1903.02.27

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 35

τῆς 27 Φεβρουαρίου 1903.

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ Προέδρου κ. Δημ. Ράλλη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα ἐπιτροπῆς τοῦ λαοῦ Κυπαρισσίας, παρακαλούσης τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ ἐπειγόντως τὰς προτάσεις τῆς Σταφιδικῆς ἐπιτροπῆς. Ὡσαύτως αἴτησιν τῶν γραμματιστῶν τοῦ νομοῦ Ἄρτης, παρακαλούντων τὴν Βουλὴν νὰ ὑπαχθῇ καὶ ὁ κλάδος αὐτῶν εἰς τὸν περὶ συντάξεως τῶν ὑπαλλήλων νόμον. Παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ κύριος Πρωτοπαπαδάκης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου «περὶ προκαταβολῆς μέρους τοῦ ὀφειλομένου ἐργατικοῦ δικαιώματος εἰς τοὺς ἐν Νάξῳ σμυριδωρύκτας». Σᾶς ἀνέπτυξα τότε, Κύριοι, ὅτι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι κυριολεκτικῶς λιμώττουν, ἐνῷ ἔχουν περιουσίαν ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου δραχμῶν ἐμπεπιστευμένην εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Κυβερνήσεως ἐντὸς τῶν περιβόλων τῶν ὅρμων Ληῶνος καὶ Μουτσούνης. Δυστυχῶς, καίτοι ἐκ τῶν πρώτων ὑπεβλήθη ἡ πρότασις αὕτη νόμου, μόλις σήμερον διενεμήθη εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Σήμερον δ’ ἔλαβον καὶ ἐπιστολὴν ἐκ Νάξου, ἐν ᾗ μοὶ γράφουν, ὅτι ὁ κόσμος ἐκεῖ εἶναι ἀνάστατος καὶ ἐν ἀπογνώσει. Ἐπιτρέψατέ μοι, Κύριοι, νὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν σχετικὴν παράγραφον τῆς ἐπιστολῆς, διὰ νὰ πληροφορηθῆτε, ὅτι πρόκειται κυριολεκτικῶς περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι στεροῦνται καὶ τοῦ ἄρτου, ἐνῷ, ὡς εἶπον, ἔχουν λαμβάνειν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πλέον τοῦ ἑκατομμυρίου (ἀναγινώσκει): «Μετὰ πόνου γράφω σήμερον τὴν κατάστασιν, ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν, τῶν δυστυχισμένων ἐργατῶν τῆς σμύριδος. Πεινοῦν αἱ οἰκογένειαί των, ὡς δὲν ἐπείνασαν ποτὲ ἴσως οἰκογένειαι ἐν τῷ τόπῳ μας. Πρὸς Θεοῦ! ἐργασθῆτε καὶ θὰ κατορθώσητε, πιστεύω, νὰ δοθῇ προκαταβολή. Δὲν εἶναι πρώτη φορά, ὅπου θὰ ληφθῇ τὸ μέτρον αὐτὸ πρὸς ἱκανοποίησιν τῶν ἐργατῶν. Φροντίσατε, καταβάλετε ἐξαιρετικὰς καὶ ὅλως ἐκτάκτους προσπαθείας. Ἔπρεπε νὰ σὲ ἔχω χθὲς εἰς Κορωνίδα, ὅπου ἤμην, καὶ θὰ ἔβλεπες οἰκογενείας κατ’ ἐξακολούθησιν νὰ τρέφωνται μὲ χόρτα τοῦ βουνοῦ, χωρὶς λάδι καὶ χωρὶς ψωμί!» Αὐτὰ δὲ, Κύριοι, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν εἶναι λόγια ποσῶς! εἶναι αὐτὰ τὰ πράγματα· τὰ ἀντελήφθην καὶ ἐγὼ αὐτὸς, ὡς καὶ ὁ τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός, ὅστις ἐπεσκέφθη τοὺς σμυριδούχους τόπους τῆς Νάξου, κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ εἶχε διατάξει νὰ ζυγισθοῦν τρεῖς χιλιάδες τόννοι σμύριδος, διὰ νὰ λάβουν αὐτοὶ οἱ δυστυχεῖς ἐργάται μέρος τοῦ ἐργατικοῦ των δικαιώματος, καὶ κατορθώσουν νὰ συντηρηθοῦν ἐπί τινα ἔτι χρόνον, μέχρις οὗ ἤθελε κατορθωθῆ νὰ παραδοθῇ μεγαλύτερον ποσὸν σμύριδος. Οἱ ἐπικρατήσαντες βόρειοι ἄνεμοι ἠμπόδισαν τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ὁ τέως ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς, καὶ οἱ ἄνθρωποι μένουν λιμώττοντες. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν σεβαστὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν κατάστασιν αὐτῶν τῶν σμυριδορυκτῶν, καὶ ἀφοῦ πρόκειται ἐντὸς τοῦ ἔτους νὰ πληρωθῶσιν εἰς αὐτοὺς τριακόσιαι χιλιάδες δραχμῶν, ἀφοῦ εἶναι ἐξηκριβωμένον δι’ ἐπισήμου ἐκθέσεως τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ἐντὸς τῶν περιβόλων ὑπάρχουσι 18,000 τόννοι σμύριδος, ἀντὶ τῶν 6,000, τὰς ὁποίας προβλέπει ὁ Προϋπολογισμός, ὅτι θὰ παραδώσουν, νὰ εὐδοκήσῃ, λέγω, νὰ χορηγήσῃ τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος προκαταβολήν· ἄλλως νὰ λάβουν τὰ μέτρα των οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐκπατρισθοῦν, ἵνα δυνηθῶσι νὰ σωθῶσιν ἀπὸ τὸν ἐκ πείνης θάνατον.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχετε ὑποβάλει καμμίαν πρότασιν;

§4Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Μάλιστα, πρότασιν νόμου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ υἱοθετήσητε. Θὰ σᾶς ἦναι λίαν εὐγνώμων ὁ λαὸς τῆς Νάξου καὶ ἰδίᾳ οἱ σμυριδορύκται, οἵτινες συνεισφέρουσιν ἐτησίως ὑπερεξακοσίας χιλιάδας δραχμῶν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω. Νὰ ἐγγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§6Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Εὐχαριστῶ πολύ.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυκώνιος ἔχει τὸν λόγον.

§8ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τὰ αὐτά, κύριοι Βουλευταί, γράφουσι καὶ εἰς ἐμὲ οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἐργάται. Οἱ ἐργάται αὐτοὶ εἶναι ἐκ τοῦ δήμου τοῦ ἡμετέρου. Ποῦ ἠκούσθη, Κύριοι, νὰ διορίζῃ τὸ Ὑπουργεῖον ἐργάτας νὰ ἐργάζωνται, νὰ μεταφέρουν τὴν σμύριδα ἐπὶ τόπου, καὶ νὰ μὴ τοὺς πληρώνωνται τὰ ἡμερομίσθιά των παρὰ ὅταν εὑρεθῇ ἀγοραστὴς καὶ ἀγοράσῃ σμύριδα ἐκ τοῦ Δημοσίου; Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι δὲν ἔχουν οὔτε μίαν σπιθαμὴν γῆς, ἵνα σπείρουν ἓν κοιλὸ κριθάρι, διὰ νὰ φάγουν. Τὴν ἑορτὴν τῶν Χριστουγέννων ἔφαγον οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι λάχανα χωρὶς ψωμί, χωρὶς λάδι! Ἠναγκάσθημεν, Κύριοι, μετὰ τῶν συναδέλφων μου νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὴν τὴν πρότασιν νόμου, ἵνα τοῖς δοθῇ μία προκαταβολή, διότι βεβαιωθῆτε, ὅτι οὐδεὶς ἔμπορος τοῖς δίδει ἐπὶ πιστώσει οὔτε μίαν ὀκᾶν ἀλεύρου, διὰ νὰ φάγουν, εὑρίσκονται δὲ εἰς ἀπόγνωσιν οἱ ἄνθρωποι! Τὰ ὀρυχεῖα αὐτά, Κύριοι, ἦσαν τῶν ἐργατῶν ἀπὸ τοῦ 1710· ἅμα δὲ ἦλθεν ἡ Βασιλεία τοῦ 1833 τὰ κατέλαβε, καὶ σήμερον δὲν ἔχουν πόρον ζωῆς αὐτοὶ οἱ ἐργάται. Λοιπὸν ζητοῦσι τὴν ἐπιείκειαν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλοῦσιν αὐτὴν νὰ τοῖς δοθῇ μία προκαταβολή, τοὐλάχιστον ἐξ ἑκατὸν δραχμῶν, διὰ νὰ φάγουν ὀλίγον ψωμί. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἐγώ, χάριν εὐσπλαγχνίας, νὰ λυπηθῇ αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἄλλως θὰ ἀποθάνουν τῆς πείνης.

§9Π. ΠΡΩΤΟΠΑΠΑΔΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ δὲ προτίθεμαι ἐν ἐκτάσει νὰ ἀναπτύξω τὸ ἐν γένει ζήτημα τῆς σμύριδος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως εὐαρεστούμενος διατάξῃ νὰ κατατεθῶσιν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζήτησα κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 24 Φεβρουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν θὰ λείψω.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. Πρωτοπαπαδάκη ἐξετυπώθη χθὲς καὶ διενεμήθη σήμερον· ἑπομένως εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον θὰ ἀναγραφῇ κατὰ τὴν σειράν της· ὁ Πρόεδρος δὲν δύναται νὰ ἀνατρέψῃ τὴν σειρὰν τῶν ἐγγραφῶν· τοῦτο ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς Βουλῆς. Ὁ κύριος Ἰωάννης Καλούτσης ἔχει τὸν λόγον.

§12Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἡ κωμόπολις Παραλίου Ἄστρους, τὴν ὁποίαν πάντες, ὅσοι ἐταξείδευσαν τὸν Ἀργολικὸν κόλπον, θὰ γνωρίζουν, εἶναι τὸ ἐπίνειον ὄχι μόνον τῶν δυτικῶν δήμων τῆς Κυνουρίας, ἀλλὰ καὶ τῶν πλείστων δήμων τῆς Λακεδαίμονας καὶ δύο ἢ τριῶν δήμων τῆς Μαντινείας. Ἀτυχῶς ἡ κωμόπολις αὕτη μαστίζεται ἀπὸ δύο φοβερὰς πληγάς· ἡ μία πληγὴ εἶναι ἡ ἔλλειψις ποσίμου ὕδατος, ἡ δὲ ἄλλη τὰ ἕλη καὶ τέλματα, τὰ ὁποῖα ἔχουν σχηματισθῆ πρὸς βορρᾶν τῆς κωμοπόλεως. Πρὸς θεραπείαν τῆς πρώτης ἀνάγκης ἀπεπειράθη νὰ λάβῃ πρόνοιαν ὁ ἐν ἔτει 1899 ψηφισθεὶς νόμος ΒΦΙΒʹ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπετράπη νὰ πληρωθῇ ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ποσὸν ὀφειλόμενον εἰς τὸν δῆμον Θυρέας ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἐξ εἰσπράξεων ὁδοποιίας δρ. 16,000 καὶ ἐπίσης ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου τοῦ λιμενικοῦ ταμείου ποσὸν 7,000, ἤτοι τὸ ὅλον 23,000 πρὸς ἐπισκευὴν τοῦ παλαιοῦ ὑδραγωγείου καὶ κατασκευὴν νέου πρὸς διοχέτευσιν τοῦ ἄνωθεν τῆς Μονῆς Λουκοῦς πηγάζοντος ὕδατος εἰς τὴν κωμόπολιν Ἄστρους καὶ τὴν κώμην Παραλίου Ἄστρους, ὡς καὶ πρὸς κατασκευὴν ὑδραγωγείου ἀπὸ τῆς θέσεως Περδικογέρι μέχρις Ἁγίου Γεωργίου τῆς κωμοπόλεως Ἁγίου Ἰωάννου καὶ ἐπισκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου τῆς κώμης Μελιγοῦς. Πρὸς συμπλήρωσιν δὲ τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν εἰρημένων ἔργων, προϋπολογισθέντων εἰς δρ. 30,801, ἐπετράπη εἰς τὸ Λιμενικὸν ταμεῖον Ἄστρους νὰ διαθέσῃ τὸ ἀποθεματικὸν αὑτοῦ κεφάλαιον, ἀνερχόμενον εἰς δρ. 7,500, καὶ νὰ συνομολογήσῃ προσέτι δάνειον ἐκ δραχμῶν 8,000 ἐπὶ τόκῳ οὐχὶ ἀνωτέρῳ τῶν 8%. Τὸ ποσὸν τοῦτο ἐδαπανήθη διὰ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ τῆς πηγῆς μέχρι τῆς κωμοπόλεως Ἁγίου Ἰωάννου, δὲν ἐπήρκεσε δὲ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ Ἁγίου Ἰωάννου μέχρι τοῦ Παραλίου Ἄστρους. Ἐδαπανήθησαν περίπου 23,000 ἢ 24,000 δραχμαί, καὶ ἐναπέμεινε ποσὸν ἐκ τοῦ ἀποθεματικοῦ κεφαλαίου δραχ. 2,000 μόνον, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπαρκεῖ προδήλως πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Εἶναι ἀνάγκη, δι’ οὓς λόγους ἐψηφίσθη ὁ νόμος τοῦ 1899, νὰ συμπληρωθῇ τὸ ὑδραγωγεῖον ἀπὸ τῆς κωμοπόλεως Ἁγίου Ἰωάννου μέχρι Παραλίου Ἄστρους, ἀλλὰ ταυτοχρόνως πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ τῆς ἀποξηράνσεως καὶ τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων, διὰ τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖται μία δαπάνη, διότι ἄλλως οὔτε ἡ κοινότης ἐκείνη εἶναι δυνατὸν νὰ προοδεύσῃ, οὔτε καὶ ὁ λιμήν. Πρὸς τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας προτείνω πρὸς κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου ἀπὸ τῆς κωμοπόλεως Ἁγίου Ἰωάννου μέχρι Παραλίου Ἄστρους νὰ δαπανηθῇ τὸ ὑπολειπόμενον ποσὸν ἐν τῷ λιμενικῷ ταμείῳ, καὶ συνάμα τὸ κατὰ τύχην εὑρεθὲν κεφάλαιον ἐξ 22 χιλιάδων, τὸ ὁποῖον ἦτο ἄγνωστον κατὰ τὸ 1899, ἂν δὲ τοῦτο δὲν ἤθελεν ἐπαρκέσει, νὰ ἰσχύῃ ἡ διάταξις τοῦ νόμου περὶ συνάψεως δανείου ἐξ 8,000. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, ἀναγνωρίζουσα τὴν ἀνάγκην τῆς κωμοπόλεως ταύτης, ἡ ὁποία θὰ δαπανήσῃ καὶ ἐξ ἰδίων, ἐλπίζω, λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον συγχρόνως προνοεῖ καὶ περὶ ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν καὶ τελμάτων τῆς αὐτῆς κωμοπόλεως. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θέλω συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὸ ἑξῆς. Ὅτε, Κύριοι, ἐψηφίζετο ὁ νόμος περὶ συστάσεως τῶν νέων Πρωτοδικείων, δὲν ἀγνοεῖτε ὅτι συνέστη Πρωτοδικεῖον καὶ ἐν Κορίνθῳ. Ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης κ. Καράπαυλος, ἐπειδὴ οἱ Ναυπλιεῖς ἐπετίθεντο κατ’ αὐτοῦ, εἶχε δὲ τὴν ἀτυχίαν ἡ Κυνουρία νὰ μὴ ὑπάγηται εἰς τὸ Ναύπλιον, ὁ κ. Καράπαυλος ἐσκέφθη, τὸ ἀντιστάθμισμα νὰ τὸ πληρώσῃ ἡ Κυνουρία, καὶ ἐπειδὴ διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐχορηγεῖτο εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ἀτόπως τὸ δικαίωμα νὰ ἀποσπάσῃ δήμους ἀνήκοντας εἰς ἄλλην περιφέρειαν καὶ νὰ τοὺς προσαρτήσῃ ἀλλοῦ, ἀπέσπασεν ἐκ τῆς Μαντινείας τέσσαρας δήμους καὶ τοὺς προσήρτησεν εἰς τὸ Πρωτοδικεῖον Ναυπλίου, ἀδιαφορῶν, ἂν οἱ δῆμοι αὐτοὶ ταλαιπωροῦνται. Ἐπέπρωτο λοιπὸν ἡ Κυνουρία νὰ πληρώσῃ τὴν δειλίαν τοῦ κ. Καραπαύλου. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τοὺς δήμους Λιμναίου καὶ Μαριοῦ, καλῶς ἔπραξε, διότι ἀληθῶς οἱ δῆμοι οὗτοι ἤθελον νὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὴν περιφέρειαν Ναυπλίου, ἀλλ’ ὡς πρὸς τοὺς δήμους Θυρέας καὶ Βρασιῶν, οἱ δῆμοι αὐτοὶ ἦσαν συνηθισμένοι μὲ τὴν Τρίπολιν, οἱ κάτοικοι αὐτῶν εἶναι ποιμένες καὶ χωρικοί, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσι πεζοὶ εἰς Τρίπολιν, ἐνῷ τώρα εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ μεταβαίνουν δι’ ἀτμοπλοίων εἰς Ναύπλιον, ὡς μάρτυρες εἰς τὰ Δικαστήρια, καὶ νὰ πληρώνῃ ἕκαστος 25 δραχμάς. Ἐννοεῖτε λοιπὸν ποίαν ταλαιπωρίαν καὶ ποῖα ἔξοδα ὑφίστανται. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω ἑτέραν πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας οἱ δύο οὗτοι δῆμοι ἐπανάγονται πάλιν εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Τριπόλεως, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν ταύτην.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ἁγυιᾶς κύριος Λέων Μελᾶς ὑποβάλλει ἀναφορὰν κατοίκων τοῦ δήμου Βοιῶν τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, παραπονουμένων κατὰ τοῦ γεωμέτρου Γ. Καλούλη, διότι συνέταξε χίλια περίπου πρωτόκολλα ἀδηλώτων δῆθεν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ ἀμπέλων τοῦ δήμου Βοιῶν, χωρὶς νὰ μεταβῇ ἐπὶ τόπου, καὶ αἰτουμένων τὴν ἀκύρωσιν τῶν πρωτοκόλλων τούτων καὶ τὴν τιμωρίαν τοῦ γεωμέτρου. Ὁ κύριος Φίλιος ἔχει τὸν λόγον.

§14Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Ἐν ἔτει 1900, κύριε Πρόεδρε, ἐψηφίσθη νόμος, δι’ οὗ συνέστη ἐπιτροπὴ ἀποτελουμένη ἀπὸ τοὺς ἀξιοτίμους κ. κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τὸν Διοικητὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τὸν Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῶν Σιδηροδρόμων Θεσσαλίας. Διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου ἐπεβλήθη φορολογία εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, ἵνα καταστρωθῶσι σχέδια καὶ μελέται χάριν τῶν ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν τῆς Θεσσαλίας. Ἐπεβλήθη δὲ φορολογία ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου καπνοῦ διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου διά τε τὸ ἐσωτερικὸν καὶ τὸ ἐξωτερικόν, ἐπεβλήθη φόρος δύο ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐφ’ ὅλων τῶν εἰδῶν τῶν εἰσαγομένων διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ τέλος ἐπεβλήθη φορολογία ἑνὸς τετάρτου τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐφ’ ὅλων τῶν σιτηρῶν τῶν εἰσαγομένων καὶ ἐξαγομένων. Ἔκτοτε ἡ ἐπιτροπὴ συνέστησε συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα ἐργάζονται πρὸς τοῦτο. Ἀλλ’ εἴμεθα ἐν παντελεῖ ἀγνοίᾳ, πόσα ποσὰ εἰσεπράχθησαν ἐξ ἑνὸς ἑκάστου τῶν φόρων τούτων, καὶ πόσα ἐν συνόλῳ ἀπέδωκαν οἱ φόροι, εἴμεθα ἐν παντελεῖ ἀγνοίᾳ, πόσα συνεργεῖα συνεστήθησαν, ποῖον εἶναι τὸ βοηθητικὸν αὐτῶν προσωπικόν, καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς μελέτας καὶ τὰ σχεδιογραφήματα τὰ χρησιμεύοντα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας. Ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ γίνεται μνεία, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν νὰ συνάψῃ καὶ δάνειον πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, διαθέτουσα τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου πρὸς ἐξασφάλισιν τοῦ δανείου. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλήν, προσκομίζοντες εἰς αὐτὴν πίνακα περὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα εἰσεπράχθησαν, περὶ τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν, περὶ τῶν μισθῶν, οἱ ὁποῖοι δίδονται εἰς τοὺς διευθυντὰς τῶν συνεργείων, καὶ περὶ τοῦ μισθοῦ, ὁ ὁποῖος δίδεται εἰς ξένον μηχανικόν, ἐπιβλέποντα τὰς μελέτας καὶ τὰ σχέδια.

§15Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ περὶ τῶν μισθῶν.

§16Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Καὶ περὶ αὐτῶν εἶπον. Περὶ τούτων ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπειδὴ δὲ πιθανὸν ν’ ἀναγκασθῶμεν νὰ ὑποβάλωμεν πρότασιν νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου ἐκείνου, θὰ παρακαλέσω ἀμφοτέρους τοὺς ἀξιοτίμους κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ ἀπαντήσωσι τὸ ταχύτερον.

§17Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ προχείρως δυνάμεθα νὰ δώσωμεν ἀπάντησιν, ἀλλὰ καλλίτερον νὰ λάβωμεν τὴν ἐπερώτησίν σας γραπτήν.

§18Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Θὰ παρακαλέσω προσέτι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, εἰ δυνατόν, νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν Πρόεδρον τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρείας τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Ὡς εἶναι γνωστόν, ὅλοι οἱ σιδηρόδρομοι τοῦ πεπολιτισμένου καὶ ἀπολιτίστου κόσμου ἐκδίδουσιν εἰσιτήρια εἰς διπλοῦν, δηλ. μετ’ ἐπιστροφῆς· τοῦτο δὲ γίνεται καὶ χάριν μεγαλειτέρων προσόδων τῶν Ἑταιρειῶν, ἀλλὰ καὶ ἰδίως χάριν τῆς εὐκολίας τῆς συγκοινωνίας τοῦ λαοῦ. Μόνον ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς στερεῖται τοῦ εὐεργετήματος τούτου. Ἡ Ἑταιρεία τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων κατήργησε πρό τινων ἐτῶν τὰ μετ’ ἐπιστροφῆς εἰσιτήρια. Νομίζω, ὅτι τοῦτο εἶναι μία πίεσις οἰκονομικὴ ἐπὶ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, καὶ θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπενέβαινε, διὰ νὰ φέρῃ μίαν διόρθωσιν.

§19ΚΥΡΙΑΚ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὴν σύστασίν σας ἐγγράφως.

§20Ι. ΦΙΛΙΟΣ. Μάλιστα.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λαρίσης θὰ τυπωθῶσι καὶ θὰ σταλῶσιν εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργούς.

§22Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Καταθέτω ἀπαντήσεις εἰς ἐπερωτήσεις διαφόρων συναδέλφων. Πρῶτον καταθέτω ἔκθεσιν περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρου στρατιωτικοῦ ἐπόπτου, ἡ ὁποία εἶναι δυνατὸν νὰ χρησιμεύσῃ.

§23Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ σταλῇ εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα.

§24Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ σταλῇ εἰς τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον δὲν συνεδρίασεν ἕως τώρα!

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναμφισβητήτως τὸ τμῆμα θὰ συνεδριάσῃ.

§26Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ ἐξ Ἠλείας βουλευτὴς κ. Δόγκας κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 24 λήγοντος μηνὸς ἐζήτησε νὰ μάθῃ, ἂν ἀπεστάλη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ τοῦ ἀστυνομεύοντος ἐν τῷ δήμῳ Ὀλυμπίων ἐνωμοτάρχου Κ. Γράτσου, κατηγορουμένου ἐπὶ ἀποπείρᾳ ἀναιρέσεως, καὶ ἂν διετάχθη ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἐντάλματος. Πληροφορῶ τὸν κ. Βουλευτὴν καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι τοιοῦτον ἔνταλμα δὲν περιῆλθεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ὁ ἐκ Λαρίσης βουλευτὴς κ. Γιαννακίτσας εἶχε ζητήσει διαφόρους πληροφορίας περὶ ἀξιωματικῶν καὶ ὁπλιτῶν ἀπεσπασμένων εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν, εἰς τὴν μεταβατικήν, εἰς τὰς Μοιραρχίας κλπ. Καταθέτω ὅσας πληροφορίας ἠδυνήθην νὰ συλλέξω. Ἐπίσης ὁ ἐκ Βάλτου βουλευτὴς κ. Στάϊκος εἶχε ζητήσει πληροφορίας τινὰς περὶ γενικῶν θέσεων τοῦ στρατοῦ κλπ. Τινὰς τῶν πληροφοριῶν τούτων καταθέτω σήμερον. Εἶναι, ὡς βλέπετε, ἀρκετὰ ὀγκώδεις, καὶ ἐχρειάσθη ἀρκετὸς χρόνος καὶ προσωπικὸν πρὸς ἑτοιμασίαν αὐτῶν. Τὰς λοιπὰς θέλω καταθέσει βραδύτερον. Αἱ κατατεθειμέναι εἶναι τὸ πολλοστημόριον, δύναμαι νὰ εἴπω, τῶν ζητηθεισῶν.

§27Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τὸ πολλοστημόριον εἶναι αὐταί;

§28Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μάλιστα.

§29Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Φαντάζομαι τί θὰ ἦναι τὸ ὅλον!

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§31ΠΕΡ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Ἐγώ.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§33ΠΕΡ. ΒΑΛΑΩΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς τὰς πρωϊνὰς ἐφημερίδας ἀνέγνων ἓν τηλεγράφημα ἐκ Λευκάδος, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησα, ὅτι ἔχει ἐπίσημον τύπον, λέγει δὲ τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀστυνόμος Λευκάδος τηλεγραφικῶς ἀνήγγειλε χθὲς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι οἱ κάτοικοι τῆς νήσου διατελοῦσιν ἐν ἀποκλεισμῷ ἕνεκα τῆς παντελοῦς διακοπῆς τῶν προσεγγίσεων εἰς τὸν λιμένα τῶν ἀτμοπλοίων πασῶν τῶν ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπέγραψαν πρὸς τοῦτο πρωτόκολλον μεταξύ των.» «Αἱ Ἑταιρεῖαι (προσθέτουσιν αἱ δημοσιεύουσαι τὸ τηλεγράφημα ἐφημερίδες), ὡς ἐγράφομεν πρὸ ἡμερῶν, προέβησαν εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην, ἐπειδὴ ἀπῃτήθη παρ’ αὐτῶν ἡ καταβολὴ λιμενικῶν φόρων καθυστερουμένων δῆθεν, ἐνῷ αὗται διατείνονται, ὅτι δυνάμει τῶν ἰδιαιτέρων πρὸς τὸ Κράτος ταχυδρομικῶν συμβάσεων ἔχουν ἀπαλλαγῆ τῶν τοιούτων φόρων. Διὰ τοῦ τηλεγραφήματος τοῦ ἀστυνόμου γνωστοποιεῖται, ὅτι οἱ κάτοικοι εὑρίσκονται ἐν ἐξεγέρσει καὶ ἀμηχανίᾳ, διότι ἡ ἐξαγωγὴ τῶν προϊόντων ἐσταμάτησεν, ὡς καὶ ἡ εἰσαγωγὴ τροφίμων καὶ ἐμπορευμάτων, ἕνεκα τοῦ ὁποίου μεγάλαι δυσχέρειαι παρεμβάλλονται εἰς τὸ ἐμπόριον. Παρακαλοῦσι δὲ τὸν κ. Ὑπουργόν, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ μέλη τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα ἐνεργήσωσι τὰ δέοντα πρὸς ἄρσιν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐμβάλει ὁλόκληρον τὴν νῆσον εἰς ἀμηχανίαν.» «Κατὰ τὰς ἀνωτέρω πληροφορίας, τὴν προσεχῆ Κυριακὴν θὰ ἐνεργηθῇ πάνδημον συλλαλητήριον, κατὰ τὸ ὁποῖον θὰ ἐκφρασθῇ ἡ εὐχὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μεριμνήσῃ περὶ τῶν ἀνωτέρω.» Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος τούτου, καὶ ἂν ἔλαβε γνῶσιν, τίνα μέτρα προτίθεται νὰ λάβῃ. Τῷ ὑπενθυμίζω δέ, ὅτι πέρυσιν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Τριανταφυλλᾶκος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐτροποποιεῖτο ὁ νόμος τῆς 24 Ἰουλίου 1899, ὁ ὁποῖος ἔχει ἐπιβάλει φορολογίαν εἰς τὰ πλοῖα τὰ προσορμιζόμενα εἰς τὸν λιμένα Λευκάδος καὶ τὰ μέλλοντα νὰ διαπλεύσωσι τὴν διώρυγα. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ὑποβάλῃ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, μὲ τροποποιήσεις τινάς, ἃς ἤθελε κρίνει ἀναγκαίας ἕνεκα τῆς σημερινῆς καταστάσεως ἐν Λευκάδι καὶ συνεπείᾳ ὑπομνημάτων τῶν διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν, ὑποβληθέντων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα παύσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις. Εἶμαι δὲ πεπεισμένος, ὅτι ἅμα ὡς μάθωσιν αἱ διάφοροι ἀτμοπλοϊκαὶ Ἑταιρεῖαι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐλαττώσεως τῆς διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1899 ἐπιβληθείσης φορολογίας, ὅλαι αὐταὶ αἱ δυσχέρειαι θέλουσιν ἀρθῆ.

§34Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Περὶ τοῦ ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἀπησχόλησε τὴν Βουλὴν ὁ κ. Βαλαωρίτης, ἔλαβον νομοσχέδιον συντεταγμένον παρὰ τῆς Λιμενικῆς Ἐπιτροπῆς Λευκάδος, τὸ ὁποῖον μάλιστα ἀπέστειλα καὶ πρὸς τὸν κ. Βαλαωρίτην καὶ πρὸς τὸν ἄλλον συνάδελφόν μας, ἵνα λάβωσι γνῶσιν. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πράγματι εἶναι ἀνάγκη ἐπείγουσα νὰ ψηφισθῇ.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον αὐτό;

§36Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Αὔριον θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν Βουλήν.

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ 20 νομοσχεδίων περὶ χορηγίας διαφόρων πιστώσεων ἀναπληρωματικῶν καὶ εἰδικῶν τῶν διαφόρων Ὑπουργείων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 153–171).

§38Δ. ΔΟΓΚΑΣ. Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὴν πληροφορίαν, ὅτι ἐξεδόθη ἔνταλμα συλλήψεως κατὰ τοῦ ἀστυνόμου τοῦ δήμου Ὀλυμπίων, περὶ τοῦ ὁποίου ἠκούσαμεν πρὸ ὀλίγου, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα Ἠλείας, ἂν τοιοῦτον ἔνταλμα ἐξεδόθη καὶ ποῦ ἀπεστάλη. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ὑποβάλῃ τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα, πίνακα ἐμφαίνοντα τὰς καταδικαστικὰς ἀποφάσεις κατὰ τοῦ αὐτοῦ ἐνωμοτάρχου, καὶ τὸν παρακαλῶ καὶ πάλιν νὰ τὸν ἐκτοπίσῃ ἐκεῖθεν.

§39ΚΥΡΙΑΚ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸν πίνακα θέλω ὄντως ὑποβάλει αὔριον. Ταυτοχρόνως πληροφορῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ὅτι ὑπεβλήθη καὶ Διάταγμα τοποθετήσεως ἀστυνόμου.

§40Δ. ΔΟΓΚΑΣ. Ἀλλὰ καὶ ἀστυνόμος ἂν τοποθετηθῇ ἐκεῖ, κύριε Ὑπουργέ, δὲν πρέπει ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὁ ἐνωμοτάρχης, νὰ μένῃ πλέον ἐκεῖ, ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος ἔχυσεν αἷμα! Παρακαλῶ ἐπίσης τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ συμπληρώσῃ τὸ Ἑλληνικὸν Σχολεῖον Κριεκουκίου, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦ λήγοντος ἤδη μηνὸς Φεβρουαρίου ἔμεινε μὲ μόνον τὸν σχολάρχην, Σχολεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον φοιτῶσι πλέον τῶν 150 μαθητῶν κατ’ ἔτος, ἐφέτος μάλιστα ἔχουσιν ἐγγραφῆ 150· λείπει ὁ διδάσκαλος τῆς Βʹ τάξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου.

§41ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐγγράφως παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, νὰ ὑποβάλητε τὴν σύστασίν σας.

§42Δ. ΔΟΓΚΑΣ. Μάλιστα.

§43Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Ἔχων, κύριοι Βουλευταί, τινὰς ἀπορίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς προσαγωγῆς τῶν ἐκθέσεων τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ εἰς τὴν Βουλήν, λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὴν ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον. Ὁ ἐξ Ἠλείας συνάδελφος κ. Κρεστενίτης ᾐτήσατο νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ ἐκθέσεις τοῦ Γεν. Ἐπιθεωρητοῦ κατὰ τὰς δύο τελευταίας ἐπιθεωρήσεις. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα, παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ τῷ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ προσαγάγῃ τῶν ἐκθέσεων τούτων, καθόσον αἱ ἐκθέσεις αὗται εἶναι προσωπικαὶ, καὶ ὡς προσωπικαὶ προσβάλλουσι τὸ γόητρον τῶν ἀτόμων, καὶ ἐκ τούτου δύνανται νὰ προκύψωσι σκάνδαλα.

§44Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ. Δὲν εἶπον τὴν λέξιν «προσβάλλουσι». Εἶναι ἰδική σας λέξις.

