1903.03.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 59

Τῆς 28 Μαρτίου 1903.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι Ὕδρας διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ παντὸς μέσου ἐπιτύχῃ τὴν ἄρσιν τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς διὰ σκαφάνδρων σπογγαλιείας.

§2Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Πρὸ δύο ὡρῶν ἔλαβον καὶ ἐγὼ, ὡς καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου, τὸ ἀνακοινωθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον συνετάχθη καὶ ἐστάλη κατόπιν πανδήμου συλλαλητηρίου, γενομένου ἐν τῇ πόλει τῆς Ὕδρας. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ζητοῦσιν οἱ συμπολῖται ἡμῶν νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίως δὲ νὰ ζητήσωμεν παρ’ αὐτῆς πληροφορίας περὶ τοῦ σημείου, εἰς ὃ εὑρίσκεται τὸ σπογγαλιευτικὸν ζήτημα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχήν των ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἡ νῆσος Ὕδρα ἔρχεται νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, τείνουσα χεῖρα ἱκέτιδα, καὶ ζητοῦσα οὐχὶ ἀπαλλαγὴν φόρων ἢ ἄλλην συνδρομὴν, ἀλλὰ τὴν ἠθικὴν προστασίαν τῆς Κυβερνήσεως, προστασίαν, ἐξ ἧς ἐξαρτᾶται ἡ ὕπαρξις τοῦ τόπου ἡμῶν. Εἶναι, νομίζω, ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν οὐ μόνον τῆς Βουλῆς, οὐ μόνον τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ ἄλλων σφαιρῶν, δυναμένων νὰ ἐργασθῶσιν ἀποτελεσματικῶς ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖα διαβήματα προέβη ἡ ἐνεστῶσα Κυβέρνησις, ὅπως φέρῃ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἤθελε σώσει τὴν περίστασιν ταύτην, γνωρίζω ὅμως, ὅτι αἱ δυσχέρειαι εἶναι μεγάλαι, καὶ δὲν ὑποτιμῶ τὰς περιστάσεις, καὶ δὲν θέλω νὰ φανῶ, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, εἰς ἣν εὑρίσκομαι, ὅτι ἀποδίδω εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἀδράνειαν περὶ τὴν ἐξέτασιν καὶ ἐπιμέλειαν τοῦ ζητήματος τούτου· διότι τὸ ζήτημα τοῦτο καὶ ἄλλοτε ἀπησχόλησε τὰς Ἑλληνικὰς Κυβερνήσεις, καὶ ἄλλοτε εὑρίσκετο εἰς τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴς, καὶ μετὰ πολλῆς δεξιότητος κατώρθωσε νὰ παρακάμψῃ τὸν σκόπελον τοῦτον, καὶ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς σπογγαλιεῖς τῆς Ὕδρας νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ ἀφρικανικὰ παράλια. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος αἱ αὐταὶ δυσκολίαι ἀνεφάνησαν, κατ’ ἐντολὴν δὲ τῶν συμπολιτῶν μου μετέβην μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐκ Σπετσῶν ἰδιωτικῶς εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἵνα δώσωμεν πληροφορίας καὶ συνεργασθῶμεν μετὰ τῆς Βασιλικῆς Πρεσβείας. Ἀλλὰ δὲν εὕρομεν τὴν προστασίαν, ἣν ἀνεμένομεν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας, καὶ τὸ διάβημα ἡμῶν ἐκεῖνο ἀπέβη ἀτυχὲς, διότι ὁ ἀείμνηστος Μαυροκορδᾶτος, ὁ ὁποῖος διηύθυνε τὰ τῆς Πρεσβείας, εἶχε λάβει ἄδειαν ἀπουσίας διὰ τὸ ἐξωτερικόν. Ἐν τούτοις ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία ἐγνώριζε τὸ ζήτημα, καὶ ἂν εἰργάζετο κατ’ ἄλλον τρόπον, βεβαίως ἤθελε κατορθώσει νὰ φέρῃ τὸ ἐπιθυμητὸν ἀποτέλεσμα. Προσεπαθήσαμεν παντὶ σθένει διὰ τῶν ἀσθενῶν ἡμῶν δυνάμεων παρὰ τοῖς ξένοις νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἄρσιν, ἔστω καὶ πρόσκαιρον, τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς σπογγαλιείας, κατωρθώσαμεν δὲ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διὰ τῆς ἀποστολῆς ἑλληνικοῦ πολεμικοῦ πλοίου εἰς τὰ ἀφρικανικὰ παράλια, ἡ ἀπαγόρευσις νὰ ἔχῃ τύπον ἤπιον, καὶ συνεπείᾳ τούτου ἠδυνήθησαν οἱ συμπολῖται ἡμῶν νὰ ἐργασθῶσι, καὶ νὰ σωθῇ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην οἰκονομικῶς ὁ τόπος. Σήμερον ὅμως τὰ πράγματα εἶναι ὅλως διάφορα τοῦ παρελθόντος· ἡ ἀπαγόρευσις τῆς Ὑψηλῆς Πύλης φαίνεται ὅτι εἶναι ὁριστικωτέρα, καίτοι αἱ σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας φαίνεται ὅτι εἰσῆλθον εἰς στάδιον, ἐκ τοῦ ὁποίου πολλὰ ἠδυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ ὅμορος Ἐπικράτεια. Τὸ ζήτημα βεβαίως εἶναι δυσχερές· ἀλλ’ ὅσον δυσχερὲς καὶ ἂν ᾖναι, ὑπάρχουσι περιστάσεις, τῶν ὁποίων ἐπωφελουμένη ἡ Κυβέρνησις, δύναται νὰ ἐπιτύχῃ ἔστω καὶ πρόσκαιρον ἀποτέλεσμα διὰ τὸ τρέχον ἔτος, ἀρκεῖ νὰ χειρισθῇ τὸ ζήτημα μετὰ τῆς ἀπαιτουμένης εἰς τοιαῦτα ζητήματα λεπτότητος. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ διακρινόμενος διὰ τὸν χειρισμὸν τοιούτων ζητημάτων, ἂν δὲν ἔσπευσαν ἔτι, θέλουσι σπεύσει νὰ ἐκτελέσωσιν ὅ,τι τὸ συμφέρον τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες ἐκ τῆς σπογγαλιείας ζῶσιν, ἀπαιτεῖ. Ἐὰν ὅμως δὲν κατασταθῇ δυνατὴ, εἴτε ἐπισήμως εἴτε ἡμιεπισήμως, ἡ ἄρσις τῆς ἀπαγορεύσεως, εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖον ν’ ἀποσταλῇ πολεμικὸν πλοῖον, ὑπὸ τὴν προστασίαν τοῦ ὁποίου νὰ ἁλιεύωσι τὰ ἡμέτερα σπογγαλιευτικὰ πλοιάρια πέραν τριῶν μιλίων ἀπὸ τῆς ἀκτῆς, δηλαδὴ πέραν τῆς ζώνης ἐκείνης, ἐκτὸς τῆς ὁποίας πᾶς τις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἁλιεύῃ καὶ ἐρευνᾷ τὸν βυθὸν τῆς θαλάσσης. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀκούσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ συμπολῖταί μου ἀναφέρουσιν ἐν τῷ τηλεγραφήματι αὐτῶν, διότι ἐν συντόμῳ ἐξήγησα εἰς αὐτὴν, τί ζητοῦσιν. Εὑρίσκονται οἱ ἄνθρωποι ἐν δικαίᾳ ἐξάψει, διότι μὴ δυνάμενοι ν’ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἐργασίας των εἶναι καταδικασμένοι ν’ ἀποθάνωσι τὸν διὰ πείνης θάνατον!

§3Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὰς δικαίας ἀπαιτήσεις τῶν συμπολιτῶν μου. Μεθ’ ὅσα δὲ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξέθηκε, θὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας αὐτῆς, ὅπως παρασχεθῇ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον ἡ ἐλευθερία τῆς σπογγαλιείας εἰς τὰ παράλια τῆς Ὀθωμανικῆς Αὐτοκρατορίας. Εἶναι βέβαιον, ὅτι καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος μεγάλαι παρενεβλήθησαν δυσχέρειαι καὶ πλεῖσται προσπάθειαι κατεβλήθησαν, μέγισται δὲ ὀφείλονται χάριτες εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρωθυπουργὸν τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κ. Ἀλέξανδρον Ζαΐμην, ὅστις μετὰ περισσῆς δεξιότητος κατώρθωσε νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια πρὸς ἐλευθέραν σπογγαλιείαν· καὶ ἄλλα δὲ πρόσωπα ἀνωτέρας περιωπῆς εἰργάσθησαν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι καὶ ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἐμφορουμένη ὑπὸ τῶν αὐτῶν αἰσθημάτων, θέλει κατορθώσει καὶ πάλιν, ὥστε τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοῖα νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰ ὀθωμανικὰ παράλια καὶ ἀσκήσωσιν ἐλευθέρως τὸ ἔργον των. Ἐννοεῖται βεβαίως, ὅτι πρωτίστως πρέπει ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὰ παράλια ἐκεῖνα τὸ πλοῖον, τὸ ὁποῖον ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν στέλλεται, καὶ δὴ ἀπὸ τοῦ 1885, ὅτε τὰ κοινὰ διεχειρίζετο ὁ καὶ νῦν ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις τὸ πρῶτον ἀπέστειλε τὸ πλοῖον εἰς Ἀφρικὴν, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος θέλει πράξει τὸ αὐτό· διότι οἱ πληθυσμοὶ τῶν νήσων, μὴ ἔχοντες ἄλλον πόρον ζωῆς, ἀναμφισβητήτως θὰ περιέλθωσιν εἰς ἀπόγνωσιν εὐθὺς ὡς ἐμποδισθῇ ἡ ἁλιεία τῶν σπόγγων, ἐκ τῆς ὁποίας οὐ σμικρὰ ποσότης χρυσοῦ εἰσέρχεται εἰς τὸν τόπον. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν θ’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ποίας ἔχει πληροφορίας, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἐλπὶς νὰ μεταβῶσι τὰ σπογγαλιευτικὰ πλοῖα εἰς τὰ ἀφρικανικὰ παράλια, ἵνα ἐπιδοθῶσιν εἰς τὸ ἔργον, ἐξ οὗ τόσαι χιλιάδες ψυχῶν ἀποζῶσιν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλη χώρα, ἡ ὁποία εἶναι καθαρῶς Ἑλληνικὴ καὶ ἡ ὁποία κατὰ τύπους μόνον δὲν ἡνώθη ἀκόμη μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ἡ χώρα αὕτη προθύμως θέλει ἀφήσει ἐλεύθερα τὰ παράλιά της εἰς τὴν ἡμετέραν σπογγαλιείαν εὐθὺς ὡς ἡ Κυβέρνησις ἤθελε καταβάλει τὴν προσήκουσαν ἐνέργειαν. Ἐκεῖ νῦν ὑφίσταται νόμος ἀπαγορεύων τὴν ἐλευθέραν σπαγγαλιείαν διὰ σκαφάνδρων· ὑπάρχει ὅμως πεποίθησις, ὅτι ὁ Ἡγεμὼν τῆς χώρας καὶ ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία αὐτῆς προθύμως θέλουσι παράσχει τὴν συνδρομήν των, ὅπως νομικῶς ἐπιτραπῇ ἡ ἐλευθέρα διὰ σκαφάνδρων ἁλιεία εἰς τὰ Κρητικὰ παράλια.

§4Π. ΓΚΙΚΑΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἀπεστάλη ψήφισμα τοῦ Ὑδραϊκοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ἐν ἀπογνώσει ἕνεκα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς διὰ σκαφάνδρων ἁλιείας εἰς τὰ ἀφρικανικὰ παράλια. Ὁ λαὸς τῆς Ὕδρας ἀποτείνεται πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ, ἵνα ποιήσωνται παραστάσεις πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως αὕτη μετὰ πολλῆς φροντίδος περιβάλῃ τὸ ζήτημα τοῦτο. Πρὶν ἢ συνέλθῃ ἐν συλλαλητηρίῳ ὁ Ὑδραϊκὸς λαὸς μετέβη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ παρέστησα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ἀνάγκην νὰ καταβληθῇ μεγάλη φροντὶς διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι εἶναι βέβαιον ὅτι 30,000 περίπου ἐργάται θαλάσσης ἀποζῶσιν ἐκ τῆς σπογγαλιείας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς μετὰ πολλῆς στοργῆς περιέβαλε τὸ ζήτημα, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἔκρινα ὀρθὸν νὰ φέρω τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἡ ἐνταῦθα συζήτησις εἰς οὐδὲν δύναται νὰ συντελέσῃ, καὶ ἕνεκα τούτου δὲν ἤθελον ἀσκόπως ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλήν. Ἤδη ὅμως, ἀφοῦ ὅπως δήποτε ἤχθη τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας του καὶ δώσῃ τὰς ἀπαιτουμένας ὁδηγίας εἰς τὸν νέον πρεσβευτὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἵνα ἐπαναφέρῃ παρὰ τῇ Ὑψηλῇ Πύλῃ τὸ ζήτημα τῆς ἄρσεως τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς διὰ σκαφάνδρων σπογγαλιείας καὶ ἐνεργήσῃ συντόνως τὰ δέοντα. Ἐπίσης παρακαλῶ νὰ λάβῃ φροντίδα νῦν, ὅτε συνέρχεται ἡ Κρητικὴ Βουλή, νὰ ἐπιτραπῇ ἡ διὰ σκαφάνδρων ἁλιεία εἰς τὰ παράλια τῆς Κρήτης. Δύναται δ’ ἐπίσης νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ ζήτημα καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν Αἴγυπτον, ὥστε νὰ ἄρῃ καὶ αὕτη τὴν ἀπαγόρευσιν. Ἀλλὰ κυρίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν Ὀθωμανικὴν Αὐτοκρατορίαν, μετὰ τὰς ἰδιαζούσας φιλικὰς σχέσεις, δι’ ὧν ἐπ’ ἐσχάτων συνεδέθημεν, δύναται νὰ παραστήσῃ εἰς αὐτήν, ὅτι διὰ τῆς διὰ σκαφάνδρων ἁλιείας οὐδεμία ζημία προσγίνεται εἰς αὐτήν, ἐνῷ διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως αὐτῆς μεγάλη καταστροφὴ ἐπέρχεται εἰς τοὺς ἡμετέρους ναυτικοὺς πληθυσμούς. Τέλος δὲ νὰ διαβεβαιώσῃ τὰς εἰρημένας Κυβερνήσεις, ὅτι τὰ ἡμέτερα σπογγαλιευτικά, μὴ δυνάμενα διαρκῶς νὰ παραμένωσιν ἐν ἀνοικτῷ πελάγει, προσορμιζόμενα εἰς τουρκικοὺς λιμένας μετὰ τῶν μηχανημάτων καὶ τῶν σπόγγων, εἰς ἀπόστασιν πέραν τῶν τριῶν μιλίων ἁλιεύουσι, καὶ νὰ παρακαλέσῃ καὶ ἐπιτύχῃ νὰ μὴ ἐνοχλῶνται ἐπὶ τῷ προσχήματι ὅτι ἐντὸς τῶν τριῶν μιλίων ἡλίευσαν.

§5ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἄλλοτε οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Βουλευταὶ ἐξ Ὕδρας μὲ ἐπηρώτησαν ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, καὶ μοὶ ἔκαμαν τὴν τιμὴν νὰ ἔλθωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπου ἐν λεπτομερείᾳ τοῖς ἐξήγησα τὰ διαβήματα, τὰ ὁποῖα εἴχομεν κάμει ἐν Κωνσταντινουπόλει, ὅπως ἐπιτύχωμεν εὐάρεστον διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος. Ἔκτοτε ἐπανειλημμένως ἦλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὁ τελευταῖον ὁμιλήσας ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος κ. Γκίκας καὶ τῷ ἐξήγησα τὴν θέσιν, εἰς ἣν εὑρίσκεται τὸ ζήτημα, καὶ τῷ ἔδειξα τὰ ἔγγραφα, διὰ τῶν ὁποίων ἡ Πρεσβεία μᾶς ἀνήγγειλεν, ὅτι ἡ Πύλη ἔκαμεν ὁριστικὸν διακανονισμόν, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπαγορεύεται ἡ διὰ σκαφάνδρων ἁλιεία ἐντὸς ζώνης τριῶν μιλίων ἀπὸ τῆς ἀκτῆς· ἑπομένως μένουσιν ἐλεύθεροι οἱ σπογγαλιεῖς οἱ ἡμέτεροι νὰ ἁλιεύωσι πέραν τῶν τριῶν μιλίων. Τὸ ζήτημα λοιπὸν σήμερον εἶναι περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν θὰ γίνηται ἡ ἁλιεία ἀνενοχλήτως ἀπὸ τοὺς ἡμετέρους σπογγαλιεῖς, τῆς ἐκτελέσεως, δύναμαι νὰ εἴπω, ἂν δηλαδή, ἁλιεύοντες εἰς ἀπόστασιν τριῶν μιλίων καὶ πλέον, θὰ δύνανται ἐλευθέρως νὰ προσέρχωνται εἰς τοὺς λιμένας, εἰς οὓς πρὸς ὕδρευσιν ἢ προμήθειαν τροφῶν κλπ. θὰ ἦναι ἠναγκασμένοι νὰ προσέρχωνται, χωρὶς νὰ ὑπόκηνται εἰς πιέσεις ἢ ἄλλους ὅρους δυσαρέστους εἰς τὴν ἐπικοινωνίαν αὐτῶν. Διὰ τοῦτο καταγινόμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, ὅπως τὰ πλοιάρια, μεταβαίνοντα ἢ ἐπιστρέφοντα ἀπὸ τῆς εἰς τὸ πέλαγος ἁλιείας εἰς τοὺς λιμένας, ὦσιν ἐλεύθερα καὶ μὴ ὑπόκηνται εἰς πιέσεις. Εἰς τὸν πρεσβευτὴν δ’ ἡμῶν, πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναχωρήσαντα εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἐκ τῶν πρωτίστων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα συνέστησα αὐτῷ νὰ ἐνεργήσῃ πάσῃ δυνάμει παρὰ τῇ Πύλῃ, εἶναι ὁ κανονισμὸς αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Ὅσον ἀφορᾶ τὰ περὶ προστασίας δι’ ἀποστολῆς πολεμικοῦ πλοίου, περὶ αὐτοῦ ὁ ἐμὸς συνάδελφος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν σκέπτεται, καὶ ὑποθέτω, ὅτι ἔχει ἴσως ἀποφασίσει ἤδη, ἢ θ’ ἀποφασίσῃ συντόμως, ποῖον πλοῖον θ’ ἀποστείλῃ, ἢ ἂν θ’ ἀποστείλῃ ἓν ἢ δύο πλοῖα, ἂν παρουσιασθῇ ἀνάγκη. Ὡς πρὸς τὴν οὐσίαν δὲ τοῦ ζητήματος, ὑποθέτω, ὅτι οἱ ἡμέτεροι σπογγαλιεῖς δὲν εἶναι ἐφέτος εἰς χείρονας περιστάσεις· θὰ ἦναι ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑφ’ οὓς ἦσαν καὶ πέρυσι. Τὸ ζήτημα εἶναι, νὰ ἐπιταχύνωμεν, — καὶ περὶ τούτου δὲν δύναμαι ἀκόμη νὰ δώσω ὁριστικὴν ἀπάντησιν, — ἂν οὐχὶ ἐπισήμως, τοὐλάχιστον ἡμιεπισήμως, ὅπως δοθῶσιν αἱ εὐκολίαι, τὰς ὁποίας οἱ ναυτικοὶ πληθυσμοὶ ζητοῦσιν. — Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐξ Ὕδρας μὲ ἐννοοῦσι, διότι εἶναι ἐν γνώσει τοῦ ζητήματος.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν ἀναφορὰν πολλῶν δημοδιδασκάλων, παρακαλούντων ἵνα ἡ Βουλὴ συστήσῃ τῷ κ. Ὑπουργῷ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅπως ἡ ἐπὶ τῶν διδακτικῶν βιβλίων ἐπιτροπὴ ἐγκρίνῃ τὰς σχετικῶς κρείσσονας ἐκ τῶν ὑποβληθεισῶν αὐτῇ πρὸς διαγωνισμὸν 36 Γραμματικῶν πρὸς χρῆσιν τῶν μαθητῶν τῆς Γʹ καὶ Δʹ τάξεως τῶν δημοτικῶν σχολείων, διότι γίνεται μεγίστη κατάχρησις πρὸς ζημίαν τῶν μικρῶν μαθητῶν. Ὡσαύτως τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς Κοινότητος Καστανέας, παρακαλοῦντος νὰ ἐνεργηθῶσι τὰ νόμιμα, ὅπως παύσῃ ἡ παράνομος ὑλοτομία εἰς τὸ δάσος «Δύο ῥεύματα» τῆς κοινότητος, εἰς ὃ οὐδέποτε ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἐπέβαλε χεῖρα.

§7ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Καὶ ἐγὼ ἔλαβον τηλεγράφημα τοῦ προέδρου τῆς κοινότητος Καστανέας, παρακαλοῦντός με νὰ συστήσω εἰς τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα διατάξῃ νὰ παύσῃ ἡ παράνομος ὑλοτομία, ἡ ὁποία γίνεται εἰς τὸ δάσος Καστανέας. Τὸ δάσος τοῦτο ἀνῆκε πάντοτε εἰς τὴν κοινότητα, ἀλλὰ κατὰ τὸν γνωστὸν τρόπον, ὁ ὁποῖος κατηγγέλθη εἰς τὴν Βουλὴν τελευταῖον, ἡ ὑπηρεσία ἐκήρυξεν αὐτὸ ἐθνικὸν, καὶ προέβη εἰς ὑλοτομίαν. Ἡ κοινότης ὅμως, διεκδικοῦσα τὸ δάσος, δὲν ἐννοεῖ νὰ ἀναγνωρίσῃ κυριότητα τοῦ Δημοσίου ἐπ’ αὐτοῦ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι εἶναι ὀρθὸν, ἀφοῦ ἀκόμη δὲν ἀπεφασίσθη εἰς τίνα ἀνήκει τὸ δάσος, νὰ παύσῃ ἡ ὑλοτομία, καθόσον μάλιστα τὸ δάσος τοῦτο κεῖται πλησίον τῶν δασῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπηγόρευσε τὴν ὑλοτομίαν ἕνεκα λόγων ἀσφαλείας τοῦ Κράτους, καὶ ἑπομένως εἶναι εὔκολον νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἀπαγόρευσιν ταύτην καὶ εἰς τὸ δάσος Καστανέας.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ χήρα Μαρία Γεωργίου Μίληση, διατελέσαντος πληρεξουσίου ἐπὶ μακρὰ ἔτη, Βουλευτοῦ καὶ Ὑπουργοῦ, δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ νὰ τῇ ἀπονεμηθῇ σύνταξίς τις. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη. (Ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ Γραμματέως).

§9Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπὶ ταύτης τῆς ἀναφορᾶς ἐπεθύμουν νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ συστήσω εἰς αὐτὴν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν. Δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐκταθῶ ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου, κύριε Πρόεδρε, διότι τὰ τῆς οἰκογενείας, περὶ ἧς πρόκειται, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ, ὡς συνεργασθεὶς ἄλλοτε μὲ τὸν μακαρίτην Μίλησην, καὶ γνωρίζει ποίας ὑπηρεσίας οὗτος προσέφερεν εἰς τὸ ἔθνος, καὶ τίνα συνεπῶς δικαιώματα ἔχει ἡ χήρα αὐτοῦ. Ὥστε εἶναι δίκαιον νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὴν ἡ Βουλὴ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως κατὰ τὰ ἔτη, τὰ ὁποῖα ἀπομένουσιν εἰς αὐτὴν νὰ ζήσῃ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἀφοῦ ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τόσας ἄλλας αἰτήσεις ἐπὶ ὁμοίου ἀντικειμένου, νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς χήρας τοῦ Γεωργίου Μίληση, λαμβάνων περὶ αὐτῆς τὴν αὐτὴν πρόνοιαν, ἣν ἔλαβε περὶ τῆς χήρας Θρασυβούλου Κανάρη καὶ ἄλλων. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ σύσσωμος θέλει συστήσει τὴν αἴτησιν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§11Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ θεωρῶ καθῆκον νὰ συστήσω μετὰ πολλῆς θερμότητος τὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας Γεωργίου Μίληση. Εἶναι γνωσταὶ αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἀειμνήστου Μίληση, τὰς ὁποίας καὶ ὡς Βουλευτὴς καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς πληρεξούσιος προσέφερεν εἰς τὴν πατρίδα. Εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον ἡ χήρα τοιούτου ἀνδρὸς νὰ πένηται σήμερον; Διὰ τοῦτο συνενῶν τὰς παρακλήσεις μου μὲ τὰς τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν τῆς χήρας τοῦ Γεωργίου Μίληση καὶ ἐνεργήσῃ συντόνως τὰ δέοντα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Ἀγγελικὴ Δουκάκη δι’ ἀναφορᾶς της πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλεῖ νὰ τῇ ἀπονεμηθῇ μηνιαῖον βοήθημα. Παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ καὶ ἡ ἀναφορὰ αὕτη. (Ἀναγινώσκεται ὑπὸ τοῦ Γραμματέως). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Ἀλέξανδρος Πονηρόπουλος, Φώτιος Μοσχούλας, Β. Βουδούρης, Νικ. Λεωνίδας, Ι. Δελμοῦζος, Ν. Τσοῦχλος, Κ. Ἱερομνήμων, Δ. Ἀνδρικόπουλος ἢ Μπουκαούρης, Κωνστ. Χρηστόπουλος, Π. Πρωτοπαπαδάκης καὶ Ἐπαμ. Ἐμπειρῖκος ὑποβάλλουσι πρότασιν «περὶ τροποποιήσεως ἄρθρων τινῶν τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς». Ἡ πρότασις αὕτη θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τὴν σειράν της. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 328). Ὁ βουλευτὴς Τυρνάβου κ. Γ. Ροδόπουλος ὑποβάλλει αἴτησιν περὶ παραιτήσεως ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος.

§13Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ γείνῃ ἀποδεκτή, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὁ ἴδιος κρίνει ἀναγκαῖον ν’ ἀποχωρήσῃ.

§14Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι συνάδελφοι, πλειστάκις μέχρι τοῦδε οἱ ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου, ὡς καὶ οἱ τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, εἶχον τὴν καλωσύνην νὰ ἐκτιμήσωσι τὴν δρᾶσίν μου καὶ μοὶ ἀναθέσωσι τὴν μέριμναν περὶ τῶν κοινῶν συμφερόντων, πάντοτε δὲ προθύμως ἀπεδέχθην τὴν ἐντολὴν αὐτῶν, καὶ ὅση μοι δύναμις ἐξεπλήρωσα ταύτην. Νῦν ὅμως, ἐπειδὴ ἐντελῶς ἰδιωτικοὶ λόγοι μὲ καλοῦσι νὰ μεταβάλω ἐπαγγελματικὰς ἀσχολίας, ὡς ἐκ τούτου δὲ δὲν θὰ δύναμαι ν’ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρκῶς τοὺς συμπολίτας μου, καὶ νὰ ἐκπληρῶ δεόντως τὴν ἐντολήν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀνέθηκαν, νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ ὑποβάλω τὴν παραίτησίν μου ἀπὸ τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος. Παρακαλῶ δὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους ν’ ἀποδεχθῶσιν αὐτήν. Εὔχομαι δὲ, ὅπως οἱ ἐκλογεῖς τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου ἀντ’ ἐμοῦ ἀποστείλωσιν εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην ἄλλον ἀντιπρόσωπον, ἱκανώτερον καὶ ἀξιώτερον ἐμοῦ, καὶ δυνάμενον ἀποτελεσματικώτερον νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα αὐτῶν καὶ τὰ γενικὰ τῆς χώρας.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εὖγε! εὖγε!

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προκαλέσω τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν παραίτησιν τοῦ βουλευτοῦ Τυρνάβου κ. Γεωργίου Ροδοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ προβαίνομεν εἰς τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν μας, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἐνδίδομεν εἰς αὐτήν, κρίνω ἀναπόφευκτον νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ κανονίσωμεν τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας ἡμῶν κατὰ τὸ ὑπολειπόμενον τοῦτο διάστημα. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, δυνάμεθα νὰ παραμείνωμεν ἐργαζόμενοι καί τινας ἡμέρας τῆς ἑπομένης ἑβομάδος, διότι οἱ κύριοι Βουλευταί, ὅσοι θέλουσι ν’ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας αὐτῶν, ἵνα ἑορτάσωσι τὸ Πάσχα μετὰ τῶν οἰκείων τῶν, δύνανται ν’ ἀναχωρήσωσιν ἐντεῦθεν τὴν Πέμπτην καὶ μείνωσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των μίαν ὁλόκληρον ἑβδομάδα, καὶ τὴν μετὰ τὸ Πάσχα Πέμπτην νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν. Οὕτω θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐργασθῶμεν οὐ μόνον τὴν αὔριον, ἀλλὰ καὶ τὴν Δευτέραν καὶ τὴν Τρίτην καὶ τὴν Τετάρτην τῆς προσεχοῦς ἑβδομάδος. Εἶναι δὲ τοῦτο ἀναγκαῖον, διότι πολλαὶ ἐργασίαι μένουσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἐκκρεμεῖς. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὁ ὁποῖος πάντως εἶναι δύσκολον ἢ καὶ ἀπίθανον ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναγραφῇ καὶ ψηφισθῇ κατὰ τὰς ὑπολειπομένας ἡμέρας, καὶ μάλιστα ἀφοῦ εἶναι ἀναπόφευκτον νὰ συζητηθῶσι καὶ ψηφισθῶσι καὶ τὰ νομοσχέδια καὶ οἱ νόμοι, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ Προυπολογισμός. Δυνάμεθα ὅμως νὰ προβῶμεν εἰς συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ Προϋπολογισμὸς, οὕτω δὲ νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία θὰ ὑπολείπηται μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. Διότι μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα θέλουσι προτεθῆ εἰς συζήτησιν καὶ τὰ ὑπολειπόμενα νομοσχέδια, καὶ τὰ οἰκονομικὰ καὶ τὰ στρατιωτικὰ καὶ τὰ ἐκπαιδευτικὰ καὶ τὰ διοικητικὰ, ἴσως δὲ καὶ ἄλλα νομοσχέδια. Διὰ τοῦτο, κατ’ ἐμὴν γνώμην, δυνάμεθα νὰ συμφωνήσωμεν, ἵνα τὴν Τετάρτην τὸ ἑσπέρας λήξωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, οἱ δὲ Βουλευταὶ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ὅσοι θέλουσιν, ἐπανέλθωσι δὲ περὶ τὰ μέσα τῆς ἑπομένης τοῦ Πάσχα ἑβδομάδος.

§18Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εὐκταῖον θὰ ἦτο νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἄνευ διακοπῆς, καὶ νὰ μὴ ἀναχωρήσωμεν κατὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι μέχρι σήμερον, καθ’ ὅλην τὴν Τεσσαρακοστήν, δὲν ἠδυνήθημεν, ὡς Χριστιανοὶ καὶ ἡμεῖς, νὰ ἐπιτελέσωμεν τὰ χριστιανικά μας καθήκοντα, καὶ διὰ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι καλὸν νὰ διακοπῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἀπὸ αὔριον, ἵνα δυνηθῶμεν καὶ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ μεταβῶμεν εἰς τὰς ἐπαρχίας μας, νὰ παρακολουθήσωμεν τὰς ἱερὰς ἀκολουθίας τῆς ἑπομένης ἑβδομάδος, καὶ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα κατὰ τὰς ἁγίας ἐκείνας ἡμέρας ἐν τοῖς βαγονίοις τῶν σιδηροδρόμων, ἢ ἐντὸς τῶν ἀτμοπλοίων.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ θέλει ἀποδεχθῆ γνώμην τινά;

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, διατυπώσατε πρότασιν.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐδήλωσα τὴν ἐμὴν γνώμην, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν, ἂν ἐγκρίνῃ, νὰ ἀποδεχθῇ αὐτήν· ἤτοι νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας ἡμῶν μέχρι τῆς Τετάρτης συμπεριλαμβανομένης, τὴν Πέμπτην νὰ γείνῃ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν, ἡ ὁποία νὰ ἐξακολουθήσῃ μέχρι τῆς Πέμπτης τῆς μεθεπομένης ἑβδομάδος, τὴν δὲ Παρασκευὴν τῆς μεθεπομένης ἑβδομάδος νὰ ἐπαναλάβωμεν τὰς ἐργασίας.

