα. Ἡ αἴτησίς μου αὕτη ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλούμενον νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐμμίσθων εἰσπρακτόρων, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ περὶ κατανομῆς αὐτῶν κατ’ ἐπαρχίας ἐκ τῶν προτέρων.

§29Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε ἐψηφίζετο τὸ νομοθέτημα, διὰ τοῦ ὁποίου ὁ ἀριθμὸς τῶν εἰσπρακτόρων περιωρίσθη ἀπὸ 200 εἰς 120, ὅσον ἠδυνάμεθα, τὸ ἐπολεμήσαμεν, ἀλλ’ ἡ φωνή μας δυστυχῶς δὲν εἰσηκούσθη, καὶ οὕτως εἶναι νόμος τοῦ Κράτους, πρὸς ὃν πᾶς Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ συμμορφωθῇ. Δὲν μοὶ εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον νὰ αὐξήσω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐμμίσθων εἰσπρακτόρων πέραν τῶν 120. Παρεσκεύασα νομοσχέδιον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, ἀλλ’ ἐνόμισα ἀναγκαῖον, πρὶν ἢ τὸ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, νὰ τὸ ἀποστείλω εἰς πάντα τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως, διότι ἔχω τὴν ἀρχὴν, προκειμένου περὶ θεμάτων φορολογίας καὶ εἰσπράξεως, νὰ ἀκούω καὶ ὅλων τῶν ἁρμοδίων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων τὰς γνώμας, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ γνώμη τις, τὴν ὁποίαν νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι μετὰ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας θὰ ἔχω πάσας σχεδὸν τὰς πληροφορίας, καὶ θὰ δυνηθῶ νὰ ὑποβάλω τὸ νομοθέτημα τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ἀνεξαρτήτως τούτου, ἐφρόντισα, ὅσον ἠδυνάμην, νὰ κατανείμω τοὺς ἐμμίσθους αὐτοὺς εἰσπράκτορας εἰς τὰς διαφόρους ἐπαρχίας. Ἐννοεῖτε, ὅτι δὲν ἐπήρκεσαν εἰς πάσας τὰς ἐπαρχίας. Μεταξὺ δ’ αὐτῶν καταλέγεται καὶ ἡ ἐπαρχία Μαντινείας. Ὁπωσδήποτε, τό γε νῦν, ταύτην τὴν ἐξήγησιν ἔχω ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι, ὅπου ἤθελε παρακωλυθῆ ἡ εἴσπραξις ἐντὸς τοῦ Ἰανουαρίου ἕνεκα ὑπαιτιότητος τῆς ὑπηρεσίας, ἐκεῖ θὰ παρατείνω τὸν χρόνον τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων· ὅπου ὅμως ἄνευ τοιαύτης ὑπαιτιότητος ὑπῆρξε καθυστέρησις, ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ φανῇ τὸ Ὑπουργεῖον ἐπιεικές. Δὲν νομίζω δὲ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀναγκαῖον νὰ προστρέξω περὶ τούτου εἰς τὴν συνδρομὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας.

§30Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἄνευ ἀδείας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν πρὸς εἴσπραξιν τῶν ἀμέσων φόρων πέραν τῆς 30 Ἰανουαρίου.

§31Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶπον, ὅτι, ὅπου ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὅτι ἡ καθυστέρησις προῆλθεν ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν ὀργάνων τῆς εἰσπράξεως, ἐκεῖ θὰ παρατείνω τὸν χρόνον.

§32Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. Εἴπετε ὅμως, κύριε Ὑπουργέ, καταλήγων τὸν λόγον, ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Διὰ μὲν τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων τῶν ζώων, βεβαίως δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ζητήσητε τὴν ἄδειαν ταύτην, διότι ὁ νόμος σᾶς ἐπιτρέπει τὴν παράτασιν τῆς πρὸς δήλωσιν τῶν ζώων προθεσμίας καὶ τῆς πρὸς πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν ζώων, ἀλλὰ διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ἄλλων ἀμέσων φόρων, τοῦ τῶν οἰκοδομῶν, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ πληρώνηται κατὰ νομικὴν ἐπιταγὴν μέχρι τέλους Ἰανουαρίου, βεβαίως δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν χωρὶς οἱ ὀφειλέται νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς συνεπείας τοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔχει ἀνάγκην τῆς ἀδείας τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἀφοῦ ἀναγνωρίζει, ὅτι ἡ πληρωμὴ δὲν ἐγένετο, οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν φορολογουμένων, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος εἴτε τοῦ νόμου, εἴτε ἐν γένει τῆς Πολιτείας, μὴ παρεχούσης ὄργανα πρὸς εἴσπραξιν τῶν φόρων. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ὑποβάλλω τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὅ,τι νομίζει δίκαιον, ἂς πράξῃ· διότι εἶναι ἄδικον, χωρικοί, προσερχόμενοι εἰς τὸ ταμεῖον κατὰ ἑκατοντάδας, ὡς ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελήφθην, ἵνα πληρώσουν, νὰ μὴ δύνανται νὰ πληρώσουν.

§33Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Περὶ τούτου δὲν θέλω παραλείψει νὰ πράξω ὅ,τι εἶναι ἀναγκαῖον. Ἀλλ’ ἰδοὺ τί παρετήρησα· ὅπου ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν ἔχει σπουδαιότητα, ἐκεῖ συνέβη τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως νὰ μὴ ἐπαρκῶσι. Δὲν θέλω λοιπὸν ἐκ τῶν προτέρων νὰ δηλωθῇ εἰς αὐτούς, ὅτι θὰ παραταθῇ ἡ προθεσμία.

§34Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅταν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ φορολογουμένου ἐπῆλθεν ἡ μὴ πληρωμή. Ὅταν ὅμως ἡ ὑπηρεσία βεβαιωθῇ, ὅτι αὐτοὶ προσήρχοντο νὰ πληρώσουν, ἀλλὰ κωλύματα ἀνώτερα τῆς θελήσεώς των ἐπέφερον τὴν καθυστέρησιν, νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς δύναται ἀμέσως νὰ διατάξῃ τὴν βραδυτέραν προσέλευσιν τῶν φορολογουμένων πρὸς πληρωμήν.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀλεξάκης ἔχει τὸν λόγον.

§36ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἂν εἶχε διορισθῆ μηχανικός τις παρὰ τῇ Μονῇ Πετράκη, πότε οὗτος διωρίσθη, ἂν δηλονότι διωρίσθη ἐπὶ ὡρισμένην θητείαν, καὶ πῶς· ἂν ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἀφῄρεσε τὴν πίστωσιν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπληρώνετο ὁ μηχανικὸς ἐκεῖνος, ἂν οὗτος κατέφυγεν εἰς τὰ Δικαστήρια, ἐγείρας ἀγωγὴν, ἂν ἐξεδόθη προδικαστικὴ ἀπόφασις, καὶ ἂν ἔλαβε χώραν συμβιβασμὸς μεταξὺ τοῦ μηχανικοῦ καὶ τῆς Μονῆς, καὶ ἂν ὁ συμβιβασμὸς οὗτος ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ἔλαβεν ὡρισμένον ποσὸν ὁ μηχανικὸς αὐτός, καὶ πόσον, καὶ ποίας ὑπηρεσίας ἐν γένει προσέφερεν οὗτος πρὸς τὴν Μονὴν, ἵνα τύχῃ τῆς ἀμοιβῆς ταύτης. Ἐν γένει παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ ὅλον τὸν φάκελον, τὸν σχετικὸν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.

§37ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ ἐγγράφως ἡ ἐπερώτησις.

§38ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μονοκροῦσος ἔχει τὸν λόγον.

§40Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Καίτοι δὲν μοὶ εἶναι εὔκολον νὰ ἀγορεύσω, διότι ἀνήκω εἰς τὸ ἐργατικὸν στοιχεῖον, ὡς ὀλίγοι ἴσως ἀπὸ σᾶς, καὶ τὸ στοιχεῖον αὐτὸ ἀντιπροσωπεύω, ἐν τούτοις λαμβάνω τὸν λόγον, διὰ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι οὐδεμία Βουλὴ Ἑλληνικὴ ἔλαβε πρόνοιαν περὶ τοῦ ἐργατικοῦ στοιχείου, ὡς γίνεται εἰς τὰ πεπολιτισμένα Κράτη, εἰς τὴν Ἀμερικὴν, τὴν Ἀγγλίαν, τὴν Γαλλίαν κλπ., ὅπου ἐπιβαρύνεται ἡ πλουσία τάξις. Δὲν εἶναι ὀρθὸν λοιπὸν νὰ ἐπιβάλωμεν φόρους εἰς τὴν μεσαίαν καὶ τὴν κατωτέραν τάξιν, ἀλλ’ ἂν θέλωμεν νὰ προλάβωμεν τὴν πτώχευσιν, τὴν ἐσωτερικὴν καὶ ἐξωτερικὴν, ἂς ἀρχίσωμεν πρῶτον ἀπὸ τὸν ἑαυτόν μας, ὡς εἶπον καὶ ἄλλοτε, χαρίζοντες τὸ ἥμισυ τῆς ἀμοιβῆς μας εἰς τὸ Δημόσιον· τὸ αὐτὸ δ’ ἂς πράξῃ καὶ ὁ Βασιλεύς, ὡς ἔπραξεν ὁ Βασιλεὺς τῆς Ῥουμανίας· ἂς ἐλαττώσωμεν προσέτι τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων κατὰ εἴκοσι τοῖς ἑκατὸν, καὶ ἂς παύσωμεν τοὺς ἀργομίσθους ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται τοὐλάχιστον εἰς χιλίους. Οὕτω δὲ, χωρὶς νὰ βασανίσωμεν τὰς κατωτέρας τάξεις, φθάνομεν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἔπειτα ἂς ἐπιβαρύνωμεν διὰ φόρων τὰ κεφάλαια καὶ τὴν πολυτέλειαν.

§41ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀρκεῖ, ἀρκεῖ.

§42Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, Κύριοι. Ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν, ἡ ὁποία πεινᾷ. Ὅτε ἐξελέγην Βουλευτὴς, δὲν εἶχον οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς κάλπης μου· μὲ ἐξέλεξαν ὅμως ὡς τίμιον ἄνθρωπον, καὶ ἔχω καθῆκον νὰ ὑπερασπίσω τὸ ἐργατικὸν στοιχεῖον.

§43Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Συμμορφούμενος πρὸς ἐντολὴν τῶν συμπολιτῶν μου, ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα, ἀπευθυνόμενον πρὸς πάντας τοὺς Βουλευτὰς Πατρῶν, τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον ν’ ἀναγνωσθῇ.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γραμματεὺς νὰ ἀναγνώσῃ τὸ τηλεγράφημα.

§45ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Πρὸς τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς Πατρῶν. Ὁ λαὸς τῶν Πατρῶν, συνελθὼν σήμερον (25 Ἰανουαρίου) εἰς πάνδημον συλλαλητήριον, ὅπως ἐκφέρῃ γνώμην ἐπὶ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλὴν νέων φορολογικῶν νομοσχεδίων, καὶ ἀκροασάμενος τῆς ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου γενομένης ὑπὸ τοῦ κ. Ἀνδρέου Παπαγιαννακοπούλου ἀναπτύξεως, προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἑξῆς ψηφίσματος. Ἀποκρούει τὴν διὰ τῶν ἐν λόγῳ νομοσχεδίων ἐπιζητουμένην φορολογίαν, διότι ἡ ὑποβαλοῦσα ταῦτα Κυβέρνησις δὲν ἀπέδειξεν, ὡς ὤφειλε, κατὰ τρόπον ἀνεπίδεκτον ἀμφισβητήσεως, ὅτι ἐνεκολπώθη σύστημα ὑγιοῦς καὶ σώφρονος διαχειρίσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων διὰ τῆς ἀποκοπῆς τῶν περιττῶν καὶ ἀσκόπων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δαπανῶν καὶ διὰ τῆς περιστολῆς τῶν ἀναγκαίων τοιούτων εἰς τὸ ὑπὸ τῶν περιστάσεων ἐπιτακτικῶς ἐνδεικνύμενον κατώτατον ὅριον αὐτῶν. Ὀδυνηρὰ δὲ ἄλλως τοῦ παρελθόντος πεῖρα ἐνέπνευσεν εἰς τὸν λαὸν ἄκραν δυσπιστίαν καὶ ἀπογοήτευσιν ἀπέναντι τῶν κυβερνώντων αὐτόν, οὕτως ὥστε πεποίθησις κοινὴ καὶ ἀδιάσειστος ὑπάρχει, ὅτι καὶ οἱ νέοι φόροι, εἴποτε ἤθελον ψηφισθῆ, θὰ συνετέλουν οὐχὶ εἰς ἐπαρκῆ ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ καὶ στρατιωτικὴν σύνταξιν καὶ ὀργάνωσιν, ἀλλ’ εἰς κάλυψιν ἐλλειμμάτων καὶ διαιώνισιν τοῦ συστήματος τῆς σπατάλης, τῆς διαφθορᾶς καὶ τῆς ἐν γένει κακοδιοικήσεως. Οὔτε εἶναι δυνατὸν ὁ λαὸς, κατόπιν τῆς ὑφισταμένης βαρυτάτης καὶ καταθλιπτικῆς καὶ ἀφορήτου φορολογίας νὰ βαστάσῃ τὸ βάρος καὶ νέας τοιαύτης ἐξ ἕνδεκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν ἐτησίως. Ἀνατίθησιν εἰς τὴν ἐπὶ τῆς ὀργανώσεως τοῦ συλλαλητηρίου ἐπιτροπὴν νὰ διαβιβάσῃ τὸ παρὸν ψήφισμα τηλεγραφικῶς πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ὅπως οὗτος τὸ ἀνακοινώσῃ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους, παρακαλουμένους ν’ ἀποκρούσωσι τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐπιζητουμένην νέαν καὶ ὅλως ἀδικαιολόγητον φορολογικὴν ἐπιβάρυνσιν. Ἡ ἐπιτροπὴ Δ. Μάρκου δικηγόρος. Σ. Σοφιανόπουλος ἰατρὸς, Γ. Σακελλαρόπουλος ἰατρὸς, Σπ. Δογάννης ἔμπορος, Π. Α. Φωκᾶς κτηματίας.»

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σάκκης ἔχει τὸν λόγον.

§47Π. ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Βουλὴν ἀνεκινήθησαν ζητήματα ἀφορῶντα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπαλλήλων τινῶν τῶν δημοσίων ἔργων. Πλεῖστα ὅσα πολλάκις ἠκούσθησαν παράπονα κατὰ τῆς ἐλαφρᾶς συνειδήσεως, μεθ’ ἧς οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκον αὐτῶν. Εἶχε τὴν τύχην καὶ ἡ ἡμετέρα ἐπαρχία νὰ κατασκευάσῃ ἔργα τινὰ λιμενικὰ, ὧν ἡ ἐπίβλεψις ἀνετέθη εἰς τοὺς ἁρμοδίους μηχανικοὺς ἢ ἐργοδηγοὺς, οὗτοι ὅμως οὐδόλως ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτοῖς καθῆκον. Παραλείπω τὰ λιμενικὰ ἔργα, ἅτινα πρὸ μακροῦ χρόνου κατεσκευάσθησαν, διότι ταῦτα ἀποτελοῦσι νέαν ἔτι σελίδα τῆς ἱστορίας τῶν ἐν Ἑλλάδι δημοσίων ἔργων, καὶ περιορίζομαι εἰς τὰ ἐσχάτως ἡμικατασκευασθέντα κρηπιδώματα τοῦ λιμένος Κορώνης, ἅτινα, ἀναληφθέντα ὑπὸ ἐργολάβου μὴ ἔχοντος τὰ μέσα ἐπαρκῆ, ἵνα κατασκευάσῃ ταῦτα, καὶ ἕνεκα τῆς ἀνειλικρινοῦς ἐπιβλέψεως τῶν ὑπαλλήλων τῶν δημοσίων ἔργων, δὲν ἔφθασαν εἰς αἴσιον πέρας. Ἠναγκάσθη δ’ ἐπὶ τέλους ὁ ἐργολάβος νὰ παραιτηθῇ τῆς ἀποπερατώσεως τοῦ ἔργου τούτου, ἀφοῦ ἐξήντλησεν ὅλον τὸ λιμενικὸν χρῆμα, ἐπιτροπὴ δὲ σταλεῖσα πρὸς παραλαβὴν τοῦ ἔργου τούτου, τὸ παρέλαβεν, ὡς εἶχεν. Ὁ ἐργολάβος ὅμως δὲν ἠρκέσθη εἰς ὅσα διὰ δόλου ὠφελήθη, ἀλλὰ δι’ αἰτήσεώς του ἐζήτησε καὶ ἀποζημίωσιν παρὰ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Κορώνης δρ. 70,000, διότι δῆθεν ἕνεκα τῆς ἀπορίας τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, —ὅπερ ἀνακριβέστατον,—ἢ ἐξ ὑπαιτιότητος τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς, ἠναγκάσθη νὰ διακόψῃ τὰ ἔργα· ἐζήτησε δὲ τὴν ἀποζημίωσιν ταύτην δι’ ἔργον, ὅπερ ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν ἀντὶ 87,000 δραχμῶν, καὶ δι’ ὃ ἐδαπανήθησαν ὑπὲρ τὰς 100,000 μέχρι τοῦδε, ἐκτελεσθὲν κατὰ τὰ ⅔ μόνον. Ἡ ἐπιτροπὴ τῶν δημοσίων ἔργων, ἡ παραλαβοῦσα τὸ ἔργον, ἐκ τῆς αἰτήσεως τοῦ ἐργολάβου δὲν ἐνέκρινεν ἢ ἐλάχιστον ποσόν. Ἐγένοντο δὲ καὶ αἱ προσήκουσαι ἀντιρρήσεις ἐκ μέρους τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ εἰρημένου ἐργολάβου. Ἐν τούτοις, ἵνα ἀπαλλαγῇ ὁ τόπος ἀνθρώπου ἀποδειχθέντος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς κακῆς πίστεως, συνῄνεσε νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸν ἐργολάβον ποσὸν χιλίων ἢ δύο χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ ὑπόθεσις, ἐννοεῖται, ἔφθασε μέχρι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ἁρμοδίου, ὡς δὲ δυστυχῶς συνήθως γίνεται, ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία, προκειμένου περὶ ἐργολάβου, ἠθέλησε νὰ φανῇ γενναιοτέρα πρὸς αὐτὸν, καὶ φαίνεται, ὅτι παρέστησε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ὡς εἰλικρινεῖς τὰς ἀξιώσεις τοῦ ἐργολάβου, καὶ οὗτος ἐνέκρινε, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, 20,000 δραχμὰς, κατὰ δὲ τὰς πληροφορίας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, τὰς προχείρους, ἐνέκρινεν, ἵνα μόνον 8,000 δραχμαὶ πληρωθῶσιν εἰς τὸν ἐργολάβον. Θὰ παρακαλέσω ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις βεβαίως ἐν ἀγνοίᾳ του καὶ πεισθεὶς εἰς τὰς διαβεβαιώσεις τῆς ὑπηρεσίας ἐνέκρινε τὸ εἰρημένον ποσὸν, καὶ πέποιθα, ὅτι θέλει μεριμνήσει, ἵνα ἀποσοβηθῇ ἡ ἀπειλουμένη καταβρόχθισις τῶν λιμενικῶν χρημάτων Κορώνης. Τὸν διαβεβαιῶ δὲ, ὅτι, ὅσα ζητοῦνται, ἀδίκως ζητοῦνται, ἀφοῦ ἄλλως τε ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ τοῦ ἐργολάβου τὸ περὶ οὗ πρόκειται λιμενικὸν ἔργον ἔμεινεν ἡμιτελές. Θὰ παρακαλέσω μάλιστα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τὸν σχετικὸν φάκελον, ὅπως μελετήσω αὐτὸν κατ’ ἰδίαν καὶ καθοδηγήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς πολλὰ μέρη, διότι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι πλεῖσται καταχρήσεις ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, καὶ ἂν ἀνεύρω ταύτας, θέλω παρακαλέσει αὐτὸν νὰ ὑποβάλῃ τὴν ὑπόθεσιν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, διότι ἐκ τῆς ἀνακρίσεως θέλει καταδειχθῆ ἀκόμη μίαν φορὰν, ὁποῖος δυστυχῶς βόρβορος ὑπάρχει ἐν τῷ τμήματι ἐκείνῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, βόρβορος, ἐξ οὗ, πολλάκις ἀνακινηθέντος, ἀπεκαλύφθη ὅτι κατεβροχθίσθησαν ἑκατομμύρια ὁλόκληρα, χωρὶς οὐδὲν ἔργον νὰ ἐκτελεσθῇ τέλειον. Δὲν λέγω, ὅτι ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ δὲν ὑπάρχουσι καὶ ἔντιμοι ἄνθρωποι, ἐξ ὧν εἷς καὶ ὁ διευθύνων τὸ τμῆμα τοῦτο, ἀλλὰ δυστυχῶς οὗτοί εἰσιν ὀάσεις ἐν τῇ ἐρήμῳ. Ἔχομεν μεταξὺ τόσων ἄλλων τὸ παράδειγμα τοῦ λιμένος Καλαμῶν, διὰ τὸν ὁποῖον, ἀντὶ ἀποζημιώσεως δρ. 75,000, ὅσας ἐζήτησαν οἱ πρῶτοι ἐργολάβοι διά τινας ἀπροβλέπτους ζημίας, ἐπληρώθησαν αὐτοῖς ὑπὲρ τὰς 500,000 δραχμαί. Εἶναι καιρὸς, κύριοι συνάδελφοι, ἡ Πολιτεία νὰ φανῇ πολὺ ἄγρυπνος περὶ τὰ τοιαῦτα, διότι, ἂν σήμερον ὑφίσταται τὸ Κράτος ἡμῶν οἰκονομικὴν δυσπραγίαν, βεβαίως εἰς τοῦτο οὐκ ὀλίγον συνετέλεσαν καὶ τὰ ἐκτελεσθέντα ἐν Ἑλλάδι δημόσια ἔργα.

§48Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω καταθέσει τὸν φάκελον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησε.

