1903.01.17

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

τῆς 17 Ἰανουαρίου 1903.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου κ. Ε. Τσαρλαμπᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 30′ π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλοῦνται οἱ μὴ ὁρκισθέντες Βουλευταὶ νὰ προσέλθωσιν, ἵνα ὁρκισθῶσι. (Προσελθὼν ὁ ἄρτι ἀφιχθεὶς βουλευτὴς Μήλου κ. Ἀριστομένης Προβελέγγιος ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον).

§2ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Δωρίδος κ. Ἀριστοτέλης Ἀναγνωστόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἔγγραφον ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀπόφασιν τοῦ νομάρχου Φθιώτιδος, ἣν οὗτος ἐξέδωκε κατὰ μῆνα Νοέμβριον παρελθόντος ἔτους, περὶ τῶν διαφιλονεικουμένων ὁρίων τοῦ χωρίου Πεντεορίων τῆς Παρνασσίδος καὶ τῶν χωρίων Πλέσσης καὶ Βίδαβης τῆς Δωρίδος.»

§3Ν. ΠΑΠΑΛΕΞΗΣ. Πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἕνεκα τῶν ἑορτῶν, εἰς μίαν τῶν τελευταίων συνεδριάσεων, δι’ ἐπερωτήσεώς μου παρεκάλεσα τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐν ᾧ νὰ ἐμφαίνηται ὁ ἀριθμὸς τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων, καὶ ἰδίως ὁ τοῦ Νοεμβρίου μηνὸς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἐξέθηκα δὲ τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἐζήτησα τοῦτον, ὡς ἔχοντα σχέσιν μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς Ὀλυμπίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διεβεβαίωσε τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως ἐζήτησε τὸν πίνακα, τὸν ὁποῖον ἤθελε καταθέσει ἀμέσως· ἀλλ’ ἐνῷ παρῆλθε τόσον χρονικὸν διάστημα, καὶ εὑρισκόμεθα εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, ἐπληροφορήθην, ὅτι μέχρι τῆς χθὲς δὲν κατετέθη τοιοῦτος πίναξ. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ αὖθις τὴν ἐπερώτησιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ τηλεγραφικῶς τὰς δεούσας πληροφορίας περὶ τῶν ὑπαρχόντων φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων, καὶ νὰ καταθέσῃ ταύτας εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Μετὰ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης ὑπέβαλον καὶ ἄλλην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἀντίγραφον τῆς τηρουμένης εἰς τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς καταστάσεως περὶ τῶν ὑπαρχόντων φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων εἰς ἅπαντας τοὺς νομοὺς τοῦ Κράτους κατὰ μῆνα Νοέμβριον τοῦ 1902. Τὸ ἀντίγραφον τοῦτο παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ, εἰ δυνατόν, πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, εἰ δυνατὸν, πρὸ τῆς συνεδριάσεως τῆς αὔριον, τὰ συνεπεία διαταγῆς του καὶ τῇ αἰτήσει τῶν ἐνισταμένων κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς Ὀλυμπίας ὑποβληθέντα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Ὀλυμπίας πρωτόκολλα καταμετρήσεως ἀδηλώτων γαιῶν, ὡς καὶ τὴν συνοδεύουσαν αὐτὰ ἔκθεσιν τοῦ ἐφόρου.

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπειδὴ ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ὀλυμπίας ἀφορᾷ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἐκλογῶν, παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον ν’ ἀποστείλῃ ἀμέσως ἀντίγραφον αὐτῆς εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ Ι. Βρυώνης, Ν. Ραφτόπουλος καὶ Ι. Καλλίνικος κατέθηκαν τὰς ἑξῆς ἐγγράφους ἐπερωτήσεις: «Παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν καὶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ διατάξῃ τὸν δήμαρχον Ἀθηναίων, ὅπως βεβαιώσῃ, ἂν ὁ Γεώργιος Ν. Μαντζαβῖνος, πατὴρ τοῦ βουλευτοῦ Πάλλης Ν. Μαντζαβίνου, εἶναι ἢ μὴ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ βιβλίῳ Γʹ τῶν ἐτῶν 1843–1879, σελ. 509, ὑπ’ αὔξ. ἀριθ. 748, κατόπιν δηλώσεως αὐτοῦ, κεκυρωμένης διὰ τῆς ὑπογραφῆς του, βεβαιοῦντος ὅτι ἐγεννήθη ἐν Χίῳ, ἵνα χρησιμεύσῃ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς, προσβληθείσης λόγῳ ἐλλείψεως προσόντων, καταγωγῆς καὶ ἐγκαταστάσεως. Ἐπίσης παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς καταγγελίας κατὰ τῶν καλπονοθευτῶν καὶ ἄλλων δημοσίων ὑπαλλήλων, φατριασάντων κατὰ τὴν ἐκλογὴν Πάλλης, τὰς ὁποίας ἐζήτησε παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Κεφαλληνίᾳ Πλημμελειοδικῶν.» Ὁ βουλευτὴς Μεσσήνης κ. Σπ. Α. Κουμουνδοῦρος κατέθηκε διαφόρους ἐγγράφους ἐπερωτήσεις, σχετικὰς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης.

§6Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§7Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Ἠλείας νὰ καταθέσῃ ἐγγράφως σήμερον τὴν ἐπερώτησίν του, ἵνα ἀποστείλω αὐτὴν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅπως ἑτοιμασθῶσι τὰ ζητούμενα ἔγγραφα.

§8Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν αἴτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἠλείας περὶ ἀποστολῆς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, ἵνα ἐξακριβώσῃ στρατιωτικὰς παραβάσεις ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προκαλέσῃ συγχρόνως ἀπὸ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ τὴν ἀποστολὴν ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ καὶ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις διὰ τὰς ἐπεμβάσεις, ἃς ἔκαμαν ἐκεῖ διάφοροι ἀξιωματικοὶ καὶ ὑπαξιωματικοί, οὓς ῥητῶς καὶ εἰδικῶς κατήγγειλα διὰ τῆς πρό τινων ἡμερῶν ὑποβληθείσης ἐπερωτήσεώς μου. Διότι νομίζω, ὅτι πρὶν ἢ ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τοῦ ἐξελεγκτικοῦ ἔργου τῶν ἐκλογῶν πρέπει νὰ ἔχῃ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα στοιχεῖα, ἵνα κρίνῃ, ἂν ἐγένοντο ἐπεμβάσεις, καὶ ποῖαι, καὶ εἰς τίνας ὡρισμένως ἐπαρχίας. Διότι αὐτὸ εἶναι τὸ οὐσιωδέστατον ἔργον τῆς ἐξελέγξεως. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Α. Υ. ὁ Διάδοχος τοῦ Ἑλληνικοῦ Θρόνου, ὁ τόσον κηδόμενος τῆς ἀναμορφώσεως τοῦ στρατοῦ, θέλει διατάξει αὐστηροτάτην ἀνάκρισιν, διότι αἱ πράξεις, ἃς κατήγγειλα εἰς τὴν Α. Ὑψηλότητα, εἶναι τοιαῦται, ὥστε νὰ χρήζωσιν ἢ διαψεύσεως ἢ βαρυτάτης τιμωρίας.

§9Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἄκαιρον εἶναι, κύριοι Βουλευταί, μὲ λόγους περιττοὺς νὰ ἀπασχολῶμεν τὴν Βουλήν. Ἓν μόνον γνωρίζω, ὅτι «φωνάζει ὁ κλέφτης νὰ φύγῃ ὁ νοικοκύρης».

§10Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιστρόφως.

§11Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπὶ ὁλόκληρον τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπῆρξεν ὀπαδὸς δύο Κυβερνήσεων. Ὅτε δὲν ἠδυνήθη ἡ Κυβέρνησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κερκύρας Βουλευτοῦ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ἀπαιτήσεις του, ἐγκατέλιπεν αὐτήν, καὶ μετέστη εἰς ἄλλην Κυβέρνησιν, ἥτις μέχρι τῆς τελευταίας στιγμῆς, καθ’ ἣν συνεπληρώθησαν αἱ ἐκλογαί, ὑπεστήριξεν αὐτόν, καὶ ἀνεδείχθη Βουλευτής, καθ’ ὃν τρόπον ἀνεδείχθη καὶ ὡς θέλει ἀποδειχθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν. Σήμερον ἔρχεται νὰ καταγγείλῃ τὰς δύο ἐκείνας Κυβερνήσεις, ἃς ὑπηρέτησεν, ὅτι αὐταὶ εἶναι αἱ ὑπεύθυνοι· ἔρχεται καὶ καταγγέλλει τὰς Κυβερνήσεις, ἃς δουλικώτατα ὑπηρέτησεν οὗτος, ὡς παραβάσας κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸν νόμον, ὥστε τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ διακινδυνεύωσιν. Εἰς τὴν ἐρώτησίν του—γνωρίζει ποῖον ἔχει ἀντίπαλον—ἡ ἁρμοδία ἀρχὴ ἔδωκε τὴν δέουσαν ἀπάντησιν, ἣν καταθέτω.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν κατατεθεῖσα ἀπάντησις ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἀριθ. 221. Ὑπουργεῖον Στρατιωτικῶν. Πληροφορίαι μεθ’ ἁπάντων σχετικῶν ἐγγράφων ὑπεβλήθησαν πρὸς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν ἑνδεκάτην μεσοῦντος (Ἰανουαρίου). — Ἐπὶ 2021 τηλεγραφικῆς διαταγῆς. Αʹ Μεραρχία Κωνσταντινίδης.»

§13Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω νὰ ἐπεξηγήσω τοὺς λόγους μου, καίτοι ἦσαν σαφεῖς...

§14ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς λήξῃ αὐτὴ ἡ συζήτησις.

§15Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἐγένετο ἐπέμβασις στρατιωτική, στρατοῦ ἐν ἐνεργείᾳ· δὲν εἶπον ὅτι ὄργανα τῆς Κυβερνήσεως, ἐνεργοῦντα κατὰ διαταγὴν τῆς Κυβερνήσεως, προέβησαν εἰς ἐπεμβάσεις. Ἐν πρώτοις λοχαγὸς διοικητὴς λόχου προέβη εἰς ἐπεμβάσεις καὶ ἐκώλυε τοὺς φίλους μου νὰ ψηφίζωσιν. Εἰς τί εὐθύνεται ἐπὶ τούτου ἡ Κυβέρνησις; Ὁ στρατιωτικὸς αὐτὸς διοικητὴς ἦτο ἀνεξάρτητος ἀπ’ αὐτῆς. Δὲν εἶναι λοιπὸν ἐπέμβασις κυβερνητική, ἀλλὰ προσωπική...

§16Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, ἀλλὰ τὰ πρόσωπα αὐτά...

§17Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ μὲ διακόπτητε, διότι τοιουτοτρόπως θὰ ἀγορεύω ἐπὶ τρεῖς ὥρας. Ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα καταγγέλλω ἐγώ, εἶναι παρανομίαι, τὰς ὁποίας στρατιωτικὸς διοικητὴς ἐνήργησεν, ἀσχέτως πρὸς τὴν κυβερνητικὴν δρᾶσιν, διαχειριζόμενος εἰδικὴν ὑπηρεσίαν, μὴ ἐξαρτωμένην ἀμέσως ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἐγὼ κατήγγειλα ἀδικήματα, τὰ ὁποῖα χρήζουσιν ἐξακριβώσεως ἀνακριτικῆς καὶ καταδιώξεως δικαστικῆς, αὐτὰ δ’ ἔχει καθῆκον ἡ στρατιωτικὴ ἀρχή, ἡ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ, νὰ ἐξακριβώσῃ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸ προσωπικὸν ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ θίξῃ, τῆς πολιτείας μου καὶ τῆς ἰδικῆς του, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος πρὸς συζήτησιν αὐτοῦ...

§18ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τότε μὴ συζητεῖτε.

§19Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Βλέπω ὅτι ἀνελάβετε τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου, κύριε Ἀλεξάκη· ἀλλ’ ὅσον καὶ ἂν μὲ διακόπτητε, ἐγὼ θὰ ἐξακολουθήσω.

§20ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν γίνεται συζήτησις τῆς ἐκλογῆς σας.

§21Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠθέλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ μὲ μεμφθῇ, διότι ἐτάχθην ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ κυρίου Θεοτόκη, ὅτε τὸ πρῶτον ἐξελέγην Βουλευτής. Ἀλλ’ εἶχον καθῆκον πρὸς τοῦτο ἀπέναντι τῶν συμπολιτῶν μου. Ὅτε ἡ Θεσσαλία εἶχε τὰς πληγάς της ἀνοικτάς, ὤφειλον νὰ ταχθῶ ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἀνέλαβε νὰ κλείσῃ τὰς πληγάς, τὰς ὁποίας ὁ πόλεμος εἶχεν ἀφήσει ἀνοικτάς. Ὅτε ἔπασχεν ἡ ἐπαρχία μου, καὶ οἱ συμπολῖταί μου ἐστεροῦντο καὶ τοῦ ἄρτου, δὲν ἦτο ἡ θέσις μου εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλ’ ἐκεῖ, ὅπου ἠδυνάμην νὰ φανῶ χρήσιμος εἰς τοὺς συμπολίτας μου. Καὶ ὀφείλεται τιμὴ εἰς ἐμὲ διὰ τοῦτο, διότι ἔθηκα ὑπεράνω τῶν ἀτομικῶν συμφερόντων καὶ τῶν προσωπικῶν βλέψεων καὶ φιλοδοξιῶν τὸ συμφέρον τῶν συμπολιτῶν μου καὶ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Ἐὰν βραδύτερον διέστην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, δὲν διέστην διὰ λόγους ταπεινούς, καὶ δὲν ἀπεχώρησα τοῦ κόμματος ὡς ἄλλοι. Ἐγὼ ἀνέβην τότε εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐξέθηκα διὰ μακρῶν τοὺς λόγους, δι’ οὓς διεφώνησα πρὸς τὸν τότε κ. Πρωθυπουργόν, λόγους τιμῶντας καὶ ἐμὲ καὶ τὴν τότε Κυβέρνησιν. Ἐγὼ εἶχον ἰδέας τινάς, διὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐφρόνει, ὅτι τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους δὲν ἐπέτρεπον νὰ πραγματοποιηθῶσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πολιτική, τὴν ὁποίαν ψέγει ὁ κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου καὶ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀλλ’ ὅταν ἔλθῃ ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἐκλογῶν, τότε θὰ ἴδωμεν, ποία ὑπῆρξεν ἡ ἰδική μου πολιτικὴ πορεία, καὶ ποία ἡ ἰδική του.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Μεγαρίδος κ. Γ. Ἀναστασόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ βουλευτοῦ Αἰγιαλείας κ. Πολ. Πολυχρονιάδου.

§23Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταί, χθές, ὅτι κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος, προκειμένου περὶ ἐνστάσεως δι’ ἀνηλικότητα Βουλευτοῦ, ἡ Βουλὴ, ἐκτὸς εἰς σπανίας περιστάσεις, καθ’ ἃς ἡ προσωποληψία καὶ ὁ τυφλὸς κομματισμὸς ὡδήγησεν αὐτὴν, ἔδωκεν εὐρεῖαν ἑρμηνείαν. Συνεζητήθη καὶ ἐγένετο δεκτὸν διὰ τῶν ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, ἐκτὸς μικρῶν ἀντιρρήσεων, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἐνδεικτικὴ, καὶ ἐγένετο ἐπίσης δεκτὸν εἰς πάσας τὰς ἀποφάσεις, ὅτι, ἵνα ἀκυρωθῇ μία ἐκλογὴ ἐπὶ ἀνηλικότητι Βουλευτοῦ, δέον νὰ προσαχθῇ νόμιμος ἀπόδειξις περὶ ταύτης, καὶ τοιαύτη καθιερώθη ὅτι εἶναι μόνον ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις. Προσήχθη ἐνταῦθα ληξιαρχικὴ πρᾶξις, βεβαιοῦσα τὴν ἀνηλικότητα τοῦ βουλευτοῦ Πολυχρονιάδου; Ὅλα τὰ λοιπὰ ἀποδεικτικὰ μέσα εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως τῶν κ. Βουλευτῶν. Ἓν εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν ψῆφον, ἡ προσαγωγὴ ληξιαρχικῆς πράξεως περὶ τῆς ἡλικίας του. Ταύτην δὲ ὀφείλει νὰ φέρῃ ὁ ἐνιστάμενος, καὶ, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Ράλλης ἐξεπλάγη, ὅτε ἄλλοτε ἐζητήθη παρὰ νεαροῦ Βουλευτοῦ νὰ φέρῃ τὴν πιστοποίησιν, καὶ εἶπεν ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ προσωρινὸς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο δύσκολον ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἡλικίαν του, προκειμένου νὰ προσαγάγῃ ληξιαρχικὴν πρᾶξιν τῆς γεννήσεώς του, ἵνα ἀποδείξῃ τὴν ἡλικίαν του. Λοιπὸν, κατὰ τοὺς δικονομικοὺς ὅρους καὶ τοὺς κοινοβουλευτικοὺς τύπους, μάλιστα δὲ κατὰ τὰς ἐξελέγξεις τῶν ἐκλογῶν, ὅτε ἡ Βουλὴ εἶναι δικαστικὸν σῶμα, τὴν προσαγωγὴν τῶν νομίμων ἀποδείξεων ὑποχρεοῦται νὰ φέρῃ ὁ ἐνιστάμενος, ἤτοι ὁ βουλευτὴς κ. Παναγιωτόπουλος, ὅστις προσήγαγε χθὲς νέον εἶδος ἀποδείξεως, λέγων ὅτι παραιτεῖται τῶν ἐνστάσεών του, ἐὰν προσήρχετο ὁ κ. Πολυχρονιάδης καὶ ἐβεβαίου τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἡλικίας του...

§24Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό.

§25Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἦτο ἡ ἀντίληψίς μου. Νομίζω ὅτι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον προτείνεται ἡμῖν νὰ κρίνωμεν τὰ πράγματα κατὰ τὸ φαινόμενον· ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐποικοδομητικὸν τῆς σοβαρότητος τοῦ σώματος τοῦτο. Διότι ἄλλοτε ἐξεβιάσθη νὰ ἔλθῃ εἰς τὸ βῆμα καὶ ὑπερασπίσῃ τὴν νομιμότητα τῆς ἐκλογῆς του, προσβαλλομένην ἐπὶ ἀνηλικότητι αὐτοῦ, ὁ Ἀμβράζης, καὶ ἀφοῦ ἐπεκαλέσθη ὅλα τὰ ἐπιχειρήματά του, καμπτόμενος ἐπὶ τέλους, ἔκλινε τὴν κεφαλὴν πρὸ τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἔδειξε τὴν ἄτριχα κεφαλήν του καὶ εἶπε: «Πείθεσθε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ ἄθριξ αὕτη κεφαλὴ δὲν εἶναι κεφαλὴ σώματος τριακονταετοῦς;» Ἀλλ’ ἔμεινεν ἄτεγκτος ὁ κύριος Καραπάνος, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδίωξε τὸν Ἀμβράζην. Δὲν εἶναι τὰ φαινόμενα, τὰ ὁποῖα ὁδηγοῦσι τὴν Βουλὴν εἰς τοιαύτας σοβαρὰς ἀποφάσεις, ἀλλὰ τὰ πράγματα, αἱ ἀποδείξεις, καὶ τοιαύτας δὲν προσήγαγεν ὁ κύριος Βουλευτὴς Αἰγιαλείας. Διότι τίνας ἀποδείξεις προσήγαγεν οὗτος ἢ μόνον πιστοποιητικὰ ἀπὸ τοῦ 1873 μέχρι τοῦ 1895; Ἀλλὰ ταῦτα δὲν εἶναι ὅμοια πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προσήγαγεν ὁ κ. Πολυχρονιάδης, καὶ τὰ ὁποῖα τώρα καταθέτω;

§26Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τὰ καταθέσητε.

§27Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ καταθέτω. Καὶ νὰ τὰ προσβάλητε ἐπὶ πλαστότητι· διότι πρέπει νὰ εἰσέλθῃ ὁ κ. Πολυχρονιάδης εἰς τὴν Βουλὴν, ἢ οἱ ἱερεῖς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔδωκαν τοιαῦτα πιστοποιητικὰ, εἰς τὰς φυλακάς.

§28Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως οἱ ἱερεῖς αὐτοὶ πρέπει νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς φυλακὰς, ἐὰν ὑπάρχῃ Ἑλληνικὸν Κράτος.

§29Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἀντίγραφα ἐνταῦθα τῶν πιστοποιητικῶν, τὰ ὁποῖα προσήγαγεν ὁ κύριος Παναγιωτόπουλος...

§30Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν πιστοποιητικὸν προσήγαγον. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διαστρέφητε τοὺς λόγους μου. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα νὰ γείνῃ αὐτοψία ἐπὶ τοῦ κ. Πολυχρονιάδου· ἐζήτησα κἄτι τι ἀνδρικόν, ἐπιβαλλόμενον εἰς πάντα, νὰ ἔλθῃ δηλαδὴ καὶ βεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν εἶναι ἐνήλικος.

§31Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν διαστρέφω, ἀλλ’ ἐξηγῶ λόγους, οὓς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής.

§32Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Συνιστῶ εἰς ὑμᾶς νὰ λέγητε ὅ,τι εἶπον. Διότι, ἐὰν εἶπον ὅ,τι διατείνεσθε, δύνασθε νὰ χαρακτηρίσητε τοῦτο ὡς ἥκιστα σοβαρόν.

§33Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο λέγω· ἐπειδὴ ὁ κ. Πολυχρονιάδης δὲν εἶναι δυστυχῶς δασύθριξ, ἠξίωσεν ὁ κ. Βουλευτής, ἵνα προσέλθῃ ἐνώπιον ἡμῶν, καὶ ἐκ τούτου ἐκληφθῇ ὡς ἀνήλικος.

§34Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντᾶτε εἰς ὅ,τι ὑπεθέσατε. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ προσέλθῃ καὶ βεβαιώσῃ ὁ ἴδιος τὸ πρᾶγμα. Τὰ ἄλλα εἶναι περιττὰ, ἐὰν εἶναι τριχοφόρος ἢ ὄχι. Ἐὰν εἶναι ἡλικίας 30 ἐτῶν, τὸ γνωρίζουσι πάντες οἱ συνάδελφοι, ὅσοι ἐγνώρισαν αὐτὸν ἰδιαιτέρως.

