1902.03.12

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 30

Τῆς 12 Μαρτίου 1902.

(Τρίτη)

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 15′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ κατέθεσε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 11,330 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1901». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 153). Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ράξας τοῦ δήμου Παραληθαίων δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ προσαρτηθῇ τὸ χωρίον τοῦτο εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ δήμου Τρικκαίων.

§2Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Παρομοίαν ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Ράξας τοῦ δήμου Παραληθαίων περὶ προσαρτήσεως τοῦ χωρίου των εἰς τὸν δῆμον Τρικκαίων, ἀπὸ τοῦ ὁποίου τὸ χωρίον αὐτὸ ἀπέχει πράγματι ἡμίσειαν μόνον ὥραν, ἔλαβον καὶ ἐγώ, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ τούτου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπειδὴ, κύριοι Βουλευταὶ, ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥν κατήρτισα πρὸς μελέτην τῆς συμβάσεως περὶ σιγαροποιΐας, τινὲς τῶν κυρίων Βουλευτῶν παρῃτήθησαν, ὅπως ὁ κ. Μπουφίδης, ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος, ὁ κ. Τσιριμῶκος, κατήρτισα νέαν τοιαύτην, κατὰ τὰς ὑποδείξεις τῆς Βουλῆς, εἰς τρόπον ὥστε ἐν αὐτῇ ν’ ἀντιπροσωπεύωνται καὶ αἱ ἐπαρχίαι τῆς παραγωγῆς καὶ ἡ ἐμπορία τοῦ καπνοῦ κατ’ ἐπαρχίας. Τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην ἀποτελοῦσιν ἤδη οἱ ἑξῆς κύριοι Βουλευταί: Κ. Ἀγαθοκλῆς, Μιχ. Λαμπρυνίδης, Ἐπαμ. Μαυρομμάτης, Δ. Κατσᾶνος, Ν. Γουναράκης, Κ. Σταυρόπουλος, Α. Ρικάκης, Α. Στεφανόπουλος, Γ. Ἀναστασόπουλος, Τιμ. Ἀδαμόπουλος, Ν. Χατζῖσκος, Α. Σκαλτσοδῆμος, Εὐστ. Ρακόπουλος, Μιχ. Φωτιάδης, Θ. Βελλιανίτης, Ἰωσὴφ Γρηγοριάδης, Δ. Βοκοτόπουλος, Ι. Γιαννακίτσας, Δ. Τερτίπης, Κ. Χατζηπέτρος, Κ. Ζῶτος, Κ. Πλατούτσας καὶ Ἐμ. Ρέπουλης. Εἶναι ἐν ὅλῳ 24.

§4ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Εἶναι ὀλίγοι.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν θέλῃ τις νὰ προστεθῇ, ἂς δηλώσῃ.

§6Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Οἱ Παξοὶ δὲν ἔχουν καπνόν. Τί θέλει ὁ κ. Βελλιανίτης; (γέλωτες).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄν θέλητε, προσθέτομεν καὶ ὑμᾶς.

§8Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πραγματικῶς ἡ ἐπαρχία μου δὲν παράγει καπνόν. Ἠμπορεῖτε νὰ μὲ ἀφαιρέσητε, καὶ νὰ προσθέσητε τὸν κ. Πεταλᾶν. Οὐδεμία ζημία.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν πολλοὺς τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ λάβωσι μέρος, ἵνα ἐργασθῶσι καλλίτερον. Προσθέτομεν καὶ τὸν κ. Πεταλᾶν λοιπόν.

§10ΦΩΝΑΙ. Ἆ! ἆ!

§11Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Παρακαλῶ, ὄχι. Ἄν μὲ βάλετε, θὰ κάμω ἔνστασιν ἀπαρτίας (γέλωτες).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ σὲ βάλωμεν. Ὁ κύριος Γκίκας ἔχει τὸν λόγον.

§13Π. ΓΚΙΚΑΣ. Παραιτοῦμαι, κύριε Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λεωνίδας.

§15ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παραιτεῖται, παραιτεῖται.

§16ΜΙΧ. ΛΑΜΠΡΥΝΙΔΗΣ. Δὲν ὑπάρχουσιν ἄλλαι ἀναφοραί;

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἔχομεν ἄλλας.

§18ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπάρχουσιν, ὑπάρχουσι.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§20ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Φικιώρη περὶ δάσους ἐν Λακεδαίμονι διαφιλονικουμένου μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν χωρικῶν. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης ᾐτήσατο νὰ καταθέσω πίνακα τῶν ἀποτελεσμάτων τῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1833 μέχρι τέλους τοῦ ἔτους 1898 ὁριστικῶν ἀπολογισμῶν τοῦ Κράτους. Καταθέτω αὐτόν. Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ πίνακος τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τῶν ἀπολογισμῶν μέχρι τοῦ 1898 εἶναι δραχμαὶ 64,939,248.57.

§21ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 154).

§22Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καταθέτω ὡσαύτως τὴν μαρτυρίαν τοῦ τμηματάρχου κ. Δ. Γεωργαντοπούλου, ζητηθεῖσαν παρὰ τοῦ βουλευτοῦ κ. Στράτου. Θὰ παρακαλέσω ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι ἐπίσημον ἔγγραφον, νὰ παραδοθῇ εἰς τὸν αἰτήσοντα ἐπὶ ἀποδείξει.

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐζητήθη ὁ φάκελος ὁλόκληρος, κύριε Ὑπουργέ.

§24Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης βουλευτὴς κ. Καραπάνος ἠρώτησε κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, διατί τὰ 2,248,855, τὰ ὁποῖα ἐξωδεύθησαν κατὰ τὸ 1897 καὶ τὰ ὁποῖα ἐκανονίσθησαν συνεπείᾳ τοῦ νόμου ΒΨϚʹ, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1900, ἀνεγράφησαν εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1897...

§25Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι διατί. Τὸ διατί τὸ ἠξεύρω.

§26Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὡς γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ἡ χρῆσις αὕτη εἶχεν ἀφήσει ἔλλειμμα σημαντικόν, ἀνερχόμενον εἰς 38 περίπου ἑκατομμύρια δραχμῶν. Εἶναι ἀληθές, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἐκαλύφθη ἐν μέρει ὑπὸ τοῦ δανείου τοῦ ἠγγυημένου, ἀλλὰ τὸ δάνειον τοῦτο ἀνεγράφη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1898, ὥστε τυπικῶς ἡ χρῆσις τοῦ 1897 μένει πάντοτε μὲ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο. Ἐννοεῖται ὅτι, εἴτε 38 ἑκατομμύρια εἶναι τὸ ἔλλειμμα, εἴτε 40 ἑκατομμύρια, τυπικὸν εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτό. Ὁ νόμος ῥητῶς ὁρίζει, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναγραφῶσι τὰ 2,248,855 εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1897, ὅπερ καὶ ἐγένετο.

§27Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἠρώτησα τὸ διατὶ, διότι ὁ νόμος εἶναι γνωστός· ἠρώτησα περὶ τῶν καταβολῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς ἐξόφλησιν τῶν δαπανῶν τούτων, πῶς πρόκειται νὰ συμπληρωθῶσι. Πρόκειται νὰ συμπληρωθῶσι τώρα; Βεβαίως δὲν συνεπληρώθησαν κατὰ τὸ 1897, διότι, ἐὰν συνεπληροῦντο τότε, ἢ κατὰ τὸ 1898, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ζητηθῇ τώρα ἡ ἔκτακτος αὕτη πίστωσις. Ἠρώτησα, ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο κατεβλήθη ἐκ χρημάτων προηγουμένων χρήσεων, ἢ, ἂν δὲν κατεβλήθη, πότε θὰ καταβληθῇ, διότι ἡ χρῆσις τοῦ 1897, ἥτις βαρύνεται μὲ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἔκλεισεν ἤδη, καὶ ἔκλεισεν, ὡς πολὺ ὀρθῶς εἴπετε, ἐν μεγάλῳ ἐλλείμματι, ἀλλὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦτο ἐκαλύφθη ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ ἠγγυημένου δανείου· ἠρώτησα, ἂν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τούτου μένει ποσὸν ἀρκετὸν, ὅπως καλύψῃ τὴν πίστωσιν ταύτην· ἐὰν δὲ δὲν μένῃ, ἠρώτησα, πόθεν νομίζετε, ὅτι θὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν αὐτό. Ἡ ἐρώτησίς μου δὲν εἶναι, ὡς ὑπεθέσατε, ἀβάσιμος, διότι ὁ νόμος σᾶς ὑποχρεοῖ νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν δήλωσιν.

§28Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ μὲν ἠγγυημένον δάνειον, ἀφοῦ ἐκάλυψε πρῶτον τὰς ὑποχρεώσεις τοῦ πολέμου πρὸς τὴν Τουρκίαν καὶ δεύτερον τὰ προσωρινὰ δάνεια εἰς χρυσόν, ἀφῆκεν ὑπόλοιπον φρ. χρυσᾶ 22,000,000 ὡς ἔγγιστα, ὡς ἐνθυμοῦμαι. Τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν καλύπτει τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897. Ἐρωτᾶτε, πόθεν ἐκαλύφθη τὸ ἔλλειμμα τοῦτο. Τυπικῶς μὲν δὲν ἐκαλύφθη, διότι, ὡς εἶπον, οἱ ἀπολογισμοὶ ἀπὸ τοῦ 1833 μέχρι τοῦ 1898 ἀφίνουσιν ἔλλειμμα σημαντικόν, οὐσιαστικῶς ὅμως ἐκαλύφθη ἀπὸ τὰ δάνεια ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα εἰς τοὺς χρηματιστικοὺς λογαριασμούς. Γνωρίζετε, ὅτι κατὰ τὸν πόλεμον εἶχεν ἀποσυρθῆ ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ποσὸν σημαντικόν, τὸ ὁποῖον, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἀνῆλθεν εἰς 15,000,000, ἐκ τοῦ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείου, ἐπίσης δὲ εἰς 6 ἢ 8 ἑκατομμύρια ἐκ κερματικῶν γραμματίων· αὐτὰ ἦσαν διαθέσιμα, καὶ ἐξ αὐτῶν ἐκαλύφθησαν αἱ δαπάναι τοῦ πολέμου, ἐξ αὐτῶν οὐσιαστικῶς ἐπληρώθησαν.

§29Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν ἦναι δυνατὸν, νὰ μᾶς δοθῇ σημείωμα, τί ἔμεινε περίσσευμα ἐκ τοῦ δανείου τῶν 150 ἑκατομμυρίων, ἢ μᾶλλον τί ἔλειψε, καὶ πόθεν ἐκαλύφθη.