§49Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Προκειμένου περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον ἐκτελεῖται ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξασκήσῃ αὐστηρότατον ἔλεγχον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ἂν ἀνακαλυφθῇ κατάχρησις, νὰ παραπέμψῃ τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν δικαστικὴν ἀρχήν.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§51ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Κατὰ τὴν μεταξὺ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ τῶν Τραπεζῶν Ἐθνικῆς καὶ Ἀθηνῶν σύμβασιν, τὴν ἐπικυρωθεῖσαν διὰ νόμου, ψηφισθέντος κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον, ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἀγοράζει ἀντὶ 130 δραχμῶν τὴν χιλιάδα τὸ πλεόνασμα τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὁ νόμος ὅμως δὲν ποιεῖται μνείαν περὶ τῆς πληρωμῆς τοῦ δημοτικοῦ φόρου, περὶ τοῦ τίς δηλαδὴ θὰ πληρώσῃ τὸν φόρον αὐτόν, ὁ παραγωγὸς ἢ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα; Μέχρι τοῦδε ἠγόρασεν, ὡς γνωστόν, ἀρκετὸν ποσὸν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἀπό τινας δὲ τῶν πωλησάντων — ἀπὸ τοὺς ἁπλουστέρους, ἐννοεῖται, — οἱ ἐνοικιασταὶ, παρευρισκόμενοι εἰς τὰς ἀποθήκας, εἰσέπραξαν τὸν δημοτικὸν φόρον. Ἤδη δὲ, λαβόντες σημείωσιν τῶν ὀνομάτων ὅλων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπώλησαν εἰς τὴν Τράπεζαν, ἤρξαντο κοινοποιοῦντες αὐτοῖς ἀγωγάς. Ἕνεκα τούτου, νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἑρμηνεία εἰς τὸν νόμον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἀγοράζει ἡ Τράπεζα, διότι οὕτω μόνον θὰ προληφθῶσι τὰ ἐκ τῶν ἐπικειμένων δικῶν ἄτοπα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξέδωκε πέρυσι δύο ἐγκυκλίους ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ ὀρθῶς μὲν ἀποφαίνεται δι’ αὐτῶν, ὅτι τὸ τίμημα τῶν 130 δραχμῶν πρέπει νὰ πληρώνηται ἀκέραιον πρὸς τὸν πωλοῦντα τὸν σταφιδόκαρπόν του, ἀλλὰ δὲν λύεται οὕτως ὁριστικῶς καὶ τὸ ζήτημα τὸ μεταξὺ τῶν ἐνοικιαστῶν τοῦ δημοτικοῦ φόρου καὶ τῶν πωλησάντων σταφιδόκαρπον εἰς τὴν Τράπεζαν· ἐφ’ ὅσον δὲ δὲν ἑρμηνεύεται ὁ νόμος, οἱ ἐνοικιασταὶ, προσφεύγοντες εἰς τὰ Δικαστήρια, βεβαίως θὰ δικαιωθῶσι νὰ πληρωθῶσι τὸν φόρον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ δοθῇ ἐπίσημος ἑρμηνεία εἰς τὸν νόμον, ἡ ὁποία μόνη θὰ καθορίσῃ τὰ δικαιώματα τῶν ἐνοικιαστῶν ἐπὶ τοῦ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν πωληθέντος σταφιδοκάρπου.

§52ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ὑποχρεωθῶσιν οἱ παραγωγοὶ νὰ πληρώσουν;

§53ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Τὴν γνώμην μου θέλετε; Οἱ παραγωγοὶ πρέπει νὰ λάβωσιν ἀκεραίας τὰς 130 δραχμάς· ἐπειδὴ ὅμως δικαστικῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς πληρωμὴν δημοτικοῦ φόρου, δέον νὰ ἑρμηνευθῇ ὁ νόμος, τί ἐννοεῖ, ὁρίζων τὴν τιμὴν τῶν 130 δραχμῶν.

§54ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν ἔχουν ἀρά γε δίκαιον οἱ ἐνοικιασταί; Εἶναι φόρος ἐπὶ τῆς παραγωγῆς.

§55ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Μάλιστα, εἶναι ἔγγειος φόρος. Ἡ σύμβασις ὅμως λέγει, ὅτι θὰ πληρώνωνται οἱ παραγωγοὶ διὰ τὸν σταφιδόκαρπον 130 δραχμὰς τὴν χιλιάδα.

§56Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ἄλλα βαρύνουσι τὸν παραγωγὸν, οὕτω καὶ ὁ δημοτικὸς φόρος.

§57ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Αὕτη εἶναι ἡ ἐντύπωσίς σας, ἡ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου;

§58Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§59ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὁ δημοτικὸς φόρος δὲν εἶναι ὡς τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας.

§60Ι. ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ. Εἰς τὰς πλείστας ἐπαρχίας ὁ δημοτικὸς φόρος εἶναι χωρισμένος, ἐπιβαρύνει δὲ τὸν παραγωγόν.

§61ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἡ σύμβασις λέγει, ὅτι ἡ τιμὴ, εἰς ἣν ὀφείλει νὰ ἀγοράσῃ ἡ Τράπεζα τὸ πλεόνασμα, ὁρίζεται εἰς 130 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα ἑνετικῶν λιτρῶν.

§62Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Τράπεζα εἶναι ἀγοραστὴς, ὡς πᾶς ἔμπορος, ξένος ἢ ἐντόπιος. Ἠκούσθη ποτὲ ἀγοραστὴς νὰ πληρώνῃ τὸν δημοτικὸν φόρον;

§63ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§64ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν λέγει, ὅτι πρέπει νὰ πληρώνηται ἀκέραιον τὸ ποσὸν τῶν 130 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον δὲν ἑρμηνεύεται ἡ διάταξις τοῦ νόμου, δι’ ἧς ὡρίσθη ἡ τιμὴ τῶν 130 δραχμῶν, βεβαίως οἱ ἐνοικιασταὶ θὰ δικαιωθῶσι νὰ πληρωθῶσι παρὰ τῶν πωλητῶν τὸν δημοτικὸν φόρον. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐρωτᾷ, πόθεν θὰ πληρωθῶσιν οἱ ἐνοικιασταὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ἐνοικίασαν πρὸ τοῦ νόμου; Δικαιοῦνται οὗτοι νὰ ζητήσωσι μείωσιν τοῦ ποσοῦ τῆς ἐνοικιάσεως; Διὰ τοῦτο χρήζει ἑρμηνείας ἐπισήμου ὁ νόμος, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῆς.

§65Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὁ παραγωγὸς πληρώνει εἰς τὴν ἐπαρχίαν σας τὸν φόρον ἢ ὁ ἔμπορος;

§66ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν συμφωνίαν.

§67Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἀπὸ τὴν συνήθειαν, ἡ ὁποία ὑπάρχει, καὶ ταύτην θὰ ἐξετάσωμεν, καὶ ἐξ αὐτῆς θὰ κρίνωμεν.

§68Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ ζήτημα τοῦτο λύει αὐτὴ ἡ φύσις τοῦ φόρου.

§69Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ πρῶτον νῦν ἀκούω περὶ τοῦ θέματος τούτου. Θέλω ἐξετάσει καὶ θέλω εἴπει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην, ἣν ἔχω ἐπ’ αὐτοῦ.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος. Ἔχει τις τὸν λόγον; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Φθιώτιδος καὶ νόμιμον βουλευτὴν τῆς ἐπαρχίας ταύτης τὸν κ. Κ. Ἀγαθοκλῆν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, καὶ ἀνακηρύσσεται νόμιμος βουλευτὴς Φθιώτιδος ὁ κ. Κωνσταντῖνος Ἀγαθοκλῆς. Συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν. Ἔχει τις τὸν λόγον; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἔγκυρον τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Σπετσῶν καὶ νόμιμον βουλευτὴν τὸν κ. Γ. Ν. Μπούμπουλην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη, καὶ ἀνακηρύσσεται νόμιμος βουλευτὴς τῆς ἐπαρχίας Σπετσῶν ὁ κ. Γ. Ν. Μπούμπουλης. Ἐξακολούθησις τῆς πρώτης συζητήσεως κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου συνομολογηθείσης συνθήκης περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν καὶ τῆς τηρητέας πρὸς ἔκδοσιν διαδικασίας». Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4;

§71Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ζητῶ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως... (θόρυβος).

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἤδη συζητεῖται τὸ ἄρθρον 4.

§73Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις περὶ ἐκδόσεως μετὰ τοῦ Βελγίου, ὅταν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς δὲν συνυποβάλληται καὶ ἡ ἐμπορικὴ μετ’ αὐτοῦ σύμβασις. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ σύμβασις περὶ ἐμπορίας μετὰ τοῦ Βελγίου κατηγγέλθη, διότι ἕνεκα ἐλλείψεων τῆς συμβάσεως εὗρεν ἀφορμὴν ἡ Βελγικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβαρύνῃ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος. Ὅτε κατηγγέλθη ἡ σύμβασις, ὁ ἀξιότιμος καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, ἀποδεχόμενος τὴν ἀνάγκην τῆς καταγγελίας, δι’ ἐγγράφου του ἐζήτησεν αὐτήν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι συμφέρει εἰς τὸν τόπον νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς συμβάσεως περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν μετὰ τοῦ Βελγίου μέχρις οὗ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ ἐμπορικὴ μετὰ τοῦ Βελγίου σύμβασις.

§74ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν ἀπουσίαζε, νομίζω, κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν. Ἐὰν ἦτο παρὼν, ἤθελεν ἀκούσει, ὅτι διάφοροι ἔντιμοι συνάδελφοι εἶχον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς περὶ ἐκδόσεως συνθήκης μετὰ τοῦ Βελγίου ἡ Κυβέρνησις ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῆς ἐμπορικῆς μετὰ τοῦ Βελγίου συμβάσεως. Ἀπήντησα τότε, ὅτι οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῆς ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν καθ’ ἡμᾶς ἔχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἵνα συνομολογῇ συνθήκας περὶ ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν μετὰ πάντων τῶν πεπολιτισμένων Κρατῶν, καὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως ἡ Ἑλλὰς συνδέηται δι’ ἐμπορικῆς συμβάσεως μετὰ τοῦ Βελγίου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πρότασιν περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, ἡ πρότασις αὕτη ἀπερρίφθη προχθὲς, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Βουλὴν νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν τῆς συμβάσεως ταύτης.

§75Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Εἶχον βεβαίως ὑπ’ ὄψει μου, καίτοι δὲν ἤμην παρὼν κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν, ὅτι οὐδεμία σχέσις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν δύο συμβάσεων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ καθοδηγῇ τὰς σκέψεις τῆς Βουλῆς, εἶναι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους, καὶ ἡ σκέψις αὕτη πρέπει νὰ προηγῆται πάσης ἄλλης σκέψεως ἁβρότητος πρὸς ἄλλας Ἐπικρατείας.

§76Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ τὴν παράκλησιν πρὸς τὴν Βουλήν, ὅπως προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν αὐτοῦ. Νομίζω, ὅτι οὐδόλως εἶναι ὀρθὸν νὰ ἤμεθα μάρτυρες ἡμεῖς αὐτοὶ καθ’ ἡμέραν καὶ νὰ ἀναγκαζώμεθα νὰ ὑποστηρίζωμεν καὶ νὰ προστατεύωμεν τὸ ἔγκλημα. Ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες, ὅπως συζητοῦμεν, ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης, οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ ἡμεῖς αὐτοὶ νὰ ὑποστηρίζωμεν τὸ ἔγκλημα. Πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἡ χώρα ἡμῶν κατήντησεν, ὥστε ὅλοι οἱ ἐγκληματίαι, ὅλοι οἱ φυγάδικοι τῆς Εὐρώπης νὰ ἔρχωνται καθ’ ἡμέραν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ νὰ ἐγκαθίστανται ἐν μέσαις Ἀθήναις. Ὅλοι οἱ λωποδύται τῶν Παρισίων, ὅλοι οἱ λωποδύται τοῦ Βελγίου, ὅλοι οἱ λωποδύται τῶν ἄλλων Κρατῶν καταφεύγουσιν ἐνταῦθα, καὶ ἀδιακόπως ἡ Διεύθυνσις τῆς ἀστυνομίας ἡμῶν καὶ τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εὑρίσκονται εἰς συνεννοήσεις μὲ τὰς διαφόρους ἀστυνομίας τῶν ξένων Κρατῶν τῆς Εὐρώπης. Δὲν πρέπει ὅθεν, κύριοι Βουλευταί, νὰ παρακωλύωμεν τὸ ἔργον τοῦτο, διότι, παρακωλύοντες αὐτὸ, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, οὐδὲν ἄλλο πράττομεν, εἰμὴ νὰ προστατεύωμεν τὸ ἔγκλημα καὶ τοὺς κακούργους.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν πρότασίν σας, κύριε Βουλευτά;

§78Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μάλιστα.

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δέκα ζητοῦντες τὴν ἀναβολήν;

§80ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Βελγίου συνομολογηθείσης συμβάσεως περὶ ἀμοιβαίας ἐκδόσεως ἐγκληματιῶν» παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἀπερρίφθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς πρώτην συζήτησιν).

§82Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς δευτέρας συζητήσεως οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ προσαγάγωσι τὰς ζητηθείσας πληροφορίας.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δρ. 217,352.10 εἰς χρυσὸν ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 23, ἐδαφίου αʹ καὶ δραχμῶν 108,676 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 30 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως δραχ. 11,089 ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου 5, ἄρθρου 2, τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903 πρὸς πληρωμὴν τῶν μισθῶν τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Γραφείου τῆς Βουλῆς τῶν μηνῶν Νοεμβρίου καὶ Δεκεμβρίου 1903». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§84Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὶν ἢ προβῆτε εἰς τὴν συζήτησιν ἄλλων νομοσχεδίων, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, κατόπιν δὲ καὶ ἐγὼ ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως πρὸ παντὸς ἑτέρου νομοσχεδίου συζητηθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, πρὸ πάντων δὲ τὰ νομοσχέδια τὰ ἀφορῶντα ἐν γένει εἰς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ λάβῃ περὶ τοῦ στρατοῦ, καὶ ἰδίᾳ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ εἶτα τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Τοιαῦτα δὲ εἶναι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ, τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας καὶ τὸ περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ὅταν ψηφισθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα, ἐπιβάλλεται βεβαίως κατόπιν εἰς τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τῶν ἄλλων μέτρων, ὅσα νομίζει ἀναγκαῖα πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν ληφθέντων διὰ τὸν στρατὸν μέτρων.

§85Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ νὰ ἐξετασθῇ τυπικῶς πρῶτον τὸ ζήτημα. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρότασις περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ πρὶν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§86Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι τυπικόν. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι ὁ Κανονισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πρέπει οὐσιαστικῶς νὰ συζητηθῇ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ζητεῖ τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔχω νὰ ἀποδεχθῶ τὴν πρότασιν ταύτην, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ σημειωθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς τὸ ἑξῆς· ὅτι, κατὰ τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως, τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικὰ εἶναι ἀλληλένδετα πρὸς τὰ νομοσχέδια τὰ οἰκονομικά· διότι, ἂν ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ καὶ δὲν ψηφισθῶσι τὰ οἰκονομικὰ καὶ φορολογικά, ἡ ψῆφος ἡ διδομένη ὑπὲρ τῶν στρατιωτικῶν οὐδεμίαν ἀπολύτως ἔχει σημασίαν, διότι τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσι· καὶ τἀνάπαλιν, ἐὰν ψηφισθῶσι τὰ οἰκονομικά, ταῦτα ψηφίζονται πάντοτε ἐν σχέσει πρὸς τὰ στρατιωτικά, διότι δηλοῦμεν, ὅτι ἄνευ ψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν οὐδεμίαν ἀνάγκην τῶν οἰκονομικῶν ἔχομεν. Ἑπομένως, ἐν σχέσει στενῇ πρὸς ἄλληλα διατελούντων τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἡμεῖς ἐντελῶς ἀδιαφοροῦμεν, ἂν ἡ Βουλὴ θελήσῃ νὰ προτάξῃ τὰ μὲν ἢ τὰ δέ. Ἤθελον ὅμως παρατηρήσει εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν, ὅτι ὅσα εἶπε περὶ ἑνὸς τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ἡ πρότασις αὐτοῦ ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη. Τῳόντι, Κύριοι, ἓν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερε, καὶ τὸ ὁποῖον ἐχαρακτήρισεν ὡς ἀπολύτως ἀναγκαῖον, εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης· ἀλλ’ ἐρωτῶ, δύναται ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης ἄνευ τῆς ψηφίσεως τῶν φορολογικῶν νόμων, τῶν σχετιζομένων πρὸς τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ συνιστᾶται Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ποῖοι οἱ πόροι αὐτοῦ; Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους ἐπὶ τῶν σιτηρῶν, εἶναι ἡ πρόσοδος ἡ προερχομένη ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰνοπνευματούχων ποτῶν. Φρονῶ λοιπόν, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν ψηφίσητε τὴν σύστασιν τοῦ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης καὶ δὲν ψηφίσητε τὰ νομοσχέδια τὰ κανονίζοντα τοὺς πόρους τοῦ ταμείου τούτου, ἡ ψῆφος ὑμῶν οὐδεμίαν θὰ ἔχῃ σημασίαν, διότι ἄνευ τούτων δὲν ὑπάρχει Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ μὴ ὑπάρχοντος Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, δι’ οὗ θὰ δυνηθῶμεν ν’ ἀποκτήσωμεν ὁπλισμόν, καὶ ἂν ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ στρατιωτικά, θέλετε μόνον αὐξήσει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀόπλων στρατιωτῶν. Ἑπομένως ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, καθ’ ἣν, ἐπαναλαμβάνω, οὐδεμίαν σημασίαν ἔχει ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἄνευ τῆς ψήφου αὐτῆς ἐπὶ τῶν φορολογικῶν τοιούτων, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ, ἵνα προταχθῶσι ταῦτα. Νὰ προταχθῶσι ταῦτα, ἀλλὰ βεβαίως, ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, θὰ ἦσθε ἠναγκασμένοι νὰ ἀναβάλητε τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, μέχρις οὗ ψηφισθῶσιν οἱ πόροι τοῦ ταμείου τούτου. Ὑπὸ τὴν ἔννοιαν ταύτην, κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ, ἵνα προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων· ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα προταχθῶσι, θ’ ἀρχίσωμεν οὐχὶ ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὡς πρῶτον ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν βάσιν τοῦ στρατοῦ. Ὑπὸ τοιαύτην ἔννοιαν δὲν ἀντιτάσσομαι εἰς τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§88Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ πρὸ παντὸς δὲν θὰ ἤμην κατὰ τῆς προτάσεως τῆς συζητήσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων πρὸ τῶν φορολογικῶν, διότι ἐπεθύμουν καὶ ἐπιθυμῶ πολὺ νὰ μάθῃ ἡ Βουλὴ, ποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν πρόκειται, καὶ νὰ ἴδῃ, ἂν, ἀντιτασσόμενοι ἐγώ τε καὶ ἄλλοι συνάδελφοι κατὰ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, δημοκοποῦμεν ἢ ἐκ συμφώνου ἀνελάβομεν τὴν κατ’ αὐτῶν ἐπίθεσιν, ὡς ἤθελον ἴσως ὑποπτεύσει τινὲς, ἢ τοὐναντίον ὑπηρετοῦμεν τὰ συμφέροντα τῆς χώρας καὶ τοῦ στρατοῦ, πράττοντες τοῦτο. Δὲν πρόκειται, Κύριοι, περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ, διότι νομίζω, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος πρότασιν, δὲν ἐβιάζοντο νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ ὀργανισμοῦ. Ὡς γνωρίζετε, εἶναι καὶ ἄλλοι λόγοι, ὧν ἕνεκα δὲν πρέπει νὰ προτάξωμεν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια· εἶναι ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ δὲν δύναται νὰ δώσῃ ἀποτελέσματα πρὸ τῆς παρελεύσεως πέντε ἢ τεσσάρων τοὐλάχιστον ἐτῶν. Ἐὰν λοιπὸν παρέλθωσιν ὀλίγαι ἔτι ἡμέραι μέχρι τῆς ψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων τῶν φορολογικῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα θὰ προέλθῃ τὸ χρῆμα, διὰ νὰ καταστήσωμεν τὸν στρατὸν σύμφωνον πρὸς τὸν ὀργανισμὸν, δὲν νομίζω ὅτι κινδυνεύει νὰ χαθῇ ὁ στρατὸς, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ πολέμου μέχρι σήμερον δὲν ἐμεριμνήσαμεν περὶ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἠρχίσαμεν μεριμνῶντες μόλις κατὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἀπειλεῖται τὸ μέλλον τῆς χώρας ἡμῶν, καὶ μεριμνῶμεν οὐχὶ διὰ τὸ προσεχὲς μέλλον, ἀλλὰ διὰ τὸ ἀπώτερον· διότι τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν πρόκειται, καὶ ὁ ὀργανισμός, δὲν πρόκειται νὰ ἑτοιμάσωσι στρατὸν διὰ τὴν προσεχῆ ἄνοιξιν, πρόκειται νὰ ἑτοιμάσωσι στρατὸν μετὰ πενταετίαν. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἐὰν κρίνητε αὐτὴν ὡς τὴν ἠκούσατε ταύτην τὴν στιγμὴν, οὐδεμίαν ἔχει σημασίαν. Οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια· ἡ πρόταξις αὐτῶν οὐδένα οὐσιώδη λόγον κατεπείγοντος παρουσιάζει, ἐπιβαλλόμενον ἐκ τῶν περιστάσεων, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα ταύτην τὴν στιγμήν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ αὐτοῦ οὐσιαστικῶς· πρόκειται περὶ ἄλλου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ὡς πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει· πρόκειται περὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν, πρόκειται ἐπίσης καὶ περὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μεταβάλλει τὸν νόμον περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἶναι σκανδαλώδη. Μὲ δύο δὲ λέξεις, τὰς ὁποίας θὰ εἴπω, θὰ ἐννοήσητε τὴν σημασίαν τῆς λέξεως ταύτης. Ἀλλὰ καὶ ὅλα αὐτὰ τὰ νομοσχέδια εἶναι ἄνευ σημασίας. Ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις αὐτῶν, θὰ ἴδητε ὅτι ὅλα αὐτὰ δὲν πρόκειται νὰ ὑπηρετήσωσι τὰ ἀληθῆ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ. Σατανικὸς νοῦς διεσκεύασε τὰ νομοσχέδια ταῦτα...

§89Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἐπεφυλασσόμην νὰ ζητήσω νὰ μὴ προταχθῇ, διότι πρόκειται νὰ τροποποιηθῇ κατά τι...

