1903.01.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 18

τῆς 28 Ἰανουαρίου 1903.

(Τρίτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου κ. Ε. Τσαρλαμπᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ. παρόντων 154 Βουλευτῶν, ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰσερχόμενος πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τὴν θύραν τῆς Βουλῆς τὴν ὄπισθεν, εὗρον πολλοὺς πολίτας ἔξωθεν τῆς θύρας μὲ εἰσιτήρια εἰς τὰς χεῖρας, οἱ ὁποῖοι μοὶ παρεπονέθησαν, ὅτι δὲν τοῖς ἐπετράπη νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι οἱ ἁρμόδιοι ὑπάλληλοι ἔχουσιν εἰσαγάγει ἄλλους πρότερον, καὶ ὅτι καὶ μεταξὺ καὶ αὐτῶν ἀκόμη τῶν ἐχόντων εἰσιτήρια γίνεται ἐκλογή. Μὲ παρεκάλεσαν δὲ θερμῶς νὰ γνωρίσω τοῦτο εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ νὰ παρακαλέσω νὰ παύσῃ τὸ ἄτοπον αὐτό, διότι ἀληθῶς εἶναι ἄτοπον νὰ καταρτίζωνται τὰ θεωρεῖα πρὸς μόνον τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς συζητήσεις, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται δὲ εἰς τοὺς ἀντιπολιτευομένους νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὰ θεωρεῖα καὶ λαμβάνωσι γνῶσιν τῶν συμβαινόντων εἰς τὴν Βουλήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ παύσῃ τὸ ἄτοπον αὐτό, ἵνα μὴ ἀναγκασθῶ νὰ ἐπαναφέρω τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ κάμω περὶ τούτου παρατήρησιν. Ἀλλὰ σᾶς πληροφορῶ, ὅτι πολλοὶ τῶν συναδέλφων εἰσέρχονται συνοδευόμενοι παρ’ ἀνθρώπων, οἵτινες ἀπαιτοῦσι νὰ λάβωσι θέσιν. Ἐγὼ θέλω διατάξει νὰ παύσῃ ἡ κατάχρησις αὕτη τῶν ἐξαιρέσεων, ἀλλὰ νὰ μὴ εἰσάγητε καὶ ὑμεῖς ἀνθρώπους.

§3Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐγὼ δὶς εἰσήγαγον δύο ἀνθρώπους, ἕνα τὴν μίαν καὶ ἕτερον τὴν ἄλλην φορὰν, — ὁ ὁποῖος ὅμως ἀμέσως ἐξῆλθε, — διότι εἶχον ἀνάγκην ἰδίαν, καίτοι συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν δύναμαι νὰ εἰσαγάγω ἕνα ὑπάλληλον — διότι παρατηρῶ, ὅτι ἀπευθύνεται πρὸς ἐμὲ ἡ παρατήρησις αὐτή. — Παρετήρησα εἰς τὸν ἐπὶ τῆς θύρας ὑπάλληλον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρεμποδίζῃ τὸν νομίμως θέλοντα νὰ εἰσέλθῃ· καὶ δὲν ἔρχομαι ἐδῶ νὰ σᾶς εἴπω, κύριε Πρόεδρε: «δάσκαλε, μ’ ἐβάρεσαν», ὅταν ἔχω δικαίωμα τοιοῦτον ἀπὸ τὸν Κανονισμόν. Παρετήρησα τοῦτο αὐστηρῶς πρὸς τὸν ὑπάλληλον, καὶ παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον, ἢ νὰ τὸν φέρῃ εἰς τὴν τάξιν, ἢ νὰ τὸν ἀπολύσῃ τῆς ὑπηρεσίας, διότι δὲν ἠξεύρει νὰ φέρηται πρὸς τοὺς Βουλευτάς. Ἐκτὸς τούτου, μολονότι δὲν εἶναι κατηρτισμένον ἀκόμη τὸ Σῶμα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἀνησυχία μεγίστη ἐπικρατεῖ εἴς τινας οἰκογενείας, τὰς ὁποίας ἐγνώρισα καὶ εἶλον, εἶμαι ἠναγκασμένος, καίτοι παρὰ τὸν Κανονισμόν, νὰ κάμω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, καὶ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, — ἐξ ἧς οἱ ἐνδιαφερόμενοι καὶ ὁ παθὼν πολίτης θέλουσι μάθει τὸ ἀποτέλεσμα — ποία ἐνέργεια ἐγένετο ἐπὶ τοῦ δυστυχήματος, ὅπερ θέλω σᾶς ἀναφέρει. Εἶναι βεβαίως ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ, — καὶ παρατηρῶ, ὅτι ταράσσεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, — ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαίας σημασίας καὶ δημοσίας τάξεως, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν περὶ τοῦ διδασκάλου ἐκείνου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου προσῆλθε νέος συμπολίτης μου, μαθητὴς, ὃν, ἐπειδὴ εἰς ἐρώτησίν του δὲν ἀπεκρίθη ἀμέσως, ἐκτύπησε τόσον, ὥστε τοῦ ἐπῆλθεν ἀφασία!

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν Ἀθήναις;

§5Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μάλιστα. Ὀνομάζεται δὲ ὁ δαρεὶς παρὰ τοῦ διδασκάλου μαθητὴς Μανέας, καὶ εὑρίσκεται ἐν κινδύνῳ.

§6ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑπέβαλον εἰς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα Διάταγμα περὶ ἀπολύσεως τοῦ ἐν λόγῳ διδασκάλου.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας. Ὁ κύριος Παπαναστασίου ἔχει τὸν λόγον.

§8Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Χθὲς, ἀναλαβὼν νὰ ὑποστηρίξω τὰς ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας ὡς πρὸς τοὺς ἀνακηρυχθέντας τρεῖς βουλευτὰς κ. κ. Τριανταφυλλᾶκον, Κωνσταντόπουλον καὶ Μανέταν, ἠρξάμην τοῦ λόγου, διὰ νὰ ἀποδείξω, ἐφ’ ὅσον ἦτο εἰς ἐμὲ δυνατὸν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἐκείνη, ὡς πρὸς τοὺς εἰρημένους τρεῖς κυρίους, δὲν ἐνηργήθη μὲ τὴν ἀπαιτουμένην εἰς ἐκλογὰς τοιαύτας πλήρη ἐλευθερίαν, οὐδ’ εἶναι ἀπαύγασμα πλῆρες καὶ ἄρτιον τῆς ἐλευθέρας τῶν ἐκλογέων θελήσεως. Λέγων δὲ ταῦτα, οὐδόλως ἐνόουν, ὅτι ἐξεβιάσθησαν οἱ ἐκλογεῖς τῆς Μαντινείας, δύο μὲν νὰ ἐκλέξωσιν ἐλευθέρως, καὶ τοὺς τρεῖς ἄλλους οὐχὶ ἐλευθέρως. Δὲν ἐξεβιάζοντο ἀμέσως, ἀλλ’ ἐξευρέθη, ὡς ἐξέθηκα ὑμῖν, τρόπος ἐμμέσου εἰρηνικοῦ ἐκβιασμοῦ, ἢ μέσα προσελκύσεως πρὸς τὰς θελήσεις τῶν τριῶν κυρίων, μὴ ἐπιτρεπόμενα οὔτε ὑπὸ τῶν γραπτῶν οὔτε ὑπὸ τῶν ἀγράφων νόμων. Ἀρχόμενος δ’ ἐπεχείρησα νὰ ἀποδείξω, κατὰ τὸ δυνατὸν, ὅτι οἱ ἐν τῷ ἀντιθέτῳ ἡμῶν συνδυασμῷ τεταγμένοι, ἐν οἷς προεξῆρχεν ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς κ. Τριανταφυλλᾶκος, μετεχειρίσθησαν τοιαῦτα πρὸς μετατροπὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων μέσα, ἅπερ φαίνονται μὲν ὅτι εἶναι ἠθικὰ καὶ νόμιμα, κατ’ οὐσίαν ὅμως δὲν εἶναι τοιαῦτα. Τουτέστι μετεχειρίσθησαν τὸ Δημόσιον ὡς ὄργανον τῶν ἀξιώσεων αὐτῶν, καὶ ἑπομένως τὸν δημόσιον θησαυρὸν μετεχειρίσθησαν ἐπιδεικτικῶς καὶ ἀσκόπως (ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, ἵνα δελεάσωσι καὶ προσεταιρισθῶσιν ἐκλογεῖς, ὡς μεριμνῶντες δῆθεν ὑπὲρ ἀγαθοῦ κοινοῦ. Τοιαῦτα ἀνέφερα τὴν ἵδρυσιν τηλεγραφείων, τηλεφωνείων καὶ ταχυδρομείων, ἀνερχομένων εἰς τὸν ἀριθμὸν δέκατον τρίτον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ. Ταῦτα εἴπομεν. Ἀλλ’ ἴσως μεταξὺ ὑμῶν πολλοὶ εἴπωσι: «καὶ κακὸν εἶναι τοῦτο;» Τοιαύτη ἀντίρρησις εἶναι ἀποκύημα πλάνης καὶ ἐπιπολαιότητος, διότι ἡμεῖς ἐψέξαμεν τὰς πράξεις ταύτας οὐχὶ ἀπολύτως, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὸν χρόνον, τὸν λόγον καὶ τὰ ἐπιτευχθέντα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα οἱ κατεργασθέντες καὶ ἐπεδίωξαν. Τὰ τηλεγραφεῖα, τηλεφωνεῖα καὶ ταχυδρομεῖα εἶναι εὐεργετικὰ, ὅταν ἱδρύωνται πρὸς ἐξυπηρέτησιν ἀνάγκης πλήρους καὶ τελείας, καὶ ὄχι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῆς θελήσεως φίλων ἢ τῆς προσελκύσεως μὴ φιλικῶν κοινοτήτων. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἰσχυρισμοῦ ἡμῶν τούτου δὲν εἶναι ἀνάγκη πολλῶν· ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ταῦτα ἐγένοντο, διὰ νὰ κατίδητε, πότε ἐξύπνησαν οἱ διοικοῦντες, πότε κατελήφθησαν ὑπὸ προθυμίας ἀκατασχέτου, ἵνα εὐεργετήσωσι τὴν Μαντίνειαν, ἵνα πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἐκείνους παράσχωσιν εὐποιΐας, ὅσας καὶ οἵας οὐδεὶς ἄλλος παρέσχεν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ Βασιλείου. Ἡ τοιαύτη εὐποιΐα ἤρξατο ἀπὸ Αὐγούστου, Σεπτεμβρίου καὶ Ὀκτωβρίου τοῦ 1902 μετὰ σπουδῆς καὶ ταχύτητος ὄχι πλέον τηλεγραφικῆς, ἀλλ’ ἀκαταλήπτου. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἠσχολεῖτο περὶ τὰ τοιαῦτα, πότε νὰ τεθῶσιν οἱ στύλοι καὶ νὰ διασταυρωθῶσι τὰ σύρματα, ἄνευ ἀνάγκης οὐσιώδους, ἀλλ’ ἁπλῶς πρὸς ἐπίδειξιν, ὅτι ἐξευρέθη ὁ μέγας τῆς ἐπαρχίας εὐεργέτης καὶ τόσον ἰσχυρός, ὥστε νὰ κάμνῃ ὅ,τι ἤθελε, καὶ ἄνευ ἀνάγκης μάλιστα. Ἀπὸ τῆς Τεγέας δύναταί τις νὰ διαλέγηται μετὰ τῆς Τριπόλεως προφορικῶς· καὶ ὅμως καὶ τηλεγραφεῖον ἐγένετο ἐκεῖ, τὸ ὁποῖον ἐπ’ ἐλάχιστον θὰ λειτουργήσῃ, καὶ ἐν ἑκάστῳ χωρίῳ συνέστη ταχυδρομεῖον, ἐνῷ ἐλάχιστον ἀπέχουσιν ἀλλήλων πάντα τὰ χωρία, καὶ ἠδύναντο νὰ ὑπηρετηθῶσι δι’ ἑνὸς ἢ δύο τὸ πολὺ ταχυδρομικῶν γραφείων. Κατὰ κανόνα, συνήθως συνδέονται κατὰ προτίμησιν τηλεγραφικῶς αἱ πρωτεύουσαι τῶν νομῶν, τῶν ἐπαρχιῶν, τῶν δήμων· καὶ ὅμως ἐκεῖ ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Μαντινείας, τὸ Πικέρνι, μένει ἄνευ τηλεγραφείου ἢ τηλεφωνείου ἢ τοὐλάχιστον ταχυδρομείου, διότι δὲν εἶχε φίλον τοῦ κυρίου Τριανταφυλλάκου καὶ τῶν ἄλλων, ἱδρύεται δὲ ἐν Τσιπιανοῖς τηλεφωνεῖον, μετατραπὲν εἰς τηλεγραφεῖον καὶ ταχυδρομεῖον, χάριν τοῦ ἐκεῖ μεγάλου κομματάρχου τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ διὰ νὰ πολεμηθῇ ὁ σύντροφος ἡμῶν κ. Τσακόπουλος· ἐν τῷ αὐτῷ δήμῳ ἐπίσης ἱδρύθη ταχυδρομεῖον ἐν Κακουρίῳ, χάριν τῶν ἐκεῖ φίλων τοῦ κ. Μανέτα καὶ Τριανταφυλλάκου, ὥστε μόνον ἡ πρωτεύουσα ἔμεινεν ἐκτὸς τῆς μερίμνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Χάριν τοῦ ἐν τῷ δήμῳ Νάσων φίλου τῶν κ. κ. Ζέγγελη καὶ Τριανταφυλλάκου δημάρχου, εἰς τὸ χωρίον Δάρα συνέστη τὸ πρῶτον τηλεφωνεῖον, μετατραπὲν εἰς τηλεγραφεῖον καὶ ταχυδρομεῖον· χάριν τοῦ φίλου τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ διὰ τῆς θέσεως τοῦ νομάρχου προσελκυσθέντος κ. Σακελλαροπούλου, συνέστη τηλεφωνεῖον καὶ ταχυδρομεῖον ἐν Κολλίναις τοῦ δήμου Καλτεζῶν· τοῦτ’ αὐτὸ ἐγένετο καὶ ἐν Ἁλωνισταίνῃ τοῦ δήμου Φαλάνθου, χάριν τοῦ ἐκεῖ φίλου τοῦ Ὑπουργοῦ κ. Δημητρακοπούλου, ἀποκλεισθείσης ὁλοτελῶς τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου, Πιάνης, ἐνῷ ἡ Ἁλωνίσταινα εἶναι ἠρημωμένον χωρίον. Ἄς μὴ ὑπολάβῃ τις, ὅτι διὰ τῶν τοιούτων ἐξυπηρετεῖτο κοινὴ ἀνάγκη καὶ ἐνεδεικνύετο ἀγαστὴ μέριμνα ὑπὲρ τοῦ τόπου· ὄχι! δὲν ὑπῆρξε τοιαύτη αἰτία· ἀρκεῖ νὰ καταστήσω γνωστόν, ὅτι κατ’ ἀνωτέραν διαταγὴν τοιαῦτα τηλεγραφεῖα καὶ τηλεφωνεῖα παρεδόθησαν εἰς τὴν διάθεσιν καὶ χρῆσιν ὡρισμένων ἐν ἑκάστῳ τόπῳ ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι διελέγοντο καὶ ἐχαριεντίζοντο πρὸς ἀλλήλους καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν διὰ καταρτισμοὺς συνδυασμῶν καὶ ἐκλογικὰς ἐνεργείας, ἡμεῖς δὲ οἱ ἄλλοι, οἱ βέβηλοι, ἀπεκλείσθημεν τούτων, καὶ ἢ δὲν ἀπεστέλλοντο τηλεγραφήματα ἡμῶν, ὑπὸ τὴν πρόφασιν διακοπῆς τῆς γραμμῆς, ἢ ἐστέλλοντο πολὺ βραδύτερον...

§9ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἦσαν δημόσιοι ὑπάλληλοι οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τὰ τηλεγραφεῖα αὐτά;

§10Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα, ἀλλ’ ἦσαν ὑπάλληλοι ὑποκείμενοι καὶ εἰς μετάθεσιν καὶ εἰς ἀπόλυσιν, καὶ μὴ ἔχοντες ἕνεκα τούτου τὸ σθένος νὰ παραβῶσι τὴν εἰρημένην διαταγήν... Εἰς τὴν πατρίδα μου, τὸ Λεβίδιον, καὶ εἰς τὴν Κανδύλαν, παρακείμενον τοῦ αὐτοῦ δήμου χωρίον, ἐστάλη διαταγὴ νὰ ἑνῶται ἡ γραμμὴ μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁσάκις τὸ ζητήσωσιν ὡρισμένα τῆς πολιτικῆς ὄργανα, ἵνα ἐπιδεικτικῶς διαλέγωνται ταῦτα μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ ποικίλων καὶ ἰδίᾳ περὶ ἐκλογικῶν ἐνεργειῶν· τοῦτο ἐγίνετο καθ’ ἑκάστην, καὶ τοιούτους σκοποὺς ἐξυπηρέτουν τὰ τοιαῦτα γραφεῖα! Ἐτηλεγράφησα εἰς τὴν ἐδῶ οἰκογένειάν μου πρὶν ἀναχωρήσω τὴν ἡμέραν τῆς ἀναχωρήσεώς μου· ἔρχομαι μετὰ δύο ἡμέρας, καὶ μετὰ δέκα ἀπὸ τῆς ἀφίξεώς μου ὥρας λαμβάνω ἐγὼ αὐτὸς τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο! Τὴν 11ην π. μ. ὥραν ἡμέρας τινὸς τηλεγραφῶ εἰς τὴν πατρίδα μου, ὅτι μεταβαίνω ἐκεῖ· δὲν ἐχρειάζοντο οὔτε πέντε λεπτὰ ἵνα μεταβιβασθῇ τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Λεβίδιον, καὶ ὅμως τὸ τηλεγράφημα ἐκεῖνο δὲν ἐστάλη παρὰ μετὰ ἑπτὰ ὅλας ὥρας, σημειωθείσης ὥρας μὲν παραλαβῆς 11 π.μ. καὶ ὥρας ἀποστολῆς 6μ.μ.!

§11ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐργάζεται διαρκῶς τὸ τηλεγραφεῖον ἐκεῖνο;

§12Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰργάζετο πάσας τὰς ὥρας, καὶ ἀποκλειστικῶς ἀπὸ τῆς 11–12 τῆς μεσημβρίας. Διὰ τὸ ἀσφαλὲς μετέβην καὶ ἔδωκα ἐγὼ αὐτὸς τὸ τηλεγράφημα τὴν 11 π. μ., παρακαλέσας νὰ σταλῇ ἀμέσως· μοὶ ἔδωκαν δὲ τὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ σταλῇ, ὡς ἐργαζομένης τότε τῆς γραμμῆς, ἀλλὰ δὲν ἐστάλη παρὰ μετὰ ἑπτὰ ὅλας ὥρας, ὅτε ὑπελογίσθη, ὅτι θὰ ἔφθανε πλέον ἀργὰ εἰς Λεβίδιον, καὶ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ὑπὲρ ἐμοῦ ἐκλογικὴ ἐπίδειξις καὶ δεξίωσις. Τὴν πρᾶξιν ταύτην κατήγγειλα, ἀλλ’ ὁ τότε κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς οὐδὲν ἐνήργησε, διότι ταῦτα ἐγίνοντο κατὰ τὰς θελήσεις καὶ διαταγάς του. Ἀκούσατε καὶ ἓν ἄλλο θαυμάσιον! Τὴν ἐπιτυχίαν μου ὁ μὲν ἐν Βερολίνῳ υἱός μου ἔμαθε τὴν 8ην π. μ. τῆς μετὰ τὴν ἐκλογὴν Δευτέρας, ἐγὼ δὲ, ὁ ἐκεῖ εὑρισκόμενος, ἔμαθον τὴν 2 μ.μ. ὥραν, ὅτε πλέον ἦλθον ἐκ Τριπόλεως ἄνθρωποι εἰς Λεβίδιον! Λυποῦμαι, διότι δὲν προσεκομίσθη ἡ δι’ ἐπερωτήσεώς μου ζητηθεῖσα διαταγὴ, καθ’ ἣν παρηγγέλλοντο οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἑνώνωσι τὴν γραμμὴν μετὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν ἤθελον τὸ ζητεῖ κατονομαζόμενα πρόσωπα, διὰ νὰ διαλέγωνται οὗτοι μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ συνεννοῶνται περὶ διαφόρων ἐκλογικῶν ἐνεργειῶν, καὶ ἰδίως περὶ τοῦ πρακτέου, ὅτε διεσπάσθη πρὸς στιγμὴν ὁ ὑπουργικὸς συνδυασμὸς, ἄν συμφέρει νὰ διασπασθῇ, ἢ τίς συμφέρει νὰ προσληφθῇ πρὸς συμπλήρωσιν, ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, τὸν ὁποῖον ἤθελον οἱ τρεῖς ἄλλοι σύντροφοι, ἢ ὁ κ. Στεφανόπουλος, πρὸς ὃν εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ τότε κ. Ὑπουργός. Αὕτη ἦτο ἡ ὑπὸ τῶν ἀρτισυστάτων τηλεγραφείων καὶ τηλεφωνείων παρασχεθεῖσα τῷ κοινῷ ἐργασία καὶ εὐεργεσία! Καὶ ὅμως τοιαῦτα ἔργα δὲν ἠδύναντο παρὰ νὰ ἐπιδράσωσιν εἰς μετατροπὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, καὶ ἐπέδρασαν. Πιστεύω δὲ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐναντία γνώμη. Μετὰ τὰ περὶ τηλεγραφείων, τηλεφωνείων καὶ ταχυδρομείων, ἀνεκοίνωσα πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, τὰ περὶ δῆθεν Γεωργικοῦ Σταθμοῦ παρὰ τὴν Τρίπολιν. Δὲν ἀρνοῦμαι, ὅτι ἔργον, οἷον ὁ Γεωργικὸς Σταθμὸς, εἶναι μέγα διὰ πάντα γεωργικὸν τόπον εὐεργέτημα, καὶ ὁ τοιαῦτα ἔργα ἐκτελῶν προσεταιρίζεται πάντοτε τοὺς πολίτας, καὶ μάλιστα ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ὅμως καὶ ὁ χρόνος, καθ’ ὃν διετάχθη τοιοῦτον ἔργον, καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐνεργείας καὶ ἡ ἐκ τῶν προτέρων βεβαιότης τῆς μὴ ἐκτελέσεως τοιούτων ἔργων ἀποδεικνύουσι πασιφανῶς, ὅτι ὁ ἐνεργήσας Ὑπουργὸς δὲν ἀπέβλεψεν εἰς ἐκτέλεσιν ἑνὸς τοιούτου ἔργου, τὸ ὁποῖον, ἐὰν πράγματι ἤθελεν, ἠδύνατο νὰ πραγματώσῃ καὶ κατὰ τὴν πρώτην καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ὑπουργίαν του, ἀλλ’ ἐπεδίωξε δι’ ἀποπλανήσεως αὔξησιν τῶν ἐκλογικῶν του δυνάμεων, ἐὰν δὲ δὲν συνετελοῦντο ἔργα τοιαῦτα κατόπιν, νὰ δύναται, παραμορφῶν τὴν ἀλήθειαν, νὰ λέγῃ, ὅτι οἱ τούτου ἀντίπαλοι ἀνέκοψαν τὰ μεγαλεπήβολα σχέδια αὐτοῦ! Ὅτι δὲ τοιαῦτα ἔργα μεγάλως ἐπέδρασαν εἰς τὴν μεταβολὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τῶν κατὰ δήμους καὶ τμήματα ἀποτελεσμάτων τῶν τελευταίων, ἐν σχέσει πρὸς ἐκεῖνα τῶν προτελευταίων ἐκλογῶν, ἰδίως δὲ ὅπου σύσσωμος ἡ Κυβέρνησις ἐπέπεσε καθ’ ἡμῶν, ἐκεῖ ἐμειώθη ἡ δύναμις ἡμῶν, ἐνῷ ἐπαρουσιαζόμεθα μὲ κεφάλαια ἐκλογικὰ μεγαλύτερα τῶν τοῦ 1899...

§13Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ κάμητε, παρακαλῶ, τὴν παραβολὴν τῶν δύο ἀποτελεσμάτων, διὰ νὰ φανῇ, ὅτι ἐκεῖ, ὅπου ἐγένοντο τὰ τοιαῦτα ἔργα, ἐπλειονοψήφουν ἄλλοτε, ἐνῶ τώρα ἐμειονοψήφησα.

§14Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς Δάρα, ὅπου συνεστήσατε τὸ πρῶτον τηλεφωνεῖον καὶ εἶτα τηλεγραφεῖον, δὲν ἐπέδρασε τοῦτο;

§15Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἔρχομαι πάντοτε πρῶτος.

§16Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀνακριβέστατον! Πάντοτε ἐμειονοψηφεῖτε ἐκεῖ, σχετικῶς πρὸς ἐμέ, νῦν δὲ διὰ τοῦ σχολείου τοῦ Ἀγαλίου καὶ τοῦ τηλεγραφείου Δάρα ἐλάβετε ἐκλογικὴν ὑπόστασιν. Ἄλλο παράδειγμα. Ἐν Κανδύλᾳ τοῦ δήμου Ὀρχομενοῦ, οὗ τυγχάνω δημότης, συνεστήσατε τηλεφωνεῖον καὶ ταχυδρομεῖον, καὶ διὰ τούτων μετεβάλετε τὸ ἀποτέλεσμα τὸ πρότερον καὶ τὴν διαφορὰν κυρίως μεταξὺ ἐμοῦ καὶ ὑμῶν. (Διάλογοι).

§17Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν εἶχε τοὺς σιδηροδρομικοὺς σταθμάρχας εἰς τὰς διαταγάς του καὶ δὲν ἔπραττεν αὐτὸς ὅσα ἔπραξεν, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ κομματικὴν παράστασιν εἰς τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας μου;

§18Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως, Κύριοι, ἡ τοιούτων ἔργων κατασκευὴ εἶναι ἐπαινετή, καὶ διεγείρει τὴν ἅμιλλαν καὶ τὸν πόθον τοῦ νὰ δυνηθῇ καὶ ἄλλος νὰ ἐπιτελέσῃ τοιαῦτα κοινῆς ὠφελείας ἔργα. Δὲν ἀποκρούομεν λοιπὸν οὐδ’ ἀποδοκιμάζομεν τὰ τοιαῦτα ἔργα, ἀλλ’ ὅταν πρὸς τὸ θεαθῆναι καὶ κατὰ τύπους διατάσσηται ἐκτέλεσις τοιαύτη μετὰ πεποιθήσεως ὅτι ἡ συντέλεσις εἶναι ἀδύνατος, ὅταν βλέπωμεν τοιαύτην σπασμωδικὴν ἐργασίαν, ἄνευ ἠθικοῦ καὶ ἀπὸ χρηστοῦ τοῦ συνειδότος ὑπολογισμοῦ, ἐπὶ προφανεῖ σκοπῷ ἐκλογικῆς κερδοσκοπίας ἐπιμέμπτου, ὅταν τοιαῦτα ἔργα παρωράθησαν ἐπὶ μακρὸν κατὰ δύο ὑπουργίας τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, καὶ μόνον τὴν τελευταίαν στιγμὴν βλέπωμεν ἐπίπλαστον προθυμίαν, πρὸς σκοποὺς μόνον ἰδιοτελεῖς, ὅταν πάντα ταῦτα βλέπωμεν συντελούμενα μετ’ ἀπειροστῆς θαρραλεότητος, ἔχομεν δικαίωμα νὰ ψέγωμεν τοὺς ἐργάτας τοιούτων ἀνομημάτων, νὰ κατηγορῶμεν τοὺς ἀσχολουμένους οὐχὶ εἰς εὐποιΐαν τῆς κοινωνίας, ἀλλ’ εἰς ἀποπλάνησιν καὶ προσεταιρισμὸν τῶν ἐπιπολαίως κρινόντων τὰ πράγματα. Δὲν ψέγομεν λοιπὸν τὰ τοιαῦτα ἔργα, — ὄχι! δὲν ψέγομεν, ἀλλ’ ἐπικροτοῦμεν μάλιστα, — ἀλλὰ ψέγομεν τὸν σκοπὸν τῆς παραγγελίας ἄνευ ἐλπίδος ἐκτελέσεως, καὶ τὴν φαινομενικὴν καὶ οὐσιαστικῶς ἀνύπαρκτον εὐεργεσίαν. Τὴν ἵδρυσιν Γεωργικοῦ Σταθμοῦ δὲν ἀποκρούομεν ἡμεῖς, ἀπέκρουσαν αἱ πρὸς τοῦτο σταλεῖσαι ἐπιτροπεῖαι, ὧν τὰς ἐκθέσεις ἔχομεν ἐν τῷ φακέλῳ τούτῳ, ἀπεκρούετο ἡ ἵδρυσις Γεωργικοῦ Σταθμοῦ παρὰ τὸν Ἅγιον Ἀθανάσιον διὰ τὴν τελείαν λειψυδρίαν ἐκεῖ καὶ διότι αἱ καθέτως προσπίπτουσαι ἡλιακαὶ ἀκτῖνες ἐπὶ τοῦ ἐγγὺς πετρώδους ὄρους ἀντανακλῶνται ὀλεθρίως διὰ τὰς φυτείας. Ἕνεκα τούτων μετεβλήθη τὸ σχέδιον, καὶ ἀντὶ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἀπεφασίσθη ἡ ἵδρυσις οἰνῶνος ἢ οἰνολογικοῦ σταθμοῦ, ὡς παραρτήματος τοῦ ἀνυπάρκτου Γεωργικοῦ Σταθμοῦ, συμφώνως δὲ πρὸς τὴν νέαν ταύτην ἀπόφασιν διετάχθη δημοπρασία πρὸς κατασκευὴν οἰκίας, μελλούσης νὰ χρησιμεύσῃ ὡς παράρτημα τοῦ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ· ἀλλὰ τίνος Γεωργικοῦ Σταθμοῦ, ἀφοῦ τοιοῦτος δὲν ὑπῆρχε; Ἠκούσατε δὲ χθὲς τὸ ὅλως ἔκτροπον καὶ ἔκνομον τῆς δημοπρασίας ταύτης, ὅτι αὕτη ἐπεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Μπαλαμπίνη, μειοδοτήσαντος 2%, ἀπορριφθεισῶν ὅλως ἀδικαιολογήτως καὶ πρὸς βλάβην τοῦ Δημοσίου τῶν μεγαλειτέρων προσφορῶν τοῦ Παντῆ καὶ Κλεισούνη, τὰς ὁποίας ὁ νομάρχης Ἀρκαδίας ὑπέβαλε μετὰ τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας καὶ ἐμνημόνευσεν ἐν τῷ ἐγγράφῳ τῆς ὑποβολῆς. Ἡ τοιαύτη παράνομος καὶ ἐπιζήμιος ἔγκρισις ἐκοινοποιήθη, ὄχι, ὡς ἔπρεπεν, ἐν Τριπόλει καὶ διὰ τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας πρὸς τὸν ἐκεῖ μένοντα Μπαλαμπίνην, ἀλλὰ διὰ τοῦ νομάρχου Ἀττικῆς πρὸς τὸν ἐν Ἀθήναις μετακληθέντα Μπαλαμπίνην καὶ ὁμολογήσαντα ὅρκον πίστεως πρὸς τὸν Ὑπουργόν. Προτοῦ δὲ νὰ γείνωσιν αἱ ἀπαιτούμεναι ἐργασίαι διὰ τὴν ἀνόρυξιν φρεάτων καὶ ἀνεύρεσιν ὑδάτων ἐνεκρίθη ἡ ἀνέγερσις οἰκίας ὡς παραρτήματος τοῦ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἐσκόπουν μὲν νὰ ἱδρύσωσιν, ὡς ἔλεγον, ἀλλὰ παρῄτησαν διὰ τὸ ἀδύνατον. Πάντα δὲ ταῦτα ἐγένοντο οὕτω, διότι δὲν ἐπεδιώκετο σοβαρῶς ἡ ἐκτέλεσις, ἀλλὰ τυπικῶς μόνον καὶ χάριν τῶν ἐπικειμένων ἐκλογῶν, ἵνα οἱ διαφημισταὶ τοῦ Ὑπουργοῦ διακηρύττωσιν: «Ἰδοὺ ὁ ἄνθρωπος! ὁ εὐεργέτης! ἰδοὺ ὁ σωτὴρ τοῦ τόπου! μόνον αὐτὸς θὰ μᾶς σώσῃ! αὐτὸν καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ ἂς ὑποστηρίξωμεν.» Ἀκούσατε καὶ ὀλίγας χρονολογίας, ἐκ τῶν ἐν τῷ φακέλῳ ἐγγράφων ἐξαγομένας. Τῇ 3 Αὐγούστου 1902 συγκροτεῖται ἡ ὑπὸ τὸν κ. Βαμπᾶν ἐπιτροπεία μετ’ ἄλλων πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος μετακληθέντων καὶ διατασσομένων νὰ μεταβῶσιν εἰς Τρίπολιν καὶ ἐξεύρωσι πηγὴν καὶ χῶρον κατάλληλον διὰ Γεωργικὸν Σταθμόν. Ἡ ἐπιτροπεία αὕτη οὔτε πηγὴν εὗρεν, οὔτε τὸν χῶρον κατάλληλον. Τούτου ἕνεκα καταλείπεται ὁ Γεωργικὸς Σταθμός, καὶ ἄλλη ἀντ’ ἄλλης ἐπιτροπεία στέλλεται διὰ τὴν ἵδρυσιν οἰνῶνος...