§30Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὰ χρήματα τὰ κατατεθέντα ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν δὲν τὰ θεωρεῖτε ὡς χρήματα τοῦ ταμείου, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἔχετε ἀνάγκην ἀδείας, ἵνα κάμητε χρῆσιν αὐτῶν; Τὰ χρήματα ταῦτα δὲν ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ δανείου ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ καὶ δὲν εἶναι χρήματα τοῦ ταμείου κατατεθειμένα ἐπὶ ἀνοικτῷ λογαριασμῷ; Τὰ χρήματα τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας ἐδαπανήθησαν, καὶ εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς διαφόροις προϋπολογισμοῖς καὶ ἀπολογισμοῖς, πῶς ἐδαπανήθησαν. Πᾶν ὅ,τι κατατίθεται ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ διαφόρων εἰσπράξεων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ἀνήκει εἰς αὐτό.

§31Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς γνωρίζετε, τὰ χρήματα ταῦτα ἐλήφθησαν κατὰ τὸ 1897, ἐλείφθησαν δὲ δι’ ἐντολῶν, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἐκκρεμεῖς· ἀλλὰ ἀκριβῶς ὁ νόμος ὁ τελευταῖος, ὁ ΒΨϚʹ, περὶ οὗ σᾶς ὡμίλησα, ἐκανόνισε τὸ ἄτακτον, τὸ ὁποῖον ὑπῆρχεν εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τούτους.

§32Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν;

§33Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Παρακαλῶ.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται, ὅτι τὰ περὶ τῶν χρημάτων τῶν κατατεθέντων εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἀπέναντι χρέους ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δὲν ἐξετέθησαν ἐπαρκῶς. Πρὸ τοῦ πολέμου καὶ πρὸ τοῦ 1897 τὸ δημόσιον ταμεῖον εἶχεν ἀνοικτὸν λογαριασμὸν μὲ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τραπεζικῶν γραμματίων ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ. Τότε ἀπεδόθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν 15 ἢ 16 ἑκατομμύρια. Νομίζω δ’ ὅτι ταῦτα ἀπέδωκε τὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου προϊστάμην. Ὅτε ταῦτα ἀπεδόθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, τὸ δάνειον αὐτῆς, τὸ ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἠλαττώθη κατὰ 15 ἢ 16 ἑκατομμύρια· ἐὰν δηλαδὴ τὸ χρέος τοῦτο ἀνήρχετο εἰς δραχμὰς 80,000,000, ἠλαττώθη εἰς 65 ἢ 64 ἑκατομμύρια· ἐὰν ἦτο 70,000,000, ἠλαττώθη εἰς 55 ἢ 54 ἑκατομμύρια. Μετὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην παρέστη ἀνάγκη χρημάτων, καὶ οἱ διάδοχοι Ὑπουργοὶ ἔλαβον χρήματα ἐκ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας, ἀλλὰ ταῦτα ἔλαβον οἱ Ὑπουργοὶ αὐξάνοντες τὸ δάνειον τὸ ὑπάρχον, ἐπαναφέροντες δηλ. τὸ δάνειον εἰς τὸ ποσόν, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο πρὸ τοῦ πολέμου. Ἑπομένως ἡ πρᾶξις, ἡ γενομένη μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον τὰ ἔλαβε, καὶ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἦτο πρᾶξις δανειστική.

§35Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ κυρίου Χοϊδᾶ περὶ τῶν δανείων τῶν δοθέντων παρὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς ἀνηλίκους καὶ Μονάς. Ἐπίσης καταθέτω τὸν φάκελον, τὸν ἀφορῶντα τὰ βιβλία τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ξενοδοχείου «Μεγάλη Μασσαλία» Θ. Καλκούνη, ζητηθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεγάρων βουλευτοῦ κυρίου Ἀναστασοπούλου.

§36ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι εὐηρεστήθητε νὰ δώσητε ἀπάντησιν εἰς διαφόρους ἐπερωτήσεις, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἐρωτήσω, ἐάν ποτε θὰ ἔλθῃ καὶ ἐμοῦ ἡ σειρά. Ἀπὸ μηνὸς καὶ πλέον, τὴν 8 Φεβρουαρίου, σᾶς ἐζήτησα νὰ ἀπαντήσητε, τί συμβαίνει μὲ τὰ εἰς τὸν δῆμον Ὠρωπίων ἀμφισβητηθέντα ἐσχάτως κτήματα, τὰ θεωρούμενα ὡς δημόσια.

§37Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σᾶς παρεκάλεσα νὰ διατυπώσητε τὴν ἐρώτησίν σας ὡρισμένως.

§38ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶναι πολὺ ὡρισμένη· διότι ἰδοὺ τί ἔλεγον πρὸς ὑμᾶς τὴν 8 Φεβρουαρίου. Ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῶν συμβαινόντων ἀτόπων ἕνεκα τοῦ περὶ δασῶν νόμου εἰς τὴν περιφέρειαν Ἀττικῆς, καὶ ἰδίως εἰς τὸν δῆμον Ὠρωπίων, οὗτινος πολλὰς χέρσους γαίας θεωροῦσαι ὡς ἐθνικὰς αἱ ἀρχαί, καταγγέλλουσιν ἐπὶ παρανόμῳ ὑλοτομίᾳ πάντα, ὅστις ἤθελε προβῆ εἰς καλλιέργειαν αὐτῶν.

§39Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δυστυχῶς εἶναι ἀόριστος.

§40ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θεωρεῖται αὐτὴν ὡς ἀόριστον; Ἐγὼ σᾶς ἀνέφερα καὶ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προσῆλθον εἰς τὸ Δικαστήριον, καὶ ἡ δίκη των ἀνεβλήθη ἕνεκα ἐλλείψεως μαρτύρων. Προσέτι ἤθελον νὰ σᾶς ὑποβάλω καὶ ἄλλην τινὰ αἴτησιν. Μόλις προχθὲς τὸ Σάββατον μᾶς διενεμήθη ἐνταῦθα ἡ προσωρινὴ κατάστασις τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1901. Ἡ κατάστασις αὕτη ἦτο τετυπωμένη καὶ διανεμημένη πρὸ ὀκτὼ ἡμερῶν εἰς διάφορα γραφεῖα, ὅπου ἔτυχε νὰ τὴν ἴδω. Εἴμεθα σήμερον εἰς τὴν 12 Μαρτίου, πρῶτον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως εἶναι ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐν τούτοις κατάστασιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου 1902 ἀκόμη δὲν ἔχομεν· ἐννοεῖτε δὲ πόσον σπουδαῖον στοιχεῖον εἶναι αὕτη διὰ τὸν θέλοντα νὰ μελετήσῃ τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ φέρῃ κρίσιν ἐπ’ αὐτοῦ. Τὸ περιεργότερον δὲ εἶναι, ὅτι χθὲς ἐφημερίς τις ἐδημοσίευσεν, ὅτι ἐκ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν εἰσπράξεων τοῦ μηνὸς Φεβρουαρίου ἀπεδείχθη, ὅτι αἱ εἰσπράξεις βαίνουσι τόσον καλῶς, ὥστε τὸ ἔλλειμμα τὸ παρατηρηθὲν ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου ἐκαλύφθη, καὶ μένει καὶ περίσσευμα. Τὸ δημοσίευμα τοῦτο δεικνύει, ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα ὑπάρχουσιν. Ἡ κατάστασις τῆς 31 Δεκεμβρίου τοῦ 1901 εἶναι ἥκιστα ἐνθαρρυντική, δι’ αὐτὸ δὲ ἔπρεπε νὰ ἔχωμεν τὴν κατάστασιν τοῦ Ἰανουαρίου, ἵνα ἴδωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν. Ἀφοῦ λοιπὸν χθὲς ἐδημοσιεύετο (καὶ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν ἐφημερίδα) ἐν τῇ «Ἑστίᾳ», ὅτι τ’ ἀποτελέσματα ἀποδεικνύουσιν, ὄχι μόνον, ὅτι ἐκαλύφθη τὸ ἔλλειμμα τοῦ Ἰανουαρίου, ἀλλ’ ὅτι προκύπτει καὶ περίσσευμα, ὑποθέτω ὅτι τὰ στοιχεῖα ταῦτα ὑπῆρχον. Μήπως ὅμως δύναταί τις νὰ ὑποπτεύσῃ, ὅτι δὲν ἐδημοσιεύοντο, διὰ νὰ μὴ φαίνηται ἡ κακὴ κατάστασις τῶν πραγμάτων μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου; Ἐν πάσῃ περιπτώσει εἶναι συμφέρον διὰ πάντας νὰ δημοσιευθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, καὶ πρὸς τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγάς.

§41Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τ’ ἀποτελέσματα τῶν ὁλικῶν ἐσόδων τῶν ταμείων φθάνουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πολὺ πρὶν φθάσωσιν αἱ λεπτομέρειαι. Καὶ καθ’ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὰ ὁλικὰ ἀποτελέσματα, ταῦτα ἀληθῶς ἔχομεν μέχρι τέλους Φεβρουαρίου, καὶ δύναμαι νὰ καταθέσω κατάστασιν περὶ αὐτῶν. Ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης ἀποδεικνύεται, ὅτι μέχρι τῆς 28 Φεβρουαρίου ὑπερτεροῦσιν αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1901 τὰς ἀντιστοίχους τοῦ 1900 κατὰ δραχ. 2,679,000 περίπου. Καθ’ ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὰς λεπτομερείας, μέχρις ὅτου αὗται ἑτοιμασθῶσιν ἀπαιτεῖται χρόνος.

§42ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἀφοῦ ἠδύνασθε νὰ δημοσιεύσητε συνοπτικῶς γενικὰ ἀποτελέσματα μέχρι τέλους Φεβρουαρίου, ἕπεται, ὅτι πολλῷ μᾶλλον εἶσθε εἰς θέσιν νὰ δημοσιεύσητε ταῦτα μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου.

§43Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπειδὴ γνωρίζετε ἄριστα τὰ λογιστικά, γνωρίζετε, ὅτι ἄλλο εἶναι νὰ λαμβάνωμεν τὸ ὁλικὸν τῶν εἰσπράξεων, καὶ ἄλλο νὰ ἔχωμεν τὰ στοιχεῖα λεπτομερῶν καταστάσεων.

§44ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν σᾶς ἐζήτησα λεπτομερῆ κατάστασιν. Εἶσθε ὅμως εἰς θέσιν νὰ δημοσιεύσητε μίαν κατάστασιν μέχρι 31 Ἰανουαρίου, καθόσον νομίζω, ὅτι ὁ Ἰανουάριος προηγεῖται τοῦ Φεβρουαρίου.

§45Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ αὔριον ἐὰν ἔχω τὴν κατάστασιν, δύναμαι νὰ τὴν δημοσιεύσω.

§46ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἠδύνασθε νὰ δημοσιεύσητε τὰ τοῦ Ἰανουαρίου, ἀφοῦ ἔχετε ἤδη καὶ ἀναφέρετε τὰ τοῦ Φεβρουαρίου.