§22Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι περὶ τοῦ ζητήματος τούτου δὲν πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ πρότασις καὶ νὰ ληφθῇ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς· διότι ἐννοεῖται, ὅτι τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς προθυμίας ὅλων τῶν κυρίων Βουλευτῶν. Διότι, ἂν πρόκηται νὰ ἐξακολουθήσωσι κατὰ τύπους αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης, νὰ ἐρχώμεθα ἡμεῖς ἐδῶ, καὶ ἕνεκα ἐλλείψεως ἀπαρτίας νὰ μὴ γίνηται συνεδρίασις, θέλομεν ἐνοχλήσει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι προθυμοποιεῖσθαι νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Βουλὴν μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης, καὶ οὐδὲν πρακτικὸν ἀποτέλεσμα θέλει ἐπιτευχθῆ. Νομίζω ὅτι εἶναι ἐπιθυμητὸν νὰ παραταθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ παρατηρήσω, ὅτι, καίτοι κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ἐγένοντο ἑξήκοντα συνεδριάσεις, ἐκτὸς τῆς ψηφίσεως δύο νομοσχεδίων, τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ἐκυρώθησαν αἱ μετὰ τῶν Τραπεζῶν συμβάσεις, καὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων, οὐδὲν ἕτερον ἐγένετο. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους οὐδὲν μέχρι τοῦδε ἐγένετο· ὀφείλω ὅμως νὰ παρατηρήσω, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου ἐπιβάλλεται εἰς τὸν διευθύνοντα τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς νὰ προκαλέσῃ τὴν Βουλὴν, ἵνα κατὰ προτίμησιν ἀσχοληθῇ περὶ τῶν νομοσχεδίων τῶν συναφῶν πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, ὅπως καταστῇ δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν δὲ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰ μέχρι σήμερον ὑποβληθέντα νομοσχέδια, καὶ ἐξετάσω ταῦτα ἐπισταμένως, εὑρίσκω, ὅτι ἓξ μόνον νομοσχέδια σχετίζονται μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν, ἐκ τῶν ἓξ δὲ τούτων τὰ τρία δὲν θέλουσι προκαλέσει πολλὰς συζητήσεις, διότι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ὑπηρεσιακὰ, τὰ ἕτερα τρία βεβαίως θέλουσι προκαλέσει ζωηρὰς συζητήσεις, ταῦτα δ’ εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ σχετιζόμενον μὲ τὴν μεταβολὴν τοῦ ἀστυνομικοῦ συστήματος, τὸ νομοσχέδιον τὸ μεταρρυθμίζον τὸν νόμον περὶ ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων, καὶ τὸ νομοσχέδιον τὸ προξενικόν. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα προετάσσοντο εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ συζητήσῃ καὶ ψηφίσῃ αὐτὰ, καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν αὐτῶν θὰ ἠδύνατο νὰ συζητήσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν πρὸ τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα. Ἀλλὰ τοιαύτη δὲν ὑπῆρχε διάθεσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως· διότι, καίτοι παρῆλθον ἤδη ὀκτὼ ἡμέραι, ἀφ’ ἧς ἔληξαν αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἡ ἔκθεσις αὐτῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰσέτι δὲν ὑπεβλήθη. Ἐὰν ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθὸν, βλέπομεν, ὅτι τὴν ἐπαύριον τῆς ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔληγον αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπεβάλλετο ἡ ἔκθεσις; διότι ὅ τε εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας καὶ ὁ εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας ἠσχολοῦντο εἰς τὴν σύνταξιν τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάζετο. Παρῆλθον, λέγω, ὀκτὼ ὅλαι ἡμέραι, καὶ ἡ ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν ὑπεβλήθη. Καὶ, κατ’ ἐμὲ, δὲν ἠδύνατο νὰ ὑποβληθῇ, οὐδὲ δύναται νὰ ὑποβληθῇ. Διότι, παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, πῶς εἶναι δυνατὸν ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη νὰ ὑποβάλῃ ἔκθεσιν ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ βασιζομένου ἐπὶ νομοσχεδίων, δι’ ὧν τροποποιοῦνται ἢ καταργοῦνται κείμενοι νόμοι, χωρὶς τὰ νομοσχέδια ταῦτα νὰ συζητηθῶσι, χωρὶς κἄν τινα ἐξ αὐτῶν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν; Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ τοιούτους ὅρους εἶναι ἀδύνατον νὰ γείνῃ· διότι ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτός, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ σήμερον, χωρὶς νὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶσι καὶ τὰ ἕτερα, τὰ ὁποῖα εἰσέτι δὲν ὑπεβλήθησαν, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὁποίων βασίζεται ὁ Προϋπολογισμός, ὁ Προϋπολογισμὸς αὐτὸς δὲν θὰ ἦτο παρὰ ἀντιγραφὴ τοῦ παρελθόντος Προϋπολογισμοῦ, ἀντιγραφὴ πληρεστάτη, μὲ μικρὰν ἴσως διαφοράν, καθόσον οἱ συντάξαντες αὐτὸν ἠλάττωσαν πιστώσεις τινὰς, ὁδηγηθέντες ἐκ τῆς πείρας τοῦ παρελθόντος, ἥτις ἀποδεικνύει, ὅτι ἄρθρα τινὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀφίνουσιν ἀδιαθέτους πιστώσεις. Ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν νομοσχεδίων τῶν συναφῶν πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν πᾶσα ἐπ’ αὐτοῦ ἔκθεσις οὐδεμίαν θὰ εἶχε σημασίαν. Δὲν βλέπω καμμίαν ἐπιθυμίαν, ὅπως τὰ νομοσχέδια τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν συζητηθῶσι, δὲν βλέπω δὲ τοιαύτην ἐπιθυμίαν, διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῆτε, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ προανηγγέλθησαν ὑπὸ τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ νομοσχέδιά τινα σχετιζόμενα πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, τὰ νομοσχέδια ταῦτα μέχρι τοῦδε δὲν ὑπεβλήθησαν, καίτοι μετὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ταχεῖαν ὑποβολὴν τῶν νομοσχεδίων τούτων. Ἐν τοιαύτῃ καταστάσει πραγμάτων, φρονῶ ὅτι οὐδὲν πρακτικὸν δύναται νὰ γείνῃ κατὰ τὰς τρεῖς μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης συνεδριάσεις. Ἀλλὰ, καίτοι φρονῶ τοῦτο, οὐδόλως ἀντιτείνω, ἵνα ἐξακολουθήσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης. Ἀλλὰ πρέπει νὰ παρακληθῶσιν οἱ Βουλευταὶ καὶ τῆς μιᾶς πτέρυγος καὶ τῆς ἑτέρας νὰ μὴ ἀναχωρήσωσι, διότι ἡ ἀπουσία αὐτῶν θέλει ματαιώσει τὴν ἀπαρτίαν, ἥτις καὶ σήμερον ἀκόμη δυσκόλως κατορθοῦται.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἐτήρησε τὴν προσήκουσαν τάξιν εἰς τὴν συζήτησιν, διότι ἀνεμίχθη εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰς τὴν κρίσιν ἐπὶ τῶν πιστώσεων ἢ τῶν δαπανῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐξεδήλωσε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἐσχημάτισε. Σήμερον δὲν συζητοῦμεν τὸν Προϋπολογισμόν, διὰ νὰ παραστήσωμεν, ἂν εἶναι σπουδαῖος ἢ δὲν εἶναι σπουδαῖος· οὐδὲ συζητοῦμεν, ἂν ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1903 κατ’ οὐδὲν διαφέρει ἀπὸ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1902, μολονότι οὗτος κατέληξεν εἰς προϋπολογισμὸν ἐξόδων 132 ἑκατομμυρίων, ἡμεῖς δὲ ζητοῦμεν...

§24Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο, κύριε Πρωθυπουργέ.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§26Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μοὶ ἀποδίδετε πράγματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶπον.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἴπετε, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς δὲν διαφέρει τοῦ προηγουμένου.

§28Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς ἔχει διαφορὰς, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν θὰ ἦναι πραγματικαὶ, παρὰ ἀφοῦ ψηφισθῶσι τὰ σχετιζόμενα μὲ τὸν Προϋπολογισμὸν νομοσχέδια, καὶ ὅτι, ἐπειδὴ τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν συνεζητήθησαν, ἐπειδή τινα ἐξ αὐτῶν δὲν ὑπεβλήθησαν, ἡ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ μελέτη τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰς οὐδὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ. Αὐτὸ εἶπον.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦτο ἀνάγκη νὰ ἀπευθύνητε τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἀφοῦ ἐγὼ τετράκις ὡμίλησα καὶ παρέστησα εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ συζητηθῶσι πρὸ παντὸς τὰ νομοσχέδια;

§30Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως.

§31Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπανελάβετε αὐτὸ, τὸ ὁποῖον πολλάκις παρέστησα εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἐὰν μετὰ τῶν νομοσχεδίων, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ Προϋπολογισμὸς, δὲν εἰσήχθη ἔτι τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων, τοῦτο δὲν ἐμποδίζει τὴν Βουλὴν, οὐδὲ ἡμᾶς, νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν ἄλλων νομοσχεδίων· διότι καὶ ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα, δὲν γνωρίζω διατὶ, ἐμνημόνευσεν ὁ ἐκ Κερκύρας συνάδελφος, καὶ ταῦτα θέλουσιν εἰσαχθῆ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν εἰσήχθησαν, δὲν εἶναι αἰτία, ἥτις μᾶς ἐμποδίζει νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τῶν ἄλλων νομοσχεδίων· εἶναι δὲ ἀναντίρρητον, ὅτι τὰ νομοσχέδια ταῦτα πρέπει νὰ ψηφισθῶσι πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οὐδ’ εἶπέ τις τὸ ἐναντίον. Ἑπομένως πᾶσα παράστασις ἑτέρα εἶναι περίσσεια γνώμης. Ἐὰν δὲ τὰ νομοσχέδια ταῦτα ἦναι μόνον 6 ἢ 8 ἢ 10, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται ὁ Προϋπολογισμὸς, ὅσα καὶ ἂν ἦναι, ἀνάγκη εἶναι νὰ ἐπιλάβηται αὐτῶν ἡ Βουλὴ, νὰ συζητήσῃ ἐπ’ αὐτῶν, καὶ νὰ ψηφίσῃ ὅσα ἐγκρίνῃ, νὰ ἀπορρίψῃ δὲ ὅσα δὲν ἤθελεν ἐγκρίνει. Ἀλλὰ διότι εἶναι 6 ἢ 8, τί πρέπει νὰ πράξωμεν; Φρονεῖ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς, ὅτι δὲν πρέπει διὰ τοῦτο νὰ ἐργασθῶμεν; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας παρέστησεν, ὅτι θέλει εἶσθαι μάταιον νὰ ἐρχώμεθά τινες, νὰ μὴ γίνηται ἀπαρτία, καὶ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας. Τοῦτο βεβαίως θέλει συμβῆ, ἂν δὲν συντελῆται ἀπαρτία· ἀλλ’ ἐγὼ ὑπέλαβον, ὅτι πάντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἔχουσι πλήρη συνείδησιν τῶν καθηκόντων αὑτῶν, οὐδ’ ὑπέλαβον ποτὲ, ὅτι ἤθελον ὑπάρξει Βουλευταὶ, οἵτινες θέλουσι προτιμήσει νὰ διασκεδάζωσι, παρὰ νὰ ἐκτελῶσι τὸ καθῆκόν των· καθῆκον δὲ αὐτῶν εἶναι νὰ ἐργασθῶσιν, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσιν ἡμέραι. Ἐζήτησα μόνον νὰ συμφωνήσωμεν πάντες, ὅτι ἐργάσιμοι ἡμέραι πρέπει νὰ ἦναι καὶ ἡ αὔριον καὶ ἡ Δευτέρα καὶ ἡ Τρίτη καὶ ἡ Τετάρτη. Ἐάν τινες τῶν κυρίων Βουλευτῶν δὲν συμφωνῶσιν εἰς τοῦτο, θέλουσιν εἰπεῖ τὴν γνώμην των, καὶ θέλουσι προκαλέσει μίαν τακτοποίησιν, ἕνα συμβιβασμόν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐζήτησα, ἦτο, οἱ κύριοι Βουλευταὶ, καὶ τῆς μιᾶς μερίδος καὶ τῆς ἄλλης, καὶ πασῶν τῶν πτερύγων, νὰ μείνωσι σύμφωνοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν καὶ τὴν Τρίτην καὶ τὴν Τετάρτην. Αὐτὸ ὑπέλαβον ὅτι ὤφειλον νὰ ζητήσω παρὰ τῶν κυρίων Βουλευτῶν.

§32Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐγὼ γνωρίζω ἓν καὶ μόνον, ὅτι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς διευθύνει ἡ πλειονοψηφία καὶ ὁ ἡγέτης αὐτῆς. Δὲν εἶμαι σημερινὸς εἰς τὴν Βουλήν· ἔχω πολλὰ ἔτη ἐν αὐτῇ, καὶ παρετήρησα πάντοτε ὅτι προτάσσονται τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις νομίζει ὅτι πρέπει νὰ προταχθῶσι. Συζητεῖται ὁ Προϋπολογισμὸς, ὅταν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ συζητηθῇ. Τί βλέπομεν ὅμως σήμερον; Ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὑποβαλὼν τὰ νομοσχέδια τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, οὐδέποτε ὑπέδειξεν ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ συζητηθῶσι ταῦτα, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ διευθύνων τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ὡς ἔχων τὴν πλειονοψηφίαν, οὐδέποτε ἔδειξεν ὅτι ἐπείγετο νὰ πάρῃ τὸν Προϋπολογισμόν. Ἐὰν δὲ δεχθῶμεν, ὅτι εἶναι ἀληθῆ τὰ δημοσιευόμενα εἰς τὰς ἐφημερίδας, αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν εἰς τὸν εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ μὴ ὑποβάλῃ ἔτι τὴν ἔκθεσιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἐφθάσαμεν μετὰ 58 ἡμέρας εἰς τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα καὶ δὲν ἔχομεν ἀκόμη συζητήσει τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν νομοσχέδια, ὥστε νὰ ψηφίσωμεν αὐτόν, τὸ σφάλμα δὲν εἶναι τῶν Βουλευτῶν, διότι καὶ αἱ δύο πτέρυγες ἦσαν πρόθυμοι εἰς τοῦτο, ἰδίως δὲ ἀπὸ τὴν Ἀντιπολίτευσιν οὐδὲν ἐγένετο, τὸ ὁποῖον νὰ παρακωλύῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, ἢ νὰ παραλύῃ αὐτάς. Τὸ παράπονον λοιπὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι μέχρι σήμερον δὲν ἐφθάσαμεν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ εἰς τὰ συναφῆ πρὸς αὐτὸν νομοσχέδια, δὲν εἶναι δικαιολογημένον. Ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡμεῖς δὲν θὰ ἐπροθυμοποιούμεθα νὰ συζητήσωμεν τὰ νομοσχέδια τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, ἂν τὴν πρόκλησιν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔκαμνε πρὸ 15 ἢ 20 ἡμερῶν, καθόσον γνωρίζομεν, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Κερκύρας ἐδήλωσε κατηγορηματικῶς, ὅτι εἶναι πρόθυμος νὰ παράσχῃ πᾶσαν συνδρομὴν εἰς πᾶν νομοσχέδιον καὶ εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἵνα συζητηθῶσι τὸ ταχύτερον, καὶ τὸ ἐδήλωσεν εἰς πρόσωπον ἐπίσημον τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ, ἂν δὲν λέγω ἀλήθειαν. Ἂν λοιπὸν δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν μέχρι τῆς Τετάρτης τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα εἶναι οὐσιώδη, δὲν πταίομεν ἡμεῖς· καὶ ἂν σήμερον βοηθοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὸ νὰ ψηφίσῃ ὅ,τι νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ, τὸ κάμνομεν διότι ἡ Συμπολίτευσις δὲν εἶναι πλήρης, καὶ δὲν θέλει εἶσθαι δυνατὸν νὰ γείνῃ ἀπαρτία, ἂν δὲν συντρέξῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις. Πολλάκις κατὰ τὴν συζήτησιν ἠδυνάμεθα νὰ παραλύσωμεν τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς, ἂν ἐζητοῦμεν ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου καὶ νομοσχεδίου ὀνομαστικὴν κλῆσιν· διότι, ὡς χθὲς ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία, καὶ εἰς πολλὰς περιστάσεις δὲν ὑπῆρχεν ἀπαρτία, καὶ ἐπειδὴ πολλοὶ δὲν ἔχουν δηλώσει ποῦ εὑρίσκονται, καὶ ἄλλοι ἦσαν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, βεβαίως δὲν ἤθελε προχωρήσει ἡ Βουλὴ εἰς τὰς ἐργασίας της· ἀλλ’ ἡμεῖς ἐβοηθοῦμεν μᾶλλον τὴν ἐργασίαν τῆς Βουλῆς. Κατὰ συνέπειαν νομίζω, ὅτι ἡ παράκλησις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ, διότι, μολονότι ἡ Ἀντιπολίτευσις δεικνύει πᾶσαν προθυμίαν, δὲν θὰ ἤμεθα τόσοι, ὅσοι ἀπαιτοῦνται δι’ ἀπαρτίαν, διότι ἄλλοι ἀνεχώρησαν ἤδη, καὶ ἄλλοι ἐπείγονται ν’ ἀναχωρήσουν αὔριον.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλήν, ποίαν ἔχω γνώμην περὶ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν ἐνεκάλεσα τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι δὲν εἶμαι φίλος τῶν ἐρίδων· νομίζω ὅμως, ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ἀμύνωμαι, ὅταν ἐκπληρῶ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα μου, ἀλλ’ οὐδέποτε προεκάλεσα ἔριδας προσωπικάς. Ἕκαστος δύναται νὰ πολιτεύηται ὡς θέλει, διότι ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα, καὶ ἀπέναντι τοῦ δικαιώματος τούτου ἔχει τὴν εὐθύνην, ὅταν δὲν πολιτεύηται προσηκόντως. Ἑπομένως δὲν εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκαλέσω τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ὅτι πολιτεύεται οὕτως ἢ ἄλλως. Ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις παρέσχεν ἢ δὲν παρέσχε συνδρομὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι ἐκπλήρωσις τοῦ καθήκοντος αὐτῆς, ὡς αὐτὴ τὸ ἐννοεῖ, ἐγὼ δὲ δὲν εἶμαι ἐλεγκτὴς οὔτε κήνσωρ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ πολιτεύηται ὡς θέλει· καὶ ἂν παρίσταται εἰς τὰς συνεδριάσεις, συντελοῦσα εἰς συγκρότησιν τῆς ἀπαρτίας, καὶ ἂν δὲν παρίσταται, ματαιοῦσα αὐτήν, ἐνασκεῖ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει· κριτὴς δ’ αὐτῆς εἶναι ἄλλος, ὁ λαὸς καὶ ὁ Βασιλεύς, ὄχι ἐγώ. Διὰ τοῦτο δὲν ἐνεκάλεσα τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ ἀπορῶ διατὶ ἐνόμισαν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὅτι πρέπει νὰ ἀμυνθῶσι καὶ νὰ ῥίψωσι τὸ βάρος εἰς ἡμᾶς. Ἀλλ’ ἂν ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ τρέψω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς ὡρισμένα νομοσχέδια, τὸ ἔπραξα σεβόμενος τὴν ἐλευθερίαν τῶν Βουλευτῶν, καὶ μάλιστα ὅτε ἐπρόκειτο περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα κρίνονται ὑπὸ παντὸς τοῦ κόσμου, ὅτι ἀποτελοῦσιν ἐπικουρίαν πρὸς τάξιν μεγάλην παραγωγῶν ἐν Ἑλλάδι, διότι πρὸς συζήτησιν τοῦ ζητήματος τούτου διήλθομεν ἤδη δύο ἑβδομάδας. Ἐπίσης δὲν παρεπονέθην, διότι ἐγένοντο ἀναλύσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐν ᾧ χρόνῳ δὲν συζητοῦμεν τὸν Προϋπολογισμόν· ἀφῆκα ἕκαστον νὰ ἐξωτερικεύσῃ τὰς σκέψεις του. Ἀλλὰ διὰ τῆς τακτικῆς ταύτης συνέβη νὰ ἔχωμεν 59 συνεδριάσεις μέχρι τοῦδε, καὶ νὰ ἔχωμεν ψηφίσει πέντε ἢ ἓξ μόνον νομοσχέδια. Καὶ αὐτὴν τὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐζήτησα τοῦτο ἀπὸ τὴν Βουλήν, νομίζετε ὅτι φρονῶ, ὅτι τοῦτο εἶναι χάρις, τὴν ὁποίαν ζητῶ ἀπὸ αὐτήν, ἢ εἶναι ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν ζητῶ νὰ ἐπιβάλω; Ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντά του. Ἂν ὑπάρχωσι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι πρέπει νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των, εἶναι κύριοι νὰ τὸ πράξωσιν· ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ἔχω πεποίθησιν, ὅτι πάντες ἢ οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν ἔχουν συνείδησιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, ὅτι δὲν θέλουσιν ἀντιτάξει τὰ ἴδια αὑτῶν συμφέροντα ἀπέναντι τῶν καθηκόντων αὐτῶν τῶν ἐν τῇ Βουλῇ, ἐλπίζω ὅτι θέλουσι παραιτήσει ἐκεῖνα πρὸ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχουσι, νὰ μὴ ἐγκαταλίπωσιν τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ψηφισθῶσι πρὸ τῶν ἑορτῶν, ὅπως ἐλαττώσωμεν τὸν ὄγκον τῶν ἐργασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται μετὰ τὰς ἑορτάς.

§34ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Συνεδριάζομεν ἐπὶ τρεῖς ἤδη καὶ πλέον μῆνας, καὶ δὲν ἐψηφίσαμεν παρὰ τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως μετὰ τῶν Τραπεζῶν καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων· δὲν ἐννοῶ δέ, ποῖον εἶναι τὸ κατεπεῖγον νομοσχέδιον, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παραμείνωσιν οἱ Βουλευταὶ τὴν ἑβδομάδα τῶν Παθῶν, διὰ νὰ συζητήσωμεν αὐτό. Ἐὰν ὑπῆρχε κατεπεῖγόν τι νομοσχέδιον, ἠθέλομεν ἀποφασίσει νὰ παραμείνωμεν ὅλοι ἐν τῇ Βουλῇ· ἀλλὰ μὴ ὑπάρχοντος κατεπείγοντος νομοσχεδίου, ἀφοῦ τόσος χρόνος κατηναλώθη εἰς μάτην, δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θέλει νὰ συνεδριάσωμεν τὴν Δευτέραν, τὴν Τρίτην καὶ τὴν Τετάρτην. Ἡμεῖς θέλομεν νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸ καθῆκόν μας, καὶ θέλομεν νὰ συζητήσωμεν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀφίνει τὴν Βουλὴν ἄνευ διευθύνσεως. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὡς ἀντιπρόσωπος σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, παραμένω ἐνταῦθα κυρίως διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὡραῖα! ὡραῖα!

§36ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Μάλιστα! τὸ λέγω κυρίως διὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς διευθύνων τὴν πλειονοψηφίαν, ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνωμεν διὰ νὰ συζητηθῇ τέλος αὐτὸ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον καὶ ἴδωμεν τὴν τύχην του, ἠδυνάμεθα νὰ παραμείνωμεν· ἄλλως οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ παραμείνωμεν ἐνταῦθα. Διότι περὶ τίνος νὰ συζητήσωμεν; Τὰ φορολογικὰ νομοσχέδια; Αὐτὰ τὰ συζητοῦμεν καὶ μετὰ τὸ Πάσχα. Τὸν Προϋπολογισμόν; Καὶ αὐτὸν μετὰ τὸ Πάσχα, ἀφοῦ μάλιστα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸν ψηφίσωμεν εἰς τόσον ὀλίγον χρονικὸν διάστημα, ὅσον εἶναι τὸ ἀπὸ σήμερον μέχρι τοῦ Πάσχα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δηλώσῃ, ἂν θὰ συζητηθῇ πρὸ τῶν ἑορτῶν εἰς τελευταίαν συζήτησιν τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ὅτε βεβαίως δυνάμεθα νὰ παραμείνωμεν· ἄλλως ἐγὼ τοὐλάχιστον δηλῶ, ὅτι τὴν Κυριακὴν θ’ ἀναχωρήσω.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐδήλωσα ἤδη περὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, ὅτι θεωρῶ αὐτὸ προϊὸν βουλευτικῆς πρωτοβουλίας. Ἡμεῖς οὐδὲν παρενεβάλομεν πρόσκομμα, ἀλλ’ ὅτε ἐζητήθη παρ’ ἐμοῦ νὰ υἱοθετήσω τὸ νομοσχέδιον, ἠρνήθην νὰ τὸ πράξω, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς παραγωγῆς, ἐν τῷ συμφέροντι τοῦ Κοινοβουλίου· διότι, ἂν ἀνελάμβανον τὸ νομοσχέδιον, ἤθελον ἀναλάβει καὶ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλω αὐτὸ εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς κύρωσιν μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, καὶ ἐγίνωσκον, ὅτι ὑπῆρχεν ἓν κώλυμα, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ μὲ ἐμποδίσῃ εἰς τοῦτο· ἤθελε μὲ ἐμποδίσει, οὐδὲ θὰ ἐκύρου αὐτὸ ὁ Βασιλεὺς, ἂν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐπέμενεν, ἂν ἕνεκα τούτου ὑπῆρχε φόβος, ὅτι ἤθελε καταγγελθῆ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Ὅ,τι λοιπὸν ἔπραξα, τὸ ἔπραξα κατὰ καθῆκον, ἀλλὰ δὲν ἠμπόδισά τινα νὰ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον· καὶ ἂν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐψηφίζετο καὶ ἦτο δυνατὸν νὰ κυρωθῇ, ἤθελον βεβαίως σπεύσει νὰ τὸ ὑποβάλω εἰς τὴν κύρωσιν τοῦ Βασιλέως. Ὅ,τι λοιπὸν ἔπραξα, δὲν ἦτο ἰδιοτροπία, δὲν ἦτο ἄρνησις συνδρομῆς, ἦτο καθῆκον. Διότι ἤθελον προδώσει τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἤθελον φανῆ οὐχὶ εἰλικρινὴς πρὸς τὸν τόπον καὶ τὸ Κοινοβούλιον, ἂν ἐλάμβανον τὴν σημαίαν καὶ ἐζήτουν νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ κυρωθῇ, ἂν ἐπρόκειτο νὰ καταγγελθῇ ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἡ μετὰ τῆς Ἀγγλίας σύμβασις.

§38ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι δὲν ἠθέλησε νὰ υἱοθετήσῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, καὶ ἀφῆκε τὴν Βουλὴν ἐλευθέραν, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς σταφίδος καὶ τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν, διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶχε τὸν φόβον, ὅτι, ἂν ὑπεστήριζε τὸ νομοσχέδιον, ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θὰ κατήγγελλε τὴν σύμβασιν, καὶ ἑπομένως ἀνεμένετο συμφορὰ εἰς τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς. Ἀλλὰ τότε, ἐρωτῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διατὶ νὰ ἀφήσῃ τὴν Βουλὴν νὰ ἐξαντλῆται ἐπὶ τοσαύτας συνεδριάσεις; Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠδύνατο νὰ δηλώσῃ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ὅπως εἰσήχθη, δὲν εἶναι δυνατὸν, καὶ ἂν ψηφισθῇ, νὰ κυρωθῇ, διότι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις διεμαρτύρετο, καὶ τότε ἡμεῖς δὲν ἠθέλομεν συζητεῖ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις οὐδέποτε ἐδήλωσε σαφῶς καὶ ῥητῶς, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἀποκρούει τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, οὔτε ἐδήλωσεν, ὅτι, ἂν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, δὲν θέλει τὸ ὑποβάλει πρὸς κύρωσιν εἰς τὸν Βασιλέα. Ἐὰν ἐποιεῖτο τοιαύτην δήλωσιν, βεβαίως ἡμεῖς δὲν ἠθέλομεν εἶσθαι μωροὶ, ὥστε νὰ συζητῶμεν, οὔτε ἠθέλομεν συζητεῖ πράγματα, τὰ ὁποῖα ἤθελον ἀποβῆ πρὸς βλάβην τῶν σταφιδοκτημόνων. Ἑπομένως δὲν ἐννοῶ, διατὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐννοεῖ νὰ ἐπιρρίψῃ ὅλην τὴν εὐθύνην εἰς ἡμᾶς, ὅτι θέλομεν νὰ ἐξερεθίσωμεν ὅλους τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς. Ἂν ἡ Κυβέρνησις εἶχε τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον δὲν ἔπρεπε νὰ συζητηθῇ, διότι θὰ κατηγγέλλετο ἡ σύμβασίς μας μετὰ τῆς Ἀγγλίας, ἔπρεπε νὰ κάμῃ τοιαύτην δήλωσιν ρητὴν καὶ κατηγορηματικὴν, ἵνα μὴ ἐξαντλώμεθα εἰς ἀγόνους συζητήσεις.

§39ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ ἐξηγήσω ἄλλως πως τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Καλαβρύτων, εἰμὴ ὅτι δὲν ἦτο παρὼν κατὰ τὰς δύο συνεδριάσεις, καθ’ ἃς τῇ ἐπερωτήσει συναδέλφου τῆς πτέρυγος ἐκείνης εἶπον ὅσα ἐνόμιζον ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, ἢ ὁ κ. συνάδελφος δὲν ἀνέγνω τὴν ἑπομένην τῶν συνεδριάσεων ἐκείνων τὰ πρακτικά, εἰς ἃ ἐν πλάτει περιείχοντο αἱ δηλώσεις, ἃς ἔκαμα. Θὰ παρακαλέσω τὸ Προεδρεῖον νὰ διατάξῃ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τὸν κ. συνάδελφον ἀντίτυπον τῶν δύο ἐκείνων πρακτικῶν, ἵνα οὗτος πεισθῇ, ὅτι, ὅ,τι ἀπέκειτο εἰς ἡμᾶς νὰ εἴπωμεν, τὸ εἴπομεν καθαρῶς.

§40ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἴπετε ὅτι παραστάσεις μόνον ἐγένοντο. Ἀλλὰ καὶ ἄλλοτε ἐγένοντο παραστάσεις, καὶ ἐπείσθη ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις νὰ δεχθῇ τὸ 20% ὡς ποσοστὸν τοῦ παρακρατήματος τοῦ σταφιδοκάρπου.

§41Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δι’ ὅσων εἶπε σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν ὅ,τι ἐγὼ εἶπον χθές. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἕκαστος εἶναι ἐλεύθερος νὰ πολιτεύηται, ὡς αὐτὸς νομίζει, καὶ νὰ παριστᾷ τὰ πράγματα, ὡς εἰς αὐτὸν συμφέρει· καὶ ἂν μὲν ἐγκρίνῃ ταῦτα, νὰ τὰ ἀποδέχηται, ἂν δὲ δὲν τὰ ἐγκρίνῃ, νὰ μὴ τὰ ἀποδέχηται. Ἐγὼ χθὲς εἶπον, ὅτι εἴτε ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἴτε ἄλλος ἀρχηγὸς κόμματος, εὑρισκόμενος ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει, ὀφείλει νὰ λέγῃ τὰ διανοήματά του καθαρῶς. Διότι, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγε, —καὶ ἐπειδὴ παρεμπίπτει τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ὑπεισέρχομαι εἰς τὴν συζήτησιν αὐτοῦ, —ἐὰν, λέγω, ἀπ’ ἀρχῆς ἔλεγεν ἐκεῖνα, ἅπερ σήμερον λέγει, δὲν θὰ εἶχε καὶ σήμερον ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον τὸ σταφιδικὸν ὡς πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὁπότε, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον νὰ συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀφοῦ δὲν εἶναι εὔκολον ν’ αὐξήσωμεν τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως. Ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος τῆς γνώμης του, καὶ ἀνερχόμενος τὸ βῆμα νὰ εἴπῃ: «Ἐπειδὴ δὲν συμφέρει διὰ τοὺς λόγους, οὓς ἐξέθηκα, νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ἔχω τὸ θάρρος νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν θὰ ψηφίσω αὐτό». Τοῦτο δὲν ἔπραξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· τοὐναντίον ἀπέφυγε νὰ ἐκφέρῃ σαφῆ γνώμην, ἀρνηθεὶς ψῆφον, ἐνῷ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διάφορον εἶχε πρὸς τὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ γνώμην, διότι χθὲς μᾶς ἔλεγεν, ὅτι οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοὶ διὰ τηλεγραφημάτων πρὸς αὐτὸν τὸν ἱκετεύουσιν ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Εἶπον ὅτι ἔπρεπε νὰ παύσῃ ἡ ἐκκρεμότης.