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τίνα ἡμερομηνίαν φέρει τοῦτο;

§20Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. 15 Σεπτεμβρίου. Τὰ ἔγγραφα φέρουσι χρονολογίαν 27–29 Σεπτεμβρίου τῆς ἐνεργείας τῆς δημοπρασίας· ἡ ἔγκρισις ἐκοινοποιήθη τῇ 4 Ὀκτωβρίου. Τί δεικνύουσιν αἱ χρονολογίαι αὗται; ὅτι διὰ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας ἐπεδιώκετο οὐχὶ ἡ ἐκτέλεσις ἔργου τοιούτου, ἀδύνατος οὖσα μέχρι τῶν ἐκλογῶν, ἀλλ’ ἡ ἐκ συναρπαγῆς καὶ ἀποπλανήσεως μετατροπὴ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Ἂς κρίνωσι ταῦτα οἱ ἀκούοντες· ἐγὼ δὲν ἐπιβάλλω τὴν ἐμὴν γνώμην, ὡς ἀμέσως ἐνδιαφερόμενος· κρίνατε ὑμεῖς, ἂν τοιαῦτα ἔργα συνετέλεσαν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεων τῶν ἀντιθέτων μας καὶ τὴν μείωσιν τῶν ἰδικῶν μας...

§21ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τὴν γνώμην σας.

§22Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀφοῦ ἐνιστάμεθα κατὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ ἐπιζητοῦμεν τὴν ἀκύρωσιν διὰ τὰ ψευδῆ καὶ ἐπίπλαστα ταῦτα ἔργα, θέλετε νὰ ἔχητε εὐκρινεστέραν καὶ σαφεστέραν τὴν γνώμην μου; Ὑπάρχουσι πολλά, τὰ ὁποῖα δὲν λέγονται, ἀλλὰ νοοῦνται ἀπὸ τοὺς ἔχοντας νοῦν. Νοήσατε λοιπὸν τὴν γνώμην μου. Ἐὰν δὲν δύνασθε νὰ τὴν νοήσητε, τί νὰ σᾶς κάμω ἐγώ; Μετὰ τοῦτο ἐξέθηκα ὑμῖν χθὲς τὰ ἐπιχειρηθέντα καὶ συντελεσθέντα δῆθεν ἔργα ὁδοποιΐας ἐν τῇ Μαντινείᾳ. Ἓν καθολικῆς ὠφελείας ἔργον εἶναι ἡ ὁδοποιΐα. Ἐὰν τοιαύτη σοβαρῶς καὶ σκοπίμως συνετελεῖτο ἐκεῖ, πιστεύσατε ὅτι καὶ ἐγὼ θὰ ἐγινόμην ἐγκωμιαστὴς τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμὴν ὑποψηφιότητα θὰ ἐχάριζον, καὶ θὰ ἐτασσόμην ὀπαδὸς καὶ ὑποστηρικτὴς τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ τῶν συντρόφων του...

§23ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι δυσηρεστημένοι οἱ συμπολῖταί σας διὰ τὰ ἔργα αὐτά;

§24Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τίνα ἔργα; ἀφοῦ σᾶς ἐδήλωσα ὅτι διὰ τῶν ἐπιπολαίως καὶ ἐκνόμως γιγνομένων δὲν ἐσκοπεῖτο ἡ ἐκτέλεσις ἔργων, ἀλλ’ ἡ ἀποπλάνησις τῶν ἐκλογέων! Ἑπομένως οἱ ἀποπλανηθέντες διὰ τῶν ψευδῶν αὐτῶν ἔργων καὶ οἱ ἀμέσως ὠφεληθέντες καὶ ὀπαδοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἦσαν πολὺ εὐχαριστημένοι, οὐχὶ δὲ καὶ οἱ κατανοοῦντες τὰ γιγνόμενα καὶ μυκτηρίζοντες τοὺς ἐργάτας τῶν τοιούτων ἀνομημάτων, ὧν τὸν σκοπὸν διέβλεπον. Ἄλλως δὲ, ἀναχωρήσας μετὰ τὰς ἐκλογὰς, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐξετάσω καὶ ἀνεύρω τὰς γνώμας καὶ διαθέσεις τῶν συμπολιτῶν μου. Ἐὰν ἔχητε ἀνάγκην τοιαύτης ἐξακριβώσεως, νὰ στείλωμεν ἐπιτροπείαν πρὸς τοῦτο ἐκεῖ...

§25Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὅσα ἐγένοντο ἐγένοντο πρὸς εὐχαρίστησιν ἐκείνων. Περὶ τούτου πρόκειται.

§26Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μὴ σπεύδετε! θὰ ἀπαντήσω ἐγώ. Σᾶς εἶπον ὁδοποιΐαν, καὶ θὰ ὑπολαμβάνετε βεβαίως, ὅτι ἐγένοντο πλεῖσται ὁδοὶ ἐκεῖ πρὸς σύνδεσιν δήμων ἢ χωρίων, ἢ πρὸς ἐπέκτασιν ὑπαρχουσῶν τοιούτων καὶ συμπλήρωσιν, ἢ πρὸς περάτωσιν ἄλλων, ἐν ἐνεργείᾳ εὑρισκομένων. Ὄχι! οὐδὲν τοιοῦτον ἐγένετο, ἀλλὰ μόνον σκορπισμὸς ἀλόγιστος χρημάτων διὰ δῆθεν ὁδοποιΐαν, πρὸς θεραπείαν προσωπικῶν συμφερόντων φίλων, ἢ καὶ πρὸς τιμωρίαν ἀντιθέτων· πάντα δὲ ταῦτα πρὸς ἐκλογικὴν κερδοσκοπίαν. Τὰ γενόμενα ἔργα ὁδοποιΐας ἦσαν: αʹ) διὰ τὴν δῆθεν ὁδὸν ἀπὸ Μύτικα εἰς συνάντησιν τῆς ὁδοῦ Πλάτση Χάνι–Λεβίδιον, βʹ) διὰ τὴν ἐπέκτασιν ἀνυπάρκτου ὁδοῦ Τσιπιανῶν–Πικερνίου, γʹ) διὰ τὴν ὁδὸν Βλαχοκερασιᾶς–Κολλινῶν. Τὴν πρώτην τούτων ὁ μὲν Ὑπουργὸς ἐχαρακτήριζεν ὡς δημοσίαν καὶ κοινῆς ἀνάγκης, τὸ Συμβούλιον ὅμως τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων ἐχαρακτήριζε ταύτην ὡς ἰδιωτικὴν, ὡς ἀγροτικὴν, ὡς ὅλως περιττὴν, πλὴν δὲ τούτου ὑπελόγιζε τὴν διὰ ταύτην δαπάνην ὡς ἀπαιτοῦσαν ἕνεκα τοῦ ποσοῦ νόμον εἰδικόν. Καὶ ὅμως ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὑπείκων εἰς αἴτησιν (ἣν εὑρίσκετε ἐδῶ ἐν τῷ φακέλῳ) 2–3 Τριπολιτῶν, ἐχόντων ἐκεῖ ἀμπέλους καὶ ἐπιθυμούντων νὰ γείνῃ ἐκεῖ ὁδὸς δημοσία χάριν αὐτῶν, τὴν θέλησιν καὶ τὸ συμφέρον τούτων ἐξυπηρετῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς, διατάσσει τὴν κατασκευὴν, παρὰ τὴν ὀρθὴν τοῦ τμήματος γνώμην, παρακάμπτει τὸ κώλυμα τῆς ποσότητος διὰ περιορισμοῦ τῆς ἐκτάσεως τῆς ὁδοῦ, καὶ διατάσσει νὰ γείνῃ μέρος ὁδοῦ, ἢ μᾶλλον νὰ μὴ γείνῃ τι, ἀλλὰ νὰ καταστραφῇ καὶ ἡ ὑπάρχουσα φυσικὴ ὁδός! Πῶς σᾶς φαίνονται αἱ τοιαῦται αὐθαίρετοι πράξεις πρὸς ἐξυπηρέτησιν ὀλίγων φίλων; Πῶς εὑρίσκετε τὴν ἀπόρριψιν τῆς ὀρθῆς τοῦ τμήματος γνώμης; πῶς εὑρίσκετε τὸν κατὰ πρωτότυπον τρόπον διχασμὸν τοῦ ἔργου, παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, παρὰ τὴν ἀρχικὴν διαταγὴν, παρὰ τὸ συμφέρον τέλος τοῦ κοινοῦ, καὶ πάντα ταῦτα πρὸς καταδολίευσιν τοῦ νόμου, μὴ ἐπιτρέποντος ἄνευ νόμου κατασκευὴν τοιούτου ἔργου διὰ δαπάνης πλέον τῶν δέκα χιλιάδων δραχμῶν; Κατ’ ἐμὲ, δὲν ὑπάρχει κατάλληλος τοιαύτης πράξεως χαρακτηρισμὸς, πράξεως ὁμοία τῆς ὁποίας οὔτε ἐγένετο μέχρι τοῦ νῦν, οὔτε ἐπαναληφθήσεται, ἐλπίζω, ἐν τῷ μέλλοντι οὐδ’ ὑπὸ τοῦ διαπράξαντος ταύτην, τοῦ χαρακτηρίσαντος αὐτοβούλως ἐπέκτασιν ὁδοῦ τὴν κατασκευὴν νέας τοιαύτης...

§27Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι ἀνύπαρκτος ἡ ὁδὸς αὕτη;

§28Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Γνωρίζω ἐγὼ, τί ἀκριβῶς εἶναι, διότι ἀπειράκις διῆλθον, μεταβαίνων εἰς τὴν πατρίδα μου· ὑμεῖς ἀγνοεῖτε, διότι σπανίως διέρχεσθε, καὶ μόνον πρὸς ἄγραν ψήφων. Ὑπάρχει ὁδὸς ἁμαξιτὴ, συνδέουσα τὴν Τρίπολιν μὲ τὸ Λεβίδιον;

§29Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βεβαιότατα.

§30Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν ὑπάρχει! δὲν ὑπάρχει! Δὶς ἐγείνατε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ δὲν ἠθελήσατε νὰ φέρητε εἰς πέρας τὴν ἀπὸ Κάψια εἰς Λεβίδιον ὁδὸν δέκα περίπου χιλιομέτρων, ἀπὸ δεκαπέντε ἐτῶν γιγνομένην καὶ μὴ περατουμένην, ἀλλ’ ἀφήσατε τὸν φίλον σας ἐργολάβον Κλεισούνην νὰ ἐμπαίζῃ θεῖα καὶ ἀνθρώπινα, καταβασανίζων κόσμον ὅλον διὰ τῆς καταστροφῆς τῆς φυσικῆς ὁδοῦ, χωρὶς νὰ κατασκευάζῃ τὴν νέαν. Τὴν διὰ μέσου τῶν ἀμπέλων Τριπόλεως κατασκευὴν νέας ὁδοῦ ἐχαρακτηρίσατε ἐπισκευὴν ὁδοῦ· ἀλλ’ ὑπῆρχεν ὁδὸς πρότερον καὶ εἶχεν ἀνάγκην ἐπισκευῆς; Ὄχι! Θὰ ἰσχυρισθῆτε ὅτι ἠγνοεῖτε τοῦτο· ἀλλὰ μὴ δὲν σᾶς εἶπε τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων; μὴ δὲν ἐδείξατε σεῖς, διὰ τῆς διαταγῆς σας νὰ γείνῃ ἐκτίμησις πρὸς ἀποζημίωσιν τῶν καταληφθησομένων ἀμπέλων, ὅτι πρόκειται περὶ ὅλως νέας ὁδοῦ; Ἀλλὰ τίνα κοινὸν σκοπὸν ἐξυπηρέτει τὸ διαταχθὲν τμῆμα τῆς ὁδοῦ; ποῦ εἶναι ἡ ἀναφορὰ τῶν Λεβιδιωτῶν, ἣν οὐχὶ ἀκριβῶς ἀναφέρεις ἐν τῇ ἀποφάσει σου; Πρὸς τί λοιπὸν ἡ τόση σας σπουδή, κ. πρώην Ὑπουργέ; Ποῦ ἦσθε κατὰ τὸ παρελθὸν τῆς ὑπουργίας σας, καὶ τῆς τελευταίας καὶ τῆς προτέρας; Διατὶ μόνον κατὰ τὰ τέλη Σεπτεμβρίου τοῦ 1902 διεκηρύξατε δημοπρασίαν διὰ τὴν 11–13 Ὀκτωβρίου; ἴσως διὰ νὰ μεταφέρητε τὰ κιβώτια μὲ τὰς κάλπας, ἀλλὰ δὲν ἐπροφθάνατε. Διατὶ ἐδέχθητε τὴν προσφορὰν τῶν 2% τοῦ Μπαλαμπίνη, καὶ ἀπερρίψατε τὰς ἀνωτέρας τῶν δύο ἄλλων, τὰς ὁποίας σὺν τῇ ὑποβολῇ τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας σᾶς ὑπέβαλεν ὁ κ. νομάρχης Ἀρκαδίας; Διατὶ ἀδικαιολογήτως καὶ ἀναιτιολογήτως ἀπερρίφθησαν αἱ ἀνώτεραι μειοδοτήσεις τῶν δύο ἄλλων;

§31ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὑπεβλήθησαν τὰ πρακτικὰ ὁμοῦ μὲ τὰς μειοδοτήσεις; ὥστε εἶχεν ὑπ’ ὄψιν αὐτοῦ ὁ Ὑπουργὸς τὰς προσφορὰς τὰς ἄλλας;

§32Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως. Δὲν ἠκούσατε; Ἰδοὺ τὸ ἔγγραφον τῆς ὑποβολῆς τῶν πρακτικῶν δημοπρασίας τοῦ κ. νομάρχου Ἀρκαδίας· ἐν ὑστερογράφῳ ἀναφέρει: «συνυποβάλλω ἀναφορὰν μειοδοσίας 4%, καὶ ἄλλην 15% κλπ.» Τὰ αὐτὰ συνετελέσθησαν καὶ διὰ τὴν δευτέραν ὁδὸν, τὴν ἐπέκτασιν τῆς ὁδοῦ ἐντὸς τῶν Τσιπιανῶν καὶ μέχρι τῆς οἰκίας τοῦ φίλου τοῦ κ. πρώην Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὴν ὁποίαν ὁδὸν ἐχαρακτήριζεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς ὡς ἐπέκτασιν τῆς ὁδοῦ Τσιπιανῶν–Σάγκα–Πικερνίου. Ἀλλ’ ὑπῆρχε κεχαραγμένη, ὑπῆρχε κἄν μεμελετημένη τοιαύτη ὁδὸς Τσιπιανῶν–Πικερνίου; Ποῦ; πότε; Ἡ ἐντεῦθεν τῶν Τσιπιανῶν πρὸς τὴν Τρίπολιν καὶ ἐντὸς τῶν Τσιπιανῶν μέχρι τῆς οἰκίας Ρεβελιώτου ἐπέκτασις εἶναι, πρὸς Θεοῦ, ἐπέκτασις ἀπὸ Τσιπιανῶν εἰς Πικέρνι; Οὐδέποτε! Ἀλλὰ τὰ ἀδύνατα παρ’ ἄλλοις εἶναι δυνατὰ παρὰ τῷ κ. Τριανταφυλλάκῳ! Ἀλλ’ ἐὰν ἤθελε νὰ ᾖναι εὐεργετικὸς εἰς τὸ κοινὸν, διατὶ κατὰ τὰς δύο αὐτοῦ ὑπουργίας δὲν ἐνήργει νὰ γείνῃ διακλάδωσις τῆς δημοσίας ὁδοῦ Τριπόλεως–Καλαβρύτων εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Μαντινείας, τὸ Πικέρνι, ὅπου ἦτο κεχαραγμένη ὁδὸς καὶ προϋπολογισμένη ἡ δαπάνη; Δὲν ἐνηργήσατε τοῦτο, διότι δὲν ὑπῆρχεν ἐκεῖ φίλος ἐνδιαφερόμενος, ὡς ἐν Τσιπιανοῖς. Ἀκούσατε τώρα καὶ μίαν ἄλλην μεγάλην πρόνοιαν τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου.! Ἀπὸ δεκαπέντε καὶ πλέον ἐτῶν διετάχθη καὶ γίνεται ὁδὸς ἀπὸ Κάψια εἰς Λεβίδιον, τὴν πατρίδα μου, μήκους δέκα περίπου χιλιομέτρων. Ὁ ἐργολάβος τῆς ὁδοῦ ταύτης Κλεισούνης ἀμελέστατα ἐργάζεται, καὶ ἡ ὁδὸς αὕτη δὲν περατοῦται, ἀλλὰ τοὐναντίον κατέστη ἀδιάβατος καὶ ἡ ὑπάρχουσα πρώτη φυσικὴ ὁδὸς, οὐδεὶς δὲ ἐσκέφθη ποτὲ νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον αὐτὸν, οὐδ’ αὐτὸς ὁ κ. Τριανταφυλλάκος, ὁ ὀφείλων νὰ δείξῃ μέριμνάν τινα διὰ τὴν ὁδὸν ταύτην, ἀφοῦ ἡ μήτηρ αὐτοῦ κατάγεται ἐκ Λεβιδίου. Ὁ δῆμος Ὀρχομενοῦ, καὶ ἰδίως τὸ Λεβίδιον, κέντρον καὶ ἄλλων δήμων, εἶχε τὴν ἀνοησίαν νὰ ἐγείρῃ ἀξίωσιν ἀντιπροσώπου ἀπὸ τοῦ 1895 καὶ ἐντεῦθεν. Τοιαύτη ἀξίωσις ἀπήρεσκεν εἰς τὸν κ. Τριανταφυλλᾶκον, διὰ τοῦτο δὲ ἀφῆκεν ἐλεύθερον τὸν Κλεισούνην νὰ ἐγκληματῇ, καὶ δὲν τὸν κηρύσσει ἔκπτωτον, ὁπότε ἢ ἄλλος ἐργολάβος θὰ ἐπεράτου τάχιστα τὸ ἔργον, ἢ διὰ δαπάνης αὐτοῦ τοῦ ἐργολάβου θὰ ἐπερατοῦτο τὸ ἔργον. Ἐκήρυξεν ἡ Νομαρχία ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον, καὶ ἐνέκρινε τοῦτο ὁ Ὑπουργός· ἀλλ’ ἡ ἀπόφασις αὕτη ἦτο ἄκυρος καὶ παράτυπος, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐξετελέσθη. Ἀλλ’ ἐπὶ ἄλλης ἀσυντελέστου ὁδοῦ, τῆς ἀπὸ Βλαχοκερασιᾶς τῆς Μανθυρέας εἰς Κολλίνας τῶν Καλτεζῶν, δὲν ἐνήργησε καθ’ ὅμοιον τρόπον ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ προέβη κανονικῶς εἰς ἔκπτωσιν τῶν ἐργολάβων, τῶν μὴ φίλα φρονούντων αὐτῷ, καὶ διέταξε τὴν δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν συντέλεσιν τῆς ὁδοῦ, καὶ ἀνέθηκε τοῦτο πρὸς φίλον αὐτοῦ ἐκ Κολλινῶν, ὅστις διώριζε φίλους ἀργομίσθους ἐργάτας, καὶ οὕτως ἀφ’ ἑνὸς μὲν εὐηρέστει εἰς τοὺς κατοίκους τῶν δύο ἐκείνων δήμων, ὡς δῆθεν μεριμνῶν διὰ τὴν συντέλεσιν τῆς ὁδοῦ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ προσαπέκτα φίλους διὰ τῶν παρεχομένων ἡμερομισθίων, ὁποῖα παρείχοντο μόνον πρὸς φίλους ἐν ἀργίᾳ ἐργαζομένους. Ταῦτα διέταξε διὰ τὴν ὁδὸν Βλαχοκερασιᾶς– Κολλινῶν, οὐχὶ δὲ καὶ διὰ τὴν ὁδὸν Κάψια–Λεβιδίου, διότι οἱ ἐργολάβοι ἐκείνης δὲν ἦσαν φίλοι, ὁ δὲ τῆς δευτέρας ἦτο φίλος.

§33ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶχε σταματήσει ἡ ἐργασία, ὅτε διήρχεσθε;

§34Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδεὶς εἰργάζετο, καὶ διὰ τοῦτο ὁ νομάρχης Ἀρκαδίας ἐκήρυξεν ἔκπτωτον τὸν ἐργολάβον, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἐνέκρινε μὲν τοῦτο, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐξετέλεσεν, ὡς παρατύπως γενόμενον, οὐδὲ διέταξε τὴν μεταρρύθμισιν τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐκπτώσεως, ὅτε ἐγένετο γνωστὸν τὸ ἄκυρον ἕνεκα παρατυπίας.

§35Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πρῶτος ἐργολάβος τῆς ὁδοῦ Βλαχοκερασιᾶς–Κολλινῶν ἦτο ὁ Ἰωάννης Χρηστόπουλος, φίλος τοῦ κ. Βάρβογλη, ἐπίσης καὶ ὁ Κ. Καλαντζόπουλος, ὁ δεύτερος ἐργολάβος. Ὁ πρῶτος ἐργολάβος ἦτο καὶ εἶναι φυγόδικος, καὶ παρήτησε τὸ ἔργον. Τούτου ἕνεκα παρακληθεὶς ἐκήρυξα ἔκπτωτον τὸν Ι. Χρηστόπουλον, καὶ διέταξα τὴν δι’ ἡμερομισθίων ἐργατῶν ἐκτέλεσιν τῆς ἐργασίας· ἀλλὰ ταῦτα ἐγένοντο πέντε πρὸ τῶν ἐκλογῶν μῆνας.

§36Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ διευκρινηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἐκπτώσεως τῶν ἐργολάβων. Τὸ 1895, ἐπὶ Ὑπουργοῦ Ἐσωτερικῶν τοῦ κυρίου Μαυρομιχάλη, διετάχθη καὶ ἐδόθη εἰς ἐργολαβίαν ἡ ἐπέκτασις μέχρι Κολλινῶν τῆς ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Βλαχοκερασιὰν τελειωμένης ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, ἀλλ’ ἡ ἐργασία ἤρξατο ἀπὸ Κολλινῶν, καὶ οὐχὶ ἀπὸ Βλαχοκερασιᾶς. Περὶ τούτου ἔφερα τὸν λόγον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν Περίοδον, καὶ ὁ κ. Θεοτόκης ὑπεσχέθη νὰ ἀναγράφῃ τὴν ἀπαιτουμένην πίστωσιν πρὸς περάτωσιν τοῦ ἔργου. Μετὰ ταῦτα, ὡς ἀμελῶν, ἐκηρύχθη ἔκπτωτος ὁ ἐργολάβος Ι. Χρηστόπουλος, καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος ἀνέθηκε τὴν περάτωσιν εἰς φίλους του, καὶ ἰδίᾳ εἰς τὸν ἐκ Κολλινῶν κ. Παπαδιαμαντόπουλον, ὁ ὁποῖος προσελάμβανεν ἐργάτας ὅσους καὶ οἵους ἤθελε, καὶ οὕτως ἠλάττωσε τὴν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ δύναμιν τοῦ κ. Βάρβογλη καὶ τὴν ἰδικήν μου, καὶ διὰ τοῦτο ἐμειονοψηφήσαμεν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, τῶν Καλτεζῶν.

§37Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μετὰ τὰ περὶ ὁδῶν δῆθεν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας ἐξεθήκαμεν τὰ περὶ ἀποξηράνσεως λιμνῶν καὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν καταβοθρῶν. Δύο ἐκ Τριπόλεως ᾐτήσαντο δι’ ἀναφορᾶς, ἐν τῷ φακέλῳ ἐδῶ εὑρισκομένης, τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης τῆς Κανδύλας, ἐντὸς τῆς ὁποίας οἱ δύο ἐκεῖνοι Τριπολῖται εἶχον γαίας. Ὡς καὶ χθὲς εἶπον, ἐργασία πρὸς ἀποξήρανσιν λιμνῶν μεγάλων ἐκτάσεων, οἵα ἡ τῆς Κανδύλας, ἀπαιτεῖ δαπάνην ἑκατοντάδων ὅλων χιλιάδων δραχμῶν καὶ χρόνον μακρόν· ἀλλὰ τοιαύτη πρόνοια πρὸς ψήφισιν ἀναλόγου πιστώσεως δι’ ἔργα τοιαῦτα δὲν ὑπῆρχεν, αἱ ἐκλογαὶ ὅμως ἐπέκειντο, καὶ τούτου ἕνεκα ἦτο ἀνάγκη ἐπείγουσα, τὸ μὲν νὰ δειχθῇ πρόνοια, τὸ δὲ νὰ εὐχαριστηθῶσιν οἱ ἀμέσως ἢ ἐμμέσως ὠφελούμενοι, εἴτε ἐργολάβοι, εἴτε καὶ ἐργάται. Τούτου ἕνεκα διὰ πρωτοφανοῦς ἀπατηλῆς πράξεως διέταξεν ὁ Ὑπουργὸς πίστωσιν δραχμῶν χιλίων διὰ τὴν καταβόθραν Κανδύλας, χιλίων ἄλλων διὰ τὴν τῆς Μαντινείας καὶ χιλίων ἄλλων διὰ τὴν τοῦ Κάψια. Πλὴν τῆς καταβροχθίσεως τῶν τρισχιλίων τούτων δραχμῶν οὐδὲν ἄλλο ἐγένετο· καὶ ὅμως διεδίδετο καὶ ἐπιστεύετο, ὅτι ἤρξατο ἡ ἀποξήρανσις τῶν λιμνῶν καὶ τελμάτων, ἡ ὁποία μετ’ οὐ πολὺ, μετὰ τὰς ἐκλογὰς, θὰ περατωθῇ· καὶ οἱ ἁπλοϊκοὶ ἐπίστευον τὰς τοιαύτας ὑποσχέσεις, καὶ προσήρχοντο εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὃς οὕτω διὰ δαπάνης τοῦ Δημοσίου, καὶ δαπάνης μάλιστα ὅλως ἀνωφελοῦς καὶ ἀσκόπου, ἐκερδοσκόπει ἐκλογικῶς δι’ ἑαυτὸν καὶ τοὺς συντρόφους, πρὸς ζημίαν ἡμῶν. Πιστεύω ὅτι δὲν ὑπάρχει γνώμη ἐναντία τοῦ συμπεράσματος τούτου. Μετὰ τοῦτο ἔχομεν πράξεις τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργοῦ, ἐξ ὧν θὰ ἴδητε, πόσον ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος, ὡς χθὲς ἰσχυρίσθη, ἠγάπα καὶ ἐπροστάτευεν ἐν δικαιοσύνῃ τοὺς φίλους τοῦ κ. Βάρβογλη, τοῦ συντρόφου ἡμῶν. Ἐν τῷ δήμῳ Μαντινείας δήμαρχος ἦτο ὁ Ι. Καπόγιαννης, φίλος τοῦ κ. Βάρβογλη· ἐν Σιμιάδες τοῦ αὐτοῦ δήμου ὑπῆρχε συνεστημένον γραμματοσχολεῖον, καὶ ἕνεκα παραπόνων τῶν κατοίκων διὰ τὸ ἀκατάλληλον τοῦ οἰκήματος διετάχθη, τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ἡ μίσθωσις τῆς οἰκίας Β. Χρ. Προκοπάκη, καὶ τῇ 25 Σεπτεμβρίου 1899, ἐπὶ τῆς πρώτης ὑπουργίας τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ δημαρχικὸς πάρεδρος Καλτεζιώτης, φίλος τοῦ κ. Μανέτα, συντρόφου τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, συνέταξε τὸ μισθωτήριον συμβόλαιον μετὰ τοῦ Β. Προκοπάκη, φίλου τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ἐπὶ μισθώματι δρ. τεσσαράκοντα μηνιαίως· ἐν τῷ μισθωτηρίῳ περιείχετο ὅρος, ὅτι ἡ μίσθωσις ἐλάμβανε κῦρος ἀπὸ τῆς ὑπὸ τοῦ νομάρχου ἐγκρίσεως, ἀλλ’ ὁ νομάρχης ἔκρινεν ἄκυρον τὸ συμβόλαιον, καὶ τὸ ἐπέστρεψε πρὸς τὸν δήμαρχον διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 8641 τῆς 22 Ὀκτωβρίου 1899 ἐγγράφου, διότι ὁ πάρεδρος συνεβλήθη ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Δημοσίου, χωρὶς νὰ ᾖναι οὐδὲ νὰ διορισθῇ τοιοῦτος, καὶ διότι ἐν τῷ συμβολαίῳ ὡρίζετο νὰ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον τὸ μίσθωμα, ἐνῷ τὰ ἐνοίκια τῶν δημοτικῶν σχολείων κατὰ νόμον ἐπιβαρύνουσι τοὺς δήμους· παρηγγέλθη δὲ ὁ δήμαρχος νὰ συντάξῃ ἄλλο συμβόλαιον μισθώσεως τῆς οἰκίας εἰς τὸν δῆμον Μαντινείας, καὶ ἕνεκα τούτων δὲν μετηνέχθη τὸ γραμματοσχολεῖον εἰς τὴν οἰκίαν Προκοπάκη. Τὸ 1900, ἕνεκα παραπόνων τῶν κατοίκων, μεταβὰς εἰς Σιμιάδες ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν δημοτικῶν σχολείων Ἀρκαδίας ἐγνωμάτευσε διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 218 τῆς 9 Μαΐου 1900 ἐγγράφου του νὰ μετενεχθῇ τὸ γραμματοσχολεῖον εἰς τὴν οἰκίαν Προκοπάκη καὶ ὁρισθῇ τὸ μηνιαῖον μίσθωμα εἰς δραχμὰς εἴκοσι πέντε καὶ ἀφ’ ἧς μετενεχθῇ εἰς τὴν οἰκίαν ἐκείνην τὸ γραμματοσχολεῖον. Συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην ταύτην τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ νομάρχης Ἀρκαδίας διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθμὸν 3820 τῆς 26 Μαΐου 1900 διαταγῆς του παρήγγειλε τὸν δήμαρχον νὰ συντάξῃ συμβόλαιον μετὰ τοῦ Προκοπάκη ἐπὶ μηνιαίῳ μισθώματι δραχ. εἴκοσι πέντε. Μετὰ τοῦτο ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς διέταξε νὰ μετενεχθῇ τὸ γραμματοσχολεῖον εἰς τὴν οἰκίαν Β. Προκοπάκη, — ἣν δὲ Ὑπουργὸς πλέον ὁ κύριος Τριανταφυλλᾶκος—καὶ νὰ πληρωθῇ τὸ μίσθωμα ἀπὸ τῆς συντάξεως τοῦ ἀρχικοῦ συμβολαίου, ἀδιάφορον ἂν τὸ συμβόλαιον ἐκεῖνο δὲν ἐνεκρίθη, ἀδιάφορον ἂν ἡ οἰκία δὲν ἐχρησιμοποιήθη, ἀδιάφορον ἂν ὁ ἐπιθεωρητὴς περιώρισε καὶ τὸ ποσὸν τοῦ μηνιαίου μισθώματος καὶ τὴν ἀρχὴν τούτου. Ταῦτα διετάχθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν· ὁ δὲ νομάρχης, λησμονήσας ὅσα πρότερον ἔγραψεν, ἀφοῦ εἶδε τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ Ὑπουργείου, ἀδιαφορῶν καὶ οὗτος, ἂν ταῦτα ἀντέκειντο εἰς ὅσα πρότερον ἀπεφάσισε καὶ διέταξε, προσεχώρησεν εἰς τὴν θέλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ διέταξε τὸν δήμαρχον νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα μὲ δραχ. 40 μηνιαίως καὶ ἀπὸ τῆς συντάξεως τοῦ πρώτου συμβολαίου μετὰ τοῦ παρέδρου. Ὁ δήμαρχος, ἐν τῷ δικαίῳ εὑρισκόμενος, ἠρνήθη τὴν ἔκδοσιν τοιούτων ἐνταλμάτων, χωρὶς νὰ χρησιμοποιηθῇ ἡ οἰκία, τὸ δὲ Δημοτικὸν Συμβούλιον, τῇ εἰσηγήσει τοῦ Δημάρχου, ἀπεφάσισε νὰ ἐκκαλέσῃ τὴν ἀπόφασιν ταύτην τοῦ νομάρχου ἐνώπιον τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου, ἐν ᾧ ἐγίγνωσκεν, ὅτι Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος, μέλλων νὰ κρίνῃ κατὰ τὸ ἐκλογικὸν συμφέρον αὐτῷ, καὶ οὐχὶ κατὰ τὸ δίκαιον· ἐντεῦθεν ἡ ἔφεσις φυσικὰ ἀπερρίφθη, καὶ διετάχθη ἡ ἐκτέλεσις τῆς προτέρας διαταγῆς καὶ ἀποφάσεως τοῦ νομάρχου...