§90Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ, καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τροποποιηθῇ, δὲν πρόκειται καὶ αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ σήμερον. Ἔχει ὅμως διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἐπιτρέπουσιν ἐν μέρει τὴν ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, διατάξεις σκανδαλώδεις. Καίτοι δὲ δὲν πρόκειται περὶ τῆς οὐσίας, ἀλλὰ περὶ προτάξεως ἢ μὴ τῶν στρατιωτικῶν τούτων νομοσχεδίων, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ θίξω ἐν μέρει καὶ τὴν οὐσίαν. Δὲν θέλω ἐξετάσει αὐτὰ ἐν λεπτομερείᾳ· θὰ ἀναφέρω μόνον μέρη τινὰ, διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς, ὅτι δὲν πρέπει ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ἡ Βουλὴ, ὄχι μόνον νὰ τὰ προτάξῃ, ἀλλ’ οὔτε νὰ τὰ συζητήσῃ. Θὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν, ποία βλάβη θὰ γείνῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ποῖαι μεταβολαὶ θὰ ἐπέλθωσιν εἰς τὰ στελέχη τῶν ἀξιωματικῶν...

§91ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς ἐρωτήσω; εἰσέρχεσθε εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων;

§92Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὂχι, δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ συζητῶ ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ προτάξεως αὐτῶν ἢ μή, καὶ στηρίζω εἰς ἐπιχειρήματα τὴν μὴ πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Τὰ ἐπιχειρήματα δὲν δύνασθε νὰ τὰ ἐμποδίσητε· εἰς τὴν οὐσίαν δὲν δύναμαι νὰ εἰσέλθω, οὔτε θὰ εἰσέλθω. Δὲν θὰ συζητήσω ἐπὶ ὅλων τῶν ἄρθρων· θὰ ὁμιλήσω μόνον περί τινων ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἔχουσι σχέσιν οὐσιώδη, διὰ νὰ σᾶς πείσω νὰ μὴ προβῆτε εἰς τὴν πρόταξιν αὐτῶν. Ὑπάρχει ἓν ἄρθρον προσωρινόν, τὸ ὁποῖον ἀκούσατε, παρακαλῶ, τί λέγει...

§93Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τίνος νομοσχεδίου;

§94Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν. Τὸ ἄρθρον τὸ «προσωρινόν», τὸ τελευταῖον, ἀκούσατε, τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον προσωρινόν. Οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες, ἔχοντες κεκτημένον τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας δικαίωμα, ἤθελον ἀποστρατευθῆ τῇ αἰτήσει των ἐντὸς τριμηνίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ἀπολαμβάνουσι τὴν εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν ἀντιστοιχοῦσαν σύνταξιν, ἐὰν συνεπλήρωσαν πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ βαθμῷ, ὃν φέρουσι, προάγονται δὲ καὶ εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμόν, ὅσοι ἔλαβον τὸν τελευταῖον βαθμόν των κατ’ ἐκλογὴν, διακριθέντες ἐπὶ στρατιωτικῇ ἀρετῇ ἀπέναντι τοῦ ἐχθροῦ. Ἐπὶ τῆς συντάξεως ταύτης κανονίζονται καὶ τὰ ἐκ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου ὠφελήματα τῶν εἰρημένων ἀξιωματικῶν, ὡς καὶ ἡ σύνταξις καὶ τὰ ἐκ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου ὠφελήματα τῶν χηρῶν καὶ τῶν ὀρφανῶν αὐτῶν.» Πρέπει νὰ μάθητε, Κύριοι, ὅτι οἱ τελευταῖοι προβιβασμοὶ ἔγειναν κατὰ τὸ 1898 καὶ 1899· κατὰ συνέπειαν, ἅμα τῇ ἐπιψηφίσει τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πολλοὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ καὶ ἄνω, ὅσοι ἔχουσιν ὑπηρετήσει εἰς τὸν βαθμὸν τὸν τελευταῖον 5 ἔτη, δύνανται νὰ λάβωσι τὴν σύνταξίν των, ἐὰν δὲν προβιβασθῶσιν ἀμέσως. Ἐννοεῖτε, ὁποία ζημία ἐπέρχεται εἰς τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων. Ἀλλ’ αὐτὸ πρέπει νὰ τὸ συνδυάσητε μὲ ἓν ἄλλο ἄρθρον, τὸ 5ον, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἐκ τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ στέλεχος τῆς ἐφεδρείας (διότι οἱ ἀποστρατευόμενοι ὅλοι μεταβαίνουν εἰς τὴν ἐφεδρείαν) ἀποστράτων ἀξιωματικῶν, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, δύνανται νὰ διορισθῶσι καὶ ἐν εἰρήνῃ, τῇ συναινέσει των, εἰς τὰς ἀκολούθους θέσεις...» Καὶ ἀναφέρει τὰς θέσεις. Δύνανται νὰ διορισθῶσιν οἱ ἀποστρατευόμενοι αὐτοὶ ἀξιωματικοί, ἀπὸ τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑπολοχαγοῦ μέχρι τοῦ συνταγματάρχου, οἱ ὁποῖοι προὐβιβάσθησαν κατὰ τὸ 1898 καὶ 1899, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν ἤδη πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ τελευταίῳ βαθμῷ, δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσεις ἐν εἰρήνῃ στρατιωτικὰς, ἔχοντες ὅμως τὸν μισθὸν τοῦ βαθμοῦ των. Διότι ἰδοὺ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον (ἀναγινώσκει): «Οἱ οὕτω διοριζόμενοι ἀπόστρατοι ἀπολαμβάνουσι τὰς ἐν ἐνεργείᾳ ἀποδοχὰς τοῦ βαθμοῦ των...» Δηλαδὴ τὸν βαθμόν, ὃν κατέχουσιν· ἐὰν ἦσαν λοχαγοὶ καὶ ἔγειναν ταγματάρχαι, θὰ λαμβάνωσι τὸν μισθὸν τοῦ ταγματάρχου ἐν ἐνεργείᾳ· Θὰ λαμβάνωσι δηλαδὴ μισθὸν ὡς εἰ ἦσαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐνῷ εἶναι ἐν ἀποστρατείᾳ. Ἐννοεῖτε τὸν σκοπὸν τῶν δύο τούτων ἄρθρων συνδυαζομένων;

§95Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§96Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὄχι, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ δικαίως λέγει ὄχι, διότι τὰ ὑπέβαλεν. Ὅταν κατασταθῇ νόμος τοῦ Κράτους τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί, ὅλοι αὐτοὶ οἱ συνταγματάρχαι θὰ φύγωσι...

§97Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖοι;

§98Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν θὰ ὁμιλήσω εἰδικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ σᾶς εἴπω. Πρῶτος ὅλων ἔρχεται εἰς τὴν σειρὰν τῶν συνταγματαρχῶν, ἢ σχεδὸν πρῶτος, — διότι δὲν ἐνθυμοῦμαι τὰ τῆς Ἐπετηρίδος, τὴν ὁποίαν ὅμως θὰ ἔχω μετ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, — ὁ κύριος Σαπουντζάκης, ὁ δὲ κ. Λαπαθιώτης καὶ ὁ κύριος Γουλιμῆς, ὁ ὁποῖος εἶπε προχθὲς πρὸς τὸν κ. Μπούμπουλην, ὅτι συμφέρει καὶ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, διότι εὐθὺς ἀμέσως μετὰ τὴν ἀποστρατείαν τῶν συνταγματαρχῶν δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν εἰς συνταγματάρχας καὶ στρατηγούς... (Διάλογοι). Κύριοι, ὅταν σᾶς λέγω τι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, δὲν ἐξελέγχεται ἀνακριβές...

§99Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§100Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ τελειώσω τὴν φράσιν μου... Δὲν ἐξελέγχεται, λέγω, ἀνακριβές. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω ἀπόψε καὶ κατ’ οὐσίαν, δὲν ἔφερα ὅλας τὰς σημειώσεις μου, διὰ ν’ ἀποδείξω τὰ πράγματα· καὶ ἴσως αὐτὸ ζητεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μὲ ἐλέγξῃ ὡς μὴ λέγοντα ἀκριβῆ, διότι δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψει μου ταύτην τὴν στιγμὴν τὰς σημειώσεις μου. Ἀλλ’ αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἔχωμεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δηλαδὴ θ’ ἀποστρατευθῶσι πολλοὶ τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, ὡς ἐκ τούτου δὲ τὸ ταμεῖον τῶν συντάξεων θὰ ζημιωθῇ πολύ, καθὼς καὶ τὸ Ἀπομαχικόν. Περὶ τοιούτου νομοσχεδίου πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, καὶ τοιούτων νομοσχεδίων ζητοῦσι τὴν πρόταξιν!

§101Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι ἐγώ.

§102Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ὁμιλήσῃ.

§103Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ εἶπον, τίνα ἔννοιαν δίδω εἰς τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Καὶ λέγω, ὅτι, ἂν προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, βεβαίως πρέπει νὰ προταχθῶσι οὐχὶ κατὰ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ταῦτα ἔχουσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐὰν δ’ ἀνεγράφησαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τὴν σειράν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἐν αὐτῇ, τοῦτο ἐγένετο, διότι δὲν ἐδόθη προσοχὴ εἰς τὴν κατάταξιν αὐτῶν, διότι ἐπρόκειτο νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Ἐὰν προταχθῶσι τὰ στρατιωτικά, βεβαίως θὰ προταχθῇ πρῶτον τὸ περὶ στρατολογίας νομοσχέδιον, καὶ δεύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ὑπεβάλετε ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας. Παρεστήσατε, ὅτι νέον τι διὰ τοῦ προσωρινοῦ ἄρθρου γίνεται. Κατ’ ἐμέ, γίνεται μὲν νέον τι, ἀλλὰ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν τροποποιοῦνται τὰ τῶν συντάξεων. Τὸ εἰρημένον ἄρθρον λέγει, ὅτι «οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες, ἔχοντες κεκτημένον τὸ πρὸς σύνταξιν ἀποστρατείας δι’ ἀρχαιότητα ὑπηρεσίας δικαίωμα, ἤθελον ἀποστρατευθῆ τῇ αἰτήσει των ἐντὸς τριμηνίας ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου, ἀπολαμβάνουσι τὴν εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν ἀντιστοιχοῦσαν σύνταξιν, ἐὰν συνεπλήρωσαν πενταετῆ ὑπηρεσίαν εἰς τὸν βαθμὸν, ὃν φέρουσι...» κλπ. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον τοῦτο κατὰ τοῦτο μόνον μεταβάλλει τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν, ὅτι, ἐνῷ σήμερον οἱ ἀξιωματικοὶ ἀποστρατεύονται μὲ τὸ δικαίωμα συντάξεως τοῦ ἀμέσως ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἔχουσι καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωσι καὶ τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Τοῦτο ὅμως ἐκρίθη, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, ν’ ἀποστρατεύωνται δηλαδὴ ὅλοι οἱ συνταγματάρχαι μετὰ παρέλευσιν τοῦ ἀπαιτουμένου χρόνου μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑποστρατήγου, ὅλοι οἱ ἀντισυνταγματάρχαι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ συνταγματάρχου, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον ὁρίζει, ὅτι ἀποστρατεύονται μὲ τὴν σύνταξιν τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι τὸν ἀνώτερον βαθμόν. Αὐτὴ εἶναι ἡ διαφορὰ, ἡ ὁποία ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ νῦν ἐν ἰσχύϊ νόμου καὶ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχεδίου. Ἀλλάσσομεν μόνον τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, καὶ ἐφαρμόζομεν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, τὸ ὁποῖον ἀπὸ ἐτῶν ἐφαρμόζεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ ναυτικοῦ ἡμῶν, λαμβάνεται δὲ πρόνοια, ὅπως ὁ νόμος οὗτος μὴ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ διετίαν δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ὑπερέβησαν τὸ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁριζόμενον ὅριον ἡλικίας, ἐφ’ ὅσον δὲν ἤθελον προβιβασθῆ. Ἀλλὰ παρεστήσατε, ὅτι πρόκειται διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου ν’ αὐξήσωμεν τὰς συντάξεις. Ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ ἀναγνώσητε προσεκτικῶς τὸ ἄρθρον, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἔχω δίκαιον, δίδων τὴν ἑρμηνείαν ταύτην εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν λοιπὸν ἤθελεν ἀποφασισθῆ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ἣν εἶπον, ἡ πρόταξις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, θὰ προταχθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας, καὶ ἀμέσως κατόπιν τὸ νομοσχέδιον περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης.

§104Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ οὐδεμίαν εἶχον ἀμφιβολίαν περὶ τῆς εὐφυΐας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς εὐστροφίας τοῦ πνεύματος αὐτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον νὰ προλάβω αὐτὸν τοῦ νὰ ἀποδείξῃ τὸ πνεῦμα τοῦτο, καὶ μάλιστα εἰς ἐμὲ, τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ παρατηρήσῃ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ τοῦ νόμου, ἀλλὰ περὶ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν δύο ἄρθρων, καὶ ὑπέδειξα, ὅτι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ θὰ λάβουν τὴν σύνταξίν των, διὰ νὰ ἀνοίξουν θέσεις, ὅπως προβιβασθῶσιν ἄλλοι. Ἐπειδὴ δ’ ἔχουσι καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀπολύτου ἐκλογῆς, θέλω συνδυάσει καὶ τοῦτο, καὶ θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἐγὼ ἔχω δίκαιον, λέγων ὅτι δὲν πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ὅτι μετὰ δύο ἔτη θὰ ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος αὐτός, δὲν σκοπῶ ἐπὶ τούτου νὰ φέρω τὸν λόγον, διότι ἴσως δὲν θὰ φανῶ εὐχάριστος εἴς τινας, τοὺς ὁποίους ἀγαπῶ, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ τοὺς πειράξω. Διότι τὸ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ τοιαύτη ἐφαρμογή, ἦτο λόγος νὰ διευκολυνθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν. Ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον, θὰ λάβω τὸν λόγον, καὶ θὰ μοὶ δοθῇ εὐκαιρία νὰ ἀναφέρω, ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι τῆς μὴ τοιαύτης ἐφαρμογῆς. Ἐδῶ φαίνονται σαφῶς, ποῖοι εἶναι οἱ λόγοι. Ἀλλὰ τὸ πνεῦμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐζητήθη ἡ ἐφαρμογὴ μετὰ δύο ἔτη, ἦτο διὰ νὰ κατορθωθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν Βουλήν. Περὶ τούτου θὰ ὁμιλήσω, ὅταν θὰ ὁμιλήσω οὐσιαστικῶς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Σήμερον ὅμως, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα δὲν εἶναι κατεπεῖγον, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ καταρτισθῇ στρατὸς διὰ τὸν προσεχῆ Μάρτιον ἢ Ἀπρίλιον, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῶσι πρῶτον τὰ νομοσχέδια τὰ φορολογικὰ, διὰ νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ, ἂν θὰ ἔχωμεν ἀρκετὸν χρῆμα πρὸς ἐφαρμογὴν τῶν προτεινομένων μέτρων. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ζητῶ νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ψηφίζονται πρῶτα τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, τὰ δὲ φορολογικὰ δὲν ψηφισθῶσι κατόπιν, τίνα λόγον θὰ ἔχωσι τὰ στρατιωτικὰ, καὶ ἂν γείνωσι νόμοι τοῦ Κράτους; Δὲν νομίζω, ὅτι θὰ τολμήσῃ Ὑπουργὸς νὰ τὰ φέρῃ ὑπ’ ὄψει τοῦ Βασιλέως καὶ ζητήσῃ τὴν κύρωσιν αὐτῶν.

§105Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ὄχι.

§106Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ δὲν νομίζω, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ Ὑπουργὸς, ὅστις θὰ δημοσιεύσῃ νόμους, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ὁποίων ἡ δαπάνη δὲν ἔχει ἀναγραφῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει νόμος. Λοιπὸν διὰ τίνα λόγον ἡ βία αὕτη; Σᾶς ἤνοιξα ἓν μικρὸν παράθυρον, διὰ νὰ ἴδητε τὸν λόγον, οὗ ἕνεκα βιάζονταί τινες νὰ ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Νομίζω δὲ, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὅσα εἶπον εἶναι ἀρκετὰ, ἵνα σᾶς πείσωσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια.

§107Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεὶς ἀρνεῖται τὴν σχέσιν, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τὴν σχέσιν, ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων καὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Εἶναι προφανὲς τὸ ἀλληλένδετον αὐτῶν. Ἀλλ’ ἡ φυσικὴ σειρὰ ἐπιβάλλει τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ εὑρίσκομαι εἰς θέσιν νὰ διαφωνήσω καὶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ὑπῃνίχθη ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐπαλλήλως νὰ χωρήσῃ ἡ συζήτησις καὶ ἐπιψήφισις τῶν νομοσχεδίων τούτων, καὶ πρὸς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ προλαλήσας κύριος Βουλευτής. Εἶναι ἀνάγκη νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων τῶν στρατιωτικῶν, διότι, καὶ ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικὴν ἐὰν τὸ ζήτημα τοῦτο ἐρευνήσωμεν, καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν κοινωνικὴν, δέον νὰ προηγηθῇ ἡ συζήτησις τῶν νομοσχεδίων τῶν στρατιωτικῶν.

§108Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§109Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου, Κύριοι, νὰ ζητηθῇ χρῆμα, πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ παρέχων αὐτὸ περὶ τῆς σκοπιμότητος καὶ τῆς ἀξίας τοῦ ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον ζητοῦνται τὰ χρήματα.

§110Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§111Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου περὶ τῆς ἐθνικῆς ἀπόψεως τοῦ ζητήματος, μὴ λησμονῶμεν, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀείποτε, ὁσάκις τῷ ἐζητήθησαν θυσίαι, ἔσπευσεν, ὅτε ἐξετίμησε τὴν σκοπιμότητα τῶν ἔργων καὶ τῶν ἀναγκῶν, νὰ προσφέρῃ τὰς θυσίας ταύτας, θυσίας χρήματος καὶ θυσίας αἵματος, καθ’ ἣν δὲ στιγμὴν πάντοθεν ἀκούεται ἐπιτακτικωτέρα ἡ κραυγὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἵνα σπεύσωμεν εἰς τὴν στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας, δὲν ἐκτιμᾷ τοὺς λόγους τοὺς προβληθέντας, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται σήμερον διὰ τῆς προσδοκωμένης συζητήσεως, ἀφορῶσιν εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον· διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ 1897 μέχρι τῆς σήμερον παρῆλθον 7 ἔτη, καὶ δὲν ἐχωρήσαμεν οὔτε ἓν βῆμα εἰς τὸ ἔργον τοῦτο ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ, ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον ὑπάρχουσι καὶ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὸ προσεχέστατον μέλλον· διότι, ὅτε συζήτησις βραχεῖα ἐλάμβανε χώραν πρὸ ἡμερῶν, ἠκούσατε καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν γνώμας, ὅτι καλοὶ εἶναι οἱ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ, ὅταν τοιοῦτοι ὑπάρχωσι, καλοὶ εἶναι οἱ ὀργανισμοὶ, ὅταν ψηφίζωνται ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καλὴ εἶναι ἡ ὀργάνωσις τοῦ στρατοῦ, ὅταν ἐπιτυγχάνηται· ἀλλ’ ὅταν ἐλλείπωσι τὰ ὅπλα, τί θὰ σᾶς κάμωσι καὶ οἱ ὀργανισμοὶ καὶ τὰ ἐπιτελεῖα καὶ οἱ καλοὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοί;

§112Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κατὰ συνέπειαν πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἵνα εὕρωμεν τὸ χρῆμα, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ προμηθευθῶμεν τὰ ὅπλα.

§113Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν λοιπὸν τῶν νομοθετικῶν ἔργων τῶν ἐπιτασσομένων ὑπὸ τῆς ἐθνικῆς ἀνάγκης εἶναι ἡ ἀγορὰ ὅπλων, καὶ τὴν ἀγορὰν τῶν ὅπλων ἐξασφαλίζει τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Ἐν τῷ ἐν γένει λοιπὸν ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ, τῷ ὑποβληθέντι, ὑπάρχει πρόνοια περὶ τοῦ ἐγγυτέρου μέλλοντος, ὑπάρχει πρόνοια περὶ τοῦ ἀπωτέρου μέλλοντος. Αἱ λεπτομέρειαι θὰ συζητηθῶσι, καὶ ἂν ἐν τῇ ἐρεύνῃ καὶ τῇ συζητήσει ταύτῃ καταδειχθῇ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, ὅτι ἀνοίγονται θύραι πρὸς σπατάλην δημοσίου χρήματος, τὰς θύρας ταύτας εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ εἰς θέσιν νὰ τὰς κλείσῃ. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐκτὸς τούτου καὶ ἄλλη κοινωνικὴ ἀνάγκη, Κύριοι. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσήχθησαν τὰ νομοσχέδια, τά τε στρατιωτικὰ καὶ τὰ φορολογικά, ἀναγνωρίζεται πάντοθεν ἡ ἀνάγκη τῆς στρατιωτικῆς συντάξεως τῆς χώρας· ἀλλ’ ἐπὶ τρεῖς ἤδη ἡμέρας κατὰ τὴν ἔναρξιν ἑκάστης συνεδριάσεως ἀκούομεν ἀνακοινουμένας ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου σωρείας διαμαρτυριῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ κατὰ τῶν φορολογικῶν μέτρων. Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ γνωρίσῃ τὸ Ἑλληνικόν, ποῖα εἶναι τὰ μέτρα τὰ στρατιωτικὰ τὰ ὑποβαλλόμενα, ποῖαι αἱ ἀνάγκαι αἱ ἐθνικαί, αἵτινες ἐπιβάλλουσι τὰ φορολογικὰ ταῦτα μέτρα, ποία ἡ σκοπιμότης αὐτῶν, ἡ ἀπωτέρα ἢ ἡ ἐν τῷ προσεχεῖ μέλλοντι, καὶ ὅταν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πεισθῇ καὶ περὶ τῆς ἀρτιότητος τῶν στρατιωτικῶν μέτρων καὶ περὶ τῆς σκοπιμότητος καὶ περὶ τῆς λυσιτελείας τούτων, βεβαίως δὲν θὰ ἐγείρῃ φωνὴν διαμαρτυρίας κατὰ τῶν φορολογικῶν μέτρων, ἢ τοὐλάχιστον θὰ εὑρίσκηται ἐν πλήρει ἐπιγνώσει αὐτῶν, καὶ εἰς ἡμᾶς θὰ ἦναι τότε ἐπιτετραμμένη ἡ κραυγὴ πρὸς ἐκείνους, οἵτινες μετὰ τὴν συζήτησιν τὴν φωτεινήν, ἥτις ἤθελε λάβει χώραν ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ μετὰ τὴν πάνδημον ὁμολογίαν τῆς ἀνάγκης τῆς ψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν μέτρων θὰ ἠρνοῦντο νὰ ψηφίσουν αὐτά, ὅτι μόνον εἰς ἀφιλοπάτριδας εἶναι ἐπιτετραμμένη ἡ ἄρνησις τῶν τοιούτων θυσιῶν καὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ψηφίζει ἡ Βουλή. Εἶναι ἀναγκαία ἡ πρόταξις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων χάριν τῶν ἐθνικῶν τούτων λόγων καὶ χάριν τῶν κοινωνικῶν, ἵνα λείψῃ ἡ ἐκμετάλλευσις ζητημάτων, διὰ τὰ ὁποῖα πάντες πρέπει νὰ ἐνδιαφερώμεθα. Ζητεῖται ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, καὶ λέγουσιν: ἐὰν συζητηθῶσι τὰ στρατιωτικὰ, ποία ἡ ἐκ τούτου ὠφέλεια, ἐὰν βραδύτερον δὲν ψηφισθῶσι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια; Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ δὲν παρέστη πρὸ τοιούτου γεγονότος πρώτην φοράν. Θὰ λείψῃ τὸ χρῆμα, καὶ θὰ λείψῃ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νομοσχεδίων· ἀλλὰ θ’ ἀνοίξῃ τὰ ’μμάτια του ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἵνα ἴδῃ ἕως ποῦ προχωρεῖ ἡ πρόνοια τοῦ Σώματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχει ἐμπιστευθῆ τὰς τύχας τῆς χώρας. Ἐψηφίσθη νόμος περὶ χωροφυλακῆς, καὶ ἂν ὑπῆρχον χρήματα, ἵνα ἐφαρμοσθῇ, τὸ μέγα ἀστυνομικὸν ζήτημα θὰ εἶχε λυθῆ πρὸ καιροῦ· ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχουν χρήματα, ὑπάρχει ὁ νόμος οὗτος μόνον εἰς τὸ χαρτὶ γραμμένος. Ἀλλ’ ἐὰν ψηφισθῶσι πρῶτον τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια καὶ συμβῇ ἓν φύσημα μικρὸν ἀέρος, μιᾶς ὁμάδος, καὶ παύσῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, — ἔχομεν περὶ τούτου ἐκ τοῦ παρελθόντος διδάγματα, διὰ νὰ μὴ μᾶς φαίνηται καὶ ἀπίθανος ἡ τοιαύτη περίπτωσις, — τότε τί θὰ ἔχωμεν; Θὰ ἔχωμεν ὅλα τὰ βάρη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπιβεβλημένα, καὶ τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον.

