1903.03.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

τῆς 17 Μαρτίου 1903

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 45′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν διάφορα ἐκ διαφόρων μερῶν τηλεγραφήματα, ἀφορῶντα εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· παρακαλῶ δὲ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ ἐπιφυλαχθῶσι νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπ’ αὐτῶν, ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ ἀντικείμενον εἶναι.

§2ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀνακοινώσητε ὅμως τὰς προελεύσεις.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. 1) Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Σκιλλοῦντος, συνιστῶντος τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. 2) Ὅμοιον τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῶν Φιλιατρῶν. 3) Ὅμοιον τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῶν Πατρῶν. 4) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ Σαγεΐκων. 5) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ Ἤλιδος ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος. 6) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Δύμης. 7) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ Γαργαλιάνων ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. 8) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ Ἀγουλινίτσης. 9) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ τοῦ δήμου Φλεσιάδος ὑπὲρ τῆς προτάξεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς μελέτης τῶν ὅρων τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος. 10) Τηλεγράφημα τῶν σταφιδοκτημόνων Μουλκίου ὑπὲρ τῶν προτάσεων τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος. 11) Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Βόχας ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος καὶ κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. 12) Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ Βαρθολομιοῦ ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος. 13) Τηλεγράφημα πολιτῶν Κιάτου τῆς Κορινθίας ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τῆς σταφίδος καὶ κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. 14) Ὅμοιον τοῦ λαοῦ Σικυῶνος, Πελλήνης, Φενεοῦ, Νεμέας καὶ Βόχας. Ὑπόμνημα τῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ ἐπιπλοποιῶν ὑπὲρ τῆς προστασίας τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐπίπλων καὶ κομψοτεχνημάτων καὶ λοιπῶν εἰδῶν τῆς ξυλουργικῆς τέχνης. Τηλεγράφημα τοῦ ὑποψηφίου βουλευτοῦ Αἰγιαλείας κ. Πολυχρονιάδου, διαμαρτυρομένου ὅτι οἱ φίλοι τοῦ δημάρχου κ. Παναγιωτοπούλου, ἐπιτεθέντες κατὰ τῶν φίλων αὐτοῦ, διεσκόρπισαν αὐτοὺς ἐκ τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας. Ἕτερον τοῦ αὐτοῦ κ. Πολυχρονιάδου, παραπονουμένου, ὅτι κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς διῃτῶντο ἐν τῇ ἔναντι τοῦ ἐκλογικοῦ τμήματος οἰκίᾳ τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος τέσσαρες φυγόδικοι, οἵτινες καὶ συνέπραξαν κατὰ τὰς ταραχάς. Ὅμοιον τοῦ αὐτοῦ ὑποψηφίου, παραπονουμένου ὅτι ὁ ἐπιτυχὼν βουλευτὴς κ. Ἀσημακόπουλος ἐπὶ κεφαλῆς ἐνόπλων πολιτῶν ἀπέκλεισε τὴν οἰκίαν Σταυρουλοπούλου, καὶ ὅτι αἱ ἀρχαὶ ἐπιδεικνύουσιν ἀδράνειαν. Τηλεγράφημα τοῦ λαοῦ τῶν Πατρῶν, παρακαλοῦντος νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ συστάσεως Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Ἐπίσης ἀνακοινῶ ἔγγραφον τοῦ Φρουραρχείου Ἀθηνῶν, ὑποβάλλοντος ἐγκύκλιον διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν περὶ ἵππων τῶν ἀξιωματικῶν Βουλευτῶν. Ἀνακοινῶ τηλεγράφημα τοῦ ἐν Λονδίνῳ Γενικοῦ Προξένου τῆς Ἑλλάδος κ. Μεσηνέζη, ἔχον οὕτω: «Βλέπων ἐν ἀγγλικαῖς ἐφημερίσιν ἐπερωτήσεις ἀφορώσας με, παρακαλῶ ἡμᾶς ν’ ἀνακοινώσητε τῇ Βουλῇ, ὅτι μακρὰν τοῦ νὰ ἦμαι ἐναντίος, εἶμαι ἀπὸ καρδίας εὔνους τῷ μονοπωλίῳ τῆς σταφίδος, ὡς κατέδειξα δι’ ἐπιστολῆς μου πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ διὰ δημοσιεύσεων ἐν τῷ «Νέῳ Ἄστει». Οὐδέποτε ἐλάλησα ἐναντίον τοῦ μονοπωλίου, ἀλλὰ χαρακτηρίζω τὸ σχέδιον τοῦ Δημ. Δεληγιάννη ὡς παιδαριῶδες, φανταστικὸν καὶ ἐντελῶς ἀντίθετον πρὸς τὰ συμφέροντα τῆς χώρας, καὶ ὅπερ θὰ καταλήξῃ εἰς συμφορὰν διὰ πάντας τοὺς ἐνδιαφερομένους.» Ὁ βουλευτὴς Κορινθίας κ. Κ. Χρηστόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διατί, ἀφοῦ, ὡς ἐβεβαίωσε ταύτην, διώρισεν εἰς ἅπαντας τοὺς δήμους ἀστυνόμους ἀξιωματικούς, δὲν ἐφρόντισε μέχρι τοῦδε νὰ διορισθῇ καὶ ἐν τῇ ἀστυνομικῇ περιφερείᾳ Νεμέας τοιοῦτος;» Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει τὸν λόγον.

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ βουλευτὴς Ὀλυμπίας κύριος Μοσχούλας εἶχεν ἀπευθύνει ἐπερώτησιν περὶ τῆς διαχειρίσεως διαφόρων ἀποθηκῶν τῆς παρακρατήσεως. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν πίνακας, ἐν τοῖς ὁποίοις εἶναι ἀναγεγραμμέναι αἱ πληροφορίαι, ἃς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὁ βουλευτὴς Τριφυλίας κ. Πονηρόπουλος μοὶ ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περί τινος εἰσπράκτορος διορισθέντος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Γορτυνίας, ὅστις, καθ’ ἃς ὁ κ. Βουλευτὴς εἶχε πληροφορίας, περιέπεσεν εἰς ἀξιοποίνους πράξεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων κατεδικάσθη. Ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν καὶ παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν, καὶ ἔλαβον πληροφορίας, ὅτι ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος ἀληθῶς ἔχει καταδικασθῆ διὰ βιαιοπραγίας καὶ δι’ ἄλλας ἀξιοποίνους πράξεις, καὶ συνεπῶς κατὰ τὸν νόμον δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διορισθῇ. Διὰ τοῦτο ἐκάλεσα τὸν ἁρμόδιον ταμίαν ν’ ἀπολογηθῇ, πῶς ἐπρότεινε τὸν διορισμὸν τοῦ εἰσπράκτορος τούτου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως μὲ ἐπεφόρτισε νὰ εἰσαγάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, διὰ τοῦ ὁποίου ἀντικαθιστᾷ τὸ πρὸ ἡμερῶν προταθὲν τοιοῦτον, διότι, καθ’ ἃς ἔλαβε πληροφορίας, ὁ προσδιορισμὸς τῶν προσόντων τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, ὁ γινόμενος κατὰ τὸ προταθὲν νομοσχέδιον, εἶναι τόσον στενός, ὥστε εἶναι δύσκολον νὰ εὑρεθῶσι πολλὰ πρόσωπα ἔχοντα τὰ προσόντα ταῦτα. Διὰ τοῦ εἰσαγομένου νομοσχεδίου μεταβάλλεται τὸ προταθὲν ἤδη τοιοῦτον. Εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖα ΑΧΝʹ νόμου τοῦ 1888 περὶ διακρίσεως καὶ ὁροθεσίας δασῶν». Εἴς τινας ἐπαρχίας, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Πυλίαν, ἐντὸς δασικῶν περιφερειῶν ἔχουσιν ἐπιχειρήσει καὶ ἀποκτήσει κατοχὴν ἰδιῶται, καὶ εἰς πολλὰ μέρη ἔκαμαν ἐμφυτεύσεις ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προτίθεται νὰ κανονίσῃ τὰς σχέσεις ταύτας.

§5Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γενικώτερον, ὑποθέτω, τὸ νομοσχέδιον...

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§7Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι ἐνδιαφέρονται πολλαὶ ἐπαρχίαι.

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰσάγω ὡσαύτως νομοσχέδιον «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διαφόρων ὑδραυλικῶν ἔργων», τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσι καὶ τὰς περὶ τῶν ὁποίων πιστώσεις θέλει περιλάβει ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Εἰσάγω καὶ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων». Πρὸ τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου μετεβλήθη ὁ τρόπος τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων κατὰ τὸ 1900, διπλοῖ ἐπεβάλλοντο φόροι ἐπὶ τοῦ προϊόντος τῶν ἀμπέλων, πρῶτον ἐπὶ τοῦ γλεύκους τοῦ παραγομένου φόρος, ὁ ὁποῖος ἐπεβάρυνε τοὺς παραγωγούς· δεύτερον, δικαίωμα καταναλώσεως, τὸ ὁποῖον ἐπεβάρυνε τὸ ἐμπόριον, τὴν πώλησιν τῶν οἴνων. Τοὺς δύο τούτους φόρους κατήργησεν ὁ ἰσχύων νόμος περὶ στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων, ὅστις διερρύθμισε τὰ τοῦ φόρου κατὰ τρόπον διανεμητικόν. Οἱ συντάκται αὐτοῦ εἶχον ἐπιθυμίαν νὰ εἰσπράξωσι διὰ τοῦ φόρου τοῦ στρεμματικοῦ τοσοῦτον ποσόν, ὅσον ποσὸν ἐβεβαιοῦτο πρὸ τοῦ νόμου πρῶτον ἐκ τοῦ ἀμέσου φόρου, τοῦ ἐγγείου, καὶ δεύτερον ἐκ τοῦ δικαιώματος τῆς καταναλώσεως, οὐχὶ τόσον ποσόν, ὅσον εἰσεπράττετο, ἀλλὰ ὅσον ἐβεβαιοῦτο· ἐπειδὴ δὲ, ὡς γνωστόν, μεταξὺ τῶν εἰσπραττομένων καὶ βεβαιουμένων ὑπάρχει περιθώριον, ἤτοι διαφορά, ἐξησφαλίζετο ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τὸ καθυστεροῦν ποσὸν τοῦ φόρου κατὰ τὸν προγενέστερον νόμον, διότι δὲν εἰσεπράττοντο πάντα τὰ βεβαιωθέντα. Αἱ διατάξεις αὗται μοὶ ἐφάνησαν ὅτι ηὔξανον καὶ ἐνέτεινον τὸ βάρος τοῦ φόρου, ὅπερ εἶχεν ἀποτελεσθῆ ἐκ τοῦ διανεμητικοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ὁ νομοθέτης τοῦ 1899 ἀπεδέχθη πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ ποσοῦ τοῦ φόρου, καὶ διὰ τοῦτο ἔκρινα, ὅτι ἔπρεπε νὰ μεταβάλω τὸ διανεμητικὸν σύστημα, καθ’ ὃ διενέμετο ὁ φόρος εἰς ἄνισα ποσὰ κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ δῆμον. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσάγω, δὲν ἀποδέχεται προσδιορισμὸν φόρου ἐκ τῶν προτέρων, οὐδ’ ἐπιβάλλει γνωστὸν ποσὸν φόρου εἰς ἕκαστον φορολογούμενον, ἀλλὰ προσδιορίζει ἀπ’ εὐθείας τὸν φόρον κατὰ ποιότητα καὶ κατὰ στρέμμα. Καὶ διὰ μὲν τὴν πρώτην τάξιν τῶν ἀμπέλων προσδιορίζεται ὁ φόρος εἰς δραχμὰς 3, διὰ τὴν δευτέραν εἰς 2,50, διὰ τὴν τρίτην εἰς 2, καὶ διὰ τὴν τετάρτην εἰς 1. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καταθέτω εἰς τὴν Βουλήν. (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς αἰθούσης).

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ· μεθ’ ὃ θέλουσιν ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 257–260).

§10Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω πληροφορίας εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Σάκκη περὶ ὑπεραρίθμων ἀξιωματικῶν. Ὡσαύτως καταθέτω πληροφορίας εἰς ἀπάντησιν ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ κ. Γιαννακίτσα περὶ τῶν ἀνδραγαθησάντων ὑπαξιωματικῶν.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ παρακαλοῦνται νὰ λάβωσι γνῶσιν.

§12Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐπειδὴ, κύριοι Βουλευταὶ, αἱ ἐργασίαι τῆς Συνόδου ταύτης προχωροῦσι πολὺ βραδέως, ὁ δὲ χρόνος παρέρχεται, καὶ αἱ ἐργασίαι δὲν ἐπιτρέπουν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι πάντα τὰ ὑποβληθέντα εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδια θέλουσι ψηφισθῆ, διὰ τοῦτο θέλω καταθέσει δηλώσεις τινὰς ἐπὶ νομοσχεδίων ἤδη εἰσαχθέντων εἰς τὴν Βουλὴν. Μία τῶν δηλώσεων τούτων ἀφορᾷ παράγραφον ἕνεκα γραφικῆς ἀβλεψίας παρεισφρήσασαν ἐν τῷ περὶ στρατολογίας εἰσαχθέντι νομοσχεδίῳ. Ἑτέρα δήλωσις ἀφορᾷ διάταξιν προστιθεμένην εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ μορφώσεως ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. Ἑτέρα δήλωσις ἀφορᾷ παρατήρησιν, ἥτις διέφυγε τὴν προσοχήν μου καὶ ἥτις ἔχει σημασίαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν. Ἐν τῷ νόμῳ τῷ ὑφισταμένῳ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον, λέγεται ὅτι ἀναπληρωτὴς τοῦ μεράρχου εἶναι ὁ ταξίαρχος· ἐπειδὴ συμβαίνει οὗτος νὰ ἦναι νεώτερος ἄλλων ἀξιωματικῶν, ἀντικατέστησα τὴν λέξιν «ταξίαρχος» διὰ τοῦ «ὁ ἀρχαιότερος τῶν σωματαρχῶν». Πρὸς ταύταις ταῖς δηλώσεσιν ὑποβάλλω καὶ νομοσχέδιον «περὶ ἀποστρατείας καὶ συντάξεως τῶν ἀνθυπασπιστῶν». Γνωρίζετε ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ψηφίσει διαφόρους νόμους, δι’ ὧν οἱ μὲν ὑπαξιωματικοὶ μεθ’ ὡρισμένον χρόνον καὶ μετὰ συμπλήρωσιν εἰκοσιπενταετοῦς ὑπηρεσίας δύνανται ν’ ἀποστρατεύωνται, οἱ δὲ ἀξιωματικοὶ ἔχουσιν ὅριον ἡλικίας, μεθ’ ὃ ἀποστρατεύονται· μόνον διὰ τοὺς ἀνθυπασπιστὰς δὲν εἶχεν ὁρισθῆ ὁ τρόπος τῆς ἀποχωρήσεως. Ἐπίσης κατὰ νόμον τινὰ ψηφισθέντα ὁρίζεται ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοὶ ἀποστρατευόμενοι λαμβάνουσι σύνταξιν ἀνθυπολοχαγοῦ, ἀλλὰ δὲν ἐλήφθη φροντὶς, ὅπως καὶ οἱ ἀνθυπασπισταὶ τυγχάνωσιν ὁμοίου εὐεργετήματος. Μετὰ τοῦτο καταθέτω σχέδιον νόμου «περὶ τοῦ τρόπου τῆς τοποθετήσεως καὶ μεταθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸ πολλοῦ εἶχον καταρτίσει, καὶ ἔχω ὑπογεγραμμένον ἀπὸ τῆς 28 Φεβρουαρίου, δὲν τὸ κατέθεσα δὲ μέχρι τοῦδε, διότι ἐνόμιζον, ὅτι ἠθέλομεν δυνηθῆ ταχέως νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν πρὸ καιροῦ ὑποβληθέντων στρατιωτικῶν σχεδίων νόμου. Ὀφείλω, Κύριοι, νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ἐπίστευον δυνατὴν τὴν συζήτησιν καὶ ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, καίτοι ἀνομολογῶ, ὅτι τὰ νομοσχέδια τὰ ἐπιφέροντα οἰκονομίας εἰσὶν ἐπίσης ἐπείγοντα. Δὲν ὑπέβαλον δὲ τὰ σημερινὰ νομοσχέδια πρότερον, διότι δὲν ἤθελον νὰ ῥίψω εἰς τὴν Βουλὴν ὕλην ἀθρόαν, ἐμποδίζουσαν τὰς λοιπὰς αὐτῆς ἐργασίας. Πολλάκις προεβλήθη ἡ ἐρώτησις, διατὶ δὲν εἰσάγεται ὁ ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ· ἀλλά, Κύριοι, τὰ ὀγκώδη νομοσχέδια εἶναι προωρισμένα νὰ ναυαγῶσι, καὶ μάλιστα ὅταν ἡ Βουλὴ εὑρίσκηται εἰς τὴν πρώτην Σύνοδον. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι ἀθρόα εἰσαγόμενα νομοσχέδια ἤθελον δυσχεράνει τὴν συζήτησιν. Κύριοι Βουλευταί, καὶ ἄλλοτε ὡμίλησα περὶ πειθαρχίας, ἐνθυμοῦμαι δέ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Σμολένσκης ἔκαμεν ἄλλον τινὰ χαρακτηρισμὸν τῆς πειθαρχίας. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἡ πειθαρχία εἶναι μία καὶ μόνη, στηριζομένη εἰς τὴν δικαιοσύνην, εἰς τὴν μὴ συγκέντρωσιν τῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ εἰς τὴν κατανομὴν αὐτῆς εἰς τοὺς χειριζομένους τμῆμα τῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Ἔχων τοιαύτας ἀρχὰς, ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ κατανείμω τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν τοποθέτησιν καὶ μετάθεσιν τῶν ἀξιωματικῶν. Ὁ ὑπάρχων νόμος ἀφῆκεν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ τὴν πρότασιν, ἀλλ’ εἰς τὴν πρότασιν ταύτην δὲν ὑπάρχει μέσον μετριασμοῦ, διότι δὲν μένει εἰς τὸν Ὑπουργὸν παρὰ νὰ εἴπῃ «δέχομαι» ἢ «ἀπορρίπτω». Τὸ μέτρον, ὅπερ λαμβάνω, ἀφαιρεῖ ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τὴν ἐξουσίαν, καὶ μεταδίδει ταύτην εἰς τοὺς Διοικητὰς μονάδων· εἰς τὸν στρατηγὸν, εἰς τοὺς μεράρχους, ταξιάρχους καὶ συνταγματάρχας. Τὸ νομοσχέδιον στηρίζεται εἰς τὴν ἀποκέντρωσιν, καθιστῶσαν οὕτω συμμετόχους καὶ ἐνδιαφερομένους πάντας τοὺς ἡγουμένους τοῦ στρατεύματος. Ἐὰν τὰ νομοσχέδια ταῦτα θέλωσι συζητηθῆ ἢ ὄχι, δὲν γνωρίζω...

§13ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος γνωρίζει;

§14Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἡ ἐρώτησις βεβαίως εἶναι περιττή. Δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ συζητηθῶσι. Καὶ εἴς τινα, ὁ ὁποῖος μὲ ἠρώτησεν, ἂν θὰ ὑποβληθῶσι καὶ ἄλλα νομοσχέδια, ἀπαντῶ, ὅτι καὶ νομοσχέδιον περὶ χωροφυλακῆς ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ, στηριζόμενον ἐπὶ βάσεων, ἃς ἀνέπτυξα ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ, ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς, Πρωθυπουργὸς τότε τυγχάνων, πολλὴν ἀπέδωκε τότε σπουδαιότητα εἰς τὰς ἰδέας ἐκείνας. Ἀλλὰ καὶ περὶ τοῦ Μηχανικοῦ καὶ ἄλλας προτάσεις θὰ ἔφερον εἰς τὴν Βουλήν. Ταῦτα συγκεντρούμενα ἤθελον ἀποτελέσει τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ὅστις δὲν θὰ ἦτο ἢ κωδικοποίησις ὅλων τῶν ὀργανικῶν τούτων νόμων. Εἰς ἐκεῖνον δὲ, ὁ ὁποῖος μὲ ἠρώτησε, ποῖος γνωρίζει, ἂν θὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια, ἀπαντῶ ὅτι ταῦτα γνωρίζει ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ, εὐθὺς ὡς ἴδω, ὅτι τὰ νομοσχέδια δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῶσι, θ’ ἀποχωρήσω τοῦ ἑδωλίου τοῦ Ὑπουργοῦ (αἴσθησις).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ τυπωθῶσι, θὰ διανεμηθῶσιν ἀμέσως καὶ θ’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν μετὰ τὰ προηγουμένως ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ὑποβληθέντα καὶ ἀναγραφέντα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 21 ἕως 26, ὡς συναφῆ πρὸς ταῦτα.

§16Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἴπετε, κύριε Πρόεδρε, ὅτι θ’ ἀναγραφῶσι μετ’ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθησαν προηγουμένως ὑπ’ ἐμοῦ. Ἐγὼ δηλῶ, ὅτι ἐννοῶ νὰ συζητηθῶσιν· εἰς περίστασιν δὲ, καθ’ ἣν δὲν ἔλθωσι πρῶτα εἰς συζήτησιν, εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι εἶναι ἔκρυθμος ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν διατελεῖ ὁ στρατός· ἑπομένως τὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ συζητηθῶσι πάντα, ὅπως ἐπαναφέρωμεν τὴν τάξιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ τὴν πειθαρχίαν. Ὁ στρατὸς εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε οὔτε κατώτερος ὑπακούει εἰς τὸν ἀνώτερον, οὔτε ἀνώτερος νὰ διατάξῃ τὸν κατώτερόν του δύναται, διότι διαταγὴ μὴ ἐκτελουμένη ἐπάγει ἔλεγχον, καὶ διὰ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν ὁ ἔλεγχος εἶναι ἀνεφάρμοστος.

§17Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἔλεγχος νομίζω ὅτι ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλήν.

§18Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τίνα θέσιν ἔχουσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὰ νομοσχέδια, ὁρίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ παραμείνῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ι. Ἀντωνόπουλος).

§20Δ. ΡΑΛΛΗΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Αἱ τελευταῖαι φράσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἀναμφισβητήτως ἀποτελοῦσι μομφὴν κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, μομφὴν, ἥτις, ἐξενεχθεῖσα ἐκ μέρους μέλους τῆς Κυβερνήσεως, δὲν δύναται ἢ νὰ φέρῃ τὴν παραίτησιν τοῦ Προέδρου, ὅστις ἄλλως ὀφείλει νὰ ζητήσῃ τὴν πλήρη ἱκανοποίησίν του, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντά του μὲ τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ νὰ ἑρμηνεύσῃ ἀκριβῶς τὰς δηλώσεις, τὰς ὁποίας ἐποιησάμην μετὰ τὴν κατάθεσιν τῶν νομοσχεδίων, καὶ νὰ ἐξηγήσῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἡ Βουλὴ ὡς πρὸς τὴν κατάταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, καὶ κατὰ τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρεξήγησε τὰς δηλώσεις αὐτὰς, ἀπόκειται δὲ αὐτῷ διὰ προσθέτου δηλώσεως νὰ ἱκανοποιήσῃ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. (Χειροκροτήματα).

§21Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ζητεῖ παρ’ ἐμοῦ νὰ δώσω ἱκανοποίησιν, ἑρμηνεύων τοὺς λόγους μου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς βεβαίως εἶναι ἐν ἀμέσῳ συναφείᾳ μὲ τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔκρινεν οὕτω καὶ ὥρισε τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἤθελον ταχθῆ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ὑπέβαλον, καὶ περὶ τῶν ὁποίων ἠδυνάμην νὰ ἔχω ἀκόμη ταπεινοτέραν γνώμην, ὅτι ἠδύναντο νὰ ταχθῶσιν εἰς τὸ ἀριστερὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὡς εἶναι καὶ πιθανὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, καὶ ἐγὼ ἤθελον ἀντιληφθῆ τούτου, ἤθελον ὑποστῆ αὐτὸ ἀγογγύστως, ἀποχωρῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν δύναται νὰ πράξῃ τι, ἐὰν μὴ ζητήσῃ καὶ τὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διευθύνει τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος γινώσκει, πῶς πρέπει νὰ συντάσσηται ἡ ἡμερησία διάταξις, ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἔχει τὴν ἐλευθερίαν νὰ συντάσσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἐὰν δὲν ἔχῃ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ οὐσιαστικῶς διευθύνοντος τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ οὐδένα εἶχον λόγον νὰ γείνω δυσάρεστος πρὸς τὸν ἀξιότιμον φίλον μου κ. Ράλλην, Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Ἐπίσης οὐδόλως δυσηρεστήθην δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔσπευσαν νὰ χειροκροτήσουν τὸν κ. Ράλλην, νομίζοντες ὅτι διὰ τῶν χειροκροτημάτων ἐνισχύουν τοῦτον καθ’ οἱονδήποτε τρόπον, ἢ ἀποθαρρύνουν ἐμὲ καθ’ οἱονδήποτε ἄλλον τρόπον. Οὔτε ἡ ἐνθάρρυνσις ἀφορᾷ ἐμέ, οὔτε ἡ ἀποθάρρυνσις μὲ πτοεῖ, οὔτε ἡ ψῆφός σας θὰ μὲ πτοήσῃ, διότι ἐγὼ θὰ δεχθῶ τὴν ψῆφόν σας, ὁποία καὶ ἂν ἦναι, χωρὶς οὐδεμίαν νὰ ἔχω ἀξίωσιν νὰ λάβω ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν ψῆφον. Λέγω λοιπόν, ὅτι ἦτο πρόωρος ἡ δήλωσις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν εἶχεν ὑπομονὴν ὀλίγην, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι ἦτο πρόωρος· καὶ μίαν λέξιν ἐὰν εἶχεν ἀνταλλάξει μετὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι ἦτο ὅλως πρόωρος.