§38Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου ἀπηύθυνα ἐγὼ ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Τριανταφυλλᾶκον κατὰ τὸ τέλος τῆς παρελθούσης Συνόδου.

§39Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. .. Ὁ δήμαρχος, ἐν τῷ δικαίῳ καὶ τῷ συμφέροντι τοῦ δήμου του, ἠρνήθη τὴν ἔκδοσιν ἐνταλμάτων διὰ μισθώματα, καθ’ ὃν χρόνον δὲν ἐλειτούργει τὸ σχολεῖον ἐν τῇ οἰκίᾳ Προκοπάκη, ὁ δὲ νομάρχης, ἐκτελῶν διαταγὰς ἀνωτέρας, ἐπέβαλλεν ἀνὰ ἓν πρόστιμον καθ’ ἑκάστην, μέχρι τῶν ἑβδομήκοντα καὶ ἑπτὰ, κατὰ τοῦ δημάρχου Μαντινείας, ὡς μὴ δεχομένου νὰ ἐκδώσῃ ἐντάλματα δι’ ὃν χρόνον δὲν ἐλειτούργει τὸ σχολεῖον καὶ ἐπὶ τῇ βάσει συμβολαίου μὴ ἐγκριθέντος ὑπὸ τοῦ νομάρχου, ἀλλ’ ἐπιστραφέντος ὡς ἀκύρου. Ἐπὶ τέλους ἐπετεύχθη ὅ,τι ἤθελεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, καὶ ὁ φίλος του Β. Προκοπάκης ἐπληρώθη ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου διὰ προκαταβολῆς εἰς βάρος τοῦ δήμου δραχμῶν 1440, ὁ δὲ ἀπειθὴς δήμαρχος ἐτιμωρήθη διὰ προστίμου δρ. ἑβδομήκοντα ἑπτὰ δι’ ἐνοίκιον σχολείου μὴ λειτουργοῦντος, καὶ ἐξεδόθη ἔνταλμα κατὰ τοῦ δημάρχου, ἀρνουμένου νὰ πληρώσῃ τὰ πρόστιμα ταῦτα. Κατὰ τῶν τοιούτων ἀποφάσεων προστίμων ἐγένετο ὑπὸ τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου ἔφεσις πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα εὕρωσι παρ’ αὐτῷ δίκαιον, ἐν ᾧ ἐγίγνωσκον, ὅτι πάντα ταῦτα ἐγίγνοντο κατ’ ἐπίνευσιν αὐτοῦ καὶ χάριν τοῦ φίλου Προκοπάκη καὶ πρὸς διωγμὸν τοῦ δημάρχου Καπόγιαννη, φίλου τοῦ κ. Βάρβογλη. Τὴν ἔφεσιν ταύτην ἔκαμε τὸ Συμβούλιον καὶ ὁ δήμαρχος, στηριζόμενοι εἰς τὸ ὅτι αἱ ἀποφάσεις τοῦ νομάρχου ἐστεροῦντο βάσεως, ἐστεροῦντο μισθωτηρίου ἐγκύρου καὶ ἐγκεκριμένου συμβολαίου, καὶ εἰς τὸ ὅτι δὲν ἔγεινε χρῆσις τῆς οἰκίας Προκοπάκη κλπ. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, εἰς ἄκρον νομοταγὴς καὶ νομικὸς, δὲν ἠθέλησε ν’ ἀποφανθῇ ἐπὶ τῆς ἐφέσεως ἀμέσως καὶ μόνος, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ἐκφέρων γνώμην μεροληπτικὴν καὶ ἄδικον· ἐζήτησε πρότερον τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, τοῦτο δὲ διὰ παμψηφίας, μειονοψηφοῦντος ἑνὸς μόνου, ἐγνωμάτευσεν, ὅτι οὐχὶ νομίμως ἐπεβλήθησαν τὰ πρόστιμα κατὰ τοῦ δημάρχου, ὅτι κακῶς διὰ ταῦτα κατεδιώχθη καὶ καταδιώκεται νὰ πληρώσῃ ὁ δήμαρχος, ἑπομένως ὀρθῶς ἐξεκάλεσε τὴν ἀπόφασιν, καὶ ὀρθὸν εἶναι νὰ ἀκυρωθῇ ἢ μεταρρυθμισθῇ ἡ τοιαύτη τοῦ νομάρχου ἀπόφασις. Ὁ κύριος ὅμως ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἰδὼν ὅτι παρὰ τὴν ἐλπίδα του τὸ Νομικὸν Συμβούλιον ἐξήνεγκε γνώμην ὅλως διάφορον ἐκείνης, τὴν ὁποίαν αὐτὸς εἶχε λανθάνουσαν, ἀγανακτεῖ κατὰ τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, καὶ ἐκδίδει ἀπόφασιν, δι’ ἧς, στηριζόμενος εἰς τὴν γνώμην τῆς μειονοψηφίας, ἀπορρίπτει τὴν ἔφεσιν, καὶ ἐπικυροῖ τὰς ἀποφάσεις τοῦ νομάρχου! Ἀποτόμως λοιπὸν καὶ ὡς διὰ φετφᾶ ἐδίκασεν ὁ κ. Ὑπουργός! Ἀλλὰ τότε πρὸς τί ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἀφοῦ ἐσκόπει νὰ μὴ ἀκούσῃ τὴν γνώμην αὐτοῦ; Διατὶ δὲν δικαιολογεῖ τοὐλάχιστον διὰ τίνα λόγον ἀποφαίνεται παρὰ τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ αὐθαιρέτως ἀπορρίπτει τὴν τοιαύτην γνώμην, λέγων: «οὕτω θέλω, οὕτω διατάσσω»; Διατὶ νὰ μὴ ἀναφέρῃ τελείως τὴν γνώμην τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου ἄνευ ἀντικρούσεώς τινος, καὶ νὰ μὴ φαίνηται ἐν ἐγγράφῳ ἐπισήμῳ τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι ἠρωτήθη πρὸς τὸ θεαθῆναι τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, ὁ δὲ Ὑπουργὸς κάμνει ὅ,τι θέλει; Τότε πρὸς τί τὸ Νομικὸν Συμβούλιον; διατὶ νὰ ἔχωμεν ἀρχὴν γνωμοδοτοῦσαν περὶ ἀμφισβητουμένου διοικητικοῦ δικαίου, ἀφοῦ κατὰ ταῦτα δὲν ὑπάρχει δίκαιον ἀμφισβητούμενον, ἀλλὰ πάντα λύονται κατὰ τὴν θέλησιν τοῦ Ὑπουργοῦ; Περιττεύει λοιπὸν τὸ Νομικὸν Συμβούλιον, καὶ ματαία ἡ τόση διὰ τοῦτο δαπάνη τοῦ Κράτους!...

§40ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν μᾶς ἀναγινώσκετε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, κύριε Παπαναστασίου;

§41Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ποῖος νομικὸς σύμβουλος ἐμειονοψήφησεν;

§42Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν φαίνεται.

§43Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἐζήτησα δι’ αἰτήσεών μου νὰ προσαχθῇ ἡ γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἀλλὰ δυστυχῶς δὲν προσήχθη, οὐδὲ ὑπάρχει ἐν τῷ προσαχθέντι σχετικῷ φακέλῳ, — ἀγνοῶ διατί. — Ἔμαθον ὅμως, ὅτι πάντες οἱ νομικοὶ σύμβουλοι καὶ ὁ δικαστικὸς σύμβουλος ἦσαν κατὰ τῶν ἀποφάσεων τοῦ νομάρχου καὶ ὑπὲρ τῆς ἐφέσεως τοῦ δημάρχου· μόνον εἷς, ὁ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν νομικὸς σύμβουλος, ὁ κ. Ροϊλός, εἶχεν ἐναντίαν πρὸς πάντας τοὺς ἄλλους συμβούλους γνώμην, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τὴν γνώμην τούτου, ἑνὸς μόνου, ἐδέχθη μὲ δύο λέξεις, διότι ἴσως ἐθεώρησε τὴν γνώμην τούτου, ὡς εἰδικοῦ περὶ τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς ὀρθοτέραν. Ταῦτα πάντα δεικνύουσιν, ἀφ’ ἑνὸς μέν, κατὰ τίνα τρόπον ἐνίοτε κυβερνῆταί τινες διαχειρίζονται τὰ δημόσια, πρὸς κορεσμὸν πολιτικῶν παθῶν ἀσυγγνώστων καὶ πρὸς πίεσιν καὶ βασανισμὸν τῶν ἀντίθετα φρονούντων, ἀφ’ ἑτέρου δέ, πῶς διὰ τοιούτων πράξεων προστατεύουσι τοὺς φίλους καὶ διώκουσι τοὺς ἀντιθέτους, προσεταιριζόμενοι τοὺς ἁπλοϊκοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι, βλέποντες ὅτι ὁ Προκοπάκης, χωρὶς νὰ ἔχῃ σχολεῖον εἰς τὸ σπῆτί του, χωρὶς νὰ ἔχῃ μισθωτήριον ἔγγραφον, πέρνει χρήματα, πέρνει δραχμὰς 1400, ποσὸν ἐκεῖ ἄξιον λόγου, ὁ δὲ ἐκλεκτὸς αὐτῶν, ὁ δήμαρχος, ποδοπατεῖται καὶ τιμωρεῖται διὰ προστίμου, ταῦτα βλέποντες οἱ ἄνθρωποι τῶν μικρῶν ἐκείνων τόπων, ἐξεπλήσσοντο, καὶ ἐτάσσοντο πρὸς τὸ μέρος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο ἴσως καὶ πρὸς αὐτοὺς νὰ χρησιμεύσῃ διὰ παρανόμους καὶ ἀδίκους ἀξιώσεις. Διὰ τοιούτου λοιπὸν στραγγαλισμοῦ τοῦ δικαίου κατεδιώκοντο οἱ ἀντίθετα φρονοῦντες, καὶ προσειλκύοντο οἱ ἄλλοι! Τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργεῖον ἐπικουρεῖ καὶ εἰς ἄλλα...

§44ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Τὰ ἐπλήρωσεν ὁ δήμαρχος; τί ἐγένετο ἐπὶ τέλους;

§45Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ πρόστιμα εἶναι ἐκκρεμῆ ἀκόμη, καὶ θὰ προσφύγωμεν νῦν πρὸς τὸ ἁρμόδιον Ὑπουργεῖον καὶ ζητήσωμεν δι’ ἀναθεωρήσεως νὰ εὕρωμεν δίκαιον. Τὰ δὲ ἐνοίκια τὰ ἔλαβεν ὁ Προκοπάκης, καὶ ἐπιδεικτικῶς τὰ ἐδείκνυε πρὸ τῆς ἐκλογῆς καὶ κατ’ αὐτὴν, λέγων: «ἰδοὺ τὰ ἐνοίκια! ἂς ᾖναι καλὰ ὁ Τριανταφυλλάκος!» Δύναταί τις, ταῦτα βλέπων καὶ ἀκούων τελούμενα καὶ συντελούμενα, νὰ μὴ πιστεύσῃ, ὅτι διὰ τούτων καὶ τῶν τοιούτων μεγάλως μετέβαλε τὸ τῶν ἐκλογέων φρόνημα ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν συντρόφων του καὶ καθ’ ἡμῶν; Τὸ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν Ὑπουργεῖον ἐπεκούρει τῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργῷ καὶ δι’ ἄλλων μέσων ἀποπλανητικῶν. Πρὸ πολλοῦ ἦτο ἀποφασισμένη ἡ κατασκευὴ δημοτικοῦ σχολείου ἐν Δάρᾳ τοῦ δήμου Νάσων, καὶ νομίζω ὅτι εἶχε γείνῃ καὶ δημοπρασία ἄλλοτε περὶ τούτου. Ἀλλ’ ὁ δῆμος Νάσων δὲν ἦτο πολὺ ἀρεστὸς τῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργῷ· διὰ τοῦτο ἐγκαταλείπεται τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ ἡ προσοχὴ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐστράφη εἰς δήμους ἄλλους, νὰ προκηρυχθῶσι δημοπρασίαι κατασκευῆς σχολείων, ἔστω καὶ φαινομενικῶς, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἡ ἀπαιτουμένη πίστωσις, χωρὶς νὰ ὑπάρχωσι χρήματα, ἄνευ τῆς ἐλαχίστης πιθανότητος περὶ πραγματώσεως τῶν προκηρυσσομένων. Καὶ ταῦτα πάντα ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν! Προκηρύξεις λοιπὸν δημοπρασιῶν κατασκευῆς σχολείων...

§46Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἴπετε ὅτι ὁ δῆμος Νάσων δέν μοι εἶναι ἀγαπητός· ἀλλ’ εἴπετε πρὸ ὀλίγου, ὅτι συνέστησα ἐκεῖ τηλεγραφεῖον. Πῶς συμβιβάζονται ταῦτα;

§47Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὴν ἑβδομάδα τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1899, κ. Τριανταφυλλᾶκε, ἔκτακτος ἀπεσταλμένος σας ἔφερε δέσμας τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως καὶ διένειμε τὸ φύλλον ἐκεῖνο ἐν τῷ δήμῳ Νάσων, δι’ οὗ ἐδημοσιεύετο τέσσαρας πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἡμέρας Διάταγμα συστάσεως σχολείου εἰς τὸ χωρίον Ἀγάλι, καὶ οὕτω μετεβάλετε τὴν πλειονοψηφίαν μου ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ. Τὸ κέρδος τοῦτο δὲν σᾶς ἦτο ἀρκετὸν, καὶ διὰ τοῦτο ἐν ταῖς παραμοναῖς τῶν ἐκλογῶν τοῦ 1902 συνεστήσατε τηλεφωνεῖον, εἰς τηλεγραφεῖον μεταβληθὲν, ἐν Δάρᾳ, τῇ πρωτευούσῃ τοῦ δήμου Νάσων, διὰ νὰ κατορθώσητε ν’ ἀποκτήσητε δύναμίν τινα ἐκεῖ, ἧς ἐστερεῖσθε. Ἐν τῷ δήμῳ Νάσων δὲν ἔχετε κόμμα ἴδιον· ἔχομεν ὁ κ. Ζέγγελης καὶ ἐγώ. Τοῦτο γιγνώσκετε πολὺ καλὰ, καὶ ἀπορῶ, πῶς παραξενεύεσθε δι’ ὅσα εἶπον. Οὐ μόνον δὲ διὰ μέσων τοιούτων, ἀλλὰ καὶ διὰ τοῦ μέσου τῆς ἀπαλλαγῆς τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως, διὰ παντοίων μέσων, κληρωτῶν εἰργάσθητε πολὺ ἐν τῷ δήμῳ Νάσων καὶ ἐν ἄλλοις δήμοις. Θὰ τὰ εἴπωμεν κατόπιν. Λοιπὸν, ἐπειδὴ δὲν ἦτο πολὺ χρήσιμος ἐκλογικῶς ἡ ἀνέγερσις σχολείου ἐν τῷ δήμῳ Νάσων, ἐχρησιμοποιήθη τὸ μέσον τῆς ἱδρύσεως σχολείων ἐν ἄλλοις δήμοις. Ἐμπρὸς λοιπόν! εἰς ἔργον αἱ δημοπρασίαι διὰ κατασκευὴν σχολείων εἰς Κανδύλαν τοῦ Ὀρχομενοῦ, εἰς Κουτρουμποῦχι τοῦ δήμου Βαλτετσίου, εἰς τὸ μέσον Βλαχοκερασιᾶς καὶ Ἀρβανιτοκερασιᾶς τοῦ δήμου Μανθυρέας, τετρατάξιον. Καὶ πότε ταῦτα; ἐν ταῖς παραμοναῖς τῶν ἐκλογῶν διελάλουν οἱ κήρυκες δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ τὴν ἀνέγερσιν σχολείων, ἐνῷ ὑπῆρχε βεβαιότης, ὅτι τοιαῦτα δὲν ἠδύναντο νὰ γείνωσι τότε, ὄχι μόνον ἐλλείψει χρόνου, ἀλλὰ καὶ ἐλλείψει χρημάτων καὶ πιστώσεως. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς δὲν ἦτο ἡ κατασκευὴ σχολείων, ἀλλ’ ὁ διατυμπανισμὸς ὅτι εὑρέθη ὁ ἄνθρωπος, ὁ ὁποῖος θὰ κοσμήσῃ τὴν ὅλην ἐπαρχίαν μὲ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ὅμως δὲν ἐνεθυμήθη καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῶν δύο ὑπουργιῶν του, ἀλλὰ μόνον τὰς τελευταίας ἡμέρας, ὁπότε δὲν εἶχε φόβον νὰ φθάσῃ οὐδὲ εἰς τὴν ἔγκρισιν τοιούτων δημοπρασιῶν, ὅπως καὶ δὲν ἔφθασε. Τῇ 11, 12 καὶ 13 Ὀκτωβρίου ἐγένετο ἡ δημοπρασία διὰ τὸ σχολεῖον Κανδύλας, τῇ 18, 19 καὶ 20 Ὀκτωβρίου διὰ τὸ τοῦ Κουτρουμπουχίου, καὶ τῇ 8, 9 καὶ 10 Νοεμβρίου (τὴν πρὸ τῆς ἐκλογῆς Κυριακὴν) διὰ τὸ τετρατάξιον μεταξὺ Βλαχοκερασιᾶς καὶ Ἀρβανιτοκερασιᾶς, δι’ οὗ ἐπεδίωκον τὸν προσεταιρισμὸν καὶ τῶν δύο χωρίων ἐκείνων, καὶ ἐπέτυχον, διότι ἕνεκα τῶν τοιούτων ἐμειονοψηφήσαμεν ἐκεῖ...

§48Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε πάλιν μίαν διακοπήν; Σεῖς εἴχετε τὴν πλειονοψηφίαν ἐκεῖ; ἡμεῖς εἴχομεν τὸν δήμαρχον καὶ τὸ κόμμα τὸ ἰσχυρότερον. Τὸ ἔργον δὲ δὲν ἐνεκρίθη. Δύο μόνον σχολεῖα ἐδημοπρατήθησαν καὶ δὲν ἐνεκρίθησαν.

§49Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλὰ μήπως ἐσπεύσατε νὰ γείνωσιν αἱ δημοπρασίαι, διὰ νὰ φθάσητε εἰς ἀποτέλεσμα, εἰς ἔγκρισιν; Ὄχι τοῦτο· διὰ τῶν τοιούτων ψευδοδημοπρασιῶν, ὡς ἐκλογικῶν πυροτοτεχνημάτων, ἠθέλετε νὰ μάθῃ ὁ κόσμος, ὅτι σεῖς καὶ μόνον σεῖς ἦσθε ὁ μεριμνῶν περὶ πάντων, καὶ διὰ τούτων προσειλκύσατε τὴν εὔνοιαν τῶν πιστευόντων εἰς τὰς ψευδοδημοπρασίας, πλὴν δὲ τούτου ἐκληροδοτήσατε εἰς ἡμᾶς τὴν δυσμένειαν τῶν μερῶν ἐκείνων, διότι ἐλλείψει χρημάτων δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ἵδρυσιν τῶν δημοπρατηθέντων σχολείων, καὶ τότε ὑμεῖς καὶ οἱ περὶ ὑμᾶς κήρυκες θὰ διαλαλῶσιν, ὅτι μόνον σεῖς δύνασθε νὰ φέρητε εἰς πέρας τοιαῦτα ἔργα, καὶ οὐδεὶς ἄλλος, καὶ πρέπει περὶ σὲ νὰ συσπειρωθῶσι πάντες! Διπλοῦν λοιπὸν ἐπεδιώκετε καὶ προσεπορίζεσθε κέρδος. Περὶ δὲ τῶν ἐκλογικῶν δυνάμεών σας ἐν Μανθυρέᾳ γιγνώσκετε πολὺ καλῶς, ὅτι ὁ ἐκεῖ δήμαρχος, φίλος τοῦ κ. Ζέγγελη, ἦτο ἐν τελείᾳ καταπτώσει, οὐδὲ τὸν ἀδελφόν του δυνάμενος νὰ συγκρατήσῃ μεθ’ ἑαυτοῦ, σεῖς δὲ προσωπικῶς εἴχετε τὸ ἀσθενέστατον πάντων κόμμα, ἡμεῖς δὲ εἴχομεν ἐκεῖ τὸ ἰσχυρὸν τοῦ κ. Βάρβογλη κόμμα, τὸ ἀρχαῖον Χρηστοπουλικόν, τὸ τοῦ κ. Μπακοπούλου, οὐ μικρὸν, καὶ τὸ ἰδικόν μου, καὶ διὰ τῶν τριῶν τούτων συνηνωμένων ἐπλειονοψηφοῦμεν καταφανῶς.

§50Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖς νὰ ἐξηγήσω τὴν σημασίαν τοῦ σχολείου αὐτοῦ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, σχολεῖα δὲν δύνανται νὰ συγχωνευθῶσι, κατόπιν τοῦ συμπληρωτικοῦ νόμου, ἐὰν μὴ προηγηθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι διατυπώσεις: γνωμοδοτήσεις Ἐπαρχιακοῦ Συμβουλίου κλπ. Ἐν τῷ δήμῳ Μανθυρέας ὑπάρχουσι δύο ἰσοπληθῆ σχεδὸν χωρία, ἡ πρωτεύουσα Βλαχοκερασιὰ, ἐν ᾗ ἡ ἕδρα τοῦ δήμου, τοῦ Εἰρηνοδικείου καὶ τὸ σχολεῖον, καὶ ἡ Ἀρβανιτοκερασιά. Ἐντεῦθεν ἐγεννήθησαν ἔριδες περὶ πρωτείων μεταξὺ τῶν δύο χωρίων, καὶ διατὶ πάντα νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς Βλαχοκερασιάν. Οἱ Ἀρβανιτοκερασιῶται κατώρθωσαν διὰ τῶν ἰσχυόντων νὰ συστήσωσιν ἴδιον ἐν τῷ χωρίῳ των σχολεῖον, καὶ κατόπιν ἐπέτυχον νὰ διακηρυχθῇ δημοπρασία κατασκευῆς τετραταξίου σχολείου, ἑνὸς καὶ διὰ τὰ δύο χωρία, εἰς τὸ μέσον αὐτῶν, καὶ μᾶλλον πρὸς τὸ μέρος τῆς Ἀρβανιτοκερασιᾶς, ὥστε τοῦτο νὰ φαίνηται ἀνῆκον εἰς τὴν Ἀρβανιτοκερασιὰν, καὶ ἡ Βλαχοκερασιὰ δὲν εἶχε σχολεῖον, διέδιδον δὲ οἱ Ἀρβανιτοκερασιῶται, ὅτι τοῦτο ἦτο ἔργον τοῦ κυρίου Τριανταφυλλάκου ὑπὲρ αὐτῶν. Τοσοῦτον δὲ μεταξὺ τῶν δύο χωρίων μῖσος ἀνεπτύχθη, ὥστε ἀμφιβάλλω, ἂν καὶ αὐτὸς ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος θὰ δυνηθῇ νὰ τὸ καταστείλῃ.

§51Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς, κ. Μπακόπουλε. Ἐπιτρέπετε νὰ σᾶς εἴπω ἐγώ; Πέρυσιν εἶχον μεταβῆ εἰς τὰ χωρία ταῦτα. Αἱ δύο κωμοπόλεις ἀποτελοῦνται ἀπὸ 50 οἰκογενείας, ἀπέχουσι δὲ ἀπ’ ἀλλήλων μόλις δέκα λεπτὰ τῆς ὥρας, καὶ συνδέονται δι’ ὁδοῦ ἁμαξιτῆς. Ἑκατέρα ζηλοτυπεῖ τὴν ἄλλην, καὶ ἤθελον καὶ αἱ δύο σχολεῖον. Τοῖς εἶπον ὅτι «αὐτὸ δὲν εἶναι ὀρθόν, ἀλλὰ πρέπει νὰ κάμητε εἰς τὸ μέσον ἓν σχολεῖον πλῆρες». Ἐπέμεινα λοιπὸν εἰς τοῦτο, ἵνα γείνῃ ἓν σχολεῖον εἰς τὸ μέσον τῶν δύο χωρίων, ἀπεχόντων ἀπ’ ἀλλήλων τὸ πολὺ ὅσον ἡ πλατεῖα τῆς Ὁμονοίας ἀπὸ τοῦ Ζαππείου. Ἐνῷ δὲ εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1899 ἔλαβον πρώτην θέσιν, ἐφέτος μόλις ἐξελέγην Βουλευτής.

§52Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ναὶ, κατελάβετε πρώτην θέσιν τὸ 1899, διότι εἴχετε μαζύ σας τὸν κ. Βάρβογλην καὶ τὸ ἰσχυρὸν κόμμα αὐτοῦ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ.

§53Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον ἑνωθῆ ὅλα τὰ κόμματα τότε.

§54Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἦτο τότε ὁ κληθεὶς οἰκουμενικὸς συνδυασμὸς τῶν μεγάλων καθ’ ἡμῶν τῶν μικρῶν.

§55Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κύριε Μπακόπουλε, τὴν ἄλλην φορὰν, — τὸ λέγω πρὸς τιμήν σας — ἐνῷ ἦσθε μόνος, ἐξελέγητε πρῶτος Βουλευτής.

§56Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πάντοτε ἔρχομαι πρῶτος.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Παπαναστασίου, σᾶς παρακαλῶ, μὴ δέχεσθε διακοπάς.

§58Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριοι, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρω ἀποδείξεις ἄλλας περὶ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν ἐπηρεασμοῦ, τὸν ὁποῖον ἤσκησαν αἱ τοιαῦται τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν τότε Ὑπουργοῦ ἐνέργειαι. Ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω τὰς χρονολογίας τῶν δημοπρασιῶν πρὸς κατασκευὴν σχολείων, ὑμεῖς δὲ κρίνατε, ἂν ταῦτα ἐγένοντο ἐν πίστει καλῇ καὶ πρὸς τὸ κοινὸν τῶν πολιτῶν συμφέρον, ἢ πρὸς ἐκμαυλισμὸν καὶ ἀποπλάνησιν τῶν ἐκλογέων, ὥστε νὰ ψηφίσωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν καὶ τοὺς συντρόφους, καὶ νὰ καταψηφίσωσιν ἡμᾶς.

§59Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐὰν ἐπιτρέπητε, μίαν ἀκόμη διακοπήν. Ἐγὼ ἓν παράπονον ἔχω, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν κατώρθωσα νὰ κάμω ἓν δημοτικὸν σχολεῖον εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου.