§114Π. ΣΑΚΚΗΣ. Θὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὰ ἐλλείμματα.

§115Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, — εἶναι ἡ περίοδος τοῦ λόγου του, εἰς τὴν ὁποίαν διαφωνῶ — ὅτι ὑπάρχει νομοσχέδιον, τὸ νομοσχέδιον τὸ κύριον, περὶ συστάσεως Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο λέγει, ὅτι συνιστᾶται Ταμεῖον Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ κανονίζονται οἱ πόροι αὐτοῦ. Ἀλλὰ κατ’ οὐδὲν ἐμποδίζει τὴν ψήφισιν αὐτοῦ ἡ βραδυτέρα ψήφισις τῶν φόρων, οἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν ὡς πόροι τοῦ ταμείου τούτου. Πόρος τοῦ ταμείου τούτου ὁρίζεται ἡ αὔξησις τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου κατὰ 2½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν. Δὲν εἶναι φιλοσοφικὸν ζήτημα, Κύριοι. Μήπως τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου καθ’ ὅμοιον τρόπον δὲν ἐγένετο; Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν εἴχομεν τὸ προηγούμενον τοῦτο, εἶναι τὸ φῶς τῆς λογικῆς ἐρεύνης, τὸ φῶς τῶν πραγμάτων, τὸ ὁποῖον θὰ μᾶς ὁδηγήσῃ, ἵνα κανονίσωμεν τὰ κοινοβουλευτικὰ ἡμῶν ἔργα κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον. Ἔχομεν πρὸ παντός, Κύριοι, πρὶν ἢ ἀντιμετωπίσωμεν τοὺς ἐξωτερικοὺς κινδύνους, ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὰς ἐσωτερικὰς περιστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὀξύνονται οὐχὶ ἐκ τῆς ἐλλείψεως αἰσθήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τὴν πατρίδα, ἀλλ’ ἐξ ἐλλείψεως φωτισμοῦ αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ζητημάτων. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι, ὅταν ἄρξηται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων, θὰ καταδειχθῶσιν ὅλαι αἱ ἀνάγκαι τοῦ στρατοῦ, ὅλοι οἱ ἐξωτερικοὶ κίνδυνοι, ὅλοι οἱ ἄμεσοι καὶ ἐπείγοντες κίνδυνοι τῶν ὑποδούλων ἀδελφῶν. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι, καὶ ἂν πεπωρωμέναι ψυχαὶ εὑρίσκωνταί που, καὶ ἐκείνας ὡς ῥεῦμα ἠλεκτρικὸν θὰ διαδράμῃ τὸ αἴσθημα πρὸς τὴν πατρίδα. Διὰ τοὺς λόγους τούτους κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ὅταν δὲ ἄρξηται καὶ χωρήσῃ ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν ζητημάτων, θέλομεν δώσει τὴν προσήκουσαν προσοχὴν εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς συζητήσεις, καὶ θέλομεν συνομολογήσει καὶ ἡμεῖς τὴν ἀνάγκην τῆς ψηφίσεως, ἀφίνοντες τὰς λεπτομερείας εἰς τοὺς εἰδικούς, ἀλλὰ προσφέροντες καὶ ἡμεῖς ὅ,τι δυνάμεθα ὑπὲρ τῆς ἐθνικωτέρας, οὕτως εἰπεῖν, διατυπώσεως τῶν νομοσχεδίων τούτων. Τὸ ἄλλο, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, εἶναι λεπτομέρεια. Οἱ Βουλευταί, προκειμένου περὶ τοιούτου γενικοῦ καὶ ἐθνικοῦ ζητήματος, δὲν θ’ ἀποβλέψωσιν εἰς ποῖον κόμμα ἀνήκουσιν, ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλεται σήμερον ὑπὸ τῆς πατρίδος. Εἰς τὰ νομοσχέδια ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θ’ ἀποβλέψω, εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι καὶ πᾶς Βουλευτὴς δὲν θ’ ἀποβλέψῃ εἰς τὴν προέλευσιν, ἐκ τῆς ὁποίας προέρχονται τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ἀλλὰ θ’ ἀποβλέψῃ μόνον εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ἀξίαν αὐτῶν, καὶ ἂν εὕρωμεν τὴν ἀξίαν, τὴν σκοπιμότητα εἰς τὰ νομοσχέδια, δὲν θὰ ἐξετάσωμεν ἂν εἶναι γνήσια τέκνα τοῦ τάδε πατρὸς ἢ υἱοθετήθησαν ὑπὸ τοῦ τάδε Ὑπουργοῦ.

§116Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ.

§117Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι αὐτὸ τὸ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον ἡμεῖς θὰ ἀποβλέψωμεν, αὐτὸ τὸ ἔργον, εἰς τὸ ὁποῖον εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θὰ ἀποβλέψῃ ἡ Βουλὴ πᾶσα, καὶ ἐξαιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς ἀπόφασιν ὑπὲρ προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων.

§118Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει, κύριοι Βουλευταί, ἐκτὸς τῶν ὅσα ἠκούσατε, καὶ ἄλλος τις σπουδαιότατος λόγος ὁ ὁποῖος μὲ ἀναγκάζει ν’ ἀντιταχθῶ εἰς τὴν πρότασιν, ὅπως προταχθῇ ἡ συζήτησις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι πάντες συναισθανόμεθα τὴν σοβαρότητα τῶν περιστάσεων, καὶ εἴμεθα πρόθυμοι νὰ παράσχωμεν τὴν συνδρομήν μας, ὅπως συνταχθῇ στρατιωτικῶς ἡ χώρα, καὶ καταστῇ ἱκανὴ πρὸς ἄμυναν ὑπὲρ τῶν πανταχόθεν ἀπειλουμένων ἐθνικῶν ἡμῶν δικαιωμάτων. Περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία. Ὑπέρ ποτε δὲ μᾶς ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον τοῦτο σήμερον ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Τὸ αἰσθάνεται ὁμολογουμένως ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅστις διοχετεύει καὶ ἐπιβάλλει τὸ αἴσθημα τοῦτο εἰς ἡμᾶς. Ἀλλὰ διαβλέπω ἐν τούτοις, ὅτι συστηματικὴ γίνεται ἀντίδρασις ἐν ἐκείνῳ ἰδίως τῷ σημείῳ, ὅπερ θὰ χορηγήσῃ εἰς ἡμᾶς τὰ μέσα πρὸς πλήρωσιν τῆς μεγάλης ταύτης ἀνάγκης, τῆς στρατιωτικῆς τῆς χώρας ἀνασυντάξεως. Ἤκουσα, ὅτι διωργανώθησαν εἴς τινας ἐπαρχίας συλλαλητήρια, σκοποῦντα ν’ ἀποδοκιμάσωσι τὰ φορολογικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως. Βεβαίως διὰ τῶν κινημάτων τούτων προπαρασκευάζεται ἀντίδρασις κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ τότε, ἐρωτῶ, εἰς τί θέλουσι χρησιμεύσει τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια εἰς τοὺς ζητοῦντας νὰ προταχθῶσι ταῦτα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει; Παρακαλῶ ὅθεν τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτῆς εἰς τοῦτο, διότι ἀποδεικνύει, ὅτι σκοπεῖται συστηματικὴ ἀντίδρασις κατὰ τοῦ ἔργου, ὅπερ μᾶς ἐπιβάλλουσιν αἱ περιστάσεις καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα.

§119ΦΩΝΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ἐκ μέρους τίνος;

§120Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ ἂν ἡ ἀντίδρασις αὕτη ματαιώσῃ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, εἰς τί θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι τότε τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ νὰ προλάβῃ καὶ ἐκφράσῃ τὴν ἀπόφασίν της ἐπὶ τῶν φορολογικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἀνακόψῃ τὴν περαιτέρω πρόοδον τῆς δημοκοπίας. Βεβαίως ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ δεικνύων τοιαύτην στάσιν κατὰ τῶν φορολογικῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, ἐφ’ ὧν ἐρείδεται πᾶσα ἐλπὶς περὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς στρατιωτικῆς ἡμῶν ὀργανώσεως, βεβαίως ὁ λαὸς ἐκεῖνος εἶναι θῦμα πλάνης καὶ διαβολῆς, ὄργανον σκοπῶν ἰδιοτελῶν, ἄντικρυς ἀντικειμένων εἰς τὰ αἰσθήματα καὶ τὰ φρονήματα αὐτοῦ. Ἐγὼ δὲν εὑρίσκω, Κύριοι, λόγους πείθοντας, ὅτι τὰ φορολογικὰ ταῦτα μέτρα θὰ καταθλίψωσι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ τοιαύτη κατ’ αὐτῶν ἀντίδρασις. Τοὐναντίον μάλιστα,—καὶ πρέπει νὰ τὸ εἴπω διὰ νὰ τὸ ἀκούσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὁ ἀποπλανώμενος καὶ διαβαλλόμενος, νὰ τὸ ἀκούσῃ, διὰ νὰ προφυλάξῃ ἑαυτὸν ἀπὸ τὰς πλάνας καὶ τὰς διαβολάς,—τοὐναντίον διαβλέπω εἰς τὰ μέτρα ταῦτα τῆς Κυβερνήσεως ἀπαρχὴν τῆς πραγματοποιήσεως τῶν εὐχῶν ἡμῶν, ὅπως μέρος τῶν βαρῶν τοῦ λαοῦ ἐπιρρίπτηται καὶ ἐπὶ τῶν πλουσιωτέρων αὐτοῦ τάξεων, αἵτινες ἐν τοῖς πλείστοις διατελοῦσι σχεδὸν ἀσύδοτοι. Ὁ φόρος, λόγου χάριν, κύριοι Βουλευταί, ὁ ἐπιβαλλόμενος ἤδη ἐπὶ τοῦ ἀεριόφωτος, ὡς καὶ ἐκεῖνος, ὅστις ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ ἠλεκτρικοῦ φωτός, δύναταί τις νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι θὰ ἐπιβαρύνωσι τὰς πτωχὰς τάξεις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ; (διαμαρτυρίαι ἐξ ἀριστερῶν). Πρέπει, Κύριοι, νὰ γνωσθῇ ἡ διάθεσις τῆς Βουλῆς, ἂν πρόκειται νὰ παραδεχθῇ τὰ μέτρα ταῦτα, τὰ ὁποῖα οἱ Κύριοι ἐκεῖθεν νομίζουσι καταθλιπτικά, καὶ ἀπὸ τοῦδε ἀνθίστανται κατὰ τῆς παραδοχῆς αὐτῶν· διότι, ἂν ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μὴ ἀποδεχθῇ τὰ μέτρα ταῦτα, τότε οὐδεὶς πρέπει νὰ γείνῃ λόγος περὶ στρατιωτικῆς τῆς χώρας παρασκευῆς. Διότι, πῶς θέλετε νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς στρατιωτικῆς τῆς χώρας ὀργανώσεως, ἀπαιτούσης μεγάλας δαπάνας καὶ διὰ τὴν ὀργάνωσιν ταύτην, καθ’ ἑαυτήν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸν ἀπαραίτητον ὁπλισμὸν τοῦ στρατοῦ, χωρὶς νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει, ποῖα εἶναι τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα πρὸς τοῦτο νὰ διαθέσωμεν; Ὑποθέσατε, ὅτι προτάσσοντες τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια προβαίνομεν εἰς πολυτελῆ τινα στρατιωτικὸν ὀργανισμόν, δυσανάλογον πρὸς τὰ μέσα ἡμῶν, καὶ ἔπειτα ἀφίνομεν αὐτὸν ἀνεκτέλεστον, δι’ ἔλλειψιν τῶν μέσων, ὅπως, καθ’ ἃ εἶπεν ὁ προλαλήσας, ἀφήσαμεν ἀνεκτέλεστον τὸν νόμον περὶ χωροφυλακῆς. Δὲν θὰ ἦτο τοῦτο γελοῖον, κύριοι Βουλευταί; Ἐννοεῖ δέ τις ἐξ ἡμῶν, ἵνα μετὰ τὴν πάνδημον ὑπὲρ τῆς στρατιωτικῆς τῆς χώρας ἀνασυντάξεως εὐχὴν ἐξέλθωμεν ἀπ’ ἐδῶ, ἀφοῦ γελοιοποιήσωμεν οὕτω τὸ ἀνατεθὲν εἰς ἡμᾶς καθῆκον, ψηφίζοντες στρατιωτικοὺς ὀργανισμούς, οἵτινες θὰ μείνωσιν ἀνεκτέλεστοι;

§121Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατί; Ὑπάρχει καὶ ἄλλος τρόπος ἐξοικονομήσεως μέσων. Δὲν εἶναι μόνον ὁ φόρος τοῦ σίτου.

§122Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀκούετε; εὗρον ἀφορμὴν ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου δασμοῦ οἱ καλοθεληταὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ τοῦ λαοῦ νὰ κραυγάζωσιν, ὅτι πρόκειται νὰ φορολογηθῇ ὁ ἄρτος αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, ὑμᾶς, Κύριοι, εἶναι τοιαύτη ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ τούτου, ὥστε νὰ δικαιολογῆται ἡ τοιαύτη ἀντίδρασις; Ἐπιβάλλεται, κατὰ τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νομοσχέδιον, πρόσθετος δασμὸς 2½ λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ σίτου, ἤτοι 1½ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἄρτου, καὶ προορίζεται τὸ ἐντεῦθεν ἔσοδον ὑπὲρ τοῦ ἱερωτάτου σκοποῦ, ὃν δύναται νὰ ἔχῃ ἡ Ἑλλὰς, ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, ὑποστηρίζεται δὲ διὰ τοῦ δασμοῦ τούτου τοῦ 1½ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἄρτου ἡ ἐγχώριος ἡμῶν σιτοπαραγωγή, ἥτις καὶ ἄνευ τῶν τωρινῶν ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν μας ἀπῄτει τὴν τοιαύτην ὑποστήριξιν χάριν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, εἶναι δὲ μέτρον, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐξαρτᾷ τὴν τύχην του, τὴν ὕπαρξίν του, μέγα μέρος τῆς Ἑλλάδος, ἡ Θεσσαλία, καὶ ὅμως διὰ τὸ 1½ λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἄρτου, ἀκούετε, Κύριοι, ποῖαι ἀντιρρήσεις γίνονται ἐκεῖθεν! Ἐγώ, Κύριοι, ἀνήκω εἰς ἐπαρχίαν, ἧς ὁ λαός, ὡς γνωρίζετε, οὔτε πλούσιος εἶναι οὔτε αὐτάρκης ἐν τῇ σιτοπαραγωγῇ, καὶ ἐν τούτοις διακηρύττω, πρὸς τιμὴν τοῦ λαοῦ τούτου, καὶ ἐξ ὀνόματος αὐτοῦ, — καὶ πιστεύω, ὅτι ἀνταποκρίνομαι εἰς τὰ αἰσθήματα ὅλου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, — διακηρύττω ὅτι εἶναι ἕτοιμος ὁ λαὸς οὗτος νὰ παραχωρήσῃ χάριν τοῦ ἐπιδιωκομένου ἱεροῦ σκοποῦ, ὄχι τὸ ζητούμενον μόνον, ἀλλὰ καὶ μέγα μέρος ἐκ τοῦ ἄρτου αὐτοῦ, καὶ ὅτι τὸν συκοφαντοῦσιν οἱ θέλοντες νὰ τὸν παραστήσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον ἀπάτριδα, ὥστε νὰ λησμονήσῃ καὶ παραβλέψῃ τὰ ἱερώτερα τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ὁμιλοῦσι, Κύριοι, περὶ τοῦ ἐπιβαλλομένου φόρου ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου οἴνου, ὡς μέλλοντος καὶ τούτου νὰ καταθλίψῃ τὸν λαόν. Γνωρίζετε ὅτι ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου εἰσέπραττε τὸ Δημόσιον κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Παρεπονεῖτο δὲ ὁ λαὸς τότε κατὰ τοῦ φόρου τούτου, ὄχι διότι τὸν ἐθεώρει βαρύν, ἀλλὰ διότι ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως αὐτοῦ ἔδιδε χώραν εἰς καταχρήσεις ἀφορήτους καὶ εἰς παραβίασιν καὶ αὐτοῦ ἀκόμη τοῦ ἀσύλου τοῦ πολίτου. Ἀλλ’ ἐνῷ, Κύριοι, τότε τὸ Δημόσιον εἰσέπραττε περὶ τὰ 3 ἑκατομμύρια δραχμῶν, καὶ ἐνῷ ἕνεκα τῶν καταχρήσεων ὁ λαὸς ἐπλήρωνε μέγα ἀκόμη ποσόν, ἤδη διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας καὶ διὰ τῶν εἰσαγομένων μέτρων ὁμοῦ τὸ Δημόσιον θέλει εἰσπράττει μόνον 2,000,000 χωρὶς νὰ ἀπαντῶνται ποσῶς κατὰ τὴν βεβαίωσιν αἱ ἀπαντώμεναι τότε καταχρήσεις. Ἠμπορεῖ τις νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι ὅλαι αἱ ἄμπελοι τῆς Ἑλλάδος, αἵτινες κατὰ τὰς γενομένας δηλώσεις ἀνέρχονται εἰς ἓν ἑκατομμύριον στρεμμάτων, — ἀλλὰ βεβαίως εἰς μεγαλύτερον ποσόν, ἀφοῦ δὲν ἐδηλώθησαν πᾶσαι, — πρέπει νὰ πληρώνωσι λόγῳ φόρου μόνον 1 ἑκατομμύριον δραχμῶν, ἤτοι ὀλιγώτερον τῆς δραχμῆς κατὰ στρέμμα; Ἀλλὰ τότε πῶς θέλετε νὰ ἔχητε μεγάλην στρατιάν; Ἤκουσα μάλιστά τινων, εἰπόντων, ὅτι πρέπει, προκειμένου περὶ τοῦ στρατοῦ, νὰ ἀποβλέπωμεν εἰς τὰ ἀλλαχοῦ γινόμενα, καὶ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς θεωρίας, ἐφ’ ὧν τὰ μεγάλα Κράτη βασίζουσι τὰς γνώμας αὐτῶν περὶ στρατοῦ. Οἵα μεγαλομανία! Καὶ ἐν τούτοις οὐδεμίαν θέλομεν φορολογίαν! Τὸ περὶ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν νομοσχέδιον δὲν μεταβάλλει ποσῶς, οὐδ’ αὐξάνει τὸν φόρον τοῦτον· λαμβάνεται μόνον δι’ αὐτοῦ φροντὶς πρὸς ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, λαμβάνεται δηλαδὴ πρόνοια περὶ ἀποφράξεως τῶν ὁδῶν, αἵτινες ὁδηγοῦσιν εἰς καταχρήσεις. Ἀντιτασσόμενοι δὲ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ὡς νὰ λέγωμεν, ὅτι θέλομεν νὰ μὴ μᾶς ἀπαγορεύηται ἡ κλοπή. Εἶναι δὲ κανείς, ὅστις νὰ ἰσχυρίζηται λογικῶς, πειστικῶς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐπὶ τῶν οἰνοπνευμάτων, ἀφοῦ καὶ ἄνευ τῆς παρούσης ἐπιτακτικῆς ἀνάγκης πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἐπιβάλει τὸν φόρον τοῦτον, διὰ νὰ σώσωμεν τὸν τόπον ἀπὸ τὸν ἀλκολισμόν; Ποῦ λοιπὸν εὑρίσκετε τὴν δικαιολογίαν τῆς τοιαύτης κατὰ τῶν μέτρων τούτων συστηματικῆς ἀντιδράσεως; Καὶ ὅταν γίνηται τοιαύτη κατὰ τῶν οἰκονομικῶν μέτρων ἀντίδρασις, δὲν νομίζετε ὅτι αὕτη γίνεται ἐμμέσως κατὰ τῶν στρατιωτικῶν μέτρων, ἀφοῦ ἄνευ τῶν πρώτων δὲν δύνανται νὰ ὑπάρξωσι τὰ δεύτερα; Ἄν ὑπάρχωσι, Κύριοι, οἱ νομίζοντες ὅτι πρέπει νὰ στηρίξωσι τὴν πολιτικήν των ὕπαρξιν ἐπὶ τῆς ὑποθάλψεως τῶν περὶ ἀσυδοσίας ἀδυναμιῶν τοῦ λαοῦ, διαφέρει τὸ πρᾶγμα· ἂς μὴ λέγωσιν ὅμως, ὅτι φροντίζουσι διὰ τὰ μεγάλα αὐτοῦ συμφέροντα. Εἶπον, ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς παρούσας ἀνάγκας μόνον μὲ οἰκονομίας. Ἐννοῶ ὅτι ἠδύναντο νὰ γείνωσι μεγάλαι οἰκονομίαι, ἀλλ’ αὗται θ’ ἀπαιτήσουν βαθείας ἐγχειρήσεις, πρὸς ἃς οὐδόλως διαβλέπω τὴν ἀπαιτουμένην προθυμίαν. Διότι, σᾶς ἐρωτῶ, καὶ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε εἰλικρινῶς, εἶναι καμμία ἐπαρχία τοῦ Κράτους, ἡ στέργουσα εἰς τὴν κατάργησιν μέρους τῶν ἑλληνικῶν ἢ τῶν δημοτικῶν αὐτῆς σχολείων, ἢ τοῦ Γυμνασίου ἢ τοῦ Δικαστηρίου, ἢ τῆς Νομαρχίας, ἢ τῆς Ἐφορίας ἢ τοῦ Ταμείου της, καὶ τὴν ὑπαγωγήν της εἰς ἄλλην περιφέρειαν; Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ καμμία!