§22Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐτήρει τὴν ψυχραιμίαν, ἥτις ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν ἐκ τοῦ ἀξιώματός του, βεβαίως δὲν θὰ ἔδιδεν οἵαν σημασίαν ἔδωκεν εἰς τοὺς λόγους μου, ἀλλὰ μήτε εἰς τὰς ἐπευφημίας τῆς Βουλῆς, ἐνθαρρύνσεως μὲν ἐμοῦ, ἀποθαρρύνσεως δὲ δι’ αὐτόν. Δὲν ἔχει ἢ νὰ λάβῃ τοὺς λόγους τοὺς ἐπισήμους, τοὺς ὁποίους διετύπωσα ὑπὸ τὴν ἰδιότητα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἀπέναντι ὑμῶν καὶ ἀπέναντι τοῦ Στέμματος, ἵνα βεβαιωθῇ, ὅτι εἰς ἓν ἀπέβλεψα, εἰς τὸ νὰ συντελέσω εἰλικρινῶς εἰς τὴν διευκόλυνσιν τοῦ ὅλου ἔργου τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλ’ ὅταν τις δὲν ἦναι κύριος ἑαυτοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ παρερμηνεύσῃ τὰ πάντα, ὡς παρηρμήνευσε καὶ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἐποιησάμην, ἀκριβῶς ὅπως τὸν ἐνθαρρύνω, ὅπως ἀποδείξω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἡ Βουλὴ οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ὑπετίμησε τὰ ἔργα του, οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον ὑπετίμησε τὰ νομοσχέδιά του. Κατετάχθησαν τὰ νομοσχέδιά του εἰς ἣν τάξιν σήμερον εὑρίσκονται, διότι ὑπεβλήθησαν μετὰ ἄλλα νομοσχέδια, νομοσχέδια σπουδαιότατα, ἀφορῶντα εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὰ νομοσχέδια τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τὰ ὑπὸ τῶν ἄλλων κ. κ. Ὑπουργῶν ὑποβληθέντα ἀποτελοῦσιν ἓν πλῆρες πρόγραμμα, κατ’ ἐμέ. Ταῦτα ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ λάβῃ καὶ ἄλλο τι ὑπ’ ὄψιν. Ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν κανονίζει ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἐὰν δὲ παρέμενεν ἐν τῇ Βουλῇ μέχρι πέρατος τῶν συνεδριάσεων, ἤθελεν ἴδει, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως φέρεται ἀπέναντι τοῦ Σώματος, εἰς ὃ ἀνατίθεται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ὁ καταρτισμὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἀγαστὸν παράδειγμα μετριοπαθείας καὶ μετριοφροσύνης. Ὑπὸ τοιούτους δὲ ὅρους ἡ ἡμερησία διάταξις συνετάχθη μέχρι σήμερον ἀπὸ τῆς στιγμῆς, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐτιμήθην ὑπὸ τῆς ψήφου ὑμῶν· καὶ μάρτυρες τούτου εἶσθε πάντες ὑμεῖς.

§23ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βέβαια, βέβαια.

§24Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γνωρίζω διατὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς ἐνόμισεν, ὅτι ἡ οὕτω τῇ βουλήσει τοῦ Σώματος, ὄχι τῇ βουλήσει τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συνταχθεῖσα ἡμερησία διάταξις ἀποτελεῖ ὑποτίμησιν τῶν ἔργων αὐτοῦ. Ὀλίγη ὑπομονὴ πολὺ συντελεῖ εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῶν ἔργων πάντων ἡμῶν.

§25Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θ’ ἀνομολογήσῃ, ὅτι δὲν εἶχον τὴν ἀξίωσιν τῆς ἐνθαρρύνσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν μοὶ ἔκαμεν. Ἐγὼ θὰ ἐδεχόμην νὰ ταχθῶσι τὰ νομοσχέδια καὶ εἰς τὸ ἀριστερὸν, ὅπως προεῖπον. Ἐὰν δὲν παρέμενον πέραν τῆς λήξεως τῶν συνεδριάσεων, τοῦτο εἶναι δικαίωμά μου, διότι οὐδέποτε ἐθεώρησα, ὅτι ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ παραμένω πέραν τῆς συνεδριάσεως διὰ τὸν καταρτισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως· δὲν ἐθεώρουν ἐμαυτὸν ἁρμόδιον νὰ συντελέσω εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, καὶ δύναμαι νὰ προσθέσω καί τι πλέον, ὅτι σκοπίμως δὲν ἤθελον νὰ μένω πέραν τῆς λήξεως τῆς συνεδριάσεως, διότι ἤθελον ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην τῆς συντάξεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως νὰ φέρωσιν οἱ ἁρμόδιοι. Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς εὐγνωμονῶ, ὅτι ἠθέλησε νὰ μ’ ἐνθαρρύνῃ· ἀλλ’ ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἠθέλησα νὰ πειράξω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, τὸν παρακαλῶ νὰ ἀποβάλῃ τὴν ἰδέαν ταύτην. (Χειροκροτήματα).

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἡμερησία διάταξις καταρτίζεται κατὰ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς· μόνον δ’ αὕτη ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κανονίζῃ τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας αὐτῆς, καὶ νὰ ἀναγράφῃ τὰ θέματα, περὶ ὧν κρίνει, ὅτι πρέπει ν’ ἀσχοληθῇ κατὰ προτίμησιν τῶν ἄλλων. Ἐπειδὴ δὲ ὑποτίθεται, ὅτι εἰσηγεῖται τὰ τῆς πλειονοψηφίας ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ζητεῖται ἡ γνώμη αὐτοῦ ἐν συνεννοήσει μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ πλὴν τῆς θεωρίας ταύτης ὑπάρχει καὶ ἄλλη θεωρία, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὁμιλεῖ ἐν ὀνόματι τῆς Βουλῆς, καὶ ἑρμηνεύει τὸ φρόνημα αὐτῆς. Διὰ τοῦτο ἐγὼ καθ’ ὅλας τὰς σχέσεις μου μετὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἀφοῦ τοιαύτην ἔχει ἀποστολὴν καὶ τοιαύτην πρὸς αὐτὸν ἀπονέμει ἐμπιστοσύνην ἡ Βουλή, οὐδέποτε ἐδήλωσα ἐπιθυμίαν τινά. Δὲν ἠμφισβήτησα εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ν’ ἀπευθύνηται ἀπὸ τῆς θέσεώς του εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν καὶ νὰ ἐρωτᾷ τὰ τῆς γνώμης τῆς μειονοψηφίας, τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς γνωρίζει, ποῖον εἶναι τὸ φρόνημα τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι συντάσσει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τρόπον, ὅστις πληροῖ τὴν ἐπιθυμίαν τῆς πλειονοψηφίας, ἀλλ’ ἀκούει καὶ τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας, ἵνα, ἂν ἦναι δυνατόν, ἡ ἡμερησία διάταξις πληροῖ τὰς γνώμας ὅλων. Ἑπομένως ἐγὼ οὐδέποτε ἐζήτησα ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ῥυθμίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν κατὰ τοῦτον ἢ τὸν ἄλλον τρόπον. Ἐὰν ἤθελον κρίνει ποτὲ τοῦτο ἀναγκαῖον, ἤθελον ἀπ’ εὐθείας παρρησίᾳ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον αὐτῆς ζητήσει νὰ προτάξῃ τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον. Οὕτω, κατὰ τὰ γιγνόμενα μέχρι τοῦδε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς συντάσσει τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, συνεννοούμενος μᾶλλον μετὰ τῆς μειονοψηφίας ἢ μετ’ ἐμοῦ, διότι ὑποτίθεται, ὅτι μεθ’ ἡμῶν τυγχάνει ἐν πλήρει συμφωνίᾳ. Εἶχον καθῆκον νὰ εἴπω ταῦτα, διὰ ν’ ἀποκαταστήσω ἀκεραίαν τὴν ἐμπιστοσύνην, ἣν ἡ Βουλὴ ἀπονέμει πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς. Παρατηρῶ ἐν τούτοις, ὅτι ἡ κατάταξις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς προέτεινε, τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ὁ ἀγαπητὸς συνάδελφος ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλεν, ἡ κατάταξις αὕτη δὲν ἦτο αὐθαίρετος, ἦτο συνέπεια γνώμης προγενεστέρας τῆς Βουλῆς, ἡ δὲ γνώμη ἡ προγενεστέρα τῆς Βουλῆς ἦτο, νὰ συζητηθῶσι τὰ νομοσχέδια τὰ οἰκονομικὰ, διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει τὰ μάλιστα ὁδηγηθῆ ἐξ αὐτῶν εἰς τὰς ἐργασίας της. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς γνωρίζει, καὶ ἐγὼ εἶχον εἰπεῖ εἰς πολλοὺς, ὅσοι μὲ ἠρώτησαν, καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν δημοσίᾳ, ὅτι, ἐὰν περὶ τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων ἤθελεν ὑποβληθῆ πρότασις εἴτε ὑπὸ τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος εἴτε ὑπὸ τῆς δεξιᾶς, εἴτε ἐξ οἱουδήποτε ἄλλου, ἵνα μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις, ὅπως προταχθῶσιν ἐν αὐτῇ τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, οὐδόλως ἤθελον ἀντείπει, ἵνα ἐπέλθῃ ἡ μεταβολή. Ἐὰν ὁ ἐμὸς συνάδελφος εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναβιβασθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἢ καὶ νὰ προταχθῶσι τῶν ἄλλων, λυποῦμαι, ὅτι δὲν προέλαβε νὰ προβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πρότασιν ταύτην, ἢ καὶ νὰ μοὶ ἀνακοινώσῃ αὐτὴν, διότι ἤθελον τότε παρακαλέσει αὐτὸν νὰ προβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν τοιαύτην πρότασιν, ἐγὼ δὲ πρῶτος ἤθελον δηλώσει, ὅτι οὐδόλως ἀντιλέγω νὰ προταχθῶσι ταῦτα. Βεβαίως φρονῶ, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ νομοσχέδια ἔπρεπε νὰ προταχθῶσι τῶν στρατιωτικῶν, ἵνα ὁδηγηθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ εἰς τὰς ἐργασίας της, καὶ ἵνα γένωνται ταῦτα νόμοι, καὶ ἐφαρμοσθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον αἱ δι’ αὐτῶν προτεινόμεναι οἰκονομίαι· ἀλλ’ οὐδέποτε ἔκρινα, ὅτι τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια ἐτέθησαν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει μετὰ τὰ οἰκονομικὰ, ἵνα ἐγκαταλειφθῶσιν, ἵνα ταχθῶσιν, ὡς εἶπεν ὁ συνάδελφος, εἰς τὸ ἀριστερόν. Βεβαιῶ τὸν κύριον συνάδελφον, ὅτι, οἱανδήποτε ἡμέραν ἤθελεν εἴτε αὐτὸς εἴτε ἕτερος προτείνει τὴν πρόταξιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, ἡμεῖς οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἠθέλομεν ἀντείπει εἰς τὴν τοιαύτην πρότασιν.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τὰς γενομένας ἐξηγήσεις νομίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§28ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§29Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ εὐγνωμονῶ τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὰς ἀληθῶς φιλόφρονας ἐκφράσεις του. Ἀλλ’ αὐτὸ καὶ μόνον δὲν μὲ ἱκανοποιεῖ ἀπέναντι τῆς στάσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, στάσεως, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ἐντελῶς ἀδίκου· ἐνόσῳ δὲ δὲν θέλει ἔλθει ἐδῶ νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι ἠδίκησε τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς διὰ τῆς στάσεώς του καὶ τῆς ὁπωσδήποτε αὐστηρᾶς γλώσσης, τὴν ὁποίαν μετῆλθεν, ὁ Πρόεδρος δὲν εἶναι ἱκανὸς νὰ καθήσῃ πλέον εἰς τὴν ἕδραν ἐκείνην.

§30Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (ἐγειρόμενος τῆς θέσεώς του καὶ ἱστάμενος παρὰ τὸ βῆμα). Κύριοι Βουλευταὶ, δηλῶ ὑμῖν, ὅτι ἠδίκησα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἐπέκρινα τοῦτον ὡς Βουλευτὴς Τυρνάβου μόνον. (Χειροκροτήματα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). (Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, πλησιάσας τὸν κ. Λιμπρίτην, σφίγγει τὴν χεῖρα αὐτοῦ, μεθ’ ὃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπέρχεται τῆς αἰθούσης καὶ τοῦ Βουλευτηρίου. Μετὰ τοῦτο ὁ κ. Δ. Ράλλης καταλαμβάνει αὖθις τὴν ἕδρα τοῦ Προέδρου, χειροκροτούντων τῶν Βουλευτῶν ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων).

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς εὐγνωμονῶ, Κύριοι, διὰ τὴν ἱκανοποίησιν, ἣν εὐηρεστήθητε νὰ μοὶ ἀποδώσητε. Ἀλλὰ βεβαιῶ ὑμᾶς ἐν λόγῳ τιμῆς καὶ ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος, εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ψῆφος ὑμῶν μὲ ἀνήγαγεν, ὅτι οὐδέποτε διενοήθην νὰ ὑποτιμήσω τὸ ἔργον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀκατανόητος παραφορὰ ἔφερεν εἰς αὐτὴν τὴν σύρραξιν. Εἶμαι ἐντελῶς ἀλλότριος πρὸς τὴν τοιαύτην τροπὴν τῆς συζητήσεως. (Χειροκροτήματα παρατεταμένα ἐξ ἀμφοτέρων τῶν πτερύγων). Ὁ κύριος Γκότσης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§32ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς γείνῃ μικρὰ διακοπὴ, κύριε Πρόεδρε.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ δέκα λεπτά. (Μετὰ τὴν διακοπὴν ἐπαναλομβάνεται ἡ συνεδρίασις).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Βόλου κ. Τοπάλης κατέθηκεν ἔγγραφον ἐπερώτησιν, δι’ ἧς ὑπομιμνήσκει τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι πρὸ μηνὸς ὑπεβλήθη τῷ Ὑπουργείῳ αἴτησις τοῦ δημάρχου Σπαλάθρων κ. Ν. Παρρησιάδου, αἰτουμένου νὰ ἐπιτραπῇ αὐτῷ ἡ κατασκευὴ ἰδιωτικῆς ἀποβάθρας ἐν τῷ χωρίῳ Χόρτῳ διὰ βιομηχανικάς του ἀνάγκας, καὶ παρακαλεῖ νὰ δοθῇ ἡ πρὸς τοῦτο ἄδεια. Ὁ κύριος Καρπετόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§35Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ ἀρδεύσεως τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου». Βεβαίως δὲν λανθάνει τὴν Βουλὴν ἡ σπουδαιότης τοῦ ζητήματος τούτου, ὅπερ εὐχῆς ἔργον θὰ ἦτο νὰ λυθῇ, ἔστω καὶ τμηματικῶς, καὶ διὰ τὴν λοιπὴν παραγωγικὴν Ἑλλάδα. Ἐκτάσεις ὁλόκληροι, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον εὔφοροι, στερούμεναι ὅμως ὕδατος, ἀδρανοῦσι, δύναταί τις εἰπεῖν, μένουσαι ἀχρησιμοποίητοι, ἐνῷ μεταβαλλόμεναι εἰς ποτιστικὰς ἠδύναντο νέους νὰ διανοίξωσιν ὁρίζοντας πλουτισμοῦ εἰς τοὺς καλλιεργοῦντας τὴν γῆν, καὶ τὰ δημόσια εὐχερῶς νὰ προαγάγωσιν. Ἀφοῦ ἡ ἐνίσχυσις τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ἀποτελεῖ τὴν ἐπικεφαλίδα τοῦ πολιτικοῦ προγράμματος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι εἰσφέρω εἰς τὸ ἐθνικὸν αὐτῆς ἔργον διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὁποίου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀναπτύξω τὰς λεπτομερείας καὶ νὰ δώσω πᾶσαν σχετικῶς ζητηθησομένην πληροφορίαν. Ἤδη ἀρκοῦμαι νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πρὸς τοῦτο χρησιμοποιηθήσονται τὰ ὕδατα τῆς Λέρνης, ἄφθονα τὴν ποσότητα, τὰ ὕδατα τοῦ Κυβερίου καὶ τὰ τοῦ Ἐρασίνου ποταμοῦ, μὴ παραλειπομένων πρὸς τούτοις καὶ τῶν ὑδάτων τῶν διαφόρων χειμάρρων, ὡς καὶ τῶν λιμναζόντων τοιούτων. Διὰ τῆς συγκεντρώσεως καὶ καταλλήλου διοχετεύσεως ἁπάντων τούτων τῶν ὑδάτων ἐπιτυγχάνεται καὶ ἐξασφαλίζεται ἡ ἄρδευσις τῆς Ἀργολικῆς πεδιάδος, ἡ διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ἐπιδιωκομένη. Δὲν κρίνω ἄσκοπον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὸ λίαν εὐχάριστον γεγονὸς, ὅτι καὶ ἑταιρεία ξένη, ἱκανῆς πίστεως, διαπραγματεύεται διὰ τοῦ ἐδῶ ἀντιπροσώπου της τὴν ἀνάληψιν τοῦ τόσον ἐπωφελοῦς, ὅσον καὶ σημαντικοῦ τούτου ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον εὐτυχὴς θὰ λογίζωμαι, ἐὰν δυνηθῶ ποτε νὰ εἴπω, ὅτι συνετέλεσα ὅσον αἱ ἀσθενεῖς μου δυνάμεις ἐπέτρεπον. Τὴν πραγμάτωσιν τῆς διακαοῦς μου ταύτης ἐπιθυμίας ἐξαρτῶ ἀμέριστον ἀπὸ τῆς πρωτοβουλίας τῆς Κυβερνήσεως, τῆς ἐχούσης ὑποχρέωσιν νὰ πρωτοστατῇ εἰς τὰ ἐθνικῆς ὠφελείας ἔργα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Καρπετοπούλου ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 266).

§37Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν λίαν ἀξιεπαίνως ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ συγχρόνως νὰ μεριμνήσῃ περὶ παρομοίας παραχωρήσεως ὑδραυλικῶν ἔργων καὶ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις, τὰ ὁποῖα πληροφοροῦμαι, ὅτι διάφοροι ἑταιρεῖαι προσφέρονται νὰ ἀναλάβωσιν. Ὑπάρχει ἐν Λακεδαίμονι, ἐν τῷ δήμῳ Τρινάσου, ἕλος, τοῦ ὁποίου τὰ ὕδατα οὐ μόνον κατακλύζουσι δεκάδας χιλιάδων στρεμμάτων εὐφορωτάτης γῆς, ἀλλὰ καὶ χιλιάδας περιοίκων καταμαστίζουσι διὰ τοῦ ἑλείου μιάσματος, ὅπερ παράγουσιν. Ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ματαίως ζητεῖται νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους αὐτοῦ· καὶ εἰσήγαγε μὲν ἄλλοτε εἰς τὴν Βουλὴν ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶς Ὑπουργὸς, τυγχάνων τότε ἐν τῇ διευθύνσει τοῦ αὐτοῦ Ὑπουργείου, νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους τούτου, ἀλλ’ ἀτυχῶς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη τότε. Ἀνάγκη λοιπὸν νὰ ληφθῇ ἐπὶ τέλους πρόνοια ἀποτελεσματικὴ, καὶ νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ ψήφισις νόμου περὶ ἀποξηράνσεως τοῦ ἕλους τούτου, δι’ ἧς ὄχι μόνον χιλιάδες στρέμματα εὐφορωτάτης γῆς θὰ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν καλλιέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν ὑγείαν θ’ ἀποκαταστήσωμεν ὁλοκλήρων πληθυσμῶν, οἱ ὁποῖοι μαστίζονται ὑπὸ ἑλωδῶν πυρετῶν. Διὰ τοιούτων δὲ μέτρων ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ μετανάστευσις τῶν κατοίκων θέλει περιορισθῆ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος ἰδιαιτέρως ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ καὶ πιστεύω ὅτι μεριμνᾷ ὑπὲρ τῆς Λακεδαίμονος, ὅπως ἢ ἴδιον νομοσχέδιον ὑποβάλῃ, ἢ συμπεριλάβῃ ἐν τῇ προτάσει ταύτῃ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄργους συναδέλφου ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δίδηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ ἄδεια παρομοίας παραχωρήσεως διὰ τὸ ἕλος τοῦ Τρινάσου· διότι ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ἡ ἑταιρεία, ἥτις πρόκειται νὰ ἀναλάβῃ τὰ περὶ ἧς ἡ πρότασις αὕτη ὑδραυλικὰ ἔργα, εἶναι προθυμοτάτη νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων καὶ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις.

§38ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀληθῶς ἰδιαιτέρως ὀφείλω νὰ μεριμνήσω περὶ τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος, διότι εἶναι γνωστοὶ οἱ στενώτατοι δεσμοὶ, οἱ ὁποῖοι μὲ συνδέουν μὲ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἄλλοτε εἶχον ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων τοῦ Τρινάσου. Θέλω μελετήσει καὶ πάλιν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ ἐλπίζω νὰ μοὶ δοθῇ εὐκαιρία, ὅπως τὸ ὑποβάλω καὶ αὖθις εἰς τὴν Βουλήν.

§39Γ. Λ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, εἶναι περιττὸν νὰ εἴπω πολλὰ, κύριε Πρόεδρε. Κατὰ τὸ 1895 ὁ ἴδιος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχεν ὑποβάλει νομοσχέδιον περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν τοῦ δήμου Τρινάσου. Δὲν ἔχω ἄλλο νὰ εἴπω, μεθ’ ὅσα ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ἢ νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ ἀνεύρῃ τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μου πληροῖ τὰς ἀνάγκας ἐκείνας, καὶ ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς τὴν Βουλήν.

§40Ι. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἑνώσω τὰς παρακλήσεις μου πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φέρῃ αὖθις εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐν ἔτει 1895.

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀνεξαρτήτως τῶν πρὸς ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους τοῦ Τρινάσου ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ 1903 πιστώσεων, ὑπάρχει ἀναγεγραμμένη πίστωσις ἐκ δραχ. 100,000, ἵνα διατεθῇ εἰς μελέτας πρὸς ἀποξήρανσιν ἑλῶν. Πλὴν τούτου εἰσήχθη καὶ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ ἐμοῦ συναδέλφου, τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, κανονίζον τινὰ τῶν ἀναγομένων εἰς ἀποξηράνσεις ἑλῶν καὶ τελμάτων. Ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἔχωσι πρόχειρα, ὡς γνῶσται τοῦ τόπου, φῶτα, ἵνα μοὶ παράσχωσι ταῦτα, θέλω τὰ δεχθῆ εὐγνωμόνως. Διότι ἡμεῖς μίαν ἔχομεν ἐπιθυμίαν, νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Γκότσης ἔχει τὸν λόγον.

§43Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τὴν πόλιν τῶν Πατρῶν, παρὰ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἀπασχολεῖ καὶ ἓν ἄλλο ζήτημα, τὸ ζήτημα τῆς λειτουργίας τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Ἀνεκοινώσατε, κύριε Πρόεδρε, πρὸ ὀλίγου τηλεγράφημα ἐκ μέρους πολλῶν γονέων καὶ ἐνδιαφερομένων ὑπὲρ τῆς ἀναγνωρίσεως τῆς Σχολῆς ἐκείνης. Ὁ σεβαστὸς κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὰς γενομένας συζητήσεις περὶ τοῦ ζητήματος ὑπεσχέθη, ὅτι θέλει εἰσαγάγει περὶ τούτου νομοσχέδιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παροτρύνῃ τὸν κ. ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργόν, ἵνα ἐπισπεύσῃ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, διὰ νὰ παύσουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἐνοχλοῦντες ἡμᾶς καὶ τὴν Βουλήν.