§43Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἀφοῦ μᾶς εἶπε ταῦτα ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως λέγει τὰ ἀντίθετα. Κατόπιν δ’ ἔρχεται καὶ μᾶς λέγει, ὅτι πρέπει νὰ παραμείνωμεν μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης, ὅπως ψηφίσωμεν τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον καὶ τὰ συναφῆ πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοιαῦτα, ἐνῷ γινώσκει, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι ταῦτα· ἡμεῖς ὅμως δηλοῦμεν, ὅτι θὰ παραμείνωμεν, ἵνα ἴδωμεν, ὁποία ἡ ἐργασία, ἣν θὰ προβάλῃ εἰς ἡμᾶς νὰ ψηφίσωμεν. Ἡ ἐκκρεμότης, ἥτις ἐδόθη εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ἐκ μέρους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, κατηνάλωσε 15 ὅλας ἡμέρας, θὰ καταναλώσῃ δὲ καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην, καὶ οὕτω μᾶς ὑπολείπεται μόνον ἡ Δευτέρα καὶ ἡ Τρίτη. Ἀλλ’ ὁποῖα καὶ πόσα νομοσχέδια θὰ δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμεν κατὰ τὰς δύο ταύτας ἡμέρας; Ὁ κ. Πρόεδρος ὅμως τῆς Κυβερνήσεως ἔχει καὶ ἄλλο καλόν· εἰς τοῦτο δ’ εἶναι δεξιώτατος. Δὲν χάνει ποτὲ τὴν εὐκαιρίαν ἀπὸ τοῦ νὰ λέγῃ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, — τὴν συνδρομὴν τοῦ ὁποίου ἐπικαλεῖται πάντοτε, καὶ τοῦ ὁποίου τὰ πάθη θρηνεῖ, — νὰ λέγῃ πρὸς αὐτόν: «Βλέπετε! ἐγὼ καὶ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἀκόμη πρὸ τοῦ Πάσχα, καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν Μεγάλην Ἑβδομάδα παρεκάλεσα τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ παραμείνῃ, καὶ ἠγωνιζόμην ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης, ἵνα συνεδριάσωμεν καὶ σᾶς ἀνακουφίσωμεν· ἀλλ’ ἡ Ἀντιπολίτευσις δυστυχῶς δὲν ἤκουσε!» Θέλει, ὡς συνήθως, νὰ ἐπιρρίψῃ τὰ βάρη εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, διότι συνήθισε νὰ μὴ χάνῃ ποτὲ τὴν εὐκαιρίαν τῆς δημοκοπίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας καὶ μόνης ἀγωνίζεται, χωρὶς ποτε νὰ συντρέξῃ καὶ ὑποστηρίξῃ τὰ πραγματικὰ δικαιώματα τοῦ λαοῦ καὶ τὰ συμφέροντα αὐτοῦ, ὅταν μάλιστα οὗτος εὑρίσκηται ἐν ἀπογνώσει καὶ ζητῇ τὴν ἀρωγὴν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, τῆς ὁποίας τὴν πλειονοψηφίαν διευθύνει ὁ νῦν κύριος Πρωθυπουργός. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει ν’ ἀποδείξῃ. Ἀλλ’ αὐτὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγωνται. Διὰ τοῦτο, ἐὰν νομίζῃ ὅτι ἔχει ἀνάγκην νὰ συζητήσῃ νομοσχέδιά τινα, ἂς τὰ προτάξῃ, ἵνα ψηφίσωμεν αὐτὰ, διὰ νὰ μὴ παραπονῆται, διατεινόμενος ὅτι εὑρίσκεται πάντοτε ἐν τῷ δικαίῳ, ἐνῷ ποτὲ δὲν εἶχε πραγματικῶς τοιοῦτον, ὡς μὴ ἔχων ποτὲ σαφῆ καὶ σταθερὰν γνώμην ἐπὶ τόσων σοβαρῶν ζητημάτων.

§44Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Χαίρω πολὺ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐπὶ τέλους κατωρθώθη νὰ καθορισθῇ ἓν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐν τῇ ἐμῇ μὲν συνειδήσει εἶχε λυθῆ πρὸ πολλοῦ, ὑπό τινων δὲ ἠμφισβητεῖτο ἀκόμη. Ὅτε ὑπεβλήθη ὑπό τινων ἐκ τῶν κ. κ. συναδέλφων εἰς τὴν Βουλὴν ἡ πρότασις ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι δὲν εἶχεν ἀκόμη γνώμην περὶ τούτου, καὶ παρεκάλεσεν ὅπως παράσχῃ ἡ Βουλὴ τὰ φῶτα αὐτῆς, ἵνα κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ μορφώσῃ γνώμην. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀντέταξεν εἰς τὴν πρότασιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ὑπὲρ πάντας τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ οἱ διευθύνοντες τὰ κοινοβουλευτικὰ κόμματα, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἦναι ἀρχηγοὶ αὐτῶν οὐ μόνον ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ κόμματος, ἀλλὰ καὶ ἐν ταῖς ἰδέαις, ἡγούμενοι οὐ μόνον κατὰ τὴν διεύθυνσιν τοῦ κόμματος, ἀλλ’ ἡγούμενοι καὶ κατὰ τὴν προτέραν τῶν πραγμάτων καὶ ἀκριβεστέραν καὶ σαφεστέραν ἀντίληψιν, δὲν ἀντέταξε, λέγω, ἡ Βουλὴ εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κοινοβουλευτικῶν κομμάτων πρῶτοι πρέπει νὰ ἔχωσι γνώμην πρὸς ἐπίλυσιν τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἡ κατάστασις τῆς κοινωνίας ὡς ἐπείγοντα παρουσιάζει. Ἡ Βουλὴ δὲν ἀπέκρουσε τοῦτο, ἀλλ’ εἶπεν, ὅτι ἦτο πρόθυμος νὰ συνεισφέρῃ τὰ φῶτα αὐτῆς, καὶ νὰ παράσχῃ τὰ μέσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν πρὸς μελέτην ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀπὸ δεκαετίας ἀπασχολεῖ τὸν στενάζοντα ὑπὸ τὴν πίεσιν τῶν περιστάσεων Ἑλληνικὸν λαόν· εἶπεν, ὅτι ἦτο πρόθυμος νὰ χρησιμεύσῃ ὡς διαβιβαστὴς πρὸς τὴν Κυβέρνησιν τῶν παθημάτων ἐκείνων καὶ τῶν σκέψεων ἐκείνων καὶ τῶν ἰδεῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι παρὰ τῷ λαῷ ἐπικρατοῦσι, πρὸς διόρθωσιν τῶν δεινῶν αὐτοῦ. Οὕτω δὲ ἀπετελέσθη ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἥτις παρέσχε πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχῃ, τὰ συμπεράσματα δὲ τῶν σκέψεων αὐτῆς διετυπώθησαν ἐν νομοσχεδίῳ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐζητήθη ἡ γνώμη τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῶν συμπερασμάτων τῶν προκυψάντων ἐκ τῆς ἐργασίας τῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ καὶ τότε ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε πρόσθετον φωτισμόν, οὐχὶ τὸν φωτισμὸν τὸν ἐκ τῶν συμπερασμάτων, εἰς ἃ προῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ, ἀλλά τὸν φωτισμὸν τὸν ἐκ τῆς ἀναπτύξεως ἐν τῇ Βουλῇ τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἰδεῶν καὶ τῶν κατ’ αὐτοῦ ἐπιχειρημάτων. Καὶ τον φωτισμὸν τοῦτον παρέσχεν ἡ Βουλή, ἥτις ἐξηντλήθη, συνεισφέρουσα πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ συνεισφέρῃ. Διότι αὐτὸ ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ δώσῃ ἡ Βουλή, καὶ τὸ ἔδωκε. Μετὰ τοῦτο οὐδὲν πλέον ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ ἀπὸ τὴν Βουλήν. Τὸ φῶς ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἤδη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Βουλήν. Ἔπρεπε νὰ παρασχεθῇ τὸ φῶς εἰς τὴν Βουλήν, διότι ὑπῆρχε καὶ μία ἄλλη ὄψις τοῦ ζητήματος, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδύνατο νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλή. Οἱ Βουλευταὶ ἐγνώριζον τὰ παθήματα τῶν ἐπαρχιῶν, ἐγνώριζον τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, οἱ Βουλευταὶ ἔφεραν τὰ συμπεράσματα τῆς μελέτης, ἥτις ἐγένετο εἰς τὰς ἐπαρχίας κατὰ τὴν ἀπὸ δεκαετίας διαρκοῦσαν συμφοράν, καὶ ἀνέπτυξαν αὐτὰ ἐνταῦθα. Ἀλλ’ οἱ Βουλευταὶ δὲν ἐγνώριζον τὴν διπλωματικὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Ταύτην ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἡ θέσις αὕτη τοῦ ζητήματος ἔχει σπουδαιότητα μεγάλην διὰ τὴν ὁριστικὴν διακανόνισιν αὐτοῦ. Ἡ Βουλή ἐν τούτῳ εἶχεν ἀνάγκην τῶν φώτων τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ ζητοῦσα ἀνταπόδοσιν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον παρ’ αὐτῆς ἐζητήθη καὶ τὸ ὁποῖον προθύμως αὕτη παρέσχεν, ἀλλὰ διὰ τὴν σκόπιμον ἐπὶ τοῦ ζητήματος ἐργασίαν. Διὰ ταύτην ἀπῃτεῖτο σαφής, ῥητή, καθαρὰ δήλωσις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἐγένετο βεβαίως δήλωσις — προκληθεῖσα καὶ αὐτὴ — ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῆς ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην θέσεως τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ, παρακαλῶ, ὁποῖαί τινες ἦσαν αἱ δηλώσεις; ποῖον ἦτο τὸ συμπέρασμα, εἰς ὃ προῆλθεν ἡ Κυβέρνησις; Αἱ διαμαρτυρίαι τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ν’ ἀποκλείωσι πᾶσαν ἐν τῷ μέλλοντι ἐλπίδα ἐπικρατήσεως τῶν ἰδεῶν ἐκείνων, ἃς ἀντιπροσωπεύει τὸ νομοσχέδιον; Τὸ συμπέρασμα ἦτο, ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ φραγμὸς εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ πράγματος, διότι εὑρισκόμεθα πρὸ ἀδυναμίας, ἣν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπερπηδήσωμεν. Ἔπρεπε δὲ νὰ εἴπῃ ἔκτοτε ἡ Κυβέρνησις εἰς τοὺς ἀνησυχοῦντας καὶ ἐλπίζοντας συμπολίτας μας, ἔπρεπε νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι εἶναι ματαιοπονία πᾶσα περαιτέρω συζήτησις, διότι ἡ ἐργασία αὕτη τῆς Βουλῆς θ’ ἀποβῇ ἄσκοπος καὶ περιττή. Ταῦτα ἔδει νὰ γένωνται καὶ διὰ τὸν παραιτέρω λόγον, ἵνα μὴ φανῇ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι γίνονται σκέψεις ὑπὸ τοῦ Κοινοβουλίου, αἱ ὁποῖαι βαίνουσι πρὸς ἀθέτησιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζει ἡ Κυβέρνησις ὅτι ἔχομεν ἀπέναντι ξένης Μεγάλης Δυνάμεως, Δυνάμεως ἡ ὁποία δύναται νὰ μᾶς ἐπιβάλῃ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἀπέναντι αὐτῆς, καὶ νὰ μᾶς εἴπῃ «σταματήσατε!» Τοῦτο ἔδει νὰ γένηται γνωστὸν ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ παρίσταται ἡ Βουλὴ ἡ Ἑλληνικὴ ἐργαζομένη νὰ ἀθετήσῃ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας πρώτη ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ ἀναγνωρίζει ὡς ὑφισταμένας, ἀλλὰ προσβαλλομένας διὰ τοῦ νομοθετήματος, ὃ συζητεῖ ἡ Βουλή. Ἀφοῦ ὅμως ἀφέθη εἰς τὴν Βουλὴν νὰ πιστεύσῃ, ὅτι δυνατὸν νὰ ἰσχύσῃ τὸ νομοσχέδιον, σήμερον ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις καὶ μᾶς λέγει, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ κυρώσῃ τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν γείνῃ νόμος· καὶ τοῦτο οὐχὶ διότι ἴσως ἀντίκειται εἰς τὰς ἰδέας αὐτῆς, ἀλλὰ διότι εὑρίσκεται αὕτη πρὸ ἀδυναμίας, ἕνεκα προϋφισταμένων διεθνῶν ὑποχρεώσεων. Ἀλλὰ σήμερον ἔμαθεν αὐτὰς ἡ Κυβέρνησις; Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνη αὐτὴ ἡ ὄψις τοῦ ζητήματος· εἶναι καὶ ἡ ὑπόθεσις, ὅτι αἱ μετὰ τῆς Ἀγγλίας διαπραγματεύσεις δὲν εἶχον περατωθῆ ἀκόμη, ὡς ἄφινον νὰ ἐννοηθῇ αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτε ἔλεγε πρὸς ἡμᾶς αὐτός τε καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς «δὲν ἔχομεν ψῆφον», καὶ δὲν μᾶς ἔλεγεν «ἔχομεν ψῆφον, καὶ αὐτὴ εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ μὴ γείνῃ λόγος περὶ τοῦ νομοθετήματος·» μᾶς ἔλεγε «δὲν ἔχομεν ψῆφον», οὕτω δὲ εὑρισκόμεθα ἐν ἀμφιβολία, ἂν θὰ φθάσωμεν, ἢ ὄχι, εἰς ὁριστικὴν συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐπεβάλλετο νὰ ζητηθῇ σαφῶς καὶ καθαρῶς ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ, μέχρι τέλους τῆς διεξαγωγῆς τῶν διαπραγματεύσεων; Διότι, τίνα ἔννοιαν θὰ εἶχον αἱ διαπραγματεύσεις αὗται, ἀφοῦ διὰ τῆς ἀπορρίψεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχωμεν ὅ,τι ἐσκόπουν νὰ ἐπιτύχωσιν αἱ διαπραγματεύσεις; Ἰδοὺ διατί ἐπικρίνομεν τὴν Κυβέρνησιν. Ποιούμενος δὲ λόγον περὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ περὶ τοῦ τρόπου τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐπ’ αὐτοῦ συζητήσεων, φρονῶ, ὅτι ἔχω ἐπιβεβλημένην ὑποχρέωσιν νὰ δηλώσω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς πάσης, ὅτι δυστυχῶς, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀφ’ ἑνὸς πίεσις ἐκ μέρους τῆς κοινῆς γνώμης τῶν ἐπαρχιῶν, ὡς ἠθέλησαν νὰ παραστήσωσί τινες, ἐγένετο ἀφ’ ἑτέρου ἀπόπειρα ἐνταῦθα νὰ δημιουργηθῇ καὶ ἄλλη τις πίεσις, καθ’ ἧς ἔχω ἐπιβεβλημένην τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, ὅσῃ ἐμοὶ δύναμις, — ἐννοῶ τὴν πίεσιν κακοβούλου παρεξηγήσεως τῶν ἐλατηρίων, τὰ ὁποῖα κινοῦσι τοὺς ἐνταῦθα ὁμιλοῦντας καὶ δρῶντας Βουλευτάς. — Ἐζητήθη ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου τῶν Βουλευτῶν παρ’ ἐκείνων, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ παρεξηγῶσι δολίως ταῦτα, καὶ οἱ ὁποῖοι καταβαίνουσι μέχρις ἐλατηρίων, μέχρι τῶν ὁποίων δὲν θὰ καταβιβάσω οὔτε ἐμαυτόν, διὰ ν’ ἀντικρούσω τοὺς ταῦτα διαβάλλοντας, οὔτε ὑμᾶς, διὰ νὰ μὲ ἀκούσητε...

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ προσδιορίσητε σαφέστερον τὰ πράγματα.

§46Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Αὐτὸ θὰ κάμω. Ἐλέχθη καὶ ἐγράφη ἔν τινι ἐφημερίδι, — δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὰς σχέσεις τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης πρὸς οἱονδήποτε Βουλευτήν, οὔτε νὰ ἀποδώσω πρὸς οἱονδήποτε Βουλευτὴν εὐθύνην, — ἐγράφη ὅτι ἡμεῖς οἱ ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, οἱ ὑποστηρίζοντες ἰδέας, ὑπὲρ τῶν ὁποίων συνομολογοῦσι καὶ οἱ ἀντίπαλοι ἡμῶν, ὅτι ἔχουσιν ἐξεγερθῆ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦμεν σειρὰν ἰδεῶν...

§47ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἡ ἰδική σας ἐπαρχία ἔχει ἐξεγερθῆ.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε!

§49Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρόκειται περὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ πρέπει πάντες νὰ ἐνδιαφερώμεθα.

§50Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ νὰ ἐνδιαφερώμεθα ὅπως πρέπει.

§51Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. .. ὅτι ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀντιπροσωπεύομεν ἰδέας καὶ μαχόμεθα ὑπὲρ ἰδεῶν, αἱ ὁποῖαι, ἀπὸ ἑξαετίας παραχθεῖσαι ἐξ αὐτῶν τῶν στεναγμῶν τοῦ λαοῦ, ὅτε οὐδεὶς ἄλλος ἔδιδεν εἰς αὐτὸν βοήθειαν, ἐπεβλήθησαν εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἦσαν κεκλημένοι νὰ μεριμνῶσι περὶ τῆς θεραπείας αὐτῶν, ἡμεῖς, λέγω, οἱ τοιαύτας ἀντιπροσωπεύοντες ἰδέας, ἐγράφη ἔν τινι ἐφημερίδι, ὅτι ἐνεργοῦμεν ἐπὶ τῷ συμφέροντι τῶν κερδοσκόπων!

§52Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ποῖον ἐννοοῦν; (Θορυβώδεις διακοπαί).

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων ἰσχυρῶς τὸν κώδωνα). Σᾶς παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§54Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Δὲν διαμαρτύρομαι, Κύριοι, διότι τοιαύτη μομφὴ ἐπερρίφθη, δὲν διαμαρτύρομαι διότι, δύναμαι νὰ εἴπω, ποταπὴ κατηγορία ἀπεδόθη ἀνεξέλεγκτος εἰς Βουλευτὰς μαχομένους πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν συμφερόντων τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν, ἀγωνιζομένους, καθ’ ὃ ἔχουσι καθῆκον, διὰ τὴν ἐπικράτησιν τῶν ἰδεῶν τῶν συμπολιτῶν των, δὲν διαμαρτύρομαι, λέγω, δι’ αὐτό. Δὲν μάχομαι, Κύριοι, ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ ἐναντίον τῆς παρεξηγήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπούλως ἐζήτησαν νὰ δημιουργήσωσιν, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐνέργειαν ἐμοῦ καὶ τῶν συναδέλφων ἐμοῦ, τῶν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου ἀγωνιζομένων, ὄχι! δὲν μάχομαι περὶ τούτου, ἀλλὰ μάχομαι καὶ ὀφείλω νὰ μάχωμαι, ὡς Βουλευτὴς, κατὰ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ συστήματος τούτου, τοῦ αὐτόχρημα ἐκβιαστικοῦ, ἐν τῷ κοινοβουλευτικῷ ἀνταγωνισμῷ. Ὅταν θεωρήσωμεν ἐπιτετραμμένον νὰ λέγωσιν εἰς τὸν Βουλευτὴν τὸν ἀγωνιζόμενον ὑπὲρ τῶν ἰδεῶν του: «ἢ θὰ δειχθῇς σύμφωνος πρὸς ἡμᾶς, ἢ θὰ παρεισαγάγωμεν εἰς τὴν ἐνέργειάν σου τὰ ἐναντία ἐλατήρια, τὰ καθιστῶντα ἀμφίβολον καὶ τὴν τιμήν σου ἀκόμη», τότε, Κύριοι, καθιεροῦμεν τὴν ἐκβίασιν τοῦ Βουλευτοῦ, καὶ εἰσάγομεν τὸ σύστημα τῶν ἀρχαίων ἐκείνων λῃστῶν, οἱ ὁποῖοι ἔλεγον: «ἢ τὴν ζωὴν ἢ τὸ βαλάντιον!» Ἡμεῖς λέγομεν: «ἢ τὴν γνώμην ἢ τὴν τιμήν!» (θόρυβος καὶ διακοπαί). Δὲν ὁμιλῶ, Κύριοι, περὶ τῶν συναδέλφων τῶν ἐχόντων ἐναντίας πρὸς ἡμᾶς ἰδέας· ποιοῦμαι ῥητοτάτην δήλωσιν, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν ἀντιφρονούντων συναδέλφων κατῆλθε μέχρι τοιαύτης πολεμικῆς. Ὑπῆρξαν ὅμως οἱ ἀποπειραθέντες τοῦτο ἔξω τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐγράφησαν καὶ ἐν φύλλοις, τὰ ὁποῖα ἀπολαύουσιν ἡμιεπισημότητος, διαδόσεις τοιαῦται, αἱ ὁποῖαι ἐκρίθη εὔλογον νὰ διασπαρῶσιν ἀνὰ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ τῆς «Πρωΐας», τοῦ ὀργάνου τῆς Κυβερνήσεως.

§56Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Κατὰ τῶν διαδόσεων τούτων, ἡμεῖς, οἱ μὴ ἔχοντες ἡμιεπίσημα ὄργανα, ἵνα ἀμυνθῶμεν, αἰσθανόμεθα τὴν ἀνάγκην νὰ διαμαρτυρηθῶμεν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι τὴν ἀπὸ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ βήματος διαμαρτυρίαν μας θὰ ἀκούσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, καὶ θὰ χαρακτηρίσῃ προσηκόντως τὴν τακτικὴν, κατὰ τῆς ὁποίας, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ τῆς κοινοβουλευτικῆς ἐλευθερίας, μαχόμεθα. (Χειροκροτήματα).

§57Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, θὰ ἀπορήσητε βεβαίως, πῶς ἐγὼ, Βουλευτὴς ἐπαρχίας μὴ σταφιδοφόρου, λαμβάνω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἂν οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔχουσι τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀκούσουν, θέλουσι πεισθῆ, ὅτι φρονιμώτερον ἤθελεν εἶναι, τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν νὰ τὸ διεξαγάγωσιν οἱ Βουλευταὶ τῶν μὴ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει αὑτῶν συνομολογοῦσιν, ὅτι διεξάγεται τόσον ὀξέως τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικὸν, ὥστε οὐδὲν ἄλλο πράττομεν ἢ νὰ πελαγοδρομῶμεν. Ἐπιτίθενται κατὰ τῆς Κυβερνήσεως οἱ παρακρατητικοὶ, διότι δὲν υἱοθετεῖ τὸ νομοσχέδιον τὸ προταθὲν ὑπὸ ἐπιτροπῆς Βουλευτῶν· ἀξιοῦσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ υἱοθετήσῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον κατήρτισαν Βουλευταὶ καὶ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν, χωρὶς προηγουμένως νὰ ἀναπτύξωσι τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τί σᾶς εἶπε, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις; τί σᾶς εἴπομεν ἡμεῖς οἱ ἀδιάφοροι; Συζητήσατε τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἂν πεισθῶμεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι ἐπωφελὲς, θέλομεν ψηφίσει ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀλλὰ παραμορφοῦνται οἱ λόγοι τῆς Κυβερνήσεως καθ’ ἑκάστην, καὶ πρὸ μικροῦ ἔτι παρεμορφώθησαν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐδήλωσε σήμερον, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις εἶναι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἀκριβῶς, κύριοι Βουλευταὶ, μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τότε ἤρξατο ἡ κυρία συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἀνθίσταται ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις, φρονοῦσα ὅτι προσκρούει εἰς τὴν σύμβασιν· σεῖς θέλετε διὰ τῶν συζητήσεων νὰ πείσητε τὴν Βουλὴν, νὰ πείσητε τὴν Ἀγγλικὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν προσβάλλεται ἡ σύμβασις, διότι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ ἐπιμένητε, ὅταν προσκρούῃ εἰς τὴν σύμβασιν, ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσητε τοιοῦτο νομοσχέδιον...

§58Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι δὲν προσκρούει.

§59Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Πείσατε τὴν Κυβέρνησιν διὰ τῶν συζητήσεων σεῖς, οἱ εἰσαγαγόντες τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑποστηρίζοντες αὐτὸ, πείσατε τὴν Κυβέρνησιν καὶ πάντα ἄλλον, ὅτι δὲν προσκρούει εἰς τὴν σύμβασιν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις, πειθομένη ἐκ τῶν ὑμετέρων λόγων, διαβιβάσῃ εἰς τὸν πρέσβυν τῆς Ἀγγλίας, ὅτι δὲν προσκρούει εἰς τὴν σύμβασιν, καὶ συνεπῶς ὑποβάλῃ τὸ νομοσχέδιον πρὸς κύρωσιν, ὅταν ψηφισθῇ. Ἐδῶ κεῖται τὸ ζήτημα.

§60Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἔρχηται νὰ συζητηθῇ τὴν 2αν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ὥραν, δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως ἡμεῖς νὰ ἔλθωμεν νὰ πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὑμᾶς, ὅτι ἡ διάταξις περὶ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως δὲν προσκρούει εἰς τὴν σύμβασιν τὴν ὑφισταμένην,—καὶ βεβαίως δὲν προσκρούει, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην.— Ἀλλ’ ὅταν ἐρχώμεθα νὰ συζητήσωμεν τὴν 2αν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ὥραν, καὶ ἔρχηται οἱοσδήποτε ἐκ τῶν ἐχόντων ἐναντία φρονήματα πρὸς τὰ ἡμέτερα καὶ ὑποβάλλῃ ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν εὑρίσκεται ἐν ἀπαρτίᾳ, τότε ἡμεῖς πῶς θὰ συζητήσωμεν;

§61Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπὶ τοσοῦτον ἔχουν συγχισθῆ αἱ ἰδέαι τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὥστε πρὸ μικροῦ ἤκουσα τὸν κ. Γούναρην λέγοντα, ὅτι, ἐπειδὴ ἔκαμε παραστάσεις ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας, δι’ αὐτὸ ἔπρεπε νὰ παύσῃ πᾶσα συζήτησις περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, μέχρις οὗ περατωθῶσιν αἱ διαπραγματεύσεις, αἱ διεξαγόμεναι μεταξὺ τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τοῦ πρέσβεως τῆς Ἀγγλίας, ἐνῷ τοὐναντίον, διότι ἐγένοντο αἱ παραστάσεις, ἔπρεπε νὰ σταματήσουν αἱ διαπραγματεύσεις, ἵνα ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις. Τοῦτο ἀναφέρω ὡς παράδειγμα, ἵνα ἀπεικονίσω τὴν σύγχυσιν, ἡ ὁποία κατέχει τοὺς Βουλευτὰς τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ὁ κ. Γούναρης σᾶς εἶπεν ὅτι, «ἀφοῦ ἀνεφύη τὸ ζήτημα τῶν παραστάσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, καὶ μέχρις ὅτου περατωθῶσιν αἱ περὶ τούτου διαπραγματεύσεις, παύσατε τὴν συζήτησιν», ἐνῷ τὸ ἐναντίον ἔπρεπε νὰ γείνῃ, νὰ παρακαλέσῃ τὴν Κυβέρνησιν νὰ σταματήσῃ τὰς διαπραγματεύσεις καὶ νὰ ἐξακολουθήσητε τὰς συζητήσεις, διὰ νὰ πείσητε τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, ὅτι δὲν προσκρούει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀγγλίας. Τοῦτο συμβουλεύω ὑμᾶς· νὰ συζητήσητε τὸ νομοσχέδιόν σας, ἵνα πείσητε καὶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ ἡμᾶς, ὅτι δὲν προσκρούει τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν σύμβασιν, καὶ ἂν πράγματι μᾶς πείσητε, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, βεβαίως θέλει ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον καὶ κυρωθῆ.

§62Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν ἔχω τὴν τιμὴν, Κύριοι, νὰ ἀνήκω εἰς σταφιδοφόρον ἐπαρχίαν, ἀλλὰ παρακολουθῶ μετ’ ἐνδιαφέροντος τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, διότι τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος εἶναι πανελλήνιον, ἠπόρησα δὲ πρὸ μικροῦ, ἀκούων τοὺς ἀξιοτίμους κ. συναδέλφους διατεινομένους ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔσπευσεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ δηλώσῃ, ὅτι παραστάσεις τῇ ἐγένοντο ἐκ μέρους τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως κ. Θεοτόκης, ὁμιλοῦντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἐδήλωσαν, ὅτι μετὰ τὰς παραστάσεις τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως ματαιοπονία εἶναι ἡ περαιτέρω συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐγὼ εἶχον ἀντίθετον γνώμην. Ἐφρόνουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ τὸ νομοσχέδιον καὶ νὰ συζητηθῇ εὐρέως, ἵνα ἐκλείψωσιν αἱ ἐπικρατοῦσαι ἰδέαι, ὅτι ἐπάναγκες εἶναι νὰ αὐξηθῇ τὸ ποσοστὸν τῆς παρακρατήσεως. Δὲν εἶναι δὲ ἀκριβὲς τὸ λεγόμενον, ὅτι σύμπαντες οἱ πληθυσμοὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἔχουσιν ἀναστατωθῆ καὶ ζητοῦσι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου· τὸ ἐναντίον συμβαίνει· εὐάριθμοι εἶναι ἐκεῖνοι οἱ πληθυσμοὶ, οἵτινες ζητοῦσι τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Διότι, ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Κορινθία, ἡ Αἰγιάλεια, μέρος τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἡ Μεσσηνία καὶ ἅπασαι αἱ ἐπαρχίαι τῆς Ἑπτανήσου αἱ σταφιδοφόροι ἀντιτίθενται...

§63Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἴδητε τὰ τηλεγραφήματα καὶ κατόπιν νὰ ὁμιλῆτε οὕτω.