§45Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Λέγω, ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, μὲ τὴν ὁποίαν τὸ εἴπετε, κύριε Ὑπουργέ, χωρὶς νὰ θέλω νὰ διαστρέψω τίποτε... Καὶ ἡ Βουλὴ ἐφάνη, ὅτι σιωπηλῶς ἀπεδέχθη τὴν παράκλησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Καὶ θὰ ἐπειθόμην ὅτι καὶ πράγματι ἀπεδέχθη, ἐὰν ἡ συζήτησις δὲν ἐξηκολούθει κατόπιν, λαβόντος τὸν λόγον τοῦ ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ κ. Κουμουνδούρου. Ὁ ἀξιότιμος κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν λεχθέν, ὅτι αἱ ἐκθέσεις ἀπάδουσιν εἰς τὰ συμφέροντα τῶν προσώπων καὶ τῶν πραγμάτων, δημοσιευόμεναι διὰ τῆς Βουλῆς, δὲν εἶναι ἀληθὲς, καθόσον ἔχομεν ἄλλας περιπτώσεις παρομοίας φύσεως, καθ’ ἃς ἐγένετο γνωστόν, ὅτι αἱ ἐκθέσεις ἐπιθεωρητῶν ἐκοινοποιήθησαν καὶ ἐδημοσιεύθησαν διά τε τοῦ τύπου καὶ διὰ τῆς ὑπηρεσίας. Εἶναι ὄντως ἀληθές, ὅτι κατὰ τὴν προπαρελθοῦσαν ἐπιθεώρησιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἡ ὑπηρεσία ἐκοινοποίησε τὸ μέρος τῆς ἐκθέσεως τὸ ἀφορῶν τοὺς ἀξιωματικούς, καὶ ἐκεῖθεν ἐγνώσθη εἰς τὸ στράτευμα, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ κατέχουσιν ἕκαστος τὴν θέσιν, ἡ ὁποία ἀναφέρεται εἰς τὰς ἐγκυκλίους τῆς δημοσιεύσεως, ἤτοι ἄλλοι μὲν τούτων κρίνονται στάσιμοι, ἄλλοι δὲ προβιβάσιμοι. Τοῦτο δὲν προσέβαλε καθόλου τοὺς ἐπιθεωρηθέντας ἀξιωματικούς, διότι ἁπλῶς ἀνεφέρετο ἡ κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκετο ἕκαστος ἀξιωματικὸς ἀμέσως μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ οὐ μόνον δὲν ἔβλαψεν, ἀλλὰ πείθομαι, ὅτι καὶ ὠφέλησεν, ἐκ τῆς κατόπιν γενομένης ἐπιθεωρήσεως, τῆς ὁποίας τὸ ἀποτέλεσμα ἔμεινε μὲν τελείως ἄγνωστον, ἐγένετο ὅμως γνωστὸν διὰ τῶν τελευταίων προβιβασμῶν, καθόσον ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐκρίθησαν στάσιμοι κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος, ἐκρίθησαν προβιβάσιμοι καὶ ἐπροβιβάσθησαν βεβαίως διὰ τῶν τελευταῖον γενομένων προβιβασμῶν. Οἱ στάσιμοι τότε, ἔχοντες γνῶσιν ὅτι ἐκρίθησαν στάσιμοι ὑπὸ τοῦ κ. ἐπιθεωρητοῦ κατὰ τὸ προπαρελθὸν ἔτος, ἔσπευσαν καὶ ἐπεδόθησαν μετὰ θέρμης εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντός των, ἐμελέτησαν ἀρκούντως, καὶ ἐνθυμοῦμαί τινας ἐξ αὐτῶν εἰς τὸ πεδίον τοῦ Ἄρεως ἐδῶ, μετὰ τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ συνεξητάσθην, τοὺς ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, καὶ τοὺς ἐπαινῶ, διότι μοὶ ἔδωκαν ἀρκετὰ διδακτικὸν παράδειγμα, ὅτε, ἐξετασθέντες, ἀπταίστως ἀπήντησαν εἰς πάντα τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα τοῖς ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατεύματος, καὶ οὕτως οἱ ἀξιωματικοὶ αὐτοὶ ἐπανέκτησαν τὴν θέσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ εὑρίσκωνται, καὶ προήχθησαν, ἀμειφθέντες ἀρκούντως διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφεραν, καὶ διὰ τὴν ἱκανότητα, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξαντο. Ἀλλ’ αἱ δημοσιεύσεις αὗται εἶχον ἁπλῶς τὴν ἀναγγελίαν ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ εἶναι προβιβάσιμοι κατ’ ἐκλογήν, εἶναι προβιβάσιμοι κατ’ ἀρχαιότητα, εἶναι στάσιμοι. Ἄλλο τι δὲν ἐλέχθη, ἄλλο τι δὲν ἐμάθομεν. Διὰ ποίαν αἰτίαν ἕκαστος τῶν ἀξιωματικῶν ἔγεινε στάσιμος, ἐτηρήθη μυστικόν...

§46Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα. Καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα τὴν ἔκθεσιν.

§47Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. .. Διότι, ἐὰν τοῦτο ἐγίνετο γνωστὸν διὰ τῆς ἐγκυκλίου διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ, ἤθελε γεννήσει φοβερὰ σκάνδαλα, σημαντικώτατα σκάνδαλα, πρὸς βλάβην, πρὸς καταστροφὴν τοῦ στρατεύματος ὁλοκλήρου. Διότι γνωρίζετε, ὅτι καὶ ὁ στρατός, ὡς μία οἰκογένεια ἐργαζομένη, ἔχει ἐν ἑαυτῷ καὶ τὰ καλὰ καὶ τὰ κακά. Ὑπάρχουσι καλοὶ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι, ὅμως κατὰ τὸν ἰδιωτικὸν βίον δὲν διάγουσι καλῶς, καὶ ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι, καίτοι διάγουσιν ἄριστα ἐν τῷ κοινωνικῷ βίῳ, χωλαίνουσιν εἴς τινα μέρη τῆς στρατιωτικῆς, τῆς ἐπισήμου αὐτῶν θέσεως, καὶ δὲν κρίνονται ἄξιοι πρὸς προβιβασμόν. Ὑπάρχουσιν ἄλλοι, κατὰ τῶν ὁποίων ἐνηργήθη ἀνάκρισις, πολλοὶ ἄλλοι, διὰ τοὺς ὁποίους συνεστήθησαν Ἀνακριτικὰ Συμβούλια, καὶ ἐξετυλίχθησαν ἐκεῖ ὁλόκληροι οἰκογενειακαὶ ὑποθέσεις. Τί θὰ κάμωμεν αὐτὴν τὴν πληθώραν, τὴν πλησμονὴν τῶν δικογραφιῶν, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἔλθῃ ἐδῶ νὰ φωτίσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῆς δράσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο; Τίνα λόγον ἔχει ἡ προσαγωγὴ αὐτῶν; νὰ γεννήσωμεν ἐν τῇ Βουλῇ προσωπικὰ ζητήματα; Ἀλλὰ τὰ προσωπικὰ ζητήματα οὐδεμίαν σχέσιν, φρονῶ, ἔχουσι πρὸς τὴν Βουλήν. Ἡ Βουλὴ ἔχει σχέσιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐκείνη, πρὸς ἣν θ’ ἀποταθῶσι πᾶσαι αἱ ὑποδεέστεραι ἐξουσίαι. Οὐδεμίαν σχέσιν ἔχουσι πρὸς ἡμᾶς ἢ μόνον διὰ τῆς ὑπευθύνου Κυβερνήσεως.

§48Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§49Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν φρονῶ, ὅτι διὰ τοῦτο καὶ μόνον παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ μὴ εἰσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτήν. Καὶ ἐκτὸς τοῦ ὅτι σέβομαι τὰς γνώμας καὶ τὰς πεποιθήσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁμολογῶ, ὅτι οὗτος κατέχει ἐν τῷ στρατεύματι μίαν τῶν ἀρίστων θέσεων, πάντες δ’ ἀποβλέπουσι καὶ πρὸς αὐτόν, ὡς καὶ πρὸς ὀλίγους ἄλλους, ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ στρατεύματος, σέβομαι, λέγω, τὰς πεποιθήσεις του καὶ τὰς ἀκολουθῶ ἀβασανίστως πολλάκις· ὡς ἀντιπρόσωπος ὅμως καὶ ἐγώ, καὶ ἔχων γνώμην, λέγω ταύτην· ὅτι ὀρθότατα ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν νὰ τῷ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ προσαγάγῃ τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, δι’ οὓς λόγους ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργὸς ἐξέθηκε. Καὶ ἐζήτησεν ὁ ἐξ Ἠλείας βουλευτὴς κ. Κρεστενίτης τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος ἔκθεσιν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, λαβὼν τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἀκριβῶς ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ μὴ τὴν προσαγάγῃ. Ἡ ἔκθεσις περιέχει δύο μέρη. Τὸ πρῶτον μέρος εἶναι ὁ πίναξ ὁ συντασσόμενος διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, τασσομένους κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ προβιβασμοῦ· περιέχει τὰς ἰδιότητας τῶν ἀξιωματικῶν, ἀφ’ ἑνὸς μὲν εἰλημμένας ἐκ τῶν φύλλων ποιότητός των, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὰ κατὰ τὴν ἰδίαν γνώμην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στρατεύματος, καὶ οὐ μόνον τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ μεράρχου ἐπιθεωρητοῦ καὶ τοῦ ταξιάρχου, καὶ τοῦ διοικητοῦ τοῦ συντάγματος. Ἔχει πάντοτε τὸ καθῆκον πρὸς ἀπόδειξιν τῆς γνώμης του ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ἢ ὁ ἐπιθεωρητὴς μέραρχος νὰ ἐπισυνάψῃ καὶ πάντα τὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται ἡ κατάστασις αὕτη τοῦ ἀξιωματικοῦ, οἱαδήποτε καὶ ἂν ἦναι. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἐκθέσεως, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα, δι’ ὃ ἀπασχολεῖται ἡ Βουλή. Ἔχομεν ὅμως καὶ τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐκθέσεως, περιλαμβάνον ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὴν κατάστασιν τοῦ στρατεύματος...

§50Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πόθεν ἐλάβετε γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως; Εἴδετε αὐτήν, ἢ ὑποθέτετε ὅτι οὕτως ἔχει;

§51Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Εἶναι ὡρισμένη ἡ σειρὰ ἐν τῇ ἐκθέσει, αὐτοὶ δὲ εἶναι γνωστότατοι καὶ εἰς τοὺς ὁπλίτας τοῦ στρατοῦ, ὄχι εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς μόνον.

§52Β. ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Εἶναι τυπικὴ ἡ σειρά.

§53Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Λέγω, κύριε Μπακόπουλε, ὅτι ἄλλοτε, εἰς παλαιοτέρας ἐποχάς, ἐμανθάνομεν τὰς ἐκθέσεις καὶ τὸν τύπον ἀκόμη τῆς συντάξεως τῆς ἐκθέσεως καὶ τὰς λέξεις, ἃς ἔγραφεν ὁ ἐπιθεωρητής. Ἐξαιρετικῶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν ἐπιθεώρησιν οὐδεὶς τῶν ἀξιωματικῶν ἠδυνήθη νὰ μάθῃ καὶ ἐκ πόρρωθεν ἀκόμη ἔνδειξιν εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκεται. Ἄλλοτε ἐβλέπομεν τὰς ἐκθέσεις. Δὲν δύναται ν’ ἀλλάξῃ ὁ τύπος· εἶναι ἀνάλογος τῆς ἀνάγκης τοῦ στρατεύματος καὶ τοῦ προορισμοῦ τῆς ἐπιθεωρήσεως. Καὶ πρῶτον μὲν κατατάσσονται αἱ σκέψεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ αἱ σχετικαὶ μὲ τὰ πρόσωπα καὶ ἔπειτα αἱ σχετικαὶ μὲ τὰ πράγματα. Τὸ δεύτερον μέρος τῆς ἐκθέσεως, εἶπον, περιλαμβάνει τὴν κατάστασιν τοῦ στρατεύματος ὑπὸ ἔποψιν πειθαρχίας, ἐνδύματος, παραστήματος, τοποθετήσεως, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ὑφ’ ἣν κρίνει ὁ ἐπιθεωρητὴς ἀναγκαῖον νὰ καταστήσῃ γνωστὸν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς χώρας, ἵνα αὕτη, ἐν ἐπιγνώσει διατελοῦσα τῆς καταστάσεως ταύτης, φροντίσῃ περὶ τῆς βελτιώσεως αὐτῆς. Τὴν ἔκθεσιν ἐπεθύμουν νὰ τὴν ἴδω, διότι ὁ κ. ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴς ἐζήτησε τὴν ἔκθεσιν, ἵνα ἐκτιμήσῃ, προκειμένου νὰ συζητηθῶσιν ἐντὸς ὀλίγου τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, ἅτινα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλε, νὰ ἐκτιμήσῃ τὴν δρᾶσιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ τὴν ἔκθεσιν ταύτην, διότι ἐξ αὐτῆς δύναται νὰ κρίνῃ ἡ Βουλὴ τὴν δρᾶσιν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως καὶ μόνον.

§54Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τὴν εἰδικὴν ἔκθεσιν;

§55Α. ΣΤΥΜΦΑΛΙΑΔΗΣ. Τὴν εἰδικὴν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ στρατεύματος, ἀποχωρίζων τὸ μέρος ἐκεῖνο, τὸ περὶ τῶν προσώπων πραγματευόμενον... Νὰ εὐαρεστηθῇ, λέγω, νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἐκτὸς ἐὰν δηλώσῃ, ὅτι καὶ τοῦτο τὸ μέρος τῆς ἐκθέσεως δὲν δύναται ἄνευ ζημίας τῆς ὑπηρεσίας νὰ προσαγάγῃ, ἄνευ ζημίας ἐθνικῆς νὰ τὸ παρουσιάσῃ· ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἀποσύρω τὴν παράκλησίν μου· παρακαλῶ δηλαδὴ μετὰ τὴν δήλωσιν ταύτην νὰ θεωρηθῇ ἡ παράκλησίς μου ὡς μὴ ὑπάρχουσα. Πάντως ὅμως, ἐὰν δὲν γείνῃ ἡ δήλωσις, νὰ προσαχθῇ τὸ μέρος αὐτὸ τῆς ἐκθέσεως οὐ μόνον τῆς τελευταίας ἐπιθεωρήσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς προτελευταίας, καὶ ἐκείνης, ἥτις ἐγένετο πρὸ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διότι θέλω νὰ φωτισθῶ, ἂν ἀπὸ τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐκείνης τὰ προταθέντα μέτρα ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐθεραπεύθησαν αἱ ἀνάγκαι κατὰ τὰς ὑποδείξεις ἐκείνας, ἢ κατ’ ἄλλον τινὰ τρόπον, καθ’ ὃν ἔκρινεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ δυνηθῶ νὰ κρίνω ἀσφαλῶς πλέον τότε περὶ τῆς δράσεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ.

§56Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Διὰ νὰ μὴ μείνῃ ἐν ἀμφιβολίᾳ ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, δηλῶ, ὅτι δὲν θέλω καταθέσει τὴν ἔκθεσιν ταύτην.

§57Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἐζητήθη νὰ κατατεθῶσιν ἐκθέσεις, ἐζητήθη, διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ ἡ δρᾶσις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, διὰ νὰ ἴδωμεν ἂν εἰλικρινῶς ἐγένετο ἡ ἐκτίμησις περὶ τῶν προσώπων. Διὰ τοῦτο ἐζητήθη νὰ κατατεθῇ ἡ ἔκθεσις ἡ γενική, ὄχι ἡ εἰδική, περὶ τῆς ὁποίας ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, διότι ἡ εἰδικὴ ἔκθεσις ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἐὰν, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας, ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοὶ ἔχοντες πλημμελῆ τὸν βίον, ἱκανοὶ ὅμως εἰς τὸ στράτευμα, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐγκλημάτησαν καὶ περὶ αὐτῶν ὑπάρχωσι δικογραφίαι, ἐὰν ὑπάρχωσιν ἀξιωματικοί, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίαν κατηγορίαν ὄντες ὑπόδικοι εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, θέλω νὰ ἴδω, ἄν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν πάντα ταῦτα, θέλω νὰ ἴδω, ἂν ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκεν ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, δικαιολογεῖται...

§58Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἔκθεσιν ἐκτίθενται καὶ οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων χαρακτηρίζεταί τις ὡς στάσιμος;

§59Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Αὐτὸ ζητῶ νὰ μάθω.

§60Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ φωτισθῶμεν.

§61Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως. Θέλω νὰ ἴδω, ἂν εἰς τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἐπιθεωρητὴς εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, γινομένου λόγου περὶ τῆς ἱκανότητος τοῦ Α ἀξιωματικοῦ, αἰτιολογεῖται ἡ γνώμη τοῦ ἐπιθεωρητοῦ διὰ τὴν εἰς τὴν στασιμότητα μετάθεσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ αὐτοῦ. Θέλω λοιπὸν νὰ ἴδω, ἂν ἡ γνώμη αὕτη στηρίζεται ἐπὶ τῶν δεδομένων, δηλαδὴ ἐπὶ τοῦ φύλλου ποιότητος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Τοῦτον τὸν λόγον ἔχει ἡ προσαγωγὴ τῆς ἐκθέσεως. Δὲν εἶναι, διὰ νὰ ἴδωμεν μόνον, ἐὰν ὁ Α ἢ ὁ Β ἀξιωματικὸς κρίνεται στάσιμος, ἀλλὰ διὰ νὰ ἴδωμεν κατὰ τίνα τρόπον ὁ Α ἢ ὁ Β ἀξιωματικὸς κρίνεται στάσιμος ἢ θεωρεῖται προβιβάσιμος, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἀξιωματικὸς, κατὰ τοῦ ὁποίου ὑπάρχουσι δύο ἀποφάσεις Συμβουλίων καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἐνήργησε κατ’ αὐτοῦ τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποφάσεων, ἂν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἐπροβιβάσθη, χωρὶς νὰ γείνῃ ἐπιθεώρησις.

§62Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τίνα βαθμὸν ἔχει;

§63Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀντισυνταγματάρχου.

§64ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν τὸν ὀνομάζετε;

§65Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καρμπούνης.

§66Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι νέον!

§67Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶναι νέον ὡς πρὸς τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζετε, ὅτι, ὅτε τὸ πρῶτον ἐτέθη εἰς ἀργίαν ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς, ἐγένετο ἐπιθεώρησις, καὶ ὁ ἀμέσως ἀνώτερος αὐτοῦ, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἦτο προβιβάσιμος κατ’ ἐκλογήν.

§68Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἀμέσως μετὰ τὸν πόλεμον γενομένης;

§69Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπρόκειτο νὰ γείνωσι προβιβασμοὶ, καὶ ἀνεβλήθησαν. Ἦλθεν ἡ δευτέρα ἐπιθεώρησις, καὶ ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ἐθεωρήθη στάσιμος.

§70Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§71Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .. Καὶ μετὰ χρόνον, ὅτε ἐπανῆλθεν ἐξ ἀργίας ὁ ἀξιωματικὸς, χωρὶς νὰ παρουσιασθῇ εἰς ἐπιθεώρησιν, ἐγένετο ἀντισυνταγματάρχης!

§72Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Προσθέτω, ὅτι κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐπιθεωρήσεως ἐξετέλει περιοδείαν· περιώδευε μὲ τὸ Στρατολογικὸν Γραφεῖον.

§73Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τοιούτων τινῶν ἀντικειμένων ἤθελον νὰ μάθω, καὶ ἐκεῖθεν ἤθελον νὰ ἐκτιμήσω τὴν εἰλικρινῆ δρᾶσιν καὶ τὴν εἰλικρινῆ κατάρτισιν τῆς ἐκθέσεως ταύτης.

§74Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λέγετε, ὅτι δὲν ἐπεθεωρήθη. Πῶς ἐπροβιβάσθη; ἄνευ προτάσεως;

§75Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Βεβαίως, ἀφοῦ δὲν ἐπεθεωρήθη.

§76Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ποῖος τὸν ἐπροβίβασε;

§77Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπροβιβάσθη κατὰ τοὺς τελευταίους προβιβασμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο.

§78Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὁ Ὑπουργὸς ὑπέβαλε τὸ Διάταγμα τοῦ προβιβασμοῦ;

§79Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ποῖος ἄλλος παρὰ ὁ Ὑπουργός;

§80Β. ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Νὰ ζητήσητε νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὸ Εἰδικὸν Δικαστήριον ὁ Ὑπουργός.

§81Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν ἔχῃ οὕτω, βεβαίως. Δι’ αὐτὸ θέλομεν νὰ ἴδωμεν, τί συνέβη καὶ τί συμβαίνει, ὥστε ἐν ἐπιγνώσει τῶν πραγμάτων νὰ ἐκφέρωσι γνώμην οἱ κύριοι Βουλευταί. Καὶ εἶπον χθὲς, ὅτι, ἂν νομίζητε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διασαλευθῇ τὸ γόητρον τοῦ στρατοῦ καὶ τὸ κῦρος τῶν ἀξιωματικῶν, ἂς γείνῃ μυστικὴ συνεδρίασις. Τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν· εἶναι ἐθνικὸν τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ εἴπω, καὶ τοὺς ὁποίους κατόπιν παρακλήσεως δὲν λέγω σήμερον. Καὶ δικαίως μὲ παρεκάλεσαν νὰ μὴ εἴπω.

§82Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν περὶ μυστικῆς συνεδριάσεως.

§83Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν, Κύριοι, πρόκηται νὰ ἀποφασίσητε περὶ τῆς ὑπάρξεως ἢ μὴ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ὅπως ἐτέθη ἐκτὸς τῆς Βουλῆς τὸ ζήτημα, πρέπει νὰ κάμητε μυστικὴν συνεδρίασιν, καὶ νὰ προσαγάγῃ πάντα τὰ ἔγγραφα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ἐγὼ ἴσως, ὁ ὁποῖος εἶμαι τοσοῦτον ἀμείλικτος κατὰ τῆς ὑπάρξεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἐὰν ἴδω ὅτι εὑρίσκομαι ἐν τῷ ἀδίκῳ, ἔχω τὴν δύναμιν, ἔχω τὴν θέλησιν νὰ ὁμολογήσω ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ὅτι ἀδικῶ (εὖγε! εὖγε!), καὶ νὰ ἀποδώσω δίκαιον. Ἀλλ’ ἐὰν τοὐναντίον, θὰ ἀξιώσω ἐπ’ ὀνόματι τῆς Πατρίδος, ἡ ὁποία κινδυνεύει τὸν ἔσχατον κίνδυνον, νὰ ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§84Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι ἐπικρατεῖ σύγχυσις μεγάλη περὶ τὴν ἐκτύλιξιν τῶν γεγονότων. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ὡμίλησεν ἐπὶ πραγμάτων ἀνυπάρκτων, ὡμίλησεν ἐπὶ πραγμάτων, ὧν δὲν εἶχεν ἀκριβῆ γνῶσιν, διότι, ἂν ἐν τῇ μνήμῃ αὑτοῦ διετήρει ἀκέραιον τὸ κείμενον τοῦ νόμου καὶ τοῦ Διατάγματος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, δὲν θ’ ἀπεφαίνετο μετὰ τοσαύτης πεποιθήσεως, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν αὐθαιρέτως προήγαγεν ἀξιωματικὸν μὴ κεκτημένον τὰ προσόντα πρὸς προαγωγήν. Ἡ πρᾶξις αὕτη, γενομένη, εἶναι ἀντικείμενον Εἰδικοῦ Δικαστηρίου, ἀντικείμενον, διὰ τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ὑποβληθῇ πρότασις εἰς τὴν Βουλὴν περὶ παραπομπῆς τοῦ ὑπευθύνου Ὑπουργοῦ ἐπὶ παραβάσει ῥητῆς τοῦ νόμου διατάξεως, τοῦ νόμου δηλονότι περὶ προβιβασμῶν, καθ’ ὃν οὐδεὶς ἀξιωματικὸς προάγεται εἰς ἀνώτερον βαθμὸν, ἂν μὴ κέκτηται τὰ πρὸς τοῦτο ἀπαιτούμενα προσόντα. Καὶ ἐνταῦθα, Κύριοι, παρακαλῶ νὰ δώσητε μικρὰν προσοχὴν εἰς τὸν τρόπον τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ἐπιθεωρεῖ τὸ στράτευμα κατ’ ἐντολὴν τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἐν ὡρισμένῃ ἐποχῇ τοῦ ἔτους, ἣν προτείνει αὐτὸς ὁ ἴδιος Γενικὸς Ἐπιθεωρητής. Ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ἀποκομίζει τὰς ἐντυπώσεις τῆς ἱκανότητος, τῶν γνώσεων καὶ τῆς συμπεριφορᾶς τῶν ἀξιωματικῶν ἐκ τῆς ἐπιθεωρήσεως· οὐχ ἧττον λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν μερικῶν ἐπιθεωρήσεων, τῶν μεράρχων, τῶν ταξιάρχων καὶ τῶν συνταγματαρχῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι τελείως κατηρτισμέναι, καὶ δι’ ἐκθέσεων τῷ ὑποβάλλεται ἡ ἱκανότης καὶ ἡ συμπεριφορὰ ἑκάστου ἀξιωματικοῦ. Ὁ Γενικὸς Διοικητής, μετὰ τὸ πέρας τῆς ἐπιθεωρήσεως, οὐδὲν ἄλλο ἔχει καθῆκον, εἰμὴ νὰ ὑποβάλῃ πίνακα τῶν ἀξιωματικῶν τῶν κεκτημένων τὰ προσόντα, τῶν μὲν ἀνωτέρων κατ’ ἐκλογὴν, τῶν λοχαγῶν κατὰ τὸ ἥμισυ κατ’ ἐκλογὴν, καὶ τῶν ὑπολοχαγῶν καὶ ἀνθυπολοχαγῶν κατὰ σειρὰν ἀρχαιότητος, ἅτε μὴ λειτουργοῦντος τοῦ νόμου περὶ προβιβασμῶν τοῦ 1861, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ὑποδεεστέρους ἀξιωματικούς. Πίνακα λοιπὸν ὑποβάλλει ὁ Γενικὸς Διοικητὴς, καὶ τοῦτον ζητοῦσιν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, δύναται νὰ καταθέσῃ τὸν πίνακα τοῦτον, διότι ἐγὼ ἄλλοτε, ἔχων τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, ἐκοινοποίησα εἰς τὰ σώματα, ὅπως μὲ πληροφορήσωσι διὰ τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς ὑπὸ τὰς διαταγάς των περὶ τῶν προσόντων, ἅτινα ἕκαστος ἔχει, ὅπως προαχθῇ ἢ μὴ εἰς ἀνώτερον βαθμόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι αὐτὸς δὲν εὑρίσκει πρέπον τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάθεσιν τῶν λοιπῶν ἐγγράφων, καὶ ἐγὼ εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, δηλαδὴ διὰ τὰς ἐκθέσεις τῶν μεράρχων, ταξιάρχων καὶ συνταγματαρχῶν, διότι αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ περιέλθωσιν εἰς τὴν δημοσιότητα τὰ ἀντικείμενα τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, ἅτινα οἱ κανονισμοὶ ἐπιμελῶς ἀπαγορεύουσι νὰ περιέρχωνται εἰς τὴν δημοσιότητα. Νομίζω, ὅτι ὁ ἀντισυνταγματάρχης τοῦ ἱππικοῦ, περὶ οὗ ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, προήχθη ὑπ’ ἐμοῦ ὡς κεκτημένος τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, ὡς καὶ οἱ λοιποὶ πάντες.

§85Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χαίρω πολὺ, διότι ὁ στρατηγὸς καὶ πρώην Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κατώρθωσε νὰ μελετήσῃ τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, καὶ τὸ μάθημα, τὸ ὁποῖον τῷ ἐδόθη προχθὲς, τὸν ὠφέλησεν, ὥστε νὰ μελετήσῃ αὐτὸς ὁ εἰσηγητὴς τὸ νομοσχέδιόν του περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, καὶ τίνα καθήκοντα ἔχει ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, καὶ τί κάμνει ὁ στρατός. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόησε καλῶς, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κορινθίας πολὺ καλῶς ἐχώρισε τὴν ἔκθεσιν. Ἡμεῖς ζητοῦμεν τὴν ἔκθεσιν καὶ τὰ συναφῆ πρὸς αὐτὴν, δηλαδὴ ὅλα τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς, τὰ ὁποῖα ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς εἶχεν ὑπ’ ὄψει του, ἵνα κρίνωμεν καὶ ὅλη ἡ ἀνάπτυξις, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, εἰς αὐτὸ ἀπέβλεπε. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μᾶς δώσῃ ἀπάντησιν· ἡ νέα ἐπιθεώρησις ἤρξατο; καὶ ἂν ἤρξατο, τοῦτο ἐγένετο συνεπείᾳ διαταγῆς αὐτοῦ; διὰ νὰ κρίνωμεν ἐπὶ τέλους ποῖοι ἀναγινώσκουν, ποῖοι μελετῶσι τοὺς νόμους, καὶ ποῖοι δὲν μελετῶσιν αὐτοὺς καὶ δὲν ἐξετάζουσι, πῶς ἐκτελοῦνται οἱ νόμοι.

§86Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτήν. Ἐὰν καλῶς ἀντελήφθην, μὲ ἠρώτησεν, ἂν ἤρξατο ἡ ἐπιθεώρησις τῇ ἐμῇ διαταγῇ. Ἐγὼ δὲν διέταξα ἐπιθεώρησιν. Παρεκάλεσα νὰ ἀναβληθῇ ἡ διαταχθεῖσα παρασκευαστικὴ ἐπιθεώρησις.

§87Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπιθυμοῦμεν νὰ μάθωμεν τὸ ἀποτέλεσμα.

§88Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω δυσκολίαν χρονογραφικῶς νὰ σᾶς εἴπω, τί συνέβη. Μοὶ ἐζητήθη νὰ διατάξω τὴν ἕναρξιν τῆς ἐπιθεωρήσεως· ἐγὼ ἔκρινα, ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ. Ἐπληροφορήθην, ὅτι εἶχε διαταχθῆ ἡ ἕναρξις, καὶ ὅτι, ἐπὶ τῇ ἐμῇ διαταγῇ, ἀνεστάλη ἡ ἐπιθεώρησις τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἡ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ, ὡς καὶ ἡ τοῦ ὑγειονομικοῦ σώματος. Ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὰς προπαρασκευαστικὰς ἐπιθεωρήσεις τῶν μεράρχων, ἀγνοῶ τί περὶ τούτου διετάχθη.

§89Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αἱ ἐπιθεωρήσεις τῶν μεράρχων πρέπει νὰ ἀρχίζωσι τῇ διαταγῇ τοῦ Ὑπουργοῦ.

§90Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ δὲν διέταξα ἐπιθεωρήσεις.