§35Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πολλάκις ἡ Βουλὴ, καὶ πρότερον καὶ κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, εἶχεν ἐν ἑαυτῇ Βουλευτὰς, καὶ ἔχει καὶ νῦν τοιούτους, ἔχοντας ὄχι τὴν ἡλικίαν μείζονα τοῦ κ. Πολυχρονιάδου, ἀλλὰ τοὺς μύστακας. Ἀλλὰ τίνα ἔγγραφα κατετέθησαν ὡς ἀποδεικνύοντα τὴν ἀνηλικότητα; Πρῶτον ἔγγραφον, διὰ τοῦ ὁποίου πιστοποιεῖται ὁ γάμος. Παράδοξον μοὶ φαίνεται, κύριοι Βουλευταὶ, ὅταν ἔχωμεν νόμους καθιεροῦντας τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τῶν ληξιαρχικῶν πράξεων, ὅταν ἔχωμεν δεδομένον ἐκ τῆς Βουλῆς καὶ τῶν διατάξεων τῶν νόμων, ὅτι αἱ ἀπρόσβλητοι ἀποδείξεις ἐπὶ τῶν γάμων καὶ ἐπὶ τῶν γεννήσεων εἶναι μόναι αἱ ληξιαρχικαὶ πράξεις, αἵτινες ὡρίσθησαν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1856, καὶ καθωρίσθη ὁ τρόπος τῆς συντάξεως αὐτῶν, ὅπως καὶ ὁ τρόπος τῆς διορθώσεως, καθ’ ἣν περίπτωσιν λάθος τι ἔχει γείνῃ, νὰ φέρωμεν πιστοποιητικὰ τῶν δημάρχων!...

§36Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε Ἀναστασόπουλε, μίαν διακοπήν;

§37Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίστε.

§38Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Γνωρίζετε καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς δὲν λειτουργεῖ· ἀλλ’ ὑπάρχει εἷς ἄλλος νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιτρέπει, ὁσάκις τις ἔχῃ ἀνάγκην βεβαιώσεως τῆς ἡλικίας του, — ὅπως ἔχει ἀνάγκην ὁ κ. Πολυχρονιάδης — νὰ ζητῇ τὴν βεβαίωσιν τῆς ἡλικίας του ἀπὸ τὸ Πρωτοδικεῖον.

§39Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσητε, διότι ἔχω ἀκριβῶς ἀπόφασιν τοιαύτην (γέλωτες).

§40Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Νὰ τὴν ἀκούσωμεν. Σᾶς κάμνω τὴν δήλωσιν, ὅτι γνωρίζω τὴν διαδικασίαν τῆς βεβαιώσεως τῆς ἡλικίας. Δὲν ἀπαιτεῖται τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ προσέλθωσι δύο ψευδομάρτυρες καὶ νὰ βεβαιώσωσι.

§41Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ ὀλίγου ἐζητεῖτε ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου. Ἤδη, ὅτε σᾶς φέρω αὐτὴν, τοιαύτην δεικνύετε σεῖς εὐλάβειαν πρὸς ἑαυτὸν καὶ πρὸς τὰς ἀποφάσεις τῶν Δικαστηρίων!

§42Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐγὼ θὰ κρίνω, ποῖα πιστοποιητικὰ θὰ ἔλθωσι. Δὲν προεξοφλῶ τὴν γνώμην μου.

§43Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔχωμεν ἀπόφασιν δικαστικήν...

§44Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀναστασόπουλε, ἐγὼ συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην σας, ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς προέβλεψε τὸ ἀσθενὲς τῶν τοιούτων πράξεων, εἰς δὲ τὴν τελευταίαν παράγραφον κάμνει μίαν διασάφησιν. Γνωρίζετε καλλίτερον ἐμοῦ, ὅτι αἱ ἀποφάσεις αὗται ἀφορῶσι μόνον ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος τὰς ἐζήτησε, κατ’ οὐδενὸς δὲ τρίτου δύνανται ν’ ἀντιταχθῶσι.

§45Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας ἔπρεπε ν’ ἀναμνησθῇ, ὅτι ἑκάστη πρᾶξις δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀποδεικτικὸν μέσον μόνον ἐναντίον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐνεργεῖ τὴν δικαιοπραξίαν. Καὶ ἐνῷ τοιοῦτον δόγμα φέρει σήμερον, λησμονεῖ ἑαυτόν, λησμονεῖ ὅτι χθὲς ἔφερε ληξιαρχικὴν πρᾶξιν τῆς μητρὸς τοῦ κ. Πολυχρονιάδου, ἐκ τῆς ὁποίας πράξεως φαίνεται, ὅτι οὗτος ἦτο ἐπιτροπευόμενος τῆς μητρός του, καὶ ἐν τούτοις ἡ πρᾶξις αὕτη εἶναι ἐναντίον τρίτου προσώπου.

§46Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ...

§47Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφίνετε, κύριε Παναγιωτόπουλε, νὰ χωρήσωμεν κανονικῶς εἰς τὴν συζήτησιν;

§48Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁρίστε! Εἶναι τὸ καλλίτερον.

§49Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν βλάπτουσιν ἐμὲ, οὐδὲ τὸ θέμα, αἱ τοιαῦται παρατηρήσεις ὑμῶν καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυνουρίας.

§50Γ. Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ συμφωνῶ μὲ ὑμᾶς, ὡς πρὸς τὴν κανονικὴν συζήτησιν.

§51Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πρῶτον ἔγγραφον, Κύριοι, τὸ ὁποῖον προσήχθη, εἶναι πιστοποιητικὸν τοῦ γάμου, ἐν τῷ ὁποίῳ πιστοποιητικῷ λέγεται, ὅτι ὁ πατὴρ τοῦ Πολυχρονιάδου ἐνυμφεύθη κατὰ τὸ 1876. Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ὁ γάμος τοῦ πατρὸς δὲν ἀποδεικνύει τὴν ἡλικίαν τοῦ τέκνου;

§52Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Θὰ ἦτο 6 ἔτη προτήτερα γεννημένος ὁ κύριος αὐτός, ὁπότε ἡ κυρία Πολυχρονιάδου δὲν ἦτο εἰς ἡλικίαν νὰ παιδοποιήσῃ! (γέλωτες).

§53Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καίτοι τὴν σεμνοτυφίαν ἐπὶ ζητημάτων τοιούτων ἀφῆκα εἰς τὸ προαύλιον τοῦ Βουλευτηρίου, λέγω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι ὑπῆρξαν Βουλευταὶ, κατὰ τῶν ὁποίων προσήχθησαν ἐνταῦθα ἐπίσημοι ἀποδείξεις (καὶ θὰ ἀναφέρω ὀνόματα), ὅτι ὁ γάμος τῶν γονέων αὐτῶν ἐτελέσθη εἰς χρόνον, ἐξ οὗ ἀπεδεικνύετο, ὅτι οἱ Βουλευταὶ, ὧν συνεζητεῖτο ἡ ἡλικία, ἦσαν ἐνήλικοι, καὶ ἡ Βουλὴ ἐν τούτοις ἀπεφάνθη ἄλλως. Λέγω δὲ εἰς ὑμᾶς καὶ ἕν πραγματικὸν γεγονὸς, ὅτι εἶναι δυνατὸν, τὸ τέκνον νὰ γεννηθῇ οὐχὶ 6 ἔτη πρὸ τοῦ γάμου, ἀλλὰ καὶ 10 ἔτη. Θέλετε πιστοποιητικὸν περὶ τούτου; Τὸ ἔχω εἰς τὴν τσέπην μου, ἕνεκα τοῦ ζητήματος τῆς ἡλικίας ἑνὸς προσωρινοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς (ἱλαρότης).

§54Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Σᾶς ἠρώτησα καὶ ἄλλο: δύναται ἡ γυνὴ νὰ γεννήσῃ εἰς ἡλικίαν 10 ἐτῶν; (γέλωτες).

§55Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπευθυνθῆτε εἰς κανένα μαιευτῆρα τοῦ κόμματός σας. Προκειμένου ἑπομένως περὶ ἀποδείξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν, πιστοποιητικὸν περὶ τοῦ γάμου νὰ ἦναι ἀπόδειξις τῆς ἡλικίας. Ὑμεῖς δύνασθε νὰ φιλονικήσητε ἐπὶ τούτου, ἀλλ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι γνωρίζουσι τὸν νόμον, οἵτινες κατὰ τοὺς νόμους κρίνουσιν, ἐκεῖνοι γνωρίζουσιν, ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν.

§56Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Ὥστε ἡμεῖς δὲν ἠξεύρομεν τίποτε!

§57Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! γνωρίζετε πολλὰ, ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε νὰ σιγᾶτε ἐνίοτε. Μετὰ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο προσήγαγον ἕτερον πιστοποιητικὸν τοῦ κ. δημάρχου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐμφαίνεται, ὅτι (ἀναγινώσκει) «ὁ Π. Πολυχρονιάδης ἐγεννήθη, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τοῦ ἐν τοῖς ἀρχείοις κρατουμένου ἐπισήμου βιβλίου τῆς κινήσεως τοῦ πληθυσμοῦ, τὴν 8 Ἀπριλίου 1877 ἐκ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ...» Εἶναι πιστοποιητικὸν ἐκδοθὲν ὑπὸ τοῦ δημάρχου Αἰγιαλείας κ. Σπ. Παναγιωτοπούλου ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ ληξιαρχικῶν βιβλίων, τὰ ὁποῖα βεβαίως κρατεῖ ὁ κάλλιστος οὗτος δήμαρχος, ἀλλ’ ἐξ ἄλλων σημειώσεων, ἀφορωσῶν εἰς τὴν κίνησιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς πόλεως.

§58Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, ἂν ὑπάρχουσι ληξιαρχικὰ βιβλία εἰς τὸ Αἴγιον;

§59Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὸ γνωρίζω.

§60Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι τὸ ἐβεβαιώσατε σχεδόν.

§61Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὑπάρχουσιν. Ἔδει νὰ ὑπάρχωσιν ἀπὸ τοῦ 1856. Δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μὴ ὑπάρχωσιν.

§62Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Τὸ γνωρίζετε. Ἐὰν ὑπῆρχον, θὰ ἐζήτει ὁ κύριος Πολυχρονιάδης ἀντίγραφον τῶν ληξιαρχικῶν βιβλίων.

§63Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι ἐζητήθη πιστοποίησίς τις ἀπὸ τὸν δήμαρχον Αἰγιέων, καὶ ἠρνήθη ταύτην ὁ κ. δήμαρχος.

§64Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί ἠρνήθη ὁ δήμαρχος;

§65Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς τὸ εἴπω εἰς τὴν σειράν τῆς ὁμιλίας μου. Ἐπρόκειτο περί τινος πιστοποιητικοῦ ἐκδοθέντος, καὶ ἐζητήθη νὰ βεβαιωθῇ ἡ ὑπογραφὴ ἑνὸς ἐφημερίου. Νομίζω ὅτι καθῆκον τοῦ δημάρχου ἦτο νὰ βεβαιώσῃ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἐφημερίου τῆς πόλεως.

§66Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατηγγέλθη ὁ δήμαρχος;

§67Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· δὲν κατηγγέλθη· ὁ ζητήσας προσέφυγεν εἰς τὸν δημαρχικὸν πάρεδρον. Ὑπάρχει δὲ ἄλλο πιστοποιητικόν, καθ’ ἃ μὲ ἐβεβαίωσαν. Ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ βεβαιώσῃ τὸ γνήσιον τῶν ὑπογραφῶν Αἰγιέων μὲν, διαμενόντων δὲ εἰς Πάτρας. Καὶ θὰ καταθέσω τὸ ἔγγραφον.

§68Ι. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ὅστις ἠγνόει καὶ τὴν ταυτότητα τῶν παρουσιαζομένων.

§69Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ κάμω πρὸς ὑμᾶς· τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα νὰ τὰ ἀναλάβητε ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ὑπ’ εὐθύνην σας.

§70Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸς τὸν Ἀναστασόπουλον ὁμιλῶν ὁ κ. Παναγιωτόπουλος γνωρίζει ὅτι τὴν εὐθύνην πάντων τῶν λεγομένων ἐνταῦθα τὴν ἀναλαμβάνω ἀκεραίαν. Ὅταν δὲ Βουλευτὴς ἐνταῦθα κάμνῃ χρῆσιν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα προσήχθησαν, γνωρίζετε ποῦ εὑρίσκεται ἡ εὐθύνη. Ὁ κύριος Πολυχρονιάδης δι’ ἐπιστολῆς του μοὶ ἀπέστειλε τὰ ἔγγραφα ταῦτα. Προσβάλετέ τα ἐπὶ πλαστότητι.

§71Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως θὰ τὰ προσβάλω, καὶ διὰ τοῦτο ζητῶ τὴν ὁμολογίαν σας.

§72Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἀνησυχεῖτε;

§73Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀνησυχῶ παντάπασι.

§74ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῖος φέρει τὴν εὐθύνην τῶν ἐγγράφων αὐτῶν;

§75Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαντῶ τῷ κυρίῳ Ἀλεξάκῃ, ὅτι, ἐὰν ἀληθῶς ἀγνοῇ, τίς φέρει τὴν εὐθύνην αὐτῶν, ἐὰν εἶναι πλαστὰ, δὲν θὰ τὴν μάθῃ ἀπὸ ἐμέ. Τὴν στιγμὴν δὲ ταύτην ὁ κύριος Θεοτόκης ἢ ὁ κύριος Μπουφίδης, οἵτινες ἀκούουσι μόνον, φέρουσιν ἴσην τὴν εὐθύνην πρὸς ἐμὲ, ὁμιλοῦντα καὶ κάμνοντα χρῆσιν τῶν πιστοποιητικῶν τούτων.

§76Γ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν δύο μας ἐγὼ βεβαίως δὲν εἶμαι ὁ τεταραγμένος.

§77Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποθέτω, ὁ ἐνδιαφερόμενος πλειότερον διὰ τὸ ζήτημα.

§78Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναμαι ὅμως, βοηθῶν ὑμᾶς εἰς τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔχετε νὰ πράξητε, ἔργον συνειδήσεως Βουλευτοῦ, νὰ βεβαιώσω διὰ τοῦ θετικωτέρου τρόπου τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ ἔγγραφα τὰ ἐπίσημα, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν, εἶναι ἀκριβέστατα. Ἐὰν ἔχητε ἔγγραφα πιστοποιοῦντα τὰ ἀντίθετα, αὐτὰ εἶναι ἔγγραφα ἀποτελοῦντα ἔγκλημα. Καταγγέλλω δὲ ὑπ’ εὐθύνην μου ἐγὼ τὸ ἔγκλημα τοῦτο καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Δὲν εἶναι ἡ Βουλὴ πεδίον τοιούτων μέσων ἀνταγωνισμοῦ.

§79Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε οὐ μόνον δικαίωμα, ἀλλὰ καὶ καθῆκον, νὰ τὸ πράξητε, καὶ νὰ μὴ περιορισθῆτε εἰς τὰς λέξεις ταύτας ἐντὸς τῆς Βουλῆς.

§80Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην, ὅτι τὰ ἔγγραφα αὐτὰ εἶναι γνήσια.

§81Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ὑπάρχωσιν συμπολῖταί σας Αἰγιεῖς βεβαιοῦντες ταῦτα...

§82Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τοὺς καταγγέλλω, καὶ δίδω τὴν διαβεβαίωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπιδίδω καταγγελίαν ἐπὶ πλαστογραφίᾳ καὶ ψευδομαρτυρίᾳ.

§83Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀναστασόπουλε, οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσιν οἱ ἱερεῖς νὰ ἐκδίδωσι τοιαῦτα πιστοποιητικά.

§84Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μαντινείας μὲ ἐκπλήττει. Ἐγὼ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἐκ τῶν πρακτικῶν τῆς Βουλῆς 50 τοιαῦτα πιστοποιητικά.

§85Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἠξεύρετε ποίαν ἀξίαν ἔχουσι τοιαῦτα πιστοποιητικὰ, ἀλλὰ δὲν γνωρίζετε ποῖον αἴσθημα μὲ κινεῖ. Θλίβομαι ὅτι τοιαῦτα μέσα παρουσιάζονται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἅτινα γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον συνετάχθησαν. Διεπράχθη ἔγκλημα!

§86Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ καταγγείλητε τοῦτο καὶ τὸν ἐφημέριον τῆς πόλεώς σας.

§87Ε. ΚΟΚΚΕΒΗΣ. Ποῖον δικαίωμα ἔχει νὰ ἐκδώσῃ πιστοποιητικὸν ὁ ἱερεύς; Τὸ ἄρθρον 225... (Θόρυβος)

§88Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Κοκκέβη, σεῖς ἀκριβῶς ἔχετε ψηφίσει ἐνθουσιασμένος ἐπὶ τοιαύτης βάσεως. Εἰσήχθησαν εἰς τὴν Βουλὴν πιστοποιητικὰ ὄχι μόνον ἐφημερίων βαπτισάντων τέκνα, ἀλλ’ εἰσήχθησαν πιστοποιητικὰ ἀναδόχων τῶν τέκνων, πιστοποιητικὰ μαρτύρων τῶν βαπτίσεων, καὶ σεῖς τὰ εὕρετε νομιμώτατα καὶ θεάρεστα!

§89Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ δὲν τὰ ἐπαρουσιάζετε καθ’ ἣν στιγμὴν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνάγκη;

§90Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Διότι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, τοῦ δικαστικοῦ τούτου σώματος, εἰσάγεται ἡ ἀπόδειξις.

§91Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ χθὲς, ὅτε ἐγὼ παρεκάλεσα ὑμᾶς νὰ τὰ καταθέσητε, δὲν τὰ κατεθέτετε;

§92Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἰσάγονται ταῦτα, οὐχὶ ἐνώπιον τοῦ ἀντιδίκου.

§93Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν;

§94Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαρίστως.

§95Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπορῶ μὲ τὴν ἀλήθειαν μὲ τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως τῶν κυρίων συναδέλφων. Σᾶς διακόπτουν, παριστῶσι τὰ πιστοποιητικὰ ὡς εἰκονικά.

§96Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ τὰ ἀναγνώσουν! Εἶναι γνωστὸν τὸ σύστημα!

§97Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .. Παριστῶσι τὰ πιστοποιητικὰ ὡς ψευδῆ καὶ ἐγκληματικὰ, καὶ ἐνῷ ἀνομολογοῦσιν ὅτι τὰ ἐγνώριζον πρὶν ἢ κατατεθῶσι, δὲν ἔσπευσαν νὰ τὰ καταγγείλωσιν ἀμέσως, καὶ νὰ προσαγάγωσι τὴν ἀπόδειξιν τὴν δικαστικὴν εἰς τὴν Βουλήν! (Θόρυβος). Κύριε Πρόεδρε, ἂν δὲν ἦσθε εἰς θέσιν νὰ προστατεύσητε τὸν ἀγορεύοντα, καταβῆτε ἀπὸ τὴν θέσιν αὐτήν! Δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα διακοπήν. Ὁ θέλων νὰ μὲ διακόψῃ πρέπει νὰ μὲ ἐρωτήσῃ, ἐὰν ἐπιτρέπω τοῦτο. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας ὤφειλε, τὰ πιστοποιητικὰ ταῦτα, ἀφοῦ τὰ ἐγνώριζεν ἐκ τῶν προτέρων, νὰ τὰ καταγγείλῃ.

§98Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μοὶ ἐπιτρέπετε;

§99Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ μὲ διακόπτετε.

§100Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§101Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ περατώσω τὸν λόγον μου, καὶ κατόπιν ὁ κ. Παναγιωτόπουλος, ὅταν θὰ ἀνέλθῃ τὸ βῆμα, δύναται νὰ ἀπαντήσῃ.

§102ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε συνάδελφε, ὅταν δίδετε τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διακόπτωσιν, ὀφείλετε νὰ δώσητε καὶ εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ ἀπαντήσωμεν.

§103Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Ἀλεξάκη, γνωρίζω πολὺ καλὰ, ὅτι σεῖς θὰ συμφωνήσητε, ὅτι, ὡς δικηγόρος, ὡς νομικὸς, δὲν δύνασθε παρὰ νὰ ἔχητε τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν οὐχὶ δικηγόρος, ἀλλὰ στρατιωτικὸς ἀνὴρ, δηλ. τῆς τάξεως, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, διετύπωσεν.

§104Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ὁ κ. Κουμουνδοῦρος ἀπηύθυνε μίαν ἐρώτησιν εἰς ἐμέ. Ἐπιτρέπετε νὰ ἀπαντήσω;

§105Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιτρέπω. Καὶ ἀναπαύομαι!

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε, παρακαλῶ.

§107Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος εἶναι ἀνὴρ ἀνεπτυγμένος, δικηγόρος ἐκ τῶν ἀρίστων.

§108Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι, κύριε Κουμουνδοῦρε.