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ εἰσαχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, πρέπει προηγουμένως νὰ συνταχθῇ. Ἀλλὰ πρέπει νὰ συνταχθῇ τέλειον καὶ πλῆρες. Μολονότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀσθενεῖ, γίνεται πρὸς τοῦτο ἐργασία, ἐλπίζω δὲ νὰ καταλήξῃ εἰς ἀποτέλεσμα, ὅτε βεβαίως θέλω εἰσαγάγει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§46Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπὸ τὸν δῆμον Φαλαισίας τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως ἔχω ἐπιστολὴν, διεκτραγῳδοῦσαν τὰς καταχρήσεις καὶ τὰς ἄλλας ἐκνόμους πράξεις, τὰς ὁποίας διαπράττει ὁ αὐτόθι ἀστυνόμος Καλημεράκης, ὑπολοχαγὸς τοῦ πεζικοῦ. Ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζων ὅτι πρέπει νὰ διοικῇ διὰ τοῦ βούρδουλα, συνέλαβε πολίτας ἀντιφρονοῦντας πρὸς τὸ ἰσχῦον κόμμα,—τὸ ὁποῖον νομίζει ὅτι πρέπει νὰ ὑπηρετήσῃ ἐκεῖ— καὶ ἀφοῦ ἀνηλεῶς ἔδειρεν αὐτοὺς, τοὺς ἐκράτησεν εἰς τὰς φυλακὰς τῆς ἀστυνομίας, ὅπου ἐξηκολούθησε τὸ ἔργον τοῦ ξυλοκοπήματος. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τὴν παράνομον ταύτην πρᾶξιν, κατήγγειλε τοὺς παθόντας ἐπὶ ἀντιστάσει κατὰ τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς! Ὁ Εἰσαγγελεὺς, ὁ ὁποῖος ἐξήτασε τὸ πρᾶγμα, ὡς μανθάνω, ἀπέλυσε τοὺς παθόντας καὶ καταγγελθέντας· ἀλλ’ ἄπορον εἶναι, πῶς ἀκόμη δὲν ἔσυρεν ἐνώπιον τοῦ ποινικοῦ Δικαστηρίου τὸν κ. ἀστυνόμον, ἵνα δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του. Ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς, ἐκτὸς τῶν βιαιοπραγιῶν, τὰς ὁποίας ἔκαμε κατὰ τῶν πολιτῶν, θέλων νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ ἰσχῦον κόμμα, νομίζει ὅτι εἶναι ἀνώτερος καὶ ἀπὸ τὸν νομάρχην, καὶ διὰ τοῦτο εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ νομάρχου κωφεύει, ἐννοῶν νὰ λαμβάνῃ διαταγὰς καὶ ὁδηγίας μόνον ἀπὸ τὸν ἐντόπιον κομματάρχην· ὡς μανθάνω δὲ, ὁ ἀστυνόμος αὐτὸς ἐτιμωρήθη ἀπὸ τὸν νομάρχην διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ διαγωγήν. Ἐκτὸς αὐτῶν ἡ φύλαξις τῶν κτημάτων εὑρίσκεται εἰς ἔκρυθμον κατάστασιν, διότι ὁ κ. ἀστυνόμος ἐννοεῖ νὰ διορίσῃ ἀγροφύλακας κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῶν ἐκεῖ ἐντοπίων. Θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ἐπειδὴ πιστεύω, ὅτι αὐτὰ εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστα εἰς ὑμᾶς, νὰ ζητήσητε πληροφορίας καὶ νὰ καταθέσητε αὐτὰς εἰς τὴν Βουλὴν, ὡς καὶ τὴν ἔκθεσιν τοῦ νομάρχου, τὴν ἀποσταλεῖσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐναντίον τοῦ ἀστυνόμου. Ἐὰν δὲ ὅσα καταγγέλλει ὁ νομάρχης ἦναι ἀληθῆ, περὶ ὧν ἐγὼ ἔχω λόγους νὰ μὴ ἀμφιβάλλω, παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ διατάξητε τὴν μετάθεσιν ἐκεῖθεν τοῦ ἀστυνόμου, διότι κατὰ τὴν ἐπιστολὴν, ἣν ἔχω εἰς χεῖράς μου, δυνατὸν ἡ διαγωγὴ αὐτοῦ νὰ προκαλέσῃ σκηνὰς θλιβεράς.

§47ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διαβεβαιῶ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὅσα εἶπον περὶ ἀστυνομίας ἐννοῶ νὰ τὰ πραγματοποιήσω, ἐφ’ ὅσον δύναμαι· ὁμολογῶ ὅμως, ὅτι πρώτην ἤδη φορὰν λαμβάνω τοιαύτας πληροφορίας περὶ τοῦ ἀστυνόμου Φαλαισίας, διότι οὐδὲν ἀπολύτως μοὶ κατηγγέλθη μέχρι τοῦδε κατ’ αὐτοῦ. Ἐννοεῖται, ὅτι θὰ ζητήσω πληροφορίας· ἐὰν δὲ ἀληθεύωσι πάντα ταῦτα, νὰ ἦσθε βέβαιος, ἀξιότιμε συνάδελφε, ὅτι θὰ πράξω τὸ καθῆκόν μου.

§48Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχω πεποίθησιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπηύθυνα τὴν ἐπερώτησίν μου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, καὶ οὐχὶ κατ’ ἄλλον.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ἀγγελόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§50Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1863 ὑπηρετεῖ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας ὁ Παναγιώτης Καλούδης. Καταγίνεται εἰς τὴν συγκόλλησιν καὶ συμπλήρωσιν τῶν ἀρχαίων ἀγαλμάτων, ὡς καὶ εἰς τὴν κατασκευὴν γυψίνων ἐκμαγείων. Ὁποῖός τις ὁ Παναγιώτης Καλούδης, γνωρίζουσιν ὅσοι τῶν κυρίων συναδέλφων ἐχρημάτισαν Ὑπουργοὶ τῆς Παιδείας. Αὐτοὶ εἶναι εἰς θέσιν κρεῖττον παντὸς ἄλλου νὰ ἐκτιμήσωσι τὴν ἀξίαν τοῦ ἀνδρός. Ὁ Παναγιώτης Καλούδης εἰργάσθη εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν Μουσείων Ὀλυμπίας, Δελφῶν, Χαλκίδος καὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Ἐθνικοῦ Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου, καὶ συνετέλεσεν εἴπερ τις καὶ ἄλλος εἰς τὴν καλὴν κατασκευὴν, εἰς τὴν καλὴν συμπλήρωσιν διαφόρων ἀγαλμάτων σπουδαιοτάτης ἀξίας. Ἡ Κυβέρνησις ἡ Ἑλληνικὴ, ἀμείβουσα τὰς ἐργασίας τοῦ ἀνδρὸς, ἀπένειμεν εἰς αὐτὸν τὸ παράσημον τοῦ Σωτῆρος. Ἀλλὰ καὶ ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἐτίμησεν αὐτὸν διὰ τοῦ παρασήμου τῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἀκαδημίας. Καὶ ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις ἀπένειμεν εἰς αὐτὸν τὸ παράσημον τοῦ Στέμματος τῆς Πρωσσίας. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις κατὰ τὸ 1893 εἰσήγαγε νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐχορήγησεν εἰς αὐτὸν τακτικὸν μισθὸν 250 δραχ. κατὰ μῆνα· ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον ἐκεῖνον παρελείφθη νὰ συμπεριληφθῇ ὁ καλλιτέχνης οὗτος εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Κράτους, ἑπομένως δὲν καθωρίσθησαν τὰ τῆς συντάξεως τοῦ χρηστοτάτου καὶ χρησιμωτάτου τούτου ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ 1863, τακτικῶς δὲ ἀπὸ τοῦ 1885. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ συνιστῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὸν δυστυχῶς ἀσθενοῦντα ἔτι, νὰ φροντίσωσιν, ὅπως ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ὁ ὁποῖος προσέφερε καὶ προσφέρει διαρκῶς ὑψίστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Ἀρχαιολογικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, συμπεριληφθῇ εἰς τὰς τάξεις τῶν ὑπαλλήλων καὶ ἀναλογισθῇ ἡ σύνταξις αὐτοῦ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μισθοῦ, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ἀπὸ τοῦ 1893. Προσέτι γνωρίζω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι μόνον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τῆς κατασκευῆς γυψίνων ἐκμαγείων τὸ Κράτος πορίζεται ἐτησίως τοὐλάχιστον 20,000 φράγκα χρυσᾶ· τουτέστι τὸν μισθὸν τὸν γλίσχρον, τὸν ὁποῖον λαμβάνει παρὰ τοῦ Κράτους, ἀνταποδίδει ὁ ὑπάλληλος οὗτος πολλαπλάσιον. Εἶναι τόσον διακεκριμένος τεχνίτης, ὥστε καὶ αὐτὴν τὴν ὑπηρεσίαν τῆς συγκολλήσεως τοῦ Κυθηρίου Ἑρμοῦ θὰ ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ, ἂν δυστυχῶς δὲν ὑπετιμᾶτο ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας ἡ ἱκανότης τῶν Ἑλλήνων τεχνιτῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ ἐγκρίνῃ, ὥστε ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ὅταν φθάσῃ εἰς τὸ γῆράς του, ἀντὶ τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας προσέφερε καὶ προσφέρει εἰς τὸ Κράτος, νὰ ἔχῃ μίαν μικρὰν σύνταξιν, διὰ νὰ ζήσῃ καὶ αὐτὸς καὶ ἡ οἰκογένειά του.

§51ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§52Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μὲ προέλαβεν ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διότι καὶ ἐγὼ ἤθελον νὰ συνηγορήσω ὑπὲρ τοῦ ὑπαλλήλου αὐτοῦ, τὸν ὁποῖον γνωρίζω στενώτατα, ὅσον ἴσως δὲν γνωρίζει αὐτὸς ἑαυτόν, καὶ τὴν ἱκανότητα αὐτοῦ καὶ τὴν τιμιότητα καὶ τὴν ἀφοσίωσιν πρὸς τὸ ἔργον του καὶ τὴν ἐξαιρετικήν, ἐπαναλαμβάνω, τιμιότητα αὐτοῦ. Καὶ ἤθελον καὶ ἐγὼ παρακαλέσει τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου, διὰ νὰ προκαλέσῃ τὴν ἅμιλλαν καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, διὰ νὰ τὸν μιμηθῶσι καὶ ὡς πρὸς τὴν τιμιότητα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἱκανότητα καὶ ὡς πρὸς τὴν ἀφοσίωσιν εἰς τὸ ἔργον του καὶ ὡς πρὸς τὸν πατριωτισμόν.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ μεγάλοι ἔπαινοι, τοὺς ὁποίους οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐποιήσαντο περὶ τοῦ κ. Καλούδη, —ὃν δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω, —ἐλέγχουσι παράλειψιν τοῦ παρελθόντος, διότι ἀπὸ τοῦ 1893 διεπράχθη ἀδίκημα εἰς τὸν ὑπάλληλον τοῦτον. Κατὰ τὴν δεκαετίαν τὴν διαρρεύσασαν καιρὸς ἦτο νὰ ἀνορθωθῇ τὸ ἀδίκημα. Ἐγὼ σήμερον ἔλαβον γνῶσιν αὐτοῦ, θέλω δ’ ἐξετάσει τὰ πράγματα, καὶ ἂν ταῦτα ἔχωσιν ὡς βεβαιοῦσιν οἱ κ.κ. συνάδελφοι, θέλω φροντίσει νὰ ζητήσω ἀπὸ τὴν Βουλὴν τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀδικήματος τούτου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§55Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κατὰ τὴν ψήφισιν, Κύριοι, τοῦ νόμου ͵ΒΧΔʹ περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους παρελείφθησαν αἱ ἐπισκοπαὶ Ἰθάκης καὶ Παξῶν, αἱ ὑφιστάμεναι ἀπὸ τοῦ 1817. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτουν νὰ τροπολογηθῇ ὁ νόμος ͵ΒΧΔʹ, καθόσον διατάξεις τινὲς αὐτοῦ ἀντέκειντο εἰς ῥητοὺς ὅρους τῆς συνθήκης περὶ ἑνώσεως τῆς Ἰονίου Πολιτείας μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τῆς ἐν λόγῳ συνθήκης «ἡ μετὰ τοῦ Βασιλείου τῆς Ἑλλάδος ἕνωσις τῆς Ἡνωμένης Πολιτείας τῶν Ἰονίων Νήσων οὐδαμῶς ἀκυρώσει τὰς ὑπὸ τῆς ὑπαρχούσης νομοθεσίας τῶν Ἰονίων καθιερωμένας ἀρχὰς τῆς ἐλευθερίας, τῆς λατρείας καὶ τῆς ἀνεξιθρησκίας· ἑπομένως τὰ καθιερωθέντα θρησκευτικὰ δικαιώματα καὶ προνόμια ὑπὸ τοῦ Αʹ καὶ Εʹ κεφαλαίου τοῦ Συνταγματικοῦ χάρτου τῆς Ἡνωμένης Πολιτείας τῶν Ἰονίων Νήσων, καὶ ἰδίως ἡ ἀναγνώρισις τῆς Ὀρθοδόξου Ἑλληνικῆς Ἐκκλησίας, ὡς Ἐκκλησίας ἐπικρατούσης ἐν ταῖς Νήσοις, ἡ ἀπόλυτος ἐλευθερία τῆς λατρείας ἡ χορηγουμένη εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Κράτους τῆς προστάτιδος Δυνάμεως καὶ ἡ πλήρης ἀνεξιθρησκία, ἡ πρὸς τὰς ἄλλας χριστιανικὰς κοινότητας ὑποσχεθεῖσα, διατηρηθήσονται καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν ἐν ὅλῃ αὐτῶν τῇ ἰσχύϊ.» Τὸ Εʹκεφάλαιον τοῦ Ἰονίου Συντάγματος τοῦ 1817 κανονίζει τὰ ἐν λόγῳ δικαιώματα καὶ προνόμια, τὰ ὁποῖα ὑφίσταντο ἔκτοτε ἐν Ἑπτανήσῳ. Εἶπον δὲ, ὅτι κατὰ τὸ Ἰόνιον Σύνταγμα τοῦ 1817 ἐκτὸς τῶν ἀνεγνωρισμένων ἤδη ἀρχιεπισκοπικῶν ἐπιτροπῶν τῶν νήσων Κερκύρας, Κεφαλληνίας, Λευκάδος καὶ Κυθήρων — διότι αἱ ἀρχιεπισκοπαὶ αὗται ὑπῆρχον ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων, δηλαδὴ ἀπὸ 400 καὶ πλέον ἐτῶν ἐν Ἑπτανήσῳ—ἐκτὸς τῶν ἀρχιεπισκοπῶν καὶ τῶν ἐπισκοπῶν τούτων ἐκρίνετο ὅτι ἔπρεπε νὰ ἱδρυθῶσιν ἐπισκοπαὶ, ἢ ἀρχιεπισκοπὴ ἐν Ἰθάκῃ καὶ ἐπισκοπὴ ἐν Παξοῖς. Ἔκτοτε δὲ καθιερώθησαν αὗται καὶ ὑφίσταντο μέχρι τοῦ 1899, ὅτε ἡ ὑπὸ τὸν ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴν Κυβέρνησις εἰσήγαγε τὸν νόμον ͵ΒΧΔʹ, ὅστις ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους, καὶ ὁ ὁποῖος κατήργησε τὰς ἐπισκοπὰς τῶν Κυθήρων, τῶν Παξῶν καὶ τῆς Ἰθάκης· ἀλλὰ κατόπιν, τῇ προτάσει τοῦ συναδέλφου κ. Στάη, ἀνεγνωρίσθη μὲν, ὅτι ὤφειλε νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐπισκοπὴ τῶν Κυθήρων, κατηργήθησαν ὅμως αἱ τῆς Ἰθάκης καὶ τῶν Παξῶν, καὶ ὑπήχθησαν ἡ μὲν τῶν Παξῶν εἰς τὴν ἐπισκοπὴν Κερκύρας, ἡ δὲ τῆς Ἰθάκης εἰς τὴν τῆς Κεφαλληνίας. Ἀλλὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐγένετο κατὰ ῥητὴν παράβασιν τοῦ ἄρθρου 4 τῆς συνθήκης περὶ ἑνώσεως τῆς Ἰονίου Πολιτείας μετὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Δὲν νομίζω ποτὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νόμος νὰ ἀκυρώσῃ τοὺς ὑφισταμένους ὅρους τῆς συνθήκης ταύτης, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ὑποβάλλω τὴν ἐν λόγῳ πρότασιν νόμου, παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ διατάξῃ τὴν ἐκτύπωσιν καὶ τὴν ἀναγραφὴν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, μεθ’ ὃ θέλει ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 267). Ὁ κύριος Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§57Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ ἐν Τριπόλει φαρμακοποιοὶ, κύριε Πρόεδρε, διεβίβασαν εἰς τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους κ. κ. Μανέταν καὶ Τριανταφυλλᾶκον καὶ εἰς ἐμὲ παράπονα κατὰ τῆς ἐσχάτως γενομένης συστάσεως ἕκτου φαρμακείου ἐν Τριπόλει. Ἰσχυρίζονται, ὅτι τὸ φαρμακεῖον τοῦτο συνεστήθη κατὰ πρόδηλον παράβασιν τῶν περὶ φαρμακείων ἰσχυόντων νόμων. Παριστῶσι δὲ συγχρόνως ἡμῖν, ὅτι ὑπέβαλον ἤδη εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας, ἐπεξηγοῦντες τὸ παράνομον τῆς γενομένης συστάσεως καὶ ἕκτου φαρμακείου, ζητοῦσι παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ ἀκυρώσῃ τὴν τοιαύτην ἄδειαν. Δὲν γνωρίζω, τί ἐνήργησεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης τῶν ἐν Τριπόλει φαρμακοποιῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει ὑποβάλλομεν ἅπαντες οἱ Βουλευταὶ Μαντινείας ἐπερώτησιν, δι’ ἧς παρακαλοῦμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προέβη ἐσχάτως εἰς τὴν σύστασιν ἕκτου φαρμακείου ἐν Τριπόλει.

§58Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οἱ κάτοικοι Καμαρίνης εὐχαριστοῦσι τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὑπὲρ αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς κατασκευὴν οἰκίσκου καὶ ἀγορὰν ἑνὸς κτήνους δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν· παραπονοῦνται ὅμως, ὅτι καὶ εἰς Βλάχους ἐδόθη ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἔστω καὶ προσωρινῶς, τὸ δικαίωμα νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐντὸς τῆς περιφερείας τοῦ χώρου, ἐν ᾧ συνῴκισε τοὺς Καμαριναίους ἡ Κυβέρνησις· διότι οἱ Βλάχοι οὗτοι οὐ μόνον ἐπεδόθησαν εἰς καταστροφὴν παντὸς δένδρου, τὸ ὁποῖον εἶναι χρήσιμον εἰς τὴν γεωργίαν, ἀλλὰ παρεμποδίζουσιν αὐτοὺς καὶ ἀπὸ τοῦ νὰ βόσκωσι τὰ ποίμνια αὐτῶν, ἢ τὰ κτήνη, τὰ ὁποῖα πρόκειται ν’ ἀποκτήσωσι δυνάμει τοῦ νόμου. Προσφεύγουσι λοιπὸν δι’ ἐμοῦ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν δι’ ἀναφορᾶς, καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὸν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως ἀρθῇ αὐτὴ ἡ ἄδεια καὶ καταστῇ ἑπομένως δυνατὸν νὰ ἔχωσιν αὐτοὶ μόνοι τὴν κοινοτικὴν περιφέρειαν, ἄνευ τῆς ὁποίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζήσωσι, καὶ ἄνευ τῆς ὁποίας ἀποβαίνουσι μάταια καὶ ἀνωφελῆ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα εἶχε τὴν εὐμένειαν ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ συνεπῶς νὰ διαβιβάσητε τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν μετὰ συστάσεως ἐκ μέρους τῆς Βουλῆς, διότι εἶναι δικαιοτάτη.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§60Κ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δεκαπέντε περίπου ἡμερῶν ὑπέβαλον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς φακέλους τοὺς ἀφορῶντας τὰ κοινοτικὰ δάση τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, τὰ ὁποῖα πρό τινων ἐτῶν ἐγένοντο ἐθνικὰ, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν κατέθεσεν αὐτούς. Ἐὰν τοῦτο ἦναι δυσχερὲς εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ καταθέσῃ τοὐλάχιστον μόνον τοὺς φακέλους, τοὺς ὁποίους ἐζήτησεν ὁ κ. Γιαννουσίου, διότι πρόκειται νὰ λάβωμεν τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου, καὶ μᾶς εἶναι λίαν χρήσιμοι.

§61Β. ΓΙΑΝΝΟΥΣΙΟΥ. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, συνεπείᾳ συστάσεως τοῦ σεβαστοῦ μοι κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκαθάρισα τοὺς φακέλους, τὰ ἔγγραφα τουτέστι, τὰ ὁποῖα μοὶ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν συζήτησιν, ἐδόθη δὲ καὶ ἡ παραγγελία παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους, ὅπως τὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὔριον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θέλουσι κατατεθῆ. Ἀλλὰ διὰ τὰ δάση ὑπάρχει μία διαφορά. Ἐζητήθη νὰ καταθέσω τὴν ἀλληλογραφίαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Τουρκίας περὶ τῆς κυριότητος τῶν δασῶν Κωφῶν καὶ Κοκκωτῶν. Ἐπειδὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν προκατόχων μου ἐπείσθη, ὅτι δὲν ὑπάρχει δικαίωμα ἰδιοκτησίας εἰς ἄλλον, εἰμὴ μόνον εἰς τὸ Δημόσιον, καὶ ὅτι οἱ κατέχοντες κατέχουσι παρανόμως, διεβίβασα τὰ ἔγγραφα περὶ τῆς περιφερείας, ἡ ὁποία ζητεῖται, εἰς τὸ τμῆμα τὸ Δικαστικόν, τοῦτο δὲ διώρισε δικηγόρους, καὶ ἔστειλεν εἰς αὐτοὺς τὰ ἔγγραφα. Παρεκάλεσα τὸν Δικαστικὸν Σύμβουλον νὰ ἑτοιμάσῃ τὰ ζητούμενα, καὶ θέλω καταθέσει ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§64Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δύο λέξεις, παρακαλῶ. Τὴν πρωίαν συνῆλθεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς θαλασσίας συγκοινωνίας, καὶ ἐπελήφθη τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς· ἔχει ὅμως ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν συμβολαίων τῶν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας, ἥτις διεξάγει τὴν συγκοινωνίαν τῶν ἀγόνων γραμμῶν, ἐπίσης δὲ καὶ τῶν δρομολογίων τῶν διαφόρων ἑταιρειῶν, ὅπως μελετήσῃ καὶ ἐκφέρῃ τὴν γνώμην τῆς πρὸ τοῦ νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσίν της. Διὰ τοῦτο παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα διαβιβασθῶσιν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§65Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω νὰ καταθέσῃ πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλήν. Ἓν μέρος τῶν αἰτηθεισῶν πληροφοριῶν πρὸ ἡμερῶν εὐηρεστήθη νὰ καταθέσῃ ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ τὸ ὑπόλοιπον μέρος δὲν τὸ κατέθεσεν, εἴτε διότι δὲν περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν ἡ παράκλησίς μου ἐκείνη, εἴτε ἐξ ἀμελείας τῆς ὑπηρεσίας. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ καὶ τὰς πληροφορίας ταύτας.

§66ΚΩΝ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ποίας;

§67Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τὸ συμβόλαιον τὸ μεταξὺ τοῦ καταστήματος Βασιλειάδου καὶ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν συναφθὲν, ὅτε ἐγένετο ἡ ἐπισκευὴ τῶν θωρηκτῶν, καὶ πληροφορίας περὶ τῆς ξυλείας τῆς ὑπαρχούσης ἐν τῷ Ναυστάθμῳ πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ καταστρώματος τῆς «Ὕδρας». Πλὴν τῶν πληροφοριῶν τούτων, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ καὶ πληροφορίας λεπτομερεῖς περὶ τῶν φάρων καὶ φανῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ μοὶ χρησιμεύσωσιν, ὅπως φέρω τὸν λόγον ἡμέραν τινὰ καὶ ἐξετάσω τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ὁμολογουμένως εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ζητημάτων, τῶν παρεχόντων εἰς τὴν ναυτιλίαν ἡμῶν πλεῖστα ὅσα ὠφελήματα. Εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν λειτουργεῖ κατὰ τρόπον οὐχὶ πληροῦντα τὰς συνθήκας, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ὁ νόμος ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1892 ἢ 1893, νομίζω, καὶ τὰς συνθήκας τῆς ἐν γένει καλῆς καταστάσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Παρακαλεῖται λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ καταθέσῃ ἀκριβῆ πίνακα τῶν φάρων, δηλ. πόσοι εἶναι οἱ φάροι οἱ ὑπάρχοντες καὶ πόσοι οἱ φάροι, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσιν, ὡς καὶ ποῖον εἶναι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τοὺς φάρους, τὸ προσωπικὸν δηλαδὴ ὄχι μόνον τὸ τεχνικὸν, ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς διοικήσεως, οἱ ἐπιστάται, οἱ ναῦται καὶ λοιπὰ πρόσωπα· πρὸς τούτοις νὰ δώσῃ πληροφορίας καὶ περὶ τῶν πραγματικῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται πρὸς συντήρησιν καὶ ἐπισκευὴν καὶ προμήθειαν τῶν ἀναγκαίων ὑλικῶν διὰ τὴν λειτουργίαν τῶν φάρων. Τὰς πληροφορίας ταύτας παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ ἐγκαίρως, διότι θὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Θέλω δὲ καταθέσει καὶ σημείωμα σχετικὸν περὶ τούτου.

