1903.06.07

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 4

Τῆς 7 Ἰουνίου 1903.

(Σάββατον).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 6 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ πιλοποιοὶ ὑποβάλλουσι παράπονα κατὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τῶν πιλημάτων πρὸς κατασκευὴν πίλων, προβάλλοντες ὅτι διὰ τούτου 2500 ἐργάται, ἐργαζόμενοι εἰς τὰ νῦν ὑπάρχοντα ἐργοστάσια, θέλουσιν ἐκλείψει. Ὁ Γ. Ν. Οἰκονομόπουλος, κάτοικος Μεθώνης, ἐξ ὀνόματος πολλῶν συμπολιτῶν του ὑποβάλλει παράπονα διὰ τὴν πλημμελῆ λειτουργίαν τῆς ταχυδρομικῆς συγκοινωνίας Μεθώνης. Θὰ σταλῇ ἡ ἀναφορά του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω νομοσχέδιον περὶ ἀπαλλοτριώσεως οἰκοπέδων τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, τὸ ὁποῖον εἶχεν εἰσαχθῆ, νομίζω, καὶ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ὡς γνωστὸν, ἡ λεωφόρος Συγγροῦ διαιρεῖται εἰς τρία τμήματα, ἐξ ὧν τὸ πρῶτον ἔχει πλάτος 40 μέτρων, τὸ δεύτερον 30 καὶ τὸ τρίτον 25 μέτρων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀφορᾷ τὸ τμῆμα τὸ ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 8).

§4ΙΣΙΔ. ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Καὶ πρὸς ἡμᾶς, κύριε Πρόεδρε, εἶχεν ἀποσταλῆ ἀναφορὰ τῶν κατοίκων τοῦ Παλαιοῦ Φαλήρου, οἱ ὁποῖοι παρεπονοῦντο κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς διαχειριστικῆς τῆς περιουσίας τοῦ μακαρίτου Συγγροῦ, ὅτι δὲν ἠθέλησεν αὕτη ν’ ἀποζημιώσῃ τοὺς ἰδιοκτήτας διὰ τὴν κατάληψιν τῶν οἰκοπέδων ἐκείνων, ἅτινα ἦσαν ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως. Τὸ παράπονον τῶν κατοίκων ἦτο δικαιότατον, διότι ἐπρόκειτο περὶ καθαρῶς ἰδιωτικῆς ὁδοῦ, δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ περὶ ὁδοποιΐας διατάξεις. Ἤδη ὁ κύριος Ὑπουργὸς προέλαβε καὶ κατέθηκε νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαλλοτριοῦνται αὐτὰ τὰ οἰκόπεδα, καὶ ἀποζημιοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται. Ἐπὶ τούτῳ ἐκφράζω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τὰς εὐχαριστίας τῶν κατοίκων ἐκείνων, τῶν ὁποίων κατελήφθησαν τὰ οἰκόπεδα.

§5Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ μέρους ἐπίσης τῶν αὐτῶν συμπολιτῶν, τῶν ὁποίων τὰ οἰκόπεδα κατελήφθησαν κατὰ τὴν κατασκευὴν τῆς λεωφόρου Συγγροῦ, ἔρχομαι καὶ ἐγὼ νὰ ἐκφράσω τὴν αὐτὴν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τῇ ὑποβολῇ τοῦ νομοσχεδίου.

§6ΒΟΖΙΚΗΣ. Τί λέγει τὸ νομοσχέδιον;

§7Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἦτο δικαιότατον νὰ ὑποβληθῇ.

§8ΒΟΖΙΚΗΣ. Δὲν τὸ ἠξεύρομεν. Εἶναι ἄξιον συγχαρητηρίων;

§9Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄξιον, κύριε συνάδελφε, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχητε καμμίαν ἀνησυχίαν, οὔτε ἀμφιβολίαν. Ἰδοὺ περὶ τίνος πρόκειται. Πρὸς κατασκευὴν τῆς λεωφόρου Συγγροῦ κατελήφθησαν οἰκόπεδα ἀνήκοντα εἰς ἰδιώτας. Τὸ τμῆμα τῶν γηπέδων, τὸ εὑρισκόμενον ἐντὸς τοῦ σχεδίου τῆς πόλεως, ἐκρίθη ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποζημιωθῇ παρὰ τῆς διαχειριστικῆς ἐπιτροπῆς. Τοῦτο ἦτο ἄδικον, καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ προβλέπει περὶ τῆς ἀποζημιώσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο ἐκφράζω τὴν βαθεῖαν εὐγνωμοσύνην τῶν συμπολιτῶν μου τούτων, τῶν ὁποίων τὸ δίκαιον ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ.

§10Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι ἐθνικὴ ὁδὸς ἢ ἰδιωτική;

§11Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καθαρῶς ἰδιωτική. Δὲν εἶναι δημοτική, διότι οὔτε πρᾶξις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ὑπάρχει, ἀναγνωρίζουσα αὐτὴν ὡς δημοτικήν. Ἐκτὸς δὲ τούτου δὲν δύναται νὰ νοηθῇ δημοτικὴ, ὁδὸς τοιαύτην ἔχουσα εὐρύτητα, 40 μέτρων περίπου. Εἶναι καθαρὰ ἰδιωτικὴ ὁδὸς, ὀφειλομένη εἰς τὸ κληροδότημα τοῦ μακαρίτου Συγγροῦ.

§12Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τίς θὰ συντηρῇ αὐτήν;

§13Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Δημόσιον, χάριν τοῦ ὁποίου καὶ κατεσκευάσθη.

§14Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ θὰ τὴν συντηρῇ;

§15Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§16Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπάρχει περιουσία;

§17Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀργυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§19Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προηγηθῇ ἄλλος, ἕως ὅτου ἔλθῃ ὁ κ. Στυμφαλιάδης.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μοσχούλας.

§21ΦΩΤ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν ταῖς ἐφημερίσιν ἀνέγνων διαμαρτυρίας τῶν οἰνοπνευματοποιῶν Πειραιῶς ἐν σχέσει πρὸς τὸ ζήτημα τῆς διαθέσεως τοῦ πλεονάσματος τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι ἡ ἀνάμιξις αὕτη, καθ’ ὃν τρόπον γίνεται, τῶν κ. οἰνοπνευματοποιῶν εἰς ἀλλοτρίαν περιουσίαν βεβαίως εἶναι ἄτοπος. Ἔχουσι βεβαίως δικαίωμα οἱ κ. οἰνοπνευματοποιοὶ νὰ ζητήσωσιν ἐπ’ ὠφελείᾳ αὐτῶν τὴν ἀνάληψιν τοῦ πλεονάσματος τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ καθ’ ὃν τρόπον διαμαρτύρονται, διῃρημένοι εἰς δύο στρατόπεδα, νομίζω ὅτι δίδουσι τὸ δικαίωμα εἰς οἱονδήποτε ἀντιπρόσωπον τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν νὰ χαρακτηρίσῃ τὴν στάσιν αὐτῶν οὐχὶ ὡς εἰλικρινῆ καὶ ἐμπρέπουσαν εἰς ἐργοστασιάρχας, οἵτινες ἀποτελοῦσι μίαν μεγάλην βιομηχανίαν τοῦ τόπου. Ἡ ἄτοπος δ’ αὕτη ἀνάμιξις τῶν οἰνοπνευματοποιῶν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μοὶ ὑπενθυμίζει τὴν ἐπίσης ἀξιόμεμπτον καὶ ἔνοχον, δύναμαι εἰπεῖν, ἀνάμιξιν τῶν σταφιδεμπόρων εἰς τὸ ζήτημα τοῦ Μονοπωλίου τῆς σταφίδος· διότι καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβληθῇ ἡ σύμβασις τοῦ Μονοπωλίου ἐν τῇ Βουλῇ, ἐπέδραμον εἰς Ἀθήνας, ἵνα ἐνεργήσωσι πλησίον τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν καὶ διὰ τῆς ἀναμίξεως αὐτῶν καὶ τῶν ἐνεργειῶν των ματαιώσωσι τὴν ψήφισιν τῆς ὑποβληθείσης παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως συμβάσεως τοῦ Μονοπωλίου. Ὀφείλω δὲ νὰ διακηρύξω, ὅτι ἡ ἐπιδρομὴ αὐτῶν ἐν τῇ πρωτευούσῃ ὑπῆρξε τὸ κυριώτερον αἴτιον τῆς ἐξεγέρσεως τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν· διότι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, βλέποντες ὅτι τὸ σταφιδεμπόριον, περιελθὸν κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς χεῖρας ἄνευ κεφαλαίων, ὑπῆρξεν ὁ ἀμείλικτος διώκτης, ὑπῆρξεν ὁ τύραννος, οὕτως εἰπεῖν, τῆς σταφιδοπαραγωγῆς,—διότι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν καὶ μέχρι σήμερον ἔτι ἀπομυζᾷ τοῦτο τὸ αἷμα καὶ τὸν ἱδρῶτα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν,—διὰ τοῦτο κυρίως ἐξηγέρθησαν, ἵνα διαμαρτυρηθῶσι κατὰ τοιαύτης ἀνοικονομήτου πλέον καταστάσεως.

§22ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὰ εἴπαμεν αὐτά.

§23ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Εἶναι δικαίωμά μου νὰ ὁμιλήσω, χωρὶς νὰ σᾶς δώσω λόγον; Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ ἄτοπος αὕτη ἀνάμιξις ἀφ’ ἑνὸς τῶν οἰνοπνευματοποιῶν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τῶν σταφιδεμπόρων ἐδημιούργησε τὴν ἐξέγερσιν τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι ἀμύνονται πλέον ὑπὲρ τοῦ ἄρτου τῶν τέκνων αὐτῶν, ὑπὲρ ἑστιῶν καὶ βωμῶν. Ἐπειδὴ δ’ εὐτυχῶς ἡ ἐξέγερσις ἡ παρατηρηθεῖσα κατηυνάσθη ἐκ τῆς πεποιθήσεως ὅτι ἡ Κυβέρνησις πατρικῶς μεριμνᾷ, ὅπως εἰσαγάγῃ κατὰ τὴν ἐνεστῶσαν Σύνοδον νομοσχέδιον ἐξασφαλίζον τὴν ἐφετεινὴν παραγωγήν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον στάδιον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις μετὰ τῶν Τραπεζῶν, αἱ σχετιζόμεναι πρὸς τὴν διάθεσιν τοῦ πλεονάσματος τῆς ἐφετεινῆς παραγωγῆς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις αἱ σχετικαὶ πρὸς τὴν σύμβασιν τοῦ Μονοπωλίου, καὶ ἂν ἔλαβεν εἴδησιν ἐκ Λονδίνου περὶ τῶν τροπολογιῶν τῆς συμβάσεως· ἂν δηλ. ἡ Ἑταιρεία ἐδέχθη τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§24Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐδήλωσεν ἐπιθυμίαν νὰ ἀνακοινώσω, ἐὰν ἐγένετο συνεννόησις μετὰ τῶν ἐνταῦθα Τραπεζῶν πρὸς κανονισμὸν τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ἐφετεινὴν παραγωγὴν τῆς σταφίδος, διότι, καθ’ ἃ εἶπεν, ἀνέγνω διαμαρτύρησιν Ἑταιρείας οἰνοπνευματοποιῶν κατὰ τοῦ μέτρου τούτου. Ἀλλὰ καὶ ἄλλην ἐδήλωσεν ἐπιθυμίαν, ἵνα ἀνακοινώσω, ἐὰν ἔλαβον εἰδήσεις ἐκ Λονδίνου παρὰ τῆς Ἑταιρείας τοῦ Μονοπωλίου, ἐὰν ἐγένοντο δεκταὶ αἱ διαβιβασθεῖσαι εἰς αὐτὴν γνῶμαι καὶ τροπολογίαι τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῆς συμβάσεως. Τὰς ἐπιθυμίας ταύτας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὀλυμπίας σπεύδω νὰ ἐκτελέσω, ἀνακοινῶν εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τούτου μὲν τοῦ θέματος, ὅτι μέχρι τῆς ὥρας οὐδεμίαν ἔλαβον εἴδησιν οὔτε παρὰ τοῦ ἐν Λονδίνῳ μέλους τοῦ Συνδικάτου, οὔτε παρὰ τοῦ κ. Γ. Στρέϊτ, ἀντιπροσωπεύοντος ἐν Ἀθήναις τὴν Ἑταιρείαν τοῦ Μονοπωλίου. Ἐπὶ τοῦ ἑτέρου θέματος, τοῦ ἀφορῶντος τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα νομίζομεν ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι, διὰ νὰ εὐκολύνωμεν τὰ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας τῆς σταφίδος, δύναμαι νὰ μεταδώσω τὰς ἑξῆς πληροφορίας. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ, οἱ ἔχοντες καταστήματα ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ, ἀπετάθησαν πρὸς ἐμὲ καὶ ἐδήλωσαν ἐπιθυμίαν νὰ μετάσχωσι μετὰ τῶν ἄλλων οἰνοπνευματοποιῶν εἰς τὴν ἀγορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ προωρισμένου πρὸς πώλησιν· δὲν διεμαρτυρήθησαν, ἀλλ’ ἁπλῶς ἐξεδήλωσαν ἐπιθυμίαν, ὅπως συντελέσω, ἵνα καὶ οὗτοι λάβωσι μέρος ἐκ τοῦ πωληθησομένου σταφιδοκάρπου. Πλὴν τούτων ἀπετάθη πρὸς ἐμὲ καὶ ὁ κ. Μεταξᾶς, οἰνοπνευματοποιὸς ἐν Πειραιεῖ, καὶ ἐξεδήλωσε τὴν αὐτὴν ἐπιθυμίαν, οἵαν καὶ οἱ λοιποὶ οἰνοπνευματοποιοί. Τὰς αἰτήσεις καὶ ἐκείνων καὶ τούτου διεβίβασα εἰς τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τὸν ὁποῖον παρεκάλεσα νὰ συνεννοηθῇ καὶ μετὰ τῶν ἄλλων διοικητῶν, ἵνα λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰς αἰτήσεις αὐτῶν. Ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ μὲ ἐπισκεφθῇ χθὲς μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς ἐν Πάτραις Σταφιδικῆς Τραπέζης, μετὰ τοῦ μέλους τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς εἰρημένης Τραπέζης κ. Σολιώτου καὶ τοῦ Γραμματέως τῆς Τραπέζης, μοὶ ἐδήλωσαν, ὅτι διερρύθμισαν τὴν ὑπόθεσιν, καὶ ὅτι οἱ οἰνοπνευματοποιοὶ τοῦ Πειραιῶς θέλουσι λάβει μέρος εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς σταφίδος μετ’ ἐκείνων, οἵτινες συνεβλήθησαν μετὰ τῶν Τραπεζῶν.

§25ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν μᾶς ἔδωκεν ἐπαρκεῖς ἐξηγήσεις, διότι δὲν εἶπε πότε θὰ ὑποβάλῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης μοὶ εἶπεν, ὅτι ἀσχολεῖται νὰ καταρτίσῃ τὴν σύμβασιν μετὰ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, τὴν ὁποίαν θέλει μοὶ διαβιβάσει, ἵνα λάβω γνῶσιν αὐτῆς· μετὰ τοῦτο θέλει ἀσχοληθῆ εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς συμβάσεως μετὰ τῶν ἄλλων Τραπεζῶν καὶ τοῦ Δημοσίου· ἐλπίζω δ’ ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον σήμερον ἢ αὔριον νὰ μοὶ διαβιβάσῃ καὶ ταύτην.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Γ. Ἀναστασόπουλος.

§28Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ βραχέος χρόνου ἔλαβε χώραν ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ πρᾶξις, ἥτις μετέβαλε τὸ τέμενος τοῦτο εἰς θέατρον σκηνῶν καπηλικῶν, καταρριπτουσῶν τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ συνεδριαζούσῃ ἐγένετο συμπλοκή, καθ’ ἣν εἷς καθηγητὴς ἐτραυμάτισε διὰ τῆς ῥάβδου ἕτερον, πλήξας αὐτὸν κατὰ τὴν κεφαλὴν. Καὶ τὸ τραῦμα μὲν ἐκεῖνο τοῦ καθηγητοῦ κυρίου Καλλικούνη ἐθεραπεύθη, μοὶ φαίνεται, ἀλλὰ δὲν ἐθεραπεύθη τὸ τραῦμα, τὸ ὁποῖον ἐπηνέχθη κατὰ τῆς ὑπολήψεως τοῦ Πανεπιστημίου, δὲν ἐμερίμνησαν δὲ νὰ θεραπεύσωσι τὸ τραῦμα τοῦτο ἐκεῖνοι, εἰς οὓς εἶναι ἐμπεπιστευμένη ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἡ τοῦ Πανεπιστημίου ἐποπτεία. Τιμῶ ἀμφοτέρους τοὺς καθηγητὰς, ἀλλ’ ὑπεράνω τούτων κεῖται ἡ ἀλήθεια, καὶ παρὰ ταύτην ἡ ὑπόληψις καὶ τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου, ὑπὲρ οὗ πάντες κηδόμεθα, διότι οἱ πλεῖστοι εἴμεθα τρόφιμοι αὐτοῦ. Ἡ Πολιτεία ἀσκεῖ ἐποπτείαν ἐπὶ τοῦ Πανεπιστημίου, ἔχει δὲ καὶ καθήκοντα πρὸς τοῦτο· τὸ ἀνώτερον δ’ αὐτῆς καθῆκον εἶναι ἡ τήρησις τῆς ὑπολήψεως καὶ τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου, ὥστε νὰ διατηρῆται ἀμείωτος ἡ ἐμπιστοσύνη τοῦ Πανελληνίου πρὸς τοῦτο· διότι, παρὰ πάσας τὰς ἀτελείας αὐτοῦ καὶ τὰ ἐν αὐτῷ σκάνδαλα, ἐξακολουθεῖ νὰ ᾖναι τὸ φυτώριον τῶν ἐπιστημῶν καὶ ἡ ἀνέσπερος ἑστία τοῦ πατριωτικοῦ πυρὸς τῶν Ἑλλήνων. Ἡ Ἑλληνικὴ Πολιτεία, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν καθηκόντων τούτων, προέβη εἰς ἐνέργειαν διὰ τὰς σκηνὰς ταύτας· ὁ ἐκπροσωπῶν τὴν Πολιτείαν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐνετείλατο νὰ γένηται τακτικὴ ἀνάκρισις· ἔδωκε δ’ ἐντολὴν πρὸς τοῦτο εἰς τὸν Πρύτανιν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ ὁποίου ἡ ἀκεραιότης ἠγγυᾶτο τὴν ἀπροσωπόληπτον ἐνέργειαν τῶν ἀνακρίσεων. Ἡ ἀνάκρισις ἐγένετο, καὶ διεβιβάθη τὸ πόρισμα αὐτῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ εἴδομεν τὴν ἐνέργειαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μετὰ τὰς ἀνακρίσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὡς δεύτερος Σολομὼν, ἔταμε τὸ δίκαιον, ἐπιβαλὼν πρόστιμον 100 δραχμῶν εἰς ἑκάτερον τῶν καθηγητῶν· οὔτε περισσότερον, οὔτε ὀλιγώτερον. Εὗρε μὲ μαθηματικὴν ἀκρίβειαν τὴν λύσιν. Δὲν σκοπῶ νὰ ἐπικρίνω τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι ἴσως δὲν εἶναι ὁ μόνος οὗτος ὑπεύθυνος, ἴσως εἶναι καὶ ἄλλοι, διότι μεταξὺ τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου λέγεται ὅτι ἐμφωλεύουσι τὰ χυδαιότατα τῶν παθῶν, ὑπάρχει δὲ ἀχαλίνωτος ἀνταγωνισμὸς, οὐχὶ ὁ ἐπιστημονικός. Ὑπάρχουσι καθηγηταὶ, ὡς θρυλεῖται, ἀσεβεῖς οὐχὶ πρὸς τὸ ἀξίωμα των μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν ἀλήθειαν πρὸς τὴν Πολιτείαν, ὥστε ἔφθασε σκοτεινὴ καὶ κεκαλυμμένη ἡ ἀλήθεια μέχρι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅστις ἐκ τούτου προέβη εἰς τοιαύτην ἴσην τιμωρίαν. Δὲν ἔχω ἀκεραίαν γνῶσιν τῶν πραγμάτων, καὶ δὲν δύναμαι νὰ σύρω ἀσφαλὲς συμπέρασμα ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἔχω ἀνάγκην πάντων τῶν ἐγγράφων, τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἐγγράφως σημείωμα εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἵνα παραπεμφθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τὸ ἑξῆς (ἀναγινώσκει)· «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν: 1) Τὴν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν τοῦ Πρυτάνεως τοῦ Ἐθν. Πανεπιστημίου ἐπὶ τοῦ λαβόντος χώραν ἐν τῇ συνεδριάσει τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἐπεισοδίου μεταξὺ τῶν καθηγητῶν κ. κ. Πεζοπούλου καὶ Καλλικούνη. 2) Τὴν ἔκθεσιν τοῦ κοσμήτορος τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπεισοδίου. 3) Τὰς παρὰ τοῦ Ὑπουργείου προκληθείσας καὶ εἰς αὐτὸ ὑποβληθείσας ἀπολογίας ἀμφοτέρων τῶν καθηγητῶν κ. κ. Πεζοπούλου καὶ Καλλικούνη. 4) Τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης μετὰ τῶν ἐγγράφων, δι’ ὧν ἡ ἀπόφασις αὕτη διεβιβάσθη εἰς τὴν Πρυτανείαν καὶ τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν. 5) Πᾶν ἄλλο τυχὸν ἔγγραφον οἱασδήποτε ἀρχῆς, σχετιζόμενον πρὸς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην.» Ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ μελετήσω ταῦτα, θέλω ζητήσει τὸν λόγον, ὅπως ἀναπτύξω τὰς σκέψεις μου καὶ ἐλέγξω τοὺς ὑπευθύνους, οἵτινες διέσεισαν τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου.

§29ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, πρὸς πλήρη κατανόησιν τῆς ὑποθέσεως καὶ διὰ ν’ ἀποδειχθῇ ἂν εἶναι βάσιμοι οἱ ὑπαινιγμοὶ τοῦ προλαλήσαντος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ προσαγάγῃ οὐ μόνον τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, ἀλλὰ πάντα τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὴν ὑπόθεσιν, καθ’ ἣν θὰ δώσω σημείωσιν διὰ τὰ πρακτικά, καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, οἵτινες ἐξητάσθησαν ὡς μάρτυρες, καθὼς καὶ τὴν ἀπόφασιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἵνα ἴδωμεν, ἂν αὕτη στηρίζεται εἰς τὸν νόμον ἢ ὄχι. Σταματῶ ἐνταῦθα, διότι τὸ νὰ προβῶ εἰς κρίσεις, ὡς ὁ προλαλήσας ἔντιμος συνάδελφος, θεωρῶ ἐντελῶς πρόωρον, καὶ φοβοῦμαι μὴ γείνω καὶ ἐγὼ ὑπαίτιος ἀδίκων κρίσεων.

§30ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι πρόωρος πᾶσα κρίσις ἐπὶ τοῦ γεγονότος τούτου. Κρίνω δὲ περιττὸν νὰ δηλώσω, ὅτι θέλω καταθέσει πάντα τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§31Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ ἀνωτάτου ἐκπαιδευτικοῦ ἡμῶν ἱδρύματος ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐζητήθησαν. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ συνέβη ἐπεισόδιον, διὰ τὸ ὁποῖον πάντες ᾐσθάνθημεν εἰλικρινῆ λύπην· ἀλλὰ τὸ νὰ ζητῶμεν νὰ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὅλα τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὸ ἐπεισόδιον, καὶ νὰ ἐκφράζωμεν τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ἄνευ πρακτικοῦ σκοποῦ, ὅπως ἀνακινήσωμεν μετὰ μῆνας ἤδη τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διὰ ν’ ἀφυπνίσωμεν πάλιν πάθη λησμονηθέντα καὶ κοιμηθέντα, ἁπλῶς καὶ μόνον, ὅπως ἐντρυφήσωμεν εἰς σκάνδαλα ζημιοῦντα τὴν ὑπόληψιν τοῦ Πανεπιστημίου, νομίζω ὅτι ζητοῦμέν τι τὸ μὴ εὐπρεπὲς καὶ τὸ μὴ πρακτικῶς χρήσιμον. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι εἰς τὴν Βουλὴν δὲν πρέπει νὰ προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ ὅτι συζήτησις ἐνταῦθα ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου δὲν δύναται νὰ ἐξυπηρετήσῃ κανένα ἀγαθὸν σκοπόν.

§32Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι δὲν ἔπρεπε τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ ἔλθῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι χάριν τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου καὶ ἰδίως χάριν τοῦ γοήτρου αὐτοῦ τοῦ ἔθνους τοιαῦτα ζητήματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐκθέσωσιν ἡμᾶς ἐνώπιον τῶν πολυαρίθμων ἐχθρῶν τοῦ ἔθνους, δὲν ἔπρεπε νὰ ἔρχωνται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἵνα μὴ γινώμεθα τὸ ἀντικείμενον τῆς χλεύης τῶν ἀντιπάλων ἡμῶν. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ θὰ ηὐχόμην, ἵνα ἡ συζήτησις σταματήσῃ ἕως ἐδῶ καὶ μὴ ἐπεκταθῇ μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε ν’ ἀποκαλυφθῶσι πράγματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν θὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τοῦ Πανεπιστημίου, ἀλλὰ θ’ ἀποβῶσιν ἐπὶ βλάβῃ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἔθνους.

§33Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, κύριε Πρόεδρε, ἀντιλαμβανόμενος κάλλιον τὰ καθήκοντα ἑαυτοῦ, ὡς καὶ τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Βουλευτοῦ, ἔχει εὐτυχῶς ἀντίθετον γνώμην πρὸς τὴν γνώμην τὴν ἐξενεχθεῖσαν ὑπὸ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐξ Ἀττικῆς καὶ Ὀλυμπίας, καὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει καταθέσει τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα. Τίνες οἱ προβαλλόμενοι λόγοι, ἵνα παρακωλυθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα; Ἵνα μὴ διασεισθῇ ἡ τοῦ Πανεπιστημίου θέσις ἀπέναντι εἴτε τοῦ ἔσω εἴτε τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλ’ ἡ μέριμνα, τὴν ὁποίαν θέλει ἀποδείξει τὸ Ἐθνικὸν Συνέδριον περὶ τῶν πραγμάτων τοῦ Πανεπιστημίου, θέλει πείσει ἐκείνους, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον νὰ γίνηται στάδιον ἀνταγωνισμοῦ τοῦ χειρίστου κομματικοῦ εἴδους. Ὅπου ὑπάρχει φῶς, ὅπου ἐπιφαίνεται ἡ τιμωρία, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἐπέλθῃ ἡ διόρθωσις· ὅπου δὲ ζητοῦμεν νὰ καλυφθῶσι τὰ γεγονότα, ἐκεῖ θὰ χωρήσῃ ἡ γάγγραινα καὶ ἡ σῆψις τὸ ταχύτερον, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα φοβοῦνται οἱ ἔντιμοι κ.κ. Βουλευταὶ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Ὀλυμπίας, ἐκεῖνα ἀκριβῶς θὰ ἐπέλθωσιν, ἐὰν καὶ τὴν φορὰν ταύτην, καθ’ ἣν τοιαύτη ἀληθῶς συγκίνησις συνετάραξε τὴν φοιτητικὴν νεολαίαν, σιωπήσῃ τὸ Ἐθνικὸν Συνέδριον. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τῶν γενομένων ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ἴσως σοβαρῶς θὰ ἦτο συζητητέα ἡ πρότασις τῶν κ.κ. Βουλευτῶν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου· δέον ν’ ἀνερευνηθῇ, ἐὰν τὰ ὅρια ἀνταγωνισμοῦ οὐχὶ ἐπιστημονικοῦ, ἀλλὰ κομματικοῦ, δὲν περιορίζονται ἐντὸς τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, ἐὰν ὑποδαυλίζεται ὁ πολιτικὸς οὗτος ἀνταγωνισμὸς καὶ ἂν ἡ ὑποδαύλισις ἐπέρχεται οὐ μόνον διὰ μὴ τιμωρίας, ἀλλὰ σχεδὸν δι’ ἱκανοποιήσεως τῶν ὑπευθύνων τοῦ σκανδάλου τούτου. Πρὸς τῷ Πανεπιστημιακῷ τούτῳ ζητήματι, περὶ τοῦ ὁποίου πρὸ καιροῦ ἔδει νὰ ληφθῇ μέριμνα, πρὸς ἱκανοποίησιν τῆς φοιτητικῆς νεολαίας, τὴν ὁποίαν ἐλέγχομεν καθ’ ἑκάστην ὡς ἀσεβοῦσαν πρὸς τὸ Πανεπιστήμιον, ἐνῷ ἀσεβοῦσι πρὸς αὐτὴν οἱ διδάσκοντες καὶ ὀφείλοντες νὰ διαπαιδαγωγῶσι ταύτην, πρὸς τῷ Πανεπιστημιακῷ τούτῳ ζητήματι συνδέεται ἡ ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐγὼ κρίνω τὴν τοιαύτην ἐνέργειαν ἀνεπαρκῆ· ἀλλὰ τὴν ἀνεπάρκειαν ταύτην θέλω κρίνει ἀσφαλέστερον ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἐὰν ταύτην ἐκανόνισεν ἡ γνῶσις τοῦ ζητήματος ἐκ τῶν γενομένων ἀνακρίσεων, ἢ ἡ αὐθαίρετος καὶ ἐναντίον τῶν κειμένων τούτων ἐνέργεια τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἔχω ἱκανὴν ὑπόληψιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ εὔχομαι νὰ μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν δυσάρεστον ἀνάγκην νὰ στρέψω τὸν ἔλεγχον κατ’ ἐκείνου. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ὑπῆρξε τοιαύτη ἀσέβεια πρὸς τὴν ἀλήθειαν, ὥστε ἀπέναντι τῆς ἐκθέσεως τοῦ Πρυτάνεως ἐγράφη ἑτέρα ἀπρόκλητος ἔκθεσις, ἀμφισβητοῦσα τὴν ἀλήθειαν καὶ προσπαθοῦσα νὰ καλλιεργήσῃ οὐχὶ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ δίκαιον, ἀλλὰ τὴν διχόνοιαν καὶ τὴν περιφρόνησιν μεταξὺ τῶν καθηγητῶν. Τί ἐγένετο ἐν ταῖς περιστάσεσι ταύταις; Ἡ ἐπικουρία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυνουρίας ἔρχεται ἐπίκαιρος, ζητοῦντος τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ὑπάρχουσιν ἔγγραφοι καταθέσεις· γνωρίζω, ὅτι ὑπῆρξαν ἀνακρίσεις, θὰ ηὐχόμην δὲ αὐταὶ νὰ ὑπῆρχον ἔγγραφοι, ἵνα ἐξετασθῇ κατὰ πόσον ἐσεβάσθησαν τὴν ἀλήθειαν ἔνιοι σοφοὶ τοῦ Πανεπιστημίου μας. Ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπάρχει ζήτημα, τὸ ὁποῖον δέον νὰ καλυφθῇ, καὶ δὲν περιέμενον καμμίαν φωνήν, οὐχὶ δύο φωνάς, αἵτινες ν’ ἀντιτεθῶσι πρὸς τὴν δικαίαν καὶ ὠφελιμωτάτην αἴτησιν, ἣν ὑπέβαλον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς, σχὼν ἀντίληψιν τοῦ καθήκοντος αὑτοῦ καὶ τοῦ δικαιώματος ἡμῶν, ὑπεσχέθη ὅτι θέλει ὑποβάλει καὶ θὰ ὑποβάλῃ τὰ ἔγγραφα αὐτὰ ταχέως· ὅταν δὲ προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, θέλομεν κρίνει διὰ τῆς μελέτης αὐτῶν, ἐὰν δικαιολογεῖται ἡ παρεμβληθεῖσα ἰδέα τῶν δύο κυρίων Βουλευτῶν. Δυστυχῶς τὰ πράγματα θέλουσιν ἀποδείξει, ὅτι ἡ αἴτησίς μου καὶ δικαία εἶναι, καὶ ἐπωφελεστάτη θέλει ἀποβῆ ἡ μικρὰ συζήτησις, ἡ ὁποία θὰ προκληθῇ ἐκ τῶν ἐγγράφων τῶν ὑποβληθησομένων.

§34ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἠσθάνθη μεγίστην ὀδύνην διὰ τὸ θλιβερώτατον γεγονὸς τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ ἴσως θὰ ἦτο προτιμότερον, τὸ ζήτημα νὰ μὴ ἐτίθετο ἐνώπιον ἡμῶν, οὔτε νὰ συνεζητεῖτο ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ βεβαίως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἵτινες θὰ ζητήσωμεν νὰ περιορίσωμεν τὸν ἔλεγχον, καὶ ἀφοῦ ἐζητήθησαν τὰ ἔγγραφα, πρέπει ὅσον τάχιστα νὰ τὰ καταθέσωμεν, καὶ θὰ τὰ καταθέσωμεν.

§35ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, περὶ ἐλέγχου κυβερνητικοῦ, βεβαίως καὶ ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς καταθέσεως τῶν ζητουμένων ἐγγράφων. Μὴ προκειμένου ὅμως, ὡς ὑπεδείχθη ὑπό τινος τῶν προλαλησάντων, περὶ μεροληπτικῆς ἐνεργείας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, καὶ ἡ κατάθεσις τῶν ἐγγράφων οὐδεμίαν ἔχει ἔννοιαν. Ἴσως μάλιστα ἡ ἐν τῇ Βουλῇ ἀνάπτυξις τῶν λαβουσῶν χώραν λυπηρῶν σκηνῶν ἐπαναφέρει εἰς τὴν μνήμην ἡμῶν καὶ τῶν ἔξω Ἑλλήνων λυπηρὸν γεγονός, ὅπερ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο, ἐὰν δὲν εἶχε λάβει χώραν. Ὑπάρχουσιν οἱ φρονοῦντες, ὅτι ἡ ἀπόφασις τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ ἐν τῇ ὑποθέσει ταύτῃ δὲν εἶναι δικαία, οὐχὶ ὅμως καὶ παράνομος. Οἱ τὴν γνώμην ταύτην ἔχοντες ἂς ζητήσωσι τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ἵνα ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα. Ἐὰν ὅμως δὲν πρόκειται περὶ μεροληπτικῆς ἐνεργείας τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, καὶ ἐγὼ θέλω συνταχθῆ μὲ τὴν γνώμην ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν νὰ μὴ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα.

§36ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, σὺν τοῖς ἐγγράφοις, τὰ ὁποῖα θέλει καταθέσει, νὰ καταθέσῃ καὶ τὰ ἔγγραφα τῶν διορισμῶν τῶν δύο ἐνδιαφερομένων καθηγητῶν.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινας, τὰς ὁποίας μοὶ δίδει ἀφορμὴν ν’ ἀπευθύνω ἥ τε ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος καὶ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυνουρίας. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, ἐὰν δὲν εἶχε καταφανῆ δήλωσιν ἐπιθυμίας ἐλέγχου ὑπουργικῆς πράξεως, δὲν εἶχεν ὅμως ἀποκλείσει, δὲν εἶχεν ἀφαιρέσει ἀπὸ τὸν ἀκροατὴν τὴν ὑπόθεσιν, ὅτι οὗτος ἦτο ὁ σκοπὸς τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ. Διὰ τοῦτο ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἔσπευσε νὰ δηλώσῃ, ὅτι θέλει καταθέσει τὰ ἔγγραφα, ἔχων συνείδησιν τῆς εὐθύνης αὑτοῦ, γνωρίζων τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, καὶ λησμονήσας ἀπέναντι αὑτοῦ πᾶσαν ἄλλην σκέψιν, σπεύσας δὲ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον, εἰς τὸν ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ἐδήλωσεν ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ ὑποβάλῃ αὐτόν. Καὶ ἐγώ, ἐὰν ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, μετὰ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἤθελον πράξει αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου καὶ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οὐδεὶς θέλει ἀμφισβητήσει τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἕκαστος Βουλευτὴς, νὰ προκαλῇ τὸν ἔλεγχον τῶν ὑπουργικῶν πράξεων, ὅταν ὅμως ὁ ἔλεγχος τῶν ὑπουργικῶν πράξεων δὲν ἦναι ἐντελῶς ἀκίνδυνος, — διότι ἐνδέχεται νὰ καταλήξῃ εἰς ἀναμνήσεις δυσαρέστους, εἰς ἀνάμνησιν πράξεων τῳόντι λυπηρῶν, εἰς ἐκτύλιξιν γεγονότων ἐμποιούντων λύπην εἰς πάντα ἄνθρωπον πονοῦντα τὸν τόπον, πάντα δὲ ταῦτα θέλουσι κλονίσει τὴν ἐπὶ τὸ ἀνώτατον ἐκπαιδευτήριον πεποίθησιν καὶ ὑπόληψιν οὐ μόνον τῶν ἐν τῷ Κράτει πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ. Νομίζω δ’ ὅτι ἡ σκέψις αὕτη ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ πάσης ἄλλης καὶ νὰ κρατήσῃ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐνήσκησε πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Ἀλλ’ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ ἐνασκήσῃ πειθαρχικὴν ἐξουσίαν; Βεβαίως εἶχε, καὶ διὰ τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων ὀρθῶς εἶπεν, ὅτι δὲν δύναταί τις νὰ τὸν ἐλέγξῃ ἐπὶ παρανομίᾳ. Ἐνδέχεται τινες νὰ νομίζωσιν, ὅτι ἔπρεπεν ἡ πειθαρχικὴ ἐξουσία νὰ ἐνασκηθῇ αὐστηρότερον ἀλλὰ τὸ ἔργον εἶναι τοιοῦτον, ὥστε δὲν εἶναι πάντοτε ἀβλαβές. Ἄλλως ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ἐκθέσεις καὶ παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεῖργον αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς ἔκτακτα μέτρα, παραιτούμενος τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας αὐτοῦ, διότι ἦτο ἐνδεχόμενον νὰ περιπέσῃ εἰς ἄλλο ἄτοπον, νὰ ἀναγνωρισθῇ, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὐτοῦ ἦτο ἄδικος, ἑπομένως, ὅτι αἱ παραστάσεις δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, δὲν εἶναι εἰλικρινεῖς, δὲν εἶναι σύμφωνοι. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιαύτην ἐξέτασιν, διότι δὲν εἶναι ἐκ τῶν παραπτωμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύναταί τις ν’ ἀποδείξῃ εἴτε ἐγγράφως, εἴτε διὰ μαρτύρων. Εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ μὴ ὦσιν ἀκριβεῖς αἱ παραστάσεις, εἶναι ὅμως ἐπίσημοι παραστάσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἠδύνατο, δὲν εἶχε δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ παρίδῃ. Ἐνῷ δ’ ἐπρόκειτο νὰ συναρμολογηθῇ πῶς τὸ τῳόντι ἀξιοθρήνητον τοῦτο συμβεβηκός, τὸ παραγαγὸν πράγματι δυσκολίας καὶ διαφωνίας, ἐπροτάθη ν’ ἀπασχολήσῃ τοῦτο τὴν Βουλὴν ἀλλ’ ἤθελε βεβαίως διαπράξει ἀδίκημα, εἰς τοιαύτην προβαίνων ἐξέτασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Καὶ ἐγὼ πολλάκις δὲν ἐπεκρότησα τὰ βουλεύματα τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ἀλλ’ εἶχον τὴν εὐχάριστον τοὐλάχιστον πεποίθησιν, ὅτι ἦσαν βουλεύματα προερχόμενα οὐχὶ ἐκ πολιτικοῦ, ἀλλ’ ἐξ ἐπιστημονικοῦ ἀνταγωνισμοῦ· ἐφ’ ὅσον δὲ ἡ πολιτικὴ δὲν ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῶν βουλευμάτων τοῦ ἀνωτάτου Ἐκπαιδευτηρίου ἢ ἐπὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς αὐτοῦ, ὑποθέτω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν διὰ νὰ θλίβηταί τις ὑπερβαλλόντως ἐπὶ τῷ τοιούτῳ ἀνταγωνισμῷ· ἐὰν δ’ ὑπάρχωσιν ἕνεκα τοῦ ἐπιστημονικοῦ ἀνταγωνισμοῦ σημεῖα παρεκτροπῶν, δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταστείλῃ αὐτὰς διὰ μέτρων, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἐν τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ πρότασις τοιούτου μέτρου, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἤθελε κριθῆ ὅτι τὸ τελευταῖον γεγονὸς συνδέεται μετὰ τῶν ἑτέρων προηγουμένων, πρότασις, λέγω, τοιούτου μέτρου ἤθελεν εἶσθαι τὰ μάλιστα ἄδικος. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὀρθῶς ποιῶν, δὲν συνέδεσε τὰ γεγονότα ταῦτα μετὰ τῶν προηγουμένων. Πρὸ τῶν ἐπισήμων παραστάσεων, αἵτινες ἐγένοντο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἦτο ἀδύνατον νὰ παρασταθῇ ἀμφιβάλλων ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ ἀνεύρῃ διδόμενα δίδοντα αὐτῷ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ στηριχθῇ ἐπ’ αὐτῶν, καὶ ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχον τοιαῦτα, ἐνεδείκνυτο εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἡ τοιαύτη ἀπόφασις.