§109Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐσπουδάσατε εἰς τὸ Πανεπιστήμιον;

§110Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§111Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἔχετε κανὲν ἐπάγγελμα;

§112Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε ὅτι μόνον τὸ δικηγορεῖν εἶναι ἐπάγγελμα;

§113Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τουλάχιστον, κύριε Πρόεδρε, αὐτὰ τὰ ζητήματα, περὶ ὧν γίνεται λόγος, τὰ γνωρίζει ὁ κ. Παναγιωτόπουλος καλλίτερον ἀπὸ ἐμὲ, ὁ ὁποῖος εἶμαι στρατιωτικός. Ὁ κ. Παναγιωτόπουλος ἀμφισβητεῖ τὴν ἡλικίαν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου, καὶ ζητεῖ διὰ παντὸς τρόπου νὰ ἀποβάλῃ τῆς Βουλῆς τὸν κύριον συνάδελφον, καὶ ἐνῷ μανθάνει πρὸ τῆς συζητήσεως, ὅτι ἑτοιμάζονται νὰ παρουσιασθῶσι τοιαῦτα ἐγκληματικὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν πρὸς ὑποστήριξιν τῆς ἐνηλικότητος τοῦ κυρίου Πολυχρονιάδου, δὲν προβαίνει νὰ καταγγείλῃ ἐγγράφως καὶ ἁρμοδίως ταῦτα, διὰ νὰ μᾶς προσαγάγῃ τὴν ἀπόδειξιν, ἀλλὰ ζητεῖ, καταγγέλλων μὲ ὅλον τὸν ἐπίσημον τρόπον ταῦτα ὡς πλαστὰ, νὰ καταστρέψῃ τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν τὰ ἀποδεικτικὰ αὐτὰ τῆς ἐνηλικότητος τοῦ κυρίου Πολυχρονιάδου, τὰ ὁποῖα προσάγει ὁ κ. Ἀναστασόπουλος, ἐγέννησαν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐννοῶ τὸν τρόπον αὐτὸν τῆς συζητήσεως. Προκειμένου ἡ Βουλὴ νὰ ἐκπληρώσῃ δικαστικὰ καθήκοντα, ὀφείλουσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ περιμένωσι νὰ τελειώσῃ ὁ ἀγορεύων τὴν ἀγόρευσίν του, νὰ προσαγάγῃ τὰς ἀποδείξεις του, καὶ εἶτα νὰ ἀνέλθωσιν εἰς τὸ βῆμα, ὅπως ἀντικρούσωσι τὰ ὑπ’ αὐτοῦ λεχθέντα. Διότι κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν οἱ κύριοι προκαλοῦσι τὰς ἀντεγκλήσεις, κατασκοτίζουσιν ἡμᾶς τοὺς ἀκροατὰς, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦμεν νὰ ψηφίσωμεν συμφώνως πρὸς τὸ δίκαιον καὶ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κύριον συνάδελφον, τὸν κατέχοντα τὸ βῆμα, μηδεμίαν νὰ ἐπιτρέψῃ διακοπὴν, νὰ ἐξαντλήσῃ ὅλα τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει, καὶ ἀφοῦ τελειώσῃ τὸν λόγον του, ἂς ἔλθωσιν οἱ τὰ ἐναντία φρονοῦντες νὰ συνεχίσωσι τὴν συζήτησιν.

§114ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κατηγορεῖ ὁ κύριος Κουμουνδοῦρος τὸν κ. Παναγιωτόπουλον, διότι δὲν ἔσπευσε νὰ καταγγείλῃ προηγουμένως τὴν πρᾶξιν, τὴν ὁποίαν σήμερον καταγγέλλει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐν τῇ διανοίᾳ τῶν ἐκδόντων τὰ πιστοποιητικὰ ἐκεῖνα; Καὶ ἐρωτῶ τὸν κ. Κουμουνδοῦρον, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ καταγγελθῶσι τὰ πιστοποιητικὰ ἐπὶ πλαστότητι, ἀφοῦ τὰ πιστοποιητικὰ ἐκεῖνα εὑρίσκοντο εἰς τὰ θυλάκια τοῦ κ. Πολυχρονιάδου; ἀφοῦ αὐτῶν δὲν ἐγένετο χρῆσις; Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος νομίζω ὅτι ἐπλανήθη εἰς τοὺς ἰσχυρισμοὺς αὐτοῦ, διὰ τῶν ὁποίων ἠθέλησε νὰ κατηγορήσῃ τὸν κ. συνάδελφον ἐξ Αἰγιαλείας.

§115Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Ἀλεξάκην διὰ τὴν συνδρομήν, τὴν ὁποίαν μοὶ παρέσχεν. Ὁ κ. Κουμουνδοῦρος, ἐὰν παρηκολούθει προσεκτικῶς ὅσα εἶπον χθὲς καὶ σήμερον, δὲν θὰ ἐξέφραζε οἵαν ἐξέφρασεν ἀπορίαν. Δὲν ἦτο δυνατὸν, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Ἀλεξάκης, νὰ καταγγείλωμεν πιστοποιητικὰ, τὰ ὁποῖα μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς δὲν ὑπῆρχον. Χθὲς ἀγορεύων ὁ ἔντιμος ἐκ Μεγαρίδος συνάδελφος, ἐδήλωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι θέλει προσαγάγει πιστοποιητικά. Παρεκάλεσα αὐτὸν νὰ καταθέσῃ ταῦτα, ὅπως μελετήσωμεν αὐτά, διότι ἦτο ἀδύνατον νὰ φαντασθῶ, ὅτι αἱ φῆμαι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι διεδίδοντο εἰς τὸ Αἴγιον, ἦτο δυνατὸν νὰ λάβωσι σῶμα, καὶ νὰ παρουσιασθῶσι πιστοποιητικὰ τοιαῦτα εἰς τὴν Βουλὴν· ὁ κ. συνάδελφος μοὶ ἀπήντησεν, ὅτι δὲν ἦτο ὑπόχρεως νὰ καταθέσῃ ταῦτα εἰς τὸ Προεδρεῖον πρὶν ἢ ποιήσηται χρῆσιν αὐτῶν.

§116Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως εἶπον αὐτό.

§117Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα ταύτην τὴν στιγμὴν, ὅτι ὑπάρχουσι πιστοποιητικὰ ἱερέων, ὅτι ὑπάρχουσι πιστοποιητικὰ μαρτύρων· ἤκουσα μομφὴν κατὰ τοῦ δημάρχου Αἰγιέων, ὅτι ἠρνήθη νὰ βεβαιώσῃ τὰς ὑπογραφὰς αὐτῶν...

§118Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐξέφρασα μομφὴν κατὰ τοῦ δημάρχου Αἰγιέων· σέβομαι πολὺ τοὺς Παναγιωτοπούλους, ὥστε μηδένα ἐξ αὐτῶν νὰ μεμφθῶ.

§119Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εὐχαριστῶ διὰ τὸν σεβασμὸν πρὸς τὴν οἰκογένειάν μου. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, δὲν ἐξετοξεύθη ἡ μομφὴ, ὅτι ἠρνήθη ὁ δήμαρχος νὰ ἐπικυρώσῃ τὰς ὑπογραφάς; Ἀλλὰ γνωρίζομεν ἐὰν ὑπῆρξαν ὑπογραφαί; ἐὰν ὑπάρχουσι τὰ ὀνόματα τῶν ὑπογραψάντων;

§120Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφήσατε νὰ ἀκούσητε τὰς ὑπογραφάς.

§121Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤκουσα ὅτι ὑπάρχει καὶ ἀπόφασις· γνωρίζομεν ἐὰν οἱ μάρτυρες οἱ κληθέντες εἰς τὴν ἀπόφασιν ὑπάρχουσι;

§122Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δὲν εἴχετε τόσην σπουδὴν, θὰ εἴχετε ἤδη ἀκούσει καὶ τὰ διάφορα πιστοποιητικὰ καὶ τὰς ὑπογραφὰς καὶ τὴν δικαστικὴν ἀπόφασιν καὶ τὰ ὀνόματα τῶν ὁρκισθέντων ζώντων μαρτύρων αὐτῆς· καὶ θὰ τὰ ἀκούσητε μετ’ ὀλίγον ὅλα. Προσήχθησαν ἡμῖν, κύριοι Βουλευταὶ, ὑπὸ τοῦ κυρίου Παναγιωτοπούλου δύο πιστοποιητικά· τὸ ἓν βεβαιοῦν τὸν γάμον, χωρὶς τοῦτο νὰ ἦναι ληξιαρχικὴ πρᾶξις, τὸ ἕτερον βεβαιοῦν ἐκ τῆς κινήσεως τοῦ πληθυσμοῦ τὴν ἡλικίαν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου. Ἔχομεν δεδομένον, ὡς θέλετε ἀκούσει, διὰ τριάκοντα ἀποφάσεων τῆς Βουλῆς, τίνα πιστοποιητικὰ καὶ τίνας ἀποδείξεις ἡ Βουλὴ ἐδέχετο ὡς νομίμους, καὶ τίνα ἐκ τῶν τοιούτων πιστοποιητικῶν ἐδέχθη ὡς ἐπικρατέστερα. Ἀπέναντι τῶν πιστοποιητικῶν, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν εἰς τὴν Βουλὴν, προσάγω ἐγὼ καὶ καταθέτω τὰ ἑξῆς πιστοποιητικά: Πρῶτον πιστοποιητικὸν (ἀναγινώσκει): «Πιστοποιῶ ὁ Νικόλαος ἱερεὺς Σωτηρόπουλος, ἐφημέριος ἐν Αἰγίῳ, ὅτι ὁ υἱὸς τοῦ Δημητρίου Πολυχρονιάδου ἐβαπτίσθη ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὸν μῆνα Μάρτιον τοῦ ἔτους 1872, ὀνομασθεὶς Πολυχρόνης, ἀναδόχου αὐτοῦ παραστάντος τοῦ Ἀθανασίου Πολυχρονιάδου.» Ἐν Αἰγίῳ τῇ 2 Δεκεμβρίου 1902. Ὑπογραφὴ Νικόλαος ἱερεὺς Σωτηρόπουλος. (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαὶ τῶν παραστάντων κατὰ τὴν βάπτισιν. Ἐπικύρωσις τῶν ὑπογραφῶν ὑπὸ τοῦ δημοτικοῦ παρέδρου καὶ τοῦ νομάρχου). Ἔχομεν λοιπὸν ἓν πιστοποιητικὸν τοιοῦτον. Εἶναι ἐπιτετραμμένον, λέγει ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, νὰ ἐκδίδῃ ὁ ἱερεὺς πιστοποιητικόν; Θὰ ἀναγνώσω, κύριοι Βουλευταὶ, συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ 1863 μέχρι σήμερον, κατὰ τὰς ὁποίας, ἕνεκα τῆς μὴ ὑπάρξεως ληξιαρχικῶν πράξεων, ἐλαμβάνοντο ὡς πλήρη ἰσχὺν ἔχοντα τὰ πιστοποιητικὰ τῶν βαπτισάντων ἱερέων. Ἀλλὰ τότε δὲν ὑπῆρχεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριφυλίας, ἵνα πρωτοτύπως ἀντιλέξῃ, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐκδοθῇ ὑπὸ ἱερέως πιστοποιητικόν. Ἀναφέρει τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο τοῦ ἱερέως, ὅτι ἀνάδοχος ἦτο ὁ Ἀθανάσιος Πολυχρονιάδης, χρηστὸς καὶ ἐντιμότατος πολίτης. Τί λέγει ὁ ἀνάδοχος;—καὶ κάμνω χρῆσιν τοῦ ἐγγράφου ἐπὶ τῇ βάσει πάντοτε τῆς νομολογίας τῆς κοινοβουλευτικῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν πολλάκις προσήχθησαν τοιαῦτα πιστοποιητικὰ ἀναδόχων.

§123Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει καὶ βεβαίωσις τοῦ κ. Ἀθανασίου Πολυχρονιάδου;

§124Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Καὶ διὰ νὰ ἔχω τοιοῦτον πιστοποιητικὸν τοιούτου ἀνδρὸς, δὲν μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ ὀρρωδήσω νὰ παρουσιάσω αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν μεθ’ ὅλου τοῦ θάρρους καὶ τῆς ἐμπιστοσύνης. Διότι ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἐπιπέδου τῆς ἐντιμότητος θέτω τὸν κ. Πολυχρονιάδην, ὅπως καὶ τὸν κ. Παναγιωτόπουλον. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀμφιβάλλῃ περὶ τῆς ἀκριβείας πιστοποιητικοῦ ὑπογεγραμμένου ὑπὸ τοῦ κ. Ἀθανασίου Πολυχρονιάδου.

§125Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ὅλως ἐναντία πιστοποιητικά, ὅτι ὁ Πολυχρονιάδης ἐγεννήθη τὸ 1877.

§126Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐλέγετε ὑμεῖς ταῦτα, ἐὰν ὁ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις Βουλευτὴς ἐξελέγετο ὡς φίλος σας.

§127Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἕν δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι τὴν ψῆφόν μου ἐκανόνισα πάντοτε εἰς τὰς ἐξελέγξεις ἀνεξαρτήτως πολιτικῶν βλέψεων, ὡς δικαστής.

§128Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ πρὸς τιμήν σας θέλω συμφωνήσει εἰς τοῦτο, καὶ ἔχω νὰ σᾶς παρουσιάσω δύο πληροφορίας, κατὰ τὰς ὁποίας προσήχθησαν πιστοποιητικὰ ὑπογεγραμμένα ὑπὸ ἱερέων, καὶ ἐψηφίσατε, συμφώνως πρὸς τὸ περιεχόμενον αὐτῶν, ἐπικυρωτικῶς.

§129Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν σήμερον παρουσιάζομαι καὶ ὁμιλῶ κατὰ τῆς ἐπικυρώσεως, πράττω τοῦτο διότι γνωρίζω ὁποίαν ἐντύπωσιν θέλει προξενήσει εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ἀπόφασις ἐπικυρωτικὴ τῆς Βουλῆς,—διότι καὶ ἐγὼ ὁ ἴδιος γνωρίζω τὴν ἡλικίαν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου.

§130Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῆς ἐντυπώσεως, τὴν ὁποίαν θὰ κάμῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Αἰγιαλείας ἡ ἐπικύρωσις τῆς ἐκλογῆς, δύνανται νὰ μᾶς βεβαιώσωσιν ἀπὸ τοῦδε αἱ τρεῖς χιλιάδες λευκαὶ ψῆφοι, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔλαβε. Περιελήφθη λοιπὸν ἐν τῷ πιστοποιητικῷ τοῦ ἐφημερίου τὸ ὄνομα τοῦ Ἀθανασίου Πολυχρονιάδου ὡς ἀναδόχου. Καὶ τί λέγει τὸ πιστοποιητικὸν, τὸ ὁποῖον δικαιοῦται νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ πιστοποιητικὸν τοῦ ἀναδόχου; (ἀναγινώσκει): «Οἱ ὑπογεγραμμένοι συγγενεῖς καὶ ἀνάδοχοι δηλοῦμεν, ὅτι παρέστημεν κατὰ τὴν βάπτισιν τοῦ υἱοῦ τοῦ Διομήδους Πολυχρονιάδου, τελεσθεῖσαν τὸν Μάρτιον τοῦ 1872. Ἐν Αἰγίῳ τὴν 5 Δεκεμβρίου 1902. Ὁ ἀνάδοχος Ἀθ. Πολυχρονιάδης (Ἕπονται αἱ ὑπογραφαὶ τῶν παραστάντων, καὶ αἱ ἐπικυρώσεις). Καταθέτω τὸ ἔγγραφον τοῦτο, ἵνα προσβληθῇ καὶ τοῦτο ὡς πλαστόν!

§131Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦτο τὸ προσβάλλω ὡς πλαστόν· ἀλλ’ ἐγνώριζον οἱ ὑπογράψαντες, ὅτι οὐδεμίαν φέρουσι ποινικὴν εὐθύνην.

§132Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρει εὐθύνην, ἀλλὰ πρὸ παντὸς τὴν εὐθύνην τὴν ἠθικήν, τοῦ τιμίου ἀνδρός.

§133Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ πράγματα καταγγέλλουσι τὰ πιστοποιητικὰ αὐτὰ ὡς ψευδῆ.

§134Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρω καὶ ἄλλο πιστοποιητικόν, ἀλλὰ πιστοποιητικὸν ἐξαχθὲν ἐκ τῶν ἐπισήμων ἰδιαιτέρων βιβλίων τοῦ πατρὸς Πολυχρονιάδου (ἀναγινώσκει): Ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ ἰδιογράφου βιβλίου τοῦ Διομήδους Πολυχρονιάδου, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ὁ υἱός μου ἐγεννήθη τὴν 20 Σεπτεμβρίου 1871, καὶ ἐβαπτίσθη τὴν 15 Μαρτίου 1872 παρὰ τοῦ ἀδελφοῦ μου Ἀθανασίου, ὀνομασθεὶς Πολυχρόνης. Ἐν Αἰγίῳ τῇ 16 Μαρτίου 1872. Ὁ πατὴρ Διομήδης Πολυχρονιάδης.» «Ἀκριβὲς ἀντίγραφον ἐκ τοῦ ἰδιογράφου βιβλίου τοῦ Διομ. Πολυχρονιάδου. Ἐν Αἰγίῳ τὴν 20 Νοεμβρίου 1872. Οἱ δικηγόροι Γ. Β. Σπυρόπουλος, Ἀθ. Πολυχρονιάδης.» (Ἕπονται αἱ ἐπικυρώσεις τῶν ὑπογραφῶν). Πιστοποιητικὰ πέντε προσήχθησαν, ὀλιγώτερον σοβαρά, κατὰ τὰς παρελθούσας Βουλὰς, καὶ ἐκρίθησαν σεβαστὰ ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ παραδεκτά. Καὶ ἔρχεται τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο τοῦ ἰδιαιτέρου βιβλίου τοῦ μακαρίτου πατρός του, τοῦ ἐντίμου τούτου πολίτου τοῦ Αἰγίου, ὡς φωνὴ διαμαρτυρίας ἐκ τοῦ τάφου κατὰ τῆς φωνῆς τοῦ ἐνισταμένου κ. Παναγιωτοπούλου, ἀπόσπασμα ἐκ τοῦ βιβλίου τοῦ πατρός, βιβλίου, τὸ ὁποῖον ἔγραφον καὶ ἐτήρουν οἱ πατέρες ἡμῶν, καὶ ἐν ᾧ ἐσημείουν, πότε ἐγεννήθησαν τὰ τέκνα των καὶ ἐβαπτίσθησαν, καὶ τὰς σπουδαιοτέρας πράξεις τοῦ βίου των. Ἔχω δὲ καὶ ἐγὼ ἐκ τοῦ πατρός μου τοιοῦτο βιβλίον, μόνην κληρονομίαν. Γράφει λοιπὸν ὁ Διομήδης Πολυχρονιάδης: «Ὁ υἱός μου ἐγεννήθη τὴν 20 Σεπτεμβρίου 1871...». Ἀκριβὲς ἀντίγραφον ἐκ τοῦ ἰδιογράφου ἰδιαιτέρου βιβλίου τοῦ μακαρίτου Διομήδους Πολυχρονιάδου. Βεβαιοῦσι προσυπογραφόμενοι οἱ δικηγόροι Γεώρ. Σπυρόπουλος καὶ Ἀθαν. Πολυχρονιάδης. Ὑποθέτω, ὅτι αἱ ὑπογραφαὶ αὐταὶ εἶναι γνωσταὶ προσώπων γνωστῶν... Ἀλλὰ βλέπω συνάδελφον μειδιῶντα, τὸν ὁποῖον ἀγνοῶ, δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἀλλὰ πρώτην φορὰν βλέπω εἰς τὴν Βουλήν...

§135ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ κ. Γκότσης, βουλευτὴς Πατρῶν.

§136Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Χαίρω πολύ. Θὰ σᾶς παραπέμψω, κύριε συνάδελφε, εἰς τὰς παρελθούσας Βουλὰς, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἐκίνησε τὸ μειδίαμα αὐτῶν, ὅτε ἐγένετο χρῆσις ὀνομάτων εὑρισκομένων εἰς τὸν τάφον... Δὲν ἐφρόνουν ὅτι θὰ ὑπῆρχον ἄνθρωποι ἐντὸς τῆς Βουλῆς, πιστεύοντες ὅτι αἱ χιλιάδες λευκοὶ ψῆφοι, αἱ τιμήσασαι τὸν κ. Πολυχρονιάδην, θὰ ἐγίνοντο συνεργοὶ τῆς προνοίας τῆς πλαστογραφίας τοῦ πατρός του, ἵνα πλανήσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι εἶναι ἐνήλικος, καὶ ἠγνόουν πολὺ περισσότερον, ὅτι Βουλευτὴς τῆς ὁμόρου ἐπαρχίας τούτων θὰ ἠσέβει πρὸς τὴν γνώμην των...

§137Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε συνάδελφε, μίαν λέξιν παρακαλῶ.

§138Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ διακόπτετε, διότι κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον δὲν θὰ τελειώσωμεν.

§139Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μίαν!

§140Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν! (γέλωτες).

§141Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐνδιαφερόμενοι περὶ τῆς ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, ἐζήτησαν νὰ παρουσιασθῇ ὁ κ. Πολυχρονιάδης καὶ νὰ ὁμολογήσῃ ἐπὶ λόγῳ τιμῆς, ὅτι εἶναι ἐνήλικος, καὶ τότε θὰ ψηφοφορήσουν ὑπὲρ αὐτοῦ. Πιστεύουσι λοιπὸν εἰς τὸ ἔντιμον τοῦ ἀνδρός. Ἀλλ’ ὁ κ. Πολυχρονιάδης παρουσιάζει αὐτὰ τὰ πιστοποιητικὰ ὁ ἴδιος· σᾶς τὰ στέλλει διὰ τῆς ἐπιστολῆς του· κατὰ συνέπειαν ὁμολογεῖ ὁ ἴδιος, ὅτι τὰ πιστοποιητικὰ αὐτὰ εἶναι τόσον ἰσχυρὰ, ὥστε δύναται νὰ τὰ φέρῃ ἐδῶ, εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ ὑποστηρίξῃ τὴν ἐνηλικότητά του. Θέλω νὰ ἐρωτήσω τοὺς κυρίους: διατὶ, ἐὰν ἔλθῃ ὁ ἴδιος καὶ ὁμολογήσῃ ὅτι εἶναι τριάκοντα ἐτῶν, τὸ πιστεύουσι, καὶ ἐὰν στείλῃ τὰ πιστοποιητικὰ δι’ ἐπιστολῆς, δὲν τὸ πιστεύουσι, τὰ καταγγέλλουσι δὲ ὡς πλαστὰ, ἀφοῦ γνωρίζουσιν, ὡς δικηγόροι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταγγελθῶσι;

§142Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Κύριε Πρόεδρε!...

§143Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Παπαναστασίου πρὶν ἀρχίσῃ ἡ Βουλὴ μᾶς εἶπεν: «ἡμεῖς οἱ γηραιότεροι θὰ ποδηγετήσωμεν σᾶς τοὺς νεωτέρους». Θέλετε, κύριε Βουλευτὰ, νὰ παραβιάσητε τὸν Κανονισμόν; ὁμιλήσατε, ἀλλὰ λέγετε κἄτι ἄξιον διακοπῆς.