§68Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς ξυλείας, ἀπήντησα ἀμέσως εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ὅτι ὑπάρχει αὕτη ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, καὶ ὅτι συνεπληρώθη τὸ μικρὸν ποσὸν, ὅπερ ἔλειπε πρὸς κατασκευὴν τοῦ καταστρώματος τοῦ θωρηκτοῦ «Ὕδρας», τὸ ὁποῖον θὰ κατασκευασθῇ ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἅμα τῇ ἐπανόδῳ τοῦ πλοίου. Δὲν ἠξεύρω, ἂν θέλει ἄλλην τινὰ πληροφορίαν ὁ κ. Βουλευτής.

§69Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὄχι.

§70Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν φάρων, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφον νὰ ἴδῃ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τὰ σχετικὰ πρὸς τοὺς φάρους καὶ φανούς. Ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν φάρων καὶ φανῶν ὑπάρχουσιν αἱ πλεῖσται τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ζητεῖ. Διὰ νὰ ὁδηγηθῶ εἰς τὰς λεπτομερείας, περὶ τῶν ὁποίων θέλει πληροφορίας ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θὰ τὸν παρακαλέσω, μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν φάρων καὶ φανῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐπὶ τίνος κεφαλαίου καὶ ἐπὶ τίνος ἄρθρου ζητεῖ πληροφορίας· διότι, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑπάρχοντας φανοὺς καὶ τοὺς κατασκευαζομένους φανοὺς, αἱ πληροφορίαι ὑπάρχουσι κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ. Τοῦτο λέγω, ἀκριβῶς ἵνα διευκολύνω τὸν κ. συνάδελφον εἰς τὴν διατύπωσιν τῆς αἰτήσεώς του περὶ τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας θεωρεῖ χρησίμους, καὶ τὴν ὑπηρεσίαν εἰς τὴν κατάθεσιν αὐτῶν.

§71Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγάγω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας πρὸ μικροῦ ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ὑπηρεσία ἡ κεντρικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν λειτουργεῖ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, τόσον μεθοδικῶς δηλαδὴ καὶ τόσον τακτικῶς, ὥστε εἶναι ἐργασία ὀλίγων λεπτῶν τῆς ὥρας, ἵνα ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δώσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, διότι ὁ τμηματάρχης εἶναι ἐνημερώτατος εἰς ὅλα.

§72Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Νὰ καθορίσητε μόνον ἀκριβῶς, τί ζητεῖτε.

§73ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βαλαωρίτης ἔχει τὸν λόγον.

§74ΠΕΡ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Πληροφοροῦμαι, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς τῶν λιμενικῶν φόρων τῆς ἐπαρχίας μου, καίτοι ἐγκατεστάθη ἀπὸ τῶν μέσων Ἰανουαρίου, ἀρνεῖται μέχρι σήμερον νὰ ὑπογράψῃ τὸ οἰκεῖον συμβόλαιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὸν νομαρχεύοντα Λευκάδος νὰ προβῇ εἰς τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συμβολαίου· ἐὰν δ’ ἐξακολουθῇ νὰ ἀρνῆται ὁ ἐνοικιαστής, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα ἐνεργηθῇ νέα δημοπρασία εἰς βάρος τοῦ ἐνοικιαστοῦ.

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§76ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§78ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὴν Βουλὴν νὰ μεταβάλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὡς πρὸς τὰ νομοσχέδια περὶ συντηρήσεως τοῦ Γυμνασίου Μεσσήνης καὶ περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου.

§79Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§80Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, κύριε Πρόεδρε, ὅπως εἶναι συντεταγμένη ἡ ἡμερησία διάταξις, προβλέπει περὶ ἐκπληρώσεως ἐπιτακτικῶν ἀναγκῶν τοῦ Κράτους· ἡ ἐπιτακτικωτέρα ὅμως ἀνάγκη εἶναι ἡ πεῖνα, ἡ ὁποία δὲν δέχεται ἀναβολήν. Καὶ ἐπειδὴ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 11 ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τῶν σμυριδορυκτῶν, οἵτινες διῆλθον τὸ νέον ἔτος καὶ τὰς Ἀπόκρεω ἄνευ τροφῆς, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ εἰς τὸ νὰ προταχθῇ τὸ εἰρημένον νομοσχέδιον, ἵνα μὴ διέλθωσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι καὶ τὸ Πάσχα νήστεις.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον «περὶ πληρωμῶν τοῦ ἐργατικοῦ δικαιώματος τῶν σμυριδωρυκτῶν»).

§82Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, σᾶς ἐζήτησα τὸν λόγον.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ γνωρίζω περὶ τίνος ἀντικειμένου πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε, θέλετε λάβει τὸν λόγον ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις.

§84Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἴσως δὲν ἐξηγήθην καλῶς. Ἐννοῶ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον σήμερον νὰ ἔλθῃ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον, ἰδίως δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ δηλώσῃ, —διότι τοιαύτην ἔχω ἐντολὴν παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου—ἂν ἐννοεῖ νὰ υἱοθετήσῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἰδίως δὲ, ἂν ἐννοεῖ νὰ υἱοθετήσῃ τὰς δύο σπουδαιοτέρας διατάξεις αὐτοῦ, ἤτοι τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως καὶ τὸν περιορισμὸν τῶν νέων φυτειῶν. Ὡς πρὸς τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ διαρρυθμίσῃ αὐτὰ ὡς θέλει. Ἐπὶ τῶν δύο ὅμως ἄρθρων, περὶ τῶν ὁποίων εἶπον, ἔχω ῥητὴν ἐντολὴν παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου νὰ μὴ δεχθῶ καμμίαν μεταβολήν. Ὀφείλω δὲ νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν υἱοθετήσῃ τὰ δύο ταῦτα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ἐγὼ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ἀπόσχω τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς εἰς τὸ μέλλον.

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐποιήσατο πρὸς τὴν Βουλὴν, μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ υἱοθετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον.

§86Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ δηλῶ, ὅτι ἀπέρχομαι, συμμορφούμενος πρὸς τὴν γνώμην τῶν συμπολιτῶν μου. (Ἐξέρχεται τῆς αἰθούσης).

§87Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ προχωρήσωμεν.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας ἐζήτησε νὰ προταχθῇ τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον.

§89Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐζήτησεν, ἂν στέργομεν νὰ υἱοθετήσωμεν τὸ νομοσχέδιον καὶ ἂν ἠθέλομεν ἀναδεχθῆ τὴν ὑπεράσπισιν αὐτοῦ. Ὅ,τι γνωρίζω εἶναι, ὅτι ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις θεωρεῖ τὰς προτάσεις ταύτας ὡς ἀναιρούσας τὴν σύμβασιν τοῦ 1890, καὶ ὅτι ὁ ἀντιπρόσωπος αὐτῆς ἐν Ἀθήναις θέλει διαμαρτυρηθῆ. Τοῦτο μοὶ ἐνδεικνύει ἐνδεχόμενον κίνδυνον, ὅτι δύναται νὰ μὴ ἐξακολουθήσῃ ἰσχύουσα ἡ διάταξις τῆς συμβάσεως τοῦ 1890, ἡ προσδιορίζουσα τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῆς σταφίδος ἐν Ἀγγλίᾳ, καὶ ὅτι ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ ὁ εἰσαγωγικὸς δασμός. Δὲν δύναμαι ἑπομένως νὰ υἱοθετήσω τὸ νομοσχέδιον πρὶν ἢ πεισθῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος νὰ μεταβληθῶσιν αἱ διατάξεις τῆς συμβάσεως τοῦ 1890. Ἐν ὅσῳ δὲν πεισθῶ, ὅτι δὲν ὑπάρχει κίνδυνος, δὲν δύναμαι ν’ ἀποφήνωμαι γνώμην ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ ἐπιτροπή.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ἠλείας ἐζήτησε νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις ἐπὶ τῷ σκοπῷ τοῦ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐνόμισεν, ὅτι ἦτο εὔκαιρον νὰ κάμῃ τὴν ἐπίσημον δήλωσιν, ἣν πάντες ἠκούσατε. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, εἶναι ἓν καὶ μόνον, ἡ μεταβολὴ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ὑπάρχουσι δέκα ὑποστηρίζοντες τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§91ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§92Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε; Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν ἡ ἡμερησία διάταξις κατηρτίσθη κοινῇ ἀποφάσει ὅπως βλέπομεν αὐτὴν σήμερον. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι δὲν εἶναι καλὸν νὰ μεταβληθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις. Ἀλλ’ ἂν ἡ Βουλὴ ἐπιθυμῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ προβῶμεν προηγουμένως εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν δίδουσι χώραν εἰς συζητήσεις, καὶ μετὰ τοῦτο νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ σταφιδικὸν νομοσχέδιον. Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, θὰ λάβωμεν τὸν λόγον ἐπὶ τῶν δηλώσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§93Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ οὐδὲν εἶπον περὶ τῆς προτάσεως τῆς μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀπήντησα μόνον εἰς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας ἀπηύθυνε.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος, Βελγίου, Γαλλίας, Ἰταλίας καὶ Ἑλβετίας προσθέτου συμβάσεως εἰς τὴν νομισματικὴν σύμβασιν τῆς 6 Νοεμβρίου 1885». (Ἀναγινώσκεται τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς τρίτην συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὰ νομοσχέδια 1) περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1903, καὶ 2) περὶ δυνάμεως τοῦ κατὰ θάλασσαν στρατοῦ διὰ τὸ ἔτος 1903).

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν ἀμπέλων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1901 τῶν ἀμπελοκτημόνων, ὧν ἡ ἐκ τῶν ἀμπέλων παραγωγὴ κατεστράφη, καὶ ἀπὸ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1902 τῶν φορολογουμένων τῶν ἐπαρχιῶν Τρικκάλων, Καρδίτσης, Καλαμπάκας, Φαρσάλων καὶ Δομοκοῦ, ἐν αἷς οἱ πρώϊμοι καὶ ὄψιμοι δημητριακοὶ καρποὶ κατεστράφησαν, ὡς καὶ περὶ ἀπαλλαγῆς προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας, ὀφειλομένων παρὰ ἀποτισάντων τὸν ἐπὶ τῶν ἀμπέλων φόρον τῶν χρήσεων τοῦ 1899, 1900 καὶ 1901, ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ ἄνευ τόκων ὑπερημερίας, καὶ προσέτι περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν τοῦ τε ὀφειλομένου φόρου ἀμπέλων τῶν αὐτῶν χρήσεων καὶ τῆς τοῦ 1902 καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1902».

§96Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπηγορεύθη ὑπὸ τῆς ἀνάγκης, εἰς ἣν περιῆλθον οἱ γεωργικοὶ πληθυσμοὶ μερῶν τινων τῆς Ἑλλάδος ἕνεκα ἐπελθουσῶν ζημιῶν, ὅπως μὴ ἀποτίσωσιν ἐγκαίρως τὸν φόρον αὐτόν. Ἕνεκα τούτου ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως συμπεριέλαβε τὰς ἐπαρχίας, αἵτινες ὑπέστησαν τὰς ζημίας ταύτας, ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων καὶ τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Παραδόξως ὅμως, καὶ παρὰ τὰς συστάσεις τοῦ βουλευτοῦ Φθιώτιδος κ. Δεδούση κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων, καὶ παρὰ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ συμπεριληφθῇ εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος, ἡ ὁποία κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ὑπέστη ζημίας τοιαύτας, ὥστε ἐκ τῶν πρωΐμων καρπῶν αὐτῆς οὐδὲν εἰσέπραξε, δὲν περιελήφθη καὶ αὕτη. Ὑπενθυμίζων τὴν παράκλησιν τοῦ κ. συναδέλφου καὶ τὴν ὑπόσχεσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ συμπεριληφθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία τῆς Φθιώτιδος, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον τὰς ζημίας θὰ ἐκτιμᾷ ἡ ἐπὶ τούτῳ ὁριζομένη ἐπιτροπή, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ νὰ περιληφθῇ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο καὶ ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος, ἥτις εὑρέθη εἰς τὰς αὐτὰς καιρικὰς περιστάσεις, καὶ ὑπέστη τὰς αὐτὰς ζημίας, ἃς καὶ αἱ ἐπαρχίαι, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου κ. Βουλευτοῦ ἀνάγεται εἰς τὸ ἄρθρον 3, καὶ ὄχι εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἑπομένως παρακαλῶ αὐτὸν, κατὰ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου 3 νὰ διατυπώσῃ τὴν τροπολογίαν του.

§98Κ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 ὑποβάλλω, κύριε Πρόεδρε, τροπολογίαν.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 268). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχουσιν). Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑπάρχουσι τροπολογίαι αʹ) τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Παπαναστασίου, βʹ) τοῦ βουλευτοῦ Πατρῶν κ. Γκότση, καὶ γʹ) τοῦ βουλευτοῦ Μεγαλοπόλεως κ. Ζέρβα. (Ἀναγινώσκονται).

§100Α. ΖΕΡΒΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν σχετιζομένην πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ παρεκάλεσα τὴν Βουλήν, ὅπως εὐαρεστουμένη συμπεριλάβῃ ἐν τῇ εὐεργετικῇ ταύτῃ διατάξει καὶ τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας Μεγαλοπόλεως, διότι εἰς τοὺς δύο ἰδίως δήμους Φαλαισίας καὶ Λυκοσούρας εἶναι βέβαιον, ὅτι τὸ ἔδαφος εἶναι ὅλως ὀρεινὸν, ὅλως πετρῶδες καὶ ὅλως ἄγονον, ἡ ἐσοδεία δὲ τῆς ἐποχῆς τῶν ὀψίμων καρπῶν οὐδόλως ηὐδοκίμησε. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν μου ταύτην, ἂν ὄχι δι’ ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Μεγαλοπόλεως, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὸν δῆμον Φαλαισίας, ὅπου, πλὴν τῆς καταστροφῆς, ἥτις ἐπῆλθε κατὰ τὸ χρονικὸν ἐκεῖνο διάστημα, ὑπέστη ὁ δῆμος καὶ ἑτέραν καταστροφὴν, ἐπελθοῦσαν ἐκ τῆς ἐπαράτου νόσου εὐλογίας, ἥτις διήρκεσε πέντε περίπου μῆνας, ὡς περὶ τούτου ἅπασαι αἱ ἀρχαί, αἱ λαβοῦσαι γνῶσιν, ἀνέφεραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· περὶ τούτου δ’ ἐπικαλοῦμαι καὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Περὶ τούτου εἶχον λάβει τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω καὶ ἰδιαιτέρως τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παραστήσας εἰς αὐτὸν τὸ γεγονὸς τοῦτο, τὸν παρεκάλεσα δέ, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ παράκλησις τῶν κατοίκων αὐτῶν.

§101Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑπὸ τίνας ὅρους ζητεῖτε ν’ ἀπαλλαχθῶσιν;

§102Α. ΖΕΡΒΑΣ. Ὑπὸ τοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὸ τὸ πνεῦμα τοῦ νομοσχεδίου.

§103Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀπαιτεῖ τὴν καταστροφὴν τῶν πρωΐμων καὶ τῶν ὀψίμων καρπῶν.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ διετυπώθησαν καὶ διατυποῦνται καὶ ἄλλαι τροπολογίαι, νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι, ἡ ἀνάπτυξις αὐτῶν νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§105Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ οὐδὲν ἄλλο ἔχω νὰ προτείνω ἢ ν’ ἀντικατασταθῇ ἡ λέξις «πλημμυρῶν» διὰ τῆς λέξεως «πολυομβρίας», διότι δὲν συνέβησαν πλήμμυραι, ἀλλὰ μόνον πολυομβρίαι καὶ ἀνομβρίαι.

§106Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ὅρος, τὸν ὁποῖον προέτεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, διαφέρει κατὰ τὴν ἔκτασιν τῆς ἐννοίας ἀπὸ τὸν ὅρον, ὁ ὁποῖος ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, διότι ἡ πολυομβρία δὲν ἐπάγει ἀναντιρρήτως τὴν καταστροφὴν, ἐνῷ ἡ πλημμύρα ἐπάγει βεβαίως τὴν καταστροφήν· ἑπομένως θέλει εἶσθαι πάντοτε ἀναγκαῖον νὰ ἐξετασθῇ τὸ συμβεβηκὸς, ἂν ἡ πολυομβρία ἐπέφερε τοιαύτην καταστροφὴν τῆς ἐσοδείας καὶ τῶν πρωΐμων καὶ τῶν ὀψίμων καρπῶν.

§107Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἰδοὺ τί συνέβη, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς ἐπαρχίας, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ ἄρθρον. Ἐκεῖ, ἕνεκα ἀδιαλείπτων βροχῶν κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν γίνεται ἡ σπορὰ, καὶ ἕνεκα τῆς φύσεως τοῦ ἐδάφους, δὲν ἐστάθη δυνατὸν εἰς τοὺς γεωργοὺς νὰ σπείρωσιν. Ἐκ τούτου ἡ καταστροφὴ, καὶ οὐχὶ διότι ἐπῆλθον πλήμμυραι καταστρέψασαι τὸν φύεντα σῖτον· μόνον διηνεκεῖς βροχαὶ ἠμπόδισαν νὰ σπείρωσιν οἱ γεωργοί. Αὐτὴ εἶναι ἡ μία καταστροφὴ, ὅσον ἀφορᾷ τὸν σῖτον· ἡ ἄλλη εἶναι ἡ διαρκὴς ξηρασία, ἡ ὁποία ἠμπόδισε τὸν ἀραβόσιτον νὰ ὡριμάσῃ.

§108Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δώσω διασαφήσεις ἐπὶ τῶν γενομένων προτάσεων. Ἐπροτάθη ἀληθῶς κατά τινα προγενεστέραν συνεδρίασιν νὰ τεθῇ ὁ ὅρος «καὶ ἂν ἔλαβεν ὕπαρξιν καταστροφὴ τῶν πρωΐμων καὶ τῶν ὀψίμων καρπῶν». Ὁμολογῶ, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν δὲν μοὶ ἔδωκε βεβαίαν πληροφορίαν, ὅτι ὑπῆρξε καταστροφὴ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Φθιώτιδος. Διὰ τοῦτο δὲν περιελάβομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην· τοῦτο δὲ δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς παράδοξον συμβεβηκὸς, ἀφοῦ δὲν εἴχομεν πληροφορίας τοιαύτας. Ἐπειδὴ ἐν τούτοις οἱ κύριοι Βουλευταὶ Φθιώτιδος ἐπιμένουσι, θέλω προβῆ εἰς ἐξετάσεις καὶ ζητήσει ἀπὸ τὰς ἀρχὰς πληροφορίας πληρεστέρας, ἂν ὑπῆρξε καταστροφὴ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Φθιώτιδος. Τὸ αὐτὸ δύναμαι νὰ εἴπω περὶ τῶν προτάσεων τῶν ἀναγομένων καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαλοπόλεως καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ἢ εἰς δήμους τινὰς αὐτῆς.

§109Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, θεομηνία κατὰ τὸν Μάϊον τοῦ 1901 κατέστρεψε καὶ τὰς ἀμπέλους καὶ τὰ σπαρτὰ τῶν δύο μικρῶν χωρίων Μπεζενίκου τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ καὶ Χοτούσης τοῦ δήμου Νάσων τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, τὰ ὁποῖα ἀναφέρει ἡ τροπολογία μου. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τούτων ὑπέβαλον αἴτησιν εἰς τὴν προκάτοχον Κυβέρνησιν, ἥτις πεισθεῖσα διέταξε τηλεγραφικῶς τὴν ἀναστολὴν τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων. Τοῦτ’ αὐτὸ παρεστάθη καὶ εἰς τὴν ὑπὸ τὴν ὑμετέραν προεδρίαν Κυβέρνησιν, ὅτι θεομηνία, χάλαζα δηλαδὴ πρωτοφανὴς, κατέστρεψεν ἐξ ὁλοκλήρου τὰς ἀμπέλους καὶ τὰ σπαρτὰ τῶν δύο αὐτῶν χωρίων.

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν μοὶ ἐδόθησαν τοιαῦται πληροφορίαι ἀπὸ τὰς ἀρχάς. Πρέπει λοιπὸν ν’ ἀναζητήσω τὰ ἔγγραφα, περὶ τῶν ὁποίων ὁμιλεῖτε, καὶ ἂν τοῦτο βεβαιωθῇ, θὰ φέρω συμπληρωματικὸν νομοσχέδιον· ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον συνετάσσετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶχον τοιαύτας πληροφορίας.

§111Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσιν ἐπέκτασιν τῆς εὐεργετικῆς ταύτης διατάξεως καὶ εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν ἐπαρχίας, δὲν προσέχουσιν εἰς τὴν διατύπωσιν τοῦ ἄρθρου, ὅπως ἔχει. Τὸ ἄρθρον διὰ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ εὐεργετικὴ διάταξις τῆς ἀπαλλαγῆς, ἀπαιτεῖ νὰ ὦσι κατεστραμμένοι ἐντὸς τοῦ Μαΐου τοῦ 1902 ὄχι μόνον οἱ καρποὶ οἱ πρώϊμοι, ἀλλὰ καὶ οἱ ὄψιμοι. Οἱ ζητοῦντες λοιπὸν τὴν ἐπέκτασιν τῆς εὐεργετικῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 3 καὶ εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν ἐπαρχίας, πρέπει νὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσωσιν, ὄχι ὅτι κατεστράφη μόνον τὸ ἓν ἢ τὸ ἄλλο εἶδος τῶν καρπῶν, ἀλλ’ ὅτι κατεστράφησαν ἀμφότερα. Τοῦτο ἀπαιτεῖ τὸ ἄρθρον, ὅσον ἀφορᾷ τὰς πέντε ἐπαρχίας τῆς Θεσσαλίας. Κατὰ πόσον καὶ ἐκεῖ ἐπῆλθον ἀμφότερα, ἀγνοῶ· ἐν τούτοις, ἂν καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας συνέβησαν ταῦτα, καὶ συνέβησαν ἐν σπουδαίῳ ἀριθμῷ, δίκαιον εἶναι νὰ προκαλέσουν τὴν μέριμναν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ διάταξις αὕτη καὶ εἰς αὐτὰς τὰς ἐπαρχίας.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Φθιώτιδος κύριος Χατζίσκος ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, ὅπως περιληφθῇ καὶ ἡ ἐπαρχία Φθιώτιδος. Ἡ τροπολογία θὰ τυπωθῇ καὶ θὰ διανεμηθῇ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 269). Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4, 5 καὶ 6 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Βονίτσης κ. Γουλιμῆ, καθ’ ἣν «ἐπιτρέπεται, ἵνα ὁ ὑπὸ τῶν φορολογουμένων τῶν ἐπαρχιῶν Τρικκάλων, Καρδίτσης, Καλαμπάκας, Φαρσάλων, Δομοκοῦ, Φθιώτιδος καὶ Βονίτσης καθυστερούμενος φόρος ἀροτριώντων κτηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1902 καταβληθῇ μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου 1903 ἄνευ προσθέτων τελῶν καὶ τόκων ὑπερημερίας.» Ἡ τροπολογία αὕτη θὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου.

§113Α. ΖΕΡΒΑΣ. Παρεκάλεσα, ὅπως ἐν τῇ εὐεργετικῇ ταύτῃ διατάξει συμπεριληφθῇ καὶ ὁ δῆμος Φαλαισίας, διότι κατὰ τὸ χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὤφειλον νὰ πληρώσουν οἱ κάτοικοι τοὺς φόρους των, δὲν κατώρθωσαν νὰ συγκοινωνήσωσι μετὰ τοῦ δημοσίου εἰσπράκτορος, ὁ ὁποῖος καθόλου δὲν μετέβη εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διατυπώσητε ἐγγράφως τὴν πρότασίν σας, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§115Α. ΖΕΡΒΑΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ὑπὸ τοῦ ἀποβιώσαντος ταμίου Χαλκίδος Μιχαὴλ Κούκα ἐκδοθέντων καὶ μὴ ὑπογραφέντων ὑπ’ αὐτοῦ τριπλοτύπων ἀποδεικτικῶν παραλαβῆς εἰσπρακτέων καὶ γραμματίων παραλαβῆς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου εἰς τὴν κωμόπολιν Παραλίου Ἄστρους». (Γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ διαθέσεως δραχμῶν 20,000 ἐκ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Φαρῶν τῆς ἐπαρχίας Πατρῶν πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείων ἐν τοῖς χωρίοις Γουζούμισα, Λακκώματα, Πλάτανος καὶ Σποδιάνα τοῦ ἐν λόγῳ δήμου».