§47Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὰ τοῦ Ἰανουαρίου εὑρίσκονται εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν.

§48ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Τὰ εἴχετε εἰς τὴν τσέπην σας, ἀλλ’ ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐμβαθύνω εἰς αὐτήν.

§49Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μέχρι τέλους Δεκεμβρίου ὑπερτερεῖ τὸ 1901 τοῦ 1902 κατὰ δρ. 2,334,000, κατὰ τὸν Ἰανουάριον ἐμειονέκτησε κατὰ 1,200,000, κατὰ τὸν Φεβρουάριον ὑπερτέρησε κατὰ 1,558,000. Ὥστε ὁ Φεβρουάριος ὄχι μόνον ἐκάλυψε τὴν διαφορὰν τοῦ Ἰανουαρίου, ἀλλὰ καὶ ὑπερέβη κατὰ πολὺ τὰ ἀντίστοιχα τοῦ προηγουμένου ἔτους. Τὸ συμπέρασμα λοιπὸν εἶναι, ὅτι μέχρι τέλους Φεβρουαρίου αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1901 ὑπερέβησαν τὰς τοῦ 1900 κατὰ δραχμὰς 2,679,000 περίπου.

§50ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἕν πρᾶγμα θὰ σᾶς ζητήσω ἀκόμη. Ἤθελον, ἐὰν δύνασθε, ἕως αὔριον νὰ μᾶς δώσητε τὰς ἑξῆς πληροφορίας περὶ τῶν ἐσόδων ἐκ τῶν κυριωτέρων ἀμέσων φόρων, ἤτοι τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ἐπιτηδευμάτων, τοῦ ἐλαίου, τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου, καὶ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου 1902.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐρώτησις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἀποτελεῖ αἴτησιν πρὸς παροχὴν χάριτος. Ἐσκόπει ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς νὰ ὑπομνήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅ,τι ἡ πρόοδος τῶν εἰσπράξεων τῶν ἐσόδων καὶ ἡ πρόοδος τῆς πληρωμῆς τῶν ἐξόδων δημοσιεύεται διὰ καταστάσεως καθ’ ἕκαστον μῆνα. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν τὴν κατάστασιν τοῦ Ἰανουαρίου, οὔτε τοῦ Φεβρουαρίου, ἀλλὰ μᾶς φέρετε σεῖς εἰς φύλλον χάρτου, τοῦτο δὲν ἀρκεῖ καὶ δι’ ἡμᾶς. Ἡμεῖς ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐντύπου καταστάσεως, τῆς περιβεβλημένης τὸ κῦρος τῆς ἐπισημότητος. Δὲν ζητοῦμεν ἑπομένως χάριν, ἀλλ’ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός σας.

§52Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω ἀπάντησιν ἐπὶ ἐπερωτήσεως τοῦ βουλευτοῦ Μαντινείας κ. Μπακοπούλου, δι’ ἧς ἐζήτει νὰ καταθέσω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν ἀποδεικνύεται, πόθεν προέκυψαν οἱ λόγοι, ὧν ἕνεκα συνεκροτήθη εἰδικὸν στρατιωτικὸν ἀπόσπασμα μεταβατικὸν ἐν Μαντινείᾳ. Ὑπάρχουσιν ἐν τῇ ἀπαντήσει πάντα τὰ ἔγγραφα, τ’ ἀποδεικνύοντα πόθεν ἔλαβεν ἡ ὑπηρεσία τὴν ἀφορμὴν νὰ συστήσῃ τὸ ἀπόσπασμα τοῦτο. Περὶ τοῦ ἀστυνόμου Ἀγραίων, ἀνθυπασπιστοῦ τοῦ πεζικοῦ Ἀνδριοπούλου, ὑπάρχει ἔγγραφον, δι’ οὗ ἀποδεικνύεται, ὅτι οὗτος ἀπηλλάγη τῆς κατ’ αὐτοῦ κατηγορίας ὑπὸ τοῦ Στρατοδικείου. Ταῦτα εἰς ἀπάντησιν τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος. Ἐπίσης πρὸς συμπλήρωσιν τῆς ἀπαντήσεως εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν τελευταῖον γενομένην, περὶ τῆς ἐν Βόλῳ μετοικήσεως τῶν αὐτόθι στρατιωτικῶν ἀρχῶν ἐξ ἰδιωτικῶν οἰκιῶν εἰς στρατιωτικὰ καταστήματα, καταθέτω πλήρη ἀπάντησιν, ἐξ ἧς ἐμφαίνεται πόθεν ἔλαβεν ἀφορμὴν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐγκαταλίπῃ τὰς ἰδιωτικὰς οἰκίας καὶ μεταφέρῃ τὰς στρατιωτικὰς ἀρχὰς εἰς στρατιωτικὰ καταστήματα. Ἐπίσης καταθέτω ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Παξῶν κ. Βελλιανίτου περὶ τῶν ταξειδίων τῶν πολεμικῶν σκαφῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπηρώτησεν «ἐκ ποίας ἀνάγκης τῆς Πολιτείας τὰ πολεμικὰ σκάφη ἐχρησιμοποιοῦντο ὡς θαλαμηγοὶ διαφόρων οἰκογενειῶν, καὶ δυνάμει τίνος νόμου ἢ Διατάγματος ἐπετρέπετο τοῦτο, τίς δὲ κατέβαλε τὰς δαπάνας τῆς καυσίμου ὕλης». Ὑπάρχει ἀπάντησις διὰ τὰ ταξείδια ὅλα, τὰ γενόμενα κατὰ τὸ 1901 ὑπὸ τῶν πολεμικῶν σκαφῶν.

§53Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πρὸς εὐχαρίστησιν τοῦ συναδέλφου κ. Σκουζὲ ἀναγγέλλω αὐτῷ, ὅτι ἔλαβον τώρα μόλις τὴν κατάστασιν, ἣν ἐζήτησε. Τ’ ἀποτελέσματα ἔχουσιν οὕτω: Εἰσπράξεις ἐσόδων χρήσεως 1901 ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1901 μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1902: ἐκ φόρου ἀροτριώντων κτηνῶν 1,875,000 δραχμαί, ἀπέναντι 1,824,000, ὅσαι εἰσεπράχθησαν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1900 μέχρι τέλους Φεβρουαρίου 1902 τῆς χρήσεως τοῦ 1900, ἐκ φόρου ἀμπέλων 571,000, ἀπέναντι 50 δραχμῶν τοῦ 1900 ἐκ φόρου ζώων 2,110,000, ἀπέναντι 2,620,000 τοῦ 1900 (ἐνταῦθα ὑπάρχει διαφορὰ σπουδαία, ἕνεκα τῆς διὰ νόμου ἐπελθούσης ἐλαττώσεως τῆς βεβαιώσεως)· ἐκ φόρου ἐπιτηδευμάτων δρ. 3,048,000 κατὰ τὸ 1901, ἀπέναντι 3,112,000 κατὰ τὸ 1900· ἐκ φόρου οἰκοδομῶν δρ. 2,781,000, ἀπέναντι 2,648,000 τοῦ 1900. Τὸ ὅλον οἱ φόροι οὗτοι φέρουσι δραχ. 10,388,000 τὸ 1901, ἀπέναντι 10,205,000 κατὰ τὸ 1900· ἤτοι ὑπάρχει διαφορὰ 183,000 δρ. ὑπὲρ τοῦ 1901.

§54ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ ἡ κατάστασις αὕτη.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 155).

§56Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Δραγούμη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔκδοσιν τοῦ τελευταίου δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ. Ἐπίσης ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαφόρους εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καταθέσεις τοῦ Δημοσίου ἐκ καπνοῦ, ἐξ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν κλπ.

§57Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ βουλευτὴς κύριος Τσιτσάρας ἀπηύθυνεν ἐπερώτησιν περὶ δημοδιδασκαλικῶν μεταβολῶν ἐν Εὐρυτανίᾳ. Ἐν σημειώματι, τὸ ὁποῖον καταθέτω, δίδεται ἀπάντησις εἰς ὅλα τὰ ἐρωτήματα αὐτοῦ. Καταθέτω δὲ καὶ ὅσα ἔγγραφα ἠδυνήθη νὰ συλλέξῃ ἡ ὑπηρεσία πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἐγγράφων. Ἐπίσης, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ κ. Τσάτσου, καταθέτω τὰ τελευταῖα ἔγγραφα, ἅτινα ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου περὶ τῆς ἄρτι γενομένης ἐκλογῆς τοῦ Ἡγουμένου τῆς Μονῆς Πεντέλης. Ἐπίσης ὑπεβλήθη ἐπερώτησις περὶ γενομένων κτηματικῶν ἀνταλλαγῶν τῆς Μονῆς Πετράκη. Ἀλλ’ ἐζητήθη εἰδικῶς νὰ κατατεθῶσιν ἔγγραφα σχετιζόμενα πρὸς ἀνταλλαγὴν Ἠλιοπούλου ἢ Σούτσου. Ὑπάρχουσι δύο ἀνταλλαγαί. Μοὶ φαίνεται, ὅτι ὑπεβλήθη ἐπερώτησις ὡς πρὸς τὴν Μονὴν Πετράκη. Ὡς πρὸς αὐτήν, καταθέτω τὸ συμβόλαιον τῆς ἀνταλλαγῆς, τὸ γενόμενον μεταξὺ τοῦ Γεωργίου Ἠλιοπούλου καὶ τοῦ Ἡγουμενοσυμβουλίου. Ὑπάρχει ἀνταλλαγὴ ἐπίσης, ἀλλ’ οὐχὶ τῆς Μονῆς Πετράκη, ἀλλὰ τῆς Πεντέλης. Ἐὰν ἐπιμένῃ ὁ κύριος Τσιτσάρας νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα ταῦτα, καταθέτω αὐτά.

§58Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Μάλιστα.

§59Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Πρὸ πολλοῦ καιροῦ ὁ βουλευτὴς Τρικκάλων κ. Χατζηπέτρος παρεκάλεσε τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, πόσους ἐκτάκτους ὑπαλλήλους ἔχει τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς κωφεύει. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ ἡ πληροφορία αὕτη, διὰ νὰ ἴδωμεν τί φάμπρικα ὑπάρχει ἐκεῖ.

§60Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καταθέτω ἀπάντησιν εἰς ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Λεβίδου, ἀναφερομένην εἰς τὰ ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχοντα ἕλη. Σημειοῦνται αἱ ἐκτάσεις τῶν ἑλῶν, οἱ ἰδιοκτῆται αὐτῶν—διότι ὑπάρχουσι καὶ ἰδιωτικὰ ἕλη—καὶ διάφοροι ἄλλαι παρατηρήσεις. Ἐπίσης σημείωμα, δι’ οὗ δίδεται ἀπάντησις εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. Δραγούμη, ἀναφερομένην εἰς ὑδραγωγεῖόν τι ἐν Πύργῳ.