§91Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Οὐδεμία ἀμφιβολία, ὅτι ἡ κατάστασις τοῦ στρατεύματος εἶναι δυσάρεστος, καὶ ἐκ τοῦ πατριωτισμοῦ ἡμῶν ἐξαρτᾶται νὰ τὴν ἐπαναφέρωμεν ἐκεῖ, ὅπου πρέπει νὰ ἵσταται. Ἐγὼ, Κύριοι, διετέλεσα μέραρχος, καὶ βεβαιῶ, ὅτι ἤμην λίαν εὐχαριστημένος, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διοικῶ τὴν Γʹ Μεραρχίαν, ἀλλὰ δὲν εὑρισκόμην εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς μου, διότι πραγματικῶς διετέλουν ἐπὶ κεφαλῆς μόνον τριῶν ἢ τεσσάρων λόχων, δηλαδὴ ἐν συνόλῳ 300 ἀνδρῶν ἐν Μεσολογγίῳ, καὶ διὰ τοῦτο, ὅτε μοὶ ἐπροτάθη ἡ ὑποψηφιότης διὰ τὴν ἐκλογὴν Ἀττικῆς, τὴν ἐδέχθην, μόνον καὶ μόνον ὅπως ἐν τῇ Βουλῇ εὕρω εὐκαιρίαν νὰ ὑπηρετήσω τὸ στράτευμα. Τούτου ἕνεκα λαμβάνω συχνὰ τὸν λόγον, οὐχὶ πρὸς ἐπίδειξιν, ἀλλ’ ἵνα λύω ἀπορίας, ἐφ’ ὅσον, ἐννοεῖται, ἡ μάθησις, ἣν ἔχω, μοὶ ἐπιτρέπει τοῦτο, ἵνα ἦσθε εἰς κατάστασιν, ὅταν δίδητε τὴν ψῆφόν σας περὶ νομοσχεδίων ἀφορώντων τὸ στράτευμα, νὰ δίδητε ταύτην ἐν γνώσει, ὅτι θὰ ὠφελήσητε τὸ στράτευμα πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους, καὶ δὲν θὰ τὸ βλάψητε πρὸς βλάβην τοῦ ἔθνους. Ὁ λόγος εἶναι σήμερον περὶ ἐπιθεωρήσεως, καὶ ἂν, ὡς γίνεται αὕτη, ὠφελεῖ τὸ στράτευμα, ἢ τὸ βλάπτει. Λοιπὸν θὰ συμφωνήσω εἰς πολλὰ μετὰ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, καὶ τὴν συμφωνίαν μου ταύτην θὰ τὴν βασίσω ἐπὶ πραγμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ πείσουν ὑμᾶς, ὅτι ἐκεῖνος καὶ ἐγὼ ἔχομεν δίκαιον νὰ λέγωμεν ὅ,τι λέγομεν. Ἡ σειρὰ τῆς ἐκτελέσεως τῆς ἐπιθεωρήσεως εἶναι ἡ ἑπομένη. Διατάσσεται ἡ ἔναρξις τῆς ἐπιθεωρήσεως ὑπὸ τῶν μεράρχων, καὶ μετὰ τὴν ἐκτέλεσιν ταύτης γίνεται ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὁ μέραρχος λοιπὸν ἐκτελεῖ τὴν ἐπιθεώρησιν, ὡς ἐγὼ ἐπανειλημμένως ἐξετέλεσα ταύτην, καὶ εἶμαι εἰς κατάστασιν νὰ σᾶς διαφωτίσω, κατὰ τὸν ἑπόμενον τρόπον· ἐν πρώτοις θὰ ζητήσῃ τὰς προτάσεις τῶν διοικητῶν τῶν σωμάτων, ἐπικεκυρωμένας ὑπὸ τῶν διοικητῶν τῶν Ταξιαρχιῶν, καὶ ἐπ’ αὐτῶν θὰ βασισθῇ, ἵνα κάμῃ τὰς κρίσεις του, καὶ ἐπιβεβαιώσῃ ταύτας κατόπιν ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἐξετάζων τοὺς ἀξιωματικοὺς θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς. Κατὰ τὰς ἐπιθεωρήσεις, τὰς ἐκτελεσθείσας μέχρι τοῦδε, ἠκολουθήθη ἡ ἑπομένη σειρά. Ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς ἄμεσον συνάφειαν μὲ τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ γνωρίζει καλῶς αὐτοὺς, εἶναι ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματος, ἤτοι ὁ σωματάρχης. Μετὰ ταῦτα ἔρχεται ὁ ταξίαρχος, ὅστις εἰς τὸ πεζικόν, ὅπως εἶναι τὰ πράγματα σήμερον, εἶναι αὐτὸς ὁ διοικητὴς τοῦ συντάγματος. Ὁ μέραρχος λοιπόν, μελετῶν τὰς προτάσεις τοῦ διοικητοῦ τοῦ σώματος, ἐπικεκυρωμένας ὑπὸ τοῦ διοικητοῦ τῆς Ταξιαρχίας, παρατηρεῖ ἂν εἶναι σύμφωνοι μὲ τοὺς χαρακτηρισμοὺς τοῦ φύλλου ποιότητος τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ ἂν λόγου χάριν ἀξιωματικός τις χαρακτηρίζηται ὡς μέθυσος, ὁ μέραρχος θὰ παρατηρήσῃ εἰς τὸ φύλλον ποιότητος τοῦ ἀξιωματικοῦ, πόσας ποινὰς ἐπέβαλεν ὁ διοικητὴς τοῦ σώματος εἰς αὐτὸν τὸν ἀξιωματικὸν διὰ τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει, νὰ μεθύσκηται· καὶ ἂν οὐδεμία ποινὴ ἐμφαίνηται διὰ μέθην, καὶ ἐν τούτοις χαρακτηρίζηται ὁ ἀξιωματικὸς ὡς μέθυσος, τότε τοῦτο σημαίνει, ὅτι βεβαίως ὁ διοικητὴς τοῦ σώματος δὲν ἐξετέλεσεν εὐσυνειδήτως τὸ καθῆκόν του, καὶ ὅτι ἐπιπολαίως ἐχαρακτήρισε τὸν ἀξιωματικὸν ὡς μέθυσον, καὶ ἑπομένως ὁ διοικητὴς οὗτος πρέπει νὰ τιμωρηθῇ. Αὐτὸ ἀπαιτοῦσιν οἱ στρατιωτικοὶ κανονισμοὶ, αὐτὸ ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη. Ἀφοῦ βλέπετε λοιπὸν ἐπὶ τίνων βάσεων ἐκτελεῖται ἡ ἐπιθεώρησις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ παραξενεύηταί τις, ὅταν βλέπῃ ἕνα ἀξιωματικὸν χαρακτηριζόμενον ὡς προβιβάσιμον ὑπὸ τοῦ σωματάρχου, ὑπὸ τοῦ ταξιάρχου, ὑπὸ τοῦ μεράρχου, νὰ χαρακτηρίζηται οὗτος κατόπιν ὡς στάσιμος ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ; Δὲν ἔχει τότε δίκαιον ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς νὰ ἀγανακτῇ καὶ νὰ βεβαιοῖ, ὅτι ἠδικήθη, ἀφοῦ ὁ σωματάρχης, ὁ ὁποῖος τὸν βλέπει καθ’ ἑκάστην, τὸν θεωρεῖ προβιβάσιμον, καὶ τοιοῦτον τὸν χαρακτηρίζουσιν ὅ τε ταξίαρχος καὶ ὁ μέραρχος, νὰ ἔρχηται κατόπιν, καθ’ ὑπόθεσιν, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, ὁ ὀλιγώτερον ὅλων γνωρίζων αὐτὸν, καὶ νὰ τὸν χαρακτηρίζῃ ὡς στάσιμον; Βεβαίως ὁ ἀξιωματικὸς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ τότε, ὅτι ἠδικήθη. Καὶ γνωρίζετε ὅτι οὐδὲν ἕτερον κινεῖ εἰς ἀγανάκτησιν τὸ ἄτομον, ὅσον ἡ ἀδικία. Διὰ τοὺς λόγους λοιπὸν τούτους πρέπει νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα μεθ’ ὅλης τῆς προσοχῆς, διότι διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἄλλοτε, ἐπειδὴ ἐγένοντο αὐθαιρεσίαι ἐπὶ τῆς προαγωγῆς τῶν ἀξιωματικῶν, ἐψηφίσθησαν οἱ νόμοι περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ περὶ προβιβασμῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξασφαλίζουσι τὰ δικαιώματα τοῦ ἀξιωματικοῦ. Ὁ τελευταῖος οὗτος νόμος, ὁ περὶ προβιβασμῶν, σχετίζεται σήμερον μὲ τὴν ἐπιθεώρησιν, καὶ κατὰ συνέπειαν, ἀφοῦ ἐψηφίσθη νόμος περὶ ἐξασφαλίσεως τῶν δικαιωμάτων τῶν ἀξιωματικῶν, φρονῶ, ὅτι δὲν πρέπει ὁ νόμος οὗτος νὰ καταστρέφηται διὰ μιᾶς αὐθαιρέτου ἐπιθεωρήσεως. Οὗτος ὁ λόγος μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, ἵνα ἀναφέρω τὴν σειρὰν τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ καταστήσω ὑμᾶς προσεκτικοὺς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα εἰσήχθησαν καὶ θὰ εἰσαχθῶσι, καὶ τὰ ὁποῖα ἴσως τροποποιηθῶσι κατὰ τὴν συζήτησιν.

§92Γ. ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας συνάδελφον ἔφερεν εἰς τὸν λόγον ἡ προσπάθεια νὰ δικαιολογήσῃ τ’ ἀποτελέσματα τῆς τελευταίας ἐπιθεωρήσεως. Ἰσχυρίσθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἡ κατάστασις τῆς στασιμότητος τῶν ἀξιωματικῶν—ἣν ὅμως ἐγὼ δὲν ἀναγνωρίζω, ὡς ὑπ’ οὐδενὸς νόμου προβλεπομένην— εἶναι ἐπανορθωτικὴ, εἶναι δηλαδὴ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται ὁ ἀξιωματικὸς νὰ βελτιώσῃ ἑαυτὸν γενικῶς, νὰ συμπληρώσῃ τὰς γνώσεις του καὶ νὰ βελτιώσῃ τὸν χαρακτῆρά του· δὲν ἐδίστασε μάλιστα καὶ παραδείγματα νὰ ἐπικαλεσθῇ πρόσφατα, ἅτινα ἠρύσθη, παραστὰς εἰς τὴν τελευταίως ἐνεργηθεῖσαν ἐπιθεώρησιν, καθ’ ἣν οἱ ἄλλοτε κηρυχθέντες στάσιμοι εὑρέθησαν ἱκανώτατοι! Παράδοξος ἡ θεωρία αὕτη τῇ ἀληθείᾳ! Εἰς ἐμὲ ἐπιτραπήτω νὰ ἔχω ὅλως ἀντίθετον γνώμην. Φρονῶ, ὅτι ὁ χρόνος τῆς στασιμότητος εἶναι χρόνος ἀπογοητεύσεως, χρόνος καταπτώσεως ἠθικῆς τοῦ ἀτόμου. Καὶ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἄλλως, ὅταν ἀξιωματικὸς παραμείνας στάσιμος βλέπῃ νὰ προάγωνται ἄλλοι νεώτεροί του; Τοῦτο, Κύριοι, ἀντίκειται εἰς αὐτὰ τὰ αἰσθήματα τοῦ ἀνθρώπου, κατὰ μείζονα δὲ λόγον εἰς τὰ τοῦ στρατιώτου, οὗτινος καταργεῖται τὸ ἐγώ. Ἀλλ’ ἐπεξέτεινε τὰς σκέψεις του ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἠθέλησε νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ ἄγνωστον καὶ μυστηριῶδες τῶν ἐκθέσεων πλήρως δικαιολογεῖται· ἰσχυρίσθη δ’ ὅτι δὲν πρέπει νὰ γίνηται γνωστὸν τὸ περιεχόμενον αὐτῶν, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ γνωρίζωσιν οἱ ἄλλοι ἀξιωματικοὶ τὴν αἰτίαν, δι’ ἣν ἐτέθη εἰς στασιμότητα εἷς συνάδελφός των. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν θὰ γνωρίζῃ ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος, τί δέον νὰ βελτιώσῃ, ἀφοῦ δὲν γνωρίζει διατὶ ἐθεωρήθη στάσιμος. Ἐτέθη εἰς στασιμότητα λόγῳ ἀνικανότητος; ἐτέθη εἰς στασιμότητα λόγῳ ἐλλείψεως στρατιωτικῆς ἀνατροφῆς; λόγῳ ἑτέρων ἐλαττωμάτων; Πῶς δύναται νὰ διορθωθῇ αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος, ἀφοῦ δὲν γνωρίζει, τί τοῦ κατηγοροῦσι;—καίτοι, ἐπαναλαμβάνω, ἂν καταστῇ δυνατὸν νὰ βελτιώσῃ τὴν κατάστασίν του, ἀσφαλῶς τότε θὰ ἔχῃ καταστρέψει τὸ ἠθικόν του. — Ἀξιωματικός, οὗτινος κατὰ τρόπον τοιοῦτον θίγεται ἡ φιλοτιμία, μόνον ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ στρατεύματος δύναται νὰ παραμένῃ εἰς τὰς τάξεις του. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὕδρας συνάδελφος, δὲν γνωρίζω, τί ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ, ἀναπτύξας τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνεργοῦνται αἱ ἐπιθεωρήσεις καὶ ὑποβάλλονται αἱ ἐκθέσεις. Ἐγὼ οὐδὲν προσῆψα κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐπιθεωρήσεων· ἐζήτησα ἁπλῶς τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐκθέσεων, καὶ εἰς τὴν προσαγωγὴν αὐτῶν ἐμμένω, διότι ἐπ’ αὐτῶν θέλω νὰ συζητήσω ἐν ἐκτάσει. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ ἡ φιλοτιμία τῶν στρατιωτικῶν μας διὰ τῆς προσαγωγῆς τῶν ἐκθέσεων. Ὅπως καὶ χθὲς εἶπον, δὲν πρέπει νὰ φοβῆται τὸ φῶς ἡ ἀλήθεια, οὐδὲ εἶναι ὀρθὸν ἐπὶ ἀγνώστου στηριζόμενοι ν’ ἀποφαινώμεθα· πρέπει νὰ ἔχωμεν ἐνώπιόν μας τὰ πράγματα, καὶ ἐπ’ αὐτῶν βασιζόμενοι ν’ ἀποφανθῶμεν.

§93ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Πολλοὺς ἔχω λόγους, κύριε Πρόεδρε, νὰ σέβωμαι τὸν ἀξιότιμον στρατηγὸν καὶ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφον. Ἐπὶ τῆς ὅλης ἐκτυλίξεως τῆς σειρᾶς τῶν ἐπιθεωρήσεων, τῶν ὑπὸ τοῦ κανονισμοῦ προβλεπομένων καὶ διαγεγραμμένων, ἔχω νὰ ἐκφέρω μερικὰς παρατηρήσεις, ὅσον ἀφορᾷ τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐπιθεωρήσεων μέχρι τοῦ τέλους τῶν ἐπιθεωρήσεων τῶν ὑπὸ τῶν μεράρχων, καὶ τὸ δεύτερον στάδιον τὸ ἐπέκεινα τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς λαβούσης χώραν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Βεβαίως, ἐὰν δεχθῶμεν, ὅτι ἐκ μέρους τῶν καθηκόντων τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐθεωρεῖτο ὡς ἀπόρροια καὶ ὡς παραδεδεγμένον τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λάβῃ, τουτέστιν, ἐὰν ὁ διοικητὴς τοῦ σώματος ἔχῃ τὴν δεῖνα γνώμην, ἣν ἀκολουθεῖ ἢ ἔχει καὶ ὁ ταξίαρχος καὶ τὴν ὁποίαν ἔχει καὶ ὁ μέραρχος, ἐὰν ἅπασαι αὐταὶ αἱ γνῶμαι ἦναι ὑποχρεωτικαὶ ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἐὰν ἦναι ἀπόρροια ἀναμφισβητήτου ἀποτελέσματος, ἔχομεν ἀμέσως τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ δεύτερον στάδιον, τὸ ὁποῖον πάντοτε ἐκτυλίσσεται καὶ λαμβάνει χώραν, ἐξ αὐτῆς τῆς γνώμης, ἐξ αὐτῶν τῶν ἀποτελεσμάτων, τῶν ἀμέσως ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν ἀσκήσεων λαμβανομένων. Ὡς πρὸς τὸ στάδιον τοῦτο, ἔχω νὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου.

§94Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἵνα μὴ ματαιοπονῆτε, εἶπον ἐγώ, ὅτι συσχετίζονται αἱ μερικαὶ ἐργασίαι, δηλαδὴ ὅτι ἅπασαι αἱ πράξεις τοῦ διοικητοῦ τοῦ σώματος, ἅπασαι αἱ πράξεις τοῦ ταξιάρχου καὶ ἅπασαι αἱ πράξεις τοῦ μεράρχου συσχετίζονται μὲ τὸ φύλλον ποιότητος τῶν ἀξιωματικῶν. Λοιπὸν δὲν δύναται οὔτε ὁ διοικητὴς τοῦ σώματος, οὔτε ὁ ταξίαρχος, οὔτε ὁ μέραρχος νὰ χαρακτηρίσῃ τὸν ἀξιωματικὸν ἄλλως πως ἀφ’ ὅ,τι τὸ φύλλον ποιότητος ἀποδεικνύει. Διότι, ἐὰν ὁ σωματάρχης, λόγου χάριν, ἐχαρακτήρισε τὸν ἀξιωματικὸν ὡς στάσιμον, διότι ἦτο ἀμαθὴς, διότι δὲν ἐγνώριζε τὰ καθήκοντά του, δὲν ἐγνώριζε τὰ γυμνάσιά του, πρέπει νὰ φανῇ πόσας ποινὰς ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς ὑπέστη, ἐπιβληθείσας ἀπὸ τὸν σωματάρχην ἢ τὸν ταξίαρχον ἢ ἄλλον τινὰ διὰ τοιαύτην αἰτίαν· καὶ ἂν δὲν ἐπεβλήθησαν ποιναὶ διὰ τοιαύτην αἰτίαν κτλ., βεβαίως τότε ὁ σωματάρχης ἢ ὁ ταξίαρχος ἢ ὁ μέραρχος κακῶς ἐχαρακτήρισαν τὸν ἀξιωματικόν, καὶ τότε ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐπεμβαίνει, κατὰ τὴν ἐπιθεώρησίν του, ἵνα ἐπανορθώσῃ τὸ ἀδίκημα. Σᾶς δίδω τὴν ἐξήγησιν αὐτὴν, ὅτι δηλαδὴ πᾶσα πρᾶξις τοῦ σωματάρχου, τοῦ ταξιάρχου, τοῦ μεράρχου πρέπει νὰ ἔχῃ μίαν βάσιν ὡρισμένην, καὶ ἑπομένως πρέπει πάντοτε νὰ λαμβάνηται ὑπ’ ὄψιν τὸ φύλλον ποιότητος τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§95ΑΘ. ΖΕΡΒΑΣ. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι ἐγὼ, ἐὰν ἤμην σωματάρχης καὶ ἐπέβαλλον ποινὰς εἰς τὸν ἀξιωματικὸν Α διὰ τὴν δεῖνα αἰτίαν, εἰς τὸν Β διὰ τὴν ἑτέραν αἰτίαν καὶ δι’ αἰτίας ἐν συνόλῳ μὴ σχετιζομένας μὲ τὸ στάδιον, τὸ ὁποῖον ἔχετε διὰ τὴν προαγωγὴν τοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ τὰς ποινὰς ταύτας δὲν εὑρίσκω πολλοῦ λόγου ἀξίας καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτῶν ἔχω τὴν γνώμην ὅτι, ἐὰν ὑποστῇ ὁ Α ἀξιωματικὸς μίαν ποινὴν, διότι ἐβράδυνε νὰ ἔλθῃ εἰς τὸν στρατῶνα δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας, καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ἀξιωματικὸν ἐπεβλήθη ἑτέρα ποινὴ, διότι ἐτιμώρησεν ἀδίκως ἕνα στρατιώτην, δὲν εἶναι αἱ ποιναὶ αὗται φύσεως τοιαύτης, ὥστε νὰ χαρακτηρισθῇ ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος στάσιμος. Λοιπὸν θέλω νὰ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι αἱ ἐπιβληθεῖσαι ποιναὶ δὲν εἶναι τὸ ἀπαύγασμα, τὸ τελικὸν σημεῖον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θέλει στηρίξει τὴν γνώμην του ὁ Γεν. Ἐπιθεωρητὴς δι’ ἀπολύτου ἀτομικῆς διαγνώσεως, ποριζομένης ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἐπὶ τοῦ πεδίου τῶν ἀσκήσεων καὶ τοῦ παρελθόντος τοῦ ἀξιωματικοῦ.

§96Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρατηρεῖτε εἰς ποῖον κυκεῶνα εἰσήλθομεν! Ἐξορκίζω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἐξορκίζω αὐτοὺς, ὡς τοὺς ἐξώρκιζον καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τοῦ πολέμου, ἵνα εἰς μυστικὴν συνεδρίασιν συνέλθωμεν. Δὲν πρόκειται περὶ παρωνυχίδος, πρόκειται περὶ ζητήματος σοβαροῦ. Πολλοὶ ἀπέδωκαν εἰς ἐμὲ προσωπικὸν ζήτημα· εἶμαι πολὺ ὑπεράνω τῶν προσωπικῶν ζητημάτων. Ἂς μάθωσι πάντες οἱ κ.κ. Βουλευταὶ, διότι ἐπιθυμῶ πρὸ πάντων νὰ μὲ ἐκτιμῶσι καὶ ἔπειτα νὰ μὲ ἀγαπῶσιν, ἂς μάθωσιν, ὅτι πάντες μὲ ἐπίεζον νὰ μείνω εἰς τὸν στρατὸν, αὐτὸς ὁ ἀξιότιμος κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας καὶ ὅλοι οἱ συνάδελφοί μου, μέχρι τοῦ τελευταίου ἀξιωματικοῦ, ἀλλὰ δὲν κατεδέχθην νὰ μείνω, διότι ἐτρώθην καιρίως. Καὶ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς πρέπει πρὸ πάντων νὰ ἦναι φιλότιμος· ὅταν ἀπολέσῃ τὴν φιλοτιμίαν, εἶναι μηδέν. Ἐπὶ τὰ πράγματα, κύριε Πρόεδρε. Πρέπει νὰ προσαχθῶσιν αἱ ἐκθέσεις. Σέβομαι τὴν γνώμην τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ καὶ στενωτάτου φίλου μου, ἀλλὰ τὸν παρακαλῶ, τὸν ἐξορκίζω εἰς τὸν πατριωτισμόν του, νὰ τὰς προσαγάγῃ· ἐπαναλαμβάνω δὲ, ἐπειδὴ δὲν πρέπει ὁλόκληρος ἡ Ἑλλὰς νὰ λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐν ταῖς ἐκθέσεσι, πρέπει ἡ ἐθνικὴ ἀντιπροσωπεία νὰ λάβῃ γνῶσιν· διότι τίς ἄλλως θὰ δικάσῃ τοὺς ὑπὸ κατηγορίαν ἀξιωματικοὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ; Ἐγὼ δὲν ζητῶ τίποτε· χαίρω, διότι μοὶ ἐδόθη ἡ ἐλευθερία νὰ ὁμιλῶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι συνήθισα νὰ λέγω τὰ σῦκα σῦκα καὶ τὴν σκάφην σκάφην. Σέβομαι καὶ ἐκτιμῶ τοὺς Ἕλληνας δημοσιογράφους, διότι εἰς τὴν κρισιμωτέραν στιγμὴν τῆς ζωῆς μου ὅλοι ἐτάχθησαν ὑπὲρ ἐμοῦ, καὶ δέχομαι ὅ,τι ἄλλο λέγουσιν· εἶναι κρίσεις, αἱ ὁποῖαι ἀφορῶσιν αὐτοὺς καὶ μόνον. Ἐπαναλαμβάνω τὰ πράγματα. Πρῶτον εἶναι ἡ κατάστασις σήμερον τοῦ δυστυχοῦς ἀρχιάτρου κ. Χριστοφόρου. Εἶναι θαῦμα, ὅτι δὲν μὲ ἔφεραν καὶ ἐμὲ εἰς τὴν κατάστασιν νὰ παρίσταμαι ἀπόπληκτος, διότι ἠδυνάμην νὰ πάθω ἀποπληξίαν, ὅτε εἰς τὰ λουτρὰ τῆς Ὑπάτης ἔμαθον, ὅτι ἤμην στάσιμος! Εὐτυχῶς ἡ συμπάθεια τῶν ἀξιωματικῶν ἡ ἐκδηλωθεῖσα πρὸς ἐμὲ, ἀπὸ τοῦ Βασιλέως μέχρι τοῦ κατωτάτου ἀξιωματικοῦ, μὲ ἔσωσεν· ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἠδυνάμην νὰ παραμείνω εἰς τὸν στρατόν. Σεῖς γνωρίζετε, ὅτι ἐπέταξα τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ ἀειμνήστου Βούλγαρη, ὅτε ἤμην ἐν ἡλικίᾳ 28 ἐτῶν, διότι δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ἀνθρώπων, οἵτινες ἕρπουν, οἵτινες ἐκλιπαροῦν· ἤμην τότε νεαρὸς, καθ’ ὅλην τὴν σημασίαν τῆς λέξεως. Οὐδέποτε προεκάλεσα οὐδένα, οὐδέποτε προεκλήθην, οὐδέποτε προσέβαλόν τινα, οὐδέποτε προσεβλήθην. Διέρχομαι τὰς ἀγυιὰς τῆς πόλεως καὶ ἐν στολῇ καὶ ἄνευ στολῆς, καὶ παραμερίζω, ἵνα διέλθωσιν οἱ πολῖται· οὐδέποτε ἠνώχλησα κανένα, οὐδὲ συνήθισα νὰ σπαθίζω ἢ νὰ ῥαβδίζω κατὰ τῶν πολιτῶν. Ἐπαναλαμβάνω καὶ διαβεβαιῶ, ὅτι ὅσα διαδίδονται δὲν προέρχονται ἀπὸ τὴν αἴθουσαν ταύτην, προέρχονται ἀπὸ διαφόρους ἄλλας ἐκδόσεις. Ὁ ἐπίατρος κ. Νικολαΐδης εἶχεν ὅλα τὰ προσόντα, ὡς ἀνέφερεν ὁ στρατηγός μου, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ ὁποίου ἐπολέμησε, καὶ ὁ εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς, ὁ γενικὸς ἀρχίατρος, τὸν ἐθεώρησε κατ’ ἐκλογὴν προβιβάσιμον· ἐν τούτοις ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς τὸν ἐθεώρησε στάσιμον δὶς κατ’ ἐπανάληψιν! Ἀπαντήσατε!

§97Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀνήκω εἰς τὴν στρατιωτικὴν οἰκογένειαν· ἀλλ’ ἐὰν κρίνω ἐκ τῶν διαφωνιῶν, αἵτινες ὑπάρχουσιν ἐν τῷ μικρῷ κύκλῳ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν τιμηθέντων ὑπὸ τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων των διὰ τῆς ἀποστολῆς αὐτῶν ἐνταῦθα, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι κατ’ εὐφημισμὸν καλοῦνται οἱ εἰς τὸν στρατὸν ἀνήκοντες Στρατιωτικὴ οἰκογένεια. Διότι μεταξὺ τῶν τεσσάρων ἢ πέντε ἀξιωματικῶν, οἵτινες ἠγόρευσαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀναφυέντος τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἠκούσαμεν τόσας γνώμας, ὅσοι ἦσαν οἱ κ.κ. ἀξιωματικοὶ Βουλευταί, οἱ ἀγορεύσαντες. Καὶ εἴδομεν, ὅτι ἄλλη ἦτο ἡ γνώμη τοῦ στρατηγοῦ καὶ βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας κ. Τσαμαδοῦ, ἄλλη ἡ γνώμη τοῦ ἀξιοτίμου ἀνθυπιλάρχου καὶ βουλευτοῦ ἐξ Ἄργους κ. Καρπετοπούλου· ἄλλη ἦτο ἡ γνώμη τοῦ σεβαστοῦ στρατηγοῦ καὶ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Σμολένσκη, καὶ ἄλλη ἦτο ἡ γνώμη τοῦ βουλευτοῦ Μεγαλοπόλεως λοχαγοῦ κ. Ζέρβα. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχω τὴν εἰδικότητα ἐπὶ τοῦ θέματος, ὡς μὴ ἀνήκων εἰς τὴν στρατιωτικὴν οἰκογένειαν, ἔχω ὅμως τὸ καθῆκον, ἀνήκων εἰς τὴν ἀντιπροσωπείαν τοῦ ἔθνους, νὰ ἐγείρω τὴν φωνήν μου κατὰ τοῦ ἀτόπου, τὸ ὁποῖον διαπράττεται, τὸ ὁποῖον βλάπτει καὶ τὸ ζήτημα, καὶ τοὺς δημιουργήσαντας τὸ ζήτημα, καὶ ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ καὶ διότι βλάπτει πολὺ περισσότερον τὸ στράτευμα, τὴν πειθαρχίαν αὐτοῦ. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος, Κύριοι, νὰ λάβω τὸ θυμιατήριον εἰς τὰς χεῖρας, ἵνα ὑμνολογήσω οἱονδήποτε, καὶ καθῆκον παντὸς ἀντιπροσώπου τοῦ ἔθνους, εἰσερχομένου ἐνταῦθα, εἶναι νὰ ῥίψῃ τοῦτο ἐκτὸς τοῦ περιβόλου, νὰ τὸ ἀναρτήσῃ εἰς μίαν γωνίαν ἀργοῦν. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐκεῖνοι, οἵτινες, φέροντες τὴν τιμίαν στολὴν καὶ τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ, εἰσῆλθον ἐνταῦθα, δὲν ἀπέβαλον καὶ τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσι πρὸς τὸ στράτευμα, καὶ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔχουσι πρὸς τοῦτο. Καὶ πείθομαι μὲν, ὅτι ἐκ πνεύματος ἀληθοῦς συμφέροντος πρὸς τὸν στρατὸν λαμβάνουσι τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ φλέγοντος τούτου ζητήματος, ἀλλὰ μοὶ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ διαφωνήσω ὡς πρὸς τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ πορίζομαι, τὰ ὁποῖα τὸ πλεῖστον μέρος τῆς Βουλῆς, τὸ πλεῖστον μέρος τοῦ ἔθνους πορίζεται ἐκ τῶν τοιούτων συζητήσεων. Τί εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὑπῆρξε τὸ ἔναυσμα εἰς τὴν φλέγουσαν ταύτην κατάστασιν ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος; ἐζητήθη, κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως ἡ κατάθεσις διαφόρων ἐκθέσεων, ἤτοι ἐκθέσεων τῆς Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ. Εἶμαι συντεταγμένος πρὸς τοὺς φρονοῦντας ὅτι ἡ ἀλήθεια ἀείποτε πρέπει ν’ ἀποκαλύπτηται. Καὶ ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ σεβαστὸς στρατηγὸς κ. Σμολένσκης ἔλεγεν, ὅτι, ὅταν κατηγορηθῇ, θὰ ἀποκαλύψῃ πολλὰ πράγματα, εἶπον, ὅτι αἱ ἀποκαλύψεις, ὁσάκις στηρίζωνται ἐπὶ τῆς ἀληθείας, εἶναι ἀείποτε ὠφέλιμοι, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη κατηγορίας, ἵνα προβῇ εἰς τὴν ἀποκάλυψιν τῆς ἀληθείας, ἥτις ἀσφαλῶς θὰ ἦναι ὠφέλιμος εἰς τὸ στράτευμα.

§98Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, τὸν λόγον.

§99Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκεῖνος, ὅστις εἶχε τὴν τόλμην νὰ ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἐχθρὸν εἰς τὰ πεδία τοῦ Ρεβενίου καὶ τοῦ Βελεστίνου, βεβαίως δὲν θὰ ἀπέβαλλε τὴν τόλμην, ἵνα ἐκθέσῃ πρὸς τὸ ἔθνος ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα μόνον κατ’ αὐτοῦ κατηγορία, εἶπε, θὰ τὸν ἀναγκάσῃ νὰ εἴπῃ. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ ζητημάτων ὑποπιπτόντων οὐχὶ μόνον εἰς τὴν στρατιωτικὴν ἐπιστήμην, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν στοιχειώδη λογικὴν καὶ τὴν ἀντίληψιν τὴν ἐθνικὴν, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ καυχᾶται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ πλειότερον τοῦ ἄλλου, ἓν ὀφείλει εἰς ταῦτα νὰ πρυτανεύῃ, ἡ σύνεσις, καὶ ἡ ἔρευνα, ἀλλ’ ἡ ἀπαθὴς ἔρευνα, τῶν ζητημάτων, ἡ μηδὲ ἐκ συμφέροντος μηδὲ ἐκ συμπαθείας μηδὲ ἐκ πνεύματος στενῶς στρατιωτικοῦ ἀπορρέουσα. Καὶ ὅτε ἤκουσα τὴν αἴτησιν περὶ καταθέσεως ἐγγράφων, ἀνεμνήσθην, ὅτι πέρυσι λογομαχία ὀξυτάτη ἔλαβε χώραν μεταξὺ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου καὶ ἐμοῦ, ἐμοῦ ἐπιμένοντος ὅτι ὕπνωσε τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν ἀπὸ τοῦ 1897, ἀπὸ τοῦ ὀνείδους τοῦ πολέμου ἐκείνου μέχρι τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς ληξάσης Συνόδου τῆς Βουλῆς, καὶ συνεστήθησαν μόνον ἐπιτροπαὶ καὶ ἐζητήθησαν ἐκθέσεις. Καὶ ἠκούσθη ἰσχυρὰ ἡ φωνὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, λέγοντος, ὅτι αὐτὸ ἔβλαπτε τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ. Ἔβλαπτε τὰ συμφέροντα τῶν φυγάδων, ἀπήντησα ἐγὼ τότε, ἂν ὑπῆρχον φυγάδες ἐν τῷ κύκλῳ τῶν ἀξιωματικῶν, ἂν ὑπῆρχον φυγάδες ἐν τῷ στρατῷ, ὅστις ὑπεχώρησε μέχρι τῶν Θερμοπυλῶν. Ἀλλὰ μὴ ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπονοοῦνται διὰ τούτων, δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸ στράτευμα, δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὸ ἔθνος; Ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἐκείνων, καὶ ἂν μὲ ἀκούετε, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἑσπέραν ταύτην μὴ συμφωνοῦντα εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ὁ λόγος εἶναι διότι ἐπείσθην, ὅτι, ἐὰν σήμερον, ὡς τὰ πράγματα ἔχουσιν, ὑπάρχουσί τινες, καὶ μεταξὺ τούτων ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις διστάζει εἰς τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων, ὀφείλω νὰ σέβωμαι τὴν γνώμην τούτου, ὡς εἰδικωτέρου περὶ ταῦτα, καὶ διότι, ὡς θεὶς τὸν δάκτυλον ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων, εἶναι κρεῖττον παντὸς ἄλλου εἰς θέσιν νὰ κρίνῃ ποῖα θὰ ἦναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης πανδήμου γνώσεως τούτων καὶ ἐκείνων, τῶν ἀπλύτων ἐν ἑνὶ λόγῳ. Ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐγενόμην κάτοχος μαθημάτων, τὰ ὁποῖα μόνα εἶναι ἐπαρκῆ, ἵνα μετάσχωμεν τῆς συζητήσεως ταύτης. Ὅτε ἠγόρευεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, διέκοψα καὶ ἠρώτησα αὐτόν, ἂν ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐν τῷ χαρακτηρισμῷ ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, κρινομένου ὡς προβιβασίμου ἢ κρινομένου ὡς στασίμου, ὑπάρχει αἰτιολογία, ἂν ὑπάρχουσι τὰ γεγονότα, οἱ χρωματισμοί, διὰ τῶν ὁποίων δίδεται ἡ εἰκὼν τοῦ στασίμου ἢ ἡ εἰκὼν τοῦ προβιβασίμου. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου ἀνήγειρε τοὺς ὤμους του, καὶ μοὶ εἶπε κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὅτι ἀγνοεῖ. Ἀλλὰ, καθ’ ὅσον ἐπληροφορήθην, ἡ ἔκθεσις αὕτη, ἡ ἀφορῶσα εἰς τὰ ζητήματα τῶν προσώπων, διότι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὰ πράγματα νομίζω ὅτι ὀλιγώτερον ἀτυχῶς ἐνδιαφέρει ἡμᾶς, ἐνῷ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον θὰ ὠφέλει περισσότερον ἡμᾶς, θὰ ἦτο ἡ γνῶσις τῶν πραγμάτων, τίς ἡ κατάστασις τοῦ ὁπλισμοῦ, τῶν ἐνδυμάτων, τῆς ἐπιμελητείας, τοῦ ὑλικοῦ ἐπὶ τέλους τοῦ πολέμου, ἡ ἔκθεσις, λέγω, τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἐδημοσιεύθη, καὶ ἔχει ἕνα ἁπλοῦν πίνακα τῶν ἀξιωματικῶν, οὐχὶ τῶν κηρυσσομένων στασίμων, ἀλλὰ τῶν ἀξιωματικῶν τῶν κηρυσσομένων ὡς δυναμένων νὰ προβιβασθῶσιν. Ἡ σιωπὴ περὶ τῶν ἄλλων ἐνδεικνύει, ὅτι οὗτοι δὲν ἐκρίθησαν ὡς προβιβάσιμοι. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἐπορίσθην ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης καὶ ἐκ πληροφοριῶν ἄλλων, εἶναι, ὅτι οὐδεμία ἐκ τῶν ἐκθέσεων περιλαμβάνει οὐδὲ δύναται νὰ περιλάβῃ τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων κηρύσσεταί τις ἀξιωματικὸς στάσιμος.