§117ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ὑπάρχει, νομίζω, λάθος, διότι πρόκειται περὶ 35,000 δραχμῶν, καὶ οὐχὶ περὶ 20,000.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι πρότασις Βουλευτοῦ, ἀναφέρει, ὅτι τὰ κεφάλαια τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Φαρῶν ἀνέρχονται εἰς δραχ. 35,186.64. Ἐκ τοῦ ποσοῦ δὲ τούτου προτείνεται νὰ διατεθῶσιν 20,000 διὰ τὰ ὑδραγωγεῖα. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ προβάλω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Βεβαίως ἡ κατασκευὴ ὑδραγωγείου πληροῖ οὐσιώδη ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου· ἐπειδὴ ὅμως τὰ χρήματα ταῦτα εἰσεπράχθησαν πρὸς κατασκευὴν ὁδοῦ, πρέπει νὰ δηλωθῇ πρότερον, ἂν κατεσκευάσθησαν πᾶσαι αἱ δημοτικαὶ ὁδοὶ τοῦ δήμου Φαρῶν, καὶ ἂν ὑπάρχουσιν ὑπόλοιπα τοσαῦτα, ἄχρηστα ἀφοῦ κατεσκευάσθησαν πᾶσαι αἱ δημοτικαὶ ὁδοί, ὅπως κατασκευασθῶσι τὰ ὑδραγωγεῖα· διότι βεβαίως διὰ τοῦ νόμου δυνάμεθα νὰ μετατρέψωμεν τὸν σκοπὸν τῶν εἰσπραχθέντων, ἀλλὰ πρέπει πάντοτε νὰ μὴ ὑφίστανται αἱ ἀνάγκαι, δι’ ἃς ταῦτα εἰσεπράχθησαν.

§119ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δημοτικὴ ὁδὸς εἰς τὸν δῆμον Φαρῶν δὲν ὑπάρχει καμμία.

§120Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐκ τοῦ διατιθεμένου διὰ τῆς προτάσεως νόμου ποσοῦ τῶν 20,000 δραχμῶν ὑπολείπονται καὶ 15,000 ἔτι, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν εἰς συμπλήρωσιν τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἡ ἀνάγκη τοῦ ὑδραγωγείου βεβαίως εἶναι μεγαλειτέρα τῆς ἀνάγκης τῶν ὁδῶν, ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ συμβιβασθῶσι καὶ τὰ δύο, ἀφοῦ ὑπάρχει τὸ ἀπαιτούμενον ποσόν.

§121Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας μου, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως γνωρίζω τὰς ἀνάγκας τοῦ δήμου Φαρῶν· ἐν ἐπιγνώσει δὲ τῶν ἀναγκῶν τοῦ δήμου τούτου προέβην εἰς τὴν πρότασιν νόμου ταύτην. Τὸ ταμεῖον τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας τοῦ δήμου Φαρῶν δικαιοῦται λαμβάνειν 35,000 δραχμάς. Γνωρίζω πολὺ καλά, ὅτι ἐν τῷ δήμῳ Φαρῶν ὁδοὶ δυνάμεναι νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὴν συγκοινωνίαν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνουν ἐκ τοῦ μικροῦ τούτου κεφαλαίου· ἄλλως τε δὲ ὑπάρχουν δύο ὁδοί, αἱ ὁποῖαι διασχίζουν τὸν δῆμον Φαρῶν, ὁδοὶ ἐπαρχιακαί, μία ἀπὸ Πατρῶν εἰς Καλάβρυτα καὶ ἑτέρα ἀπὸ Πατρῶν εἰς Ἠλείαν διὰ Τριταίας. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι τὸ ποσὸν αὐτὸ ἔπρεπε νὰ χρησιμεύσῃ ὑπὲρ τοῦ σκοποῦ, ὑπὲρ οὗ προνοεῖ ἡ συζητουμένη πρότασις νόμου· διότι εἶναι ἀδύνατον, ὡς εἶπον, δι’ αὐτοῦ νὰ γείνωσιν ὁδοὶ ἄξιαι λόγου· ἀλλ’ οὔτε τὸ πρῶτον ἤδη γίνεται παρομοία διάθεσις χρημάτων ὀφειλομένων εἰς δήμους, διότι γνωρίζω, ὅτι ὑπάρχει προηγούμενον, καὶ μὲ τὸ προηγούμενον τοῦτο συνεμορφώθην καὶ ἐγώ. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ δηλώσω, ὅτι ἐν ἐπιγνώσει τῶν ἀναγκῶν τοῦ δήμου Φαρῶν, ὅστις εἶναι καὶ ὁ ἰδιαίτερος δῆμός μου, προέβην εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς προτάσεως νόμου, εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω κάλλιον παντὸς ἄλλου τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀντιλέγω. (Γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§123ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ ἀνασυστάσεως τῆς θέσεως ἑρμηνέως παρὰ τῷ Πρωτοδικείῳ Τρικκάλων». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ ἡ πρότασις νόμου αὕτη, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προσδιορισμοῦ τῆς εἰς τὰς ἀσχολουμένας εἰς τὴν μεταξοϋφαντικὴν ἐν Καλάμαις πρώην μοναχὰς τοῦ Ἁγίου Κωνσταντίνου καὶ τὰς συντρόφους αὐτῶν ἐτησίας χορηγίας». (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κανονισμοῦ τῶν διαπλεόντων τὴν διώρυγα Λευκάδος πλοίων καὶ τροποποιήσεως τοῦ περὶ κατασκευῆς λιμένος τῆς πόλεως Λευκάδος ΒΧΜΖʹ νόμου τῆς 24 Ἰουλίου 1899». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ οἰκίσκων εἰς τοὺς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βονίτσης συνοικισθέντας Καμαριναίους καὶ ἄλλους Ἠπειρώτας». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§124ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 84, κύριε Πρόεδρε.

§125ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ΑΧΜΖʹ τῆς 11 Ἰανουαρίου 1888 περὶ ἐκτελέσεως ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ Παμίσου». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§126Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 38.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συντηρήσεως τοῦ δημοτικοῦ Γυμνασίου Μεσσήνης». (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Εἶναι καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 104 εἰς πρώτην συζήτησιν. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 585 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». (Γίνεται δεκτὴ καὶ ἡ πρότασις νόμου αὕτη εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§128ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διακόψωμεν.

§129Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ ἔχετε σημειώσει πρῶτον ἐπὶ τῆς συζητήσεως τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου;

§130ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′ μ. μ. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 καὶ 15′ μ. μ.)

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§132ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 72 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένου νομοσχεδίου «περὶ προσδιορισμοῦ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ διϋλισμένου ἐλαίου καὶ τῶν ἁπαλῶν σύκων». Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ, μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου; Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§136Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ κάμω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, διότι ἡ φορολογία ἐκεῖ, ὡς γνωρίζει πολὺ καλὰ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἶναι εἰδικὴ, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη...

§137Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνωρίζω τὸ ὀρθὸν τῆς παρατηρήσεώς σας, καὶ αὔριον ἐν τῇ δευτέρᾳ ἀναγνώσει θέλω προτείνει τὴν δέουσαν τροπολογίαν.

§138ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως τὴν παράκλησίν μου περὶ τῶν κυτίων τῶν σύκων, τουτέστιν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, νὰ ἀπαλλαγῶσι τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους τοῦ ἐπιβαλλομένου εἰς τὸ ὑλικὸν, ἐξ οὗ κατασκευάζονται τὰ κυτία.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ εἶναι δασμολογικὴ διάταξις, ἥτις πρέπει ν’ ἀποτελέσῃ μέρος τοῦ δασμολογίου· δὲν ἔχει σχέσιν μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§140ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θὰ παρακαλέσω νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασίς μου ἐν δέοντι χρόνῳ.

§141Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅσοι ἔχουσι νὰ ὑποβάλωσι τροπολογίας, νὰ τὰς ὑποβάλωσιν ἐγγράφως, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον; Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς πρώτην συζήτησιν ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπανερχόμεθα εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9 τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἀντικείμενον, ἤτοι εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου ͵ΒΦΠΓʹ περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης». Ὁ κύριος Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§144Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη ἡμέρα, καθ’ ἣν ἀκούεται συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος. Ἐπὶ ἡμέρας ἤδη ἀγωνιζόμεθα, ἵνα πείσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ υἱοθετήσῃ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνεται ὑπὸ σύμπαντος σχεδὸν τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου. Ἐπὶ ὥραν σήμερον ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνεγίνωσκε δημοψηφίσματα ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου.

§145Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ κατά.

§146Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μόνον τοῦ λαοῦ τῆς Βόχας τῆς Κορινθίας. Ἐξ Αἰγιαλείας ὑπάρχει τηλεγράφημα ὑπὲρ τοῦ ἀπεριορίστου τοῦ παρακρατήματος, τὸ ὁποῖον καὶ ἀνεκοινώθη πρὸ ἡμερῶν εἰς τὴν Βουλήν. Ἐν ᾧ συγκίνησις κατέχει τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς, ἐναγωνίως ἀναμένοντας τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς περὶ τῆς τύχης αὐτῶν, ὡς βόμβα θὰ ἐνσκήψῃ σήμερον ἡ εἴδησις, ὅτι ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν δύναται νὰ υἱοθετήσῃ τὸ μέτρον, διότι ἐγένοντο παραστάσεις ἐκ μέρους τοῦ Ἄγγλου πρέσβεως. Δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κύριοι Βουλευταὶ, καθ’ ἣν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως προβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὸ 1899, ὅτε προεβλήθη ὁ ἰσχύων περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ δεκαετοῦς παρακρατήσεως νόμος, τοῦ ὁποίου σήμερον ζητεῖται ἡ μεταρρύθμισις, ὁ Ἄγγλος πρέσβυς προέβη εἰς παραστάσεις· δὲν ἠρκέσθη δὲ μόνον εἰς προφορικὰς παραστάσεις, ἀλλὰ καὶ ἐγγράφως διεμαρτυρήθη. Ἡ τότε Κυβέρνησις, ἄλλως ἴσως ἐκτιμῶσα τὰ γεγονότα...

§147ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ δὲν εἶπον, ὅτι ἐγγράφως διεμαρτυρήθη.

§148Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἄλλοτε· ἤδη εἶπον, προφορικῶς. Ἄλλοτε, ἀφοῦ προφορικῶς διεμαρτυρήθη, διεμαρτυρήθη καὶ ἐγγράφως. Ἡ τότε Κυβέρνησις ἀπήντησε, καθὼς γνωρίζω, ἐκτεταμένως, ἀναλύουσα τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἐπέβαλλον τὴν ψήφισιν τῆς δεκαετοῦς παρακρατήσεως, ἡ δὲ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις ἐπείσθη, καὶ συνήνεσεν εἰς τοῦτο. Ἡμεῖς οἱ ὑπὲρ τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι τοιαύτη καὶ νῦν ἐνέργεια παρὰ τῇ Ἀγγλικῇ Κυβερνήσει τὰ αὐτὰ θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα, ἀρκεῖ νὰ ὑπάρξῃ ἡ αὐτὴ καλὴ θέλησις, ἡ ὁποία ὑπῆρχε κατὰ τὸ 1899. Τοσοῦτο δὲ μᾶλλον μὲ ἐξέπληξε σήμερον ἡ δήλωσις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καθόσον, ἀφοῦ ἐγένοντο παραστάσεις, πῶς προχθὲς ἔτι ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔλεγεν, ὅτι ζητεῖ νὰ διδαχθῇ ἐκ τῶν συζητήσεων τῆς Βουλῆς; Ἐνῷ προχθὲς τοιαύτην γνώμην εἶχεν ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τί ἐμεσολάβησεν, ὅπως ἀπόψε ἀποκηρύξῃ τὸ νομοσχέδιον;

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμεῖσθε τί εἶπον πρὸ μικροῦ, ὅτε ὁ κ. Κρεστενίτης μὲ ἠρώτησεν· εἶπον ὅτι δὲν δύναμαι νὰ υἱοθετήσω τὸ νομοσχέδιον πρὶν ἢ πεισθῶ, ὅτι αἱ γενόμεναι παραστάσεις παρὰ τῆς Ἀγγλίας δὲν θὰ εἶχον συνεπείας ἐπιβλαβεῖς.

§150Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τὸ προτεινόμενον μέτρον τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως δὲν φρονῶ ὅτι προσκρούει εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ 1890· διότι οὐδείς ποτε διενοήθη, ὅτι εἶναι δυνατὸν, ὅταν ζητῆται τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, νὰ ἐπιβληθῇ ποσοστὸν ἀνώτερον τοῦ 30% ἢ 35%. Τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος ζητεῖται, ἵνα ἐμποδισθῇ ἡ προπώλησις, ἡ μάστιξ αὕτη τοῦ σταφιδικοῦ κόσμου· ἀλλὰ δὲν εἶναι σοβαρὸν νὰ ζητῇ τις μέτρα λαμβανόμενα ὑπὲρ τῆς τύχης τῆς σταφίδος, ἐὰν δὲν συνδυάσῃ μετὰ τῆς παρακρατήσεως καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐμφυτεύσεως σταφιδαμπέλων. Αὐταὶ εἶναι αἱ δύο οὐσιώδεις βάσεις, ἐφ’ ὧν στηρίζεται ἡ μεταρρύθμισις τοῦ σταφιδικοῦ νόμου. Ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν πρότασις νόμου, ἡ νῦν συζητουμένη, ἐκτὸς τῶν δύο τούτων θεμελιωδῶν διατάξεων, αἵτινες ἐνδιαφέρουσι τοὺς κτηματίας καὶ τὸ μέλλον τῆς σταφίδος, περιέχει καὶ ἄλλας, ἧττον οὐσιώδεις, ἀφορώσας εἰς τὴν διοίκησιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὁ νόμος περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης προσέκρουσεν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς εἰς τὸ σύστημα τῆς λειτουργίας τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου αὐτῆς. Ἡ ἀνάμιξις τῆς Πολιτικῆς ἐν τῷ Συμβουλίῳ, καὶ ἡ ἀνάμιξις τῶν μελλόντων νὰ πολιτευθῶσι καὶ ζητούντων πολιτικὴν ἐπικράτησιν διὰ τῶν θέσεων τῆς Τραπέζης ἔβλαψεν οὐσιωδῶς τὴν Τράπεζαν. Φρονῶ δὲ, ἐγὼ τοὐλάχιστον, ὅτι παρίσταται ἀνάγκη τροποποιήσεως τῶν σχετικῶν διατάξεων. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν καὶ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν, τὰς ὁποίας ὑπέβαλον...

§151ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἡ ἀνάμιξις τῆς Πολιτικῆς ἔσωσε τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἀπὸ ἐκείνους, οἵτινες εἰργάζοντο πρὸς καταστροφὴν τῶν κτηματιῶν.

§152Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Διεφώνουν κατ’ ἀρχὴν πρὸς τοὺς συντάξαντας τὸ νομοσχέδιον εἰς τὸ ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις θὰ συνέρχηται, θ’ ἀποφασίζῃ μόνη αὐτὴ περὶ τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως. Τοῦτο κατ’ ἐμὲ ἐγκλείει κίνδυνον. Γνωρίζετε πῶς ἐκλέγονται παρὰ Συλλόγων ἢ Δημοτικῶν Συμβουλίων αἱ ἐπιτροπαὶ, καὶ ὁποῖα συμφέροντα ἐμπορικὰ δύνανται νὰ κρύπτωνται ὑπὸ τοιαύτας ἐκλογάς. Διὰ τοῦτο εἶμαι τῆς γνώμης, ὡς ὁ ἐπιφανὴς ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτὴς προέτεινεν, ἡ μὲν ἐπιτροπὴ νὰ προτείνῃ, ἡ δὲ εὐθύνη τῆς ἐγκρίσεως ν’ ἀπομένῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐνδιαφέρηται ἡ Κυβέρνησις, οἱαδήποτε καὶ ἂν ᾖ αὕτη, πλειότερον παντὸς ἄλλου, καὶ οὕτως ὁ κίνδυνος ὁ ὑπάρχων, τοῦ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἡ ὁριστικὴ ἀπόφασις, ἐκλείπει, διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ γείνῃ ὄργανον χρηματιστῶν. Ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ Συμβουλίου, ἐπίσης διαφωνῶ πρὸς τὸ σχέδιον τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς συνταχθέν. Δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις νὰ διορίζῃ δύο μέλη, διότι ὁ κίνδυνος τῆς Τραπέζης ὑφίσταται ἐκ τῆς ἀναμίξεως τῆς Πολιτικῆς· ἡ Τράπεζα πρέπει νὰ ἦναι μακρὰν τῆς Πολιτικῆς. Φρονῶ δὲ, ὅτι ἔβλαψε μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἡ ἀθρόα ἀλλαγὴ τῶν συμβούλων, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς Συνελεύσεως. Δὲν πρέπει δὲ νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὸν Α ἢ τὸν Β νὰ στρατολογῇ 200 καὶ 300 ψηφοφόρους καὶ νὰ ἔρχηται εἰς τὴν Συνέλευσιν νὰ κάμνῃ συνδυασμοὺς, νὰ ἀπολύῃ τοὺς ἄλλους συμβούλους καὶ νὰ ἐκλέγῃ τοὺς αὑτῷ ἀρέσκοντας. Διὰ νὰ ἐκλείψῃ τὸ ἄτοπον τοῦτο, πρέπει ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον τοὺς ὠθεῖ, δηλαδὴ τὸ δικαίωμα τοῦ Συμβουλίου, ἀδικαιολογήτως νὰ ἀπολύῃ, νὰ προβιβάζῃ, νὰ δίδῃ μισθοὺς κλπ. Οἱ ὑπάλληλοι πρέπει νὰ κατασταθῶσι μόνιμοι, καὶ νὰ ὁρισθῶσι δι’ αὐτοὺς προσόντα, ἵνα μὴ εἰσέρχωνται οἱ ἀνίκανοι. Δὲν συμφωνῶ μὲ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κατασκευῆς μιστελίου ἐκ σταφίδος· διότι ἐκ τῆς στατιστικῆς ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδένα συναγωνισμὸν φέρει πρὸς τὴν ξηρὰν σταφίδα. Ἡ νομοθέτησις τοιαύτης ἀπαγορεύσεως θὰ ζημιώσῃ καιρίως τὴν βιομηχανίαν, ἥτις ὁσημέραι ἀναπτύσσεται εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου οὐδένα θὰ ὠφελήσῃ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται καὶ ἡ παρακράτησις τῆς χλωρᾶς σταφίδος. Φρονῶ ὅτι ἡ παρακράτησις ταύτης πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ τότε μόνον, ὅταν παρουσιασθῇ μεγάλη ἑταιρεία καὶ ἀναλάβῃ νὰ οἰνοπνευματοποιήσῃ ἢ οἰνοποιήσῃ τὸ ἐκ χλωρᾶς σταφίδος παρακράτημα, καὶ ὑπὸ τὸν ῥητὸν ὅρον τῆς ἐξαγωγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, διότι ἄλλως καταστρέφονται τὰ συμφέροντα τῶν ἀμπελοκτημόνων. Αὐταὶ εἶναι αἱ ἐπουσιώδεις διατάξεις, αἵτινες χωρίζουσιν ἡμᾶς ἀπὸ τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς. Περιμένομεν νὰ ἀκούσωμεν τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἀντιφρονούντων, καὶ ὁποῖα μέτρα σωστικὰ θέλουσι προβάλει. Ὡς πρὸς τὸ θρυλούμενον δὲ μονοπώλιον, ἀναμένομεν τὰς ἀνακοινώσεις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν εὕρωμεν ὅτι τὸ μονοπώλιον εἶναι συμφερώτερον, θὰ παραδεχθῶμεν αὐτό· ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν ἔχομεν ἄλλο μέσον, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἰδίως τοῦ ἀπεριορίστου τοῦ παρακρατήματος.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§154Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐζήτησα προχθὲς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διότι ἐφρόνουν ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ καιρὸς, ὅπως ἐπικρατήσωσι καλλίτεραι σκέψεις ἐκείνων, αἵτινες προεβλήθησαν κατὰ τὴν προηγουμένην συζήτησιν. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὄντως ἐπεκράτησαν καλλίτεραι σκέψεις, καὶ θὰ θεωρήσω ἐμαυτὸν εὐτυχῆ, ἂν συντελέσω νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς μεταξὺ τῶν διαφωνούντων ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων, διότι τῳόντι πρέπει νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον περὶ τῆς σταφίδος. Τὸ νομοσχέδιον, κύριοι Βουλευταὶ, ἔχει διπλοῦν σκοπόν. Ἀφ’ ἑνὸς μὲν σκοπεῖ τὴν βελτίωσιν τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ παρεισάξῃ νέα ὅλως πράγματα, οἷά εἰσι τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος καὶ ἡ μέχρις ἀπαγορεύσεως φορολογία τῶν νέων φυτειῶν. Ὡς πρὸς τὸ πρῶτον, δὲν πιστεύω νὰ γεννηθῇ Πελοποννησιακὸς πόλεμος, διότι ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι. Ἐκεῖνο ὅμως, ὅπερ διαιρεῖ ἡμᾶς, εἶναι ὁ δεύτερος σκοπός. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ παρακρατήματος, διότι ὁ περὶ τούτου θεσμὸς λειτουργεῖ ἀπὸ πολλοῦ, ὥστε οἱ ἀντιφρονοῦντες ματαιοπονοῦσιν, ὁμιλοῦντες κατὰ τῆς παρακρατήσεως, διότι δὲν πρόκειται ἤδη νὰ καταργηθῇ αὕτη. Τὸ παρακράτημα τοῦ ποσοῦ μεταξὺ 10 καὶ 20% εἶναι νενομοθετημένον, καὶ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον δὲν ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ περὶ τούτου νόμου· ὥστε δὲν χωρεῖ περὶ τούτου συζήτησις. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν ἐμελετήθη καλῶς τὸ ζήτημα παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι προτείνουσι τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, ὄχι μόνον ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ παρουσιάσῃ ἐκ μέρους ἄλλων Κρατῶν, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἐσωτερικῶν λόγων. Διότι, ὡς θὰ ἴδητε, αἱ προτάσεις αὐτῶν, ἐὰν ἐγίνοντο ποτὲ δεκταὶ, ἤθελον ἀγάγει εἰς κίνδυνον τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Καθόσον, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ζητοῦσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, ἀφ’ ἑτέρου ἀπαγορεύουσι τὴν μιστελοποίησιν καὶ οἰνοποίησιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τοῦτο ἄγει εὐθὺ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι, ὡς γνωρίζετε πάντες, διὰ τὴν ἐσωτερικὴν βιομηχανίαν τοῦ οἰνοπνεύματος δὲν δύνανται νὰ χρησιμοποιηθῶσι περισσότερα τῶν 10–20 ἑκατομμυρίων λιτρῶν σταφίδος. Ἀλλὰ παραδεχόμενοι τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, καὶ ἂν φθάσωμεν μέχρι τοῦ 30%, ἐπὶ παραγωγῆς 350 ἑκατομμυρίων θὰ παρακρατήσωμεν ποσὸν πλέον τῶν 100 ἑκατομμυρίων· ἐν τούτοις ἐξ αὐτῶν τῶν 100 ἑκατομμυρίων, ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δὲν θὰ δύναται νὰ διαθέσῃ εἰς τὴν βιομηχανίαν τοῦ οἰνοπνεύματος περισσότερα τῶν 20 ἑκατομμυρίων διὰ τὰς ἐσωτερικὰς ἀνάγκας τῆς χώρας, θὰ τῇ ὑπολείπονται δὲ 80 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ φυλάττῃ εἰς ἀποθήκας, καὶ νὰ ἔχῃ ὑπαλλήλους πρὸς φύλαξιν αὐτῶν. Ἀλλὰ μήπως εἶναι τοῦτο μόνον; Κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἔχῃ περίσσευμα 80 ἑκατομμύρια, καὶ οὕτω μετά τινα ἔτη θὰ φθάσῃ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα νὰ ἔχῃ πολλὰς ἑκατοντάδας ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου, διὰ νὰ τὰς φυλάττῃ. Τοῦτο ἀποδεικνύει, Κύριοι, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ καιρὸς, ἵνα ἐπικρατήσουν σκέψεις καλλίτεραι. Καὶ παρετήρησα εὐτυχῶς, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑποστηριζόντων τὸ νομοσχέδιον ἐγεννήθη ἰδέα μετριασμοῦ τῶν ἀξιώσεών των. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, κύριοι Βουλευταὶ, νομίζω ὅτι σφάλλουσι κατὰ βάσιν οἱ θέλοντες ν’ ἀπαγορεύσωσι τὴν μιστελοποίησιν τοῦ παρακρατήματος. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ἤθελον προτείνει καὶ τὴν ἐλευθέραν οἰνοποίησιν, καὶ μάλιστα τὴν οἰνοποίησιν ἐκ χλωρᾶς σταφίδος, διότι, ἀφοῦ βλέπομεν ὅτι ἡ κατανάλωσις τῆς πρὸς βρῶσιν σταφίδος δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀπορροφᾷ τὸν παραγόμενον σταφιδόκαρπον, πρέπει νὰ εὕρωμεν ἄλλα μέσα, διὰ τῶν ὁποίων νὰ χρησιμοποιῆται τὸ παραγόμενον ποσόν. Ποῖον ἄλλο τοιοῦτο μέσον εἶναι καλλίτερον τοῦ τῆς οἰνοποιΐας; Εἶναι δὲ γνωστόν, — καὶ οἱ καταγινόμενοι εἰς τοιαῦτα γνωρίζουσι κάλλιον, — ὅτι ἡ οἰνοποιΐα ἐκ χλωρᾶς σταφίδος δύναται νὰ παραγάγῃ οἴνους ἀρίστους, δυναμένους νὰ συναγωνισθῶσιν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἐνῷ ἡ ἐκ μίστελ ἢ καὶ ξηρῶν σταφίδων οἰνοποίησις δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ παρὰ γλυκεῖς καὶ λευκοὺς οἴνους, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσιν εἰς τὸ ἐξωτερικόν, διότι μέλανας ἢ μπρούσκους οἴνους δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ τὸ μίστελ. Πρώτιστον λοιπὸν καθῆκον τῶν φροντιζόντων περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν σταφιδικῶν πραγμάτων, εἶναι νὰ ἐπιζητῶσι νὰ ἐπιτραπῇ ἡ οἰνοποίησις ἐκ χλωρᾶς σταφίδος. Ἔχω τὴν ἰδέαν, κύριοι Βουλευταί, ὅτι μόνον διὰ τῆς οἰνοποιΐας δύναται νὰ σωθῇ ἡ σταφὶς, καὶ διὰ τοῦτο μάλιστα, εἰς τὰς προτάσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἤδη,—δὲν ἠξεύρω, ἂν εἶναι σοβαραὶ καὶ εἰς ποῖον ἀποτέλεσμα θὰ φθάσωσιν,—εἶδον ὅτι οἱ προτείνοντες ἀποβλέπουσι κυρίως εἰς τὴν οἰνοποιΐαν, καὶ μία μάλιστα τῶν ὁμάδων τούτων προτείνει νὰ τῇ παραχωρηθῇ μεγάλη ἔκτασις γαιῶν, ἵνα ἐγείρῃ ἐκεῖ μεγάλα καταστήματα οἰνοποιΐας...