§144Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Νὰ ἔλθῃ μόνον. Διότι πρώτην φορὰν συμβαίνει τοῦτο, Βουλευτὴς θεωρούμενος ἀνήλικος νὰ μὴ παρουσιάζηται εἰς τὴν Βουλήν! (ἆ! ἆ!).

§145Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς κύρωσιν τῶν πιστοποιητικῶν τούτων, τῶν τριῶν, τὰ ὁποῖα προσήγαγον, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ βουλευτὴς κύριος Πολυχρονιάδης νὰ ἀντικρούσῃ ὡς ἀβάσιμα τὰ ἐπιχειρήματα περὶ τῆς ἀνηλικότητός του, ὑπέβαλε πρὸς τὸ ἁρμόδιον Δικαστήριον, καθ’ ἃ ὁ νόμος κελεύει, καθ’ ἃ ὁ νόμος ἐπιτρέπει, αἴτησιν πρὸς καθορισμὸν δι’ ἀποφάσεως τῆς ἡλικίας του. Ποιούμενος χρῆσιν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 640 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, ὑπέβαλεν αἴτησιν περὶ διορθώσεως τῆς ἡλικίας του εἰς τὸ Δικαστήριον τῶν Πατρῶν...

§146Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε αἴτησιν;

§147Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἂν οἱ Βουλευταὶ ἐβράδυνον ὀλίγῳ περισσότερον νὰ προσέλθωσι πρὸς ἔναρξιν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Σώματος, θὰ εἴχομεν καὶ τὴν ὁριστικὴν ἀπόφασιν...

§148Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβάλωμεν, ἐὰν θέλητε.

§149Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὰς χεῖρας ὑμῶν κεῖται τοῦτο. Καὶ ἔχομεν ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πατρῶν, διὰ τῆς ὁποίας...

§150Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε εἰσήχθη; Ποία ἡ χρονολογία;

§151Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἠμφισβητήθη ἡ ἡλικία. Ἠθέλετε προηγουμένως;

§152Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Πότε ἐγένετο;

§153Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς εἴπω (ἀναγινώσκει): «Τὸ Δικαστήριον τῶν ἐν Πάτραις Πρωτοδικῶν... συνεδριάσαν δημοσίᾳ τὴν 3 Ἰανουαρίου 1903, παρουσίᾳ τοῦ εἰσαγγελεύοντος δικηγόρου Γ. Μουρίκη, τοῦ ὑπογραμματέως κτλ., ἵνα δικάσῃ ἐπὶ τῆς αἰτήσεως τοῦ Πολυχρόνη Δ. Πολυχρονιάδου, κατοίκου Αἰγίου, παραστάντος διὰ τοῦ πληρεξουσίου του Δ. Σταυροπούλου δικηγόρου, δι’ ἧς ἐκτίθησιν, ὅτι...» (ἀναγινώσκει τὴν ὑπ’ ἀριθ. 6 τοῦ 1903 ἀπόφασιν τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν). Τὸ δὲ Δικαστήριον ὑποχρεοῖ τὸν αἰτοῦντα, ὅπως «κατὰ τὴν πρώτην τακτικὴν δικάσιμον πολιτικῶν ὑποθέσεων τοῦ Δικαστηρίου τούτου, μεθ’ ἡμέρας δέκα ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς παρούσης: 1) προσαγάγῃ νόμιμον πιστοποίησιν, ὅτι τὴν 20 Σεπτεμβρίου 1871 δὲν ἐτηροῦντο ληξιαρχικὰ βιβλία τοῦ δήμου Αἰγιέων (καὶ δὲν ἐτηροῦντο), καὶ 2) ἀποδείξῃ καὶ διὰ μαρτύρων, ὅτι ἐγεννήθη τὴν 20 Σεπτεμβρίου 1871.» Καὶ ὅταν, Κύριοι, κατὰ τὸ διασκεπτικὸν καὶ διατακτικὸν τῆς ἀποφάσεως ἀποδειχθῇ ἀναμφισβητήτως τὸ θέμα καὶ ἐκδοθῇ ἡ ἀπόφασις, ἣν εἶναι ὑποχρεωμένον τὸ Δικαστήριον νὰ ἐκδώσῃ, τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν τοῦ Δικαστηρίου θέλετε ὑμεῖς κρίνει ὑποδεεστέραν τῶν πιστοποιητικῶν τῶν αὐθαιρέτων τῶν ἐνισταμένων;

§154Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὸ Δικαστήριον τὴν ἀπόφασιν;

§155Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἀπέναντι τοιούτων πιστοποιητικῶν καὶ τοιαύτης ἀποφάσεως προσήχθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου πιστοποιητικά, ἅπερ ἠκούσατε, ἐνδεικτικὰ τῆς ἡλικίας! Ἂς ἴδωμεν ἤδη, ἡ Βουλή, κατὰ τὰς παρελθούσας ἐποχάς, τί ἀπεφάνθη ἐπὶ ὁμοίων πιστοποιητικῶν. Δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω ἐγώ, ἀλλὰ θέλουσιν ὁμιλήσει αὐτὰ τὰ γεγονότα, καὶ μόνον τὰ γεγονότα ταῦτα θ’ ἀπαντήσωσι καὶ εἰς τὸν κ. Ἀλεξάκην καὶ εἰς τὸν κ. Παναγιωτόπουλον καὶ εἰς τὸν κ. Κοκκέβην...

§156Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὑπηρέτησεν αὐτὸς στρατιώτης; Ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἀπηλλάγη εἰς τὰ 1897· ἐγεννήθη ἄρα εἰς τὰ 1876.

§157Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄρα... βρέχει! Ποσάκις δὲν εἴδετε, κύριε Βουλευτά, ἀνηλίκους ὑποχρεωμένους εἰς κλήρωσιν καὶ ποσάκις εἰκοσιπενταετεῖς νέους κληρουμένους;

§158Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Συγκεκριμένως φέρετε ἀπόδειξιν περὶ τοῦ προσώπου τοῦ κ. Πολυχρονιάδου.

§159Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τί ἄλλο πράττω ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀγορεύσεώς μου ἢ νὰ φέρω ἀποδείξεις;

§160Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πολυχρονιάδης δὲν ὑπηρέτησε.

§161Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Τέλος πάντων, Κύριε, μὴ ἐξαντλεῖσθε εἰς τὴν εὐγλωττίαν τῶν διακοπῶν· ἔλθετε κατόπιν νὰ ἀγορεύσητε.

§162Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Αὐτὸ τὸ ἐρώτημα νὰ μοῦ λύσητε.

§163Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε ἀπηλλάγη;

§164Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἰς τὰ 1897. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δύναται ἐντὸς τῆς ἡμέρας νὰ φέρῃ τὴν πληροφορίαν.

§165Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Φέρετέ την, ἀφοῦ τὴν ἐπικαλεῖσθε.

§166Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Σεῖς νὰ φέρητε, οἱ ὁποῖοι προσβάλλετε τὰ πιστοποιητικὰ τὰ προσαχθέντα, σεῖς νὰ φέρητε τὰς ἀποδείξεις.

§167Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς ἔφερα τοσαύτας, καὶ προσθέτω ὅτι, ὡς γνωρίζετε, πολλάκις οἱ γονεῖς δηλοῦσι τὴν ἡλικίαν τοῦ παιδὸς μικροτέραν τῆς πραγματικῆς, ἵνα βραδύνῃ ἡ κλήρωσις.

§168Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πῶς ὁ Δ. Πολυχρονιάδης, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισεν ἀπὸ τὸν τάφον νὰ στείλῃ τὴν ἡλικίαν τοῦ υἱοῦ του, ἤθελε παραλείψει μίαν τόσην διαφοράν;

§169Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐμάντευσεν ὅτι θὰ προεβάλλετο ἡ ἔνστασις τοῦ Βουλευτοῦ Ζακύνθου, καὶ παρέλειψε. Κύριοι, ἀπέναντι τῶν πιστοποιητικῶν τῶν προσαχθέντων ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτοῦ, τοῦ ἐνισταμένου, καὶ τῶν προσαχθέντων ὑπὸ τοῦ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις, τῶν κατατεθέντων, τί ἔχομεν νὰ κρίνωμεν ἐκ τοῦ παρελθόντος; πῶς ἔκρινεν ἡ Βουλὴ τὰ διάφορα τοιαῦτα ζητήματα, καὶ τίνα βαρύτητα ἔδωκεν εἰς ταῦτα τὰ πιστοποιητικὰ καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ πιστοποιητικά; Πρῶτον ἔκρινεν ἡ Βουλὴ, Κύριοι, ἡ μετὰ τὸ Σύνταγμα, ἡ Βουλὴ τοῦ 1865, καὶ κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς Αʹ Βουλευτικῆς Περιόδου εἰσῆλθε βουλευτὴς ἐκ Δωρίδος ὁ μακαρίτης Χρῆστος Μαστραπᾶς· προσεβλήθη τὸ νόμιμον τῆς εἰσόδου του ἐπὶ ἐλλείψει τοῦ προσόντος τῆς ἡλικίας· προσήχθησαν πιστοποιητικὰ ὅμοια — καὶ παραπέμπω εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Συνόδου ἐκείνης, ἵνα μὴ χρονοτριβῶ καὶ ἀπασχολῶ τὴν Βουλήν, — καὶ τὰ προσήγαγεν ὁ Μαστραπᾶς εἰς ἀπόκρουσιν ὁμοίων ἐνστάσεων. Ἂς τὸ ἀκούσῃ ὁ κ. Κοκκέβης. Προσήγαγε πιστοποιητικὸν τοῦ ἐφημερίου τοῦ βαπτίσαντος αὐτὸν, ὑπογεγραμμένον καὶ παρ’ ἄλλων συνδημοτῶν, καὶ ἄνευ ἀντιρρήσεως ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πιστοποιητικοῦ αὐτοῦ. Κρατήσατε ὑπὸ σημείωσιν τὸν ἀριθμὸν, κύριοι Βουλευταί. Ἀριθμὸς πρῶτος ἐπικυρώσεως. Εἰς τὴν αὐτὴν πρώτην Σύνοδον τῆς πρώτης Περιόδου προσεβλήθη τὸ νόμιμον τῆς ἐκλογῆς τοῦ συμπολίτου τοῦ κ. Γκότση, τοῦ ἀειμνήστου Θάνου Κανακάρη, ἐπὶ ἀνηλικότητι. Καὶ ἂς μὴ βύσωσι τὰ ὦτα, Κύριοι, ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔφεραν ὡς ἐπιχείρημα τὴν ὕπαρξιν τοῦ γάμου ἐν ἐποχῇ μὴ ἐνδεικνυούσῃ τὴν ἡλικίαν τοῦ καθ’ οὗ ἡ ἔνστασις πλήρη κατὰ τὸ Σύνταγμα. Κατὰ τῆς ἐκλογῆς ταύτης τοῦ Θάνου Κανακάρη, λόγῳ ἀνηλικότητος τοῦ ἐκλεγέντος, προσήχθη ἀπόσπασμα τοῦ δημοτολογίου Πατρῶν, ὡς προσήχθη ἀπόσπασμα τοῦ δημοτολογίου Αἰγίου ὑπὸ τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου, ὁ δὲ Κανακάρης ἔφερε πιστοποίησιν τοῦ χρόνου τῆς ἐγγραφῆς του εἰς τὸν στρατιωτικὸν κατάλογον. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ταῦτα συνεζητοῦντο κατὰ τὸ ἔτος 1865, τὸ δὲ πιστοποιητικὸν τοῦ γάμου, τὸ ὁποῖον προσήχθη ὑπὸ τοῦ Βαλασσοπούλου, βουλευτοῦ Λακεδαίμονος, ἐβεβαίου ὅτι ὁ γάμος τοῦ ἀειμνήστου Βενιζέλου Ρούφου μετὰ τῆς συζύγου του ἐγένετο τὸ 1836, — ὥστε κατὰ τοῦτο ἦγεν ἡλικίαν τὸ πολὺ 28 ἐτῶν ὁ Θᾶνος Κανακάρης, — καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἐδέχθη τὴν τοιαύτην πιστοποίησιν τοῦ γάμου, δὲν ἐδέχθη καὶ τὴν πιστοποίησιν τοῦ δημάρχου, καὶ εἰσήχθη ὡς ἐνήλικος ὁ Θᾶνος Κανακάρης εἰς τὴν Βουλήν. Ἀριθμὸς δεύτερος ἐπικυρώσεως. Ἔληξεν ἡ Περίοδος ἐκείνη, καὶ ἦλθεν ἡ ἑπομένη δευτέρα Περίοδος, καὶ ἠγέρθησαν ἐνστάσεις κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ βουλευτοῦ Γυθείου Κωνσταντίνου Κοσσονάκου, καὶ προσήχθησαν ἀποσπάσματα τοῦ ἐκλογικοῦ καταλόγου, φέροντα αὐτὸν ὡς ἄγοντα τὴν ἡλικίαν τῶν 25 ἐτῶν. (Τίνα ἀπέναντι τούτων πιστοποιητικὰ προσήγαγεν ἐν τῇ Βουλῇ — οὐχὶ ἐν τῷ τμήματι, ὅπως καὶ ὁ Πολυχρονιάδης, — ὁ Κοσσονᾶκος; Κατὰ τὴν 17 συνεδρίασιν — συμβουλευθῆτε, Κύριοι, τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς Συνόδου ἐκείνης, σελίδα 235, — θέλετε ἴδει, ὅτι προσήγαγε πιστοποιητικὸν — πρὸ τοῦ ὁποίου μένει ἐμβρόντητος ὁ κ. Κοκκέβης — τοῦ ἐφημερίου, τοῦ βαπτίσαντος αὐτόν. Καὶ ἐσεβάσθη ἡ Βουλὴ τὸ πιστοποιητικὸν τοῦτο καὶ τὴν βεβαίωσιν τοῦ ἱερέως, καὶ ὁ Κοσσονᾶκος ἐτάχθη μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν τῶν ἐχόντων τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας. Ἀριθμὸς τρίτος ἐπικυρώσεως. Ἰδοὺ δὲ τί ἀπέρρεε τότε ἀπὸ τὸ βαθὺ, ὅσον καὶ πρακτικὸν πνεῦμα τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων Ἀθανασίου Πετιμεζᾶ κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς ἐκείνης. «Τὸ σπουδαιότερον τεκμήριον περὶ τῶν προσόντων ἑνὸς Βουλευτοῦ εἶναι ἡ βούλησις τῶν ἐκλογέων.» Ἰδοὺ ἡ ἀφετηρία, ἐκ τῆς ὁποίας βαθέως καὶ σωφρόνως ὡρμᾶτο ἀείποτε ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, ὡρμᾶτο καὶ θὰ ὁρμηθῇ, ἐν ὅσῳ δὲν τυφλώττει ἐκ τοῦ φατριασμοῦ. Ἡ τρίτη καὶ τετάρτη Περίοδος τῆς Βουλῆς παρῆλθον ἄνευ ἐνστάσεων τοιούτων... Καὶ διατί; Ὅταν καταλήξω, θὰ σᾶς ἀναγνώσω ὀλίγας λέξεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Ράλλη, διότι ὑπῆρξαν καὶ Βουλαί, κατὰ τὰς ὁποίας τοιαῦται ἐνστάσεις ἐχαρακτηρίσθησαν ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ὡς ἐλεεινὰ συστήματα.

§170Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Κύριε Βουλευτά, ἐλησμονήσατε ἐμέ. Εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὸ 1868 διὰ πιστοποιητικοῦ τοῦ βαπτίσαντός με.

§171ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πόσων ἐτῶν ἦσθε τότε;

§172Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν Βουλὴν τοῦ 1868, καὶ σημειώσατε ὡς ἀριθμὸν τέταρτον τὸν κ. Βουδούρην, κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐπίσης γενόμενον δεκτὸν εἰς τὴν Βουλήν. Κατὰ τὴν Βουλὴν τοῦ 1873, Περίοδον Εʹ, προσεβλήθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βαρβαρρήγου Πήλλικα, βουλευτοῦ Ἰθάκης, ἐπὶ ἀνηλικότητι αὐτοῦ, καὶ ἡ Βουλὴ (σελὶς 113 τοῦ σχετικοῦ τεύχους τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν) παρεδέχθη τὸν νόμιμον τῆς ἡλικίας τοῦ Πήλλικα. Πάντα τὰ πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα προσήχθησαν ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων, δὲν ἦσαν ἱκανὰ νὰ πείσωσι τὴν Βουλὴν ἀπέναντι τοῦ πιστοποιητικοῦ μόνον τοῦ ἱερέως. Πέμπτος ἀριθμὸς ἐπικυρώσεως. Ἑτέρου βουλευτοῦ κατὰ τὴν αὐτὴν Περίοδον καὶ Σύνοδον, τοῦ Ἀριστομένους Κοντογούρη, προσεβλήθη τὸ κῦρος τῆς ἐκλογῆς ἐπὶ ἐλλείψει νομίμου ἡλικίας. Καὶ κατὰ τῆς ἐνστάσεως τί προσήγαγε; Δὲν εὕρισκε τὸν ἱερέα, ὁ ὁποῖος τὸν ἐβάπτισεν, ὡς τεθνεῶτα ἢ ἀγνοούμενον, καὶ ἔφερε τί μόνον; πιστοποιητικὸν τοῦ ἀναδόχου, ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπεδεικνύετο, ὅτι εἶχε συμπληρώσει τὸ τριακοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του. Καὶ ἐκυρώθη ἡ ἐκλογή. (Συνεδρίασις τῆς 29 Μαρτίου 1873, σελὶς 211 ἐστενογρ. πρακτικῶν).

§173Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅλων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους μνημονεύετε, προσήχθησαν πιστοποιητικὰ τοῦ δημάρχου περὶ τοῦ γάμου τοῦ πατρός των;

§174Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς εἶχον προσαχθῆ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ἡ Βουλὴ δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν. Ἀνέφερα πάντα ταῦτα, ἠδυνάμην δὲ καὶ ἄλλα νὰ ἀναφέρω. Πλὴν προχωρῶ εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Σκουζὲ, διὰ νὰ ἴδητε, τί προσήχθησαν πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ νομίμου τῆς ἡλικίας του. Εἶναι ἡ Περίοδος τῆς Βουλῆς τοῦ 1879 πρὸς τὸ 1880. Κατὰ τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ ἐγκύρου τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Ἀλεξάνδρου Γ. Σκουζὲ, προσβληθέντος τοῦ νομίμου τῆς ἡλικίας αὐτοῦ, τί προσήχθη κατὰ τῆς ἐνηλικότητός του; Ἀκούσατε! Προσήχθη πρῶτον πιστοποιητικὸν τοῦ ἐμβολιαστοῦ Ἀλβέρτου (γέλως). Δὲν εἶναι σοβαρώτερα τὰ πιστοποιητικὰ τῶν σήμερον ἐνισταμένων... Προσήχθη, λέγω, πιστοποιητικὸν τοῦ ἐμβολιαστοῦ Ἀλβέρτου, πιστοποιοῦντος ὅτι ὁ κ. Σκουζὲς ἐγεννήθη τότε —δὲν ἀναφέρω τὸ ἔτος τὸ ἀποδεικνῦον τὴν ἡλικίαν τοῦ κ. Σκουζὲ (γέλως).—Δεύτερον πιστοποιητικὸν, ὅτι ὁ Παῦλος Σκουζὲς, πρεσβύτερος ἀδελφὸς, ἐνεγράφη εἰς τὸ Πανεπιστήμιον τὸ 1868, καὶ ἐπειδὴ οὕτω ὁ πρεσβύτερος δὲν εἶχε συμπληρώσει τὸ τριακοστὸν ἔτος, ἕπεται ὅτι ὁ νεώτερος πολὺ περισσότερον δὲν ἦτο 30 ἐτῶν (ἱλαρότης). Πρακτικὰ τῆς συνεδριάσεως τοῦ Πλημμελειοδικείου Ἀθηνῶν, καθ’ ἃ ὁ Παῦλος Σκουζὲς, ὁρκισθεὶς ἐν τῇ ἐξετάσει, κατέθεσεν ὅτι ἦτο 25 ἐτῶν κατὰ τὸ 1874. Ταῦτα προσήγαγον, ἵνα ἀποδείξωσι τὴν ἀνηλικότητα τοῦ κ. Ἀλεξ. Γ. Σκουζέ. Εἰδικῶς ὡς πρὸς τὸν κ. Ἀλεξ. Γ. Σκουζὲν ἔφεραν πιστοποιητικὸν τῆς Πρυτανείας τοῦ Πανεπιστημίου, ὅτι τὴν 9 Σεπτεμβρίου τοῦ 1866 ἐνεγράφη ὡς ἄγων ἡλικίαν 16 ἐτῶν: δεύτερον προσήγαγον τὴν μαρτυρίαν τοῦ δημάρχου Ἀθηναίων, ὅτι (ἀναγινώσκει) «... ἀπὸ τὸν ἐμβολιαστὴν κ. Ἀλβέρτην ἐπληροφορήθην, ὅτι ὑπάρχει σημείωσις περὶ τοῦ ἐμβολιασμοῦ τοῦ κ. Ἀλεξ. Γ. Σκουζὲ, γεννηθέντος τὴν 31 Μαρτίου 1851.» Τοιαῦτα πιστοποιητικὰ προσήγαγον, τὸ δὲ τμῆμα, τὸ προεξελέγξαν τὴν ἐκλογὴν ἀπεφάνθη, ὅτι τὰ ἔγγραφα τοῦ ἐνισταμένου δὲν ἦσαν ληξιαρχικαὶ πράξεις, — τοιαύτη ἦτο ἡ ἀπόφασις τοῦ τμήματος, τοιαύτη καὶ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς — ὅτι πάντα τὰ προσαχθέντα δὲν ἦσαν ληξιαρχικαὶ πράξεις, καὶ μόνον αὗται εἶναι νόμιμοι ἀποδείξεις περὶ τῆς ἡλικίας τινός. Διὰ τοῦτο παρεδέχθη, ὅτι ὁ Ἀλέξανδρος Γ. Σκουζὲς κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκλογῆς, κατὰ τὸ ἐκ τῆς ἐκλογῆς αὐτοῦ νόμιμον τεκμήριον, εἶχε τὴν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτουμένην ἡλικίαν. Ἔλεγε δὲ τότε ὁ κύριος Ράλλης εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐνίσταντο κατὰ τοῦ κύρους ἐκλογῶν λόγῳ ἀνηλικότητος (ἀναγινώσκει: «Ἡ ἔνστασις εἶναι τῷ ὄντι οὐ μόνον ἐλεεινὴ, ἀλλὰ καὶ ἀναξία καὶ αὐτοῦ (τοῦ ἐνισταμένου) καὶ τῆς ἐπαρχίας, κατὰ τῆς ὁποίας ἀντιτάσσεται, ἥτις ἔδωκεν εἰς ἕνα νέον 7000 ψήφους, ἃς ἐλάχιστοι ἔχετε νὰ ἐπιδείξητε...» Καὶ ταῦτα καὶ ἄλλα ἔλεγεν ὁ κ. Ράλλης, ὄχι ἀφορῶν μόνον εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ κυρίου Σκουζὲ, ἀλλ’ ἀφορῶν ἀκριβῶς εἰς τὸ πνεῦμα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ διέπῃ τὰς Βουλάς. Ὁ δὲ Τιμολέων Φιλήμων, ὅστις μίαν εἶχε δύναμιν, τὴν ἀδυναμίαν τοῦ νὰ μὴ προσέρχηται εἰς κανὲν κόμμα, ἔλεγε περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Ἀλεξ. Γ. Σκουζὲ (ἀναγινώσκει): «... Ἑκατέρωθεν δὲν ἔχομεν ληξιαρχικὰς πράξεις, ἔχομεν ἀποδεικτικὰ ἐμμέσως ἀποδεικνύοντα· ἑπομένως ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς ἀβεβαιότητα, ἔχουσα ἀποδείξεις ἀναιρουμένας ἑκατέρωθεν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ἐπιεικῶς, δηλ. ὑπὲρ τοῦ μέλλοντος νὰ πάθῃ διὰ τῶν ἐνστάσεων. Δὲν ὑποστηρίζω ὅτι ὁ Σκουζὲς ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἀλλὰ δὲν πείθομαι, ὅτι δὲν ἔχει αὐτήν.» Καὶ μετὰ τὸν χρόνον τοῦτον ἐρχόμεθα εἰς ἄλλην Περίοδον, κατὰ τὴν ὁποίαν εὐρύταται συνταγματικαὶ συζητήσεις ἐλάμβανον χώραν. Οἱ ἀναγινώσκοντες δὲ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ ἐκείνης τῆς Περιόδου καὶ τὰς θαυμασίας ἀγορεύσεις τῶν ἐλευθέρων κομματικῆς ὑποδουλώσεως ἐπιλέκτων πολιτευτῶν καταλήγουσιν εἰς τὰς σκέψεις, ἃς ἐκήρυττεν ὁ Ἀθανάσιος Πετιμεζᾶς, ὅστις μέχρι μονοτονίας ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων ἐλάμβανε τὸν λόγον, καὶ τοῦ ὁποίου μετὰ προσοχῆς ἠκούετο ἡ φωνὴ ἡ βαρεῖα. «Ἡ ἐκλογὴ, ἔλεγεν, εἶναι συμβόλαιον, τὸ ὁποῖον διομολογεῖται μεταξὺ τῶν ἐκλογέων καὶ τοῦ ἀντιπροσώπου αὐτῶν... (ἀναγινώσκει ἐξ ἀγορεύσεως τοῦ Ἀθ. Πετιμεζᾶ). Καὶ καθ’ ἣν ἐποχὴν ταῦτα ἐλέγοντο, συνεζητεῖτο ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἀγγελῆ Ρούφου, βουλευτοῦ Πατρῶν, προσβληθέντος τοῦ νομίμου τῆς ἡλικίας αὐτοῦ. Καὶ προσήχθη πιστοποιητικὸν — ὡς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον προσήγαγεν ὁ κ. Παναγιωτόπουλος — τοῦ δημάρχου Πατρέων, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Ἀγγελῆς Ροῦφος ἦτο ἐγγεγραμμένος μὲ ἡλικίαν...