§123Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Σιωπὴ μεγάλη ἐπικρατεῖ!

§124Α. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Δύνανται νὰ γείνωσι ταῦτα, Κύριοι, δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσι πολλὰ ἑκατομμύρια, — καὶ τὸ ἐννοεῖτε πολὺ καλά, — ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο ἡ μονομερὴς θέλησίς τινων, πρέπει νὰ ὑπάρξῃ συμφωνία τῶν κομμάτων. Θέλετε εἰλικρινῶς νὰ γείνωσι ταῦτα; δόσατε τὰς χεῖρας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, δόσατε τὰς χεῖρας πρὸς ἀλλήλους ὅλοι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, καὶ ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι πάντες ἡμεῖς εἴμεθα πρόθυμοι νὰ σᾶς ἀκολουθήσωμεν. Ὄχι, ὅταν εὑρίσκησθε ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει, τότε μόνον νὰ ἐπαγγέλλησθε ταῦτα διὰ γενικῶν φράσεων, πρὸς διαβουκόλησιν τοῦ λαοῦ. Ἂν εἰλικρινῶς φρονῆτε ταῦτα, ἰδοὺ, συνεννοηθῆτε σεῖς, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ ψηφίσωμεν πᾶσαν περικοπὴν καὶ πᾶσαν κατάργησιν θέσεων εἰς τοὺς κλάδους τῆς Διοικήσεως, ἐξ οὗ τῷ ὄντι θὰ ἐπέλθῃ ἑκατομμυρίων οἰκονομία. Ἀλλὰ δὲν τὸ πράττετε. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι πλέον καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ πολιτικὴ αὕτη, ἡ ψευδὴς καὶ ἀπατηλή, ἥτις μεγίστην μέλλει νὰ ἐπιφέρῃ βλάβην εἰς τὰ ὕψιστα συμφέροντα καὶ τῆς χώρας καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὁλοκλήρου. Νομίζω ὅτι, ἂν ἔχωμεν εἰλικρινῆ τὴν πρόθεσιν νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς στρατιωτικῆς τῆς χώρας ἀναπτύξεως, πρέπει πρῶτον νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν μέσων τῶν οἰκονομικῶν, ἀνάλογος τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ἦναι ἡ στρατιωτικὴ τῆς χώρας σύνταξις, καὶ διὰ τοῦτο ὑποστηρίζω, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς πτέρυγος).

§125Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θὰ εἰσέλθω ποσῶς εἰς τὴν ἐξέτασιν τῆς οὐσίας τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἢ τῶν στρατιωτικῶν· ἁπλῶς θὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου, ἀλλὰ θὰ προσπαθήσω νὰ ἦμαι πολὺ σύντομος, ἵνα μὴ κουράσω ὑμᾶς. Πρὸς τοῦτο θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ ἀκούσητε εὐμενῶς, διότι δὲν θὰ δείξω ἐνδιαφέρον οὔτε ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων οὔτε ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλὰ θὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου ἀπροκαλύπτως καὶ χωρὶς νὰ ἐπηρεάζωμαι ποσῶς. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ ὑποβολὴ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἄλλον σκοπὸν ἢ τὸν τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας, καὶ οὐδεμία ἄλλη γνώμη δύναται νὰ ὑπάρξῃ, ἂν θελήσωμεν νὰ εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, καὶ νὰ μὴ δημοκοπήσωμεν εἰς βάρος τῆς πατρίδος ἡμῶν. Ἂν παραδεχθῆτε, ὅτι δὲν ὑφίσταται λόγος περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας, δὲν ὑφίσταται βεβαίως καὶ λόγος τῆς ὑποβολῆς καὶ ἐπιψηφίσεως τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν εἰς ἡμᾶς νὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες ἐπὶ τῶν φορολογικῶν, διὰ νὰ πεισθῶμεν, ἂν εἴμεθα εἰς κατάστασιν νὰ συνεισφέρωμεν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν της, ὅτι δύναται νὰ συντελέσῃ διὰ τὴν στρατιωτικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνος ὁ λόγος οὗτος· ὡς γνωρίζετε, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἀναδιοργάνωσις αὕτη, ἀπαιτεῖται πρωτίστως, νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπὸ σπουδαιοτάτην ἔποψιν τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας καὶ τάξεως· διότι, ἂν δὲν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν τὸ ζήτημα τοῦτο, βεβαίως δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπομακρύνωμεν ἐκ τῆς ἀστυνομίας οὔτε τοὺς ἀξιωματικούς, οὔτε τοὺς ὁπλίτας, οἱ ὁποῖοι σήμερον εὑρίσκονται ἐκεῖ. Πρέπει λοιπὸν πρωτίστως νὰ ψηφίσωμεν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ἵνα ἡ Κυβέρνησις πεισθῇ, ἂν δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ἀσφάλειαν τοῦ Κράτους διὰ συστήματος νέου ἀστυνομικοῦ, καὶ εἶτα τὰ στρατιωτικά. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μία καὶ μόνη πρέπει νὰ ἦναι ἡ γνώμη καὶ ἡ ἀπόφασις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, αὕτη δὲ δὲν πρέπει νὰ ἐξαρτᾶται οὔτε ἐκ τῶν συλλαλητηρίων τῶν πόλεων, οὔτε ἐκ τῶν γνωμῶν τῶν Συλλόγων, οὔτε ἐκ τῶν ἰδεῶν παντὸς ἀνευθύνου. Δὲν δύνασθε νὰ ἀρνηθῆτε, ὅτι ἡ ἐξέγερσις τοῦ λαοῦ τῆς Πελοποννήσου, τὰ συλλαλητήρια, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς ὡρισμένα μέρη αὐτῆς, ἦσαν ἡ αἰτία, δι’ ἣν ἐναυάγησε τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, διότι ταῦτα ἐπέδρασαν ἐπὶ τοῦ πνεύματος καὶ τῆς γνώμης τῶν Βουλευτῶν τῶν καταγομένων ἐκεῖθεν, καὶ εὑρέθησαν οὗτοι ὑπὸ τοιαύτην ψυχολογικὴν κατάστασιν, ὥστε δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκφέρωσι γνώμην μὲ τὴν συνείδησίν των καθαράν. Τοῦτο δὲν ἐδίστασα νὰ εἴπω καὶ τότε, πρὶν ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διότι μοὶ τὸ ὡμολόγησαν οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι, ὅτι δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ ἀκολουθήσωσι τὴν ἀπόφασιν τοῦ λαοῦ τῶν ἰδιαιτέρων αὑτῶν ἐπαρχιῶν. Σήμερον λοιπὸν τί παρουσιάζεται; Ἐξέγερσις εἰς ὡρισμένα μέρη, συλλαλητήρια ἀσήμαντα κατὰ τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους θέλει νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλὰ μήπως συνεζητήθησαν τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ἐν τῇ Βουλῇ; μήπως οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ λαοῦ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὸ ὑπέρτατον καθῆκον νὰ ὑψώσωσι τὴν φωνήν των ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ἀπεφάνθησαν καὶ εἶπον, ὅτι πρέπει ἢ δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῶσι τοιαῦτα φορολογικὰ νομοσχέδια; Διατί ἔρχεται ὁ λαὸς καὶ παρασύρει ἡμᾶς νὰ θυσιάσωμεν τὴν πατρίδα, θεωρῶν οὕτως ἡμᾶς ἀνικάνους καὶ ἀναξίους νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν αὐτόν; Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι οὐδεμίαν ἐπιρροὴν πρέπει νὰ ἔχωσι τὰ συλλαλητήρια· δὲν πιστεύω δὲ ποτὲ νὰ ὑπάρχωσιν ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ διεκδικῶσι κρείττονα θέσιν, νομίζοντες ὅτι διὰ τῶν συλλαλητηρίων καὶ τῶν ὁμοίων τούτοις μέσων θὰ μεταβάλωσι τὴν ἀγαθὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμῶν, γινόμενοι οὕτω παραίτιοι ζημίας ἐθνικῆς, ἵνα μὴ εἴπω τι περισσότερον. Φρονῶ λοιπόν, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ νὰ μὴ παρατείνωμεν τὴν κατάστασιν ταύτην, ἀλλὰ νὰ σκεφθῶμεν σοβαρῶς, ἂν θέλωμεν ν’ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας ἡμῶν. Ὡς ἔχουσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, εἴτε εἰσὶν ὠφέλιμα εἰς τὸ στράτευμα, εἴτε μὴ, ἡμεῖς εἴμεθα ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ἐξετάσωμεν καὶ θὰ καταστήσωμεν ταῦτα νόμους τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ πῶς δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι δύνανται τὰ νομοσχέδια ταῦτα, γινόμενα νόμοι τοῦ Κράτους, νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, ἐὰν προηγουμένως δὲν πεισθῶμεν, ὅτι οἱ οἰκονομικοὶ πόροι τοῦ Κράτους ἐπιτρέπουσι τὴν ἐφαρμογὴν αὐτῶν; Θὰ ἦναι παραλογισμὸς—καὶ τὸ λέγω ἀπροκαλύπτως—νὰ συζητήσωμεν καὶ ψηφίσωμεν νόμους, ἐνῷ ἀμφιβάλλομεν, ἂν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν αὐτούς. Ἡ τοιαύτη μέχρι σήμερον ἐνέργεια τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων εἶναι ἐκείνη, ἥτις κατέστησε καὶ ἐδημιούργησε τὰς παννυχίδας καὶ τὰς ἐνστάσεις τῶν ἀπαρτιῶν καὶ πλεῖστα ἄλλα ζητήματα, διότι ἐπέμενον νὰ ψηφίζωνται νόμοι χωρὶς νὰ ἔχωσι τὴν πεποίθησιν, ἂν θὰ ἠδύναντο νὰ ἐφαρμόσωσιν αὐτούς. Εἰς τί μᾶς ὠφέλησαν αἱ τόσαι συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὰς παρελθούσας Συνόδους; εἰς τί μᾶς ὠφέλησαν οἱ νόμοι περὶ μετατροπῆς τῆς ἀστυνομίας καὶ τῆς χωροφυλακῆς, διὰ τοὺς ὁποίους ἐβασανίσθη ἡ Βουλὴ ἐπὶ δύο συνεχεῖς Συνόδους; Πρέπει λοιπὸν νὰ ἔχωμεν τὴν συνείδησιν καθαρὰν καὶ τὴν θέλησιν ἰσχυρὰν, ἵνα ἐργαζώμεθα σοβαρῶς, καὶ κατορθώσωμεν ν’ ἀποκαλύπτηται ὁ λαὸς ἐνώπιόν μας. Ἔχομεν καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωποι αὐτοῦ, νὰ εἴπωμεν εἰς αὐτὸν, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ πεποίθησιν εἰς ἡμᾶς, καὶ ἂν ἡμεῖς βλάψωμεν αὐτὸν καὶ τὴν πατρίδα διὰ τῶν νομοθετικῶν μέτρων, τότε ἂς μᾶς λιθοβολήσῃ. Παρακαλῶ ὅθεν, κύριοι Βουλευταὶ, ἀνεξαρτήτως τοῦ ὅτι ἐγὼ εἶμαι στρατιώτης καὶ ἐπιθυμῶ πρωτίστως τὴν στρατιωτικὴν ἀναδιοργάνωσιν τῆς χώρας, (καίτοι, ὡς ἐδήλωσα, οὐδεμίαν διάθεσιν ἔχω νὰ παραμένω εἰς τὸ στράτευμα, καὶ τὸ λέγω, ἵνα μὴ παρεξηγῶμαι) χάριν τῆς πατρίδος ἡμῶν, χάριν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, νὰ παύσῃ πλέον ἡ δημοκοπία, νὰ παύσωσι τὰ μέσα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων νομίζομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀνερχώμεθα εἰς τὴν ἐξουσίαν, ἢ νὰ διατηρῶμεν τὰ χαρτοφυλάκια. Πρέπει νὰ μὴ δώσωμεν τὸ δικαίωμα πλέον εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον, ὅστις περιέρχεται τὰς ἀγυιὰς, νὰ εἴπῃ ὅτι ῥίπτει Κυβερνήσεις καὶ διορίζει τοιαύτας. Ἐὰν δ’ ἔχωσι τὴν διάθεσιν καὶ τὴν ἀγαθὴν θέλησιν— καὶ ἔχω πεποίθησιν περὶ τούτου—πάντες οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, ἐπιβάλλεται εἰς αὐτοὺς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτής, ἵνα, ἀναλογιζόμενοι τὰς σημερινὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς τὸ ἔθνος πράγματι διατρέχει μεγάλους κινδύνους, πρωτίστως αὐτοὶ συνέλθωσι, συναποφασίσωσι καὶ λάβωσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐπιτευχθῇ τὸ εὐάρεστον ἀποτέλεσμα καὶ τῆς ἐξευρέσεως ἐπαρκῶν πόρων καὶ τῆς στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τοῦ ἔθνους· ἐὰν δὲ δὲν ἔχωσι τὴν ἀγαθὴν θέλησιν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων, τότε τί ζητοῦσιν ἀπὸ ἡμᾶς; Ἐγὼ ὁμιλῶ, οὐχὶ διότι ἀνήκω εἰς τὸ κόμμα τὸ ὑπὸ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὁμιλῶ, διότι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ ὁμιλήσω, καὶ ὡς στρατιωτικός, ἀνήκων μὲν εἰς κόμμα, ἀλλὰ πρωτίστως ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ἀνήκων ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν πατρίδα. Ἐὰν λοιπὸν οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κομμάτων συνέλθωσι, συναποφασίσωσιν, ὡς ἓν καὶ μόνον σωματεῖον, καὶ μελετήσωσι τὰ μέτρα ἐκεῖνα, διὰ τῶν ὁποίων τὸ Κράτος δύναται νὰ σωθῇ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη;

§126Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ διερμηνεύητε τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς; Μόνον οἱ Ὑπουργοὶ πρέπει νὰ ἔχωσι γνώμην; Ἡμεῖς οἱ ἄλλοι διὰ τί καθήμεθα ἐδῶ;

§127Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Αὐτὴ εἶναι ἰδική σας γνώμη. Ὅταν θὰ καταβῶ ἀπὸ τὸ βῆμα, ἔλθετε κατόπιν νὰ ἀναπτύξητε τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ ὑμᾶς. Ἐγὼ τὴν γνώμην μου διερμηνεύω. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἷς καὶ μόνος πρέπει νὰ ἦναι ὁ σκοπὸς, μία καὶ μόνη πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἰδέα, μία καὶ μόνη πρέπει νὰ ἦναι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁλόκληρον τὸ Σῶμα τῆς Βουλῆς, ἤτοι πῶς θὰ κατορθώσωμεν νὰ φανῶμεν ἀντάξιοι τῶν προγόνων ἡμῶν καὶ ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπέναντι τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ ἀπέναντι τῆς δούλης. Πᾶσα ἄλλη σκέψις νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν. Ἐνθυμηθῆτε τὰ τοῦ ἀτυχοῦς πολέμου, ἐνθυμηθῆτε τὰς προγενεστέρας ἐπιστρατείας... καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς νὰ εἴπω, ὅτι εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπῃ, ὅτι θὰ «πολεμήσωμεν μὲ ὅ,τι ἔχομεν, καὶ ὅ,τι δὲν ἔχομεν»...

§128Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Μήπως ἑτοιμαζόμεθα πάλιν «μὲ ὅ,τι ἔχομεν, καὶ ὅ,τι δὲν ἔχομεν»;

§129Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Ἔχετε στάδιον νὰ ὁμιλήσητε. Ἐγὼ δὲν ἠθέλησα νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς συζητήσεως. Ἀργότερα, ὅταν θὰ ἔλθωσι τὰ νομοσχέδια εἰς συζήτησιν, τότε δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν. Διατὶ, Κύριοι, ἐξέδωκε τὴν ἀπόφασιν ταύτην ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς καὶ τότε Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου; Διότι ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι τὸ ἔθνος ἐκινδύνευε νὰ χάσῃ τὴν ἐθνικότητά του, καὶ ἀπεφάσισε νὰ εἴπῃ: «ἂς καταστραφῇ ἡ Ἑλλὰς ὑλικῶς, ἀρκεῖ νὰ σωθῇ τὸ ἔθνος· ἂς ὑποστῇ τὸ ἐλεύθερον ἔθνος πᾶσαν ζημίαν καὶ καταστροφήν, ἀρκεῖ νὰ συντελέσῃ πρὸς ἐλευθέρωσιν τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων». Καὶ ὑπέστημεν θυσίας, Κύριοι, καὶ ὑπέστημεν καταστροφάς· ὑπέστημεν δὲ ταύτας, διότι δὲν ἐψηφίσθησαν ποτὲ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐφαρμοσθῶσι, καὶ τοῦτο, διότι οὐδέποτε τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν ἐμελετήθη ἢ συνεζητήθη σοβαρῶς. Μ’ ὅλα ταῦτα ὑπεβλήθη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εἰς θυσίας, ἐστερήθη τῶν πάντων, ἀλλὰ δὲν ἐγόγγυσε, διότι ὁ Ἕλλην, ὡς εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ τὸν καλέσῃ ἡ φωνὴ τῆς πατρίδος, ὑποβάλλεται εἰς αὐτοθυσίαν, ἐγκαταλείπων τὰ πάντα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους, Κύριοι, ἔχω πεποίθησιν, ὅτι, ἂν κατορθώσωμεν ἡμεῖς ν’ ἀποδείξωμεν διὰ τῆς συζητήσεως τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, ὅτι ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν θὰ συνεισφέρῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις κατάλληλα καὶ ἐπαρκῆ, θέλει συντελέσει εἰς τὴν στρατιωτικὴν διοργάνωσιν τῆς χώρας, ὁ λαὸς θέλει εὐχαρίστως προσφέρει τὴν δαπάνην ταύτην, διότι ἔχομεν καθῆκον ἡμεῖς νὰ πείσωμεν αὑτόν, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας μας μεταβαίνοντες, καὶ νὰ τῷ εἴπωμεν μετὰ θάρρους, ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀντιπροσώπους νὰ ψηφίσωμεν τὰ μέτρα ταῦτα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πρέπει νὰ ὑποβληθῇ ὁ λαὸς εἰς τὰς θυσίας αὐτάς. Νὰ μὴ θελήσωμεν δὲ νὰ δημοκοπήσωμεν, νὰ μὴ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, οὔτε ἂν θὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, οὔτε ἂν θὰ θυσιάσωμεν τὰ χαρτοφυλάκια, οὔτε ἂν θὰ χαθῶμεν. Ἐγώ, κύριοι Βουλευταί, νομίζω, ὅτι εἷς καὶ μόνος εἶναι ὁ προορισμὸς τῶν ἀνθρώπων, καὶ ἰδίως ἐκείνων, οἵτινες ἐπιζητοῦσι μετὰ πάσης θυσίας νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν ἱερὰν ταύτην θέσιν ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους. Εἶναι ἡ ἰδέα τῆς δόξης καὶ τοῦ μεγαλείου. Ἀλλ’ ἐὰν ὑμεῖς νομίζητε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἡ δόξα αὕτη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ τὸ μεγαλεῖον αὐτὸ εἰς ἡμᾶς, τότε νομίζω, ὅτι δὲν εἴμεθα ἄξιοι νὰ ἐκλεγώμεθα, οὐδὲ νὰ λεγώμεθα ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους. Ἐπιτρέψατέ μοι λοιπὸν νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ ἐπιμείνητε εἰς τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν φορολογικῶν, καὶ ἂν πεισθῶμεν, ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθησαν ταῦτα, τότε νὰ σκεφθῶμεν περὶ στρατιωτικῆς ἀναδιοργανώσεως τῆς χώρας. Διότι, ἐὰν, κύριοι Βουλευταί, πεισθῶμεν, ὅτι διὰ τῶν μέτρων, μὲ τὰ ὁποῖα ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δύναται νὰ παρουσιασθῇ ἐπαρκὴς καὶ ἀντιμετωπίσῃ τὰς δεινὰς περιστάσεις τοῦ ἔθνους, δὲν κατορθοῦται τοῦτο, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς, ἢ νὰ ἐξεύρωμεν ἕτερα μέσα πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ἐθνικῶν πόθων, ἢ νὰ εἴπωμεν, ὅτι δὲν εἴμεθα ἔθνος καὶ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀντιμετωπίσωμεν τὸν ἐχθρόν, διότι δὲν δυνάμεθα ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς περιστάσεις ταύτας τοῦ ἔθνους. Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὀφείλομεν ν’ ἀκολουθήσωμεν τὴν δευτέραν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξήνεγκεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἤτοι νὰ διαλύσωμεν τὸν στρατόν, ἵνα μὴ δαπανῶνται ἀσκόπως τόσα ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, καὶ ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς γεωργίας, τῆς κτηνοτροφίας κλπ., λέγοντες, ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ πλέον πᾶσα ἰδέα περὶ τοῦ ἐθνικοῦ μεγαλείου τῆς Ἑλλάδος.