§60Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κατὰ τίνος, παρακαλῶ, ἔχετε τὸ παράπονον αὐτό; Δὶς ἐγίνετε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἅπαξ τῆς Δικαιοσύνης· ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διετέλεσατε οὐκ ὀλίγον χρόνον, ἀλλὰ τί ἐκάμετε κατὰ τὸ διάστημα αὐτό; οὐδέν! ἀπολύτως οὐδέν! Οὔτε περὶ σχολείων ἐμεριμνήσατε, ἐνῷ ἠδύνασθε ἀπὸ τῆς ἀρχῆς καὶ τῆς πρώτης καὶ τῆς δευτέρας ὑπουργίας σας νὰ προβῆτε εἰς τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς ἵδρυσιν σχολείων, ὅτε καὶ τὸν καιρὸν καὶ τὰ μέσα εἴχετε νὰ ἐπιτύχητε καὶ νὰ ἀκούητε καὶ ἀπὸ ἡμῶν ἐπαίνους· ἠδύνασθε καὶ περὶ φυλακῶν ἐν Τριπόλει καὶ περὶ δικαστικοῦ μεγάρου νὰ μεριμνήσητε, καὶ ἠδύνασθε νὰ ἐπιτύχητε, διότι εἴχετε ὅλην τὴν δύναμιν· ἀλλὰ δὲν ἠθελήσατε νὰ ἀσχοληθῆτε εἰς ἔργα σοβαρὰ καὶ μετὰ πεποιθήσεως ὅτι θὰ γείνωσιν, ἀλλὰ περιωρίσθητε εἰς ἔργα ἐπιδεικτικὰ καὶ χάριν προσωπικῶν φίλων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων τὸ πᾶν παρεβιάζετε. Κατὰ τίνος λοιπὸν δικαιοῦσθε νὰ ἔχητε παράπονον; μόνον καθ’ ὑμῶν αὐτῶν, περὶ ἄλλα ἐπουσιώδη ἀσχοληθέντων καὶ μόλις ἐπ’ ἐσχάτων καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν στρεψάντων τὴν προσοχὴν εἰς διακηρύξεις δημοπρασιῶν πρὸς κατασκευὴν σχολείων, καὶ ταῦτα κατὰ τρόπον οὐχὶ εἰλικρινῆ, διότι πρὸ παντὸς ὑμεῖς ἐγιγνώσκετε, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ νὰ ἀρχίσωσιν ἔργα δημοπρατούμενα τῇ 11–13 Ὀκτωβρίου διὰ τὴν Κανδύλαν, τῇ 18–20 Ὀκτωβρίου διὰ τὸ Κουτρουμποῦχι, καὶ τῇ 8–10 Νοεμβρίου (ἑπτὰ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἡμέρας) διὰ τὴν Βλαχοκερασιὰν καὶ Ἀρβανιτοκερασιάν. Ἐγιγνώσκετε πολὺ καλὰ, ὅτι μετὰ τὴν 17 Νοεμβρίου δὲν θὰ ἦσθε πλέον Ὑπουργός· πῶς λοιπὸν καὶ πότε θὰ ἐφέρετε εἰς πέρας τὰ ἔργα ταῦτα; Σεῖς ὅμως δὲν εἴχετε ἐν εἰλικρινείᾳ σκοπὸν νὰ κάμητε σχολεῖα, ἀλλὰ νὰ τὰ δημοπρατήσητε μόνον, διὰ νὰ ἀποπλανήσητε τοὺς ἐκλογεῖς· καὶ κατὰ τὰ τρία πέμπτα τὸ ἐπετύχετε.

§61Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπεν, ὅτι παραπονεῖται δι’ ὅσα ἐγένοντο, διότι προεκήρυξε πολλὰς δημοπρασίας, χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ ἐλπὶς νὰ γείνῃ ἓν τοὐλάχιστον ἔργον...

§62Π. ΜΑΝΕΤΑΣ. Θὰ ἐπιμείνητε εἰς τὴν ἀκύρωσιν καὶ ἄλλων δήμων;

§63Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ὥρισα δῆμόν τινα, τοῦ ὁποίου προτείνω τὴν ἀκύρωσιν· ἐγὼ ἐνίσταμαι καθ’ ὅλης τῆς ἐκλογῆς καὶ τῶν τριῶν ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ σας, διότι ἀδιστάκτως πιστεύω, ὅτι ἡ ἀποτυχία σας θὰ ἦτο ἐξησφαλισμένη, ἂν μὴ ἐγίγνοντο ὅσα ἐγένοντο ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ σας κ. Τριανταφυλλάκου. Περιμείνατε λοιπὸν ὀλίγον, καὶ ἐν συμπεράσματι θὰ ἀκούσητε τίνων δήμων τὴν ἀκύρωσιν θὰ προτείνω. Διατὶ σπεύδετε;

§64Π. ΜΑΝΕΤΑΣ. Διότι ἀπασχολεῖτε τὴν Βουλὴν ἐπὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκεινται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς.

§65Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πλανᾶσθε, τοιαῦτα ὑποθέτοντες. Ἂν δὲν ὑπόκηνται εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, δικαζούσης τὰς ἐκλογὰς, αἱ ὑπὸ τῶν κυβερνητῶν παραβιάσεις καὶ παραβάσεις πρὸς μετατροπὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, τότε περιττὸν νὰ ἀποφαίνηται ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν. Ἐγὼ σκοπῶ νὰ ὑποστηρίξω ἰδίαν γνώμην, καὶ οὐχὶ τὴν τοῦ τμήματος, καὶ θὰ τὴν ἀκούσητε εἰς τὸ τέλος.

§66Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Πότε θὰ ἦναι αὐτὸ τὸ τέλος;

§67Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν δύναμαι νὰ προορίσω.

§68Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐπάνω–κάτω.

§69Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁρίσω τὸν χρόνον· αὐτὸς εἶναι ἀόριστος· ἄλλως ἂς ἀποφασίσωμεν νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν ὁρισμὸν τοῦ χρόνου διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς κλεψύδρας, καὶ τότε καὶ ὁ λέγων καὶ ὁ ἀκούων θὰ γνωρίζῃ τὸ τέλος τῆς ἀγορεύσεως. Ἐνταῦθα περατοῦμεν τὰ περὶ δημοσίων ἔργων, ὁποῖα πολλὰ προεκηρύχθησαν καὶ ἐδημοπρατήθησαν, ἀλλ’ οὐδὲν ἐξετελέσθη· ὁ κύριος ὅμως σκοπὸς τῶν διενεργησάντων ἐπετεύχθη. Ἐρχόμεθα μετὰ τοῦτο ἐπὶ ἄλλα ἔργα ἐκλογικῆς ἐπεμβάσεως καὶ ὑπουργικῆς δράσεως πρὸς μετατροπὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Τὰ νέα ταῦτα ἔργα εἶναι τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἀγροφυλακήν. Ὁ λαὸς τῆς Μαντινείας εἶναι τὰ μάλιστα γεωργικός, ἑπομένως τὸ ζήτημα τῆς ἀγροφυλακῆς εἶναι ζήτημα σπουδαιότατον διὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, καὶ ὁ καταλλήλως καὶ ἐπιτηδείως χειριζόμενος τοῦτο δύναται τὰ μέγιστα νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τῶν κατοίκων ἐκείνων. Τοῦτο πρὸ παντὸς ἐγίγνωσκεν ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, διὸ καὶ ἠσχολήθη διὰ παντὸς θεμιτοῦ καὶ ἀθεμίτου μέσου νὰ τὸ χειρισθῇ ὑπὲρ τῶν φίλων του καὶ κατὰ τῶν ἀντιπάλων του. Τὸ ζήτημα τῆς ἀγροφυλακῆς κατέστη σκανδαλωδέστατον κυρίως ἐν δυσὶ δήμοις, ἐν τῇ Μαντινείᾳ καὶ Τεγέᾳ, ὅπου ἦσαν δήμαρχοι φίλοι τοῦ κ. Βάρβογλη, ὁ ὁποῖος συνεδυάσθη μεθ’ ἡμῶν, καταλιπὼν τὴν μετὰ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου προτέραν συμμαχίαν. Ἀπὸ τοῦ δήμου Μαντινείας εἴχομεν συνυποψήφιον ἡμῶν τὸν κ. Τσακόπουλον, ἀπὸ δὲ τῆς Τεγέας τὸν κ. Λαμπρόπουλον· ἔπρεπε λοιπὸν διὰ παντὸς τρόπου νὰ μειώσωσι τὴν ἐν τοῖς δήμοις ἐκείνοις δύναμιν τοῦ ἰδικοῦ μας συνδυασμοῦ καὶ κρατύνωσι τὴν τοῦ ἰδικοῦ των. Τὰ τῆς ἀγροφυλακῆς διέπονται γενικῶς δι’ εἰδικοῦ νόμου, ὅστις δὲν ἔχει κῦρος ἀπόλυτον, ἀλλὰ σχετίζεται πρὸς τὴν ἀστυνομίαν, δυναμένην οὐ μόνον νὰ ἐπιβλέπῃ, ἀλλὰ καὶ νὰ μεταρρυθμίζῃ, καὶ νὰ μεταρρυθμίζῃ ἐπὶ τὸ φατριαστικώτερον καὶ ἐγκληματικώτερον, ὅταν ἡ ἀστυνομία ἦναι φατριαστικὴ καὶ ἐγκληματική. Τοιαύτην διερρύθμισε τὴν ἀστυνομίαν ὁ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς ἐν Τεγέᾳ καὶ Μαντινείᾳ, ὅπου δύο ὑπαξιωματικοὶ ἐξελέγησαν καὶ διηύθυνον τὰ ἀστυνομικὰ, ὁ περίφημος Δασιὸς ἐν Μαντινείᾳ, ὁ Κάπαρης, ὁ Θεοχάρης καὶ ὁ Μάζης ὕστερον ἐν Τεγέᾳ· οὕτω δὲ ἐκεῖ ὁ περὶ ἀγροφυλακῆς νόμος κατέστη συναφὴς ἢ μᾶλλον ὑποτελὴς εἰς τὸν ἀστυνομικόν...

§70Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ κακῶς ἡρμηνεύθη.

§71Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καλῶς κακῶς, ἀδιάφορον· οὕτως ἐγένετο... Ἐγένετο κανονικῶς ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀγροφυλάκων, καὶ ἐξελέγησαν ἐν πᾶσι τοῖς χωρίοις τοῦ δήμου Μαντινείας οἱ φίλοι τοῦ δημάρχου καὶ τοῦ Τσακοπούλου, τοῦ δημάρχου ἐκείνου, καθ’ οὗ, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐξεσφενδόνισε τὰ ἑβδομήκοντα καὶ ἑπτὰ ἐκεῖνα πρόστιμα ὁ κ. νομάρχης. Οἱ ἐν Μαντινείᾳ ἐκλεγέντες περὶ τοὺς ἐννενήκοντα ἀγροφύλακες ἦσαν πάντες ἰδικοί μας καὶ ἀντίθετοι τοῦ Παξιωτοπούλου ἐκ Πικερνίου, φίλου τοῦ κ. Μανέτα, καὶ τοῦ Ρεβελιώτου ἐκ Τσιπιανῶν, φίλου τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, τῶν δύο συντρόφων· τοῦτο ἤρκεσεν, ὥστε ὁ ἕκτος ἢ ὁ ἕβδομος σταλεὶς ἐκεῖ ἀστυνομεύων ὑπαξιωματικὸς λοχίας Δασιὸς νὰ προβῇ, κατ’ ἀνωτέραν βεβαίως διαταγὴν, εἰς τὴν ἀπόλυσιν πάντων, καὶ τῶν ἐννενήκοντα δηλαδὴ ἀγροφυλάκων, καὶ εἰς τὸν διορισμὸν ἐννενήκοντα ἄλλων προσωρινῶν, ἀλλὰ φίλων τοῦ Ρεβελιώτου καὶ Παξιωτοπούλου, παρὰ τὴν ἐνδεδειγμένην θέλησιν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ καλλιεργητῶν. Ἕνεκα γενομένων παραπόνων καὶ φωνῶν ἠναγκάσθη ὁ νομάρχης νὰ διατάξῃ τὴν ἐνέργειαν νέας ἐκλογῆς ἀγροφυλάκων ἐν Μαντινείᾳ. Ὡς ἦτο φυσικὸν, καὶ κατὰ τὴν νέαν ταύτην ἐκλογὴν ἐξελέγησαν οἱ ὑπὸ τοῦ ἀστυνομεύοντος ἀπολυθέντες, καὶ οὐδεὶς τῶν ὑπὸ τούτου αὐθαιρέτως διορισθέντων· ἀλλὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἀκυροῖ ὁ νομάρχης, καὶ διατάσσει νὰ διορισθῶσι καὶ διορίζονται προσωρινοὶ ἀγροφύλακες πάντες ἐκ τῶν ἀποτυχόντων καὶ οὐδεὶς ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων. Ὁ νομάρχης, ἐξαναγκασθεὶς ἐκ τῶν παραπόνων τῶν μεγάλων, ἠναγκάσθη νὰ διατάξῃ νέαν ἐκλογὴν μονίμων ἀγροφυλάκων, ὁποῖοι καὶ πάλιν ἐξελέγησαν κανονικῶς οἱ καὶ κατὰ τὰς προτέρας ἐκλογὰς ἐκλεγέντες, ὁπότε ὁ νομάρχης, πιεζόμενος ὑπὸ τῆς ἀληθείας καὶ τοῦ δικαίου, διέταξε τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀρτίως ἐκλεγέντων μονίμων ἀγροφυλάκων. Λαβὼν γνῶσιν τῆς τοιαύτης τοῦ νομάρχου ἀποφάσεως ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ζητεῖ νὰ ὑποβληθῇ αὐτῷ ὁ σχετικὸς περὶ ἀγροφυλάκων Μαντινείας φάκελος, καὶ δι’ ἑνὸς φετφᾶ ἀκυροῖ πάντα τὰ πρακτικὰ, καὶ διατάσσει νὰ μένωσιν ἀγροφύλακες οἱ προσωρινοὶ διορισθέντες τοιοῦτοι, καὶ οὐχὶ οἱ κατ’ ἐπανάληψιν μόνιμοι ἐκλεγέντες· οὕτω δὲ ἡ θέλησις ἑνὸς, τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἀντικατέστησε τὸν νόμον καὶ τὴν ἐλευθέραν θέλησιν τῶν ἐχόντων τὰ κτήματα! Τίνα τὰ ἀποτελέσματα τῶν τοιούτων πράξεων ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, τὸ νοεῖτε πάντες· ἐπεβλήθησαν ἐννενήκοντα ἀγροφύλακες, οἱ ὁποῖοι πλὴν τῶν ἐκ τῶν καθηκόντων δικαιωμάτων των καὶ τῆς ἕνεκα τούτων ὠφελείας καὶ ἐνθουσιασμοῦ ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων, ἐπίεζον παντοιοτρόπως μετὰ τῆς ἀστυνομίας τοὺς ἰδικούς μας, ἐνεδεικνύετο δ’ ἐκτὸς τῶν ἄλλων εἰς τοὺς ἀγρότας ἐκείνους ἡ παντοδυναμία τοῦ τότε Ὑπουργοῦ, δυναμένου καὶ νόμους καὶ θέλησιν τῶν κτηματιῶν νὰ ὑπερπηδήσῃ! Ταῦτα πάντα σπουδαιότατα ἐπέδρασαν καθ’ ἡμῶν καὶ ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων, ὥστε σπουδαίως νὰ μειώσωσι τὴν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ μεγάλην πλειονοψηφίαν μας. Ἡ αὐτὴ μέθοδος καὶ τὰ αὐτὰ μέσα ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν καὶ ἐν Τεγέᾳ, ὅπου διὰ τούτων μάλιστα κατώρθωσαν νὰ μετατραπῇ εἰς μειονοψηφίαν ἡ πλειονοψηφία μας. Καὶ ἐκεῖ ἀκυρώσεις ἐκλογῶν ἀγροφυλάκων καὶ διορισμοὶ προσωρινῶν, μέχρις οὗ τὸ Ὑπουργεῖον, παραβιάζον καὶ τὴν θέλησιν τῶν γεωργῶν καὶ τὸν νόμον, κατέστησε μονίμους ἀγροφύλακας τοὺς προσωρινοὺς διωρισμένους. Ἐκεῖ ὁ ἀστυνομεύων ὑπαξιωματικὸς καὶ υἱὸς τοῦ νομάρχου Ἀρκαδίας, βλέπων τὰ ἔκθεσμα καὶ παράξενα, δὲν ἠθέλησε νὰ ὑπακούσῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἐξεδιώχθη ἐκεῖθεν, καὶ μετεκλήθη ὁ πολὺς ὑπενωμοτάρχης Μάζης, ὁ κατόπιν ἐνωμοτάρχης, ἐπιτηδειότατον καὶ εὐπειθέστατον εἰς τὴν φατρίαν ὄργανον· τοιαῦτα δὲ εἶχον ἐν πᾶσι τοῖς δήμοις ἀστυνομικὰ ὄργανα, οἱ δὲ διοριζόμενοι ἀξιωματικοὶ ἀστυνόμοι, ἢ οὐδόλως μετέβαινον εἰς τὰς θέσεις των, ἢ οὐδαμοῦ ἀφίνοντο νὰ μένωσιν, ἐὰν ἐδεικνύοντο νομοταγεῖς. Τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις τῆς ἀστυνομίας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας, καθ’ ὃν χρόνον εἶχε τὴν εὐτυχίαν αὕτη νὰ ἔχῃ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τέκνον της! Κατὰ τοὺς αὐτοὺς ἐπίσης χρόνους, τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εὑρέθησαν ἄλυτα καὶ ζητήματά τινα ὁρίων μεταξὺ κοινοτήτων, ἀπεφασίσθη δὲ καὶ ταῦτα νὰ λυθῶσι πρὸς τὸ συμφέρον τὸ ἐκλογικόν, τὸ ὁποῖον ἦτο τὸ κινοῦν ἐλατήριον. Τὸ χωρίον Σάγκα τῆς Μαντινείας ἤριζε περὶ ὁρίων πρὸς τοὺς τοῦ δήμου Ἀλέας· τὰ κατὰ τὴν διαφορὰν ταύτην διηυθετήθησαν συμφώνως πρὸς τὰς θελήσεις τῶν Σαγκιωτῶν, τοὺς ὁποίους διὰ τοῦ μέσου τούτου προσείλκυσαν εἰς τὴν μερίδα τοῦ Ὑπουργοῦ, πρὸς ζημίαν ἡμῶν, οἱ ὁποῖοι πρὸ τοῦ γεγονότος τούτου ἐπλειονοψηφοῦμεν ἐν τῷ χωρίῳ ἐκείνῳ. Ὁμοία διαφορὰ ὁρίων μεταξὺ Μάνεσι καὶ Μεϊμέταγα τῆς Τεγέας· ἐκεῖ μεταβὰς ἀντιπρόσωπος τοῦ νομάρχου καὶ ἄλλοι, ἔλυσαν αὐθαιρέτως τὸ ζήτημα ὑπὲρ τοῦ Μεϊμέταγα δι’ ἐπεκτάσεως τῶν ὁρίων αὐτοῦ, οὕτω δὲ μᾶς ὑπεξῄρεσαν τὴν ὑποστήριξιν τῶν ἐκλογέων Μεϊμέταγα. Τοιαῦται διαταράξεις καὶ ἀμφισβητήσεις ὁρίων ἦσαν καὶ εἰς τὸ Μπεσίρι τῆς Τριπόλεως πρὸς τοὺς Βαλτετσιώτας, καὶ εἰς τοῦ Μπολέτα καὶ εἰς ἄλλα χωρία. Πάντα ταῦτα ἐλύοντο ὑπὲρ τοῦ χωρίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἐδεικνύετο εὐπειθέστερον καὶ διωμολόγει ὅρκον πίστεως πρὸς τὸ κόμμα τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τῶν συντρόφων. Λέγεται μάλιστα καὶ πιστεύεται, ὅτι τὴν διαφορὰν τοῦ Μπεσιρίου πρὸς τοὺς Βαλτετσιώτας ἐκράτει ἐκκρεμῆ ὁ πάρεδρος τοῦ Εἰρηνοδικείου Χρ. Βοσνιώτης, ἀκόλουθος καὶ ἀντιπρόσωπος ἐν Τριπόλει τοῦ κ. Ζέγγελη, τοῦ συντρόφου τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη περιῆλθεν εἰς χεῖρας τοῦ παρέδρου τούτου, — διότι σκοπίμως δὲν ἔστελλον ἐκεῖ εἰρηνοδίκην, — ὁ πάρεδρος ἀνέβαλλε ν’ ἀποφανθῇ μέχρι τῶν παραμονῶν τῶν ἐκλογῶν, ὅτε μετὰ τὴν ὑποταγὴν τῶν Μπεσιριωτῶν εἰς τὸ κόμμα τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ συντροφίας ἐξέδωκεν ὁ πάρεδρος τὴν ἀπόφασιν ὑπὲρ τῶν Μπεσιριωτῶν, καὶ ἡμεῖς ἐχάσαμεν τὰς ψήφους τούτων. Ἡ ἀστυνομία καὶ ἐν τούτοις εἰργάζετο φατριαστικώτατα ὑπὲρ τοῦ προστατεύοντος κόμματος, καὶ προσέτι ἀνελάμβανε καὶ τὴν ἐκτέλεσιν ἐνταλμάτων κατὰ διαφόρων ὀφειλετῶν, ὄχι κατὰ λόγον τῆς ὀφειλῆς καὶ τῶν ὀφειλομένων ποσῶν, ἀλλὰ κατὰ λόγον τῶν προσώπων, πρὸς ἐπίδειξιν δυνάμεως καὶ πρὸς ὕβριν προσώπων ἀνωτέρων καὶ ἀντιπάλων πρὸς τὸν μέγαν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν. Οὕτως ἐξεδόθη ἔνταλμα κατὰ τοῦ ὑποψηφίου κυρίου Μπακοπούλου διὰ δικαστικὰ ἔξοδα, πόσου νομίζετε ποσοῦ; εἴκοσι καὶ δύο δραχμῶν!...

§72Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Βεβαίως δὲν διέταξα ἐγὼ τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐντάλματος αὐτοῦ.

§73Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τίς εἶπε τοῦτο; Ὑμεῖς εἶσθε ἀθῷος, ὅσον καὶ ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, ἀκούων παράπονα καθ’ ἑαυτοῦ διὰ τινα κακὰ γιγνόμενα μακρὰν, ἔλεγε πρὸς τὴν μητέρα του: «Ἰδού! μοὶ ἀποδίδουν ἔργα, ἐνῷ εἶμαι ἐδῶ», ἡ δὲ μήτηρ πολὺ ὀρθῶς εἶπεν: «ἐδῶ μὲν εἶσαι σύ, ἀλλὰ τὰ ἔργα σου ἦσαν ἐκεῖ». Ὑμεῖς βεβαίως δὲν διετάξατε τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐντάλματος ἐναντίον τοῦ Μπακοπούλου, τὸ διέταξαν ὅμως ἐξ ὀνόματός σας οἱ ἐν Τριπόλει ἀντιπρόσωποί σας... Λοιπὸν ἐκδίδεται τὸ ἔνταλμα τοῦτο, καὶ δίδεται πρὸς ἐκτέλεσιν, καθ’ ἣν ἀκριβῶς ἡμέραν ἤρχετο ἐκεῖ ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ παρεσκευάζετο πανηγυρικὴ ὑποδοχὴ ὑπὸ τῶν συνελθόντων ἐκ παντὸς τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας. Οἱ διενεργοῦντες τὰ τοῦ ἐντάλματος ἐγίγνωσκον, ὅτι ὁ κ. Μπακόπουλος ἦτο ὀλίγον εὐερέθιστος, καὶ δὲν θὰ ἠνείχετο τοιαύτην ὕβριν, ἐν τῇ ὄψει μάλιστα τόσου κόσμου, ἀλλὰ θὰ ἀνθίστατο κατὰ τῆς ἀρχῆς, καὶ συλλαμβανόμενος θὰ ἀπήγετο εἰς τὴν φυλακὴν, ἐκ τούτου δὲ θὰ ἐγεννᾶτο θόρυβος καὶ θὰ διεταράσσετο ἢ καὶ θὰ ἐματαιοῦτο ἡ ὑποδοχή. Εὐτυχῶς δι’ αὐτοὺς, τὰ ἀναλαβόντα τὴν τοιαύτην ἐν τοιαύτη ὥρᾳ ἐκτέλεσιν ὄργανα ἐδείχθησαν συνετώτερα τῶν διαταξάντων, καὶ δὲν προέβησαν εἰς πρᾶξιν, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ ἔχῃ συνεπείας ὀλεθριωτάτας καὶ λίαν ἐπικινδύνους. Δὲν ἠρκέσθησαν μὲ τὸ ἔνταλμα τοῦ κ. Μπακοπούλου, ἐξέδωκαν ὁμοίως καὶ κατὰ τοῦ ὑποψηφίου κ. Τσακοπούλου δι’ ὀφειλομένας δόσεις δηλωθεισῶν γαιῶν, τὰς ὁποίας ἐδήλωσε μὲν, δὲν παρέλαβε δὲ ἀπὸ τοὺς κατόχους, οὐδὲ τῷ παρεχωρήθησαν, διὸ ἠρνεῖτο νὰ πληρώσῃ καὶ διεμαρτύρετο, ἀλλ’ οὐδεὶς ἤκουε τοῦτον· καὶ ἠναγκάσθη νὰ πληρώσῃ, καὶ οὕτως ἔμεινεν ἐλεύθερος. Τὸ ἴδιον ἐγένετο καὶ κατὰ τοῦ κ. Χρηστοπούλου. Ἐν τοιαύτῃ ἰσότητι καὶ ἄκρᾳ ἀμεροληψίᾳ εὑρισκόμεθα ἐκεῖ! Καὶ ταῦτα μὲν ἐγίνοντο ἐν τῇ πόλει καὶ κατὰ τοιούτων πολιτῶν· φαντάζεσθε δὲ, τί ἐγίνετο ἐν τοῖς ἔξω δήμοις κατὰ τῶν ἀδυνάτων καὶ πτωχῶν χωρικῶν! Λάβετε μικράν τινα γνῶσιν τῶν γιγνομένων ἐκ τοῦ ἑξῆς. Ἐν Ὀρχομενῷ ἦν διωρισμένος δημόσιος εἰσπράκτωρ ὁ Ν. Ι. Ἀποστολόπουλος, συγγενὴς τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ καὶ υἱὸς τοῦ ξενίζοντος τὸν Ὑπουργὸν κατὰ τὴν εἰς Λεβίδιον μετάβασίν του. Ὁ εἰσπράκτωρ οὗτος, ἐμπορευόμενος, εἶχεν ἀνάγκην νὰ μεταβῇ εἰς Ἀλεξάνδρειαν· δὲν ζητεῖ οὐδὲ λαμβάνει ἄδειάν τινα· παραδίδει τὰ βιβλία εἰς φίλον τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸν φαρμακοποιὸν Μπουρνάζον, καὶ ἐλθὼν ἐδῶ ἀποχαιρετίζει τὸν Ὑπουργὸν καὶ ἀπέρχεται. Τὰ δὲ καθήκοντα τοῦ εἰσπράκτορος ἐξετέλει ἐκεῖ ὁ εἰρημένος ἰδιώτης, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀδείας τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς· ἐξέδιδεν ἀποδείξεις, ὑπέγραφεν αὐτὸς τὸν ἀπόντα εἰσπράκτορα, καὶ παρέδιδεν εἰς τὸν πατέρα αὐτοῦ τὰς εἰσπράξεις, ὅς τὰς παρέδιδεν πρὸς τὸν ταμίαν. Τὰ γενόμενα ἔκτροπα καὶ ἔκνομα ταῦτα, ἐν γνώσει πλήρει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, κατηγγέλθησαν, καὶ διὰ τῆς ἀστυνομίας κατεσχέθησαν τὰ βιβλία τοῦ εἰσπράκτορος εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἀντιποιηθέντος τοιαύτην ὑπηρεσίαν εἰρημένου φαρμακοποιοῦ, ὁ ὁποῖος, τολμήσας νὰ ἀναλάβῃ ἄνευ δικαιώματος τοιαύτην ὑπηρεσίαν, καὶ νὰ ἐνεργῇ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἀπόντος, τὸν ὁποῖον αὐτὸς ὑπέγραφεν εἰς τὰς ἀποδείξεις, φαντάζεσθε πῶς ἐξετέλει τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ, ἐν ᾧ ἦτο μεγάλη καὶ ἀναμφισβήτητος ἡ ἐκλογικὴ δύναμις ἐμοῦ. Ἡ ἀστυνομία οὐ μόνον πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰργάζετο φατριαστικώτατα, καὶ ἐν τῷ δήμῳ Βαλτετσίου ὁ περίφημος Μάζης, καὶ ἐν τῷ δήμῳ Φαλάνθου ὁ πολὺς καὶ μέγας Σπανὸς, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐκλογὴν, ἰδίως ἐν Βαλτετσίῳ, ὁ Μάζης παρηκολούθει τοὺς ἐκλογεῖς, καὶ δι’ ἀπειλῶν ὑπεχρέου τούτους νὰ ψηφίσωσι τὸν συνδυασμὸν τῶν μεγάλων τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ νὰ καταψηφίσωσι τὸν συνδυασμὸν τῶν μικρῶν ἡμῶν. Ὁ Μάζης, ἴσως ὡς στρατιώτης νὰ ἦναι ἄριστος, ἀλλ’ ὑπερβαίνει ἐν τῷ φατριασμῷ πάντας πρὸς ὑποστήριξιν τῶν μεγάλων προστατῶν αὐτοῦ...

§74Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε, Ὑπουργοῦ ὄντος τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ἐζητήθη ἡ μετάθεσις τοῦ ὑπενωμοτάρχου Μάζη ἀπὸ τοῦ δήμου Βαλτετσίου, καὶ ὁ κ. Τριανταφυλλάκος εἶχε τὴν εὐγένειαν νὰ μὲ ἐρωτήσῃ περὶ τοῦ Μάζη, ἐγὼ δὲ εἶπον, ὅτι εἶναι δραστηριώτατος σταθμάρχης· ἀλλὰ τὸν μετέθεσαν εἰς Τεγέαν, καὶ ἀνέθηκαν αὐτῷ τὴν ἀστυνομίαν τριῶν δήμων, Τεγέας, Κορυθίου, Βαλτετσίου, τρόπον τινὰ προὐβίβασαν αὐτόν. Θὰ ἀκούσητε δὲ, πόσα καὶ τίνα διέπραξεν ἐν Τεγέᾳ, τὰ ὁποῖα, ὡς ὁ ἴδιος μοι ἔλεγεν, ἐξετέλεσε κατὰ διαταγὴν ἄλλων, ἐννοῶν τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν.