§175Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν προσήγαγον ἐγὼ τοιοῦτο πιστοποιητικόν.

§176Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· κατετέθη, ἤθελον νὰ εἴπω, τοιοῦτον πιστοποιητικὸν διὰ τὸν κύριον Πολυχρονιάδην... Ὁ δὲ Ἀγγελῆς Ροῦφος προσήγαγε πιστοποιητικὸν διὰ τῆς μεθόδου τοῦ ἱερέως, ὡς θὰ ἔλεγέ τις παίζων, βεβαιοῦντος ὅτι τὸν ἐβάπτισεν εἰς τὰ 1851, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν του. Καὶ μετὰ τοῦτο ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου Κωνσταντ. Ἀργασάρη Λομβάρδου, καθ’ οὗ προσήχθη ἀντίγραφον βαπτιστηρίου ληξιαρχικῆς πράξεως, ἐξ ἧς ἐφαίνετο ὅτι ἐβαπτίσθη κατὰ τὸ 1869, ἀλλὰ βεβαιούσης καὶ τὴν ἡμέραν τῆς γεννήσεως, τὸ δὲ τμῆμα τῆς Βουλῆς ἐδέχθη, ὅτι δὲν ἀποτελεῖ ἀπόδειξιν διὰ τὴν ἐποχὴν τῆς γεννήσεως. Τότε ἠγόρευσεν ὁ ἐκ Λεβαδείας βουλευτὴς κύριος Μπουφίδης, τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ὁποίου ἀναγινώσκω μίαν περικοπὴν, σύμφωνον πρὸς ὅσα καὶ ὁ Μίλησης καὶ Μεσσηνέζης εἶπον. Καὶ ἔλεγεν ὁ κ. Μπουφίδης (ἀναγινώσκει): «Ἡ πρᾶξις ἡ ληξιαρχικὴ, ἡ ἀποδεικνύουσα τὴν βάπτισιν, δὲν ἀποδεικνύει τὴν ἡμέραν τῆς γεννήσεως· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ἡ ἀφορῶσα τὴν ἡλικίαν, ἐκ τοῦ τρόπου τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῆς, ἐκ τοῦ ἀδυνάτου νὰ ἐννοηθῇ κατ’ ἄλλον τρόπον, παρὰ καθ’ ὃν ἐφηρμόσθη μέχρι τοῦδε, εἶναι βεβαίως ἐνδεικτική. Οὕτω δὲ καὶ εἰς τὰ νομοθετικὰ σώματα τῆς Γαλλίας καὶ Ἀγγλίας καὶ παρ’ ἡμῖν πάντοτε ὡς τοιαύτη ἐθεωρήθη, καὶ σειρὰ νομολογίας τῶν ξένων Βουλῶν καὶ τῆς ἡμετέρας ἀποδεικνύει, ὅτι οὐδέποτε ὑπῆρξε περὶ τούτου ἐναντία γνώμη.» Τί δὲ ἔλεγε τότε ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; Θέλομεν τὸ ἴδει εἰς ἄλλην ἐκλογὴν, εἰς τὴν ὁποίαν ἔδιδε ψῆφον ἐπικυρωτικὴν, καὶ ἐδικαιολόγει τὴν ψῆφον τῆς ἀκυρώσεως, τὴν ὁποίαν ἔδιδε κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Λομβάρδου· καὶ ὅσα ἔλεγε τότε εἶναι δι’ ἐμὲ τὸ δόγμα, ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστηρίχθην καὶ ἔλαβον τὸ θάρρος νὰ ἔλθω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ ὑποστηρίξω τὴν θεωρίαν ταύτην. Εἶναι ἡ ἐποχὴ τοῦ 1885, ὅτε προσεβλήθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Φαρμάκη, καὶ ὁ ἐνιστάμενος προσήγαγεν ἀντίγραφον τοῦ μητρῴου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, —διότι βλέπετε, ὅτι ὅλα τὰ πιστοποιητικὰ ὅλων τῶν συστημάτων προσήχθησαν εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα κλονίσωσι τὸ κῦρος ἐκλογῆς τινος. — Καὶ τὸ παράδοξον ἦτο, ὅτι τὸ μητρῷον τῶν ἀξιωματικῶν κατὰ τοσοῦτον ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὥστε εἰς τὸν Φαρμάκην, ζητήσαντα συνταγματικὴν ἄδειαν, ἠρνήθη νὰ χορηγήσῃ. Ἐν τούτοις ἐξελέγη Βουλευτὴς ὑπὸ τῆς ἐπαρχίας του, καὶ ἐν τούτοις, καίπερ μὴ χορηγηθείσης αὐτῷ συνταγματικῆς ἀδείας, ἡ Βουλὴ ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν του, παραδεχθεῖσα ὅτι εἶχε τὴν νόμιμον ἡλικίαν. Καὶ ἔρχεται μετὰ τοῦτο ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ἰωάννου Μπούτουνα, ὅτε ὑπεβλήθη ἔνστασις, καὶ ἐγένετο διὰ πράξεως ἀναφερομένης εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι μόνον ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις ἠδύνατο ν’ ἀποδείξῃ τὴν ἀλήθειαν· τοιαύτης δὲ μὴ ὑπαρχούσης, τὸ τμῆμα ἐπεκύρωσε τὴν ἐκλογήν. Καὶ ἔρχεται ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ν. Μισυρλῆ κατὰ τὸ 1895, καθ’ ἣν ἄλλη ἔνστασις περὶ ἀνηλικότητος ὑπεβλήθη, καὶ ἐγένετο συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ προσήχθη δήλωσις ἔνορκος τοῦ ἰδίου πατρὸς τοῦ Νικολάου Μισυρλῆ, αἰτοῦντος τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ, μαρτυροῦσα τὴν ἀνηλικότητά του. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἐπίσημος βεβαίωσις τοῦ πατρὸς ἐφέρετο, καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἐπείθετο, καὶ τοῦτο, διότι ἠκούετο πανταχόθεν ἡ φωνὴ, ὅτι δέον οἱ ἐνιστάμενοι ν’ ἀποδείξωσι τὴν ἀνηλικότητα, καὶ μόνον ἡ πρᾶξις ἡ ληξιαρχικὴ ἠδύνατο νὰ τὸ ἀποδείξῃ. Ὁ δὲ βουλευτὴς Δ. Χατζόπουλος ἔλεγεν... (ἀναγινώσκει ἐκ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν ἀγόρευσιν τοῦ κ. Χατζοπούλου περὶ τοῦ θέματος). Καὶ ὅτε ἐστράφη ἡ Βουλὴ πρὸς τὸν ἐκεῖ καθήμενον Μεσσηνέζην, ἠκούσθη ἡ φωνὴ αὐτοῦ ἡ βαρεῖα, ἡ ἐπίσημος, ἡ ἑρμηνευτικὴ φωνὴ λέγουσα: «Ἐπειδὴ ἡ Βουλὴ καλεῖται νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς ἐκλογῆς μιᾶς ἐπαρχίας, καὶ ἐπειδὴ αἱ ἀποδείξεις αἱ παρουσιαζόμεναι περὶ τῆς ἀνηλικότητος δὲν εἶναι νόμιμοι, διὰ τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἀναιρῶσι τὴν θέλησιν μιᾶς ἐπαρχίας, θεωρησάσης ὅτι ὁ Μισυρλῆς κέκτηται τὰ νόμιμα προσόντα». Ὑπεστήριξε δὲ, ὅτι ἡ περὶ ἡλικίας διάταξις εἶναι ἐνδεικτικὴ, καὶ ὄχι ἐπιτακτικὴ, ὡς ἡ περὶ τοῦ πολίτου Ἕλληνος. Καὶ τότε ἀκούεται ὁ κύριος Παναγιωτόπουλος, ψηφίζων «Ναὶ», καὶ οὕτω εἰσέρχεται εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Μισυρλῆς. Ἔρχεται ἄλλη ἐκλογὴ, τοῦ Μπούτουνα. Τότε ὁ Ρικάκης, ἄλλος γηραιὸς πολιτευτὴς, ἔλεγε,—διότι οὐδὲν πιστοποιητικὸν ἀναδόχου καὶ μαρτύρων βαπτίσεως προσήχθη τότε, ἀλλὰ μόνον σημείωσις ἁπλῆ τοῦ πατρὸς τοῦ Μπούτουνα περὶ τῆς ἡλικίας,—ἔλεγεν ὁ Ρικάκης, ὁ συνταγματικώτατος Βουλευτὴς, ὅτι «αἱ σημειώσεις τῶν γονέων περὶ τῆς γεννήσεως, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ληξιαρχικὴ πρᾶξις, δέον νὰ θεωρῶνται ἐπίσημα ἔγγραφα»· ὁ δὲ Μεσσηνέζης προσέθηκε (σελ. 65 τοῦ τεύχους τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τοῦ 1885): «Ἡ ἐκλογὴ ἀποτελεῖ νόμιμον τεκμήριον. Δὲν ἐπιτρέπεται ποτὲ νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐπαρχία ὁλόκληρος ἐκλέγει Βουλευτὴν μὴ ἔχοντα τὰ νόμιμα προσόντα. Τὰ μόνα τεκμήρια εἶναι τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία, καὶ ἐν ὅσῳ τοιαῦτα δὲν προσάγονται, ψηφίζω ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς.» Παραλείπω τὰς ἄλλας ἐκλογάς, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὅμοιαι γνῶμαι καὶ ἀποφάσεις ἐξηνέχθησαν ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, καὶ ἔρχομαι εἰς τὴν Περίοδον τοῦ 1895, ὅτε ἐγένετο ὁμοία συζήτησις· — δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὴν τελευταίαν Περίοδον, ὅτε ἐξεδόθη ὁρμαθὸς τοιούτων ἀποφάσεων. — Καὶ ἔχομεν τὴν ἐκλογὴν τοῦ Ι. Καναβοῦ. Προσήχθη ἐναντίον αὐτοῦ πιστοποιητικὸν αὐτοῦ τοῦ ἀρχιερέως, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξήγετο, ὅτι ἐδόθη ἄδεια γάμου τοῦ πατρός του κατὰ τὸ 1865· οὕτω λοιπὸν ὁ Καναβὸς δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡλικίαν 30 ἐτῶν. Ἠκούσθη τότε ἡ φωνὴ τοῦ κ. Ἀγγελοπούλου ὀξεῖα, λέγοντος: «τὰς ἐνστάσεις ὀφείλουν ν’ ἀποδεικνύουν οἱ φέροντες αὐτάς.» Καὶ ἐνῷ ἦσαν τοιαῦτα πιστοποιητικὰ, οἷα προσεκομίσθησαν καὶ κατετέθησαν, τί ἐψήφισεν ὁ Ἀγγελόπουλος, ὁ ὁποῖος τὰ ἔφερεν ὡς ἱερὰ ἄμφια ἐδῶ; Ὁ Ἀγγελόπουλος ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ Καναβοῦ, διότι ἠκούσθη ἡ φωνὴ τοῦ γηραιοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως τῆς τότε· καὶ ἀνέφερε τὴν ἀκυρωτικὴν ψῆφον, ἣν ἔδωκεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Κωνστ. Ἀργασάρη Λομβάρδου· ὁ δὲ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, τοῦ ὁποίου δὲν ἀναγινώσκω τὴν περικοπὴν, διότι ἡ ἀνάγνωσις αὐτῆς ἠδύνατο νὰ φέρῃ κνισμὸν εἰς τὰς κεφαλὰς ἐνίων, ἔλεγε: «Ναὶ, εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ Κωνστ. Ἀργασάρη Λομβάρδου ἔδωκα ἀκυρωτικὴν ψῆφον, ἀλλὰ τοῦτο, διότι κατετέθη εἰς τὴν Βουλὴν ληξιαρχικὴ πρᾶξις, κατὰ τοὺς νόμους τῆς Ἰονίου Πολιτείας συντεταγμένη, ἀνεπίδεκτος ἑπομένως ἀνταποδείξεως. Κατὰ ταύτην, ὁ Κ. Ἀργασάρης Λομβάρδος ἦγεν οὐχὶ τὸ 30, ἀλλὰ τὸ 28 ἔτος τῆς ἡλικίας.» Ἐπεθύμουν νὰ ἴδω, τίνες ἐκ τῶν κ. Βουλευτῶν θὰ ἐτόλμων νὰ φανῶσιν ἀνευλαβεῖς πρὸς τὴν τοιαύτην συνταγματικὴν γνώμην τοῦ Προέδρου τῆς νῦν Κυβερνήσεως! Καὶ κατὰ τὴν Περίοδον ἐκείνην συνεζητήθη ἡ ἐκλογὴ τοῦ Ν. Σταματοπούλου καὶ ἡ τοῦ Γ. Ἀβέρωφ. Κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Σταματοπούλου προσήχθησαν πιστοποιητικὰ διάφορα· πιστοποιητικὸν προξένου, ἐξ οὗ ἐξήγετο, ὅτι ἐξεδόθη ἄδεια πρὸς τέλεσιν τοῦ γάμου τοῦ πατρὸς τοῦ Σταματοπούλου κατὰ τὸ 1866· πιστοποιητικὸν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, πιστοποιοῦν ὅτι ἐκ τοῦ μητρῴου φαίνεται, ὅτι ἐγεννήθη τὸ 1867—καὶ συνεζητεῖτο ἡ ἐκλογή του εἰς τὰ 1895,—πιστοποιητικὸν ἕτερον τῆς ληξιαρχικῆς πράξεως τῆς γεννήσεως αὐτοῦ ἐν Βραΐλᾳ, ἡ ὁποία δὲν ἠξεύρω πῶς δὲν ἐθεωρήθη ὡς νομίμως κατηρτισμένη, κατὰ τοὺς κανόνας τῆς Πολιτείας, ἐν ᾗ ἐγεννήθη. Ἀλλ’ ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, συμφωνούντων πολλῶν Βουλευτῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ὁ κ. Βοζίκης, λέγων ὅτι «κατὰ τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους οἱ γάμοι καὶ αἱ γεννήσεις ἀποδεικνύονται διὰ ληξιαρχικῶν πράξεων κατὰ τοὺς Ἑλληνικοὺς νόμους λοιπὸν πᾶσα ἄλλη πρᾶξις, ἄλλοθεν προερχομένη, δέον νὰ μὴ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.» Ἦλθεν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Γ. Ἀβέρωφ· προσήχθη πιστοποιητικὸν ἐνώπιον τοῦ τμήματος ἐκ τοῦ μητρώου τῶν ἀρρένων, προσήχθη ἐπίσης δήλωσις τοῦ πατρός του. Τότε ἠρωτήθη ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καί, ὡς ἄλλοτε, ἐξήνεγκε τὴν γνώμην διὰ τῆς γνωστῆς φράσεως, εἰπὼν ὅτι «ἀπαιτεῖται ἡ ληξιαρχικὴ πρᾶξις». Τί δὲ ἔπραξε τότε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας; τί ἔλεγεν; ἐψήφιζεν ὑπὲρ τῆς ἐνηλικότητος τοῦ Ἀβέρωφ! (Σελὶς 98 ἐστενογραφημένων πρακτικῶν τοῦ 1895. «Παναγιωτόπουλος «Ναί»)· καὶ εἰσήγετο ὁ ἀνήλικος Ἀβέρωφ εἰς τὴν Βουλήν! Κύριοι, αὗται εἶναι αἱ γνῶμαι καὶ αἱ ψῆφοι τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἐνηλικότητος, καὶ αἱ τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν τῶν ἐχόντων κῦρος, ἵνα ἀκούωνται εὐλαβῶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Εἰσήχθησαν Βουλευταὶ ἀνήλικοι, διότι ἀπεδεικνύετο ἡ ἀνηλικότης αὐτῶν διὰ ληξιαρχικῆς πράξεως τῆς γεννήσεως. Καὶ ἡ πολιτικὴ ἠθικὴ ἐπιτάσσει νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Πολυχρονιάδης, ἐν ὅσῳ ἀντίθετος ἐπίσημος ἀπόδειξις δὲν προσάγεται. Ἀπευθύνομαι ἰδίως πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν, ἐν τοῖς κόλποις τῆς ὁποίας ὑπάρχουσι καὶ ἐκ τῆς παρελθούσης Βουλῆς καὶ ἄρτι ἄλλοι ἐκλεγέντες πολλοί, οἵτινες δὲν φέρουσιν ἴσως μείζονα ἡλικίαν τῆς τοῦ Πολυχρονιάδου, ἀλλὰ μόνον μείζονα παράστασιν ἐξωτερικήν, καὶ κάμνω ἔκκλησιν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἵνα δώσῃ τὸ σύνθημα τῆς περατώσεως τῶν ἀνιαρῶν τούτων ἀγώνων, καὶ καταρτισθῇ οὕτω ταχύτερον τὸ Σῶμα, ἐπικυρουμένων τῶν τοιούτων ἐκλογῶν. Ἂν δὲ μοὶ ἦτο ἐπιτετραμμένον, γινώσκοντι τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, θὰ ἔλεγον, ὅτι ἡ κατάνευσις ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, πρὸς ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, σύμφωνος πρὸς τὸ παρελθὸν καὶ πρὸς τὰς συνταγματικὰς θεωρίας ὑμῶν, δὲν θ’ ἀποβῇ πρὸς βλάβην οὔτε τῆς πολιτείας σας, οὔτε τῆς πολιτικῆς σας φήμης. Εἰς δὲ τὸν κ. Παναγιωτόπουλον — πρὸς τὸν ὁποῖον λυποῦμαι ὅτι ἐπὶ τοιούτου ἐνδιαφέροντος αὐτὸν ζητήματος ἔστην ἀντιμέτωπος, — λέγω, ὅτι ἀπὸ τοῦ ὑπερηφάνου χαρακτῆρος αὐτοῦ ἀπεξεδεχόμην νὰ ἐπαναλάβῃ ἀπὸ τοῦ βήματος ὅ,τι ὁ κύριος Ράλλης εἶπεν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Σκουζὲ, ὅτε προσεβάλλετο ἡ νομιμότης τῆς ἡλικίας τούτου, ὅτι «συνηθίσαμεν νὰ ἀγωνιζώμεθα, καὶ ἐν τῷ ἀγῶνι ἢ νὰ νικῶμεν, ἢ νὰ ἡττώμεθα, ἀλλ’ οὐδέποτε νὰ εἰσάγωμεν εἰς τὴν Βουλὴν τῶν ἐνστάσεων τὴν λέπραν!» (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§177Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§178Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ψηφοφορίας παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε τὸν λόγον.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§180Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἐκ τῆς θέσεώς μου θὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ὡς γνωστόν, τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν δὲν μετέχει πολιτικοῦ χαρακτῆρος. Οἱ Βουλευταί, ἀνήκοντες εἰς τὰς διαφόρους πολιτικὰς ἀποχρώσεις, δίδουσι τὴν ψῆφον αὐτῶν ἐπὶ τοῦ σταδίου τούτου, ἔχοντες ὁδηγὸν μόνον τὴν πεποίθησιν αὐτῶν. Διὰ τοῦτο καὶ αἱ ἑκάστοτε κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις ἀπέχουσι ν’ ἀναμιγνύωνται εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, καὶ πᾶς Βουλευτής, δίδων τὴν ψῆφον αὐτοῦ ἐπὶ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, δὲν ὑποχρεοῦται νὰ προβῇ εἰς καμμίαν δήλωσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ τῆς Φθιώτιδος, ὅσοι εἴμεθα παρόντες, καθόσον δυστυχῶς ὁ εἷς ἐξ ἡμῶν, ὁ κύριος Τράκας, ἀσθενῶν δὲν δύναται νὰ παρασταθῇ ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἡμεῖς, λέγω, οἱ Βουλευταὶ τῆς Φθιώτιδος ἀναγκαζόμεθα νὰ ποιήσωμεν δήλωσιν, διότι πολλὰ γράφονται καὶ διαθρυλοῦνται περὶ ἡμῶν, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ καταστήσωσι τὴν ψῆφον ἡμῶν ἐπὶ τοῦ σταδίου τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν τοιαύτην, ὥστε νὰ παρερμηνευθῇ· ὅπερ δὲν ἐπιθυμοῦμεν. Ἡμεῖς ὑποστηρίζομεν τὴν Κυβέρνησιν, ἀγωνισθέντες μετ’ αὐτῆς καὶ ἐν ταῖς ἐκλογαῖς καὶ ἐν ταῖς παρελθούσαις βουλευτικαῖς Συνόδοις, ἰδίως δὲ ἐν τοῖς οἰκονομικοῖς ζητήμασιν γενόμενοι διερμηνεῖς τῶν ἰδεῶν καὶ σκέψεων τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ σεβαστοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ· ἀλλὰ προκειμένου, ὡς εἶπον, περὶ τῶν ἐξελέγξεων τῶν ἐκλογῶν, οὐδὲν ἄλλο δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὡς ὁδηγὸν ἢ τὴν γνώμην τὴν σχηματισθησομένην ἐκ τῶν συζητήσεων τοῦ Κοινοβουλίου. Καὶ δὴ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας ἠκούσαμεν μετὰ προσοχῆς τὰ ἐπιχειρήματα τῶν ἐνισταμένων, καὶ ἐκείνων οἵτινες θεωροῦσι τὸν κ. Πολυχρονιάδην ὡς ἔχοντα τὰ προσόντα, καὶ ἐσχηματίσαμεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι, μὴ ὑπαρχούσης ληξιαρχικῆς πράξεως, βεβαιούσης τὴν ἀνηλικότητα τοῦ ὑποψηφίου Βουλευτοῦ, δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὴν ψῆφόν μας κατὰ τοῦ κυρίου Πολυχρονιάδου, ἔχοντες ὁδηγὸν οὐ μόνον τὴν πεποίθησιν ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ τὴν γνώμην τῆς ἑκάστοτε πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς, ἥτις, προκειμένου περὶ ὁμοίων ἐκλογῶν, μὴ ὑπαρχούσης τοιαύτης πράξεως, ἐπεκύρωσε πάσας τὰς ἐκλογὰς τῶν θεωρουμένων ὡς ἀνηλίκων, ἀποδεχθεῖσα αὐτοὺς ὡς ἐνηλίκους. Δὲν θέλομεν δὲ νὰ περιπέσωμεν καὶ εἰς ἀντιφάσεις, ψηφίζοντες κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς Βουλευτῶν μὴ ἐχόντων τὴν νόμιμον ἡλικίαν κατὰ τοὺς ἐνισταμένους. Ἀναγκαζόμεθα λοιπὸν νὰ ποιήσωμεν τὴν δήλωσιν ταύτην, πρὸς ἀποφυγὴν πάσης παρερμηνείας τῆς ψήφου ἡμῶν. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§181Ν. ΛΕΩΝΙΔΑΣ. Κηρύξατε περατωμένην τὴν συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε.