§64Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶδον τόσα καὶ τόσα! Τὰ πλεῖστα τῶν τηλεγραφημάτων τούτων εἶναι βεβαίως ὑπὲρ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ὑπάρχει πληθὺς ἐπίσης τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα ἀντιτάσσονται εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Καὶ εἴδομεν μὲν ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἵτινες ἔλαβον παρὰ τῶν ἐκλογέων των ἐντολὴν νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν θέσιν των ἐν τῇ Βουλῇ καὶ νὰ ἀπέλθωσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν συνεζητεῖτο καὶ δὲν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἴδομεν ἐπίσης, ὅτι οἱ πληθυσμοὶ τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας ἠπείλησαν, ὅτι ἤθελον ἔλθει εἰς Ἀθήνας καὶ ὅτι ἤθελον ἀντιταχθῆ διὰ τῆς βίας, ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ἤμην καὶ εἶμαι ἀντίθετος οἱασδήποτε παρακρατήσεως· ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τὰς γνώμας τῶν κυρίων συναδέλφων, καὶ παρηκολούθησα τὰς γνώμας αὐτῶν, δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, ὅτι ἀδικαιολόγητος εἶναι ἡ ἐπέκτασις τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως, διότι φρονῶ, ὅτι αὕτη ζημίαν καὶ ἴσως καταστροφὴν ἤθελεν ἐπιφέρει εἰς τὸ ἡμέτερον προϊὸν ἐν ταῖς Ἀγγλικαῖς ἀγοραῖς, ὅπου κυρίως εἶναι ἡ μεγάλη κατανάλωσις τοῦ ἡμετέρου προϊόντος· ὅτε δὲ ὡμίλει ὁ ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Γούναρης, ἔσπευσα νὰ διακόψω αὐτὸν καὶ νὰ ἐκφράσω τὸν φόβον, μήπως διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ζητοῦνται, ἀντὶ νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ ἀγαθὸν, ἠθέλομεν ἐπιφέρει καταστροφήν. Καὶ ἀνέφερα τὸ πάθημα, ὅπερ συνέβη εἰς τὴν σταφίδα τῆς Ἱσπανίας. Ἀλλ’ ἠδυνάμην καὶ ἄλλα παραδείγματα πλεῖστα νὰ ἀναφέρω· διότι τὸ αὐτὸ συνέβη καὶ εἰς τὸν σῖτον τῆς Ρωσσίας, ὅτε ἀπηγορεύθη ἡ ἐξαγωγὴ αὐτοῦ ἐκ Ρωσσίας εἰς Ἀγγλίαν. Τότε οἱ Ἄγγλοι εὗρον ἄλλας ἀγορὰς, εὗρον τοὺς σίτους τοῦ Περσικοῦ κόλπου, εὗρον τὴν παραγωγὴν τῆς Ἀμερικῆς, καὶ ὅτε ἠθέλησε καὶ ἐπεδίωξεν ἡ Ρωσσία νὰ εἰσαγάγῃ τὸν σῖτον αὐτῆς εἰς τὰς Ἀγγλικὰς ἀγορὰς, ἦτο ἀργὰ πλέον· αἱ ἀγοραὶ εἶχον κλεισθῆ δι’ αὐτόν! Τοιοῦτόν τι ἐφοβήθην καὶ ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης καὶ ἐκ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν περὶ τῶν παραστάσεων τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως, ἐσχημάτισα δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ καταψηφισθῇ, καὶ θὰ καταψηφισθῇ βεβαίως· ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν ψηφοφορίαν δὲν ἠδυνήθη νὰ συγκεντρώσῃ οὔτε τὰς ψήφους τῶν Βουλευτῶν τῶν καταγομένων ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Ἐν τούτοις ὅμως, μολονότι εἶχον τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω πάσας τὰς γνώμας, ὅπως διὰ τῶν συζητήσεων τούτων διαφωτισθῶσι καὶ οἱ λαοὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες ζητοῦσι τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι κακῶς ζητοῦσι τοῦτο, καὶ ὅτι, ἀντὶ νὰ ὠφεληθῶσι, τοὐναντίον πολὺ θὰ ζημιωθῶσι, διότι θὰ κλεισθῶσιν εἰς τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος αἱ θύραι τῆς Ἀγγλικῆς ἀγορᾶς.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον. Κατόπιν ἔρχεται ὁ κ. Παναγιωτόπουλος, ἀκολούθως ὁ κ. Μερλόπουλος, καὶ μετὰ τοῦτον ὁ κ. Στάης. Ἀλλ’ ὁ κύριος Γεράκης ἔχει τι σχετικὸν νὰ εἴπῃ ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ.

§66Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, καίτοι ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἀπήντησε, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον, ἐπειδὴ ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ ἐπερώτησιν πρὸς αὐτόν, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν πράγματι ὁ πρέσβυς τῆς Ἀγγλίας ἔκαμε παραστάσεις, ὅτε ἐπληροφορήθη, ὅτι πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, δι’ οὗ ζητεῖται νὰ καθιερωθῇ τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, ἔχω, λέγω, καθῆκον νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι πράγματι παραστάσεις τοιαῦται ἐγένοντο, καὶ ὑπέδειξεν, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου. Ὑποδεικνύων δὲ τοῦτο, μᾶς ἔλεγεν, ὅτι, ἂν ἐξακολουθήσωμεν ὑποστηρίζοντες τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιψηφίσωμεν αὐτό, οὐδὲν ἄλλο θὰ κατορθώσωμεν ἢ νὰ κλείσωμεν τὰς πύλας τῆς ἀγορᾶς τοῦ Λονδίνου· κλειομένων δὲ τῶν πυλῶν τούτων, πλήρης θὰ ἐπέλθῃ καταστροφὴ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, καὶ συνεπῶς μεγάλη ζημία τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλα ταῦτα, δυστυχῶς, οἱ κύριοι παρακρατητικοὶ ἐπέμειναν, χωρὶς ὅμως νὰ ἔλθωσι νὰ ὑποστηρίξωσι τὰς ἰδέας αὐτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου. Ἠναγκάσθην νὰ ἀναπτύξω τὴν ἐμὴν γνώμην, ἀλλ’ οὐδεὶς ἦλθε νὰ μὲ ἀντικρούσῃ. Ἐγκαταλείψαντες δὲ τὸν λόγον πάντες οἱ μετ’ ἐμέ, ἐζήτησαν μόνον νὰ ὑφαρπάσωσι τὴν ἐπιψήφισιν τῆς διατάξεως ἐκείνης τοῦ νομοσχεδίου, τῆς περὶ τοῦ ἀπεριορίστου τοῦ παρακρατήματος. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ ἀπέρριψε τὸ ἀπεριόριστον. Μετὰ τοῦτο οἱ κύριοι παρακρατητικοί, ἐν γνώσει πάντοτε ὅτι παραβλάπτονται τὰ συμφέροντά μας, ἐζήτησαν τὴν ἐπιψήφισιν ποσοστοῦ 30%, ἀλλ’ ἀπερρίφθη καὶ τοῦτο εὐτυχῶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὡς ἀπερρίφθη κατόπιν καὶ τὸ 25%, εἰς τὸ ὁποῖον ἐν τέλει κατέφυγον. Τώρα ζητοῦσι παρὰ τῆς Βουλῆς τὸ 24%. Ἀλλὰ, Κύριοι, νομίζω ὅτι, ἂν χθὲς τὸ ἑσπέρας εὑρέθησαν ἐξ ἡμῶν 68 νὰ δώσωσι ψῆφον ὑπὲρ τῆς τροπολογίας ἐκείνης, τὴν ἑσπέραν ταύτην πάντες, λαμβάνοντες γνῶσιν ὁριστικὴν πλέον τῶν δηλώσεων τῶν γενομένων σήμερον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου καὶ σεβαστοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω πεποίθησιν ὅτι θὰ καταψηφίσωσιν αὐτό.

§67ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§68Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς παρακαλοῦμεν τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ μὴ ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, ἀλλὰ νὰ μείνωσιν ἐργαζόμενοι ἐν τῇ Βουλῇ μέχρι τῆς Τετάρτης, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ψηφίσωμέν τινα τῶν νομοσχεδίων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ οὕτως ἐλαττώσωμεν τὸν μέγαν ὄγκον τῆς ἐργασίας, τὴν ὁποίαν ἀφίνομεν ἐκκρεμῆ διὰ τὰς μετὰ τὸ Πάσχα συνεδριάσεις. Τὰ νομοσχέδια τὰ συνδεόμενα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι πολλά, — ἀνέρχονται εἰς 16 ἢ 17, — ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μὲ τὴν πολιτικὴν ὑπόστασιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀποτελοῦσι τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, καὶ τῶν νομοσχεδίων δὲ τούτων ἡ ἀπόρριψις θέλει φέρει Ὑπουργικὴν κρίσιν, ὡς θέλει φέρει τοιαύτην καὶ ἡ ἐπίμονος ἀποφυγὴ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν αὐτῶν.

§69Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ ἠπόρησα ἀληθῶς μὲ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ μὲ τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ νὰ παραμείνῃ ἡ Βουλή, ἵνα ἐργασθῇ ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλε· καὶ ἠπόρησα περὶ τούτου, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς διευθύνει ἡ Κυβέρνησις, εἶναι δὲ γνωστὸν ἐξ ὅλης τῆς προηγουμένης ἱστορίας τοῦ Κοινοβουλίου, ὅτι, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησεν ἵνα ἡ Βουλὴ ἐργασθῇ, ἡ Βουλὴ εἰργάσθη· εἶναι γνωστὸν ἔτι καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας τῆς παρούσης Βουλῆς, ὅτι, ὁσάκις ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ προκληθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἐπὶ νομοσχεδίων, ἡ Βουλὴ ὑπήκουσε. Καὶ ἔχομεν πρόσφατον τὴν ἀπόδειξιν· ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καὶ ἡ σύμβασις ἐψηφίσθη. Οὕτως, ἐὰν θέλῃ, θὰ κατορθώσῃ καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ βραχὺ χρονικὸν διάστημα νὰ ψηφισθῶσιν ὅσα θέλει νομοσχέδια. Ἔχομεν πάντες ὑποχρέωσιν, μετὰ τὰς δηλώσεις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ, νὰ δηλώσωμεν, ὅτι προθύμως θέλομεν παραμείνει ἐνταῦθα καὶ παράσχει τὴν συνδρομὴν ἡμῶν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις φέρῃ εἰς πέρας τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβεν, ὅπως μὴ λεχθῇ, ὅτι παρενεβλήθη οἱονδήποτε κώλυμα. Συμφώνως δὲ πρὸς τὰς ἰδέας ταύτας, ποιοῦμαι, ὅσον ἀφορᾷ τοὐλάχιστον ἐμὲ, τὴν δήλωσιν, ὅτι θέλω ἐξυπηρετήσει πιστῶς τὴν θέλησιν τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι μετὰ πεποιθήσεως φρονῶ, ὅτι οὐδὲν θέλει κατορθώσει κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας· ἀλλὰ περὶ τούτου ἀδιαφορῶ.

§70Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§71Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πρόκειται νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ θέματος οἱουδήποτε· ὀφείλω μόνον νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον κ. Γούναρην δι’ ὅσα εἶπεν, ὑπαινισσόμενος ἴσως ἡμᾶς.

§72ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι!

§73Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, λέγω, ὅτι ὅλον αὐτὸν τὸν θόρυβον δὲν ἐγέννησαν οἱ κτηματίαι, οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται ἴσως τὴν ζημίαν, ἥτις ἐπέρχεται εἰς αὐτοὺς, ἢ ὑποφέρουσιν ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ οἱ ὁποῖοι ἐν τούτοις μένουσιν ἥσυχοι, ὑποφέροντες ἀγογγύστως, ὅ,τι ὑποφέρουσιν· ἀλλ’ ὑπάρχουσι μερικοὶ προπωληταὶ τῆς σταφίδος, κερδοσκόποι, οἱ ὁποῖοι ἐγέννησαν καὶ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως καὶ τὸ ζήτημα νῦν τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοστοῦ τοῦ παρακρατήματος. Αὐτοὶ εἶναι κάτοχοι τοῦ σταφιδοκάρπου, θέλουσι δὲ νὰ κερδοσκοπήσωσιν ἐπὶ τῆς καταστάσεως ταύτης· εἶναι κάτοχοι τῶν δελτίων τῆς παρακρατήσεως, καὶ πάντα τρόπον μετέρχονται, ὡς εἶναι σύνηθες εἰς τὸ ἐμπόριον, πᾶν μέσον πρὸς ὑπερτίμησιν τῶν τιμῶν. Ἐμέμφθησαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Προέδρου, ὅτι ἐξ ἀρχῆς δὲν ἔθεσαν φραγμὸν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, Κύριοι, δὲν περιλαμβάνει μόνον τὴν αὔξησιν τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως· εἶναι καὶ πολλὰ ἄλλα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ δώσῃ τὴν δέουσαν προσοχὴν, διότι ἐν τοῖς κατόπιν ἄρθροις ἔγκειται τὸ ζήτημα τὸ σταφιδικόν. Πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι οὔτε ἡ αὔξησις τῆς παραγωγῆς οὔτε ἄλλος τις λόγος συντείνει τόσον εἰς τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν, ὅσον ἡ κακὴ διαχείρισις τοῦ ἐμπορεύματος τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος οἱ προπωληταὶ, αὐτοὶ ἔφεραν, Κύριοι, τὴν κατάπτωσιν τῶν τιμῶν. Δὲν ἔχω πρόχειρον ἐπιστολὴν ἐξ Ἀγγλίας ἐντίμου μέλους ἐντιμοτάτου οἴκου, καὶ πρὸ τῆς Ἐπαναστάσεως ὑφισταμένου, ἵνα σᾶς ἀναγνώσω αὐτὴν καὶ μάθητε, ποῖοι οἱ λόγοι, οἵτινες ἔφεραν τὴν σημερινὴν κατάστασιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Πρῶτος λόγος εἶναι, ὅτι αὐτοὶ οἱ ἀνεύθυνοι προπωληταὶ, χωρὶς νὰ ἔχωσιν οὐδὲ κόκκον σταφίδος εἰς ἀποθήκας, χωρὶς νὰ ἔχωσι κεφάλαια, προπωλοῦσιν ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφίδος· καὶ ἂν μὲν ἡ προπώλησις ἀποβῇ πρὸς ὄφελος αὐτῶν, ἔχει καλῶς· ἄλλως, ἂν ἀποβῇ πρὸς ζημίαν των, δὲν ἔχουσι νὰ χάσωσι τίποτε. Διὰ τοῦτο τὰ πρῶτα ἐμπορικὰ καταστήματα, τὰ ἀπολαμβάνοντα φήμης εὐρωπαϊκῆς, περιώρισαν τὰς ἐργασίας των, ἢ ἔπαυσαν τὰς ἐργασίας των, διότι δὲν δύνανται νὰ ἐμπορευθῶσι καθ’ ὃν τρόπον ἐμπορεύονται ἀνευθύνως οἱ προπωληταί. Δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος δὲν ἀποστέλλεται εἰς χεῖρας καταλλήλους, ἵνα τὸν ἐμπορευθῶσιν· ἀποστέλλεται ὁ καρπὸς ἐκεῖ, καὶ δὲν δύναται νὰ κρατήσῃ τὰς τιμάς, ὅταν δὲ εὑρεθῇ μία τιμὴ ἀνταποκρινομένη εἰς τὰ τραβήγματα, τὰ ὁποῖα ἔκαμαν, ἀθρόως τὸν πωλοῦσιν, ἀδιαφοροῦντες ἂν ἐκπέσῃ ἡ τιμή, καὶ εἰς ποῖον βαθμὸν θὰ ἐκπέσῃ. Αὐτὰ, Κύριοι, εἶναι τὰ ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ σκεφθῇ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ λάβῃ μέτρα πρὸς πρόληψιν τῆς ἐκπτώσεως τῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου σπουδαῖον δὲ, κατ’ ἐμέ, μέτρον εἶναι ν’ ἀφομοιωθῇ ὁ δασμὸς τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν μὲ τὸν τῆς Ἀνατολῆς. Ἐὰν τοῦτο ἐπιτευχθῇ, θὰ ἦναι δυνατόν, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, νὰ πωληθῇ τὸ παρακράτημα πρὸς 150–160 δραχμὰς τὴν χιλιάδα. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ποσοστὸν τοῦ παρακρατήματος, τοῦτο, ὅσον καὶ ἂν αὐξηθῇ, οὐδόλως θὰ ὠφελήσῃ εἰς τὰς τιμὰς τοῦ σταφιδοκάρπου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀσημακόπουλε, μὲ συγχωρεῖτε· δὲν εἰσήλθομεν ἀκόμη εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου.

§75Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὡμίλησα ἐπ’ αὐτοῦ. Ἄλλως δὲ μέχρι τοῦδε τί συζητοῦμεν;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βλέπω ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις νὰ ἐξακολουθήσωσιν αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς προσεχοῦς Τετάρτης, κατὰ τὸ ἐφικτόν.

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως ἑνὸς δωδεκατημορίου διὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον, διότι ἔχομεν σήμερον 28 Μαρτίου.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴν νὰ συνέλθῃ ἀμέσως μετὰ τὴν διακοπήν, ὅπως συντάξῃ καὶ ὑποβάλῃ τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν. Τὸ νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μετὰ δὲ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει ἐγγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 329.)

§79Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Λεβαδείας κυρίου Μπουφίδου περὶ τῶν ἐργασιῶν τῶν Δικαστηρίων. Ἐπίσης καταθέτω τὴν δικογραφίαν, τὴν ζητηθεῖσαν ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Αἰγίνης κ. Καναβαριώτου, τὴν σχετικὴν πρὸς τὴν κατὰ Ἀθανασίου Εὐταξίου κατηγορίαν ἐπὶ συκοφαντίᾳ διὰ τὴν ὑπόθεσιν τῶν μεταλλείων Λοκρίδος κλπ.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ μᾶς ἔλειπε!

§81Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εὐχαριστῶ, διότι ἐπὶ τέλους εὐηρεστήθητε νὰ τὴν καταθέσητε. Ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ καὶ αὐτὸς τὰς ζητηθείσας πληροφορίας, ὅπως δυνηθῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγίνης νὰ λάβῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν.

§82Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ. Ἡ βραδύτης τῆς προσκομίσεως τῆς δικογραφίας προῆλθε διότι ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀντιγραφῶσι καταθέσεις μαρτύρων κλπ., ἵνα μὴ κατατεθῶσι τὰ πρωτότυπα· ἀλλ’ ὀφείλω νὰ δηλώσω ἀπὸ τοῦδε, ὅτι δὲν εἶναι πλήρης ἡ δικογραφία, ὅσον ἀφορᾷ τὰς καταθέσεις τῶν μαρτύρων, διότι τινὲς τῶν καταθέσεων περιλαμβάνονται εἰς ἄλλην δικογραφίαν, ἥτις εἶναι ἐκκρεμὴς, καὶ ἐκ τῆς ὁποίας δὲν δύνανται νὰ ἐξέλθωσι καὶ προσκομισθῶσι.

§83Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εὐχαριστῶ πολὺ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν κατάθεσιν τῆς δικογραφίας ταύτης. Παρακαλῶ δὲ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσῃ τοὺς φακέλους τοὺς ἀφορῶντας τὴν περιβόητον αὐτὴν ὑπόθεσιν τῶν μεταλλείων. Ἐὰν δὲν ἦναι δυνατὸν τοῦτο, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ τὸν παρακαλέσω νὰ διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐξετάσεως τῶν ἐγγράφων τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν μεταλλείων κ. Σούτσου. Ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων παρεκάλεσε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διορίσῃ μίαν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία νὰ παραλάβῃ τοὺς φακέλους τῆς ὑποθέσεως τῶν μεταλλείων Λοκρίδος, καὶ νὰ ἐξετάσῃ, ἂν ἡ κατηγορία, ἡ ἀποδοθεῖσα εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν κ. Σοῦτσον, εἶναι ἀληθὴς, ὅτι δῆθεν ἀπέκρυψε τὰ ἔγγραφα ἑνὸς κυρίου Ἰωαννίδου, — ὁ ὁποῖος, ὡς θὰ ἀποδειχθῇ, ὑπάρχει εἰς τὸν ἄλλον κόσμον, ὄχι εἰς τὸν παρόντα, — καὶ ὅτι ἐκ τῆς ἀποκρύψεως ἐκείνης ὠφελήθησαν οἱ εἰς οὓς παρεχωρήθησαν τὰ μεταλλεῖα, καταπατηθέντων τῶν δικαιωμάτων τοῦ Ἰωαννίδου...

§84Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τοῦ μακαρίτου!

§85Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Τοῦ ἀνυπάρκτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὴν παράκλησίν μου ταύτην, διότι οὐδόλως ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιθυμεῖ νὰ διαχυθῇ πλῆρες φῶς εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἵνα ἀποδειχθῇ τὸ βάσιμον ἢ μὴ τῆς κατηγορίας. Ἐγὼ, κύριοι Βουλευταὶ, σᾶς εἰδοποιῶ, —καὶ παρακαλῶ νὰ λάβητε ὑπὸ σημείωσιν τὴν εἰδοποίησίν μου ταύτην—ὅτι δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων θέλω ἀποδείξει, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν γραμμὴν ἐψεύδοντο, μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ συκοφαντήσουν!

§86ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν θὰ δυνηθῶ νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐζητήθησαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν μεταλλείων. Δὲν γνωρίζω, ἂν τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι πολλὰ ἢ ὀλίγα. Ἐπειδὴ ὅμως τὴν στιγμὴν ταύτην ὁ τέως ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων παραδίδει τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὸν νέον ἐπιθεωρητὴν, ἐσταμάτησε κἄπως ἡ ἐργασία τοῦ τμήματος ἐκείνου. Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὅτι προθύμως θέλω διορίσει ἐπιτροπὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐζήτησεν αὐτὸς ὁ κ. Σοῦτσος, ὁ τέως ἐπιθεωρητὴς τῶν μεταλλείων, ὁ ὁποῖος ἐπιθυμεῖ νὰ γείνῃ ἐξέλεγξις ἐπὶ ὅλων τῶν ἐγγράφων, τῶν σχετικῶν πρὸς τὴν παραχώρησιν τῶν μεταλλείων Λοκρίδος.

§87Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παρατηρήσω εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν Βουλευτὴς ἀνήκων εἰς τὰς τάξεις τῆς Συμπολιτεύσεως, περὶ ἐπερωτήσεως ἀφορώσης εἰς πράξεις ἀναγομένας εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἀντιπάλων αὐτῶν, καθῆκον εἶχον νὰ ἐπισπεύσωσιν, ὅσον ἦτο δυνατὸν, τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπετρέπετο εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ἀφοῦ πρὸ 15 ἡμερῶν ἐζητήθη ἡ προσαγωγὴ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἄλλως τε ἦσαν πρόχειρα, ν’ ἀφήσωσι νὰ παρέλθωσι 15 ἡμέραι, χωρὶς νὰ ὑποβάλωσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Ἦτο καθῆκον αὐτῶν νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν ὑποβολὴν τῶν ἐγγράφων τούτων. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἔδωκε χώραν εἰς τόσας συζητήσεις, εἰς τόσας συκοφαντίας κατὰ τῆς ὑπολήψεως καὶ τῆς τιμῆς ἀνδρὸς, ὅστις, καθ’ ὅλον τὸν βίον του ἐργασθεὶς ὑπὲρ τῶν κοινῶν, δύναται νὰ φέρῃ τὸ μέτωπον ὑψηλὰ, ὅτι τιμίως ταῦτα διεχειρίσθη. Ὅτε τὸ ζήτημα ἐφέρθη — καὶ δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον ἐφέρθη—ἐντὸς τοῦ Κοινοβουλίου, ἔπρεπεν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ νὰ ἐπισπεύσωσι τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, καὶ νὰ προκαλέσωσι τὸν Βουλευτὴν, τὸν ὑποβαλόντα τὴν ἐπερώτησίν του, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του. Εἶναι καιρὸς, Κύριοι, ν’ ἀποφύγωμεν πλέον τὰς ἀναβολάς. Καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν ὅτι καθῆκον εἶχε νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ ἀνέλθῃ ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἀναπτύξῃ τὴν ἐπερώτησίν του. Ἐγὼ δὲν κατῆλθον εἰς δημοσιογραφικὰς συζητήσεις, διότι περιεφρόνησα ταύτας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καθῆκον ἐπιβάλλεται εἰς ἐμὲ, ἕνεκα τοῦ μεγάλου ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον κατεῖχον, νὰ ζητήσω νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ βῆμα ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ κατηγορήσῃ ἐμοῦ· διότι, ἐὰν τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεγόμενα ἀποδειχθῶσιν ἀκριβῆ, καθῆκον ἔχετε, ἵνα μέλαιναν ψῆφον κατ’ ἐμοῦ δώσητε· ἀλλ’ ἐὰν τὰ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποστηριζόμενα ἀποδειχθῶσι συκοφαντικὰ, θὰ παρακαλέσω τοὺς ἐμοὺς φίλους νὰ ἀπόσχωσι τῆς ψηφοφορίας, καὶ θ’ ἀποταθῶ εἰς τοὺς ἀντιπάλους μου, καὶ θὰ περιμένω ἀπὸ αὐτοὺς τὴν κρίσιν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§88Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγώ, ζητήσας τὰ ἔγγραφα τῶν μεταλλείων Λοκρίδος, δὲν ἐζήτησα ταῦτα ὡς κυβερνητικὸς Βουλευτής. Νομίζω ὅτι ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον ἀπησχόλησαν καὶ τὸν τύπον καὶ τὴν κοινωνίαν. Δὲν ἐσυκοφάντησα κανένα, οὐδὲ ὑμᾶς, κύριε τέως Πρωθυπουργὲ, οὐδὲ τὸν τέως ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν. Καὶ ἀκριβῶς δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὰ ἔγγραφα, ἵνα ἀποδειχθῇ, ὅτι τὰ γραφέντα εἶναι συκοφαντίαι, καὶ ἐξέλθητε ἀμόλυντοι ἐκ τοῦ στίγματος, τὸ ὁποῖον ἡ δημοσιογραφία ἠθέλησε νὰ σᾶς ἐπιρρίψῃ.

§89Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Πλανᾶσθε, ἐὰν νομίζητε, ὅτι ἡμεῖς εἴμεθα μεμολυσμένοι· διότι θὰ σᾶς ἀποδείξωμεν δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων, ὄχι διὰ λόγων, ὅτι εἴμεθα καθαρώτατοι.

§90Ε. ΚΑΝΑΒΑΡΙΩΤΗΣ. Δὲν σᾶς ἀπέδωκα, κύριε ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὰ, μομφὴν, οὐδὲ σᾶς κατηγορῶ ἐγώ. Σᾶς κατηγόρησαν ἄλλοι· ἀλλ’ ἀκριβῶς διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξαλειφθῇ αὐτὴ ἡ κατηγορία, καὶ ν’ ἀποδειχθῇ ὅτι εἶσθε ἀθῷοι, ὅπως ὅλοι οἱ Πρωθυπουργοὶ καὶ οἱ Ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος ἐξῆλθον ἀθῷοι, διαχειρισθέντες τὰ κοινά.

§91Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος μᾶς κατηγόρησε, τὸ ἔχει ἔργον νὰ κατηγορῇ τοὺς ἐντίμους πολιτευτὰς, οἱ ὁποῖοι, ὡς Πρωθυπουργοὶ, τὸν ἀνεβίβασαν εἰς τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ νὰ μεταβάλληται εἰς συκοφάντην αὐτῶν!

§92ΚΩΝ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπόντα μὴ ἐλέγχετε. Ἔπρεπε νὰ ᾖναι παρὼν διὰ ν’ ἀπολογηθῇ.

§93ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 30′ μ. μ.)

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κύριος Σπηλιάδης ἔχει τὸν λόγον.

§95Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Κατὰ τὴν προχθεσινὴν, νομίζω, συνεδρίασιν ὁ σεβαστὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, κατὰ παράκλησιν τοῦ συναδέλφου μου βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Παυλοπούλου, εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ δηλώσῃ, ὅτι θέλει συστήσει εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ παύσῃ καταδιώκουσα τοὺς ὀφειλέτας αὐτῆς ἐν τῇ ἐποχῇ ταύτῃ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ προσωπικὴ κράτησις ἰσοδυναμεῖ μὲ πλήρη καταστροφήν. Ἐὰν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἐπλήρωσαν, τοῦτο προῆλθεν οὐχὶ ἐκ κακῆς θελήσεως, ἀλλ’ ἐξ ἀδυναμίας. Ἐπίσης εἶχε τὴν καλωσύνην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ δηλώσῃ, ὅτι θέλει συστήσει εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ χορηγήσῃ θειϊκὸν χαλκόν, ὁ ὁποῖος εἶναι ἀπαραίτητος, ἵνα μὴ καταστραφῶσι τὰ κτήματα τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν αὑτοῦ. Σήμερον δὲ κατεχωρίσθη εἰς τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας τηλεγράφημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος παρέστη κατὰ τὴν πρώτην συνεδρίασιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐζήτησε διαφόρους πληροφορίας, ἀλλ’ οὐδόλως συνέστησε τὴν χορηγίαν θειϊκοῦ χαλκοῦ· συνέστησε μόνον, κατὰ τὰ τηλεγραφήματα πάντοτε, τὴν παῦσιν τῆς καταδιώξεως τῶν ἐν Ζακύνθῳ ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τοῦτο μοὶ ἐφάνη παράδοξον, καὶ ἐνόμισα, ὅτι βεβαίως ἢ οἱ τηλεγραφοῦντες θὰ ἔχουν λάθος, ἢ ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος.

§96Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἐνδεχόμενον· διότι ἡ σύστασίς μου ὑπὲρ τῶν καθυστερούντων ἐν Ζακύνθῳ ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι προγενεστέρα.

§97Α. ΣΠΗΛΙΑΔΗΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ἐπαναλάβητε τὴν σύστασιν τώρα, ὅτε συνεδριάζει τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον. Εἶναι καιρὸς νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον, διὰ νὰ παύσῃ ἡ καταδίωξις αὐτῶν. Πρὸς δὲ τούτοις νὰ ἐπιστήσητε τὴν προσοχὴν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου εἰς τὴν χορηγίαν θειϊκοῦ χαλκοῦ. Τοῦτο ὄχι μόνον τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς θὰ σώσῃ, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τῆς Τραπέζης θὰ ἐξυπηρετήσῃ. Διότι, ἂν ἡ Τράπεζα δὲν δώσῃ θειϊκὸν χαλκὸν, πιθανὸν νὰ καταστραφῇ ἡ ἐσοδεία, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ ἡ Τράπεζα θὰ ζημιωθῇ, διότι δὲν θὰ λάβῃ τίποτε. Ἐπέστη δὲ ὁ χρόνος τοῦ ῥαντισμοῦ, διότι οἱ καιροὶ εἶναι νότιοι, αἱ βροχαὶ ἀλλεπάλληλοι, καὶ ὁ κίνδυνος ἐπίκειται. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν θερμῶς ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Εἰς τὸ χωρίον Νεμούτα τοῦ δήμου Ὀλυμπίων, λίαν μεμακρυσμένον καὶ ἓξ ὥρας ἀπέχον τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου, εἶχε συστηθῆ ὑπὸ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως ταχυδρομικὸς σταθμός. Τὸν σταθμὸν τοῦτον κατήργησεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις. Τὸ χωρίον κατοικεῖται ἀπὸ 1400 κατοίκους, καὶ εἶναι ἄδικον νὰ μένῃ ἄνευ οὐδεμιᾶς συγκοινωνίας. Ἴσως τὸ οἰκονομικὸν τῆς Κυβερνήσεως πρόγραμμα ἠνάγκασε τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προβῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο· ἀλλὰ δὲν πιστεύω νὰ ἔχῃ ἐπήρειαν τὸ μέτρον τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ μικρᾶς δαπάνης. Ἄλλως συνέστησεν εἰς ἄλλο χωρίον, τὸ ⅓ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Νεμούτας ἔχον, ταχυδρομικὸν σταθμόν. Καὶ εὐγνωμονοῦμεν βεβαίως τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ τὴν σύστασιν ταύτην, ἀλλὰ παρακαλοῦμεν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀδικίαν τῆς καταργήσεως τοῦ ταχυδρομικοῦ σταθμοῦ Νεμούτας, ἐξ ἧς τὸ χωρίον αὐτὸ θὰ καταδικασθῇ εἰς πλήρη ἀποκλεισμόν, καὶ νὰ μὴ ἀδικήσῃ τόσους κατοίκους, ἀρκετὰ εἰς τὸ Δημόσιον συνεισφέροντας. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ὑποβάλλω καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἑτέραν παράκλησιν. Κατὰ τὸ πρὸ τῶν διακοπῶν τμῆμα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ὁ κ. Ὑπουργὸς, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεως τοῦ συναδέλφου κ. Κρεστενίτου, εἶχε προσκομίσει εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας, ἐξ ὧν ἐδηλοῦτο ὁ ἀριθμὸς τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας. Ὁ τρόπος, καθ’ ὃν εἶχεν ἀνακοινώσει τὰς πληροφορίας ταύτας ὁ κ. Ὑπουργός, ἦτο τρόπος ἀνθρώπου ἐκδηλοῦντος ἔκπληξιν καὶ θλῖψιν, καὶ συγχρόνως ὑπονοοῦντος καὶ ὑποδηλοῦντος, ὅτι βεβαίως ἀποτέλεσμα κακοδιοικήσεως εἶναι ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων. Ἐπειδὴ ἔχω ὅλως ἐναντίαν γνώμην, καὶ ἐπειδὴ σκοπῶ νὰ φέρω τὸν λόγον περὶ τῶν αἰτίων τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας, καὶ ἴσως τολμήσω νὰ προτείνω καὶ μέσα θεραπείας, ἔχω ἀνάγκην νὰ προσκομίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, ἂν ἀπὸ τῶν τελευταίων ἐκλογῶν καὶ ἐντεῦθεν ηὔξησεν ἢ ἠλαττώθη ὁ ἀριθμὸς τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἠλείας, καὶ κατὰ πόσον ηὔξησεν ἢ ἠλαττώθη. Ἐὰν πιστοποιηθῇ, ὅτι ηὔξησε κατὰ μέγα μέρος ὁ ἀριθμὸς ἰδίᾳ τῶν φυγοποίνων, θὰ πεισθῆτε βεβαίως τότε, ὅτι δὲν ἦτο ἀποτέλεσμα κακοδιοικήσεως, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ μὲ ἀκούσητε εὐμενῶς, ὅταν λάβω τὴν τόλμην νὰ ὑποδείξω τὰ μέσα τῆς θεραπείας τοῦ μεγάλου αὐτοῦ κακοῦ.