§38Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω ν’ ἀναγνωρίσω τὴν ὀρθότητά τινων ἐκ τῶν παρατηρήσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἄς πεισθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅτι, ὅταν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα καὶ ἴδωμεν τοιοῦτον κίνδυνον, θὰ σταματήσωμεν πάντα ἔλεγχον.

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κίνδυνος ἔγκειται κυρίως οὐχὶ εἰς τὰς ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις, ἀλλὰ εἰς τὰς ἐκτὸς αὐτῆς.

§40Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. .. Μὴ κατατιθεμένων ὅμως τῶν ἐγγράφων, ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, ὅτι οὐχὶ αὐστηρὸς ἔλεγχος, ἀλλὰ χάρις προὐκάλεσε τὴν ἐκδοθεῖσαν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Βεβαιωθῆτε ὅμως, ὅτι, ἐὰν ἀντιληφθῶμεν ὅτι πρόκειται νὰ ἐκτεθῇ καὶ βλαβῇ τὸ γόητρον τοῦ Πανεπιστημίου, θὰ σιγήσωμεν. Ἀπέναντι τοῦ κινδύνου ὑψηλοτέρων συμφερόντων, θὰ ἴδητε ἡμᾶς ὑποχωροῦντας. Ὁ ἔλεγχος καὶ ὁ πολιτικὸς ἀνταγωνισμὸς δὲν προηγοῦνται τοῦ πρὸς τὰ τοιαῦτα συμφέροντα καθήκοντος ἡμῶν.

§41Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσην πεποίθησιν καὶ ἂν ἔχω εἰς τὴν ἐντιμότητα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι θὰ τηρήσῃ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν παρ’ αὐτοῦ δοθεῖσαν, περὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ ἐξαρτωμένων, ἀλλὰ τὴν ὑπόσχεσιν ταύτην δὲν δύναται, πιστεύω, νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ εἰς πράξεις ἐξ ἄλλων προσώπων ἐξαρτωμένας. Καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν πολλάκις ἐθεωρήθη, ὅτι ὑποθέσεις τινὲς δὲν πρέπει νὰ εἰσάγωνται εἰς πολυμελῆ σωματεῖα· ὄχι βεβαίως διότι δύναταί τις ν’ ἀμφισβητήσῃ ἐκ τῶν προτέρων τὴν φιλοπατρίαν, τὴν εἰλικρίνειαν, τὴν ἐντιμότητα τῶν ἀποτελούντων τὸ σωματεῖον, ἀλλὰ διότι ἡ φύσις τοῦ σωματείου, αἱ διαταράξεις, αἱ ὁποῖαι συμβαίνουσιν ἐν ταῖς συζητήσεσι τῶν πολυμελῶν σωμάτων, δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν τυχὸν ἠδύνατο νὰ παρέχῃ ὁ χαρακτὴρ τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ κατ’ ἰδίαν. Λοιπὸν δὲν πρόκειται νὰ ἐξαρτήσωμεν τὸ ζήτημα ἀπὸ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος.

§42Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ ὑμῶν διστάζετε; Διότι ἄλλως μὴ ἐκπροσωπεῖτε τὰς γνώμας τῶν ἄλλων.

§43Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θέλετε νὰ ἐπιδιώξητε, ἵνα καὶ ἐγὼ εἴπω περὶ τοῦ ἑαυτοῦ μου, τί φρονῶ ὅτι θὰ πράξω ἐπὶ μελλούσης ἀγνώστου περιστάσεως καὶ τίνα κρίσιν θὰ ἐπιφέρω, καὶ ν’ ἀξιώσω νὰ στηριχθῆτε ἐπὶ τῆς κρίσεως ταύτης, ὡς μὴ δυνάμενοι νὰ σχηματίσητε διάφορον γνώμην περὶ τοῦ ἂν ἡ τοιαύτη κρίσις θὰ ἦναι ὀρθή. Ἀφίνω, ὅτι, ἂν ἐφαρμοσθῇ ἡ πρόκλησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, πρέπει πάντες νὰ λάβωσι τὸν λόγον, διὰ νὰ δώσωσι τὰς αὐτὰς διαβεβαιώσεις. Ἀλλὰ, Κύριοι, μετὰ τὴν παρέμβασιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὴν ὁποίαν περιέμενον, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται πλέον νὰ διαβεβαιώσῃ καὶ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς, ἐὰν ἡ δήλωσις ἐκείνη, εἰς τὴν ὁποίαν τοσοῦτον φιλοτίμως προέβη, ἐξακολουθῇ νὰ ἔχῃ ἰσχὺν, ἐὰν δηλονότι ἐπιμένῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα. Τῷ ὄντι, Κύριοι, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου εἶναι δικαίωμα θεμελιῶδες τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ παρεπόμενον, συναφὲς πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀπαιτῇ τὴν παροχὴν τῶν φώτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συζητήσῃ. Κατὰ κανόνα ἑπομένως ἡ ἄρνησις τῆς παροχῆς τῶν πληροφοριῶν καὶ συνεπῶς ἡ ἄρνησις τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων εἶναι ἄρνησις τοῦ δικαιώματος τοῦ ἐλέγχου· ἑπομένως Κυβέρνησις, ἥτις ἤθελε τυχὸν ἀρνηθῆ τὴν παροχὴν τῶν φώτων, θὰ ἐπανεστάτει κατὰ θεωρίαν, διότι οὐδεμία συζήτησις θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄνευ τῆς παροχῆς τῶν φώτων αὐτῶν καὶ τῶν πληροφοριῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, παρὰ ταῦτα γεννῶνται πολλάκις ζητήματα ζημιοῦντα τὸ Κράτος ὁλόκληρον διὰ τῆς παροχῆς τῶν πληροφοριῶν. Σήμερον, Κύριοι, περὶ τίνος πρόκειται; πρόκειται περὶ ἐλέγχου τῶν πράξεων σωματείου τινὸς ἐκτὸς τῆς Κυβερνήσεως; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἐκείνου, ἠθέλομεν εἴπει, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐπέμβῃ, εἴτε ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, εἴτε ἐν ἄλλῳ σωματείῳ ἠγέρθη τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ πρόκειται βεβαίως περὶ ἐλέγχου Κυβερνητικῆς πράξεως. Ὅπως ὅμως προβῶμεν εἰς τὸν ἔλεγχον ἐπὶ τοῦ συγκεκριμένου ζητήματος, νομίζω ὅτι ἔπρεπεν ἐκ τῶν προτέρων νὰ ἔχωμεν τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἔσφαλεν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως φρονῇ ἤδη, ὅτι θὰ προέλθῃ βλάβη ἐκ τῆς καταθέσεως τῶν ἐγγράφων καὶ κίνδυνος, τὸν ὁποῖον δὲν δύνανται ν’ ἀποτρέψωσιν αἱ προσωπικαὶ τοῦ μὲν ἢ τοῦ δὲ Βουλευτοῦ διαθέσεις, ὀφείλει νὰ δηλώσῃ τοῦτο· διότι ἐν τοιαύτη περιπτώσει, μετὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, πιθανὸν σύμπασα ἡ Βουλὴ ν’ ἀποδεχθῇ ἐξαιρετικῶς νὰ μὴ γείνῃ χρῆσις τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει πᾶς Βουλευτὴς, ὅπως ἀπαιτήσῃ τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων.

§44Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τινὲς τῶν προαγορευσάντων κ. Βουλευτῶν ὑπεστήριξαν, ὅτι λόγοι φιλοπατρίας δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ ἐκτυλιχθῇ ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Αὐτοὶ ἔχουσι φιλοπατρίαν, ὑμεῖς οἱ ἄλλοι δὲν ἔχετε, καὶ κατὰ συνέπειαν εἶναι κίνδυνος, ἐὰν κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα καὶ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις, νὰ ἐκτεθῇ τὸ Πανεπιστήμιον καὶ ὑποστῆ ζημίας τὸ γόητρον αὐτοῦ ἐκ τῆς συζητήσεως. Ἐγὼ δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει Βουλευτὴς στερούμενος τοῦ τοιούτου πατριωτισμοῦ· καὶ ἐπειδὴ δὲν τὸ νομίζω, καὶ δὲν ἐπιτρέπω εἰς οὐδένα νὰ νομίζῃ ὅτι ὑπάρχει Βουλευτὴς μὴ ἔχων τὸν αὐτὸν πατριωτισμὸν, διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ὑποχωρήσῃ· διότι δὲν πρόκειται ἀκριβῶς περὶ ἐλέγχου τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τῶν πράξεων τῶν καθηγητῶν, ἀλλὰ περὶ τῆς πράξεως τῆς Κυβερνήσεως. Διότι ὑπάρχει γνώμη, ὅτι χαριστικὴ ὑπῆρξεν ἡ ἀπόφασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ὡς πρός τινα τῶν καθηγητῶν. Τοῦτο ἀκριβῶς εἶναι τὸ ζήτημα, καὶ αὐτὸν τὸν ἔλεγχον ζητεῖ ἡ Βουλὴ σήμερον νὰ κάμῃ. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος δὲν εἶπε καθαρῶς, τί θέλει, ἔρχομαι ἐγὼ νὰ τὸ εἴπω, διότι συνηθίζω πάντοτε νὰ ὁμιλῶ ἀπεριφράστως. Λοιπὸν πρόκειται περὶ τῆς ἀποφάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, διότι φρονοῦσί τινες, καὶ ἐγὼ ἴσως μεταξὺ αὐτῶν, ὅτι ἡ ἀπόφασις αὕτη εἶναι χαριστική. Ἐπεθύμουν λοιπὸν ἐγώ, τυγχάνων καὶ συμπολίτης τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, νὰ μάθω, καὶ νὰ μάθῃ ἡ Ἑλλὰς, ἂν ἀληθῶς ἡ πρᾶξίς του εἶναι τοιαύτη, προκειμένου περὶ τοσοῦτον σοβαροῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ ἐπιμένῃ, παρακαλῶ δὲ καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κοκκέβης ἔχει τὸν λόγον.

§46Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐπὶ ἄλλου θέματος. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, ὑπογεγραμμένην καὶ ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου κ. κ. Δ. Ἀναστασοπούλου καὶ Ἀλεξ. Πονηροπούλου, «περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου εἰς τὴν παραλίαν Κυπαρισσίας διὰ χρημάτων τοῦ λιμενικοῦ ταμείου». Ὡσαύτως ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας νόμου».

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 9–10). Ἔχει ἕτερός τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§48Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ ἐπιτροπῆς, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν ἀπολογισμὸν τῆς ληξάσης Αʹ Συνόδου καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς παρούσης ἐκτάκτου Συνόδου τῆς ΙϚʹ Βουλευτικῆς Περιόδου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 11).

§50Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δύο καὶ ἐπέκεινα μηνῶν ἐγένετο λόγος ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ περὶ τῶν κοινωτικῶν δασῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας. Σήμερον ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκεῖθεν, ὅτι εἷς τῶν ἐνοικιαστῶν ἑνὸς δάσους τοῦ χωρίου Λεπενίτσης διεμαρτυρήθη, καὶ ζητεῖ ἀποζημίωσιν 2,000 δραχμῶν. Ἐπειδὴ τότε ἐγένετο εὐρὺς λόγος, καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ὑπεσχέθη ὅτι μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα ἤθελε φέρει νομοσχέδιον περὶ τῶν δασῶν, θὰ παρακαλέσω, ἐὰν ὑπάρχῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον, νὰ ὑποβληθῇ ταχέως, ἵνα λυθῶσιν αἱ διαφοραὶ, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται μεταξὺ ἐνοικιαστῶν, κοινοτήτων καὶ Δημοσίου.

§51Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον ἐπιστολὴν παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Καστανέας τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, διὰ τῆς ὁποίας ζητοῦσι πληροφορίας ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Κατὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας ἡ κοινότης Καστανέας ἐδωρήσατο εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα ἓν δάσος τῆς περιφερείας τοῦ χωρίου Καστανέας. Τὸ δάσος αὐτὸ ἀπαρτίζει ἓν ὅλον μετὰ τῶν ἄλλων δασῶν, ἀνηκόντων ἐπίσης εἰς τὴν νομὴν καὶ κυριότητα τῆς κοινότητος. Ἐὰν ὑπάρχωσι τίτλοι διὰ τὸ δάσος, τὸ ὁποῖον ἐδωρήθη εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, αὐτοὶ οὗτοι οἱ τίτλοι ἀφορῶσι καὶ τὰ ἄλλα δάση. Ἀλλὰ τὰ ἄλλα δάση ἀφῄρεσε, καθ’ ὃν τρόπον ἄλλοτε ἐλέχθη, τὸ Δημόσιον ἀπὸ τῆς κοινότητος Καστανέας. Οὕτω λοιπὸν ἓν μὲν τμῆμα τοῦ δάσους ἐδωρήθη εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, τὸ δ’ ἕτερον τμῆμα ἀφῃρέθη παρὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ σήμερον οἱ κάτοικοι τῆς κοινότητος ταύτης δὲν ἔχουσι δάσος, ἵνα ξυλεύωνται διὰ τὰς ἰδιωτικὰς αὐτῶν ἀνάγκας. Ἐρωτῶσι λοιπὸν οἱ κάτοικοι οὗτοι, ὑπάρχουσι τίτλοι ἢ δὲν ὑπάρχουσιν; Ἐὰν ὑπάρχωσι τίτλοι, ἂς προσαχθῶσι, —καὶ βεβαίως γνωρίζει τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν,— ἢ ἂς ὑποδειχθῶσι τίνες οἱ τίτλοι, δυνάμει τῶν ὁποίων ἡ κοινότης Καστανέας εἶχε δικαιώματα ἐπὶ τοῦ δάσους, τὸ ὁποῖον ἐδωρήσατο εἰς τὴν Α. Μ., διότι αὐτοὶ οὗτοι οἱ τίτλοι ἀφορῶσι καὶ τὰ ἄλλα δάση, τὰ ὁποῖα ἀφῄρεσε τὸ Δημόσιον, καὶ δυνάμει αὐτῶν τῶν τίτλων θὰ διεκδικήσῃ ἡ κοινότης τὰ παρὰ τοῦ Δημοσίου ἀφαιρεθέντα δάση. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχωσι τίτλοι, γεννᾶται ἕτερον ζήτημα. Ἢ δικαίως ἢ ἀδίκως ἀφῃρέθησαν τὰ δάση ἀπὸ τῆς κοινότητος ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου. Ἐὰν ἀφῃρέθησαν ἀδίκως, καιρὸς εἶναι πλέον ν’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὴν κοινότητα· ἐὰν ἀφῃρέθησαν δικαίως, ἐρωτῶσιν οἱ κάτοικοι, πρέπει ἆρα νὰ ἦναί τις Βασιλεὺς διὰ νὰ μὴ ἀφαιρῆται ἡ περιουσία αὐτοῦ; Ἐὰν ἀφῃρέθησαν δικαίως τὰ ὑπολειφθέντα εἰς τὴν κοινότητα δάση, διατὶ δὲν ἀφαιρεῖται καὶ τὸ δάσος, τὸ ὁποῖον ἐδωρήσατο ἡ κοινότης, χωρὶς νὰ ἦναι κυρία αὐτοῦ, εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα; διατὶ δὲν ὑποδεικνύεται μετὰ τῆς προσηκούσης εὐλαβείας εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα τὸ ἄδικον, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τὸ Δημόσιον; Ἐπὶ τούτου παρακαλοῦμεν νὰ δοθῶσιν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις· διότι πλὴν τῆς ἀδικίας, ἡ ὁποία νομίζω ὅτι προσγίγνεται εἰς τὴν κοινότητα, γεννᾶται καὶ ἡ ἰδέα, ὅτι μόνον ὅταν ἦναί τις Βασιλεὺς δὲν χάνει τὴν περιουσίαν του ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Βασιλείῳ.

§52Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν πρέπει τις, οὐδ’ ἐπιτρέπεταί τινι νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δὲν εἶναι ἀσφαλὴς ἡ ἰδιοκτησία τῶν πολιτῶν, ὅτι εἶναι ἐκτεθειμένη εἰς τὴν διάκρισιν παντός. Ἐὰν ὑπάρχῃ σφάλμα ἐν τῇ διοικήσει τῶν δασῶν καὶ ἕνεκα τοῦ σφάλματος τούτου ἀμφισβητῆται ἡ ἰδιοκτησία ὡρισμένων δασῶν, τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον ἐξετάζει, καὶ θέλει φθάσει εἰς ἀποτέλεσμα καὶ θέλει ἀναγνωρίσει τὴν ἀποδειχθησομένην ἀναμφισβήτητον ἰδιοκτησίαν τοῦ πολίτου. Ἐὰν ὑπάρχῃ δάσος δωρηθὲν εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, δὲν γνωρίζω, διότι πρώτην φορὰν τὸ ἀκούω. Θέλω ἐξετάσει νὰ ἴδω τὰ τῆς δωρεᾶς, θέλω ἐξετάσει νὰ ἴδω τὰ ἔγγραφα, τοὺς τίτλους τοὺς ἀναγομένους εἰς τὸ δάσος τοῦτο, καὶ θέλω δώσει πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν.

§53Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ «Πατριωτικὸς Σύνδεσμος τῶν Κυπρίων» μὲ ἐπεφόρτισε νὰ ὑποβάλω παράκλησιν εἰς τὴν Βουλήν, ὅπως συστήσῃ αὕτη εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐνισχύσῃ ἀτμοπλοϊκήν τινα ἑταιρείαν, καὶ γένηται δυνατὸν διὰ τῆς ἐνισχύσεως ταύτης νὰ τηρηθῇ τακτικὴ συγκοινωνία καθ’ ἑβδομάδα μεταξὺ Πειραιῶς καὶ Κύπρου. Ἐν τῷ ἐγγράφῳ τούτῳ, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἀναφέρονται τὰ καλά, τὰ ὁποῖα θὰ προσγείνωσιν ἐκ τῆς ἐπικοινωνίας ταύτης μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἀδελφῆς νήσου. Ἐνταῦθα θὰ ἴδητε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους εἶναι ἀνάγκη ἀναπόδραστος, ὅπως ἡ ἐπικοινωνία αὕτη τηρηθῇ τακτικωτάτη, ἔστω καὶ μὲ ἐπιχορήγησιν πρὸς Ἑλληνικήν τινα ἀτμοπλοίαν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὄχι μόνον ἐκ λόγων ὑψηλοτέρας ἐθνικῆς σημασίας, ἀλλὰ καὶ ἐκ λόγων καθαρῶς ἐμπορικῶν. Λέγεται δ’ ἐν τῇ αἰτήσει ταύτῃ, ὅτι κατὰ παρελθοῦσαν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἡ ἀτμοπλοΐα Λόϋδ ἐξετέλει καθ’ ἑβδομάδα πλόας ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Κύπρου, κατωρθώθη ἐντὸς 6 μηνῶν μόνον νὰ καταναλίσκωνται προϊόντα τῆς Ἑλληνικῆς βιομηχανίας τῶν ὁποίων ἡ ἀξία ὑπερέβαινε τὰς 600,000 δραχμάς. Ἐὰν τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀκριβὲς, οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ τακτικὴ ἀτμοπλοϊκὴ συγκοινωνία μεταξὺ τῶν Ἑλληνικῶν λιμένων καὶ τῶν λιμένων τῆς Κύπρου θέλει σπουδαίως συντελέσει εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καταναλώσεως τῶν προϊόντων τῆς Ἑλληνικῆς παραγωγῆς. Ἐκτὸς δὲ τούτου, θὰ συντελέσῃ ἐπίσης, ὅπως φέρῃ εἰς ἐπικοινωνίαν τοὺς δύο λαοὺς τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος καὶ τῆς νήσου Κύπρου. Ἐκ τούτου ὁρμώμενος, λαμβάνω τὴν τιμὴν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω ὑμῖν τὴν αἴτησιν ταύτην τῶν Κυπρίων, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ διαβιβάσητε ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως λάβῃ οἷα μέτρα οὗτος νομίσῃ κατάλληλα.

§54Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναγκάζομαι, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῆς αὐστηρᾶς καὶ ἀκαίρου καταδιώξεως, ἥτις διενεργεῖται ἐν τοῖς πεδινοῖς δήμοις τῆς Ἠλείας ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων. Διὰ τοῦτο καὶ πρὸ τινων ἡμερῶν, ὅτε ἔλαβον τηλεγράφημα ἱερέως τινὸς, συλληφθέντος καὶ ὁδηγηθέντος εἰς τὰς φυλακὰς, καίτοι προσήγαγε πιστοποιητικὸν ἀκτημοσύνης εἰς τὰς ἁρμοδίους ἀρχὰς, τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ἐνεχείρισα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως μὲ τὴν παράκλησιν, ὅπως ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἤθελε νομίσει ὀρθὸν καὶ δίκαιον. Ἐπειδὴ ὅμως ἐξακολουθητικῶς λαμβάνω γράμματα καὶ τηλεγραφήματα, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ προηγουμένων παραπόνων καὶ ἡ ἄστοργος καταδίωξις τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, διὰ τοῦτο ἀναγκάζομαι νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως παραγγείλῃ εἰς τοὺς ὑποταμίας τῆς περιφερείας ἐκείνης νὰ μετριάσωσι τὸν ζῆλον αὑτῶν πρὸς καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Σήμερον ἔλαβον τηλεγράφημα καὶ ἐπιστολὴν τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Βουπρασίων, καταγγέλλοντός μοι ὅτι συνελήφθη καὶ αὐτὸς ἡμέραν τινά, ἐνῷ ἐκάθητο εἰς τὸν σταθμὸν τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ δέσμιος ὡδηγήθη ὑπὸ τοῦ ἀστυνόμου εἰς τὸ ἀστυνομικὸν κατάστημα, ὁπόθεν, ἀφοῦ ἐκρατήθη ἐπὶ 30 ὥρας, καθ’ ἃς ἀπηγορεύθη εἰς τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ καὶ εἰς τοὺς φίλους του νὰ ἐπισκεφθῶσιν αὐτόν, ὡδηγήθη εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς Πύργου, ὅπου, καίτοι ἐπλήρωσε τὸ χρέος του, διὰ νέας τηλεγραφικῆς διαταγῆς τοῦ ἀστυνόμου Βουπρασίων ἐκρατήθη πάλιν εἰς τὰς φυλακὰς διὰ νέον χρέος. Ἀλλὰ καὶ τὸ νέον χρέος πάλιν ἐπλήρωσε. Περὶ τοῦ ἀστυνόμου Δράκου καὶ ἄλλοτε παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, παραστήσας, ὅτι ἡ δρᾶσις αὐτοῦ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλ’ εἰς προσωπικοὺς μόνον σκοποὺς, διότι καὶ ἄλλοτε ὑπηρέτησεν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, ἔνθα συνάψας σχέσεις στενωτάτας, πᾶν ἄλλο ἐννοεῖ νὰ ἐκτελέσῃ παρὰ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως οἱ νόμοι κελεύουσιν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελεν ἀντικαταστήσει τὸν ἀστυνόμον αὐτὸν δι’ ἄλλου οἱουδήποτε ἐκ τῶν τόσων ἀξιωματικῶν, τοὺς ὁποίους ἔχει τὸ ἑλληνικὸν στράτευμα, ἤθελε προσφέρει μεγάλην ἐκδούλευσιν καὶ ὑπηρεσίαν εἰς τοὺς δημότας τοῦ δήμου ἐκείνου. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τὴν εἴσπραξιν τῶν ὀφειλομένων, γνωρίζομεν πάντες, ὅτι οἱ μῆνες Μάϊος, Ἰούνιος καὶ Ἰούλιος εἶναι οἱ ἀγονώτεροι μῆνες τοῦ ἔτους διὰ τὴν Ἠλείαν κυρίως. Διὰ τοῦτο διενεργοῦντες οἱ ὑποταμίαι σήμερον εἰσπράξεις τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ Δημόσιον πιέζουσι τοὺς δυστυχεῖς φορολογουμένους ἄνευ πρακτικοῦ ἀποτελέσματος ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου. Νομίζω δέ, ὅτι τοιαύτη ἐνέργεια εἶναι καὶ ἀπάνθρωπος, δηλαδὴ τὸ νὰ προσπαθῶσιν οἱ ὑποταμίαι νὰ φαίνωνται εὐχάριστοι διὰ τῆς καταδιώξεως τῶν ὀφειλετῶν, συλλαμβάνοντες ἀκτήμονας ὀφειλέτας. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν προσωποκρατουμένων κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, ἐξ οὗ θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι οὐδὲν κερδίζει τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς ἀπανθρώπου ταύτης καταδιώξεως.

§55Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅτε μοὶ ἐδώκατε τὸ τηλεγράφημα τοῦ ἱερέως, τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐξέδωκα διαταγήν, διὰ τῆς ὁποίας παρήγγελλον εἰς τὸν ὑποταμίαν Μυρτουντίων νὰ ἀναστείλῃ τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου, διότι ἡ ὥρα αὕτη τοῦ ἐνιαυτοῦ δὲν εἶναι ἐπιτηδεία, ἵνα καταδιώκωνται οὗτοι νὰ πληρώσωσι τὰ χρέη των. Σήμερον ὡσαύτως, πρὸ μικροῦ, ἦλθον δύο Βουλευταὶ τῆς πτέρυγος ταύτης (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) ἐκ τῆς ἐπαρχίας Βάλτου, ὁ κ. Στράτος καὶ ὁ κ. Στάϊκος, καὶ μοὶ ἀπηύθυναν παράκλησιν καὶ παράπονα κατὰ τοῦ ταμίου Βάλτου. Ἔγραψα ἀμέσως εἰς τὸν τμηματάρχην νὰ ἐπιστείλῃ ὁμοίαν διαταγὴν εἰς τὸν ταμίαν Βάλτου. Λέγετε ὅτι ἡ πρὸς τὸν ὑποταμίαν Μυρτουντίων διαταγὴ δὲν ἐξετελέσθη. Θέλω φροντίσει, καὶ ἂν δὲν ἐξετελέσθη, θέλω τιμωρήσει τὸν ὑποταμίαν. Ἐστὲ δὲ βέβαιοι, ὅτι τοιαύτην ὤθησιν πρὸς εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων δὲν ἐδώκαμεν ἡμεῖς εἰς τοὺς ταμίας καὶ ὑποταμίας, τὸ γε νῦν ἔχον.

§56Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§57ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Προκειμένου περὶ τοῦ ἀστυνόμου τοῦ δήμου Βουπρασίων, ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν γενικώτερον, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ μεταθέτω ἀστυνόμους ἐπὶ τῇ ἁπλῇ καταγγελίᾳ, ἡ ὁποία γίνεται ἐνταῦθα· διότι διὰ νὰ μετατεθῇ ἀστυνόμος, πρέπει νὰ ὑπάρχωσι κατ’ αὐτοῦ σοβαραὶ αἰτιάσεις. Ἐγὼ προσεπάθησα πρὸ πάντων εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, καθὼς καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας, νὰ πληρώσω πάσας σχεδὸν τὰς ἀστυνομίας δι’ ἀξιωματικῶν, διότι ἤκουον ἐνταῦθα πολλὰ καὶ δεδικαιολογημένα παράπονα, ὅτι πολλαὶ τῶν ἀστυνομιῶν διηυθύνοντο ὑπὸ ὑπαξιωματικῶν, καὶ τοῦτο προσεπάθησα, ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν, νὰ ἀποφύγω, καὶ διὰ τοῦτο ἔσπευσα τὰς περισσοτέρας ἀστυνομίας νὰ τὰς πληρώσω δι’ ἀξιωματικῶν. Ἂν οἱ ἀξιωματικοὶ παρεκτρέπωνται, βεβαίως πρέπει νὰ μετατίθηνται καὶ νὰ τιμωρῶνται, ἀλλὰ πρέπει καὶ αἱ παρεκτροπαί των ν’ ἀποδεικνύωνται δι’ ἐπισήμων ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας πάντοτε προκαλῶ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερός τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§59Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Κηροποιοὶ καὶ κηροπλάσται Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, ἀντιπροσωπεύοντες τὰς δύο ταύτας πολυπροσώπους Συντεχνίας, προσῆλθον σήμερον πρός με καὶ μοὶ ὑπέβαλον παράπονα, ἐπιδόντες μοι καὶ σχετικὴν ἀναφορὰν, κατὰ τοῦ ἄρτι ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεών τινων τοῦ τελωνειακοῦ δασμολογίου». Ὅταν βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συζητηθῇ, ὑποθέτω, ὅτι θέλουσιν εὑρεθῆ πολλοὶ συνάδελφοι, οἵτινες θέλουσι λάβει τὸν λόγον, καὶ θέλουσι καταστήσει σαφεῖς τὰς γνώμας αὐτῶν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι ἡ ἀναφορὰ αὕτη ὑπεβλήθη καὶ εἰς τὸν σεβαστὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρὸ ὀλίγου εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ προετιθέμην νὰ τὴν ἀνακοινώσω.

§62Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐν τούτοις νομίζω καλὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν παρατηρήσεων, ἃς ὑποβάλλουσιν οἱ συμπολῖται ἡμῶν οὗτοι, ἃς δὲ βεβαίως θέλουσιν ὑποβάλει καὶ οἱ συμπολῖται πολλῶν ἄλλων κυρίων Βουλευτῶν, ὅταν λάβωσι γνῶσιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Νομίζω καλὸν νὰ ὑποβάλω τὰς παρατηρήσεις ταύτας πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ μελετήσῃ ταύτας, διότι ἐκτὸς τοῦ ὅτι διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου αὐξάνεται λίαν ἱκανῶς ὁ δασμὸς ὁ εἰσαγωγικὸς, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θέλει ζημιωθῆ οὐσιωδῶς καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Ἀρκεῖ, Κύριοι, νὰ παρατηρήσητε, ὅτι ὁρίζεται ὁ δασμὸς διὰ τὰς 100 ὀκάδας κηροῦ εἰς δραχμὰς χρυσᾶς 180, τουτέστι χαρτίνας 237 καὶ 60/00, ἤτοι ἀναβιβάζεται ὁ δασμὸς ἀπὸ δραχμῶν 158, ὡς ὑπάρχει ἐν τῷ ἰσχύοντι δασμολογίῳ, εἰς δραχμὰς 237 καὶ 60/00, δηλαδὴ διαφορὰ ἐπὶ πλέον δραχμαὶ 79 καὶ 60/00 ἐπὶ τῶν 100 ὀκάδων. Σημειώσατε δὲ, ὅτι αἱ ὗλαι, ἃς ἀφορᾷ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δηλαδὴ ἡ κηριζίνη, ἡ παραφίνη, ἡ στεατίνη καὶ πᾶσα ἄλλη τεχνητὴ κηρώδης οὐσία δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσιν ἐνταῦθα τοσοῦτον τεχνικῶς καὶ νὰ ἔχωσι τὴν διαφάνειαν, ἣν ἔχουσιν αἱ ὗλαι αὗται, αἱ εἰσαγόμεναι ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Τοιουτοτρόπως, ἵνα ἔχωμεν κηρία καὶ ἄλλα εἴδη ἀρίστης ποιότητος, θέλομεν εἶσθαι ἠναγκασμένοι πάντοτε αὐτὰς τὰς ὕλας νὰ εἰσάγωμεν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, οὕτω δὲ, ὄντες ἠναγκασμένοι νὰ εἰσάγωμεν αὐτὰς τὰς ὕλας πάντοτε ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, θέλομεν φορολογεῖσθαι δι’ ἐπαχθεστάτης φορολογίας δραχμῶν 79 καὶ λεπτῶν 60 ἐπὶ πλέον ἐπὶ δραχμῶν 158, ἃς μέχρι τοῦδε ἐπλήρωνον δι’ εἰσαγωγὴν αἱ ὗλαι αὗται. Ἑπομένως καὶ διότι τὸ Κράτος θέλει ὑποστῆ ζημίαν, ἐὰν παύσῃ ἡ εἰσαγωγὴ τῶν ὑλῶν τούτων, καὶ διότι οἱ καταναλωταὶ θέλουσιν ὑποστῆ ἐπίσης ζημίαν, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ εἰσαγωγὴ ὑπὸ τοὺς βαρεῖς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὴν πρὸς αὐτὸν ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν τῶν ἐν λόγῳ Συντεχνιῶν καὶ προνοήσῃ καταλλήλως, ὅταν συζητηθῇ τὸ ἐν λόγῳ νομοσχέδιον, διότι, ἐπαναλέγω, ἐπειδὴ αἱ ὗλαι αὗται ἀναγκαίως εἰσάγονται ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἡ αὔξησις τοῦ δασμοῦ θέλει ἐπιφέρει καταστροφάς· ζῶσι δὲ χιλιάδες ἐργατῶν ἐκ τῆς βιομηχανίας ταύτης, καὶ τὸ Δημόσιον ἑπομένως θέλει ζημιωθῆ.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑποβληθεῖσα ἀναφορὰ τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ συντεχνιῶν κηροποιΐας θέλει παραπεμφθῆ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Οἱ βουλευταὶ Ἰωάννης Δαμηλάτης, Σπ. Δεληγιάννης καὶ Π. Μερλόπουλος ὑπέβαλον τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 23 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀστυνομικῆς διοικήσεως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 12). Ὁ βουλευτὴς Πατρῶν κ. Ἰω. Ροῦφος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγένοντο αὐτῷ προτάσεις παρὰ Ρουμανικῆς ἑταιρείας διὰ τὴν προμήθειαν πετρελαίου, εἰς ποίαν τιμὴν προσφέρεται αὕτη νὰ χορηγήσῃ τὸ ἀναγκαιοῦν εἰς τὸ Δημόσιον πετρέλαιον καὶ εἰς ποίαν προσφέρουσιν αὐτὸ οἱ νῦν προμηθευταί, ποῖος δ’ ὁ ἀριθμὸς κιβωτίων τοῦ κατ’ ἔτος καταναλισκομένου ἐν Ἑλλάδι πετρελαίου. Ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Μπασδέκης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀστυνομικῆς διοικήσεως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 13). Οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι Τριπόλεως καὶ Καλαμῶν παραπονοῦνται διὰ τὴν προτεινομένην κατάργησιν τῆς διὰ νόμου χορηγηθείσης αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Θέλουσι σταλῆ αἱ αἰτήσεις αὐτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἔχει ἕτερός τις τὸν λόγον;

§64Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τῶν ἄλλων συναδέλφων ἔλαβον καὶ ἐγὼ τηλεγράφημα τῶν τηλεγραφητῶν τούτων, καὶ εὑρίσκω πολὺ δίκαια τὰ παράπονα αὐτῶν· δὲν ἀμφιβάλλω δ’ ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα ταῦτα καθὼς καὶ τοὺς χθὲς ἀναπτυχθέντας ἀπὸ τοῦ βήματος λόγους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λεβαδείας συναδέλφου, ὁμιλήσαντος ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ νομοσχεδίου, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ ἀδικήσῃ οὐ μόνον τοὺς τηλεγραφικοὺς ὑπαλλήλους, ἀλλὰ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον, διότι ἀσφαλῶς θέλει ἐπέλθει μείωσις τῶν ἐσόδων τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ἕνεκα τῆς ἀπογοητεύσεως τῶν ὑπαλλήλων τούτων, οἱ ὁποῖοι ἐξ ἀνάγκης θὰ περιέλθωσιν εἰς πλήρη ἀδιαφορίαν καὶ ἀπόγνωσιν.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἐξακολούθησις τῆς δευτέρας συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ καταργήσεως καὶ τροποποιήσεως διατάξεων τῶν νόμων ͵ΒΡΚΒʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1892 καὶ ͵ΒΧΙΘʹ τῆς 10 Ἰουλίου 1899». Ὁ κύριος Κουντουριώτης ἔχει τὸν λόγον.

§66Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν θὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε;

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καλλίτερον νὰ διακόψωμεν ἀργότερον, διότι πάντοτε δυστυχῶς ἡ ἐπανάληψις τῆς συνεδριάσεως ἄρχεται κατὰ τὰς 10½. Λοιπὸν νὰ κερδίζωμεν τοὐλάχιστον ἡμίσειαν ὥραν διὰ νὰ μὴ παραμένωμεν ἐνταῦθα καθ’ ὥρας ἀνοικονομήτους πλέον.

§68ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ διατί νὰ μὴ ἐρχώμεθα εἰς τὰς 4, καὶ νὰ τελειώνωμεν εἰς τὰς 9;

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατορθωθῇ τοῦτο, ὡς γνωρίζετε. Ἴσως μετὰ 4 ἢ 5 ἡμέρας ἡ Βουλὴ ἀναγκασθῇ νὰ προέλθῃ εἰς ἀπόφασιν περὶ τῆς ὥρας τῶν συνεδριάσεων. Ἀλλὰ σήμερον ὁπωσδήποτε καλὸν εἶναι νὰ ἐξακολουθήσωμεν μέχρι τῆς 8½, διὰ νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συνεδρίασις, ὅπως ἐπαναλαμβάνεται πάντοτε, ἀμέσως μετὰ τὴν δεκάτην. Ὁρίστε, κύριε Κουντουριώτη.

§70Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, Κύριοι, τοῦ ὁποίου ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως γίνεται σήμερον, ἀποτελεῖ μέρος τοῦ προγράμματος τοῦ οἰκονομικοῦ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦτο ἐδηλώθη χθὲς παρὰ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ καὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις καὶ ἐν τῇ βραχείᾳ αἰτιολογικῇ αὑτοῦ ἐκθέσει ἀναφέρει τοῦτο. Βεβαίως διὰ τὰ οἰκονομικὰ μέτρα τῆς Κυβερνήσεως ζητεῖται ἡ ἔγκρισις τῆς Βουλῆς, τουτέστι διὰ τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις συνέδεσε μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ δέον ἀναμφισβητήτως ταῦτα νὰ λάβωσι κῦρος καὶ ἰσχὺν νόμου, διὰ νὰ δυνηθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ πρόγραμμα αὑτῆς, διὰ νὰ δυνηθῇ μετὰ πεποιθήσεως νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας αὑτῆς. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίθετον ἰδέαν, προκειμένου περὶ οἰκονομιῶν, οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἂν Κυβέρνησίς τις δύναται νὰ διαπράξῃ οἰκονομίας, δὲν πρέπει νὰ προβῇ εἰς τοῦτο· ἀλλὰ οὐχ ἧττον πᾶσα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία σκοπεῖ εἰς οἰκονομίας διατεθησομένας εἴτε ὑπὲρ τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, εἴτε ὑπὲρ ἄλλων ἀναγκῶν τοῦ Κράτους, ὀφείλει νὰ συνδυάζῃ τὰς οἰκονομίας ταύτας πρὸς τὰ πράγματα, ὀφείλει νὰ τὰς συνδυάζῃ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε αἱ ἐπιδιωκόμεναι οἰκονομίαι νὰ μὴ καταλήγωσιν εἰς ἀποτελέσματα ἀντίθετα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐπιδιώκει ἡ Κυβέρνησις. Ἂν τὰς ποθουμένας οἰκονομίας οἱαδήποτε Κυβέρνησις δὲν συνδυάζῃ πρὸς τὰ πράγματα, εἶναι πιθανώτατον, ὅτι θὰ καταλήξῃ ὅπου κατέληξε καὶ ὁ φιλάργυρος ἐκεῖνος, ὅστις, ποθῶν νὰ βλέπῃ χρήματα πολλὰ ἐνώπιόν του καὶ νὰ ἀγάλλεται, ὑπέβαλεν ἑαυτὸν εἰς τοιαύτας ἀλόγους οἰκονομίας καὶ τοιαύτας στερήσεις, ὥστε ἀσθενήσας ἕνεκα τούτων ἠναγκάσθη ἡμέραν τινὰ νὰ δαπανήσῃ εἰς ἰατροὺς καὶ φάρμακα ὁλόκληρον τὴν περιουσίαν, ἣν διὰ τῶν ἀνοήτων οἰκονομιῶν εἶχε περισυλλέξει. Βεβαίως, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ, θέλω λάβει τὸν λόγον καὶ θέλω εἴπει, ἐὰν ὄντως τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι τοιοῦτον, ὥστε καὶ ἐκ τῆς πτέρυγος, εἰς ἣν ἀνήκω, ν’ ἁρμόζῃ νὰ τὸ ἐνισχύσωμεν, ἐὰν ἁρμόζῃ νὰ συνδράμωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ τὰ μέτρα ἐκεῖνα, δι’ ὧν θέλει ἐπιτύχει οὐ μόνον οἰκονομίας, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνήγγειλεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τοῦ εἰσηγητηρίου αὑτοῦ λόγου ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ τοῦ σήμερον ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἐνῷ ἀσπάζομαι τὴν ἀρχήν, δὲν δύναμαι νὰ ἐγκρίνω, κατὰ περίεργον σύμπτωσιν, τὸ σῶμα. Τοῦ νομοσχεδίου ἡ ἀρχὴ εἶναι ἡ οἰκονομία· τοιαύτη τις ἀρχὴ ὑπεχρέωσε, φαίνεται, τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας ἀνέπτυξε τοὺς λόγους, δι’ οὓς θεωρεῖ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν πρέπει νὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους· ἀντέκρουσε δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν χονδρικῶς, κατὰ τὴν φράσιν αὐτοῦ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ.