§182ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κύριος Πολυχρονιάδης ἔχει τὴν παρὰ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος ἀπαιτουμένην ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι.

§183ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§184ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὴν παρὰ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος ἀπαιτουμένην ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.

§185Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἀναγνωσθῇ εὐκρινῶς ἡ πρότασις, διὰ νὰ ἀκουσθῇ.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ (ἀναγινώσκει ἐκ τρίτου τὴν πρότασιν).

§187Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πότε ἐτέθη τοιοῦτο ζήτημα;

§188Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ γενικῶς. «Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κύριος Πολυχρονιάδης ἔχει τὰ προσόντα τοῦ ἄρθρου 70 λέγουσι Ναί...» Δὲν δίδει ἡ Βουλὴ πιστοποιητικὰ ἡλικίας.

§189Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τοῦτο τὸ προσὸν ἀμφισβητεῖται.

§190ΑΛΕΞ. ΠΟΝΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐκδώσωμεν ἡμεῖς πιστοποιητικὰ ἡλικίας· ἡμεῖς εἴμεθα δικασταὶ τῶν προσόντων.

§191Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν εἶσθε πεπεισμένοι οὐδὲ σεῖς, ὅτι ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν.

§192Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διάφοροι συνάδελφοι φέρουσιν ἔνστασιν ὡς πρὸς τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Θέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν θέσιν τοῦ ζητήματος. Ἁπλούστατον πρᾶγμα.

§193Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος ἔχει περὶ τὰ 40 καὶ πλέον ἔτη ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, νὰ ἤκουσε ποτὲ ψηφοφορίαν ἐπὶ τοιαύτης προτάσεως, δηλαδὴ νὰ προκαλῆται ἡ Βουλὴ νὰ γνωματεύσῃ ὡς κτηνίατρος, ἂν ὁ δεῖνα ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν.

§194Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ὡς κτηνίατρος; (ἱλαρότης).

§195Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρακαλεῖται νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐπειδὴ ἔχει μνήμην ἀρκετὰ ζωηρὰν καὶ ἰσχυρὰν, ἐὰν ἐνθυμεῖται ποτὲ ὁμοίαν πρότασιν, καὶ πῶς τίθενται αἱ προτάσεις, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων. Ὀφείλετε, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀναγινώσκητε τὸν Κανονισμόν, ὅταν δέχησθε τοιαύτας προτάσεις, νὰ συμβουλεύησθε αὐτὸν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ Κανονισμοῦ νὰ θέτητε εἰς ψηφοφορίαν τὰς προτάσεις.

§196Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ κυττάξωμεν τὸν κύριον Πολυχρονιάδην εἰς τὰ δόντια, ὁμολογουμένως θὰ εἴχομεν ἀνάγκην κτηνιάτρου, καὶ τότε θὰ μετεβαλλόμεθα εἰς κτηνιάτρους, διότι μόνον τὰ κτήνη ἐξετάζουσιν εἰς τὰ δόντια· ἀλλ’ ἐδῶ δὲν πρόκειται νὰ κυττάξωμεν τὰ δόντια τοῦ κυρίου Πολυχρονιάδου. Ἐδῶ, ὡς φαίνεται, ὑπάρχουσι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἐτέθη ὡς ἔπρεπε νὰ τεθῇ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα, ἐὰν ὅπως ἐτέθη ἡ πρότασις εἶναι ὀρθῶς τεθειμένη ἢ ὄχι.

§197Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα εἶναι καθαρῶς ζήτημα ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ. Οὐδεὶς δύναται νὰ προσδιορίσῃ κατὰ τίνα τρόπον θὰ τεθῇ τὸ ζήτημα, ὅταν ὁ Κανονισμὸς ὁρίζῃ, πῶς τίθεται τὸ ζήτημα, καὶ περὶ τίνος προσκαλεῖται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ. Τὸ ἄρθρον 5 τοῦ Κανονισμοῦ λέγει: «... Ἡ συζήτησις γίνεται κατ’ ἀλφαβητικὴν τῶν ἐπαρχιῶν τάξιν, καὶ ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τοῦ κύρους τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν καὶ τῶν προσόντων τῶν ἐκλεχθέντων». Ταῦτα λέγει ὁ Κανονισμός. Ἐψηφίσθη τὸ κῦρος τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας, καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη, ὅτι εἶναι ἔγκυρος αὕτη. Περὶ τίνος θὰ ψηφίσωμεν ἤδη; Θὰ ψηφίσωμεν περὶ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἠμφισβητεῖτο, ὅτι εἷς τῶν ἐκλεχθέντων Βουλευτῶν, ὁ κ. Πολυχρονιάδης, ἔχει τὰ νόμιμα προσόντα. Ὁ κύριος Πρόεδρος, ἐκτελῶν τὸν Κανονισμὸν, θὰ θέσῃ εἰς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα: ἔχει ὁ Βουλευτὴς τὰ νόμιμα προσόντα, ναὶ ἢ οὔ; Διότι οὕτως ὁ Κανονισμὸς λέγει, καὶ δὲν δύνασθε ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ νὰ θέσητε ἑτέραν πρότασιν, κατὰ τὴν ὑπόδειξιν οἱουδήποτε. Ἐπειδὴ μάλιστα ἡ ἀμφισβήτησις περιλαμβάνει τὴν ἄρνησιν τοῦ ἐκ τῆς ἐκλογῆς ὑπάρχοντος τεκμηρίου, ἡ πρὸς ψήφισιν πρότασις δέον νὰ τεθῇ ἀρνητικῶς. Ταῦτα οὕτως ἔχουσι κατὰ τὸν Κανονισμὸν, ἀλλ’ ὑμεῖς εἶσθε κύριοι νὰ πράξητε ὡς θέλετε.

§198Π. ΔΕΛΕΝΔΑΣ. Τὸ ζήτημα τῶν προσόντων δύναται νὰ ἀφορᾷ καὶ τὴν ἐγκατάστασιν· τὸ ζήτημα τῶν προσόντων ὑποδιαιρεῖται ἑπομένως ἤδη ὑποδιαιρεῖται κατὰ τὴν διάκρισιν ταύτην τῆς ἡλικίας.

§199Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ θέσις τοῦ ζητήματος εἶναι τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως τῆς Βουλῆς, νομίζω δὲ, ὅτι ματαιοπονοῦμεν, διότι τὰ αὐτὰ σχεδὸν ὅλοι λέγομεν. Ἡ συζήτησις περιεστράφη εἰς τὸ ζήτημα, ἐὰν ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει ἓν τῶν προσόντων, διότι οὐδεὶς ἠμφισβήτησε τὰ ἄλλα αὐτοῦ προσόντα, τὸ τῆς ἰθαγενείας καὶ τὸ τῆς ἐγκαταστάσεως ἑπομένως πόρισμα τῆς συζητήσεως εἶναι ἡ ἡλικία τοῦ κ. Πολυχρονιάδου. Ἀλλὰ μήπως, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν τεθῇ τὸ ζήτημα, μετὰ τοιαύτην συζήτησιν, θὰ ἔχῃ ἄλλην ἔννοιαν ἡ ψῆφός σας ἢ ὅτι ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν;

§200Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει.

§201Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ λοιπὸν αὐτὸς ὁ θόρυβος;

§202Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Διότι δὲν θέλομεν ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τὸν Κανονισμὸν καὶ ἀπὸ τὴν εὐπρέπειαν.

§203Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τοὐναντίον νομίζω, ὅτι μένομεν ἐγγύτερον τοῦ Κανονισμοῦ καὶ τῆς εὐπρεπείας, ἐν ὅσῳ τὰ πράγματα δὲν ἀπομακρύνονται τῶν λόγων. Ὁ Κανονισμὸς λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ τῶν προσόντων. Ἐὰν ἠμφισβητοῦντο καὶ τὰ τρία, βεβαίως γενικῶς ἤθελε τεθῆ τὸ ζήτημα· ἀλλ’ ἤδη περὶ τῆς ἡλικίας μόνον γίνεται ἡ ἀμφισβήτησις. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἤδη ἀμφισβητεῖται ἐὰν ὁ Κανονισμὸς ἔχει τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἔννοιαν, καταλήγομεν μοιραίως εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅπως ἡ Βουλὴ ἀποφανθῇ, ποία εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ τὴν πρότασιν ταύτην λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν παρακαλῶ δὲ νὰ ὑποστηριχθῇ ὑπὸ 15 συναδέλφων.

§204ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Μάλιστα, μάλιστα.

§205Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλὴ οὐδέποτε εἶναι Δικαστήριον, δικάζον ἐπὶ ἰδιωτικῶν δικῶν. Ἵνα δικάσῃ τὸ Δικαστήριον ἐν τῷ ἰδιωτικῷ δικαίῳ, βεβαίως πρέπει αἴτησις νὰ ὑποβληθῇ. Ἀλλ’ ὅταν ὁ Κανονισμὸς λέγῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἀποφαίνεται περὶ προτάσεων, βεβαίως ἐννοεῖ προτάσεις, δι’ ὧν ἐπιδιώκεται μεταβολὴ καθεστῶτός τινος. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ποτὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ δικάζει τὸ κῦρος τῶν ἐκλογῶν ἐπὶ τῇ βάσει προτάσεων;

§206Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καθ’ ὅλας τὰς γενομένας κατὰ τὸ παρελθὸν ψηφοφορίας οὕτως ἐτέθη τὸ ζήτημα.

§207Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοῦτο ἂν δὲν ἦτο κανονισμένον, νὰ ἀποφαίνηται ἡ Βουλὴ, ἐξ ἐπαγγέλματος, οὕτως εἰπεῖν, ἔπρεπε νὰ σπεύσωμεν νὰ κανονίσωμεν καταλλήλως πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς καὶ ψηφίσωμεν ἄρθρον τοιοῦτον. Τὸ ζήτημα, μοὶ φαίνεται, δὲν ἔχει πρακτικὴν ἄλλην σπουδαιότητα, εἰμὴ τὸν σεβασμὸν, ὅστις ὀφείλεται εἰς τὴν θέσιν τῆς Βουλῆς. Ἡ Βουλὴ καλεῖται κατὰ τὸν Κανονισμὸν ν’ ἀποφαίνηται γενικῶς περὶ τῶν προσόντων. Τοῦτο ἁρμόζει, εἶναι δὲ καὶ περιττὴ ἡ διαφωνία, ἡ ὁποία ὑπάρχει καὶ ἡ ὁποία ἄλλως τε δὲν ἔχει σκοπόν τινα. Ἂς σεβώμεθα τοὐλάχιστον τὴν εὐπρέπειαν τῆς Βουλῆς.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον προσὸν, πλὴν τῆς ἡλικίας, δὲν ἠμφισβητήθη· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ περιλάβωμεν ἐν τῇ προτάσει γενικῶς ὅλα τὰ προσόντα;

§209Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Λεβαδείας, ὁ Πρόεδρος θέτει τὰ ζητήματα. Ἀλλ’ ὁ Πρόεδρος ἔθεσε τὸ ζήτημα, καὶ εἶπεν, ὅτι ἡ Βουλὴ καλεῖται ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἔχει ὁ κ. Πολυχρονιάδης τὴν ἀμφισβητουμένην ἡλικίαν τῶν τριάκοντα ἐτῶν. Ἀλλ’ ἠγέρθη ἔνστασις, ὅτι κακῶς ἔθεσεν ὁ Πρόεδρος τὸ ζήτημα. Καλεῖται ἤδη ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἔθεσεν αὐτό.

§210ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ.

§211Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρατηρῶ εἰς τὸν ἔντιμον συνάδελφον, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι ἀπόλυτος Μονάρχης, ἵνα διευθύνῃ καὶ κανονίζῃ τὸ ζήτημα ὡς αὐτὸς βούλεται καὶ θέλει· ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἑρμηνεύει συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν, καὶ ὁ Κανονισμὸς ἑρμηνεύεται καὶ ἡρμηνεύθη πάντοτε, καθ’ ὅλας τὰς περιστάσεις, τὰς ὁποίας εὑρίσκομεν εἰς τὰ πρακτικὰ ἀναγεγραμμένας, καὶ οὐδέποτε ἐτέθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ἀσεβέστατα πρὸς τὴν Βουλὴν, κακοηθέστατα, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐὰν μοὶ συγχωρηθῇ ἡ ἔκφρασις· ἐὰν δὲ δὲν μοὶ συγχωρηθῇ, τὴν ἀνακαλῶ ἀμέσως. Ἐὰν ἡ ἔκφρασις, τὴν ὁποίαν εἶπον, εἶναι βαρεῖα, σεβόμενος ἐμαυτὸν καὶ τὴν Βουλὴν, τὴν ἀνακαλῶ ἀμέσως. Θέλων ὅμως νὰ χαρακτηρίσω τὸ ζήτημα, ἀνέφερα τὴν λέξιν ταύτην· διότι, ὅπως τίθεται τὸ ζήτημα, ἀποτελεῖ ἀσέβειαν πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς, πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Κοινοβουλίου, πρὸς τὸν Κανονισμὸν, πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Σώματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ τοιουτοτρόπως, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἔντιμον συνάδελφον, ὡς ὁ κ. Παναγιωτόπουλος, — τὸν ὁποῖον ἐκτιμῶ πολὺ καὶ δεόντως, — νὰ ἐπιμένῃ, ὅπως τὸ ζήτημα τεθῇ τοιουτοτρόπως. Ἄλλως τε, ὁπωσδήποτε καὶ ἂν τεθῇ τὸ ζήτημα, ἡ πρότασις δὲν χάνει τὴν σημασίαν της, οὐδὲ νομίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει λησμονήσει ἑαυτόν, θέλει λησμονήσει μακρὸν παρελθόν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἠγωνίσθη ἐρρωμένως ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοιαύτης προτάσεως, ἡ ὁποία ὑβρίζει τὸ Σῶμα καὶ ὑβρίζει πρὸ παντὸς αὐτὸν τὸν ἡγέτην τῆς πλειονοψηφίας. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης εἶναι στρατιώτης, ὁ ὁποῖος ἐρρωμένως προασπίζει τὰ ζητήματα ταῦτα καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν τῆς Βουλῆς, δὲν νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ λησμονήσῃ ἑαυτὸν καὶ τὸ παρελθόν του καὶ νὰ δεχθῇ, ὅπως τοιαύτη πρότασις τεθῇ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§212Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ, οὔτε ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, οὔτε ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, δὲν δύναμαι νὰ διαθέτω τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Προκύπτει διαφωνία περὶ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ θέλει ἐρωτηθῆ, διὰ νὰ δώσῃ τὴν ψῆφον αὐτῆς· ἐπειδὴ δ’ ἐπροτάθη ἓν θέμα, καὶ ἀντὶ τοῦ θέματος τούτου ἀντετάχθη ἕτερον θέμα, ὑπάρχουσι δύο γνῶμαι. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τίθεται πρὸς ψηφοφορίαν θέμα σύμφωνον πρὸς τὸ πόρισμα τῆς συζητήσεως, — τοῦτο εἶναι κατὰ κανόνα παραδεδεγμένον, — ἀλλ’ ἐπίσης εἶναι ἀληθές, ὅτι ἕκαστον μέλος τοῦ Κοινοβουλίου δύναται νὰ ἔχῃ ἰδίαν γνώμην. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἀφαιρέσω ἀπὸ οὐδὲν μέλος τοῦ Κοινοβουλίου τὸ δικαίωμα τοῦτο. Ὅταν μέλη τοῦ Κοινοβουλίου καθυποβάλλωσι μίαν γνώμην, ἕτερα μέλη ἔχουσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιταχθῶσι κατὰ τῆς γνώμης ταύτης, καὶ ν’ ἀντικρούσωσιν αὐτήν. Ὑπάρχει διαφωνία μεταξὺ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τὸ πρῶτον θέμα, καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπρότειναν τὸ δεύτερον θέμα. Πῶς λύονται αἱ διαφωνίαι εἰς τὰ Κοινοβουλευτικὰ Κράτη, ἀκόμη καὶ εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας; διὰ τῆς πλειονοψηφίας. Μόνον εἰς τὴν πλειονοψηφίαν ἀνήκει τὸ δικαίωμα τοῦτο, δὲν ἀνήκει εἰς ἐμὲ νὰ τὸ κανονίσω.