§98Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὅτι ἡ δημοσία ἀσφάλεια εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας δὲν εἶναι ἀνθηρὰ, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἐλήφθησαν ὅλα τὰ μέτρα, ὅσα ἦτο δυνατὸν νὰ ληφθῶσι· καὶ ἐσπευσμένως ἐστείλαμεν ἐκεῖ καὶ Εἰσαγγελέα, καὶ τὸ Δικαστήριον συμπληροῦται, καὶ πᾶν μέτρον ἐλήφθη πρὸς περιστολὴν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν φυγοδίκων, ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς Ἠλείας ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, δι’ ἧς ὑποδεικνύει πολλὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσι, καὶ τὰ ὁποῖα πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον διεβιβάσθησαν πρὸς τὰ Ὑπουργεῖα τῶν Στρατιωτικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Σπυρίδων Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§100ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ καθυστερούμενα εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἐμειώθησαν εἰς 5,178,526 δραχμὰς ἀπὸ ἑπτὰ ἑκατομμυρίων, ὅσα πρὶν ὠφείλοντο. Τὴν σημείωσιν ταύτην καταθέτω, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν αὐτῆς οἱ ἐπιθυμοῦντες. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἶναι ὑπερβολικὰ ὅσα λέγονται· διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκ τῶν ὀφειλετῶν τῆς Ζακύνθου δύο μόνον ἐφυλακίσθησαν, εἰς ἄλλα δὲ μέρη τῆς Πελοποννήσου οὐδεὶς ἐφυλακίσθη.

§101ΑΝΤ. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καθ’ ἃς καὶ ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, πράγματι τὰ περὶ ἀθρόων συλλήψεων ὀφειλετῶν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης λεχθέντα ἦσαν ὑπερβολικά.

§102Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Ἀλλὰ πόσοι ἐξεβιάσθησαν καὶ ἐπώλησαν τὰ ζῷά των!

§103Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἀπὸ τὴν Κεφαλληνίαν εἶναι πέντε εἰς τὰς φυλακάς.

§104ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὡς πρὸς τὸν θειϊκὸν χαλκόν, θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν πρὸς τὴν Τράπεζαν ἐντολήν της, διότι ὁ χαλκός, τὸν ὁποῖον ἔχει ἡ Τράπεζα, δὲν ἐπαρκεῖ δι’ ὅλον τὸν σταφιδικὸν πληθυσμόν, ἂν δὲ βραδύνῃ ἡ ἀγορὰ νέου χαλκοῦ, θὰ ὑπερτιμηθῇ ἡ ἀξία αὐτοῦ, καὶ θὰ κοστίσῃ πάρα πολὺ εἰς τὴν Τράπεζαν.

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ σπεύσω νὰ συστήσω τοῦτο εἰς τὴν Τράπεζαν.

§106Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει, ἂν νομίζητε καλόν, νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ πιστώσεως τοῦ δωδεκατημορίου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ ἐσκόπουν νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Πρόεδρον, νὰ ἐρωτήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§108Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιμένω τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἡ ἔκθεσις ὑπεγράφη καὶ ἐτυπώθη· μετ’ ὀλίγον θὰ διανεμηθῇ τὸ ἔντυπον, καὶ θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§110Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ πληροφορία, τὴν ὁποίαν παρέσχε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, ὅτι δύο μόνον εἶναι φυλακισμένοι ἐν Ζακύνθῳ, βεβαίως συμφωνεῖ μὲ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας παρέσχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ἡ πληροφορία αὕτη δὲν ἀναιρεῖ τὴν ἐπίσημον πληροφορίαν, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἐξέδωκεν ἀναρίθμητα ἐντάλματα κατὰ ὀφειλετῶν αὐτῆς· ἂν δὲ δὲν ἐφυλακίσθησαν πλείονες τῶν δύο ἐν Ζακύνθῳ, τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει, ὅτι ἡ Τράπεζα δὲν ἔθεσεν εἰς ἐνέργειαν ἐκβιαστικὰ μέτρα κατὰ τῶν ὀφειλετῶν αὐτῆς, ἀλλ’ ἀποδεικνύει, ὅτι οἱ μὴ δυνάμενοι νὰ ἀποτίσωσι τὸ χρέος των πρὸς τὴν Τράπεζαν ἠναγκάσθησαν νὰ φυγαδευθῶσι. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι ζημία μόνον εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ εἶναι ζημία καὶ τοῦ Δημοσίου, διότι οἱ φυγαδευθέντες δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ καλλιεργήσωσι τὰς σταφιδαμπέλους των, καὶ δὲν θὰ ἦναι εἰς θέσιν ν’ ἀποτίσωσιν οὔτε τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῶν πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, οὔτε τοὺς φόρους πρὸς τὸ Δημόσιον. Διὰ τοῦτο πολὺ ὀρθῶς ἔδωκεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ὁδηγίας εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν περὶ ἀναστολῆς τῆς καταδιώξεως τῶν ὀφειλετῶν αὐτῆς.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ἔγραψα εἰς τὸν νομάρχην νὰ παραστήσῃ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν.

§112Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Χαίρω πολύ, διότι συναντώμεθα εἰς τὰς σκέψεις. Ἀλλὰ συγχρόνως νομίζω, ἐπειδὴ εἶμαι ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας σταφιδοφόρου, ὅτι καθῆκον ἔχω νὰ ποιήσωμαι τὴν παράκλησιν πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα παραγγείλῃ εἰς τὸν Βασιλικὸν Ἐπίτροπον, ὅπως οὗτος συστήσῃ εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ χορηγήσῃ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα αὕτη ὑποχρεοῦται νὰ χορηγήσῃ, καὶ τὸν ἀναγκαῖον θειϊκὸν χαλκόν· διότι, ἂν ἡ Τράπεζα ἤθελε λάβει ἄλλην ἀπόφασιν, τότε οἱ σταφιδοκτήμονες, ἀπειλούμενοι ἐκ τοῦ περονοσπόρου, βεβαίως ἐξ ἀδυναμίας δὲν θὰ καλλιεργήσωσι τὰς σταφιδαμπέλους αὑτῶν, καὶ συνεπῶς αὗται δὲν θὰ παραγάγωσι προϊόν, ἤ, ἂν παραγάγωσι, θὰ ἦναι ἐλάχιστον τὸ ποσόν, οἱ δὲ παραγωγοὶ θὰ εὑρεθῶσιν εἰς ἀδυναμίαν νὰ πληρώσουν τὰ χρέη αὑτῶν πρὸς τὴν Τράπεζαν καὶ πρὸς τὸ Δημόσιον.

§113Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ δάνεια εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας χορηγοῦνται ἀναλόγως τῆς συμμετοχῆς ἑκάστου. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δοθῇ περιπλέον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦσιν. Ἡ καθυστέρησις ὅμως αὐτῶν δὲν βλάπτει τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφελεῖ αὐτούς, διότι, καίτοι οἱ καθυστεροῦντες διαγράφονται ἀπὸ τοὺς πιστωτικοὺς καταλόγους, ἐν τούτοις συνεισφέρουσι διὰ τοῦ παρακρατήματος ὑπὲρ τῶν ἄλλων μετόχων.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γιαννακίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§115Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ἀληθεύῃ — καὶ ἀληθεύει — ὅτι ἡ συγκοινωνία ἀποτελεῖ τὴν τρανοτέραν ἀπόδειξιν, τὸ ἀσφαλέστερον τεκμήριον τῆς προόδου ἑνὸς τόπου, βεβαίως ἡ ἐπαρχία, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐνταῦθα, δὲν δύναται νὰ καυχηθῇ ἐπὶ τοιούτῳ τεκμηρίῳ προόδου. Αἱ ὁδοὶ αἱ συνδέουσαι τὴν Λάρισαν πρὸς τὰς διαφόρους πόλεις τῆς Θεσσαλίας εἶναι ἀκόμη φυσικαί· ἂν δὲ ὑπάρχωσί τινες ἁμαξιταί, ὡς αἱ τῶν Τρικκάλων, τοῦ Τυρνάβου καὶ τῆς Ἁγυιᾶς, αὗται εὑρίσκονται ἀτυχῶς εἰς ἐλεεινὴν κατάστασιν, καὶ ἰδίᾳ αἱ ἐπ’ αὐτῶν γέφυραι, τὰς ὁποίας ἵνα διέλθῃ τις ἐφ’ ἁμάξης, δέον νὰ ᾖ πολὺ ῥιψοκίνδυνος, δέον νὰ ἐξομολογηθῇ πρότερον· καὶ δὲν ὑποθέτω ὅτι ἐλησμονήθη τὸ πρό τινων ἐτῶν φρικῶδες ἀτύχημα τοῦ θανάτου ὀκτὼ ὅλων ἀνθρώπων, κρημνισθέντων ἐκ τῆς γεφύρας Ἀράπη Γεφύρι τῆς ὁδοῦ Ἁγυιᾶς. Ἀλλὰ τί νὰ εἴπῃ τις περὶ τῆς ὁδοῦ Λαρίσης–Τρικκάλων; Ἡ ὁδὸς αὕτη, ὑπηρετοῦσα τὰς ἀνάγκας καὶ τὰ συμφέροντα τεσσάρων ἐπαρχιῶν, Λαρίσης, Καρδίτσης, Τρικκάλων καὶ Καλαμπάκας, διακόπτεται ἐν Κουτσοχέρῳ. Ἐκεῖ πρὸ πολλῶν ἐτῶν τὸ ῥεῦμα τοῦ Πηνειοῦ παρέσυρε τὴν γέφυραν, καὶ ἔκτοτε ἡ συγκοινωνία τελεῖται διὰ πορθμείου. Ἀγνοῶ, Κύριοι, ἂν πολλοὶ διήλθετε ποτὲ διὰ τοῦ μέρους ἐκείνου, καὶ διὰ τοιούτου μέσου. Ἀλλ’ εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως, ἓν ἀρκοῦμαι νὰ βεβαιώσω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πλὴν τοῦ κινδύνου, ὃν διατρέχει τις, ἐμπιστευόμενος μόνον εἰς τοὺς βραχίονας καὶ εἰς ἓν σχοινίον τοῦ πορθμέως, ἡμέρας καὶ νυκτὸς ἐργαζομένου καὶ ἀποκάμνοντος, καὶ τὰ μαρτύρια, ἅπερ ὑφίσταται, εἰσὶν ἀπερίγραπτα· ἄνθρωποι, ζῷα, κάρρα, φορτία, ἀναμὶξ ἐστοιβαγμένα ἐντὸς τοῦ πορθμείου, διαπλέουσι τὸν ποταμόν! Ἐὰν δὲ συμπέσῃ νὰ βρέξῃ εἴς τι σημεῖον τοῦ ἀνάρρου αὐτοῦ, καὶ τὸ ὁρμητικὸν τοῦ ῥεῦμα φέρῃ διαφόρους κορμοὺς δένδρων, παρασυρθέντων ἀπὸ τῶν ὀρέων, ἢ σκελετοὺς γεφυρῶν ἢ ἄλλων πραγμάτων, καὶ ταῦτα προσκρούσωσιν ἐπὶ τοῦ πορθμείου, ὁ κίνδυνος ἐπίκειται ἄφευκτος, ἄμεσος. Πᾶσαι αἱ δυσχέρειαι αὗται, ἐννοεῖται, πολλαπλασιάζονται, ἐὰν ἡ διάβασις ἐνεργῆται ἐν ὥρᾳ νυκτὸς, μετὰ ἢ ὑπὸ βροχὴν, ἢ καὶ κατὰ τὴν πτῶσιν τῶν ὑδάτων, ὁπότε οἱ ἐπὶ τῶν ὑψηλῶν ἤδη ὀχθῶν τοῦ ποταμοῦ κατασκευαζόμενοι ἀναβαθμοὶ ἐπαυξάνουσι τὰς δυσκολίας. Ἀλλὰ μήπως τοῦτο μόνον εἶναι, Κύριοι; Οἱ διαβαίνοντες ἁδρὰ καταβάλλουσι τὰ πορθμεῖα, ὑφιστάμενοι οὕτως ἓν εἶδος φορολογίας, τῆς ὁποίας τὸ ποσοστὸν ἀγνοῶ τίς κανονίζει. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ ὑπὸ τὸν κύριον ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν Κυβέρνησις, ἐπὶ ταῖς παραστάσεσιν ἡμῶν, ἀνέγραψε τὴν ἀναγκαίαν πίστωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους τοῦ 1901, καὶ ἐξέθηκε τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν, καὶ κατεκυρώθη τοῦτο πρὸ ἔτους καὶ πλέον ἐπ’ ὀνόματι ἱκανοῦ ἐργολάβου, ἀλλ’ ἀτυχῶς μέχρι σήμερον, πλὴν τῆς συγκεντρώσεως ὑλικῶν τινων ἐπὶ τοῦ σημείου τῆς ζεύξεως τῆς γεφύρας, οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο, ἡ δὲ συγκοινωνία τελεῖται, καὶ θὰ τελῆται ἴσως ἐπὶ πολὺ, ὡς προεξέθηκα ὑμῖν. Ἀλλ’ ἡ Λάρισα, κύριοι συνάδελφοι, κατὰ τὸν χειμῶνα εὑρίσκεται ἐν τελείῳ ἀποκλεισμῷ συγκοινωνίας δι’ ὁδῶν ἁμαξιτῶν καὶ πρὸς τὴν Καρδίτσαν, καὶ πρὸς τὰ Φάρσαλα, καὶ πρὸς τὸν Βόλον, καὶ πρὸς τὰ ΒΑ μέρη αὐτῆς. Εἶναι πάντῃ ἀδύνατον νὰ μεταβῇ τις ἐφ’ ἁμάξης, ἢ νὰ μεταφέρῃ διὰ κάρρου ἐμπορεύματα ἢ διαφόρους δημητριακοὺς καρποὺς εἴτε εἰς τὸν Βόλον, εἴτε εἰς τὴν Καρδίτσαν, εἴτε εἰς τὰ Φάρσαλα, εἴτε εἰς τοὺς πρὸς τὸ Τσάγεζι δήμους τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου, τῆς ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς. Ἀλλ’ ἴσως ἐνταῦθα μοὶ ἀντιτάξῃ τις, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος τῆς Θεσσαλίας, συνδέων πάσας ταύτας τὰς πόλεις πρὸς τὴν Λάρισαν, ἐξυπηρετεῖ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν.

§116Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Βεβαίως. Τί ἄλλο θέλετε;

§117Ι. ΓΙΑΝΝΑΚΙΤΣΑΣ. Βεβαίως, κύριε συνάδελφε. Ἀλλὰ λησμονεῖτε, ὅτι οἱ ἀγροτικοὶ πληθυσμοὶ δὲν οἰκοῦσιν ἐντὸς τῆς Λαρίσης, λησμονεῖτε, ὅτι ὁ ἀγρότης τοῦ δήμου Κραννῶνος γειτνιάζοντος πρὸς τὴν Καρδίτσαν, ὁ ἀγρότης τοῦ δήμου Φακίου, γειτνιάζοντος πρὸς τὰ Φάρσαλα, ὁ ἀγρότης τῶν δήμων Ὀγχηστοῦ, Συκουρίου καὶ Ἀρμενίου, γειτονευόντων πρὸς τὸν Βόλον, προτιμᾷ νὰ θέσῃ ἐντὸς τοῦ κάρρου ἢ τοῦ ὑποζυγίου αὐτοῦ ἓν φορτίον σίτου, ἢ ἄλλου προϊόντος, νὰ μεταφέρῃ δὲ καὶ πωλήσῃ τοῦτο εἰς τὰς ἀγορὰς τῶν πόλεων τούτων, καὶ οὕτω κερδίσῃ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ ἀγώγιον, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸν ναῦλον, ὃν ἤθελε πληρώσει εἰς τὸν σιδηρόδρομον δι’ ἑαυτὸν καὶ τὸ ἐμπόρευμά του. Σήμερον, Κύριοι, πάντες σχεδὸν οἱ ὁπωσδήποτε ἐμπορευόμενοι ἐν Λαρίσῃ προτιμῶσι νὰ μεταφέρωσι τὰ ἐμπορεύματά των ἐκ Βόλου ἢ τἀνάπαλιν διὰ κάρρων, διότι στοιχίζουσι τὰ μεταφορικὰ πολὺ εὐθηνότερον, καὶ ἀποφεύγουσι τὰς ἀποβιβάσεις καὶ ἐπιβιβάσεις, ἢ μᾶλλον τὰς φορτώσεις καὶ ἐκφορτώσεις εἰς τοὺς σιδηροδρομικοὺς σταθμοὺς Βόλου καὶ Λαρίσης, παραδιδομένων τῶν ἐμπορευμάτων εἰς αὐτὰ τὰ καταστήματά των. Καὶ ἐν τούτοις ὁδὸς ἀπὸ τῶν πόλεων τούτων ἁμαξιτὴ δὲν συνδέει τὴν Λάρισαν! Τί οἱ ἄνθρωποι ἐκ τούτου ὑποφέρουσι, περιττὸν νὰ εἰκονίσω ἐγώ· ἀρκεῖ μόνον νὰ σημειωθῇ, ὅτι διασχίζουσι τὰ Θεσσαλικὰ πεδία, τὰ ἐδάφη τὰ τελματώδη καὶ πηλώδη, μετὰ μίαν, ἔστω καὶ τὴν μικροτέραν, βροχὴν, τὰ κατακλυζόμενα ὑπὸ τῶν ὑδάτων, μὴ ἐξατμιζομένων εὐκόλως ἕνεκα τῆς γεωλογικῆς συστάσεως τοῦ ἐδάφους. Ἀλλὰ τὸ περίεργον εἶναι τὸ ἑξῆς, Κύριοι. Ἐκ Βόλου ἔχει συντελεσθῆ ἓν τμῆμα ὁδοῦ ἀγούσης εἰς τὴν Λάρισαν, ἀλλὰ τὸ τμῆμα τοῦτο σταματᾷ εἰς τὰ σύνορα τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν. Ἐπίσης ἐκ Καρδίτσης μέχρι τῶν συνόρων τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης ἔχει κατασκευασθῆ ἡ ὁδὸς μέχρι τοῦ Κοτσαρὶ, ἀλλ’ ἐκεῖ σταματᾷ καὶ αὕτη, ὡσανεὶ ἡ Λάρισα εἶχε σημειωθῆ ὡς χολερόβλητος ἢ πανωλόβλητος, καθ’ ἣν στιγμὴν αἱ ὁδοὶ αὗται ἔφθανον εἰς τὰ σύνορά της. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἡ ὑπὸ τὸν κ. Θεοτόκην Κυβέρνησις, ἀναγνωρίσασα τὰς ἀνάγκας ταύτας, καὶ κατιδοῦσα τὸ προσγιγνόμενον εἰς τὴν Λάρισαν ἀδίκημα, διέθεσε πίστωσίν τινα, καὶ δυνάμει αὐτῆς ἤρξαντο κατασκευαζόμεναι αἱ ὁδοὶ ἀπὸ Λαρίσης πρός τε τὴν Καρδίτσαν καὶ πρὸς τὰ Φάρσαλα. Ἀλλ’ ὡς πληροφοροῦμαι, καὶ αὗται ἐσταμάτησαν, ἡ μὲν εἰς Νεμπεγλὲρ, ἡ δὲ εἰς Χασὰν–Τατάρ. Διατί; ἀγνοῶ. Ἀλλ’ ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, σπουδαῖον, σπουδαιότατον καθῆκον ἔχομεν νὰ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς ὁδοῦ Λαρίσης– Τσάγεζι. Ἡ ὁδὸς αὕτη διασχίζει τὴν πάλαι Νεσσωνίδα λίμνην, τὸ σήμερον Καρατσαῒρ, ὅπερ, ἕνεκα τῶν ἀναβλυζόντων ὑδάτων πλημμυροῦν, οὐ μόνον ἀποκλείει πάσης συγκοινωνίας πρὸς τὴν Λάρισαν τοὺς κατοίκους τῶν δήμων Νέσσωνος καὶ Ἀμπελακίων τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης, τοὺς τῶν δήμων Γόννων καὶ Ὀλύμπου τῆς ἐπαρχίας Τυρνάβου, καὶ τοὺς τοῦ δήμου Εὐρυμενῶν τῆς ἐπαρχίας Ἁγυιᾶς, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπισκεπτόμενοι τὴν Θεσσαλίαν ξένοι καὶ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἴδωσι καὶ ἀποθαυμάσωσι τὰς φυσικὰς καλλονὰς τῶν ἱερῶν Τεμπῶν, τοῦ μοναδικοῦ τούτου καθ’ ἅπασαν τὴν Εὐρώπην μεγαλοπρεποῦς στενοῦ, διστάζουσιν, ἂν πρέπει ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν συγκοινωνίας νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ, οἱ δὲ ἐκεῖ μεταβαίνοντες — ἐξ ὧν πολλοὺς εἶδον, καὶ ὡμίλησα μετ’ αὐτῶν — μετανοοῦσι, καὶ αὐτόχρημα ἐλεεινολογοῦσιν ἡμᾶς, μὴ ἀποφασίζοντας διὰ μικρῶν θυσιῶν νὰ καταστήσωμεν προσιτὰ εἰς τὸν ξένον κόσμον τοιαῦτα ὡραῖα καὶ μοναδικὰ τοπεῖα, τοὐλάχιστον διὰ συγκοινωνίας ἀνετωτέρας καὶ εὐκολωτέρας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὸ ταχύτερον τὴν ἐξακολούθησιν τῶν ἀρξαμένων ὁδῶν Λαρίσης–Καρδίτσης, Λαρίσης– Φαρσάλων, Λαρίσης–Τσάγεζι, καὶ τὴν ταχίστην ἐκτέλεσιν τῆς γεφύρας Κουτσοχέρου. Ἐπὶ πλέον δὲ νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παραγγείλῃ τὴν μελέτην καὶ τὴν ὑποβολὴν τοῦ ἀπαιτουμένου προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν ὁδὸν Λαρίσης–Βόλου, ἥτις, διασχίζουσα τοὺς δήμους Συκουρίου, Ὀγχηστοῦ, Ἀρμενίου καὶ Φερῶν, σπουδαῖα συμφέροντα τῶν κατοίκων κέκληται νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐνεργήσῃ παρὰ τῷ Διοικητικῷ Συμβουλίῳ τῶν Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας καὶ ἐπιτύχῃ τὴν μείωσιν τῶν κομίστρων διὰ τὰ διάφορα ἐμπορεύματα, διότι ταῦτά εἰσι λίαν ὑπερβολικά· λ. χ. οἱ ξυλάνθρακες πληρώνουσι κατὰ βαγόνιον δραχμὰς 35, τὰ καυσόξυλα δραχμὰς 38, τὰ σιδηρικὰ δραχμὰς 88, τὰ γεωργικὰ ἐργαλεῖα δραχμὰς 86, τὰ σιτηρὰ δραχμὰς 74. Οἱ δὲ γαιάνθρακες, πόσον νομίζετε πληρώνουσι, Κύριοι; 130 δραχμὰς κατὰ βαγόνιον! Καὶ ἄλλοτε ἐπετεύχθη τοιαύτη ἐλάττωσις κομίστρων, κ. Πρόεδρε· ἑπομένως παρακαλῶ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ ἐνεργήσητε ὅ,τι προσήκει· διότι εἶναι ἄδικον, ἡ Θεσσαλία νὰ ὑφίσταται τοιαύτας ζημίας καὶ δυσχερείας εἰς τε τὴν γεωργίαν καὶ τὴν μικρὰν βιομηχανίαν αὐτῆς, ἀφοῦ ἄλλως τε πᾶσα πρόνοια ἐπὶ τοῦ προκειμένου μεγάλως βοηθεῖ ἰδίᾳ τὴν γεωργίαν, ὑπὲρ ἧς πρώτιστον ἐπιβάλλεται καθῆκον νὰ μεριμνήσωμεν, παρέχοντες πᾶσαν εὐκολίαν εἴτε εἰς τὰ πρὸς χρῆσιν αὐτῆς ἔργα τῆς βιομηχανίας, εἴτε εἰς τὰ μέσα τῆς ἐξασκήσεως αὐτῆς ἐπὶ τὸ τελειότερον καθ’ ὅλα τὰ στάδια τῆς σπορᾶς, τῆς καλλιεργείας, τοῦ θερισμοῦ καὶ τοῦ διὰ μηχανῶν ἁλωνισμοῦ τῶν προϊόντων αὐτῆς, μηχανῶν ἀπαιτουσῶν γαιάνθρακας, διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ὁποίων ἄλλως τε, ὡς πληροφοροῦμαι, ὑπέβαλον οἱ γεωργοβιομήχανοι Λαρίσης καὶ ἀναφορὰν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§118ΣΠ. ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας δὲν ἐπιτρέπουσι τοιαύτην μέριμναν. Προκειμένου ὅμως περὶ τῶν γεφυρῶν τοῦ Πηνειοῦ, καὶ ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω τὴν σύστασιν τοῦ κυρίου συναδέλφου, ὅτι εἶναι μεγίστη ἀνάγκη νὰ κατασκευασθῇ τάχιστα ἡ γέφυρα τῆς ὁδοῦ τῆς συνδεούσης τὰ Τρίκκαλα μετὰ τῆς Λαρίσης, ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ ποταμοῦ. Δὲν εἶμαι στρατιωτικός, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ ὑπὸ στρατηγικὴν ἔποψιν ἡ γέφυρα αὕτη εἶναι σπουδαιοτάτη. Ἀλλὰ ἐκτὸς τούτου, οἱ διερχόμενοι τὸν ποταμὸν ἐν ὥρᾳ χειμῶνος ὑποφέρουσι τὰ πάνδεινα, καὶ μεταξὺ αὐτῶν καὶ τὴν φορολογίαν, περὶ ἧς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, τὴν ἄδικον καὶ παράνομον. Ὁ Πηνειὸς εἶναι πλευστὸς ποταμός, ἢ δυνάμενος νὰ καταστῇ πλευστός· κατὰ τὸν νόμον δὲ περὶ διακρίσεως κτημάτων, αἱ ὄχθαι τῶν τοιούτων ποταμῶν ἀνήκουσιν εἰς τὸ Δημόσιον. Πρὸ πολλῶν ἐτῶν τὸ Δημόσιον εἶχε κατασκευάσει ἴδια πορθμεῖα, ἅτινα ἐξεμίσθωνε· σήμερον τὰ πορθμεῖα ταῦτα ἔχουσιν οἱ ἰδιοκτῆται τῶν πέριξ ἀγρῶν, τῶν ἑκατέρωθεν τοῦ ποταμοῦ, καὶ λαμβάνουσιν αὐτοὶ ἓν ἔσοδον, τὸ ὁποῖον νομίζω ὅτι ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, καίτοι, προκειμένου περὶ συγκοινωνίας, ἡ διὰ τῶν πορθμείων τοῦ Δημοσίου διάβασις τοῦ ποταμοῦ ἔδει νὰ γίνηται ἄνευ οὐδεμιᾶς πληρωμῆς. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, χάριν αὐτῆς τῆς συγκοινωνίας, χάριν αὐτῶν τῶν κατοίκων, οἱ ὁποῖοι κατ’ ἐμὲ ἀδίκως φορολογοῦνται, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τοῦ ὄντως σπουδαίου.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Νίκας ἔχει τὸν λόγον.

§120Δ. Π. ΝΙΚΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν: 1) ἂν διέταξε τηλεγραφικῶς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης, τὴν ἀποτελουμένην ἀπὸ τὸν Νομάρχην, τὸν Πρόεδρον τῶν Πρωτοδικῶν καὶ τὸν Εἰσαγγελέα, νὰ κάμῃ πρότασιν περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἐπιστάτου τῶν πολιτικῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης· 2) ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ἀπολύσεως τοῦ ἐπιστάτου, διότι ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐκπληροῖ τὸ καθῆκόν του εὐόρκως, μετ’ αὐταπαρνήσεως καὶ ζήλου· 3) ἂν μετὰ τοῦτο ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐνετείλατο τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ πρότασιν περὶ ἀπολύσεως, διότι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δὲν περιελήφθη πίστωσις ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἐπιστάτην τῶν πολιτικῶν φυλακῶν, λόγῳ οἰκονομίας, καὶ ἂν κατέστησε τὴν ἐπιτροπὴν προσωπικῶς ὑπεύθυνον, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἔκαμνε τὴν πρότασιν περὶ ἀπολύσεως. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν διέταξε τὴν ἰδίαν ἐπιτροπὴν νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἐπιστάτου τῶν ἐν Ἀμφίσσῃ ποινικῶν φυλακῶν, λόγῳ δῆθεν, ὅτι οὗτος εἶναι καὶ ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, καὶ ἂν ἡ ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν εἶναι ἀντιπρόσωπος, καὶ ἕνεκα τούτου ἐσταμάτησε τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἐπίσης τὸν παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ὅλοι οἱ ἐπιστάται τῶν πολιτικῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους ἀπελύθησαν, ἢ μόνον ὁ τῆς Ἀμφίσσης· διότι, ὡς παρετήρησα εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἐλήφθη πρόνοια, μόνον ὅπου ὑπάρχουσι τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐπιστάται ν’ ἀπολύωνται οἱ δύο· ἀλλ’ ὅπου ὑπάρχει εἷς μόνον, δὲν ὑπάρχει λόγος ν’ ἀπολυθῇ. Περὶ ὅλων αὐτῶν ἀναμένω ἀπάντησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης.

§121Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἐπρόκειτο ἵνα ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ προτείνῃ, οὔτε διέταξε τὸ Ὑπουργεῖον νὰ προτείνῃ τὴν ἀπόλυσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀπολύσεις, τὰς συνήθως γιγνομένας πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν προσώπων λόγῳ ὑπηρεσιακῷ, ταύτας προτείνει ἡ Ἐφορεία τῶν φυλακῶν αὐτοβούλως, ἐὰν ἴδῃ, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι δὲν ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντά των ἐπαρκῶς. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰς ἀπολύσεις τὰς λόγῳ οἰκονομίας, βεβαίως αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ ἐπρότειναν τὴν ἀπόλυσιν κατόπιν ὁδηγιῶν τοῦ Ὑπουργείου, διότι ἅμα τῇ ἐνάρξει τοῦ ἔτους, ἐπειδὴ τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι προωρισμένον διὰ τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν, περιωρίσθη, δὲν ἦτο δυνατὸν παρὰ νὰ περιορισθῇ καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν φυλακῶν καὶ τῶν ἐπιστατῶν, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι πολὺς εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας καὶ τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους. Ἐζητήθη λοιπὸν παρὰ τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν νὰ συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν Προϋπολογισμόν, διότι, ὅταν δὲν ἔχωμεν πίστωσιν, δὲν δυνάμεθα νὰ πληρώνωμεν. Ἂν δὲ ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης δὲν ἠθέλησε νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸ μέτρον τὸ γενικόν, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, βεβαίως διετάχθη νὰ συμμορφωθῇ, διότι, ἀφοῦ δὲν ἔχομεν πίστωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὑπαλλήλους ἄνευ πιστώσεως.

§122Δ. Π. ΝΙΚΑΣ. Ἴσως ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἐνόησε καλῶς, τί εἶπον. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι διέταξε τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν νὰ κάμῃ πρότασιν περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἐπιστάτου, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος ἀπολύσεως, διότι αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος ἐκτελεῖ εὐσυνειδήτως καὶ εὐόρκως τὸ καθῆκόν του· ἄλλως δὲν ὑπάρχει, εἰμὴ εἷς καὶ μόνος ἐπιστάτης.