§61ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 156).

§62Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπίσης καταθέτω πίνακα, δι’ οὗ δίδεται ἀπάντησις εἰς ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κατασκευασθέντων καὶ ἐπισκευασθέντων ναῶν. Ἐπίσης καταθέτω σημείωμα, δι’ οὗ δίδεται ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος περὶ τοῦ Φρενοκομείου Κερκύρας. Καὶ τελευταῖον καταθέτω πάντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, δι’ ὧν δίδεται ἀπάντησις εἰς τὰς ἐπερωτήσεις τοῦ κ. Δραγούμη, τὰς ἀναγομένας εἰς τὸ Τριανταφυλλίδειον κληροδότημα. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου, δι’ οὗ λαμβάνεται πρόνοια περὶ τῶν ἐκ πυρκαϊᾶς κλπ. καταστραφέντων βιβλίων ὑποθηκῶν, μεταγραφῶν κλπ. ἐν τῇ Θεσσαλίᾳ καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Σάμης.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 157).

§64ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καταθέτω πίνακα τῆς διαχειρίσεως τοῦ κεφαλαίου Εʹ, «ἔκτακτοι ἀποστολαὶ», τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1901, ζητηθέντα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος.

§65Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπανέλθω εἰς ζήτημα, ὅπερ συνεζητήθη· διότι ἢ ἐγὼ δὲν ἐξηγήθην ἀρκούντως, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐλησμόνησε τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν τοῦ ἔκαμα. Ὑπάρχει διάταξις νόμου, ὑποχρεοῦσα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φέρῃ τὴν δήλωσιν, ἣν ἔφερε, τῶν 2,200,000 δρ. περίπου. Μοὶ ἐφάνη κάπως ἄτακτος ἡ δήλωσις αὕτη, ἑπομένως καὶ ἡ προϋπάρχουσα διάταξις ἐν τῷ νόμῳ· διότι, ὅταν ἐπιρρίπτωμεν εἰς μίαν χρῆσιν δαπάνην, ἥτις ἐγένετο προηγουμένως, ἀλλ’ ἥτις δὲν δύναται νὰ πληρωθῇ ἐκ τῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως ταύτης, πράττομέν τι εἰκονικόν, πράττομέν τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι σύμφωνον μὲ τὰς ὑγιεῖς ἀρχὰς τῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν ἑνὸς Κράτους. Ἂν τὸ 1897 εἶχε περίσσευμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἡ ἀναγραφὴ αὐτοῦ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1897 θὰ ἦτο κανονικὴ, οὐχὶ πλέον διὰ δηλώσεως, ὡς ἀτάκτως γίνεται, ἀλλὰ διὰ συμπληρωματικῆς πιστώσεως, καθὼς διατάσσει ὁ καταστατικὸς νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν, συντόμως πάντοτε, τοῦ ζητήματος τούτου. Ὅπως καὶ ἐγὼ, ποιούμενος τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, εἶπον καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ἡ χρῆσις τοῦ ἔτους 1897 ἐπωφελήθη ἑνὸς ὑπολοίπου τοῦ δανείου τῶν 150,000,000 πρὸς κάλυψιν τῶν ἐλλειμμάτων αὐτῆς. Τὸ δάνειον τοῦτο συνωμολογήθη πρὸς τρεῖς σκοποὺς, ὧν ὁ τρίτος ἦτο ἡ πλήρωσις τοῦ ἐλλείμματος τοῦ 1897. Ἡ χρῆσις τοῦ 1897 ἔκλεισεν. Ἄτακτον λοιπὸν εἶναι νὰ ἐγγράψωμεν τὴν πίστωσιν εἰς τὴν χρῆσιν ταύτην. Ἔχομεν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ κεφάλαιον δαπάνης διὰ κεκλεισμένας χρήσεις· ὅλαι δὲ αἱ δαπάναι τῶν κεκλεισμένων χρήσεων πληρώνονται ἐκ τῆς τρεχούσης χρήσεως, καὶ ἡ πληρωμὴ αὐτῶν βαρύνει τὸ κεφάλαιον τοῦτο ἑκάστης τρεχούσης χρήσεως. Ἐνταῦθα ἐγένετό τι ἄτακτον· ἐγένετο διὰ νόμου, ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἐμποδίζει νὰ ἦναι ἄτακτον. Διὰ τοῦτο ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πόθεν θὰ πληρώσῃ τὸ ποσὸν τοῦτο· θὰ τὸ πληρώσῃ ἐξ ἐσόδων τοῦ 1897; δὲν εἶναι δυνατόν. Θὰ τὸ πληρώσῃ ἐκ τοῦ τρεχουμένου λογαριασμοῦ τοῦ Δημοσίου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης; νὰ μᾶς εἴπῃ τοῦτο. Ἀλλὰ τότε ἐκ τοῦ τρεχουμένου, οὐχὶ ἐκ τοῦ λογαριασμοῦ τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Ἀλλ’ ὁ τρεχούμενος αὐτὸς λογαριασμὸς δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς πληρωμὰς τακτικὰς τοῦ Κράτους διὰ πιστώσεως ἀτάκτου. Δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πληρωμὴν ὀφειλῶν τοῦ Δημοσίου πληρωνομένων ἐκ τῶν λογαριασμῶν τῆς γενικῆς ληψοδοσίας, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς κάλυψιν ἐλλείμματος τρεχούσης χρήσεως, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς πληρωμὴν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι τακτικαί. Ἐνόμιζον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος καὶ ἄλλοτε τοιαύτας ἐγγραφὰς εἰκονικὰς κατέκρινεν, ἤθελεν ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχῃ τὴν ἰδέαν ταύτην, καὶ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει ταύτῃ τὸν ἠρώτησα, πόθεν θὰ πληρωθῇ τὸ ποσὸν τῆς πιστώσεως ταύτης, καὶ ἐζήτησα νὰ μᾶς φέρῃ σημείωσιν, πῶς διετέθη τὸ ὑπόλοιπον τοῦ δανείου τῶν 150,000,000, καὶ ἐὰν ἐκ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διετέθη, ἔμεινε περίσσευμα, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1897. Πιστεύω, ὅτι θὰ μᾶς φέρῃ τὸ σημείωμα αὐτό, διὰ νὰ ἴδωμεν, τί ποσὸν ἐκ τοῦ δανείου τοῦ 1897 ἐχρησιμοποιήθη διὰ τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1897· διότι ναὶ μὲν ἐν τῇ ἐκθέσει τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς ὑπάρχει τὸ σύνολον τοῦ ποσοῦ, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχουσιν ἐκεῖ αἱ λεπτομέρειαι. Ὅταν δὲ μᾶς φέρῃ τὸ σημείωμα αὐτό, θὰ ἴδωμεν πόσον ἐπληρώθη, καὶ ἂν αὐτὸ ἐπληρώθη ἐξ ἐσόδου ἀνήκοντος εἰς τὸ 1897. Νομίζω ὅτι εἶναι κανονικὸν νὰ τροποποιηθῇ ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἡ ὁποία καθιερώνει τοιαύτην εἰκονικὴν ἐγγραφήν, καὶ καθιερώνει ἀρχὴν, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι κακὴ διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν, καὶ νὰ ἀναγραφῇ ἡ πληρωμὴ αὕτη, ὅπως ἀναγράφονται ὅλαι αἱ πληρωμαὶ τῶν κεκλεισμένων χρήσεων, εἰς τὴν κανονικὴν μερίδα, τὴν ὁποίαν κανονίζει ὁ λογιστικὸς ἡμῶν νόμος καὶ ὁ Προϋπολογισμός. Δὲν εἶναι ἐπωφελές, ἀπ’ ἐναντίας εἶναι ὀλέθριον διὰ τὴν διαχείρισιν τῶν οἰκονομικῶν, ὅταν ἐρχώμεθα, εἴτε διὰ νόμου, εἴτε διὰ δηλώσεων, νὰ ἀνατρέψωμεν τὰς θεμελιώδεις βάσεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ὅπως ἐπιρρίψωμεν εἰς παρελθούσας χρήσεις, ἢ εἰς ἄλλας ἀναγραφὰς, δαπάνας, αἵτινες βαρύνουσι τρεχούσας χρήσεις. Τοῦτο εἶπον, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀντελήφθη τῆς ἐννοίας τῆς ἐρωτήσεώς μου, καὶ θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς φέρῃ τὸν πίνακα τοῦτον.

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ κύριοι Ὑπουργοί, δίδοντες πληροφορίας ἐπὶ ἐπερωτήσεων, αἵτινες προετάθησαν αὐτοῖς, ἀποφεύγουσι μετὰ λόγου νὰ ἐκθέσωσι τὰς πληροφορίας προφορικῶς, ἀλλὰ μεταδίδουσιν αὐτὰς δι’ ἑνὸς σημειώματος, τὸ ὁποῖον καταθέτουσι. Δὲν ἐπικρίνω τοῦτο, ὁσάκις ἦναι δύσκολον νὰ ἐκθέσῃ τις προφορικῶς ὑπόθεσιν μακρὰν καὶ περίπλοκον. Ἀλλὰ τὰ σημειώματα ταῦτα, κατατιθέμενα ἅπαξ, εἶναι ἔγγραφα ἀνήκοντα εἰς τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς. Λέγω τοῦτο, διότι ἐζήτησα, ἀλλὰ δὲν ἔλαβον τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον κατέθηκεν ὁ πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἐπὶ ἐπερωτήσεως, ἥτις ἐγένετο αὐτῷ περὶ τῶν συμβάντων τῆς 8 Νοεμβρίου κατὰ τὴν ὁδὸν Κοραῆ, ἵνα συμπληρώσω δι’ αὐτοῦ κενόν, τὸ ὁποῖον τὰ στενογραφήματα ἔχουσι, διότι ὁ στενογράφος, ἀντὶ νὰ ἀναγράψῃ ἐν τοῖς στενογραφήμασι τὰ ἀναγινωσκόμενα κείμενα, γράφει μόνον τὴν λέξιν «ἀναγινώσκει», καὶ ἀφίνει κενὸν, ἵνα πληρωθῇ διὰ τῆς μεταγραφῆς τοῦ ἀναγνωσθέντος κειμένου ὑπὸ τοῦ ἀγορεύσαντος. Τὸ σημείωμα λοιπὸν τοῦτο οὐδαμοῦ ἀνεῦρον. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ εὑρεθῇ καὶ μοὶ ἀποσταλῇ. Εὐχαριστῶ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς διὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκαν ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων, τὰς ὁποίας εἶχον ὑποβάλει, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ τοῖς ὑπομνήσω ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔχω ἀπευθύνει πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς παρεκάλουν αὐτὸν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβεν ἐκθέσεις τῶν νομαρχῶν περὶ τῶν γενομένων μεταναστεύσεων, καὶ νὰ καταθέσῃ αὐτὰς, ἢ, ἂν δὲν ἔλαβε τοιαύτας, νὰ ζητήσῃ λόγον παρὰ τῶν νομαρχῶν, πῶς τοιοῦτον συμβεβηκὸς παρέλιπον νὰ ἀναφέρωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ὡσαύτως παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ πληροφορίας περὶ τῆς ὀργανικῆς δυνάμεως τῶν λόχων, τῶν ταγμάτων καὶ συνταγμάτων τοῦ πεζικοῦ, τῶν πυροβολαρχιῶν καὶ τῶν ἰλῶν τοῦ ἱππικοῦ, καὶ τῆς ἐνεστώσης δυνάμεως αὐτῶν.