§100Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀκριβέστατα.

§101Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἦναι ἀληθές, εἰς τί θὰ ὠφελήσῃ τὴν Βουλὴν, εἰς τί θὰ χρησιμεύσωσιν αἱ ἐκθέσεις εἰς ἡμᾶς, συζητήσοντας μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, αὔριον ἢ μεθαύριον, τὸ νομοσχέδιον τὸ περιλάλητον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ Στρατηγίας, συζητήσοντας περὶ τῆς δικαίας ἢ τῆς ἀδίκου, τῆς ἀληθοῦς ἢ τῆς πεπλανημένης δράσεως τοῦ κ. Γενικοῦ Διοικητοῦ; Εἶπεν ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ στρατηγὸς κ. Σμολένσκης,—καὶ εἶναι μέγα τὸ κῦρος τῶν λόγων του—ὅτι ὄντως εἶναι δυνατόν τις νὰ ἐκπλαγῇ, ὅταν βλέπῃ ἀπὸ τῆς κατωτάτης βαθμίδος, τοῦ λοχίου, τοῦ λοχαγοῦ, τοῦ ταγματάρχου, τοῦ συνταγματάρχου, τοῦ ταξιάρχου, τοῦ μεράρχου, τοῦ εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ μίαν γνώμην ἀμέριστον περὶ τῆς ἀξίας ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, καὶ νὰ ἔρχηται εἶτα ἡ ἔκθεσις τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ κηρύσσοντος στάσιμον τὸν ἀξιωματικόν. Βεβαίως δύναταί τις νὰ ἐκπλαγῇ ἐκ τούτου· ἀλλὰ θὰ σύρῃ ἀσφαλὲς συμπέρασμα, ὅτι ἀδικία ἐπῆλθε; Καὶ ἀγνοοῦμεν ὅτι μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, εἴτε συνταγματικοῦ εἴτε ἀντισυνταγματικοῦ, —τοῦτο θέλομεν συζητήσει, ὅταν τὸ νομοσχέδιον ἔλθῃ κατὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἰς συζήτησιν—ἀφ’ ἧς στιγμῆς τηλικαύτη ὄντως εὐθύνη ἐδόθη, ὡς μὴ ἔδει, Ὑπουργικὴ, ποῦ ἐστράφη τὸ στράτευμα, ἀπὸ τοῦ κατωτέρου μέχρι τοῦ ἀνωτέρου, εἰς πᾶσαν ἀδικίαν, εἰς πᾶσαν παρεκτροπὴν ἀναφερόμενον; Πρὸς τὸν Γεν. Διοικητήν. Εἶναι ἄρα ἐνδεχόμενον, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἀγνοῇ ὁ λοχαγὸς, ὁ ταγματάρχης, ὁ συνταγματάρχης, ὁ ταξίαρχος, ὁ μέραρχος, ὁ εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς, νὰ ἀγνοῇ μίαν περικοπὴν τοῦ βίου τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ τοῦ κοινωνικοῦ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ καὶ νὰ τὴν γνωρίζῃ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς, καὶ νὰ ἐπιβάλλῃ τὸν χαρακτηρισμὸν τοῦ στασίμου διὰ μίαν περίοδον ἑνὸς ἢ δύο ἐτῶν ὡς ποινὴν διὰ τὸ παράπτωμα τοῦτο. Ἐγὼ, Κύριοι, ἤμην ἐκ τῶν θρηνησάντων διὰ τὸ γεγονὸς, ὅτι περιῆλθεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, ὁ ἱππότης ἀξιωματικὸς, εἰς τὴν κατάστασιν τῆς στασιμότητος, διότι ὄντως προσεβάλλετο ἡ κοινὴ ἀντίληψις, καὶ ἐπεθύμουν νὰ παρουσιάζετο ἡ ἔκθεσις, ἵνα ἴδω, διὰ τίνα λόγον δὲν ἐκηρύχθη προβιβάσιμος οὗτος. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας, νὰ γείνῃ μυστικὴ συνεδρίασις, ἵνα μὴ φανῇ, ὅτι ἐκ προσωπικῶν λόγων ἤγειρε τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ φλέγον ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, κατὰ γνώμην, ἡ ὁποία εἶναι μὲν σεβαστὴ καὶ ἣν ἀποκρούω μὲ τὸ θάρρος τῶν ἰδεῶν, τὸ ὁποῖον ἔχω ἀείποτε, χωρὶς νὰ τρέχω τὸν κίνδυνον νὰ παρεξηγηθῶ, οὐδὲ διὰ νὰ εὐχαριστήσω οἱονδήποτε, οὐδὲ διὰ νὰ πικράνω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἠλείας, λέγω ὅτι ἡ πρότασις αὕτη, καθ’ ὃν τρόπον ὑπερήφανον ἐγένετο, ἀλλ’ ἀντιτιθέμενον πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀποστολὴν, διότι καὶ Βουλευτὴς τυγχάνων δὲν ἀπέβαλε τὴν ἰδιότητα τοῦ Ἕλληνος ἀξιωματικοῦ, ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης μοὶ ὑπηγόρευσε τὴν σκέψιν, μήπως ἆρά γε ὁ λόγος ὁ ἀόριστος, ὁ μυστηριώδης, ὁ ἀσύλληπτος, ἕνεκα τοῦ ὁποίου δὲν ἀνεγράφη ἐν τῷ πίνακι τῶν προβιβασίμων, εἶναι ἡ νόσος, ἥτις ἀτυχῶς μαστίζει τὸν Ἑλληνικὸν στρατὸν, ἡ νόσος τῆς ἀντιπειθαρχικότητος; Καὶ λέγω, Κύριοι, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη, γινομένη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, μοὶ ὑπομιμνήσκει τὸ νομοσχέδιον τὸ ἐθνικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὥριζεν, ὅτι δὲν ἦτο ἡ θέσις τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ στρατοῦ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀτυχῶς ἡ ἐλευθερία τοῦ πολιτεύματος εἶναι τοιαύτη. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἀποτεινόμενος πρὸς ὑμᾶς, οὐχὶ χάριν τῆς τάξεως μόνον τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ καὶ χάριν τοῦ συμφέροντος τοῦ Κοινοβουλίου, τὸ ὁποῖον διασαλεύεται διὰ τῶν τοιούτων συζητήσεων, ἀποτεινόμενος πρὸς ὑμᾶς, πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς, οἵτινες εἶναι τεταγμένοι φρουροὶ τῶν Νόμων καὶ τῶν συμφερόντων τοῦ Κράτους καὶ τῶν συμφερόντων ἐκείνων, οὓς ὑπονοεῖ ἑκάστοτε ἡ συζήτησις αὕτη, διότι ταυτίζονται τὰ συμφέροντα ἐκείνων πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, ἀποτεινόμενος πρὸς ὑμᾶς, παρακαλῶ νὰ ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν ταύτην νὰ γένηται τὸν κατάλληλον χρόνον, ἀφοῦ πρῶτον ὅλαι αἱ γνώσεις ἡμῶν ἀρτιώτεραι γένωνται, καὶ προσκομισθῶσιν ὅλα τὰ μέσα, ὥστε οὔτε νὰ παρεξηγηθῇ οὔτε νὰ ἐκτραπῇ ἡ συζήτησις. Διότι ἐγὼ ἐνόμισα διὰ μίαν στιγμήν, καθόσον δὲν ἐγένετο ἡ δέουσα ἐξήγησις ἀμέσως, ἐνόμισα, ὅτι συνέβη ἄλλο τι, παράχορδον καὶ ἀντισυνταγματικόν, ὅτι ἠπείθησέ τις ὁπωσδήποτε εἰς τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἠρωτήθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν ἀνεστάλη ἡ ἐπιθεώρησις, καὶ ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι γενήσεται αὕτη ἐναντίον τῆς γνώμης του. Προκαλῶ νὰ δοθῇ σαφὴς δήλωσις ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τούτου, ἵνα μὴ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία ἔχωσιν ἕνα ἔτι λόγον πρὸς τὴν ἀγωνίαν, ἥτις τὰς συνέχει ἀπὸ ἡμερῶν ἕνεκα τοῦ ἀναφυέντος στρατιωτικοῦ ζητήματος, τοῦ ἐκραγέντος ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης εἰς ποικιλίαν ἐκμεταλλεύσεως. Ἀφέθη νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εὑρέθη ἀντιμέτωπος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀσεβῶν πρὸς τὰς ἐκ τοῦ νόμου ὑποχρεώσεις του. Εἶναι ἀληθὲς τοῦτο; — Διότι τοῦτο εἶναι τὸ συγκινῆσαν πάντας. Ὁ νόμος, Κύριοι, περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ἐν τῷ ἄρθρῳ 9 λέγει, ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δύναται νὰ ἐκτελῇ κατὰ βούλησιν—κατὰ βούλησιν—ἐπιθεωρήσεις τοῦ συνόλου ἢ τμήματος στρατοῦ, ἔτι δὲ νὰ διατάσσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τούτων διὰ τῶν μεράρχων ἢ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἕτερον ἄρθρον, τὸ 11, ὁρίζει, ὅτι τὰς λεπτομερείας θέλει ὁρίσει Βασιλικὸν Διάταγμα. Τὸ δὲ Βασιλικὸν Διάταγμα, τὸ ἐκδοθὲν μετὰ τὸν νόμον τοῦτον, ἐν ἄρθρῳ 27 λέγει: «Ὁ Γεν. Διοικητὴς ἐκτελεῖ κατὰ βούλησιν, ὁσάκις κρίνῃ ἀναγκαῖον, ἐπιθεωρήσεις τακτικάς, περιοδικὰς καὶ ἐκτάκτους τοῦ συνόλου ἢ τμημάτων τοῦ στρατοῦ, σωμάτων, καταστημάτων κλπ. Δύναται νὰ διατάσσῃ τὴν ἐκτέλεσιν ὁμοίων ἐπιθεωρήσεων διὰ τῶν μεράρχων, τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ καὶ διὰ τοῦ παρ’ αὐτῷ Γεν. Ἀρχιάτρου.» Ἔχομεν ἐνταῦθα ἑπομένως μίαν κατὰ βούλησιν δυναμένην μόνον νὰ ἐνεργηθῇ ἐπιθεώρησιν, κατὰ τοὺς τρόπους, τοὺς ὁποίους ὁρίζει τὸ ἄρθρον. Ἔχομεν ἔτι τὸ ἄρθρον 29 ὁρίζον, ὅτι «Γενικὴ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ ἐκτελεῖται ἅπαξ τοῦ ἔτους ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τῇ προτάσει τοῦ Γεν. Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ.» Τὸ δὲ ἄρθρον 31 λέγει: «Πρὸ πάσης Γενικῆς ἐπιθεωρήσεως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ διατάσσει τακτικὴν ἐπιθεώρησιν, ἐκτελουμένην ὑπὸ τῶν μεράρχων κλπ.» Ἐρωτῶ, περὶ τίνος ἐπιθεωρήσεως πρόεκειτο; πρόεκειτο περὶ τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως, ἣν ὁρίζει τὸ ἄρθρον 29 καὶ ἥτις διατάσσεται ὄντως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, πάντοτε κατὰ πρότασιν τοῦ Γεν. Διοικητοῦ; Εἶναι πραγματικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δύναται εὐχερῶς νὰ λύσῃ. Διότι, ὡς ἀντιλαμβάνομαι, πρόκειται περὶ τακτικῆς ἐπιθεωρήσεως διατασσομένης πρὸ πάσης γενικῆς ἐπιθεωρήσεως κατὰ τὸ ἄρθρον 31, ἐνεργουμένης ὑπὸ τῶν μεράρχων καὶ εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν, ἔνθα οὐδεμιᾶς διαταγῆς ἢ ἀδείας τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἀνάγκη. Ποῦ ἑπομένως ἡ ἔλλειψις εὐλαβείας πρὸς τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Ἡ Γενικὴ Διοίκησις δύναται νὰ ἐκτελῇ τὰς προκαταρκτικὰς ταύτας τακτικὰς ἐπιθεωρήσεις ἐλευθέρως. Ἐδόθη ἡ γενικὴ ἀπόλυτος ἄδεια διὰ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου. Ἐδόθη διὰ τοῦ ἄρθρου 31 τοῦ Β. Διατάγματος. Ἀλλὰ διὰ νὰ λυθῇ τὸ μέγα τοῦτο ζήτημα, ἂς προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἵνα πεισθῆτε περὶ τίνος ἐπιθεωρήσεως πρόκειται. Κύριοι, θὰ καταλήξω μὲ μίαν ἔκκλησιν, ὅτι πρέπει μετὰ μείζονος προσοχῆς νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιαύτας συζητήσεις, διότι δι’ αὐτῶν διασαλεύεται ἡ πειθαρχία τοῦ στρατοῦ, ἡ ὑπόληψις τοῦ στρατοῦ, διασαλεύεται τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ, καὶ φοβοῦμαι μήπως μὲ τὴν συζήτησιν ταύτην καὶ μὲ ἄλλας συζητήσεις ὑποδαυλιζομένας καὶ ἐκ τῆς πεπλανημένης γνώμης τοῦ ὅτι κἄτι τι ἐναντίον τοῦ Συντάγματος συνετελέσθη, φοβοῦμαι μήπως, ἀντὶ νὰ ἐποικοδομήσωμεν στρατόν, συγκλονήσωμεν ἐκ βάθρων τὰ λείψανα τοῦ ὑπολειφθέντος στρατοῦ, καὶ μὴ, σπείροντες τοιαύτας συζητήσεις, δρέψωμεν πρῶτοι ἡμεῖς ἀκάνθας, καὶ θερίσωμεν θυέλλας ἐθνικὰς καὶ κοινωνικάς.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, πρέπει ὄντως νὰ σταματήσῃ ἡ συζήτησις, οὐχὶ διότι δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψει τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα πραγματεύονται περὶ τῶν κατὰ τὸ παρελθὸν γενομένων ἐπιθεωρήσεων ἢ περὶ τῆς ἐπιθεωρήσεως, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ γείνῃ νῦν, ἀλλὰ διότι νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις αὕτη ἐξετάθη ὑπὲρ πᾶν δέον, οὐχὶ διότι ἀφῄρεσε πολὺν χρόνον ἀπὸ τὰς ἐργασίας ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ διότι μᾶς εἰσήγαγεν εἰς θέματα, περὶ ὧν ἐγὼ ἀμφιβάλλω ἂν ἔχωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἐξετάζωμεν καὶ ν’ ἀποφαινώμεθα. Ἐν ἄλλῳ χρόνῳ, ὅτε ἐτύγχανον ὡσαύτως Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐπερωτήσεις τοιαῦται ἐγένοντο παρὰ Βουλευτοῦ στρατιωτικοῦ, ὁ ὁποῖος κατόπιν ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ αἱ ἐπερωτήσεις αὗται ἐγίγνοντο τότε διὰ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν, ἣν ἐνήσκησεν ὁ τότε Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κατ’ ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ. Δὲν ὤκνησα νὰ παρατηρήσω τότε εἰς τὸν ἐπερωτῶντα, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπερωτᾶν δὲν ἐκτείνεται μέχρι τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας τοῦ προϊσταμένου τοῦ στρατοῦ. Ποῖον δὲ ἡ συζήτησις αὕτη, ἡ σήμερον γιγνομένη, ἔχει ἀντικείμενον; Τί σκοποῦμεν συζητοῦντες; Ψηφίζομεν, Κύριοι, νομοσχέδιον, καὶ ἐνασκοῦμεν νομοθετικὴν ἐξουσίαν; ἐξετάζομεν τὰς λεπτομερείας αὐτοῦ; ἐξετάζομεν τὰς ἀνάγκας τοῦ στρατοῦ, καὶ σκεπτόμεθα νὰ δώσωμεν ψῆφον ὑπὲρ ἢ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου; Ἢ ἐπερωτῶμεν τὴν νομοεκτελεστικὴν ἐξουσίαν διὰ παραβάσεις τῶν νόμων, εἰς ἃς αὕτη περιέπεσεν; Ἐγὼ δὲν βλέπω ὅτι εἴμεθα οὔτε ἐπὶ τοῦ ἑνὸς θέματος οὔτε ἐπὶ τοῦ ἄλλου· διότι, ἂν ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἡ συζήτησις τῶν ἐκθέσεων ἐπιθεωρήσεων σκοπεῖ ν’ ἀποκαλύψῃ παρανομίας, αἵτινες ἐπράχθησαν, αὗται ἐπράχθησαν κατὰ τὸ παρελθόν; ἢ ἐπράχθησαν παρ’ ἡμῶν σήμερον; Ἂν ἐπράχθησαν κατὰ τὸ παρελθόν, εὐθύνονται οἱ Ὑπουργοὶ τῆς περιόδου ἐκείνης, ἡ δὲ πολιτικὴ εὐθύνη τῶν Ὑπουργῶν τῆς περιόδου ἐκείνης ἐσταμάτησε τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ὁ Βασιλεὺς ἐσχημάτισεν ἄλλο Ὑπουργεῖον, καθ’ ἣν ἐδέχθη τὴν παραίτησιν τῶν Ὑπουργῶν ἐκείνων. Ἡ ἀντικατάστασις τῶν Ὑπουργῶν δηλοῖ, ὅτι δὲν ἀπολαύουσι τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Κοινοβουλίου καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης τοῦ Βασιλέως, ἐνῷ αἱ ἐπερωτήσεις αἱ πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς, αἱ σκοποῦσαι τὴν εὐθύνην αὐτῶν τὴν πολιτικὴν, ἔχουσι σκοπὸν νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν νὰ ἀφαιρέσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της ἀπὸ τοὺς Ὑπουργοὺς, ἢ νὰ πείσωσι τὸ Στέμμα περὶ τούτου. Ἀλλ’ οἱ Ὑπουργοὶ ἐκεῖνοι δὲν εἶναι ἐπὶ τῶν ὑπουργικῶν ἑδωλίων, δὲν πρόκειται νὰ συντελέσωσιν, ἵνα μειωθῇ ἡ ἐμπιστοσύνη εἴτε τοῦ Κοινοβουλίου εἴτε τοῦ Βασιλέως πρὸς αὐτούς. Ἂν δὲ πρόκηται περὶ παραβάσεως νόμου, καὶ πρόκηται νὰ ἐνασκήσωμεν ποινικὴν εὐθύνην, ἂς ὑποβληθῇ πρότασις περὶ συστάσεως ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Καὶ ὄντως ποῖος ὁ σκοπὸς τῆς ζητήσεως τῶν ἐκθέσεων; Τί ἐπρόκειτο ν’ ἀποδειχθῇ; ὅτι αἱ κατὰ τὸ παρελθὸν γενόμεναι ἐπιθεωρήσεις δὲν παρήγαγον πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν πιστὰ ἀποτελέσματα εὐθυκρισίας, εὐθύτητος ἢ ἀμεροληψίας; Τοῦτο σκοπεῖ ἡ ζήτησις ἐκθέσεων ἐπιθεωρήσεως; Ἀλλ’ εἴμεθα ἡμεῖς εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσωμεν καὶ κρίνωμεν τὴν ἐκτίμησιν, ἥτις ἐγένετο ἐπὶ τῶν πορισμάτων τῆς ἐπιθεωρήσεως τῆς γενομένης πρὸ ἐτῶν; Ὄχι! Οὐ μόνον διότι δὲν ἤμεθα κατὰ τὸν χρόνον ἐκεῖνον, ἀλλὰ διότι ἡ Βουλὴ οὐδεμίαν δικαιοδοσίαν ἔχει νὰ ἀσχολῆται, ἵνα ἐξετάζῃ, ἂν οἱ προϊστάμενοι καλῶς ἐξετίμησαν τὰ τῆς διαγωγῆς καὶ ἐκπληρώσεως τῶν καθηκόντων τῶν ὑφισταμένων. Ἂν τότε ἐγένοντο ἀδικίαι, ἂν τότε συνέβησαν κακαὶ ἐκτιμήσεις, ἐσφάλλετο ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις δὲν προσέφυγεν εἰς ὅλα τὰ νόμιμα μέτρα, ἵνα προλάβῃ τὰ ἀδικήματα, ἢ γενόμενα νὰ τὰ θεραπεύσῃ. Ἀλλὰ ταῦτα παρῆλθον· τίς ἐξ ὑμῶν δὲ νῦν δύναται, ἀναγινώσκων τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιθεωρήσεως, νὰ ἀποφανθῇ, ἂν ἡ ἐκτίμησις, ἡ τότε γενομένη, ἦτο ὀρθὴ ἢ ὄχι; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ συζήτησις ἐξετάθη πέραν τῶν ὁρίων, τὰ ὁποῖα οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ διαγράφουσι διὰ τὴν ἐνάσκησιν τῶν δικαιωμάτων ἑκάστης τῶν πολιτειακῶν ἐξουσιῶν. Ἐὰν ζητῶνται ἔγγραφα, διὰ νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι αἱ διατάξεις τοῦ ὑποβληθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου εἶναι ὀρθαὶ, πείθομαι ὅτι δύνανται τὰ φῶτα ταῦτα νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ἐνάσκησιν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, εἰς τὴν ὁποίαν θέλομεν προβῆ ὅταν ἐπιλαβώμεθα τῆς συζητήσεως τῶν στρατιωτικῶν νομοσχεδίων. Ἀλλὰ τώρα, πρὶν ἢ ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς ἐπ’ αὐτῶν συζητήσεως, νὰ προβαίνωμεν εἰς ἐρεύνας καὶ μελέτας, καὶ νὰ ἐπιζητῶμεν νὰ ἐξελέγξωμεν τὴν πολιτείαν τῶν ἐν τοῖς διαφόροις βαθμοῖς καὶ σταδίοις ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, οἵτινες δὲν εἶναι ὑπεύθυνοι ἐνώπιον ἡμῶν,—διότι ὑπεύθυνος διὰ τὰς παραβάσεις αὐτῶν εἶναι ὁ Ὑπουργὸς—ἀναμιγνυόμεθα, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, εἰς ἔργα τῆς Διοικήσεως, τὰ ὁποῖα ἀνάγονται εἰς τοὺς διαφόρους Ὑπουργοὺς, οἵτινες διὰ τοῦτό εἰσιν ὑπεύθυνοι ἐπὶ τούτοις. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ σταματήσωμεν. Αἱ γνῶμαι, τὰς ὁποίας ἔχω περὶ τῶν στρατιωτικῶν πραγμάτων, εἶναι γνωσταί· περιττὸν δὲ νὰ τὰς δηλώσω σήμερον εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ἡ Βουλὴ ἤκουσε πολλάκις αὐτὰς, καὶ τὰς γνωρίζουσι πάντες· αἱ γνῶμαι αὐταὶ δὲν ἐπηρεάζουσιν ἐμὲ, ἐξ ἐναντίας μοὶ ἐπιβάλλουσι τὸ καθῆκον νὰ προσπαθήσω νὰ ἐξασφαλίσω, ὅσον εἶναι δυνατὸν, τὴν ἐκτέλεσιν τῶν γνωμῶν τούτων. Ἀλλὰ διὰ τοιούτων συζητήσεων δὲν ἐξασφαλίζεται ἡ ἐκτέλεσις τῶν γνωμῶν τούτων· διὰ τοιούτων συζητήσεων μάλιστα παραβλάπτονται τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ, ἡμεῖς δὲ, ὡς μέλη τοῦ Ὑπουργείου, οὐδέποτε πρέπει νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν βλάβην τῶν συμφερόντων τοῦ στρατοῦ. Ὅθεν παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀφήσῃ τὰ θέματα ταῦτα, νὰ προβῶμεν δὲ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§103ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λεβίδης ἔρχεται κατὰ τάξιν, ἐκτὸς ἐὰν ὑποχωρῇ ὑπὲρ τοῦ κ. Σμολένσκη.

§105Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. στρατηγὸς παρεχώρησεν εἰς ἐμέ.

§106Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μοὶ ἐπέτρεψεν ὁ κύριος Λεβίδης.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§108Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, κατόπιν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς, βεβαίως δὲν ἔπρεπε νὰ ἀνέλθω εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ὁμιλήσω, ἐὰν δὲν ἤμην ὑποχρεωμένος νὰ πράξω τοῦτο ἐκ φράσεώς τινος τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, ἥτις ἀπέβλεπεν εἰς τὸ ὅτι κατὰ τὴν ἑσπερινὴν ταύτην συζήτησιν διεσαλεύσαμεν τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος, ὅτι διεφωνήσαμεν οἱ συζητοῦντες ἐνταῦθα στρατιωτικοὶ, καὶ ὅτι ἐκ τῆς διαφωνίας ταύτης διαβλέπει, ὅτι διεσαλεύθη ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος.

§109Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Φόβον ἐξέφρασα.

§110Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Φόβον! Δι’ αὐτὸ ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, Κύριε, διὰ νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ νὰ πείσω ὑμᾶς, ὅτι ποσῶς δὲν διεσαλεύθη ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος. Ἐγὼ, Κύριοι, σᾶς ἐδήλωσα, ὅτι ἀνῆλθον εἰς τὸ βῆμα, διὰ νὰ ἔλθω εἰς ἐπικουρίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ, ἐδήλωσα δὲ, ὅτι πράττω τοῦτο, οὐχὶ πρὸς ἐπίδειξιν, διότι τοῦτο ἀντίκειται εἰς τὸν χαρακτῆρά μου· δὲν ἐπιδιώκω τὰς ἐπιδείξεις· ἀνέβην εἰς τὸ βῆμα, μόνον διὰ νὰ φωτίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητήματος σπουδαιοτάτου, ἀφορῶντος ἰδίως εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος, καὶ εἶπον, ὅτι οὐδὲν ἕτερον καταστρέφει τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος ἀπὸ τὴν ἀδικίαν, καὶ ἐσύστησα ὑμῖν, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν εἰσαχθέντων νομοσχεδίων περὶ στρατοῦ ἔχητε ὑπ’ ὄψει τὰς διαφόρους ταύτας συζητήσεις, ὥστε τὰ νομοσχέδια αὐτὰ ψηφιζόμενα νὰ συντελέσωσι πράγματι εἰς τὴν ἑδραίωσιν τῆς πειθαρχίας τοῦ στρατεύματος. Κατὰ τὰς προηγουμένας μου ἀγορεύσεις, οὐδέποτε εὑρέθην ἀντιμέτωπος πρὸς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ. Ἁπλῶς, ἐξετάζων τοὺς νόμους, εἶπον, ὅτι ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ δὲν ἐφηρμόσθη καλῶς εἰς τὴν δεῖνα καὶ δεῖνα περίστασιν. Καὶ τοῦτο εἶπον ἐκ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι εἶχον, ὡς ἐκ τοῦ ἀξιώματος, δι’ οὗ εἶμαι περιβεβλημένος σήμερον, τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς καὶ τοῦ ἔθνους. Ὁ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς παρετήρησεν, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μεταξὺ πέντε ἢ ἓξ στρατιωτικῶν Βουλευτῶν ὑπάρχουσι πέντε ἢ ἓξ ἰδέαι.

§111Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ὄχι ἐπὶ τεχνικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ στρατιωτικοῦ.

§112Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ναί... Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δι’ ὅσων ἐδήλωσα δὲν ἔρχομαι εἰς διαφωνίαν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιθεωρήσεως. Εἶπον, πῶς γίνεται ἡ ἐπιθεώρησις, ποῦ βασίζονται οἱ χαρακτηρισμοὶ, καὶ τί γίνεται μὲ τὴν Γενικὴν Ἐπιθεώρησιν. Δὲν φρονῶ, ὅτι εἶμαι εἰς διαφωνίαν. Δὲν πιστεύω ἐπίσης νὰ περιπίπτω εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴν, διότι καὶ αὐτὸς γνωρίζει τοὺς κανονισμοὺς, καὶ εἶναι σύμφωνος μὲ ὅσα εἶπον. Δὲν μοὶ φαίνεται ὡσαύτως νὰ ἔρχωμαι εἰς ἀντίφασιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴν, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιθεωρήσεως.

§113Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μόνον ἕως ἐκεῖ.

§114Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Μάλιστα· διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιθεωρήσεως. Μόνον ἦλθον εἰς διαφωνίαν μὲ τὸν ἐκ Μεγαλοπόλεως κύριον Βουλευτὴν καὶ λοχαγὸν, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ὁ λοχαγὸς οὗτος δὲν θὰ μὲ εἶχε παρακολουθήσει κατὰ τὸ διάστημα τῆς ὁμιλίας μου, διότι, ἐὰν μὲ παρηκολούθει, βεβαίως καὶ αὐτὸς δὲν θὰ διεφώνει πρὸς ἐμὲ, καθὼς πιστεύω καὶ τώρα νὰ μὴ διαφωνῇ πλέον, ὕστερον ἀπὸ τὰ λεχθέντα.

§115Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ διαφωνίας ἐπὶ στρατιωτικοῦ ζητήματος· πρόκειται ἁπλῶς περὶ καταθέσεως τῶν ἐκθέσεων· καὶ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ δὲν εἶχε καμμίαν θέσιν.

§116Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Βεβαίως. Κύριοι, δηλῶ ἀπεριφράστως, ὅτι διὰ τῶν ὁμιλιῶν μου δὲν ἐπεδίωξα νὰ διασαλεύσω τὸ κῦρος τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἐξ ἐναντίας διὰ τῶν ὁμιλιῶν μου προσεπάθησα, ὥστε εἰς τὰ μέλλοντα νομοθετήματα νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ κῦρος αὐτοῦ, καὶ νὰ προφυλάξωμεν τὸν μέλλοντα Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων ἀπὸ τὰς ἔχθρας, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ γεννηθῶσιν ἐναντίον του ὡς ἐκ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Ἐγὼ, Κύριοι, χωρὶς νὰ σᾶς τὸ ἀποκρύψω, ἤμην πάντοτε Βασιλικός.

§117Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Ὅλοι εἴμεθα.

§118Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεὶς εἶναι ἀντιβασιλικός.

§119Γ. ΚΟΡΥΖΗΣ. Δευτέρα γνώμη δὲν ὑπάρχει.

§120Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ ἁπλῶς περὶ ἐμοῦ, δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν ἄλλων. Παραδέχομαι ὅτι εἶσθε ὅλοι τοιοῦτοι· δὲν ἐξαιρῶ κανένα. Μὲ τοὺς πολλοὺς εἶμαι λοιπὸν καὶ ἐγώ. Ἀλλὰ δὲν εἶμαι κόλαξ· ἄλλως τε ἔχω καὶ τὸ θάρρος τῶν ἰδεῶν μου. Ἔδειξα δὲ εἰς ἄλλας περιστάσεις, ὅτι ὑπηρέτησα τὴν Βασιλείαν, ὅπως ὤφειλον νὰ τὴν ὑπηρετήσω.

§121Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὴν ὑπηρετήσατε ὅσον οὐδεὶς ἄλλος τὴν ὑπηρέτησε, καὶ μάλιστα πολὺ περισσότερον ἐν εἰρήνη παρὰ ἐν πολέμῳ.

§122Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λοιπὸν διὰ τῶν νομοθετημάτων, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ γείνῃ συζήτησις, θὰ προσπαθήσωμεν νὰ θέσωμεν ἐπὶ τέλους τὰς γενικὰς γραμμὰς περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος ὀργανισμὸς θέλει συμπληρωθῆ βαθμηδὸν, διότι οὔτε εἰς ἓν ἔτος οὔτε εἰς δύο δύναται νὰ δημιουργηθῇ στρατός. Διὰ νὰ δημιουργηθῇ στρατὸς, ἐὰν ψηφισθῶσι σήμερον τὰ προσήκοντα νομοθετήματα, θὰ ἔχητε τὸ ἀποτέλεσμα ἴσως μετὰ δέκα ἔτη. Αὐτοσχέδιοι τακτικοὶ στρατοὶ δὲν δημιουργοῦνται, Κύριοι, σήμερον. Δι’ αὐτὸ λοιπὸν κοπιάζομεν, ὥστε νὰ τεθῶσιν ἐπὶ τέλους αἱ γενικαὶ γραμμαὶ τοῦ ὀργανισμοῦ, καὶ νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐξ αὐτοῦ ὅ,τι ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὅλοι ὁρκισθῆ καὶ τοῦ ὁποίου ἡ διαφύλαξις ἔχει ἀνατεθῆ εἰς τὸν πατριωτισμὸν τῶν Ἑλλήνων. Ἐπ’ αὐτοῦ λοιπὸν τοῦ ζητήματος ἐργαζόμεθα. Δὲν ἐργαζόμεθα οὔτε διὰ νὰ δημοκοπήσωμεν οὔτε διὰ νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν καταστροφὴν τῆς πειθαρχίας. Ἄλλως τε, Κύριοι, ἡ πειθαρχία, καὶ μὲ τὰς σημερινὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται, δὲν διεσαλεύθη ποσῶς· διότι, ἐὰν μὲν δὲν ἔγεινεν ἄλλο τι διὰ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἠδραιώθη τοὐλάχιστον ἡ πειθαρχία, καὶ ἡ πειθαρχία εἶναι ἠδραιωμένη καὶ ἔσεται ἠδραιωμένη. Ἓν μόνον προσπαθοῦμεν σήμερον ν’ ἀποφύγωμεν, μὴ τυχὸν διὰ τῶν ἀδικημάτων χαλαρωθῇ αὐτή· ὅτι δὲ ἡ πειθαρχία ὑπάρχει σήμερον ἠδραιωμένη, πρέπει πραγματικῶς νὰ τὸ ἀποδώσωμεν εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ...