§123Α. ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Σᾶς ἐνόησα, καὶ σᾶς ἀπήντησα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰς προσωπικὰς μεταβολάς, αἵτινες ἐγένοντο καὶ γίγνονται εἰς τὰς φυλακάς, ἐγὼ δηλῶ ἐπισήμως, ὅτι οὐδέποτε εἰς οὐδεμίαν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν ὑπέδειξα, ὅτι ὤφειλε νὰ προτείνῃ ἀπόλυσιν ὑπαλλήλου τινός, διότι οὔτε δικαίωμα εἶχον οὔτε συνηθίζω νὰ κάμνω τοιαύτας ὑποδείξεις καὶ διαταγάς. Αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ αὐτοβούλως προτείνουσι, κατὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι, τὴν ἀπόλυσιν καὶ τὴν ἀντικατάστασιν τῶν ὑπαλλήλων, εἴτε ὡς ἀκαταλλήλων εἴτε διότι παρέσχον ἀφορμὰς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὅσον ἀφορᾷ ὅμως τὰς λόγῳ οἰκονομίας ἀπολύσεις, διέταξα βεβαίως, διότι ὀφείλομεν νὰ ὑπαχθῶμεν πάντες εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀφοῦ δὲν ὑπάρχει πίστωσις. Δι’ αὐτὸ λοιπόν, ἐὰν δὲν συνεμορφώθη ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης πρὸς τὴν διαταγὴν τὴν γενικὴν περὶ ἀπολύσεως, ὅπως συνεμορφώθησαν ἅπασαι αἱ ἐφορευτικαὶ ἐπιτροπαὶ τοῦ Κράτους, καὶ σωρηδὸν ἀπεβλήθησαν κατὰ τὰς ἀρχὰς Ἰανουαρίου οἱ ὑπάλληλοι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ διατηρήσωμεν ἕνεκα ἐλλείψεως πιστώσεως, ὤφειλε νὰ συμμορφωθῇ, καὶ ἂν δὲν συνεμορφώθη, διέταξα νὰ συμμορφωθῇ· ἐὰν δὲ δὲν ὑπακούσῃ, θὰ ζητήσω τὴν τιμωρίαν της.

§124ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καίτοι ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀνήκω εἰς τὸν νομόν Φωκίδος, ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι οὐδέποτε τὸν ἠνώχλησα, ἵνα μεταβάλῃ τὸ προσωπικὸν τὸ ὑπηρετοῦν ἐπὶ εἰκοσαετίαν ἐν τῷ νομῷ ἐκείνῳ. Ἀλλὰ δὲν ἔπρεπε νὰ λυπῆται ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διότι θὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων. Βεβαίως θὰ ἐπέλθῃ μεταβολὴ τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐννοήσουν, ὅτι σήμερον διοικεῖ τὸν τόπον ἄλλος, τοῦ ὁποίου εἶναι γνωστὴ ἡ χρηστὴ διοίκησις, καὶ ὅτι δὲν ἐξακολουθεῖ ἡ προτέρα διοίκησις. Δὲν γνωρίζω πόθεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔλαβε τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐγένετο πρότασις ὑπὸ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἐπιστάτου τῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης. Ἀλλ’ ἀπόδειξις ὅτι παρακολουθοῦσι τὰ πράγματα μετὰ προσοχῆς, καὶ τοὺς φοβίζει καὶ ἡ ἐλαχίστη μεταβολὴ, εἶναι, ὅτι ἀνέλαβον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποστηρίξωσι τὸ καθεστὼς τὸ παλαιόν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατόν ποτε νὰ μείνῃ τὸ καθεστὼς αὐτὸ, τὸ ὀργιάζον. Λέγω δὲ τοῦτο, οὐχὶ ἵνα κατηγορήσω τινὰ, ἀλλ’ ἵνα στιγματίσω τοὺς φατριαστὰς ὑπαλλήλους. Φαίνεται ὅμως, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πανταχοῦ ἔχει τὰς πτέρυγάς του.

§125Δ. Π. ΝΙΚΑΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ συνηγορῶ ὑπὲρ τῶν καλῶν ὑπαλλήλων.

§126ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλ’ ἔχετε καθῆκον νὰ κρίνητε καὶ τὸν ἄλλον ἐπιστάτην, ἂν εἶναι ἱκανός, καὶ ὄχι νὰ ἔρχησθε δι’ ἐπερωτήσεως νὰ ἐπικρίνητε τὰς πράξεις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐγὼ πρὸ ἡμερῶν ἔκαμα παρατήρησιν, προκειμένου περὶ τοῦ γραμματέως τοῦ Εἰσαγγελικοῦ γραφείου Ἀμφίσσης, ὁ ὁποῖος παραμένει εἰς τὴν θέσιν του, καίτοι εἶναι ἐντόπιος, ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ φατριάζει καὶ τὰ πάντα ἐκμεταλλεύεται, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν ἐνεργήθη μέχρι τοῦδε· ὑπῆρξε δὲ καὶ συνάδελφος, ὅστις ἐτόλμησε νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ὑπαλλήλου τούτου! Κύριε συνάδελφε, δὲν ἔπρεπε νὰ προστατεύητε τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, στηριζόμενοι εἰς τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν εἶχον, διέπραττον αἴσχη! διότι δυστυχῶς ἡ ἐπαρχία Παρνασσίδος δὲν ἔχει ἀντιπάλους, καθόσον οἱ φίλοι τοῦ κ. Σιμοπούλου εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἐξαφανίσουν πάντα ἀντίπαλον· ἀλλὰ καὶ μεθ’ ὅλα ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προστατεύσητε ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι, εὑρισκόμενοι ἐκεῖ ἀπὸ εἰκοσαετίας, ὄχι μόνον φατριάζουν, ἀλλὰ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι προδίδουσιν εἰς τοὺς φίλους των καὶ τὰ ἀπόρρητα τῆς ὑπηρεσίας. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι σεῖς γνωρίζετε σήμερον ὅτι ὑπεβλήθη πρότασις περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἐπιστάτου τῶν πολιτικῶν φυλακῶν. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι, καίτοι ἀνήκω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ κατάγομαι ἐκ τοῦ νομοῦ Φωκίδος, δὲν ἔχω γνῶσιν τοῦ πράγματος. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀποβάλῃ ἀπὸ τὸ Εἰσαγγελικὸν γραφεῖον Παρνασσίδος τοὺς ἀχρείους ὑπαλλήλους, καὶ τοιοῦτος εἶναι ὁ γραμματεὺς τῆς Εἰσαγγελίας, ὁ ὁποῖος, πρέπει νὰ μάθητε, ὅτι ἔχει καὶ ἀλληλογραφίαν μετὰ τῶν κακοποιῶν στοιχείων. Ἔχω δὲ περὶ τούτου εἰς χεῖράς μου ἐπιστολὴν, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ κάμω χρῆσιν αὐτῆς. Τὰς παρατηρήσεις ταύτας ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ κάμω, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος εὗρεν ἐλεύθερον τὸ πεδίον τῆς Παρνασσίδος, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως ἀντιπάλου, καὶ ὑποστηρίζει ἀθλίους ὑπαλλήλους· διότι, ἂν παρεκάθηντο ἀντίπαλοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Παρνασσίδος, ἀμφιβάλλω ἂν θὰ ὡμίλει οὕτω ὁ κύριος Νίκας. Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Νίκα, διότι ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκθέσω περισσότερα εἰς βάρος τῆς Δικαιοσύνης, καὶ φρόνιμον εἶναι νὰ ἡσυχάσῃ ὁ κύριος Νίκας, καὶ ἂς ᾖναι βέβαιος, ὅτι οἱ διάδοχοι τῶν ἀπολυθησομένων τούτων ὑπαλλήλων θὰ ὦσι χρηστοὶ, ὡς ἁρμόζει ὄχι μόνον εἰς δικαστικὰ γραφεῖα, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλα τὰ δημόσια γραφεῖα. Περαίνων τὸν λόγον μου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πράξῃ τὸ καθῆκόν του ἐλευθέρως, χάριν τοῦ συμφέροντος τῆς ὑπηρεσίας, καὶ νὰ μὴ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του διαμαρτυρίας ἀνυποστάτους, αἵτινες γίνονται πρὸς ἐκλογικὸν κέρδος καὶ οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον.

§127Κ. ΛΙΔΩΡΙΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ λάβω μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, διότι δικηγορῶ ἐν Ἀμφίσσῃ καὶ γνωρίζω ἴσως καλλίτερον καὶ τῶν δύο προλαλησάντων τὰ τῆς ἐπιστασίας τῶν φυλακῶν. Λέγω δὲ, ὅτι γνωρίζω καλλίτερον, διότι καὶ ὁ κ. Νίκας δὲν εἶναι κάτοικος Ἀμφίσσης, καὶ ὁ κ. Ἀναγνωστόπουλος δὲν δικηγορεῖ ἐκεῖ. Βεβαίως δὲν πιστεύω ποτὲ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐτηλεγράφησεν εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν τῶν φυλακῶν, ἵνα προτείνῃ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐπιστάτου τῶν ποινικῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης, καὶ ὀρθῶς διέψευσε τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐγὼ ὅμως ἐπεθύμουν, ἐὰν ἐπέτρεπεν ὁ νόμος, νὰ προβῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐπιστάτου, διότι πάντως, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐπιστάτης οὗτος εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλος διὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν φυλακῶν. Ὁ ἐπιστάτης αὐτός, κύριε Πρόεδρε, εἶναι Διευθυντὴς τοῦ Μονοπωλίου ἐν Ἀμφίσσῃ, ἐγὼ δὲ αὐτὸς, πολλάκις μεταβὰς ἐν Ἀμφίσσῃ εἰς τὰς φυλακὰς, δὲν κατώρθωσα ποτὲ νὰ ἀνεύρω αὐτὸν, ἵνα ζητήσω πληροφορίας περὶ διαφόρων ὑποδίκων ἢ καταδίκων ἐν ταῖς φυλακαῖς. Ἀπορῶ δὲ, πῶς ἡ ἁρμοδία ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ διατηρεῖ τοιοῦτον ὑπάλληλον ἐν ταῖς φυλακαῖς, ὅστις σὺν τοῖς ἄλλοις, κύριε Πρόεδρε, διῄρεσε τοὺς κατοίκους εἰς δύο, εἰς Παρνασσιδεῖς καὶ Δωριεῖς, ἐσχηματίσθησαν δὲ ἐκεῖ δύο κόμματα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἕτοιμα νὰ ἔλθωσιν εἰς ῥῆξιν. Τοιοῦτος εἶναι ὁ ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἦλθε νὰ συνηγορήσῃ ὁ φίλος μου κύριος Νίκας! Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς ἐμέμφθη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι ἐπρότεινε καὶ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ἐπιστάτου τῶν πολιτικῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης. Νομίζω ὅτι καλλιτέρα πρᾶξις δὲν ἠδύνατο νὰ γείνῃ, διότι 10 μόνον ἢ 15 τὸ πολὺ πολιτοκρατούμενοι ὑπάρχουσιν εἰς τὰς φυλακὰς ἐκείνας, φρονῶ δὲ, ὅτι εἶναι συμφέρον τῆς Δικαιοσύνης καὶ τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ἐπιστασία τῶν πολιτικῶν φυλακῶν Ἀμφίσσης νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὸν ἐπιστάτην τῶν ποινικῶν φυλακῶν, ἢ εἰς ἄλλον ἐπιστάτην, ὄχι ὅμως εἰς τὸν ὑπάρχοντα.

§128ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις.

§129ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι, παρακαλῶ.

§130Δ. Π. ΝΙΚΑΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§131ΦΩΝΑΙ. Ὄχι! ὄχι! (Θόρυβος).

§132Δ. Π. ΝΙΚΑΣ. Ἐξετράπη ἡ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε, ἄνευ λόγου. Ἐκαυχήθη ὁ κ. Λιδωρίκης, ὅτι δικηγορεῖ ἐν Ἀμφίσσῃ καὶ γνωρίζει τὰ πράγματα. Καὶ ὅμως δὲν τὰ γνωρίζει· διότι ἐπιστάτης εἶναι ὁ Δημήτριος Ρήγας, διαχειριστὴς δὲ τῶν Μονοπωλίων ὁ Γεώργιος Ρήγας, ἄλλο πρόσωπον. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ἐπιστάτου, δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅ,τι ἰσχυρίσθη ὁ κύριος Λιδωρίκης, διότι τὸν διαψεύδει ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως, προσώπου ἐπισήμου, καὶ ὅλη ἡ ἐφορευτικὴ ἐπιτροπὴ τῶν φυλακῶν, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ τιμίως, εὐσυνειδήτως καὶ εὐόρκως τὸ καθῆκόν της.

§133ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύο λέξεις.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ὁ κ. Κουντουριώτης τὸν λόγον.

§135ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικόν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχει σχετικόν.

§137ΑΡ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν θέλητε, κύριε Πρόεδρε...

§138ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγον θὰ σᾶς καλέσω.

§139Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι διατεθειμένη νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εἶμαι πρόθυμος νὰ παραιτηθῶ τοῦ λόγου, καὶ νὰ ἀναβάλω δι’ αὔριον. Νὰ μὲ ἐγγράψητε δὲ μεταξὺ τῶν πρώτων.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος, ἀλλ’ ἀπουσιάζει. Κατόπιν ὁ κύριος Καρπετόπουλος.

§141Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἀναβάλλω δι’ αὔριον.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σπ. Κουμουνδοῦρος.

§143ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπουσιάζει.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Σκληρός.

§145ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπών.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Εὐταξίας;

§147ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἀπών.

§148ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι παρών, κύριε Πρόεδρε.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀφίνετε δι’ αὔριον;

§150ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὄχι. Ἐπειδή, Κύριοι, εἰς στιγμήν, καθ’ ἣν δὲν εὑρισκόμην ἐδῶ, καὶ ὅλως ἀπροσδοκήτως, τοὐλάχιστον δι’ ἐμέ, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλε τὸν σχετικὸν φάκελον περὶ τοῦ ζητήματος τῆς παραχωρήσεως τῶν μεταλλείων, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ζητήσω τὰ ἑξῆς σχετικὰ ἔγγραφα (ἀναγινώσκει): «Αʹ) παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα εὐαρεστούμενος ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Πίνακα, ἐμφαίνοντα κατ’ ὄνομα, τοποθεσίαν καὶ χρονολογικὴν σειρὰν πάσας τὰς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκκρεμεῖς αἰτήσεις περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων μέχρις Ὀκτωβρίου μηνὸς τοῦ 1899, ὅτε συγκληθὲν ἐκτάκτως τὸ ἐπὶ τῶν μεταλλείων Συμβούλιον περιωρίσθη εἰς τὴν παραχώρησιν τριῶν μόνον μεταλλείων, ἑνὸς πρὸς τὴν Σκεύων χήραν Θ. Βώκου, ἀδελφὴν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ δύο πρὸς τὸν Φρ. Νόελ, ἔκτοτε πολιτικὸν φίλον τοῦ αὐτοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. 2) Πίνακα, ἐμφαίνοντα, κατ’ ὄνομα, τοποθεσίαν καὶ χρονολογικὴν σειρὰν, πάσας τὰς ἀπὸ 1 Ὀκτωβρίου 1899 ὑποβληθείσας εἰς τὸ αὐτὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν αἰτήσεις περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων μέχρι Σεπτεμβρίου τοῦ 1901, ὅτε συγκληθὲν τὸ ἐπὶ τῶν μεταλλείων Συμβούλιον ἐκτάκτως καὶ πάλιν, προέβη εἰς τὰς γνωστὰς παραχωρήσεις μεταλλείων ἐν Λοκρίδι καὶ Ἀττικῇ πρὸς τοὺς Παπαζαφειρόπουλον, Χατζηδημητρίου, Σταματιάδην καὶ Καρατζᾶν ἐκ 300,000 περίπου στεμμάτων. 3) Πιστοποιητικὰ τῶν Νομαρχιῶν Εὐβοίας, Φθιώτιδος καὶ Ἀττικῆς, ἐμφαίνοντα, κατ’ ὄνομα, τοποθεσίαν καὶ χρονολογικὴν σειράν, πάσας τὰς αἰτήσεις περὶ παραχωρήσεως μεταλλείων, τὰς ἀρχῆθεν μέχρι τέλους Σεπτεμβρίου τοῦ 1901 διαβιβασθείσας δι’ αὐτῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. 4) Πάσας τὰς ἀνωτέρω αἰτήσεις, τὰς διὰ τῶν Νομαρχιῶν Εὐβοίας, Φθιώτιδος καὶ Ἀττικῆς διαβιβασθείσας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Βʹ) Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα εὐαρεστούμενος ζητήσῃ ἁρμοδίως καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν: 1) Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 6072 καὶ 6028 ἀπὸ 8 Ἰουλίου 1901 συμβόλαια τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Π. Χ. Σκαμβούγερα, προσέτι δὲ τὰ ὑπ’ ἀριθ. 63 τῆς 4 Ἰανουαρίου 1902 καὶ 297 τῆς 27 Μαρτίου 1902 συμβόλαια τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Π. Χ. Σκαμβούγερα. 2) Πιστοποιητικὸν τοῦ ὑποθηκοφυλακείου τοῦ δήμου Χαλκίδος, ἐμφαῖνον ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ τὰς μεταγραφὰς τὰς γενομένας μέχρι σήμερον ἐπὶ τῶν μεταλλείων τῶν παραχωρηθέντων κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1899 εἰς τὸν Φρ. Νόελ. 3) Πιστοποιητικὸν τοῦ ὑποθηκοφυλακείου Ἀταλάντης, ἐμφαῖνον ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ πάσας τὰς μεταγραφὰς τὰς γενομένας μέχρι σήμερον ἐπὶ τῶν μεταλλείων τῶν κατὰ Σεπτέμβριον μῆνα τοῦ 1901 παραχωρηθέντων πρὸς τοὺς Παπαζαφειρόπουλον, Χατζηδημητρίου καὶ Σταματιάδην ἐν τῷ δήμῳ Λαρύμνης τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος. 4) Τὸ ἀπὸ 22 Ἀπριλίου τοῦ 1902 συμβόλαιον τοῦ συμβολαιογράφου Ἀθηνῶν Γρ. Φορτούνα, δι’ οὗ ὁ πρώην νομάρχης Ἀττικῆς Ἀντώνιος Καρατζᾶς ἐπώλησεν ὑπὸ αἵρεσιν πρὸς τὸν Φ. Ἀγκιὼν τὸ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἀδελφοῦ του Δ. Καρατζᾶ παραχωρηθὲν μεταλλεῖον τοῦ Λιόπεσι τῆς Ἀττικῆς. 5) Πιστοποιητικὸν τοῦ ὑποθηκοφυλακείου Ἀθηνῶν, ἐμφαῖνον τὰς μέχρι τοῦδε γενομένας μεταγραφὰς ἐπὶ τοῦ ἀνωτέρω μεταλλείου τοῦ Καρατζᾶ. 6) Τὰ ὑπ’ ἀριθ. 4134 ἀπὸ 3 Μαρτίου τοῦ 1886 καὶ 11244 ἀπὸ 11 Ἀπριλίου 1901 συμβόλαια τοῦ συμβολαιογράφου Κερκύρας Σπ. Ι. Βογιάκη, μετὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ ὑποθηκοφυλακείου Κερκύρας, ἐμφαίνοντος τὰς μεταγραφὰς τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος συμβολαίων.» Εἶναι ἀνάγκη νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, Κύριοι, διότι ἐκ τῶν ἐγγράφων αὐτῶν θέλει πεισθῆ ὄχι μόνον ἡ Βουλή, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος ὁλόκληρον, ἂν πρόκειται περὶ συκοφαντίας ἢ πρόκειται περὶ καταχρήσεως τοῦ δημοσίου πλούτου παρὰ τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ Πολιτεία καὶ τὸ Στέμμα ἀνέθηκαν τὴν φρούρησιν τοῦ δημοσίου πλούτου.

§151Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κύριον Βουλευτὴν νὰ εἴπῃ ἀμέσως, ποῖα εἶναι τὰ συμβόλαια τοῦ συμβολαιογράφου Κερκύρας, τὰ ὁποῖα ζητεῖ.

§152ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ ἀνέφερα.

§153Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν θὰ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ καιρός.

§154ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν πρὸς τὸν ἐπὶ τοῦ βήματος Χαρ. Εὐταξίαν). Αὐθαδέστατε! Κατέβα κάτω! (θόρυβος).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς ζητεῖ νὰ μάθῃ, τίνα ἀφορῶσιν αὐτόν.

§156ΧΑΡ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ Βουλὴ θὰ ἴδῃ τίνα ἀφορῶσιν. (Ὀλόκληρος ἡ ἀριστερὰ ἐγερθεῖσα διαμαρτύρεται, κραυγάζουσα: «κατέβα κάτω!» Ἀντιδιαμαρτυρίαι ἐκ δεξιῶν καὶ ἀντεγκλήσεις).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, ἡσυχάσατε.

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἡ αἴτησις περὶ καταθέσεως δύο συμβολαίων ἐκ Κερκύρας, χωρὶς νὰ ὁμιλήσω· διότι βλέπω, ὅτι τὸ σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον ἐπὶ τόσον χρόνον εἰς τὰς ἀγυιὰς καὶ τὰς ἐφημερίδας ἠθέλησαν νὰ γεννήσωσι, θέλουσι νὰ μεταφέρωσι καὶ ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης. Λέγω, ὅτι οἱ ἀντίπαλοί μου δύνανται νὰ εὕρωσιν ὅσα θέλουσιν ἐλαττώματα εἰς ἐμέ, ἀλλὰ θ’ ἀναγκασθῶσι ν’ ἀναγνωρίσωσιν εἰς ἐμὲ τοσοῦτον λεπτολόγον τιμιότητα, ὥστε δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι οὐδένα θεωρῶ ἀνώτερόν μου ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην. Ἐγενόμην θῦμα συκοφαντίας καὶ κακεντρεχείας ἀκατονομάστου. Οὐδέποτε ἀνεμίχθην εἰς χρηματιστικὰς ὑποθέσεις, ἢ εἰς ὑποθέσεις μεταλλείων, ἢ εἰς οἱασδήποτε ἄλλας τοιαύτας. Τί ζητεῖ ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατῆλθε ταύτην τὴν στιγμὴν τοῦ βήματος; ζητεῖ νὰ προσαχθῇ συμβόλαιον τοῦ 1886, διὰ τοῦ ὁποίου ἀποδεικνύεται, ὅτι ἐδανείσθην 35,000 δραχμάς. Ἐκ τοῦ δανείου τούτου ἐπλήρωσα κατὰ τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ἐξαγορὰ τῶν τιμαρίων, ἐκ τοῦ καταβληθέντος εἰς ἐμὲ τιμήματος τοῦ τιμαρίου, τοῦ ὁποίου εἶχον τὴν κυριότητα, ἐπλήρωσα τὸ ἥμισυ, καὶ κατὰ τὸ 1901, κατὰ Μάρτιον, ἐπλήρωσα τὸ ἕτερον ἥμισυ, ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς 17,500. Ἔρχονται λοιπὸν νὰ διαμφισβητήσουν τὴν τιμιότητά μου, διότι ἐδανείσθην κατὰ τὸ 1886 ποσόν τι χρημάτων, καὶ διότι ἐπλήρωσα κατὰ Μάρτιον τὸ ἥμισυ τοῦ δανείου τούτου, λησμονοῦντες, ὅτι ἔχω περιουσίαν προελθοῦσαν ἐκ τῆς κληρονομίας τοῦ πατρός μου καὶ τοῦ ἐκ πατρὸς θείου μου...

§159ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δὲν πρέπει νὰ κατέρχησθε εἰς τοιαύτην ἀπολογίαν (θόρυβος). Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ὑμᾶς νὰ ἀπαντᾶτε εἰς τοιαῦτα πράγματα.

§160Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡσυχάσατε! Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἄνδρες κατέχοντες ὑψηλὰς δημοσίας θέσεις καθῆκον ἔχουσιν, ὅπως φιμώσωσι τὰ στόματα τῶν συκοφαντῶν, νὰ δείξουν καὶ αὐτὰ τὰ βιβλία τῆς οἰκογενειακῆς διαχειρίσεώς των. Ἐκτὸς δὲ τῆς ἐκ κληρονομίας περιουσίας μου ἔλαβον καὶ προῖκα 350,000 δραχμάς· ἐὰν δ’ ἐξετάσητε τὴν περιουσίαν μου σήμερον, θὰ τὴν εὕρητε ἠλαττωμένην. Ἐπλήρωσα κατὰ Μάρτιον τοῦ 1901 δραχμὰς 17,500 πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους μου, διότι εἶχε παύσει ἡ ἐκπαίδευσις τῶν τέκνων μου, καὶ ἠδυνάμην νὰ οἰκονομήσω ἐκ τῶν εἰσοδημάτων μου τὸ ποσὸν τοῦτο πρὸς ἀποπληρωμὴν τοῦ χρέους μου. Καὶ ἔρχονται σήμερον οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι νὰ γεννήσουν ἀμφιβολίας περὶ τῆς τιμιότητός μου, λέγοντες «προσαγάγετε τὰ συμβόλαια»! Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις, αὐτὰ εἶναι τὰ ἤθη τὰ πολιτικά, τὰ ὁποῖα θέλουσι νὰ ἐγκαινιάσωσιν εἰς τὸν τόπον τοῦτον! ποῖοι; Ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος, ὅτε κατόπιν ἐπεισοδίου, συμβάντος ἐν τῇ Βουλῇ μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μεγαρίδος, καὶ κατὰ τὸν ὁποῖον ἐψεύσθη, ἠναγκάσθη ὑπ’ ἐμοῦ νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του, ὡς Ὑπουργοῦ, ἱκέτευεν ἐμὲ νὰ δεχθῶ τὴν παραίτησιν ἄνευ ἡμερομηνίας, ἵνα τὸν σώσω, μὴ ἐξαναγκάζων αὐτὸν εἰς ἄμεσον παραίτησιν. Δὲν συνήνεσα· ἐντεῦθεν δὲ τὸ κατ’ ἐμοῦ μῖσός του, ἐντεῦθεν τὸ πάθος τοῦ ἀνθρώπου τούτου κατ’ ἐμοῦ, ὅστις ἐναντίον τῆς θελήσεως τοῦ κόμματος ἀνεβίβασα αὐτὸν εἰς τὸ ὑπουργικὸν ἀξίωμα.

§161Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπεπέμφθη ὁ κακοήθης.

§162Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος εἶπεν, ὅτι εἶχεν ἀποφασίσει τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ μὴ κάμῃ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον· ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ψεύδεται, διότι ὅλοι οἱ συνάδελφοί μου δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, ὅτι οὐδέποτε ἐλήφθη τοιαύτη ἀπόφασις. Ἀλλὰ ψεύδεται, καὶ διότι ἐξ ἰδιοχείρου ἐπιστολῆς του, ἣν θέλω προσαγάγει, καὶ ἥτις φέρει τὴν ὑπογραφήν του, ἐξάγεται, ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἴχομεν ἀποφασίσει νὰ μὴ κάμωμεν Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, αὐτὸς οὗτος ὁμολογεῖ διὰ τῆς ἐπιστολῆς του, ὅτι τοῦτο εἶναι ψευδές! Ἐν τῇ ἐπιστολῇ ταύτῃ δὲν λέγει: «πῶς, ἐνῷ ἀπεφασίσατε νὰ μὴ κάμητε Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, προβαίνετε εἰς Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον;», ἀλλὰ μοὶ λέγει: «ὑπενθυμίζω ὑμῖν τὴν αἴτησιν περὶ παραχωρήσεως μεταλλείου, ἥτις φέρει τὴν ὑπογραφὴν τοῦ δεῖνα καὶ τῆς δεῖνα, Ἰταλῶν ὑπηκόων, ἀλλ’ εἰς τὴν ὁποίαν αἴτησιν ἐνδιαφέρεται κατὰ τὸ ἥμισυ ὁ ἀδελφός μου». Αὐτὸς εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι εἶχεν ἀποφασίσει ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ κάμῃ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον! αὐτὸς εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος διατείνεται, ὅτι οὐδέποτε ἀνεμίχθη εἰς παραχώρησιν μεταλλείων! Ἐγὼ τίμιος εἰσῆλθον εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ τίμιος, ἀλλὰ πτωχότερος, θὰ ἐξέλθω αὐτῆς. Ὅταν προσαχθῶσι τὰ ζητούμενα ἔγγραφα, ὑμεῖς, οἱ ἀντίπαλοί μου οἱ πολιτικοί, ἀλλὰ τίμιοι ἄνθρωποι, θέλετε δικαιώσει τίμιον ἄνθρωπον. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως τὴν τιμὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας δὲν δύνανται τὰ βέλη τὰ συκοφαντικά, τὰ ὁποῖα ἐξετοξεύθησαν κατ’ αὐτοῦ, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον νὰ ζημιώσωσιν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας δίκαια πάσχει σήμερον, διότι περιεπτύχθη ἐκεῖνον, εἰς ὃν ἐγώ, ὡς Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, πλειστάκις ἔδειξα τὴν θύραν αὐτοῦ, ἐνώπιον τοῦ Βουλευτοῦ Κερκύρας, διατελοῦντος τότε Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§165Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε, ἵνα ἐπέλθῃ ἡσυχία. Δὲν εἶναι κατάστασις αὐτή!

§166ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι! Νὰ προχωρήσωμεν.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθήσατε, παρακαλῶ, νὰ γείνῃ ἡσυχία. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ δωδεκατημορίου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου. Λόγῳ τοῦ κατεπείγοντος θὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§168ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως καὶ κατὰ τὸν μῆνα Ἀπρίλιον τοῦ ἔτους 1903 τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους καὶ τῶν ἐσόδων τοῦ εἰδικοῦ ταμείου τῶν Φάρων καὶ Φανῶν καὶ τοῦ ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1903, καὶ περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης πρὸς τὸ ἓν δωδεκατημόριον τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων ἐν γένει διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ ἔτους 1903». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§170ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπανέλθωμεν νῦν εἰς τὴν ψηφοφορίαν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, τὴν διακοπεῖσαν χθὲς ἕνεκα ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 3. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τῶν κ.κ. Δ. Παυλοπούλου, Α. Κεφαλᾶ, Α. Φωτήλα, Ι. Σταΐκου, Σπ. Α. Κουμουνδούρου, Ν. Παπαλέξη καὶ Α. Σπηλιάδου ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΒΦΠΓʹ περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης» λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§171Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἡ πρότασις πρέπει νὰ διαιρεθῇ.

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρόκειται περὶ ἐπαναλήψεως δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίας διακοπείσης. Ἑπομένως σήμερον δὲν εἴμεθα πλέον εἰς καιρὸν νὰ ζητήσωμεν τὴν διαίρεσιν τοῦ ζητήματος. Ἡ τροπολογία ἔχει οὕτω: «Τὸ ἄρθρον 3 ἀντικαθίσταται οὕτω: «Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τούτων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀποφαίνεται μέχρι τῆς 6 Αὐγούστου, ἂν τὸ συμφέρον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ὑπαγορεύει τὴν ἐπὶ τῆς συγκομιδῆς τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολήν του αὔξησιν τοῦ εἰς εἶδος καταβλητέου φόρου ὑπὲρ τὰ 10% καὶ μέχρις 24%.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Κ. Κρίτσα καὶ Κ. Γεράκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι. Θ’ ἀπαγγελθῇ τὸ ἀποτέλεσμα. Καθήσατε εἰς τὰς θέσεις σας. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 126. Ἐκ τούτων 78 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 29 κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 19 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Τὸ ἄρθρον 4 ἐγένετο ἄρθρον 3, ἡ δὲ τροπολογία ἡ ψηφισθεῖσα ἀφορᾷ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ ἄρθρου 3· ἑπομένως δὲν ὑπάρχει κἄν περίπτωσις, ὅπως τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 4, γενομένου 3, τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν «ἀπαγορεύεται ἡ πρὸ τῆς 1 Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους φόρτωσις σταφίδος τῆς παραγωγῆς τοῦ ἰδίου ἔτους πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν», διότι διὰ τῆς ψηφισθείσης ἤδη τροπολογίας ἀντικατεστάθη ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον 4 τοῦ νομοσχεδίου, γενόμενον ἄρθρον 3.