§67Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰς κατέθεσα πρὸ ἡμερῶν.

§68Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ διατάξητε νὰ μὴ δοθῶσιν. Ἐπίσης παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ πίνακα τῶν καθ’ ἕκαστον δαπανῶν τῶν δι’ ἔξοδα τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἀστυνομιῶν κατὰ τὸ 1891, καὶ τῶν διαφόρων ἐξόδων τῶν ἀστυνομιῶν, διότι ταῦτα ἀνῆλθον εἰς 177,000 δραχμάς. Προσέτι παρεκάλεσα τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα, πόσαι καταγγελίαι κατὰ ἀστυνομικῶν ὀργάνων ἐπεδόθησαν αʹ) ἐπὶ παρανόμῳ κρατήσει, βʹ) ἐπὶ βιαιοπραγίαις κατὰ προσώπων, γʹ) ἐπὶ ζημίαις διαπραχθείσις διὰ καταστροφῆς προϊόντων ἀποτεταμιευμένων, διὰ θραύσεως ἢ ἀφαιρέσεως σκευῶν καὶ ἐπίπλων, καὶ δι’ ἁρπαγῆς κτηνῶν γεωργικῶν, ποιμενικῶν ἢ οἰκιακῶν, δʹ) ἐπὶ ἐκβιάσει. Προσέτι πόσαι καταγγελίαι καὶ πότε ὑπεβλήθησαν εἰς τοὺς Εἰσαγγελεῖς, καὶ εἰς ποίας προέβησαν οὗτοι πράξεις. Ἐνετείλαντο ἀνάκρισιν; Πότε; Εἰς ποῖον σημεῖον προήχθησαν αἱ ἐνέργειαι τῆς ἀνακρίσεως; Δὲν ἐνετείλαντο ἀνάκρισιν τοιαύτην; Διατί; Προσέτι προέβαλον ἐπερώτησιν, νὰ κατατεθῇ εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερὴς ἔκθεσις τῶν ἐν τῷ Θριασίῳ πεδίῳ ὑδραυλικῶν ἐργασιῶν, καὶ προσέτι νὰ δηλωθῇ αʹ) τὸ δαπανηθὲν ποσὸν μέχρις Ἰανουαρίου 1902, βʹ) τὸ προϋπολογιζόμενον ὡς ἀναγκαῖον διὰ τὸ ἔργον ποσόν, καὶ γʹ) τὸ ποσὸν τοῦ ποσίμου ὕδατος, τὸ ὁποῖον ἀνεκαλύφθη βεβαίως μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου 1901. Μετὰ τὰς ὑπομνήσεις ταύτας καταθέτω καὶ ἐπερωτήσεις τινάς. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνεκοίνωσεν, ὅτι τὸ Στρατοδικεῖον ἐκήρυξεν ἀθῶον τὸν ἀστυνομεύοντα ἐν τῷ δήμῳ Ἀγραίων. Παρακαλῶ τὸν Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὑπεβλήθη καταγγελία τις κατὰ τοῦ ἀστυνόμου αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως, καὶ τί ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐνήργησε. Προσέτι παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβε μέτρον τι, συνεπείᾳ τοῦ ὁποίου δὲν εἶναι πλέον δεκταὶ αἱ αἰτήσεις πρὸς σύστασιν φαρμακεμπορείων ἐν ἐκείναις ταῖς πόλεσι καὶ κώμαις, ἐν αἷς δὲν ὑπάρχουσι φαρμακεῖα. Προσέτι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ πίνακα, δηλοῦντα τοὺς εἰρηνοδίκας, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν καὶ διῆλθον διὰ τοῦ Εἰρηνοδικείου τοῦ δήμου Ἀγραίων κατὰ τὸ 1899 καὶ κατὰ τὸ 1900, ὡς ἐπίσης καὶ τῶν γραμματέων τοῦ εἰρημένου Εἰρηνοδικείου. Νὰ κατατεθῶσι πρὸς τούτοις τὰ πρὸς διορισμὸν καὶ μετάθεσιν αὐτῶν Β. Διατάγματα. Πλὴν τούτου ἔλαβον τηλεγράφημα ἀπὸ πολίτην ἐπιστήμονα, γνωστόν, τὸν κ. Βρασίδαν Δημᾶκον, κατοικοῦντα ἐν Φιλιατροῖς, ἄνθρωπον διακρινόμενον ἐν τῇ κοινωνίᾳ, ἐν ᾗ ζῇ, διὰ τοῦ ὁποίου μοὶ ἀναγγέλλει, ὅτι ὁ ἀστυνόμος Βαρδουλάκης (ἀναγινώσκει): «περιήγαγεν εἰς ἀξιοθρήνητον κατάστασιν τὴν ἀγροτικὴν καὶ ἀστικὴν ἀσφάλειαν, ἤρξατο δ’ εἰς ἐπίμετρον δέρων καὶ προσωποκρατῶν ἄνευ ἐντάλματος τοὺς πολίτας. Χθὲς ἐν μέσῃ ἀγορᾷ, πρὸς κοινὴν ἀγανάκτησιν, ἐπετέθη ἀγρίως κατὰ τοῦ Ἰωάννου Καζάκη, καὶ μετὰ κουστωδίας ἀστυφυλάκων ὡδήγησεν αὐτὸν εἰς τὸ κρατητήριον, σήμερον δὲ δέσας αὐτὸν ὡδήγησε πομπωδῶς εἰς Κυπαρισσίαν ἐνώπιον τοῦ Εἰσαγγελέως. — Ζητοῦμεν ἀποτελεσματικὴν ὑμῶν προστασίαν. Ὑψώσατε φωνήν. Ἐπίκειται διατάραξις δημοσίας ἀσφαλείας.»

§69Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Πρὸς ὅσα εἶπεν ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἔχω νὰ προσθέσω καὶ ἐγώ, ὅτι βραδέως προσκομίζονται ἔγγραφα ἀναγόμενα εἰς ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἐγένοντο, ἀλλὰ καὶ καθυστεροῦσι πλῆθος τοιούτων. Οὕτως ἔχω ζητήσει ἀπὸ διαφόρους Ὑπουργοὺς διάφορα ἔγγραφα καὶ πληροφορίας, ἐκ τῶν ὁποίων προσεκομίσθησαν μόνον μία παρὰ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ ἑτέρα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν σήμερον. Οὐδεμία ἄλλη πληροφορία μοὶ ἐδόθη, καίτοι τὰς πληροφορίας ταύτας ἐζήτησα ἀπὸ τῆς 6 καὶ 7 Φεβρουαρίου. Θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Ὑπουργούς, ὑπομιμνήσκων αὐτοῖς τὰς ἐπερωτήσεις μου ἐκείνας, ὅπως σπεύσωσι νὰ καταθέσωσι τὰ αἰτούμενα ἔγγραφα. Ἐγὼ βεβαίως ἠδυνάμην νὰ ἀρχίσω τῆς συζητήσεως τῶν θεμάτων τούτων καὶ ἄνευ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐπρόκειτο νὰ καταθέσωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοί, διότι ἔχω τὰς πληροφορίας ταύτας, ἀλλ’ ἐπεθύμουν ἡ συζήτησις αὕτη νὰ ἔχῃ τὸ κῦρος τῶν ἐπισήμων ἐγγράφων, καὶ διὰ τοῦτο, ὡς βλέπετε, πρὸ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως περίπου μηνὸς ὑπέβαλον τὰς ἐπερωτήσεις μου ἐγγράφως, καὶ παρεκάλεσα ἔκτοτε τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ μοὶ παράσχωσι τὰς πληροφορίας ταύτας. Τὴν ἕκτην Φεβρουαρίου εἶχον ἀπευθύνει πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης τὴν ἀκόλουθον ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ πίνακα, ἐξ οὗ νὰ ἐμφαίνηται πόσαι καταγγελίαι ἐγένοντο ἐναντίον τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, πόσαι τούτων εἰσήχθησαν, καὶ πόσαι ἀποφάσεις ἐξηνέχθησαν ἐναντίον αὐτῶν». Ἐπίσης εἶχον ζητήσει νὰ κατατεθῇ δικογραφία ἀφορῶσα τὸν ἀστυνόμον Παξῶν, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔσπευσε νὰ μὲ διαβεβαιώσῃ, ὅτι τηλεγραφικῶς ἐζήτησε τὴν δικογραφίαν, καὶ ὅτι ἐπρόκειτο νὰ τὴν ὑποβάλῃ· ἀλλ’ ἐπῆλθεν ἡ παραίτησις αὐτοῦ, καὶ ἔκτοτε οὐδεμία δικογραφία κατετέθη. Ἐπίσης εἶχον ζητήσει παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν «νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐκ τίνος αἰτίας ἐκλήθησαν οἱ εἰς φόρον οἰκοδομῶν ὑποκείμενοι πολῖται νὰ πληρώσωσιν ἐντὸς δέκα μηνῶν φόρους τριῶν ἐτῶν· καὶ οὕτως ἐπλήρωσαν τὸν Μάϊον τοῦ 1900 τὸν φόρον τῶν οἰκιῶν, ἀποθηκῶν καὶ καταστημάτων τοῦ ἔτους 1899, τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1900 καὶ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1901 τὸν φόρον τοῦ 1900, καὶ τὸν Μάρτιον τοῦ 1901 τὸν φόρον τοῦ 1901.» Δεύτερον εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν «νὰ καταθέσῃ τὸ κείμενον τῶν ὑπ’ ἀριθ. 15 καὶ 66 ἐγκυκλίων τοῦ Ὑπουργείου περὶ τῶν πράξεων τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, δι’ ὧν ἀπηγορεύθη ἡ ποιμνιοβοσκὴ ἐν ὡρισμέναις περιφερείαις, τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἧς γίνεται μνεία ἐν τῇ ἑτέρᾳ τῶν δύο τούτων ἐγκυκλίων, καὶ τέλος τὴν ἐγκύκλιον, ἣν μετὰ ταῦτα ἐξέδοτο τὸ Ὑπουργεῖον, διατάξαν τὰ ἀντίθετα τῶν διὰ τῶν προηγουμένων ἐγκυκλίων διαταχθέντων». Εἶναι καὶ αὐτὴ οὐσιώδης ἐπερώτησις, ἡ ὁποία ἀφορᾷ παραδόξους καὶ παραλόγους διαταγὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν.