§71ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Φαίνεται ὅτι σᾶς ἀπατᾷ ἡ μνήμη. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§72ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἴπετε τὴν λέξιν «χονδρικῶς». Ἦλθε δὲ κατόπιν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρὰ τὴν ἡλικίαν αὐτοῦ, παρὰ τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα φέρει, τῶν δύο Ὑπουργείων, παρὰ τὰς πολλαπλᾶς καὶ ποικίλας ἀσχολίας του, ἀνέπτυξε τὸ νομοσχέδιον ἐν ταῖς λεπτομερείαις, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἔπρεπεν ὑμεῖς νὰ πράξητε καὶ οὐχὶ διὰ βραχέων νὰ ἐκθέσητε τοὺς λόγους, οἵτινες ὤθησαν ὑμᾶς εἰς τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ.

§73ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἔχω τὴν ἀξίωσιν, ὅτι εἶμαι τέλειος.

§74ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἀτελείας ἢ τελειότητος, τὰς ὁποίας μᾶς εἶπε καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης προχθές. Ἐγὼ δὲν προτίθεμαι νὰ ἐξετάσω, ἂν εἶσθε τέλειος ἢ ἀτελής· ἐγὼ θέλω νὰ πιστοποιήσω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνθ’ ὑμῶν ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα, καὶ ἠθέλησε νὰ πείσῃ ἡμᾶς, ὅτι εἶναι συμφέρον νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον. Ἂν τὸ κατώρθωσεν ἢ ὄχι, ἄλλος ὁ λόγος.

§75ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐγὼ ἐξήγησα τὸ νομοσχέδιον ἐν τῷ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μου, εἶμαι δ’ εὐτυχής, διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ἀνέπτυξε πλειότερον τὸ ζήτημα. Τὰ ὑμέτερα φῶτα θὰ συντελέσωσιν ἤδη περισσότερον.

§76ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πάντοτε μὲ εἰρωνείας νομίζετε, ὅτι δύνασθε νὰ πραγματεύησθε τοιαῦτα ζητήματα, ἀλλ’ ἀμφιβάλλω, ἐὰν ἔχητε ὑπὲρ ὑμῶν τὴν ἐπιτυχίαν. Ὅτε ἠγέρθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας, ἐπίστευσα, τὸ ὁμολογῶ, ὅτι ἤθελε ζητήσει νὰ ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς) (μειδιῶν). Τὸ ἐπιστεύσατε τοῦτο;

§78ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἤμην ἀτυχής· ἀλλ’ εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἠθέλετε τὸ ἀποσύρει, ἢ ὅτι ἠθέλετε ζητήσει τὴν ἀναβολὴν αὐτοῦ, καὶ ὡς ἀλυσιτελοῦς πρὸς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπὸν τῶν οἰκονομιῶν καὶ ὡς ἀσυμφόρου εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ ἂς ἐξετάσωμεν, ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο φέρει οἰκονομίας, καὶ ποίου εἴδους οἰκονομίας. Καὶ πρῶτον διὰ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως ἑνὸς τμηματάρχου οὐδεμία ἐπέρχεται οἰκονομία. Ὁ τμηματάρχης οὗτος ἔχει συμπεπληρωμένον τὸν χρόνον πρὸς σύνταξιν καὶ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε ἀπερχόμενος τῆς ὑπηρεσίας θὰ λαμβάνῃ σύνταξιν ἀνωτέραν τοῦ μισθοῦ, ὃν σήμερον λαμβάνει· ἑπομένως καταργουμένης τῆς θέσεως ταύτης τὸ δημόσιον ταμεῖον οὐδὲν ἔχει νὰ ὠφεληθῇ. Θὰ ὠφεληθῇ, λέγουσι, τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως ἑνὸς Γραμματέως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν· ἀλλ’ ἐκ τῆς καταργήσεως ταύτης ἀμφιβάλλω ἂν τὸ δημόσιον ταμεῖον θὰ ὠφεληθῇ 1500 ἢ 2000 δραχ. Ἀλλ’ ἀξίζει ἆρά γε, διὰ ποσὸν τόσον εὐτελὲς νὰ ζημιώσητε τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου; Καὶ εἶναι ζημία, διότι εἶναι ἀναγκαῖος ὁ ὑπάλληλος οὗτος εἴτε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Προξενείων, εἴτε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Πρεσβειῶν· καταργοῦντες δὲ τὴν θέσιν, θὰ εὑρεθῆτε πολλάκις εἰς στενοχωρίαν, μὴ ἔχοντες τὸ ἀπαιτούμενον πρόσωπον διὰ νὰ πληρώσητε κενὸν, τὸ ὁποῖον ἤθελε παρουσιασθῆ εἴτε εἰς Προξενεῖον, εἴτε καὶ εἰς Πρεσβείαν· καὶ περὶ τούτου δὲν εἶναι ἀνάγκη βεβαίως νὰ σᾶς φέρω ἀποδείξεις. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι πραγματικαὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐγὼ πρῶτος ἤθελον ἐπικροτήσει· εἶναι δὲ δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ φέρῃ οἰκονομίας σπουδαίας, καὶ οὐχὶ τοιαύτης φύσεως, γελοίας — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ ἡ λέξις — διὰ δαπάνην...

§79ΓΚΟΤΣΗΣ. Δὲν εἶναι διπλωματικὴ ἡ φράσις.

§80ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι ὅμως κοινοβουλευτική. Ἡ δαπάνη, ἥτις ἐχρειάσθη διὰ νὰ τυπώσητε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀποτελεῖ τὸ τρίτον τῆς μισθοδοσίας τοῦ Γραμματέως, καὶ ταύτην ἠθέλετε ἐξοικονομήσει.

§81ΣΚΟΥΖΕΣ. Χονδρικῶς καὶ αὐτὸ τὸ λέγετε.

§82ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πολὺ ἀρέσκεσθε εἰς αὐτὴν τὴν λέξιν! Θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν ἐμερίμνα σοβαρῶς περὶ οἰκονομιῶν, νὰ ἐπιφέρῃ οἰκονομίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν—καὶ ἤθελον συγχαρῆ αὐτὸν—διὰ τῆς καταργήσεως τῶν Πρεσβειῶν. Καὶ ἔχω τὸ θάρρος νὰ εἴπω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι διατηροῦντες τὰς Πρεσβείας ταύτας σήμερον, οὐδὲν ἕτερον πράττομεν ἢ νὰ φαινώμεθα κωμικοὶ εἰς τὰ ὄμματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν ἡμῶν. Ἔπρεπε νὰ ἔχητε τὸ θάρρος νὰ εἴπητε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπὸ τοῦ παρόντος αἱ Πρεσβεῖαι εἶναι περιτταὶ, καὶ ἂν ἡμέραν τινὰ βελτιωθῶσι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, δυνάμεθα ν’ ἀνασυστήσωμεν αὐτάς.

§83ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸ ζήτημα τῆς καταργήσεως τῶν Πρεσβειῶν ἦτο μέρος τοῦ προγράμματος τῆς νῦν Κυβερνήσεως, ἥτις ὡς Ἀντιπολίτευσις διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ μεταξὺ τῶν ἄλλων οἰκονομιῶν ἀνέγραψε καὶ ταύτην.

§84Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἐγὼ ἐξέθεσα τότε τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἔπρεπε νὰ καταργηθῶσιν αἱ Πρεσβεῖαι...

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δηλαδὴ ἦτο γνώμη τῆς μειονοψηφίας, οὐχὶ πρόγραμμα τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§86ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ μειονοψηφία οὐδὲν ἄλλο ἔπραττεν ἢ νὰ διερμηνεύῃ τὰς γνώμας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ τὸ πρόγραμμα αὐτῆς. Ἄλλως εἶχε τὸ πρᾶγμα, ὤφειλε νὰ διαψεύσῃ τὸν εἰσηγητήν.

§87Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ πρόγραμμα τῆς νῦν Κυβερνήσεως ἀνεκοινώθη εἰς τοὺς ἐκλογεῖς· αὐτοὶ ἤκουσαν οἱ ἐκλογεῖς.

§88ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ πολιτικὸν πρόγραμμα ἑκάστης Ἀντιπολιτεύσεως δὲν εἶναι τὰ λεγόμενα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ἀλλὰ τὰ ἐκφραζόμενα καὶ διατυπούμενα καὶ διερμηνευόμενα καὶ ἀναπτυσσόμενα ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου.

§89ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι τὴν λεπτομέρειαν ταύτην, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος ἀνέφερεν. Ἀλλὰ βεβαίως πρέπει νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἀρχηγὸν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, τοιαύτην ἔχοντα γνώμην· τοῦτο δὲ μαρτυρεῖ, ὅτι αὐτὰ ταῦτα τὰ πράγματα ἔπεισαν αὐτὸν νὰ ἔχῃ γνώμην τοιαύτην, ἀλλ’ ἔδει καὶ νὰ ἐμμείνῃ εἰς αὐτήν. Ἀφοῦ ἤδη παριστᾷ διὰ τῶν μελανωτέρων χρωμάτων τὴν οἰκονομικὴν τῆς χώρας κατάστασιν.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἴσως δὲν ἠκούσατε τί εἶπον· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τὸ ἐπαναλάβω.

§91ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πιθανὸν νὰ μὴ συμφέρῃ ν’ ἀκούσω τί εἴπατε. Συγχαίρω λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι εἶχε τοιαύτην γνώμην, διότι τὰ πράγματα εἶχον πείσει αὐτὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῇ εἰς τὴν κατάργησιν τῶν Πρεσβειῶν. Καὶ τῳόντι αἱ Πρεσβεῖαι οὐδέποτε παρέσχον εἰς ἡμᾶς τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ἐδικαιούμεθα ν’ ἀναμένωμεν ἀπὸ αὐτάς. Ἐὰν ἐξαιρέσωμεν τὴν Πρεσβείαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὅλαι αἱ ἄλλαι Πρεσβεῖαι, τῶν Παρισίων, τοῦ Λονδίνου, τῆς Ῥώμης, τῆς Πετρουπόλεως, οὐδεμίαν παρέσχον ὑπηρεσίαν.

§92Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Πῶς τὸ γνωρίζετε αὐτό;

§93ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ γνωρίζω, ἀξιότιμε κύριε Βουλευτὰ ἐκ Κραναίας, διότι παρουσιάσθησαν τὰ λυπηρὰ γεγονότα τῆς χρεωκοπίας καὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, τὰ γεγονότα τοῦ πολέμου καὶ τῶν διαπραγματεύσεων περὶ εἰρήνης, καθ’ ὅλα δὲ ταῦτα οὐδεμίαν αἱ Πρεσβεῖαι παρέσχον ὑπηρεσίαν. Εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ ὁποίαν ὑπηρεσίαν παρέσχεν ἡ Πρεσβεία τοῦ Λονδίνου, ἥτις νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1896 ἐπαύξησιν τῶν δαπανῶν αὐτῆς εἰς 35,000 δραχμάς; Τίνας ὑπηρεσίας παρέσχεν εἰς τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ ἡ ἐν Παρισίοις Πρεσβεία καὶ ὁ πρέσβυς, τοῦ ὁποίου ὁ μισθὸς ἀνῆλθεν εἰς 65,000 δραχμὰς, χάριν δῆθεν τῶν διαπραγματεύσεων περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, ὡς εἰ ἐπρόκειτο χάριν αὐτοῦ νὰ δαπανήσῃ ὁ κύριος πρέσβυς περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐδαπάνα, ἁπλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων καὶ μὴ ὑπάρχοντος τοῦ ζητήματος τῶν διαπραγματεύσεων περὶ διακανονισμοῦ τῶν χρεῶν ἡμῶν; Ἦσαν ἀρκεταὶ αἱ μισθοδοσίαι καὶ αἱ ἀποδοχαί, τὰς ὁποίας ἐλάμβανον οἱ πρεσβευταὶ τῶν Παρισίων καὶ τοῦ Λονδίνου, καὶ οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ διπλασιασθῶσιν αἱ δαπάναι αὗται. Ὅ,τι ἐλέχθη διὰ τὴν Πρεσβείαν τῶν Παρισίων, τοῦτ’ αὐτὸ δύναταί τις νὰ εἴπῃ καὶ διὰ τὴν Πρεσβείαν τοῦ Λονδίνου. Ὅτε δὲ ἦλθεν ἡ δοκιμασία, ἡ μετὰ τὰ λυπηρὰ γεγονότα τοῦ 1897, ὁποίαν παρέσχον συνδρομὴν αἱ διάφοροι Πρεσβεῖαι; Ἀλλὰ καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ μετὰ τὸν πόλεμον ἀκόμη, ὅτε εὑρισκόμεθα εἰς διαφόρους διαπραγματεύσεις, ὁποίαν ὑπηρεσίαν παρέσχον οἱ ἡμέτεροι πρεσβευταί; Καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἐγὼ δύναμαι νὰ γνωρίζω, τὰ πάντα διενηργοῦντο ἐντεῦθεν, ὑπὸ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ τῶν ξένων ἀντιπροσώπων, τῶν διαπεπιστευμένων παρὰ τῇ Ἑλληνικῇ Αὐλῇ. Οἱ ἡμέτεροι ἀντιπρόσωποι οὐδὲν ἄλλο ἔπραττον ἢ νὰ διαβιβάζωσιν εἰς τὰς Κυβερνήσεις, παρὰ ταῖς ὁποίαις ἦσαν διαπεπιστευμένοι, πληροφορίας περὶ γεγονότων, τὰ ὁποῖα οὐδεμίαν εἶχαν σημασίαν ἢ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς προόδου τῶν διαπραγματεύσεων, τῶν μελλουσῶν νὰ κανονίσωσι τὰς σχέσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Καὶ κατὰ τὰς δύο λοιπὸν περιστάσεις ταύτας αἱ Πρεσβεῖαι οὐδεμίαν παρέσχον πραγματικήν, θετικὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς Πρεσβείας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, διότι αὕτη ἔχει προορισμὸν καὶ λόγον ἄλλον. Ὡμίλησα περὶ τῶν Πρεσβειῶν, διότι τὸ ἔφερεν ἡ σειρὰ τοῦ λόγου καὶ διακοπή τις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, ἀλλὰ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ποιήσωμαι σήμερον ἀναδρομὴν τοιαύτην εἰς τὸ ζήτημα τῶν Πρεσβειῶν, διότι θέλω ἐξετάσει αὐτὸ εἰς ἄλλην εὐκαιρίαν.

§94ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. συνάδελφος θὰ παρατείνῃ τὸν λόγον του ἐπὶ πολύ.

§95ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§96ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Μάλιστα, ἐὰν ἐπιθυμῆτε, διότι θὰ ὁμιλήσω ἐπὶ πολύ.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 10ης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 10 καὶ 30′ μ. μ.)

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὑπάρχει ἀντίρρησις; Ὁ κύριος Κουντουριώτης παρακαλεῖται νὰ συνεχίσῃ τὸν λόγον του.

§99ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἔλεγον, Κύριοι, πρὸ τῆς διακοπῆς, ὅτι θὰ ἦτο προτιμότερον, ἐὰν πράγματι ἐπιθυμῆτε νὰ ἔχητε οἰκονομίας, νὰ καταργήσητε τὰς Πρεσβείας. Τότε θὰ ἔχητε θετικὰς καὶ πραγματικὰς οἰκονομίας, ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν. Διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὡς καὶ διὰ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, τοῦ προξενικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐλαττοῦτε τοὺς μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ ἐκείνου, ἐνῷ δὲν ἐπιτυγχάνετε οἰκονομίας ἀξίας λόγου, παραβλάπτετε τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τὴν κεντρικὴν καὶ τὴν ἐξωτερικήν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχεν ἔφεσιν καὶ ζῆλον νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, ἐπεθύμει δὲ νὰ ἀφήσῃ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἴχνη τῆς διαβάσεως αὐτοῦ, καλῶς θὰ ἔπραττε νὰ καταγείνῃ εἰς τὸ νὰ διαρρυθμίσῃ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε αὕτη νὰ μὴ χωλαίνῃ, νὰ ἐκτελῇ δὲ σκοπιμώτερον τὸν προορισμὸν αὑτῆς, ἐνῷ διὰ τῶν μεταρρυθμίσεων, τὰς ὁποίας μᾶς προτείνει νῦν, δὲν θέλει ἐπιτύχει ἄλλο τι παρὰ ἐξάρθρωσιν τῆς ὑπηρεσίας, καὶ τῆς κεντρικῆς καὶ τῆς ἐξωτερικῆς, ὅπως σᾶς ἐξήγησα. Πῶς δὲ θὰ ἠδύνατο νὰ βελτιώσῃ τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν ὁ κ. Ὑπουργός; Διαρρυθμίζων τὰ τμήματα καταλλήλως. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔχει ἀνάγκην Ἀρχείου τακτικοῦ, ἀξίου τοῦ ὀνόματος. Τὸ Ἀρχεῖον αὐτοῦ, ὡς ἔχει σήμερον, οὐδεμίαν βοήθειαν, οὐδεμίαν χρησιμότητα παρέχει· ἐὰν δέ ποτε θελήσῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὸ παρελθόν, νὰ μελετήσῃ ἐθνικήν τινα ὑπόθεσιν, νὰ ἀντλήσῃ διδάγματα ἢ καὶ ἐπιχειρήματα ὑπὲρ οιουδήποτε ἐθνικοῦ ζητήματος, βεβαίως τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ τῷ παράσχῃ πρόχειρον ὑπηρεσίαν τοιαύτην. Τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ὁ δεξιὸς βραχίων τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἔχομεν καὶ ἡμεῖς ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, ὅτι ἔχομεν ἐξωτερικὴν πολιτικήν. Πλεῖστα ἔγγραφα, ἀφορῶντα εἰς σπουδαιότατα ἐθνικὰ γεγονότα, ἀφορῶντα εἰς αὐτὴν τὴν ἵδρυσιν τοῦ Κράτους, κατάκεινται διεσπαρμένα εἰς διάφορα Ὑπουργεῖα, κατάκεινται εἰς τὰς βιβλιοθήκας, εἰς τὴν Ἐθνικὴν καὶ πιθανὸν καὶ εἰς τὴν τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὰ ἀρχεῖα ταῦτα ἔπρεπε νὰ περισυλλεχθῶσι, νὰ ταξινομηθῶσι, νὰ καταγραφῶσι μεθοδικῶς, ἐὰν ὑπῆρχε τμηματάρχης εἰδικός,—καὶ ὑπάρχει τοιοῦτος,—ὥστε εἰς πᾶσαν περίστασιν νὰ δύναται ὁ Ὑπουργὸς ν’ ἀκολουθήσῃ τὰς παραδόσεις μιᾶς ἐθνικῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Ἀλλὰ γεννᾶται τὸ ἐρώτημα, ἂν κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους ἔχωμεν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν, ἐὰν τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν διευθύνῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὸ ζήτημα ὅμως τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ ἐξετασθῇ, καὶ δὲν σκοπῶ νὰ ἐπιληφθῶ τούτου σήμερον. Θὰ ἠδύνατο λοιπόν, ἔλεγον, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φανῇ χρήσιμος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν ἤθελε καταγείνῃ νὰ διαρρυθμίσῃ τὰ τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τούτου, νὰ ταξινομήσῃ τὰ διάφορα θέματα, τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικήν, ὡς παραδείγματος χάριν τὸ ζήτημα τὸ Ἐκκλησιαστικὸν καὶ ἄλλα ὁμοταγῆ ζητήματα, συνδεόμενα μὲ τὴν ὕπαρξιν τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου καὶ μὲ τὴν κατάστασιν τῶν ὁμογενῶν πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι διατελοῦσιν ἀκόμη ὑπὸ ξένον ζυγόν. Τοιαύτην τινὰ ἐργασίαν θ’ ἀνεμένομεν ἡμεῖς παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, μεταρρυθμιστικήν, διότι μεταρρυθμιστικὸν εἶναι καὶ τὸ πρόγραμμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ἀνῆλθεν ἐπὶ τὴν ἀρχήν. Ἀλλὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα μᾶς παρουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἡμεῖς τὰ θεωροῦμεν, ἂν ὄχι μισά, ἀλλ’ οὐδὲν ὑποσχόμενα πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Καὶ εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως χθὲς: «Ἡμεῖς ἐπιθυμοῦμεν τὰς οἰκονομίας, τὰς ὁποίας ἐπιζητοῦμεν νὰ φέρωμεν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, νὰ τὰς μονιμοποιήσωμεν, νὰ καταργήσωμεν τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας θεωροῦμεν περιττάς, διὰ νόμου, εἰς τρόπον ὥστε καὶ ὁ διάδοχος ὑμῶν νὰ μὴ δύναται νὰ πληρώσῃ τὰς θέσεις ταύτας.» Ἀλλ’ ὁ διάδοχος ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐνδέχεται νὰ ἔχῃ τὴν δύναμιν ἐν τῇ Βουλῇ νὰ ζητήσῃ νὰ καταργήσῃ διὰ νόμου ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σήμερον ὑμεῖς ζητεῖτε νὰ θεσπισθῶσιν. Ἐὰν πάντως ἠθέλετε νὰ μὴ ἔχητε τὸν τμηματάρχην ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖτε νὰ καταργήσητε τὴν θέσιν, ἠδύνασθε, καὶ χωρὶς νὰ ψηφίσητε εἰδικὸν νόμον ν’ ἀπομακρύνητε τὸν τμηματάρχην, ἀπαλείφοντες, ὡς εἶπε καὶ ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀγορεύσας Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, τὸ σχετικὸν κανδύλιον τοῦ προϋπολογισμοῦ. Καὶ τοῦτο δὲν θὰ ἦτο πρωτοφανές. Εἰς τὰ διάφορα Ὑπουργεῖα ὑπάρχουσι νενομοθετημέναι θέσεις Γεν. Γραμματέων, ἀλλὰ πλὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης οὐδὲν ἕτερον Ὑπουργεῖον ἔχει Γενικὸν Γραμματέα. Εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα δὲν εἶναι διωρισμένος Γενικὸς Γραμματεύς. Πλὴν τούτου ὑπάρχει νενομοθετημένη θέσις Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀγόμενος ἐκ τοῦ πνεύματος τοῦ οἰκονομικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐμπνέει αὐτόν, δὲν συνεπλήρωσε τὴν θέσιν, δὲν ἐζήτησεν ὅμως καὶ τὴν κατάργησιν αὐτῆς διὰ νόμου. Τοῦτ’ αὐτὸ ἠδύνατο νὰ γείνῃ καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν κατάργησιν τῆς θέσεως τοῦ Γραμματέως, ἣν ἀναγράφει τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ ἡ κατάργησις αὕτη νομίζω ὅτι δὲν εἶναι πρακτική, τάχιστα δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐὰν παραμείνῃ εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου, θὰ αἰσθανθῇ τὴν ἔλλειψιν ἑνὸς χρησίμου ὑπαλλήλου. Εὔχομαι καὶ ἐλπίζω, ὅτι σκεπτόμενος ὡριμώτερον θὰ ζητήσῃ τὴν ἀπάλειψιν καὶ τῆς διατάξεως ταύτης τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ ἕτερον θέμα, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἡ αὔξησις τῆς τριετοῦς θητείας τῶν ἀκολούθων τοῦ Ὑπουργείου εἰς τετραετῆ. Καὶ ὁ λόγος, τὸν ὁποῖον ἠκούσαμεν, εἶναι ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ τετραετὴς εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ μορφώσῃ τὸν ἀκόλουθον, θὰ τῷ παράσχῃ τὰς γνώσεις τὰς τυπικὰς, τὰς ἀπαιτουμένας ὅπως ἡ ὑπηρεσία αὐτοῦ καταστῇ μᾶλλον λυσιτελὴς εἰς τὸ μέλλον. Καὶ ἠκούσαμεν τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰπόντος, ὅτι βεβαίως πρέπει ἡ θητεία νὰ ἦναι τετραετὴς καὶ ἡ ὑπηρεσία νὰ γίνηται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι σχολεῖον διὰ τοὺς νέους τοὺς εἰσερχομένους εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Δὲν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχεν ἄδικον, εἰπὼν ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία, εἶναι τὸ σχολεῖον τῶν νέων ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται μετὰ τέσσαρα ἔτη νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὰ Προξενεῖα ἢ εἰς τὰς Πρεσβείας. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν εἰς διάστημα τριετοῦς θητείας ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ν’ ἀποκτήσωσι τὰς γνώσεις τὰς ἀπαιτουμένας ὅπως καταρτισθῶσιν εἰς τὸ τυπικὸν μέρος τῆς ὑπηρεσίας, βεβαίως, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ἓν ἔτος περιπλέον θὰ καταστήσῃ αὐτοὺς σοφωτέρους καὶ ἐγκρατεστέρους τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἄλλως τε νομίζω, ὅτι νέοι ἀκολουθήσαντες εὐδοκίμως τὰς πανεπιστημιακὰς αὐτῶν σπουδὰς καὶ ἀποκτήσαντες δίπλωμα, καὶ ὑποστάντες ἐξετάσεις διὰ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου, καὶ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη ἐν τῷ βαθμῷ τούτῳ, δὲν θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ εἰσδύσωσιν εἰς τὰ οὐχὶ δὰ καὶ τόσον σπουδαῖα μυστήρια τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐὰν δὲ δὲν κατορθώσουν οἱ νέοι οὗτοι νὰ μυηθῶσιν εἰς τὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐντὸς τριῶν ἐτῶν, βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς νὰ τὸ κατορθώσουν ἐντὸς τοῦ προστιθεμένου τετάρτου ἔτους· καὶ τοῦτο θὰ ἦναι λόγος, ἵνα ὁ Ὑπουργὸς τοὺς ἀπαλλάξῃ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἀπαλλάξῃ καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀσκόπου δαπάνης. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιμένωσιν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην, ἡμεῖς θὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως γείνῃ δεκτὴ τοὐλάχιστον ἡ τροπολογία, καθ’ ἣν ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου δὲν ἔχει ὀπισθενεργὸν δύναμιν, δηλαδὴ νὰ μὴ ἐφαρμοσθῇ ἐπὶ ἐκείνων τῶν νέων, οἵτινες εἰσήχθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ μέχρι νῦν κρατοῦντος νόμου, μὲ τοὺς ὁποίους ἐδώκατε εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ ὑποστῶσιν ἐξετάσεις, καὶ ὑπέστησαν ταύτας· διότι ἄδικον καὶ σκληρὸν θὰ ἦτο, νὰ ἔλθητε σήμερον, ὅτε οἱ νέοι οὗτοι ἔχουσι συμπληρώσει τὸ τριετὲς διάστημα τῆς θητείας των, νὰ τοῖς εἴπητε, ὅτι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβασμοῦ καὶ πρέπει ν’ ἀναμείνωσιν ἐπὶ ἓν ἔτος ἀκόμη. Δόντες οἱ νέοι οὗτοι τὰς ἐξετάσεις αὐτῶν ὑπὸ τὸ κράτος τῶν διατάξεων τοῦ μέχρι σήμερον ἰσχύοντος νόμου, ἔχουσιν, οὕτως εἰπεῖν, ἀπέναντι τῆς Πολιτείας κεκτημένα δικαιώματα ἐπὶ τῆς τριετοῦς θητείας. Διατὶ θέλετε σήμερον ν’ αὐξήσητε τὴν τριετίαν εἰς τετραετίαν;

§100ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Συνεπλήρωσαν ἤδη τὴν τριετίαν;

§101ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ ἂν τοῖς ὑπολείπωνται δύο ἢ τρεῖς μῆνες, σχεδὸν τὴν συνεπλήρωσαν. Καὶ ἔρχεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ ῥίπτει εἰς τὴν ῥάχιν των ἓν ἔτος ἀκόμη. Εἶναι τοῦτο δίκαιον; Δικαιοῦμαι λοιπὸν νὰ ἐλπίζω, ὅτι ἡ παρατήρησις αὕτη, περὶ τῆς ὁποίας καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς πρόκειται νὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν, θὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὅστις ἄλλως ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐσκόπει διὰ τοῦ νομοσχεδίου του νὰ θίξῃ τὴν θέσιν τῶν νέων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἤδη ἀποκτήσει τὸ δικαίωμα πρὸς προβιβασμόν, ἔχουσι δηλαδὴ τριετῆ θητείαν εἰς τὸν βαθμὸν ἀκολούθου. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς εἶναι ὁ ἁρμοδιώτερος νὰ προστατεύσῃ τὰ δικαιώματα τῶν ὑπαλλήλων, τῶν διατελούντων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου του, καὶ ὀφείλει τὰ δικαιώματα ταῦτα νὰ τηρήσῃ ἀμείωτα ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς προτείνει τὴν κατάργησιν ἑνὸς τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ λόγους, ὡς λέγει, καθαρῶς οἰκονομικούς, ἔρχεται αἴφνης διὰ τοῦ προτελευταίου ἄρθρου καὶ καθιστᾷ τὸ νομοθέτημα τοῦτο ἐντελῶς προσωπικόν. Καὶ ἄγεταί τις νὰ πιστεύσῃ, ὅτι δὲν ἐκυοφορήθη, δὲν κατεσκευάσθη τὸ νομοσχέδιον παρὰ μόνον καὶ μόνον διὰ τὸ προτελευταῖον ἄρθρον, μόνον διὰ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ τετάρτου ἄρθρου. Διότι τί λέγει τοῦτο; (ἀναγινώσκει): «Δύναται δὲ νὰ μετατεθῇ εἴς τινα τῶν μνημονευθεισῶν ἀνωτέρω ὑπηρεσιῶν καὶ ὁ ἐπὶ ἴσον χρόνον ὑπηρετήσας ὡς πρόξενος ἐν Τουρκίᾳ, ἐὰν ἔχῃ συμπεπληρωμένην ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν δεκατριετῆ». Ἐδῶ πλέον, Κύριοι, εἶναι ἡ λιανικὴ ὑπεράσπισις τῶν συμφερόντων τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων!

§102Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τοιαύτη διάταξις ὑπῆρχε καὶ ἐν τῷ προηγουμένῳ νόμῳ.

§103ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ὑπῆρχε καὶ ἐν τῷ προηγουμένῳ νόμῳ, κακῶς ἐτέθη· ἐὰν δ’ ὑπάρχῃ καὶ ἐν τῷ νόμῳ τῷ ψηφισθέντι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, κάκιστα ἐτέθη, διότι δὲν πρέπει νὰ γίνωνται τὰ νομοθετήματα προσωπικά. Τί σημαίνει δεκατριῶν ἐτῶν ὑπηρεσία; Σημαίνει ὅτι εἷς τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐνδιαφερομένων ἔθεσε τὴν διάταξιν ταύτην, ἢ ἐνήργησε νὰ τεθῇ χάριν αὐτοῦ καὶ μόνον τοῦ προσώπου, τοῦ ἔχοντος τὸ προσὸν τοῦτο.

§104ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀφ’ ὅτου ἐτέθη ἡ διάταξις αὕτη μέχρι σήμερον αὐτὸς θὰ ἔχῃ 20 ἐτῶν τοὐλάχιστον ὑπηρεσίαν.

§105ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Αὐτὸ σημαίνει, ὅτι τὸ Κράτος τοῦτο εἶναι Κράτος τῶν προηγουμένων, καὶ ἐπειδὴ ἐγένετο τότε ἓν κακὸν προηγούμενον, πρέπει καθ’ ὑμᾶς νὰ ἐξακολουθήσῃ γινόμενον καὶ σήμερον! Ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ ἡ διάταξις αὕτη. Διατὶ 13 ἔτη καὶ οὐχὶ 15; Διότι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἐζήτησε τὴν διάταξιν αὐτὴν εἶχε 13 ἔτη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἠθέλησε ν’ ἀποκλείσῃ τοὺς ἄλλους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τυχὸν ἰσόχρονον ὑπηρεσίαν· εὑρισκόμενος δ’ εἰς ἐξαιρετικὴν θέσιν, εἴτε ὡς συνδεόμενος φιλικῶς πρὸς τὸν Ὑπουργὸν, εἴτε πρὸς ἄλλον ἰσχύοντα, ἔθεσε τὴν διάταξιν ταύτην.

§106Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Εἶναι ἡ καλλιτέρα διάταξις τοῦ νομοσχεδίου.

§107Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τοῦτο μὲ πείθει, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον φαντάζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀφοῦ ὅμως καὶ ὑμεῖς ἀκόμη τὸ νομίζετε, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἡ καλλιτέρα. Κρίνατε λοιπὸν περὶ τῶν λοιπῶν. Ἐὰν ἐκούρασα ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, ζητῶ συγγνώμην. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις ταύτας, ὅτι εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ καταδείξω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι διὰ τοιούτων οἰκονομιῶν, οἰκονομιῶν ἐλαχίστων χιλιάδων δραχμῶν, οἰκονομιῶν ἀναξίων λόγου, θέλει ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιπόλαιον ἐκπλήρωσιν καὶ διεξαγωγὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἑπομένως βλάβης καὶ οὐχὶ ὠφελείας πρόξενον θέλει γείνῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐὰν μεταβληθῇ διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν εἰς νόμον τοῦ Κράτους.

§108Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ὑποθέσεως λίαν σοβαρᾶς, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀπευθύνω μίαν ἐπερώτησιν. Ταύτην τὴν στιγμὴν ἐλήφθη τηλεγράφημα τοῦ κ. Δ. Δεληγιάννη, ἀναγγέλλον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία τοῦ Μονοπωλίου τῆς σταφίδος παρεδέχθη τινὰς τῶν τροποποιήσεων, καὶ ὅτι ἐλπίζει ὁ κ. Δεληγιάννης νὰ παραδεχθῇ καὶ τὰς λοιπάς. Ἀλλ’ ὑπάρχουσιν ἐπίσης πληροφορίαι, ὅτι οἱ πρέσβεις τῆς Ἀγγλίας καὶ Γερμανίας ἀπηύθυναν διαμαρτυρίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ Μονοπώλιον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν τοιαύτας εἰδήσεις ἔχῃ· καὶ ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, τότε εἶναι περιττὸν νὰ κατέλθῃ ἐνταῦθα ὁ κ. Δ. Δεληγιάννης.

§109ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἶμαι πρόθυμος ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Οἰτύλου, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μὴ διακόψωμεν τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν, ἥτις ἔφθασεν εἰς τὸ πέρας αὐτῆς. Εὐθὺς μετὰ τὸ πέρας τῆς συζητήσεως ταύτης θέλω δώσει τὰς δεούσας ἐξηγήσεις. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει).