§213Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι εἰς τὰς ἑταιρείας ἡ πλειονοψηφία κανονίζει τὸν τρόπον τῆς ἐργασίας. Εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα, ἢ μᾶλλον ἡ πλειονοψηφία, ἵνα λύσῃ τὸ ζήτημα, ὅπως συμφέρει αὐτῇ, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς πλειονοψηφίας καθῆκον ἔχει νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τῆς πλειονοψηφίας, ὅταν γίνεται πρότασις, ἡ ὁποία ἀντιστρατεύεται πρὸς τὸ παρελθὸν, ἡ ὁποία οὐδέποτε ἐτέθη, ὅπως τίθεται σήμερον, διότι προσκαλεῖται ἡ Βουλὴ ν’ ἀναγνωρίσῃ τὴν ἡλικίαν διὰ πράξεως αὑτῆς, ἐνῷ τοιοῦτον καθῆκον δὲν ἔχει. Τὸ καθῆκον τῆς Βουλῆς περιορίζεται εἰς τὴν ἐξέτασιν, ἂν ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὰ προσόντα ὁ Βουλευτής. Καὶ ἐρωτῶ: ἡ γενικὴ συζήτησις περὶ τῆς ἡλικίας τοῦ προσώπου ποῖον χαρακτῆρα ἔλαβεν; Ἠμφισβητήθη ἡ ἡλικία τοῦ κ. Πολυχρονιάδου, ὑπεστηρίχθη ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ὁ Πολυχρονιάδης ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, ἀλλ’ ὅλοι γινώσκομεν, ὅτι, προκειμένου περὶ προσόντων, ὑπάρχει τεκμήριον ὑπὲρ τοῦ ἐκλεχθέντος, ὑπάρχει τεκμήριον, τὸ ὁποῖον πιστοποιεῖ ἡ μεγάλη πλειονοψηφία, τὴν ὁποίαν οὗτος ἐν τῇ ἐκλογῇ ἔλαβε. Τὸ τεκμήριον τοῦτο ὑφίσταται· ἀλλ’ ἐρωτῶ, ἐὰν ἐκ τῆς διεξαχθείσης συζητήσεως ἀμφιβολία προέκυψε περὶ τῆς ἡλικίας τοῦ ἐκλεχθέντος, νομίζετε ὅτι ἡ ἀμφιβολία αὕτη εἶναι ἐπαρκής, ὅπως καταστρέψῃ τὸ τεκμήριον τὸ ἐκ τῆς ἐκλογῆς προκῦπτον, καὶ ζητεῖτε σήμερον ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ σᾶς εἴπῃ, ἂν ἔχει τὰ τριάκοντα ἔτη ὁ Πολυχρονιάδης; Ἡ Βουλὴ θὰ σᾶς εἴπῃ, ὅτι δὲν ἀπεδείχθη ὅτι ὁ Πολυχρονιάδης δὲν ἔχει τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα νομίμως ἀπαιτοῦνται. Ἐνόμιζον ὅτι ἡ θεωρία αὕτη, ἡ τοσάκις ὑποστηριχθεῖσα, ἤθελεν ὑποστηριχθῆ καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειονοψηφίας. Οὗτος δὲν ἠθέλησε νὰ τὸ πράξῃ· ἡ ψηφοφορία θέλει ἀποδείξει, πῶς πρέπει νὰ λύωνται τὰ ζητήματα ταῦτα.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἴσως πλανῶμαι, ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι γνωρίζω τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ εἰσηγηταὶ τῆς πλειονοψηφίας, ἐὰν δὲ δὲν ἐκπληρῶ ταῦτα καθὼς ἐξεπλήρου αὐτὰ ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς, ὅτε ἦτο εἰσηγητής, τοῦτο σᾶς παρακαλῶ νὰ τὸ ἀποδώσητε εἰς τὴν γραμμὴν τὴν καταφανῆ, ἡ ὁποία χωρίζει αὐτὸν ἀπὸ ἐμὲ, εἰς τὴν διαφορὰν τῶν πολιτικῶν φρονημάτων, εἰς τὴν διαφορὰν τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον νομίζομεν, ὅτι πρέπει νὰ λειτουργῇ τὸ πολίτευμα. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει δικαίωμα ν’ ἀποφαίνηται, ποῖον θέμα ἐγκρίνει νὰ ψηφοφορήσῃ, διότι αὐτὴ ἐξετάζει, ποῖον ἐκ τῶν θεμάτων διερμηνεύει τὸ Προεδρεῖον. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, εἶχον καθῆκον νὰ μὴ ἀποτρέψω τὴν Βουλὴν, νὰ μὴ ἀποτρέψω τοὺς προτείναντας τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐπροτάθη, ἀπὸ τοῦ νὰ προτείνωσιν αὐτό· διότι τὰ προσόντα τοῦ Βουλευτοῦ κατὰ τὸ Σύνταγμα δὲν εἶναι μόνον ἡ ἡλικία, εἶναι καὶ ἄλλα προσόντα· εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως, εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἰθαγενείας, εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας. Ὅσα ἐλέχθησαν περὶ τοῦ τεκμηρίου, τὸ ὁποῖον παράγεται ἐκ τῆς ἐκλογῆς Βουλευτοῦ τινος ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας τῶν ἐκλογέων του, αὐτὰ ἀνήκουσιν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς οὐσίας. Ὅτε συνεζητεῖτο τὸ ζήτημα, ἂν ὁ ἐκλεχθεὶς Βουλευτὴς Αἰγιαλείας ἔχει τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας, τότε ἔπρεπε νὰ προταχθῇ ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. ἐκ Κερκύρας Βουλευτὴς προέβαλεν ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς συζητήσεως. Τώρα δὲν κρίνομεν, ἂν ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὰ προσόντα· τώρα κρίνομεν, πῶς θέλει ἐρωτηθῆ ἡ Βουλή, διὰ ποίων φράσεων, διὰ ποίων ἐννοιῶν θέλει προκληθῆ ἡ Βουλή, ἵνα ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της· ἐπειδὴ δὲ ἡ Βουλὴ διαφωνεῖ, ἐπειδὴ ἄλλος ἔχει ταύτην τὴν γνώμην, ἄλλος τὴν ἄλλην, ἀπόκειται μόνον εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ λύσῃ τὴν διαφοράν, ἡ πλειονοψηφία δὲ βεβαίως θέλει τὴν λύσει καθ’ ὃν τρόπον καὶ ἡμεῖς ἠθέλομεν λύσει αὐτήν.

§215Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πᾶσα ψηφοφορία πρέπει νὰ λύῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον συνεζήτησεν ἡ Βουλή. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν, δύναταί τις νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐπὶ ἐνστάσει προταθείσῃ περὶ τῆς ἡλικίας ἑνὸς ἐκ τῶν Βουλευτῶν Αἰγιαλείας συνεζήτησε περὶ τοῦ προσόντος τῆς ἡλικίας, ἀνάγκη πρὸς ψηφοφορίαν τὸ ζήτημα τοῦτο νὰ προταθῇ. Ἀλλ’ ὡς ἔχουσι τὰ τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, φοβοῦμαι ὅτι τοιαύτη ψηφοφορία, οἱανδήποτε καὶ ἂν εἶχεν ἔκφρασιν, δὲν ἤθελε λύσει τὸ ζήτημα, τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐνδιαφέρει τὴν Βουλὴν, νὰ κατατάξῃ δηλαδὴ ἢ νὰ μὴ κατατάξῃ μεταξὺ τῶν μελῶν αὐτῆς ἕνα ἐξ αὐτῶν, οὗτινος ἡ ἐκλογὴ προσεβλήθη. Δὲν θὰ ἔφερον καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ τεθῇ καὶ ψηφοφορηθῇ τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἡλικίας· ἀλλὰ τοῦτο δὲν θὰ ἔλυε τὸ ζήτημα περὶ τῶν προσόντων τοῦ Βουλευτοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἡλικία ἀμφισβητεῖται, ἂν τυχὸν ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς ἤθελεν εἶναι ἐπικυρωτική, διότι τοιοῦτος Βουλευτὴς δὲν θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ παρακαθήσῃ μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν, ἐφ’ ὅσον ἡ Βουλὴ δὲν ἐψήφισε περὶ τῶν ἄλλων προσόντων αὐτοῦ. Λοιπὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει ψηφοφορηθῇ τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, καὶ ἡ πλειονοψηφία ἀποφανθῇ, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται Βουλευτὴς ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ ἐπαναλάβωμεν ἄλλην ψηφοφορίαν, ἂν ἔχει καὶ τὰ ἄλλα προσόντα, διότι μόνον ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον τὸ Σύνταγμα δέχεται νὰ κατατάσσωνται ἐν τῇ Βουλῇ μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν οἱ ἐκλεχθέντες ὡς τοιοῦτοι. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον δὲν φέρω ἀντίρρησιν, ἂν τυχὸν ἡ Βουλὴ ἐπιμείνῃ νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ζήτημα περὶ τῆς ἡλικίας· ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν μετὰ ταῦτα ἀναγκαίως ψηφοφορίαν περὶ τῶν ἄλλων προσόντων. Ὑπ’ αὐτὸν τὸν ὅρον, μάλιστα. Ἐὰν ὅμως πρόκηται διὰ μόνης τῆς ψηφοφορίας περὶ ἡλικίας νὰ ἐξαντληθῇ τὸ ζήτημα τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς Αἰγιαλείας καὶ τοῦ δικαιώματος νὰ παρακάθηται ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἐνταῦθα, τότε δὲν θὰ δυνηθῶ νὰ συμφωνήσω.

§216Κ. ΣΜΟΛΕΝΣΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ὑπεστηρίχθη, ὅτι μέχρις ὅτου καταρτισθῇ νομίμως ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι παρὰ δικαστικὸν Σῶμα καὶ οὐχὶ νομοθετικόν, καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀποδεικτικὴν διαδικασίαν προέκυψε τὸ ζήτημα τοῦ ἂν ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν ἢ μὴ, φρονῶ ὅτι δύναται νὰ τεθῇ καὶ νὰ ψηφοφορηθῇ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον θέτετε σεῖς αὐτὴν τὴν στιγμήν.

§217ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. Πολὺ ὀρθῶς.

§218Π. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. Τὰ ἄλλα προσόντα δὲν ἠμφισβητήθησαν παρ’ οὐδενός.

§219Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἐννοῇ, ὅτι μετὰ ταῦτα θὰ ἐρωτηθῇ περὶ τῶν ἄλλων προσόντων...

§220Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως. Κύριε Πρόεδρε, εἶμαι ὁ ὑποστηρίξας τὴν ὑποβληθεῖσαν πρότασιν, καὶ ἐθλίβην ὅτε ἤκουσα συνάδελφον, ὅστις ἐδήλωσεν ὅτι μὲ ἐκτιμᾷ, καὶ ἐν τούτοις ἐχαρακτήρισε τὴν πρότασιν ταύτην κακοήθη! Εὐτυχῶς ὁ χαρακτηρισμὸς δὲν διήρκεσε πολὺ, καίτοι θὰ ἦτο καλλίτερον εἰς τοιαύτας στιγμὰς νὰ ἦναι διαρκέστερος. Ἡμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένομεν εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν προεβάλετε, καὶ παρακαλοῦμεν νὰ ἐρωτήσητε τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἡλικίας.

§221Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ πολλῆς τῆς εὐστροφίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διεξέφυγε τὸ ζήτημα, διότι, ὡς ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ἐγὼ ἐξήγησα, τί ἐνόουν μὲ τὴν πρότασιν τὴν ὑποβληθεῖσαν. Εἶπον ὅτι ἡ σύνταξις αὐτῆς, αἱ λέξεις, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὴν πρότασιν, δὲν εἶναι ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ψηφοφορηθῶσι, διότι οὕτως ἀσεβοῦμεν πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. Δύνανται νὰ ἀλλάξωσι τὴν ἔκφρασιν, καὶ νὰ βάλωσιν οἱανδήποτε πρότασιν θέλωσιν. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν ἀντίρρησιν νὰ ψηφίσωμεν τὴν πρότασιν αὐτὴν, ἀφοῦ μάλιστα, ἢ οὕτως ἢ ἄλλως ψηφιζομένης τῆς προτάσεως, εἰς τὸ αὐτὸ καταλήγομεν καὶ τὸ αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα. Ἀλλὰ διατὶ ἐπιμένουσι δῆθεν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ οὕτως ἡ πρότασις; Ἐγὼ τὸ ἐννοῶ· δὲν εἶναι ὅμως τοῦ παρόντος χρόνου διὰ νὰ εἴπω, ποῖον λόγον ἔχει ἡ οὕτως ὑποβληθεῖσα πρότασις. Δὲν ἔχει κανένα λόγον διὰ τὴν ἐκλογήν. Ἀπολύτως οὐδένα γενικώτερον λόγον ἔχει ἡ οὕτω συνταχθεῖσα πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπηνίχθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μὲ πολλὴν χάριν καὶ κατὰ τοσοῦτον εἰς γενικὰς γραμμὰς, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι ὁριστικῶς αὐτὸ ἐννοεῖ. Ἐγὼ ὅμως ἐννοῶ, ὅτι αὐτὸ ἐννοεῖ, καὶ θέλω τοῦ τὸ εἴπει, ὅταν ἔλθῃ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ καθορίσῃ τὸ ζήτημα τὸ συνταγματικὸν, καὶ ἡ συζήτησις αὕτη ἐλπίζω ὅτι θέλει λάβει χώραν εὐθὺς ὡς καταρτισθῇ τὸ Σῶμα, διότι τινὰ, τὰ ὁποῖα συνέβησαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασιωπηθῶσι, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν καὶ δὲν ἔχω κανένα λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι δὲν θέλει τεθῆ τὸ ζήτημα ἐν ὥρᾳ καταλλήλῳ ὅπως τὸ ὑπηνίχθη καὶ ὅπως τὸ θέτει ἡ πρότασις. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται περὶ αὐτοῦ, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἄκαιρος ἡ στιγμὴ, πρέπει νὰ ὦμεν κοσμιώτεροι, καὶ συμμορφούμενοι πρὸς τὸν Κανονισμὸν νὰ ψηφίσωμεν μίαν πρότασιν, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη πρὸ εἴκοσιν ἐτῶν, ὅπως εἶπον, κατὰ τὸν ἴδιον τύπον. Διατὶ σήμερον νὰ θέλωμεν νὰ προεξοφλήσωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν περὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἅμα καταρτισθῇ τὸ Σῶμα θέλει τεθῆ ὑπὸ συζήτησιν καὶ ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς καὶ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς; — Διότι αὐτὸ εἶναι καθαρῶς τὸ ζήτημα. Μὴ πλανᾶσθε! Δὲν πρόκειται περὶ τῆς ἐκλογῆς. — Ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἐπιμείνω, διότι εἶμαι μόνος, οὐδενὸς ἄλλου γνώμην ἀντιπροσωπεύω, οὔτε ἔχω ὄπισθέν μου ἀριθμὸν φίλων, διὰ ν’ ἀντισταθῶ εἰς τὸ νὰ σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τοιοῦτον ἄτοπον, καὶ διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μὴ λησμονήσῃ ἑαυτὸν, καὶ ν’ ἀφήσῃ κατὰ τὴν πραγματικὴν μάχην νὰ ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται, δὲν εἶναι ἀνδρικὸν, δὲν εἶναι γενναῖον, δὲν εἶναι πρέπον, διότι τὸ ζήτημα τὸ συνταγματικὸν δὲν συζητεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν, διὰ νὰ τεθῇ οὕτω πως καὶ νὰ ὑφαρπασθῇ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Λοιπὸν ἂς ἀφήσωμεν τὸ ζήτημα τὸ συνταγματικὸν εἰς τὴν στιγμὴν τὴν πρέπουσαν, εἰς τὴν κατάλληλον ὥραν, εἰς τὴν ἀληθῆ μάχην, ὄχι εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἐκτὸς τῶν περιστάσεων ἐκείνων, καθ’ ἃς συζητοῦνται τὰ ζητήματα τὰ συνταγματικά. Ἀλλ’ ἄλλον λόγον δὲν ἔχει ἡ πρότασις ἢ αὐτὸν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἔγεινε γνωστὸν, νὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὸν Κανονισμὸν, καὶ νὰ θελήσῃ νὰ ψηφίσωμεν, ἂν ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὰ προσόντα ἢ δὲν ἔχει, — τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν αὐτὴν σημασίαν μὲ τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, — καὶ νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τὴν συνταγματικὴν ὅταν ἡ ὥρα τὸ καλέσῃ.

§222Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Θέλω πρὸ παντὸς νὰ πείσω τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν Οἰτύλου, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ζητήματος συνταγματικοῦ, δὲν πρόκειται διὰ τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἀριθμῶν νὰ ἐπιδιώξωμεν τοιαύτην ἢ τοιαύτην λύσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου· πρόκειται μόνον περὶ ἑρμηνείας ῥητῆς προτάσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ἠδύνατο ἀληθῶς νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα ὅπως ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου, ἠδύνατο νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ γενικῶς, ἂν ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὰ προσόντα τοῦ Βουλευτοῦ· ἀλλὰ τὰ προσόντα εἶναι σύνθετα· εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἐγκαταστάσεως, εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας, εἶναι τὸ προσὸν τῆς ἰθαγενείας· οὐδεὶς δὲ δύναται —καὶ αὐτὸ τὸ ὑπεστήριξε χιλιάκις ὁ κ. Βουλευτὴς Οἰτύλου μετ’ ἐμοῦ — νὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Βουλὴν, ὅπως συλλήβδην ἐπὶ ζητημάτων συνθέτων ἀποφανθῇ, διότι ἤθελεν ἀφαιρέσει ἀκριβῶς τὸ δικαίωμα τῆς ἐλευθερίας τῆς ψήφου. Αὐτὸ δὲ ζητεῖται παρὰ τῶν προτεινόντων, ὅπως ἡ Βουλὴ ψηφίσῃ περὶ τῆς ἀνηλικότητος ἢ ἐνηλικότητος τοῦ κ. Πολυχρονιάδου. Νομίζω ὅτι εἶναι περιττὸν, Κύριοι, νὰ ἐκταθῶ περισσότερον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ ὁποῖον λύει ὁ Κανονισμὸς, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμὸς, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει εἰς αὐτὸν τὸν Πρόεδρον ὁ Κανονισμὸς, οὔτε δύναται νὰ ἐκφύγῃ ἐκ τῆς διατάξεως αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὀφείλω κατὰ καθῆκον νὰ εἴπω δύο λέξεις ἐπὶ τοῦ οὐσιαστικοῦ ζητήματος, διότι πολλάκις ἐμνημονεύθη τὸ ὄνομά μου. Δὲν θέλω νὰ διαψεύσω ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν κατὰ τὴν συζήτησιν. Ἡ ψῆφός μου ὑπῆρξε πάντοτε ἐπιεικὴς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, διότι ἐθεώρουν, ὅτι ἡ ἔκφρασις ἡ πανηγυρικὴ μιᾶς ἐπαρχίας ἔπρεπε νὰ βαρύνῃ. Ἀλλὰ, Κύριοι, δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Πολυχρονιάδου· πρόκειται νὰ δώσῃ ἡ Βουλὴ δίδαγμα δημοσίας ἠθικῆς (εὖγε! εὖγε!). Μέχρι τῆς ὥρας, κατὰ τὴν ὁποίαν προσήχθησαν ὑπὸ τῶν ὑποστηριξάντων τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Πολυχρονιάδου τὰ πιστοποιητικὰ ἐκεῖνα, τὰ βεβαίως πλαστὰ, ἤμην ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, διότι εἶχον σκοπὸν νὰ ψηφίσω ἐπιεικῶς ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Πολυχρονιάδου· ἀπὸ τῆς στιγμῆς ὅμως ἐκείνης νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει ἓν καθῆκον, νὰ εἴπῃ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν νὰ ὑποβάλωσι τοιαῦτα πιστοποιητικὰ, ὅτι βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασιωπηθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἰς τὴν περίστασιν αὐτὴν ἡ Βουλὴ ἔχει καθῆκον νὰ δώσῃ δίδαγμα δημοσίας ἠθικῆς. (Εὖγε! εὖγε!).

§223Κ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ παντὸς, κύριε Πρόεδρε, νὰ ὁρκισθῶσιν οἱ ἄρτι ἀφιχθέντες Βουλευταί.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Νὰ προσέλθῃ ὁ κύριος Βασαρδάνης. (Προσέρχεται ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Ἀπόστολος Βασαρδάνης καὶ ὀμνύει ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον.)

§225ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δεληγεώργης ἔχει τὸν λόγον.