§155Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὁ κ. ἀγορεύων ὁμιλεῖ περὶ προτάσεων πολλαπλῶν, ὑποβληθεισῶν εἰς τὴν Κυβέρνησιν· ἡμεῖς δὲν γνωρίζομεν τίποτε.

§156Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Κατὰ τὰς πληροφορίας μου.

§157Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχουσιν ἐπίσημοι πληροφορίαι, ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτῶν.

§158Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ αὐτῶν, διότι ἠθέλησα νὰ σᾶς πείσω, ὅτι ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ οἱ ξένοι ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν οἰνοποιΐαν, ἡ ὁποία μόνον διὰ χλωρᾶς σταφίδος δύναται νὰ γείνῃ.

§159Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἰς αὐτὸ δὲν θὰ διαφωνήσωμεν.

§160Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀλλὰ διεφωνοῦμεν μέχρι τῆς χθές· διότι ἡ ἐπιτροπὴ δὲν ἐπιτρέπει τὴν οἰνοποίησιν ἐκ χλωρᾶς σταφίδος, καὶ ἐνθυμεῖσθε τί ἐγένετο ἐκ τοῦ παρακρατήματος εἰς ἄλλας ἐποχάς, καθ’ ἃς ἐξήρχετο τὸ ῥευστὸν τῆς παρακρατήσεως εἰς τὰς ἀγοράς.

§161ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Εἴμεθα ὅλοι σύμφωνοι δι’ αὐτό.

§162Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι· ἀλλ’ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἠκούσθησαν ἀντιρρήσεις, ὅτι ἡ οἰνοποίησις ἐκ χλωρᾶς σταφίδος παρουσιάζει δυσχερείας. Καὶ ὅμως εἶναι εὐκολωτέρα ἡ παρακράτησις ἐκ χλωρᾶς σταφίδος ἢ ἐκ ξηρᾶς.

§163ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συνεζητήθη εὐρύτατα τὸ μέρος, περὶ οὗ ὁμιλεῖτε, καὶ πολλὰ μέλη, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐγώ, ἦσαν ὑπὲρ τῆς μιστελοποιήσεως καὶ οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος, ἡ πλειονοψηφία ὅμως τῆς ἐπιτροπῆς ἐνόμισεν, ὅτι τὸ παρακράτημα πρέπει νὰ γίνεται μόνον οἰνόπνευμα, διότι εἰσάγεται καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ οἰνόπνευμα περὶ τὰ 25 ἑκατομμύρια λίτραι, τὸ ὁποῖον θέλουν ν’ ἀντικαταστήσουν διὰ τῆς σταφίδος.

§164Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἐγὼ βλέπω τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἀφοῦ ἀπαγορεύεται ἡ οἰνοποίησις καὶ μιστελοποίησις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμοποιηθῇ πολὺ ποσὸν ἐκ τῆς χλωρᾶς σταφίδος, ἐπιτρεπομένης μόνον τῆς οἰνοπνευματοποιΐας; Εἴμεθα σύμφωνοι λοιπόν, ὅτι θ’ ἀπαγορευθῇ ἡ μιστελοποίησις καὶ οἰνοποίησις.

§165ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἴμεθα καθόλου σύμφωνοι.

§166Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τοῦτο εἶναι τὸ πρῶτον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας. Τὸ δεύτερον εἶναι ἡ φορολογία τῶν νέων ἐμφυτεύσεων...

§167ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἡ ἀπαγόρευσις.

§168Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἡ φορολογία τῶν 300 δραχμῶν ἰσοδυναμεῖ μὲ ἀπαγόρευσιν. Γνωρίζω, Κύριοι, ὅτι εἰς περιστάσεις δημοσίας ἀνάγκης δύναταί τις νὰ παραδεχθῇ ἀφαίρεσιν τῆς περιουσίας τοῦ πολίτου. Ὑπάρχουσι μάλιστα περὶ τούτου νομικαὶ διατάξεις, καθ’ ἃς, ἐν περιπτώσει δημοσίας ἀνάγκης, δύναται μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν νὰ στερηθῇ τις τῆς ἰδιοκτησίας του· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἠπόρησα, πῶς εὑρέθησαν σοβαροὶ ἄνθρωποι νὰ νομίσωσιν, ὅτι εἶναι δυνατὸν ἐν Ἑλλάδι, ἐν τῇ ἐλευθέρᾳ Ἑλλάδι, νὰ περιορίσωσιν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν ἐλευθερίαν, ἢ μᾶλλον νὰ καταπατήσωσι τὰ δικαιώματα τῶν ἐλευθέρων πολιτῶν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ τοὺς ἀφαιρέσωσι τὴν περιουσίαν ἄνευ ἀνάγκης — διότι βεβαίως ἀφαίρεσις τῆς περιουσίας εἶναι, Κύριοι, ὅταν ἀπαγορεύηται ἡ χρησιμοποίησις αὐτῆς. — Λέγουσι δὲ πρὸς δικαιολογίαν των ἁπλούστατα: «ἡμεῖς οἱ ἴδιοι τὸ ζητοῦμεν· νομοθετήσατέ το! τί σᾶς μέλει;» Ἀλλὰ τίνων εἶναι τοῦτο ἀπαίτησις; εἶναι ἀπαίτησις τῶν ἐχόντων ἀμπέλους κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἀμπέλους· πῶς δύνασθε νὰ ἐλαττώσητε τὴν ἀξίαν τῶν ἀγρῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοιούτους ἐπιτηδείους πρὸς ἐμφύτευσιν ἀμπέλων, λέγοντες εἰς αὐτούς: «ἡμεῖς ἐπρολάβομεν νὰ φυτεύσωμεν, ἀπαγορεύομεν νὰ φυτεύσητε καὶ σεῖς»; Ἂν ἐλέγετε ὅτι, «ἐπειδὴ ἔχομεν πολλὰς σταφιδαμπέλους, ἀποφασίζομεν νὰ ἐκριζώσωμεν μερικὰς ἡμεῖς οἱ σταφιδοκτήμονες», θὰ τὸ ἐνόουν· θὰ ἦτο τοῦτο μία σύμβασις μεταξὺ προσώπων. Ἀλλὰ νὰ νομοθετήσητε ὑμεῖς, οἱ ἔχοντες ἀμπέλους, ἀπαγόρευσιν φυτείας εἰς τοὺς μὴ ἔχοντας, δὲν ἐπιτρέπεται οὔτε ἀπὸ τὸν νόμον, οὔτε ἀπὸ τὴν λογικήν. Καὶ εἰς τὸ ἀπολυταρχικώτερον Κράτος νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι τοιαῦται ἰδέαι. Εἶχον δίκαιον λοιπὸν ἢ δὲν εἶχον, ὅτε ἔλεγον προχθές, ὅτι εἶναι ἀμελέτητον τὸ νομοσχέδιον; Διότι θὰ ἦτο τὸ ἴδιον, ὡς ἂν οἱ ἰδιοκτῆται οἰκοδομῶν ἐν Ἀθήναις, διαβλέποντες κρίσιν εἰς τὰ ἐνοίκια, ἔλεγον: «Ἡμεῖς οἱ ἔχοντες οἰκίας ἀπαγορεύομεν εἰς πάντα ἄλλον νὰ οἰκοδομήσῃ»! Δὲν θὰ ἦτο τοῦτο παράλογον μέχρι γελοίου; Δὲν εἶναι δὲ εἰς τὴν αὐτὴν μοῖραν ἡ πρότασις, ἣν ὑποβάλλετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου; Τούτους τοὺς λόγους εἶχον ὑπ’ ὄψει, κύριοι Βουλευταί, προχθές, ὅτε ἐζήτησα τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως, διὰ νὰ δοθῇ καιρὸς πρὸς ἐπικράτησιν λογικωτέρων γνωμῶν. Καὶ ἐνόμισαν, ὅτι ἐγὼ ἤμην ἀντιπαρακρατητικός, ὅτι ἤμην κατὰ τῆς σταφίδος, ὅτι συνηνώθην μετ’ ἐκείνων, οἵτινες κατ’ ἀρχὴν πολεμοῦσι τὴν παρακράτησιν! Κύριοι, δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν εἰσέρχομαι εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἐγὼ πολλάκις ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, μάλιστα δὲ καὶ πρὶν γεννηθῇ ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως· ὑπέβαλον δὲ καὶ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης. Πάντες τότε ἐνόμιζον, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἦτο ἀκατόρθωτον καὶ φαντασιῶδες· ὀφείλω ὅμως νὰ ὁμολογήσω, ὅτι μόνον ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶπε τότε, ὅτι θ’ ἀναγκασθῇ ἐπὶ τέλους ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ τὰς προτάσεις μου, καὶ τῷ ὄντι κατόπιν τὰς παρεδέχθη. Ἂν δὲ εἴχομεν δεχθῆ τὸ σύστημα ἐκεῖνο ἔκτοτε, δὲν θὰ μᾶς ἀπησχόλει ἤδη τὸ σταφιδικὸν ζήτημα. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἐν ἀρχῇ, ὅτε τὸ πρῶτον ἐρρίφθη ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως, ἤμην κατ’ αὐτῆς, ὡς ἐκθέσμου καὶ ἀντιβαινούσης εἰς τὸ πολίτευμά μας. Διότι ἡ παρακράτησις δὲν εἶναι φορολογία, ἀφοῦ μάλιστα μένει ἡ φορολογία τῆς σταφίδος ὅπως ἦτο· ἡ παρακράτησις τῶν 20% δὲν εἶναι φορολογία, εἶναι δήμευσις. Ἤμην ἐκπεφρασμένος κατὰ τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἔλεγον τότε, ὅτι μόνον ὑπὸ ἕνα ὅρον δύναμαι νὰ τὴν δεχθῶ, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιστρέφηται τὸ παρακράτημα εἰς ἐκεῖνον, ἀπὸ τὸν ὁποῖον παρεκρατήθη· καὶ ἔλεγον, ὅτι ἓν μέσον μόνον ὑπάρχει πρὸς τοῦτο, τὸ τῆς συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἰς ἣν νὰ ἀποδίδηται τὸ παρακράτημα, ὡς εἰσφορὰ τῶν παραγωγῶν, οἵτινες νὰ ἦναι μέτοχοι αὐτῆς, ἕκαστος ἀναλόγως τῆς εἰσφορᾶς του, διότι μόνον οὕτω δύναται νὰ νομιμοποιηθῇ τὸ μέτρον. Αἱ παρατηρήσεις μου δ’ ἐπέδρασαν ἐπὶ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἥτις ἐδέχθη νὰ περιλάβῃ τροποποίησιν εἰς τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καθ’ ἣν «τὸ ἐκ τοῦ παρακρατήματος προκῦψον χρηματικὸν ποσὸν θὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς πυρὴν συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης». Καὶ πραγματικῶς ἐχρησίμευσε τὸ ποσὸν τοῦτο ὡς πυρὴν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὅτε ἐγεννήθη ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως, πρὶν ἢ ἀκόμη ψηφισθῇ ὁ περὶ αὐτῆς νόμος, προετάθησαν σχέδια διαχειρίσεως τοῦ παρακρατήματος. Καὶ ἐνθυμοῦμαι νομοσχέδιον, εἰσαχθὲν ἐδῶ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐζητεῖτο ν’ ἀποδοθῇ ὁλόκληρον τὸ παρακράτημα εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Ἑταιρείας τῶν Μονοπωλίων, ὑπὸ τὸν ὅρον, οἱ σταφιδοκτήμονες νὰ μὴ ἦναι μέτοχοι αὐτῆς, ἀλλὰ νὰ ἔχωσιν, ὡς ἔλεγε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἐνοχὴν μόνον ἐπὶ τοῦ παρακρατήματος, τὸ παρακράτημα ὅμως θ’ ἀπεζημίου τὴν Ἑταιρείαν διὰ πᾶσαν τυχὸν ἀπώλειαν τῶν κεφαλαίων, θὰ συνετέλει δὲ εἰς τὴν πραγματοποίησιν μυθωδῶν κερδῶν τῆς Ἑταιρείας ἐκείνης. Περιεῖχε δὲ τὸ νομοσχέδιον τόσον ἀπανθρώπους διατάξεις, ὥστε ἠναγκάσθην τότε νὰ εἴπω, ὅτι ἤθελον νὰ μᾶς ἐπαναφέρουν εἰς τὴν ἐποχὴν τῆς Δωδεκαδέλτου, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δανειστὴς εἶχε δικαίωμα ζωῆς καὶ θανάτου ἐπὶ τοῦ ὀφειλέτου! Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκείνη σύσσωμος κατελήφθη ἐξ ἀγανακτήσεως κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ὅτε ἐξετέθησαν ἐν λεπτομερείᾳ αἱ συνέπειαι αὐτοῦ, ἐὰν ἐγίνετο νόμος τοῦ Κράτους, καὶ ἠνάγκασε τοὺς ὑποβαλόντας αὐτὸ νὰ τὸ ἀποσύρωσι. Πρὶν ἢ ἀκόμη ψηφισθῇ ὁ νόμος περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, εἰς δύο ἐπανειλημμένα Σταφιδικὰ Συνέδρια ὅμοιαι ἰδέαι ἐδοκίμασαν νὰ εἰσχωρήσωσιν, ἀποβλέπουσαι εἰς τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ παρακρατήματος. Διότι ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, κύριοι Βουλευταί, οἱ ὁποῖοι δὲν χάνουσι καμμίαν εὐκαιρίαν, ἵνα ἐκμεταλλευθῶσι τὴν δυστυχίαν τῶν ἄλλων! Καὶ εἶδον μὲ τοὺς ὀφθαλμούς μου ἀνθρώπους ἐλθόντας ἐκεῖ, ἵνα ὠφεληθῶσιν ἀπὸ τὴν δυστυχίαν τῶν πενομένων σταφιδικῶν πληθυσμῶν! Διότι καὶ ἐκεῖ μᾶς ἐπροτάθη ἄλλο σχέδιον Σταφιδικῆς Τραπέζης, κατὰ τὸ ὁποῖον τὸ παρακράτημα θὰ ἐλάμβανον κεφαλαιοῦχοί τινες, οἱ ὁποῖοι εἶχον ἔλθει ἐκεῖ ἐπὶ τῷ ὅρῳ νὰ δανείσωσι 4 ἕως 5 ἑκατομμύρια, οὐχὶ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας, ἀλλ’ εἰς τὸ ἐμπόριον. Καὶ μᾶς ἔλεγον τότε, ὅτι, ὅταν τὸ ἐμπόριον ἀνθῇ, θέλει μεταδίδεσθαι ἡ ὠφέλεια καὶ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας. Μόνον δὲ ὅτε εἶδον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνωσι δεκταὶ αἱ τοιαῦται προτάσεις, τότε μόνον προσεχώρησαν εἰς τὰς ἰδικάς μας ἰδέας, ἐφ’ ὧν ἐβασίσθη κατόπιν ἡ ἵδρυσις τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐγὼ δυστυχῶς δὲν ἤμην Βουλευτὴς κατὰ τὴν Βουλευτικὴν Περίοδον, καθ’ ἣν ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, τῆς ὁποίας ἡ ὀργάνωσις βλέπετε πόσας ἔχει ἐλλείψεις. Λοιπόν, Κύριοι, νομίζω, ὅτι τὰ ζητήματα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα μᾶς διαιροῦσι, δηλαδὴ τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος καὶ ἡ ἀπαγόρευσις τῶν νέων φυτειῶν, εἶναι ἀνάξια νὰ ἀπασχολῶσι τὴν Βουλήν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὸ ἀπεριόριστον τοῦ παρακρατήματος, βλέπετε, ὅτι ἔχομεν πολλοὺς λόγους νὰ τὸ παραιτήσωμεν. Ἐὰν τοὐλάχιστον ἔλεγον οἱ συντάκται τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι πρέπει νὰ ἐπαυξηθῇ τὸ παρακράτημα κατά τι, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι τὸ νενομοθετημένον ἤδη δὲν ἐξαρκεῖ εἰς τὸ νὰ φέρῃ ἰσορροπίαν μεταξὺ τῆς καταναλώσεως καὶ τῆς παραγωγῆς, θὰ ἦτο συζητήσιμον τὸ πρᾶγμα· διότι πράγματι ἐφάνη, ὅτι τὸ παρακράτημα, δὲν ἠξεύρω διὰ ποῖον λόγον, — διότι φαίνεται, ὅτι ἡ διαχείρισις τοῦ παρακρατήματος δὲν εἶναι εἰλικρινὴς, καὶ εἰς τοῦτο πρέπει ἰδίως νὰ ἐπιστήσωμεν τὴν προσοχήν μας ἐπὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης—μέχρι τοῦδε φαίνεται, ὅτι δὲν ἐξαρκεῖ εἰς τὸ νὰ φέρῃ τὴν ἰσορροπίαν τὴν ποθουμένην. Ἠδυνάμεθα λοιπὸν νὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ ποσοῦ, μέχρι τοῦ ὁποίου ἠδύνατο νὰ ἀνέλθῃ τὸ ἀνώτατον ὅριον τοῦ παρακρατήματος; ἀλλὰ νὰ μὴ λέγωμεν ἀπεριόριστον· διότι, ὅταν λέγωμεν ἀπεριόριστον, ἕκαστος δύναται νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν καὶ εἰς 50% καὶ εἰς 60%.

§169ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§170Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατόν, διατὶ τὸ θέτομεν εἰς τὸ νομοσχέδιον; Κύριοι, εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ παραγωγή μας ἡ σταφιδικὴ δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ 350,000,000· μάλιστα κατὰ μέσον ὅρον νομίζω ὅτι εἶναι 300,000,000.

§171Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα.

§172Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι... Εἶναι ὅμως γνωστὸν καὶ πασίδηλον καὶ εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ εἰς πάντα ἄλλον, ὅτι ἡ κατανάλωσις πρὸς βρῶσιν ἔχει ἀνάγκην 130,000 τόννων, δηλ. 250,000,000 μέχρι 260,000,000 λιτρῶν σταφίδος. Τί ὑπολείπεται μεταξὺ τῶν 250,000,000 καὶ τῶν 300,000,000; 50,000,000. Ὥστε καὶ τὰ 20% ἀρκοῦσιν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ λέγουσιν, ὅτι ὑπάρχει ἀπόθεμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ καταναλωθῇ, ἠδυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι 25% ἀρκοῦσι, διότι μὲ 25% θὰ παρακρατήσωμεν 75,000,000 λίτρας, καὶ ἑπομένως θὰ μᾶς μείνωσι μόνον 225,000,000 πρὸς ἐξαγωγήν. Διατὶ, Κύριοι, νὰ λέγωμεν ἀπεριόριστον παρακράτημα; Καὶ βεβαίως τοιαῦται ἐκφράσεις, τοιαῦται ἰδέαι, ῥιπτόμεναι ἐν νομοσχεδίῳ, μὲ τὴν ἐπιμονὴν μάλιστα τοῦ λαοῦ, τοῦ ἀποπλανωμένου, κατὰ τὴν κρίσιν μου, λαοῦ,—διότι ἄλλοι εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον, Κύριοι, τό γε νῦν ἔχον, εἰς τὴν μεταβολὴν τῶν πραγμάτων, οὐχὶ οἱ σταφιδοκτήμονες, διότι οὐδεὶς σταφιδοκτήμων ἔχει σταφιδόκαρπον σήμερον, οἱ σταφιδοκτήμονες θὰ ἐνδιαφέρωνται μετὰ τὸν Αὔγουστον, διὰ τὴν νέαν συγκομιδήν. Ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφέρονται τώρα, εἶναι οἱ ἔμποροι, οἱ κάτοχοι σταφιδοκάρπου...

§173Κ. ΓΚΟΤΣΗΣ. Τὰ ἠξεύρομεν τὰ πράγματα, πῶς γίνονται.

§174Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Τὰ ἠξεύρετε καὶ σεῖς καὶ ἐγὼ, κύριε Γκότση, ἀλλ’ εἶναι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν τὰ ἠξεύρουν, καὶ νομίζουν, ὅτι ὁ θόρυβος, ὁ ὁποῖος γίνεται εἰς τὴν Ἠλείαν καὶ εἰς τὰ ἄλλα μέρη, προέρχεται ἀπὸ τοὺς σταφιδοκτήμονας.