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§111Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ φέρω. Νομίζω ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 χειροτερεύει τὴν θέσιν τῶν ἀκολούθων, ὅταν πρόκηται ἀπὸ τῆς θέσεως τοῦ ἀκολούθου νὰ προβιβασθῶσιν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Γραμματέως Προξενείου. Πρόκειται οὗτοι δυσκολώτερον νὰ δύνανται νὰ γείνωσι Γραμματεῖς Προξενείων, παρ’ ὅσον οἱ μὴ ὄντες ἀκόλουθοι, ἀλλὰ πρώτην φορὰν ζητοῦντες νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν καὶ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ Γραμματέως Προξενείου. Σήμερον, διὰ νὰ γείνῃ ὁ ἀκόλουθος Γραμματεὺς Προξενείου, πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ὡς ἀκόλουθος ἐπὶ τρία ἔτη· κατὰ δὲ τὸ νομοσχέδιον, ἤδη τὰ τρία ἔτη αὐτὰ αὐξάνονται εἰς τέσσαρα· οὐ μόνον δὲ τοῦτο, ἀλλ’ ὑποχρεοῦται νὰ ὑποβληθῇ, πρὶν καταλάβῃ τὴν θέσιν, καὶ εἰς δοκιμαστικὰς ἐξετάσεις. Δηλαδὴ ὁ ἀκόλουθος οὐ μόνον εἶναι διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου, οὐ μόνον ὑπέστη εὐδοκίμους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξετάσεις, ὅπως καταλάβῃ τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου, οὐ μόνον ὑπηρετεῖ δύο ἔτη ὡς δευτέρας τάξεως ἀκόλουθος, οὐ μόνον πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ἕτερα δύο ἔτη ὡς πρώτης τάξεως ἀκόλουθος, ἀλλ’ ἀφοῦ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη, πρέπει νὰ ὑποστῇ καὶ δοκιμαστικὰς ἐξετάσεις, πρὶν γένηται Γραμματεὺς Προξενείου, δηλαδὴ πρὶν καταλάβῃ θέσιν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀξία λόγου, οὔτε λόγῳ ἱεραρχίας, οὔτε λόγῳ ὑπηρεσίας, οὔτε λόγῳ τοῦ μισθοῦ. Δὲν ἐννοῶ διατὶ νὰ ὑπάρχῃ ἡ μειονεκτικὴ αὕτη θέσις τοῦ ἀκολούθου διδάκτορος ἀπέναντι τῶν ἄλλων διδακτόρων τοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ὁποῖοι, θέλοντες νὰ καταλάβωσι τὴν αὐτὴν θέσιν τοῦ Γραμματέως Προξενείου, δὲν ἔχουσιν ἢ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς συναγωνισμόν, καὶ ἂν ἐπιτύχωσι καὶ ἔχωσι δύο ἔτη ὡς δικηγόροι, καταλαμβάνουσιν αὐτήν. Τὸ προσὸν τῆς διετοῦς ὑπηρεσίας ὡς δικηγόρου, πάντες γινώσκετε, ὅτι εἶναι κενὸν πάσης ἀξίας. Δύναταί τις νὰ λέγῃ, ὅτι ὑπηρέτησεν ἐπὶ δύο ἔτη ὡς δικηγόρος, καὶ νὰ μὴ ὑπηρέτησε ποσῶς. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι μεταξὺ 100 δικηγόρων ἐν Ἀθήναις, μόλις οἱ ἡμίσεις πράγματι ἀσκοῦσι τὸ ἔργον τοῦ δικηγόρου, οἱ ἄλλοι δὲν ἐργάζονται, ἐλλείψει πελατείας· ἑπομένως οὗτοι πᾶν ἄλλο ἢ ἀσκοῦνται πρακτικῶς· διέρχονται τὴν διετίαν οὐδὲν ποιοῦντες. Τοσαύτη δ’ ὑπάρχει, ὡς γνωστὸν, πληθώρα δικηγόρων καὶ τοσαύτη ἔλλειψις συγκριτικῶς ὑποθέσεων, ὥστε δικηγόροι τινὲς ἐργάζονται ἀντιγράφοντες εἰς κλητορικὰ γραφεῖα, διὰ ν’ ἀπολαμβάνωσι τὰ πρὸς τὸ ζῆν· διότι οἱ ἔχοντες πελατείαν καὶ ἐργασίας δικηγόροι δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὸ πλῆθος τῶν δικηγόρων, οὓς κατ’ ἔτος ῥίπτει εἰς τὴν κοινωνίαν τὸ Πανεπιστήμιον. Λοιπὸν δὲν εἶναι προσὸν σοβαρὸν τὸ νὰ λέγῃ ὁ νόμος, ὅτι πρέπει δῆθεν νὰ ὑπηρέτησεν ὡς δικηγόρος ἐπὶ δύο ἔτη ὁ προσερχόμενος εἰς ἐξετάσεις Γραμματέως Προξενείου, καὶ ὅτι ἡ πιστοποίησις, ἣν περὶ τούτου προσάγει, ἀποδεικνύει ὑπηρεσίαν πραγματικήν. Τοὐναντίον ἡ ὑπηρεσία τῶν ἀκολούθων εἶναι καὶ διδακτικὴ καὶ ὠφέλιμος ἢ ἡ τοιαύτη ὑπηρεσία τῶν δικηγόρων. Ἐν τούτοις δυνάμει τοῦ κειμένου νόμου ἡ κατάστασις τῶν πραγμάτων σήμερον αὐτὴ εἶναι, ὅτι ὁ ἀκόλουθος πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐπὶ τρία ἔτη ὡς ἀκόλουθος πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, νὰ ὑποστῇ δοκιμαστικὰς καὶ πάλιν ἐξετάσεις, καὶ ἔπειτα μόνον νὰ δικαιωθῇ νὰ γείνῃ Γραμματεὺς Προξενείου, ἂν εὐδοκιμήσῃ εἰς αὐτάς. Ἐὰν προσθέσητε ἤδη καὶ ἑνὸς ἔτους ἀκόμη ὑπηρεσίαν ἀκολούθου καὶ ἀπαιτήσητε τετραετίαν, φρονῶ ὅτι εἶναι πλέον τοῦ δικαίου καὶ τοῦ πρέποντος, ὅτι ὑπερβαίνει τὸ προσῆκον μέτρον, προκειμένου περὶ θέσεως Γραμματέως Προξενείου καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ προσόντα, ἅτινα ζητοῦνται ἀπὸ τοὺς μὴ ἀκολούθους. Ἡ τριετὴς πεῖρα τῶν ἀκολούθων δὲν εἶναι ἀνωφελής· τοὐλάχιστον εἶναι πραγματικὴ, ἐνῷ ἡ τῶν δικηγόρων συνήθως εἶναι ἀνύπαρκτος. Ἀφοῦ ὁ ἁπλοῦς διδάκτωρ, ὁ ὑπηρετήσας δῆθεν δύο ἔτη ὡς δικηγόρος, γίνεται Γραμματεὺς διὰ μόνης μιᾶς ἐξετάσεως, ἑνὸς διαγωνισμοῦ, διατὶ νὰ μὴ γίνηται ὁ ἀκόλουθος, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ἔχει δίπλωμα Πανεπιστημίου, ὁ ὁποῖος διὰ προσθέτων μελετῶν παρεσκευάσθη διὰ τὰς ἐξετάσεις, ὁ ὁποῖος ἰδίως ἔχει τὸ προσὸν τοῦ νὰ γνωρίζῃ καλῶς ξένας γλώσσας, ὅπερ εἶναι πολύτιμον καὶ ἀναπόφευκτον προσὸν διὰ τὴν προξενικὴν καὶ πρεσβευτικὴν ὑπηρεσίαν; Διέρχεται ἔπειτα τρία ἔτη ὡς ἀκόλουθος, ὑφίσταται μετ’ αὐτὰ νέαν δοκιμασίαν. Δὲν ἀρκοῦσιν αὐτὰ, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐξισωθῇ δῆθεν πρὸς τὸν δικηγόρον, τὸν μὲ διετῆ δικηγορικὴν πεῖραν, ἀναγκάζομεν αὐτὸν ἐπὶ ἓν ἔτι ἔτος νὰ μείνῃ ἀκόλουθος, δηλαδὴ τετραετίαν ὁλόκληρον. Τοῦτο οὔτε λογικὸν, οὔτε δίκαιον εἶναι. Νομίζω διὰ τοῦτο, ὅτι ἡ ἐπιβάρυνσις τοῦ μειονεκτήματος, τὸ ὁποῖον σήμερον ἔχει ἐν τῷ νόμῳ ὁ ἀκόλουθος, δὲν εἶναι, ἐν συγκρίσει πρὸς τὸν μὴ ἀκόλουθον, δεδικαιολογημένη. Ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς πρὸς αὐτὴν τοὐλάχιστον τὴν ἀνισότητα, ἡ ὁποία ὑπάρχει σήμερον μεταξὺ τοῦ ἀκολούθου τοῦ προσερχομένου διὰ τὴν θέσιν τοῦ Γραμματέως καὶ τοῦ μὴ τοιούτου, τοῦ μὴ ἀκολούθου, νὰ μείνῃ τοὐλάχιστον ἡ διάταξις ὅπως σήμερον ἔχει, καὶ μὴ προστεθῇ ἀκόμη ἓν ἔτος ὑπηρεσίας. Ὅπως σήμερον ἔχουσι τὰ τῶν δικηγόρων, ὅσον παρέρχεται ὁ χρόνος, τόσον ἡ διετὴς δικηγορικὴ ὑπηρεσία τῶν διδακτόρων γίνεται μᾶλλον φανταστική. Σπουδαιότερον διὰ τοῦτο προσὸν εἶναι ἡ τριετὴς ὑπηρεσία τῶν ἀκολούθων διδακτόρων τῆς Νομικῆς καὶ ἡ νέα δοκιμασία, καὶ περιττὴ πρόσθετος δῆθεν ἐγγύησις.

§112ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ διαφορά, τὴν ὁποίαν ὑπέδειξεν ὁ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴς, δηλαδὴ τῆς δοκιμασίας, δὲν εἶναι νεωτερισμός· ὑπάρχει καὶ εἰς τὸν νόμον ͵ΒΨΗʹ τοῦ 1899.

§113ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι.

§114ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, ὑπάρχει.

§115ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶναι τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου ͵ΒΨΗʹ τοῦ 1899, τὸ ὁποῖον λέγει: «Ἄρθρον 12. Εἰς τὸ κεφάλαιον Βʹ τοῦ ΧΝϚʹ νόμου ὑπ’ ἄρθρ. 33 τίθενται αἱ ἑξῆς διατάξεις: «Γραμματεὺς Προξενείου ἢ Γραμματεὺς βʹ τάξεως Γενικοῦ Προξενείου καὶ τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας διορίζεται: Αʹ) ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ τριετίαν ὡς ἀκόλουθος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἢ ὡς ἔμμισθος ἀκόλουθος ἐν Πρεσβείᾳ καὶ τῷ Ὑπουργείῳ ἐπὶ τρία ἔτη, ἐξ ὧν ἓν τοὐλάχιστον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, μετὰ προηγουμένην δοκιμαστικὴν ἐξέτασιν, ἧς αἱ λεπτομέρειαι κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.» Ὥστε δὲν εἶναι νεωτερισμός.

§116ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι παλαιόν. Οὐχ ἧττον καὶ τὸ παλαιὸν καθιστᾷ σήμερον μειονεκτικὴν τὴν θέσιν τοῦ ἀκολούθου. Θὰ καταντήσωμεν οὕτω νὰ μὴ εὑρίσκωμεν πλέον ἀκολούθους, οὐδεὶς νὰ προσέρχηται διὰ τὴν θέσιν αὐτήν· διότι, ἐὰν πρόκηται νὰ μείνῃ περισσότερα δύο ἔτη, διατὶ νὰ μὴ προτιμήσῃ νὰ ἐργασθῇ δῆθεν εἴς τι δικηγορικὸν γραφεῖον, ἐνῷ πράγματι θὰ γυρίζῃ εἰς τοὺς δρόμους καὶ θὰ διασκεδάζῃ;

§117Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ναί. Ἀλλὰ δὲν θὰ δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει. Δὲν δύναται παρὰ νὰ γείνῃ μόνον πρόξενος.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύναται. Κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου δὲν ὑπάρχει.

§119Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ τὸ θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιμείνωμεν. Ἀλλὰ καλὸν θὰ ἦτο, τὸ λεκτικὸν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου νὰ τροποποιηθῇ ὀλίγον. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 12 τοῦ ͵ΒΨΗʹ νόμου, ἤθελον προτείνει, ὅσον ἀφορᾷ τὸ λεκτικὸν τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2, νὰ διατηρηθῇ τὸ νῦν ἰσχῦον τοῦ νόμου ͵ΒΨΗʹ. Διότι δὲν ἐννοῶ διατὶ λέγει: «Δὲν δύναται ὡσαύτως νὰ διορισθῇ ἢ προβιβασθῇ ὡς Γραμματεὺς Προξενείου ἢ ὡς Γραμματεὺς δευτέρας τάξεως Γενικοῦ Προξενείου ἢ ἰσοβάθμου Προξενικοῦ Γραφείου, ἂν δὲν ὑπηρέτησεν ἐπὶ δύο ἕτερα ἔτη ὡς ἀκόλουθος πρώτης τάξεως, ἢ ἐν συνόλῳ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη ὡς ἀκόλουθος πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, καὶ προσέτι ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ εἰς γραπτὰς καὶ προφορικὰς ἐξετάσεις καὶ ἀναδειχθῇ δόκιμος ἐπὶ τῶν ἐγνωσμένων ἤδη ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου θεμάτων, μνημονευθησομένων ἐνδεικτικῶς καὶ ἐν τῷ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ παρόντος νόμου ἐκδοθησομένῳ Β. Διατάγματι.» Ἡ διάταξις τοῦ νῦν ἰσχύοντος νόμου ΒΨΗʹ ἔχει ἁπλούστατα ὡς ἑξῆς: «Γραμματεὺς Προξενείου ἢ Γραμματεὺς βʹ τάξεως Γενικοῦ Προξενείου καὶ τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας διορίζεται: Αʹ) ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ τριετίαν ὡς ἀκόλουθος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἢ ὡς ἔμμισθος ἀκόλουθος ἐν Πρεσβείᾳ καὶ τῷ Ὑπουργείῳ ἐπὶ τρία ἔτη, ἐξ ὧν ἓν τοὐλάχιστον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, μετὰ προηγουμένην δοκιμαστικὴν ἐξέτασιν, ἧς αἱ λεπτομέρειαι κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος...» Νομίζω ὅτι εἶναι ἁπλούστερον νὰ διατυπωθῇ οὕτω τὸ ἄρθρον παρὰ νὰ θέσητε: «εἰς προφορικὰς ἐξετάσεις», «εἰς γραπτὰς ἐξετάσεις». Αὐτὰ μοὶ φαίνονται περιττά. Τὰ δὲ «ἐγνωσμένα θέματα» ποῖα εἶναι;

§120ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐξετάζονται εἰς τὰς ἐξετάσεις, δηλαδὴ αἱ συνθῆκαι, ἡ νομοθεσία τοῦ Ὑπουργείου κ.τ.λ.

§121ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἡ διατύπωσις δέν μοι φαίνεται καλή. Ἀλλὰ δὲν ἐπιμένω.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὑρίσκω διαφορὰν τῷ ὄντι εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ ἄρθρου. Εἶναι διαφορὰ γραφῆς, συντάξεως, οὐχὶ δὲ διαφορὰ ἐννοίας. Εἶναι διαφορὰ συντάξεως, πρὸς πρόληψιν διαστροφῆς τῆς ἐννοίας τοῦ νόμου· διότι τὸ ἄρθρον 3 τοῦ ΒΧΙΘʹ νόμου τῆς 8 Ἰουλίου 1899 ἐτροποποίησε τὸ ἄρθρον 4 τοῦ ΒΡΚΒʹ νόμου τῆς 31 Δεκεμβρίου 1892, ὡς εἶχε τοῦτο τροποποιηθῆ διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ΒΤΛΕʹ νόμου τῆς 5 Αὐγούστου 1895, οὕτως: «Ἀκόλουθος αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ προβιβάζεται ὁ ἐπὶ ἓν ἔτος ὑπηρετήσας ὡς ἀκόλουθος βʹ τάξεως· Γραμματεὺς δὲ Προξενείου, ἢ Γραμματεὺς βʹ τάξεως Γενικοῦ Προξενείου ἢ τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ δύο ἔτη ὡς ἀκόλουθος αʹ τάξεως ἢ ἐν συνόλῳ ἐπὶ τριετίαν ὡς ἀκόλουθος αʹ ἢ βʹ τάξεως». Τὸ «προβιβάζεται» εἶναι ἐπιτακτικόν· δηλοῖ ὅτι πρέπει νὰ προβιβασθῇ, ἑπομένως παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς συμπληρώσαντας τὸ ἔτος ν’ ἀπαιτήσωσι νὰ προβιβασθῶσιν, ἐνῷ ἡ τροποποίησις τῆς γραφῆς εἶναι λογική, ἀναγράφει προσὸν, ὅτι οὐδεὶς δύναται νὰ διορισθῇ καὶ οὐδεὶς νὰ προβιβασθῇ, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὸ ἀναγραφόμενον προσόν. Τὸ «προβιβάζεται» εἶναι ἐπιτακτικόν. Τὸ προτεινόμενον πρὸς τροποποίησιν κείμενον ἀπαγορεύει νὰ προβιβασθῇ τις, ἐὰν δὲν συνεπλήρωσε τὸν ἐν αὐτῷ ἀναγραφόμενον χρόνον. Τὸ «ἐπὶ τῶν ἐγνωσμένων θεμάτων» ἐγὼ ἐξήγησα οὕτω πως, καὶ ἐπείσθην, ὅτι ἦτο ὀρθὴ ἡ ἀνάλυσις αὕτη. Ἐξήγησα αὐτὸ, ὅτι ἐννοεῖ ὅτι θέλουσι δίδεσθαι θέματα ἀναγόμενα εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους· γνωστὸν δ’ εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καὶ ὑποχρεώσεις καὶ δικαιώματα, δικαιώματα δὲ πολλά, τὰ ὁποῖα ἔχει ἀποκτήσει ὄχι μόνον διὰ τῶν συμβάσεων καὶ τῶν συνθηκῶν τῶν συνομολογηθεισῶν ὑπὸ τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἔν τισι περιπτώσεσι καὶ διὰ συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μετ’ ἄλλων Κρατῶν πρὸς ἄλληλα. Δυστυχῶς ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐδείχθη κατὰ τὸ παρελθὸν κάτοχος τῆς ἱστορίας τοῦ παρελθόντος, ἐπλήρωσε δ’ ἄλλοτε τὸ Κράτος 300,000 δραχμὰς περίπου, διότι ἠγνόουν ἢ δὲν ἐνθυμοῦντο ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἱστορίαν ζητήματός τινος, τὸ ὁποῖον εἶχε προταθῆ. Τὸ ὅμορον Κράτος ἐζήτει ἀποζημίωσιν διὰ τὰ πέντε χωρία τῶν Θηβῶν, τὰ Κάτω λεγόμενα χωρία, διότι ἰσχυρίζετο, ὅτι ταῦτα ἦσαν χωρία, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλλὰς ἠγόρασεν ἀπὸ τὴν Τουρκίαν κατὰ τὸν σχηματισμὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους μετ’ ἄλλου τμήματος τουρκικῶν κτήσεων· ὅτε δὲ ἡ Τουρκία ἐζήτησε τὴν ἀποζημίωσιν, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἀνέδραμον εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος, δὲν ἠρεύνησαν τὰ προηγούμενα, καὶ ἐπλήρωσαν 300,000 δραχμὰς περίπου. Ἀλλ’ ἡ ἀπαίτησις τοῦ ὁμόρου Κράτους δὲν ἦτο βάσιμος, διότι ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ πρώτου Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος εἶχε προταθῆ ἡ ἀξίωσις αὕτη, ἀλλὰ τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἠρεύνησε τὰ πράγματα, καὶ ἀνεῦρεν ὅτι τὰ πέντε χωρία τῶν Θηβῶν εἶχον κατακτηθῆ ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων κατὰ τὸν πόλεμον, δὲν εἶχε δ’ ἀγοράσει αὐτὰ ἡ Ἑλλὰς διὰ τῆς συνθήκης τῆς ἐξαγορᾶς τῆς Χαλκίδος καὶ τῆς Φθιώτιδος, καὶ τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἔστερξε νὰ πληρώσῃ τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν, ἀλλὰ προέβαλε παρατηρήσεις εἰς τὴν Τουρκίαν, ἥτις προσέφυγε δι’ ἐκθέσεως εἰς τὰς τρεῖς Μεγάλας Δυνάμεις, κατὰ δὲ τὰ ἐν τῷ Ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔγγραφα, ἐκ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ρωσσία εἶχον ἀναγνωρίσει τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλλάδος, ἡ τρίτη ὅμως Μεγάλη Δύναμις εἶχεν ἀποφύγει ν’ ἀποφήνηται γνώμην, σιωπήσασα, ἀφέθη δ’ ἕνεκα τούτου τὸ ζήτημα ἐκκρεμές. Ἀλλ’ οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ἐμελέτησαν κατὰ τὸ 1867 τὴν ἱστορίαν, καὶ ὑπεσχέθησαν εἰς τὴν Τουρκίαν νὰ πληρώσωσι τὰς 300,000 δραχμάς, αἵτινες ὄντως ἐπληρώθησαν. Ἡ ἄγνοια τῆς ἱστορίας λοιπὸν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους πολλάκις συνεπάγεται συνεπείας κακάς. «Ἐγνωσμένα» λοιπὸν «θέματα» ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον ἐννοεῖ τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ Κράτους μετὰ τὸν σχηματισμὸν αὐτοῦ, εἰς τὴν γνῶσιν αὐτῆς, εἰς τὴν μελέτην τοῦ παρελθόντος, κατὰ τὸ ὁποῖον πολλὰ θέματα ἀνελύθησαν καὶ ἐξετέθησαν. Τοῦτο δὲ φρονῶ ἐγώ, ὅτι ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο.

§123ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἴθε νὰ ἦτο αὐτό. Ὁμολογουμένως τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν γέμει τοιούτων ἐκθέσεων περὶ τινων ζητημάτων, τὰς ὁποίας ἴσως ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ αὐτῶν τῶν ζητημάτων δύναταί τις νὰ ἀπαντήσῃ. Ἐὰν λοιπὸν οἱ ἀκόλουθοι ἢ καὶ ἀνώτεροι τῶν ἀκολούθων παρεσκευάζοντο ἐν τῇ μελέτῃ τῶν ὑποθέσεων αὐτῶν ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου, ὁδηγούμενοι ὑπὸ τῶν προϊσταμένων των, θὰ ἦτο δυνατὸν μετὰ διάστημα ὀλίγων ἐτῶν νὰ ἐξέρχωνται οἱ ἀκόλουθοι οὗτοι, οἱ ὁποῖοι σήμερον διέρχονται τὸν χρόνον αὐτῶν ἀντιγράφοντες ἢ ἀσχολούμενοι εἰς ἐπουσιώδεις ὑποθέσεις, κατηρτισμένοι ἐπὶ σπουδαίων τοῦ ἔργου αὐτῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πρέπει κατὰ βάθος νὰ γινώσκωσι, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ φωτίζωσιν αὐτοὺς καθ’ ὅλον τὸν χρόνον τοῦ διπλωματικοῦ ἢ προξενικοῦ αὐτῶν σταδίου· διότι οὐδὲν ἐλλείπει ἐκ τῶν στοιχείων ἐκείνων ἐν τοῖς ζητήμασιν αὐτοῖς, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δύναται νὰ ὁδηγήσῃ αὐτοὺς καλλίτερον ἢ οἱαδήποτε ἄλλη μελέτη ἐν βιβλίοις. Δυστυχῶς τοῦτο δὲν γίνεται. Ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι κατὰ τοῦτο ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν χωλαίνει. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν ὑπάρχει ἓν μόνιμον πολιτικὸν πρόσωπον, πεπειραμένον ἐν τοῖς ζητήμασι τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ὁ Γενικὸς Γραμματεύς, κατέχων τὴν ἱστορίαν ὅλων ἐκείνων τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα πολλάκις ἤρξαντο ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου καὶ ἐξακολουθοῦσιν ἀπασχολοῦντα πάντοτε τὴν ἐξωτερικὴν ἡμῶν πολιτικήν. Τὰς ὑποθέσεις αὐτὰς οὔτε κατέχουν οὔτε δύνανται νὰ κατέχουν ὅσον δεῖ οἱ διάφοροι Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Σήμερον οὗτοι, ἐρχόμενοι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, μάτην ζητοῦσι νὰ φωτισθῶσι παρὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου. Οὐδεμία, λόγῳ τῆς ἐλλείψεως ταύτης, ἐπιμέλεια καταβάλλεται ἐκ μέρους τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων εἰς τὴν μόρφωσιν τῶν ὑποδεεστέρων, ἰδίως τῶν ἀκολούθων· ἴσως δὲ θὰ ἦτο ἀνάγκη, καὶ ὅσον ἀφορᾷ αὐτὸ, κανονισμὸς νὰ ὁρίσῃ τὰ τῶν ἐργασιῶν τῶν ἀκολούθων κατὰ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ὑπηρετοῦσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἡ μόρφωσίς των ἤδη εἶναι ἐντελῶς παρημελημένη, ἐν ᾧ ἔπρεπε νὰ γίνηται συστηματικὴ καὶ σκόπιμος· καὶ εἶναι δυνατὸν τοῦτο, ἂν ὑπάρχῃ νοῦς διευθύνων τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τούτου. Τὸ ἄρθρον δὲν ἐννοεῖ δυστυχῶς αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπέθεσεν. Ἐννοεῖ τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρὸ χρόνου τινὸς εἶχον ὁρισθῆ ἐν πίναξιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως χρησιμεύωσιν εἰς τοὺς παρουσιαζομένους δι’ ἐξετάσεις, ἵνα μελετῶσι πρὶν αὐτὰ, εἴτε ἐπὶ τοῦ διεθνοῦς δικαίου ἀναφέρονται, εἴτε ἐπὶ τῶν συνθηκῶν, εἴτε ἐπὶ τοῦ προξενικοῦ νόμου ἢ τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου ἢ ἐπὶ ἄλλων θεμάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐξετάζονται. Οὕτως ἔχουσιν ὡρισμένα ζητήματα, καὶ ἐπ’ αὐτῶν τοὺς ὅλους κλάδους μελετῶσιν. Ἐκρίθη προσφυέστερον τὸ σύστημα τοῦτο, διότι δὲν ἀφίνεται ὁ μελετῶν εἰς γενικὰ καὶ ἀόριστα, ἀλλὰ προσηλοῦται εἰς εἰδικὰ ἑκάστου κλάδου ζητήματα, ἐν ᾧ δι’ αὐτῶν ἀναγκάζεται καὶ εἰς γενικὴν μελέτην τῶν διαφόρων μαθημάτων, εἰς ἃ ἐξετάζεται. Αὐτὸ ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον τοῦτο. Ἡ ἔκφρασις εἶναι ὀλίγον μακροσκελής. Νομίζω ὅτι δύναται νὰ συντομευθῇ, νὰ περιορισθῇ εἰς τοῦτο: «ἐὰν δὲν ὑποβληθῇ εἰς γραπτὰς καὶ προφορικὰς ἐξετάσεις ἐπὶ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὡρισμένων ζητημάτων», καὶ νὰ λείψωσιν ὅλα τὰ ἄλλα.

§124ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ συζήτησις, κατὰ τὴν τροπὴν, ἣν ἔλαβεν, ἀφορᾷ εἰς ἐξέτασιν θεμάτων σχετιζομένων πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὰ ὁποῖα ἔδει νὰ προκαλέσωσιν ἰδιαιτέρως τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου· εἰς τοῦτο δ’ ἔδωκεν ἀφορμὴν ὁ κ. Βουλευτὴς Μεσολογγίου, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι χωλαίνει κατὰ τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ θεματοφύλαξ τῶν παραδόσεων· ἡ ἀνάγκη δὲ τούτου ἐνδείκνυται μᾶλλον ἐνταῦθα ἢ εἰς ἄλλο Ὑπουργεῖον. Τοῦτο εἶχε κατανοήσει ὁ νόμος τοῦ 1897, δημιουργήσας θέσιν, ἥτις ὑπάρχει καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, διαρκοῦς ἀρχειοφύλακος, ὅστις θὰ εἶχεν ὑπὸ τὴν φύλαξιν αὐτοῦ τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ πηγὴ πάσης πληροφορίας. Τὸ νὰ ζητῶμεν δὲ, ὡς σήμερον γίνεται, νὰ θέτωμεν εἰς τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ἀρχείου νέους ἀκολούθους, χθὲς εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐφαρμόζομεν μέτρον, ἐξ οὗ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπεκδεχώμεθα τοὺς καρποὺς, οὓς προσδοκῶμεν. Σχετικῶς δὲ πρὸς τοῦτο ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι ἕνεκα τῶν μετακομίσεων τὸ Ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν εἶναι ἐν τάξει. Πρὸ παντὸς δὲ πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως δημιουργηθῇ θέσις ἀρχειοφύλακος μονίμου. Καὶ ἐσυστήθη ἄλλοτε τοιαύτη θέσις, ἀλλ’ ὁ κάτοχος αὐτῆς, ἐπειδὴ δὲν ἔβλεπε προαγωγὴν, κατώρθωσε ν’ ἀποκτήσῃ τὰ προσόντα τοῦ προβιβασμοῦ, καὶ μετετέθη εἰς ὑπηρεσίαν Πρεσβείας, ὥστε ἡ θέσις τοῦ ἀρχειοφύλακος ἔμεινε κενή.

§125Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Τὸ διάταγμα τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1899 διαιρεῖ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου εἰς 5 τμήματα, ἐν οἷς καὶ τὸ τοῦ Ἀρχειοφυλακείου. Ἀλλὰ τὸ γραφεῖον τοῦ ἀρχειοφύλακος, διὰ τῆς ζητουμένης καταργήσεως μιᾶς θέσεως τμηματάρχου καθίσταται ἀδύνατον νὰ σχηματισθῇ. Δὲν πταίει ὁ νόμος.

§126ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὅτε ἦσθε ὑμεῖς Ὑπουργὸς, ὁ τμηματάρχης διηύθυνε τὸ Ἀρχεῖον;

§127ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὑπῆρχε τμηματάρχης, ἀλλ’ ἦτο ἀσθενὴς ἐπὶ ἓν ἔτος.

§128ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐν ὅσῳ δὲν διορίζεται μόνιμος ἀρχειοφύλαξ, εἶναι ἀδύνατον νὰ προσδοκῶμεν χρησιμότητα ἐκ τοῦ Ἀρχείου τούτου. Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ ἄρθρον τὸ συζητούμενον. Φρονῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ φράσις, ᾗ χρῆται τὸ ἄρθρον, ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ μὲν κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἄλλως πως τὸ ἑρμηνεύει, ἢ μᾶλλον εἶπεν, ὅτι ἀναγνώσας τὸ ἄρθρον τοιαύτην τινὰ συνέλαβεν ὅτι ἔχει ἔννοιαν, ὁ δ’ ἐκ Μεσολογγίου ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐθεώρησεν, ὅτι τοῦτο ἀναφέρεται εἰς τὸν πίνακα, τὸν ὑπάρχοντα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τῶν θεμάτων, ἐφ’ ὧν θέλουσι δώσει ἐξετάσεις οἱ προσερχόμενοι ἵνα ἀποκτήσωσι τὴν θέσιν ἀκολούθου. Ἀλλὰ φρονῶ ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου περιπίπτει εἰς σύγχυσιν. Ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου εἶχεν ἐκδοθῆ διάταγμα, ὁρίζον τὰ θέματα, ἐφ’ ὧν ὤφειλον νὰ ἐξετασθῶσιν οἱ προσερχόμενοι εἰς ἐξετάσεις, ἀλλὰ τὸ διάταγμα ἐκεῖνο κατηργήθη. Συλλήβδην ἀναφέρονται ἐν τῷ συζητουμένῳ νομοσχεδίῳ τὰ θέματα, ἐφ’ ὧν θὰ δώσωσιν ἐξετάσεις προφορικὰς καὶ γραπτὰς οἱ ἐξεταζόμενοι, ἀλλ’ ἡ λεπτομέρεια, τὴν ὁποίαν περιεῖχε τὸ διάταγμα τοῦ 1891, δὲν ὑπάρχει πλέον.

§129Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ὁρισθῶσι διὰ τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος. Ὑποθέτω ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ προαγωγῆς ἀκολούθων εἰς θέσιν Γραμματέως Προξενείου, θὰ ἐννόει ὁ συντάξας τὸ νομοσχέδιον, ὅτι τὰ θέματα ταῦτα εἶναι πόρισμα τῆς μελέτης τῆς ἱστορίας τῶν ζητημάτων τούτων. Ἐπὶ παραδείγματος τὸ ζήτημα τῆς ἰθαγενείας, τὸ ὁποῖον ἠγέρθη πρὸ 60 ἐτῶν. Εἰς τὰ 1868, ὅτε ἤμεθα ἐν διακοπῇ σχέσεων, αἵτινες ἐπανελήφθησαν εἰς τὸ 1869 καὶ ἐστάλη ὁ μακαρίτης Ραγκαβῆς εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἤμην δὲ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐμέλλομεν δὲ νὰ δώσωμεν ὁδηγίας εἰς τὸν μακαρίτην Ραγκαβῆν, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐν τῷ Ἀρχείῳ ἀναδιφήσαντες, εὕρομεν πλοῦτον γνώσεων, τόσον περὶ τούτου, ὡς καὶ ἐπὶ ἄλλων ζητημάτων. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἔχω γνώμην δυσάρεστον διὰ τοὺς ἐργαζομένους ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ ἦμαι πεπεισμένος, ὅτι γνωρίζουσι τὴν ἱστορίαν τῶν ζητημάτων.

§130ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶμαι σύμφωνος· τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ὅτε ἤμην ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς νομικὸς σύμβουλος, καὶ κατόπιν, ὅτε ἀντεπροσώπευσα τὴν Κυβέρνησιν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐρευνήσω τὴν ἱστορίαν διαφόρων ζητημάτων. Ἐν τούτοις, ἂν ἐγὼ δὲν ἀνεδίφουν τὰ Ἀρχεῖα, δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ νὰ μοὶ δώσωσι πληροφορίας, οὐχὶ ἐκ κακῆς θελήσεως, ἀλλὰ διότι ἡ ὑπηρεσία δὲν ἦτο διωργανωμένη.

§131Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὕστερον ἀπὸ τόσα ἔτη τώρα μανθάνομεν αὐτὴν τὴν κατάστασιν!

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ἔχει τροπολογίαν ὁ βουλευτὴς Λεβαδείας κ. Μπουφίδης, δι’ ἧς προστίθεται δευτέρα παράγραφος, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Αἱ διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου δὲν ἐφαρμόζονται εἰς τοὺς ἀκολούθους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Πρεσβειῶν, τοὺς διορισθέντας συμφώνως πρὸς τοὺς νῦν ἰσχύοντας νόμους ͵ΒΡΚΒʹ καὶ ͵ΒΞΙΘʹ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν προσθήκην ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἰσχύος καὶ διὰ τὸ ἔτος 1904 τοῦ ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πρωτοδικῶν Παρνασσίδος ἐν ἔτει 1900 κηρυχθέντος ὁριστικοῦ καταλόγου τῶν ἐνόρκων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§134ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Θὰ ἀπαντήσω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν ἐρώτησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου. Πρὸ τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν, ἤμην ἀκόμη κλινήρης, ὅτε ἦλθε παρ’ ἐμοὶ ὁ κ. πρεσβευτὴς τῆς Ἀγγλίας, ἐζήτησε νὰ μὲ ἴδῃ, καὶ μοὶ εἶπε τὰ ἑξῆς. Ἀναφερόμενος εἰς ὁμιλίαν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἄλλοτε μετ’ ἐμοῦ, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, μοὶ εἶπεν ὅτι εἶχεν ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεώς του νὰ ποιήσηται προφορικὴν ἀνακοίνωσιν, ὅτι, ἐὰν τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως ὡρίζετο ἄνω τῶν 20%, εἶχεν ἐντολὴν νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν. Ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου, ἐὰν μόνον ὁ ὁρισμὸς ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ ποσοστοῦ ἀντὶ τῶν 20% εἰς 24% ἦτο τὸ ἀντικείμενον τῆς ἀνακοινώσεώς του, ὁ κ. πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας μοὶ εἶπεν: «Ἐγὼ καθαρῶς ἐξήγησα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, κατόπιν τῆς συνομιλίας, τὴν ὁποίαν εἴχομεν, κύριε Σκουζὲ, ὅτι ὁ ὁρισμὸς ἀφέθῃ οὐχὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ὡς ἐζητεῖτο, ἀλλ’ εἰς τὴν Κυβέρνησιν· συνεπεῶς τὸ τετελεσμένον γεγονὸς εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν ἀντικείμενον εἰς τὴν σύμβασίν μας, καὶ τότε θέλω προβῆ εἰς τὴν καταγγελίαν. Σχετικῶς δὲ μὲ τὸ ζήτημα, ἔχω καὶ ἄλλην ἀνακοίνωσιν ἢ συμπλήρωσιν νὰ κάμω πρὸς ὑμᾶς. Νομίζει ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἀγγλικὴ, ὅτι ἡ σύμβασις περὶ τῆς σταφίδος, ἡ λεγομένη τοῦ Μονοπωλίου, ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς συμβάσεως ἡμῶν τοῦ 1890, διότι ἡμεῖς προέβημεν εἰς σημαντικὴν ἔκπτωσιν τοῦ δασμοῦ ἀπὸ 7 εἰς 2 σελλίνια τὸν στατῆρα, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ τοῦ νὰ καταστῇ ὅσον ἔνεστιν εὐωνότερος ὁ σταφιδόκαρπος εἰς τὸ κοινόν. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν, σκοπὸς αὐτῆς εἶναι διὰ τοῦ Μονοπωλίου ἡ ὕψωσις τῶν τιμῶν, καὶ ἑπομένως τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς συμβάσεως ἡμῶν, καὶ συνεπῶς εἶμαι ἐντεταλμένος νὰ καταγγείλω τὴν σύμβασιν. Ἔχω, μοὶ εἶπε, τὴν ἔγγραφον ἀνακοίνωσιν ἑτοίμην, ἀλλ’ ἕνεκεν ἀσαφείας εἰς τὸ κείμενον τοῦ τηλεγραφήματος ἐζήτησα περαιτέρω διασαφήσεις, καὶ ἅμα ὡς λάβω ταύτας, θέλω σᾶς ἀπευθύνει τὴν ἔγγραφον ἀνακοίνωσιν.» Τὴν ἑπομένην ἡμέραν ἦλθε παρ’ ἐμοὶ ὁ κ. πρέσβυς τῆς Γερμανίας, ὁ ὁποῖος μοὶ ἔκαμεν ἀνακοίνωσιν προφορικὴν, συνεπείᾳ τηλεγραφικῆς ἐντολῆς τῆς Κυβερνήσεώς του, ἡ ὁποία Γερμανικὴ Κυβέρνησις θεωρεῖ οὐχὶ ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, ὡς ἡ Ἀγγλικὴ βεβαίως, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ ἑξῆς πνεῦμα: ὅτι ἡ σύμβασις τοῦ Μονοπωλίου περιορίζει τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου τῆς ἐξαγωγῆς καὶ εἰσαγωγῆς, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τῆς συμβάσεως ἡμῶν τοῦ 1884 ἀπολαύουσιν οἱ Γερμανοὶ ὑπήκοοι, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποιεῖται τὰς πλέον ῥητὰς ἐπιφυλάξεις, ἢ, ὡς λέγεται γαλλιστὶ, les réserves les plus exprèsses. Κατόπιν τοῦ πρέσβεως τῆς Γερμανίας, τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν, ἦλθεν ὁ πρέσβυς τῆς Ἰταλίας, ὁ ὁποῖος ἐποιήσατο τὴν αὐτὴν προφορικὴν ἀνακοίνωσιν. Ἐκεῖνος μοὶ εἶπεν, ὅτι βασίζεται εἰς τὸ ἄρθρον 6 τῆς μεταξὺ Ἰταλίας καὶ ἡμῶν συμβάσεως, κατὰ τὸ ὁποῖον οἱ Ἰταλοὶ ἀμοιβαίως καὶ οἱ Ἕλληνες ἔχουσι τὸ προνόμιον τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, νὰ μὴ ἔχωσιν οὐδὲν πρόσκομμα εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν...

§135Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Καὶ οὐδὲν Μονοπώλιον.

§136ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἔχετε ὀλίγην ὑπομονήν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ βία σας, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Κραναίας, σᾶς φέρει εἰς σφάλμα. Ἐὰν ἦτο Μονοπώλιον, δὲν ἤθελον ἔχει ἀφορμὴν ἢ δικαίωμα νὰ ποιήσωνται παραστάσεις, διότι τὸ Μονοπώλιον ἐξαιρεῖται.

§137ΡΩΜΑΝΟΣ. Τὰ Μονοπώλια τοῦ Κράτους ἐξαιροῦνται.

§138ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἀλλὰ, κύριε Βουλευτὰ, καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ἐπίσης ἐγκρατεῖς τῶν συνθηκῶν, ὡς βλέπετε, ἀκούουσι καὶ δὲν βιάζονται. Ἐγὼ, βλέπετε, προσπαθῶ λέξιν πρὸς λέξιν ν’ ἀποδώσω ἀπὸ μνήμης ὅσα μοὶ εἶπον οἱ ξένοι πρεσβευταὶ, διότι νομίζω, ὅτι δίδετε εἰς αὐτὸ σημασίαν. Σήμερον δὲ ἦλθεν ὁ ἐπιτετραμμένος τῆς Ὁλλανδίας, ὁ ὁποῖος ἐποιήσατο ὁμοίαν προφορικὴν ἀνακοίνωσιν, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοί του.

§139Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Συναυλία ψυχρολουσιῶν!