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ζέρβας ἔχει τὸν λόγον.

§131ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις εἴπερ ποτε καὶ ἄλλοτε εἶναι ὅλως ἐξαιρετικαὶ καὶ ἐπείγουσαι, ἀπαιτοῦσι δὲ τὴν ταχίστην ἀνασύνταξιν καὶ ἀναδιοργάνωσιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Εἶναι ἀληθές, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δικαίως ὁ ἔσω καὶ ἔξω Ἑλληνισμὸς ἔχει ἐστραμμένην τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ περιβόλου τούτου, ἀναμένων ἐναγωνίως καὶ μετὰ παλλούσης καρδίας νὰ ἴδῃ τὴν ταχίστην ἀνασύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν πραγμάτων. Διαβλέπει σύμπας ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ἀντιλαμβάνεται τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον δύναται νὰ διατρέξῃ τὸ ἔθνος, ἐὰν δὲν σπεύσωμεν νὰ λάβωμεν τὰ προσήκοντα μέτρα διὰ τὴν στρατιωτικὴν τῆς χώρας διοργάνωσιν. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια πρὸ παντὸς ἄλλου νομοθετικοῦ μέτρου, διότι φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις οὕτω δύναται νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν πεποίθησιν καὶ τὴν ἐγγύησιν, ὅτι ὁρμᾶται ἐξ ἀγαθῆς διαθέσεως πρὸς τὴν ἀληθῆ καὶ πραγματικὴν ἀνασύνταξιν τῶν στρατιωτικῶν ἡμῶν στραγμάτων. Ὑποβάλλω λοιπὸν πρότασιν περὶ προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ αὐτήν.

§132ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι γνωστόν, ὅτι μετὰ τὸν ἀτυχῆ πόλεμον ἡ πρώτη σκέψις τῆς Βουλῆς ἐκείνης ἦτο νὰ λάβῃ μέτρα διὰ τὴν διοργάνωσιν τοῦ στρατεύματος. Ἔκτοτε ἐπὶ πολλὰς Συνόδους ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν τὸ στρατιωτικὸν ζήτημα, δυστυχῶς ὅμως εἰς οὐδὲν κατέληξεν ἀποτέλεσμα. Πολλοὶ ὀργανισμοὶ καὶ πολλὰ μέτρα ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκ μέρους διακεκριμένων ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν, καὶ υἱοθετήθησαν ταῦτα ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεων, δυστυχῶς ὅμως ἐξ ἀδυναμίας τῆς Βουλῆς οὐδὲν ἐκ τῶν μέτρων ἐκείνων ἐψηφίσθη. Ἤδη ὑπεβλήθησαν νέα στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἄξια τῆς προσοχῆς ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη εὐθὺς νὰ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς συζητήσεως αὐτῶν· διότι συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου κ. Ἀναστασοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐξέφρασε τὸν φόβον, μήπως συμβῇ ἀπευκταῖόν τι ἐν τῷ μεταξύ, καὶ μείνωσι καὶ αὖθις ἄνευ συζητήσεως τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἅτινα, νομίζω, ἐξ ὅσων τοὐλάχιστον ἠδυνήθην νὰ ἀντιληφθῶ, ὅτι δὲν θὰ εὕρωσιν ἀντιδράσεις μεγάλας κατὰ τὴν συζήτησιν. Πρέπει νὰ καταρτισθῇ ἐπὶ τέλους ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ· ἐὰν δὲ σήμερον τὸ Κράτος ἀδυνατῇ νὰ θέσῃ εἰς ἐφαρμογὴν πάντας τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους θὰ ψηφίσωμεν, ἂς ἐφαρμόσῃ τούτους αὔριον, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις ἡ σημερινὴ εὑρεθῇ πρὸ ἀπροόπτου τινὸς, ἂς ἔλθῃ ἡ διάδοχος, ἵνα ἐξεύρῃ πόρους ἄλλους πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτῶν, πόρους, οἱ ὁποῖοι νὰ μὴ κρίνωνται ἐπαχθεῖς διὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους, κύριε Πρόεδρε, συντάσσομαι καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, καὶ νὰ εἰσέλθωμεν ἀμέσως εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν συζήτησιν πεισθῶμεν, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐλλείψεις καὶ ἀπαιτοῦνται συμπληρώσεις αὐτῶν, δὲν θὰ δυσκολευθῶμεν οὐδ’ ἐγὼ οὐδὲ ἄλλοι συνάδελφοι νὰ ὑποβάλωμεν σχετικὰς τροπολογίας, τεινούσας εἰς βελτίωσιν αὐτῶν. Ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα συνετάχθησαν ἐν τῷ Γραφείῳ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἐγὼ δὲν εὑρίσκω τοῦτο κακόν. Καὶ ἐγὼ δύναμαι νὰ συντάξω καὶ ὑποβάλω νομοσχέδιον, ὅπως συνέταξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λαρίσης, ὅπως συνέταξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου σεβαστός μοι συνταγματάρχης κ. Κουμουνδοῦρος, ἐπίσης ὁ σεβαστός μοι συνταγματάρχης κ. Λυμπρίτης καὶ ἄλλοι συνάδελφοι. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἵνα συζητήσωμεν καὶ βελτιώσωμεν ταῦτα, ἐὰν ἔχωσιν ἀνάγκην βελτιώσεως, καταστήσωμεν δὲ αὐτὰ νόμους, ὑποσχομένους τὴν ὀργάνωσιν καὶ τὴν πρόοδον τοῦ στρατοῦ τῆς πατρίδος.

§133Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν δὲν ἐφρόνουν, ὅτι ἡ βραχεῖα ὁμιλία μου, τὴν ὁποίαν θὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ποιήσωμαι ἐνώπιον ὑμῶν, θέλει χρησιμεύσει ἴσως ὡς ἡ κατακλεὶς, οὕτως εἰπεῖν, τῆς συζητήσεως περὶ τῆς προτάξεως ἢ μὴ τῶν στρατιωτικῶν ἢ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Διότι φοβοῦμαι, Κύριοι, ὅτι, ἂν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον ἐξακολουθήσωμεν προβάλλοντες γνώμας τοιαύτας, καὶ ἐπὶ μακρὸν συζητοῦντες περὶ προτάξεως τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, θὰ μᾶς προκαταλάβωσιν αἱ περιστάσεις, διότι εὑρισκόμεθα — σημειώσατε — κατὰ τὸ νέον ἡμερολόγιον εἰς τὸν μῆνα Φεβρουάριον καὶ μεγάλα γεγονότα, ἐνδιαφέροντα τὸν Ἑλληνισμὸν σύμπαντα, ἐγκυμονοῦνται ἐν προσεχεῖ μέλλοντι. Ἔχω τὴν γνώμην ὅμως, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ζητοῦντες τὴν πρόταξιν τῶν νομοσχεδίων τῶν στρατιωτικῶν ἐπιζητοῦσί τι, τὸ ὁποῖον ὑπ’ αὐτῆς τῆς λογικῆς ἀποκρούεται· διότι εἶναι σχῆμα ὀξύμωρον νὰ ζητῆτε τὴν ἐπιψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἐχόντων βάσιν οἰκονομικήν, χωρὶς νὰ ἔχητε τὴν βάσιν ταύτην· διότι, ἐὰν δὲν ἐξεύρητε τοὺς πόρους, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ στηρίξητε τὸ οἰκοδόμημα τὸ στρατιωτικόν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ πείσητε ἡμᾶς, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια; πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ σάρκα, κύριοι συνάδελφοι, τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, τὸ ὁποῖον στηρίζεται ἐπὶ τῶν νέων νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως; Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει μόνον ὁ λόγος οὗτος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ πείσῃ ἅπασαν τὴν Βουλήν, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια· ὑπάρχει καὶ ἕτερος λόγος· πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς διὰ τῆς ἐρεύνης τῆς ἀληθείας καὶ τῆς εὐρείας συζητήσεως, ἡ ὁποία θὰ γένηται ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἂν ὄντως εἶναι βαρεῖα ἡ φορολογία, τὴν ὁποίαν ἐνασμενίζουσί τινες δημοκόποι νὰ διαδίδωσιν ὅτι εἶναι τοιαύτη, πρέπει νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ἂν αἱ εἰσφοραί, τὰς ὁποίας ζητεῖ ἡ Κυβέρνησις, εἶναι ἐπιτακτικαί, εἶναι ἐπαχθεῖς ἢ εἶναι ἀναγκαῖαι. Διότι ἡ δημοκοπία ὕψωσεν εἰς ζήτημα περιωπῆς τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ σίτου. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κύριοι συνάδελφοι, ἀγνοεῖ ὅτι ἐν Γαλλίᾳ ὁ σῖτος φορολογεῖται πρὸς 14 λεπτὰ καὶ 60/00.

§134Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μὴ παραβάλλετε τὴν Γαλλίαν.

§135Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ἕξ λεπτὰ μόνον.

§136Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω ἐδῶ τὴν tarif des douanes, τὴν ὁποίαν δύναμαι νὰ σᾶς παρουσιάσω.

§137Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ναί! Ἀλλ’ εἶναι Γαλλικὸς λαός, ἔχων Γαλλικὴν διοίκησιν, καὶ φορολογεῖται, διότι δύναται νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ παραγωγή του.

§138Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν κύριον συνάδελφον, καὶ νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σίτου ἐν Γαλλίᾳ ἀντιστοιχεῖ πρὸς 60%, ἐνῷ ἐν Ἑλλάδι πρὸς 30%.

§139Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§140Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα, διότι 22 ἑκατομμύρια κοιλὰ ἀπαιτοῦνται πρὸς διατροφὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐτησίως, ἑπομένως ἐννέα κοιλὰ δι’ ἕκαστον ἄτομον. Οὕτω δέ, ἐὰν θελήσητε νὰ φέρητε ἐξίσωσιν, ἵνα ἴδητε πόσον θὰ φορολογηθῇ ὁ λαὸς διὰ τῆς νέας φορολογίας, θὰ ἴδητε, ὅτι θὰ φορολογηθῇ πρὸς δραχμὰς 4 ἕκαστον ἄτομον ἐτησίως ἐν ταῖς πόλεσι μόνον. Ἀγνοεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι ὁ σῖτος ἐν Ἰταλίᾳ φορολογεῖται πρὸς 10 λεπτὰ.

§141ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ....

§142Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὅταν κατέλθω τοῦ βήματος, μὲ διαδέχεσθε, ἵνα ἀναπτύξητε τὰς γνώμας σας. Ἐγὼ φρονῶ, ἀρυσθεὶς τὰς γνώμας μου ἐξ ἐπισήμου στατιστικῆς, ὅτι ἡ φορολογία ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν σῖτον, οὐχὶ εἰς τὰ ἄλευρα, ἀντιστοιχεῖ πρὸς δραχ. 4½ ἐτησίως δι’ ἕκαστον ἄτομον, διότι ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ ἐν Ἑλλάδι ἀνέρχεται εἰς 14 ἑκατομμύρια κοιλὰ σίτου, ἐνῷ μόνον 4,500,000 ἕως 5,000,000 κοιλὰ εἰσάγονται. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τῆς φορολογίας τοῦ σίτου, διότι αὕτη σχετίζεται μὲ αὐτὴν τὴν προστασίαν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι, ἂν καταστῇ ἡ Ἑλλὰς αὐτάρκης, ὅπως διατρέφῃ τὸν πληθυσμόν της διὰ σίτου ἐγχωρίου, δὲν θὰ ἐξέρχωνται ἐτησίως εἰς τὸ ἐξωτερικὸν 40,000,000 φράγκα πρὸς ἀγορὰν σίτου καὶ ἀλεύρου. Δὲν πιστεύω, Κύριοι, συνάδελφός τις νὰ θελήσῃ νὰ διαμφισβητήσῃ τοὺς λόγους μου, διότι οὗτοι ἀπορρέουσιν ἐξ ἐπισήμων στατιστικῶν.

§143Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ τὸν νέον φόρον θὰ ἐξέρχωνται τώρα 50,000,000, διότι θὰ πληρώνηται ὁ φόρος εἰς χρυσόν.

§144Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας οὐχὶ σιτοπαραγωγοῦ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐνταῦθα, ὅτι ὁ σῖτος τιμᾶται ἐν αὐτῇ 26 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, ὅτι ὑπάρχει ἀπόθεμα ἐκ τριῶν ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἐν αὐτῇ, καὶ δὴ ἐν τοῖς ὀρεινοῖς δήμοις, καὶ ἑπομένως ὁ τελωνιακὸς δασμὸς θὰ ὑψώσῃ τὴν τιμήν του ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν παραγωγῶν, ὅσοι πωλοῦσι τὸν σῖτον...

§145ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποίαν τιμὴν εἶχε πέρυσι;

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε.

§147Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ τιμὴ ἑκάστου προϊόντος κανονίζεται ἀναλόγως τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Πέρυσιν εἴχομεν μικρὰν παραγωγήν, ἐνῷ ἐφέτος, διότι ηὐνοήθησαν οἱ δημητριακοὶ καρποί, ἡ τιμὴ τοῦ σίτου ἠλαττώθη. Τούτων οὕτως ἐχόντων, εἶναι φορολογία αὕτη, καὶ μάλιστα τιθεμένη πρὸς προικοδότησιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Ἐὰν δὲν ἔχωσι τὸ θάρρος ἄλλοι συνάδελφοι νὰ εἴπωσι τοῦτο πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἐγὼ ἔχω τὸ θάρρος, καὶ ἀναλαμβάνω τὰς συνεπείας αὐτοῦ προθύμως, διότι νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἄνευ θυσιῶν νὰ ὀργανώσωμεν τὸν στρατόν, ἄνευ αὐτῶν νὰ προστατεύσωμεν τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ὕπαρξιν, ἀπειλουμένην πανταχόθεν. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ συνεννοηθῶμεν, καὶ νὰ μὴ καταναλίσκωμεν τὸν χρόνον ἀσκόπως, συζητοῦντες ἂν πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια ἢ τὰ στρατιωτικά...

§148Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§149Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὄχι... Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως ἀπαντήσω πρὸ παντὸς εἰς τὸν κ. ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔρχομαι παρεσκευασμένος, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι δυνατὸν ἐκεῖνο, ὅπερ ἐσκόπουν νὰ εἴπω, νὰ μὴ δυνηθῶ νὰ τὸ εἴπω.

§150Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἤθελον νὰ εἴπω, ἐπειδὴ ἰσχυρίσθητε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ταμεῖον στρατοῦ ἄνευ φόρων, ὅτι τὸ ταμεῖον τοῦ στόλου ἐγένετο ἄνευ φόρων.

§151Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἤμην Βουλευτὴς καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ τὸ γνωρίζω. Ὁ κ. ἐκ Χαλκίδος συνάδελφος συγχέει τὰ ζητήματα, διότι ὁ κ. συνάδελφος, εἰς ὃν ὄντως ὀφείλεται τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἐπροικοδότησε τὸ ταμεῖον τοῦτο μόνον δι’ ἑνὸς ἑκατομμυρίου δραχμῶν, δὲν ἐπρόκειντο δὲ τότε πρὸς συζήτησιν φορολογικὰ νομοσχέδια, ἐνῷ σήμερον πρόκειται περὶ τεσσάρων καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων. Πῶς εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐξοικονομηθῶσι τὰ ὑπόλοιπα 3,500,000 πρὸς προικοδότησιν τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης; Ἀλλ’ ὁ κύριος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτής, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὴν γνώμην του περὶ προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, εἶπεν ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πνεύσῃ φύσημά τι ἀνέμου, καὶ τὸ νομοθετικὸν ἔργον τῆς Βουλῆς νὰ διακοπῇ. Ἀλλ’ ἐὰν ἐκ τοιούτου ἀνέμου διακοπῇ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ὅτε ἤθελον ψηφισθῆ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, δύναται νὰ ἐγγυηθῇ, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια θὰ καταστῶσι νόμοι τοῦ Κράτους, καὶ ὅτι θὰ θέσῃ ὑπ’ αὐτὰ τὴν ὑπογραφήν του ὁ Βασιλεὺς ἄνευ τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀναγκαιούντων πόρων;

§152Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠκούσατε καλῶς· διὰ τοῦτο ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Εἶπον, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει πνεύσῃ ἄνεμος καὶ σαρώσῃ πάντας ἐντεῦθεν, ἵνα δώσωμεν λόγον ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, τότε, ἐὰν ἔχωσι ψηφισθῆ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θὰ ἔχῃ πεισθῆ, ὅτι οἱ φόροι, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν, ἀφορῶσιν εἰς τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι δὲν θὰ εἰσέλθῃ οὐδὲ λεπτὸν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Διότι μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τὰ τρία τέταρτα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νομίζουσιν, ὅτι ζητοῦμεν τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα, ἵνα δημιουργήσωμεν νέας θέσεις. Αὐτὸ πρῶτον. Δεύτερον, ἐὰν πνεύσῃ ὁ ἄνεμος, περὶ οὗ εἶπον, καὶ λήξῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ἂν ἦναι ἐψηφισμένοι οἱ φορολογικοὶ νόμοι καὶ δὲν ἔχῃ ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης, εἰς ὃ θὰ προικοδοτῶνται οἱ φόροι, ὁ λαὸς θὰ πληρώνῃ χωρὶς αἰτίαν· ἐνῷ, ἂν ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, πρέπει νὰ ἀναλογισθῇ καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ θέσωσι τὴν χεῖρα ἐπὶ τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, ὅτι θὰ ἦναι ὑπεύθυνοι διὰ τὴν διακοπὴν τοῦ ἔργου τῆς Βουλῆς, ἥτις οὐδὲν ἔχει νὰ λάβῃ αὐτή, ὅσον ἐκεῖνοι, οἵτινες, εἴτε διὰ τῆς ψήφου τῆς ἀποδοκιμαστικῆς τῶν φορολογικῶν μέτρων, εἴτε διὰ τῆς ἀντιδράσεως εἰς τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ἤθελον διακόψει τὸ ἔργον τοῦτο, ἢ καὶ τὴν ζωὴν τῆς Βουλῆς.

§153Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον συνάδελφον, ἀλλ’ ὑπομιμνήσκω αὐτῷ, ὅτι ὤφειλε, πρὶν δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, νὰ ἔχῃ μελετήσει τὸ νομοσχέδιον περὶ Ταμείου Ἐθνικῆς Ἀμύνης. Διότι, ἐὰν ἤθελον ψηφισθῆ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, βεβαίως τὸ προϊόν τῆς φορολογίας ταύτης δὲν ἤθελε διατεθῆ πρὸς δαπάνας τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἢ πρὸς κάλυψιν ἐλλειμμάτων αὐτοῦ.

§154ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Θὰ ἔχωμεν ἐλλείμματα;

§155Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τοῦ παρελθόντος. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ Ταμεῖον τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης θὰ προικοδοτηθῇ διὰ τῶν νέων πόρων, οὓς ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§156Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§157Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἔχω μελετήσει τὰ νομοσχέδια, καὶ διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ἀπαντήσω εἰς ὑμᾶς. Διότι, ἐὰν ἤθελον ψηφισθῆ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, δεχομένης τῆς Βουλῆς τὸ κατεπεῖγον, τὸ προϊόν αὐτῶν θὰ διετίθετο ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ἐθνικῆς Ἀμύνης, καὶ οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.

§158Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε μίαν διακοπήν. Οἱ ἐπιδιώκοντες πρὸ παντὸς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἴμεθα ἡμεῖς οἱ ἀντιτασσόμενοι κατὰ τῆς προτάξεως αὐτοῦ, διότι ἡμεῖς, ἀναγνωρίζοντες τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν, ζητοῦμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἀπαιτούμενον χρῆμα, ἵνα δυνάμεθα ἐν ἐπιγνώσει τῶν πραγμάτων νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων ὀργανούμενον τὸν στρατὸν τῆς χώρας. Διότι φρονοῦμεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἀναλαβοῦσα τόσον ὑψηλόν, λεπτὸν καὶ μέγα ἔργον, θὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν στρατιωτικῶν ἰδίᾳ Βουλευτῶν, καὶ θὰ διορθώσῃ, ὅπου δεήσει, τὰ νομοσχέδια ταῦτα, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν χώραν ὀργανισμὸν ἐγγυώμενον περὶ τῆς μελλούσης ἀποκαταστάσεως τοῦ στρατοῦ. Οἱ ἐπιδιώκοντες σήμερον τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ζητοῦσι νὰ λάβωσι τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς δι’ ἔργον, ὅπερ δὲν θὰ λάβῃ ζωὴν καὶ σάρκα, ἂν δὲν ὑπάρξῃ τὸ χρῆμα. Γνωρίζω μάλιστα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου θὰ προτείνω, εἰ δυνατόν, νὰ συντάξῃ ἡ Κυβέρνησις καὶ ὄχι νὰ ὀργανώσῃ τὴν χώραν ἡμῶν, καθ’ ὃν τρόπον ζητεῖτε νὰ ὀργανώσητε αὐτήν· διότι, ἐπαναλαμβάνω νὰ ὑποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι προτιμότερον εἶναι, τὸ χρῆμα αὐτὸ νὰ χορηγηθῇ διὰ τὰς ἀμέσους ἀνάγκας, τό γε νῦν ἔχον, καὶ κατόπιν νὰ κριθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἂν πρέπει νὰ ὀργανώσῃ τὴν χώραν. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ συντάξῃ στρατὸν, ἵνα δύνηται νὰ παρατάξῃ ἐν δεδομένῃ στιγμῇ τοὐλάχιστον 60 ἕως 70 χιλιάδας ἄνδρας· πρὸ παντὸς πρέπει νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸν νόμον περὶ ἀστυνομίας, διότι ἄνευ αὐτοῦ τί τὸν θέλετε τὸν ὀργανισμόν;

§159Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τώρα ἐπιτρέπετε καὶ εἰς ἐμὲ μίαν διακοπήν; (ἱλαρότης).