§123ΕΠ. ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ. Λαμβάνομεν σημείωσιν τῶν λόγων σας.

§124Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἤλλαξα ποτέ τους λόγους μου. Ποτέ! Ἐξ ἐναντίας. Θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη· ὅτι, μὲ ὅλας τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, δὲν βλέπομεν τὰ προνουντσιαμέντα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγίνοντο εἰς ἄλλην ἐποχὴν εἴτε εἰς τὴν Λάρισαν εἴτε ἀλλαχοῦ, οὔτε τὰ γεύματα τῶν ἀξιωματικῶν, οὔτε διατάραξίν τινα ἐντὸς τῶν σωμάτων, οὔτε ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς ἐμὲ εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ὅτε εἶχον διορισθῆ Διοικητὴς τοῦ Σχολείου βολῆς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ πεζικοῦ, ὁπότε ἔγεινε συνωμοσία ἐναντίον μου· καὶ διατὶ νομίζετε; διότι ἤμην ἀξιωματικὸς τῶν τεχνικῶν ὅπλων, καὶ ἐπεδιώκετο ἡ διοίκησις παρ’ ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ. Καὶ ἐνῷ ἐγὼ ἐδήλωσα πρὸς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, τὸν μακαρίτην Τρικούπην, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπῆρχε, καὶ ν’ ἀφήσῃ τὰ πράγματα ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκοντο, διότι ἐὰν ἐνέδιδε, τότε θὰ διεσαλεύετο ἡ πειθαρχία, ἐν τούτοις, χάρις εἰς τὰς ἐνεργείας Βουλευτῶν—καὶ δὲν βλέπω τὴν στιγμὴν ταύτην τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα ἐνταῦθα, οὔτε θέλω νὰ τὰ ἀναφέρω, —χάρις, λέγω, εἰς πολιτικὰς ἐνεργείας, ἀπεφάσισεν ὁ τότε Πρωθυπουργὸς νὰ μὲ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Εὐρώπην μὲ εἰδικὴν ἀποστολὴν, καὶ νὰ μὲ ἀντικαταστήσῃ δι’ ἀξιωματικοῦ τοῦ πεζικοῦ. Ἐκ τούτων λοιπὸν ἡ πειθαρχία προσβάλλεται, καὶ ὄχι διὰ τῶν ἐνταῦθα σήμερον γιγνομένων συζητήσεων. Κατὰ συνέπειαν ἐγὼ σᾶς δηλῶ ἀπεριφράστως, ὅτι θὰ λάβω μέρος εἰς ὅλας τὰς συζητήσεις τῶν νομοσχεδίων καὶ θὰ ἐκφέρω τὴν γνώμην μου εἰλικρινέστατα, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κίνδυνος νὰ διασαλευθῇ ἡ πειθαρχία τοῦ στρατεύματος.

§125Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν, Κύριοι, συζητήσεις ἀλλεπάλληλοι καὶ ἐπερωτήσεις καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν ἀπασχολοῦσι τὴν Βουλὴν, ἐὰν, ἐν τῇ σφαίρᾳ τῆς κοινωνίας ὑπάρχῃ πολὺς ὁ ἠλεκτρισμὸς, βεβαίως διὰ ταῦτα δὲν πταίουσιν οἱ κύριοι Βουλευταί. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω πρὸς τὸ παρὸν, τίς ὁ δοὺς ἀφορμὴν εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν ἀνεμοζάλην. Ἐλεύσεται ἡμέρα, καθ’ ἣν καὶ περὶ τούτων μεγάλη θέλει συγκροτηθῆ συζήτησις. Ἀλλὰ βεβαίως, Κύριοι, δὲν εἶναι δυνατὸν, μεθ’ ὅσα γινώσκομεν ὡς λαβόντα χώραν, ἡμεῖς καὶ πάντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ μὴ ἐπερωτῶμεν, καὶ ἡ κοινωνία νὰ μὴ ἀσχολῆται περὶ τὴν συζήτησιν τῶν θεμάτων τούτων. Δὲν συμφωνῶ μετὰ τοῦ ἐντίμου ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, λέγοντος, ὅτι, ἵνα τὸ ἕτερον τῶν ζητημάτων, τῶν σήμερον συζητουμένων, λυθῇ, εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσκομίσῃ τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα. Ἡμεῖς ἔχομεν ἐνταῦθα τὸ ἔγγραφον τῶν ἐγγράφων, τὸ ἔμψυχον ἔγγραφον, οὕτως εἰπεῖν, τὸν ἀξιότιμον καὶ φίλον μου κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ δυνάμεθα, ἔχοντες τὴν τιμὴν νὰ συνεδρεύῃ μεθ’ ἡμῶν οὗτος, νὰ λύσωμεν τὴν ἀπορίαν ἡμῶν, ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐδοκήσῃ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς ὅσα ἐπηρωτήθη καὶ εἰς ὅσα θέλει ἐπερωτηθῆ. Λυποῦμαι διότι διαφωνῶ οὐ μόνον πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν τοῦ σεβαστοῦ ἡγέτου τῆς Συμπολιτεύσεως, εἰπόντος ὅτι, ὅταν ἔλθῃ πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ» καὶ «περὶ Στρατηγίας», δυνάμεθα νὰ ζητήσωμεν τὰ ἔγγραφα, ὧν ἔχομεν ἀνάγκην, ἵνα σχηματίσωμεν γνώμην περὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα τῆς Στρατηγίας, συνδεόμενον πρὸς τὸν νόμον τῆς Γενικῆς Διοικήσεως καὶ πρὸς ὅλα τὰ ἔκτοτε καὶ σήμερον ἔτι λαβόντα χώραν, εἶναι τοσοῦτον σπουδαῖον, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ ἀδικήσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, τοὺς ζητοῦντας νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα, ὅπως λάβωσι γνῶσιν αὐτῶν καὶ συζητήσωσι πεφωτισμένως περὶ τῆς ἀνάγκης ἢ μὴ τῆς καταργήσεως τοῦ ὑφισταμένου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ νόμου. Ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον τῆς Βουλῆς ἐγένοντο συζητήσεις περὶ τῶν θεμάτων τούτων, εἶχον λάβει τὴν τιμὴν καὶ ἐγὼ νὰ ἀγορεύσω περὶ αὐτῶν. Κατὰ δύο τινὰς περιστάσεις συνεζητήθησαν τὰ προκείμενα θέματα. Πρῶτον μὲν ἐξ ἀφορμῆς τῆς ἀποχωρήσεως τοῦ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ἔπειτα δὲ, ὅτε ὑπεβλήθη πρὸς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ». Καὶ κατὰ μὲν τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς συζητήσεως ἐγὼ δὲν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω τὸν λόγον· ὅτε ὅμως ἤχθη εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον «περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ», πρῶτος ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀγορεύσω, καὶ νὰ ἐκφράσω τὴν περὶ αὐτοῦ γνώμην μου. Καίτοι δὲ αὕτη ἦτο ἐντελῶς ἀντίθετος πρὸς τὴν γνώμην τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ, οὗτος συγκατένευσε νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἡ ἀγόρευσίς μου ἐκείνη ἀνέλυσε τὸ θέμα, ἢ μᾶλλον τὰ θέματα, ὑπὸ τὰς πραγματικὰς καὶ ἀληθεῖς αὐτῶν ὑποστάσεις. Οὐδεὶς λόγος ἔκτοτε ὑπῆρξε πείθων με, ὅτι ἔδει νὰ μεταβάλω τὰς περὶ τοῦ θεσμοῦ τούτου γνώμας μου. Ἐξ ἐναντίας, πάνθ’ ὅσα καὶ ἄλλοι καὶ ἐγὼ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου εἴπομεν, καὶ τὰ μετὰ ταῦτα γενόμενα, ἡμέρᾳ τῇ ἡμέρᾳ πείθουσι καὶ ἐνισχύουσιν ἡμᾶς εἰς τὸ νὰ ἐπιμένωμεν, ὅτι ὁ ψηφισθεὶς νόμος πρέπει ὁπωσδήποτε νὰ καταπέσῃ. Δὲν θέλω ἐκ προκαταβολῆς, οὕτως εἰπεῖν, νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ καταρτισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ». Ὅταν ἔλθῃ ἡ περὶ τούτου συζήτησις, ἐλπίζω ὅτι θέλω δυνηθῆ καὶ πάλιν νὰ λάβω τὸν λόγον. Ἀλλά, Κύριοι, τὰ ἔκτοτε λαβόντα χώραν, τὰ σήμερον τελούμενα ἢ ἀπειλούμενα νὰ τελεσθῶσι πείθουσί με, ὅτι φιλόπατρι ἀληθῶς ἔργον ἀνελάβομεν ἡμεῖς, οἱ πάσῃ δυνάμει καὶ διὰ πάσης ἐπιμονῆς ἀντιστάντες κατὰ τοῦ ὀλεθρίου τούτου νόμου, ἵνα μὴ ψηφισθῇ. Εἰμὶ πάντοτε ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος καὶ ὁ αὐτὸς ἀντιπρόσωπος τοῦ λαοῦ, καὶ οὐδεὶς λόγος καὶ οὐδεμία βλέψις δύναται νὰ μεταβάλῃ τὰς περὶ τοῦ πολιτεύματος ἡμῶν ἰδέας μου καὶ τὰς περὶ τοῦ συμφέροντος τῆς πατρίδος ἡμῶν γνώμας μου, ὅπως οὐδὲ τὰς ὑμετέρας. Ἐὰν εἶχον τὴν τιμὴν, ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας μου, νὰ βλέπω τὸν Ἄνακτα, ἤθελον τολμήσει, μεθ’ ὅλης τῆς πρὸς αὐτὸν ὀφειλομένης εὐλαβείας, νὰ εἴπω πρὸς αὐτόν: «Μεγαλειότατε, σπεῦσον νὰ συντελέσῃς ἵνα καταργηθῇ ὁ ὀλέθριος νόμος, σπεῦσον καὶ νὰ πείσῃς τοὺς ἀμφιβάλλοντας, ἢ τοὺς ἀνθισταμένους, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς εἶναι ὀλέθριος καὶ πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους καὶ πρὸς τὰ τοῦ στρατοῦ καὶ πρὸς τὰ τῆς Δυναστείας, ὅτι ἀντίκειται πρὸς αὐτὸ τὸ γράμμα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ διέποντος ἡμᾶς πολιτεύματος». Ἐὰν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ συνεργάζωμαι τῷ Ἄνακτι, ποτὲ ἐπίσης δὲν ἤθελον ὑποβάλει αὐτῷ, ἢ τῇ Βουλῇ, τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ ὑπέβαλε, «περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ». Ἤθελον τολμήσει, οὐχὶ νὰ παρακαλέσω, Κύριοι, ἀλλὰ νὰ ἱκετεύσω τὸν Ἄνακτα, καὶ ἀπὸ τούτου τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπον αὑτοῦ. Καὶ δὲν θέλει παρέλθει πολὺς χρόνος, ἀγαπητοὶ συνάδελφοι, ἐὰν ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καθ’ ὃν θέλομεν παραστῆ καὶ πάλιν μάρτυρες τεθλιμμένοι καὶ κατηφεῖς τῶν αὐτῶν ἀποτελεσμάτων, εἰ μὴ καὶ χειρόνων ἐκείνων, ἅτινα παρήγαγεν ὁ νόμος «περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ». Μία εἶναι ἡ ἀλήθεια, καὶ αὐτὴ δὲν ἐπιδέχεται συζητήσεις, ὅτι οἱ ἀνεύθυνοι, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτῶν καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος καὶ τοῦ πολιτεύματος καὶ τῶν νόμων, δὲν πρέπει νὰ διοικῶσι.

§126Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡ συζήτησις αὕτη τὸ μαρτυρεῖ.

§127Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀνεύθυνοι δὲ εἶναι, οὐχὶ νόμῳ, ἀλλὰ πράγματι, οἱ Βασιλόπαιδες. Ἀπόδειξις ἡ συζήτησις αὕτη. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἀγαπητὲ κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ παρακαλῶ, ἐὰν εὐδοκῆτε, ν’ ἀπαντήσητε, ἐναντίον τῆς γνώμης ὑμῶν ἐνεργεῖται σήμερον, ἢ πρόκειται νὰ ἐνεργηθῇ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ; Ναὶ ἢ οὔ; Καὶ παρὰ τίνος;

§128Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐγὼ διέταξα τὴν ἀναστολήν. Οὐδένα δὲ λόγον ἔχω μέχρι τῆς στιγμῆς νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ ἀναστολὴ, τὴν ὁποίαν διέταξα, δὲν θέλει ἐκτελεσθῆ. Ἐὰν ὑπῆρχε λόγος νὰ μὲ πείσῃ, ὅτι αἱ διαταγαί μου δὲν θέλουσιν ἐκτελεσθῆ, τότε δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις.

§129Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κράτος ἐν Κράτει!

§130Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πρόκειται περὶ τῆς γενικῆς ἢ τῆς μερικῆς ἐπιθεωρήσεως;

§131Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς διακόψω, ὅπως δώσω ἐξηγήσεις τινάς, ἀναγκαίας εἰς τὸ ζήτημα τῶν ἐπιθεωρήσεων.

§132Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Μάλιστα.

§133Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ ἐπιθεωρήσεις εἶναι δύο εἰδῶν· εἶναι ἐπιθεωρήσεις σκοποῦσαι τὴν βεβαίωσιν τῆς καλῆς καταστάσεως τοῦ ὑλικοῦ τοῦ στρατοῦ, τοῦ στρατωνισμοῦ, τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς ὑγιεινῆς, καὶ ἐν γένει παντὸς ὅ,τι ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν τοῦ στρατεύματος, καὶ τὴν βελτίωσιν αὐτοῦ· πάντα ταῦτα ὑπόκεινται εἰς δικαίωμα διηνεκὲς ἐξελέγξεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ· ἀλλὰ καὶ ὁ μέραρχος ἐν τῇ Μεραρχίᾳ καὶ ὁ ταξίαρχος ἐν τῇ Ταξιαρχίᾳ καὶ ὁ συνταγματάρχης ἐν τῷ συντάγματί του, ὡς καὶ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἐν τῇ Γενικῇ Διοικήσει του, προκειμένου νὰ προβῶσιν εἰς τοιαύτας ἐπιθεωρήσεις, οὐδενὸς ἄλλου ἔχουσιν ἀνάγκην, εἰμὴ μόνον νὰ ζητήσωσι τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι πρόκειται αἱ ἐπιθεωρήσεις αὗται νὰ προκαλέσωσι δαπάνην· ἄλλως εἶναι ἐντὸς τῶν καθηκόντων των, εἶναι ἐν τῇ ἐνεργείᾳ των, διότι τὸ δικαίωμα πρὸς τοιαύτην ἐπιθεώρησιν εἶναί τι ἀχώριστον πρὸς τὴν ἐξάσκησιν τῶν καθηκόντων αὐτῶν. Προκειμένου λοιπὸν περὶ τῶν τοιούτων ἐπιθεωρήσεων, τὸ δικαίωμα εἶναι ἀπόλυτον. Ἀλλὰ ὁ νόμος περὶ προβιβασμῶν τῶν ἀξιωματικῶν ἀπαιτεῖ γενικὴν ἐπιθεώρησιν, καὶ παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ προσέξητε, οἱ μὴ ἐνδιατρίψαντες εἰς τὰ θέματα ταῦτα. Ἡ ἐπιθεώρησις, περὶ τῆς ὁποίας ἐποιησάμην λόγον πρότερον, ἡ εἰδικὴ ἐπιθεώρησις ἀποβλέπει εἰς τὴν ἔρευναν τῆς καταστάσεως τοῦ στρατεύματος, ἡ δὲ γενικὴ ἐπιθεώρησις ἕνα καὶ μόνον σκοπὸν ἔχει, τὴν ἐξυπηρέτησιν, τὴν παρασκευαστικὴν ἐργασίαν πρὸς λειτουργίαν τοῦ νόμου περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν. Ἐν τῇ ἐκθέσει τῇ κατατεθείσῃ, ἥτις συνοδεύει τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπιθεωρήσεων τοῦ στρατοῦ», ἐκεῖ διὰ μακρῶν ἀναπτύσσονται τὰ θέματα ταῦτα, καὶ γίνεται ἡ διάκρισις τῶν ἐπιθεωρήσεων· πᾶς δ’ ὅστις ἤθελεν ἀναγνώσει τὴν ἔκθεσιν ταύτην, ἤθελε φωτισθῆ περὶ τοῦ θέματος. Προκειμένου λοιπὸν περὶ τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως, τῆς σκοπούσης τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν νόμου, ἡ διαταγὴ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐπιθεωρήσεως δὲν εἶναί τι τυχαῖον, ἔχει σημασίαν μεγίστην καὶ σπουδαιότητα. Ἀφ’ ἧς διαταχθῇ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις, συνεπάγεται καὶ τὸ τέλος τοῦ κύρους τοῦ πίνακος τοῦ παλαιοῦ, καθ’ ὃν ἐγένοντο οἱ προβιβασμοί· πρέπει ὅθεν νὰ περατωθῇ τὸ ταχύτερον ἡ ἐπιθεώρησις, ἵνα καταρτισθῶσιν οἱ νέοι πίνακες, οἵτινες μέλλουσι ν’ ἀντικαταστήσωσι τοὺς παλαιούς. Βεβαίως ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν δὲν δύναταί τις νὰ φαντάζηται, ὅτι δύναται καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τοῦ ἔτους νὰ ἐνεργῆται ἡ τοιαύτη ἐπιθεώρησις, διότι ἤθελεν ἀφίνει νεκρὸν τὸν νόμον «περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν». Πρόκειται λοιπὸν περὶ τακτικῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ οὐχὶ γενικῆς. Διὰ τοῦτο φρονῶ, Κύριοι, ὅτι ἐπιθεώρησις γενικὴ ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν γίνεται· ἐὰν δὲ γίνηται τις ἐπιθεώρησις, εἶναι ἐκ τῶν ἐπιθεωρήσεων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θεωροῦνται τακτικαί, καὶ ὡς τοιαύτας οὐδεὶς λόγος ὑπάρχει νὰ τὰς ἐμποδίσω.

§134Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ὑποβάλλει τῷ Ὑπουργῷ μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητής, δὲν πρέπει νὰ συνοδεύηται ὑπὸ ἠτιολογημένης ἐκθέσεως; Εἶναι δυνατόν, Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δεχθῇ πίνακα περιέχοντα τοὺς στασίμους ἢ προβιβασίμους ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, ἐὰν δὲν στηρίζηται ἐπὶ ἠτιολογημένων προτάσεων συνοδευουσῶν αὐτόν;

§135Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὁ νόμος περὶ προβιβασμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν λέγει, ὅτι δι’ ἕνα ἕκαστον τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ὑποβάλλεται ἰδία ἔκθεσις, ἑπομένως ὑπάρχει φάκελος ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀξιωματικῶν. Δὲν ὑποβάλλεται πίναξ διὰ τοὺς ἀνωτέρους· οἱ πίνακες συντάσσονται διὰ τοὺς κατωτέρους ἀξιωματικούς, διὰ δὲ τοὺς ἀνωτέρους συντάσσει τοιοῦτον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§136Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὥστε περὶ ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ὑπάρχει ἰδιαιτέρα πρότασις;

§137Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ὑποθέτω.

§138Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχῃ ἠτιολογημένη πρότασις διά τινα ἀξιωματικόν, δὲν νομίζετε, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγῃ ὁ ἀξιωματικὸς πρὸς ὑμᾶς, διαμαρτυρόμενος, ἢ πρὸς τὰ Δικαστήρια;

§139Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐναπόκειται νὰ κρίνῃ, ἂν οἱ λόγοι, οἵτινες προτάσσονται ἐν τῇ ἐκθέσει ἐκείνῃ, εἶναι ἐπαρκεῖς, ὥστε ἐπὶ τούτων νὰ στηριχθῇ ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματός του· ἄλλως τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ εἶναι ἀπεριόριστον, καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐναπόκειται ν’ ἀποδεχθῇ ἢ μὴ τὰς προτάσεις. Ἐὰν τοιαῦται δὲν ὑπάρχωσιν, ὁ Ὑπουργὸς ἀδυνατεῖ νὰ ἐνεργήσῃ προβιβασμόν.

§140Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο. Ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ῥητῶς ἀπαιτεῖ, ἵνα ὁ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς ὑποβάλλῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ πόρισμα τῆς ἐπιθεωρήσεως, καὶ προτείνων ὅ,τι δήποτε περὶ ἑκάστου ἀξιωματικοῦ, ὑποβάλλῃ ἠτιολογημένας τὰς προτάσεις ταύτας.

§141Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἠτιολογημένην ἔκθεσιν.

§142Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὥστε αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐρρήθη πρὸ μικροῦ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχουν προτάσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ καὶ Γενικοῦ Διοικητοῦ, αἱ ὁποῖαι νὰ μὴ στηρίζωνται ἐπὶ αἰτιολογιῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀκριβές.

§143Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω, διότι δὲν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω.

§144Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὥστε δὲν δύνασθε νὰ βεβαιώσητε, ἂν ἐτηρήθη ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου;

§145Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ νὰ ἐξετάσω, πῶς ἐνήργησαν τοὺς προβιβασμοὺς οἱ προκάτοχοί μου, καὶ δὲν ἐσκέφθην νὰ προτείνω τοιούτους εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα. Θὰ ἐρευνήσω ἐν τούτοις καὶ θὰ βεβαιωθῶ, ἂν ὑπάρχουσι προτάσεις.

§146Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Δύο λέξεις, παρακαλῶ, κύριε Ὑπουργέ. Τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐκδίδεται ἡ διαταγὴ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ, ἅμα δὲ τῇ ἐκδόσει ταύτης, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τούτου ἐκδίδει τὴν σχετικὴν διαταγὴν πρὸς τοὺς μεράρχους. Ἐξεδόσατε τὴν διαταγὴν πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητήν, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ ἐπιθεώρησις;

§147Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι.

§148Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Ἐν τοσούτῳ ἐξεδόθη ἡ διαταγὴ πρὸς τοὺς μεράρχους νὰ ἀρχίσουν τὴν ἐπιθεώρησιν.

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν κατ’ ἐρωταπόκρισιν ἡ συζήτησις νὰ γίνεται.

§150Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Νὰ λυθῇ μία ἀπορία.

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀγορεύσατε, ἀλλὰ μὴ θέτετε ἐρωτήματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν θέλῃ νὰ ἀπαντήσῃ, ἂς ἀπαντήσῃ.

§152Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Λέγω λοιπόν, ὅτι εἰς τὴν ἐποχὴν αὐτὴν ἐκδίδει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὴν διαταγὴν πρὸς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ. Ἅμα λάβῃ τὴν διαταγὴν ταύτην ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, θὰ ἐκδώσῃ τὴν διαταγήν του πρὸς τοὺς μεράρχους, ἵνα ἀρχίσωσιν αὐτοὶ ἀμέσως τὴν προκαταρκτικὴν ἐπιθεώρησιν, καὶ ὅταν τελειώσουν οἱ μέραρχοι καὶ ὑποβάλουν τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐπιθεωρήσεώς των εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, τότε οὗτος ἀρχίζει τὴν γενικὴν ἐπιθεώρησιν. Λέγει λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι διαταγή, ἵνα ἀρχίσῃ ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ ἐκ μέρους τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, δὲν ἐδόθη, καὶ ἐν τούτοις ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἐξέδωκε διαταγὴν πρὸς τοὺς μεράρχους, ἵνα ἀρχίσωσιν αὐτοὶ τὴν προκαταρκτικὴν ἐπιθεώρησιν.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Λεβίδης παρακαλεῖται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§154Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, ἐκ τῆς ἀναφυείσης συζητήσεως ἐκινδύνευσα νὰ παραγραφῶ.

§155Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐὰν μὴ παρεγράφης.

§156Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐὰν μὴ παρεγράφην! Ἐλπίζω ὅμως, ὅτι δὲν παρεγράφην, διότι ἐκ τῆς ἀναπτύξεως, ἣν σαφέστατα ἔκαμε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, προέκυψε μία λέξις τετρασύλλαβος, ἀλλὰ πολὺ βαρεῖα. Εἶπεν ὅτι ἀνέστειλε τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ στρατοῦ.

§157ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἐπέτρεψε.

§158Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τῷ ἐζητήθη ἡ ἄδεια, καὶ δὲν τὴν ἔδωκεν, ἢ ἀνεστάλη ἡ ἐπιθεώρησις; (Διακοπαί).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε νὰ τελειώσῃ τὴν ἀγόρευσίν του ὁ κ. Βουλευτής, καὶ ἂν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀναγκαῖον νὰ δώσῃ ἀπάντησιν, ἂς τὴν δώσῃ.

§160Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 29, καὶ εὐτυχῶς περιβαλλόμεθα καὶ ὑπὸ ἰδιότητός τινος, παρεχούσης ἡμῖν μικράν τινα δύναμιν, ὅπως ἀναγινώσκωμεν τὰ ἄρθρα τῶν νόμων, — τὸ ἄρθρον 29 λέγει: «Ἡ Γενικὴ ἐπιθεώρησις τοῦ στρατοῦ ἐκτελεῖται ἅπαξ τοῦ ἔτους ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ». Λοιπὸν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐζήτησε διὰ προτάσεως αὐτοῦ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἔναρξιν τῆς ἐπιθεωρήσεως, ναὶ ἢ οὔ;

§161Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ναί.

§162Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Τότε ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εὑρίσκεται ἐντὸς τῶν καθηκόντων αὐτοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ συναινέσῃ, ἢ νὰ μὴ συναινέσῃ... Ὥστε τὰ λεχθέντα ἐν ἀρχῇ τῆς συνεδριάσεως, ὅτι δῆθεν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐγένετο ἔνοχος παραβάσεως τῶν νόμων, ἀποδεικνύονται ἐξ ὁλοκλήρου μὴ ἀκριβῆ. Χαίρω, Κύριοι, εἰλικρινῶς διὰ τοῦτο. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐν τῷ Τύπῳ, ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἤδη ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, πρὸ πάντων ὅμως κατὰ τὰς τελευταίας ταύτας ἡμέρας, μακραὶ καὶ θορυβώδεις καὶ πείσμονες διεξάγονται συζητήσεις. Ἀναγινώσκομεν, ὅτι καλοῦνται εἰς τὰ Ἀνάκτορα ὑπὸ τῶν Αὐτῶν Βασιλικῶν Ὑψηλοτήτων τῶν Βασιλοπαίδων Βουλευταὶ ἑκατέρας τῶν πτερύγων, πολιτικοί τε καὶ στρατιωτικοί, καὶ συνεντεύξεις μετ’ αὐτῶν λαμβάνουσι χώραν, αἵτινες καὶ δημοσιεύονται οὐ μόνον ἐν Ἀθήναις, ἀλλὰ καὶ ἐν Πάτραις. Συμβάλλουσι ταῦτα πρὸς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος; Ἀλλὰ πρὸ πάντων συμβάλλουσι πρὸς τὴν λειτουργίαν αὐτὴν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος;

§163Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Ἀνδρέας Στεφανόπουλος, βουλευτὴς Ἠλείας, ἔλαβε συνέντευξιν.

§164Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἶναι κακὸν νὰ παρουσιασθῇ κανεὶς εἰς τὸν Βασιλέα ἢ τὸν Διάδοχον;