§140ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὁ ἐπιτετραμμένος τῆς Ὁλλανδίας, βασιζόμενος καὶ αὐτὸς εἰς τὸ ἄρθρον τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ὁλλανδίας συνθήκης, καθ’ ὅ οἱ Ὁλλανδοὶ ὑπήκοοι χαίρουσι τὸ δικαίωμα τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους καὶ συνεπῶς ἀπολαύουσι τῶν προνομίων τοῦ ἄρθρου 6 τῆς Ἰταλικῆς συμβάσεως, ὡς καὶ ὁ Γερμανὸς, ὁ ἐπιτετραμμένος τῆς Ὁλλανδίας σήμερον μοὶ εἶπεν, ὅτι «παρεκτὸς τῶν γενομένων αὐτῶν παραστάσεων ἡ Ὁλλανδικὴ Κυβέρνησις ἀνέμενεν ἀπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὀλίγην περισσοτέραν, ὡς δύναμαι νὰ εἴπω, προσοχὴν, διότι μετὰ τὴν Ἀγγλίαν ἡ Ὁλλανδία εἶναι ὁ δεύτερος ὡς πρὸς τὴν σημασίαν καταναλωτὴς, διότι ἐν Ὁλλανδίᾳ εἰσάγονται περὶ τοὺς 30,000 τόννοι σταφίδος, καὶ ἑπομένως, ἀφοῦ αὕτη ἔχει τὸν ἐλαφρότερον δασμὸν, δηλαδὴ 3 φράγκα κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ἐλπίζομεν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει ἀποδώσει πλείονα προσοχὴν εἰς τοιοῦτον πελάτην, οἷος ἡμεῖς. Καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ψηφισθῇ νῦν ἢ βραδύτερον τοιαύτη σύμβασις, ποιούμεθα τὰς πλέον ῥητὰς ἐπιφυλάξεις, διότι δὲν γνωρίζω ποῖα μέτρα θέλει λάβει ἡ Κυβέρνησίς μου.» Εἰς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἰταλίας, ὁ ὁποῖος μοὶ ἀπηύθυνε παρομοίαν προφορικὴν ἀνακοίνωσιν, ἀπηύθυνα τὴν ἐρώτησιν, ἐὰν ἔχει ἑτέραν ἐντολὴν, καὶ μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἔχει ἑτέραν ἐντολήν. Ἐπίσης καὶ ὁ Γερμανὸς πρεσβευτὴς τὸ αὐτὸ μοὶ εἶπεν, ὅτι δὲν ἔχει ἄλλην ἐντολὴν ἢ νὰ ποιήσηται ῥητὴν ἐπιφύλαξιν, ὡς ἀντικειμένης τῆς περὶ Μονοπωλίου συμβάσεως εἰς τὸ ἄρθρον 1 τῆς μετὰ τῆς Γερμανίας ἡμετέρας συνθήκης. Περιττὸν νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, τί παρετήρησα πρὸς τοὺς διαφόρους πρεσβευτάς· ὅτι δηλαδὴ δὲν νομίζομεν, ὅτι τὸ συζητούμενον εἶναι ἀκριβῶς Μονοπώλιον, διότι δὲν χορηγοῦμεν εἰς Ἕλληνας ὑπηκόους ἢ εἰς ὑπηκόους ἐθνικότητος ἄλλης, εἰς ὑπηκόους τῆς Γαλλίας, εἰς ἀντίθεσιν τῆς Ἀγγλίας, ἢ εἰς ὑπηκόους τῆς Ἀγγλίας, εἰς ἀντίθεσιν τῆς Ἰταλίας, δὲν χορηγοῦμεν, λέγω, προνόμιον, καὶ οἱ ὑπήκοοι τῶν διαφόρων αὐτῶν ἐπικρατειῶν δὲν δύνανται νὰ ἰσχυρισθῶσιν ὅτι βλάπτονται, διότι ἐχορηγήθη εἰς Ἕλληνα ὑπήκοον ἢ ὑπήκοον ξένον πλεονέκτημα, τὸ ὁποῖον δὲν χορηγεῖται εἰς αὐτούς· ὅτι εἶναι ἀντάλλαγμα πρὸς μίαν ἑταιρείαν, ἡ ὁποία ἔτυχε νὰ ἦναι Ἀγγλικὴ, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ ἦναι καὶ Γερμανικὴ ἢ Ἰταλικὴ, ἀντάλλαγμα ἀπέναντι τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς ἀναλαμβάνει ἡ Ἑταιρεία, νὰ ἀγοράζῃ παρὰ τῶν παραγωγῶν ὅλην τὴν ἐσοδείαν ἐπὶ ὡρισμένῃ τιμῇ. Ἐπειδὴ οἱ εἰρημένοι πρέσβεις δὲν ἐποιήσαντο ἔγγραφον ἀνακοίνωσιν, δὲν κάμνω πρὸς αὐτοὺς ἔγγραφον ἀπάντησιν, ἀλλὰ προφορικῶς μόνον προσεπάθησα νὰ ἐξηγήσω, ποῖος εἶναι ὁ χαρακτὴρ τῆς συμβάσεως, ἵνα ἀποτρέψω τὴν ἰδέαν, ὅτι εἶναι Μονοπώλιον· διότι, ἐὰν ἦτο Μονοπώλιον τοῦ Κράτους, δὲν ἠδύναντο νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι βλάπτονται, διότι τὸ ἄρθρον 6 τῆς Ἰταλικῆς συμβάσεως, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, ἀποκλείει ἀπὸ αὐτὴν τὰ πλεονεκτήματα τὰ χορηγούμενα πρὸς ἄλλους ὑπηκόους. Τοῦτο εἶναι σαφὲς, τοῦτο εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι ἡ σύμβασις ἀποτελεῖ ἓν εἶδος Μονοπωλίου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠμφισβητήσαμεν, δι’ ὃ οἱ πρέσβεις ἔκαμαν τὰς ἐπιφυλάξεις αὐτῶν.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῆς ἐκ νέου ἐγγραφῆς ὑποθηκῶν, μεταγραφῆς κλπ. τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τοῖς καταστραφεῖσι βιβλίοις τῶν ὑποθηκοφυλακείων δήμων τινῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ τῶν δήμων Φαλάρων καὶ Σαμαίων». (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ΒΨΗʹ τῆς 31 Μαρτίου 1900 περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν προξενικῶν νόμων». Ὁ κύριος Ρωμᾶνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§143ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ. Κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἔλαβον ἀφορμὴν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅπως διὰ μακρῶν ἀποδείξω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πλήρη ἐπιτυχίαν τοῦ νόμου τοῦ 1900, τοῦ ψηφισθέντος τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, καὶ τοῦ ὁποίου τινὰς τῶν οὐσιωδεστέρων διατάξεων ζητεῖ νὰ τροποποιήσῃ ἢ καταργήσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐπέτυχε δὲ πληρέστατα ὁ νόμος ἐκεῖνος καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν βελτίωσιν, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα αὐτοῦ, δηλαδὴ εἰς τὴν σπουδαίαν αὔξησιν τῶν προξενικῶν εἰσπράξεων. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπιτευχθεῖσαν ἀναδιοργάνωσιν τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900 ἐκρατύνθη ἡ πειθαρχία ἐν τῷ προξενικῷ κλάδῳ, διὰ διατάξεών τινων, τὰς ὁποίας θὰ ἐζήλευεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅστις εἶπε πρὸ ἡμερῶν, ὅτι ἀναγκάζεται νὰ «ἱκετεύῃ» τοὺς δικαστὰς νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς θέσεις των,—ἀφοῦ συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις ἐκείνας, ὑποχρεοῦνται οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, ἐπὶ ποινῇ παύσεως, ἐντὸς 20 ἡμερῶν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς θέσεις των, δὲν ἐπιτρέπεται δὲ ἡ προσκόλλησις αὐτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὰς Πρεσβείας, οὐδ’ ἡ παραμονὴ αὐτῶν ἐν Ἀθήναις, ὡς κατὰ τὸ παρελθόν. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900 κατηργήθησαν τὰ ἄμισθα Προξενικὰ Πρακτορεῖα ἐν Ἀνατολῇ, τὰ ὁποῖα ἀπετέλουν τὴν πληγὴν τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, τὰ γνωστὰ ἐκεῖνα Προξενικὰ Πρακτορεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἐστέλλοντο ἄνθρωποι ἀκατάλληλοι, οἵτινες ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οὐδὲν ἄλλο ἐπεδίωκον ἢ νὰ χρηματίζωνται. Διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900 ἀπηγορεύθη ἡ ἀναπλήρωσις τῶν ἐμμίσθων προξένων ἐν Ἀνατολῇ δι’ ἰδιωτῶν, ὡρίσθη δὲ, ὅτι διὰ τὴν ἀναπλήρωσιν χρησιμοποιοῦνται ἔμμισθοι Γραμματεῖς Προξενείων ἢ ἄλλοι προξενικοὶ ὑπάλληλοι. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐθεσπίσθησαν προσόντα διὰ τοὺς διερμηνεῖς, κατωρθώθη δ’ ὅπως νέοι, ἐξελθόντες ἐκ τῆς Νομικῆς Σχολῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει, γνωρίζοντες ἄριστα τὴν τουρκικὴν καὶ τὴν γαλλικὴν καὶ ἄλλας γλώσσας, νομομαθεῖς, κατωρθώθη, λέγω, ὅπως οἱ νέοι οὗτοι διορισθῶσιν εἰς τὴν διερμηνευτικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἔχομεν ἤδη εἰς πλεῖστα κέντρα τῆς Ἀνατολῆς διερμηνεῖς ἐκτάκτου μορφώσεως καὶ ἐφαμίλλους τοῖς διερμηνεῦσι τῶν Προξενείων τῶν λοιπῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ὡρίσθη ὅριον ἡλικίας διὰ τοὺς προξένους, καὶ ἀπεμακρύνθησαν τῆς ὑπηρεσίας ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι, λόγῳ ἡλικίας, δὲν ἦσαν πλέον εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσωσι τὰ καθήκοντά των. Ἀλλὰ καὶ διατάξεις, δι’ ὧν ἀνεκουφίσθη σπουδαίως ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία, περιέχει ὁ νόμος, καθόσον κατηργήθησαν τὰ τέλη ἀποδημητηρίων, τὰ πληρωνόμενα ὑπὸ τῶν ἀτμοπλοίων τῶν ἐκτελούντων τακτικὴν συγκοινωνίαν δι’ ἑβδομαδιαίου ἢ δεκαπενθημέρου δρομολογίου ἐκτὸς τοῦ Κράτους, καὶ ἠλαττώθησαν κατὰ τὰ τέσσαρα πέμπτα τὰ τέλη τῶν συμβολαίων ἀγοραπωλησίας ἢ ναυπηγήσεως ἀτμοπλοίων. Καὶ ἐπῆλθε μὲν ἐλάττωσις εἰς τὰ ναυτιλιακὰ τέλη καὶ τὰ τέλη τῶν συμβολαίων τούτων, ἀνερχομένη εἰς 100,000 περίπου φράγκα, ἀλλ’ ἐδόθη ἐμψύχωσίς τις εἰς τὴν ἐμπορικὴν ναυτιλίαν. Τέλος κατωρθώθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900, χωρὶς νὰ ἐπιβαρύνηται ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, χωρὶς νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις τῶν βαρῶν τοῦ Δημοσίου, ν’ αὐξηθῶσιν αἱ ἀποδοχαὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων κατὰ 20 καὶ 30%. Ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων ὡμολογεῖτο παρὰ πάντων, οὐδεὶς δὲ ἠγέρθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου τοῦ 1900, ὅστις νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ αὐξήσωσιν αἱ ἀποδοχαὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων· διότι, ἐνῷ οἱ μισθοὶ τῶν λοιπῶν ὑπαλλήλων, τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ὑπηρετούντων, κατὰ τὴν τελευταίαν εἰκοσαετίαν εἶχον μείνει ἀμετάβλητοι, ἢ κατά τι εἶχον αὐξηθῆ διά τινας κλάδους, οἱ μισθοὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων εἶχον σπουδαίως ἐλαττωθῆ κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν. Καὶ δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς σπουδαιότητος τῆς ἐπαρκοῦς μισθοδοσίας, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ παρέχῃ τὸ Κράτος εἰς τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπαλλήλους. Διότι, ἐὰν τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ὑπαλλήλους νὰ παρέχῃ τὰ μέσα, ὅπως ζῶσιν ἀξιοπρεπῶς, μείζονα ὑποχρέωσιν πρὸς τοῦτο ἔχει προκειμένου περὶ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπηρετούντων ὑπαλλήλων. Διότι οὐδεὶς ἀγνοεῖ τὰς ἀνάγκας, εἰς ἃς ὑποβάλλονται οἱ πρόξενοι, οἱ ὑπηρετοῦντες εἴτε ἐν Ἀνατολῇ, εἴτε εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς πόλεις. Οὐδεὶς ἀγνοεῖ ὅτι οἱ πρόξενοι εἶναι ἠναγκασμένοι καὶ μετὰ τῶν ἐγχωρίων ἀρχῶν νὰ εὑρίσκωνται διαρκῶς εἰς σχέσεις, καὶ μετὰ τῶν συναδέλφων των καὶ μετὰ τῶν προκρίτων τῶν Ἑλληνικῶν παροικιῶν, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν νὰ ἀξιώσῃ τις παρ’ αὐτῶν νὰ ἐκτελῶσι τὴν ἀνατεθεῖσαν αὐτοῖς ὑπηρεσίαν ἐπιτυχῶς, ἐὰν δὲν ἔχωσι μέσα ἐπαρκῆ οὐχὶ πρὸς πολυτελῆ βίον, ἀλλὰ πρὸς ἀξιοπρεπῆ συντήρησιν. Ἡ βελτίωσις τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῶν προξένων ἐπεβάλλετο πρὸ πολλοῦ, ἐπιτροπαὶ δὲ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν αἷς τὴν πλειονοψηφίαν εἶχον φίλοι τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ, ἐπανειλημμένως εἶχον προβῆ εἰς συστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὐξηθῶσιν αἱ ἀποδοχαὶ τῶν προξένων. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900 ὁ νῦν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἀνομολογῶν τὴν ἀνάγκην, οὐδεμίαν ἀντίρρησιν ἔφερεν εἰς τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τῶν προξένων. Ἔχω δὲ ἐνώπιόν μου περικοπὴν τῶν λόγων του εἰς τὴν ὁποίαν εἶπεν: «Ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν, λέγω, ὅτι εἶναι καὶ ἀναγκαία καὶ δικαιοτάτη». Οὐδεμία ἀντίρρησις ἠγέρθη ἐκ τῆς πτέρυγος ταύτης ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν προξενικῶν μισθῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ κομματικὸν χαρακτῆρα. Μόνον ἐνδοιασμοὺς ἐξέφρασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡς πρὸς τὴν ἐπιτυχίαν τῶν οἰκονομικῶν μέτρων, δι’ ὧν ἐζητήσαμεν νὰ καλύψωμεν τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης. Καὶ εἶπε τότε ὁ νῦν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός: «ἡ μὲν δαπάνη θὰ γείνῃ βεβαίως, ἡ δὲ αὔξησις τῶν ἐσόδων θὰ ἦναι ἐλπιζομένη καὶ οὐχὶ βεβαία». Αὐτὰ εἶπεν ὁ νῦν κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸ τριῶν ἐτῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀφοῦ λοιπὸν ἀνεγνώριζε τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξένων, ἀφοῦ μόνον ὡς πρὸς τ’ ἀποτελέσματα τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν ἐξέφρασεν ἀμφιβολίαν, πῶς σήμερον, ἀφοῦ οἱ ἐπίσημοι πίνακες, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀπέδειξαν ὅτι αἱ αὐξήσεις τῶν δαπανῶν τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, αἱ ἐπελθοῦσαι ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ 1900, οὐ μόνον ἐκαλύφθησαν, ἀλλὰ ἔμεινε καὶ περίσσευμα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, πῶς σήμερον, ἀφοῦ ταῦτα ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἔμαθε καὶ τοιοῦτον πίνακα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, ἔρχεται νὰ περικόψῃ τοὺς μισθοὺς καὶ ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους τὰ πρὸς συντήρησίν των ἐπαρκῆ μέσα; Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὁμολογεῖ διὰ τῶν πινάκων, ὅτι αἱ εἰσπράξεις ἐκάλυψαν τὰς προσθέτους δαπάνας, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις δὲν ἔσχε τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν αὐτοῦ, εἰσάγοντος τὸν προϋπολογισμὸν, ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν εἰσπράξεων δὲν ἀνέρχεται, εἰμὴ εἰς 41,000 περίπου δραχμάς. Καὶ ἐβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν θ’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὅσα εἶπον κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν εἶναι ἀνακριβῆ, καὶ ὅτι αἱ εἰσπράξεις δὲν καλύπτουσι τὰς δαπάνας. Λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔλαβε τὴν καλωσύνην ν’ ἀποδείξῃ τοῦτο. Ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἠξεύρω τίνι τρόπῳ θὰ κατορθώσῃ τοῦτο, διότι τὴν ἀλήθειαν τῶν ἀριθμῶν οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, οὐδ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, οὔτε ἄλλος τις. Τὴν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῆς διατηρήσεως τῶν μισθῶν τῶν προξένων, ὡς ηὐξήθησαν οὗτοι διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900, νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει ν’ ἀναγνωρίσῃ, ἀφοῦ προξενικὸς κλάδος, πλημμελῶς ἔχων καὶ ἀνεπαρκῶς μισθοδοτούμενος, μᾶλλον ἐπιβλαβὴς εἶναι εἰς τὸ Κράτος, ἐνῷ προξενικὸς κλάδος ἀποτελούμενος ὑπὸ ἀνδρῶν μεμορφωμένων καὶ ἐπαρκῶς μισθοδοτουμένων δύναται καὶ τὰ ἐμπορικὰ καὶ τὰ ναυτιλιακὰ καὶ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα νὰ προασπίσῃ. Καὶ μὴ λησμονήσητε, Κύριοι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν, πρόξενος, οὗ τὴν διάνοιαν ἐξ ὁλοκλήρου ἀπασχολεῖ ὁ περὶ ὑπάρξεως ἀγὼν, νὰ ἔχῃ τὸ σθένος νὰ προασπίσῃ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, τῶν ὁποίων τὴν περιφρούρησιν ἀνέθεσεν αὐτῷ ἡ Πολιτεία. Τὸ ζήτημα ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα. Ἀφοῦ δ’ ἐπετεύχθη διὰ τῶν μέτρων τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας κυρίου Βουλευτοῦ, ἀφοῦ ἐπετεύχθη νὰ λάβωσιν ὁπωσοῦν ἐπαρκῆ μισθὸν οἱ πρόξενοι, χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἔλθῃ σήμερον νὰ ῥίψῃ τοὺς προξένους ἐκείνους εἰς τὴν ἀπόγνωσιν, περικόπτουσα τὰς ἀποδοχάς των. Καὶ κατὰ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀπέδειξα διὰ μακρῶν, ὅτι αἱ πρόσθετοι δαπάναι καλύπτονται διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν. Χωρὶς νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας, ἃς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑπενθυμίσω αὐτῇ, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὰ 1899, δηλαδὴ ἓν ἔτος πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τοῦ προξενικοῦ, εἴχομεν εἰσπράξεις 529,800 φράγκα χρυσᾶ, κατὰ τὸ 1902 εἴχομεν εἰσπράξεις 653,000 φράγκα χρυσᾶ, δηλ, αὔξησιν 124,000 φράγκων χρυσῶν. Ὑποθέτω, ὅτι τὸ γεγονὸς τοῦτο δὲν θὰ ἀμφισβητήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτω, ὅτι θὰ τὸ ἀμφισβητήσω.

§145ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁρίστε;

§146Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὲ σημειώσεις τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§147ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τίνα σημασίαν ἔχουσιν οἱ πίνακες, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν;

§148Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω τοὺς πίνακας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Τώρα ἐξετάζω καὶ τοὺς λογαριασμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἶναι διαφορὰ μόνον 21,000 δρ. μεταξὺ τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ τῶν πινάκων τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ἐλάχιστον πρᾶγμα.

§149ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπιμένει, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἐπισήμων πινάκων, εἶναι ἀκριβεῖς.

§150Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θέλει ἐπιμένει, ὅτι αἱ πληροφορίαι αὐτοῦ εἶναι ἀκριβεῖς· ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξελέγχονται ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, καὶ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον ἔχει πίνακα, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ἐτελείωσεν ἡ χρῆσις τοῦ 1902, εἶχον δ’ εἰσπραχθῆ μέχρι τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν συνετάχθη ὁ πίναξ, 603,262.27.

§151ΡΩΜΑΝΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Κατὰ ποίαν ἐποχὴν ὑπέβαλε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον τὸν πίνακα; Διότι εἰς αὐτὸ τὸ λάθος ὑπεπέσατε καὶ κατὰ τὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν μέχρι τέλους τοῦ ἔτους οἱ λογαριασμοὶ τῶν Προξενείων;

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ ἐκ Κραναίας, ἀναφέρετε λάθη, τὰ ὁποῖα δὲν ἀποδεικνύετε, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ σπεύδητε εἰς τὰς γνώμας σας.

§153ΡΩΜΑΝΟΣ. Θὰ τὰ ἀποδείξω, κύριε Πρωθυπουργέ.

§154Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν τὰ ἀποδείξητε, βεβαίως ἢ θέλω τὰ ἀναιρέσει, ἢ θέλω ὁμολογήσει, ὅτι εἶναι λάθη.

§155ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἰς τὴν αὐτὴν ἀνακρίβειαν ὑπεπέσατε καὶ κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν.

§156Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ πίναξ αὐτὸς μοὶ ἐδόθη κατὰ τὸν μῆνα Φεβρουάριον τοῦ 1903. Ὁ πίναξ αὐτὸς ἀναφέρει, ὅτι εἶναι 603,262.67 (ἀναγινώσκει): «Σημείωσις. Ὑπολογίζεται ὅτι ἀνέρχονται μέχρι τέλους τῆς χρήσεως—διότι δὲν ἔχει τελειώσει ἡ χρῆσις—εἰς δραχ. 630,000.»

§157ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὑπολογίζεται, κ. Πρωθυπουργέ. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχον ἀκόμη ἀποσταλῆ οἱ λογαριασμοὶ ὅλων τῶν Προξενείων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον.

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωκε τὰς ἑξῆς πληροφορίας (ἀναγινώσκει) «Διὰ τὸ ἔτος 1902, πλὴν τῶν ἐσόδων τῆς βʹ ἑξαμηνίας τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῶν Παρισίων, τῶν ὁποίων δὲν ὑπεβλήθη ἔτι σημείωσις, τὰ εἰσπραχθέντα προξενικὰ τέλη ἀνῆλθον εἰς 651,599». Κατὰ τὸν πίνακα δὲ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου θέλουσιν ἀνέλθει εἰς 630,000. Λοιπὸν μεταξὺ τῶν 651,000 καὶ τῶν 630,000 εἶναι διαφορὰ 21,000. Τώρα ἠμπορῶ νὰ σᾶς εὐχαριστήσω, ἀναγνωρίζων ὅτι εἶναι 651,000· θέλω δὲ σᾶς ἀποδείξει πόσον ηὔξησαν τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη.

§159ΡΩΜΑΝΟΣ. Τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας;

§160Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.

§161ΡΩΜΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Πρόκειται περὶ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας.

§162Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Διατὶ κάμνετε τὴν διάκρισιν αὐτήν; Τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ηὐξήθησαν κατὰ 1,000,000 δραχμάς.

§163ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὄχι δὲν ηὐξήθησαν κατὰ 1,000,000.

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξακολουθήσατε τὸν λόγον σας, καὶ θέλω σᾶς ἀποδείξει τοῦτο διὰ τῶν ἀπολογισμῶν.

§165ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπιμένει πάντοτε εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ηὐξήσαμεν ἡμεῖς κατὰ 600,000 περίπου δραχμάς, ἀλλὰ κατὰ 600,000 δραχμὰς τὰ ηὐξήσαμεν διότι τὰς ἐξωτερικὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τὰς ηὐξήσαμεν κατὰ δραχμὰς 450,000 περίπου.

§166Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅλα ταῦτα θέλω σᾶς τὰ ἀποδείξει τώρα δι’ ἀριθμῶν. Ἐξακολουθήσατε τὴν ὁμιλίαν σας.

§167ΡΩΜΑΝΟΣ. Τὰς ηὐξήσαμεν δὲ τῇ κοινῇ ψήφῳ τῆς Βουλῆς. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ὁ Βουλευτὴς, ὅστις συνέστησε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως προβῇ κατὰ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1901 εἰς σπουδαίαν αὔξησιν τοῦ κεφαλαίου τοῦ ὑπὸ τὸν τίτλον «ἐξωτερικαὶ δαπάναι», ἀνῆκεν εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν δεξιάν). Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις ἦτο τότε ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐπεκρότησεν εἰς τοῦτο. Ἀφοῦ δ’ ἐπεκροτήσατε εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ ἀφοῦ ἐνομίζετε, ὅτι ἦτο ἀναγκαῖον, δι’ ἐθνικὰς ἀνάγκας, ν’ αὐξηθῶσι κατὰ 450,000 δραχμὰς αἱ «ἐξωτερικαὶ δαπάναι», ἀφοῦ τὰς δαπάνας ταύτας δὲν τὰς ἐθεωρεῖτε ὑπερβολικάς, ἀλλὰ τὰς ἐθεωρεῖτε ἀναγκαίας, πῶς ἔρχεσθε σήμερον καὶ λέγετε, ὅτι ἐγένοντο αὐξήσεις, καὶ ὅτι κακῶς ἐγένοντο, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξένων; Τοῦτο δὲν εἶναι λογικὸν συμπέρασμα, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅταν ἀπαντήσῃ εἰς ἐμὲ, νὰ περιορισθῇ εἰς τὰ ἀποτελέσματα τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900· διότι, ἂν ἦτο ἀναγκαῖον, τὰς ἐξωτερικὰς δαπάνας, τῶν ὁποίων ἡ χρῆσις εἶναι γνωστὴ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ αἱ ὁποῖαι οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸν προξενικὸν νόμον, ἂν ἦτο ἀναγκαῖον τὰς δαπάνας ἐκείνας οὐχὶ μόνον κατὰ 450,000 δραχμὰς ἀλλὰ κατὰ 2,000,000 ν’ αὐξήσωμεν, καὶ ἂν τοιαύτην αὔξησιν διετήρει ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, τότε ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς θὰ ἔλεγεν: «ηὐξήσατε τὰς δαπάνας κατὰ δύο ἑκατομμύρια». Καὶ ἔχει σχέσιν τοῦτο πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον; Εἰς τὴν σύγχυσιν ταύτην προέβητε καὶ κατὰ τὸν εἰσηγητήριον λόγον τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ εἴπετε τότε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπανελάβετε κατὰ κόρον πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι εἰς τὴν σπατάλην, εἰς τὴν ὁποίαν προέβη ἡ Κυβέρνησις τοῦ κυρίου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, συγκαταλέγεται καὶ τὸ 1,000,000, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὅτι δι’ αὐτὸ φέρετε νομοσχέδια, διὰ τῶν ὁποίων θέλετε αὐτὴν τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν νὰ περιορίσητε. Καὶ τότε ἠναγκάσθην νὰ σᾶς διακόψω, καὶ νὰ εἴπω, ὅτι ἀνακριβῆ λέγετε πρὸς τὴν Βουλὴν, καθὼς ἀνακριβῆ ἐλέγετε πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, καὶ ὅτι ἀνακριβὲς εἶναι νὰ λέγητε, ὅτι εἰς 858,000 δραχμὰς ἀνέρχεται ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη ἐπῆλθεν ἐκ τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900. Ὅτε δὲ μοὶ εἴπετε, ὅτι οὐχὶ 651,000, ἀλλὰ 630,000 ἢ 620,000 σᾶς δίδει τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, παρελείψατε νὰ εἴπητε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ Γενικὸν Λογιστήριον καὶ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν σᾶς ἔλεγον, ὅτι δὲν ἔλαβον εἰσέτι ὅλους τοὺς λογαριασμοὺς καὶ ὅτι ὑπελείποντο ἔτι λογαριασμοὶ, τοὺς ὁποίους δὲν εἶχον λάβει.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μόνον τῆς Πρεσβείας τῶν Παρισίων.

§169ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὄχι, κύριε Πρωθυπουργέ. Ὅταν ὁμιλῆτε περὶ 651,000, τότε ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι ὑπολείπονται μόνον τῆς Πρεσβείας τῶν Παρισίων, ἀλλ’ ὅταν λέγητε 620,000, τότε πρέπει νὰ εἴπητε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὑπάρχει ἡ διαφορὰ αὐτὴ τῶν 31,000 διότι δὲν εἶχον ληφθῆ εἰσέτι οἱ λογαριασμοὶ ὅλων τῶν Προξενείων, διότι τοιαύτας πληροφορίας σᾶς ἔδωκεν ἡ ὑπηρεσία.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ὕφος τοῦ λόγου σας μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διακόψω.

§171ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Παρακαλῶ.

§172Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ἔδωκε σημείωσιν, ὅτι εἰσεπράχθησαν 651,597 δραχμαὶ, καὶ σημειοῖ ὅτι μόνον τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας καθυστερεῖ τοὺς λογαριασμούς.

§173ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῶν 620,000.

§174Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ νὰ περιμένητε.

§175ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω δύο λογαριασμοὺς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ὁ πρῶτος λογαριασμὸς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου ἀρχίζει ἀπὸ τοῦ ἔτους 1895 καὶ τελειώνει εἰς τὸ ἔτος 1902. Τὸ ἔτος 1902, βεβαιοῖ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον κατὰ τὸν μῆνα Δεκέμβριον, ὅτι θέλουσιν ἀνέλθει εἰς 630,000. Διότι κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον ἀνέφερε τὸ Γενικὸν Λογιστήριον, ὅτι κατὰ τὸ 1902 εἰσεπράχθησαν 603,000, ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς χρήσεως, ὑπολογίζει ὅτι πιθανῶς θέλουν ἀνέλθει εἰς 630,000. Λοιπὸν ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι 630,000 μέχρι τῶν 651,000 εἶναι διαφορὰ 21,000. Διατὶ θυμώνετε, παρακαλῶ; διατὶ ὀργίζεσθε καὶ ὁμιλεῖτε ὡς ἂν εἴχετε κατηγορούμενον ἐνώπιόν σας;

§177ΡΩΜΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἴπετε ὅσα εἴπετε διότι εἴχετε ἀμφισβητήσει τοὺς ἀριθμοὺς τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἔχω δικαίωμα ν’ ἀμφισβητήσω, διότι ἀμφισβητῶ τοὺς ταμιακοὺς πίνακας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι προτιμῶ τοὺς πίνακας τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου.

§179ΡΩΜΑΝΟΣ. Προτιμᾶτε ὅ,τι θέλετε νὰ προτιμήσητε.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Καὶ τοιουτοτρόπως ἀμφισβητῶ τοὺς πίνακας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Δὲν ἔχετε ὅμως δικαίωμα νὰ ὁμιλῆτε μετ’ ὀργῆς πρὸς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἐξηρτημένοι ἀπὸ ὑμᾶς.

§181ΡΩΜΑΝΟΣ. Τέλος πάντων ἐπὶ τρία ἔτη ἐπαναλαμβάνετε, ὅτι διὰ τοῦ προξενικοῦ νόμου 1,000,000 ἐφορτώθη εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ τὸ ἰδῆτε.

§183ΡΩΜΑΝΟΣ. Πῶς θὰ τὸ ἴδω, ἀφοῦ οἱ ἀριθμοὶ ἀποδεικνύουσι τὸ ἐναντίον;

§184ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ τὸ ἰδῇ ἡ Βουλή.

§185ΡΩΜΑΝΟΣ. Νὰ ἴδωμεν πῶς θὰ τὸ ἰδῇ ἡ Βουλή, ἀφοῦ οἱ ἀριθμοί, τοὺς ὁποίους ὑπεβάλετε, ἀποδεικνύουσι τὸ ἐναντίον, καὶ ἀφοῦ εἶπον, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπῆλθεν ἐξ ἄλλων λόγων.

§186Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Ρωμᾶνε, ὁρίσατε τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν ἀφ’ ἑνὸς καὶ τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων ἀφ’ ἑτέρου. Τὰ δύο ποσὰ νὰ ἀναγνώσητε.

§187ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἐὰν παραβάλωμεν τὰς εἰσπράξεις τοῦ ἔτους 1899, τὰς πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, πρὸς τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1902, τὰς μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἔχομεν κατὰ τοὺς πίνακας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰσπράξεις τοῦ 1899 φρ. χρ. 529,308, εἰσπράξεις τοῦ 1902 φρ. 651,597. Ὑπολείπονται δὲ, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, αἱ εἰσπράξεις τῆς βʹ ἑξαμηνίας τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας. Γνωρίζω ὅτι αἱ εἰσπράξεις αὗται ἀνέρχονται εἰς 2,000 φράγκα περίπου καθ’ ἑξαμηνίαν· ὥστε, ἂν λάβωμεν 1500 μόνον διὰ τὴν βʹ ἑξαμηνίαν, ἔχομεν 653,000. Καὶ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τῶν 653,000. Ὅταν δὲ ἀφαιρέσητε ἀπὸ τὸν ἀριθμὸν αὐτὸν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη κατὰ τὸ 1899, ἔχετε μίαν διαφορὰν 124,000 φράγκων χρυσῶν, δηλ. 190,000 μέχρι 200,000 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων.

§188Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔξοδα;

§189ΡΩΜΑΝΟΣ. Πρὶν ἔλθω εἰς τὰ ἔξοδα, ἔχω μίαν παρατήρησιν νὰ κάμω. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὰς διατάξεις τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900, αἵτινες εἶχον ἀποτέλεσμα ἐλάττωσιν τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν καὶ τελῶν διὰ σύνταξιν συμβολαίων ἀγοραπωλησίας καὶ ναυπηγήσεως ἀτμοπλοίων, περὶ ὧν παρέσχε πληροφορίας πρὸς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐλάττωσιν τὴν ἐπελθοῦσαν ἐκ τῶν τελῶν τῶν συμβολαίων ἀγοραπωλησίας καὶ ναυπηγήσιως πλοίων, ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἀνέρχεται εἰς 60,000 φράγκα χρυσᾶ τοὐλάχιστον· ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐλάττωσιν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν εἰς τὰ ναυτιλιακὰ τέλη ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν διὰ τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἐκτελοῦσι τακτικὴν συγκοινωνίαν ἐκτὸς τοῦ Κράτους, ἡ ἐλάττωσις αὕτη ἀνέρχεται εἰς 100,000 φράγκα περίπου. Ἀλλ’ ἐνῶ θὰ ἠδυνάμεθα καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 160,000 φρ. χρυσῶν, ἢ τοὐλάχιστον ποσὸν 80,000 μέχρις 100,000 φρ. νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰς 124,000, εἰς τὰς ὁποίας ἀνέρχεται ἡ πραγματικὴ αὔξησις τῶν ἐσόδων, δὲν ἐπιμένω εἰς τοῦτο, καὶ περιορίζομαι εἰς τὸ πραγματικὸν ποσὸν τῶν 124,000 φρ. χρυσῶν, οὗ τὴν ἀκρίβειαν οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ.

§190Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὴν ἐλάττωσιν πῶς θὰ τὴν προσθέσητε εἰς τὴν αὔξησιν;

§191ΡΩΜΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Σεῖς τὸ ἐννοεῖτε πολὺ καλὰ, διότι εἶσθε ἐντριβέστατος περὶ τοιαῦτα ζητήματα.

§192Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εὐχαριστῶ· ἀλλὰ δὲν τὸ ἐννοῶ.

§193ΡΩΜΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι διὰ τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900 ἐθεσπίσθησαν διατάξεις, αἵτινες εἶχον ὡς συνέπειαν τὴν ἐλάττωσιν τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν, ὅτι δι’ ἄλλων διατάξεων ηὐξήθησαν τὰ προξενικὰ τέλη, καὶ ἐπῆλθε πραγματικὴ αὔξησις ἐν ὅλῳ εἰς τὰ προξενικὰ τέλη 124,000 φράγκων χρυσῶν· ἀλλ’ εἰς τὰ τέλη ταῦτα, τὰ ὁποῖα ηὐξήθησαν διὰ τοῦ τελευταίου νόμου, θὰ ἐδικαιούμεθα νὰ προσθέσωμεν καὶ τὴν διαφορὰν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς ἐλαττώσεως, ἣν ὑπέστησαν τὰ προξενικὰ τέλη ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω εἰς τοῦτο, ἀλλὰ θὰ λάβω μόνον ὑπ’ ὄψιν τὴν πραγματικὴν αὔξησιν τῶν 124,000 φράγκων χρυσῶν. Δὲν ἠξεύρω, ἂν μὲ ἐννοεῖτε.

§194Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂν δὲν εἶχον ἐλαττωθῆ τὰ τέλη αὐτὰ, θὰ εἴχομεν ἀκόμη μεγαλειτέραν αὔξησιν ἐσόδων. Τώρα τὰς δαπάνας, παρακαλῶ.

§195ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε; Μοὶ φαίνεται ὅτι ὑπεπέσατε εἰς μικρὸν λάθος.

§196ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι δὲν ὑπέπεσα εἰς λάθος· ἀλλὰ σᾶς ἐπιτρέπω νὰ εἴπητε ὅ,τι θέλετε.

§197ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἴπετε, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν ἀνῆλθεν εἰς 80 ἕως 100 χιλιάδας. Ὑποθέτω εἶναι τὸ ἄρθρον 250, ὅπερ ἐννοεῖτε.

§198ΡΩΜΑΝΟΣ. Δύο ἄρθρα· τὰ 250 καὶ 223. Εἶπον, ὅτι ἐλάττωσις τοιαύτη περίπου εἰς τὰς εἰσπράξεις ἐπῆλθε διὰ τῆς ἐφαρμογῆς δύο διατάξεων. Μία διάταξις ἀφορᾷ εἰς τὰ τέλη τὰ πληρωνόμενα διὰ τὰ συμβόλαια περὶ ναυπηγήσεως καὶ ἀγοραπωλησίας ἀτμοπλοίων, ἄλλη διάταξις ἀφορᾷ εἰς τὰ τέλη ἀποδημητηρίων, ἅτινα ἐπλήρωνον ἄλλοτε τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα ἐξετέλουν τακτικὴν συγκοινωνίαν ἐκτὸς τοῦ Κράτους.

§199ΣΚΟΥΖΕΣ. Τὸ ἄρθρον 223 εἶναι περὶ ἀγοραπωλησίας πλοίων.

§200ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου, ἐννοεῖται, ηὔξησεν ἡ διὰ τακτικῶν προσεγγίσεων τῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων συγκοινωνία μετὰ λιμένων τῆς Ἀνατολῆς, ἥτις πρὸ τοῦ 1900 δὲν ἦτο πόσον πυκνή. Ἀλλὰ ἂν μὴ κατὰ 150 ἢ 160 χιλιάδας φράγκων, τοὐλάχιστον κατὰ 80 μέχρις 100 χιλιάδων φρ. θὰ εἴχομεν ἀνωτέρας εἰσπράξεις, ἂν δὲν ἐτροποποιοῦντο πρὸς τὸ συμφέρον τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας τὰ ἄρθρα 223 καὶ 250.

§201ΣΚΟΥΖΕΣ. Φαίνεται ἀπὸ τὰς σημειώσεις, τὰς ὁποίας σᾶς ἔδωκα, ὅτι δὲν εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀριθμοί.

§202ΡΩΜΑΝΟΣ. Αὐτοὶ εἶναι.

§203ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἀλλὰ ἰδοὺ (ἀναγινώσκει σημείωμα): «Τὸ κεφάλαιον Βʹ, αἱ ἐκ τῶν ἀτελειῶν τῶν χορηγηθεισῶν δυνάμει τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 250 τοῦ προξενικοῦ νόμου διαφοραὶ ἐπὶ μεῖον, ἀποβαίνει ἀδύνατον νὰ ὁρισθῇ ἀκριβῶς. Αὗται ὅμως ὑπελογίσθησαν καὶ ἐν ἄλλῃ καταστάσει, δοθείσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ ἐποχὴν ἐγγυτέραν πρὸς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου ΒΨΗʹ, εἰς φρ. 30,000 ἕως 40,000.»

§204ΡΩΜΑΝΟΣ. Κατόπιν ἀπηύθυνα δευτέραν ἐπερώτησιν πρὸς ὑμᾶς. Εἰς τὴν δευτέραν ἐπερώτησιν ταύτην ἀπηντήσατε δι’ αὐτοῦ τοῦ πίνακος, τὸν ὁποῖον ὑπεβάλετε εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ εἰς τὸν πίνακα αὐτὸν λέγετε, ὅτι κατὰ τὸ 1902 ἠγοράσθησαν 19 ἀτμόπλοια ἐν Ἀγγλίᾳ. Τὰ 19 αὐτὰ ἀτμόπλοια, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ φορολογηθῶσι τὰ συμβόλαια τῆς ἀγοραπωλησίας αὐτῶν κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, ἤθελον ἐπιφέρει προσόδους ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, 19 πρὸς 4,000 φράγκα περίπου, τοὐλάχιστον 76 χιλιάδας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον τοῦ 1900 μόνον χίλιαι δραχμαὶ χρυσαῖ κατ’ ἀνώτατον ὅρον εἰσπράττονται δι’ ἀτμόπλοια οἱασδήποτε χωρητικότητος πέραν τῶν 1000 τόννων, ἔχετε 56,000 ἐλάττωσιν θετικὴν κατὰ τὸ 1902. Ἔχετε δὲ τὴν ἐλάττωσιν ταύτην χωρὶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐλάττωσιν ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἐκ τῆς συνεπείᾳ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 250 καταργήσεως ναυτιλιακῶν τινων τελῶν.

§205Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε αὐτὰ εἶναι ἐκτός.

§206ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶναι ἐκτός. Ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἐλάττωσις τῶν ναυτιλιακῶν τελῶν σπουδαία.

§207Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καλά. Τὰς δαπάνας νὰ ἴδωμεν.