§75Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὡς πρὸς τὰ ἀστυνομικὰ, περιορίζομαι εἰς τὰ λεχθέντα· εἶναι δὲ τὰ τοιαῦτα ποικιλώτατα, καὶ ἴσως ἄλλος συνάδελφος νὰ εἴπῃ περὶ τούτων ἐκτενέστερον, ὡς ἀντιληφθεὶς ἐκ τοῦ σύνεγγυς. Καὶ τὸ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργεῖον ὤφειλε νὰ δώσῃ χεῖρα βοηθείας εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν πρὸς προσεταιρισμὸν ἐκλογέων. Τὰ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν ἀστυνομικῶν διενήργει τάχιστα καὶ ἀμέσως κατὰ τὰς συστάσεις τοῦ ὑπὸ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρότερον καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Ἄλλη πρόθυμος παρασχεθεῖσα ἐπικουρία ἦτο ἡ ἀπαλλαγὴ τῶν στρατευσίμων ἀπὸ τῆς ὑποχρεωτικῆς στρατείας. Τῶν τοιούτων σκανδαλωδῶν ἀπαλλαγῶν θὰ φέρω δύο εἰς γνῶσιν ὑμῶν, τοῦ δημοδιδασκάλου Παπακώστα ἐκ τοῦ δήμου Νάσων καὶ τοῦ Γρηγοροπούλου ἐκ τοῦ δήμου Κορυθίου. Ὁ Παπακώστας μετὰ τῆς πολυπληθοῦς οἰκογενείας του, ἀνῆκεν εἰς τὸν κ. Βάρβογλην, καὶ ἔπρεπε ν’ ἀποσπασθῇ ἐκείνου καὶ προσκολληθῇ εἰς τὸν κ. Τριανταφυλλᾶκον· πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἦλθεν ἐδῶ ὁ ἀδελφὸς τοῦ στρατευσίμου Δῆμος Παπακώστας, προσῆλθε πρὸς τὸν κ. Τριανταφυλλᾶκον καὶ ὑπεσχέθη φιλίαν πρὸς αὐτὸν, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ ἀδελφοῦ ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑποχρεώσεως. Ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος ἐδέχθη τὴν πρότασιν τοῦ Παπακώστα, ὁ ὁποῖος, καὶ ὑποψήφιος δήμαρχος διατελέσας, ἦτο χρήσιμος διὰ τὸν μειονοψηφοῦντα ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ συνδυασμὸν τῶν μεγάλων. Ἀλλὰ πῶς νὰ τὸν ἐξαιρέσωσι; Δὲν εὗρον ἄλλο μέσον, παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, καθ’ ἣν χαρακτηρίζεται ὡς πρῶτος υἱὸς ἐκεῖνος τοῦ ὁποίου ὁ πρεσβύτερος ἀδελφὸς ἀποτελεῖ ἰδίαν οἰκογένειαν, ὁ δὲ πατὴρ εἶναι ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Μετεκλήθη λοιπὸν καὶ ἔμενεν ἐπὶ καιρὸν ἐδῶ ὁ παπᾶς πατὴρ, διὰ νὰ κηρυχθῇ ἀνίκανος, καὶ ἀπαλλαγῇ ὁ υἱός· ἀλλ’ εἴτε διότι δὲν ἀπεδεικνύετο ἡ ἀνικανότης τοῦ πατρὸς, ὁ ὁποῖος ἦτο τακτικὸς ἐφημέριος καὶ ἐξετέλει τὰ καθήκοντά του, εἴτε διότι ἡ νῦν παρουσιαζομένη ἀνικανότης δὲν ὑπῆρχε καθ’ ὃν χρόνον ἐκληρώθη ὁ υἱὸς, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἀπαλλαγὴ διὰ τοῦ μέσου τούτου. Τότε ἐστράφησαν πρὸς εὕρεσιν ἄλλου λόγου ἀπαλλαγῆς, καὶ εὗρον συντομώτερον τὸν διὰ τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς, δυναμένης νὰ κηρύξῃ ἀνίκανον πρὸς στρατείαν ἀνευθύνως τὸν κληρωτὸν Παπακώσταν. Τὸ μέσον τοῦτο ἐν συντομίᾳ ἐπέτυχε, καὶ ἡ Ἀνωτάτη Ὑγειονομικὴ Ἐπιτροπὴ μετὰ μεγίστου θάρρους ἐκήρυξεν ἀπαλλακτέον τὸν Πᾶνον Παπακώσταν, ὡς παθόντα κήλην καὶ ἀνίκανον πρὸς στρατείαν! Οἱ γιγνώσκοντες ὅμως τὸν ἀπαλλαγέντα τοῦτον στρατεύσιμον γελῶσι μὲ τὸ τόλμημα τῆς ἐπιτροπῆς διὰ πάθημα καὶ ἀνικανότητα ἀνύπαρκτον. Οὕτω δὲ ἡ οἰκογένεια Παπακώστα μετέστη ἀπὸ τῶν τάξεων ἡμῶν εἰς τὰς τάξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ συντροφίας...

§76ΑΛΕΞ. ΦΩΤΗΛΑΣ. Δὲν εἶχε γείνῃ ἀναθεώρησις;

§77Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι. Ὁ κόσμος ὅμως ὅλος ἐμάνθανε καὶ ἔβλεπε τὰ ἑξῆς· ὅτι ὁ ἀδελφὸς τοῦ κληρωτοῦ, ἐλθὼν ἐξ Ἀθηνῶν, ἐδανείζετο ἀπὸ τὸν Π. Παπαντώνην διὰ συμβολαίου δραχ. 600, καὶ ταύτας παραλαμβάνων ἀνήρχετο μετὰ τοῦ κληρωτοῦ εἰς Ἀθήνας, καὶ μετά τινας ἡμέρας ἐπανήρχετο ἐκεῖ μετὰ τοῦ κληρωτοῦ, ἀπηλλαγμένου ὑπὸ τῆς Ἀνωτάτης Ὑγειονομικῆς Ἐπιτροπῆς ὡς ὑπὸ κήλης πάσχοντος! Καὶ ταῦτα βλέπων ὁ κόσμος, καὶ γιγνώσκων ὅτι οὐδεμίαν ἀπολύτως πάθησιν εἶχεν ὁ ἀπαλλαγεὶς κληρωτὸς, ἔπλασεν ὅτι διὰ τοῦ γενομένου δανείου ἐπῆλθεν ἡ ἀπαλλαγή...

§78Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ τοῦ γεγονότος αὐτοῦ τίνος ἦσαν οἱ Παπακωσταῖοι;

§79Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦ κυρίου Βάρβογλη, δηλαδὴ ἰδικοί μας.

§80Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ μετὰ τὴν ἀπαλλαγὴν τοῦ κληρωτοῦ;

§81Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ συντροφίας. Αὐτὸ εἶναι φυσικὸν καὶ ἦτο συμπεφωνημένον.

§82Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§83Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι, ἐπὶ τοῦ παρόντος, διότι οὕτω δὲν θὰ φθάσωμεν εἰς πέρας, πρὸς στενοχωρίαν καὶ τῶν ἄλλων κ. κ. Βουλευτῶν καὶ μάλιστα τοῦ κ. Μανέτα.

§84Ι. ΣΤΑΙΚΟΣ. Τότε δὲν πρέπει νὰ ἐπιτρέπητε διακοπὰς εἰς κανένα. Διατὶ νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις;

§85Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δίκαιον ἔχετε, καὶ θὰ πράξω ὅ,τι λέγετε. Οὕτω λοιπὸν ἐγένετο ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τῆς στρατείας τοῦ Πάνου Παπακώστα, καὶ δὲν ὑπεβλήθη ὁ ἄνθρωπος εἰς στρατείαν, ὁπότε θὰ ἐστερεῖτο καὶ τῆς θέσεως τοῦ δημοδιδασκάλου· ἐκέρδησε λοιπὸν διττῶς, καὶ διὰ τοῦτο ἡ εὐγνωμοσύνη αὐτοῦ καὶ τῶν συγγενῶν ἦτο τὰ μάλιστα ἐπιδεικτική. Ὑποχρεούμενος οὗτος εἰς στρατείαν τὸ 1892, δὲν κατετάχθη· ἡ κατάταξις ἀνεβλήθη ἐπὶ δεκαετίαν, μέχρις οὗ δειχθῇ, ἂν θὰ ἱερωθῇ· τούτου δὲ μὴ γενομένου, ἔπρεπε νὰ γραφῇ εἰς τὸν κληρωτικὸν πίνακα τοῦ 1902· ἐπεδιώχθη ἡ ἀπαλλαγὴ διὰ τῆς ἀνικανότητος τοῦ πατρὸς καὶ ἐβεβαιώθη μὲν ἡ ἀνικανότης τοῦ πατρὸς ψευδῶς, διότι ἐκεῖνος δὲν ἦτο ἀνίκανος, ὡς ἐφημερεύων καὶ σήμερον ἀκόμη ἱερεὺς, ἀλλὰ δὲν ἠδύναντο νὰ ἐπιτύχωσι διὰ τούτου, καθόσον ἡ ἀνικανότης τοῦ πατρὸς δὲν ἀπεδεικνύετο ὑπάρχουσα κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως· διὰ τοῦτο τότε προσέφυγον εἰς τὸ ἄλλο μέσον, ἐκήρυξαν τὸν κληρωτὸν ἀνίκανον, καὶ δὴ ἀπὸ κήλην πάσχοντα, παρὰ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν γενικὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν καὶ ὑμεῖς, Κύριοι, θὰ ἐσχηματίζετε, ἐὰν ἐβλέπετε τὸν κηρυχθέντα ἀνίκανον Πᾶνον Παπακώσταν...

§86Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κἄποιος ἄλλος παρουσιάσθη.

§87Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδόλως παράδοξος τοιαύτη πλαστοπροσωπεία· ἀλλὰ τότε τίς ἐβεβαίωσε τὴν ταυτότητα τοῦ θεωρηθέντος; τοῦτο εἶναι μυστήριον. Ὡς πρὸς τὸν δεύτερον κληρωτὸν, τὸν κληρωτὸν τοῦ 1902 Ἠλίαν Χρ. Γρηγορόπουλον ἐκ Κορυθίου, φίλον καὶ κουμπάρον τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, τοῦτον ἀπήλλαξεν οὐχὶ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον τῆς Ἀρκαδίας τὸ τακτικὸν καὶ κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως, οὐδὲ τὸ ἔκτακτον ἐν Ναυπλίῳ Στρατολογικὸν Συμβούλιον, εἰς ὃ ἔπρεπε νὰ παραπεμφθῇ ὁ αἰτῶν τὴν ἀπαλλαγήν, ἀλλὰ τὸ Στρατολογικὸν Συμβούλιον Ἀττικῆς, ὡς ἐγγύτερον πρὸς τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν! Ἀπὸ τοῦ Συμβουλίου λοιπὸν τούτου ἐζητήθη ἡ ἀπαλλαγὴ τοῦ κληρωτοῦ τούτου, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἦν ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, ὁ δὲ πρεσβύτερος ἀδελφὸς ἦτο ἔγγαμος καὶ ἀπετέλει οἰκογένειαν ἰδίαν. Δὲν ἐζητήθη τοῦτο κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως, τὸν Ἀπρίλιον, ἀπὸ τοῦ τακτικοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου Ἀρκαδίας, οὔτε ἀπὸ τοῦ ἐκτάκτου ἐν Ναυπλίῳ διὰ νόμιμον λόγον μετὰ ταῦτα, ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου Ἀττικῆς, — διατί; ἐγὼ ἀγνοῶ· κρίνατε ὑμεῖς, — καὶ κατὰ τὴν 10 Σεπτεμβρίου 1902 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 92 ἀποφάσεώς του τὸ Συμβούλιον τοῦτο κηρύσσει τὸν κληρωτὸν Ἠλίαν Χρ. Γρηγορόπουλον ἀπαλλακτέον τῆς στρατείας, διότι «γενομένης ἐξετάσεως τοῦ πατρὸς τοῦ αἰτοῦντος, καθ’ ἣν, τοῦ ἰατροῦ γνωμοδοτήσαντος καὶ τῶν λοιπῶν μελῶν ὁμοφώνως παραδεξαμένων, οὗτος ἐκρίθη ἀνίκανος πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, ὡς πάσχων ἐκ χρονίων ῥευματισμῶν τῶν ἄρθρων μετὰ ὀργανικῆς παθήσεως τῆς καρδίας». Θαυμάσατε τὴν ἐφεύρεσιν! ἀνακαλύψατε, ἂν δύνασθε, τὴν ἀλήθειαν!! Οὕτως ἀπηλλάγη ὁ κληρωτὸς Γρηγορόπουλος μὲ τὴν κατὰ Σεπτέμβριον 1902 ἀνακαλυφθεῖσαν πάθησιν τοῦ πατρὸς, κηρυχθέντος διὰ παμψηφίας ἀνικάνου πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν, κατὰ Σεπτέμβριον, ἕνεκα ῥευματισμῶν καὶ καρδιακῆς παθήσεως· ἀλλ’ ὁ ἀνίκανος κηρυχθεὶς πατὴρ τοὺς διαψεύδει, ἀσχολούμενος καὶ σήμερον ἀκόμη εἰς τὰς κοπιώδεις γεωργικὰς ἐργασίας του καὶ ἐπὶ μακρότατον ἀκόμη, πάντες δὲ οἱ ἐκεῖ γιγνώσκουσι πολὺ καλὰ, ὅτι ὁ πατὴρ Γρηγορόπουλος, δεκανέας κοινῶς λεγόμενος, ὁ κουμπάρος καὶ φίλος τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, εἶναι ὑγιέστατος καὶ ῥωμαλεώτατος, οὐδεμίαν παρουσιάζων πάθησιν...

§88Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ λεγόμενος οὗτος δεκανέας, πατὴρ τοῦ ἀπαλλαγέντος, εἶναι ὑγιέστατος καὶ πάρα πολύ.

§89Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τόσον, ὥστε πρὸ καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς περιφερόμενος ἐν Κορυθίῳ καὶ ἐν Τριπόλει παρώτρυνε νὰ ψηφίσωσι τὸν συνδυασμὸν τοῦ Ὑπουργοῦ, ὁ ὁποῖος τόσον παντοδύναμος εἶναι, ὥστε καὶ τὸν υἱόν του ἀπήλλαξε τῆς στρατείας μὲ τὸ ἔτσι θέλω!...

§90Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Κατὰ τοὺς παλαιοτέρους χρόνους, ὅτε ἔζων ὁ πατήρ μου, ὁ Περρωτῆς, ὁ Δεληγεώργης κλπ., εἰς τὴν Βουλὴν ἐγένετο μέγας πάταγος περὶ μιᾶς ὁμοίας ὑποθέσεως, ὅτι εἷς φίλος τοῦ Περρωτοῦ παρουσιάσθη εἰς τὴν ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν ὡς πάσχων, καὶ ἐξηρέθη. Ἀμέσως κατηγγέλθη ἡ πρᾶξις, καὶ διετάχθη νὰ ἔλθῃ τὸ πρόσωπον αὐτὸ, ἐπεθεωρήθη, εὑρέθη ἡ ἀλήθεια, καὶ κατετάχθη. Διατὶ δὲν ἐγένετο τοιοῦτον προκειμένου περὶ Παπακώστα καὶ Γρηγοροπούλου;

§91Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μήπως πιστεύετε, κ. Κουμουνδοῦρε, ὅτι ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν στρατὸν ὁ Παπακώστας καὶ ὁ Γρηγορόπουλος; Ὄχι, δὲν μᾶς ἐνδιαφέρει τοῦτο. Ἡμεῖς ψέγομεν καὶ κατηγοροῦμεν πράξεις κυβερνητικὰς ἐκθέσμους καὶ φατριαστικὰς, δι’ ὧν κατώρθωσαν νὰ ἀλλοιώσωσι τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων ἐκείνων, καὶ δι’ ἐλαχίστων ψήφων νὰ ἀποτύχωσι τρεῖς σύντροφοί μας. Ψέγομεν τὰ γενόμενα ταῦτα, διὰ νὰ δείξωμεν τὴν νοθείαν τῆς ἐκλογῆς, ὡς πρὸς τοὺς διὰ τῶν τοιούτων μέσων ἐπιτυχόντας τρεῖς ἀντιπάλους μας, καὶ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν εὐθυκρισίαν καὶ εὐθυδικίαν τῆς Βουλῆς τὴν ἀκύρωσιν τῆς τοιαύτης ἐκλογῆς διὰ τοὺς τρεῖς ἐκείνους ἀντιπάλους μας, ὑπὲρ ὧν ἐγένοντο ὅσα ἐγένοντο, καὶ ἀπεκλείσθησαν τοῦ Κοινοβουλίου οἱ τρεῖς συνυποψήφιοί μας... Θὰ εἴπῃ τις ἴσως, τίνα σπουδαιότητα ἔχει ἡ ἀπαλλαγὴ ἑνὸς, δύο, τριῶν κληρωτῶν τῇ θελήσει καὶ ἐνεργείᾳ ἑνὸς Ὑπουργοῦ; Μεγίστην καὶ ἀνυπολόγιστον, ἰσχυριζόμεθα ὅτι ἔχει τοῦτο ὡς πρὸς τὴν μεταβολὴν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων. Ὁ ἀπαλλαγεὶς Παπακώστας μετέβαινε πομπωδῶς διὰ τῶν καθ’ ὁδὸν χωρίων εἰς τὸ Δάρα, τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Νάσων, διακηρύσσων τὴν διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ ἀπαλλαγήν του, ὅτε δὲ τὴν μεσημβρίαν ἔφθασεν εἰς Δάρα, ἤρξαντο πυροβολισμοὶ πρὸς ὑποδοχὴν καὶ πανηγυρισμὸν τῆς ἀνελπίστου ἀπαλλαγῆς, ἔλεγον δέ: «Νά! ὅποιον θέλει ἐξαιρεῖ ὁ Ὑπουργός, καὶ ὅ,τι θέλει κάμνει ὁ Ὑπουργός, κατὰ τὸ συμφέρον αὐτοῦ καὶ τῶν φίλων του. Αὐτὸν νὰ ἀκολουθήσωμεν ὅλοι. Τί περιμένετε ἀπὸ τὸν ἀδύνατον Παπαναστασίου; Καλὸς εἶναι κατὰ τὰ ἄλλα, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ κάμῃ ὅ,τι ὁ Ὑπουργός. Ὁ Μπακόπουλος κἄτι δύναται νὰ μᾶς χρησιμεύσῃ, ἀλλὰ μόνον εἰς τὴν Τρίπολιν. Τί περιμένετε ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς μικροὺς καὶ ἀδυνάτους; Ἰδοὺ ἡ δύναμις! ἰδοὺ τὸ πᾶν! Τὸν Ὑπουργὸν νὰ ἀκολουθήσωμεν καὶ ὄχι τὸ ράσον». Ταῦτα ἔλεγον καὶ οὕτω μετέτρεπον τὴν γνώμην καὶ θέλησιν τῶν ἐκλογέων. Πλὴν τούτων καὶ εἰς ἄλλα προσέφυγον μέσα. Πρὸς πλείστους φέροντας ἀποφάσεις καταδικαστικὰς ὑπεσχέθησαν διὰ τῶν διαφόρων πρακτόρων, ὅτι θὰ δοθῶσι χάριτες τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἐὰν ὡμολόγουν φιλίαν οἱ συγγενεῖς τῶν καταδίκων πρὸς τὸν Ὑπουργὸν καὶ συντροφίαν. Οὕτω δὲ μετέβαλλον πολλοὶ φρόνημα, καὶ ἐτάσσοντο καθ’ ἡμῶν. Σᾶς ἀνακοινῶ γεγονός τι. Μετέβημεν μετὰ τοῦ κ. Μπακοπούλου ἡμέραν τινὰ εἰς Φάλανθον, ὅπου ἤμεθα πανίσχυροι· καθ’ ὁδὸν συναντῶμεν εἰς τὸ χάνι Μπλάναν τινὰ ἐκ τοῦ Τσελεπάκου, ὄχι φίλον τοῦ κυρίου Μπακοπούλου, ἀλλὰ κἄτι χειρότερον...

§92Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κἄτι καλλίτερον θέλετε νὰ εἰπῆτε.

§93Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μάλιστα...Μᾶς ὑποδέχεται ὁ Μπλάνας καὶ μᾶς λέγει: «Θὰ σᾶς κεράσω, ἀλλὰ ψῆφον δὲν θὰ σᾶς δώσω· θὰ δώσω τῶν Μεγάλων, διότι ὁ Ὑπουργὸς μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι θὰ βγάλῃ τὸ παιδί μου ἀπὸ τὴν φυλακήν· θὰ τοῦ δώσῃ χάριν. Καὶ ὑπεσχέθησαν καὶ εἰς ἄλλους χάριν, ἐὰν προφθάσουν»...

§94ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἦτο εἰς τὰς φυλακὰς τὸ παιδί του;

§95Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως· ἦτο κατάδικος εἰς πρόσκαιρα δεσμά...Τοιαύτας δὲ ὑποσχέσεις χαρίτων διέσπειρον πανταχοῦ· καὶ ἐν Μαντινείᾳ πρὸς τοὺς Σταματοπούλους, καὶ ἐν Τριπόλει πρὸς πολλοὺς, καὶ ἐν Τεγέᾳ πρὸς τὸν Νασιᾶκον, καὶ ἐν Μανθυρέᾳ πρὸς τὸν Μάνδρον, καὶ πρὸς ἄλλους ἐν ἄλλοις δήμοις.

§96ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Σᾶς ἀπεπλάνησεν ὁ Μπλᾶνος!

§97Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὄχι δὲν μᾶς ἀπεπλάνησεν ὁ Μπλάνας· μᾶς ἔλεγε τὴν ἀλήθειαν· ἐκεῖνοι ἀπεπλάνησαν τὸν Μπλάναν καὶ τοὺς ἄλλους, καὶ κατώρθωσαν νὰ πάρουν τὰς ψήφους των, καὶ οὕτω μετετρέπετο τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων ὑπὲρ τῶν Μεγάλων.

§98ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Συναξάρι!

§99Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως συναξάρι· καὶ μεγάλο μάλιστα! Ἀλλ’ αἱ παροχαὶ πρὸς τοὺς πολίτας δὲν ἦσαν τοιαῦται μόνον...

§100Β. ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ. Ἐδόθη χάρις;

§101Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν γνωρίζω, διότι ἠσχολούμην εἰς συλλογὴν ψήφων. Ὅτε δὲ ἦλθον ἐδῶ, ἐξετάσας ἔμαθον, ὅτι ἀληθῶς ὑπεβλήθησαν Διατάγματα χαρίτων πρὸς καταδίκους ἐκ Μαντινείας ὑπὸ τοῦ τέως ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἐπεστράφησαν ἀνυπόγραφα πρὸς τὸν διάδοχον αὐτοῦ, ὡς δύνασθε καὶ ὑμεῖς νὰ μάθητε, ἐὰν θέλητε νὰ ἐξετάσητε. Ἄλλαι μετὰ τοῦτο παροχαὶ πρὸς πολλοὺς πολίτας, τοὺς ὁποίους διὰ τοιούτων μέσων ἀπέσπων ἀφ’ ἡμῶν· οἱ Τριπολῖται ἐστέλλοντο πανταχοῦ καὶ εὐνοϊκῶς, πρὸς ὠφέλειαν. Τὸ ἐν ταῖς φυλακαῖς τοῦ Παλαιοῦ Στρατῶνος ἐνταῦθα παντοπωλεῖον παρεχωρήθη εἰς Τριπολίτας τὸ 1902 ἀντὶ μισθώματος δραχμῶν 62, ἐνῷ τὸ 1901 τὸ μίσθωμα ἦτο δραχμὰς 262 τὸν μῆνα, καὶ τὸ 1903 ἔφθασε μέχρι τοῦ νῦν τὰς τετρακοσίας δραχμὰς, καὶ θὰ προχωρήσῃ ἀκόμη, διότι δὲν ἐπερατώθη ἀκόμη ἡ δημοπρασία. Αἱ προμήθειαι τῶν τροφίμων παρεχωροῦντο εἰς φίλους ἡμῶν, οὓς καὶ ἀπέσπων, ὅπως τὸν ἀποκλειστικὸν φίλον τοῦ κ. Βάρβογλη Βαρελόπουλον καὶ ἄλλους ἀπέσπασαν ἀφ’ ἡμῶν διὰ παροχῶν τοιούτων· μᾶς ἔλεγον δέ: «δὲν δυνάμεθα παρὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν συνδυασμὸν τῶν Μεγάλων· τί νὰ σᾶς κάμωμεν σᾶς τοὺς μικροὺς; σεῖς εἶσθε ἀνίσχυροι, δὲν ἔχετε καμμίαν ἐξουσίαν». Αἱ παρὰ τῷ Λοιμοκαθαρτηρίῳ τῆς Δήλου καὶ ἀλλαχοῦ κερδοσκοπικαὶ ἐργασίαι καὶ ὑπηρεσίαι παρεχωροῦντο ἀφειδῶς πρὸς συμπολίτας μας, τοὺς ὁποίους οὕτως ἀπέσπων ἀφ’ ἡμῶν. Αἱ δημόσιαι θέσεις ἀφειδῶς ἐπίσης ἐδίδοντο πρὸς Μαντινεῖς διὰ πάντας τοὺς κλάδους. Ἀρχὴ ἐγένετο ἀπὸ τοῦ νομάρχου Ἀργολίδος· τὸν ἐκεῖ τοιοῦτον ἀδελφὸν τοῦ κ. Βάρβογλη μετεκάλεσεν ὁ Ὑπουργὸς καὶ ἐκράτει ἐν Ἀθήναις, διώρισε δὲ ἀντ’ αὐτοῦ τὸν κ. Σακελλαρόπουλον, πρώην βουλευτὴν καὶ μέγα ἰσχύοντα ἐν τοῖς δήμοις Καλτεζῶν, Μανθυρέας καὶ Βαλτετσίου, οὕτω δὲ τὸ κόμμα τοῦ διορισθέντος νομάρχου ἐτάχθη ἕνεκα τοῦ διορισμοῦ τούτου εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου. Πλὴν τούτου καὶ πλεῖσται ἄλλαι πάντων τῶν κλάδων θέσεις παρείχοντο ἐν παντὶ βαθμῷ, μέχρι τῶν ἀργομίσθων ἐπιτηρητῶν τῶν δένδρων τῶν ὁδῶν, τοιούτους δὲ ἀπέστειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς περὶ τοὺς 70 καὶ μᾶς κατεψήφισαν. Αἱ διάφοροι θέσεις ἐδίδοντο κατὰ βαθμὸν οὐ μόνον εἰς ἁπλοῦς ἐκλογεῖς, ἀλλὰ καὶ εἰς μικροὺς ἢ μεγάλους κομματάρχας, ἀποσπωμένους οὕτως ἀφ’ ἡμῶν· ταῦτα δὲ πάντα ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν, ὁπότε μάλιστα δύνανται νὰ φέρωσι καὶ μεγαλείτερα ἀποτελέσματα. Πολλοὶ τοιοῦτοι, διοριζόμενοι ἐν Ἀθήναις, ἐχρησίμευον καὶ ὡς συλλέκται ἐκλογέων διὰ τὴν παρασκευαζομένην ἐκστρατείαν ἀπ’ Ἀθηνῶν εἰς Τρίπολιν. Τοιοῦτος ἦτο ὁ διωρισμένος ἐνταῦθα ἐπιστάτης τῶν ποινικῶν φυλακῶν, συνδημότης μου καὶ ἄλλοτε δήμαρχος, ὁ ὁποῖος τόσην ἀφοσίωσιν εἶχε πρὸς τὸν προστάτην Ὑπουργὸν, ὥστε τῇ 6 Νοεμβρίου ὑπέβαλε παραίτησιν, καὶ κατελθὼν εἰς Τρίπολιν κατώρθωσε καὶ ἄλλα πολλὰ καὶ ἕνα σπουδαῖον τῆς πατρίδος μου κομματάρχην, προσχωρήσαντα πρὸς ἐμὲ, μοῦ τὸν ἀπέσπασε, μεταπείσας διὰ κομισθεισῶν τοῦ Ὑπουργοῦ ὑποσχέσεων. Διὰ τοῦτο τοῦτον ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ παρῃτημένος διώρισεν εἰς τὴν αὐτὴν καὶ πρότερον θέσιν τὴν 19 Νοεμβρίου, ἀλλ’ ἐκεῖνος δὲν ἦλθε νὰ ἀναλάβῃ ὑπηρεσίαν, ἀφοῦ εἶδεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη καὶ ὁ φίλος Ὑπουργὸς ἀπῆλθον τῆς ἀρχῆς.

§102ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἀφοῦ εἶδεν ὅτι ἔπεσεν ἡ Κυβέρνησις, δὲν ἦλθε.