§165Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Σήμερον, Κύριοι, Βουλευτὴς λίαν ἀξιότιμος, οὗτινος δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ δημοσιεύσω τὸ ὄνομα, μοὶ ἔλεγεν, ὅτι ἐκλήθη εἰς τὸ ἕτερον τῶν Ἀνακτόρων, καὶ ἔλαβε συνέντευξιν περὶ τῶν γενομένων ἐν τῇ Βουλῇ πρός τινα τῶν Αὐτῶν Βασιλικῶν Ὑψηλοτήτων τῶν Βασιλοπαίδων. Ἐρωτῶ, συμβάλλουσι ταῦτα εἰς τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατεύματος, καὶ δύναται νὰ ὑφίσταται οὕτω τὸ πολίτευμα, ὅπερ διέπει καὶ θέλει διέπει τὴν χώραν; Καὶ ἐφ’ ὅσον αἱ Αὐτῶν Βασιλικαὶ Ὑψηλότητες οἱ Βασιλόπαιδες προάγονται εἰς τὴν ἡλικίαν καὶ τοὺς βαθμοὺς καὶ τὸν ἀριθμὸν, δὲν θέλομεν ἆρά γε εὑρεθῆ μετά τινα χρόνον πρὸ φοβερωτάτου ἀπροχωρήτου; Ἐρωτῶ ἑκατέραν τῶν πτερύγων. Οὐδένα λόγον προσωπικὸν ἔχω κατὰ τῶν Αὐτῶν Βασιλικῶν Ὑψηλοτήτων τῶν Βασιλοπαίδων, καὶ οὔτε τις αὐτῶν ἠδίκησέ με· σέβομαι καὶ τὰ πρόσωπα καὶ τὸ ὑπέρτιμον ἀξίωμα αὐτῶν τε καὶ τοῦ πατρὸς αὐτῶν, τοῦ Βασιλέως. Ἄς λέγωσιν ὅ,τι ἂν θέλωσι ῥυπαραὶ γλῶσσαι καὶ αὐθάδεις. Ἐγὼ ἀνήκω εἰς τὴν τάξιν τῶν ἄγαν φιλελευθέρων πολιτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν λίαν συνταγματικῶν καὶ φιλοβασιλικῶν. Διότι γνωρίζω, ὅτι, ἐν οἵᾳ καταστάσει εὑρίσκονται τὰ τῆς χώρας ἡμῶν καὶ ἐν οἵᾳ καταστάσει εὕρηνται ἀκόμη μεγάλαι χῶραι τῆς Εὐρώπης, αἱ Βασιλεῖαί εἰσιν ἀναγκαῖαι. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι, ἂν τὰ πράγματα ἀκολουθῶσιν αὐτὸ τὸ σύστημα καὶ αὐτὸν τὸν ῥοῦν, ἀκατασχέτως φερόμεθα πρὸς τὴν ἀναρχίαν, δημιουργοῦμεν ἐχθροὺς τοῦ Θρόνου. Ἡ δὲ φωνή μου εἴθε νὰ ἀκουσθῇ μέχρι τοῦ Θρόνου, διότι εἶναι εἰλικρινεστάτη. Πολλοὶ συγγενεῖς ἀξιωματικῶν, οἵτινες νομίζουσιν, ὅτι ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἠδίκησε τοὺς ἀξιωματικοὺς αὐτοὺς, ἦλθον πολλάκις ἀπὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νόμου μέχρι σήμερον εἰς τὴν οἰκίαν μου καὶ ὡμίλησαν πρὸς ἐμὲ περὶ τῆς σεπτῆς Β. Οἰκογενείας μετὰ γλώσσης πικρᾶς, ἵνα μὴ εἴπω καὶ ἀπειλητικῆς. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὅτε καὶ ἐγὼ εἶχον ὁμιλήσει κατὰ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, περαίνων τὸν λόγον, ἔλεγον: «Ἡμεῖς οἱ πολεμοῦντες μετὰ τοσαύτης ἀντοχῆς τέλος πάντων καὶ τηλικαύτης ἐπιμονῆς, καὶ μέλλοντες νὰ πολεμήσωμεν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἡμεῖς, λέγω, Κύριοι, θέλομεν τὴν Α. Β. Ὑψηλότητα τὸν Διάδοχον ὑψηλὰ ἱστάμενον, μὴ προκαλοῦντα τὰ μίση καὶ τὰς ἔχθρας, μηδὲ ἐν τῷ παρόντι μηδὲ ἐν τῷ ἐγγὺς ἢ τῷ ἀπωτάτω μέλλοντι, ἱεροφάντην αὐτὸν ἐν τῷ ἀδύτῳ τοῦ ναοῦ. Δὲν θέλομεν παντάπασι νὰ μειωθῇ ἡ αἴγλη, ἥτις καὶ πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ἔθνους δέον νὰ στέφῃ τὸ μέτωπον αὐτοῦ. Καὶ θέλομεν, ὅταν ὁ Ὕψιστος νομίσῃ, ὅτι ἐπέστη ἡ ὥρα νὰ καλέσῃ τὴν Α. Β. Ὑψηλότητα τὸ ἔθνος εἰς τὸν Θρόνον, θέλομεν κατὰ τὴν μεγάλην ἐκείνην ἡμέραν νὰ λατρεύηται ὁ νέος Βασιλεὺς παρὰ τῶν Ἑλλήνων ἁπάντων, ὅπου ὁμιλεῖται ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα καὶ λατρεύεται ὁ Χριστός, οὐδὲν νέφος, οὐδ’ ἐλάχιστον, νὰ ἐπισκιάζῃ τὸ παρελθὸν αὐτοῦ, ἀλλὰ ν’ ἀκτινοβολῇ ἐκ λάμψεως ὁ νέος Βασιλεὺς καὶ ἡ οἰκογένεια αὐτοῦ.» Ἀλλ’ ἐρωτῶ, Κύριοι, ἐὰν τοιαύτη κατάστασις ἐξακολουθήσῃ, ἐὰν τὸν στρατὸν ὅλον, τὴν διοίκησιν αὐτοῦ ὅλην παραδώσωμεν μετά τινα ἔτη εἰς τὰς χεῖρας τῶν Αὐτῶν Βασιλικῶν Ὑψηλοτήτων, ὅταν ἡ Α. Β. Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος τοῦ Θρόνου μετὰ πολλοὺς ἐνιαυτοὺς διαδεχθῇ τὸν σεπτὸν πατέρα αὐτοῦ,—καὶ εἴθε πολὺ μακρὰν νὰ ἦναι ἡ ἡμέρα ἐκείνη,—πρὸ ποίων ἀποτελεσμάτων θέλει εὑρεθῆ αὐτὸς ὁ τόπος; Πόσοι ἐχθροὶ κρύφιοι καὶ φανεροὶ δὲν θέλουσιν εὑρίσκεσθαι εἰς πᾶσαν γωνίαν ἐναντίον τοῦ μέλλοντος Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, —τί λέγω!—τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς; Οὐδὲν προσωπικὸν πάθος ἔχω, οὐδεμία προσωπικὴ δυσαρέσκεια ὑφίσταται, οὐδεμία ἀφορμὴ μὲ ὠθεῖ νὰ ἐγερθῶ καὶ νὰ ἀγορεύσω κατὰ τοιαύτης ὀλεθρίας ἐθνικῆς καταστάσεως· ἁπλῶς καὶ μόνον τὸ ἐθνικὸν συμφέρον. Αὐταὶ αἱ συζητήσεις, αἱ σήμερον γενόμεναι, τί ἄλλο ἀποδεικνύουσιν, εἰμὴ τὸ κῦρος καὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων ἡμῶν; Καὶ εἶναι τάχα ἀνάγκη νὰ ἀποκρύψωμεν, ἀφοῦ πάντες ἐδῶ τυγχάνομεν ὄντες, ὅτι αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐνταῦθα συζητοῦμεν, δὲν εὑρίσκεται ἐν λίαν ὁμαλαῖς σχέσεσι πρὸς τὰ ὑψηλὰ ταῦτα πρόσωπα; Βεβαίως δὲν εἶναι ἀπίθανον καὶ νὰ ἀκούσωμεν, ὡς ἐκ τοῦ καθήκοντος, ὅπερ ἔχει ἡ Κυβέρνησις, διάψευσιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ ἡμῶν τούτου. Ἐγὼ ὅμως ἐπικαλοῦμαι τὴν συνείδησιν ὅλου τοῦ τόπου, τὴν συνείδησιν παντὸς ἀληθινοῦ ἀνθρώπου νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἡ Κυβέρνησις ἕνεκα τῶν ὑποβληθέντων στρατιωτικῶν νομοσχεδίων δὲν εὑρίσκεται εἰς δυσάρεστον θέσιν, ἂν οὐχὶ πρὸς τὸν Θρόνον, ἀλλὰ τοὐλάχιστον πρὸς τοὺς περὶ τὸν Θρόνον. Ἰδοὺ, Κύριοι, διατὶ ἐξεπλάγην, ὅτε εἶδον ἐν τῷ συμπλέγματι τῶν νομοσχεδίων, τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν Βουλήν, πάλιν νὰ ἀναφαίνηται σχεδὸν καὶ ἡ «Γενικὴ Διοίκησις» ὑπὸ ἄλλο ἔνδυμα, ὑπὸ ἄλλην περιβολὴν, ὑπὸ τὸ ἔμβλημα τῆς νομοθεσίας «περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ», ὑπὸ τὸ ὄνομα τῆς «Στρατηγίας». Ἐρωτῶ, τίς αὐτὴ ἡ «Στρατηγία»; Ἔσται ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῶν νόμων; Παρακαλῶ νὰ ἐγερθῇ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ, καὶ ἂν ἔχῃ τὸ θάρρος, νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἤθελε σχηματίσει τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ «Στρατηγία» δὲν ἀπεδεικνύετο ἐπιτηδεία πρὸς τὸ καθῆκον αὑτῆς, ἤθελε ποτὲ τολμήσει νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν πρὸς ἀπαλλαγὴν αὐτῆς ἀπὸ τῶν ἰδίων καθηκόντων. Ὑποθέτω, ὅτι οὐδεὶς θέλει τολμήσει νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι κατὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν, οὐχὶ ἤθελε πράξει, ἀλλ’ ἁπλῶς ἤθελεν ἀποπειραθῆ νὰ πράξῃ τοῦτο, ἤθελε συντριβῆ, ὡς θέλετε πεισθῆ μετ’ οὐ πολὺν χρόνον. Διὰ τοῦτο ἐγὼ, Κύριοι, δὲν θέλω δυστυχῶς δυνηθῆ, μεθ’ ὅλην τὴν ἐμπιστοσύνην, ἣν ἐπεθύμουν νὰ ἔχω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, δὲν θέλω δυνηθῆ νὰ ψηφίσω καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι εἰμὶ βέβαιος, ὅτι ἐντὸς οὐχὶ πολλοῦ χρόνου θέλομεν πάλιν εὑρεθῆ πρὸ τῶν αὐτῶν δυσαρέστων περιστάσεων. Διότι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Δυναστείας, καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ πολιτεύματος καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ τόπου, αἱ Αὐτῶν Βασιλικαὶ Ὑψηλότητες πρέπει ν’ ἀπέχωσι πάσης ἀναμίξεως εἰς τὰ τῆς Διοικήσεως, ἐπειδὴ ἐπιθυμῶ νὰ πραγματοποιηθῶσιν οἱ πόθοι μου, οὓς, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ περὶ «Γενικῆς Διοικήσεως» νομοσχέδιον, καταστρέφων τὴν ἀγόρευσίν μου, ὡς ἐν συμπεράσματι ἔλεγον, καὶ οὓς ἀπετόλμησα, ἕνεκα τῆς εὐμενοῦς ἀνοχῆς ὑμῶν, νὰ ὑπομνήσω πρὸς ὑμᾶς καὶ πάλιν. Θέλω, Κύριοι, κηρυχθῆ καὶ κατὰ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου, τοῦ «περὶ Ἐπιθεωρήσεων τοῦ στρατοῦ», καὶ διὰ πολλοὺς μὲν ἄλλους καὶ τοὺς αὐτοὺς λόγους, ἀλλὰ κυρίως διότι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑποβάλλονται εἰς ἐπιθεώρησιν ἀναγκαστικήν, Κύριοι, τίνες νομίζετε; καὶ αὐτοὶ οἱ στρατιωτικοὶ Βουλευταί! τοῦθ’ ὅπερ κατὰ τὴν προτέραν νομοθεσίαν δὲν ὑφίστατο, διότι ἐκ τῆς θελήσεως αὐτῶν ἐξήρτητο νὰ ἐπιθεωρηθῶσι. Καὶ φαντάζομαι ἐξαίφνης, Κύριοι, ὡραίαν τινὰ ἡμέραν ἀγορεύοντα τὸν κύριον ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴν, καὶ καλούμενον νὰ διακόψῃ τὴν ἀγόρευσιν αὐτοῦ, ὅπως ἀναγκαστικῶς ἐπιθεωρηθῇ! (ἱλαρότης).

§166Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶμαι ἕτοιμος πάντοτε.

§167Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (πρὸς τὸν κύριον Κουμουνδοῦρον). Ἀλλὰ πρέπει τότε νὰ διακόψητε τὴν ἀγόρευσιν, καὶ ἡμεῖς νὰ περιμένωμεν!

§168Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι εὑρέθημεν πρὸ τῆς καταστάσεως ταύτης, διότι, ὅσῳ καὶ ἂν προσεπαθήσαμεν πρόρριζα ν’ ἀνατρέψωμεν τὸ παρελθὸν, κατὰ τὰς ἰδέας ἡμῶν καὶ τὰς ἐπαγγελίας, δὲν ἐτολμήσαμεν, ὠρρωδήσαμεν· ἠθελήσαμεν μικρὸν ἐκ τοῦ παρελθόντος νὰ θίξωμεν, καὶ οὐχὶ τὸ παρελθὸν αὐτὸ ἐν τῇ ἑαυτοῦ ὁλομερείᾳ. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι, ἐὰν τὸ σεβαστὸν γῆρας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸ παρελθὸν αὐτοῦ, τὸ ἔντιμον καὶ τὸ ἐπιβάλλον, καὶ ἡ μεγάλη πεῖρα αὐτοῦ ἐνεφανίζοντο πρὸ τοῦ Ἄνακτος καὶ ἔλεγον αὐτῷ εὐθαρσῶς τὴν ἀλήθειαν, ὅτι τουτέστι «τοιαῦτά τινά εἰσι τὰ μέτρα ἡμῶν, ἅτινα θέλομεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, οὐχὶ διότι ὑπεστηρίξαμεν αὐτὰ κατὰ τὸ παρελθὸν, ἀλλὰ διότι πεποίθαμεν καὶ κατὰ τὸ παρὸν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἐν τῇ ἀληθείᾳ», ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ὁ Ἄναξ, ὃν χαρακτηρίζει λεπτότης κρίσεως, στοργὴ πρός τε τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα καὶ πρὸς τὸν Οἶκον αὑτοῦ, ἤθελεν ἴσως συζητήσει, ἀλλ’ ἤθελεν ἀποδεχθῆ τὰς γνώμας τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Διότι ἐγὼ πιστεύω, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ κατὰ γενικὴν ἀρχὴν βεβαίως δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ εἰσηγῶνται προηγουμένως τὰ νομοθετήματα αὑτῶν πρὸς τὸν Βασιλέα. Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἐλάμβανε χώραν, ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἐλευθέρα, διότι οἱ Ὑπουργοὶ ἐν πάσῃ τροπολογίᾳ τῶν μετὰ τοῦ Βασιλέως συζητηθέντων καὶ συνταχθέντων νομοσχεδίων ἤθελον ἀναγκάζεσθαι νὰ ἐγκαταλείπωσι τὴν αἴθουσαν τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ ἐπισκέπτωνται τὸ Γραφεῖον τῆς Αὐτοῦ Μεγαλειότητος, ἵνα ζητήσωσι γνώμην. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐ μόνον δὲν εἶναι ὑπόχρεοι κατὰ γενικὴν ἀρχὴν οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ὑποβάλλωσι τὰ νομοσχέδια εἰς τὸν Βασιλέα, ἀλλὰ καὶ συμφέρον τῆς Βασιλείας εἶναι τοῦτο, νὰ μὴ λαμβάνῃ τουτέστι κατὰ γενικὴν ἀρχὴν μέρος εἰς τὴν τοιαύτην προεργασίαν, διότι ἄλλως φαίνεται ἡ Βασιλεία ἐρχομένη εἰς τὴν αἴθουσαν ταύτην καὶ συζητοῦσα μεθ’ ἡμῶν, πρᾶγμα, ὅπερ ἡ κοινοβουλευτικὴ συνήθεια ἀνέκαθεν δὲν παρεδέχθη, πρᾶγμα, ὅπερ ἤθελε τιτρώσκει τὴν Βασιλείαν, ὁσάκις αἱ γνῶμαι αὐτῆς δὲν ἤθελον γίγνεσθαι ἀποδεκταί. Ἀλλ’ ἐνῷ φρονῶ ταῦτα ἐκ θεωρητικῆς ἀπόψεως, ἀφ’ ἑτέρου ἐκ πρακτικῆς ἀπόψεως νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ὁπωσδήποτε ἀφαιρεῖται ὑπάτη ἐξουσία ἐκ τῶν χειρῶν ἑνὸς τῶν Βασιλοπαίδων, βεβαίως ἀπῃτεῖτο, ἵνα προειδοποιηθῶσι περὶ τούτου καὶ ὁ Βασιλεὺς καὶ ὁ Γεν. Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, οὐχὶ ἵνα ζητηθῇ ἄδεια, ἧς οἱ Ὑπουργοὶ δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην, ἀλλ’ ἐκ πνεύματος ἁβρότητος καὶ πρακτικότητος, ἥτις ἔδει νὰ διευθύνῃ τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν. Ὅθεν, ἐὰν τοιοῦτόν τι ἐγίγνετο, βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν ἤθελεν ἀπαντήσει τὰς δυσχερείας, πρὸ τῶν ὁποίων σήμερον εὑρίσκεται. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι ἡ αἴτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας Βουλευτοῦ, ζητοῦντος, ἵνα κατατεθῶσιν αἱ ἐκθέσεις τῶν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς λαβουσῶν χώραν ἐπιθεωρήσεων τοῦ στρατοῦ, εἶναι νόμιμος καὶ λυσιτελὴς, λυσιτελὴς πρὸς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ μετ’ ὀλίγον θέλομεν κληθῆ νὰ προτάξωμεν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Διὰ τοῦτο ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ φρονῶ, μεθ’ ὅλον τὸν σεβασμὸν, ὃν ἔχω πρὸς τὸ κῦρος τῆς γνώμης τοῦ κ. ἡγέτου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι κατὰ πάντα δικαία ἡ σύστασις αὐτοῦ, ὅπως οἱ κύριοι Βουλευταὶ μὴ ζητήσωσι νὰ προσκομισθῶσιν αἱ ἐκθέσεις αὗται, ὅταν ἡ προσκόμισις αὐτῶν ἀκριβῶς ζητῆται διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ἵνα σχηματισθῇ πεποίθησις, ὅτι ἀπέτυχεν ὁ νόμος «περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ», ἵνα σχηματισθῇ πεποίθησις, ἣν ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω ἤδη, ὡς προεῖπον, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ νόμος «περὶ σχηματισμοῦ ἀνωτέρων μονάδων τοῦ στρατοῦ» θέλει ἐπίσης ἀποτύχει. Καὶ ἵνα, Κύριοι, καταστρέψω τὸν λόγον, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν θέλω νὰ ἰσχυρισθῶ, ὅτι, ἂν συνέβησαν ἀδικίαι ἐκ μέρους τῆς «Γενικῆς Διοικήσεως» πρὸς ἄλλους, αὗται συνέβησαν ἐπίτηδες καὶ ἀπὸ σκοποῦ. Ἀναμένω τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων ἀκριβῶς, ἵνα εὐχαρίστως πεισθῶ περὶ τοῦ ἐναντίου. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἰσχυρίζομαι, ὅτι ἡ Αὐτοῦ Βασιλικὴ Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος δὲν ἐμπνέεται ἐκ φιλοπατρίδων προαιρέσεων πρὸς βελτίωσιν τῶν τοῦ στρατοῦ, ζητῶν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἔχων τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ καὶ διατείνομαι καὶ λέγω, ὅτι ἕνεκα τῶν λόγων, οἵτινες πολλάκις ἀνεπτύχθησαν ἐνταῦθα καὶ κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο τῶν συζητήσεων καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ, ἕνεκα τῶν λόγων, λέγω, ἐκείνων τὰ συμφέροντα τῆς Δυναστείας ζημιοῦνται, καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ στρατοῦ, καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἔθνους, καὶ τὸ κῦρος τοῦ πολιτεύματος ἐπίσης. Ἀνομολογῶ τῳόντι, ὅτι, ὡς διῳκοῦντο ἄλλοτε τὰ πράγματα τοῦ στρατοῦ, θὰ συνέβαινον ἴσως αἱ κατηγορούμεναι ἀλλότριαι ἐπεμβάσεις. Ὡς ἐκ τῆς μεγάλης, πολυανθρώπου καὶ τὰ μάλα πεφωτισμένης ἐκλογικῆς περιφερείας, ἐν ᾗ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ πολιτεύωμαι, ἐλάχιστα ἀναμιγνύομαι εἰς τὰ τῶν προσωπικῶν μεταβολῶν, καὶ προκαλῶ τοὺς ἑκάστοτε καὶ κατὰ καιροὺς Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν ἑκατέρας τῶν πτερύγων νὰ βεβαιώσωσιν, ἄν ποτε ἐπεσκέφθην αὐτοὺς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἢ ἂν ἐγενόμην ποτὲ πρὸς αὐτοὺς φορτικὸς ἢ ὀχληρὸς, ζητῶν προστασίαν ἀξιωματικῶν, ἢ ὑπαξιωματικῶν, ἢ στρατιωτῶν. Ἀκούω ὅμως καὶ μανθάνω, διότι κατοικῶ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, ὅτι πολλάκις συνέβαινον ἔκτροπα πράγματα, ὅτι ἀληθῶς πολλάκις τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν περιεκύκλουν πολιτικοί τινες ἄνδρες, αἰτοῦντες διαφόρους χαριστικὰς πράξεις ὑπὲρ φίλων αὑτῶν ἀξιωματικῶν, ἢ ὑπαξιωματικῶν, ἢ στρατιωτῶν. Ἀκούω ὅτι τὸ κακὸν τοῦτο περιεστάλη ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος θεσμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ.

§169ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ἔπαυσε.

§170Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Νομίζω, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὸ «περιεστάλη», διότι ἐντελῶς δὲν ἔπαυσεν. Ὄχι διότι ἡ Α. Β. Ὑψηλότης θέλει καταδεχθῆ ποτε νὰ ἐνεργήσῃ χαριστικὰς πράξεις· ἐξ ἐναντίας, ἐγὼ ἀκούω τοὺς ἀξιωματικούς, ὧν πολλοὺς ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἔχω φίλους, ὅτι δίκαιος ἀνὴρ εἶναι ἡ Α. Β. Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος, καὶ τοιοῦτον καὶ ἐγὼ ἐγνώρισα αὐτὸν ἐκ τῆς ὀλιγοχρονίου μετὰ τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος ἐργασίας μου. Ἀλλὰ μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι περὶ τὸν Διάδοχον ὑπάρχει καὶ βοηθητικὴ ὑπηρεσία, ἥτις ποτὲ μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν θέλει τολμήσει νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἀνέλαβε νὰ ἐκτελῇ ὅ,τι ἄλλοτε, βεβαίως ἐν μείζονι κλίμακι, ἐξετέλουν οἱ Βουλευταὶ, πολλαχῶς καὶ φορτικῶς πιεζόμενοι. Διὰ τοῦτο, καίτοι εἶμαι διατεθειμένος νὰ ἴδω πολὺ εὐχαρίστως πίπτοντα τὸν θεσμὸν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, καίτοι δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ ψηφίσω οὔτε τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἐπιθεωρήσεων», οὔτε τὸ νομοσχέδιον «περὶ Στρατηγίας», εὐαρέστως καὶ μετὰ πολλῆς τῆς προθυμίας θέλω δεχθῆ καὶ ψηφίσει διατάξεις νόμων, ὧν δυνάμει νὰ περιφρουρηθῶσι τὰ δικαιώματα, ἡ ἀσφάλεια καὶ ἡ τιμὴ τῶν κυρίων ἀξιωματικῶν. Καὶ τοιοῦτόν τινα νόμον ἀπεκδέχομαι ἀπὸ τῆς πεφωτισμένης Κυβερνήσεως, ἥτις ἡγεῖται τῶν πραγμάτων τῆς χώρας.

§171Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοιαύτη ἐργασία παρασκευάζεται.

§172Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἐν σιγῇ τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς συναδέλφου, διὰ τοῦ ὁποίου ἔρριψεν ὑπαινιγμόν τινα κατὰ τῶν Βουλευτῶν ἐκείνων, οἵτινες τελευταίως παρουσιάσθησαν ἐνώπιον τῆς Α. Β. Ὑψηλότητος τοῦ Διαδόχου καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ συνέπεσε νὰ παρουσιασθῶ κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, ὀφείλω νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔπραξα τοῦτο χωρὶς νὰ παρακληθῶ, οὐδὲ νὰ προκληθῶ, οὐδὲ νὰ προσκληθῶ παρ’ οὐδενός· ἔπραξα τοῦτο ἐκ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι οὐχὶ μόνον Βουλευταὶ, ἀλλὰ καὶ πάσης τάξεως πολῖται ὀφείλουσι νὰ ἐπιδιώκωσι τὴν εὐκαιρίαν, ὅπως γνωρίζωσιν ἐκ τοῦ πλησίον τὴν Α. Β. Ὑψηλότητα καὶ μορφώνωσιν ἀκλόνητον καὶ ἑδραίαν τὴν πεποίθησιν περὶ τῆς μορφώσεως καὶ τῆς διανοητικῆς ἀναπτύξεως αὐτοῦ (ἱλαρότης). Διότι φρονῶ, ὅτι κατόπιν τοιαύτης ἐπικοινωνίας μετὰ τοῦ μέλλοντος ἡμῶν Βασιλέως δὲν θὰ εὑρίσκωσιν ἔδαφος πλέον οἱ ῥιπτόμενοι ἑκάστοτε ὑπαινιγμοὶ, ὅπως ἐπισκιάζηται πᾶσα ἀγαθὴ πρᾶξις ἀπορρέουσα παρὰ τῆς Α. Ὑψηλότητος. Οὐδένα, Κύριοι, ἐξαιρετικὸν λόγον ἔχω, ἵνα ἐκφράζωμαι ὅπως ἐκφράζομαι· ἔχω μόνον τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἡ συνείδησίς μου ὑπαγορεύει, ὅτι ἡ φροντὶς ἁπάντων ἡμῶν καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ τηρῆται ἀμείωτον τὸ γόητρον τοῦ Βασιλέως καὶ τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας.

§173Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον οἱ κόλακες τὰ λέγουσιν αὐτά!

§174Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Παναγιωτόπουλε· τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχω, τὴν ἐδημιούργησα ἀπ’ ἐμαυτοῦ, χωρὶς νὰ ἴδω τίποτε καὶ χωρὶς νὰ ἐλπίζω τίποτε παρ’ οὐδενός. Ἔχω λοιπὸν τὴν πεποίθησιν, ὅτι, τηρουμένου ἀμειώτου τοῦ γοήτρου τοῦ Βασιλέως, ὡς καὶ τῶν μελῶν τῆς Βασιλικῆς Οἰκογενείας, ἔχει πλειότερον νὰ ὠφεληθῇ ὁ Ἑλληνισμὸς ἢ τοὐναντίον. Ταῦτα εἶχον, κύριε Πρόεδρε, νὰ εἴπω.

§175Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§176ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον.

§177Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Εἶναι προσωπικόν, κ. Κουμουνδοῦρε.

§178Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁρίστε.

§179Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Προτείνει νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ νὰ διακόψωμεν μετὰ τὰς 8.

§180Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Κουντουριώτης δὲν θὰ μᾶς κανονίσῃ τὴν συζήτησιν.

§181Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ κανονίσω ἐγὼ τὴν συζήτησιν. Ἐγὼ εἶπον μίαν γνώμην, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ ἦναι διατεθειμένη νὰ τὴν δεχθῇ, θὰ μὲ εὐχαριστήσῃ παραπολὺ (ἱλαρότης).

§182Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τοῦ 1874 εἶχον νὰ ἀκούσω παρομοίαν γνώμην. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐξ Ἠλείας κ. Ἀνδρέας Στεφανόπουλος εἶπε πρὸ μικροῦ, ὅτι ἔκρινε περὶ τῆς διανοητικῆς ἀναπτύξεως τοῦ μέλλοντος Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος! Ἐνθυμεῖσθε, ὅτι κατὰ τὸ 1874 ἔκρινε περὶ τῆς διανοητικῆς ἀναπτύξεώς μου ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Κασιμάτης, ὅστις ἐκλήθη καὶ νοομέτρης. Ὥστε ἀνέζησεν ὁ νοομέτρης, κύριε Πρόεδρε! (γέλωτες).

§183Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἤθελον, Κύριοι, ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν πλέον, ἐὰν ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ δὲν μὲ προεκάλει, καὶ ἐὰν ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ ἔντιμος Πρωθυπουργός, δὲν μοὶ ἐπέβαλλε νὰ λάβω τὸν λόγον. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεγαρίδος, ὅτι εἶναι πολὺ νέος, ἵνα δίδῃ συμβουλὰς πρὸς ἡμᾶς τοὺς στρατιωτικούς.

§184Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶμαι καὶ τόσον νέος; εἶμαι τεσσαρακοντούτης (ἱλαρότης).

§185Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .. Ἡ προθυμία δὲ αὕτη εἰς τὸ νὰ δίδῃ συμβουλὰς τὸν ἔκαμε νὰ στηρίξῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τούτου εἰς ἰδέαν, τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἐσχημάτισεν, ὅτι ἡμεῖς οἱ στρατιωτικοὶ ἐνταῦθα κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν σημερινὴν εὑρέθημεν διαφωνοῦντες.

§186Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ εἶμαι πολίτης, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§187Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .. Ὑπάρχει στρατιωτικὸν ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον διαφωνοῦμεν; Ὁμιλοῦμεν περὶ ἐκθέσεων· καὶ οἱ μὲν εἶχον τὴν ἰδέαν νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις ἡ εἰδική, οἱ δὲ εἶχον τὴν ἰδέαν νὰ ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις ἡ γενική. Ὑπάρχει που διαφωνία εἰς τοῦτο; Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀκριβῶς ὁ λόγος αὐτός, ὁ ὁποῖος μὲ κάμνει νὰ λάβω τὸν λόγον. Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος μὲ ἔφερεν εἰς τὸ βῆμα, Κύριοι, εἶναι, διότι ὁ ἔντιμος ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτὴς ἠθέλησε νὰ δείξῃ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι συνεπὴς πρὸς ἐμαυτόν, διότι ἄλλοτε ἐξηγέρθην καὶ ἐζήτησα νὰ μὴ προσαχθῶσιν ἐκθέσεις καὶ καταγγελίαι ἀφορῶσαι ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ μὴ συντριβῇ τὸ γόητρον αὐτῶν. Ἀληθῶς, Κύριοι; ἀλλὰ τότε ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ ἀκαδημαϊκή, οὐδένα ἔχουσα σκοπόν. Ὁ λόγος ὅμως, Κύριοι, ὁ ὁποῖος μὲ ἔφερε σήμερον εἰς τὴν ἀναπόδραστον ἀνάγκην νὰ ζητῶ νὰ προσαχθῶσι τὰ τοιαῦτα ἔγγραφα, εἶναι, διότι ἀνώτερος καὶ σπουδαιότερος λόγος ἀπὸ τὸ γόητρον τοῦ στρατοῦ προκαλεῖ τὴν ἐπιμονήν μου ταύτην. Καὶ ὁ ἀνώτερος λόγος εἶναι τὸ γόητρον τῆς Δυναστείας. Ἐγὼ ἀγαπῶ τὴν πατρίδα μου, καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀγαπῶ τὴν Βασιλείαν. Δὲν θέλω νὰ κολακεύω, καὶ ὁμιλῶ τοιουτοτρόπως, διότι δὲν συνήθισα νὰ κολακεύω. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀγαπῶ τὴν Βασιλείαν, διότι ἀγαπῶ τὴν πατρίδα μου, διότι ἡ Βασιλεία εἶναι ἀρρήκτως συνδεδεμένη μὲ τὴν πατρίδα μου.

§188Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὄχι καὶ τόσον, κύριε Βουλευτά.

§189Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ταῦτα εἰς ἀπάντησιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἄλλως θέτουσι τὸ ζήτημα, καὶ τὸ θέτουσι διὰ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον κατηγοροῦσιν ἡμᾶς ὡς καταγγέλλοντας τὰ πράγματα καὶ βυσσοδομοῦντας κατὰ τῆς Δυναστείας! Βυσσοδομοῦσι κατὰ τῆς Δυναστείας ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀναμιγνύουσιν ἀνευθύνους εἰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι ἐπιφέρουσιν εὐθύνας.

§190Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ἀκριβῶς.

§191Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς δέ, οἱ ὁποῖοι συζητοῦμεν ἐδῶ, ζητοῦμεν ν’ ἀπομακρύνωμεν τοὺς ἀνευθύνους ἀπὸ τὰς εὐθύνας, καὶ νὰ μὴ καταρρίπτηται τὸ γόητρον τῆς Δυναστείας ἐκ τῆς ἀναμίξεως τῆς τάδε ἢ τάδε, ἡ ὁποῖα προκαλεῖ τὰς συζητήσεις καὶ κλονίζει τὸ γόητρον τῆς Δυναστείας.

§192Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ.

§193Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν τὴν συζήτησιν καὶ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει, διὰ νὰ σώσωμεν τὴν Δυναστείαν ἀπὸ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον ὑπηνίχθη ὁ βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Λεβίδης. Ἡμεῖς, Κύριοι, εἴτε Ὑπουργοὶ εἴμεθα, εἴτε ἰδιῶται, εἰς προτάσεις καὶ γνώμας φίλων μας τείνομεν οὖς εὐμενὲς, διότι τ’ ἀποτελέσματα τῶν γνωμῶν ἐκείνων, ὅταν ἔχωσιν ἀγαθὴν τὴν βάσιν, θὰ τιμῶσιν ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι θὰ πραγματοποιήσωμεν τὰς γνώμας ἐκείνας. Κατὰ μείζονα λόγον θὰ δεχθῶμεν γνώμας εἴτε τοῦ Βασιλέως εἴτε τῶν Ὑψηλοτήτων, ὅταν πρόκηται νὰ πραγματοποιήσωμεν ἀγαθόν τι διὰ τὴν πατρίδα ἡμῶν. Φιλοδοξοῦμεν νὰ καταλάβωμεν τὴν ἀρχὴν, οὐχὶ διὰ νὰ καλώμεθα Ὑπουργοὶ, διότι ὁ τίτλος αὐτὸς δὲν ἔχει καμμίαν ἀξίαν, ὅταν δὲν ἦναι εἰς τὴν πραγματικὴν του θέσιν· ἐγὼ τὸν περιφρονῶ, — καὶ τὸ λέγω εἰλικρινῶς· — ἐὰν φιλοδοξῶ νὰ γείνω Ὑπουργὸς, φιλοδοξῶ διὰ νὰ συνδέσω τὸ ὄνομά μου μὲ ἀγαθὴν, μὲ ἔνδοξον, εἰ δυνατὸν, πρᾶξιν πρὸς τὴν πατρίδα μου. Διὰ τοῦτο συζητοῦμεν καὶ ἐπαναλαμβάνομεν εἰς ἑκάστην συζήτησιν τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικὸν, διὰ νὰ φωτίσωμεν τὴν Βουλὴν περὶ τῶν κακῶν τῶν ἐπικειμένων, περὶ τῶν κακῶν, τὰ ὁποῖα ἤρξαντο νὰ λαμβάνωσι σάρκα καὶ ὀστᾶ, διὰ νὰ ὑποδείξωμεν εἰς τὴν Βουλὴν, εἰς τὸ ἔθνος, ὅτι κινδυνεύομεν. Δὲν θέλω νὰ εἴπω περισσότερα. Μία συνέντευξίς μου πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ μία παράκλησίς μου προῆλθεν ἐκ τοῦ κινδύνου, ὁ ὁποῖος ἀπειλεῖ τὴν πατρίδα ἡμῶν· εὑρῆκα πρόθυμον ἢ μᾶλλον ἐκτελοῦντα τὴν παράκλησίν μου τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ ἐξέφρασα τὴν εὐγνωμοσύνην μου. Διὰ τοῦτο ζητοῦμεν λοιπὸν τὴν συζήτησιν καὶ ἐν μυστικῇ συνεδριάσει, διὰ νὰ σώσωμεν, ἐπαναλαμβάνω, τὴν πατρίδα ἡμῶν.

§194Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Διὰ νὰ προλάβωμεν, ἵνα μὴ οἱ τέσσαρες ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπῆγαν εἰς τὸ Παλάτι καὶ ἐζήτησαν τὸ δίκαιόν των, γείνωσι δέκα ἢ καὶ περισσότεροι.

§195Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. 600 προήχθησαν! Δὲν ἠμπορεῖ πλέον νὰ τὸ χωνεύσῃ κανείς! Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε. Ὅλοι, ὅσων ἐκοκκίνισεν ὁ σβέρκος, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, ἀπὸ τὸ κτύπημα τῶν ποδῶν ἐπ’ αὐτοῦ, ἔγειναν ἀξιωματικοί! Ἐσώσατε τὴν πατρίδα! Ἐμουντζουρώσατε τὴν πατρίδα! Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§196Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπαντῶ εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον ἐκ Γυθείου, ὅτι εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπροβιβάσθησαν καὶ εὐεργετικοὶ δι’ ὅσους συνέλαβον φυγοδίκους, εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐπροβιβάσθησαν ἕνεκα ἀρχαιότητος ὑπηρεσίας κατὰ τὸν εὐεργετικὸν νόμον καὶ ὑπαξιωματικοὶ εἰς οὐδὲν συντελέσαντες, καὶ ὑπαξιωματικοὶ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας προερχόμενοι, ἀλλ’ ὀλίγοι μόνον ἐκ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἔπραξαν ἐν τῇ στιγμῇ τῇ κρισίμῳ τῆς πατρίδος τὸ καθῆκον αὐτῶν ἐπροβιβάσθησαν, οἱ λοιποὶ ἐκ τῶν τοιούτων περιεφρονήθησαν, παρηγκωνίσθησαν, λέγω πρὸς τὸν ἔντιμον ἐκ Γυθείου Βουλευτήν. Καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των κατὰ τρόπον, ὅστις ἐπέβαλλεν εἰς τὴν Πολιτείαν νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν καὶ ἱκανοποιήσῃ αὐτοὺς, μάρτυς ψευδὴς θὰ ἦναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε καὶ ἔδωκε τὴν γνώμην του περὶ τούτου, ὁ συνταγματάρχης κ. Γρίβας, ὁ ἐκ Βονίτσης βουλευτής.

§197Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Εἶναι ἐκθέσεις 1100, καὶ δὲν ὑπάρχει ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ὅστις νὰ μὴ λέγῃ ἐν τῇ ἐκθέσει του, ὅτι πρέπει νὰ προαχθῶσιν οἱ ὑπ’ αὐτὸν, διὰ νὰ δείξῃ, ὅτι τὸ Σῶμά του ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του, διὰ νὰ καλύψῃ τὸ αἶσχός του!

§198Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μάλιστα, Κύριοι! διότι εἶμαι μάρτυς εἰς τὸν πόλεμον.