§208ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ εἶπον, ὅτι δὲν θέλω νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν, εἰμὴ τὴν πραγματικὴν καὶ ἀναμφισβήτητον αὔξησιν, τὴν ἀνερχομένην εἰς 124,000 φράγκα χρυσᾶ. Ἂς ἔλθωμεν τέλος πάντων εἰς τὴν διαφορὰν τῶν δαπανῶν, τὴν ἐπελθοῦσαν διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900. Ὁ πίναξ, ὃν ὑπέβαλεν τῇ αἰτήσει μου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀναγράφει, ὅτι κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1901 εἴχομεν δαπάνας διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν (Κεφάλαιον Γʹ ἄρθρ. 1–12) δρ. 820,173. Ἂν παραβάλωμεν ταύτας πρὸς τὰς πραγματοποιηθείσας δαπάνας τοῦ ἔτους 1896, ἃς ἀναγράφει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ συνοδευούσῃ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ αἵτινες ἀνέρχονται εἰς 693,000 δραχμὰς, ἔχομεν διαφορὰν μεταξὺ τῶν δαπανῶν τοῦ 1896 τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας (Κεφ. Γʹ ἄρθρον 1–12 τοῦ προϋπολογισμοῦ) καὶ τῶν δαπανῶν τοῦ 1901 δραχμῶν ἐπὶ πλέον 127,000.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπόν;

§210ΡΩΜΑΝΟΣ. Λοιπόν, ἅμα παραβάλητε τὴν διαφορὰν τῶν εἰσπράξεων, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 124,000 φρ. χρ., δηλαδὴ 190,000 ἢ 200,000 δραχ., πρὸς τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 127,000 δρ., βλέπετε ὅτι ὄχι μόνον καλύπτονται αἱ πρόσθετοι δαπάναι, ἀλλ’ ὅτι ἔχετε καὶ περίσσευμα περὶ τὰς 70,000 δραχ. Τώρα ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἰσχυρισθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι αἱ αὐξήσεις τῶν εἰσπράξεων τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας δὲν ἐκάλυψαν τὰς δαπάνας; Θὰ τὸ ἀποδείξῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός; Ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ πῶς θὰ τὸ ἀποδείξῃ. Καὶ ἀφοῦ ὅλον αὐτὸ τὸ οἰκοδόμημα τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου ἀνήγειρεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ὅτι δὲν ἐκαλύφθησαν αἱ πρόσθετοι δαπάναι, ἐνῷ πράγματι ἐκαλύφθησαν καὶ ἔμεινε καὶ περίσσευμα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἔρχεται σήμερον καὶ καταστρέφει τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως ἐπιτύχῃ ἐλαττώσεις τινὰς δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνέρχονται εἰμὴ εἰς 90,000 δραχμὰς περίπου. Λάβετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν, Κύριοι, ὅτι εἰς αὐτὰς τὰς 127,000 συμπεριλαμβάνονται καὶ αἱ δαπάναι διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἐμμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν, αἵτινες πρὸ τοῦ νόμου ἦσαν ἄμισθοι, ὡς αἱ τῆς Ὀδησσοῦ, τῆς Κωνστάντσης, τοῦ Κάρδιφ, τῆς Σκόδρας. Αἱ δαπάναι διὰ τὴν σύστασιν τῶν ἐμμίσθων αὐτῶν προξενικῶν ἀρχῶν καὶ ἡ σύστασις αὐτῶν ὑπηγορεύθη ἐξ ἄλλων λόγων, ἀλλὰ καὶ ἐκ λόγων ταμιευτικῶν, διότι αἱ εἰσπράξεις καλύπτουσι τὰς δαπάνας, καὶ μένει καὶ περίσσευμα, ἐκτὸς τοῦ τῆς Σκόδρας, οὗ ἡ σύστασις ἐπεβάλλετο ὑπὸ λόγων γενικωτέρου συμφέροντος. Διὰ τὴν σύστασιν αὐτῶν τῶν ἐμμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν ἀπητήθη δαπάνη 42,000 δραχμῶν. Διὰ δύο Ὑποπροξενεῖα ἔμμισθα, τὰ ὁποῖα ἐσυστήθησαν κατὰ τὸ 1901 δρ. 10,000. Ὥστε ἔχετε 42,000 καὶ 10,000=52,000. Ἐὰν θελήσητε δὲ νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν μόνον τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξένων, ἡ αὔξησις αὕτη περιορίζεται εἰς 75,000 δραχ. δυνάμει τοῦ τελευταίου νόμου. Ἐνῷ δὲ διὰ τοῦ τελευταίου νόμου ηὐξήθησαν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξένων τὰ βάρη τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 75,000, ἡ ἐν γένει τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας κατὰ 127,000, ἐπαναλαμβάνει καὶ σήμερον ἀκόμη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι κατὰ 800,000, ὅτι κατὰ 1 ἑκατομμύριον ἐπεβαρύναμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν! Ἀλλ’ ἐνῷ σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ εἰσπράξῃ περισσότερα ἢ ὅσα δαπανᾷ διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, πρὸ εἰκοσαετίας ἄλλην γνώμην εἶχον οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος, διότι κατὰ τὸ 1882 αἱ δαπάναι τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας — ὑπῆρχον τότε 38 Προξενεῖα ἔμμισθα καὶ ἐπιχορηγούμενα — ἀνήρχοντο εἰς 336,000 δραχμὰς, αἱ δὲ εἰσπράξεις εἰς 250,000· δηλαδὴ ἐδαπάνα ἐπὶ πλέον τὸ Κράτος διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν 116,000 δρ. Καὶ δὲν ὑπάρχει Κράτος, Κύριοι, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ δαπανᾷ διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν περισσότερα ἀφ’ ὅσα εἰσπράττει, ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος· διότι ἤδη, ἀφοῦ ἔχομεν 72 ἐμμίσθους προξενικὰς ἀρχὰς, προσετέθησαν δὲ καὶ τὰ προξενικὰ δικαστήρια τῆς Σμύρνης καὶ τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ τὸ Κακουργοδικεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ οἱ διπλωματικοὶ πράκτορες, δαπανᾷ τὸ Κράτος (Κεφάλαιον Γʹ, 1–12) κατὰ τὸ 1901 δραχ. 820,000, εἰσπράττει δὲ 1,043,000, δηλαδὴ ἔχει αὔξησιν εἰσπράξεων ἐν σχέσει πρὸς τὰς δαπάνας τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας δραχ. 223,000. Τώρα ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, νομίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἡ ὁποία ἔχει τοιαύτας βλέψεις εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ἡ ὁποία ἔχει τοσαύτας ὑποχρεώσεις πρὸς τοὺς ὁμοφύλους ἡμῶν, νὰ ἐπωφελῆται τῶν εἰσπράξεων ἐκ προξενικῶν τελῶν, καὶ ὅτι δὲν ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, τοὐλάχιστον ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων ἐκ προξενικῶν τελῶν νὰ τὸ διαθέτῃ διὰ τὰς μισθοδοσίας, διὰ τὰ ἐνοίκια τῶν προξενικῶν καταστημάτων καὶ διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας; Τί ζητεῖ, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Καὶ πρῶτον μὲν καταργεῖ τὴν θέσιν τοῦ διαρκοῦς ἐπιθεωρητοῦ, τὴν ὁποίαν συμφώνως πρὸς τὴν ἔκθεσιν θεωρεῖ περιττήν. Λέγει, ὅτι ἡ ἀνασυσταθεῖσα θέσις τοῦ διαρκοῦς ἐπιθεωρητοῦ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν «ὑπερβαίνει τὴν ἐπιφαινομένην ἐνίοτε ἀνάγκην τῆς ἐπιτοπίου ἐπιθεωρήσεως». Τοὐναντίον πρέπει νὰ ἐνεργῆται τακτικὴ ἐπιθεώρησις, νὰ γνωρίζωσι δὲ οἱ πρόξενοι, ὅτι ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν δύναται νὰ παρουσιασθῇ ὁ ἐπιθεωρητὴς, νὰ γνωρίζωσιν οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι, ὅτι δύνανται τὰ παράπονά των κατὰ τῶν προξένων νὰ τὰ ἀναφέρωσιν εἰς τοὺς ἐπιθεωρητάς. Καὶ τὴν ἀνάγκην τῆς ἐπιθεωρήσεως, οὐχὶ ὅμως διὰ τακτικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, τὴν ἀναγνωρίζει καὶ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Περιέχει τοῦτο διάφορα ἄρθρα, τὰ ὁποῖα εἶναι συντεταγμένα κατὰ περίεργον τρόπον· καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καλέσῃ τὸν συντάξαντα αὐτὰ τὰ διάφορα ἄρθρα, τὰ ὑπ’ ἀριθ. 2, 3, 4, 5, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσῃ νὰ τὰ ἀναθεωρήσῃ, διότι εἶναι ἐν ἀντιφάσει τὸ ἓν πρὸς τὸ ἄλλο. Ἐὰν δὲ τὸ νομοσχέδιον μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους, θὰ ἦναι ἀδύνατον αἱ διατάξεις αὗται νὰ ἐφαρμοσθῶσι· διότι, ἐνῷ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1900 ὑπάρχει διάταξις περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν προξενικῶν ἀρχῶν καὶ δι’ ἄλλων ὑπαλλήλων, πλὴν τοῦ διαρκοῦς ἐπιθεωρητοῦ,— ὁ νόμος τοῦ 1900 ὁρίζει ἁπλῶς, ὅτι δύναται καὶ γενικὸς πρόξενος ἢ πρόξενος νὰ ἐπιθεωρῇ, γενικὸς πρόξενος τὰ Γενικὰ Προξενεῖα καὶ πρόξενος τὰ Προξενεῖα, δύνανται δὲ καὶ οἱ ἔμμισθοι προξενικοὶ δικασταὶ ἐν ἀνάγκῃ νὰ ἐπιθεωρῶσι τὰ Προξενεῖα, ὅταν δὲν ἦναι δυνατὸν ν’ ἀποσταλῇ ὁ διαρκὴς ἐπιθεωρητὴς,— ἤδη διὰ τῶν διαφόρων διατάξεων τῶν ἄρθρων 2, 3, 4 καὶ 5 τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖ, φαίνεται, ὁ συντάκτης τούτου νὰ ὁρίσῃ τίνας ὑπαλλήλους δύναται νὰ ἐπιθεωρήσῃ ὁ τάδε ἀνώτερος ὑπάλληλος, καὶ τίνας ὁ ἄλλος. Λησμονεῖ τὴν ἐπιθεώρησιν τῶν Ὑποπροξενείων, λησμονεῖ, ὅτι ὑπάρχουσιν Ὑποπροξενεῖα, καὶ δὲν ὁρίζει, τίς θὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ Ὑποπροξενεῖα· ὁρίζει, ὅτι κατώτερος ὑπάλληλος δύναται νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον τῆς ἐν Κων/πόλει Πρεσβείας, καὶ ἀνώτερος τὰ λοιπὰ Γενικὰ Προξενεῖα· ἀλλὰ τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον τῆς ἐν Κων/πόλει Πρεσβείας εἶναι τὸ σπουδαιότερον τῶν Γενικῶν Προξενείων. Μάλιστα διὰ διατάξεως νόμου (ἄρθρ. 78) ὁρίζεται, ὅτι τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον ἐν Κων/πόλει θεωρεῖται ὡς Γενικὸν Προξενεῖον, ἔχει δὲ καὶ Λιμεναρχεῖον καὶ Δικαστήριον καὶ Ταμεῖον καὶ τὸ πολυπληθέστερον προσωπικόν. Τὸ Προξενεῖον τοῦτο δύναται νὰ ἐπιθεωρήσῃ καὶ κατώτερος ὑπάλληλος;!

§211ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου.

§212ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἀναγνώσατε καὶ ὑμεῖς τὸ ἄρθρον δεύτερον. Ἰδοὺ τί λέγει: «Ὁσάκις ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἤθελε κρίνει ἀναγκαίαν τὴν ἐπιτόπιον ἐπιθεώρησιν, εἴτε τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κων/πόλει Πρεσβείας, εἴτε ἄλλου τινὸς Προξενείου, ἢ τὴν ἐξέτασιν τῆς διαγωγῆς προξενικοῦ ὑπαλλήλου, δύναται ν’ ἀναθέτῃ αὐτὴν εἴς τινα τῶν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἢ τῶν ἐν τῇ διπλωματικῇ ἢ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐχόντων βαθμὸν τοὐλάχιστον τμηματάρχου πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, εἴτε εἰς ἕνα τῶν ἐν τοῖς προξενικοῖς δικαστηρίοις ἐμμίσθων δικαστῶν ἢ τὸν Πρόεδρον τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Δικαστηρίου.»

§213ΣΚΟΥΖΕΣ. Λοιπὸν βλέπετε τὴν διαφοράν. Τὸ ἓν ἀφορᾷ τὸ Γενικὸν Προξενεῖον, τὸ ἕτερον τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον.

§214ΡΩΜΑΝΟΣ. Τί σημαίνει «τοῦ προξενικοῦ γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας»;

§215ΣΚΟΥΖΕΣ. Τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ.

§216ΡΩΜΑΝΟΣ. Τί σημαίνει «τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ», ἀφοῦ περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ὑπαλλήλων ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ προβλέπουσιν αἱ ἑπόμεναι διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου; Ὅλα ταῦτα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι παρὰ πρωτοπείρου χειρὸς ἐγράφη τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἦτο δυνατὸν νὰ συντάξῃ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Ἀλλὰ τὰ Ὑποπροξενεῖα τίς θὰ ἐπιθεωρήσῃ; Οὐδείς. Δὲν ἀπαντᾷ ὁ Ὑπουργός.

§217ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἡ σιωπή μου δὲν δεικνύει, ὅτι δὲν ἔχω ἀπάντησιν νὰ σᾶς δώσω, ἀλλὰ παρατηρῶ, ὅτι συγχίζεσθε (θόρυβος).

§218ΡΩΜΑΝΟΣ. Σεῖς δὲν συγχίζεσθε ἢ ὅταν πρόκηται νὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις περὶ τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως, τὸ δὲ σχετικὸν νομοσχέδιον εἶσθε διατεθειμένοι νὰ ἐγκαταλείψητε, καὶ θὰ παρέλθῃ ἡ Σύνοδος χωρὶς νὰ ψηφισθῇ, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοπικῶν συμφερόντων καὶ δὲν ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ δυσαρεστήσῃ τοὺς ἐκλογεῖς τῶν ἐπαρχιῶν, οἵτινες ἐνδιαφέρονται εἰς τὴν διατήρησιν τοῦ περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως νόμου· ἀλλὰ προκειμένου περὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων καὶ ἐν γένει περὶ τῶν Ἑλλήνων τοῦ ἐξωτερικοῦ, δὲν αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνητε καὶ ἐπ’ αὐτῶν τὴν μέριμνάν σας;

§219ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν ἔχετε τὸ ἀποκλειστικὸν προνόμιον, ὅτι ἀντιπροσωπεύετε τοὺς Ἕλληνας τοῦ ἐξωτερικοῦ (θόρυβος).

§220ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν δέχομαι διακοπάς. Δὲν εἶπον ὅτι ἔχω τὸ προνόμιον τοῦτο· ἀλλὰ ἐγὼ δὲν ἤθελον ποτὲ ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτο νομοσχέδιον. Θὰ προετίμων νὰ παραιτηθῶ τοῦ ὑπουργικοῦ ἀξιώματος. Ἐκτὸς τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἐκτὸς τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τοῦ χρονικοῦ διαστήματος, καθ’ ὃ θὰ ὑπηρετῶσιν οἱ ὑπάλληλοι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν,—τοῦθ’ ὅπερ θὰ ἔχῃ ὡς ἀποτέλεσμα ν’ ἀποφεύγωσι τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ σήμερον ἕνεκα τῆς ταχυτέρας προαγωγῆς τὴν ἐπιζητοῦσιν ἄριστοι ὑπάλληλοι τῆς κεντρικῆς καὶ διπλωματικῆς ὑπηρεσίας,—καὶ ἄλλας διατάξεις ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν περιέχει τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὴν σπουδαιοτέραν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, διάταξιν ἡ ὁποία εἰς οἱονδήποτε πονοῦντα τὸν προξενικὸν κλάδον θὰ κάμῃ ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν, τὴν διάταξιν δι’ ἧς περικόπτονται οἱ μισθοί. Οἱ μισθοὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, οἵτινες μέχρι τοῦ ἔτους 1885 ἠδύναντο νὰ θεωρῶνται ὁπωσοῦν ἐπαρκεῖς, κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν, ἕνεκα τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, ἠλαττώθησαν κατὰ τρόπον, ὥστε οὔτε τὰ πρὸς τὸ ζῆν ἀπαραίτητα ἠδύναντο πλέον νὰ προσπορισθῶσιν οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, οἱ μὴ ἔχοντες ἀτομικὴν περιουσίαν. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ διὰ τοῦ προξενικοῦ νόμου τοῦ 1900 ηὔξησε κατὰ 20–30% τὰς ἀποδοχὰς τῶν προξένων, ἄνευ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ κατώρθωσε τοιουτοτρόπως νὰ ἐξέλθωσιν οἱ πρόξενοι τῆς στενοχώρου θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκοντο, καὶ νὰ παύσῃ ὁ ἐξευτελισμὸς αὐτῶν, ὁ ὁποῖος ἀντανακλᾷ καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἰς αὐτὸν τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα, τοῦ ὁποίου ἀντιπροσώπους θεωροῦσι τοὺς προξένους οἱ ἐν Ἀνατολῇ Ἕλληνες. Μόλις ἀνέπνευσαν οἱ πρόξενοι, μόλις ἐδόθη εἰς αὐτοὺς παρὰ τῆς Πολιτείας ὁπωσοῦν ἐπαρκὴς μισθοδοσία, καὶ ἔρχεσθε νὰ περικόψητε τοὺς μισθούς! Τῶν γενικῶν προξένων Σμύρνης καὶ Ἰωαννίνων περικόπτονται οἱ μισθοὶ κατὰ δραχ. 280 κατὰ μῆνα, τῶν γενικῶν προξένων Κωνσταντινουπόλεως, Θεσσαλονίκης, Φιλιππουπόλεως κατὰ 180 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ τῶν ἄλλων προξένων καὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων περικόπτονται πάντων ἀναλόγως οἱ μισθοί.

§221ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἰς τὴν Θεσσαλονίκην ὁ πρόξενος ἔπρεπε νὰ ἔχῃ μισθὸν πρέσβεως.

§222ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐν τούτοις πρὸ ἐτῶν πρόξενός τις ἐν Μακεδονίᾳ ἐστερεῖτο χρημάτων, ἵνα πληρώσῃ ἅμαξαν διὰ μετάβασίν του εἰς πλησιόχωρα χωρία, κατοικούμενα ὑπὸ Ἑλλήνων, ἅτινα οὐδέποτε ἠδυνήθη νὰ ἐπισκεφθῇ. Εἰς τὸ Μοναστήριον περιεκόψατε ἐπίσης τὸν μισθὸν τοῦ προξένου, τοῦ γραμματέως καὶ τοῦ διερμηνέως, χωρὶς νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὸ πνεῦμα, ὅπερ ἐπεκράτησε κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νόμου τοῦ 1900, καθ’ ὃ ὡρίσθησαν αἱ μισθοδοσίαι ἀναλόγως τῆς σπουδαιότητος ἑκάστης προξενικῆς θέσεως, ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικήν. Ὁ μισθὸς τῶν διπλωματικῶν πρακτόρων ἐν Βουλγαρίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ περικόπτεται ἐπίσης κατὰ δραχμὰς 150 κατὰ μῆνα, ἐνῷ αἱ συνθῆκαι τοῦ βίου ηὔξησαν ἔκτοτε καταπληκτικῶς εἰς τὰς δύο ταύτας χώρας. Ὁ διπλωματικὸς πράκτωρ ἐν Βουλγαρίᾳ, ὅστις εἶναι ὁ ἀρχηγὸς πάσης τῆς ἐν τῇ Ἡγεμονίᾳ προξενικῆς ὑπηρεσίας καὶ πρὸς ὃν ἀτενίζουσιν πάντες οἱ Ἕλληνες τῆς Βουλγαρίας, θὰ λαμβάνῃ εἰς τὸ ἑξῆς μισθὸν κατώτερον ἐκείνου, ὃν ἐλάμβανεν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887 καὶ ὅστις δὲν ηὐξήθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1890. Διατί; ἐρωτῶ. Τὸ αὐτὸ ἐγένετο διὰ τὸν ἐν Αἰγύπτῳ, οὗ καὶ τὰ γραφικὰ ἔξοδα περικόπτονται διὰ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου κατὰ 200, νομίζω, δραχμὰς κατὰ μῆνα. Τοιουτοτρόπως ἐλαττοῦνται αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ ἐν Αἰγύπτῳ διπλωματικοῦ πράκτορος κατὰ 350 δραχμὰς κατὰ μῆνα, δηλαδὴ 4200 κατ’ ἔτος· τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῶν μέτρων τούτων ἔσεται, ὅτι, ἢ θ’ ἀναγκασθῇ νὰ περιορίζηται ἐν τῷ γραφείῳ του καὶ ν’ ἀποφεύγῃ τὰς μετὰ τῶν συναδέλφων του καὶ λοιπῶν ἐπισήμων προσώπων σχέσεις, ἢ θὰ δανείζηται παρὰ τῶν ἐκεῖ Ἑλλήνων, καὶ θὰ ἐκθέτῃ διὰ τοιούτων διαβημάτων τὸ γόητρον τῆς προξενικῆς ἀρχῆς. Τοιούτους ἀντιπροσώπους θέλετε νὰ ἔχητε, κύριε Ὑπουργὲ, εἰς τὸ ἐξωτερικόν; Τοιούτους θὰ ἔχητε, ἂν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, οὐ μόνον ἐν Αἰγύπτῳ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας χώρας, ἐν αἷς ὑπάρχουσιν Ἑλληνικαὶ προξενικαὶ ἀρχαί. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφείσθη οὐδ’ αὐτῶν τῶν καβάσηδων. Μὴ λαβοῦσα ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὸν νόμον τοῦ 1900 περιέχονται διατάξεις, διὰ τῶν ὁποίων εἰς τὰ Προξενεῖα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουν ἐπαρκεῖς εἰσπράξεις, ὅπως πληρόνωσι τοὺς μισθοὺς τῶν καβάσηδων εἰς χρυσὸν, ὡρίσθη νὰ λαμβάνωσιν οὗτοι, ἀντὶ ἑξήκοντα, ὀγδοήκοντα δραχμὰς, ἀφοῦ εἰς τὰ λοιπὰ Προξενεῖα λαμβάνουσι δραχμὰς 60, ἀλλ’ εἰς χρυσὸν, περιώρισε καὶ πάλιν τοὺς μισθοὺς εἰς δραχμὰς ἑξήκοντα καὶ ἑβδομήκοντα χαρτίνας. Ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰ γραφικὰ ἔξοδα. Περιεκόπησαν τὰ γραφικὰ ἔξοδα ὅλων τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, μηδ’ αὐτῶν τῶν Ὑποπροξενείων ἐξαιρουμένων, καίτοι ταῦτα ὡρίσθησαν τὸ 1885 διὰ νόμου εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ καὶ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡρίσθησαν δὲ εἰς δραχμὰς 30 κατὰ μῆνα. Ἤδη περιορίζονται εἰς 25 δραχμάς. Τί δὲ ὑποχρεοῦνται νὰ πληρόνωσιν οἱ πρόξενοι διὰ τῶν 25 δραχμῶν χαρτίνων, τὰς ὁποίας δίδει τὸ Κράτος κατὰ μῆνα ὡς γραφικὰ ἔξοδα; Θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου: «Ἄρθρον 105. Ἐκ τοῦ διὰ γραφικὰ ἔξοδα ὡρισμένου ποσοῦ πληρόνονται: αʹ) Τὰ χρήσιμα ἔπιπλα, ἡ ἐπιδιόρθωσις καὶ ἡ συντήρησις αὐτῶν. βʹ) Ἡ γραφικὴ ὕλη καὶ τὰ ἀναγκαῖα βιβλία καὶ κατάστιχα. γʹ) Τὰ ταχυδρομικὰ τέλη. δʹ) Ἡ θέρμανσις, ὁ φωτισμὸς καὶ ἡ καθαριότης. εʹ) Ἡ ἐπιδιόρθωσις καὶ συντήρησις τῆς σημαίας, τοῦ ἱστοῦ καὶ τῶν ἐθνικῶν ἐμβλημάτων. ϛʹ) Ἡ ἀναγκαία δαπάνη εἰς βασιλικὰς, ἐθνικὰς καὶ ἄλλας ἐπιτοπίους ἑορτάς. ζʹ) Τὰ ἐθιζόμενα πρός τινας ἐγχωρίους ὑπαλλήλους φιλοδωρήματα.» Ἀφίνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὰς 30 δραχμὰς κατὰ μῆνα νὰ περικόψῃ εἰς 25. Προβαίνει δὲ πλὴν τῆς περικοπῆς τῶν μισθῶν καὶ τῶν γραφικῶν καὶ εἰς ἕτερον μέτρον. Ἐνῷ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1890 ὡρίσθη, ὅτι τὰ ἐνοίκια τῶν προξενικῶν καταστημάτων πληρόνονται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, εἴτε κατοικεῖ ἐν αὐτοῖς ὁ πρόξενος, εἴτε μὴ, ὡς συμβαίνει καὶ εἰς τὰς Εἰσαγγελίας, τὰς Νομαρχίας καὶ τὰ Τηλεγραφεῖα, ἤδη ἀναγκάζει τοὺς προξένους, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν εἰς τὰ προξενικὰ καταστήματα, νὰ πληρόνωσι τὸ ¼ τοῦ ἐνοικίου. Ἔλαβον ἀφορμὴν καὶ εἰς τὴν πρώτην συζήτησιν νὰ κάμω λόγον πρὶ τούτου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπέμεινεν ὑποστηρίζων, ὅτι διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπέρχεται ἐλάττωσις δαπάνης 25,000 φράγκων· ἀλλ’ ἡ πραγματικὴ οἰκονομία δὲν ὑπερβαίνει τὰς 13,500 φράγκα χρυσᾶ. Διὰ νὰ οἰκονομήσῃ τὸ Κράτος 13,500 φράγκα χρυσᾶ, θὰ ἐξαναγκασθῶσιν οἱ πρόξενοι νὰ ἐνοικιάζωσιν ἀκατάλληλα οἰκήματα, εἰς ἀπόκεντρα μέρη, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐνοικιάζωσι τοιαῦτα εἰς τὰ κέντρα, ἢ θὰ καταφεύγωσιν εἰς ἄλλα μέσα, ἐρχόμενοι εἰς συμφωνίας μετὰ τῶν οἰκοδεσποτῶν. Ἐνῷ δὲ οἱ πλεῖστοι τῶν προξένων μέχρι τοῦ 1900 ἠναγκάζοντο νὰ πληρώνωσι τὸ ¼ τοῦ ἐνοικίου, οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει, Ἀλεξανδρείᾳ καὶ Θεσσαλονίκῃ οὐδέποτε ὑπεχρεώθησαν εἰς τοιαύτην πληρωμήν. Ἕκαστος ὑμῶν, Κύριοι, ἐννοεῖ, ὅτι ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Κυβερνήσεως ἐπιβάλλει, ὅπως ὡς προξενικὰ καταστήματα χρησιμεύωσιν οἰκίαι κατάλληλοι καὶ κεντρικαί, τοῦτο δὲ ἀπαιτεῖ καὶ τὸ συμφέρον τῆς ἡμετέρας ναυτιλίας καὶ τοῦ ἐμπορίου. Κατὰ τὸν παλαιὸν νόμον, τὸ ἐνοίκιον ὁλοκλήρου τοῦ προξενικοῦ καταστήματος ἐπιβαρύνει τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ κατὰ τὸ 1892 τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου διεστράφη, καὶ ἁπλῶς διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου ἐλήφθη αὐθαιρέτως τὸ μέτρον, ἵνα ἐπιβάλληται εἰς βάρος τοῦ προξένου τὸ ¼ τοῦ ἐνοικίου. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον τοῦ παλαιοῦ νόμου καὶ τὴν σχετικὴν ἐγκύκλιον). Ἀλλὰ τὸ αὐθαίρετον μέτρον ἤρθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900, τοῦ ὁρίσαντος ὅτι οἱ προϊστάμενοι τῶν προξενικῶν ἀρχῶν δύναται νὰ κατοικῶσιν ἐν τοῖς προξενικοῖς καταστήμασι δωρεάν. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τοῦ 1900). Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐθεώρησεν ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν παλαιὰν διάταξιν καὶ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὴν τὴν κατὰ τὸ ἔτος 1892 δοθεῖσαν ἑρμηνείαν, ἥτις ὅμως προφανῶς δὲν θὰ ἐπεκταθῇ ἐπί τινων προξενικῶν ἀρχῶν, δημιουργουμένης οὕτω ἀνισότητος. Τὰ ἐν Μοναστηρίῳ, Σέρραις, Σκοπίοις, Σκόδρᾳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Ἀλβανίας Προξενεῖα δὲν εἶναι βεβαίως ὑποδεέστερα κατὰ τὴν ἀποστολὴν ἄλλων προξενικῶν ἀρχῶν, ὡς τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, εἰς τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν θὰ ἐπεκταθῇ τὸ μέτρον. Ἀλλὰ περὶ τούτου ἀδιαφορεῖ τὸ Ὑπουργεῖον· θέλει νὰ φέρῃ οἰκονομίας, ἔστω καὶ εἰκονικὰς κατὰ τὸ πλεῖστον, διότι περὶ οὐδενὸς ἄλλου φροντίζει ἢ πῶς νὰ προξενήσῃ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι ἐπῆλθεν ἡ περιστολὴ τῶν δαπανῶν. Ἀλλ’ ἡ ἐλάττωσις τῶν δαπανῶν εἶναι ἐλαχίστη, ἀνερχομένη μόλις εἰς 90,000 δραχμάς. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις περὶ προσθήκης δαπάνης ἑνὸς ἑκατομμυρίου, προερχομένης δῆθεν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ προξενικοῦ νόμου, διαρκῶς ὁμιλεῖ, ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἐπιδιώκει, νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς δαπάνης ἠλαττώθη, ἀδιαφοροῦσα ἂν ὑποστῇ ἐκ τούτου σπουδαιοτάτην, ἴσως δὲ καὶ ἀνεπανόρθωτον βλάβην ὁ προξενικὸς κλάδος. Φθάνει νὰ φανῇ, ὅτι ἐφήρμοσε τὸ πρόγραμμά της. Ἐνῷ δὲ πρὸς τὸν προξενικὸν κλάδον ἡ Κυβέρνησις δεικνύει τοιαύτην ἀστοργίαν—καὶ δὲν λέγω πρὸς τὰ πρόσωπα, διότι κατὰ τὴν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν συζήτησιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν οὐδὲν ἄλλο μοὶ ἀπήντησεν ἢ ὅτι καὶ αὐτὸς ἔχει φίλους μεταξὺ τῶν προξένων, καὶ ὅτι λυπεῖται διὰ τὴν ἐλάττωσιν τῶν μισθῶν των. Ἐγὼ ἀδιαφορῶ πληρέστατα πρὸς τὰ πρόσωπα· οὐδόλως μὲ ἐνδιαφέρει, ἐὰν τὰ πρόσωπα, τὰ ἀποτελοῦντα τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν θὰ ἔχωσι 200 δραχμὰς κατὰ μῆνα ὀλιγωτέρας ἢ περισσοτέρας, ἀλλ’ ἔχω τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον πᾶς Βουλευτὴς Ἕλλην ὀφείλει νὰ ἔχῃ ὑπὲρ τοῦ προξενικοῦ κλάδου, μετὰ τοῦ ὁποίου τόσον συνδέεται τὸ ἐθνικὸν γόητρον. — Ἐνῷ λοιπὸν τοιαύτην ἀστοργίαν δεικνύει πρὸς τὸν προξενικὸν κλάδον ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὁσάκις πρόκηται περὶ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας, λησμονεῖ νὰ ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπ’ αὐτῆς τὸ περὶ οἰκονομιῶν πρόγραμμά της. Καὶ ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὕδρας πρὸ ὀλίγου, ὅτι ὡς πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν πρέσβεων δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις ἀναγκαῖον νὰ προβῇ εἰς ἐλάττωσιν· εἶμαι δὲ σύμφωνος μετ’ αὐτῆς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν πρέσβεων, διότι δὲν ἦσαν ἐπαρκεῖς οἱ μισθοὶ τῶν πρέσβεων οἱ πρὸ τοῦ 1895, ὅτε ἐνόμισεν ἡ Κυβέρνησις ἀναγκαῖον νὰ προσθέσῃ 18,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν πρέσβεων Παρισίων, Λονδίνου καὶ Βερολίνου. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας, ὅτι ὁ λόγος, ὅστις ἐπροτάθη εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν ἦτο σοβαρὸς, διότι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ δοθῶσι 18,000 δραχ. ἐπὶ πλέον εἰς τοὺς πρέσβεις ἐκείνους, ὅπως διεξαγάγωσι τὰς διαπραγματεύσεις· διότι, ὅπως διεξαγάγωσι τὰς διαπραγματεύσεις, δὲν εἶχον ἀνάγκην ἢ καλῶν ὁδηγιῶν ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργείου καὶ συνέσεως καὶ ζήλου. Ἐν τούτοις ἦτο ἀνάγκη, εἰς τὰς πρωτευούσας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας ὁ βίος εἶναι πολυδάπανος, νὰ αὐξηθῶσιν αἱ ἀποδοχαὶ τῶν πρέσβεων, εἶναι δὲ ἀνάγκη ν’ αὐξηθῶσι καὶ αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ πρέσβεως ἐν Πετρουπόλει, ὅπου ὁ βίος ἐπίσης εἶναι πολυδάπανος, ὅπως ἐν Λονδίνῳ. Δὲν ἐπικρίνω τὰς γενομένας κατὰ τὸ 1895 αὐξήσεις τῶν ἀποδοχῶν τῶν τριῶν πρέσβεων, ἃς καὶ ἡμεῖς ἐκ συναισθήσεως τῶν ἀναγκῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Βασιλέως διετηρήσαμεν, διότι ἐκρίναμεν ὅτι ὠφείλομεν νὰ τὰς διατηρήσωμεν, διότι βεβαίως, ἀφοῦ ἔχομεν πρέσβεις, ὀφείλομεν νὰ τοὺς μισθοδοτῶμεν ὁπωσδήποτε ἐπαρκῶς. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω ὅτι, ἐνῷ πρὸς τὸν προξενικὸν κλάδον δεικνύει τοιαύτην ἀστοργίαν ἡ Κυβέρνησις, τὴν πρόσθετον δαπάνην εἰς τὰς ἀποδοχὰς τῶν πρέσβεων δὲν ἐνόμισε πρέπον νὰ καταργήσῃ. Καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἔρχεται καὶ σήμερον, ἐνῷ τοὺς μισθοὺς τῶν προξένων τοὺς ἀνεπαρκεῖς τοὺς ἐλαττώνει, ἔρχεται σήμερον ν’ αὐξήσῃ τὸν μισθὸν τοῦ πρέσβεως ἐν Κωνσταντινουπόλει. Πάντες ὁμολογοῦμεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ αὐξηθῇ ὁ μισθὸς αὐτοῦ, διότι διὰ τῶν σημερινῶν ἀποδοχῶν, μισθοῦ δραχ. 54,000 καὶ γραφικῶν δραχ. 11,000, ἤτοι 65,000 ἐν ὅλῳ, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἐπιβαρύνηται προσωπικῶς διὰ τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐνοικίου τῆς Πρεσβείας, ὅπερ ἀνέρχεται εἰς 10,000 φρ. χρυσᾶ. Ὀρθῶς ἄρα διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ αἱ ἀποδοχαὶ τοῦ πρέσβεως ἀναβιβάζονται εἰς 80,000 δραχμάς. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῆς χώρας δὲν εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐπιτρέπωσι νὰ προστεθῶσι δεκαπέντε χιλιάδες δραχμαὶ ἢ δέκα χιλιάδες φράγκα διὰ τὸ ἐνοίκιον τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, πῶς ἔρχεται νὰ περικόψῃ τὰς δαπάνας διὰ τὰ ἐνοίκια ὅλων τῶν Προξενείων καὶ Ὑποπροξενείων ἐν Ἀνατολῇ; Τέλος πάντων δὲν νομίζει, ὅτι ἐκτὸς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἄλλα κέντρα ἐν Ἀνατολῇ ἔχουσι δι’ ἡμᾶς ἰδιάζουσαν σημασίαν, καὶ ὅτι οἱ ἀντιπρόσωποί μας πρέπει νὰ στεγάζωνται εἰς οἴκους ἀξιοπρεπεῖς; Εἶναι σοβαρὸν νὰ λέγῃ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως ἡ περικοπὴ καὶ αὐτῶν τῶν ἐνοικίων τῶν 13 Γενικῶν Προξενείων, τῶν 25 Προξενείων, τῶν 25 Ὑποπροξενείων, ἅτινα ἑδρεύουσι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν Ἀνατολῇ; Ὅλων αὐτῶν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν τὴν δαπάνην διὰ τὰ ἐνοίκια θέλει νὰ περικόψῃ, ὅπως ἐξασφαλίσῃ ἐλάχιστον ποσὸν, καὶ ἐξ ἄλλου αὐξάνει τὴν πίστωσιν διὰ τὴν Πρεσβείαν Κωνσταντινουπόλεως, ὅπου τέλος πάντων ἐπὶ τόσα ἔτη ὁ ἀείμνηστος Κουντουριώτης, ὁ ὁποῖος ἔνδοξον μὲν ἔφερεν ὄνομα, ἀλλὰ δὲν εἶχε περιουσίαν, ἔζη ἀξιοπρεπῶς διὰ τῶν ἀποδοχῶν 65,000 δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων κατέβαλλε καὶ τὸ ἐνοίκιον τῆς Πρεσβείας. Ὅτε κατὰ τὸ 1900 διὰ τοῦ νόμου προέβημεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν προξενικῶν τελῶν, ἰδίως τῶν διαμονητηρίων ἐν Αἰγύπτῳ,—διότι ἐκεῖ πρὸ πάντων ηὐξήθησαν τὰ προξενικὰ τέλη, ἐνῷ ἐν τοῖς λοιποῖς Προξενείοις ἐπῆλθεν αὔξησις μᾶλλον διὰ μεθοδικωτέρας διαρρυθμίσεως τῆς προξενικῆς διατιμήσεως,—ὡς λόγον τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν προεβάλομεν τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξένων, ἥτις δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμόν. Τὴν ἐξήγησιν ταύτην οἱ ἐν Αἰγύπτῳ Ἕλληνες ἐδέχθησαν εὐχαρίστως, καὶ οὕτως οἱ μεγαλέμποροι ἀντὶ 60 ἐπεβαρύνθησαν διὰ διαμονητηρίου 100 φρ. χρ. ἕκαστος, καὶ οἱ ἄλλοι ἐπαγγελματίαι δι’ ἀναλόγου αὐξήσεως. Ἐγίνωσκον καὶ ἐξ ἰδίας πείρας καὶ ἐκ πολλῶν ἄλλων περιστάσεων τὰς ἀνάγκας τῶν Ἑλλήνων προξενικῶν ὑπαλλήλων, καὶ εὗρον ἀξιοπρεπέστερον καὶ συμφερώτερον ἴσως δι’ αὐτοὺς νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι αὗται διὰ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ ἐπιπροσθέτου τέλους. Οὕτως ἐπῆλθε τρόπῳ τινὶ συνεννόησις, ἄν μοι ἐπιτρέπηται ἡ ἔκφρασις, μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἑλλήνων. Ἤδη ἐλαττοῦμεν τὰς ἀποδοχὰς τῶν προξένων τούτων, διατηροῦμεν δὲ ἀκέραια τὰ ἐπιπρόσθετα τέλη. Συνάδει τοῦτο πρὸς τὴν καλὴν πίστιν τῆς Κυβερνήσεως; Καὶ σημειωτέον, ὅτι οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες δὲν βλέπουν, ἂν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως προΐσταται ὁ ἐκ Κερκύρας ἢ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτής· οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες, μὴ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὰς κομματικὰς διαπάλας ἡμῶν, θεωροῦσι πάντοτε μίαν τὴν Κυβέρνησιν, ἡ παλιμβουλία δὲ τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία σήμερον μὲν δίδει ἀποδοχὰς εἰς τοὺς προξένους ὁπωσοῦν ἐπαρκεῖς, αὔριον δὲ πάλιν περικόπτει τοὺς μισθοὺς αὐτῶν, ἐνῷ τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν τὴν διατηρεῖ, ἡ παλιμβουλία αὕτη τῆς Κυβερνήσεως δὲν νομίζω ὅτι συντελεῖ, ὅπως ἑδραιωθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν ἔξω Ἑλλήνων πρὸς τὴν ἐπίσημον Ἑλλάδα...