§160Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοὺς λόγους τούτους εἶχον νὰ εἴπω, ἰδίᾳ πρὸς ἀπάντησιν τοῦ κ. ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, τοῦ πρώτου λαβόντος τὸν λόγον.

§161Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει ἡ Βουλὴ μετὰ πάσης ταχύτητος νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τῶν φορολογικῶν τῆς Κυβερνήσεως μέτρων, καὶ νὰ χωρήσῃ πρὸς τὰ ἐμπρός, συζητοῦσα εὐρέως ταῦτα, ἵνα πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, ὅτι δὲν εἶναι βαρεῖαι αἱ ἐπιβαλλόμεναι φορολογίαι. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου κατὰ 2½ λεπτὰ τὴν ὀκᾶν ὑπάρχει καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ φόρου 1 λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἀποταμιευομένου γλεύκους. Δὲν ἀγνοεῖτε, Κύριοι, ὅτι μέχρι τοῦ 1900 ἴσχυεν ὁ νόμος, δι’ οὗ τὸ Δημόσιον εἰσέπραττε περὶ τὰ 2½ ἑκατομμύρια δραχμῶν, ἐνῷ σήμερον διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ τότε νόμου διὰ τοῦ νόμου τῆς στρεμματικῆς φορολογίας καὶ τῆς μειώσεως τοῦ φορολογικοῦ ὁρίου, τοῦ ἀνωτάτου, εἰς δραχμὰς τρεῖς κατὰ στρέμμα εἰσπράττει τὸ Δημόσιον ἓν ἑκατομμύριον, ἀπέναντι δύο καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων, ὅσα εἰσέπραττε πρὸ τοῦ 1900. Καὶ ὅμως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μέχρι τῆς προχθές, ὅτε δὲν ἐκινδύνευον τὰ ἐθνικὰ αὐτοῦ δίκαια, ὅτε δὲν ἠπειλεῖτο ἐκ τῆς συστηματικῆς καὶ ἐπικινδύνου ἐν τῇ ἑλληνικωτάτῃ Μακεδονίᾳ ἐνεργείας τῶν Βουλγάρων, ὅτε δὲν ἠπειλεῖτο ἡ ἐθνικὴ αὐτοῦ ὕπαρξις ἐν Μακεδονίᾳ, — διότι πρέπει νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἄνευ Μακεδονίας, — ἠγνόει καὶ ἀγνοεῖ ἔτι, ὅτι δὲν φορολογεῖται διὰ τῶν νέων νομοσχεδίων περισσότερον παρ’ ὅσον ἐφορολογεῖτο κατὰ τὸ παρελθόν, ἐκτὸς τῆς ἐπιπροσθέτου φορολογίας τοῦ σίτου, ἥτις καὶ αὕτη ἀποβλέπει μόνον εἰς τοὺς κατοίκους τῶν πόλεων, καὶ οὐχὶ εἰς τὸν χωρικὸν πληθυσμόν, διότι οὗτος τρέφεται κατὰ τὸ πλεῖστον διὰ σίτου ἐγχωρίου, εἰς τὰ ὀρεινὰ δὲ τῆς Στερεᾶς καὶ τῆς Θεσσαλίας χωρία καὶ δι’ ἀραβοσίτου. Ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ σωφρονήσωμεν, συζητοῦντες ἐν τάχει τὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν ταῦτα ἦναι ἐπαχθῆ, ἐγὼ πρῶτος θὰ τὰ καταψηφίσω· ἀλλὰ τοῦτο μόνον διὰ τῆς συζητήσεως τῶν προτεινομένων μέτρων θὰ καταδειχθῇ, καὶ θὰ γνωρίσῃ καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ταῦτα, καὶ θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τῆς τύχης αὐτοῦ. Δὲν πρέπει νὰ διαβουκολῆται ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, μὴ ἔχων σαφῆ γνῶσιν τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως, οὐδὲ πρέπει νὰ παίζωμεν μὲ τὴν τύχην αὐτοῦ. Διότι δὲν εἶναι ἀπίθανον, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ ἐγερθῇ καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι εἴμεθα ἀνάξιοι νὰ βουλευώμεθα ἐνταῦθα, νὰ μᾶς εἴπῃ, ὅτι τὸν περίβολον τοῦτον κατεστήσαμεν πεδίον ἀντεγκλήσεων καὶ λογομαχιῶν, ναὸν συμφερόντων καὶ ἰδιοτελείας, καὶ οὐχὶ κέντρον ἐξυπηρετήσεως τῶν ἐθνικῶν ἰδεωδῶν. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τυφλώττωμεν εἰς τὰς περιστάσεις καὶ τὸν ἐπαπειλοῦντα τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ὕπαρξιν κίνδυνον. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι τὰ φορολογικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, ἢ ὅτι εἶναι ἐπαχθῆ, ἔλθετε νὰ τὸ συζητήσωμεν, καὶ νὰ ἐγερθῶσι πάντες οἱ δυνάμενοι καὶ οἱ ἐπιφανεῖς νὰ εἴπωσι τὴν γνώμην των. Ὅταν δὲ ἀκούσωμεν τὰς γνώμας αὐτῶν, ἰδίᾳ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, τοῦ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, βεβαίως ἡ Βουλή, ἀποτελουμένη ἐξ Ἑλλήνων, καὶ συναισθανομένη τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων, ἐὰν ἴδῃ, ὅτι αἱ γνῶμαι τῶν ἐπιφανῶν εἶναι ὀρθότεραι τῆς γνώμης τῆς Κυβερνήσεως, βεβαίως θ’ ἀποδεχθῇ αὐτάς. Ἀλλὰ νὰ λέγητε, ὅτι πρέπει νὰ προτάξωμεν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια τῶν φορολογικῶν, νομίζω ὅτι συζητεῖτε ἐπὶ ματαίῳ. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῶσι στρατιωτικὰ νομοσχέδια χωρὶς νὰ ἐξεύρωμεν τοὺς ἀναγκαίους πόρους; πῶς θὰ πεισθῇ ὁ λαός, ὅτι ἡ φορολογία, μεγάλη ἢ μικρά, ἐπαχθὴς ἢ μὴ ἐπαχθής, ἐπιβάλλεται χάριν τῆς ὑπάρξεως τοῦ τόπου; Ἐὰν θέλητε νὰ σωφρονήσωμεν, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν ἐγκαίρως, καὶ νὰ μὴ κατατρίβωμεν τὸν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ καὶ εἰς ἀσκόπους συζητήσεις. Οὕτω μόνον δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἴμεθα γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ· ἄλλως θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναφωνήσω, ὅτι μετὰ τὸν ἀτυχῆ ἡμῶν πόλεμον οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους οὐδαμόθεν οὐδὲν ἐδιδάχθη.

§162Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Φαίνεται, Κύριοι, ὅτι τὸ χαρτοφυλάκιον εἶναι λίαν ἐπίμεμπτον πρᾶγμα, διότι δὶς ὡμίλησα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ δὶς μοὶ ἐξεσφενδόνισαν ἔγκριτοι συνάδελφοι τὴν περὶ χαρτοφυλακίου μομφήν...

§163Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὄχι.

§164Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἄλλοι, ἐπίσης ἔγκριτοι. Ἡ συζήτησις προεκλήθη ἐκ παρακλήσεως, τὴν ὁποίαν ἐγώ, ὁμιλῶν προχθές, ὑπέβαλον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις, ὡς ἐνόησα, εὑρίσκει ὀρθὴν τὴν παράκλησιν ταύτην καὶ τὴν ἀποδέχεται, τὴν ἀποδέχεται ὅμως ὑπὸ αἵρεσίν τινα, τὴν ἀποδέχεται, ἐξαιροῦσα ἓν τῶν νομοσχεδίων, ἑπομένως οὐδεμία διαφωνία ὑπάρχει. Τὴν γνώμην, ἣν διετύπωσα προχθές, τὴν διετύπωσα οὐχὶ ἐξ ὑπολογισμοῦ τινος ἢ ὑστεροβουλίας· ἦτο γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ὀρθήν, διότι, ὡς εἶπον, ἡ πρόταξις τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων εἶναι ὄχι μόνον ὀρθή, ἀλλὰ καὶ ἐπιβαλλομένη. Ὁμιλῶ, Κύριοι, καὶ ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας, ἥτις, προκειμένου περὶ πολεμικῆς παρασκευῆς τῆς χώρας, εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν, ὁμιλῶ καὶ ὡς στρατιωτικός, καὶ ὁμιλῶ, γνωρίζων, ὅτι εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω. Ὑπάρχουσι δεδιχασμέναι αἱ γνῶμαι τῶν προλαλησάντων· οἱ μὲν τάσσονται ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, οἱ δὲ ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι, ὁσάκις ὑποβάλλωνται εἰς τὸ Κοινοβούλιον νομοσχέδια προβλέποντα ἀνάγκας τοῦ Κράτους, λογικὸν εἶναι, ἡ συζήτησις νὰ ἄρχηται ἐκ τῶν νομοσχεδίων τούτων. Καὶ ἐρωτῶ, ὑπάρχει Κοινοβούλιον ξένον, ἐν τῷ ὁποίῳ δὲν τηρεῖται ἡ τοιαύτη σειρὰ τῆς συζητήσεως, καὶ ἐν τῷ ὁποίῳ, προκειμένου ἔτι καὶ περὶ Προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως δὲν ἔρχονται πρῶτον τὰ ἔξοδα, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἀφορᾷ τὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, καὶ εἶτα ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐσόδων;

§165ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρ’ ἡμῖν συμβαίνει τὸ ἀντίθετον.

§166Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πιθανὸν νὰ ἔχητε δίκαιον. Δὲν εἶμαι ἀκριβῶς εἰς γνῶσιν τῶν γιγνομένων εἰς ἅπαντα τὰ ἄλλα Κράτη· ἐγὼ ἓν μόνον γινώσκω Κράτος ἔχον αὐτὴν τὴν τακτικὴν, τὸ Κράτος τὸ Ἀγγλικόν. Ἐκεῖ ὑπολογίζονται πρῶτον αἱ δαπάναι, καὶ ἀναλόγως τῶν δαπανῶν προϋπολογίζονται τὰ ἔσοδα· ἀλλὰ ἐκεῖ ἰσχύει ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ εἰσοδήματος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐλαστικὸς, καὶ δύναται νὰ αὐξηθῇ ἢ νὰ μειωθῇ, κατὰ τὰς παρουσιαζομένας ἀνάγκας· εἰς ἄλλα ὅμως Κράτη γινώσκω ὅτι τηρεῖται ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς τηροῦμεν· δηλαδὴ προηγουμένως κανονίζονται τὰ ἔσοδα, καὶ εἶτα ἐν γνώσει τῶν ἐσόδων κανονίζονται τὰ ἔξοδα· τοῦτο δὲ εἶναι μέτρον ἐπιβαλλόμενον ὅπου οἱ φόροι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ αὐξομειῶνται κατὰ βούλησιν. Τοῦτο τὸ μέτρον ἀκολουθοῦσι καὶ οἱ καλοὶ οἰκογενειάρχαι, οἱ ὁποῖοι ἀναλόγως τῶν πόρων αὑτῶν κανονίζουσι τὰς δαπάνας των. Ταῦτα λέγω ὄχι σχετικῶς πρὸς τὴν σειρὰν τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, ἀλλὰ σχετικῶς πρὸς τὰ ἀλλαχοῦ γιγνόμενα.

§167Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ζήτημα ἀμφισβητούμενον τὸ ζήτημα τοῦτο. Καὶ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύει ὅ,τι ἐν Ἀγγλίᾳ, ἀλλὰ βεβαίως ἓν Κράτος δὲν θὰ φορολογήσῃ, ὅσον καὶ ἂν ἔχῃ πλοῦτον, τοὺς πολίτας πέραν τῶν ἐπιβαλλομένων ἐξόδων του. Ὑπάρχουσι πάγιοι φόροι, οἱ ὁποῖοι δίδουσι τὸ μέτρον τῶν οἰκονομικῶν δυνάμεων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἐκτάκτων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους οὐδέποτε δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν παράδειγμα εὑρέσεως φόρων πρὶν ἐκκαθαρισθῶσιν ἐπακριβῶς αἱ ἀνάγκαι. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν ἐνταῦθα; Ὄχι. Δὲν θέλω νὰ σᾶς διακόψω ἐπὶ πολὺ, ἀλλ’ ἐὰν λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, θέλω ἀποδείξει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν. Ἐνταῦθα ἐκτροχιαζόμεθα, ὁμιλοῦντες περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν.

§168Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν! Ἀλλ’ ἡ πολεμικὴ παρασκευὴ τῆς χώρας διὰ τῶν τακτικῶν Προϋπολογισμῶν οὐδαμοῦ οὐδέποτε συντελεῖται· πάντοτε λύεται τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ τῶν ἐκτάκτων προϋπολογισμῶν, διότι ἀφορᾷ εἰς ἐκτάκτους ἀνάγκας ἡ πολεμικὴ παρασκευὴ τῆς χώρας. Γνωρίζω ὅτι καὶ ἐν Γαλλίᾳ γίνεται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι γίνεται ἐν Ἀγγλίᾳ· συζητοῦνται προηγουμένως αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους καὶ τὰ ἔξοδα· ἀλλ’ ἤδη δὲν πρόκειται περὶ τούτων, προκειμένου νὰ παρασκευάσωμεν τὴν χώραν στρατιωτικῶς.

§169Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἐντελῶς ἐξετράπημεν τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν κατ’ ἀρχὰς, διότι μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν εὑρίσκω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ συζήτησις οὔτε ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, οὔτε ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια. Καὶ οἱ δύο ἔχουσιν ἰσχυρότατα ἐπιχειρήματα. Ἀλλ’ ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἦτο σαφής· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐννοεῖ τὰ νομοσχέδια ταῦτα πάντα ὡς ἓν ὅλον, ὅτι, ἐὰν ἓν τούτων δὲν ψηφισθῇ, δὲν θεωρεῖ, ὅτι ἡ Βουλὴ παρέσχεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰ μέσα, ὅπως ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα αὐτῆς. Θέλετε νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικά; Ἔλθετε νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν στρατιωτικῶν. Ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον ἠρχίσαμεν, δυνάμεθα νὰ συζητῶμεν ἐπὶ πολὺ, χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα, λέγοντες ἕκαστος τὴν γνώμην του. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε καθαρὰ τὴν γνώμην του· τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἐννοεῖ ὡς ἀποτελοῦντα ἓν σύνολον· ἐννοεῖ λοιπὸν πάντα ταῦτα νὰ ψηφισθῶσιν. Ἀφήσατε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν στρατιωτικῶν.

§170Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Κύριε Μπουφίδη, ὅταν πρόκητα περὶ γνωμῶν διαφόρων, φρονῶ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ συζήτησις· διότι, ἂν καθιερώσητε ἄλλην ἀρχὴν, εἶναι περιττὴ εἰς πᾶν ζήτημα ἡ συζήτησις.

§171Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔχει πρακτικὸν λόγον, φίλε μου, ἡ συζήτησις, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσεν, ὅτι δέχεται νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικά. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, — ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην τοῦ λόγου του, — ὅτι οὐδεμίαν ἔχει ἀντίρρησιν νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ, ἀλλὰ συγχρόνως ἐδήλωσεν, ὅτι θεωρεῖ πάντα τὰ νομοσχέδια ταῦτα ὡς ἓν ὅλον, καὶ ἐννοεῖ νὰ ψηφισθῶσι πάντα. Ὑπὸ τοιοῦτον ὅρον δέχεται νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικά. Τί ἄλλο λοιπὸν θέλετε; Περὶ τίνος συζητεῖτε; Ζητεῖτε νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικά· ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σᾶς λέγει, ὅτι τὸ δέχεται. Ἀφήσατε λοιπὸν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§172Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπεν ὅτι δέχεται ὅ,τι ἀποφασίσῃ ἡ πλειονοψηφία· δὲν τὸ ἔθεσε δηλαδὴ ζήτημα ἐμπιστοσύνης.

§173Λ. ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ὡς εἶπον καὶ προηγουμένως, δηλῶ δὲ, ὅτι ἐγώ, ὑποβάλλων τὴν πρότασιν περὶ προτάξεως αὐτῶν, δὲν εἶχον τὴν ὑστεροβουλίαν νὰ μὴ ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ, ἀφοῦ ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικά· ἐξ ἐναντίας θέλω κατακρίνει πάντα, ὅστις θέλει καταψηφίσει ἢ δὲν θέλει ἐγκρίνει τὰς θυσίας καὶ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας. Δὲν πρόκειται ὅθεν περὶ ὑστεροβουλίας, πρόκειται περὶ λογικῆς σειρᾶς τῆς συζητήσεως, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θέλω ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον τὴν Βουλὴν, ἐπαναλαμβάνων τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν καὶ προχθὲς διετύπωσα· δὲν θέλω νὰ ἐπαναλαμβάνω τὰ αὐτὰ ἐπιχειρήματα.

§174Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἰλικρινὲς καὶ πατριωτικὸν ἐνδιαφέρον τῶν αἰτησαμένων νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια συνεκίνησε μυχιαίτατα καὶ ἐμὲ, τὸν ἐλάχιστον πατριώτην. Οὐδέν ποτε Κράτος, καὶ ἐκ τῶν μᾶλλον εὐημερούντων, προέβη οὐχὶ εἰς στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν γενικὴν καὶ τελείαν, οἷαν ἡμεῖς ἐπιζητοῦμεν, ἀλλ’ οὐδ’ εἰς ἁπλῆν μεταρρύθμισιν τῶν στρατιωτικῶν αὐτοῦ πραγμάτων, ἐὰν δὲν εἶχεν ἑτοίμην καὶ διαθέσιμον τὴν πρὸς τοῦτο ἀναγκαίαν δαπάνην, οὐ μόνον ἵνα ἀποφύγῃ βεβαίαν ἀδυναμίαν περὶ τὴν ἐφαρμογὴν, ἀλλὰ καὶ ἵνα μὴ ἀποκομίσῃ ἠθικὴν ζημίαν ἐπὶ τῇ ἀδυναμίᾳ ταύτῃ καὶ μὴ κατηγορηθῇ ἐπὶ ἐλλείψει πατριωτισμοῦ. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀγογγύστως θὰ δεχθῇ τὰς θυσίας ταύτας, ἀλλὰ δὲν δύναταί τις νὰ καλέσῃ ἀπάτριδα τὸν ἀδυνατοῦντα νὰ εἰσφέρῃ εἰς χρῆμα ὅ,τι εἶναι πρόθυμος νὰ δώσῃ εἰς αἷμα. Προκειμένου περὶ τοσοῦτον σοβαρᾶς ἐργασίας, ζητεῖτε νὰ ἐπισπεύσωμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐμελετήσαμεν ἔτι, καὶ δικαίως, ἀφοῦ οὐδὲ διενεμήθησαν ἀκόμη. Ἐὰν πρόκηται διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ν’ ἀντιμετωπίσωμεν ἐπειγούσας ἐξωτερικὰς περιστάσεις, πολὺ φοβοῦμαι, μήπως τὰ προτεινόμενα ταῦτα μέτρα δὲν εἶναι προωρισμένα ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὰς ἀνάγκας τοῦ ἔθνους. Ἡ μετάβασις ἐξ ἑνὸς ὀργανισμοῦ εἰς ἕτερον ἐν τοσοῦτον βραχεῖ χρόνῳ καὶ οὕτως ἀποτόμως εἶναί τι γιγαντιαῖον. Ὁ νέος ὀργανισμὸς θὰ συγκλονίσῃ τὸ καθεστὼς, πρὸς τὸ ὁποῖον εἴμεθα ἀρρήκτως συνδεδεμένοι μὲ τόσων ἐτῶν ἕξεις καὶ συνηθείας. Ἡ μετάβασις ἐξαπίνης ἀπὸ τοῦ ἑνὸς ὀργανισμοῦ εἰς τὸν ἕτερον δὲν εἶναι εὔκολον. Ἐὰν πρόκηται περὶ ἐπειγουσῶν περιστάσεων, πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι αὗται θὰ μᾶς εὕρωσιν ἀπομεμακρυσμένους ἀπὸ τὸν παλαιὸν ὀργανισμὸν, πολὺ δὲ ἀπέχοντας ἀπὸ τὸν νέον· θὰ μᾶς εὕρωσιν εἰς τὴν δοκιμαστικὴν ἐφαρμογὴν, θὰ μᾶς εὕρωσιν ἐν πλήρει ἀνικανότητι.

§175Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ σκοπός.

§176Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν πρόκηται ν’ ἀποβλέψωμεν καὶ νὰ ἐργασθῶμεν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ἔθνους, συμφερώτερον, κατὰ τὴν ταπεινήν μου γνώμην, εἶναι νὰ βελτιώσωμεν τὸ ἐνεστώς. Τοῦτο θὰ ἦναι λυσιτελέστερον καὶ πατριωτικώτερον, ὡς μᾶλλον προσαρμοζόμενον εἰς τὴν σοβαρότητα τῶν περιστάσεων.