§199Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἂν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτῆς, ὁ ὁμιλῶν ταύτην τὴν στιγμήν, φέρῃ τοιαύτην συζήτησιν, θὰ μὲ ἀναγκάσῃ νὰ φέρω καὶ ἐγὼ τὴν συζήτησιν εἰς τὸ σημεῖον, ὅπου πρέπει, διὰ νὰ ἀποδειχθῇ, πόθεν προῆλθον καὶ πῶς προῆλθον τὰ κακὰ τοῦ πολέμου, καὶ τότε θὰ φέρω γνώμην ὄχι τῶν Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, εἴτε πολιτῶν παρευρεθέντων ἐκεῖ, ἀλλὰ θὰ φέρω γνώμην ἀξιωματικῶν τοῦ Γερμανικοῦ Ἐπιτελείου, διὰ νὰ ἀποδείξω, ἂν τὰ καταγγελλόμενα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἔχονται ἀληθείας. Ἀλλὰ διαφωνῶ καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν, ὅτι αὐτὴ ἡ συζήτησις δὲν ἔχει κανένα λόγον, καὶ ὅτι δὲν πρόκειται νὰ ζητήσωμεν εὐθύνας ἀπὸ Ὑπουργοὺς, οὐδὲ συζητοῦμεν νομοσχέδιον. Ὁ Ὑπουργὸς ἔχει ἀληθῶς εὐθύνην, κύριε Πρόεδρε, διὰ τὰς πράξεις τῶν ὑποδεεστέρων του, ἀλλ’ ἐδῶ ἔγκειται τὸ ζήτημα, ἂν δύναται νὰ ζητήσῃ τὰς εὐθύνας· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει μὲ φέρετε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκταθῶ. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ χρόνος δὲν εἶναι ἀρκετὸς πρὸς τοῦτο, καὶ ἐπειδὴ θὰ συζητήσωμεν περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, δὲν θέλω ἀναπτύξει τώρα τὸ ζήτημα τοῦτο διὰ μακρῶν. Ἀλλὰ διότι ὁ ὑπεύθυνος, ἐπαναλαμβάνω, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν δύναται νὰ ζητήσῃ εὐθύνας ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τοῦ νόμου ἀνέλαβον εὐθύνην, — καὶ αὐτὸ ζητοῦμεν ν’ ἀποφύγωμεν, καὶ δι’ αὐτὸ κάμνομεν τὴν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως — ἀλλὰ καὶ διότι καὶ τὸν νόμον πρόκειται νὰ συζητήσωμεν, διὰ τοῦτο ζητοῦμεν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν, διὰ νὰ ἴδωμεν, κατὰ πόσον ὁ νόμος βλάπτει ἢ δὲν βλάπτει, δίδων δικαιώματα πρὸς τὸν ἡγέτην τοῦ στρατεύματος. Ἀλλ’ ἐπέχει τόπον σπουδαῖον ἡ συζήτησις αὕτη ἐπὶ τοῦ νομοθετήματος, καὶ διὰ τοῦτο καταναλίσκομεν τὴν ὥραν, διότι ἡ ὥρα οὕτω δαπανωμένη εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον καὶ τῆς Δυναστείας καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς πατρίδος. Καὶ δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς κ. Λεβίδην, ὁ ὁποῖος διατείνεται, ὅτι τὰ ἴδια ἀποτελέσματα θὰ ἔχῃ καὶ ὁ νόμος ὁ προτεινόμενος ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδήλωσεν, ὅτι δύναται νὰ δεχθῇ τροποποιήσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ μεταβάλωσι τὴν βάσιν τοῦ νομοθετήματος. Καὶ ποία εἶναι ἡ βάσις τοῦ νομοθετήματος; Ν’ ἀφαιρεθῶσι ἀπὸ ἀνεύθυνον δικαιώματα καὶ καθήκοντα, ἀποδίδοντα εἰς αὐτὸν εὐθύνην. Ἡ τροπολογία, τὴν ὁποίαν δύνασθε νὰ φέρητε, κύριε Βουλευτά, καὶ νὰ πεισθῆτε νὰ ψηφίσητε τὸν νόμον, εἶναι ἐκείνη, τὴν ὁποίαν σεῖς ἐννοεῖτε, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ νόμος αὐτός· εἴτε θέλετε νὰ ἀλλάξητε τὸν στρατηγὸν καὶ δώσητε τὴν Στρατηγίαν εἰς τὸν ἀντιστράτηγον, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ Σύνταγμα θὰ ὑπέχῃ εὐθύνην, εἴτε ἄλλην τινὰ τροπολογίαν θέλετε, βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς, ὅταν δὲν μεταβάλητε τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, θὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν· καὶ ἰδού, ὅπου θὰ ἦσθε εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ὑποστηρίξητε τὸ νομοσχέδιον τοῦ Ὑπουργοῦ. Θὰ δεχθῆτε λοιπὸν τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι ἔχει μίαν βάσιν, ν’ ἀπομακρυνθῇ ὁ Διάδοχος ἀπὸ τὴν ἐνεργὸν ὑπηρεσίαν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐδόθη εἰς αὐτὸν ἡ ἀρχή. Καταλήγων ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι ἡ συζήτησις, τὴν ὁποίαν ἐκάμαμεν, εἶναι ἐπωφελής, δὲν εἶναι οἵα ὑπέδειξεν αὐτὴν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ θέλω τὸν παρακαλέσει, ἀφοῦ ἐκ τῆς συζητήσεως καταφαίνεται, ὅτι ἡ δρᾶσις, ἡ ὁπωσδήποτε εἴτε ἀγαθὴ εἴτε μὴ ἀγαθή, τῆς Α. Ὑψηλότητος δὲν ἔχει τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξε πρὸ μιᾶς ὥρας ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Λεβίδης, νὰ μὴ ἐπιμείνῃ. Ἐν πάσῃ περιπτώσει καλὸν εἶναι νὰ προσαχθῶσι τὰ ἔγγραφα, καὶ νὰ γείνῃ μυστικὴ συνεδρίασις, διὰ ν’ ἀποφασίσωμεν ὅ,τι πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν, χωρὶς νὰ ἀκούωμέν τινας τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ μᾶς ὀνομάζουν ἀγύρτας, διότι ὑποβάλλομεν μετὰ σεβασμοῦ καὶ μετὰ κοινοβουλευτικῆς τάξεως τὴν γνώμην ἡμῶν! Ἡμεῖς δὲν εἴμεθα ἀγύρται· ἀγύρται εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῶν λόγων αὐτῶν καὶ τῶν τρόπων ζητοῦσι νὰ καταστρέψωσι καὶ τοὺς ἰσχυροὺς καὶ τοὺς ἀδυνάτους.

§200Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πετροπουλάκης ἔχει τὸν λόγον.

§202Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§203Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω, Κύριοι, τίνα ὑπηνίχθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτὴς ὡς κόλακα. Ἀλλὰ ἐγὼ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι οὔτε ἄρχοντας, οὔτε κυβερνήσαντας, οὔτε κυβερνῶντας, οὔτε μέλλοντας νὰ κυβερνήσωσιν ἔμαθον ποτὲ νὰ κολακεύω, διότι εὐτυχῶς τὴν μικράν μου πολιτικὴν ὕπαρξιν τὴν στηρίζω εἰς τὸν τόπον τῆς γεννήσεώς μου, ὁ ὁποῖος ἀείποτε ἐτίμησε τὸ ὄνομα, τὸ ὁποῖον φέρω, καὶ ἐκεῖ ἐν τῷ μέλλοντι θὰ τὴν στηρίζω...

§204Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸ μυαλό σου πρὸ πάντων.

§205Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν εἰς τὸ μυαλό μου ἢ ὄχι. Ἤθελον μόνον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν ἐξ Οἰτύλου συνάδελφον καὶ φίλον μου κ. Κουμουνδοῦρον, ὅτι, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης ἔλεγεν ὅτι, ἐὰν προβιβάσωμεν πάντας ἐκείνους, ὑπὲρ τῶν ὁποίων ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις, ὄχι μόνον τοὺς ἐν τῷ στρατεύματι ὑπηρετοῦντας ἠθέλομεν προβιβάσει, ἀλλὰ πάντας τοὺς Ἕλληνας! — Ἐνθυμοῦμαι καὶ τὴν φράσιν.

§206Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ εἶπον, ὅτι αἱ ἐκθέσεις εἶναι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, καὶ θὰ τὸ βεβαιώσῃ ἡ ἐπιτροπὴ, διὰ νὰ ἴδωμεν ποίους θὰ καθαρίσῃ.

§207Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἤκουσα δὲ καὶ παρ’ ἄλλων ἀξιωματικῶν καὶ παρὰ κατὰ διαφόρους περιστάσεις Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ παρευρεθέντες ἐν πολέμῳ, ὄχι μόνον οἱ ἐκπληρώσαντες τὸ καθῆκόν των, ἀλλὰ καὶ οἱ μὴ ἐκπληρώσαντες, διὰ νὰ καλύψωσι τὴν ἔλλειψίν των, «σκρούα γραμματίκα!» πάντες αὐτοί, ὡς ἀνδραγαθήσαντες παρουσιάσθησαν! (γέλωτες). Προκειμένου λοιπὸν νὰ συζητηθῇ μετ’ οὐ πολὺ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀληθῶς ἀφορᾷ τὴν διακανόνισιν τῶν καθ’ ἡμᾶς στρατιωτικῶν πραγμάτων, εἶναι ἀνάγκη νὰ προσκομισθῶσι πάντα τὰ στοιχεῖα ἀπὸ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἴδωμεν, πῶς πρέπει νὰ ὁδηγηθῶμεν καὶ κατὰ τίνα τρόπον πρέπει νὰ κανονίσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα τοὺς προβιβασθέντας ἀξιωματικοὺς μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 καὶ ἐντεῦθεν.

§208Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλοι προήχθησαν!

§209Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πότε προήχθη ἕκαστος, καὶ ἂν προήχθησαν δυνάμει μεταγενεστέρων ἐκθέσεων, δηλαδὴ ἐκθέσεων γενομένων μετὰ τὸν πόλεμον ἢ πρὸ τοῦ πολέμου, τίνες κατηγγέλθησαν καὶ παρεπέμφθησαν εἰς διάφορα Συμβούλια ἀνακριτικὰ, τίνες παρεπέμφθησαν εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, καὶ πόσοι τούτων κατεδικάσθησαν, διὰ νὰ ἴδωμεν τὴν πραγματικὴν λειτουργίαν τοῦ στρατιωτικοῦ ποινικοῦ νόμου μετὰ τὸν πόλεμον· ἐνήργησεν αὕτη ἢ οὔ; καὶ τότε, — διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ συγκρίνωμεν, ἐπειδὴ ἐψηφίσθη εἷς νόμος, καὶ ἔχομεν Γενικὴν Διοίκησιν ἤδη, — τότε θὰ ἴδωμεν, ἂν αἱ παρὰ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως γενόμεναι ἐπιθεωρήσεις ἠδίκησαν περισσοτέρους ἀξιωματικοὺς ἢ αἱ ἄλλοτε γενόμεναι. Ἐπίσης ἐπεθύμουν, εἰ δυνατόν, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ φέρῃ τὰς προτάσεις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως περὶ μεταθέσεων ἀξιωματικῶν ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ πολέμου τοῦ 1897 καὶ ἐντεῦθεν, ἵνα ἴδωμεν ὁποῖαι μεταθέσεις κατ’ ἔτος ἐγένοντο· διότι ἔχω τὴν γνώμην, Κύριοι, — καὶ μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας, — ὅτι ἐν τῇ Γενικῇ Διοικήσει ὑπάρχουσι βεβαίως 2 ἢ 3 ἢ 5 ἀξιωματικοὶ ὑπηρετοῦντες, καὶ οἱ ὁποῖοι συμπαθοῦσιν εἰς 2 ἢ 3 ἢ 5, ἢ καὶ εἰς 20 ἢ 30 ἄτομα, τὰ ὁποῖα θὰ κατορθώσωσι νὰ τοποθετήσωσιν ὅπου ταῦτα ζητοῦσιν, ἀλλὰ γενικῶς βεβαίως ἡ κατανομὴ γίνεται δικαία, ἐνῷ ἡμεῖς θὰ ἤμεθα εἰς μίαν κυβερνητικὴν πτέρυγα, καὶ διὰ νὰ ὑπάρξῃ ὡς Κυβέρνησις ἡ πτέρυξ ἐκείνη, πρέπει νὰ ἤμεθα περὶ τοὺς 130, καὶ αὐτοὶ οἱ 130 θὰ ἔχωσι βεβαίως ἕκαστος δύο ἢ τρεῖς συγγενεῖς ἢ καὶ φίλους ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἄλλους τόσους ἢ καὶ περισσοτέρους ἐχθροὺς, καὶ τοὺς μὲν συγγενεῖς θὰ θέλωμεν νὰ τοὺς τοποθετήσωμεν ὅπου οὗτοι ζητοῦσι, τοὺς δὲ ἀντιθέτους νὰ τοὺς στείλωμεν ἀλλαχοῦ. Πόσοι γίνονται; Ὑπολογίσατε, παρακαλῶ. Ἐντεῦθεν λοιπὸν, τί γίνεται ὁ μπαξὲς ἐκεῖνος τῶν ἀξιωματικῶν;

§210Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δηλῶ, ὅτι ἐγὼ ὑπέβαλον ἄλλοτε ὡς Ὑπουργός, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὁ νῦν ἔχει ἕτοιμον νομοσχέδιον περὶ μεταθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν.

§211Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ, Κύριοι, τὸ ζήτημα τῆς εὐθύνης, διὰ τὴν ὁποίαν κοπτόμεθα ἐδῶ, ἢ μᾶλλον τοῦ ἀνευθύνου, τὸ ὁποῖον προστατεύει τὴν Α. Β. Ὑψηλότητα τὸν Διάδοχον, ἐγὼ εἶμαι ἀντιθέτου ἐντελῶς γνώμης. Ἐπεθύμουν καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχῃ μίαν εὐθύνην. Διατί; Διότι νομίζω, ὅτι ὄχι μόνον διὰ τὸν Διάδοχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, ὄχι μόνον διὰ τὸν Ὑπουργὸν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλὰ διὰ πάντα ἄνθρωπον ἡ ἠθικὴ εὐθύνη εἶναι ὑπερτέρα πάσης καταδίκης. Καὶ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχῃ εὐθύνην ὁ μέλλων Βασιλεὺς τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου καὶ ἀρχηγὸς τοῦ στρατεύματος, ἵνα παρουσιαζομένης στιγμῆς, καθ’ ἣν τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος—οὐχὶ μόνον τὸ Κράτος—θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρακολουθήσῃ αὐτόν, νὰ γινώσκῃ τίνα παρακολουθεῖ. Διότι πῶς θέλετε ἀκολουθήσει τὸν Διάδοχον τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, ἢ τὸν Βασιλέα σας, μὴ γινώσκοντες τί πρᾶγμα εἶναι κἄν, ἀφοῦ κατ’ ἀνάγκην, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του καὶ τοῦ βαθμοῦ του, θὰ τὸν ἔχητε ἀρχηγόν; Βεβαίως οἱ συνταγματικοὶ θεσμοὶ καὶ ὁ κίνδυνος ὁ μέγας, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδιώξωμεν τὴν Βασιλικὴν Οἰκογένειαν ἐντεῦθεν, μᾶς ἀναγκάζει νὰ λέγωμεν, ὅτι πρέπει νὰ προνοήσωμεν. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι ἀπὸ ἡμᾶς κανεὶς δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ τὴν ἐκδιώξῃ, διότι πάντες γινώσκομεν, ὅτι ἡ πατρίς μας ἔχει ἀνάγκην βασιλικοῦ θεσμοῦ, καὶ βασιλικοῦ θεσμοῦ συνδεομένου μετὰ συγγενειῶν, ὅπως συνδέεται εὐτυχῶς ἡ ἡμετέρα Βασιλικὴ Δυναστεία, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνισμὸς ὁλόκληρος περιμένει ἡμέρας ἀνατολῆς Ἡλίου. Αὐτὴ ἦτο καὶ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§212Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, κατόπιν τῶν πληροφοριῶν, ἃς ἐζήτησεν ὁ κύριος ἐξ Οἰτύλου Βουλευτής, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὀνομαστικὸν πίνακα τῶν ὑπαρχόντων συνταγματαρχῶν, ἀντισυνταγματαρχῶν καὶ ταγματαρχῶν...

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τῶν στρατηγῶν.

§214ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὴν Ἐπετηρίδα τότε.

§215Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Νὰ καταθέσῃ τὴν Ἐπετηρίδα. Συγχρόνως δὲ νὰ κατατεθῇ πίναξ, πόσοι ἐκ τῶν ὑπαρχόντων συνταγματαρχῶν ἔλαβον μέρος κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, καὶ πόσοι προήχθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ στρατηγοῦ· διότι πρέπει νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός, κατόπιν τοῦ τελευταίου πολέμου, τοῦ τόσον νικηφόρως (!) διεξαχθέντος, πόσα πληρώνει διὰ μισθοὺς ταγματαρχῶν, ἀντισυνταγματαρχῶν, συνταγματαρχῶν καὶ στρατηγῶν.

§216Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς συζητήσεως τοῦ στρατιωτικοῦ ζητήματος μίαν καὶ μόνην γνώμην κατώρθωσα νὰ μορφώσω, καὶ τὴν γνώμην αὐτὴν θὰ λάβω τὴν τόλμην καὶ τὴν τιμὴν νὰ τὴν μεταδώσω εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ παρουσία ἡμῶν τῶν στρατιωτικῶν Βουλευτῶν εἶναι περιττὴ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, διότι φρονῶ, ὅτι μαθήματα καὶ πειθαρχίας καὶ εὐλαβείας καὶ ἐντεῦθεν δίδονται εἰς τὸ στράτευμα. Δι’ αὐτὸ θὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς παράκλησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν· νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ, εἰς τὸ μέλλον τοὐλάχιστον, ἡμεῖς οἱ ἀξιωματικοὶ νὰ μὴ ὑπάρχωμεν ἐνταῦθα, διὰ νὰ μὴ εὑρισκώμεθα εἰς τὴν θλιβερὰν θέσιν νὰ ἀκούωμεν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἀκούομεν ἐνταῦθα. Διότι, ἐπαναλαμβάνω καὶ πάλιν, μαθήματα πειθαρχίας καὶ εὐλαβείας καὶ ἐντεῦθεν δίδονται. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ μάλιστα θερμῶς θὰ τὸν παρακαλέσω, χάριν τοῦ στρατεύματος αὐτοῦ, δι’ ὃ καὶ αὐτὸς ἐνδιαφέρεται, ὅπως ἐνδιαφέρομαι καὶ ἐγώ, νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Χρειάζεται Ἐθνοσυνέλευσις.

§218Κ. ΓΡΙΒΑΣ. Ὑπάρχει τρόπος, καθ’ ὃν δύναται νὰ μὴ πολιτεύωνται οἱ ἀξιωματικοί, χωρὶς νὰ παραβῶμεν τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος.

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον.

§220Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπερατώθη ἡ ἐπ’ αὐτοῦ συζήτησις.

§221ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας γίνεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου, καὶ ἀκόμη δὲν ἐτελειώσαμεν!

§223Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις γίνεται ἤδη ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§224Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυνάμεθα νὰ κάμωμεν διακοπὴν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν.

§225ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς παραιτεῖται τοῦ λόγου.

§226Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Παραιτοῦμαι, ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ ψηφοφορία ἀμέσως.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κωνσταντόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§228Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνταλλάσσω τὴν θέσιν μου μὲ τὸν κ. Χατζόπουλον.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§230Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συμβαίνει συχνότατα ἐν τούτοις.

§231Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν,

§232ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Θὰ ἦτο συντελεστικὸν πρὸς τὸν σκοπὸν, πρὸς ὃν πάντες τείνομεν, νὰ γείνῃ μιᾶς ὥρας διακοπή, διότι καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Χατζόπουλος, ἴσως καὶ ἄλλος τις, ἀλλὰ καὶ ἐγὼ βεβαίως θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν. Τὴν παράκλησίν μου δὲ ταύτην ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§233ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἐξακολουθήσωμεν, ἀφοῦ χθὲς ἐξηκολουθήσαμεν μέχρι τῆς δεκάτης ὥρας.

§234Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὑποβάλλω πρότασιν ἀναβολῆς.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε δέκα;

§236ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μάλιστα. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς δέκα).

§237ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν, (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§238Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Εἴμεθα 15.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ ὁ κ. Χατζόπουλος μεταξὺ τῶν 15;

§240Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ὄχι;

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν πρόκηται νὰ γείνῃ ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, θὰ ἀπολέσωμεν χρόνον μιᾶς ὥρας, καὶ δὲν θὰ δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν, ἵνα ἐξακολουθήσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Διὰ τοῦτο προτιμότερον νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 10ην.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ ἀνέμενον ἀπόφασιν τῆς πλειονοψηφίας. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 10ης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 30′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ καταλάβωσι τὰς ἕδρας των. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἀντίρρησις, ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις.

§244Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Ἀλλὰ νὰ ἤμεθα παρόντες οἱ Βουλευταί.

§245ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Παρόντες εἴμεθα.

§246ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηγηθῆτε, παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά· θέλετε τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου;

§247Κ. ΓΕΡΑΚΗΣ. Μάλιστα.

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Σπυρ. Ε. Στάη καὶ Ἀριστοτέλους Ἀναγνωστοπούλου, ὡς ψηφολεκτῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 126. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρακαλεῖται ὁ κύριος Πετιμεζᾶς νὰ λάβῃ τὸν λόγον.

§250Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἂς προτιμηθῇ ἕτερος.

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Χατζόπουλος.

§252Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§253ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Κυθήρων βουλευτὴς κύριος Στάης ἔχει τὸν λόγον.

§254ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα.

§255ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Καταλληλοτάτη!

§256ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, λαμβάνων τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς θεωρίας συνταγματικὰς, οὐδὲ θὰ ἐξετάσω τὰς μεταφυσικὰς αὐτοῦ ἐννοίας, περὶ ὧν ἐλάλησεν ὁ ἐκ Λεβαδείας ἀγαπητὸς συνάδελφος, διότι εὑρίσκω οὐ μόνον ἔκτακτον τὴν εὐκαιρίαν τῆς ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ἤδη κατατεθειμένης νομοθετικῆς ἐργασίας τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ λίαν ἐπίκαιρον τὴν ἐξέτασιν αὐτῆς, καὶ ἰδίᾳ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος, κατ’ ἐμὲ, εἶναι τὸ κάτοπτρον τῆς πολιτικῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ οὐχὶ τὸ κάτοπτρον τῆς ἀνεχείας τοῦ Κράτους, ὡς εἶπεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἐξετάζοντες δὲ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ τὰ μέχρι τοῦδε ἐνώπιον ἡμῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θὰ ἴδωμεν, ἂν εἶναι πραγματοποιήσιμοι αἱ ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως περὶ διαρρυθμίσεως τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, τῆς διοικήσεως αὐτοῦ, τῆς ἐκπαιδεύσεως, τῆς ἀνορθώσεως τῆς Δικαιοσύνης, τῆς διαρρυθμίσεως τοῦ στρατιωτικοῦ καὶ ναυτικοῦ κλάδου, καὶ πρὸ πάντων κατὰ πόσον θὰ πραγματοποιηθῶσιν αἱ ἐπαγγελίαι τῆς Κυβερνήσεως περὶ ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ταῦτα εἶναι λέξεις ἐστερημέναι πάσης ἐννοίας, ὡς ἦσαν αἱ ὑποσχέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτε διετέλει ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει ἢ ἐν τῷ προεκλογικῷ σταδίῳ, περὶ οἰκονομίας 33 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα πολὺ ταχέως κατεβίβασεν εἰς 22 καὶ ἔτι ταχύτερον εἰς 14 καὶ τέλος πρὸ ἡμερῶν εἰς 5 μόνον, ἔχω ἀνάγκην νὰ εἰσέλθω εἰς λεπτομερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ...

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δικαίωμά σας.

§258ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Δικαίωμά μου ἀναμφιβόλως, κ. Πρόεδρε τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ δικαίωμά μου ὡσαύτως εἶναι νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον αὐτῆς, ὅτι ἀπὸ τῆς 2ας ὥρας μετὰ μεσημβρίαν σήμερον εὑρισκόμην ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι ἄνευ διακοπῆς ἐπὶ δέκα συνεχεῖς ἤδη ὥρας διαμένω ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, καὶ ὅτι εἶναι ἤδη ἡ 1η ὥρα τῆς πρωΐας. Δὲν λέγω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσω, ἔστω καὶ ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ, καὶ μετὰ τόσον πολύωρον ἐργασίαν, ἀλλὰ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπὲς νὰ ἐξακολουθήσω. Ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ ἦσαν παρόντα πάντα τὰ μέλη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι ἤθελον ὑπομνήσει πρός τινα ἐξ αὐτῶν τὴν ἀντίφασιν, εἰς ἣν εὑρίσκονται αἱ γνῶμαι αὐτῶν, αἱ μόλις πρὸ μηνῶν ἐνώπιον ἡμῶν ἀναπτυχθεῖσαι, πρὸς τὰς γνώμας τὰς ἐν τῷ κυβερνητικῷ συστήματι διατυπουμένας. Ἀλλὰ καὶ ἂν τὴν ὥραν ταύτην δὲν ἀναπτύξω τὰς γνώμας μου ἐπὶ τοῦ κυβερνητικοῦ προγράμματος, βεβαίως δὲν θ’ ἀπολίπωσιν αἱ εὐκαιρίαι, κατὰ τὰς ὁποίας θέλω δυνηθῆ νὰ τὸ πράξω. Λυποῦμαι μόνον, διότι δὲν θὰ ἔλθωσι πρὸς συζήτησιν, ὡς ἐγὼ φρονῶ, τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἤθελον καὶ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐξετάσει. Ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθωσι πρὸς συζήτησιν νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα οὐδ’ αὐτοὶ οἱ ὑποβαλόντες Ὑπουργοὶ ἀνέγνωσαν, διότι, ἐὰν εἶχον ἀναγνώσει αὐτὰ, βεβαίως δὲν θὰ εὑρίσκοντο εἰς χεῖρας ἡμῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ, ὡς παρατηρῶ, ἡ Βουλή, δηλαδὴ ἡ πλειονοψηφία, δὲν ἀποδέχεται τὴν εἰς αὔριον ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω τινὰ ἐκ τῆς θέσεώς μου, χωρὶς νὰ ἐξετάσω τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐν λεπτομερείᾳ τὰ νομοσχέδια καὶ τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Ἰδίᾳ ἐπεθύμουν νὰ εἴπω ἐν συμπεράσματι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὸ ἔθνος, ὅτι ὁ ὑποβληθεὶς Προϋπολογισμὸς οὐ μόνον σχεδὸν οὐδεμίαν πραγματικὴν καὶ ἀξίαν λόγου οἰκονομίαν φέρει, ἀλλὰ καταλήγει καὶ εἰς ἔλλειμμα, κατὰ τὴν γνώμην αὐτῶν τούτων τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Προϋπολογισμὸς δὲ σήμερον καταλήγων εἰς ἔλλειμμα εἶναι αὐτὴ ἡ χρεωκοπία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἣν ἐκήρυξεν ἀνὰ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, καὶ τὴν ὁποίαν πράγματι ἦλθε νὰ πραγματώσῃ διὰ τοῦ προγράμματος αὑτοῦ.

§259ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σεῖς ἐφέρατε τὴν χρεωκοπίαν! (Θόρυβος).

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§261ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Προϋπολογισμὸς, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸν ὁποῖον τὰ καταφανῆ ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς 114 ἑκατομμύρια, τὰ δὲ ἔσοδα εἰς 117 ἑκατομμύρια, οὐδὲν ἄλλο δεικνύει ἢ ὅτι βαίνομεν εἰς τὴν χρεωκοπίαν.

§262ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σεῖς εἶσθε ἐξ ἐπαγγέλματος χρεωκόποι! (Θόρυβος).

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ προβαίνετε εἰς διακοπάς.

§264ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Εἶμαι, κύριε Πρόεδρε, συνηθισμένος εἰς τὰς διακοπάς, ἐνίοτε μάλιστα καὶ τὰς ἀστείας διακοπάς.

§265ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μόνον σεῖς εἶσθε ἀστεῖος! (Θόρυβος).

§266ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Τί εἶναι αὐτά!

§267ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἶσθε ἀστεῖος, καὶ ὅταν ὁμιλῆτε. Ὁ ἀστεῖος ὁμιλεῖ περὶ ἀστειοτήτων! (Θόρυβος)· ὁ γελοῖος! (Θόρυβος).

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ἀλεξάκη, παρακαλῶ.

§269ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν.