§223Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολύ;

§224ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὄχι ἐπὶ πολύ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, θελήσας νὰ παραστήσῃ τὰς ἐπερχομένας οἰκονομίας, εἶπεν ὅτι διὰ τῶν μέτρων, ἅτινα προβάλλει εἰς τὴν Βουλήν, ἐπέρχεται ἐλάττωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν 400,000 δραχμῶν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι κατὰ 800,000 δραχμὰς ηὐξήθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1900. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐξαρκεῖται εἰς 400,000. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν τὸν ὑποβληθέντα προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον μεταξὺ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν ἐτῶν 1902 καὶ 1903 ἐκ 405,000 δραχμῶν προέρχεται κυρίως ἐκ νομισματικῆς διαφορᾶς. Ἡ ἐλάττωσις λοιπὸν αὐτὴ τῶν 405,000 δραχμῶν ἀφορᾷ πρῶτον εἰς τὴν ἐλάττωσιν, ἡ ὁποία ἐπέρχεται ἐκ τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς, διότι ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, ὑποβαλὸν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1902, ὑπελόγισε τὸ φράγκον πρὸς 1,65, τὸ Ὑπουργεῖον τοῦ κυρίου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἐπωφελούμενον τῆς παροχῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ χρυσοῦ φράγκου πρὸς 1,46, ἕνεκα τῆς συντελεσθείσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ συμβάσεως τῆς ἑταιρείας τοῦ Σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Συνόρων, ἀνέγραψε ποσὸν κατὰ 187,000 ἐπὶ ἔλαττον διὰ νομισματικὴν διαφοράν. Ὀρθὸν λοιπὸν ν’ ἀφαιρέσωμεν αὐτὴν τὴν διαφορὰν τῶν 187,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ τὴν νομισματικὴν διαφορὰν ὑπελόγισε μόνον ἐπὶ ποσοῦ 645,000 φράγκων χρυσῶν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑπολογίσῃ ἐπὶ ἀνωτέρου ποσοῦ. Αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, αἱ καταβαλλόμεναι εἰς χρυσόν, ἀνέρχονται εἰς 807,000 φράγκα καὶ οὐχὶ εἰς 645,000, ὥστε δὲν θὰ ἦναι ἐπαρκὴς ἡ πίστωσις, τὴν ὁποίαν ζητεῖ, διότι εἰς χρυσὸν πληρώνεται τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης διὰ τὰς ἐφημερίδας, εἰς χρυσὸν πληρόνεται ἡ δαπάνη διὰ τὰ παράσημα, εἰς χρυσὸν πληρόνεται ἡ δαπάνη τοῦ ἐνοικίου τῆς Πρεσβείας Κωνσταντινουπόλεως, τὰ ἐνοίκια τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, τὰ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως καὶ ὁδοιπορικὰ διπλωματικῶν καὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων, τὰ ἔξοδα τῆς ἐπιθεωρήσεως, τὰ ἔξοδα ἀποπομπῆς φαυλοβίων, τὰ τηλεγραφικὰ τέλη τῶν Πρεσβειῶν καὶ Προξενείων, αἱ δαπάναι τοῦ Κακουργοδικείου Ἀλεξανδρείας, αἱ ἔκτακτοι ἀποστολαὶ καὶ ἐπὶ πᾶσι τούτοις αἱ λεγόμεναι «ἐξωτερικαὶ δαπάναι», αἵτινες αὐταὶ καὶ μόναι ἀνέρχονται εἰς ποσὸν 600,000 φράγκων χρυσῶν. Ὅλαι αὐταὶ αἱ δαπάναι, αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀνέρχονται εἰς 807,000 φράγκα χρυσᾶ. Καὶ δὲν ἔχει μὲν νὰ πληρώσῃ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς χρυσὸν ἐκ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου, διότι τινὰς ἐκ τῶν δαπανῶν τούτων καταβάλλει τὸ Ταμεῖον τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξενείου καὶ τὸ Ταμεῖον τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἀλλ’ ἐν τούτοις τὸ ποσὸν τῶν 645,000 φράγκων οὐδέποτε ἐθεωρήθη ἐπαρκές, καὶ πάντοτε ἀνεγράφετο ποσὸν 750,000, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο πίστωσις νομισματικῆς διαφορᾶς· θ’ ἀναγκασθῆτε δὲ τοὐλάχιστον 725,000 φράγκα νὰ ἀναγράψητε, ἢ θὰ ζητήσητε κατόπιν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν. Ὥστε μεταξὺ τῶν 725,000 φράγκων χρυσῶν καὶ τῶν 645,000 ὑπάρχει διαφορὰ 80,000, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ νομισματικὴ διαφορά, ἥτις πρὸς 1,46 ἀνέρχεται εἰς δρ. 36,800. Ἡ νομισματικὴ λοιπὸν διαφορά, ἡ πραγματική, τὴν ὁποίαν ὀφείλετε ν’ ἀναγράψητε εἰς τὸν προϋπολογισμόν, ἀνέρχεται εἰς 224,000 δραχμάς. Ἐκ τοῦ ποσοῦ λοιπὸν τῶν 405,000 δραχμῶν πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε 224,000 δραχμὰς διὰ νομισματικὴν διαφοράν. Πρὸς τούτοις πρέπει ν’ ἀφαιρέσητε, ἂν θέλητε νὰ ἦσθε εἰλικρινεῖς, τὰς ἀσχέτους πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δαπάνας. Συγκρίνοντες λοιπὸν τὰς δαπάνας τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, πρὸς τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ ψηφιζομένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, δικαιούμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν: διὰ μισθοὺς τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀφοῦ περὶ αὐτῶν δὲν ποιεῖται μνείαν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, 12,000 δραχμάς, διὰ παράσημα, ταχυδρομικά, φωτισμὸν καὶ θέρμανσιν 14,000, διὰ τηλεγραφικὰ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας 10,000, δι’ ἐλάττωσιν πιστώσεως τῶν γραφικῶν τῆς Πρεσβείας Κωνσταντινουπόλεως 1600, διὰ ἔξοδα ἐγκαταστάσεως διπλωματικῶν ὑπαλλήλων 13,000, δι’ ἔξοδα ἐπιθεωρήσεως 1000, δι’ ἔξοδα κινήσεως 15,000, διὰ δικαιώματα ἐπιδόσεως δικογράφων 500, διὰ τηλεγραφικὰ προξενικῆς ὑπηρεσίας 1000, δι’ ἐπίπλωσιν προξενικῶν γραφείων 3000, διὰ κεκλεισμένας καὶ διαγεγραμμένας χρήσεις 4064, δι’ ἐκτάκτους ἀποστολὰς 20,000, δι’ ἐνοίκια προξενικῶν ἀρχῶν 10,000, διότι ἐν τῷ ποσῷ τῶν 25,000, ὅπερ ἐκπίπτει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, δὲν πρέπει νὰ ὑπολογισθῇ τὸ τέταρτον τῶν ἐνοικίων τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει, Θεσσαλονίκῃ, Ἀλεξανδρείᾳ καὶ ἀλλαχοῦ προξενικῶν ἀρχῶν, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσητε, ὅτι θὰ ἐπιμείνῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐφαρμόζων τὸ περὶ ἐνοικίου μέτρον εἰς τὰς προξενικὰς ταύτας ἀρχάς, ἀφοῦ γνωστὸν εἶναι, ὅτι εἴς τινα μέρη, ὅπως ἐν Κωνσταντινουπόλει, Καΐρῳ, Ἀλεξανδρείᾳ καὶ Θεσσαλονίκῃ, τὰ ἐνοίκια εἶναι λίαν ὑπέρογκα, ὥστε νὰ ὑποτεθῇ ὅτι ὁ πρόξενος δύναται νὰ ἐπιβαρυνθῇ διὰ τοῦ ¼ τοῦ ἐνοικίου, ἀφοῦ καὶ πρὸ τοῦ 1900 δὲν ἐπεβαρύνετο, εἰς ἄλλα δὲ μέρη οἱ προϊστάμενοι τῶν προξενικῶν ἀρχῶν δὲν κατοικοῦσιν ἐν τοῖς προξενικοῖς καταστήμασιν. Ἐκπιπτομένων λοιπὸν ὅλων τῶν ποσῶν τούτων, ἀνερχομένων εἰς δραχ. 329,000, ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν οἰκονομιῶν τῶν ὑπολογιζομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐκ δραχμῶν 405,000, τὸ ποσὸν τὸ ὁποῖον θὰ ἐξοικονομήσῃ πράγματι ἐξ ὅλου τοῦ κεφαλαίου ΙΑʹ (ἄρθρον 1–12, προξενικὴ ὑπηρεσία), ψηφιζομένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, περιορίζεται εἰς δραχ. 76,000. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς, λησμονῶν τὸ πρόγραμμα τῶν οἰκονομιῶν, δὲν ἠξεύρω διὰ τίνα λόγον, αὐξάνει τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πληρόνεται εἰς τὸ Πρακτορεῖον τῶν τηλεγραφημάτων, ἀπὸ 10,000 εἰς 12,000 δραχμάς. Ἀναγνωρίζω ὅτι τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχμῶν δὲν εἶναι ἐπαρκὲς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Πρακτορείου τῶν τηλεγραφημάτων, ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡ τηλεγραφικὴ θὰ βελτιωθῇ πολὺ, ἐὰν προσθέσητε καὶ τὰς 2,000. Ἤθελον συστήσει εἰς ὑμᾶς ν’ ἀφαιρέσητε αὐτὰς τὰς 2,000 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ προέβητε εἰς ἐλαττώσεις 5 καὶ 10 δραχμῶν κατὰ μῆνα, προκειμένου περὶ τῶν γραφικῶν τῶν ὑποπροξένων καὶ τῶν μισθῶν τῶν καβάσηδων. Ἀλλὰ διατὶ προέβαλεν ἡ Κυβέρνησις εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον; Ἀπέδειξα, νομίζω, ὅτι ὁ προξενικὸς νόμος τοῦ 1900 ἐπέτυχε πληρέστατα, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπελθοῦσαν αὔξησιν τῶν εἰσπράξεων, ἥτις ἐκάλυψε τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν, ἀπέδειξα ὅτι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ὀφείλει ν’ ἀναγράψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, εἶναι ἐλαχίστη, ὅτι ἀνέρχεται μόλις εἰς 76,000, καὶ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, διὰ τίνα λόγον ἡ Κυβέρνησις ἐπιμένει εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου,—διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἀδιαφορεῖ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ νόμου τούτου, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἀδιαφορεῖ περὶ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου. Ὡς ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπε πρὸ ὀλίγου, οὐδεὶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀξιοῖ, ὅτι ἔχει τὸ προνόμιον τοῦ πατριωτισμοῦ καὶ τῆς μερίμνης ὑπὲρ τοῦ ἐξωτερικοῦ κλάδου τῆς πατρίδος. Εἰς τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου προέβη ἡ Κυβέρνησις χωρὶς νὰ μελετήσῃ τὰ πράγματα. Δὲν ἔλαβε τὸν κόπον νὰ ἐξετάσῃ ποῖα εἶναι τὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τοῦ 1900, ἐπειδὴ δὲ κατὰ κόρον ἐπανέλαβε τὰς γνωστὰς ἐκείνας ἐπικρίσεις περὶ τῶν δῆθεν ἐν τῇ διοικήσει σπαταλῶν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, ἐπειδὴ ταῦτα ἐπανέλαβε πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς καὶ ἐπειδὴ ταῦτα εἶπε καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ἠθέλησε νὰ δείξῃ, ὅτι προβαίνει εἰς οἰκονομίας, ἀδιαφοροῦσα ἂν αὗται εἶναι εἰκονικαί. Ἐπειδὴ λοιπὸν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐκτελέσῃ τὸ περίφημον πρόγραμμά της, στενοχωρουμένη καὶ μὴ βλέπουσα πῶς νὰ ἐκτελέσῃ τὸ πρόγραμμα τοῦτο καὶ ποῦ νὰ εὕρῃ τὰ 13 ἑκατομμύρια, κατὰ τὰ ὁποῖα ὑπεσχέθη εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ὅτι ἤθελεν ἐλαττώσει τὸν προϋπολογισμὸν, λαμβάνει περὶ τὰς 100,000 δραχμὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, 200,000 τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ ἄλλα ποσὰ ἄλλων Ὑπουργείων, καὶ παρουσιάζει οὕτω ποσόν τι οἰκονομιῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἂν ἀνέρχεται εἰς ἓν ἑκατομμύριον, ἀλλὰ γνωρίζω, ὅτι θὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν εἰσπράξεων ἀνωτέραν τῶν ἐπιδιωκομένων οἰκονομιῶν καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν. Ἰδίως δὲ προκειμένου περὶ τοῦ προξενικοῦ κλάδου δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Ἀνατολῆς, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῆς Μακεδονίας, δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πράττει ἔργον βεβαίως ἀντιπατριωτικὸν, ἀναγκάζουσα τοὺς προξένους τῆς Μακεδονίας καὶ τῆς Ἀλβανίας νὰ στενοχωρῶνται οἰκονομικῶς. Ἐνῷ δὲν ἔχει τὸ σθένος καὶ τὸ θάρρος νὰ ἐπιφέρῃ γενναίαν τὴν χειρουργικὴν μάχαιραν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, νομίζει ὅτι ἐκτελεῖ τὰς ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκε πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ψαλιδίζουσα μισθούς τινας, γραφικὰ ἔξοδα ὑποπροξένων, μισθοὺς γραφέων, κλητήρων κλ. Δὲν περιορίζεται δυστυχῶς εἰς τὴν περικοπὴν τῶν ἀποδοχῶν τῶν εἰσπρακτόρων καὶ τῶν κλητήρων τῶν ἐν τῇ ἡμεδαπῇ ὑπηρετούντων, ἀλλὰ νομίζει, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς αὐτὴν, ἐπὶ μεγίστῃ ἐθνικῇ ζημίᾳ, νὰ περικόψῃ καὶ τοὺς μισθοὺς τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων. Ἀπέναντι τῆς διαφορᾶς, ἡ ὁποία ἐπέρχεται εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ 100,000 δρ. περίπου, προβλέπει ἡ Κυβέρνησις, ὡς φαίνεται, ὅτι δὲν θὰ εἰσπράξῃ ὅσα κατὰ τὸ παρελθὸν εἰσεπράχθησαν ἐκ προξενικῶν τελῶν, προβλέπει, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἐκ τῶν μέτρων της καὶ χαλάρωσις εἰς τὰς εἰσπράξεις, ἐκ μειώσεως τοῦ ζήλου τῶν ὑπαλλήλων περὶ τὴν εἴσπραξιν τῶν προξενικῶν τελῶν, καὶ ἀναγράφει εἰς τὰ ἔσοδα μόνον 420,000 φράγκα καὶ οὐχὶ 460,000, ὅσα ἀνεγράφησαν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων τοῦ 1902. Ἀναγνωρίζει δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις εἰς τὰς εἰσπράξεις 40,000 φράγκων χρυσῶν, ἤτοι 60,000 δραχμῶν, ὅση περίπου εἶναι ἡ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιωκομένη οἰκονομία. Ἀλλ’ ἐνῷ πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς της εἶχεν εἴπει, ὅτι κατὰ ἓν ἑκατομμύριον ὁλόκληρον ηὐξήθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν τολμᾷ σήμερον καὶ νὰ ἐλαττώσῃ τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ ἓν ἑκατομμύριον. Ἄν νομίζητε, ὅτι κακῶς ἐπράξαμεν ν’ αὐξήσωμεν κατὰ 600,000 ἢ 700,000 δραχμὰς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἕνεκα ὑψίστων ἐθνικῶν ἀναγκῶν, ἐὰν κακῶς ἐπράξαμεν, ἰδοὺ ἡ Ῥόδος, ἰδοὺ καὶ τὸ πήδημα· πῶς δὲν ἔρχεσθε νὰ ἐλαττώσητε τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου κατὰ 600 ἢ 700 χιλιάδας, ἢ κατὰ ἓν ἑκατομμύριον; Διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περιορίζεσθε εἰς ἐλαττώσεις 100,000 δραχ. περίπου. Ὥστε τὰς λοιπὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας προσεθέσαμεν εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, καλῶς τὰς προσεθέσαμεν. Ὥστε ὅσα ἐλέγετε πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς σας, ὅσα εἴπετε ἐκ τῆς θέσεως ταύτης, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ τὰ πιστεύητε· ἀνακριβῆ ἐλέγετε καὶ ἀνακριβῆ λέγετε καὶ σήμερον καὶ πρὸς ἡμᾶς καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ συνοδεύουσα τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν παλαιὰν συνήθειαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀνακριβῶς συγκρίνει ἀπολογισμοὺς πρὸς προϋπολογισμοὺς, καὶ λέγει, ὅτι «διὰ τοῦ ΒΨΗʹ νόμου καὶ ἄλλαι διατάξεις τῶν περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας ἰσχυόντων πρὸ τοῦ 1900 νόμων μετεβλήθησαν, ἰδίως δὲ ηὐξήθησαν κατὰ δραχ. 276,120 αἱ ἐν τῷ κεφαλαίῳ Γʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀναγραφόμεναι δαπάναι, αἵτινες κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896 ἀνῆλθον εἰς 693,080 δραχμὰς, ἀναχθεῖσαι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1902 εἰς τὸ ποσὸν τῶν 969,200». Δὲν συγκρίνει τοὺς ἀπολογισμοὺς τοὺς πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου πρὸς τοὺς ἀπολογισμοὺς τοὺς μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου, ἀλλ’ ἀπολογισμὸν πρὸς προϋπολογισμὸν, οὕτω δὲ φθάνει εἰς συμπεράσματα, δι’ ὧν ζητεῖ ν’ ἀμφισβητήσῃ τὴν ἐπιτυχίαν τοῦ νόμου τοῦ 1900. Ὁ προξενικὸς νόμος, καὶ ὑπενθυμίζω τοῦτο πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ προξενικὸς νόμος τοῦ 1900 ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ εἰσήχθη κατὰ τὸ 1899 μετὰ μακρὰν ἐργασίαν, γενομένην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπὸ ἐπιτροπῆς ἀποτελουμένης ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀφοῦ ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον, ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν· κατόπιν ἐτροποποιήθη, καὶ ὑπεβλήθη τὸ δεύτερον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1899. Ἡ Βουλὴ ἐζήτησεν, ὅπως τὸ νομοσχέδιον ὑποβληθῇ εἰς τὴν βάσανον ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐκ Βουλευτῶν ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων. Μετὰ μακρὰς δ’ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συζητήσεις ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Προκειμένου νῦν νὰ τροποποιηθῇ, μοὶ φαίνεται ὀρθὸν, ὅπως τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον ἐξετασθῇ ὑπὸ ἐπιτροπῆς Βουλευτῶν, γινωσκόντων καλῶς τὰ τῆς προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας. Δὲν νομίζω ὅτι προκειμένου περὶ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος δύναται νὰ ὑπάρχῃ ἄλλη γνώμη μεταξὺ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ συναινέσῃ, ὅπως τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μὴ βλέπῃ πέραν τοῦ κύκλου τῶν ἐκλογέων της, εἰς τοὺς ὁποίους ὑπεσχέθη ἐλάττωσιν μισθῶν. Ἐλπίζω πρὸ πάντων, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἐστραμμένα τὰ βλέμματά της καὶ πέραν τῶν ὁρίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, καὶ δὲν θ’ ἀδιαφορήσῃ ὡς πρὸς τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ θελήσῃ νὰ συντελέσῃ, ὅπως τὸ γόητρον τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους μειωθῇ, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ μειωθῇ ἡ στοργή, τὴν ὁποίαν τρέφουσιν οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες πρὸς τὴν ἐπίσημον Ἑλλάδα, καὶ ἡ ἐμπιστοσύνη, τὴν ὁποίαν ὀφείλουσι νὰ ἔχωσι καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν.

§225Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἐμὸς συνάδελφος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰμὶ βέβαιος, ὅτι θέλει δώσει ὑμῖν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας ἐπὶ τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῆς προξενικῆς ἢ τῆς διπλωματικῆς. Ἐγὼ ἀνέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα, μόνον ἵνα ἀναιρέσω ἀνακριβείας λεχθείσας, καὶ ἰδίως ἐπὶ ἀριθμῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι στόμα νὰ ὁμιλήσωσιν, εἰσὶν ὅμως γεγραμμένοι καὶ ἑπομένως προσιτοὶ εἰς πάντα, ὅστις θέλει νὰ ἀναγνώσῃ αὐτούς. Καὶ ἐν πρώτοις ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας δὲν ἐβεβαίωσεν ἀλήθειαν εἰς τὴν Βουλὴν, εἰπὼν ὅτι ἐγὼ κατὰ τὴν ἐκλογικὴν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας περιοδείαν μου ὑπισχνούμην ὅτι θέλω ἐλαττώσει τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ 13 ἑκατομμύρια. Δὲν ὑπάρχει πολίτης Ἕλλην, ἐξ ἐκείνων οἵτινες μὲ ἤκουσαν τότε ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὁ ὁποῖος ἐλησμόνησεν, ὅτι ἐγὼ ἔλεγον εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ ἔξοδα τοῦ προϋπολογισμοῦ κατὰ ἓξ ἑκατομμύρια, καὶ οὐχὶ κατὰ δεκατρία ἑκατομμύρια, ὡς μὴ ἀληθῶς ἔλεγεν ὁ κ. Ρωμάνος. Ἔλεγον πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, νὰ μὴ ἔχωσιν ἀξιώσεις περισσοτέρων ἐλαττώσεων, διότι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ εὐκόλως ἀναγράφονται αὐξήσεις τῶν ἐξόδων, ἀλλὰ δυσκόλως δύναταί τις νὰ διαγράψῃ τὰς αὐξήσεις ταύτας. Διὰ τῶν αὐξήσεων τῶν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ σχηματίζονται συμφέροντα, πολλάκις μορφοῦνται πεποιθήσεις πεπλανημέναι, καὶ ἄν τις ἤθελεν ἐπιχειρήσει νὰ ἐπιφέρῃ ἐλάττωσιν, σταματᾷ πρὸ δυσυπερβλήτων προσκομμάτων. «Ἄν ὑπισχνούμην εἰς ὑμᾶς», ἔλεγον τότε πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς, «ἐλάττωσιν ἀνωτέραν τῶν ἓξ ἑκατομμυρίων, δὲν ἤθελον εἴπει πρὸς ὑμᾶς τὴν ἀλήθειαν, ἢ, ἂν ἐπεχείρουν τοιοῦτόν τι, ἤθελον ἀποτύχει». Ὑπισχνούμην ὅμως εἰς τοὺς ἐκλογεῖς, ὅτι, ἂν ἡ ψῆφος αὐτῶν ἤθελεν ἀναδείξει τοὺς πολιτικοὺς φίλους μου, καὶ ἑπομένως ἐνδείξει οὕτως ἐμὲ, καὶ τὸ Στέμμα ἐκάλει ἡμᾶς εἰς τὴν ἀρχὴν, ἤθελον πραγματοποιήσει ἐλαττώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων κατὰ ἓξ ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἤθελον προσπαθήσει, ἵνα καὶ ἄλλαι οἰκονομίαι πραγματοποιηθῶσιν, οὕτω δὲ αἱ ἐλαττώσεις τῶν ἐξόδων ἀναβιβασθῶσι μέχρις ὀκτὼ ἑκατομμυρίων· τοῦτο δὲ ἡμεῖς ἐπεχειρήσαμεν καὶ κατὰ παρελθοῦσαν ἐποχὴν, κατὰ τὸ 1896, καὶ ἐπραγματοποιήσαμεν αὐτό. Ποῦ ἠκούσθη, ὅτι ἡμεῖς ὑπεσχέθημεν δεκατριῶν ἑκατομμυρίων ἐλάττωσιν; καὶ ποῖος ἔχει τοσοῦτον θάρρος, τολμῶν νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο ψευδῶς εἰς τὴν Βουλήν; Ἀλλὰ καὶ οἱ ἄλλοι ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Βουλευτὴς ἀπήγγειλε, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς. Ὀφείλω νὰ σᾶς δώσω ἀκριβῆ εἴδησιν τῶν δαπανῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, ἵνα πεισθῆτε, ὅτι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἐγένοντο ἅλματα, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἦτο συγκεχωρημένον νὰ γένωνται, καθ’ ὃν χρόνον τοιαῦταί εἰσιν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τῆς χώρας. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ χρόνων ἀπωτάτων. Αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, κατὰ τοὺς ἐτησίους ἀπολογισμοὺς, ἀνῆλθον:

Τὰ προϋπολογισθέντα δὲ κατὰ τὰ ἑπόμενα τρία ἔτη, διότι δὲν ἐδημοσιεύθησαν εἰσέτι οἱ ἀπολογισμοὶ, ἀνῆλθον:

Κατὰ τὸ 1903 περιεστείλαμεν αὐτὰ διὰ μὲν τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν προϋπολογισμοῦ εἰς δρ. 2,648,405, διὰ δὲ τῶν κατόπιν ὑποβληθεισῶν δηλώσεων εἰς δραχμὰς 2,729,291. Θέλει πιθανῶς προβληθῆ, ὅτι παραβάλλω τὰ πρὸ τοῦ 1900 δαπανηθέντα, βεβαιούμενα διὰ τῶν ἀπολογισμῶν, πρὸς τὰ κατὰ τὸ 1900 καὶ τὰ μετ’ αὐτὸ ἔτη προϋπολογισθέντα ποσὰ, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ὑπάρχει ἀπολογισμὸς, ἀλλὰ μόνον ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων, καὶ θέλει λεχθῆ, ὅτι ὅλα, ὅσα ἀναγράφονται, δὲν δαπανῶνται...

§226ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἔχομεν τοὺς προσωρινοὺς ἀπολογισμοὺς καὶ τὰς διαδηλώσεις τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου.

§227Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ προσωρινοὶ ἀπολογισμοὶ δὲν παριστῶσιν ἐν ἀναντιρρήτῳ ἀκριβείᾳ τὰ δαπανηθέντα. Κατὰ τὸ 1901 καὶ τὸ 1902 ἐζητήθησαν καὶ ἐπεψηφίσθησαν καὶ ἀναπληρωματικαὶ πιστώσεις, τὰ ποσὰ τῶν ὁποίων δὲν ἀναφέρω· τοῦτο δὲ ἀποδεικνύει, οὐχὶ ὅτι ἐδαπανήθησαν ἐλάσσω τῶν προϋπολογισθέντων, ἀλλὰ τοὐναντίον, ὅτι δὲν ἐπήρκεσαν τὰ προϋπολογισθέντα. Καὶ κατὰ τὸ 1902 τὰ προϋπολογισθέντα ἀνῆλθον εἰς 3,050,086.27, κατὰ δὲ τὸ 1903 τὸ προϋπολογισθὲν διὰ τὸ 1902 ποσὸν ἤθελεν εἶσθαι πάντως ἀνεπαρκὲς, διότι ἔπρεπε νὰ προστεθῶσι νέα ἔξοδα· ἔπρεπε νὰ προστεθῇ ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Λονδίνῳ πρέσβεως διὰ τέσσαρας μῆνας, καὶ ν’ ἀναβιβασθῇ ἡ δαπάνη ἀπὸ δραχ. 29,333.50 εἰς δραχ. 44,000, ἤτοι νὰ προστεθῇ πίστωσις δραχμῶν 14,666. 50, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν δὲ τοῦ πληρωθέντος κατὰ τὸ 1902 εἰς τὸν γραμματέα τετάρτου τῶν ἀποδοχῶν τοῦ πρέσβεως, δραχ. 11,000· ὡσαύτως νὰ προστεθῇ ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Πετρουπόλει πρέσβεως ἐκ δραχμῶν 22,000, ἢ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀποδοχῶν τοῦ γραμματέως ἐκ τοῦ τετάρτου τοῦ μισθοῦ τοῦ πρέσβεως, ἔπρεπε νὰ προστεθῇ πίστωσις 19,000· ὡσαύτως ἔπρεπε νὰ προστεθῇ ὁ μισθὸς τοῦ ἐν Βελιγραδίῳ πρέσβεως ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἤτοι πίστωσις δραχ. 16,200, ἢ, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ γραμματέως ἐπὶ ἓξ μῆνας δραχ. 3,000, ἔπρεπε νὰ προστεθῇ πίστωσις δρ. 13,200. Οὕτω δὲ τὸ προϋπολογιζόμενον ποσὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἔμελλε κατὰ τὸ 1903 ν’ ἀναβιβασθῇ ἀπὸ δραχ. 3,050,086.27 εἰς δραχ. 3,093,286.27. Ἀλλ’ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον εἰσηγάγομεν, τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου περιωρίσθη εἰς δραχ. 2,648,405, καὶ διὰ τῶν κατόπιν δηλώσεων εἰς δραχ. 2,729,291, ἤτοι ἔλασσον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1903, κατὰ δραχ. 373,995.27. Τὰ δαπανηθέντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου κατὰ τὸ 1895 ἀνῆλθον εἰς δρ. 2,022,450.15, τὰ προϋπολογισθέντα δὲ κατὰ τὸ 1902 ἀνῆλθον εἰς δρ. 3,050,086.27, τὰ δὲ προϋπολογιζόμενα κατὰ τὸ 1903 ἔμελλον ν’ ἀναβιβασθῶσιν εἰς δρ. 3,093,286.27, ἂν οὐδεμίαν ἐπροτείνομεν μεταβολὴν εἰς τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, πρώην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, παρεσκεύασεν· ἤτοι κατὰ τὸ 1902 ἐπρόκειτο νὰ δαπανήσωμεν περισσότερα τῶν δαπανηθέντων τῷ 1895 κατὰ δρ. 1,027,686.12, ἐμέλλομεν δὲ νὰ δαπανήσωμεν κατὰ τὸ 1903 περισσότερα τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1895 δραχ. 1,070,836.12. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο τῆς διαφορᾶς ἀκατανοήτως ὁ κ. Ρωμᾶνος, ὁ ἐλευθέριος οὗτος προκάτοχος τοῦ φίλου μου κ. Σκουζέ, προσδιώρισε μόνον εἰς δραχ. 450,000, ἐνῷ ἡ διαφορὰ συνίσταται εἰς δραχ. 1,070,836.12. Ἀλλὰ πόσα εἶναι τὰ ἔσοδα, τὰ ὁποῖα προσετέθησαν διὰ τῆς ψηφισθείσης τῇ προτάσει τοῦ κ. Ρωμάνου αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας ἔχει ἐν χερσὶ σημείωσιν, τὴν ὁποίαν κατ’ αἴτησιν αὐτοῦ κατέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἐμὸς συνάδελφος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Κατὰ τὴν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κατατεθεῖσαν σημείωσιν, κατὰ τὸ ἔτος 1902 τὰ ἐκ προξενικῶν τελῶν εἰσπραχθέντα ἔσοδα ἀνῆλθον εἰς χρ. φρ. 591,580.17, πλὴν τῶν ἐσόδων τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῶν Παρισίων, τῶν ἐσόδων κατὰ τοὺς τελευταίους τέσσαρας μῆνας τῶν Προξενικῶν Γραφείων Βελιγραδίου καὶ Κετίγνης, τῶν ἐσόδων κατὰ τοὺς τελευταίους τρεῖς μῆνας τῶν Προξενικῶν Γραφείων Σερρῶν καὶ Βραΐλας καὶ τῶν κατὰ μόνον τὸν Νοέμβριον μῆνα εἰσπραχθέντων ὑπὸ τοῦ ἐν Ὀδησσῷ Προξενείου. Κατὰ δὲ τὴν ὑπὸ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν συναδέλφου μου κ. Σκουζὲ κατατεθεῖσαν σημείωσιν, τὰ προξενικὰ τέλη τοῦ 1902 ἀνῆλθον εἰς φράγκα χρ. 651,597,71· ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ 1896, ὅτε δὲν εἶχεν ἔτι νομοθετηθῆ τῶν προξενικῶν τελῶν ἡ αὔξησις, εἶχον εἰσπραχθῆ ἐκ προξενικῶν τελῶν φρ. χρ. 554,610.85, ἕπεται ὅτι ἐκ τῆς νομοθετηθείσης τῇ προτάσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν ὑπερέβησαν τὰ πρὸ τῆς τοιαύτης αὐξήσεως εἰσπραχθέντα κατὰ φρ. χρ. 96,986.86, ἢ εἰς δραχμὰς τραπεζικῶν γραμματίων 150,329.63, ὑπολογιζομένου τοῦ χρυσοῦ φράγκου πρὸς 155 λεπτὰ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν 651,597.71, τὸ εἰσπραχθὲν κατὰ τὸ 1902, παραβάλωμεν, οὐχὶ πρὸς τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ 1901, διότι εἶχε κατ’ αὐτὸ τεθῇ ἐν ἐφαρμογῇ ὁ περὶ αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν νόμος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας, οὐχὶ πρὸς τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ 1900, διότι ἐνδέχεται νὰ ἐνήσκησεν ἐπιρροήν τινα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νέου περὶ προξενικῶν τελῶν νόμου, ἐὰν παραβάλωμεν, λέγω, αὐτὸ, τὸ εἰσπραχθὲν κατὰ τὸ 1902, πρὸς τὰ κατὰ τὸ 1899 εἰσπραχθέντα, ὅτε δὲν εἶχεν ἐφαρμοσθῆ ἡ αὔξησις τῶν προξενικῶν τελῶν, ἡ διαφορὰ πάλιν δὲν ὑπερβαίνει τὰ πρὸ τῆς τελευταῖον νομοθετηθείσης αὐξήσεως εἰσπραττόμενα, εἰμὴ κατὰ φρ. 135,347.71, διότι τὰ εἰσπραχθέντα κατὰ τὸ 1899 ἀνῆλθον εἰς 516,230 φρ., τὰ δὲ κατὰ τὸ 1902 εἰς 651,597.71, τὰ δὲ 135,347.71 φράγκα φέρουσι δραχμὰς 219,788.94. Καὶ δὲν διστάζετε νὰ ἰσχυρίζησθε, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἑβδομήκοντα χιλιάδας δραχμὰς ἐκαλύφθη ἀπὸ τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν, ἐνῷ ταῦτα συνίστανται εἰς δραχ. 150 χιλιάδας, ἢ τὸ πολὺ εἰς δραχμὰς 219 χιλιάδας!

§228Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ δὲν εἶναι οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους μοὶ ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§229Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὰ τὰ τυπωμένα χαρτιὰ ἔχω ἐν χερσὶ, ταῦτα δέ εἰσι τὰ κατατεθέντα.

§230ΡΩΜΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ παραβάλητε ἀπολογισμοὺς πρὸς ἀπολογισμούς.

§231Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ λογιστικὴ χρῆσις τοῦ ἔτους λήγει τὴν 31 Ὀκτωβρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους, κατὰ συνέπειαν ἡ χρῆσις τοῦ 1901 ἔκλεισε τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1902, ἀλλὰ δὲν συνετάχθη ὁ ἀπολογισμός· ἑπομένως παραβάλλω κατ’ ἀνάγκην προϋπολογισμὸν πρὸς προϋπολογισμόν. Ἐπειδὴ δὲ εἴπετε, ὅτι τὰ ἐκ προξενικῶν τελῶν εἰσπραττόμενα πρέπει νὰ ἐξετάζηται ἐὰν καλύπτωσι μόνον τὰ διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν ἔξοδα, καὶ οὐχὶ πάντα τὰ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου δαπανώμενα, καίτοι τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἴπετε, δὲν εἶναι ὀρθὸν, ἀνάρμοστον δὲ νὰ λέγηται ἀπὸ ἄνδρα διατελέσαντα Ὑπουργὸν, μ’ ὅλον τοῦτο καὶ ἐπὶ τούτου δὲν εἶσθε ἐν τῇ ἀληθείᾳ. Δὲν προϋπελογίσθησαν διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ 1902 δραχ. 965,600; (ὅρα σελ. 119 τοῦ Προϋπολογισμοῦ). Ἀλλὰ διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν προϋπελογίσθησαν κατὰ τὸ 1899 δραχ. 683,187, ἤτοι ὀλιγώτερα κατὰ δραχμὰς 282,413, ἐνῷ τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν συνίστανται εἰς δραχ. 150,000 μόνον, ἢ τὸ πολὺ εἰς δραχ. 219,000.

§232ΡΩΜΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ποιεῖσθε μνείαν περὶ ἐξόδων ἀσχέτων πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Τὰ ἔξοδα ταῦτα, εἰς ἃ συμπεριλαμβάνονται πιστώσεις διὰ τηλεγραφικὰ ἔξοδα, δι’ ἔξοδα κινήσεως προξενικῶν ὑπαλλήλων κλπ., δὲν ἔχουσι καμμίαν σχέσιν πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Πρὸς τούτοις δὲ παραβάλλετε ἀπολογισμοὺς πρὸς προϋπολογισμούς.

§233Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ὑμεῖς ἐπροτείνατε αὐτό· ὅτι τὰ προξενικὰ τέλη ἐκάλυψαν τὰς αὐξήσεις τῶν ἐξόδων τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας ὑμεῖς ἐνομοθετήσατε· σᾶς ἀποδεικνύω, ὅτι οὐδὲ τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, διότι οὐδ’ αὐτὰ τὰ παρ’ ὑμῶν προστεθέντα ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ ἔξοδα, οὐδ’ αὐτὰ ἐκαλύψατε διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν.

§234ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν. Δὲν ἔχει οὕτω.