§174ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§175Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐπιτρέψατε νὰ ζητήσωμεν μίαν διασάφησιν. Κατὰ ποίαν ἐποχὴν καθορίζεται ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου;

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία ἡ ψηφισθεῖσα πρὸ ὀλίγου ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ὁρίζει τὰ ἑξῆς: «Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τούτων τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἀποφαίνεται μέχρι τῆς 6 Αὐγούστου, ἂν τὸ συμφέρον τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ὑπαγορεύει τὴν ἐπὶ τῆς συγκομιδῆς τοῦ σταφιδοκάρπου κατὰ τὴν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολήν του αὔξησιν τοῦ εἰς εἶδος καταβλητέου φόρου ὑπὲρ τὰ 10% καὶ μέχρις 24%».

§177ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ὥστε διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης λύεται καὶ τὸ ζήτημα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς φορτώσεως.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ἐλύθη· τὸ εἴπομεν. Ἄρθρον 5, γινόμενον 4 τοῦ νομοσχεδίου. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 8, τὸ ὁποῖον λαμβάνει σειρὰν ἄρθρου 5 (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5;

§179Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἔχω τροπολογίαν ἐπ’ αὐτοῦ.

§180Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν.

§181Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναγινώσκεται ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κοκκέβη.

§183ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἔδρα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὁρίζεται ἡ πόλις τῶν Πατρῶν. Ἡ χρονικὴ διάρκεια αὐτῆς ὁρίζεται εἰκοσαετής. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον ἀποτελεῖται ἐξ ἑπτὰ μελῶν, ἐκλέγεται δὲ διὰ μίαν τριετίαν, καὶ ἐκλέγει μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτοῦ ἕνα πρόεδρον καὶ ἕνα ἀντιπρόεδρον. Τὸ τρίτον τῶν μελῶν ἀντικαθίσταται ἐτησίως ὑπὸ τῆς Συνελεύσεως τῶν σταφιδοκτημόνων. Ἡ Συνέλευσις τῶν σταφιδοκτημόνων ἐκλέγει τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον δι’ ἐκλεκτόρων, διὰ πλειονοψηφίας σχετικῆς καὶ παρόντος τοῦ ἡμίσεος πλέον ἑνὸς τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐκλεκτόρων. Οἱ ἐκλέκτορες ὁρίζονται διὰ κληρώσεως ἐκ τοῦ συνόλου τῶν σταφιδοκτημόνων. Ἡ κλήρωσις γίνεται ἐνώπιον ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐκ τοῦ Προέδρου καὶ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν καὶ τοῦ Δημάρχου Πατρέων. Ἰσάριθμα πρὸς τὰς ψήφους τῶν σταφιδοκτημόνων παρασκευάζονται ἐκ χάρτου δελτία, ἐφ’ ἑκάστου τῶν ὁποίων σημειοῦται τὸ ὄνομα ἑνὸς σταφιδοκτήμονος. Σταφιδοκτήμων ἔχων πλείονας ψήφους λαμβάνει ἰσάριθμα δελτία. Τὰ οὕτω παρασκευασθέντα δελτία, κυλινδροειδῶς συμπτυσσόμενα, ὁμοιομόρφως, ῥίπτονται ἐντὸς κληρωτίδος, ἀνακινοῦνται καὶ ἐξάγονται ἀνὰ ἓν πεντήκοντα ἐν ὅλῳ ὑπὸ τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν. Τὰ σημειούμενα ἐπὶ τῶν δελτίων ὀνόματα τῶν σταφιδοκτημόνων ἐκδηλοῦσι τοὺς ἐκλέκτορας. Σταφιδοκτήμων, οὗ τὸ ὄνομα ἐκληρώθη πλέον ἢ ἅπαξ, ἔχει ἰσαρίθμους ψήφους. Πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἐχόντων ψῆφον ἐν τῇ Συνελεύσει σταφιδοκτημόνων, οἱ ἰδιοκτῆται σταφιδαμπέλων ὑποβάλλουσι δηλώσεις πρὸς τὸν εἰρηνοδίκην τῆς περιφερείας των, ἐν αἷς ἐκτίθενται ἡ θέσις, τὰ ὅρια καὶ ἡ ἔκτασις τῶν σταφιδαμπέλων. Εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην ἐπισυνάπτεται πιστοποιητικὸν τοῦ δημάρχου τῆς περιφερείας τῶν ἀκινήτων, ὑπ’ εὐθύνην αὐτοῦ· συγχρόνως δὲ ὁ δηλῶν βεβαιοῖ ἐνόρκως τὴν ἀλήθειαν τῆς δηλώσεώς του. Ἡ διαδικασία διεξάγεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Ὁ εἰρηνοδίκης παραπέμπει τὰς δηλώσεις ταύτας μετ’ ἀντιγράφου τοῦ πρακτικοῦ τῆς ὁρκοδοσίας εἰς τὴν Διεύθυνσιν τῆς Τραπέζης μέχρι πρώτης Ἰουνίου. Αἱ δὲ δηλώσεις γίνονται καὶ παραδίδονται εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ὑπὸ τῶν σταφιδοκτημόνων ἀπὸ τῆς 1 μέχρι τῆς 18 Μαΐου. Ἐπὶ τῇ βάσει τῶν δηλώσεων τούτων καλοῦνται οἱ σταφιδοκτήμονες διὰ τὴν Συνέλευσιν. Ἄρνησις τοῦ δημάρχου πρὸς ἔκδοσιν τοῦ πιστοποιητικοῦ τιμωρεῖται ὡς παράβασις καθήκοντος, κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Εἰσάγεται δὲ εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον δι’ ἀμέσου κλήσεως τὴν πρώτην δικάσιμον ὡρισμένως μεθ’ ἡμέρας εἰκοσιπέντε ἀπὸ τῆς ἐγχειρίσεως τῆς μηνύσεως. Κατὰ τὰς περὶ ψευδομαρτυρίας διατάξεις τοῦ Ποινικοῦ Νόμου τιμωρεῖται ὁ ψευδῶς παριστῶν ἑαυτὸν ἰδιοκτήτην σταφιδαμπέλου ἢ κύριον μείζονος τῆς ἀληθοῦς ἐκτάσεως αὐτῶν.»

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι τῶν κυρίων Γούναρη, Ρούφου καὶ ἄλλων θὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κύριος Κοκκέβης ὅμως ἐπιμένει εἰς τὴν τροπολογίαν του, καὶ θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§185Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὁ σκοπὸς, δι’ ὃν ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν μου, εἶναι, πῶς νὰ κατορθωθῇ νὰ καταρτισθῶσι κτηματολόγια. Διότι, ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῆς τροπολογίας μου, ἕκαστος σταφιδοκτήμων εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ κάμῃ δήλωσιν, πόσα στρέμματα κατέχει. Ἐκ τῶν δηλώσεων τούτων θ’ ἀποδειχθῶσιν αἱ ἰδιοκτησίαι, καὶ θὰ καταρτισθῶσι καθ’ ὅλον τὸ Κράτος κτηματολόγια. Τὸ δὲ λεχθὲν, ὅτι δύνανται νὰ καταρτισθῶσιν οἱ μέτοχοι διὰ τοῦ εἰσοδήματος, δὲν εἶναι ὀρθὸν, διότι, ἂν ἐπέλθῃ καταστροφὴ τοῦ εἰσοδήματος, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακριβωθῇ ὁ μέτοχος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει σταφιδόκαρπον νὰ παραδώσῃ οὔτε εἰς τὸν ἔμπορον οὔτε εἰς τὰς σταφιδαποθήκας; Δὲν θὰ ἦναι ἄξιος βοηθείας, οὔτε νὰ δανεισθῇ θὰ δύναται ἀπὸ τὴν Τράπεζαν ὁ ἔχων ἑκατὸν στρέμματα σταφιδοφυτείαν, ἧς κατεστράφη τὸ εἰσόδημα. Πρέπει λοιπὸν ὁ μέτοχος ν’ ἀποδεικνύηται ἐκ τοῦ κτηματολογίου, τοῦ καταρτισθησομένου κατόπιν τῶν δηλώσεων, καὶ ὄχι ἐκ τοῦ εἰσοδήματος, καθόσον ἕκαστος δύναται νὰ ἀγοράσῃ ἓν δελτίον, ἀφοῦ ἀγοράσῃ παρὰ τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου σταφίδα, οὕτω δὲ ὁ μὴ ἔχων σταφιδάμπελον θὰ θεωρηθῇ κτηματίας καὶ μέτοχος, ὅπερ ἀντίκειται εἰς τὸν σκοπὸν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου διὰ τοὺς ἐκλέκτορας τῶν συμβούλων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς συμβουλεύω ν’ ἀφήσητε τὴν τροπολογίαν σας διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§187Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἄς μείνῃ.

§188ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κοκκέβη δὲν εἶναι ἀκριβῶς τροπολογία, διότι περιλαμβάνει ἴδιον σύστημα.

§189Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τελειότερον ὅμως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἰσάγετε σεῖς, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύστημα.

§190ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Κοκκέβη τείνει εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ συστήματος τοῦ γενομένου ἀποδεκτοῦ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ἀπὸ τοῦδε. Διότι, ἂν ψηφισθῇ ἡ τροπολογία τοῦ κ. Κοκκέβη, τότε πρέπει νὰ διαγραφῶσι 2 ἢ 3 ἄρθρα ἐκ τοῦ νομοσχεδίου, διότι θὰ ὑποκατασταθῇ νέον σύστημα, τὸ τῆς στρεμματικῆς κτήσεως.

§191Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ τὸ κύριον καὶ φλέγον ζήτημα τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως ἐψηφίσθη κατὰ πλειονοψηφίαν, καὶ εἴμεθα ὑποχρεωμένοι, θέλοντες καὶ μὴ θέλοντες, νὰ ὑπαχθῶμεν εἰς τὸν ψηφισθησόμενον, καταρτισθησόμενον καὶ ἐγκριθησόμενον νόμον, παρακαλῶ νὰ ἀναβάλωμεν τὴν περαιτέρω συζήτησιν τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου, αἱ ὁποῖαι ἔχουσιν ἴσως σπουδαιότητα μεγαλειτέραν τῆς ψηφισθείσης διατάξεως περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως. Εἶναι πολλὰ τὰ ἀντικείμενα, ἐφ’ ὧν δέον νὰ σκεφθῶμεν, καὶ δὲν εἶναι οὔτε ἡ ὥρα κατάλληλος, οὔτε δυνάμεθα ἐπιτροχάδην νὰ διέλθωμεν τὰ ἀντικείμενα ταῦτα. Ἡμεῖς δὲν θέλομεν φέρει ἀντιρρήσεις· θέλομεν συμφωνήσει μὲ τὴν πλειονοψηφίαν, ἐφ’ ὅσον αἱ ἀποφάσεις αὐτῆς εἶναι λογικαὶ καὶ ὀρθαί. Διὰ τῆς συζητήσεως ὅμως τῆς ἐν καιρῷ καὶ οὐχὶ ἐπιτροχάδην δύναται νὰ εὑρεθῇ ἀκριβέστερον τὸ πράγματι συμφέρον καὶ ὠφέλιμον εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος, οἱ δὲ κύριοι Βουλευταὶ εἶναι ἐξηντλημένοι ἤδη. Κινδυνεύομεν δὲ νὰ γείνωμεν καὶ ὀχληροὶ εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας ἄμεσον ἐνδιαφέρον κυρίους συναδέλφους.

§192ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἆ! Ὄχι δά.

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄς λείψουν τὰ κοπλιμέντα.

§194Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ἀναβάλωμεν τὴν περαιτέρω συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§195ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀσημακόπουλος προτείνει τὴν ἀναβολὴν τῆς περαιτέρω συζητήσεως. Ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσι 10 ὑποστηρίζοντες αὐτήν.

§196Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐγὼ ἐπιμένω νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κυρίου Κοκκέβη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ ἄρθρον 8, γινόμενον 5. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9, γινόμενον 6 (ἀναγινώσκεται). Αἱ τροπολογίαι τῶν κυρίων Γούναρη καὶ Μαντζαβίνου δὲν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἀλλὰ πρὸς τὴν πρότασιν νόμου τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ «περὶ ἐξομοιώσεως τῆς ἐκ τοῦ δήμου Κραθίδος τῶν Καλαβρύτων καὶ τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ τῶν Πατρῶν παραγομένης σταφίδος πρὸς τὴν ἐκ τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας παραγομένην, καὶ ἐφαρμογῆς καὶ ὡς πρὸς αὐτὴν τοῦ γʹ ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου ΒΜΕʹ τοῦ 1892». Ἐκεῖ λοιπὸν θὰ γείνῃ λόγος περὶ τῶν τροπολογιῶν.

§198Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Οἱ σταφιδοκτήμονες, τῶν ὁποίων ἡ σταφιδοπαραγωγὴ κατεστράφη, πῶς θὰ κατορθώσουν νὰ ἦναι μέτοχοι, ἀφοῦ τὸ ἄρθρον δὲν προνοεῖ; Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ εἶναι μία χάβρα, εἷς τραγέλαφος, καὶ τίποτε ἄλλο! Θὰ δύνανται ψευδοαμπελοκτήμονες νὰ γίνωνται μέτοχοι!

§199Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Τὰ δάνεια δὲν παρέχονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγωγῆς τοῦ τελευταίου ἔτους, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοῦ προτελευταίου ἔτους. Σήμερον δὲ τὰ δάνεια παρέχονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς παραγωγῆς τοῦ 1899 ἔτους. Ὥστε, καὶ ἂν δὲν παραγάγῃ τις κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, δικαιοῦται νὰ λάβῃ δάνειον.

§200Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Τὸ ἄρθρον δὲν διασαφηνίζει τοῦτο, καὶ ἕνεκα τούτου ἠναγκάσθην νὰ κάμω τὴν τροπολογίαν.

§201Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφικῆς Τραπέζης προέτεινεν, ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο νὰ βασίζωνται αἱ μετοχαὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἀποδείξεων προϊόντος, ὅτι δηλαδὴ παρήχθη τόσον προϊὸν καὶ ἐπωλήθη, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς δηλώσεως τῶν στρεμμάτων, ἅπερ ἔχει ἕκαστος σταφιδοκτήμων.

§202Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι μέτοχος ἐκεῖνος, ὅστις δὲν συνεισφέρει ποσὸν εἰς τὴν Τράπεζαν. Ἡ ἀρχὴ τῶν μετοχῶν, πασῶν τῶν μετοχῶν, εἶναι, ὅτι ἕκαστος πρέπει νὰ μετέχῃ καθ’ ὅσον προσφέρει. Ἔχει ὅμως δικαίωμα καὶ δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσέφερε κατὰ τὰ ἄλλα ἔτη, δι’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν εἰς τὴν παρακράτησιν· δι’ αὐτὰ θὰ λαμβάνῃ διπλότυπον. Ὁ κύριος ἐκ Τριφυλίας συνάδελφος ἐσύγχισε τὰς δύο τάξεις, τὴν τῶν μετόχων καὶ τὴν τῶν δυναμένων νὰ δανεισθῶσι, καὶ διὰ τοῦτο περιέπεσεν εἰς τὴν ἄδικον παρατήρησιν καὶ τὴν μὴ ὀρθήν, ἣν ἐξέθηκεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Μέτοχοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ συνεισφέρωσι· πρὸς δανεισμὸν δὲ βεβαίως ἔχουσι δικαίωμα οἱ σταφιδοκτήμονες, διότι, ἐὰν δὲν παραγάγωσι τὸ ἓν ἔτος, θὰ παραγάγωσι τὸ ἄλλο, καὶ ἑπομένως ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰσαγωγῆς, ἣν θὰ κάμωσι κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος, θὰ δύνανται νὰ δανεισθῶσι.

§203Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§204Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅσων εἶπεν ὁ κύριος Γούναρης ἔπεισεν ἡμᾶς, ὅτι οὕτω πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ εἰς τὸ μέλλον ἡ Τράπεζα δὲν θὰ εὑρεθῇ ἀπέναντι ψευδομετόχων, οἵτινες νὰ παρεισφρήσουν εἰς τοὺς καταλόγους τῆς Τραπέζης ὡς πιστοῦχοι, χωρὶς νὰ ἔχουν πράγματι παραγωγήν. Ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ συμβῇ καὶ τὸ ἑξῆς εἰς τὸ μέλλον· νὰ ἔχῃ μὲν πάντοτε ἡ Τράπεζα εἰς τοὺς καταλόγους της πραγματικοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἀλλὰ νὰ μὴ ἔχῃ πάντας τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, δηλαδὴ πάντας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δικαιοῦνται εἰς ἀπόληψιν δανείων, καὶ διὰ τοῦτο ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Κοκκέβη εἶναι ὀρθή. Ὁ νόμος ὁρίζει, πῶς ἀναγνωρίζονται οἱ μέτοχοι τῆς Τραπέζης, κατὰ δὲ τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 20, ὡς τροποποιεῖται, «τὰ ἐπὶ καλλιεργείᾳ δάνεια κανονίζονται ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰς τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Τραπέζης μετοχῆς ἑκάστου τῶν σταφιδοκτημόνων, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν τοῦ μέσου ὅρου τῆς μετοχῆς τῶν τριῶν προηγουμένων ἐτῶν...» Ἀλλ’ ὁ κύριος Κοκκέβης προβάλλει τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι, καίτοι εἶναί τις παραγωγός, ἐὰν συμβῇ ἐκ θεομηνίας νὰ μὴ παραγάγῃ σταφίδα, μὴ ὢν μέτοχος, πῶς θὰ δυνηθῇ νὰ λάβῃ δάνειον;

§205Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ ἦναι ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ Καταστατικῷ.

§206Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Καταστατικόν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου, λέγει ἐν ἄρθρῳ 16 (ἀναγινώσκει): «Τὸ κατ’ ἔτος διαθετέον ποσὸν πρὸς χορηγίαν δανείων ἐπὶ καλλιεργείᾳ κατανέμεται εἰς τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παραχθέντος ἐξ ἑκάστης αὐτῶν κατὰ τὸν μέσον ὅρον τῶν ἀμέσως προηγουμένων τριῶν ἐτῶν σταφιδοκάρπου.» «Κατανέμεται κατ’ ἐπαρχίας». Ὑποθέσατε λοιπόν, ὅτι ἡ ὑμετέρα ἐπαρχία ἔχει τὴν ἀτυχίαν ἐκ θεομηνίας νὰ μὴ παραγάγῃ σταφιδόκαρπον...

§207Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπὶ δύο ἔτη;

§208Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα· δυνατὸν κατὰ συνέχειαν ἐπὶ δύο ἔτη νὰ μειωθῇ ἡ παραγωγή. Θὰ μειωθῶσι λοιπὸν καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα δικαιοῦται νὰ λάβῃ ὡς δάνεια. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Κοκκέβη εἶναι ὀρθή. Τὸ ἄρθρον ἔλαβε πρόνοιαν νὰ μὴ παρεισφρήσουν εἰς τὴν Τράπεζαν ψευδεῖς μέτοχοι, καὶ πραγματικῶς τοῦτο ἐξασφαλίζεται· ἀλλ’ εἶναι ἐνδεχόμενον, πάντες οἱ παραγωγοὶ νὰ μὴ δυνηθῶσι νὰ λάβωσι δάνεια. Ὥστε ἡ παρατήρησις τοῦ κυρίου Κοκκέβη μένει ἀκεραία. (Διάλογοι).

§209Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἔχετε δίκαιον, ὅπως ἔχει ἡ διάταξις ἐν τῷ νόμῳ, τὴν ὁποίαν ἀνεγνώσατε, καὶ βεβαίως εἶναι ἀνάγκη νὰ τροποποιηθῇ, ὥστε νὰ μὴ γίνηται ἡ κατανομὴ κατ’ ἐπαρχίας. (Διάλογοι).

§210Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμβαίνει μάλιστα, ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι κατέβαλον τὰ δάνειά των, νὰ μὴ ἔχουν νὰ λάβουν τίποτε! (Διάλογοι).

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε τὴν τροπολογίαν σας, ἵνα κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§212Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐκ ἔχει τις ὅποι βύσειεν ἢ μὴ βύσειεν!

§213Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ὑπέβαλεν ἰδίαν πρότασιν καὶ δύναται νὰ τὴν διατυπώσῃ ὁ κ. Παναγιωτόπουλος.

§214Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ διατυπώσω τίποτε. Εἶναι ἤδη ἐν τῷ Καταστατικῷ.

§215ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλὰ μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι θ’ ἀπαλειφθῇ τὸ «τριετίας».

§216Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω, τί πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ἐπεθύμουν, εἶναι νὰ ἦναι βεβαία ἑκάστη ἐπαρχία, ὅτι θὰ λάβῃ δάνειον.

§217Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὀρθόν, εἶναι δίκαιον. Ἠμπορεῖ νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην νὰ δανεισθῇ. Πρέπει νὰ δανεισθῇ;

§218Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη τροπολογίας, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον· διότι πᾶς, ὅστις εἰσέφερεν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, βεβαίως εἶναι μέτοχος· ἐὰν μετὰ τὴν εἰσφορὰν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν λάβῃ δάνειον, βεβαίως, ἐὰν δὲν συνεισφέρῃ κατόπιν, δὲν δύναται νὰ λάβῃ νέον δάνειον· ἀλλὰ κατ’ ἀνάγκην ὁ αὐτὸς σταφιδοπαραγωγὸς θὰ προσφέρῃ καὶ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἄρα λοιπόν, ἐκτὸς τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον προσέφερεν, ἔχει πάλιν νέαν μετοχήν· κατὰ συνέπειαν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς μετοχῆς ἐκείνης δύναται καὶ πάλιν νὰ λάβῃ νέον δάνειον, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ προβλέπεται, ὅτι οἱ μέτοχοι, ἔστω καὶ ἂν δὲν ἐπλήρωσαν, δὲν διαγράφονται καθ’ ὁλοκληρίαν ἐκ τῶν καταλόγων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀλλὰ μένουσιν ὡς μέτοχοι. Φρονῶ λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Τὸ ἄρθρον εἶναι σαφές.

§219Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ὑποβάλητε τὴν τροπολογίαν σας, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§221ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ σύστημα εἶναι αὐτό. Οὐδεὶς ἔχει ἀντίρρησιν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία, διὰ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§223Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδού· τὸ χρῆμα νὰ μένῃ εἰς τὴν Τράπεζαν.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, γενόμενον 6, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10, γινόμενον 7 (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10;

§225Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ὑπάρχει τροπολογία ἐπ’ αὐτοῦ.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι εἴπομεν, ὅτι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§227Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν. Γίνεται ἡ κλήρωσις, καὶ κληροῦνται οἱ ἔχοντες 5,000 λίτρας σταφιδοκάρπου, καὶ ὄχι οἱ ἔχοντες 100,000. Λοιπὸν αὐτοὶ θ’ ἀποτελῶσι μέρος τῆς Συνελεύσεως τῶν μετόχων;

§228Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει «ἐκ τῶν ἐχόντων σχετικῶς τὴν μεγαλειτέραν παραγωγὴν σταφιδοκτημόνων».

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἔχει τις τὸν λόγον;

§230Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μίαν ἐρώτησιν. Δὲν βλέπω ἐν τῷ ἄρθρῳ διάταξιν ἐπιτρέπουσαν τὴν διὰ πληρεξουσίου παράστασιν τῶν ἀναγνωρισθέντων ὡς ἀντιπροσώπων.

§231Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Θέλομεν ν’ ἀπαγορεύσωμεν τοῦτο.

§232Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε ἐπιθυμίαν νὰ τὸ ἀπαγορεύσητε;

§233Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μάλιστα.

§234Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διὰ τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο ἐν τῷ παρελθόντι.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, γενόμενον 7, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11, γινόμενον 8 (ἀναγινώσκεται).

§236Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Μίαν ἐρώτησιν. Διατὶ ὁ Β. Ἐπίτροπος νὰ ᾖναι «ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἢ ὑπηρετησάντων ἐν τῇ οἰκονομικῇ ἢ διοικητικῇ ὑπηρεσίᾳ, τῇ ὑπαγομένῃ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον, κεκτημένος τὸν βαθμὸν τμηματάρχου Αʹ ἢ Βʹ τάξεως»;

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί θέλετε περιπλέον;

§238Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ἐρωτῶ, διὰ ποῖον λόγον. Ἂς τὸ ἐξηγήσῃ ὁ εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν θέλητε νὰ δύνανται καὶ ἄλλοι νὰ διορίζωνται Βασιλικοὶ Ἐπίτροποι, προτείνατέ το.

§240Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ποίας γνώσεις θὰ ἔχῃ περισσοτέρας ὁ τοιοῦτος Βασιλικὸς Ἐπίτροπος ἀπὸ ἕνα ἔμπορον, ὁ ὁποῖος εἰς τοιαῦτα ζητήματα εἶναι καλλίτερος;

§241ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι ἀπόλυτον δικαίωμα τοῦ Διοικητοῦ νὰ διορίζῃ οἱονδήποτε θέλει.

§242Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Πλὴν τῶν Βουλευτῶν, νὰ διορίζηται οἱοσδήποτε ἄλλος, κύριε Πρόεδρε.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι θέσις Βασιλικοῦ Ἐπιτρόπου. Δὲν εἶναι δυνατὸν αὕτη νὰ δοθῇ εἰς τὸν τυχόντα. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, γινόμενον 8, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§244ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύναται νὰ προστεθῇ «καὶ ἐκ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων».

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§246ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. «Καὶ ἐκ τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων» νὰ προστεθῇ.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παράγραφος, περὶ ἧς πρόκειται, ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρὰ τῷ Διοικητικῷ Συμβουλίῳ διορίζεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν μόνιμος Ἐπίτροπος τοῦ Κράτους, λαμβανόμενος ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἢ ὑπηρετησάντων ἐν τῇ οἰκονομικῇ ἢ διοικητικῇ ὑπηρεσίᾳ, τῇ ὑπαγομένῃ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον, κεκτημένος τὸν βαθμὸν τμηματάρχου Αʹ ἢ Βʹ τάξεως, καὶ μισθοδοτούμενος ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ του. Ὁ Ἐπίτροπος οὗτος παρίσταται εἰς ἁπάσας τὰς συνεδριάσεις τοῦ Συμβουλίου, ἄνευ δικαιώματος ψήφου. Γνωμοδοτεῖ δὲ πρὸ πάσης ἀποφάσεως τοῦ Συμβουλίου, καταχωριζομένης τῆς γνώμης αὐτοῦ εἰς τὰ πρακτικὰ, καὶ προσυπογράφει πᾶσαν τοῦ Συμβουλίου ἀπόφασιν.» (Θόρυβος καὶ διάλογοι). Θέλετε, Κύριοι, νὰ προβῶμεν; Ναὶ ἢ ὄχι;

§248ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, γινόμενον 8, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15, λαμβάνον σειρὰν ἄρθρου 9 (ἀναγινώσκεται). Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 15, γινομένου 9; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, γινόμενον 9, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18, λαμβάνον σειρὰν ἄρθρου 10 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁ κύριος Γούναρης ἔχει ὑποβάλει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν (ἀναγινώσκεται).

§250Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ἰδοὺ αἱ μεταβολαί, τὰς ὁποίας ἐπέφερα διὰ τῆς τροπολογίας μου. Εἶναι δύο· ἡ μία ἀφορᾷ τὴν χρησιμοποίησιν τοῦ παρακρατήματος τόσον τοῦ ἐκ ξηρᾶς, ὅσον καὶ τοῦ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις αὐτοῦ μόνον πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος· κατὰ τὴν τροπολογίαν μου, ἐπιτρέπεται πᾶσα βιομηχανικὴ χρησιμοποίησις, οἰνοποίησις, μιστελοποίησις κλπ., ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἐμπορία τοῦ ἐκ τοιούτου σταφιδοκάρπου παραγομένου οἴνου. Ἡ δευτέρα μεταβολή, ἡ διὰ τῆς τροπολογίας μου προτεινομένη, εἶναι, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ δεχθῇ ὡς παρακράτημα καὶ χλωρὰν σταφίδα. Τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει τὰ τῆς ξηρᾶς σταφίδος. Ἀλλὰ κατὰ τὴν τροπολογίαν μου ἡ Τράπεζα ἀναλαμβάνει νὰ δεχθῇ ὡς παρακράτημα καὶ χλωρὰν σταφίδα, ἣν θὰ κατορθοῖ ὁ ἀγοραστὴς νὰ προμηθεύηται ἀπὸ τὸν παραγωγόν· αὐτὴν τὴν χλωρὰν σταφίδα, τὴν ὁποίαν ἡ Τράπεζα θὰ δέχηται ὡς παρακράτημα ἀντὶ ξηρᾶς, ἐπιτρέπεται νὰ τὴν πωλῇ διὰ πλειστηριασμοῦ εἰς τοὺς ἐργοστασιάρχας. Ἡ δὲ ἀναλογία τοῦ ποσοῦ τῆς χλωρᾶς σταφίδος πρὸς τὸ τῆς ξηρᾶς θέλει κανονίζεσθαι δι’ ἀναλογικοῦ πίνακος, συντασσομένου ὑπὸ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Τραπέζης καὶ ἐγκρινομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. (Διαλογικαὶ συζητήσεις).

§251Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει ὅμως νὰ ἔχωμεν ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ πωλουμένου σταφιδίτου οἴνου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, διότι ἄλλως θὰ συναγωνίζηται ἡ σταφὶς πρὸς ἑαυτὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§252Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὑπάρχουσι πληροφορίαι, ὅτι δὲν ὑφίσταται κίνδυνος τοιοῦτος.

§253Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν Γαλλίᾳ, γνωστόν ὅτι παρακωλύεται ἡ χρησιμοποίησις τῆς ξηρᾶς σταφίδος εἰς κατασκευὴν οἴνου· ἐν Γερμανίᾳ ἐπίσης περιορίζεται, ἀλλ’ ἐκεῖ ἰσχύει ἕτερον σύστημα...

§254Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἦναι χλωρὰ, δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη.