§270ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἀνακαλέσητε κανένα εἰς τὴν τάξιν, διότι καλῶς γινώσκω, ὅτι ἡ ἀνάκλησις εἰς τὴν τάξιν δὲν θὰ μεταβάλῃ τοὺς ἀτάκτους εἰς εὐτάκτους. Ἔλεγον, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι ἐν ἐλλείμματι ὁ Προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος παρουσιάζει καταφανεῖς μὲν δαπάνας 114 ἑκατομμυρίων, ἀφανεῖς δὲ τοὐλάχιστον 3 ἑκατομμύρια, ἀπέναντι ἐσόδων 117 περίπου ἑκατομμυρίων, ὅσα ἀπομένουσι τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903 μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ φανταστικοῦ ἐσόδου τῶν δύο ἑκατομμυρίων, τοῦ ἐξ ἰσοτίμου τραπεζικῶν γραμματίων ἀποσυρομένων ἐκ τῆς κυκλοφορίας πρὸς ἐλάττωσιν τοῦ δανείου ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ τῶν τραπεζικῶν γραμματίων, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ Ἐλέγχου. Ἡ ἀπουσία τοῦ κυρίου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ μὲ ἀναγκάζει νὰ μὴ σᾶς ἀναγνώσω τὸ μέρος τῆς περυσινῆς ἀγορεύσεως αὐτοῦ κατὰ τὰς συνεδριάσεις τῆς 28 καὶ 29 Μαρτίου 1902 ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1902, οὗ τὴν χρῆσιν ὑμεῖς ἐκτελεῖτε, ἵνα μάθητε, ὅτι κατὰ τὸν κ. Καραπάνον εἶναι ἀδύνατον τὰ ἔσοδα τοῦ 1902 νὰ ὑπερβῶσι τὸ ποσὸν τῶν 112,809,375 δραχμῶν. Καὶ ἂν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους δὲν θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 113 περίπου ἑκατομμύρια, πῶς ὑμεῖς θὰ ἐπαρκέσητε εἰς ἔξοδα κατὰ τὸ 1903 ἐν ὅλῳ 114½ ἑκατομμυρίων, ἀφοῦ μάλιστα κατὰ μὲν τὸ 1899 εἰσεπράχθησαν 107 ἑκατομμύρια, κατὰ δὲ τὸ 1900 εἰσεπράχθησαν 111, καὶ κατὰ τὸ 1901 περίπου 114 ἑκατομμύρια, ἔστω καὶ δι’ ἀπηνοῦς καταδιώξεως; Δὲν εἶναι μόνος ὁ κ. Καραπᾶνος, ὁ ἔχων τὴν γνώμην ταύτην περὶ τῆς οἰκονομικῆς δυνάμεως τοῦ Κράτους. Τὴν αὐτὴν περίπου ἔχει καὶ ἕτερον μέλος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ Πρόεδρος αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος ἐκήρυττεν ἀνὰ τὸ Ἑλληνικὸν, ὅτι «ἡ εἴσπραξις κατὰ τὸ 1899 107 ἑκατομμυρίων καὶ 111 κατὰ τὸ 1900 καὶ 114 κατὰ τὸ 1901 εἶναι πρᾶξις προδοτική, ἄγουσα τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν εἰς χρεωκοπίαν καὶ εἰς ἀναρχίαν καὶ εἰς ἐπανάστασιν». (Ἀγόρευσις κ. Δηλιγιάννη εἰσηγητήριος ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903). Καὶ ἐνῷ ἡ ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Θεοτόκη εἴσπραξις τῶν 114 ἑκατομμυρίων ἔχει τὰ τραγικὰ ταῦτα ἀποτελέσματα, ἡ εἴσπραξις τῶν 117 ἑκατομμυρίων, ὅσα ζητεῖ ὁ κ. Δηλιγιάννης νὰ ἀφαιμάξῃ κατὰ τὸ 1903 ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ἔχει τὰ ἀντίθετα, τὴν εὐημερίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τὴν καταστολὴν τῆς ἀναρχίας καὶ τῆς ἐπαναστάσεως, ἃς ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, περιπλανώμενος ἀνὰ τὸ Κράτος κατὰ τὰς προεκλογικὰς ἐκδρομάς του, προεκάλει! Ἀληθῶς ἐπανάστασιν ἔφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους διὰ τῶν τοιούτων αὐτοῦ ἐνεργειῶν, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ θεραπεύσῃ δι’ οἱωνδήποτε μέσων, ἔστω καὶ δι’ ἀπηνοῦς εἰσπράξεως τῶν ζητουμένων 117 ἑκατομμυρίων. Ἐγὼ ἀληθῶς λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν πραγματικὴν οἰκονομίαν ἔφερεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903, οὐδὲ μέτρον οὐδὲν ἔλαβε πρὸς πρόληψιν δαπανῶν ἐκτὸς τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὰς ὁποίας κατ’ ἐπανάληψιν ἡ Βουλὴ ὑπέδειξεν εἰς τὰς ἑκάστοτε Κυβερνήσεις. Προχείρως ἐνθυμοῦμαι τὸ νομοσχέδιον «περὶ συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου τοῖς δήμοις διὰ τὰ ἔξοδα τῆς ἐν αὐτοῖς στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως»!. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ οὐδεμία λαμβάνεται πρόνοια περὶ κανονισμοῦ τῆς ἀνωμάλου καταστάσεως, εἰς ἣν ἀπὸ τοῦ 1896 εὑρισκόμεθα. Εἰς τὴν ἀνώμαλον δὲ ταύτην κατάστασιν μᾶς ἔρριψεν ὁ νόμος ͵ΒΤΜΘʹ τοῦ 1896, ὁ ἐν ἰσχύϊ, περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὰ οἰκτρὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα τοῦ νόμου τούτου πολλάκις ἀνεπτύχθησαν ἐν τῇ Βουλῇ. Ἤδη δὲ ἐν συντόμῳ λέγω, ὅτι πλὴν τῆς ἐτησίας συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου τοῖς ἀπόροις δήμοις, τῆς ἐξ ἑνὸς ἑκατομμυρίου, ἢ ἑνὸς καὶ διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ὅπως ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1903, δαπανᾷ τὸ Δημόσιον διὰ τῶν καλουμένων προκαταβολῶν ἐτησίως ἄλλο ἓν ἑκατομμύριον, κατ’ ἐλάχιστον ὅρον, ἵνα μὴ εἴπω ἀκριβῶς 1¼, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ ἰσολογισμοῦ τῆς Γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου. Καὶ τὰ 1¼ τοῦτο ἑκατομμύριον ῥίπτεται ἐτησίως εἰς βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ εἰς βάρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, διότι ὁ νόμος ͵ΒΤΜΘʹ τοῦ 1896 περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ἐπέβαλε μὲν τῷ Δημοσίῳ τὴν δαπάνην ταύτην, δὲν ἐπέτρεψεν ὅμως τὴν ἀναγραφὴν αὐτῆς ἐτησίως εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους. Οὕτω δὲ εἰς τὰ 114½ ἑκατομμύρια τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ σας θὰ προσθέσητε τὸ 1½ τοῦτο ἑκατομμύριον, καὶ οὕτως ἔχετε δαπάνας 116 ἑκατομμυρίων. Περὶ τῶν δαπανῶν τούτων τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου τὸ νομοσχέδιόν σας δὲν προβλέπει· προβλέπει μόνον περὶ τυπικοῦ κανονισμοῦ τῆς ληψοδοσίας μεταξὺ τῶν ἀπόρων δήμων καὶ τοῦ Δημοσίου! Οὐδεμία δὲ πρόνοια λαμβάνεται περὶ θεραπείας τῶν αἰτίων τῶν προκαλούντων τὴν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου δαπάνην ταύτην, ἡ ὁποία αὐξάνει ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν, καὶ τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησίς σας ὑποβοηθεῖ διὰ τῶν ἀνὰ πᾶσαν ἡμέραν ἱδρυομένων σχολείων πάσης φύσεως τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», εἰς ἣν ἀθρόως δημοσιεύονται ἐγκρίσεις καὶ προβιβασμοὶ τοιούτων σχολείων. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι δὲν εἶναι κατάλληλος ἡ ὥρα δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον, ἵνα εἰσέλθω εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ ἀποδείξω, ὅτι αἱ κατὰ μέρος οἰκονομίαι τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903 εἶναι φανταστικαί. Ὁ Προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ὡς γνωστόν, διαιρεῖται εἰς πέντε μέρη, ἐξ ὧν τὸ Αʹ περιλαμβάνει τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους, ἤτοι τὰς συντάξεις, τὴν Βασιλικὴν χορηγίαν, τὰ ἔξοδα τῆς Βουλῆς καὶ τὰ ναυτικὰ καὶ ἄλλα χορηγήματα. Τὸ Βʹ μέρος περιλαμβάνει τὰ ἔξοδα τοῦ δημοσίου χρέους. Ἀμφοτέρων τῶν μερῶν τούτων τὰς δαπάνας οἱαδήποτε Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ μεταβάλῃ. Τῶν τριῶν ὅμως ἐπιλοίπων μερῶν τὰς δαπάνας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλαττώσῃ ἡ ἱκανότης τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων. Τὸ Γʹ μέρος (τοῦ Προϋπολογισμοῦ) τῶν ἐξόδων περιλαμβάνει τὰς δαπάνας τῆς Γεν. Διοικήσεως, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 ἀνέρχονται εἰς δρ. 54,800,000 περίπου, κατὰ δὲ τὸν τοῦ 1902 εἰς 59,700,000 περίπου, ἤτοι διαφορὰ περίπου 5 ἑκατομμυρίων ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1902. Τὸ Δʹ μέρος τοῦ Προϋπολογισμοῦ περιλαμβάνει τὰ ἔξοδα διοικήσεως καὶ εἰσπράξεως τῶν φόρων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 εἶναι 9,400,000 περίπου, κατὰ δὲ τὸν τοῦ 1902 εἶναι 11,400,000 περίπου, ἤτοι καὶ πάλιν διαφορὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1902 δύο ἑκατομμυρίων. Καὶ τὸ Εʹ μέρος περιέχει διαφόρους πληρωμάς, ἤτοι ἐπιστροφὰς χρημάτων ἀχρεωστήτως εἰσπραττομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, δικαστικὰς ἀποζημιώσεις καὶ ἀποδόσεις. Κατὰ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 αἱ δαπάναι τοῦ πέμπτου τούτου μέρους ἀνέρχονται εἰς 4,600,000 περίπου, κατὰ δὲ τὸν τοῦ 1902 εἰς 9½ περίπου ἑκατομμύρια· καὶ ἐνταῦθα διαφορὰ ἐπὶ πλέον κατὰ τὸ 1902 δρ. 5 περίπου ἑκατομμυρίων. Αἱ τρεῖς αὗται διαφοραὶ παρουσιάζουσιν οἰκονομίας δώδεκα περίπου ἑκατομμυρίων εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903, ποσὸν καταπληκτικόν, τὸ ὁποῖον πάντα ἄνθρωπον δύναται νὰ καταπλήξῃ καὶ νὰ ἐξαναγκάσῃ νὰ συγχαρῇ τὴν Κυβέρνησιν, τὴν συντάξασαν Προϋπολογισμὸν φέροντα τόσας οἰκονομίας. Ἀλλ’ ἆρά γε εἶναι οἰκονομίαι πραγματικαὶ ἡ καταπληκτικὴ αὕτη διαφορά; Προέρχονται, ὡς διατείνεται ἡ Κυβέρνησις ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ, «ἐκ καταργήσεως οὐ μόνον τῶν περιττῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίων δαπανῶν»; Ἀκούσατε, Κύριοι, πόθεν προέρχονται αἱ οἰκονομίαι αὗται. Τὰ τρίτον περίπου τῶν οἰκονομιῶν τούτων προέρχεται ἐκ τῆς μὴ ἀγορᾶς καὶ ἄλλων ἐν Θεσσαλίᾳ τσιφλικίων, διότι τὸ ποσὸν τῶν 3,777,300 περίπου, τὸ δαπανηθὲν κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος πρὸς ἀγορὰν τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ Σκυλίτση, φέρει ὡς οἰκονομίαν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργός. Τίς ἐπίστευε, Κύριοι, ὅτι τὴν ἐθνικὴν ἐκείνην πρᾶξιν, τῆς ἀγορᾶς τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ, τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, ἤθελε μεταχειρισθῆ ὁ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴς πρὸς κατηγορίαν! ὡς ἐπίσης τίς ἤθελε πιστεύσει, ὅτι τὴν ἄλλην ἐθνικωτάτην πρᾶξιν τοῦ ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ, τὴν σύναψιν τῆς συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων, ἤθελεν ἐκμεταλλευθῆ πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν! διότι διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἐξησφάλισεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ὁ κ. Θεοτόκης ποσὸν 5½ ἑκατομμυρίων φράγκων ἐτησίως, καὶ ἐπὶ τέσσαρα ἔτη πρὸς 1,46 τὸ φράγκον; ἡ πρᾶξις δ’ αὕτη φέρει οἰκονομίαν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 ἓν ἑκατομμύριον ἑκατὸν πεντήκοντα χιλιάδας δραχμῶν. Σᾶς ἀνέφερε δὲ ἤδη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας πολιτευτής, ὅτι εἰς ὄφελος τῆς Κυβερνήσεως φέρεται καὶ ποσὸν 772,000 δραχμῶν ἐκ τῆς ἀγορᾶς πετρελαίου, τὴν ὁποίαν ἐνήργησεν ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις πρὸς χρῆσιν τοῦ ἔτους 1903.

§271Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλέχθησαν αὐτά, κύριε Στάη.

§272ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐλέχθησαν, ἀξιότιμε συνάδελφε, καὶ ἀποδεικνύονται εὐχερῶς.

§273Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ τὰ ἐπαναλαμβάνετε;

§274ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Δὲν θὰ κανονίσητε τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον ἀγορεύει ὁ κ. Βουλευτής.

§275ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Διὰ νὰ μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὁποίου εἴδους οἰκονομίας ἔφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν του, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἓν βλέμμα ἐὰν ῥίψητε, θὰ ἴδητε, ὅτι ἀναγράφεται ποσὸν ἐπὶ ἔλαττον τοῦ 1903 διὰ κεκλεισμένας καὶ διαγεγραμμένας χρήσεις 1,500,000, ὅπερ φέρεται ὡς οἰκονομία. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχωσι δαπάναι τοιαῦται, θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ τὰς ἀναγράψητε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ σας· ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχωσι, τοῦτο δὲν ὀφείλεται εἰς τὸ οἰκονομικόν σας σύστημα, ἀλλ’ εἰς δρᾶσιν τῶν Κυβερνήσεων τοῦ παρελθόντος. Ὡς ἐπίσης δὲν ὀφείλεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ εἰς τὰς προκατόχους Κυβερνήσεις ἡ ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφὴ ποσοῦ δρ. 375,000 διὰ δικαστικὰς ἀποζημιώσεις, ἐὰν πραγματοποιηθῇ ἡ οἰκονομία αὕτη, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ εἶναι φανταστική, ὡς ἐπίσης φανταστικὴ εἶναι ἡ μὴ ἀναγραφὴ δραχμῶν 831,000, ἃς δὲν θὰ καταβάλῃ τὸ Δημόσιον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀλλ’ εἰς τὸ δημόσιον χρέος, ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ καπνοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Συνόρων καὶ Πύργου–Μελιγαλᾶ. Ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφὴ 500,000 δρ. ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903 ἐκ τῆς μὴ ἐκτελέσεως διαφόρων κτιρίων, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλα ἐπερατώθησαν κατὰ τὸ 1902, καὶ ἄλλα διεκόπησαν, καὶ τῶν ὁποίων βραδύτερον θ’ ἀναγκασθῆτε ν’ ἀναγράψητε τὴν δαπάνην. Ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ διαγραφὴ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ναυτικῶν πιστώσεως 200,000 δραχ. δι’ ἔργα ἐν τῷ Ναυστάθμῳ, τὰ ὁποῖα ἐπερατώθησαν κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος, ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφὴ πιστώσεως 100,000 δρ. διὰ προμηθείας γαιανθράκων καὶ ὁπλισμοῦ, ἅτινα ἠγοράσθησαν κατὰ τὸ παρελθόν, ὡς ἐν τῇ εἰσηγητικῇ του ἐκθέσει ἀναφέρει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Δὲν εἶναι ὡσαύτως οἰκονομία ἡ ἐπὶ ἔλαττον ἀναγραφὴ περίπου 400,000 δραχ. πρὸς προμήθειαν εἰδῶν στρατωνισμοῦ καὶ ἐξαρτήσεως, διότι ἐγένετο κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος — ὡς ἀναγράφεται ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν — προμήθεια ἱκανῶν κλινοσκεπασμάτων, ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ διαγραφὴ πιστώσεως 190,000 δρ. δι’ ἔργα ὑδραυλικὰ, ἐκτελεσθέντα ἢ διακοπέντα, ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ ἀναγραφὴ ἐπὶ ἔλαττον 124,000 δρ. διὰ τὰς δαπάνας τῆς διαχειρίσεως καὶ καλλιεργείας τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων Στεφάνοβικ, διότι τὸ ἐπὶ πλέον τοῦτο ποσὸν, τὸ ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1902, δὲν ἐδαπανήθη, ὡς ἐπληροφορήθην. Δὲν εἶναι ἐπίσης οἰκονομία αἱ 100,000 περίπου δραχ. αἱ ἐκ τῶν παιγνιοχάρτων καὶ τοῦ ἅλατος, διότι ἡ μικροτέρα κατανάλωσις θὰ φέρῃ μείωσιν καὶ τῶν ἐσόδων· ὡς ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία πραγματικὴ ἡ ἐλάττωσις κατὰ 100,000 δρ. τῆς ἀντιμισθίας τῶν δικηγόρων, ἀφοῦ κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος ἐδαπανήθησαν πρὸς τοῦτο 175,000 δραχμαί. Ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ διαγραφὴ πιστώσεως 175,000 δρ. δι’ ἐκτέλεσιν ἐκλογικοῦ νόμου, καὶ διότι θὰ ἔχωμεν ἐντὸς τοῦ ἀρξαμένου ἔτους τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Ἐπίσης δὲν εἶναι οἰκονομία ἡ διαγραφὴ τῶν πιστώσεων τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας ἐκ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας καὶ ἡ ἐπιβάρυνσις δι’ αὐτῶν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας. Ἡ ἐξ 130,000 δραχμῶν δαπάνη αὕτη δὲν θὰ καταργηθῇ, ἀλλὰ θὰ καταβληθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, κατὰ τρόπον μάλιστα ἀνήθικον, διὰ λαχείου. Τὸ σύνολον τῶν ποσῶν τούτων, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἐκ τοῦ προχείρου σᾶς ἀνέφερα, εἶναι περίπου 10 ἑκατομμύρια. Ὑπολείπονται 2 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται ὡς οἰκονομίαι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903. Τὰ δύο ταῦτα ἑκατομμύρια προέρχονται ἐκ τῶν οἰκονομιῶν, ἃς φέρει ἡ Κυβέρνησις διὰ τῆς καταργήσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, τῆς καταργήσεως τῶν νέων νομῶν, καὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν μισθῶν τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν σχετικῶν ὑπηρεσιῶν, ὡς καὶ ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν. Ἡ κατάργησις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας φέρει οἰκονομίαν ἑνὸς περίπου ἑκατομμυρίου· ἀλλ’ ἡ οἰκονομία αὕτη εἶναι ὅλως φανταστικὴ, διότι μέρος μὲν αὐτῆς θὰ καταβάλῃ διὰ τοὺς μισθοὺς τῶν τριακοσίων πεντήκοντα περίπου ἀξιωματικῶν ἀστυνόμων, οἱ ὁποῖοι θὰ μετατεθῶσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μέρος δὲ θὰ καταβάλῃ διὰ τοὺς νέους ἀστυνόμους τῶν ἀπόρων δήμων, τῶν μὴ δυναμένων νὰ καταβάλωσιν οὐδὲ μέρος τῶν δαπανῶν τῆς διοικήσεως αὐτῶν, καὶ πρὸς τοὺς ὁποίους ἐδώρησεν ἤδη τὸ Δημόσιον δι’ εἰδικοῦ νόμου τῷ 1900 τὴν ὀφειλὴν αὐτῶν ἐκ τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, κατὰ τὸ ἤδη ἀρξάμενον ἔτος δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διοικητικὴ καὶ ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, διότι οἱ προϋπολογισμοὶ τῶν δήμων ἐνεκρίθησαν καὶ ἤδη ἐκτελοῦνται, ἐλάχιστοι δὲ τὸν ἀριθμὸν εἶναι οἱ δῆμοι, οἱ δυνάμενοι νὰ ζητήσωσι καὶ λάβωσιν ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις. Ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψῃ τις τὸ Κράτος ἄνευ ἀστυνομίας, θὰ ὑποχρεωθῆτε νὰ διατηρήσητε καὶ κατὰ τὸ 1903 τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν, καὶ οὕτως ἡ οἰκονομία σας τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου θὰ μείνῃ ὄνειρον οὐχὶ θερινῆς, ἀλλὰ χειμερινῆς νυκτὸς, διότι εἶναι ὑπερβαλλόντως μέγα. Ἐκ τῶν ταχυδρομείων, τηλεγραφείων καὶ τηλεφωνείων φέρει ἡ Κυβέρνησις 580,000 δραχ. οἰκονομίας, αἱ ὁποῖαι καὶ ἄδικοι καὶ ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν κοινωνίαν εἶναι. Ἐκ τῆς καταργήσεως τῶν νομῶν φέρει οἰκονομίαν 121,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία δὲν θὰ πραγματοποιηθῇ. Ἐκ δὲ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ μισθοῦ τῶν δικαστῶν οἰκονομίαν 60 χιλιάδων δραχμῶν. Αὐταὶ εἶναι αἱ οἰκονομίαι, κύριε Πρόεδρε, τὰς ὁποίας διαβλέπω ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1903, οἰκονομίαι φανταστικαὶ καὶ δαπάναι ἐσκεμμένως περικεκαλυμμέναι. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρόγραμμα τῆς Κυβερνήσεως, τὸ ὁποῖον φέρει τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1903 εἰς ἀσφαλὲς ἔλλειμμα, καὶ τὸ ὁποῖον ἐτάραξε τὰ νεῦρα συναδέλφων τινῶν. Τοῦτο κατ’ ἐμὲ εἶναι τὸ σπουδαιότερον τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἔχει νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή. Οὔτε τὰ στρατιωτικὰ νομοσχέδια, οὔτε τὰ διοικητικὰ, οὔτε τὰ ἐκπαιδευτικὰ δύνανται νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἂν ἦσαν ἐπισταμένης μελέτης ἄξια, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1903 ὑπάρχει κίνδυνος νὰ καταλήξῃ εἰς ἔλλειμμα. Τὸν κίνδυνον δὲ τοῦτον προβλέπω δυστυχῶς ἐπαπειλούμενον, ἂν δὲν ληφθῶσι μέτρα ὅλως ἀλλοῖα ἐκείνων, ἃ λαμβάνει ἡ Κυβέρνησις. Ἀλλ’ ἐνῷ φαίνεται πνεῦμα οἰκονομίας διέπον τὰς σκέψεις τοῦ συντάκτου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπάρχουσι περιπτώσεις γενναιότητος καὶ σπατάλης αὐτοῦ. Οὕτως, ἐνῷ καταργεῖ τὰς ἐκ 35,000 δραχμῶν πιστώσεις πρὸς συντήρησιν τῶν ἐν Πάτραις καὶ ἐν Ἀθήναις Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ἱδρύει δύο νέα Διδασκαλεῖα, καταργῶν τὰ ἐν ἐνεργείᾳ Ὑποδιδασκαλεῖα, φέρων οὕτως αὔξησιν δαπανῶν εἴκοσι χιλιάδων δραχμῶν. Ἡ ἵδρυσις δὲ τῶν δύο Διδασκαλείων οὐ μόνον ἀνέφικτος εἶναι, ἐλλείψει καταλλήλου διδακτικοῦ προσωπικοῦ, ἀλλὰ καὶ πολλαχῶς ἐπιζήμιος, ὡς ἄλλοτε ἐπιφυλάττομαι νὰ δείξω. Οὕτως, ἐνῷ οἰκονομεῖ δραχμὰς 100 ἐκ τῶν 600, ὅσαι εἶναι ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1902 πρὸς ἐκτύπωσιν, ἀγορὰν χάρτου κλπ. τῶν Διαδηλώσεων τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δίδει 5000 δραχμὰς εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Ἐρασιτεχνῶν πρὸς παράστασιν ἀρχαίων δραμάτων διὰ συνδρομὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοτικῆς Ἐκπαιδεύσεως! Οὕτως, ἐνῷ περικόπτει τὸ ἐπίδομα τοῦ συλλόγου «Παρνασσοῦ» ἐκ 2000 εἰς 1000, δίδει 5000 εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις Ἐπαγγελματικὴν Σχολήν. Οὕτως, ἐνῷ περικόπτει κατὰ 2000 δραχ. τὴν ἐξ 8000 συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου εἰς τὴν ἐν Ληξουρίῳ Ἐμπορικὴν Σχολὴν, αὐξάνει διὰ τῆς χειρὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ δραχ. 3000 τὴν ἐκ 5000 δραχμῶν συνδρομὴν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας πρὸς παράστασιν τῶν ἀρχαίων δραμάτων! Ἐπισκοποῦντες λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ἐν γενικαῖς γραμμαῖς τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1903, οὐ μόνον δὲν εὑρίσκομεν οἰκονομίας 5,254,965 δραχμῶν, ἀλλὰ τοὐναντίον εὑρίσκομεν ἔλλειμμα καταφανὲς, τὸ ὁποῖον προσεπάθησε νὰ ἀποκρύψῃ λογιστικὴ χεὶρ ἀδαὴς καὶ αὐθάδης, διότι ἀμάθεια καὶ αὐθάδεια εἶναι ἡ ἀπόκρυψις τῶν 3,777,300 δρ. διὰ τὴν ἀγορὰν τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ, τῶν 772,000 διὰ τὴν ἀγορὰν τοῦ πετρελαίου, τῶν 831,000 ἐκ τῶν τοῦ καπνοῦ, καὶ τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα ἐπιφυλάττομαι ἐν ἐπικαιροτέρα στιγμῇ νὰ ἐξετάσω, καὶ τῶν ὁποίων σήμερον μόλις ἄκρῳ δακτύλῳ ἠψάμην.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μαρκέτης ἔχει τὸν λόγον.

§277Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ὥρα εἶναι λίαν προκεχωρημένη, καὶ δὲν θέλω ἀπασχολήσει ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν. Ἐγὼ ἀπουσίαζον ἐξ Ἀθηνῶν, καὶ μόλις ἀφικόμην τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὥστε δὲν ἠδυνήθην ν’ ἀκολουθήσω καὶ μετάσχω τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, ὡς ὤφειλον καὶ ὡς ἐπεθύμουν, ὡς μέλος καὶ εἰσηγητὴς μάλιστα τῆς μειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως. Ἀλλὰ θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω ὀλιγίστας μόνον λέξεις. Ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ ὁ Ἄναξ, μετὰ τὸν τυπικὸν χαιρετισμὸν τῶν Βουλευτῶν, ἀμέσως ἐπικαλεῖται τὴν φιλοπατρίαν αὐτῶν, ὅπως τὸν συνδράμωσι «πρὸς ἐξομάλυνσιν ἐπιφανεισῶν δυσχερειῶν καὶ πρὸς τὴν προσήκουσαν διαρρύθμισιν τῶν κοινῶν». Δὲν ἤμην, ὡς προεῖπον, παρὼν κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν, ἠρώτησα ὅμως τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἂν ἐδόθησαν αἱ δέουσαι ἐξηγήσεις ἐπὶ τῆς φράσεως ἐκείνης, διότι δὲν δύναμαι οὐδὲ κἄν νὰ ὑποθέσω, ὅτι ὁ Ἄναξ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε τοιαύτην ἐπεκαλέσθη τῆς ἐθνικῆς ἀντιπροσωπείας συνδρομὴν, δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας, κατὰ τὰ συνταγματικὰ θέσμια, εἶναι ἔργον ὁ Βασιλικὸς Λόγος, ἔθηκεν ἐν τῷ στόματι τοῦ Βασιλέων εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε τοιαύτην φράσιν, φράσιν εἰς εὔλογον ἐμβαλοῦσαν ἀνησυχίαν καὶ τὸν ἔσω καὶ τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν. Διότι ποῖαι εἶναι αἱ δυσχέρειαι, αἱ ὁποῖαι ἀνεφάνησαν; Ποῖαι εἶναι αἱ δυσχέρειαι αὗται, πρὸς ἐξομάλυνσιν τῶν ὁποίων ὁ Βασιλεὺς, τίποτε ὀλιγώτερον, ἐπικαλεῖται τὸν πατριωτισμὸν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους; Πόθεν ἐγεννήθησαν αἱ δυσχέρειαι αὗται; ὑπὸ τίνος ἐδημιουργήθησαν; Ποῖον εἶναι τὸ μέτρον, ποία ἡ ἔκτασις αὐτῶν τῶν δυσχερειῶν; Πάντες διαπυνθανόμεθα, καὶ οὐδεὶς ὁ διαφωτίζων ἡμᾶς, οὐδεὶς ὁ καθησυχάζων τὴν εὔλογον ἀνησυχίαν ἡμῶν. Ὅθεν φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὀφείλει νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις, ὅπως μᾶς καθησυχάσῃ, καὶ κατὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι, ἐφ’ ὅσον δὲν δίδονται αἱ ἐξηγήσεις αὗται, ὅπως γνῶμεν, ἂν τῳόντι ἔχονται ὑποστάσεως τὰ ὑπὸ τοῦ Βασιλέως λεχθέντα, δέον νὰ τεθῇ ἐν τῇ ἀπαντήσει εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον ἡ ἀπάντησις, ἥτις ἐτέθη ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς μειονοψηφίας, ὅτι τουτέστιν, ἐάν ποτε ἀναφανῶσι τοιαῦται δυσχέρειαι, προθύμως ἡ Βουλὴ θέλει συντρέξει τὸν Ἄνακτα εἰς τὴν ἐξομάλυνσιν αὐτῶν. Ἡ ἀπάντησις αὕτη, ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς μειονοψηφίας τεθεῖσα, εἶναι εὔσχημος ἄρνησις τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἄνακτος, ὅτι ἀνεφύησαν καὶ ἀνεφάνησαν τοιαῦται δυσχέρειαι. Δὲν ἥρμοζε νὰ ἀρνηθῶμεν ἀποτόμως τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ Ἄνακτος, ἀλλ’ ἀρνούμεθα τοῦτο εὐσχήμως, ἀπαντῶντες, ὅτι, ἐάν ποτε ἐπιφανῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι δυσχέρειαι, προθύμως θέλομεν συντρέξει πρὸς τὴν ἐξομάλυνσιν τοῦθ’ ὅπερ σημαίνει, ὅτι τό γε νῦν ἔχον δὲν ὑφίστανται τοιαῦται. Ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ λέγεται, ὅτι «κατὰ τὴν Βουλευτικὴν ταύτην Περίοδον αἱ πολλαχοῦ ἐν τῷ σταδίῳ τῶν ἐκλογῶν ἐκδηλωθεῖσαι σαφεῖς περὶ τῶν πραγμάτων τῆς Πολιτείας καὶ τῆς χώρας γνῶμαι ἐνέδειξαν ὑμῖν τὴν σοβαρότητα τῶν περιστάσεων». Ἀγνοῶ κατὰ πόσον ἡ σοβαρότης τῶν περιστάσεων τῶν νῦν εἶναι ἀνωτέρα τῆς σοβαρότητος τῶν περιστάσεων τῶν πρώην. Φρονῶ, ὅτι καὶ νῦν καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν αἱ περιστάσεις ἦσαν ἐπίσης σοβαραί. Ἀλλ’ ἀγνοῶ, κατὰ τίνα τρόπον οἱ ἐκλογεῖς ἐνέδειξαν τὴν σοβαρότητα αὐτῶν. Φρονῶ τοὐναντίον, ὅτι οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἐνέδειξαν τοιαύτην σοβαρότητα, ἀφοῦ δὲν ἔκριναν ἀναγκαῖον νὰ ὑποδείξωσιν ἰσχυρὰν Κυβέρνησιν. Ἐκτὸς ἐὰν ἡ ἐκδήλωσις τοιούτου φρονήματος τῶν ἐκλογέων συνήχθη ἐκ τῆς ἐκδηλωθείσης αὐτῶν δυσπιστίας πρὸς πάντας τοὺς πολιτικοὺς τῆς χώρας ἄνδρας, διότι οἱ ἐκλογεῖς οὐδένα τῶν πολιτικῶν τῆς χώρας ἀνδρῶν περιέβαλον δι’ ἀπολύτου ἐμπιστοσύνης, εἰς αὐτοὺς δὲ τοὺς ἀσθενῶς ὑπ’ αὐτῶν ὑποδειχθέντας ἠθέλησαν ν’ ἀντιτάξωσι κραταιὰν Ἀντιπολίτευσιν, ἀριθμητικῶς ἰσχυροτέραν πάσης προηγουμένης, ὅπως λυσιτελέστερον καὶ ἐγκυρότερον ἐνασκῇ ἐπὶ τῶν κυβερνητικῶν πράξεων τοῦ ἐλέγχου τὸ δικαίωμα. Ἀλλ’ οἱανδήποτε καὶ ἂν ἐνέχῃ ἔννοιαν αὕτη τοῦ Βασιλικοῦ Λόγου ἡ περικοπὴ, πρόκειται μόνον περὶ λέξεων, καὶ βεβαίως αἱ κεναὶ λέξεις δὲν ἔχουσι σπουδαιότητα. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχει μεγίστην σπουδαιότητα, καὶ ὅπερ φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἄνευ ἀπαντήσεως, εἶναι τὸ νέον δόγμα, ὅπερ ἀναγράφεται ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ, κατ’ ἐμὲ δόγμα, ὅπερ σημαίνει αὐτόχρημα κατάλυσιν τῶν θεσμῶν, τὸ δόγμα τουτέστιν, ὅτι τὰς Κυβερνήσεις ὑποδεικνύουσιν εἰς τὸ Στέμμα ὄχι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ἢ οἱ ἐκλογεῖς διὰ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ ταυτοχρόνως εἴτε οἱ ἐκλογεῖς εἴτε οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους. Φρονῶ, ὅτι τὸ δόγμα τοῦτο σημαίνει ἀνατροπὴν ἄρδην τοῦ πολιτεύματος. Ἐγὼ εἶμαι εἴπερ τις καὶ ἄλλος ἔνθερμος ζηλωτὴς τοῦ πολιτεύματος τοῦ ἡμετέρου· φρονῶ ὅτι, τοὐλάχιστον τὸ γε νῦν ἔχον, εἶναι τὸ μόνον πολίτευμα, ὅπερ ἁρμόζει εἰς ἡμᾶς, καὶ θὰ ἐκηρυσσόμην ἐναντίος πάσης μεταρρυθμίσεως αὐτοῦ, καίτοι εὐτυχῶς πᾶσα μεταρρύθμισις κατέστη ἀδύνατος ὑπὸ τῶν συντακτῶν τοῦ Συντάγματος, ὧν τὴν μνήμην γεραίρω. Ἀκριβῶς ὅμως, ἐπειδὴ εἶμαι ἔνθερμος ζηλωτὴς τοῦ πολιτεύματος τοῦ ἡμετέρου, μετὰ δέους βλέπω ἀναγεγραμμένον τοιοῦτον δόγμα ἐν τῷ Βασιλικῷ Λόγῳ, τὸ δόγμα δηλονότι, ὅτι οὐχὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ἀλλὰ οἱ ἐκλογεῖς, ἐν ταῖς πλατείαις καὶ ταῖς ἀγυιαῖς, δύνανται νὰ ὑποδείξωσιν εἰς τὸ Στέμμα τὰ πρόσωπα, τὰ ἐνδεδειγμένα διὰ νὰ κυβερνῶσι. Τοιοῦτο δόγμα θεωρῶ λίαν ἐπικίνδυνον, αὐτόχρημα ἀνατρεπτικὸν τῶν θεσμῶν, αὐτόχρημα ἀνατρεπτικὸν τοῦ ἡμετέρου πολιτεύματος, καὶ φρονῶ, ὅτι ἐν τῇ ἀπαντήσει εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον δὲν δυνάμεθα νὰ παρέλθωμεν ἐν σιγῇ τὴν περικοπὴν ἐκείνην, καὶ ὅτι δέον νὰ δοθῇ ἡ ἐν τῷ σχεδίῳ τῆς μειονοψηφίας ἀπάντησις, ὅτι τουτέστι «δέον νὰ καλῶνται ἐκεῖνοι, ὑπὲρ ὧν ἐνδείκνυται ἡ ἐμπιστοσύνη τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, οἵτινες μόνοι τοιοῦτον κέκτηνται ἐκ τοῦ πολιτεύματος δικαίωμα.» Ταῦτα τὰ ὀλίγα ἤθελον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, διότι ἡ ὥρα εἶναι λίαν προκεχωρημένη, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ, ἐκτείνων τὸν λόγον, νὰ καταχρασθῶ τῆς ἀνοχῆς τῆς κεκμηκυίας Βουλῆς.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κερκύρας, ὅτι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὰς προτάσεις του, διότι εὑρισκόμεθα ἐπὶ τοῦ συνόλου. «Ἐπὶ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης», λέγει τὸ ἄρθρον 42, «οὐδεμία πρότασις δύναται νὰ γένηται, ἐπιτρέπεται ὅμως νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς συζήτησιν καὶ ψηφοφορίαν διορθώσεις ἀριθμητικῶν σφαλμάτων ἢ τροποποιήσεις σκοποῦσαι ἀποκλειστικῶς εἰς γλωσσικὰς ἢ γραμματικὰς βελτιώσεις τοῦ κειμένου, τοιαῦται δὲ μόνον, οἷαι οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον μεταβάλλουσι τὴν ἔννοιαν.»

§279Ν. ΜΑΡΚΕΤΗΣ. Πολὺ καλά.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἕτερός τις, ζητῶν τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου; Κηρύσσω περατωμένην τὴν συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον, ὡς ἐψηφίσθη κατὰ παράγραφον, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ἀντίρρησις;

§281ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι.

§282ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§283ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, ὥστε νὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§284ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι δεκαπέντε οἱ ζητοῦντες τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν;

§285ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὸν Βασιλικὸν Λόγον λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Σᾶς παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ καθίσητε, διὰ νὰ γείνῃ ἐν τάξει ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Σπυρ. Δεληγιάννη καὶ Μιχαὴλ Στελλάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 124. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 111, κατὰ τῆς προτάσεως 13. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἐγένετο δεκτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις (Ὥρα 1 καὶ 45′ μετὰ τὸ μεσονύκτιον).