§235Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ λέγω ταῦτα, χαριζόμενος πρὸς σᾶς, διὰ νὰ μὴ σᾶς συγχίσω περισσότερον, διότι συγχίζεσθε καὶ βλάπτετε τὴν ὑγείαν σας· διότι οὐδ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίσθητε, ὅτι τάχα τὰ προξενικὰ τέλη εἰσπράττονται διὰ τὰ ἔξοδα τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, οὐδὲ αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς, διότι τὰ προξενικὰ τέλη ἀποτελοῦσιν ἔσοδον τοῦ δημοσίου ταμείου, ὡς πάντα τὰ ἄλλα ἔσοδα· ὅταν δ’ αὐξάνητε τὰ ἔξοδα τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου κατὰ ἓν ἀκέραιον ἑκατομμύριον καὶ ἑβδομήκοντα προσέτι χιλιάδας, καὶ ἐμφανίζησθε νὰ δικαιολογήσητε τὴν σπατάλην ταύτην, προβάλλοντες ὅτι ἐπορίσατε καὶ αὔξησιν ἐσόδων διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν, ἡμεῖς σᾶς ἀποδεικνύομεν πόσον γελοῖος εἶναι ὁ ἰσχυρισμός σας οὗτος, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καλύψητε τὸ ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἑβδομήκοντα χιλιάδας δραχμῶν διὰ τῶν 150 χιλιάδων δραχμῶν, κατὰ τὰς ὁποίας ηὐξήσατε τὰ προξενικὰ τέλη. Ἀλλὰ σεῖς τρέπεσθε εἰς φυγήν, καὶ προβάλλετε ἄλλον ἰσχυρισμόν, ὅτι τὰ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν εἰσπραχθέντα καλύπτουσι τὰ ἔξοδα τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας· ἀλλὰ καὶ τοῦτο, τὸ μὴ ὀρθόν, τὸ μὴ δυνάμενον νὰ προταθῇ πρὸς δικαιολογίαν σπατάλης ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἥτις φωνάζει, καὶ τὴν ὁποίαν δὲν δύνασθε νὰ δικαιολογήσητε, καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀληθές, διότι οὐ μόνον τὴν κατὰ ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἑβδομήκοντα χιλιάδας αὔξησιν τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου δὲν ἐκαλύψατε διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν, ἀλλ’ οὐδ’ αὐτὴν τὴν αὔξησιν τῶν ἐξόδων τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, διότι καὶ αὕτη ὑπερβαίνει κατὰ 110 καὶ πλέον χιλιάδας τὰ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν τελῶν εἰσπραχθέντα. Καὶ δὲν συνεστάλητε νὰ καταγγείλητε ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἦσαν ἐπαῖται οἱ πρόξενοι τῆς Ἑλλάδος πρὸ τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1900 νόμου, καὶ ὅτι ἐζήτουν χρήματα παρὰ τῶν ὁμογενῶν, ὅτι ἔκλεπτον, ὅτι κατεχρῶντο, ὅτι ἐλάμβανον μπαξίσια, ὅτι ἐλίμωττον, μὴ ἔχοντες νὰ ἀγοράσωσιν οὐδὲ κρέας νὰ φάγωσι! Δὲν συνεστάλητε νὰ ἀπαγγείλητε τοιαύτας ὕβρεις, τὰς ὁποίας λέγουσι μόνον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑβρίζουσι τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, ὑβρίζουσι τὴν Ἑλλάδα! Καὶ ἐζήτησες νὰ παραστήσῃς, ὅτι ἔσωσες τὴν ὑπόληψιν τοῦ ἔθνους διὰ τοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1900, δι’ οὗ ἐσπατάλησες ἓν ἑκατομμύριον καὶ ἑβδομήκοντα χιλιάδας δραχμάς! ὅτι ἔσωσες τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ! Καὶ προβάλλετε, Κύριοι, τὰ πρὸς τὸν Ἑλληνισμὸν αἰσθήματα, τὴν πρὸς τὴν πατρίδα ἀγάπην, διὰ νὰ περιβάλητε διὰ τῆς περιβολῆς ταύτης τὴν ἀσυνείδητον διασπάθησιν τῶν χρημάτων τοῦ δημοσίου ταμείου, τὴν σπατάλην τοῦ ἱδρῶτος τοῦ ἐργαζομένου δυστυχοῦς λαοῦ! Ὁ μακαρίτης Σόλων, ἐὰν ἐπανήρχετο εἰς Ἀθήνας ἐκ τῆς ἐξορίας, εἰς ἣν κατεδίκασεν ἑαυτὸν διὰ νὰ καταστήσῃ εἰς τοὺς Ἀθηναίους δύσκολον τὴν μεταβολὴν τῶν νόμων, δι’ ὧν ἐπροίκισε τὰς Ἀθήνας, δὲν ἤθελε ταραχθῆ τόσον, ὅσον ἐταράχθητε σεῖς, ὅσον κατελήφθητε τὴν ἑσπέραν ταύτην σεῖς ὑπὸ συγχύσεως, διότι εἴδετε κινδυνεύοντα νὰ μεταβληθῇ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐγράψατε, ἂν ὄντως σεῖς ἠδυνήθητε νὰ τὸν γράψητε (γέλωτες). Ἀλλ’ ἐρωτᾶτε: «Διατὶ προετείνατε τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὑμεῖς; Διατὶ δι’ αὐτοῦ ἐζητήσατε ν’ ἀποπλανήσητε τὸν λαὸν, δίδοντες ψευδεῖς ὑποσχέσεις, ὑμεῖς οἱ ὁποῖοι ἐπροτείνατε νομοσχέδια, ἐκ τῶν ὁποίων οὐδὲν ἐνέκρινεν ἡ Ἀντιπολίτευσις, διότι δὲν εὗρεν αὐτὰ καλῶς συντεταγμένα, διότι εὕρισκεν ὅτι ταῦτα ἦσαν ἀμελέτητα, καὶ ἐζήτει παρ’ ὑμῶν νὰ τὰ ἀποσύρητε;» Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ σᾶς ἐρωτῶ: Διατὶ ἀγανακτεῖτε; Διατὶ συγχίζεσθε, διότι ἡμεῖς φρονοῦμεν καὶ κηρύσσομεν, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ μετ’ αὐτῆς ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας εἶναι κακὴ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ βελτιώσωμεν αὐτὴν, ν’ ἀναστείλωμεν τὴν πρόοδον τοῦ κακοῦ, διότι ἡ πρόοδος τοῦ κακοῦ θέλει φέρει συμφορὰς εἰς τὴν Ἑλλάδα; Σεῖς παριστάνετε, ὅτι πονεῖτε τὸν Ἑλληνισμὸν, καὶ συγχίζεσθε καὶ ἀγανακτεῖτε, διότι πονοῦμεν αὐτὸν τὸν δυστυχῆ τόπον, διότι ὠθεῖτε τὴν χώραν εἰς πτώχευσιν, ἥτις ἂν ἐπέλθῃ, καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ἡ Ἑλλὰς ἀπώλοντο. Καὶ διότι ἠλαττώσαμεν κατὰ 100 δραχμὰς τοὺς μισθοὺς τῶν προξένων, ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας εὗρεν ὅτι ἐπῆλθεν ἡ συντέλεια τοῦ αἰῶνος, παρέστησεν ὅτι τὸ γόητρον τῆς Ἑλλάδος θέλει σκιασθῆ ἐν Αἰγύπτῳ, ὅτι ἡ στοργὴ τῶν Ἑλλήνων πρὸς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον θέλει ἐκλείψει, καὶ ὅτι χάρις εἰς τὸν νόμον τοῦ 1902 ἐσώθη ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ἡ Ἑλλάς! Ἐπιτρέπεται εἰς ἕκαστον νὰ ἀγαπᾷ ἑαυτὸν, ὅσον δύναται, ἀλλ’ ἐὰν ἀγαπᾷ ἑαυτὸν τοσοῦτον, ὥστε νομίζει ὅτι αἱ σκέψεις αὐτοῦ καὶ αἱ πράξεις αὐτοῦ ἔχουσι τόσην μεγάλην σημασίαν, ὥστε νὰ κλονίζεται ὁ Ἑλληνισμὸς καὶ ἡ Ἑλλὰς, παρέχει εὔλογον ἀφορμὴν εἰς τοὺς οἰκείους του. Καὶ ἂν ὁ γενικὸς πρόξενος ἐν Θεσσαλονίκῃ εἶναι ἀναγκαῖον νὰ ποιῆται ἐκδρομὰς εἰς τὰ ἐνδότερα τῆς Μακεδονίας, προβάλλει ὁ κ. Ρωμᾶνος, ὅτι, ἀφοῦ ἐλαττοῦται ὁ μισθὸς αὐτοῦ κατὰ 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα, θέλει ἀποφεύγει τὰς ἐκδρομὰς, διότι δὲν θέλει ἔχει τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα διὰ νὰ ὁδοιπορήσῃ. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου ἀναγράφει πίστωσιν 20 χιλιάδων δραχμῶν δι’ ἔξοδα κινήσεως προξένων ἐν τῷ ἄρθρῳ 5 τοῦ κεφαλ. 3, καὶ ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης παρέχονται καὶ εἰς τὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ εἰς τοὺς ἐν ταῖς ἄλλαις πόλεσι προξένους τὰ ἀναγκαῖα ἔξοδα δι’ ἐκδρομάς. Ὡσαύτως διὰ τὰ ἐνοίκια τῶν οἰκημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ χρησιμεύσωσι καὶ ὡς γραφεῖα καὶ ὡς κατοικία τῶν προξένων, ἐταράχθη ὁ ἐκ Κραναίας Βουλευτὴς, καὶ ἔλεγεν ὅτι οἱ πρόξενοι θ’ ἀναγκασθῶσι νὰ μισθώσωσιν οἰκήματα εἰς ἀπόκεντρα μέρη, καὶ ἴσως ζητήσωσι καὶ καλύβην, ἵνα ἐγκατασταθῶσι, τότε δὲ, ἔλεγε, θέλουσι διαβαίνει οἱ ξένοι, Σέρβοι καὶ Βούλγαροι καὶ ἄλλοι ἀλλόφυλοι, καὶ θέλουσιν οἰκτείρει τὴν Ἑλλάδα, τῆς ὁποίας ὁ ἀντιπρόσωπος κατέφυγεν εἰς καλύβην! Ἐγὼ δὲν ἐξέδωκα τὴν ἐγκύκλιον, δι’ ἧς διετάχθη νὰ κρατῆται ἐκ τοῦ μισθοῦ τῶν προξένων τὸ τέταρτον τοῦ ἐνοικίου τῶν προξενικῶν καταστημάτων, ὅταν ἐν αὐτοῖς κατοικῇ ὁ πρόξενος. Ἡ ἐγκύκλιος ἐξεδόθη κατὰ τὸ 1892. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἦτο τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλ’ ἴσως δὲν ἐξέδωκεν ἐκεῖνος τὴν εἰρημένην ἐγκύκλιον, ἴσως ἐξέδωκεν αὐτὴν διάδοχός τις αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὁ διάδοχός του ἐὰν τὴν ἐξέδωκε, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἐὰν ἐξέδωκεν αὐτὴν, ἔπραξε πρᾶξιν ὀρθὴν, διότι ἐν οὐδενὶ κλάδῳ πληρώνομεν ἐνοίκιον τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων. Ἀνέδραμε δὲ καὶ εἰς τὴν διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν ὁ Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, καὶ ἐμνήσθη ὅτι ἡμεῖς, ὅτε διεπραγματευόμεθα κατὰ τὸ 1895 συμβιβασμὸν μετὰ τῶν δανειστῶν, ἀνεγράψαμεν ποσόν τι, προσθετέον εἰς τὰς ἄλλας ἀποδοχὰς τῶν πρέσβεων, τοὺς ὁποίους τότε διώρισεν ὁ Βασιλεὺς εἰς Παρισίους, Λονδῖνον καὶ Βερολῖνον, ἕνεκα τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς. Ἐνθυμοῦμαι ὄντως, ὅτι ἐγένετο τοῦτο, ἀφοῦ εἷς ἐκ τῶν τότε διορισθέντων πρέσβεων, ὁ ὁποῖος διέτριβεν ἐνταῦθα, ῥητῶς εἶχε τότε δηλώσει, ὅτι ὡς οἰκογενειάρχης δὲν ἠδύνατο νὰ δεχθῇ τὸν διορισμὸν, διότι δὲν ἐπήρκει εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ ὁ μισθὸς τοῦ πρέσβεως, ἀφοῦ τὸ φράγκον ἐτιμᾶτο 160 καὶ 165 λεπτὰ, ἠλαττοῦτο δ’ ἕνεκα τούτου τὸ ποσὸν τοῦ μισθοῦ του τοσοῦτον, ὥστε καθίστατο πολὺ ὑποδεέστερον τοῦ ποσοῦ, τοῦ ὁποίου εἶχεν ἀνάγκην. Καὶ ὄντως, ὅτε ἐτύγχανον πρέσβυς τοῦ Βασιλέως ἐν Παρισίοις, ἐλάμβανον 3,500 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐπλήρονα ὅμως 990 φράγκα εἰς μίσθωμα ὀχήματος, ἤτοι 900 διὰ μίσθωμα μηνιαῖον τοῦ ὀχήματος καὶ 90 διὰ τὸν ἁμαξηλάτην, ἐπλήρωνα 840 φράγκα ἐνοίκιον, 250 φράγκα εἰς ὑπηρέτας, καὶ συνεκεφαλαιοῦτο διὰ τὰς ἀνάγκας ταύτας δαπάνη φράγκων 2,080, ἤτοι δραχ. 3,432, δι’ ἔξοδα δὲ θερμάνσεως, φωτισμοῦ, τροφῆς καὶ ἐνδυμάτων μαὶ ἔμενον μόνον δρ. 68. Ὅτε δέ ποτε μὲ εἰδοποίησεν ὁ Δοὺξ τοῦ Βασσάνου, ὅτι μὲ εἶχεν ἐγγράψει εἰς τὸν κατάλογον ἐκείνων τοὺς ὁποίους ὁ Αὐτοκράτωρ ἔμελλε νὰ προσκαλέσῃ εἰς κυνήγιον, καὶ ἔμαθον παρὰ τοῦ πρέσβεως τῆς Ἰταλίας, ὅτι εἶχον ἀνάγκην 15,000 φράγκων δι’ ἔξοδα ἕνεκα τούτου, προσέφυγα εἰς τὴν κλίνην μου, ἵνα νοσηλευθῶ, καὶ οὕτω δὲν ἠδυνάμην νὰ ἐκδράμω εἰς τὴν Αὐτοκρατορικὴν θήραν (γέλωτες). Ἂν ἐζήτουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὲ ἐφοδιάσῃ διὰ τῶν 15,000 φράγκων, βεβαίως ἤθελεν ἐκπλαγῆ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Καὶ περὶ αὐτῶν τῶν προξένων, οἱ ὁποῖοι τυγχάνουσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐποιήσατο ἀπρεπῆ λόγον ὁ ἐκ Κραναίας προαγορεύσας, ὁμολογῶ δ’ ὅτι περί τινων ἐξ αὐτῶν ἔχω καλὴν γνώμην, ὡς φέρ’ εἰπεῖν περὶ τοῦ γενικοῦ προξένου τῆς Θεσσαλονίκης, ὅστις διωρίσθη ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Σκουζὲ γεν. πρόξενος εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ὡς καὶ περὶ ἄλλων προξένων ἔχω ὡσαύτως καλὴν γνώμην. Καὶ ὑπέλαβεν ὁ κ. Ρωμᾶνος, ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ πρόξενοι οὗτοι νὰ ἔχωσι τόσον ὀλίγον πατριωτισμὸν, ὥστε, διότι ἤθελε μειωθῆ κατὰ 100 δραχμὰς ὁ μισθὸς αὐτῶν, οὗτοι δὲν ἤθελον ἔχει πλέον ζῆλον, ἤθελεν ἀπολεσθῆ ἡ θερμότης, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, καὶ ἤθελον ἐγκαταλείψει τὰ συμφέροντα τὰ Ἑλληνικὰ εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἀλλοφύλων. Νομίζετε, ὅτι ἐν Ἑλλάδι οἱ δημόσιοι λειτουργοὶ δὲν εἶναι διατεθειμένοι νὰ ὑποβάλλωνται εἰς στερήσεις, ὅταν αἱ περιστάσεις τῆς χώρας ἐπιβάλλωσιν αὐτοῖς τὴν θυσίαν ταύτην; Ὅτε κατὰ τὰ 1864 ἐγενόμην Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀπεφάσισε νὰ κρατῶνται ἐκ τῶν μισθῶν τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων 20%· ἐπειδὴ δ’ ὁ μισθὸς τῶν Ὑπουργῶν συνίστατο εἰς 800 δραχμὰς, ἐκρατοῦντο δρ. 160, ἠλαττοῦτο δ’ ὁ μισθὸς αὐτῶν εἰς δρ. 640. Ἡ Συνέλευσις δὲν ἔδιδε χρήματα διὰ μίσθωμα ὀχήματος, ἐγὼ δὲ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχον ἀνάγκην ἁμάξης, καὶ ἐμίσθωσα τοιαύτην ἀντὶ 400 δραχμῶν, μοὶ ἔμενον δὲ ἐκ τοῦ μισθοῦ μου οὕτω δραχμαὶ 240. Ἐπειδὴ δὲ οἱ καιροὶ ἦσαν ἀνώμαλοι, εἶχον μετ’ ἐμοῦ καὶ ὁπλίτην, εἰς τὸν ὁποῖον ἔδιδον μισθὸν 90 δραχμάς· 150 δὲ δραχμαὶ μοὶ ὑπελείποντο οὕτως ἐκ τοῦ μισθοῦ μου. Νομίζετε ὅτι δὲν συνεκινούμην διὰ τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, διότι ἐλάμβανον μισθὸν 150 μόνον δραχμῶν; Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, ποίαν ἰδέαν ἔχετε περὶ τῶν Ἑλλήνων, μολονότι καὶ ὑμεῖς, νομίζω, εἶσθε Ἕλληνες.

§236Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Αὐτὸ, νομίζω, περιττεύει, ἐκτὸς ἐὰν φρονῆτε, ὅτι ἡ Ἑπτάνησος δὲν εἶναι Ἑλληνικὴ χώρα.

§237Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μὴ ἐκτοξεύετε τοιαύτην διαστροφήν. Ἡ Ἑπτάνησος εἶναι Ἑλληνικὴ, καὶ τοσοῦτον Ἑλληνικὴ, ὥστε δὲν ἐδίστασε νὰ ὑποβληθῇ εἰς μεγίστας θυσίας, ὑπερτέρας ἴσως ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας ὑπεβλήθησαν ἄλλαι χῶραι. Ἐνθυμοῦμαι τὴν ἐπανάστασιν τοῦ 1848· ἐνθυμοῦμαι τὸν Ἠλίαν Ζερβὸν Ἰακωβᾶτον, τὸν σωθέντα ἀπὸ τῆς ἀγχόνης Σταῦρον Μεταξᾶν, πρόσφυγα εἰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὸ Ναύπλιον, καὶ τόσους ἄλλους φιλοπάτριδας ἥρωας, τοὺς ὁποίους ἡ ἀγχόνη ἐν Ἀργοστολίῳ ἔστειλε τότε εἰς τὸν Ἅδην.

§238Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ὅταν λέγητε ὅτι νομίζετε.

§239Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ναὶ, ἔχετε αἰσθήματα ἑλληνικὰ, ἀλλ’ ἀφοῦ ἔχετε τοιαῦτα, πῶς ὑποτιμᾶτε τῶν συμπολιτῶν σας τὰ αἰσθήματα; Δὲν εἶναι δυνατὸν 100 δραχμαὶ κατὰ μῆνα νὰ ἐπηρεάσωσι τὸ Προξενικὸν Σῶμα τῆς Ἑλλάδος, ἐὰν τοῦτο σύγκειται ἐξ Ἑλλήνων. Εἶναι βεβαίως ἕκαστος ἐλεύθερος νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην του· δὲν δύναμαι νὰ αἰτιαθῶ τινας ἐξ ὑμῶν, ἐὰν ὑμεῖς φρονῆτε, ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς ἀνθηρὰν οἰκονομικὴν κατάστασιν, εἰς ἀκμὴν εὐπορίας, ἐὰν κρίνητε ὅτι ἡ χώρα δύναται νὰ ἀντέχῃ εἰς φορολογικὰ βάρη περισσότερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὑφίσταται. Εἶσθε κύριοι νὰ φρονῆτε ταῦτα, ἀλλὰ διατὶ λέγετε ὅτι συγχίζεσθε, διατὶ δυσανασχετεῖτε διότι ἡμεῖς ἔχομεν γνώμας ἐναντίας; Καὶ ἔχομεν ἡμεῖς γνώμην, ὅτι τὸ δημόσιον ταμεῖον δὲν δύναται νὰ ἀνθέξῃ. Διανύομεν τὸν μῆνα Ἰούνιον, ἐγὼ δὲ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, γνωρίζω τὴν κατάστασιν τῶν ταμείων τοῦ Κράτους, καὶ ἠξεύρω ὅτι ὄχι μόνον δὲν δύναται ν’ ἀνθέξῃ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἀλλ’ ἐὰν ζητήσῃ νὰ πιέσῃ περισσότερον καὶ νὰ στενοχωρήσῃ τοὺς φορολογουμένους, θέλει ἀφαιρέσει ἀπὸ αὐτοὺς τὰ κεφάλαια ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων ἔχουσιν ἀνάγκην διὰ νὰ ἐργάζωνται, διὰ νὰ παράγωσιν· ὅταν δὲ οἱ φορολογούμενοι δὲν ἔχωσι τὰ μέσα νὰ ἐργάζωνται ὅσον πρέπει νὰ ἐργάζωνται, δὲν δύνανται δὲ ἕνεκα τούτου νὰ παράγωσιν ὅσα ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ παράγωσιν, ἡ πτώχευσις τοῦ δημοσίου ταμείου θέλει μεταποιηθῆ εἰς πτώχευσιν τῆς χώρας. Πρέπει, Κύριοι, νὰ ἴδητε καλῶς τὰ πράγματα, νὰ συνέλθητε εἰς ὑμᾶς αὐτοὺς, καὶ πάντες ὡς ἀδελφοὶ νὰ ἐργασθῶμεν νὰ σώσωμεν τὸν τόπον, ἐὰν ἔχητε αὐτὴν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχομεν καὶ ἡμεῖς. Καὶ σεῖς εἶσθε Ἕλληνες, ὡς ἐσμὲν καὶ ἡμεῖς, καὶ σεῖς πρέπει νὰ ἔχητε πατριωτισμὸν, ὡς ἔχομεν καὶ ἡμεῖς· ὅταν δὲ πρόκηται περὶ συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ διάκρισίς τις. Μὴ πλανώμεθα ἀπὸ μικρὰ συμφέροντα, ἀπὸ στιγμιαῖα αἰσθήματα, ἀπὸ ἐλαφρὰς καὶ διαβατικὰς ἰδέας. Εἰς ἡμᾶς εἶναι ἀδιάφορον, ἂν εἴμεθα ἐν τῇ ἀρχῇ, ἢ ἂν θὰ ἦσθε ὑμεῖς. Ἀλλ’ ἐὰν εἴμεθα ἐν τῇ ἀρχῇ, πιστεύσατε, ὅτι δὲν καυχώμεθα διὰ τοῦτο· εὔχομαι δὲ καὶ ὑμεῖς νὰ ἔχητε τὴν αὐτὴν γνώμην. Δὲν πρόκειται περὶ κομματικῶν ζητημάτων, δὲν πρόκειται περὶ μέσων, διὰ τῶν ὁποίων τὸ κόμμα τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ θέλει γείνῃ πολυπληθέστερον τοῦ κόμματος, τὸ ὁποῖον ὑποστηρίζει ἡμᾶς. Πρόκειται περὶ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τῆς χώρας καὶ τοῦ τόπου. Ὡμίλει ὁ κ. ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς πρό τινων ἡμερῶν περὶ στρατοῦ καὶ περὶ ὑλικοῦ πολέμου· ἐὰν δὲ στραφῶμεν εἰς τὰ ταμεῖα, θέλομεν μάθει πόσα μέσα ἔχομεν διὰ νὰ γεμίσωμεν τὰς ἀποθήκας ἐκείνας τῆς λεωφόρου Κηφισιᾶς, αἱ ὁποῖαι εἶναι κεναί. Καὶ ὁμιλεῖτε περὶ Ἑλληνισμοῦ!! Ἀλλὰ πῶς χωρίζετε τὰς ἰδέας περὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἀπὸ τὰς ἰδέας περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους; Πρέπει λοιπὸν νὰ στενοχωρηθῶμεν, πρέπει νὰ περιορίσωμεν τὰ ἔξοδα τοῦ ταμείου, ὅσον εἶναι δυνατὸν, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔχωμεν περισσεύματα, ὅσον μικρὰ καὶ ἂν ἦναι, διὰ νὰ δυνηθῶμεν τὰ περισσεύματα ταῦτα νὰ διαθέσωμεν εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, ὅπως ἔχωμεν τὸ ἑπόμενον ἔτος τὰ μέσα, ἵνα παρουσιάσωμεν περισσότερα περισσεύματα, διὰ τῶν περισσοτέρων δὲ περισσευμάτων νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπουλώσωμεν τὰς πληγὰς, τὰς ὁποίας ἀφῆκε τὸ παρελθὸν, νὰ δυνηθῶμεν νὰ πληρώσωμεν τὰς ἀποθήκας τοῦ στρατοῦ, νὰ δυνηθῶμεν νὰ ὀργανώσωμεν στρατὸν, νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀσκῶμεν αὐτόν. Καὶ σεῖς ἀνησυχεῖτε, καὶ ἐγείρετε θόρυβον, καὶ φαίνεσθε, ὅτι περιήλθετε εἰς ἀμηχανίαν, συλλογιζόμενοι, ὅτι δύναται νὰ στενοχωρηθῇ ὁ γεν. πρόξενος τοῦ Καΐρου ἢ ὁ πρόξενος τῆς Θεσσαλονίκης ἢ ὁ τῆς Βηρυττοῦ ἢ ἄλλης τινὸς χώρας, διότι ἠλαττώθη ὁ μισθὸς αὐτῶν κατὰ 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα! Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ οἱ εἰρημένοι πρόξενοι καὶ πάντες οἱ λειτουργοὶ τοῦ Κράτους θέλουσιν ἐννοήσει τὴν ἀνάγκην, εἰς τὴν ὁποίαν περιήχθημεν, τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ὅλον τὸ ἔθνος, καὶ πάντες καὶ πᾶσα ἡ φυλή. Καὶ πάντες θέλουσι προθύμως ὑποβληθῇ εἰς τὴν θυσίαν, πεποιθότες ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀποκόπτεται ἀπὸ τὸν μισθόν των, εἶναι ὀβολὸς τῆς χήρας, ὁ ὁποῖος θέλει χρησιμεύσει εἰς ἀγαθὸν σκοπὸν, εἰς εὐτυχίαν τῆς Ἑλλάδος. (Εὖγε! εὖγε! χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§240Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ ζωηρότης, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, ὑποστηρίζων τὸν νόμον τοῦ 1900, ἀποδεικνύει ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου ἔσωσε τὴν ἐξωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι ἡ ζωηρότης, μεθ’ ἧς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεστήριξε τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, ἀπέδειξεν ὅτι ὁ πράγματι συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι ἡ στοργὴ αὕτη μόνον εἰς πατέρα τοῦ νομοσχεδίου ἐπετρέπετο. Ἐγὼ, Κύριοι, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχω δικαιώματα πατρότητος οὔτε ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ 1900, οὔτε ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θέλω προσπαθήσει νὰ ἦμαι ἀπαθέστερος καὶ τοῦ κ. ἐκ Κραναίας Βουλευτοῦ καὶ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ θέλω προσπαθήσει, ἐπικαλούμενος τὴν ἀλήθειαν τὴν ἐκ τῶν ἀριθμῶν πηγάζουσαν, νὰ ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν θέσιν του. Ἐπανέλαβε καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν, καὶ εἶπεν, ὅτι ἀδίκως κατηγοροῦμεν αὐτὸν ὡς δῆθεν εἰπόντα ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν οἰκονομίαι δεκατριῶν ἑκατομμυρίων. Δὲν ἠξεύρω ἂν ταῦτα ἐλέχθησαν καὶ ποῦ ἐλέχθησαν, ἀλλὰ βεβαίως ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐγένετο μνεία δεκατριῶν ἑκατομμυρίων, καὶ κατεκρίνετο ἡ πρώην Κυβέρνησις ἐπὶ σπατάλῃ αὐτῶν τῶν δεκατριῶν ἑκατομμυρίων. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐν Βόλῳ τοὐλάχιστον ἐλέχθη, ὅτι ταῦτα ἐλέχθησαν, καὶ ὅτι, ὅπως κάμωσι περισσοτέραν ἐντύπωσιν, ἐλέχθη: «πολλαπλασιάσατε τὰ δεκατρία μὲ τὰ τέσσαρα, καὶ ἔχετε τὴν ἐκ τῆς πολυτελείας ταύτης σπατάλην πεντήκοντα δύο ὅλων ἑκατομμυρίων!» Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν ταῦτα, καὶ ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὰ ἐξ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐξοικονομήσωμεν· καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐπανελήφθη δὲ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὅτι γίνεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ οἰκονομία ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἂς ἐξετάσωμεν τοῦτο.

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον περὶ οἰκονομίας ἑνὸς ἑκατομμυρίου· εἶπον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τοῦ 1902 ὑπερβαίνει τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899 κατὰ ἓν περίπου ἑκατομμύριον.

§242Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1902 ὑπερβαίνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899 κατὰ ἓν ἑκατομμύριον, καὶ ἡ σύγκρισις τῶν δύο προϋπολογισμῶν φέρῃ διαφορὰν ἑνὸς ἑκατομμυρίου, τόσην ἔπρεπε ν’ ἀναγράψητε εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1903, διὰ νὰ ἦσθε συνεπὴς πρὸς ἑαυτόν. Ἀλλ’ ἐγώ, παραβάλλων τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 πρὸς τὸν τοῦ 1902, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων κειμένων, τὰ ὁποῖα ἔχω ἐνώπιόν μου, εὑρίσκω ὅτι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ ἔλαττον μόνον 405,000 δραχμῶν. Ὑπάρχει ἢ ὄχι, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἡ διαφορὰ αὕτη σημειωμένη εἰς τὴν σύγκρισιν τὴν μεταξὺ τῶν δύο προϋπολογισμῶν;

§243Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Συνέκρινα, κύριε ἐκ Κερκύρας Βουλευτὰ, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899 πρὸς τὸν τοῦ 1902, καὶ εὗρον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1902 ὑπερβαίνει κατὰ ἓν ἑκατομμύριον τὸν προϋπολογισμὸς τοῦ 1899. Ἡμεῖς ὅμως διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 δὲν ἐλαττοῦμεν κατὰ ἓν ἑκατομμύριον τὰ ἔξοδα ἐν παραβολῇ πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1902, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλαττώσωμεν τόσον ποσὸν, καὶ τοῦτο ἀπήντησα ἤδη εἰς τὸν κ. ἐκ Κραναίας Βουλευτὴν, εἰπὼν ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀφαιρῇ τις ὅλα τὰ ἔξοδα, ὅλας τὰς αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται εἰς τὰ ἔξοδα. Ἀφαιροῦμεν μόνον 405,000.

§244Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπὸν 405 χιλιάδας ἐπὶ ἔλαττον παρουσιάζει διαφορὰν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1903, παραβαλλόμενος πρὸς τὸν τοῦ 1902. Οὐδόλως δὲ ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι, προκειμένου περὶ οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπρόκειτο νὰ ἐπενεχθῶσιν, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εὕρισκεν ὅτι τοιαῦται οἰκονομίαι ἦσαν δυναταὶ, τὰς οἰκονομίας ταύτας ἤθελε πραγματοποιήσει. Περιωρίσθη ὅμως εἰς οἰκονομίας μόνον 405 χιλιάδων. Ἀλλὰ πρόκειται περὶ οἰκονομίας 405 χιλιάδων πραγματικῶς; Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἀνάλυσιν τῶν διαφόρων κονδυλίων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ἀφαιρέσω ἐκ τῆς διαφορᾶς ταύτης τὴν νομισματικὴν διαφορὰν, τὴν ὀφειλομένην εἰς τὸ γεγονὸς, ὅτι ἔχετε τὸ φράγκον πρὸς 1,46, ἐνῷ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1902 ὑπελογίσθη τὸ φράγκον πρὸς 1,65, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 σημειώνετε νομισματικὴν διαφορὰν ἐπὶ ἔλαττον ἀκριβῶς 187 χιλιάδων δραχμῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ αὐτὸ οἰκονομία; Εἶναι συμβεβηκὸς εὐτυχὲς, ἐπελθὸν εἰς ὑμᾶς, καὶ, ἐννοεῖται, ἐκ τοῦ συμβεβηκότος τούτου ὠφελεῖσθε. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιάσητε τὸ γεγονὸς τοῦτο ὡς ἀποτελοῦν οἰκονομίαν; Δὲν πρόκειται λοιπὸν οὔτε περὶ 405 χιλιάδων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ 405 χιλιάδων μεῖον 187,000, ἄρα περὶ 218 χιλιάδων δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν διασαλπίζετε καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας βασιζόμενοι προέβητε εἰς τὰς δηλώσεις, εἰς τὰς ὁποίας προέβητε! Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τὴν ἑσπέραν ταύτην ὀφείλει ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι τὸ ζήτημα τῆς συγκρίσεως τῶν δύο προϋπολογισμῶν, διότι δὲν συζητοῦμεν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ συζητοῦμεν τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται ἡ τροποποίησις τοῦ νόμου τοῦ προξενικοῦ τοῦ 1900· ἦτο δὲ φυσικὸν, ἐξετάζων τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὁ κύριος ἐκ Κραναίας Βουλευτὴς, νὰ προβῇ εἰς τὰς ἀναλύσεις, αἱ ὁποῖαι ἦσαν ἀναγκαῖαι νὰ γείνωσιν, ὅπως ἀποδειχθῇ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1900 δὲν ἔφερεν ἐπιβάρυνσιν δαπανῶν τοῦ Κράτους, οἵαν εὐηρεστήθητε νὰ παραστήσητε· διότι, ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1901, ἔχομεν ὅμως τὴν διαδήλωσιν τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, εἶναι γνωστὸν δ’ εἰς πάντα, ὅτι μεταξὺ τῆς διαδηλώσεως ταύτης καὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ ἡ διαφορὰ εἶναι ἐλαχίστη. Δυνάμεθα λοιπὸν, ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὴν διαδήλωσιν ταύτην, νὰ ἐπικαλεσθῶμεν τὰ ποσὰ τὰ ἐν αὐτῇ ἀναγραφόμενα, ἵνα παραβάλωμεν τὰς δαπάνας τοῦ 1901 πρὸς τὰς δαπάνας τοῦ ἔτους τοῦ προηγουμένου ἐκείνου, καθ’ ὃ ἐψηφίσθη ὁ προξενικὸς νόμος, οὗτινος νῦν ζητεῖτε τὴν τροποποίησιν· ἐκ δὲ τῆς παραβολῆς ταύτης, βασιζόμενοι εἰς τὸν ἐπίσημον πίνακα, τὸν κατατεθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, εὑρίσκομεν ὅτι ἐδαπανήθησαν, κατὰ μὲν τὸ 1901 δραχ. 820,175, κατὰ δὲ τὸ 1896, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς πάντοτε λαμβάνετε πρὸς σύγκρισιν, δρ. 693,000, ἄρα ἐδαπανήθησαν 127,175 δραχμαὶ ἐπὶ πλέον τῶν δαπανηθεισῶν κατὰ τὰ 1896. Λαμβάνω, βλέπετε, καὶ ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1896· ἀνατρέχω ἑπτὰ ἔτη ὀπίσω. Τώρα εἶναι δυνατὸν ν’ ἀμφισβητήσητε, ὅτι ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν ἐπῆλθεν αὔξησις ἐσόδων; Ὄχι. Διότι ὡμολογήσατε ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ 101,000 φράγκων, ἠγέρθη δὲ μεταξὺ ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας ἀμφισβήτησις, ἂν πρόκειται περὶ διαφορᾶς 101,000 ἢ 124,000 φράγκων. Πρὸς στιγμὴν παραδέχομαι, ὅτι πρόκειται περὶ 101,000 χρυσῶν φράγκων, καίτοι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, συμφώνως πρὸς τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐπῆλθεν αὔξησις ἐσόδων κατὰ 124,000 φράγκα· ἀλλὰ λαμβάνω τὸ ποσὸν τὸ ἰδικόν σας, καὶ ἐρωτῶ, τὰ 100,000 φρ. χρυσᾶ πρὸς 1,65 δὲν δίδουσιν 165,000 δραχμάς; 165,000 δραχμαὶ, παραβαλλόμεναι πρὸς τὴν ἐπὶ πλέον διαφορὰν, τὴν μεταξὺ τοῦ 1896 καὶ τοῦ 1901, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 127,000 δραχμὰς, εἶναι μεγαλείτερον ἢ μικρότερον ποσόν; Ἀφ’ ἑνὸς λοιπὸν ἔχομεν αὔξησιν ἐσόδων 165,000 δραχμῶν, ἀφ’ ἑτέρου ἔχομεν αὔξησιν δαπανῶν 127,000. Αὐτὰ εἶναι γεγονότα ἀναμφισβήτητα. Ἐννοεῖται ὅτι τὰ γεγονότα ταῦτα δὲν ἐπιτρέπουσι τὴν δικαιολογίαν, ὅτι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ὑπεβλήθη ἐκ λόγων οἰκονομίας· κατανοήσας δὲ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι δὲν ἠδύνατο ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, εἶπε: «Διατὶ δὲν ἐπιτρέπετε εἰς ἡμᾶς νὰ συγκρίνωμεν τὰ ἔξοδα τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὰ ἔξοδα τῆς ὅλης ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους; Διατὶ χωρίζετε τὰ ἔξοδα τῶν προξενικῶν τελῶν, καὶ ἐὰν ἔχητε αὔξησιν ἐσόδων, δὲν ἐπιτρέπετε νὰ προβῶμεν εἰς ἐλαττώσεις ἐξόδων;» Αὐτὸ εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν. Εἰς αὐτὸ ἐγὼ δὲν εἰσέρχομαι. Ἓν μόνον παρατηρῶ, ὅτι τοιαύτης οὔσης τῆς καταστάσεως, καὶ τοιούτων ὄντων τῶν ἀριθμῶν, δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, οὔτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ λησμονήσῃ, ὅτι προέβημεν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν προξενικῶν τελῶν ἵνα αὐξήσωμεν τὰς ἀποδοχὰς τῶν προξένων. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν προέβη μόνον εἰς γενικὰς θεωρίας, ὡμίλησε καὶ περὶ προγράμματος οἰκονομιῶν, ὡς εἰ ἐπρόκειτο διὰ τοιούτων οἰκονομιῶν νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς πατρίδος. Βεβαίως οὐδεμίαν δυσκολίαν ἔπρεπε νὰ ἀντιτάξωμεν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ οἰκονομιῶν πραγματικῶν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ οἰκονομιῶν, αἵτινες εἶναι μεγάλαι ἐν τοῖς προγράμμασι, μεγάλαι ἐν ταῖς ἐπαγγελίαις, ἀλλὰ μικραὶ ἐν τοῖς πράγμασι, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐπιδείξωμεν τὴν σμικρότητά των, καὶ ὑποστηρίξωμεν ὅτι οὐδὲν διὰ τοιούτων οἰκονομιῶν δύναται νὰ θεραπευθῇ. Νομίζετε ὅτι τὸ Κράτος εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ προβῇ εἰς περικοπὴν τῶν μισθῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων; λάβετε γενικὸν μέτρον, ἐλαττοῦντες ὅλους τοὺς μισθοὺς κατὰ τόσον τοῖς ἑκατόν. Νομίζετε ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τοσαύτης οἰκονομίας; καταργήσατε τὰς Πρεσβείας. Προβῆτε εἰς τοιαύτας οἰκονομίας, καὶ οὕτω θὰ παράσχητε εἰς ἡμᾶς τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τοὺς μεγάλους σκοποὺς, οὓς καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἔχωσι πρὸ ὀφθαλμῶν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ οἰκονομιῶν, οἷας προτείνετε, ἐπιτρέψατε ἡμῖν, ὅπως κατὰ τῶν οἰκονομιῶν τούτων ἐξεγερθῶμεν.

§245Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ 1896 δὲν εἶναι ἀκριβῆ. Κατὰ τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου δραχμαὶ 2,195,572.95, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 125,735.55 ἐδαπανήθησαν εἰς διατροφὴν γυναικῶν καὶ παίδων Κρητῶν προσφυγόντων εἰς τὸ ἐν Χανίοις Γενικὸν Προξενεῖον, ἑπομένως τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 ἀνῆλθον εἰς 2,069,837.40, κατὰ τὸ ἔτος δ’ ἐκεῖνο δὲν εἴχομεν διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους καὶ προξενικοὺς λαμβάνοντας μπαξίσι, κατὰ τὰς παραστάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας, ὅστις, ἂν ἐνθυμεῖτο ὅτι ὑπῆρξεν Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν θὰ ἐξεστόμιζε τοιαύτην ὕβριν καθ’ ὁλοκλήρου σώματος δημοσίων ὑπαλλήλων. Κατὰ τὸ 1902 ὅμως τὰ ἔξοδα τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου ἀνεβιβάσθησαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ εἰς δρ. 3,050,086.27, ἤτοι εἰς ποσὸν ἀνώτερον τοῦ κατὰ τὸ 1896 δαπανηθέντος κατὰ 980,248.87.

§246Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σεῖς παραβάλλετε δύο προϋπολογισμοὺς μὲ ἀπολογισμούς.

§247Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπολογισμὸν τοῦ 1902 δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ ἐδαπανήθησαν καὶ τὸ 1902 περισσότερα ἢ ὅσα προϋπελογίσθησαν, προστεθέντα διὰ πιστώσεων.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δαούτης ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 14). Θὰ λάβῃ ἄλλος τὸν λόγον;

§249ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη (θόρυβος).

§250ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ θέλω νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ εἶναι ἀργά.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλεται ἡ συζήτησις διὰ τὴν προσεχῆ Δευτέραν. (Λύεται ἡ συνεδρίασις, ὥρα 2 καὶ 30′ μ. μ. τῆς ἐπιούσης).