§175ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖοι τὸν κάμνουν;

§176Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Βεβαίως οἱ σταφιδοκτήμονες τὸν κάμνουν, ἀλλ’ ἀποπλανῶνται ἀπὸ τοὺς ἔχοντας ἄμεσον συμφέρον. Δὲν λέγω, ὅτι οἱ σταφιδοκτήμονες δὲν ἔχουσι συμφέρον, ἀλλὰ τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοκτημόνων εἶναι ἀπώτερον· πρὸ τοῦ Αὐγούστου δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι συμφέρον. Λέγουσι νὰ ἐμποδίσωμεν τὰς προπωλήσεις. Δὲν δύνανται νὰ ἐμποδισθῶσιν αἱ προπωλήσεις, διότι πάντοτε θὰ ἔχωσι στάδιον. Καὶ διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι οἱ φωνάζοντες περὶ σταφίδος καὶ οἱ συνελθόντες μάλιστα εἰς ἐπιτροπὴν, ὅπως εὕρωσι μέσα βελτιώσεως τῶν σταφιδικῶν πραγμάτων, δὲν διέγνωσαν ἐπακριβῶς τὴν νόσον, ὑπὸ τῆς ὁποίας πάσχει ὁ σταφιδικὸς πληθυσμός. Δὲν εἶναι, Κύριοι, οὐδ’ ἡ πληθώρα τῆς παραγωγῆς, οὐδὲ ἡ ἔλλειψις τῆς καταναλώσεως· κυρία αἰτία τῆς τοιαύτης ἐκπτώσεως τῶν τιμῶν εἶναι ἡ ἔλλειψις ἐμπορίου ἐν Ἑλλάδι. Δὲν δύναται κανεὶς νὰ ἀρνηθῇ, ἐξ ὅσων γνωρίζουσι τὰ γινόμενα ἐν ταῖς σταφιδικαῖς ἀγοραῖς ταῖς ἐσωτερικαῖς, ὅτι ἐμπόριον δὲν ἔχομεν παντελῶς. Εἶναι τὸ μόνον προϊὸν, Κύριοι, τοῦ ὁποίου δὲν προσδιορίζεται ἡ τιμὴ ὑπὸ τοῦ πωλητοῦ, ἀλλὰ προσδιορίζεται ὑπὸ τοῦ ἀγοραστοῦ. Στέλλεται τὸ προϊὸν ἀπὸ τὰς Πάτρας ἢ ἀπὸ οἱονδήποτε λιμένα τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Ἀγγλίαν χωρὶς τιμὴν, καὶ ἐκεῖθεν θὰ δώσῃ τιμὴν ὁ ἀγοραστής. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν θέλησίν του· καὶ διὰ τοῦτο σπεύδουσι πάντες οἱ ἔμποροι, διὰ νὰ ἴδωσι ποία προσφορὰ θὰ τοῖς γείνῃ. Ἐδῶ, Κύριοι, ἔγκειται τὸ ζήτημα καὶ ἐδῶ στηρίζεται ἡ συνήθεια τῶν προπωλήσεων, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον πάντες οἱ ἔμποροι ἐμπορεύονται πρὸς τὰ κάτω, καὶ οὐδεὶς ἔμπορος σκέπτεται νὰ ἐμπορευθῇ πρὸς τὰ ἄνω, διότι οὐδεὶς ἔχει πρᾶγμα πληρωμένον δι’ ἰδίων κεφαλαίων· στέλλεται τὸ πρᾶγμα, ἵνα προσφερθῇ ἐκεῖθεν τιμὴ καὶ ἔλθωσιν ἐκεῖθεν τὰ χρήματα διὰ τῶν φορτωτικῶν. Αὐτὴν λοιπὸν τὴν ἔλλειψιν τοῦ ἐμπορίου πῶς δυνάμεθα νὰ τὴν ἀναπληρώσωμεν; Βεβαίως εἶναι ἀνάγκη συνδικάτου; καὶ βεβαίως, ἐὰν ἡ Τράπεζα εἶχε τὴν δύναμιν καὶ τὸν ὀργανισμὸν τὸν κατάλληλον, θὰ ἠδύνατο νὰ συντελέσῃ εἰς τοιοῦτον συνδικάτον, τὸ ὁποῖον νὰ ὁρίζῃ τὰς τιμάς. Ἐὰν ἠδυνάμεθα, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ δώσωμεν εἰς τὴν Τράπεζαν τὴν Σταφιδικὴν τοιαῦτα κεφάλαια καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἀγοράζῃ καὶ νὰ πωλῇ, — ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν ἀκεραίαν τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν Τράπεζαν, νὰ ἀγοράζῃ, ὅταν αἱ σταφίδες καταπίπτωσι πολὺ, καὶ νὰ πωλῇ, ὅταν ὑψῶνται πολὺ, = βεβαίως ἡ ἀγορὰ θὰ ἦτο μόνιμος, καὶ ἤθελον λείψει αἱ προπωλήσεις. Μὲ τὰ μέσα ὅμως, τὰ ὁποῖα προτείνετε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λείψωσιν αἱ προπωλήσεις, διότι πάντοτε μένει στάδιον εἰς τὸ νὰ ἐμπορευθῶσι πρὸς τὰ κάτω. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι πρέπει νὰ ἐπέλθῃ συμφωνία μεταξύ μας. Ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος νὰ ἀναβιβασθῇ τὸ ποσὸν τοῦ παρακρατήματος, ἀλλὰ νὰ λείψῃ ὁ ὅρος τοῦ ἀπεριορίστου, νὰ ἀναβιβασθῇ μέχρις 25%, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁ προσδιορισμὸς καὶ ἡ εὐθύνη, διότι ἡ ἐπιτροπή, τὴν ὁποίαν προτείνει τὸ νομοσχέδιον, πρῶτον δὲν παρέχει τὰς ἐγγυήσεις τὰς ἀπαιτουμένας, ὅτι θὰ κρίνῃ καλῶς, καὶ δεύτερον...

§177Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Διατὶ δὲν παρέχει τὰς ἐγγυήσεις;

§178Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Διότι σύγκειται ἐξ ἰδιωτῶν, εἰς τὰς γνώσεις τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν πεποίθησιν.

§179Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Δὲν ἀνεγνώσατε τὸ νομοσχέδιον.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀποδείξατε σεῖς τὸ ἐναντίον.

§181Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Καὶ δεύτερον, διότι ἀπαιτεῖται νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὑπεύθυνος· προκειμένου δὲ περὶ τόσον σοβαροῦ ζητήματος, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὑπεύθυνον. Ἡ Κυβέρνησις θὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν πληροφοριῶν τῶν ἐπισήμων, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ, τὸ ποσὸν τοῦ παραχθησομένου πράγματος, ὡς καὶ τὸ ποσὸν τοῦ ἀποθέματος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, ἐπίσης δὲ καὶ τὸ ποσὸν, τοῦ ὁποίου ἡ κατανάλωσις ἔχει ἀνάγκην, καὶ αὐτὴ θὰ κανονίσῃ τὸ ποσοστὸν τοῦ παρακρατήματος. Εἶναι δὲ ἡ εὐθύνη αὐτῆς κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον φανερά. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ ἄλλως, παρὰ θὰ κανονίσῃ τὸ παρακράτημα οὕτως, ὥστε νὰ ἐπέλθῃ ἰσορροπία μεταξὺ καταναλώσεως καὶ παραγωγῆς. Νομίζω δὲ, ὅτι τότε — διὰ νὰ ἦναι σύμφωνοι καὶ αὐτοὶ οἱ ἀντιπαρακρατητικοὶ — πρέπει νὰ ἀπαλείψωμεν ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς φυτεύσεως, διότι αὐτὴ προσκρούει εἰς πάντα νόμον, εἰς πᾶν δίκαιον, εἰς πάντα λόγον, καὶ νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς καλλιτέρας ὀργανώσεως τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Τὸ θέμα δὲ τοῦτο θὰ τὸ συζητήσω εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν κάμνω τώρα πολὺν λόγον. Θὰ ἤμην εὐτυχὴς, Κύριοι, ἂν αἱ προτάσεις μου αὗται γείνωσι δεκταὶ ἀμφοτέρωθεν, καὶ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κεφαλᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§183Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Κύριοι, οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα εἶναι ἐξόχως ἐθνικόν, εἶναι ζήτημα ὑψίστης σπουδαιότητος καὶ ἄξιον διὰ τοῦτο τῆς ἐξαιρετικῆς καὶ ταχίστης ἀντιλήψεως τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς. Τὸ πολυτιμότερον τῶν προϊόντων μας, Κύριοι, ὅπερ κατ’ ἐξοχὴν προήγαγε τὴν χώραν ἡμῶν, τὸ προϊόν ἐκεῖνο, ὅπερ ἐκπροσωπεῖ τὸ ἥμισυ τοῦ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος, τὸ προϊόν, ὅπερ σπουδαίως ἐπηρεάζει τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους καὶ τὴν νομισματικὴν καὶ χρηματιστικὴν ἡμῶν ἀγοράν, τὸ προϊόν, λέγω, ὅπερ κυρίως συνδέεται μετὰ τῆς ἐν γένει οἰκονομίας τῆς χώρας, δυστυχῶς ἀπό τινος εἰσῆλθεν εἰς στάδιον ὀξυτάτης κρίσεως. Ἐκ τούτου, Κύριοι, παρατηρεῖται βαθυτάτη συγκίνησις καὶ γενικὴ ἐξέγερσις καὶ ἔξαψις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐπιζητεῖται δ’ ἐπιμόνως παρὰ πάντων ἡ ἄμεσος ἐπέμβασις τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡ ταχεῖα καὶ σοβαρὰ ἐπασχόλησις τῆς Βουλῆς πρὸς διαρρύθμισιν σκοπιμωτέραν καὶ λογικωτέραν τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ὁ θεσμὸς οὗτος, Κύριοι, εἶναι βεβαιωμένον ἐκ τῶν πραγμάτων, πόσον εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα ἐπέφερε κατὰ τε τὸ παρελθὸν καὶ τὸ ἐνεστώς. Εἶναι γνωστόν, ὅτι, ὅτε ἐπέσκηψεν ἡ κρίσις, μετὰ τὸ κλείσιμον τῶν ἀγορῶν τῆς Γαλλίας, ὅτε εὑρέθημεν μὲ ὑπερπαραγωγήν, ἢ ὅτε εὑρέθημεν μὲ 100 ἑκατομμύρια λίτρας σταφίδος πλέον ἢ ὅ,τι εἶχεν ἀνάγκην ἡ κατανάλωσις, τὸ μόνον μέσον, δι’ οὗ ἠδυνήθημεν ν’ ἀποσοβήσωμεν τὴν κρίσιν, καὶ ν’ ἀποτρέψωμεν τὰ ὀλέθρια ἀποτελέσματα, ἦτο τὸ μέσον τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως. Ὁ θεσμὸς οὗτος, Κύριοι, ἐπεβλήθη βεβαίως ὑπὸ τῆς βιαίας φορᾶς τῶν πραγμάτων, ὑπὸ τοῦ νόμου τῆς ἀνάγκης, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἀκριβῶς ὁ θεσμὸς οὗτος ἐβοήθησε τὸν νόμον τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Διὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου εὕρομεν τὸ μέσον, ἵνα ἀφαιρέσωμεν τὸ πλεόνασμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔφερε τὴν διατάραξιν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, εὕρομεν τὸ μέσον, ἵνα ἐλαττώσωμεν τὴν προσφοράν, ἥτις ἦτο ἡ αἰτία τῆς δεινῆς ὑποτιμήσεως τοῦ εἴδους τούτου, καὶ κατωρθώσαμεν οὕτω διὰ τῆς ἀφαιρέσεως τοῦ πλεονάσματος νὰ φθάσῃ ἡ ἀξία τοῦ προϊόντος μας, ἀφ’ ὅτου ὁ θεσμὸς οὗτος ἐθεσπίσθη, εἰς τὴν φυσικὴν τιμήν, νὰ φθάσῃ τουτέστιν εἰς τὴν τιμὴν ἐκείνην, διὰ τῆς ὁποίας αἱ παραγωγικαὶ δαπάναι καλύπτονται, καὶ οὕτως ἠδυνήθημεν μέχρι τοῦδε νὰ συντηρήσωμεν τὴν παραγωγήν. Ἄνευ τούτου βεβαίως δὲν θὰ ὑπῆρχε παραγωγή, κατὰ τὰ ⅔ τοὐλάχιστον, αἱ δ’ ἐπαρχίαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι κάμνουν κατώτερον πρᾶγμα, ἤτοι ἡ Ἠλεία, ἡ Ὀλυμπία, ἡ Τριφυλία, ἡ Πυλία καὶ αἱ Πάτραι, θὰ εἶχον ἐρημωθῆ, θὰ εἶχον καταστραφῆ τελείως. Ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ βεβαίως διὰ τῆς σταφιδικῆς κρίσεως λύσις, ἀλλ’ ἡ λύσις αὕτη θὰ ἐπάτει ἐπὶ σωρείας πτωμάτων, θὰ ἐπέφερεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν διατάραξιν τῆς οἰκονομίας τῆς χώρας καὶ αὐτῆς τῆς δημοσίας τάξεως. Σήμερον ἀκριβῶς ἐπιζητεῖται ἡ βελτίωσις τοῦ θεσμοῦ, θεσμοῦ, ὅστις, ὡς παρατηρεῖται ἐκ τοῦ παρελθόντος, ἐπέφερε σπουδαῖα εὐεργετικὰ ἀποτελέσματα. Ἡ ἀρχὴ τοῦ θεσμοῦ τούτου, Κύριοι, ποία εἶναι; Ἡ ἀρχὴ εἶναι νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ πλεονάζον ἐκεῖνο ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐπιφέρει τὴν ὑποτίμησιν. Σήμερον διὰ τοῦ προτεινομένου μέτρου, τοῦ ἀπεριορίστου τῆς παρακρατήσεως, δὲν ἐπιζητοῦμεν νὰ ἐκβιάσωμεν τὴν κατανάλωσιν, δὲν ἐπιζητοῦμεν νὰ ἐκμεταλλευθῶμεν αὐτήν· ζητοῦμεν ἀκριβῶς νὰ προλάβωμεν τὰς ἐξευτελιστικὰς τιμὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς μεγάλης προσφορᾶς, καὶ αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπιφέρωσι τὴν καταπόνησιν, τὴν ἐξευτέλισιν τῆς παραγωγῆς, ἑπομένως τὴν περιστολὴν καὶ καταστροφὴν αὐτῆς. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ποῖον θὰ ἦναι τὸ ἀποτέλεσμα; Τὸ ἀποτέλεσμα ἐξετάζω ἐν σχέσει πρὸς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ἄγγλος πρεσβευτής. Τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι, ὅτι θὰ καταστραφῇ ἡ παραγωγὴ κατὰ τὸ πλεῖστον· καταστρεφομένης δ’ οὕτω τῆς παραγωγῆς, βεβαίως δὲν θὰ ἔχῃ αὕτη νὰ προσφέρῃ εἰς τὴν κατανάλωσιν ποσόν, ὅσον εἶναι ἀναγκαῖον εἰς αὐτὴν, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει βεβαίως αἱ τιμαὶ θὰ ὑψωθοῦν.

§184Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Εἶναι φυσικὸν μέτρον.

§185Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Φυσικὸν μέτρον... Θέλω νὰ εἴπω, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν γνώμην μου αἱ παραστάσεις τοῦ Ἄγγλου πρεσβευτοῦ, βεβαίως μὴ γνωρίζοντος...

§186Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Εἶναι διπλωμάτης αὐτός!

§187Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δὲν προσβάλλω κανένα· μὲ συγχωρεῖτε... Νομίζω ὅτι αἱ παραστάσεις τοῦ Ἄγγλου πρεσβευτοῦ εἶναι παραστάσεις ἀκαδημαϊκαὶ, εἶναι παραστάσεις διαφωτιστικαί. Βεβαίως ἐκ προκαταλήψεως ἴσως ἐπίστευσεν ὁ Ἄγγλος πρεσβευτὴς, ὅτι σκοπὸν εἶχον οἱ σταφιδοπαραγωγοὶ νὰ καταπιέσωσι τὴν κατανάλωσιν, νὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτὴν, ἵνα ἐπιτύχωσι τιμὰς πολὺ ἀνωτέρας. Ἀλλὰ σήμερον, Κύριοι, δὲν ζητοῦμεν τοῦτο. Ἡμεῖς ζητοῦμεν, πῶς νὰ συντηρηθῇ ἡ παραγωγὴ, καὶ θὰ συντηρηθῇ βεβαίως, ὅταν κατορθώσωμεν νὰ ἔχωμεν τιμὰς λογικὰς, ἤτοι τὴν φυσικὴν τιμὴν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ ἱκανοποίησις τῶν παραγωγικῶν δαπανῶν. Φρονῶ ἀκριβῶς, ὅτι τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Ἀγγλικῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ συντηρηθῇ ἡ παραγωγή. Διότι συντηρουμένης τῆς παραγωγῆς βεβαίως ὁ Ἀγγλικὸς λαὸς θὰ ἔχῃ τὸ προϊόν αὐτὸ πολὺ εὐθηνότερον. Ἐὰν λοιπὸν ἀφεθῇ τὸ πρᾶγμα ἄνευ οὐδεμιᾶς νομοθετικῆς προνοίας, βεβαίως θὰ καταπονηθῇ ἡ παραγωγὴ, θὰ καταστραφῇ αὕτη, καὶ τότε ἡ κατανάλωσις δὲν θὰ ἔχῃ τὸ ποσὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναγκαιοῖ εἰς αὐτήν.

§188ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καὶ αἱ τιμαὶ θὰ αὐξηθοῦν.

§189Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Καὶ αἱ τιμαὶ θὰ φθάσουν εἰς ὕψος δυσθεώρητον. Νομίζω λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι ὁ σκοπὸς τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐπρότεινε τὸ ἀπεριόριστον, εἶναι ὄχι βεβαίως νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν κατανάλωσιν, εἶναι νὰ κατορθώσῃ, ὥστε νὰ ἐπιφέρῃ ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως κατὰ τὰ εὔφορα ἔτη, ὁπότε ἔχομεν μεγάλην παραγωγὴν, ὅτε ἔχομεν ὑπερπαραγωγὴν, νὰ φέρῃ τοιαύτην ἀναλογίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ὥστε νὰ ἔχῃ μίαν φυσικὴν τιμὴν, τουτέστι νὰ ἔχῃ ὁ παραγωγὸς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας κατέβαλε πρὸς παραγωγὴν τοῦ προϊόντος του. Καὶ ταῦτα μὲν ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἀπεριόριστον τῆς παρακρατήσεως. Ἐννοεῖται, ὅτι δὲν ἀποκρούω τὴν γνώμην τοῦ προλαλήσαντος, νὰ ὁρισθῇ τὸ ποσὸν, ἀλλὰ βεβαίως ὄχι εἰς 25%, ἀλλὰ εἰς 30% τουλάχιστον.

§190ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Νὰ ἀφεθῇ ἀπροσδιόριστον, καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ν’ ἀποφασίζῃ τὸ ποσοστόν.

§191Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Ἐὰν νομίζῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι εὐκολώτερον θὰ ἦτο νὰ ἦναι ὡρισμένον τὸ ποσοστὸν, νομίζω, ὅτι 30% βεβαίως θὰ ἦτο ἀρκετὸν ποσοστὸν, ὥστε νὰ δύναται νὰ ἐπιφέρῃ εἰς ἐκτάκτους εὐφορίας τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως.

§192Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε αὐτὴ εἶναι πρότασις ἐπιβοηθητική.

§193Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δέχομαι τοῦτο, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσῃ τὰ 30%. Ἐγὼ τουλάχιστον νομίζω, ὅτι τὸ 30% εἶναι ποσοστὸν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀποτρέψῃ τὴν κρίσιν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἐφθάσαμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ ἀπεριορίστου. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὸ ἕτερον μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ, ἐπίσης νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι μέτρον ἀντικείμενον εἰς τὸ πολίτευμα ἡμῶν. Διότι δὲν ἀπαγορεύεται ἡ περαιτέρω ἐμφύτευσις, ἀλλ’ ἐπιβάλλεται μία φορολογία, πρὸς παρεμπόδισιν βεβαίως, λόγῳ τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Διότι ἡ κρίσις, ἡ ὁποία σήμερον ἐκδηλοῦται, διὰ ποῖον λόγον ἐκδηλοῦται; Αἰτίαν ἔχει τὴν καλλιέργειαν μεγάλων ἐκτάσεων σταφιδαμπέλων, καὶ διὰ τὸν λόγον τοῦτον βλέπετε, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ θεσπίσωμεν τὸν θεσμὸν τῆς παρακρατήσεως, ἵνα κρατήσωμεν μέρος τοῦ προϊόντος ἐκ τῆς καλλιεργείας τῶν μεγάλων ἐκτάσεων καὶ κατορθώσωμεν οὕτω νὰ φέρωμεν τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ἀφοῦ λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τοιαῦτα μέτρα, νομίζω ὅτι εἶναι συνεπὲς καὶ συνετὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προτείνει ἡ ἐπιτροπή, νὰ παρεμποδισθῇ ἐμμέσως ἡ περαιτέρω ἐμφύτευσις, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου κτυπῶμεν τὴν αἰτίαν, ἕνεκα τῆς ὁποίας ἔχομεν τὴν ὑπερπαραγωγὴν καὶ ἕνεκα τῆς ὁποίας λαμβάνομεν ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ἐπιδεινώσεως τῆς ἐπικειμένης κρίσεως. Νομίζω, ὅτι συνάδελφοί τινες, οἵτινες πρεσβεύουν ἀντίθετα δόγματα τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, ἐκ πλάνης παρασύρονται, κατόπιν τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁ θεσμὸς οὗτος, νὰ ἦναι ἐναντίοι τοῦ θεσμοῦ.

§194ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἀφοῦ ἔσχεν ἀποτελέσματα τοιαῦτα, διατὶ ζητεῖτε τροποποιήσεις;

§195Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Βελτιώσεις ζητοῦμεν, οὐχὶ τροποποιήσεις. Παρατηρεῖται, ὅτι ὅλαι αἱ ἐπαρχίαι κατενόησαν τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην καὶ συνησπίσθησαν ὑπὲρ τοῦ ἀπεριορίστου. Ψηφίσματα ἐξ Αἰγιαλείας, ψηφίσματα καὶ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων οἱ ἀντιπρόσωποι ἐδῶ, δὲν γνωρίζω διὰ ποῖον λόγον, εἴτε ἐκ πλάνης εἴτε ἐκ προκαταλήψεως, εἶναι ἐναντίοι τῆς παρακρατήσεως! Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, Κύριοι, ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγεται, ὅτι δῆθεν οἱ ἀντιπρόσωποι οὗτοι, ἐπειδὴ εἶναι ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, αἱ ὁποῖαι παράγουν ἐξαίρετον ποιότητα, μονοπωλιακὴν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ εἰς οἵαν δήποτε κρίσιν πωλοῦν τὸ προϊόν των εἰς τοιαύτας τιμὰς, ὥστε καλύπτονται αἱ παραγωγικαὶ δαπάναι, καὶ εἰς μίαν κρίσιν δὲν εἶναι δυνατὸν αὐταὶ παρὰ νὰ ἀνθέξουν, ὅτι διὰ τοῦτο εἶναι ἐναντίοι τοῦ ἀπεριορίστου, διὰ νὰ ἐπέλθῃ φυσικῶς ἡ λύσις τῆς κρίσεως διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, αἵτινες δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ ἀνθέξωσιν. Αὐτὸ βεβαίως δὲν θέλω νὰ τὸ παραδεχθῶ, διότι εἶναι ἀπαίσιον· νομίζω μᾶλλον, ὅτι ἐκ πλάνης οἱ κύριοι συνάδελφοι πολεμοῦσι τὸ ἀπεριόριστον, ἀφοῦ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις αὐτῶν ὅλως ἀντίθετα φρονήματα ἐπικρατοῦσιν. Ἄλλως τοῦτο θὰ ἀντέκειτο καὶ εἰς τὴν ἐθνικὴν ἀλληλεγγύην καὶ εἰς τὸ γενικὸν δημόσιον συμφέρον, τὸ ὁποῖον πάντοτε πρέπει νὰ ἐπικρατῇ μεταξὺ τῶν πολιτῶν ἑνὸς Κράτους. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὴν ἄλλην διάταξιν, περὶ ἧς ὁ προλαλήσας ὡμίλησε, καὶ ἐγὼ παραδέχομαι, κατόπιν μελέτης, τὴν ὁποίαν ἔκαμα, διαφόρων ὑπομνημάτων, συμφωνῶν μετὰ τῆς γνώμης τοῦ προλαλήσαντος, ὅσον ἀφορᾷ τὴν χρῆσιν τοῦ παρακρατήματος, ὅτι ἡ μιστελοποίησις καὶ ἡ οἰνοποίησις βεβαίως οὐδεμίαν βλάβην φέρουν εἰς τὸ ἐμπορεύσιμον πρᾶγμα, καὶ ἑπομένως καλὸν εἶναι νὰ ἐπιτραπῶσιν αὗται, ἵνα δημιουργηθῇ μία νέα σπουδαία διέξοδος πρὸς κατανάλωσιν τοῦ περισσεύοντος ποσοῦ. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὅπως βελτιωθῇ ὁ νόμος, τουτέστι νὰ τεθῇ ἀπαγορευτικὴ διάταξις, καθ’ ἣν νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ κατασκευὴ μιστελίου ἢ οἴνου παρὰ μόνον πρὸς ἐξαγωγήν, οἱ δὲ ἀγοράζοντες τὸ παρακράτημα δι’ αὐτὸν τὸν σκοπὸν νὰ ἦναι ὑπόχρεοι νὰ καταβάλλωσι μίαν ἐγγύησιν, ὅτι θὰ ἐξαγάγωσι τὸ ποσὸν αὐτὸ, διὰ νὰ μὴ παραβλάπτωσι τὴν παραγωγὴν τῶν ἀμπέλων· ἐπίσης δὲ νὰ παρεμποδισθῇ διὰ καταλλήλου νομοθετήματος τὸ λαθρεμπόριον, τὸ ὁποῖον διενεργεῖται διὰ τῆς ἀναμίξεως ξένων οἰνοπνευμάτων μετὰ τῶν μιστελίων. Δυστυχῶς μετὰ τὴν ἀνάμιξιν, ἥτις γίνεται διὰ ξένου οἰνοπνεύματος, δὲν παρακολουθεῖται, δὲν ἐποπτεύεται, δὲν ἐπιτηρεῖται ἡ ἐξαγωγή. Καὶ ὑπάρχουσι λόγοι σπουδαῖοι. Πιστεύουσι πολλοί, ὅτι μετὰ τὴν ἀνάμιξιν τὸ ξένον οἰνόπνευμα διϋλίζεται πάλιν, καὶ εἰσέρχεται εἰς τὴν ἀγοράν, παραβλάπτον οὕτω τὸ οἰνόπνευμα τὸ παραγόμενον ἐκ τοῦ παρακρατήματος.