§255Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ποῖον εἶναι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον λειτουργεῖ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν σταφιδίνην; Πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἡ Γερμανία κατέστη σήμερον μεγάλη ἀγορὰ καταναλώσεως οἴνων, ἐκεῖ δὲ, πρὸς ἐνίσχυσιν τοῦ ἐμπορίου, ἐπιτρέπεται, ἵνα οἱ οἶνοι οἱ ἔξωθεν εἰσαγόμενοι ἀναμιγνύωνται μετὰ τῶν οἴνων τῶν ἐντοπίων, ἐπὶ ἐλαττώσει τοῦ δασμοῦ εἰσαγωγῆς· δηλαδὴ γίνεται τὸ λεγόμενον γαλλιστὶ dedouanement. Ἐνῷ ὁ δασμὸς τῆς εἰσαγωγῆς ἐκεῖ εἶναι εἴκοσι μάρκα τὸ ἑκατόλλιτρον, ἐὰν τὸν εἰσαχθέντα οἶνον ἀναμίξητε ἐν τοῖς τελωνείοις εἰς ἀναλογίαν ἑξήκοντα ἐξ αὐτοῦ πρὸς 40 μέρη ἐντοπίου οἴνου, τότε ἀντὶ εἴκοσι πληρώνετε μόνον 10 μάρκα δασμὸν, ὁ δὲ οἶνος αὐτὸς, ἐπειδὴ θεωρεῖται ὡς ἐσωτερικὸς οἶνος, καὶ θέλει ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγὴν τῶν ἐντοπίων οἴνων, ἀπαλλάσσεται καὶ τῶν φόρων τῆς καταναλώσεως καὶ τῶν διαπυλίων. Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰσάγεται μέγα ποσὸν ἐξωτερικῶν οἴνων εἰς Γερμανίαν, καὶ οὐ μόνον σταφιδίτου, ἀλλὰ καὶ ἄλλων οἴνων, ἐπὶ ἀναμίξει. Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι σήμερον ἡ τοῦ ἐμπορίου τῆς ἐξαγωγῆς οἴνων εἰς τὴν Γερμανίαν· εἰς δὲ τὴν Γαλλίαν εἶναι παρατηρημένον, ὅτι, ἐνῷ εἶναι τόπος οἰνοπαραγωγὸς, ἐν τούτοις εἰσάγει μέχρις ὀγδοήκοντα, ἑκατὸν καὶ ἑκατὸν εἴκοσιν ἑκατομμυρίων ἀξίας ξένους οἴνους. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τοὺς εἰσάγει καὶ ἐμμέσως, ὡς ἐξ Ἀλγερίας, διότι θέλει νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐξαγωγὴν εἰς τὰς ἀποικίας αὐτῆς, ἀλλ’ εἰσάγει καὶ μέγα ποσὸν ἐξ Ἱσπανίας, εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι καὶ τὸ μιστέλιον τὸ ἡμέτερον εἰσάγεται εἰς τὴν Γαλλίαν διὰ μέσου τῆς Ἰταλίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἐνισχυθῇ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ἡ βιομηχανία τῆς οἰνοποιΐας ἢ τῶν μιστελίων καὶ ἐκ τῆς χλωρᾶς ἀκόμη σταφίδος πρὸς ἐξαγωγήν, αὕτη δὲ πρέπει νὰ ἦναι ἡ τάσις τῆς ἐξαγωγῆς τῶν ἐκ τῆς σταφίδος προϊόντων. Συντελεῖ βεβαίως καὶ ἡ ἐφαρμογὴ ὅσων μέσων ἐν τῷ νομοσχεδίῳ γίνεται μνεία, δηλαδὴ ἡ διὰ προκηρύξεων καὶ διαφημίσεων τοῦ σταφιδοκάρπου, εἰ καὶ δὲν εἶναι εὔκολος, διότι, διὰ νὰ ἐπεκτείνητε τὴν χρῆσιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ὡς καρποῦ, πρέπει νὰ εἰσαγάγητε ἕξεις μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων μὴ ὑπαρχούσας, πρέπει νὰ βελτιώσητε καὶ ν’ ἀσφαλίσητε τὴν καλὴν αὐτοῦ ποιότητα, καὶ τοῦτο ἀπαιτεῖ χρόνον καὶ πολλὰς δαπάνας καὶ ἐνεργείας. Ἂν οἱ Ἄγγλοι, οἱ ἐμπορευόμενοι ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν τὴν σταφίδα ἡμῶν, δὲν τὸ κατώρθωσαν, ἡμεῖς δύσκολον νὰ κατορθώσωμεν περισσότερα αὐτῶν. Τὰ μέσα τῆς δημοσιότητος στοιχίζουν πολὺ, εἰς δὲ τὰς καλαισθητικὰς ἐργασίας δὲν εἴμεθα οἱ καταλληλότεροι. Ἀνάγκη διὰ τοῦτο νὰ πιστεύωμεν, ὅτι εἰς χεῖρας ἡμῶν ἡ ἐργασία τῆς διαφημίσεως δὲν εἶναι τόσον εὐτυχὴς ἐργασία, ὅσον εἰς χεῖρας ἄλλων. Ἐὰν ὅμως ἀποφασίσωμεν ἐκ ξηρᾶς κατωτέρας σταφίδος νὰ παράγωμεν προϊόντα ἄλλα, ἵνα τὰ ἐξάγωμεν εἰς ἄλλους τόπους, μεταποιούμενα εἴτε εἰς οἶνον εἴτε εἰς κονιὰκ εἴτε εἰς μιστέλιον, νομίζω, ὅτι ἐργαζόμεθα περισσότερον ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος ἡμῶν, διότι πρὶν ἢ καταβάλωμεν τὰς δαπάνας καὶ διατρέξωμεν τοὺς κινδύνους θὰ δυνάμεθα μετὰ περισσοτέρων ἐλπίδων νὰ διαθέτωμεν αὐτά. Τοιαῦτα εἶναι τὸ κονιὰκ καὶ ὁ οἶνος. Σήμερον ὑπάρχουσιν ἀγοραὶ εἰς τὴν Εὐρώπην πρὸς κατανάλωσιν αὐτῶν. Ὅταν κατορθώσωμεν νὰ παραγάγωμεν γνήσιον κονιὰκ καὶ κατορθώσωμεν νὰ πείσωμεν τὰς ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης, ὅτι εἶναι ἀληθῶς τοιοῦτον, καὶ ὄχι νόθευμα ἐκ διαφόρων ὑλῶν, θέλει διαδοθῆ ἡ κατανάλωσις. Ἀτυχῶς ὅμως τοιοῦτον κονιὰκ ἐλάχιστον ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι. Πρὸ ἐτῶν εἴχομεν κατορθώσει νὰ ἐξάγωμεν κονιὰκ ἑλληνικὸν γνήσιον εἴς τινας ἀγορὰς, ἀλλ’ ἀτυχῶς ἡ ἐργασία ἐγίνετο ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιτηρήσεως, καὶ κατέληξεν ἕνεκα τοῦ διαγωνισμοῦ νὰ παράγηται κονιὰκ νόθον καὶ τοῦ χειρίστου εἴδους, τὸ ὁποῖον, ὡς εὐθηνότερον, ὑπεσκέλισε τὸ καλὸν, ἀλλὰ προσωρινῶς, διότι δυσφημισθὲν ἀπεκρούσθη ἐν τέλει. Τὸ τοιοῦτον κονιὰκ βλέπομεν σήμερον καὶ εἰς ὅλα τὰ χωρία τῆς Ἑλλάδος, ἐνῷ πρὸ τινων ἐτῶν οὔτε μίαν φιάλην κονιὰκ ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρῃ τις. Δυστυχῶς δὲ τοιοῦτον κονιὰκ τοῦ χειρίστου, ὡς εἶπον, εἴδους εἶναι τὸ σήμερον ἐξαγόμενον, τὸ ὁποῖον τούτῳ τῷ λόγῳ ἀπεκλείσθη ἐξ ὅλων τῶν ἀγορῶν. Ἐνῷ δὲ ἔχομεν ὕλην ἀρίστην πρὸς παραγωγὴν κονιὰκ, εἰς τὴν ὁποίαν μόνον ἓν ἐλάττωμα ἀποδίδουσιν, ὀσμὴν ὄχι εὐχάριστον, εὐκόλως ὅμως ἐξαλειφομένην δι’ ἐπιμελημένης ἀποστάξεως καὶ συντηρήσεως, φοβοῦμαι ὅτι καὶ ἐκ τῆς χλωρᾶς σταφίδος, λόγῳ ἐλλείψεως ἐλέγχου ἐκ μέρους τῆς Διοικήσεως, δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ παραγάγωμεν κονιὰκ καλῆς ποιότητος. Ἡ κατασκευὴ κονιὰκ ἐκ σταφίδος, ξηρᾶς ἢ χλωρᾶς, ἀπαιτεῖ κεφάλαια καὶ εὐσυνειδησίαν. Πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν πρὶν ἀποστάξωμεν καὶ πωλήσωμεν τὸ κονιάκ. Καὶ τοῦτο δὲν γίνεται δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν. Τὸ κονιὰκ πρέπει νὰ ἦναι ἀπόσταγμα οἴνου, δηλαδὴ διὰ νὰ ἐπιτύχητε καλὸν κονιὰκ πρέπει νὰ ἀποστάξητε οἶνον καὶ ὄχι μοῦστον. Ὁ μοῦστος οἱασδήποτε σταφυλῆς δὲν δύναται νὰ δώσῃ καλὸν κονιάκ. Τὸ κονιὰκ παντοῦ ἀποστάζεται ἐξ οἴνου τουλάχιστον δύο ἐτῶν, τὸ πᾶν δ’ εἰς τὸ κονιὰκ εἶναι νὰ μὴ περιέχῃ δυσάρεστον γεῦσιν, τὴν ὁποίαν κυρίως δίδει ἡ ἀπόσταξις μούστου. Ἐπίσης πρέπει ἡ ἀπόσταξις αὐτοῦ νὰ γίνεται διὰ τοῦ κοινοῦ ἄμβυκος. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ καλοῦ κονιὰκ, ὅπερ ἀποδίδει ὁ σταφιδίτης οἶνος, ἔχει καὶ ἄλλα πλεονεκτήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχει ἄλλο τι προϊὸν, ἐκ σταφυλῶν οἱουδήποτε εἴδους προερχόμενον· ἔχει τὴν δύναμιν, ἑνούμενος μετὰ κοινοῦ οἱουδήποτε οἴνου ἐκ σταφυλῆς, νὰ ἐνδυναμώνῃ αὐτὸν, καὶ νὰ μὴ ἔχῃ ἀνάγκην ἀναμίξεως οὔτε μετ’ οἰνοπνεύματος οὔτε μετ’ ἄλλης οὐσίας, ἵνα διατηρηθῇ καὶ ταξειδεύσῃ, ἀλλ’ εἰσαγόμενος ἐν αὐτῷ ἐν μικρᾷ ἀναλογίᾳ, δέκα ἢ δεκαπέντε τοῖς ἑκατὸν, καθιστᾷ αὐτὸν ἰσχυρὸν, ὡς τὸν καθιστᾷ καὶ τὸ οἰνόπνευμα. Οὕτως, ἐνῷ σήμερον, ἵνα πωλήσητε καὶ μεταφέρητε τοὺς οἴνους ὑμῶν ἐκ τῆς ἀποθήκης, ἢ ἵνα τοὺς ἀποστείλητε εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, πρέπει νὰ τοὺς ἀναμίξητε μετ’ οἰνοπνεύματος, οἰνοπνεύματος κακῆς συνήθως ποιότητος, τοῦ βιομηχανικοῦ, τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου πρὸς τοῦτο, καλλίτερον ἐπιτυγχάνετε τοῦτο δι’ ἀναμίξεως μετὰ σταφιδίτου οἴνου, ὅστις εἶναι οἶνος καὶ αὐτός. Ὡς ἤδη ἐξάγεται ὁ οἶνος ἡμῶν, ἐνισχυόμενος δι’ ἀναμίξεως μετ’ οἰνοπνεύματος, ὁποῖον εἶναι τὸ ἀναμιγνυόμενον ἐν Ἑλλάδι, τὸ εἰσαγόμενον ἔξωθεν καὶ παραγόμενον ἰδίως ἐκ διαφόρων βιομηχανικῶν εἰδῶν, ἀραβοσίτου ἰδίως καὶ πατάτας, ἀντέχει μὲν καὶ ἀκινδύνως ταξειδεύει, ἀλλ’ ἀφοῦ ἀπώλεσε πολὺ κατὰ ποιότητα, ἐνῷ, ἂν εἰσαγάγητε τὸν σταφιδίτην ἐντὸς αὐτοῦ ἔχετε τὸ πλεονέκτημα, ὅτι εἰσηγάγετε οἶνον. Τοῦτο νομίζω, ὅτι ὀλίγοι τὸ ἐνόησαν, ἰδίως δὲ τὸ ἐνόησαν ἐν Πάτραις οἱ ἐμπορευόμενοι, καὶ ἐξάγουσιν ἀπό τινος οἴνους ἀναμεμιγμένους μετὰ σταφιδίτου οἴνου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ αὐτοὶ οἱ οἶνοι ἐκ τῆς ὑπεροχῆς αὐτῶν κατώρθωσαν νὰ προτιμῶνται, καὶ κατέστησαν ἐπιζήτητοι, ἰδίως ἐν Γερμανίᾳ. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ἐνισχύσεως, ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον, τῆς μεταποιήσεως τῆς χλωρᾶς σταφίδος εἰς οἶνον. Τοῦτο δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τῆς παρακρατήσεως ἄνευ νόμων, οἵτινες νὰ ὁρίσωσιν εἴτε ἀπροσδιόριστον παρακράτημα κατ’ ἔτος, εἴτε 40 τοῖς ἑκατόν, εἴτε 30 τοῖς ἑκατόν· διότι, ὅταν ἅπαξ τραπῇ εἰς οἶνον ἀπ’ ἀρχῆς χλωρὰ ἡ σταφὶς, ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι θέλει κατορθωθῆ νὰ γένηται κατανάλωσις αὐτῆς μεγαλειτέρα δι’ αὐτοῦ τοῦ μέσου.

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 20, γινόμενον 11. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 21, γινόμενον 12 (ἀναγινώσκεται).

§257Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν. Καταθέτω αὐτὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§258ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιρρήσεως τὰ ἄρθρα 22, 23, 24 καὶ 25, λαβόντα τὴν θέσιν ἄρθρων 13, 14, 15 καὶ 16). Ἄρθρον 26, γινόμενον 17 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ ὑπάρχουσιν ἀντιρρήσεις.

§259Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, καὶ εἰς τὸ Αἴγιον νὰ γείνῃ πρακτορεῖον, ὄχι κατὰ βούλησιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου ἀλλ’ ὅπως εἶναι ὡρισμένα καὶ τὰ ἄλλα πρακτορεῖα νὰ ὁρισθῇ καὶ εἰς τὸ Αἴγιον.

§260ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§261Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κατὰ παραδρομὴν τῶν συνταξάντων τὸ νομοσχέδιον, παρελείφθη καὶ ἡ Κόρινθος, ἡ ὁποία παράγει ὑπὲρ τὰ 30 ἑκατομμύρια λίτρας σταφίδος, ἐνῷ ἐτέθη ἡ Ζάκυνθος, ἡ ὁποία παράγει πολὺ ὀλιγώτερον ποσόν.

§262Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπίσης παρελείφθη καὶ ἡ Ὀλυμπία, ἡ ὁποία παράγει 30,000,000. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ προστεθῶσι πρακτορεῖα καὶ εἰς τοὺς δήμους Ἀρήνης, Βώλακος καὶ Σκιλλοῦντος.

§263Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Λέγει «καὶ ὅπου ἄλλοθι...»

§264Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἀλλ’ εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου.

§265Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ ὁμοφώνως ἀπεφάνθη διὰ τὸ Αἴγιον. Τώρα ἂς ἀποφανθῇ διὰ τὰ ἄλλα μέρη.

§266Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Νὰ προστεθῇ «καὶ ἐν Κυπαρισσίᾳ καὶ ἐν Γαργαλιάνοις».

§267ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχετε ἐν Φιλιατροῖς. Πῶς θέλετε «καὶ ἐν Κυπαρισσίᾳ;»

§268Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ σήμερον, κύριε Πρόεδρε, εἶναι καὶ ἐν Φιλιατροῖς καὶ ἐν Γαργαλιάνοις.

§269ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ προστεθῇ «καὶ ἐν Μεσσήνῃ».

§270ΑΠ. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἐπίσης «καὶ ἐν Κιάτῳ καὶ Ξυλοκάστρῳ», κύριε Πρόεδρε.

§271Ν. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Καὶ ἐν Ληξουρίῳ, κύριε Πρόεδρε.

§272Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εἰς τὸ Ληξοῦρι; Τὸ εἶπεν ὁ κ. Μαντζαβῖνος.

§274Ν. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Ἡ παράγραφος ἡ τελευταία νὰ ἀπαλειφθῇ.

§275Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δίκαιον, μοὶ φαίνεται, εἶναι, εἰς ἑκάστην ἐπαρχίαν σταφιδοφόρον νὰ ὑπάρχῃ ἓν τοὐλάχιστον πρακτορεῖον.

§276Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἡ κατανομὴ τῶν πρακτορείων τῶν σταφιδικῶν πρέπει νὰ γείνῃ ἀναλόγως τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς ἐκτάσεως τῶν ἐπαρχιῶν. Ὑπάρχουσιν ἐπαρχίαι, αἱ ὁποῖαι δικαιοῦνται νὰ ἔχωσιν ἓν ἢ δύο ἢ τρία πρακτορεῖα, ὡς ἡ Ἠλεία, ἡ ὁποία παράγει περὶ τὰ 80,000,000. Ἐπίσης ἡ Κόρινθος, ἡ ὁποία παράγει 30 περίπου ἑκατομμύρια, δίκαιον εἶναι νὰ ἔχῃ δύο Πρακτορεῖα.

§277Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ προτείνω νὰ ἀπαλειφθῇ ἡ διάταξις περὶ ὡρισμένων πρακτορείων, καὶ νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης νὰ ἱδρύῃ τοιαῦτα ὅπου χρειάζονται.

§278Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ὄχι! ὡρισμένα νὰ ἦναι.

§279Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ ἰσχύων νόμος καθώρισε δύο πρακτορεῖα εἰς τὴν Κόρινθον.

§280Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἡ Κεφαλληνία παράγει 20 ἑκατομμύρια λίτρας σταφιδοκάρπου· 6 ἑκατομμύρια παράγουσιν αἱ δύο ἐπαρχίαι Σάμης καὶ Κραναίας, καὶ 14 ἑκατομμύρια παράγει ἡ ἐπαρχία Πάλλης.

§281Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Λάθος ἔχετε.

§282Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ὥστε ἡ ἐπαρχία Πάλλης, ἡ ὁποία παράγει 14,000,000 λίτρας σταφίδος, νὰ ἔχῃ ἓν πρακτορεῖον.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὸ προσθέσωμεν εἰς τὸ Ληξοῦρι.

§284Α. ΜΟΝΟΚΡΟΥΣΟΣ. Ἀπὸ τὸ Ληξοῦρι μεταβαίνουν διὰ θαλάσσης εἰς τὸ Ἀργοστόλι, καὶ τὰ λεπτὰ, τὰ ὁποῖα πέρνουν ἀπὸ τὸ σταφιδικὸν κατάστημα, μένουν εἰς τὸ Ἀργοστόλι.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, διὰ νὰ ἴδητε, ἂν εἴμεθα σύμφωνοι.

§286Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Παρακαλῶ γὰ προστεθῇ καὶ ὁ δῆμος Σκιλλοῦντος. Παράγει 12,000,000 σταφιδόκαρπον.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκούσατε, παρακαλῶ, τὴν τροπολογίαν, πῶς τὴν διετύπωσα, συμφώνως πρὸς τὰς γενομένας παρατηρήσεις καὶ προτάσεις (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὀφείλει νὰ διατηρῇ πρακτορεῖα τοὐλάχιστον ἐν Αἰγίῳ, Κορίνθῳ, Κυπαρισσίᾳ, Γαργαλιάνοις, Μεσσήνῃ, Ληξουρίῳ, ἐν τοῖς δήμοις Ἀρήνης, Βώλακος καὶ Σκιλλοῦντος, ἐν Πύργῳ, Καλάμαις, Ἀργοστολίῳ, Ζακύνθῳ, Φιλιατροῖς καὶ ὅπου ἀλλαχοῦ...»

§288Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐν Κυπαρισσίᾳ καὶ Γαργαλιάνοις δὲν ἐβάλατε;

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔβαλα.

§290Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Καὶ ἐν Πύλῳ, κύριε Πρόεδρε.

§291Κ. ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα μᾶς ἐθεραπεύσατε ὅλους! Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, ὡς ἔχουσι συστηθῆ τὰ ἄλλα πρακτορεῖα, νὰ συστηθῇ τοιοῦτον καὶ εἰς τὸ Αἴγιον ὡρισμένως· ὄχι νὰ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον.

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐν τῷ νόμῳ εἶναι αὐτό. (Διάλογοι).

§293Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀναφέρεται ἡ Κυπαρισσία καὶ οἱ Γαργαλιάνοι; (Θόρυβος). Ἀφῆστε, Κύριοι, ν’ ἀκούσωμεν! (γέλωτες).

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, καθήσατε νὰ ἀκούσητε.

§295Δ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὅπου σήμερον λειτουργοῦσι, συμφώνως μὲ τὸν ἤδη ὑφιστάμενον νόμον.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν, Κύριοι, ἀκούσατε πάλιν τὴν τροπολογίαν συμπεπληρωμένην (ἀναγινώσκει): «Τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ὀφείλει νὰ διατηρῇ πρακτορεῖα τοὐλάχιστον ἐν Αἰγίῳ, Κορίνθῳ, Κιάτῳ, Κυπαρισσίᾳ, Γαργαλιάνοις, Φιλιατροῖς, Μεσσήνῃ, Ληξουρίῳ, ἐν τοῖς δήμοις Ἀρήνης, Βώλακος καὶ Σκιλλοῦντος, ἐν Πύργῳ, Πύλῳ, Καλάμαις, Ἀργοστολίῳ καὶ Ζακύνθῳ καὶ ὅπου ἄλλοθι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν κρίνει τοῦτο ἀναγκαῖον τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον.» Ἀλλ’ ὅλαι αἱ τροπολογίαι αὗται θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§297ΑΠ. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Παρελείψατε τὸ Κιᾶτον, κύριε Πρόεδρε, ὅπου ὑπάρχει ἤδη πρακτορεῖον καὶ εἶναι τὸ κέντρον ὁλοκλήρου τῆς παραγωγῆς τῆς Κορίνθου.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔβαλα καὶ τὸ Κιᾶτον. Ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§299Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐν τῇ Δυτικῇ Ἑλλάδι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πρακτορεῖον.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται καὶ ἐν Μεσολογγίῳ καὶ Ναυπάκτῳ.

§301ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὑπάρχουν παντοῦ πρακτορεῖα, ὅπου ζητοῦνται.

§302Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι καὶ ἄλλα μέρη, ὡς τὸ Γύθειον, ὅπου πρέπει νὰ ὑπάρχῃ πρακτορεῖον.

§303ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§304Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῆς ἀναγραφῆς τῶν πρακτορείων, τὰ ὁποῖα ἐμνημονεύσατε, κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγου, καταδικάζονται ὅλα τὰ ἄλλα πρακτορεῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι συστημένα, ἀφοῦ ταῦτα δὲν περιλαμβάνονται μεταξὺ τῶν μνημονευθέντων. Ὁ νόμος καλῶς ἔχει· τὸ Συμβούλιον τὸ Διοικητικὸν νὰ ἐκτιμᾷ τὰς ἀνάγκας καὶ νὰ ἱδρύῃ πρακτορεῖα, ὅπου αὐτὸ κρίνῃ ἐπάναγκες.

§305Δ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τεθῇ, ὅτι μένουν καὶ τὰ ἤδη λειτουργοῦντα μὲ τὸν ὑπάρχοντα νόμον.

§306Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι πρακτορεῖα καὶ ἐν Μελιγαλᾷ, Διαβολιτσίῳ καὶ Ἀνδρούτσῃ.

§307ΔΙΟΝ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν Ἀμαλιάδι.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αὐταὶ αἱ τροπολογίαι θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§309ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 230). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 26, ὡς 16, ὡς ἔχει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 28, γενόμενον 17). Ἄρθρον 29, γενόμενον 18 (ἀναγινώσκεται).

§311Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ν’ ἀπαλειφθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο, διότι εἶναι ἐντροπὴ διὰ τὸ Κοινοβούλιον ν’ ἀναγνωσθῇ!

§312ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Τὸ πρῶτον ἐδάφιον αὐτοῦ δὲν ἔχει σχέσιν· διατὶ νὰ διαγραφῇ;

§313ΑΠ. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Νὰ διαγραφῇ τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ἀπαγορεῦον τὰς νέας φυτείας.

§314ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τὸ πρῶτον ἐδάφιον δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὸ πρῶτον ἐδάφιον. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 29, γινομένου 18, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Προτείνεται ἡ διαγραφὴ τῆς δευτέρας, τρίτης καὶ τετάρτης παραγράφου.

§316Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ προτείνω καὶ νὰ λησμονηθοῦν διὰ παντός.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν...

§318Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἔχω τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπὲρ;

§320Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Μάλιστα, ὑπέρ.

§321ΑΠ. ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία, κύριε Πρόεδρε. Κάθε ἡμέραν θὰ ἔχωμεν τὰς ἰδίας συζητήσεις!

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τέρμα. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασιν;

§323ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπιμένει.

§324Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ κάμω δήλωσιν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, ὅτι μετὰ τὴν ἀπόρριψιν τοῦ ἀπεριορίστου τοῦ ποσοστοῦ, ἂν ἐπέλθῃ καὶ ἡ ἀπόρριψις τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς νέας ἐμφυτεύσεως, ἀρρήκτως συνδεδεμένης μὲ τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, οὐδεμίαν βελτίωσιν ἐπιφέρομεν εἰς τὴν κατάστασιν τῶν πραγμάτων· διότι δὲν δύναται νὰ νοηθῇ θεσμὸς παρακρατήσεως ἄνευ περιορισμοῦ περαιτέρω φυτειῶν. Ἐὰν ἀπορριφθῇ καὶ τὸ μέτρον τοῦτο, ἐγὼ ἐν ὀνόματι τῆς ἐπαρχίας μου διαμαρτύρομαι.

§325Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου.

§326Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου αὐτὴν τὴν στιγμὴν δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἓν στρέμμα πρὸς ἐμφύτευσιν. Ὑπῆρχον 500 ἕως 600 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῇ εἰδήσει τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς περαιτέρω ἐμφυτεύσεως ἐφυτεύθησαν μετὰ μεγάλης σπουδῆς, ὡς καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συνέβη τὸ ἴδιον. Ὥστε ἡ ἀπαγορευτικὴ διάταξις ἔφερεν ἀποτελέσματα ἀντίθετα τῶν ἐπιδιωκομένων. Ἀλλ’ ἂν τὸ μέτρον τοῦτο ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου, ἂν δηλαδὴ ἀπαγορευθῇ ἡ ἐν αὐτῇ περαιτέρω ἐμφύτευσις, διαμαρτύρομαι κατὰ τοιούτου μέτρου, διότι εἶναι μέτρον, τὸ ὁποῖον οὔτε νὰ χαρακτηρίσῃ τις δύναται. Πρόκειται νὰ καταρτίσωμεν προνομιοῦχον τάξιν Ἑλλήνων, εἰς τοὺς ὁποίους θὰ ἐπιτρέψωμεν νὰ ἔχωσι μόνοι αὐτοὶ σταφιδοφυτείαν!

§327Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Πρὸς ὑποστήριξιν τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος ἐψηφίσαμεν τοὺς νόμους τοῦ 1895 καὶ 1899, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι, ὅτι δι’ αὐτῶν θὰ κατορθώσωμεν νὰ ὑψωθῇ ἡ ἀξία τοῦ σταφιδοκάρπου, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ ἀποτελέσματα ἀπέδειξαν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὕτω νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ ὑπερτίμησις τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὀφείλομεν λοιπὸν, ἐκτὸς τῆς παρακρατήσεως, νὰ λάβωμεν μέτρα τοιαῦτα, ὥστε νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπιτύχωμεν τὸ προσδοκώμενον ἀποτέλεσμα. Μεταξὺ τῶν μέτρων τούτων προέτεινεν ἡ ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου τὸν περιορισμὸν τῶν φυτειῶν. Ἤκουσα πρὸ ὀλίγου τὸν κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴν κατακρίνοντα τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νομοσχεδίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι, καὶ ἂν ψηφισθῇ, οὐδὲν ἀποτέλεσμα θέλει φέρει εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας, διότι οὐδὲν στρέμμα ὑπάρχει ἐν αὐτῇ ἀκαλλιέργητον, καὶ ἑπομένως δὲν παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα αὐτῆς. Ἐν τούτοις εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ λάβωμεν μέτρα περιορίζοντα τὴν ἐπαύξησιν τῆς παραγωγῆς, διότι ἄλλως ἐν τῷ μέλλοντι δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ καλλιεργήσωμεν ὅλας τὰς φυτείας, καὶ διὰ τοῦτο μᾶς ἐπιβάλλεται νὰ ἐπιδιώξωμεν τὸν περιορισμὸν τῶν φυτειῶν, — διότι ἡμεῖς τοὐλάχιστον ἔχομεν ἀκαλλιεργήτους πλείστας ὅσας γαίας. Προβάλλεται τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι οὕτω θὰ ἐμποδίσωμεν τοὺς κτηματίας νὰ καλλιεργῶσι τὴν σταφίδα· νομίζω ὅμως, ὅτι σήμερον οὐδεὶς θ’ ἀποφασίσῃ νὰ φυτεύσῃ νέας σταφιδαμπέλους...

§328ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τότε διατὶ ν’ ἀπαγορεύσωμεν τὰς φυτείας;

§329Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Διότι ἡ τιμὴ εἶναι τοιαύτη, ὥστε δὲν δύναται ὁ σταφιδοπαραγωγὸς ν’ ἀπολαμβάνῃ οὔτε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας σήμερον. Τὸ δὲ μονοπώλιον τῆς σταφίδος, ὅπερ ἔχουσιν ὡρισμέναι ἐπαρχίαι τοῦ Κράτους, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ τὸ ἔχωσι, διότι ἐπανειλημμέναι ἀπόπειραι ἐγένοντο, ὅπως τὸ φυτὸν τοῦτο καλλιεργηθῇ καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ Κέρκυρα, ἀλλ’ εὐτυχῶς ἀπέτυχον, διότι, ἂν ἤθελον ἐπιτύχει, ἀλλοίμονον εἰς ἡμᾶς! ἡ παραγωγὴ θὰ ηὔξανε κατὰ τὸ ἥμισυ σχεδὸν τοῦ νῦν παραγομένου ποσοῦ, καὶ τότε βεβαίως ἠθέλομεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐγκαταλίπωμεν τὴν καλλιέργειαν τῆς σταφίδος. Ὁ μὴ δυνάμενος λοιπὸν νὰ καλλιεργήσῃ δὲν δύναται νὰ παραπονεθῇ ἐναντίον τῆς περὶ ἧς πρόκειται διατάξεως. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἐὰν εἰς τὸ μέλλον ἡ παραγωγὴ ἐλαττωθῇ κατὰ πολύ, ἡ Βουλὴ θὰ ἦναι πάντοτε παροῦσα, καὶ δύναται νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην.

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῆς δευτέρας, τρίτης καὶ τετάρτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 29, γινομένου 18, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§331ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν;

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔθηκα εἰς ψηφοφορίαν τὴν ἀπάλειψιν τῶν παραγράφων βʹ, γʹ καὶ δʹ.

§333ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν παρεδέχθη.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὸ ἀντίθετον. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀπάλειψιν τῶν παραγράφων βʹ, γʹ καὶ δʹ τοῦ ἄρθρου 29, γινομένου 18, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀπάλειψιν.

§335Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη πλέον. Ἄρθρον 33, λαμβάνον σειρὰν ἄρθρου 19 (ἀναγινώσκεται).

§337Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία (θόρυβος).

§338Ν. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Καὶ ἡμεῖς ἐπροτείναμεν τροπολογίας εἰς ἄλλο ἄρθρον, ἀλλ’ αὗται ἀνεβλήθησαν!

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψει, ὅτι ἡ ἀπάλειψις ἐγένετο δεκτή· ἑπομένως, εἴτε φέρετε ἔνστασιν εἴτε μὴ, δὲν ἔχει πρακτικὸν ἀποτέλεσμα.

§340Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Δὲν θὰ προχωρήσῃ ἡ συζήτησις! (θόρυβος).

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ προχωρήσῃ αὔριον.

§342Ν. ΜΑΝΤΖΑΒΙΝΟΣ. Διατὶ ἀνεβάλατε τὰς ἰδικάς μας τροπολογίας;

§343Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ἀπαλείψεως.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένετε εἰς τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας;

§345Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Τὴν ἀποσύρω.

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 33, λαμβάνον σειρὰν ἄρθρου 19, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 36, λαμβάνον σειρὰν ἄρθρου 20 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς προτάσεως νόμου εἰς δευτέραν συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἤδη πρόκειται περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τῆς αὔριον. Τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προταχθῇ αὔριον, διότι πρέπει νὰ τυπωθῶσι καὶ αἱ τροπολογίαι· θὰ ἦναι ὅμως μεταξὺ τῶν πρώτων τὴν Δευτέραν.

§347Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ συνεδριάσωμεν τὴν Κυριακὴν διὰ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον; Διότι μετὰ ταῦτα θ’ ἀναχωρήσωσι πολλοὶ Βουλευταί.

§348ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ γείνῃ συνεδρίασις τὴν Κυριακὴν, τὴν τετάρτην ὥραν μετὰ μεσημβρίαν, ἀποκλειστικῶς διὰ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, καὶ μὲ τὴν ἀμοιβαίαν ὑπόσχεσιν, ὅτι δὲν θὰ γείνωσιν ἐπερωτήσεις ἢ ἄλλη συζήτησις.

§350ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως θὰ ἦναι ἡ δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς πιστώσεως τοῦ δωδεκατημορίου τοῦ μηνὸς Ἀπριλίου.

§352Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Βουλῆς πότε θὰ ψηφισθῇ;

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεύτερον ἀντικείμενον θὰ ἦναι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς, κατόπιν δὲ ὅλα τὰ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν νομοσχέδια, κατὰ τὴν σειράν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, πλὴν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου κλπ.», ἡ ὁποία εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἡ ὁποία θὰ συζητηθῇ τὴν Κυριακὴν, κατὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§354Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ποίαν ὥραν τὴν Κυριακήν;

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὴν 4ην μετὰ μεσημβρίαν. Εἴμεθα λοιπὸν σύμφωνοι. Τὴν Κυριακὴν θὰ ἔλθῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον ἄνευ ἐπερωτήσεων.

§356ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2 καὶ 45′ πρὸ μεσημβρίας τῆς ἐπιούσης).