§70Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν ἐπερώτησιν ταύτην δὲν ἔλαβον.

§71Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τότε θὰ παρακαλέσω τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς νὰ λαμβάνῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς δημοσιευομένας ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἐπερωτήσεις τῶν Βουλευτῶν, καὶ ν’ ἀποστέλλῃ ἐγκαίρως ταύτας εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ὅπως ἐγκαίρως δίδωσιν οὗτοι τὰς πληροφορίας.

§72Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἔχετε τὴν καλωσύνην νὰ ὁρίσητε τὴν συνεδρίασιν;

§73Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τῆς 7 Φεβρουαρίου.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Γραφεῖον τῆς Βουλῆς, κύριε συνάδελφε, πέμπει τακτικῶς τὰς ἐπερωτήσεις πρὸς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς, καὶ λαμβάνει ἀποδείξεις παραλαβῆς.

§75Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἔλαβε τὴν ἐπερώτησιν ταύτην.

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ λάθος ἀνήκει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου, δὲν ἀνήκει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς Βουλῆς.

§77Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπίσης πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὑπέβαλον ἑτέρας ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας εὑρίσκουσιν οἱ ἀξιότιμοι κύριοι Ὑπουργοὶ ἐντὸς τῶν πρακτικῶν, καὶ παρακαλῶ αὐτοὺς νὰ σπεύσωσι νὰ καταθέσωσι τὰς ἀπαντήσεις αὐτῶν, διότι, καὶ ἂν δὲν τὰς καταθέσωσι, θὰ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην, ἐπὶ τῶν ἰδίων ἐμοῦ πληροφοριῶν στηριζόμενος καὶ ἐπὶ τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατέχω, νὰ ἄρξωμαι τῆς συζητήσεως, ὅπερ θὰ ἦναι ἄτοπον καὶ ὄχι συμφέρον εἰς τὴν συζήτησιν, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν οὐδὲ παράπονα νὰ ἐκφράσωσιν ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ κύριοι Ὑπουργοί, ὅτι δὲν ἔχω ἀκριβῆ στοιχεῖα, ἀφοῦ τὰ στοιχεῖα ταῦτα αὐτοὶ ὤφειλον νὰ προσκομίσωσιν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ δὲν τὰ προσεκόμισαν. Παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, εἰς ποίας ἐνεργείας προέβη ἡ ἁρμοδία Εἰσαγγελία κατὰ τοῦ ἐν τῷ δήμῳ Τροπαίων ἀστυνόμου διὰ τὴν κατὰ τὴν 10 Σεπτεμβρίου σύλληψιν τοῦ μείρακος Χαρ. Γ. Κανοικεροῦ ὡς ζωοκλέπτου, τὸν ὁποῖον ἐκράτησεν εἰς τὰς φυλακὰς ἑπτὰ ἡμέρας, δέρων αὐτὸν καθ’ ἑκάστην, εἶτα δὲ ἀπέλυσεν αὐτόν. Τὸ ζήτημα αὐτὸ εὑρίσκω πολὺ οὐσιωδέστερον πολλῶν ἄλλων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα φέρονται εἰς τὴν Βουλήν· διότι τὸ νὰ συλλαμβάνῃ εἷς ἀστυνόμος ἓν μειράκιον, νὰ τὸ δέρῃ ἀνηλεῶς, νὰ τὸ κρατῇ ἐπὶ 8 ἡμέρας, ἐπὶ τῇ ὑπονοίᾳ ὅτι εἶναι ζωοκλέπτης, νομίζω, ὅτι εἶναι ἔγκλημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Λέγω ταῦτα, διότι πρέπει ἐπὶ τέλους νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον διὰ τοὺς ἀστυνόμους αὐτούς. Πρέπει νὰ καταγγελθῶσι μερικοὶ ἐξ αὐτῶν πρὸς παραδειγματισμὸν, καὶ ἂν δὲν καταγγελθῶσι σήμερον, ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ δώσωσι λόγον τῶν πράξεων αὐτῶν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί ἔπραξε διὰ τὸν τραυματισμὸν τοῦ ἐκ Καλλιανίου γέροντος Χρήστου Δουβίκα, τὸν ὁποῖον διὰ ξιφολόγχης διέτρησεν ὁ ἀστυνόμος, διότι ἐτόλμησε νὰ παρατηρήσῃ ὁ ἄνθρωπος, ὅτι συλληφθέντα ζῷα αὐτοῦ δὲν συνελήφθησαν ἐντὸς τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ συνελήφθησαν ἐκτὸς τούτων. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσκομίσῃ τὰ στοιχεῖα τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπίσης δὲ, διατὶ ὁ αὐτὸς ἀστυνόμος ἔδεσε τὸν υἱὸν τοῦ τραυματισθέντος Ἰωάννην καὶ ἀπέστειλεν αὐτόν, ὡς δῆθεν ἀντιστάντα κατὰ τῆς ἀρχῆς, εἰς Τρίπολιν, ὅπου ὁ Εἰσαγγελεὺς ἀπέλυσεν αὐτόν. Τί ἐγένετο τέλος πάντων περὶ τοῦ ἀστυνόμου, τοῦ τοσαῦτα καὶ τηλικαῦτα διαπράττοντος ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτοῦ; Ἐπίσης διὰ τὴν σύλληψιν τοῦ Γ. Τσέρμπα, ὡς ζωοκλέπτου καὶ αὐτοῦ συλληφθέντος κατὰ τὴν 13 Σεπτεμβρίου, τὸν ὁποῖον δὲν ἔστειλεν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν, ἀλλὰ ἐκράτησεν ἐν τῇ φυλακῇ ἐπὶ 17 ἡμέρας, ὅπου ἀνὰ πᾶσαν πρωΐαν ἐνόμιζε πρέπον καὶ καθῆκόν του νὰ δέρῃ αὐτὸν ἀνηλεῶς. Ἐπίσης διὰ τὸν ἐπὶ τρεῖς ἡμέρας δερόμενον πολίτην ἐξ Ἀλβανίτσης Νικόλαον Κομπιτσούλην. Ἐπίσης διὰ τὴν ἀπὸ 14–19 Σεπτεμβρίου κατακράτησιν ἐν ταῖς φυλακαῖς τῶν πολιτῶν Γ. Βεργώνη καὶ Δ. Καπογιάννη. Παρακαλῶ δὲ, ἐπειδὴ αἱ πληροφορίαι αὗται ἀφορῶσιν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπον, εἶναι δηλαδὴ πράξεις συναφεῖς, ἐνεργηθεῖσαι παρ’ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἀστυνόμου ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, νὰ ὑποβληθῶσιν ἅπασαι ὁμοῦ.

§78Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῦ ἐγένοντο αὐτά;

§79Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἰς τὸν δῆμον Τροπαίων· ἐκεῖ ἔστησεν ὁ ἀστυνόμος οὗτος τὰ τρόπαιά του! Ἐζήτησα τοιαύτας πληροφορίας, διότι ἤθελον νὰ σχηματίσω ἓν κομβολόγιον τῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι διαπράττονται παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, διότι εἶχον ἴδει πολλὰ τοιαῦτα εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου, καὶ ἤθελον νὰ ἴδω, ἂν γίνωνται καὶ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, καὶ ἴδωμεν μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξεγερθῇ ἐπὶ τέλους ὁ ὑφιστάμενος τὸ μαρτυρολόγιον τοῦτο λαός. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καθ’ ἣν ἀνεγράφοντο τὰ τερατώδη ταῦτα ἐγκλήματα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὁ ἀξιότιμος φίλος μου βουλευτὴς Ἑρμιονίδος κ. Ρέπουλης καὶ ὁ ἀξιότιμος φίλος μου νῦν Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας κύριος Μομφερρᾶτος, ἐγὼ καί τινες ἄλλοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων, νομίζω, καὶ ὁ κ. Μπακόπουλος, ἐπρόκειτο νὰ καλέσωμεν τὸν λαὸν εἰς συλλαλητήριον, διὰ νὰ ἐξεγείρωμεν αὐτὸν ἐναντίον τῶν κακουργιῶν ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι διεπράττοντο ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων· ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα τότε παρῆλθε· μᾶς ἐδόθησαν πληροφορίαι, ὅτι οἱ ἀστυνόμοι αὐτοὶ ἐπρόκειτο νὰ μετατεθῶσιν ἢ καταδιωχθῶσι, καὶ οὕτως ἀνεβλήθη τὸ συλλαλητήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν θὰ εἶχε παντάπασι κομματικὸν χαρακτῆρα, οὐδὲ ἐπρόκειτο νὰ μεμφθῇ τὴν Κυβέρνησιν, διότι εἰς τὸ συλλαλητήριον τοῦτο ἐπρόκειτο νὰ λάβωσι μέρος, ὡς εἶπον, ὁ κ. Ρέπουλης, ὁ κ. Μομφερρᾶτος, ὁ κ. Μπακόπουλος καὶ ἐγὼ, ἤτοι Βουλευταὶ ἐξ ὅλων τῶν μερίδων. Ἀλλ’ οἱ ἀστυνόμοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι διέπραξαν τὰ ἐγκλήματα ταῦτα, παρ’ ὅλας τὰς διαβεβαιώσεις τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἐξακολουθοῦσι μένοντες ἀνενόχλητοι εἰς τὰς ἀστυνομικάς των περιφερείας καὶ συμπληροῦντες τὸ εὐάρεστον αὐτῶν ἔργον. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν διετάχθησαν ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ ἐν τῷ δήμῳ Τροπαίων ἀστυνόμου Λαγκούρα, ὅστις κατὰ τὴν 26 Ὀκτωβρίου ἔστησεν ἐνέδραν ἐκ χωροφυλάκων πρὸ τῆς οἰκίας τοῦ πολίτου Χηνιάδου, ὁπλίσας αὐτοὺς διὰ περιστρόφων, ὅπως πυροβολήσωσι κατὰ τοῦ πολίτου αὐτοῦ, ὅταν θὰ διήρχετο· ἀλλ’ οἱ χωροφύλακες, ἀστοχήσαντες, ἢ ἐκλαβόντες ἄλλον πολίτην ὡς τὸν Χηνιάδην, τὸν Μιχαὴλ Δενῆν, ἐπυροβόλησαν κατ’ αὐτοῦ καὶ βαρέως τὸν ἐτραυμάτισαν. Καὶ διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην οὐδὲν ἐγένετο! Οἱ πολῖται ἔβλεπον μετ’ ἀπαθείας τὰ γενόμενα, καὶ ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἴσως ἐμειδία, διότι τόσον συνετέλει ὑπὲρ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ὁ ἰδιόρρυθμος αὐτὸς ἀστυνόμος! Αὐτὰ, κύριε Πρόεδρε, ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἐνέργειαν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ ἐπειδὴ πολλάκις ἦλθεν ἐνταῦθα τὸ ζήτημα τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, παρακαλῶ νὰ προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, ἵνα γείνῃ συζήτησις, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἐκ τῆς γενησομένης συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ κἄτι ἀγαθὸν θὰ προκύψῃ, θὰ προκύψῃ δηλαδὴ, ὅτι θὰ ἐκτοπισθῶσιν οἱ ἀστυνόμοι ἐκεῖνοι, πιθανῶς καὶ θὰ ἀπολυθῶσι, διότι, ἐὰν ἐκτοπισθῶσιν ἐκ τοῦ δήμου Τροπαίων καὶ ἔλθωσιν εἴς τινα δῆμον τῆς ὑμετέρας ἐπαρχίας, κύριε Πρόεδρε, βεβαίως δὲν θὰ εὐχαριστηθῆτε...