§196ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πόσον εἰσάγεται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸν διὰ τῶν τελωνείων;

§197Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Τοῦτο μόνον γνωρίζω, ὅτι τοιοῦτόν τι συμβαίνει.

§198ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπισήμως;

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζει.

§200ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δύναται νὰ τὸ γνωρίζῃ ὁ κ. Κεφαλᾶς, κύριε Πρόεδρε, διότι ἦτο σύμβουλος τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἠξεύρω ἐγώ, διατὶ ἔκαμα τὴν ἐρώτησιν ταύτην.

§201Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὰς ἄλλας διατάξεις, τὰς ἀναγομένας εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ἀτελειῶν καὶ τῶν ἐλλείψεων τῶν παρατηρηθεισῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς εἰς τὸν νόμον περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, περὶ αὐτῶν δὲν ἔχω τι νὰ εἴπω, ἐπιφυλασσόμενος νὰ ὁμιλήσω ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις αὐτῶν.

§202ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§203Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἂς ὁμιλήσῃ ὁ ἀντιλέγων, κύριε Πρόεδρε.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μοσχούλας εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα. Ὁ κύριος Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§205Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ἐκ τῶν ἀντιλεγόντων.

§206ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά σας.

§207Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμεῖσθε, κύριοι Βουλευταί, τὸν λόγον μου ἐπ’ αὐτῆς τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, μολονότι, ὡς εἶπον, καὶ διὰ νὰ ὁμολογήσω τὴν ἀλήθειαν, κατὰ τὴν ἐμὴν κρίσιν, ἀρχήν τινα δὲν ἠδυνήθην νὰ εὕρω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ποία εἶναι ἆρά γε ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλήν; Εἶναι ἡ νομοθέτησις τοῦ ἀπροσδιορίστου τῆς παρακρατήσεως; εἶναι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς περαιτέρω σταφιδοφυτείας; εἶναι ἡ μεταρρύθμισις τοῦ νόμου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης; εἶναι ὁ προσδιορισμὸς χρόνου, πρὸ τοῦ ὁποίου δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἐξαγωγὴ τῆς σταφίδος; εἶναι, ὅπως ἡ Κυβέρνησις ἀναλάβῃ τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ δύο ἐκ τῶν συμβούλων παρὰ τῇ Σταφιδικῇ Τραπέζῃ; Ταῦτα πάντα νομίζω ὅτι ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου δὲν εἶναι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ προσοχὴ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες κατήρτισαν τὸ νομοσχέδιον, ἐστράφη κυρίως περὶ τὰ δύο ταῦτα, καὶ ταῦτα καὶ μόνον ἐθεώρησεν ὡς ἄγκυραν τρόπον τινὰ σωτηρίας, περὶ τὸ ἀπροσδιόριστον τῆς παρακρατήσεως, λέγω, καὶ τὴν ἀπαγόρευσιν τῶν περαιτέρω φυτειῶν, περὶ τούτων κυρίως θ’ ἀσχοληθῶ, ταῦτα θεωρῶν, κατὰ τὴν γνώμην τῶν κυρίων τούτων συναδέλφων, ὡς ἀρχὴν καὶ βάσιν καὶ θεμέλιον τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ ἀρτίως κατελθὼν τοῦ βήματος κύριος ἐκ Τριφυλίας Βουλευτὴς δὲν περιωρίσθη νὰ ὑποστηρίξῃ μόνον τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ ἐγκώμια ἔψαλε, καὶ μεγαλυνάρια καὶ δοξαστικὰ ἐτόνισεν ὑπὲρ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως!

§208Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Τί εἶναι τὰ μεγαλυνάρια;

§209Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔψαλεν ὁ κ. συνάδελφος πρὸ ὀλίγου ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, διότι ἀπέδωκεν εἰς τὸ ἔκτρωμα τοῦτο, τὸ νομοθετικόν,—ἐπιτρέψατε, Κύριοι, τὴν φράσιν—ἀποτελέσματα σωστικά.

§210Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Σωστικώτατα!

§211Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἰσχυρίσθητε, κύριε συνάδελφε, ὅτι ἐπετύχετε τιμὰς ἀνωτέρας ἐκείνων, τὰς ὁποίας εἴχομεν πρὸ τοῦ 1895. Ἀλλὰ τὰ πράγματα μαρτυροῦσι,—καὶ δι’ ὅσων θὰ εἴπω μετ’ ὀλίγον δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἀποδεικνύεται τρανότατα,—ὅτι πᾶν ἄλλο ἐπετύχετε ἢ τὴν ἀνατίμησιν τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Ἡ ἄκαιρος αὕτη ἀγόρευσις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ μὲ ἄγει εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω ἐν περιλήψει τὴν ἐμὴν γνώμην περὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου, τοῦ λεγομένου θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως.

§212Δ. ΠΑΥΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι γνωστά.

§213Α. ΚΕΦΑΛΑΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§214Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ. Εἶναι γνωστά, ἀλλὰ δι’ ὅσων θὰ εἴπω, νομίζω ὅτι θὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προτείνουσι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν πρέπει νὰ νομοθετηθῶσι· διότι, ἐὰν τὸ ὅριον, τὸ ὁποῖον ἐθέσαμεν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1899, τὸ ὅριον τῶν 20%, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον, ὅπως καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον ἰσχύῃ, πολὺ περισσότερον δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ἵνα ἰσχύσῃ ποσοστὸν ἀπροσδιόριστον ἐν τῇ παρακρατήσει. Ποία, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἡ σκέψις ἐκείνων, οἵτινες τὸ πρῶτον προέβαλον τὸ μέτρον τοῦτο τῆς παρακρατήσεως; Ἡ σκέψις τῶν κυρίων τούτων ἦτο ὀρθή, ὀρθοτάτη ἀπὸ ἀπόψεως οἰκονομολογικῆς. Σᾶς ἔλεγον, ὅτι ἔχομεν παραγωγὴν πληθωρικήν, ὅτι ἔχομεν κατανάλωσιν περιωρισμένην. Ἀφ’ ὅτου ἔκλεισε τὰς πύλας αὐτῆς εἰς τὸ ἐμπόριον ἡμῶν ἡ ἀγορὰ τῆς Γαλλίας, ἡ κατανάλωσις ἡμῶν περιωρίσθη, καὶ διὰ τὴν κατανάλωσιν ταύτην δὲν χρειαζόμεθα πλέον τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐζητεῖτο πρὸ τοῦ 1892. Ἀναγκαίως λοιπὸν ἐπῆλθεν ἐντεῦθεν ἡ ὑποτίμησις τοῦ προϊόντος ἡμῶν, διότι ἡ ὑπερβολικὴ παραγωγὴ συνεπήγετο τὴν ἀθρόαν προσφορὰν τοῦ προϊόντος ἡμῶν πρὸς ἐκποίησιν, συνεπῶς δὲ τὴν ἔκπτωσιν τῶν τιμῶν. Ἐντεῦθεν λοιπόν, κατὰ τὴν κρίσιν τῶν κυρίων συναδέλφων τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἐνεδεικνύετο καὶ τὸ φάρμακον τὸ ἄγον εἰς τὴν θεραπείαν τοῦ κακοῦ, τὸ φάρμακον δὲ ἦτο ὁ περιορισμὸς τῆς ἐξαγωγῆς, ὁ περιορισμὸς τοῦ καρποῦ τοῦ ἐξαγομένου εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Παρακράτησις λοιπόν! Νὰ κρατηθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἵνα δυνηθῇ τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν νὰ ἐξισωθῇ μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς καταναλώσεως, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν νὰ εὕρῃ τιμὰς λογικάς. Καὶ ὁ νομοθέτης τοῦ 1895 προσδιώριζε τὸ ποσὸν τὸ μὴ ἐξαγώγιμον ὡς ἀνερχόμενον εἰς 15% ἐπὶ τῆς ὅλης παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, κύριοι Βουλευταί, ἀφῃρέθη ὄντως ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ὁ νομοθέτης τοῦ 1895 προσδιώριζεν, ὅπως ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὴν κατανάλωσιν; ἀφῃρέθη πραγματικῶς καὶ δὲν ἐδόθη εἰς τὴν ἐμπορίαν, ἵνα ἐντεῦθεν εἴπωμεν, ὅτι ἀληθῶς ἐφηρμόσθη ἡ ἀρχικὴ ἰδέα τῶν προβαλόντων τὸ μέτρον, ἡ ὀρθή, ὡς εἶπον; Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς, Κύριοι, καὶ ἂν μὴ εἰς πάντας, τοὐλάχιστον εἰς ἐκείνους, οἵτινες ἀμεσώτερον ἐνδιαφερόμεθα ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ὅτι εἷς τῶν πελατῶν τῶν κυρίων καὶ μονίμων τοῦ προϊόντος ἡμῶν, καὶ πρὸ τοῦ θεσμοῦ τοῦ 1895, ἦτο ἡ ἐσωτερικὴ βιομηχανία, ἡ κατεργαζομένη τὸ προϊόν ἡμῶν, ἡ χρησιμοποιδοῦσα περὶ τὰ 20,000,000 σταφιδοκάρπου κατ’ ἔτος διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς.

§215Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἰς ποίαν ἐποχήν;

§216Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1892, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς κατηργήθη ὁ φόρος ἀποστάξεως, καὶ ἰδίως ἀφ’ ἧς ἐποχῆς, ἐπελθούσης τῆς κρίσεως τῆς σταφίδος, τὸ πρᾶγμα ἔγεινεν εὐωνότερον, ἀκριβῶς δὲ ἀπὸ τοῦ 1892. Τὰ δύο ταῦτα γεγονότα, τὰ λίαν συντελεστικὰ εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας τῆς οἰνοπνευματοποιίας, ἐπῆλθον συγχρόνως, ἔκτοτε δὲ ἡ χρῆσις τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς ἀνάγκας τῆς βιομηχανίας σημαντικῶς ἐπεξετάθη, ἡ κατανάλωσις δὲ ἡ ἐτησία, καθὰ ἐπισήμως ἀνηγγέλθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἀνῆλθεν εἰς τὰ 20,000,000.

§217Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἰς τὰ 1892 εἴκοσιν ἑκατομμύρια;

§218Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1892 μέχρι τοῦ 1895.

§219Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πρὸ τοῦ 1892;

§220Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ταῦτα ἐλέγοντο, κύριε συνάδελφε ἐκ Πατρῶν, ἀκριβῶς καθ’ ἣν ἐποχὴν συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τῆς τότε Κυβερνήσεως, τῆς προεδρευομένης ὑπὸ τοῦ καὶ νῦν Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· δὲν ἔχει δὲ σημασίαν, ὅτι πρὸ τοῦ 1892 δὲν κατηναλίσκετο σταφὶς εἰς βιομηχανικὰς ἀνάγκας.

§221Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Εἶναι ἐπίσημος ἔκθεσις;

§222Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· ἐδόθη ἐπίσημος πληροφορία εἰς τὴν Βουλήν.

§223Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πόθεν πηγάζει αὐτὴ ἡ ἔκθεσις;

§224Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω πόθεν ἡ ὑπηρεσία τῆς Διοικήσεως ἠρύσθη τὴν πληροφορίαν ταύτην, οὐχ ἧττον τοιαύτην ἔδωκεν εἰς τὴν Βουλὴν· ἐὰν δ’ ἔχητε ὑπομονὴν, μετ’ ὀλίγον θὰ ἀνεύρω τὰ σχετικὰ πρακτικά, καὶ θὰ καταδείξω ὑμῖν πότε τοῦτο ἐλέχθη, ὅτι δηλαδὴ εἰς 20,000,000 ἀνήρχετο ἡ κατανάλωσις.

§225Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Πρὸ τοῦ 1893;

§226Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ 1895, σᾶς εἶπον.

§227Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Μετὰ τὸ 1893, βεβαίως.

§228Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως· εἴμεθα σύμφωνοι. Ἀπὸ τοῦ 1892, σᾶς εἶπον, ἤρχισεν ἡ κατανάλωσις τῆς σταφίδος.

§229Δ. Π. ΓΟΥΝΑΡΗΣ. Ὄχι τὸ 1892· τὸ 1893.

§230Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰ 1892 ἐξερράγη ἡ κρίσις.

§231ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν τιμὴν τῶν τριῶν δραχμῶν καὶ μόνον!

§232Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξετάζω τὰς τιμάς, εἰς τὰς ὁποίας κατῆλθεν ἡ σταφὶς εἰς τὴν ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν. Πρόκειται περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ καταναλωθέντος εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο, κατὰ τὰς ἐπισήμους ἐκθέσεις τὰς τότε, ἀνῆλθεν εἰς 20,000,000 περίπου.

§233Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Περὶ τὰ 25,000,000.

§234Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἐγένετο λοιπὸν διὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ νομοθετηθέντος κατὰ τὸ 1895; Ἐκεῖνο τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον παρεῖχεν εἰς τὴν βιομηχανίαν πρὸς κατανάλωσιν, δὲν ἐπετράπη εἰς τὸ μέλλον νὰ δίδηται εἰς τὴν βιομηχανικὴν κατανάλωσιν· ἀφῃρέθη ἀπὸ τὴν ἐμπορίαν, καὶ ἐδόθη εἰς τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως, δηλαδὴ ἐξηκολούθησε νὰ μένῃ πελάτης ἡμῶν ἡ ἐγχώριος βιομηχανία, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι δὲν ἐλάμβανε τὴν κατεργαζομένην πρώτην ὕλην της ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου, ἀλλὰ ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως. Αὐτὸ τοῦτο, Κύριοι, ἐξηκολούθησε καὶ μετὰ ταῦτα· καὶ μετὰ τὸ 1899, ὅτε ἱδρύθη ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καὶ ἐδόθη εἰς ταύτην τὸ δικαίωμα τοῦ διαχειρίζεσθαι τὸ παρακράτημα, καὶ τότε ὁ πελάτης ἡμῶν οὗτος ἐξηκολούθησε νὰ ἦναι πελάτης, νὰ καταναλίσκῃ τὸ αὐτό, ἴσως δὲ καὶ ἀνώτερον ποσόν, μὲ τὴν διαφορὰν μόνον, ὅτι δὲν ἐλάμβανε, ὡς δὲν λαμβάνει καὶ ἤδη, τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπὸ τῆς παραγωγῆς, ἀπὸ τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας, ἀλλ’ ἀπὸ τὰς ἀποθήκας τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Εἶναι λοιπὸν τοῦτο ἀφαίρεσις; εἶναι ἐκμηδένισις τοῦ πλεονάζοντος ποσοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ἀνεμένομεν καὶ ἠλπίζομεν νὰ ἐπιτύχωμεν ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ἐντεῦθεν δὲ καὶ ὑπερτίμησιν τοῦ προϊόντος ἡμῶν; Τίς λογικῶς σκεπτόμενος ἤθελε δυνηθῆ νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι νομοθετοῦντες οὕτω πως ἀφηρέσαμεν τοσοῦτον ποσὸν ἐκ τῆς παραγωγῆς, ὥστε νὰ ἐπιφέρωμεν ἰσορροπίαν μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως, ἀφοῦ τὸ ἀφαιρεθὲν ποσὸν ἐξισώθη πρὸς τὰς ἀνάγκας ἴσης καταναλώσεως ἐν τῇ ἐγχωρίῳ βιομηχανίᾳ; Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν, Κύριοι, τί εἴδους παρακράτησις εἶναι αὐτὴ, τί εἴδους θεσμὸς εἶναι αὐτὸς, ὁ ὁποῖος, μὲ τὴν ὑπόσχεσιν ὅτι θὰ βελτιώσῃ τὰς τιμὰς, δὲν κάμνει τίποτε ἄλλο, εἰμὴ νὰ ἀφαιρέσῃ ἕνα ἐκ τῶν πελατῶν τῆς παραγωγῆς ἡμῶν καὶ νὰ τὸν οἰκειοποιηθῇ. Διότι αὐτὸ ἀκριβῶς ἐγένετο, οἰκειοποίησις ἑνὸς πελάτου σταθεροῦ, βεβαίου, τοῦ προϊόντος ἡμῶν, πελάτου δὲ, ὅστις, ὡς τὰ πράγματα ἡμῶν εἶχον καὶ ὡς ἐξακολουθοῦσιν ἀκόμη νὰ ἔχωσιν, ἠγγυᾶτο, ὅτι πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν ἔμελλε νὰ καταναλώσῃ ἐπὶ τὸ μέλλον. Ἀλλὰ, Κύριοι, τοῦτο μόνον τὸ κακὸν ἐνέχει ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, ὅτι μᾶς ἀφήρεσεν ἕνα πελάτην, ὁ ὁποῖος ἀνῆκεν εἰς ἡμᾶς, ὁ ὁποῖος καὶ ἐπὶ τιμαῖς ἀνωτέραις ἐκείνων, μὲ τὰς ὁποίας διέθετεν ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα τὸ προϊόν ἡμῶν εἰς αὐτὸν, ἐπὶ τιμαῖς, λέγω, ἀνωτέραις ἠγόραζε τὸ προϊόν ἡμῶν; — διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, κύριε συνάδελφε ἐξ Ἠλείας, ὄχι μὲ τιμὰς 40 καὶ 50 δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον, ἀλλὰ μὲ τιμὰς 100 καὶ 120 ἠγόραζεν ἡ ἐγχώριος βιομηχανία ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου.

§235Ι. ΣΙΣΙΝΗΣ. Πότε;

§236Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τοῦ 1893 ἠγόραζε μὲ τιμὰς πολὺ ἀνωτέρας ἐκείνων, εἰς τὰς ὁποίας διέθετεν ἡ Κυβέρνησις ἢ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα τὸ προϊόν ἡμῶν. Ἀλλ’ ἆρά γε ταῦτα μόνον ὑπῆρξαν τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τοῦ θεσμοῦ; Τὰ κακὰ ἀποτελέσματα τοῦ θεσμοῦ ἐπεξετάθησαν πολὺ περισσότερον, διότι τοιοῦτον δὲν ἦτο ἡ ἀφαίρεσις μόνον τοῦ πελάτου ἡμῶν, τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, ἀλλ’ ὡς συνεπακολούθημα ἔσχε καὶ ἕτερον γεγονὸς, λίαν σημαντικὸν καὶ ἄγον ἀντιστρόφως πρὸς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωξεν ἀρχικῶς ὁ θεσμός· εἴχομεν τουτέστιν ἐκ τοῦ θεσμοῦ τούτου ἀποτελέσματα ὄχι αὐξήσεως, ἀλλὰ μειώσεως ἀκριβῶς τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Διότι, ἐνῷ ἀφηρέσαμεν κατ’ ἔτος 30 καὶ 40 καὶ 45 ἑκατομμύρια λίτρας ἀπὸ τὴν παραγωγὴν, εἰς τί ἐχρησιμοποιήσαμεν αὐτά; εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν ἐπετράπη νὰ ἐξέλθωσιν, ἐπετράπη δὲ μόνον ἡ κατανάλωσις ἐν τῷ ἐσωτερικῷ πρὸς κατεργασίαν βιομηχανικὴν· ἀλλὰ τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανικῆς κατεργασίας τί ἐγένοντο; ἐξῆλθον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ βεβαίως δὲν κατηναλώθησαν ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν, πλὴν ὀλίγου ποσοῦ, κατὰ τὸ ὅλον δὲ σχεδὸν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐξῆλθον εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλ’ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἡ σταφὶς ἡ ἐξαγομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἴτε 250 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος ἐξάγονται, εἴτε 260, ὡς εἶπεν ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἡ σταφὶς ἡ ἐξαγομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν χρησιμοποιεῖται ἀποκλειστικῶς εἰς βρῶσιν· ἐὰν δ’ ἐξαιρέσητε τὴν Ἀγγλοσαξωνικὴν φυλὴν καὶ τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀγγλίας, ὅπου ἡ σταφὶς χρησιμοποιεῖται εἰς κατανάλωσιν αὐτουσίαν, εἰς πάσας τὰς ἄλλας ἀγορὰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἢ τοῦ Νέου Κόσμου, ὅπου ἡ σταφὶς εἰσάγεται, χρησιμοποιεῖται κατὰ τὰ 9/10 εἰς βιομηχανικὴν κατεργασίαν. Ποῖα λοιπὸν ἦσαν τ’ ἀποτελέσματα τοῦ θεσμοῦ τούτου ὡς πρὸς τὴν σταφίδα ἐκείνην, τὴν χρησιμοποιουμένην ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἰς τὴν βιομηχανικὴν κατεργασίαν; Τ’ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν ὀλεθριώτατα. Διότι οὐδὲν σημαίνει, ἂν ἡ σταφὶς ἡ ἀφαιρεθεῖσα ἐκ τῆς παραγωγῆς ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ 1895, ὑπὸ τῆς Σταφιδικῆς δὲ Τραπέζης ἀπὸ τοῦ 1889 καὶ ἐντεῦθεν, οὐδὲν σημαίνει, ἂν ἡ σταφὶς αὕτη ἀπεκλείετο ἀπὸ τὰς ἐξωτερικὰς ἀγορὰς καὶ δὲν ἐπετρέπετο ἡ ἐξαγωγὴ αὐτῆς αὐτουσίας, ἀφοῦ ἐπετρέπετο εἰς τοὺς βιομηχάνους τοῦ ἐσωτερικοῦ νὰ ἐξάγωσι τὴν σταφίδα ταύτην ὑπὸ ἄλλας μορφὰς, καὶ δὴ ὑπὸ τὰς μορφὰς ἀκριβῶς ἐκείνας, τὰς ὁποίας λαμβάνει ἡ σταφὶς ἡμῶν ἐξαγομένη εἰς τὰς ἐξωτερικὰς ἀγοράς. Τί συνέβαινε λοιπὸν ἐντεῦθεν; τὸ ἑξῆς ἀτοπώτατον καὶ ὀλεθριώτατον γεγονὸς διὰ τὴν σταφίδα. Εἶναι γνωστὸν, Κύριοι, ἐκ τῶν διακηρύξεων τῶν διαφόρων δημοπρασιῶν, αἱ ὁποῖαι ἔλαβον χώραν ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐντεῦθεν πρὸς ἐκποίησιν τοῦ παρακρατήματος, ὅτι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον ἡ τιμὴ κατὰ χιλιόλιτρον δὲν ὑπερέβη τὰς 50 δραχμὰς, ἐπὶ τοιαύτῃ δὲ τιμῇ ἑκατοντάδες ὁλόκληροι ἑκατομμυρίων σταφιδοκάρπου ἐξεποιήθησαν, καὶ ὡς προϊόντα βιομηχανικῆς κατεργασίας ἐζητήθησαν εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἀλλὰ τότε, Κύριοι, πῶς ἦτο δυνατὸν πλέον, ἡ σταφὶς ἡ ἀφαιρουμένη ἀπὸ τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον καὶ ἀποστελλομένη εἰς τὰς ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ συναγωνισθῇ ἐκεῖ μὲ τὰ προϊόντα τὰ βιομηχανικὰ τῆς σταφίδος τῆς παρακρατήσεως, ἡ ὁποία ἐπωλήθη πρὸς δραχμὰς 50 τὸ χιλιόλιτρον, ἀφοῦ ἡ σταφὶς τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου ἐτιμᾶτο πρὸς 100 καὶ 120 καὶ 140 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον καὶ ἐπεδίωκε τιμὰς ἀνωτέρας; Δὲν ἕπεται ἐντεῦθεν φανερὸν, κατάδηλον, ὅτι ἡ σταφὶς ἡμῶν εὗρεν ἐπικινδυνωδέστατον ἀνταγωνιστὴν ἐν ταῖς ἐξωτερικαῖς ἀγοραῖς τὴν σταφίδα τῆς παρακρατήσεως ὑπὸ τὰς νέας αὐτῆς μορφάς;...

§237ΧΑΡΙΛ. ΤΖΑΝΝΕΤΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν, διότι ἀνηγγέλθη ταύτην τὴν στιγμὴν ὁ θάνατος συναδέλφου.

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἴδησις μετεδόθη λυπηρὰ, ὅτι ὁ συνάδελφος ἡμῶν Ἀνδρέας Σκαλτσοδῆμος, βουλευτὴς Τριχωνίας, ἀπεβίωσε. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις πρὸς ἔνδειξιν πένθους.

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 11 καὶ 45′ μ. μ.)