§226Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ, κύριε Πρόεδρε, ὁ προλαλήσας ἔντιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἠθέλησε νὰ ἐπιρρίψῃ μομφὴν ἐπὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤθελον δώσει ψῆφον ἐπικυρωτικὴν ἐν τῇ προκειμένῃ ἐκλογῇ Αἰγιαλείας, ὅσον ἀφορᾷ τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας, ἔχω καθῆκον νὰ δώσω ἐξηγήσεις, ἐκ τίνων λόγων ὁρμώμενος δὲν συμφωνῶ πρὸς τὴν γνώμην αὐτοῦ. Δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ νόμου, οὐδ’ ὑπὸ τὴν πραγματικὴν αὐτοῦ ἔποψιν. Ὁ νόμος εἶναι ἀναμφισβήτητος· ἀπαιτεῖ ἡλικίαν συμπεπληρωμένην 30 ἐτῶν. Δὲν θὰ ἐξετάσω τὸ πραγματικὸν ζήτημα, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ 1865, ἀφ’ ὅτου ἡ Βουλὴ ἤρξατο ἀποφαινομένη ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως ἐκλογῶν προσβληθεισῶν λόγῳ ἀνηλικότητος, ἀπεφαίνετο ὑπὲρ τῆς ἐπικυρώσεως, ὄχι ὡς διετύπουν λόγῳ εὐσχημίας τὴν πρότασιν, διότι δῆθεν εἶχεν ἀμφιβολίαν περὶ τῆς ἀκριβοῦς ἡλικίας, ἀλλὰ διότι αἱ Βουλαὶ ἀνέκαθεν ἤθελον νὰ δειχθῶσιν, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας, ἐν γνώσει καὶ τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ νόμου, ἐν γνώσει καὶ τῶν πραγματικῶν γεγονότων, ὅτι κώλυμα ἐκ τῆς ἡλικίας τοῦ ἐκλεχθέντος νομίμως Βουλευτοῦ δὲν ὑπῆρχεν. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ, ὅτι πάντες συμφωνοῦσιν, ὅτι, ὁσάκις δὲν προσάγεται πρᾶξις ληξιαρχικὴ, ἡ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ δεχθῇ τὴν πρότασιν τῆς ἀνηλικότητος, τοῦτο προδήλως ἰσοδυναμεῖ μὲ τὸ «δὲν θέλω νὰ δεχθῶ ἐνστάσεις ἀνηλικότητος». Ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ 1856, εἶναι γνωστὸν, ὅτι δὲν τηρεῖται ὁ νόμος περὶ ληξιαρχικῶν πράξεων, καὶ ἐν τούτοις οὐδὲν γίνεται πρὸς τήρησιν αὐτοῦ, Βουλαὶ λέγουσαι ὅτι θέλουν ληξιαρχικὰς πράξεις, διὰ νὰ σχηματίσωσι γνώμην περὶ τῆς ἡλικίας τινὸς, βεβαίως δὲν σπουδαιολογοῦν. Ἡ γνώμη τῶν Βουλῶν δὲν προέρχεται ἐκ τυπικῶν ἐλλείψεων. Τὸ αἴσθημα τῶν Βουλῶν εἶναι ἄλλο. Δὲν θέλουν ἐκλογὰς προσβαλλομένας ἐπὶ ἀνηλικότητι, καὶ δὲν τὰς θέλουν, ἐπιεικῶς κρίνουσαι περὶ ἐκείνων, οὓς ἐλευθέρως καὶ ἀβιάστως ὁ λαὸς ἐθεώρησεν ἱκανοὺς καὶ ἀξίους ν’ ἀντιπροσωπεύσωσιν αὐτόν. Ἅπαξ εὑρέθη μὴ εὔλογος ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς ἐκείνου, εἰς ὃν ἐλλείπουν μόνον ἑβδομάδες ἢ ἡμέραι διὰ νὰ συμπληρώσῃ τριακονταετίαν, ἐξέλιπε πᾶς σεβασμὸς πρὸς τὴν διάταξιν αὐτήν. Σαλευθείσης ἅπαξ τῆς διατάξεως περὶ ἡλικίας, ἡ Βουλὴ δὲν εἶχε πλέον λόγον νὰ σταματᾷ ἀπέναντι οἵας δήποτε ἐνστάσεως περὶ ἀνηλικότητος. Ἡ ἔποψις, ὑπὸ τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ ἐξετάζω σήμερον τὸ ζήτημα, καὶ ἡ ὁποία θέλει ὁδηγήσει τὴν ψῆφόν μου, εἶναι ἡ ἔποψις δικαιοσύνης. Θεωρῶ ὅτι ἄλλο δίκαιον ἐκλογικὸν ἐν τῇ Βουλῇ ἐσχηματίσθη ἀπὸ τοῦ 1865 μέχρι σήμερον, δίκαιον ἀφίνον μὲν ἄθικτον τὸ ἄρθρον 70 τοῦ Συντάγματος, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ τὸ μεταβάλῃ, ἀλλὰ δι’ ἐφαρμογῆς μακρᾶς καὶ ἐπανειλημμένης κηρῦττον τὴν ἀρχὴν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν, ἡ ἀμφισβήτησις αὐτῆς, ἐνῷ πάντα τὰ ἄλλα τῆς νομιμότητος τῆς ἐκλογῆς στοιχεῖα μένουσιν ἀπρόσβλητα, δὲν ἰσχύει διὰ τὴν ἀκύρωσιν αὐτῆς. Ὁ λόγος εἶναι γενικὸς, δὲν εἶναι κομματικός. Βεβαίως, ὁσάκις ἐξηνέχθησαν τοιαῦται ψῆφοι ἐν ταῖς Βουλαῖς, οἱ ἀντίθετοι ὑπεστήριξαν, ὅτι ἐκ κομματικῶν λόγων ὑπηγορεύθησαν αἱ ἀποφάσεις αὗται. Ἀλλὰ πρακτικὴ μακρὰ μὲ ἐλαχίστας ἐξαιρέσεις δὲν δικαιολογεῖ τοῦτο· ἡ ἀληθὴς ἀφορμὴ ὑπάρχει ἐν τῇ συναισθήσει τῶν Βουλῶν, ὅτι τὰ τῆς ἡλικίας καλῶς δὲν ἐκανονίσθησαν ἐν τῷ Συντάγματι. Δὲν ἐκανονίσθησαν καλῶς ἐν τῷ Συντάγματι, ὄχι διότι ὡρίσθη ἡ ἡλικία τῶν 30 ἐτῶν, διότι ἠδύνατο καὶ οἱαδήποτε ἄλλη νὰ ὁρισθῇ, ἀλλὰ διότι δὲν ἀφέθησαν, ὡς καθαρῶς νομοθετικαὶ διατάξεις, νὰ ὁρίζωνται ἑκάστοτε διὰ νόμων, ἀφοῦ οὐδὲν ἔχουσι τὸ συνταγματικόν. Αἱ Βουλαὶ δὲν ἀφέθησαν ἐλεύθεραι νὰ κανονίζουν τὸ προσὸν τῆς ἡλικίας, ὁσάκις αἱ περιστάσεις ἢ ἡ πεῖρα ἤθελον ἀποδείξει τοῦτο ἀναγκαῖον. Αἱ Βουλαὶ τότε θὰ ἦσαν αὐστηρότεραι· παραδόξως, παρ’ ἡμῖν, ἀφοῦ τὸ Σύνταγμα ἀνέγραψε τὴν ἡλικίαν τῶν 30 ἐτῶν, ἔκλεισε πᾶσαν θύραν πρὸς μεταβολὴν τῆς διατάξεως αὐτῆς, ἁπλῶς δ’ ὑπέβαλεν εἰς τὰς διατάξεις περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ Συντάγματος, αἵτινες εἶναι δύσκολοι πάντοτε. Τί ἄλλο δεικνύουν αἱ ἀλλεπάλληλοι ἐναντίαι τῆς διατάξεως αὐτῆς ψηφοφορίαι ἢ ὅτι τὸ νομοθετικὸν πνεῦμα τῆς Βουλῆς εἶναι κατ’ αὐτῆς, καὶ ἂν ἠδύνατο, θὰ προέβαινε διὰ νόμου νὰ μεταβάλῃ τὴν διάταξιν, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν τῶν Βουλευτῶν, καὶ ὅτι, ἐπειδὴ δὲν δύναται νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι εἶναι ἀναγεγραμμένη ἡ διάταξις ἐν τῷ Συντάγματι, καὶ αἱ διατάξεις τοῦ Συντάγματος δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσιν διὰ νόμου, καταφεύγει ἐξ ἀνάγκης εἰς τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι δὲν ἐπείσθη ἐκ τῶν πραγματικῶν γεγονότων περὶ τῆς ἀνηλικότητος, καίτοι πολλάκις προσήχθησαν ἔγγραφα ἀναμφισβητήτου κύρους; Κατ’ αὐτῶν ἀπήντησαν, ὅτι δὲν ἐπείσθησαν, καὶ ἐπεκύρωσαν τὰς ἐκλογάς. Ἐν ἄλλοις Συντάγμασιν ἀναγράφεται ἡ ἡλικία τῶν 30 ἐτῶν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν ἀναγκαίαν τὴν τροποποίησιν τῶν διατάξεων περὶ ἡλικίας, ὅπως ἐν τῷ Γαλλικῷ Συντάγματι, καίτοι ἀναγράφεται ἡ ἡλικία τῶν 30 ἐτῶν, διὰ νομοθετικῶν διατάξεων ἐγένοντο μεταβολαὶ κατὰ τοῦτο· διατί; διότι δὲν ἐκλείσθη ἡ θύρα τῶν μεταβολῶν αὐτῶν. Ἐπίσης ἐν ἄλλοις Συντάγμασιν...

§227Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, διότι ὁμιλεῖ ἐπὶ τῆς οὐσίας, καὶ προστίθενται νέα ἐπιχειρήματα.

§228Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπετρέψατε ἅπαξ συζήτησιν ἐπὶ τῆς οὐσίας, διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ, δικαιολογῶν τὴν ψῆφόν μου, λέγω ταῦτα. Δὲν δύνασθε τώρα ν’ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§229Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐζήτησα ν’ ἀφαιρέσω τὸν λόγον· ἐζήτησα τὸν λόγον διὰ νὰ προσθέσω μᾶλλον.

§230Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι θεωρῶ μὲν νόμιμον, ὡς ἀναγεγραμμένην ἐν τῷ Συντάγματι, τὴν διάταξιν αὐτὴν, τὴν ὁποίαν πάντες πρέπει νὰ σεβώμεθα, διότι εἶναι συνταγματική, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι μετὰ τὴν διάταξιν αὐτὴν ἀνεγράφη ἐν τῇ κοινοβουλευτικῇ νομολογίᾳ δίκαιον ἄλλο, δίκαιον δι’ ἐπανειλημμένων ἀποφάσεων πολλῶν Βουλῶν καθιερωθὲν σταθερῶς, δίκαιον συνιστάμενον εἰς τοῦτο, τὸ νὰ κρίνῃ λίαν αὐστηρῶς τὰς ἐνστάσεις περὶ ἀνηλικότητος, καὶ λίαν ἐπιεικῶς τὰς ἀντιρρήσεις περὶ ἐνηλικότητος, συμφώνως πρὸς τὴν γνώμην τῶν ἐκλογέων. Καὶ τὰς κρίνει λίαν ἐπιεικῶς, διότι ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἄνευ ἀνάγκης ἀπεκλείσθη ἡ ὁδὸς τῆς μεταρρυθμίσεως τῶν ἀφορωσῶν τὴν ἡλικίαν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν συνταγματικὴν σημασίαν, ἀλλ’ εἶναι ἁπλῶς διατάξεις νομοθετικαί. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι αὐτὴ ἡ τακτικὴ πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ οὐ μόνον ἐν τῇ παρούσῃ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ ἐν μεταγενεστέραις Βουλαῖς. Ἔχουσιν εὔσχημον λόγον, ὅτι ἀνεπαρκεῖς εἶναι αἱ ἀποδείξεις αἱ προσαχθεῖσαι περὶ τῆς ἀνηλικότητος τοῦ Βουλευτοῦ. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον θεωρῶ τὴν ἐκλογὴν νόμιμον.

§231Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Χρεωστῶ νὰ εἴπω λέξεις τινὰς, ἐχούσας σχέσιν οὐχὶ πρὸς τὴν ἐκλογὴν τὴν ἐξελεγχομένην σήμερον, ἀλλ’ ὡρισμένως πρὸς τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔκρινε καλὸν νὰ δώσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτής. Ἐπειδὴ δὲ τιμῶ ἰδιαζόντως καὶ ἔχω ἀρίστην γνώμην περὶ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, ἔκρινα ὅτι ἔχω καθῆκον, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, νὰ μὴ ἀφήσω νὰ παρέλθωσιν οἱ λόγοι αὐτοῦ, χωρὶς νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλήν, πῶς κρίνω τὰ πράγματα, καὶ πῶς κρίνουν οἱ πολιτικοὶ φίλοι μου, οἱ ἀποτελοῦντες τὸ κόμμα, τοῦ ὁποίου διευθύνω τὰ πράγματα. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι ῥητή· ἀπαιτεῖ ὡρισμένην ἡλικίαν. Ἀλλὰ πῶς θέλει ἐξευρεθῆ ἡ ὡρισμένη ἡλικία; Ὁ νόμος τάσσει ὁδηγὸν τὰ ληξιαρχικὰ βιβλία· ἀλλ’ ὁ ὑπὸ τοῦ νόμου τεθεὶς ὁδηγὸς κατὰ δυστυχίαν μᾶς ἐγκατέλιπε. Δὲν ὑπάρχουσι ληξιαρχικὰ βιβλία. Ὑπάρχουσι μόνον ἐν τῇ Ἑπτανήσῳ, ἐν τῇ πρώην Ἰονίῳ Πολιτείᾳ, καὶ τηροῦνται. Καὶ ὑπῆρχε μὲν καὶ παρ’ ἡμῖν ὁ νόμος τοῦ 1856, ἀλλ’ ὁ νόμος οὗτος δὲν συνετάχθη ἐν γνώσει τῆς καταστάσεως τῆς χώρας· ἐνομοθετήθησαν διατάξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῶσιν. Αἱ Βουλαὶ λοιπὸν, αἵτινες καλοῦνται ἑκάστοτε νὰ κρίνωσιν, ἐὰν Βουλευτής τις ἔχει τὴν ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ὡρισμένην ἡλικίαν, οὐδὲν ἄλλο ἐφόδιον ἔχουσιν, εἰμὴ ὅσα ταῖς προσάγονται, τῶν ὁποίων ὅμως οὐδὲν ἔχει ἀναντίρρητον, ἀπόλυτον κῦρος· εἶναι μέσα ἀποδεικτικὰ, τὰ ὁποῖα ὁ δικαστὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐκτιμήσῃ κατὰ τὴν ἰδίαν αὑτοῦ γνώμην. Αἱ Βουλαὶ λοιπὸν αἱ παρελθοῦσαι καὶ ἡ παροῦσα Βουλή, καὶ ἴσως καὶ αἱ μετ’ αὐτήν, μὴ ἔχουσαι ὁδηγὸν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀνεγνωρισμένον καὶ τεταγμένον, ἀναγκάζονται νὰ ἐξετάζωσι τὰς προσαγομένας ἀποδείξεις, καὶ κατὰ τὴν ἐξέτασιν νὰ ἐκφέρωσι κρίσιν, οἵαν αὐταὶ ἠδυνήθησαν νὰ μορφώσωσιν. Ἂν λοιπὸν αἱ Βουλαὶ αἱ μέχρι τοῦδε ἔδειξαν ἐπιείκειαν περὶ τὴν ἐκτίμησιν τοῦ προσόντος τῆς ἡλικίας, δὲν εἶναι διότι ἐνόμισαν ὅτι πρέπει νὰ θέσωσιν ἐν ἀργίᾳ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, — διότι οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ θέτῃ ἐν ἀργίᾳ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, — ἀλλ’ ἐφήρμοσαν οὕτω τὸν νόμον, ἔδειξαν τὴν ἐπιείκειαν ταύτην, διότι δὲν εἶχον τὸν ὁδηγόν, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος ἔχει τάξει εἰς αὐτάς, διότι δὲν ὑπάρχουσι ληξιαρχικὰ βιβλία τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα ν’ ἀποτελῶσι τὴν νομικὴν ἀλήθειαν, καὶ πλήν, ὡς εἶπον, τῶν ἑπτὰ νήσων, ἐν ταῖς ὁποίαις ἡ πρώην Ἰόνιος Πολιτεία εἶχε καταρτίσει ληξιαρχικὰ βιβλία, ἐν τῇ χώρᾳ ἡμῶν δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα βιβλία. Ὑπέλαβον ὅτι ἔπρεπε νὰ δηλώσω, ὅτι ἐγὼ δὲν φρονῶ ὅτι ἡ πολιτεία τῶν Βουλῶν, τὴν ὁποίαν αὗται ἐτήρησαν εἰς τὸ παρελθόν, ἐνεῖχε πρόθεσιν ν’ ἀφήσῃ ἐν ἀργίᾳ τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος, διότι τοιαύτη πρόθεσις θὰ ἦτο ἐπαναστατική. Ἐπειδὴ ἔχω τὴν γνώμην ταύτην, εἶχον καθῆκον, ἀφοῦ ἐξηνέχθη ἡ γνώμη τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, νὰ μὴ ἀφήσω τοὺς λόγους αὐτοῦ ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ἐνέδειξα δὲ διὰ τούτου, πόσην προσοχὴν καὶ ἐκτίμησιν ἀποδίδω εἰς αὐτούς.

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὴν παρὰ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος ὁριζομένην ἡλικίαν...

§233Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἐπροτάθη καὶ ἄλλο θέμα. Ἐν ὅσῳ οἱ προτείναντες τὸ ἄλλο θέμα ἐπιμένουσιν εἰς τοῦτο, πρέπει νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§234Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶμι ὁ προτείνας τὸ ἄλλο θέμα, καὶ ἤμην ἀποφασισμένος νὰ σιωπήσω, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μὲ προεκάλεσεν, ἤκουσα δὲ καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ὑποβαλόντος προτάσεις, αἱ ὁποῖαι ἀντίκεινται εἰς τὸν Κανονισμόν, διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω τὴν πρότασιν, ἣν ἔκαμον. Δὲν νομίζω ὅτι πάντα τὰ ζητήματα λύονται διὰ τῆς δυνάμεως τῶν ἀριθμῶν· ὑπάρχουσι ζητήματά τινα, τὰ ὁποῖα ἐπιβάλλει ὁ Κανονισμὸς εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὰ ὁποῖα ἡ Βουλή, ἐνεργοῦσα ἐκ καλῆς πίστεως, ὀφείλει ν’ ἀποδέχηται πάντοτε. Ἡ πρότασις θὰ τεθῇ ἀρνητικῶς, καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐρωτηθῇ γενικῶς περὶ τῆς ὑπάρξεως τῶν προσόντων. Κατ’ ἄλλην διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, ὁσάκις ζητῆται ἡ διαίρεσις τοῦ ζητήματος τοῦ συνθέτου, ὀφείλει τὸ Προεδρεῖον νὰ διαιρέσῃ τὸ θέμα. Ἀλλὰ λησμονεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ θέμα εἶναι ἀπολύτως ἀδιαίρετον, διότι ὁ στερούμενος καὶ ἑνὸς μόνον τῶν προσόντων ἀποβάλλεται ὡς στερούμενος τῶν προσόντων...

§235ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι δά! ὄχι!

§236Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Μάλιστα, μάλιστα. Δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ στερῆται, ἢ διαδοχικῶς ἢ ἐν συνόλῳ, πάντων τῶν προσόντων· ἑνὸς καὶ μόνου προσόντος ἅμα στερῆται πρὸς τὴν ἀπόκτησιν τοῦ βουλευτικοῦ ἀξιώματος, στερεῖται τῶν προσόντων πρὸς τὴν λειτουργίαν ταύτην. Διὰ τοῦτο ὁ Κανονισμός, σοφώτερος ἡμῶν ὅλων, οὕτως ἔθετο τὸ ζήτημα κατὰ τὴν συγκεκριμένην περίπτωσιν τῆς ἐξετάσεως τῶν προσόντων τῶν Βουλευτῶν, λέγων ὅτι προκαλεῖται ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφανθῇ, ἂν ὁ περὶ οὗ πρόκειται ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὰ προσόντα. Ἄν ἓν τῶν προσόντων λείπῃ, ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφανθῇ, ὅτι δὲν ἔχει τὰ προσόντα· διὰ ν’ ἀποφανθῇ δὲ ἡ Βουλὴ, ὅτι ἔχει τὰ προσόντα, πρέπει ἐν τῇ συνειδήσει αὐτῆς νὰ ὑπάρξῃ ἡ πεποίθησις, ὅτι ἔχει ἅπαντα τὰ προσόντα, διότι ἄλλως δὲν δύναται ν’ ἀποφανθῇ ὅτι ἔχει τὰ προσόντα. Οὕτως ἔχοντος τοῦ πράγματος, εἶναι ἀπολύτως τὸ θέμα ἀδιαίρετον, ἀλλ’ εἶναι καὶ κατὰ φύσιν ἀδιαίρετον. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ διαιρέσεως, δὲν πρόκειται περὶ λύσεως τοῦ ζητήματος διὰ τῆς δυνάμεως τῶν πλειόνων, διότι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ Βουλὴ ἐνεργεῖ ἐπὶ τῇ βάσει Κανονισμοῦ, ἔχουσι δὲ τὴν ὑποχρέωσιν καὶ ἡ μειονοψηφία καὶ ἡ πλειονοψηφία καὶ ὁ διευθύνων τὴν πλειονοψηφίαν καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ ἐκτελῶσι καὶ ἐφαρμόζωσιν ἀπαρεγκλίτως τὸν Κανονισμόν. Ταῦτα λέγω, ἵνα καταδείξω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀρχικῶς ὑπέδειξα, εἶναι τὸ μόνον ὀρθὸν, καὶ ὅτι πρὸς ἐκεῖνο πρέπει νὰ συμμορφωθῇ ἡ Βουλή. Ἄν ἄλλως θέλῃ νὰ πράξῃ ἡ πλειονοψηφία, ἀδιαφορῶ. Ἐγὼ ὑπέδειξα τὸ ὀρθόν· ἡ πλειονοψηφία, ἂν ἄλλως πράξῃ, θὰ παρεκτραπῇ ἀπὸ τοῦ γράμματος τοῦ Κανονισμοῦ, καὶ θὰ παραβιάσῃ αὐτόν.

§237Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, παρακαλῶ νὰ μοῦ ἀπαντήσῃ, τί ἤθελε πράξει, ἐὰν ὑπῆρχον κατὰ τοῦ Πολυχρονιάδου δύο ἐνστάσεις, ἡ μία περὶ ἀνηλικότητος καὶ ἡ ἑτέρα περὶ ἐγκαταστάσεως, καὶ ἄλλοι μὲν ἦσαν ὑπὲρ τῆς γνώμης ὅτι ἔχει τὴν ἐγκατάστασιν, ἄλλοι δὲ ὅτι ἔχει τὴν ἡλικίαν καὶ ὄχι τὴν ἐγκατάστασιν; Δὲν εἶναι σύνθετον τὸ ζήτημα; Ὁ θέλων νὰ ἐπικυρώσῃ τὴν ἐκλογὴν λόγῳ τοῦ ὅτι ὁ Βουλευτής, περὶ οὗ πρόκειται, ἔχει τὴν νόμιμον ἡλικίαν, τί θὰ πράξῃ; καὶ ὁ ἄλλος, διότι ἔχει τὴν ἐγκατάστασιν;

§238Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἀμφότεροι θὰ εἴπουν, ὅτι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἔχει τὰ προσόντα.

§239Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Οὕτω πως δεσμεύεται ἡ ἐλευθερία τοῦ Βουλευτοῦ. Ἐγὼ θέλω, ἡ ψῆφος τοῦ Βουλευτοῦ νὰ ἦναι ἐντελῶς ἐλευθέρα, νὰ μὴ συγχέηται.

§240ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§241Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς τὸ ζήτημα: «Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ κ. Πολυχρονιάδης ἔχει τὸ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος προσὸν τῆς ἡλικίας λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι.»

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα, οὕτω τίθεται τὸ ζήτημα. Οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ ἐκλεγεὶς βουλευτὴς Αἰγιαλείας κ. Πολυχρόνης Πολυχρονιάδης ἔχει τὸ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 70 τοῦ Συντάγματος προσὸν τῆς ἡλικίας λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Φωτ. Μοσχούλα καὶ Π. Σάκκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 214, ἐξ ὧν 107 ὑπὲρ τῆς προτάσεως καὶ 107 κατ’ αὐτῆς. Ὑπάρχει ἰσοψηφία.

§244ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον θὰ ἐπαναληφθῇ ἡ ψηφοφορία.

§245ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογή, διότι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἐν ἰσοψηφίᾳ ἡ πρότασις ἀπορρίπτεται.

§246Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον θὰ τὸ συζητήσωμεν.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2 καὶ 45′ μ.μ.)