§177Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἡ συζήτησις περὶ τοῦ τίνα νομοσχέδια πρέπει νὰ προταχθῶσι παρουσιάζει τόσα ἁδρὰ ἐπιχειρήματα καὶ ὑπὲρ τῆς μιᾶς καὶ ὑπὲρ τῆς ἑτέρας γνώμης, ὥστε καθίσταται δίλημμα. Διότι καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων στηρίζονται ἐπὶ ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι δύσκολον νὰ πολεμηθῶσιν, ἀλλὰ καὶ οἱ ζητοῦντες τὴν πρόταξιν τῶν οἰκονομικῶν νομοσχεδίων ἐπίσης δὲν στεροῦνται ἰσχυρῶν ἐπιχειρημάτων. Πολὺ δικαίως εἶπόν τινες ἐκ τῶν ζητούντων τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ὅτι πρέπει νὰ πιστωθῶσι πρότερον αἱ ἀνάγκαι, νὰ πιστωθῶσιν αἱ δαπάναι, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δαπανῶν τούτων νὰ ζητηθῶσι παρὰ τοῦ λαοῦ φόροι. Ἐὰν ἐπρόκειτο ἄνευ νέας φορολογίας, ἐὰν ἐπρόκειτο ἄνευ ἐκτάκτου τινὸς δαπάνης, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐσόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους νὰ προσπορισθῶμεν τὸ χρῆμα τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν νομοσχεδίων, βεβαίως τότε δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην συζητήσεως περὶ τοῦ ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις περὶ τῆς ἐξευρέσεως χρήματος. Ἀλλ’ ἐπειδὴ πρόκειται, κύριοι Βουλευταὶ, περὶ προσπορισμοῦ τοῦ χρήματος αὐτοῦ οὐχὶ ἐκ τακτικῶν τοῦ Κράτους ἐσόδων, ἀλλὰ διὰ νέας φορολογίας, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι, ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ἦναι ἡ φορολογία αὕτη, πάντοτε θὰ ἦναι λίαν βαρεῖα ἐν τῇ οἰκονομικῇ δυσπραγίᾳ, εἰς ἣν εὑρίσκεται ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὰς ἀνάγκας αὐτὰς, πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν, εἰ δυνατὸν, νὰ τὰς ἐλαττώσωμεν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἀναποδράστων πλέον δαπανῶν νὰ ζητήσωμεν φόρους παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν, ὅτι τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν παρέσυραν ἐκ πνεύματος κομματισμοῦ, ἵνα διὰ συλλαλητηρίων καὶ διαδηλώσεων ἀποδοκιμάσῃ τοὺς φόρους. Ἴσως οἱ φόροι εἶναι μικροί· ἴσως ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον ζητοῦνται, εἶναι ἄξιος θυσιῶν, καὶ θυσίας τοιαύτας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔδειξε πάντοτε ὅτι ἀποδέχεται εὐχαρίστως. Μὴ λησμονῶμεν ὅτι πάντοτε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐφάνη πρόθυμος, ὅταν τῷ ἐζητήθησαν θυσίαι, ὅπως σωθῇ τὸ ἔθνος ἀπὸ τὴν χρεωκοπίαν. Δὲν θ’ ἀρνηθῇ ἴσως καὶ τώρα νὰ δώσῃ τὸ ἀπαιτούμενον χρῆμα, ἀλλ’ ἡ ἀπαίτησις τοῦ χρήματος πρέπει νὰ συνοδεύηται μὲ τὴν βεβαίωσιν, ὅτι ἐξηντλήθησαν πάντες οἱ ἄλλοι πόροι, καὶ ὅτι πρέπει διὰ φόρων νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει ἰδέαν ἄλλην, ἣν πρέπει νὰ ἀποδείξωμεν πεπλανημένην, καὶ τότε νὰ ζητήσωμεν φόρους. Ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι αἱ θυσίαι, τὰς ὁποίας ζητοῦμεν παρ’ αὐτοῦ, πρέπει νὰ γείνωσι γενικώτεραι· ἔχει τὴν ἰδέαν, ὅτι δύναται ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους νὰ παράσχῃ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν στρατιωτικὴν ὀργάνωσιν τῆς χώρας. Καὶ ἐφ’ ὅσον ἔχει τὴν ἰδέαν ταύτην καὶ νομίζει ὅτι ἡμεῖς ὑποβάλλομεν αὐτὸν εἰς κομματικὰς θυσίας, ἵνα ἐξεύρωμεν τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα δύναται νὰ παράσχῃ τὸ Κράτος, δικαίως δύναται νὰ ἀρνῆται νὰ δώσῃ τοὺς φόρους τούτους...

§178Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὑποδείξατε σεῖς τὰ μέσα.

§179Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Ἀφήσατέ με νὰ τελειώσω, παρακαλῶ. Πρέπει ἀκριβῶς λοιπὸν νὰ ἀποδείξωμεν εἰς τὸν λαὸν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα μέσα, καὶ ὅτι μόνον διὰ τῶν φόρων εἶναι δυνατὸν νὰ πληρωθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους. Ἔχω καὶ ἐγὼ μίαν ἰδέαν. Ἡ ἰδική μου ἰδέα εἶναι ἴσως πρωτότυπος, ἴσως ἰδιότροπος, ἴσως ἰδιόρρυθμος. Ἀλλὰ νομίζω πάντοτε, ὅτι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς συζητήσεως καὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ γενικωτέρα συζήτησις, συζήτησις, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ ἐξηγηθῶσιν οἱ λόγοι, καὶ νὰ πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὅτι δὲν δύνανται νὰ γείνωσιν ἄλλαι οἰκονομίαι. Ἔπρεπεν ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἁρμόδιοι καὶ εἰς θέσιν τοιαῦτα νὰ ὑποδείξωσι καὶ τοιαῦτα νὰ ἐφαρμόσωσι, νὰ ἔλθωσι νὰ μᾶς εἴπωσι, μέχρι τίνος βαθμοῦ δύναται νὰ φθάσῃ τὸ μαχαῖρι εἰς τὴν περικοπὴν τῶν ἀχρήστων δαπανῶν, διὰ νὰ φθάσωμεν μέχρι τοῦ σημείου τοῦ νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν λαὸν φορολογίαν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου, ἵνα οὕτω πεισθῇ καὶ οὗτος, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἄλλως νὰ γείνῃ, καὶ ὅτι σιδηρᾶ ἀνάγκη ἐπιτάσσει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν φορολογίαν ταύτην. Ἐν ὅσῳ ὅμως ὁ λαὸς ἔχει—καὶ δικαίως, κατ’ ἐμὲ,— τὴν ἰδέαν, ὅτι αἱ δαπάναι δύνανται νὰ ἐλαττωθῶσιν, ἂν ὄχι κατὰ τὸ ὅλον, τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ τῶν ἀναγκαίων χρημάτων, καὶ τότε νὰ ζητήσωμεν παρ’ αὐτοῦ φόρους μόνον διὰ τὸ ἕτερον ἥμισυ, βεβαίως δυσφορεῖ καὶ διστάζει νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας. Διότι, διατί τάχα;—ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν—οἱ ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους, ἐκεῖνοι, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ηὐξήθη, δὲν εἶναι Ἕλληνες; δὲν πρέπει καὶ αὐτοὶ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας; Πρέπει ἆρά γε αἱ θυσίαι νὰ ζητῶνται μόνον παρὰ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πάσχει, παρὰ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος πεινᾷ; Ἐγὼ εἶμαι ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας, ἡ ὁποία μοὶ ἔδωκεν ἐντολὴν νὰ προσπαθήσω διὰ τῆς φωνῆς καὶ τῆς ψήφου μου νὰ ἐξεύρω τρόπον, ὅπως σώσω αὐτὴν ἀπὸ τῆς δυστυχίας· ὅταν δ’ ἐπανέλθω παρὰ τοῖς συμπολίταις μου μετὰ τὴν ψήφισιν τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, θὰ μοὶ εἴπωσιν οὗτοι: «καὶ ἄλλα βάρη μᾶς ἐπέβαλες, ἐνῷ ἠδύνασο νὰ ζητήσῃς τὴν ἐφαρμογὴν τόσων οἰκονομιῶν!» Γνωρίζετε ποίαν ἰδέαν ἔχει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς περὶ ἡμῶν, καὶ δὲν ἔχει ἴσως ἄδικον, φρονῶν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ δὲν φροντίζουσι περὶ ἄλλου ἢ κατὰ μέγα μέρος περὶ προσωπικῶν ζητημάτων. Ἂς προηγηθῇ μία συζήτησις τοιαύτη, ἵνα πεισθῇ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, καὶ βεβαίως ἐπὶ τοιούτου θέματος ἐλπίζω ὅτι οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ ἄρνησις εἰς θυσίας· οὔτε δύναται ἐξ ὑστεροβουλίας νὰ ὁμιλῇ τις τοιουτοτρόπως, ὅταν πρόκηται περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τῶν ζητημάτων, περὶ τῶν ὑψίστων τοῦ ἔθνους ἀναγκῶν.

§180ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ Νομαρχία τῆς Ἠλείας.

§181Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Βεβαίως νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ Νομαρχία, ἐὰν πρόκηται διὰ τοῦ μέτρου τούτου νὰ σώσητε τὸν λαὸν ἀπὸ τὴν φορολογίαν τὴν ἐπιβαλλομένην ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ οἴνου. Βεβαίως πρέπει νὰ καταργηθῶσι καὶ Πρωτοδικεῖα καὶ Γυμνάσια, μολονότι τὸ Γυμνάσιον ἡμῶν εἶναι δημοσυντήρητον. Ἐνθυμοῦμαι ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1898, ὅτε ὁ μέγας τῆς Ἑλλάδος πολιτικὸς ἀνὴρ, ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐζήτει φόρους παρὰ τοῦ λαοῦ, ὠνόμαζε τὴν πολιτικὴν ἐκείνην πολιτικὴν τῆς καρδίας, καὶ ὄχι τοῦ νοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν σήμερον, τότε δὲ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ἔφερεν ὡς μίαν τῶν οἰκονομιῶν τὴν κατάργησιν τεσσάρων Πρωτοδικείων πρὶν συστηθῶσι τὰ νέα, τὰ σήμερον ὑπάρχοντα. Καὶ ἀφοῦ τότε, ὅτε ἦσαν ὀλιγώτερα τὰ Δικαστήρια, προέβαλε τὸ μέτρον τοῦτο, δὲν δύναται ἆρά γε καὶ τώρα νὰ πράξῃ τοῦτο, καὶ τὰ καταργούμενα νὰ ᾖναι δέκα; Ἴσως τοὐναντίον ἔπρεπε νὰ ᾖναι καὶ διπλάσια τὰ νέα, ἀλλὰ τότε μόνον, ὅταν δύναται νὰ τὰ ἔχῃ χωρὶς νὰ ζητήσῃ αὔξησιν εἰσαγωγικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου.

§182Ν. Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Κατηναλώσαμεν ὁλόκληρον συνεδρίασιν, ὁμιλοῦντες περὶ ἀνέμων καὶ ὑδάτων!

§183Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κύριε Στράτε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνέπτυξαν ἄλλοι τὴν χρησιμότητα τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σίτου καὶ τοῦ οἴνου, δὲν ἐκάμετε αὐτὴν τὴν παρατήρησιν· διατὶ τὴν κάμνετε πρὸς ἐμέ; Ἐξακολουθῶν λέγω, ὅτι πρόδηλοι εἶναι αἱ ἀνάγκαι αὗται, ἀλλὰ πρέπει, εἰ δυνατόν, νὰ γείνωσιν ἄνευ βλάβης· ἀλλὰ δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ἁρμόδιος νὰ ὑποδείξω οἰκονομίας, ἢ νὰ κρίνω περὶ οἰκονομιῶν, ἢ νὰ πείσω τὸν κόσμον περὶ οἰκονομιῶν. Ἄλλοι εἶναι οἱ ἁρμόδιοι. Καὶ ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε πρὸς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι ἕτοιμος ν’ ἀποδεχθῇ πᾶσαν δυνατὴν οἰκονομίαν, καὶ ἀφοῦ ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες ὅτι εἶναι καὶ δυναταὶ καὶ ἐπιβαλλόμεναι πολλαὶ ἀκόμη οἰκονομίαι, δὲν νομίζετε, ὅτι προτιμότερον θὰ ἦτο νὰ γείνῃ μία τοιαύτη συζήτησις, καὶ νὰ μὴ καταναλισκώμεθα εἰς συζήτησιν περὶ τοῦ ποῖα θὰ προταχθῶσι πρῶτα, ὅταν ἤμεθα βέβαιοι, ὅτι, ἂν δὲν ψηφισθῶσι τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια, βεβαίως δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι τὰ στρατιωτικά, καὶ ψηφιζόμενα, ὅτι ἐπίσης, ἂν δὲν ψηφισθῶσι τὰ στρατιωτικά, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν φορολογικῶν; Ἐὰν νομίζητε, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ τοιαύτη συζήτησις, συμφώνως μὲ τὴν ἰδέαν μου, τότε τάσσομαι μὲ τὴν γνώμην τῶν φρονούντων, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, διότι ἐλπίζω, ὅτι δύνανται κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτῶν ν’ ἀναπτυχθῶσιν ἰδέαι, αἱ ὁποῖαι θὰ καταστήσωσιν αὐτὰ ὀλιγώτερον δαπανηρὰ, καὶ ὅτι, ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ οἰκονομικὸν ζήτημα, θὰ εὑρεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν θέσιν νὰ ἐλαττώσῃ τὰς δαπάνας. Δὲν εἶναι, Κύριοι, ὁ λαὸς τῆς Ἑλλάδος ἄπατρις, καὶ δὲν εἶναι διατεθειμένος νὰ ἀρνηθῇ τοὺς φόρους, ὅταν οἱ φόροι οὗτοι πρόκηται νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὰ μεγάλα ὄνειρα τοῦ ἔθνους· εἶναι ἕτοιμος νὰ ὑποστῇ πᾶσαν θυσίαν, ἐὰν πεισθῇ, ὅτι πάντες γενικῶς ὑφίστανται τὰς θυσίας ταύτας, καὶ ὅτι ἐξηντλήθησαν ὅλα τὰ μέσα. Ἐν ὅσῳ δὲν πείθεται περὶ τούτου, δικαίως ἀρνεῖται νὰ ὑποβληθῇ εἰς νέαν φορολογίαν.

§184Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τῷ ὄντι, κύριε Πρόεδρε, παράδοξον εἶναι ἐπὶ τοιούτου θέματος προτάξεως νομοσχεδίων, καὶ κατόπιν τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐπὶ τόσην ὥραν ν’ ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ συζητοῦσα. Καὶ ἄν τοὐλάχιστον τὸ θέμα τοῦτο εἶχέ τι τὸ οὐσιῶδες, τότε ἠδύνατό τις νὰ νομίσῃ, ὅτι ἔχει λόγον ἡ τοιαύτη συζήτησις· ἀλλὰ προκειμένου μόνον περὶ τῆς προτάξεως τῶν νομοσχεδίων καὶ οὐχὶ περὶ τῆς κατ’ οὐσίαν συζητήσεως αὐτῶν, πρέπει νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι ὁμιλοῦμεν καθ’ ἡμῶν αὐτῶν. Καὶ ἐκφράζονται ἑκατέρωθεν ὑπόνοιαι τερατώδεις· διότι, ὅταν ᾖναι τόσον ἀλληλένδετα τὰ νομοσχέδια, βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ διεξάγηται τοιοῦτος ἀγὼν περὶ τοῦ τίνα θὰ ψηφισθῶσι πρῶτα. Τὰ στρατιωτικὰ προϋποθέτουσι πόρους. Ὁ ψηφίζων λοιπὸν τὰ στρατιωτικὰ ἔχει ἐν τῷ νῷ, ὅτι πρέπει νὰ εὕρῃ τοὺς πόρους, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ὑπηρετηθῶσιν οἱ νόμοι αὐτοί. Ἀλλὰ ὁποῖός τις θὰ ἦτο ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ψηφίζει τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἐν ᾧ δὲν ἔχει νὰ προτείνῃ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἐφαρμοσθῶσι ταῦτα, γινόμενα νόμοι; Ὁ τοιοῦτος βεβαίως ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ἄφρων ἢ ἔνοχος ἐσχάτης προδοσίας. Ἀλλ’ ὁ ψηφίζων μόνον τὰ φορολογικά, ὁ ψηφίζων τὰ οἰκονομικὰ μέτρα, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐν νῷ νὰ ψηφίσῃ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἕνεκα τῶν ὁποίων καὶ μόνον προτείνονται τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα μέτρα, ἐκεῖνος θὰ ἦναι οὐχὶ ἔνοχος ἐσχάτης προδοσίας, ἀλλ’ ἔνοχος τῆς μεγίστης τῶν λωποδυσιῶν ἐπὶ τοῦ χρήματος τοῦ λαοῦ. Λοιπὸν πρέπει νὰ νομίσωμεν, ὅτι θὰ εὑρεθῶσι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐγείρωσι τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι εἶναι ἔνοχοι ἢ ἐσχάτης προδοσίας ἢ οἰκτροτάτης λωποδυσίας; Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγερθῇ τοιαύτη ὑπόνοια, καὶ νὰ γίνηται τοιοῦτος πόλεμος περὶ τοῦ ἂν θὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ ἢ τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια; Ἀλλὰ προκειμένου περὶ προτάξεως ἁπλῶς, δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ λησμονῶμεν ποία εἶναι ἡ λογικὴ σειρά. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἐφαρμόζεται, προκειμένου περὶ Κράτους, τὸ ἀντίστροφον ἀκριβῶς ἐκείνου, ὅπερ ὀφείλει νὰ ἐφαρμόζῃ ὁ ἰδιώτης. Ὁ ἰδιώτης θὰ ἐξετάσῃ προηγουμένως τοὺς πόρους αὑτοῦ, καὶ τότε θὰ ὁρίσῃ κατὰ τάξιν τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας διὰ τῶν πόρων αὐτῶν θὰ πληρώσῃ. Ἀλλὰ τὰ Κράτη, εἴτε μεγάλα εἴτε μικρὰ, ἔχουσι πόρους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι διαγεγραμμένοι δι’ ὁρίων ἀνυπερβλήτων, ἔχουσι πόρους, οὕτως εἰπεῖν, ἀπεριορίστους, οὓς δὲν ὑποτίθεται ποτὲ, ὅτι καθ’ ὁλοκληρίαν ἐξήντλησαν ἐν εἰρήνῃ καὶ καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν ν’ ἀντιμετωπίσωσι μεγίστην τινὰ τοῦ Κράτους ἀνάγκην. Μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι σήμερον πρόκειται περὶ τῶν ὑψίστων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἔθνους· καὶ ὅταν πρόκηται περὶ τῶν ὑψίστων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἔθνους, θὰ ἤμεθα ὑβρισταὶ ἡμῶν αὐτῶν καὶ τοῦ ἔθνους, ἐὰν εἴπωμεν, ὅτι δὲν ψηφίζομεν τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, διότι θέλομεν νὰ ἴδωμεν προηγουμένως, ἂν ἔχομεν πόρους, ἵνα σώσωμεν τὸ ἔθνος καὶ τὸ Κράτος. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπωμεν τοῦτο, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἔχομεν μίαν ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχουσι πόροι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν στρατιωτικῶν νόμων; Μήπως, ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν τοὺς πόρους τούτους προκαταβολικῶς, ἕπεται ὅτι θὰ ἦναι ματαιοπονία, ἐὰν ἀποφασίσωμεν περὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ὡς σχετιζομένων πρὸς ὑψίστην ἐθνικὴν ἀνάγκην, μὴ ἀμφισβητουμένην; Μήπως κατ’ ἀρχὴν ἀμφισβητεῖται, ὅτι πρέπει νὰ εὑρεθῶσι καὶ δύνανται νὰ εὑρεθῶσιν οἱ πόροι; Αἱ διαφωνίαι ὡς πρὸς τοῦτο περιστρέφονται μόνον εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ εἴδους τῶν πόρων. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος τόσον σαφῶς καὶ ἐπιστημονικῶς ἔθηκε τὸ ζήτημα, εἶπε κατόπιν ἄλλων τινῶν, ὅτι δὲν πρόκειται ἤδη περὶ ἐκτάκτων δαπανῶν...

§185Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι καὶ προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν ἀναγκῶν δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς πόρους· ἠθέλησα μόνον νὰ εἴπω περὶ τῶν κινδύνων, τοὺς ὁποίους πρόκειται νὰ ὑποστῶμεν.

§186Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ εἴπετε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γίνεται νῦν, εἶναι ἐσφαλμένον, καὶ εἰς τὸ σφάλμα τοῦτο ὑπέπεσαν πλεῖστοι ὅσοι τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, συζητοῦντες τὴν οὐσίαν προκαταβολικῶς, διὰ νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα τῆς προτάξεως. Διὰ τοῦ τρόπου τούτου καὶ τῆς τοιαύτης συζητήσεως προδικάζομεν. Οὕτως ὁ παραδεχόμενος νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ὑποτίθεται παραλόγως προαποφασίζων κατὰ τῶν φορολογικῶν νομοσχεδίων, καὶ ὁ ψηφίζων νὰ προταχθῶσι τὰ φορολογικὰ προαποφασίζει κατὰ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Τοῦτο δὲν εἶναι εὔλογον. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν, εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσωμεν καὶ θὰ εὕρωμεν, ὅταν θὰ συζητηθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια· διότι, ἐὰν ἴδῃ ἡ Βουλή, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐκτάκτων ἀναγκῶν, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει ὅτι θὰ ψηφίσῃ τὰ μέτρα τὰ οἰκονομικὰ, εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἀποφασίσῃ περὶ τῶν στρατιωτικῶν, διότι καὶ τὰ δύο αὐτὰ θὰ ἔχῃ ἐν τῷ νῷ, ὅτι δηλ. ψηφίζουσα τὰ στρατιωτικὰ μέτρα ἔχει ὑπ’ ὄψει τὸ κατεπεῖγον καὶ τὸ κρίσιμον τῶν περιστάσεων, ὡς καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων. Πρέπει λοιπὸν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι προηγουμένως πρέπει νὰ συζητήσωμεν τὰς ἀνάγκας, καὶ κατόπιν νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων αἱ ἔκτακτοι αὗται ἀνάγκαι πρόκειται νὰ πληρωθῶσι.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, παρακαλῶ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή. Οἱ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἐπειδὴ εἶναι δυσδιάκριτον τὸ ἀποτέλεσμα, θὰ ἐρωτήσω ἀντιθέτως. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ πρότασις τοῦ νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἐγένετο δεκτή.

§188Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ γνώμη τοῦ Προεδρείου εἶναι, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τῆς προτάξεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων.

§190Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι 15 Βουλευταί, ζητοῦντες ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως;

§192Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πῶς δὲν ὑπάρχουσι, κύριε Πρόεδρε; Δεκαπέντε περίπου ἠγόρευσαν.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν βλέπω ἄλλον, ἐκτὸς ὑμῶν, ἐγερθέντα.

§194Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προταχθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας.

§196Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτὴ εἶναι μία μεταβολὴ ἀπότομος, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ καταγγείλω. Μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως γίνεται ταύτην τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν δὲν ἔχομεν οὐδὲ τὰ νομοσχέδιά μας ἐδῶ. Ἂς συνταχθῇ αὔριον ἡ ἡμερησία διάταξις κατὰ τὸν τρόπον, τὸν ὁποῖον ἡ πλειονοψηφία ἐπιθυμεῖ.

§197Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀποδέχομαι τὴν πρότασιν ν’ ἀναβληθῇ ἡ συνεδρίασις, καὶ αὔριον νὰ προταχθῶσι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια. Πρῶτον δὲ μεταξὺ τῶν στρατιωτικῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει θ’ ἀναγραφῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ στρατολογίας.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις (Ὥρᾳ 8 μ. μ.).