§103Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὗτος, ἔχων εἰς τὴν ἀπεριόριστον διάθεσίν του τὸ ἀρτισύστατον τηλεφωνεῖον, ἔμαθε βεβαίως τὴν Κυβερνητικὴν μεταβολὴν πολὺ πρὸ ὑμῶν, κ. συνάδελφε. Τὴν πληθὺν τῶν ποικίλων διορισμῶν, ἀπὸ νομάρχου, γραμματέων Νομαρχιῶν, γραμματέων Πρωτοδικῶν καὶ Ἐφετῶν, γραμματέων Εἰρηνοδικείων καὶ δικαστικῶν ὑπογραμματέων, ἐπιστατῶν, ὑπεπιστατῶν καὶ ὑπηρετῶν καὶ φυλάκων τῶν φυλακῶν, ὑγειονομοφυλάκων, προμηθευτῶν τροφίμων κλπ., ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, δύναται νὰ ἴδῃ ὁ βουλόμενος ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὰς πρὸ μικροῦ δημοσιευθείσας εἰς ἐφημερίδα περιλήψεις μὲ ὀνομαστικὸν κατάλογον. Ὡς ἐνδεικτικὸν τῆς μετατροπῆς ἐκλογέων σᾶς ἀναφέρω τὸν διορισμὸν ὡς γραμματέως Πρωτοδικῶν ἑνὸς Τσελᾶ, διὰ τοῦ διορισμοῦ δὲ τούτου μᾶς ἀπέσπασε σπουδαῖον κομματάρχην ἐν τῷ δήμῳ Βαλτετσίου, τὸν Ἀναστ. Γριμπόγιαννην, φίλον τοῦ κ. Μπακοπούλου. Διὰ τοῦ διορισμοῦ τοῦ Ν. Παπαηλιοῦ εἰς τὴν θέσιν γραμματέως Νομαρχίας προσεταιρίσθησαν τὴν οὐκ ὀλίγον σημαίνουσαν ἐν τῷ δήμῳ Φαλάνθου οἰκογένειαν τῶν Παπαηλιέων. Διὰ τοῦ διορισμοῦ εἰς τὴν θέσιν γραμματέως Νομαρχίας Ἀττικῆς τοῦ Μπάκου προσείλκυσαν καὶ κατέστησαν φανατικὸν ὀπαδὸν τὸν πολὺ δυνάμενον ἐν Τεγέᾳ Π. Μπᾶκον, μέγαν τοκιστήν. Καὶ σχολάρχας καὶ καθηγητὰς καὶ ἑλληνοδιδασκάλους καὶ δημοδιδασκάλους πολλαχοῦ διορίσαντες, μᾶς ἀπέσπασαν πλείστους. Πάντας δὲ τοὺς ἐδῶ διωρισμένους εἰς θέσεις ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ἀργομίσθους ἀπέστειλαν δι’ ἐκτάκτου σιδηροδρομικοῦ τραίνου τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς μετ’ ἄλλων ἀθροισθέντων ἐδῶ καὶ ἐν Πειραιεῖ ἀποκατεστημένων πρὸ πολλῶν ἐτῶν Μαντινέων. Οὗτοι πάντες, ἐστολισμένοι μὲ κλάδον ἐλάτης, σύμβολον τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ, εἰσήλασαν εἰς τὴν πόλιν, ζητωκραυγάζοντες ὑπὲρ τῶν ἀντιθέτων μας, καὶ εἶτα ὡς ἱεραπόστολοι διεσπάρησαν εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν. Διὰ πάντων τούτων τῶν ἐκθέσμων καὶ ἀπειροπληθῶν παροχῶν μετεβλήθη καταφανῶς καὶ κατὰ πολὺ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων καθ’ ἡμῶν καὶ ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τῶν ἀντιπάλων μας ὁλοκλήρου, ὄχι ἑνός, τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ ὑπὲρ τῶν πέντε, διότι ἐψηφίζοντο οὐχὶ πρόσωπα, ἀλλὰ τὸ ἐπὶ τῆς κάλπης τοῦ συνδυασμοῦ σημεῖον· διὰ τοῦτο καὶ ἐφώναζον: «ἄσπρο εἰς τὸ ἐλάτι (σύμβολον ἐκείνων) καὶ τοὺς μεγάλους, μαῦρο εἰς τὸ ράσο (σύμβολον ἰδικόν μας) καὶ τοὺς μικρούς». Καὶ αἱ μεταφοραὶ καταδίκων ἀπὸ φυλακῶν ἄλλων εἰς τὰς τῆς Τριπόλεως ἦσαν ἓν τῶν μέσων πρὸς προσεταιρισμὸν ἐκλογέων. Ὁ δὲ ἐπιστάτης τῶν φυλακῶν ἐν Τριπόλει Ἰωάννης Π. Δημητρακόπουλος, πιστὸν τοῦ Ὑπουργοῦ ὄργανον καὶ υἱὸς πρώην δημάρχου ἐν Φαλάνθῳ, ἐπίεζε τοὺς φυλακισμένους νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοὺς συγγενεῖς των, ἵνα ταχθῶσιν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ἄλλως ἠπείλει ὅτι θὰ τοὺς θέσῃ εἰς τὸ χειρότερον δωμάτιον τῶν φυλακῶν, δὲν θὰ ἀφίνῃ τοὺς συγγενεῖς νὰ τοὺς βλέπωσι καὶ φέρωσι πράγματα ἢ τρόφιμα, καὶ ἐπὶ τέλους θὰ τοὺς ἐκδιώξῃ εἰς φυλακὰς μακρὰν εὑρισκομένας. Ταῦτα οἱ δυστυχεῖς φυλακισμένοι ἔγραφον, καὶ ἐπιστολαὶ τοιαῦται ἐδημοσιεύθησαν. Καὶ κατεσχημένα ὅπλα αὐτὸς ὁ ἀδελφὸς τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ὑφηγητὴς ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ κατώρθωσε νὰ λάβῃ ἀπὸ τῆς Εἰσαγγελίας καὶ δώσῃ πρὸς τοὺς κυρίους αὐτῶν. Ἀλλὰ μὴ οἱ δασονόμοι ὑστέρησαν ἐν τῇ ὑποστηρίξει τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ; Ἡ Φάλανθος μαρτυρεῖ, πῶς περιφερόμενος ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ ὁ δασάρχης Τσίκας μετὰ τοῦ Β. Δημητρακοπούλου, τοῦ ὑποψηφίου ἀνακηρυχθέντος τῇ παραγγελίᾳ τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ἐπίεζε τοὺς πολλοὺς ἐκεῖ ὑλοτόμους νὰ ταχθῶσι καὶ ὑποστηρίξωσι τὸν συνδυασμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ἐὰν ἤθελον νὰ ἔχωσι τὴν προστασίαν αὐτοῦ, τοῦ δασάρχου, ἄλλως θὰ καταδιωχθῶσι. Καὶ τὸν διορισμὸν τῶν διοικητικῶν ἀντιπροσώπων διὰ τὴν διαλογὴν ἐξεμεταλλεύθησαν, καὶ δι’ αὐτοῦ ἀπεμάκρυναν φίλους μας, διορίσαντες αὐτοὺς ἀντιπροσώπους εἰς δήμους μακρυνούς, ὥστε ἐστερήθημεν τῆς ψήφου τούτων. Πλὴν δὲ τούτου ὑπὸ ἀντιθέτων μας ἐνοθεύθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐν τῷ Αʹ ἐκλογικῷ τμήματι τῆς Μαντινείας, ὅπου δι’ ἐχθρικῆς χειρὸς ἐρρίφθησαν εἰς τὸ Ὄχι τῆς κάλπης τοῦ συντρόφου μου Τσακοπούλου δεκάδες σφαιριδίων, μετὰ δὲ τὴν ἀφαίρεσιν τούτων ἠλλοιώθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς καὶ φέρεται ἐπιτυχὼν διὰ ψήφων ἑπτὰ μόνον ὁ κ. Μανέτας, ἐὰν δὲ δὲν ἐγίνετο ἡ νοθεία αὕτη, ἢ ἂν μὴ ἀφῃροῦντο ἀπὸ τοῦ Ναὶ τοῦ κ. Τσακοπούλου τὰ προφανῶς εἰς τὸ Ὄχι ῥιφθέντα πλεονάζοντα σφαιρίδια, θὰ ἦτο βουλευτὴς ὁ κ. Τσακόπουλος καὶ ὄχι ὁ κ. Μανέτας. Κατὰ τοιοῦτον λοιπὸν τρόπον, Κύριοι, —διὰ νὰ μὴ σᾶς ἀπασχολήσω πλειότερον, — ἐγένοντο ἐν Μαντινείᾳ αἱ ἐκλογαὶ, ὑπὸ τὴν πλέον φατριαστικὴν πίεσιν τῆς Κυβερνήσεως ὅλης καὶ ἰδίᾳ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν ἀντιθέτων μας Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὕτω δὲ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς ἐπῆλθεν ἀλλοῖον καὶ οὐχὶ γνήσιον, ἡ δὲ ἀλλοίωσις ἐπῆλθεν ἐκ τῶν τελεσθέντων, ὧν ἠκούσατε μικρὰν σκιαγραφίαν. Ἡ ἀλλοίωσις ἐγένετο ὄχι διὰ τὸν ἕνα μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς τρεῖς ἐπιτυχόντας ἀντιθέτους μας, διότι καὶ ὅσα ἔκτροπα καὶ ἔκνομα καὶ φατριαστικὰ ἐγένοντο, ἐγένοντο καὶ διὰ τοὺς πέντε τοῦ ἀντιθέτου μας συνδυασμοῦ, καὶ διὰ τούτων κατωρθώθη νὰ χάσωμεν τὴν ἐκλογὴν τριῶν συντρόφων, καὶ διὰ μικρᾶς μόλις μειονοψηφίας ἀπέναντι τῶν ἀπείρων τερατουργημάτων. Ἡ τοιαύτη πρὸς περιορισμὸν καὶ διαστροφὴν καὶ ἀλλοίωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων ἐργασία δὲν εἶναι σημερινὴ, ἤρξατο ἀφ’ ἧς τὸ 1899 ἐγένετο τὸ πρῶτον Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος, ὁ ὁποῖος δι’ ὅλων, ὅσα πράττει καὶ ἔπραξεν, ἐπιδιώκει νὰ πνίξῃ πᾶν τῶν ἐκλογέων ἐλεύθερον φρόνημα πρὸς ὑποστήριξιν ἀνθρώπων τῆς ἐκλογῆς των καὶ οὐχὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου. Ἅπας λοιπὸν ὁ ἀγὼν τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ περιορίζεται κυρίως εἰς τὸ νὰ ἐξαλείψῃ πᾶσαν φιλότιμον καὶ ἔντιμον φιλοδοξίαν, ἵνα καταστῇ αὐτὸς ἀπόλυτος κύριος μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ 1899 ἐδέχθη πρὸς σύμπραξιν ἔχθιστα πρὸς ἀλλήλους διακειμένους, ἵνα καταπνίξωσιν ἡμᾶς, μόλις δὲ ἐξ ἡμῶν ἐσώθη ὁ κύριος Μπακόπουλος, ἐπιβληθεὶς ὑπὸ τῶν φιλελευθέρων ἐκλογέων. Τοιαῦται δὲ ἦσαν αἱ πρὸς ἀλλήλους σχέσεις τῶν τότε συνυποψηφίων τοῦ κ. Τριανταφυλλάκου, ὥστε ἀπὸ τοῦ μεσονυκτίου τοῦ μετὰ τὴν ἐκλογὴν ἤρξατο τὸ κατ’ ἀλλήλων καὶ κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ ὑβρεολόγιον καὶ τὸ ἀλληλοφάγωμα!...

§104Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνῷ ἡμεῖς;

§105Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ἡμεῖς ὡς ὁμόφρονες καὶ ἀδελφωμένοι εἰργάσθημεν καὶ ἐξακολουθοῦμεν νὰ ἐργαζώμεθα. Διὰ τοῦτο ἐνιστάμεθα κατὰ τῆς ἐκλογῆς καὶ τῶν τριῶν ἐπιτυχόντων, καὶ παρακαλοῦμεν, ὄχι μόνον τῶν τριῶν δήμων, Τεγέας, Τριπόλεως καὶ Μαντινείας, ἃς ἀναφέρει τὸ τμῆμα, νὰ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ καὶ διὰ τοὺς τρεῖς ἐπιτυχόντας, ἀλλὰ καὶ τῶν δήμων Μανθυρέας καὶ Καλτεζῶν, ὅπου τὰ μέγιστα ἐπέδρασαν αἱ κυβερνητικαὶ παροχαὶ καὶ ἀθεμιτουργίαι. Προστατεύσατε, Κύριοι, τὸ δίκαιον, σώσατε τὸ νόμιμον, ἀπόδοτε τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν πιεζόμενον λαὸν καὶ μὴ ἀφίνετε τοὺς ὀλίγους νὰ πιέζωσι τοὺς πολλούς· πλήξατε τὴν ἐμπάθειαν καὶ τὸν φατριασμόν, ἀποστέλλοντες εἰς τὰς κάλπας τὸν τέως Ὑπουργὸν καὶ τοὺς συνυποψηφίους του ἄνευ τοῦ μανδύου τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ ἄνευ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξετέλεσαν καθ’ ἡμῶν καὶ τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων. Διὰ τοιαύτης ἀποφάσεως θὰ πατάξητε τὴν αὐθαιρεσίαν καὶ τὸν φατριασμόν, καὶ θὰ ἐπιτύχητε νὰ μὴ γίνωνται ἐν τῷ μέλλοντι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μας συνδυασμοὶ αὐθαίρετοι καὶ ξένοι τῆς θελήσεως τοῦ τόπου. Παρακαλοῦμεν νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς κάλπας καὶ οἱ τρεῖς ἐπιτυχόντες, διὰ νὰ δειχθῇ ἡ ἀλήθεια καὶ τὸ γνήσιον τῶν ἐκλογέων φρόνημα καὶ μὴ διαιωνισθῇ ἡ ἀπάτη καὶ τὸ ψεῦδος!

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς ταύτης;

§107Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγώ. Ἂν θέλητε, προηγηθῆτε, κύριε Μπακόπουλε, διὰ νὰ ἀπαντήσω τελευταῖος.

§108Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξήντλησε τὸ θέμα ὁ κ. Παπαναστασίου.

§109Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλοῦμεν ἐν συντομίᾳ. Εἰς τὰ οὐσιώδη νὰ ἐπιμείνητε, καθὼς λέγει καὶ τὸ Λατινικὸν ῥητὸν «de minima curat praetor».

§110Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀφοῦ δὲν μᾶς ἔπεισεν οὔτε εἰς τὰ ἐπουσιώδη ὁ κύριος Παπαναστασίου.

§111Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐν πρώτοις θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἵνα περατώσωμεν ταχέως τὴν ὑπόθεσιν, ἥτις μᾶς ἀπασχολεῖ ἀπὸ χθές, νὰ μὴ μὲ διακόπτωσι, διότι οὐδεμίαν διακοπὴν θὰ δεχθῶ.

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ ὀρθόν.

§113Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ καταβὰς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, εἰς ὃ ἔχει τὴν τιμὴν πρώτην φορὰν νὰ ἀνέρχηται, νομίζω ὅτι ἀπέδειξε τοῦτο καὶ μόνον, ὅτι ἔχει τὸ θάρρος νὰ ὁμιλῇ ἐπὶ πάσης ὑποθέσεως, ὅσον ἄδικος ἢ σαθρὰ καὶ ἂν ἦναι. Τοῦτο ἀπέδειξε σαφέστατα. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον — οὐχὶ διότι πρόκειται περὶ τῆς ἐμῆς ἐκλογῆς — εὑρίσκω ὅτι πάνθ’ ὅσα ἐλέχθησαν δύνανται πρὸς πᾶν ἄλλο νὰ ἔχωσι σχέσιν ἢ πρὸς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς. Εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς παρετήρησα, κύριοι Βουλευταί, ὅτι οἱ παρελθόντες ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο ὑπέπεσαν εἰς σύγχυσιν τῶν πολιτικῶν θεμάτων πρὸς τὰ ἔργα τὰ δικαστικά, ἅτινα ἀληθῶς ἡ Βουλὴ ἐν τῷ σταδίῳ τούτῳ εἶναι κεκλημένη νὰ ἐνασκήσῃ. Ἡ σύγχυσις δὲ αὕτη εἶναι τόσον φανερωτέρα, ὅσον ἀπειρότεροι ἦσαν οἱ λαβόντες τὸν λόγον, καὶ διὰ τοῦτο εἴδομεν τὸν πρῶτον ἀνελθόντα ἐπὶ τοῦ βήματος, τὸν κ. Βουλευτὴν Τρικκάλων, ἀποτομώτατα νὰ θέσῃ, ἅμα ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, θέμα πολιτικόν· καὶ εἶπεν ὅτι μετὰ τὰ ἀτυχῆ συμβάντα τῆς 8 Νοεμβρίου, ὅτε ἐκλήθη εἰς τὴν ἀρχὴν ἡ Κυβέρνησις ἡ ὑπὸ τὸν κ. Ἀλέξ. Ζαΐμην, καὶ συνεκλήθησαν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας πολιτευτοῦ οἱ φίλοι αὐτοῦ Βουλευταὶ, αὐτὸς μετ’ ἄλλων δύο Βουλευτῶν διεφώνησε τελείως πρὸς τὸν ἀρχηγόν του, καὶ ὄχι μόνον διεφώνει διότι τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην ἐθεώρει ἀντικοινοβουλευτικὴν, ἀλλὰ καὶ ῥιζικώτερον διΐστατο τὴν γνώμην, διότι ἐνόμιζεν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τοῦ κ. Ζαΐμη δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς κρισίμους περιστάσεις, τὰς ὁποίας ἡ χώρα τότε διέτρεχε. Φανερὸν λοιπὸν, ὅτι δὲν ἠσχολήθη περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης, διότι περὶ αὐτῆς οὐδὲν εἶπε, καὶ φανερώτερον, ὅτι ἦλθε καὶ ἐξέθηκε — καὶ ταῦτα χάριν τῆς ἱστορίας — ὅτι αὐτὸς ἦτο ἐκ τῶν διαφωνούντων Βουλευτῶν τῆς ὑπὸ τὸν ἐκ Κερκύρας πολιτευτὴν πολιτικῆς μερίδος. Μετὰ τοῦτον, Κύριοι, ἀνῆλθε τὸ βῆμα δεύτερος ἀγορητὴς, ὁ Βουλευτὴς Κυνουρίας καὶ φίλος μου κύριος Ἰωάννης Καλούτσης. Καὶ αὐτὸς περιέπεσεν εἰς τὴν αὐτὴν ἀπροκάλυπτον σύγχυσιν πολιτικῶν θεμάτων καὶ δικαστικῶν ἔργων τῆς Βουλῆς· νομικώτερον δ’ οὗτος τοῦ προλαλήσαντος κατηρτισμένος, ἠσχολήθη περὶ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐγένετο ἡ σύμβασις ἡ πολιτικὴ μεταξὺ τοῦ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς ἡμετέρας μερίδος, πολλὰ μὲν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς εἰπὼν, καταντήσας δ’ εἰς τὴν ἐπῳδόν: «πατάξατε τοὺς ἀντικοινοβουλευτικούς!» Ὡμίλει καὶ οὗτος ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης! Σύγχυσις τελεία θεμάτων πολιτικῶν τε καὶ δικαστικῶν! Ἡμεῖς δὲν θ’ ἀποφύγωμεν νὰ δώσωμεν εὐθύνας, ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῶν εὐθυνῶν. Τρίτος διαδέχεται εἰς τὸ βῆμα τοῦτον ὁ ὀξυνούστατος φίλος μου καὶ ἕλκων τὴν καταγωγὴν ἐκ Μαντινείας κύριος Ἀγγελόπουλος, ὅστις εἶναι ἐκ τῶν παλαιμάχων Βουλευτῶν καὶ ἐκ τῶν πονηροτέρων...

§114Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ καλωσύνη σας!

§115Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. .. Οὗτος ἀνελθὼν εἰς τὸ βῆμα ἀποδοκιμάζει διὰ τοῦ προοιμίου του πάντας τοὺς προηγηθέντας αὐτοῦ, διότι λέγει, ὅτι τὰ ζητήματα τῶν πολιτικῶν θεμάτων εἶναι ἄσχετα πρὸς τὰ δικαστικά. Μετὰ τὴν ἀποδοκιμασίαν ὅμως στρέφεται ἐναντίον μας, καὶ ὁ ἐπίλογος, ὡς καὶ ὁ πρόλογός του, διηνθισμένος λαμπρότατα, ἦτο σφοδρότατον κατηγορητήριον καθ’ ἡμῶν, καὶ ἡ ἀνάμιξις τῶν πολιτικῶν θεμάτων πληρεστέρα. Τοῦτον ἀκολουθεῖ τελευταῖος ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κύριος Λεβίδης, τοῦ ὁποίου ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω δημοσίᾳ, ὅτι ἐθαύμασα τὴν κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο τῶν ἐξελέγξεων στάσιν, διότι προκειμένου καὶ περὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγίνης ἔλαβε τὸν λόγον καὶ μὲ τὸ θάρρος, τὸ ὁποῖον τὸν χαρακτηρίζει, εἶπεν ὅτι ὁ ἐκλεγεὶς βουλευτὴς Αἰγίνης κύριος Βενιζέλος εἶναι ὁ γνήσιος ἀντιπρόσωπος τῆς ἐλευθέρας ἐκλογῆς τῶν Αἰγινητῶν· ἀλλὰ καὶ οὗτος δριμύτατον κατηγορητήριον ἔπλεξε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ Ἀλεξάνδρου Ζαΐμη, καὶ μετὰ τῆς χαρακτηριζούσης αὐτὸν παρρησίας προσέθηκε: «Διδάξατε τὸν υἱὸν τοῦ Θρασυβούλου Ζαΐμη καὶ τὸν ἔγγονον τοῦ Ἀνδρέου Ζαΐμη, ὅτι ἐνταῦθα καὶ μόνον πρέπει νὰ μορφώνωνται πολιτικὰ κόμματα! ἀκυρώσατε τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων!» Βεβαίως ὁ φίλος μου κ. Βουλευτὴς ἐξήνεγκε πεποιθήσεως γνώμην, ἀλλ’ οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα, τὴν θέλησιν τῶν ἐκλογέων νὰ ὑποκαταστήσῃ διὰ τῆς ἰδίας του θελήσεως. Ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ φέρῃ πολιτικὴν συζήτησιν, καὶ ποινικὴν εὐθύνην νὰ προκαλέσῃ καθ’ ἡμῶν, ἐὰν εἴμεθα ἄξιοι τοιαύτης. Δὲν ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ μόνος τρόπος, δι’ οὗ θὰ τιμωρήσωμεν τὸν κ. Ζαΐμην, εἶναι νὰ ἀποβάλωμεν αὐτὸν ἐντεῦθεν, ἀδιάφορον ἂν πρὸς τοῦτο ὑπάρχῃ νόμιμος αἰτία. Ποινὴ εἶναι μόνον ἐκείνη, τὴν ὁποίαν οἱ νόμοι ἐπιβάλλουσι, καὶ οὐχὶ ἐκείνη, τὴν ὁποίαν ὡς ἄτομα ἡμεῖς νομίζομεν δικαίαν, χωρὶς πρὸς τοῦτο νὰ ὑπάρχῃ νόμος. Οὕτω δι’ ὀλίγων χαρακτηρίζω, ὅτι, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, ἡ σύγχυσις ὑπῆρξε πλήρης μεταξὺ πολιτικῶν θεμάτων καὶ θεμάτων δικαστικῶν. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ μὲ ἐρωτήσῃ σήμερον: «τί ταῦτα πρὸς ἡμᾶς;» —διότι σήμερον τῳόντι, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν ἐπίλογον τοῦ κ. Παπαναστασίου, ἡ συζήτησις διεξήχθη ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μαντινείας, ὡς ὤφειλε νὰ διεξαχθῇ, ἀπηλλαγμένη πάσης ἄλλης ἐννοίας, καὶ διὰ τοῦτο τρέπομαι εἰς τὴν ἔρευναν τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς διετυπώθησαν. Δύο εἰδῶν εἶναι αἱ ἐνστάσεις αὗται. Πρώτη καὶ κυριωτέρα, ὅτι διὰ τῆς προκηρύξεως κυρίως, οὐχὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως, δημοσίων ἔργων μετέβαλον τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας ὑπὲρ ἐμοῦ καὶ τῶν κ. κ. Κωνσταντοπούλου καὶ Μανέτα, οἱ ὁποῖοι συνηγωνίζοντο μετ’ ἐμοῦ κατὰ τὸν τελευταῖον ἐκλογικὸν ἀγῶνα, καὶ πρῶτον ἐκ τῶν ἔργων, ὅπερ κυρίως πρὸς τοῦτο συνετέλεσεν, ἦτο ἡ σύστασις Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἐν Τριπόλει. Διὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐλέχθησαν πολλὰ τὰ ἀνακριβῆ· τὸ ἀκριβὲς μόνον εἶναι, ὅτι ἐγὼ τῷ ὄντι ἐπεχείρησα καὶ ἐγὼ ἀπεφάσισα τὸ ἔργον τοῦτο — καὶ ἂν παρέμενον εἰς τὴν ἀρχὴν, θὰ ἔφερον αὐτὸ εἰς πέρας — ὁρμηθεὶς ἐκ τῆς ἑξῆς σκέψεως κυρίως καὶ ἐκ τῆς ἑξῆς ἀφορμῆς. Ἡ ἐπαρχία Μαντινείας, ὡς γνωρίζετε, εἶναι κατ’ ἐξοχὴν οἰνοφόρος ἐπαρχία, ἔχουσα, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, 50,000 στρέμματα ἀμπέλων δεδηλωμένων. Εἶναι τὸ κύριον προϊὸν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας ἡ ἄμπελος...

§116Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει 23,000 μόνον στρέμματα.

§117Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἔχει ἀκριβῶς ὅσα εἶπον... Ἐνθυμεῖσθε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, καὶ ἰδίᾳ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον αὐτῆς, πόσος ἐγένετο λόγος ἐνταῦθα περὶ τῆς φυλλοξήρας, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη, οὐχὶ τῆς ἀμπελουργικῆς, ἀλλὰ τῆς ἀνθρωπολογικῆς, τῆς μεταναστεύσεως λέγω, τοῦ κακοῦ, ὅπερ μετεδόθη καὶ ἀνεπτύχθη ἀπὸ τῆς Λακωνικῆς εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, καὶ ἤδη λυμαίνεται ὁλόκληρον τὴν Πελοπόννησον. 5000 ἄλκιμοι νεανίαι κατέλιπον τὴν Μαντινείαν, καὶ δὲν γνωρίζω πόσοι ἔχουσι καταλίπει τὴν Γορτυνίαν, ἢ τὰς ἄλλας τῆς Πελοποννήσου χώρας, ἀπὸ τοῦ 16ου μέχρι τοῦ 30οῦ ἔτους τῆς ἡλικίας των, καὶ μετηνάστευσαν εἰς τὸ ἄλλο ἡμισφαίριον. Καὶ ἡ αἰτία τῶν μεταναστεύσεων ποία; Ἡ ἔλλειψις ἐργασίας. Διότι ἀληθῶς ἡ ἐργασία, ὡς γίνεται παρ’ ἡμῖν, κατὰ τὸν ἀρχέγονον τρόπον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπαρκέσῃ πρὸς τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ὁ νεώτερος βίος ἀνέπτυξεν. Ἡ ἐργασία τότε μόνον δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ, ὅταν ὑπὸ τῆς ἐπιστήμης καθοδηγῆται· ὅταν ὅμως ἀφίνηται εἰς τὰς στοιχειώδεις γνώσεις τῶν χωρικῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εὐδοκιμήσῃ. Ἐσκέφθην ὅτι τὰ 50,000 περίπου στρέμματα τῶν ἀμπέλων αὐτῶν μὲ παραγωγὴν 150 ἕως 200 μποτσῶν κατὰ στρέμμα, ἢ τοὐλάχιστον μὲ 300 ὀκάδας κατὰ στρέμμα, παρουσιάζουσι περίπου 15,000,000 ὀκάδας οἴνου. Εἶναι δὲ ἀποδεδειγμένον, ὡς πάντες γνωρίζουσιν, ὅτι ἕνεκα τοῦ ὕψους τοῦ κλιματολογικοῦ ἡ Ἀρκαδία δύναται νὰ παράσχῃ ὕλην πρὸς δημιουργίαν ἐξαιρέτου οἰνοποιητικῆς βιομηχανίας. Ἐκεῖ μὲ τὰς στοιχειώδεις ἀκόμη γνώσεις κατασκευάζουσι καμπανίτην οἶνον ἤδη ἀπὸ πολλῶν δεκαετηρίδων, καὶ ἐκεῖθεν λαμβάνει τὰς στυφυλὰς ὁ οἶκος Ἄμπουργερ καὶ κατασκευάζει τὸν καμπανίτην οἶνον τῆς Ἀχαΐας. Ἐσκέφθην λοιπὸν, ὡς πολίτης καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ τόπου ἐκείνου ἀπὸ τοῦ 1887 κατὰ συνέχειαν, — δὲν ἐννοῶ ὅτι ἐξελέγην ἀπὸ τοῦ 1887, ἀλλ’ ὡς θὰ εἴπω παρακατιὼν, ἀφ’ ἧς ἐπολιτεύθην τιμῶμαι διὰ τῆς ψήφου τῶν συμπολιτῶν μου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας, — ἐσκέφθην, λέγω, ὅτι εἰς τοῦτο κυρίως ὤφειλον νὰ στρέψω τὴν προσοχήν μου. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι μὲ παρεκίνησεν· εἶχον συστήσει εἰς φίλους μού τινας, — οὓς καὶ ὀνομάζω πρὸς τιμήν των, — τοὺς κ. κ. Σπυρίδωνα Μαλοῦχον ἐπιστήμονα, Σταῦρον Κωτσάκην καὶ Συμεῶνα Μπίκον, κτηματίας ἀρίστους καὶ κεκτημένους ἀρκετὰ κεφάλαια ἐν τῷ τόπῳ, εἶχον συστήσει νὰ ἐπιδοθῶσιν, οὐχὶ χάριν ὠφελείας αὐτῶν, ἀλλ’ ὅπως διδάξωσιν εἰς τοὺς καλλιεργητὰς, τοὺς ἐργατικοὺς πληθυσμοὺς τοῦ τόπου μου, τὴν καλλιέργειαν τῆς καπνοφυτείας. Ἔστειλα εἰς αὐτοὺς σπόρον, λαβὼν τοῦτον ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, σπόρον τῆς Ξάνθης καὶ τῆς Καβάλλας, καὶ μετὰ μεγάλης μου χαρᾶς εἶδον ὅτι ηὐδοκίμησε, καὶ ἐπωλήθη, ὡς μοὶ εἶπον, ἀντὶ 8 δραχ. κατ’ ὀκᾶν. Ἡ καλλιέργεια λοιπὸν τοῦ καπνοῦ τῆς Καβάλλας ἀπαιτεῖ κυρίως τὴν χρῆσιν γῆς, ἡ ὁποία εἰς οὐδεμίαν ἄλλην καλλιέργειαν δύναται νὰ ἦναι κατάλληλος παρὰ μόνον διὰ καπνοφυτείαν, καὶ τοιούτων γαιῶν ἀφθονίαν ἔχει τὸ ἔδαφος τῆς Μαντινείας, διότι εὐδοκιμεῖ ὁ καπνὸς τῆς Ξάνθης ἐκεῖ ὅπου τὸ ἔδαφος περιέχει πολλοὺς λίθους εἰς τὰς ὑπωρείας τῶν ὀρέων. Ἐσκέφθην λοιπὸν νὰ συστήσω Γεωργικὸν σταθμὸν ἐν Τριπόλει, ὅπου οἱ κάτοικοι εἶναι τοσοῦτον φιλόπονοι, ὅπου τὰ δύο ταῦτα στοιχεῖα τῆς παραγωγῆς ἠδύναντο νὰ εὐδοκιμήσωσι καὶ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ παράσχωσιν εἰς τὸν τόπον μου τὰ μέσα, ὅπως αὐξήσῃ καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ τόπου καὶ ἀνακοπῇ τὸ ῥεῦμα τῆς μεταναστεύσεως, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωσι ταῦτα. Ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου λοιπὸν μηνός, — καὶ ὄχι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, ὡς εἶπεν ὁ προλαλήσας, — ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς, ἀπὸ τῆς 20 Φεβρουαρίου ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις ὑπὸ τῶν οἰκείων ἀρχῶν, ἡ ὁποία ἐπεκυρώθη ὑπ’ ἐμοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν.