§80Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ἡμᾶς θὰ ἦναι χειρότερον.

§81Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Βεβαίως θὰ ἦναι χειρότερον, ἐὰν μετατεθῶσιν εἰς τὴν Αἰγιάλειαν. Λοιπὸν εἶναι δυνατὸν ἐκ τοιούτων συζητήσεων νὰ προέλθῃ τὸ καλὸν, ὅτι θὰ ἐκδιωχθῶσιν ἐκ τῆς ἀστυνομίας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι δὲν φαίνονται πολὺ ἁρμόδιοι νὰ διαχειρίζωνται τὴν ἀρχὴν ταύτην. Οὕτως εἴδομεν, ὅτι ἐκ τῆς προχθεσινῆς συζητήσεως θὰ προκύψῃ καί τι καλὸν, δηλαδὴ ὁ περίφημος ἐκεῖνος ἀστυνόμος, ὁ ὁποῖος, ὡς εἴδετε, ὅταν εὑρίσκετο πρὸ τῶν ὅπλων τῶν φυγοδίκων, δὲν εἶχεν οὐδὲ τὴν ἀνδρείαν, ὡς ἔλεγεν ὁ ἐνεργήσας τὰς ἀνακρίσεις ταγματάρχης, ἡ ὁποία γεννᾶται εἰς τὰ στήθη τῶν γυναικῶν, ἐν τούτοις τὸν ἑβδομηκοντούτην γέροντα συνέλαβε, τὸν ἔδειρε, καὶ τὸν ἐξέθηκεν εἶτα εἰς τὸν ἥλιον, διὰ νὰ τὸν ἀποξηράνῃ φαίνεται...

§82Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Τίνα βαθμὸν ἔχει;

§83Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀνθυπολοχαγὸς, νομίζω, εἶναι. Τώρα ἴσως προήχθη, ἴσως καὶ ἐπαρασημοφορήθη. Ἐπίσης, κύριε Πρόεδρε, εἶχον ἀναγνώσει κατὰ τὴν 1 Φεβρουρίου 1902, ὅτι εἰς τὸν Πύργον τῆς Ἠλείας κατεσχέθη ξυλεία, ἡ ὁποία παρουσιάζετο ὡς καύσιμος ὕλη, ἀλλ’ ἀπεδείχθη, ὅτι ἦτο ξυλεία οἰκοδομήσιμος. Κατεσχέθη αὕτη, ἐνηργήθησαν ἀνακρίσεις, ἐξηκριβώθη ἡ κατάχρησις, καὶ ἐπιστοποιήθη τοῦτο, ἐπιληφθείσης τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς τῆς ἀνακρίσεως. Ἀλλὰ μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου οὐδὲν εἶχεν ἐνεργηθῆ, λέγεται δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ ὁ συλληφθεὶς ἰσχύει ὁπωσδήποτε, δὲν ἐγένετο καμμία ἐνέργεια κατ’ αὐτοῦ. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἂν προέβη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς ἀνακοίνωσίν τινα, δὶς προκληθὲν ὑπὸ τοῦ Τύπου, καὶ παρακαλεῖται νῦν, ὅτε ἡ Βουλὴ συνεδριάζει καὶ δυνάμεθα ἐλευθερώτερον νὰ ὁμιλήσωμεν, νὰ δώσῃ αὐτὴν τὴν πληροφορίαν, τί ἐγένετο καὶ πῶς κατέληξεν ἡ λαθρεμπορικὴ αὕτη ἐπιχείρησις. Αὐτὰς τὰς ἐπερωτήσεις ὑποβάλλων, κύριε Πρόεδρε, σήμερον, παρακαλῶ ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον νὰ μοὶ παρασχεθῶσιν αἱ αἰτούμεναι πληροφορίαι, καὶ ὑπενθυμίζω καὶ τὰς ἐπερωτήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἤδη ἔχω ὑποβάλει, καὶ παρακαλῶ καὶ τὸ ὑμέτερον Γραφεῖον νὰ σπεύσῃ νὰ ἀποστείλῃ αὐτὰς, διότι, ὡς ἠκούσατε, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διαμαρτύρεται, ὅτι δὲν ἔλαβεν ἀκόμη τὰς ἐπερωτήσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τῆς 7 Φεβρουαρίου εἶχον καταθέσει ἐν τῇ Βουλῇ.

§84ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διὰ τὸν ἀστυνόμον Τροπαίων, διὰ τὸν ὁποῖον ἐπηρώτησεν ἤδη ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, πρὸ τῆς τελευταίας διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς εἶχον ἐπερωτήσει τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχον μάλιστα συστήσει εἰς αὐτὸν νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ ῥίψῃ εὐμενὲς βλέμμα καὶ ἐπὶ τοῦ τόπου ἐκείνου, καὶ ν’ ἀπομακρύνῃ ἐκεῖθεν τὸν εἰρημένον ἀστυνόμον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἀνέφερα πάντα, ὅσα ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἤδη εἶπε, δηλαδὴ ἀνέφερα πάσας τὰς ἡρωϊκὰς πράξεις τοῦ ἀστυνόμου ἐκείνου· ἀλλὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἐνθυμοῦμαι, ὅτι εἷς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ ἐκδώσῃ αὐτὸς ἀντὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πιστοποιητικὸν καλῆς διαγωγῆς τοῦ ἀστυνόμου ἐκείνου. Τότε ἠναγκάσθην νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰς μηνύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν κατὰ τοῦ ἀστυνόμου αὐτοῦ, καὶ τὰ βουλεύματα, ἐὰν τοιαῦτα ἐξεδόθησαν, καὶ νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διατὶ ἐπὶ τόσους μῆνας, ἤτοι ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου παρελθόντος ἔτους μέχρι τοῦδε, δὲν ἐγένετο καμμία ἐνέργεια ἐκ μέρους τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς κατὰ τοῦ ἀστυνόμου ἐκείνου. Ἔλαβον μάλιστα τὴν πληροφορίαν, ὅτε πρὸ μικροῦ εὑρισκόμην ἐν Τριπόλει, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῆς αὐτόθι Εἰσαγγελίας ἔσπευσε παραχρῆμα νὰ δώσῃ τὰς ζητηθείσας πληροφορίας πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργός, καίτοι κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ὑπέμνησα πρὸς αὐτὸν τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχε, νὰ προσαγάγῃ τὰς πληροφορίας αὐτάς, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀγρὸν ἠγόρασεν ἄχρι τοῦδε. Εἶπον μάλιστα κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν συνίστων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὴν ταχεῖαν ἀπομάκρυνσιν τοῦ ἀστυνόμου Τροπαίων ἐκεῖθεν, ὅτι ὁ κ. ἀστυνόμος ἔκρινε καλὸν νὰ μνηστευθῇ μετὰ νεάνιδος πολιτευομένης οἰκογενείας· καὶ ἀφοῦ πρὸ τῆς μνηστείας του τοιαῦτα διέπραττε, συλλογισθῆτε τί δύναται νὰ πράξῃ ἤδη, ὅτε εἶναι μεμνηστευμένος καὶ συνεδέθη μετ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὸν ὤθησαν εἰς τὰς πράξεις ἐκείνας πρὸ τῆς μνηστείας. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἕτερον παράπονον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὰς ἀρχὰς Φεβρουαρίου ἐπηρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν περὶ ἐνοικιάσεως, ἥτις ἔλαβε χώραν ἐν τῷ δήμῳ Ἀγρινίου, τῶν ὠνίων καὶ ἐμπορευμάτων τοῦ δήμου τούτου· παρέστησα τὸ σκάνδαλον τῆς ἐνοικιάσεως παρὰ τοῦ νομάρχου, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὡμολόγησεν, ὅτι πράγματι ἡ ἐνοικίασις ἐκείνη ἦτο ἄκυρος, διότι ὤφειλεν ὁ νομάρχης νὰ διατάξῃ ἐπαναληπτικὴν δημοπρασίαν. Ὑπέμνησα τότε εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν, ὅτι ἡ ὑπόθεσις εὑρίσκεται ἐνώπιόν του· ἀλλὰ καίτοι τοσοῦτος χρόνος παρῆλθε, δὲν γνωρίζω, ἂν ἐνήργησέ τι ἐπὶ τῆς γενομένης ἐφέσεως, καὶ ἂν ἐνήργησε, τίνα γνώμην ἔχει, καὶ τί ἔπραξεν. Ὁ δήμαρχος δὲν ἔχει καμμίαν γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἕτερον παράπονον κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ ὁποῖον ἐγγίζει καὶ τὴν ἐμὴν φιλοτιμίαν. Ἐνθυμεῖσθε πάντες ὁπόσος λόγος ἐγένετο διὰ τὸν Εἰσαγγελέα Θεοδώρου· ἐνθυμεῖσθε, ὅτι ὁ προκάτοχος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ὡμολόγησεν ἀπὸ τοῦ ἐπισήμου βήματος τῆς Βουλῆς, ὅτι ἐπείσθη, ὅτι αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος δὲν ἠδύνατο νὰ μένῃ ἐν Τριπόλει, καὶ ὅτι ἔδει νὰ μετατεθῇ ἐκεῖθεν· μάλιστα δὲ τὸν εἶχεν ἀνακαλέσει. Δὲν γνωρίζω ὅμως, τίνες λόγοι ἔπεισαν τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, μετὰ τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν δήλωσιν τοῦ προκατόχου του, ὅτι τὴν σχετικὴν δικογραφίαν θέλει ἀποστείλει εἰς τὸν κ. Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν ἐπὶ τῇ πρώτῃ καταγγελίᾳ τοῦ συναδέλφου ἐκ Κυνουρίας κυρίου Βοζίκη, δὲν γνωρίζω, λέγω, τίνες λόγοι ἔπεισαν τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν νὰ μεταβάλῃ γνώμην, καὶ μόλις ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης νὰ διατάξῃ παραχρῆμα τὸν Εἰσαγγελέα Θεοδώρου νὰ ἐπανακάμψῃ εἰς Τρίπολιν καὶ νὰ ἐκτελῇ τὰ εἰσαγγελικά του καθήκοντα. Δὲν γνωρίζω, τίνες λόγοι ἔπεισαν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ματαιώσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ προκατόχου του καὶ νὰ μὴ ἀποστείλῃ εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου τὴν δικογραφίαν, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις. Ἐπεθύμουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λύσῃ τὴν ἀπορίαν μου ταύτην, διότι θεωρῶ ἐμαυτὸν ὑπόχρεων νὰ προβῶ εἰς συζήτησιν, εὐθὺς ὡς ἀκούσω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ Εἰσαγγελεὺς αὐτὸς ἀπεστάλη αὖθις εἰς Τρίπολιν.