§118Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποία ἀπόφασις;

§119Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ κανονίζουσα τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν διαφόρων Γεωργικῶν Σταθμῶν... Λοιπὸν τὴν 20 Φεβρουαρίου, Κύριοι, καὶ ὄχι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, 10 ὁλοκλήρους μῆνας προτοῦ φθάσωμεν εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἐλήφθη ἡ ἀπόφασις, — τὴν ὁποίαν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω, — (ἀναγινώσκει): «... ἵνα ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης τῶν δραχμῶν 417,000 χρησιμεύσῃ πρὸς συντήρησιν μὲν τῶν λειτουργούντων ἤδη γεωργικῶν ἱδρυμάτων τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 338,250.70, τὸ δὲ ὑπόλοιπον ἐκ δραχμῶν 78,749.30 χρησιμοποιηθῇ πρὸς σύστασιν νέων σταθμῶν καὶ ἀγροκηπίων. Ὁρίζομεν δὲ τὴν σύστασιν διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἐν Τριπόλει, πρωτευούσῃ τοῦ νομοῦ Ἀρκαδίας, καὶ ἀγροκηπίου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρυστίας...» Τοιαύτη ἦτο ἡ ἀπόφασις, ἥτις ἐλήφθη, ὡς προεῖπον, τὴν 20 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ. Ἀλλ’ ὁ προλαλήσας εἶπε: «σεῖς ἐπέμψατε ἐπιτροπείας ἐπὶ ἐπιτροπειῶν ἀπὸ περάτων τῆς Ἑλλάδος ἐκαλέσατε τὰ μέλη καὶ ἀπεστέλλετε τὰς ἐπιτροπείας μέχρι τῶν παραμονῶν τῶν ἐκλογῶν». Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ τοῦτο ἀποδεικνύει πᾶν ἄλλο ἢ ὅ,τι μὲ κατηγοροῦσιν ὅτι ἐσκεπτόμην, ἀποδεικνύει ὅτι ἐγὼ ἐσκεπτόμην νὰ εὕρω ὅλως καταλλήλους γαίας, — καὶ πρὸς τοῦτο ἐχρησιμοποίησα ἄνδρας ἐμπείρους, ἀνήκοντας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους, — ἤθελον νὰ ἀποφύγω τὴν πληρωμὴν ἁδροτάτων χρημάτων, τὰ ὁποῖα μοὶ ἐζήτουν δι’ ἀγορὰν γαιῶν εἰς ἰδιώτας ἀνηκουσῶν. Διότι αἱ μεταναστεύσεις κατέστησαν μὲν ὀλιγανθρωποτέραν τὴν Μαντίνειαν, ἀλλ’ ἔφεραν καὶ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον ἀφθονίαν χρημάτων, διότι πάντες οἱ φιλόπονοι Μαντινεῖς πέμπουσιν ἐξ Ἀμερικῆς χρήματα εἰς τὰς οἰκογενείας των, — πάντες δὲ οἱ μεταναστεύοντες εἶναι ἐργάται, καὶ, ὡς μετέβαινον πρότερον εἰς τὸ Αἴγιον καὶ τὰς Πάτρας δι’ ἐργασίαν, μεταβαίνουσιν ἤδη εἰς Σικάγον καὶ Νέαν Ὑόρκην. — Πέμπουσι λοιπὸν χρήματα ἄφθονα εἰς τὰς οἰκογενείας των, συντηροῦντες αὐτὰς, καὶ διὰ τῶν χρημάτων αὐτῶν ἀγοράζονται καὶ γαῖαι. Ἐντεῦθεν συνέβη, ὅτι, ἐνῷ ὀλιγανθρωπία μαστίζει τὴν χώραν, αἱ τιμαὶ τῶν ἀγρῶν ἐδιπλασιάσθησαν καὶ ἐτριπλασιάσθησαν. Ἐζήτουν λοιπὸν πρὸς ἀγορὰν γαίας παρὰ τὴν πόλιν, διότι ἐπεθύμουν νὰ ἦναι ὁ Σταθμὸς πλησίον τῆς πόλεως, ὅπως εὐκολύνηται ἡ διάδοσις τῶν γνώσεων τῆς καλλιεργείας· ἀλλ’ αἱ τιμαὶ ἦσαν ὑπερβολικαί. Τότε μοὶ ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι ἀκριβῶς ἔξωθι τῆς πόλεως, παρὰ τὴν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν εἰς Γορτυνίαν, ὑπάρχει ἔκτασις 400 ἢ 500 στρεμμάτων, ἡ ὁποία εἶναι ἐθνικὴ, κατείχετο δὲ ὑπὸ τῶν περιοίκων τῆς πόλεως, καὶ ὅτι αἱ γαῖαι αὗται ἔχουσι τὸ προτέρημα, πρῶτον ὅτι ἦσαν ἐθνικαὶ, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ἐπλήρωνε τὸ Δημόσιον, δεύτερον ὅτι ἦσαν κατάλληλοι κυρίως εἰς τὴν καπνοφυτείαν, διότι ἀκριβῶς εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο ἐγένετο ἡ εὐδοκίμησις τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ. Ἀλλ’ ἐπροτάθη ἡ ἀντίρρησις, ὅτι εἰς τὰς γαίας ταύτας δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ ὕδωρ, καὶ ἡ δυσχέρεια αὕτη συνεκράτησε τὸν Ὑπουργὸν ἐπί τινας μῆνας. Ὅτε ὅμως αἱ δυσχέρειαι ἤρθησαν, — διότι ὀρθῶς μοὶ παρετηρήθη, ὅτι, ἀφοῦ ὁ Γεωργικὸς Σταθμὸς θὰ ἀσχολῆται κυρίως εἰς τὴν οἰνοποιΐαν καὶ τὴν καπνοφυτείαν, δὲν ἔχει ἀνάγκην ποσοῦ ὕδατος τοσούτου, ὥστε ἡ ἔλλειψις αὐτοῦ νὰ φέρῃ δυσχερείας, προσεφέρθη μάλιστα ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ Τριπόλεως (διότι, ὡς εἶπον, αἱ γαῖαι αὗται κεῖνται ἀκριβῶς παρὰ τὴν πόλιν, εἰς ἀπόστασιν 100 ἢ 200 μέτρων), νὰ χορηγήσῃ ἐκ τοῦ ὑδραγωγείου τῆς πόλεως 5 δράμια ὕδατος δωρεὰν εἰς τὸν Γεωργικὸν Σταθμόν, — τότε οἱ δισταγμοὶ ἐξέλιπον, καὶ ἡ ἀπόφασις ἐγένετο ὁριστική. Ἔπραξα, Κύριοι, τοῦτο πρὸς ἐκλογικὸν σκοπόν; Ἐὰν εἶχον σκοπὸν νὰ κερδοσκοπήσω ἐκλογικῶς διὰ τῆς τοιαύτης πράξεως, συμφέρον θὰ εἶχον νὰ μὴ βραδύνω οὐδ’ ἐπὶ στιγμήν, ἀλλ’ εὐθὺς ἀπὸ τῆς 20 Φεβρουαρίου, ὡς εἶχον τὴν ἀπόφασιν καὶ τὸν προϋπολογισμόν, εἶχον συμφέρον νὰ προχωρήσω εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου· ἐβράδυνα, διότι ἤθελον νὰ δαπανήσω ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερα, καὶ ἓν μόνον κατώρθωσα: πάντες ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατεῖχον καὶ ἐνέμοντο τὰς ἐθνικὰς γαίας, νὰ διατεθῶσι δυσμενῶς πρὸς ἐμὲ καὶ νὰ μὲ καταψηφίσωσιν. Ἀλλὰ λέγουσι: «καὶ ἂν καλῶς ἐπράξατε, ἐπράξατε νομίμως;» Ἰδοὺ τὸ δεύτερον θέμα. Λέγουσιν ὅτι δὲν ἠδυνάμην κατὰ νόμον νὰ συστήσω Σταθμὸν παρὰ τὴν Τρίπολιν, διότι ὑπάρχει Σταθμὸς ἐν Βυτίνῃ τῆς Γορτυνίας, καὶ ἰσχυρίζονται ὅτι, ἀφοῦ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1897, τὸν ψηφισθέντα ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ, εἰς ἕκαστον νομὸν παρὰ τὴν πρωτεύουσαν συνιστᾶται Γεωργικὸς Σταθμὸς, ἀφοῦ δὲ ἡ Μαντινεία μετὰ τῆς Γορτυνίας ἀποτελοῦσιν ἕνα νομὸν, τὸν νομὸν τῆς Ἀρκαδίας, ὑπάρχοντος Σταθμοῦ ἐν Βυτίνῃ, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ δημιουργήσω ἕτερον Γεωργικὸν Σταθμὸν ἐν τῷ αὐτῷ νομῷ. Ἀλλ’ ἐκ τῆς μελέτης τοῦ νόμου ἐπείσθην, ὅτι εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ τὸ πράξω, διότι ὁ Σταθμὸς τῆς Βυτίνης δὲν εἶναι κυρίως Γεωργικὸς Σταθμὸς, ἀλλ’ εἶναι Σχολὴ διὰ τὴν ἀθυρματοποιΐαν, δασοκομίαν, τὴν τυροκομίαν καὶ ἄλλας ἐργασίας, ἔχει δὲ συστηθῆ ἡ Σχολὴ ἐκείνη δι’ εἰδικοῦ νόμου, διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1891 καὶ διὰ τῶν χρημάτων τοῦ γενναίου δωρητοῦ, τοῦ ἀειμνήστου Τριανταφυλλίδου, ἐν Βυτίνῃ, τῇ ἰδιαιτέρᾳ αὐτοῦ πατρίδι. Ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχουσιν, ἀποδεικνύεται καὶ ἐκ τούτου, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τῷ νέῳ τοῦ 1897, τῷ γενικῷ νόμῳ περὶ ἱδρύσεως Γεωργικῶν Σταθμῶν ἐν τῷ Κράτει, γίνεται ῥητὴ μνεία περὶ τοῦ Σταθμοῦ Βυτίνης. «Ὅσον ἀφορᾷ, λέγει ὁ νόμος, τὸν Σταθμὸν τῆς Βυτίνης, οὗτος καὶ μετὰ τὸν νόμον διατηρεῖται καὶ ἐξακολουθεῖ διεπόμενος ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου.» Οὐδὲν λοιπὸν εἶχον κώλυμα ἐκ τοῦ νόμου, καὶ πᾶν ὅ,τι ἔπραξα, κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, ὀφείλετε νὰ πιστεύσητε, ὅτι δὲν παρωρμήθην εἰς τοῦτο ἐκ λόγων ἐκλογικῶν, ἀλλὰ τὸ ἔπραξα ἐκ καθήκοντος πρὸς τὸν δεινὰς διερχόμενον δοκιμασίας Μαντινειακὸν λαὸν, τὸν ὁποῖον ἀντιπροσωπεύω. Δευτέρα κατηγορία: Συνέστησα τηλεγραφεῖα καὶ ταχυδρομικὰ γραφεῖα καθ’ ἅπασαν τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ἐξ ἐκλογικῶν λόγων. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ἔπραξα τοῦτο· ἄλλως ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως» εἶναι εἰς τὴν διάθεσιν παντὸς, καὶ δύναται νὰ τὴν ἀναγνώσῃ, ἀλλ’ ὀφείλετε νὰ ἀκούσητε, πότε συνεστήθησαν τὰ Γραφεῖα ταῦτα καὶ πῶς συνεστήθησαν. Μέχρι τοῦ ἔτους 1899, κύριοι Βουλευταὶ, ἡ ἐπαρχία Μαντινείας, ἀποτελουμένη ἐκ 10 δήμων, δίδουσα 5 Βουλευτὰς καὶ ἔχουσα πληθυσμὸν ἴσον, ἂν ὄχι ἀνώτερον, τῷ τῆς Γορτυνίας, εἶχεν ἓν μόνον τηλεγραφεῖον εἰς τὴν πρωτεύουσαν, τὴν Τρίπολιν· ὅλαι αἱ ἄλλαι κωμοπόλεις, ὡς ἡ πατρὶς τοῦ βουλευτοῦ κ. Παπαναστασίου, τὸ Λεβίδιον, μὲ 700 οἰκογενείας, μὲ ἐμπορίαν φθάνουσαν μέχρις Ἀλεξανδρείας, ἐστερεῖτο ταχυδρομείου καὶ τηλεγραφείου. Ἐν τούτοις τὸ Λεβίδιον εἶναι ἕδρα Εἰρηνοδικείου, ἕδρα ἀστυνομίας, δύο μεγάλων κατὰ περιφέρειαν δήμων, κεῖται ἐπὶ ὕψους 850 μέτρων ἄνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, συχνότατα δὲ ἀποκλείεται ὑπὸ χιόνων, ἐὰν ἤθελε δὲ ἡ Κυβέρνησις νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν ἀστυνόμον, δὲν εἶχε τὰ μέσα νὰ συνεννοηθῇ. Συνέστησα λοιπὸν τηλεγραφεῖον κατὰ τὸ 1899...

§120Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Δὲν εἶχε συστηθῆ πρότερον τηλεγραφεῖον;

§121Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶχε πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἐκδοθῆ Β. Διάταγμα, ἀλλὰ δὲν εἶχεν ἐκτελεσθῆ... Συνέστησα δεύτερον τηλεγραφεῖον κατὰ τὸ 1899 εἰς τὴν Βλαχοκερασιὰν, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Μανθυρέας, ἕδραν Εἰρηνοδικείου, ἕδραν ἀστυνομίας τριῶν δήμων ἐκτεταμένης περιφερείας, τοῦ δήμου Βαλτετσίου τοῦ ἡρωϊκοῦ, τοῦ δήμου Μανθυρέας, τοῦ δήμου Καλτεζῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ συνεννοηθῇ μὲ καμμίαν ἀρχήν, ἐν καιρῷ μάλιστα χειμῶνος, διότι κεῖται 1000 μέτρα ὑπεράνω τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου, ἡ ἕδρα τοῦ Εἰρηνοδικείου, ἡ ἕδρα τῆς ἀστυνομίας τριῶν δήμων, συχνότατα δὲ καλύπτεται ὑπὸ χιόνος. Συνέστησα λοιπὸν ἐκεῖ τηλεγραφεῖον κατὰ τὸ ἔτος 1899. Ἐπίσης συνέστησα τηλεγραφεῖον εἰς τὴν Τεγέαν. Ἡ Τεγέα ἀπέχει μόνον 1½ ὥραν τῆς πόλεως, εἶναι εὐφορώτατος δῆμος, εἶναι ἕδρα ἀστυνομίας τῆς Τεγέας καὶ τοῦ Κορύθου, τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος τοῦ κ. Μπακοπούλου, ἀποτελεῖται δὲ ὁ συνοικισμὸς οὗτος, διότι εἶναι μᾶλλον συνοικισμός, ἐκ 17 χωρίων, τὰ ὁποῖα ἀπέχουσι τὸ ἓν τοῦ ἄλλου 10′ λεπτὰ μόλις. Συνέστησα λοιπὸν καὶ ἐκεῖ τηλεγραφεῖον διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, διότι νομίζω ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ ἦναι εἰς ἄμεσον συγκοινωνίαν τοὐλάχιστον μὲ τὰς ἕδρας τῶν ἀστυνομιῶν, εἶναι δὲ ἡ πρωτεύουσα τοῦ δήμου Τεγέας ἕδρα ἀστυνομίας δύο δήμων, τοῦ δήμου Τεγέας καὶ τοῦ δήμου Κορύθου. Ταῦτα ἔπραξα τὸ 1899. Συνέστησα δὲ καὶ δύο ἢ τρία ταχυδρομικὰ γραφεῖα. Ἦλθεν ἡ δευτέρα μου ὑπουργία. Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατὰ τὴν δευτέραν ὑπουργίαν μου ποῦ συνέστησα τηλεγραφεῖα καὶ ποῦ συνέστησα ταχυδρομικὰ γραφεῖα; Πρῶτον συνέστησα εἰς τὸν δῆμον Νάσων· Εἶναι ὁ μᾶλλον ἀπρόσιτος δῆμος τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας· οἱ κάτοικοι αὐτοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀπεξενωμένοι ἀπὸ τὸν κόσμον, μὴ συγκοινωνοῦντες μὲ κανένα· ἀρκεῖ νὰ μάθητε, ὅτι μόνον ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ ἐγὼ μετέβημεν ὡς Βουλευταὶ ἐκεῖ· τοσοῦτον μακρὰν ἀπὸ τῆς Τριπόλεως κεῖται καὶ τοσοῦτον εἶναι δύσκολος ἡ μετάβασις. Συνέστησα λοιπὸν ἐκεῖ τηλεγραφεῖον. Ἀλλὰ πρέπει νὰ σᾶς καταστήσω γνωστόν, ὅτι αἱ κοινωνικαὶ συνθῆκαι τοῦ λαοῦ τῆς Μαντινείας μετεβλήθησαν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν μεταναστεύσεων. Πανταχόθεν ἐλάμβανον παρακλήσεις: «Δι’ ὄνομα τοῦ Θεοῦ, κ. Ὑπουργέ! ἓν γραφεῖον ταχυδρομικόν!» Εἰς πολλὰ χωρία μένουσιν αἱ γυναῖκες καὶ οἱ γέροντες, αὐτοὶ δὲ εἶναι εἰς διαρκῆ ἐπικοινωνίαν μὲ τὴν Ἀμερικήν, ὁπόθεν λαμβάνουσι τὰς ἐπιταγάς των, καὶ ἀφίνουν τὰς ἐργασίας των καὶ μεταβαίνουσιν εἰς Τρίπολιν, ὄχι μόνον διὰ νὰ ἐξαργυρώνωσι τὰς ἐπιταγάς των, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ γράφωσιν εἰς τὰ τέκνα των καὶ εἰς τοὺς συγγενεῖς των, καὶ παραμελοῦν τὰς ἐργασίας των, καὶ ὑποφέρουν καὶ καταστρέφονται. Ἐζήτουν λοιπὸν ἓν ταχυδρομικὸν γραφεῖον. Ἐκεῖ λοιπόν, ὅπου ἡ μετανάστευσις ὑπῆρξε ζωηροτάτη, ἐκ καθήκοντος συνέστησα ταχυδρομικὸν καὶ τηλεγραφικὸν γραφεῖον, εἰς τὰ Τσιπιανὰ, ὅπου κυρίως μὲ κατηγοροῦσι διὰ τὴν σύστασιν, χωρίον οἰκούμενον ὑπὸ ἑξακοσίων οἰκογενειῶν....

§122ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔπρεπε νὰ προτιμήσητε τὴν πρωτεύουσαν τοῦ δήμου.

§123Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι ἡ μεγαλειτέρα κωμόπολις τῆς ἐπαρχίας, ἐξ ἧς 350 ἀποδημοῦσιν εἰς Ἀμερικήν. Ἐκεῖ λοιπὸν συνέστησα ταχυδρομεῖον καὶ τηλεγραφεῖον, δὲν ἐνθυμοῦμαι δὲ, ἂν ἔδωκα καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀνταλλαγῆς ἐπιταγῶν· συνέστησα τηλεφωνεῖον εἰς τὴν Κανδύλαν, κωμόπολιν ἐκ 350 οἰκογενειῶν, εἰς τὸν δῆμον τοῦ κ. Παπαναστασίου, ἐξ ἧς ἀποδημοῦσιν 150 εἰς τὴν Ἀμερικήν· συνέστησα τηλεφωνεῖον εἰς τὰς Κολλίνας, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Καλτεζῶν, λαμπρὰν κωμόπολιν ἐκ 500 οἰκογενειῶν, τὴν ὁποίαν συνέδεσα μετὰ τῆς Βλαχοκερασιᾶς. Δὲν ἀρνοῦμαι ὅτι ταῦτα πάντα ἔπραξα, ἀλλὰ τὰ ἔπραξα διὰ νὰ ὑπηρετήσω τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς τοῦ τόπου. Τηλεφωνεῖον συνέστησα καὶ εἰς τὴν Ἀλωνίσταιναν, ἥτις εἶναι μὲν ὀλιγάνθρωπος, ἀλλὰ κεῖται ἐπὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης ἀπὸ Τριπόλεως εἰς Γορτυνίαν, εὔκολος δὲ ἦτο ἡ κατασκευή του ἐκ τῆς γειτνιάσεως καὶ πρὸς τὴν Βυτίναν. Σεῖς εἶσθε κύριοι νὰ πιστεύσητε, ὅτι τὸ ἔκαμα χάριν ἐκλογικῶν λόγων, ἵνα ἐκλεχθῶ Βουλευτής. Ἀλλὰ ταῦτα ἔπραξα μόνον εἰς τὴν ἰδίαν μου ἐπαρχίαν; Ἐπιμαρτύρομαι τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Μεγαρίδος κ. Ἀναστασόπουλον, ὃν δυστυχῶς δὲν βλέπω ἐνταῦθα τὴν στιγμὴν ταύτην· ὅτε ἐγένοντο τὰ ἐγκαίνια τοῦ ταχυδρομικοῦ μεγάρου, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ εἴπω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ Πολιτεία δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα, τοὺς πόρους, οὓς δίδει ἡ κοινωνία διὰ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν, νὰ χρησιμοποιῇ ἀλλαχοῦ· ἐν ὅσῳ δὲν ἀποκαταστήσῃ τὴν ταχυδρομικὴν τοὐλάχιστον συγκοινωνίαν εἰς τὰ ἀπώτατα σημεῖα τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐν ὅσῳ οἱ πόροι τῆς ὑπηρεσίας ἐπιτρέπουσι, πρέπει νὰ διατίθενται διὰ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν. Τότε ὁ Βουλευτὴς Μεγαρίδος μοὶ εἶπε: «Λοιπὸν θὰ συστήσητε τηλεγραφεῖον καὶ εἰς τὸν δῆμον Εἰδυλλίας». Καὶ τὸ ἐξετέλεσα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ φίλος Βουλευτὴς Μεγαρίδος δὲν εἶναι παρὼν, διὰ νὰ βεβαιώσῃ ὅσα λέγω. Κύριοι, ταῦτα ἔπραξα. Ἀλλ’ ἤδη ἂς κάμω σύγκρισιν μεταξὺ Μαντινείας καὶ Γορτυνίας. Ἐν Γορτυνίᾳ ὑπάρχουσι τηλεγραφεῖα ἐν Βυτίνῃ, Δημητσάνῃ, Στεμνίτσῃ, Καρυταίνῃ, Λαγκαδίοις, Βερβίτσῃ καὶ Κοντοβαζαίνῃ, ἐν ὅλῳ ἑπτά. Ἐν Μαντινείᾳ ὑπάρχουσι τοιαῦτα: ἐν Τριπόλει, Τεγέᾳ, Βλαχοκερασιᾷ, Τσιπιανοῖς, Δάρᾳ, Λεβιδίῳ, τὸ ὅλον ἕξ. Ἐν Γορτυνίᾳ ὑπάρχουσι τηλεφωνεῖα ἐν Μαγουλιάνοις, Βαλτεσινίκῳ, Ζατούνῃ, Παλούμπᾳ, τὸ ὅλον τέσσαρα. Ἐν Μαντινείᾳ δὲ τρία μόνον, ἐν Ἀλωνισταίνῃ, Κανδύλᾳ καὶ Κολλίναις. Θέλετε νὰ μάθητε καὶ τὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα; ὑπάρχουσιν ἐν Μαντινείᾳ δέκα, ἐν Γορτυνίᾳ δεκαπέντε. Μεταβῶμεν ἤδη εἰς τὴν τρίτην κατηγορίαν, τὴν καὶ δεινοτέραν πασῶν· κατεσπατάλησα, λέγουσι, τὸν δημόσιον πλοῦτον εἰς ἐπισκευὰς ὁδῶν ἀνυπάρκτων. Δύο ὁδοὺς κατεσκεύασα, τὴν μὲν εἰς Τσιπιανὰ, καὶ ἑτέραν, περὶ ἧς ἐγένετο λόγος ὑπὸ τοῦ προλαλήσαντος. Εἰς Τσιπιανὰ ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ ἐγένετο ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ Μύτικα εἰς Τσιπιανά. Ἡ ἀπόστασις εἶναι ἕξ χιλιομέτρων, καὶ ἐδαπανήθησαν 54 περίπου χιλιάδες δραχμαί· ἀλλ’ οἱ μηχανικοὶ ἐφάνησαν ἀκαίρως φειδωλοὶ ὀλίγων ἔτι χρημάτων, καὶ ἐσταμάτησαν τὴν ὁδὸν εἰς τὸ ἄκρον τῆς κωμοπόλεως, καὶ ἂν ἤθελέ τις νὰ ἐπισκεφθῇ τὴν κωμόπολιν ἐν καιρῷ χειμῶνος, ὤφειλεν ἐπὶ χιλιόμετρον περίπου νὰ πεζοπορήσῃ. Παρεπονοῦντο οἱ κάτοικοι, ὅτι ἡ ὁδὸς ἦτο ἀτελὴς, ἐγὼ δὲ ἔκαμα τὸ ἁμάρτημα, μὲ δαπάνην δύο ἕως τριῶν χιλιάδων δραχμῶν νὰ θεραπεύσω αὐτὸ τὸ ἄδικον καὶ ἐπεκτείνω τὴν ὁδὸν κατὰ ἑξακόσια μέτρα ἀπὸ τὸ ἄκρον τῆς κωμοπόλεως μέχρι τῆς οἰκίας τοῦ Ρεβελιώτου, ὅπου ἡ ὁδὸς κατὰ σύμπτωσιν καταλήγει, διότι ἐκεῖ ἀκριβῶς εἶναι ὁ ναὸς καὶ ἡ μικρὰ πλατεῖα τῆς κωμοπόλεως. Δεύτερον ἐπεσκεύασα ἑτέραν ὁδὸν, περὶ ἧς ἐγένετο τοσοῦτος λόγος. Πρέπει δὲ νὰ μάθητε καὶ τὴν ἱστορίαν αὐτῆς. Ὁδὸς δημοσία ἄγει ἐκ Τριπόλεως εἰς Κακούριον, εἶναι δὲ τμῆμα τῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Καλαβρύτων, ὁδοῦ ἐθνικῆς. Αὕτη διασχίζει τὴν Μαντινειακὴν πεδιάδα, εἰς ὡρισμένον δι’ αὐτῆς σημεῖον. Ἀπὸ Χάνι Πλάτσα ἄρχεται διακλάδωσις τῆς ὁδοῦ ταύτης, ἄγουσα εἰς Λεβίδιον, ἥτις εἰσέτι δὲν ἐπερατώθη, ἀλλ’ ὄντως ὁ θέλων σήμερον νὰ κάμῃ χρῆσιν τῆς ἁμαξιτῆς ταύτης ὁδοῦ εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ διανύσῃ τριῶν περίπου χιλιομέτρων ὁδὸν μακροτέραν ἢ ἂν βαδίσῃ τὴν παλαιὰν ὁδὸν ἐν μέρει καὶ ἐν μέρει τὴν ἁμαξιτήν· ἡ παλαιὰ δὲ αὕτη ἐπαρχιακὴ ὁδὸς, πλατυτάτη, ἀλλ’ οὐδέποτε ἐπιμεληθεῖσα, διέρχεται καὶ διὰ τῶν ἀμπελώνων τῶν κατοίκων, καὶ δι’ αὐτῆς γίνεται ἡ μεταφορὰ τοῦ γλεύκους κατὰ τὸν τρυγητὸν, ὅστις ἐν Τριπόλει, διὰ τὸ ψυχρὸν τοῦ κλίματος, ἐνεργεῖται τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ Ὀκτωβρίου. Πανταχόθεν λοιπὸν ἐζητεῖτο ἡ ἀνακαίνισις τῆς ὁδοῦ ταύτης, ὅπως ἐξυπηρετηθῶσι τὰ συμφέροντα τῶν κτηματιῶν πρῶτον, καὶ δεύτερον ἐπιτευχθῆ συγχρόνως καὶ βραχυτέρα ἀσφαλὴς ἐν χειμῶνι ὁδὸς κατὰ τρία χιλιόμετρα, πρωτίστως διὰ τοὺς συμπολίτας τοῦ κ. Παπαναστασίου. Διὰ δαπάνης λοιπὸν 8–9 χιλιάδων δραχμῶν ἐκ τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιίας εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας, ἑπομένως κατὰ νόμον, ἔπραξα καὶ τὸ δεύτερον τοῦτο μέγα κακόν. Περὶ τῶν ἄλλων ἐνστάσεων θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ μὴ μακρηγορήσω, διότι σᾶς βλέπω ἤδη κεκμηκότας.

§124Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τί εἶπε τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων;

§125Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἡ γνώμη του εἶναι ἁπλῶς συμβουλευτική, καὶ δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὸν Ὑπουργόν. Ἀλλά, Κύριοι, ἔπραξα ταῦτα πάντα χάριν ἐκλογικῆς κερδοσκοπίας, ὡς ὁ προλαλήσας ὑποστηρίζει; Εἰς προηγουμένην συνεδρίαν, εὐθὺς μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ τεύχους τῶν ἐκθέσεων, ἐζήτησα ἐπισήμως ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅπως προσκομισθῶσι τὰ πρακτικὰ τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας ἀφ’ ὅτου πολιτεύομαι, ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887, ὅπως διὰ τούτων ἀποδείξω, ὅτι ἀδιαλείπτως ἐτιμήθην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας διὰ καταπληκτικῶς σταθερᾶς πλειονοψηφίας· δυστυχῶς τὰ πρακτικὰ δὲν προσεκομίσθησαν ἢ μόνον τῶν ἐκλογῶν 1895 καὶ 1899· θὰ ἀναπληρώσω τὰ τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν ἐξ ἰδικῶν μου σημειωμάτων. Μεθ’ ὅλα τὰ τηλεγραφεῖα, τὰ ὁποῖα λέγουσι, καὶ τοὺς δρόμους, τοὺς ὁποίους ἐν τῷ δήμῳ Μαντινείας κατεσκεύασα, ἐκεῖ δὲν ἐξελέγην Βουλευτής, διότι ἦτο ὑποψήφιος ἐκ τοῦ δήμου ἐκείνου ὁ κ. Τσακόπουλος, ἰατρὸς ἐν τῷ τόπῳ, καὶ γνωρίζετε πόσον ἡ φιλαυτία τῶν κατοίκων περιθάλπεται, ὅταν ὁ ὑποψήφιος ἦναι ἐκ τοῦ τόπου. Δὲν ἐξελέγην οὐδὲ ἐγώ, οὔτε ὁ κ. Κωνσταντόπουλος, οὐδὲ ὁ κ. Μανέτας, νομίζω, — δὲν γνωρίζω ἀσφαλῶς διὰ τὸν κ. Μανέταν. — Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ δήμου Μαντινείας, ἀλλὰ περὶ τῶν δήμων Τριπόλεως καὶ Τεγέας. Ἀφ’ ἧς πολιτεύομαι, ἀπὸ τοῦ 1887, πάντοτε ἐγὼ ὑπερτερῶ τοὺς ἀντιπάλους μου κατὰ 1000 περίπου ψήφους, καὶ τοῦτο γίνεται, οὐχὶ μόνον ὅταν ἦμαι ἐν συνδυασμῷ, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἦμαι μόνος. Ἀπεδύθην εἰς τοὺς πολιτικοὺς ἀγῶνας τὸ πρῶτον τὸ 1887. Ἦτο τότε ἡ νομαρχιακὴ περιφέρεια, ἐγὼ δέ, μὴ καυχώμενος διὰ πατραγαθίας, δὲν εὗρον θέσιν εἰς τοὺς συνδυασμοὺς, μὴ δυνάμενος νὰ ἐπιδείξω, κατὰ τὴν φράσιν τῶν πολιτευομένων, θετικὰ κεφάλαια. Ἀπεκλείσθην λοιπὸν ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἀειμνήστου ἐκ Μεσολογγίου πολιτευτοῦ, τοῦ ὁποίου ἐτύγχανον φίλος, ἀπεκλείσθην τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, καὶ ἀπεδύθην μόνος εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα, καὶ ἐκ τοῦ δήμου Τριπόλεως καὶ ἐκ τοῦ δήμου Τεγέας ἐξελέγην πρῶτος Βουλευτὴς ἐκ τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, μεταξὺ τῶν πρώτων ἐν Κυνουρίᾳ, καὶ Βουλευτὴς ἐκ Μεγαλοπόλεως. Εἰς τὰς τρεῖς ἐπαρχίας λοιπὸν ἐξελέχθην Βουλευτὴς, ἀπέτυχον δὲ, διότι ἐκ τῆς ἀκροπόλεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, τῆς Γορτυνίας, προῆλθεν ὑπὲρ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ πλειονοψηφία 4000 ψήφων, ἡ ὁποία παρέσυρεν ὁλόκληρον τὸν συνδυασμὸν τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, πλὴν τοῦ κ. Μανέτα καὶ Νικολοπούλου, καὶ βεβαίως καὶ ἐμὲ τὸν ἀσθενέστατον. Ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι καλῶς, — καὶ ἐπικαλοῦμαι τὰ πρακτικὰ — ὅτι τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος εἰς τὸν δῆμον Τριπόλεως ἐπλειονοψήφησα κατὰ τετρακοσίας ψήφους περίπου· ἐξελέγη, νομίζω, ἐν Τριπόλει τρίτος· ὁ κ. Μανέτας ἦλθε πρῶτος εἰς τὸν δῆμον Τεγέας κατὰ 250 ψήφους. Ἦλθον αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1890. Ἀνῆκον τότε εἰς τὴν πολιτικὴν μερίδα τοῦ Χαριλάου Τρικούπη, συναγωνιστὴν δ’ εἶχον καὶ τὸν κ. Μπακόπουλον. Ἦτο ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ δὲ γενικὸς αὐτοῦ γραμματεὺς μᾶς ἐκάλεσε μὲ τὸν κ. Μπακόπουλον εἰς τὸ τηλεγραφεῖον, καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι ἐπιθυμία τοῦ ἀοιδίμου ἐκείνου ἀνδρὸς ἦτο νὰ φεισθῶμεν τέλος πάντων τοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, διότι εἴχομεν 28 δημάρχους ὀπαδούς μας. Ἐνθυμεῖται ὁ κ. Μπακόπουλος, τί ἀπηντήσαμεν· ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ φεισθῶμεν αὐτοῦ, μὲ ὅλους τοὺς 28 δημάρχους. Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα ἦτο, ὅτι ἀπετύχομεν πάντες οἱ τοῦ συνδυασμοῦ, ἀλλ’ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ἐξελέγην πάλιν πρῶτος...

§126Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξελέχθητε, ἀλλ’ ὄχι πρῶτος.

§127Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Περὶ τῶν δήμων Τριπόλεως καὶ Τεγέας πάντοτε πρόκειται... Εἰς τὸν δῆμον Τριπόλεως ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὑπερτέρησα τὸν Κατσικόπουλον, ὁ ὁποῖος, φίλος τοῦ κ. Δηλιγιάννη, ἐγένετο βουλευτής, κατὰ 900 περίπου ψήφους. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μαντινείας ἔλαβον πλειονοψηφίαν 1700 περίπου ψήφων ὑπὲρ τὸν Κατσικόπουλον, ἑξακοσίας δὲ περίπου ψήφους ὑπὲρ τὸν κ. Δηλιγιάννην εἰς τοὺς δήμους Τριπόλεως καὶ Τεγέας. Καὶ ἔρχεται κατόπιν ἡ ἐκλογὴ τοῦ ἔτους 1892, ὅτε Πρωθυπουργὸς τοῦ Κράτους ἦτο ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Κωνσταντόπουλος, συνδυασμὸς δὲ κατηρτίσθη τότε ἐν Μαντινείᾳ ἀπὸ τὸν κ. Κωνσταντόπουλον, τὸν κ. Μανέταν, τὸν κ. Βάρβογλην, τὸν κ. Ζέγγελην καὶ τὸν Χρηστόπουλον, πανισχυρότατος. Πρώτην φορὰν Πρωθυπουργὸς ἐκ τοῦ τόπου· ἐννοεῖτε, ὁποίαν ἤσκησεν ἐπιρροὴν καὶ ὁποῖον γόητρον, δικαίως. Ἐγὼ ἤμην μόνος μετὰ τοῦ κ. Μπακοπούλου, τοῦ κ. Σεχιώτου, τοῦ κ. Μάνεση καὶ τοῦ κ. Σακελλαροπούλου, τὸν ὁποῖον διώρισα τελευταίως νομάρχην, καὶ ἀπετύχομεν, ἐπέτυχον δὲ μόνος ἐγὼ διὰ καταπληκτικῆς πλειονοψηφίας...

§128Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἦσθε μόνος.

§129Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι· τοῦτο λέγω· ἀπέτυχον πάντες οἱ τοῦ συνδυασμοῦ μας, πλὴν ἐμοῦ. Ἰδοὺ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας. Δῆμος Τριπόλεως: Κωνσταντόπουλος 1840, Μανέτας 1831, Τριανταφυλλᾶκος 1997, Μπακόπουλος 1257, Χρηστόπουλος, ἀντὶ τοῦ ὁποίου ἐπέτυχον ἐγώ, 1336». Ἑπομένως ἐπλειονοψήφησα ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως τότε, τοῦ μὲν κ. Μπακοπούλου 690 ψήφους, τοῦ δὲ Χρηστοπούλου, ἀνήκοντος εἰς τὸν κράτιστον συνδυασμόν, κατὰ ψήφους 611—ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως, οὗ τὴν ἀκύρωσιν ἐπιζητεῖτε...

§130Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἰς τὸν δῆμον Τεγέας;

§131Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἔλαβον ψήφους 971· ἑπομένως πλείονας τῶν 934, ἃς ἔλαβον τώρα. Ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ 1895. Καὶ πάλιν ἐξελέγην μόνος ἐκ τοῦ συνδυασμοῦ μου ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μαντινείας. Εἰς τὰ 1895 ἦτο ἡ ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐνίκησε λαμπροτάτην ἐκλογικὴν νίκην, ἐλθὼν ἐνταῦθα μετὰ 160 περίπου φίλα αὐτῷ φρονούντων Βουλευτῶν ἐν συνόλῳ, ἐκαθήμην δέ, ἐλάχιστος ἐν ἐκείνῳ τῷ ἀγῶνι, καὶ ἐγώ. Εἶχον δὲ τότε τὸν κ. Παπαναστασίου συναγωνιστήν μου...

§132Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ ὁ Ὀρχομενὸς τί σᾶς ἔδωκε τότε;

§133Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Πλειονοψηφίαν. Ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα τοῦ δήμου Τριπόλεως: Τριανταφυλλᾶκος 1696. Μανδρίδης, ὁ ἐπιλαχὼν ἐκ τοῦ ἀντιθέτου συνδυασμοῦ, ἀνθ’ οὗ ἐξελέγην ἐγώ, 1272. Ἐπλειονοψήφησα ἑπομένως κατὰ ψήφους 414. Δῆμος Τεγέας. Τριανταφυλλᾶκος ψήφους 1106, Μπακόπουλος 760, Μανδρίδης 714· ἑπομένως πλειονοψηφία 392 ψήφων. Ἔχω λοιπὸν δίκαιον νὰ λέγω, ὅτι εἰς ὅλας τὰς ἐκλογὰς ἦλθον πάντοτε πρῶτος εἰς τοὺς δήμους Τεγέας καὶ Τριπόλεως. Εἰς τὰ 1899—ἐὰν ἔχητε τὴν ὄρεξιν νὰ ἀκούσητε — ἡ αὐτὴ ἀναλογία: Δῆμος Τριπόλεως. Τριανταφυλλᾶκος 1696, Π. Μανέτας 1613, Κωνσταντόπουλος 1414, Μπακόπουλος 1314, Παπαναστασίου 1122, Θ. Τσακόπουλος, ἤδη ἐνιστάμενος, 1033. Ἑπομένως ἐπλειονοψήφησα τοῦ κ. Παπαναστασίου κατὰ 574 ψήφους, τοῦ δὲ Τσακοπούλου κατὰ 663 ψήφους. Δῆμος Τεγέας. Τριανταφυλλᾶκος 937, Μπακόπουλος 451, Παπαναστασίου 451, Τσακόπουλος 524. Ἑπομένως πλειονοψηφία 386 ψήφων.

§134Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε δὲν εἶχον οὐδὲ ἀντιπροσώπους εἰς τὸν δῆμον Τεγέας.

§135Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ ἐνθυμεῖσθε, βλέπω, καλῶς.

§136Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Βάρβογλης ἦτο μαζύ σας.

§137Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα, ἀλλὰ τριακοσίας ψήφους ὑπερτερῶ τὸν κ. Βάρβογλην. Καὶ ἡ τελευταία ἐκλογὴ τὰ αὐτὰ ἔδωκεν ἀποτελέσματα. Ἰδοὺ δὲ ταῦτα: Δῆμος Τριπόλεως. Τριανταφυλλᾶκος 1865, Κωνσταντόπουλος 1842, Μανέτας 1667, Βάρβογλης 1030, Παπαναστασίου 1108, Τσακόπουλος 1113. Ἑπομένως ἐπλειονοψήφησα τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος Θ. Τσακοπούλου 152 ψήφους. Δῆμος Τεγέας. Τριανταφυλλᾶκος 934, Κωνσταντόπουλος 891, Μανέτας 837, Βάρβογλης 714, Παπαναστασίου 695, Τσακόπουλος 666. Ἐπλειονοψήφησα ἑπομένως τοῦ κ. Τσακοπούλου, πρώτου ἐπιλαχόντος, 268 ψήφους. Ἔχω αὐτὴν τὴν πλειονοψηφίαν, ἀποδεικνυομένην ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς ψηφοφορίας σταθερῶς ἐν τοῖς δήμοις τούτοις. Διατὶ τάχα, ἐρωτῶ, εἰς μὲν τοὺς δήμους Τριπόλεως καὶ Τεγέας, τὰ γενόμενα, δηλαδὴ τὰ μὴ γενόμενα ἔργα ἐπηρέασαν, δὲν ἐπηρέασαν δὲ εἰς τοὺς ἄλλους δήμους; Διότι, ἂν λάβητε τὰ σημερινὰ ἀποτελέσματα, θὰ ἴδητε ὅτι εἰς τὸν δῆμον Ὀρχομενοῦ (τὴν πατρίδα τοῦ κ. Π. Παπαναστασίου), ὅπου συνέστησα τὰ τηλεγραφεῖα, ὅπου συνέστησα κατὰ τὸ 1902 τηλεφωνεῖα, ὅπου — καὶ θὰ ὁμιλήσω παρακατιὼν — ἀπεξήρανα μὲν τὴν λίμνην, ὡς εἰρωνευόμενος εἶπεν ὁ εὐφυὴς τῳόντι συνάδελφος.

§138Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Εἴπατε ὅτι ἀπεξηράνατε τὴν λίμνην· δὲν τὴν ἀπεξηράνατε!

§139Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν ἔκαμα τίποτε!... Κύριοι, ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου ὡς Ὑπουργός, ἐκτελέσας προσωρινὰ ἔργα ἐκ τοῦ κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ περὶ συνδρομῆς εἰς ὑδραυλικὰ ἔργα τῶν δήμων. Ἔδωκα, Κύριοι, μόνον 1000 δραχμὰς, διότι ἔλαβον τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἐκ τῆς πολυομβρίας τῆς ἐφετεινῆς τὰ πρόχειρα ἐκεῖνα ἔργα, τὰ ἀτελῆ, αἱ καταβόθραι εἶχον κλείσει τελείως, καὶ ἐκινδύνευεν ὁλόκληρον τὸ πεδίον τῆς Κανδύλας, νὰ κατακλυσθῇ ὑπὸ τῶν ὑδάτων καὶ μεταβληθῇ εἰς προσωρινὴν λίμνην.

§140Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Καὶ τώρα λίμνη εἶναι.

§141Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἔπραξα τὸ καθῆκόν μου· ἔδωκα 1000 δραχμὰς, καὶ διὰ προχείρου ἐργασίας ἐκαθαρίσθη ἡ καταβόθρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀποξήρανσις τῶν λιμνῶν καὶ ἑλῶν, περὶ ὧν, ὡς προεῖπον, ὡμίλησε μετ’ ἀκαίρου εἰρωνείας ὁ συνάδελφος. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐναντίον τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν καὶ ἑλῶν· τοὐναντίον καυχῶμαι μάλιστα, ὅτι εἰσηγησάμην εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον κανονίζον τὰ περὶ τούτου, καὶ θὰ εὐχηθῶ, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος νὰ κατορθώσῃ νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς νόμον, διότι ἔχομεν τὰς αὐτὰς ἰδέας περὶ ἀποξηράνσεως λιμνῶν.

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τίνος ἔχομεν τὰς αὐτὰς ἰδέας;

§143ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν καὶ ἑλῶν.

§144Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Μήπως ἡμεῖς εἴμεθα ἐναντίοι;

§145Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὄχι, δὲν εἶπον αὐτό. Ἐγὼ δὲν κακίζω κανένα. Ἀφοῦ τοιαῦτα ἔργα συνετέλεσα, Κύριοι, εἰς τὸν δῆμον Ὀρχομενοῦ, ποῖα τὰ ἀποτελέσματα; Ἄς ἀναγνώσῃ ὁ κ. Παπαναστασίου. Οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἐξελέχθη Βουλευτὴς ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ!

§146Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Οὐδὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκλεχθῇς.

§147Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μᾶς ὑπερτέρησε κατὰ 300 ψήφους, καὶ ἔρχεται σήμερον παραπονούμενος!

§148Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Βεβαίως.

§149Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὡς εἶπον, τὴν πλειονοψηφίαν εἶχον καὶ ἔχω σταθερὰν καὶ συνεχῆ ἀπὸ τοῦ 1887 εἰς τοὺς δήμους Τεγέας πρωτίστως καὶ Τριπόλεως. Ἐκεῖ ἐπλειονοψήφησα καὶ τώρα 1000 ψήφους περίπου, καὶ ἐγενόμην Βουλευτὴς δεύτερος μετὰ τὸν κ. Μπακόπουλον, ὑπερτερήσαντά με κατὰ 80 ἢ 100 ψήφους, —δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς.— Ἀλλ’ ὑπερτερῶ τὸν κ. Παπαναστασίου 700 ψήφους περίπου!

§150Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πλανᾶσθε!

§151Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὰ πρακτικὰ εἶναι ἐδῶ.

§152Α. ΦΩΤΗΛΑΣ. Πόσους θέλετε;

§153Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. 440 ψήφους.

§154Κ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πλανᾶσθε! Ἐμὲ ὑπερβαίνει 500 ψήφους.

§155Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος ἔχει 6193 ψήφους, ὁ κ. Παπαναστασίου ἔχει 5532 ψήφους· πλειονοψηφεῖ ἄρα ὁ κ. Τριανταφυλλᾶκος μόνον 661 ψήφους.

§156Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, ἐπεκαλέσθην πάντα ταῦτα τὰ προηγούμενα ἀποτελέσματα, διὰ νὰ πείσω ὑμᾶς, ὅτι δὲν ὀφείλεται ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐκλογῆς τῆς 17 Νοεμβρίου εἰς τὰς ἐνεργείας ἐμοῦ ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ἤδη, ἀφοῦ ἐπεράτωσα τὰς ἐρεύνας μου ἐπὶ τῶν ἐκλογικῶν ἀποτελεσμάτων ὅλων τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887–1902, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν γνώμην διαπρεπεστάτου μέλους τῆς Βουλῆς, αὐτοῦ τούτου τοῦ ἤδη ἡγέτου τῆς πλειονοψηφίας, ἐπὶ τῆς σημασίας, ἣν τὰ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐκλογικῶν περιόδων ὁμοιόμορφα ταῦτα ὑπὲρ ἐμοῦ ἀποτελέσματα πρέπει νὰ ἔχωσιν. Ὅτε κατὰ τὸ ἔτος 1881 πρὸς τὸ 1882 διετυπώθησαν ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Γορτυνίας ἐπὶ παρομοίοις λόγοις, παρῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο ὁ σεβαστὸς ἐκ Γορτυνίας πολιτευτὴς κ. Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης καὶ ὡμίλησεν οὕτω: «Ἀλλὰ πρότερον θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, ποῖαι ἐνστάσεις διετυπώθησαν.» Ἔλεγε τότε ὁ ἐνιστάμενος Ἠλίας Παλαμήδης, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς Γορτυνίας δὲν ἦτο τὸ ἀπαύγασμα τῆς ἐλευθέρας θελήσεως τῶν ἐκλογέων Γόρτυνος, —ὡς ὁ κ. Παπαναστασίου λέγει τὰ ἴδια σήμερον διὰ τὴν ἐκλογὴν Μαντινείας — διότι ἰσχυρίζετο, ὅτι ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν Ἀθανασιάδης κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν συνέστησεν Εἰρηνοδικεῖα εἰς τοὺς δήμους Νυμφασίας καὶ Τροπαίων, καὶ ὅτι ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς ἐξετέλεσε καὶ ἔργα δημόσια, γέφυραν εἰς τὸν Ἀλφειόν, καὶ δὲν ἠξεύρω πόσα ἄλλα ἔργα. Ἡ ἀγόρευσις τοῦ Παλαμήδου ἦτο μακρά. Πῶς ἀπέκρουσε τὰς ἐνστάσεις ταύτας ὁ σεβαστὸς πρεσβύτης καὶ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος; Ἀκούσατε! Ἀκριβῶς, ὡς ἐγὼ πρὸ ὀλίγου ἐπεκαλέσθην τὰ ἀποτελέσματα τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν, μὲ μίαν μόνον διαφοράν, ὅτι, ἐνῷ ἐγὼ σᾶς ἀπέδειξα, ὅτι ἐν τοῖς δήμοις Τριπόλεως καὶ Τεγέας σταθερῶς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887 εἰς ἁπάσας τὰς ἐκλογὰς ἐπλειονοψήφουν τῶν ἀντιπάλων μου κατὰ χιλίας τοὐλάχιστον ψήφους, ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος κατέδειξεν, ὅτι ἐπλειονοψήφει ὀλίγας μόνον ψήφους (ἀναγινώσκει): «Θ. Π. Δηλιγιάννης. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπανορθώσω τὴν ἐκδηλωθεῖσαν γνώμην πρὸς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ τμήματος καὶ τὴν διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος ἀνακοινωθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν ἐκτίμησιν αὐτοῦ. Ἡ ἐκτίμησις ὅτι ἡ σύστασις Εἰρηνοδικείου Τροπαίων καὶ Εἰρηνοδικείου Νυμφασίας ἐπηρέασαν τὴν ἐκλογήν, δὲν εἶναι ὀρθὴ καὶ τὴν ἐκτίμησιν ἐπιθυμῶ νὰ ἐπανορθώσω δι’ ὀλίγων παρατηρήσεων. Ἐὰν ἦτο ὀρθὴ ἡ ἐκτίμησις τοῦ τμήματος, ἔπρεπε νὰ ἀποδεχθῇ τις, ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὰ Εἰρηνοδικεῖα τοῦ δήμου Τροπαίων καὶ τοῦ δήμου Νυμφασίας δὲν ἤθελον συστηθῆ, ἤθελον λάβει ψήφους ὀλιγωτέρας ἀπὸ ὅσας ἔλαβον. Τοιαύτη εἶναι ἡ ἐκτίμησις τοῦ τμήματος, ὅτι ἡμεῖς ἐλάβομεν περισσοτέρας ψήφους ἀπὸ ὅσας ἠθέλομεν λάβει ἕνεκα τῆς συστάσεως τῶν εἰρημένων Εἰρηνοδικείων. Πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐσφαλμένου τῆς ἐκτιμήσεως ταύτης, δὲν ἔχω ἄλλο γεγονός, διὰ νὰ παραστήσω τὸ πλημμελὲς τῆς μελέτης τοῦ τμήματος, εἰμὴ τὴν παραβολὴν τοῦ ἐφετεινοῦ ἀποτελέσματος πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν πασῶν τῶν μέχρι τοῦδε περιόδων. Συγχωρήσατέ μοι λοιπὸν νὰ σᾶς εἴπω, ποῖα εἶναι τὰ ἐκλογικὰ ἀποτελέσματα τοῦ 1865, τοῦ 1868, τοῦ 1869, τοῦ 1872, τοῦ 1873, τοῦ 1874, τοῦ 1875 καὶ τοῦ 1879, διὰ νὰ ἴδητε, ἂν κατά τινα τῶν ἐκλογῶν τούτων ἐδόθησαν εἰς ἡμᾶς ψῆφοι ὀλιγώτεραι. Καὶ ἂν μὲν ἴδητε, ὅτι κατά τινα τῶν προηγουμένων ἐκλογικῶν περιόδων ἔλαβον ψήφους ὀλιγωτέρας, τότε δίκαιον ἔχετε ν’ ἀποδεχθῆτε τὴν ἐκτίμησιν τοῦ τμήματος· ἐὰν ὅμως ἴδητε, ὅτι ἐλάμβανον τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν τῶν ψήφων, μὲ μικρὰν διαφοράν, τότε ἐλπίζω εἰς τὴν εὐσυνειδησίαν τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ τμήματος, ὅτι θέλει ἀναγνωρίσει, ὅτι ἡ ἐκτίμησις τοῦ τμήματος ἦτο πλημμελής. Λαμβάνω τὸν δῆμον Νυμφασίας, καὶ λαμβάνω ἀνταγωνιζόμενα κατὰ τὴν ἐκλογὴν δύο πρόσωπα, ἐμὲ αὐτὸν καὶ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην. Κατὰ τὸ 1865 ὑπερέβην ἐκεῖνον κατὰ 41 ψήφους, κατὰ τὸ 1875 ὑπερέβην ἐκεῖνον κατὰ ψήφους 141, κατὰ τὸ 1879 ὑπερέβην ἐκεῖνον κατὰ ψῆφον μίαν, κατὰ τὸ ἔτος 1872 μὲ ὑπερέβη ἐκεῖνος κατὰ ψήφους 3, κατὰ τὸ ἔτος 1873 μὲ ὑπερέβη κατὰ ψήφους 6, κατὰ τὸ 1881 μὲ ὑπερέβη κατὰ ψήφους 9. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἐκλογὴ καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα, καθ’ ἣν ἐγὼ ἔλαβον ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ψήφους ὀλιγωτέρας κλπ.» (Ἐφημερὶς τῶν Συζητήσεων τῆς Βουλῆς Αʹ Συνόδου Θʹ Περιόδου, σελ. 99–100.) Ἐπὶ τῇ βάσει τοιούτων συλλογισμῶν ὑπεστήριξεν, ὅτι ἡ ἐκλογὴ ἦτο νόμιμος, καὶ ἡ Βουλὴ δι’ ἀναστάσεως, πεισθεῖσα εἰς τοὺς λόγους του, ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν Γορτυνίας. Ἐπεκαλέσθην, Κύριοι, τὸ παράδειγμα τοῦτο, διὰ νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι, ἐὰν δὲν γνωρίζω ποίαν ψῆφον θὰ ἔχητε ὅλοι οἱ ἄλλοι, — ἀδιαφορῶ δὲ τελείως, ἂν μοὶ δώσητε ψῆφον ἀκυρωτικὴν, — πέποιθα ἐν τούτοις, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος θὰ δώσῃ ψῆφον ἐπικυρωτικὴν, καὶ ὀφείλει τοιουτοτρόπως νὰ ψηφίσῃ, ἐὰν σέβηται ἑαυτὸν καὶ τὸ ὑψηλὸν ἀξίωμα, ὅπερ κατέχει. Ἐὰν εἶχεν οὗτος τὸ δικαίωμα νὰ λέγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἔργα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἐπηρέασαν τὴν ἐκλογήν του, ἐπικαλούμενος, ὡς προεῖπον, τὰ ἀποτελέσματα τῶν προηγουμένων ἐκλογῶν, καθ’ ἃς ἐπλειονοψήφησε δεκάδας ψήφων, ἐνίοτε δὲ καὶ ἐμειονοψήφησε μονάδας τινάς, θὰ ἐπιτρέψῃ βεβαίως εἰς ἐμὲ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω, ὅτι εἰς τοὺς δήμους Τεγέας καὶ Τριπόλεως, ἐν οἷς ὑπερτέρησα τοὐλάχιστον κατὰ χιλίας ψήφους ἀπὸ τοῦ ἔτους 1887 σταθερῶς εἰς ἁπάσας τὰς ἐκλογὰς τοὺς ἐπιλαχόντας ἀντιπάλους, κατὰ δὲ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1887 καὶ 1890, ὑπαρχούσης τῆς νομαρχιακῆς περιφερείας, κατὰ ὑπερεξακοσίας ψήφους ὑπερτέρησα καὶ αὐτὸν τὸν κ. Θ. Π. Δηλιγιάννην, δὲν δύνασθε νὰ ψηφίσητε ἀκυρωτικὴν ψῆφον, ἐὰν θέλητε νὰ μὴ παρεξηγηθῆτε, ὡς ἐκ κομματικῶν σκέψεων καταψηφίζοντες. Ἀλλὰ δύναταί τις νὰ ἐρωτήσῃ, ἀφοῦ οὕτω φανερῶς ἔχουσι τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Μαντινείας, γνησίαν, ἔγκυρον καὶ διὰ συνεχῶν παραδειγμάτων ἐκλογικῶν βεβαιωμένην, πρὸς τί ὅλος ὁ θόρυβος καὶ ἡ μακρὰ συζήτησις; Ἔπρεπε, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ ἡ συζήτησις καὶ ὁ ψευδὴς θόρυβος, τόσον ἐν ταῖς ἐκλογαῖς Αἰγίνης καὶ Καλαβρύτων, ὅσον πρὸ πάντων ἐν τῇ ἐκλογῇ Μαντινείας, νὰ ἐπιζητηθῇ. Σκεφθῆτε, τί θὰ ἐλέγετε πρῶτον ὑμεῖς ἐνταῦθα, οἱ ἀκολουθοῦντες τὴν πολιτείαν τοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἐὰν ἐν τῷ σταδίῳ τούτῳ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν οὐδεμία προεκαλεῖτο συζήτησις, δι’ ἧς νὰ ἐπερρίπτετο μομφὴ κατὰ τῆς πρώην Κυβερνήσεως ἐπὶ ἐκλογικαῖς παρανομίαις, τοὐναντίον δ’ ἐβεβαιοῦτο, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν Κυβέρνησιν, ἐνηργήθησαν μετὰ παραδειγματικῆς νομιμότητος. Θὰ ἐλέγετε, εὐσυνειδήτως κρίνοντες, ὅτι ἡ σημαία τοῦ κινδύνου τῶν θεσμῶν τῆς χώρας, ὑφ’ ἣν ἠγωνίσθητε, δὲν ἦτο ἀληθὴς, καὶ ὅτι ἡμεῖς, οὓς ἐκαλεῖτε ἀντικοινοβουλευτικοὺς, κληθέντες ὑπὸ τοῦ Βασιλέως ἐν κρισίμοις τῆς χώρας καιροῖς, ὅπως ὑπηρετήσωμεν, καθ’ ὑμᾶς, σκοτίους σκοποὺς, τὴν καταδολίευσιν τῶν ἐλευθέρων τῆς χώρας θεσμῶν, ἀληθῶς παρ’ ὑμῶν ἐσυκοφαντήθημεν καὶ διεβλήθημεν, διότι οἱ ὑπηρετοῦντες σκοποὺς ἀντικοινοβουλευτικοὺς πρὸ πάντων ἐν τῇ διεξαγωγῇ τῶν ἐκλογῶν κρίνονται, διότι τότε ἀποδεικνύεται, ὅτι δὲν εἶναι εὐθεῖς, οὔτε εἰλικρινεῖς, οὔτε φιλελεύθεροι· ἀνάγκη ἑπομένως ἦτο, ὅπως μὴ διαψευσθῆτε, νὰ ἐπιζητήσητε τὸν ψευδῆ θόρυβον, διότι ἄλλως, ὡς προεῖπον, πράττοντες, θὰ συνωμολογεῖτε, ὅτι ἡμεῖς, ἐνεργήσαντες νομιμωτάτας ἐκλογὰς, εἴμεθα ἀληθῶς κοινοβουλευτικοί, ἀληθῶς ἀφωσιωμένοι εἰς τὸ πολίτευμα τῆς χώρας. Θὰ ἔλεγε δὲ μεθ’ ἡμῶν τότε ὁ Ἑλληνικὸς λαός: «ἀληθῶς οἱ θεσμοί μου δὲν κινδυνεύουσι, παρ’ οὐδενὸς ἐπιβουλευόμενοι, ἀλλ’ ὅτι τὸ πολίτευμα φθείρεται παρ’ ὑμῶν αὐτῶν, οὕτω πολιτευομένων.» Ἐὰν, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, ὅτε συνεζητοῦντο αἱ ἐκλογαὶ Αἰγίνης καὶ Καλαβρύτων, τοῦτο ἔπραξα διότι δὲν ἤθελον — σκεπτόμενος μετὰ δριμύτητος νὰ εἴπω τὴν ἀλήθειαν πρὸς ὑμᾶς — νὰ ἔχω τὴν εὐθύνην μιᾶς ἀκυρωτικῆς ψηφοφορίας· ἀλλὰ σήμερον, συζητουμένης τῆς ἐμῆς ἐκλογῆς, ἔχω τὸ θάρρος καὶ τὸ καθῆκον, ὡς τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς — αὐτὴ δ’ εἶναι καὶ ἡ ἀλήθεια —: «Αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν μετὰ παραδειγματικῆς νομιμότητος, καὶ πρὸς ἄλλους κομματικοὺς σκοποὺς δημιουργεῖται ὁ θόρυβος». Ἔχω καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐν ὀνόματι τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας ἀδικουμένης· τὸ καθῆκον δὲ τοῦτο θὰ ἐκπληρώσω, ἐφ’ ὅσον ἔτι δυνάμει τῶν νόμων ἵσταμαι ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου, διότι οἱ ἐντεῦθεν ὁμιλοῦντες δὲν ἀγορεύουσι πρὸς ὑμᾶς μόνον· τὰ ἐντεῦθεν λεγόμενα θὰ γείνωσι κτῆμα παντὸς, ὅστις δύναται νὰ ἀναγινώσκῃ ἑλληνικὴν γλῶσσαν ἐντὸς τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ, ἐν τῷ δούλῳ γένει· εἶχον καθῆκον νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὰ ἀποδιδόμενα εἰς ἡμᾶς· εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ διαμαρτυρηθῶ, ἐντονώτερον μάλιστα, διὰ τὰ ἀποδιδόμενα εἰς ἄλλους, ὑπὲρ πάντας ὑμᾶς ἐν τῇ Πολιτείᾳ ἱσταμένους. Ἐξεπλήρωσα τὸ διπλοῦν τοῦτο καθῆκον. Περὶ τῆς ψήφου ὑμῶν ἀδιαφορῶ τελείως, εἴτε ἐπικυρωτικὴ εἴτε ἀκυρωτικὴ δοθῇ. Χαριστικὴν ψῆφον δὲν θὰ ζητήσω παρ’ ὑμῶν, οὔτε καὶ διδομένην μοι θὰ δεχθῶ, διότι δὲν αἰσθάνομαι ἐν ἐμαυτῷ τὴν δύναμιν νὰ παραμείνω οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ παρὰ τοῖς κυρίοις Βουλευταῖς ἡ ὑπόνοια, ὅτι δὲν εἶμαι γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ψηφίσατε, ἐπαναλέγω, ὡς θέλετε· ἐγὼ τελείαν ἔχω τὴν πεποίθησιν εἰς τὴν ἀγάπην καὶ ἐκτίμησιν τοῦ λαοῦ Μαντινείας, θὰ ἐπανέλθω δὲ ἐνταῦθα μετὰ τεσσαράκοντα ἡμέρας τετιμημένος διὰ διπλασίας πλειονοψηφίας, ὡς γνήσιος ἀντιπρόσωπος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ καὶ τότε πάλιν ἀνερχόμενος τὸ βῆμα τοῦτο θὰ ἐπαναλάβω: Οὐδεὶς ἐπιβουλεύεται τοὺς θεσμοὺς τῆς χώρας, ἀλλ’ ὑμεῖς φθείρετε τούτους διὰ τῆς ὑμετέρας πολιτείας, εἰσάγοντες ἐν μὲν ταῖς ὁδοῖς τὴν ὀχλοκρατίαν, ἐν τῇ αἰθούσῃ δὲ ταύτῃ τὴν κατάφωρον ἀδικίαν. (Ζωηρὰ χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§157Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§158ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2 μ. μ.)