§85Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Δικαιοσύνης). Κύριοι συνάδελφοι, ἐνθυμοῦμαι τὴν γενομένην συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ Εἰσαγγελέως Τριπόλεως. Ἔχω δὲ πάντοτε τὴν γνώμην περὶ δικαστικῆς ἐξουσίας, εἰς ἣν καταταλέγεται καὶ ἡ Εἰσαγγελικὴ ἀρχή, ὅτι δὲν πρέπει, δὲν θέλω νὰ εἴπω ἀπροσέκτως, ἀλλὰ τοσοῦτον ἀδικαιολογήτως νὰ ἐπιτιθέμεθα ἐν τόπῳ τοσοῦτον ἐπισήμῳ. Ἐγὼ δὲν ἐδήλωσα ὡρισμένην γνώμην κατὰ τὴν γενομένην συζήτησιν, διότι δὲν ἐκαλούμην νὰ ἐκθέσω τοιαύτην. Κατὰ τὰς ἐμὰς ὅμως πληροφορίας, ὁ κ. Θεοδώρου εἶναι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος, εἷς τῶν ἀρχαιοτέρων καὶ καλλιτέρων λειτουργῶν τῆς Πολιτείας. Ταύτην τὴν γνώμην ἤκουσα περὶ τοῦ Εἰσαγγελέως μετὰ πάσης παρρησίας διατετυπωμένην καὶ ἀπὸ τὸν κ. Μπακόπουλον, δεινὸν αὐτοῦ κατήγορον, ὁ ὁποῖος εἶπεν, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος, οὐδὲν εἶχέ τις νὰ ψέξῃ. Τὰ κατ’ αὐτοῦ ὅμως ἀορίστως ἐπιρριπτόμενα εἶχον σχέσιν πρὸς τὸν ἰδιωτικὸν βίον, ἐπηρεάζοντα βεβαίως μεγάλως, ἂν ἠλήθευον, καὶ τὸν δημόσιον αὐτοῦ βίον...

§86Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰσαγγελεὺς, ὁ ὁποῖος κατηγορεῖται εἰς τὸν ἰδιωτικόν του βίον δι’ ἐγκλήματα, τὰ ὁποῖα ἀνάγκη νὰ φέρωσιν αὐτὸν ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, εἶναι τρομερὸν νὰ ὑπερασπίζηται ἀπὸ ἕνα Ὑπουργόν!

§87Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ δὲν συνηθίζω ν’ ἀποδέχωμαι περὶ τῶν ἄλλων κατηγορίας, ἐὰν δὲν ἦναι ἀποδεδειγμέναι ἐπισήμως. Δὲν δύναμαι νὰ ἐπιρρίψω εἰς ὑπάλληλον καὶ λειτουργὸν τῆς Θέμιδος βαρυτάτας κατηγορίας, καθόσον, ἐὰν αὗται ἦσαν ἀληθεῖς, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἠδύνατο νὰ κατέχῃ τὴν θέσιν Εἰσαγγελέως. Ὅταν πρόκηται περὶ τοιούτων κατηγοριῶν, δὲν ἔχω—ὁμολογῶ τοῦτο—τὴν τόλμην, ἐν ὅσῳ δὲν εἶναι ἀποδεδειγμέναι, νὰ τὰς ἀποδεχθῶ. Ὅτε ἀνέλαβον τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, εὗρον τὸν Εἰσαγγελέα ἐνταῦθα καθήμενον, διότι ὁ πρὸ ἐμοῦ τὸν εἶχε καλέσει, ἵνα ζητήσῃ τὴν προφορικὴν ἀπολογίαν του· εὗρον τὸν ἄνθρωπον ἐμφανισθέντα πρὸ ἐμοῦ τελείως ἠθικῶς συντετριμμένον...

§88ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διενυκτέρευεν εἰς τὰ παρακείμενα ὑπόγεια!

§89Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εὗρον, λέγω, τὸν ἄνθρωπον τελείως συντετριμμένον, εἰς ἐμὲ δ’ ἐπεβάλλετο, ἢ νὰ δώσω τὸ τελευταῖον κτύπημα, ὅπως συντρίψω αὐτὸν ἐντελῶς, ἢ ν’ ἀποκαταστήσω αὐτὸν ἐν τῇ κοινῇ ὑπολήψει, ἐν ὅσῳ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία δὲν εἶχεν ἀποφανθῆ. Ἠρεύνησα τὰ πράγματα, καὶ εἶδον, ὅτι οὐδεμία καταγγελία κατ’ αὐτοῦ προσάγεται· ἀορίστως μόνον τῷ ἀποδίδονται ἐλαττώματα κοινωνικά. Ἀλλ’ εἰς τὰ καταγγελλόμενα ἀορίστως εὗρον τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν κυρίου Σαπουντζάκη ὅλως θερμοτάτην ὑπὲρ αὐτοῦ. Τί ἐπεβάλλετο εἰς ἐμὲ νὰ ἐνεργήσω; ἀνακρίσεις κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν, ὡς παραβάντος τὸ καθῆκόν του καὶ διαστρέψαντος τὴν ἀλήθειαν;

§90ΒΟΖΙΚΗΣ. Βεβαίως.

§91Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ διατάξω τὸν Εἰσαγγελέα, ἄνευ ὑπολογισμοῦ, νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, ἵνα δείξω οὕτω, ὅτι δικαστικῶς δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατηγόρουν κατὰ τοῦ ἀνθρώπου· ἀλλ’ ἔχω ἀπόφασιν, τὸν Εἰσαγγελέα τοῦτον νὰ μεταθέσω ἐκεῖθεν, οὐχὶ δι’ ἕτερον λόγον, εἰμὴ διότι ἀδύνατον, ὡς ἄνθρωπος, νὰ μὴ αἰσθάνηται ἀγανάκτησιν δι’ ὅσα ἐλέχθησαν κατ’ αὐτοῦ, καὶ ἀδύνατον ἑπομένως νὰ ἐκτελέσῃ τὰ ὑψηλά του καθήκοντα ἀπαθῶς, προκειμένου περὶ τῶν προσώπων, ἅτινα ὁπωσδήποτε εἰς τὴν κατ’ αὐτοῦ ὑπόθεσιν ἀνεμίχθησαν. Ἀλλὰ γνωρίζετε, ὅτι αἱ μετακινήσεις Εἰσαγγελέων δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα. Ταῦτα εἶχον ν’ ἀπαντήσω.

§92ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§93ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὴ ἀποδεχθῶ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, καὶ οἵτινες, ὡς ἰσχυρίσθη, ἔπεισαν αὐτὸν, ἵνα διατάξῃ τὸν Εἰσαγγελέα νὰ μεταβῇ ἐντεῦθεν ἐκεῖ. Γνωρίζω καλῶς, καὶ τὸ γνωρίζει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργός, ἵνα δεχθῇ νὰ ἀποστείλῃ αὖθις εἰς Τρίπολιν τὸν Εἰσαγγελέα Θεοδώρου, ἐπιέσθη παρὰ τῶν αὐτόθι φίλων του...

§94Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀληθές.

§95ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μὴ διαψεύδετε, κύριε Ὑπουργέ, διότι θὰ προβῶ εἰς ἀποκαλύψεις μεγαλειτέρας.

§96Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ προβῆτε εἰς οἱανδήποτε ἀποκάλυψιν, διότι ἐγὼ δὲν συνηθίζω νὰ φοβῶμαι.

§97ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μὴ ταράττεσθε!

§98Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διόλου. Νὰ προβῆτε.

§99ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχῃ φίλον ἐν Τριπόλει ἕνα ὀνόματι Ἰωάννην Διονυσίου, ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ συντάκτης ἐφημερίδος, ἡ ὁποία ἀντιπροσωπεύει τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης...

§100Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Σπουδαῖον πρᾶγμα!

§101ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ... Ὁ Ἰωάννης Διονυσίου αὐτὸς εἶναι ὁ ἀχώριστος σύντροφος τοῦ Εἰσαγγελέως Θεοδώρου. Ἀλλὰ θὰ μὲ ἐρωτήσητε, Κύριοι, τί ἐστὶν Ἰωάννης Διονυσίου; Φίλος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ φίλτατος τοῦ Εἰσαγγελέως Θεοδώρου, καὶ ἐκδότης ἐφημερίδος ἐν Τριπόλει ἢ ἰδιοκτήτης.

§102Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑβριζούσης μὲ τὸν ἐπισημότερον τρόπον!

§103ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἀναγνώσω ἀπόφασιν, ἡ ὁποία χαρακτηρίζει τὸν φίλον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τὸν ἐνδιαφερόμενον ὑπὲρ τοῦ Εἰσαγγελέως Θεοδώρου.

§104Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ποῖον φίλον;

§105ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐκεῖνον, κύριε Ὑπουργέ, τὸν ὁποῖον εἴχετε διορίσει, ὅτε εἶσθε αὖθις Ὑπουργός, βοηθὸν ἐπιστάτου φυλακῶν.

§106Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Φαντασθῆτε, ὅτι αὐτὸς ὁ κύριος θὰ ἐπηρεάζῃ ἐμέ!

§107ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὸς ὁ κύριος! Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ γνῶσιν τῆς ἀποφάσεως αὐτῆς, ἵνα πεισθῇ, ὁποίας σχέσεις ἔχει καὶ συναναστροφὰς ὁ Εἰσαγγελεὺς Θεοδώρου. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἕτερος φίλος του, δικηγόρος ἐν Τριπόλει ἐν ἀποστρατείᾳ, ὁ Ἀριστείδης Ρηγόπουλος, ἐξεστράτευσεν ἐπίτηδες ἕως ἐδῶ, διότι ὁ Εἰσαγγελεὺς τὸν παρεκάλει διὰ τῶν ἐκεῖ φίλων του, ἵνα μεσιτεύσῃ παρὰ τῷ κ. Ὑπουργῷ νὰ ἀποστείλῃ αὖθις αὐτὸν, τὸν Εἰσαγγελέα Θεοδώρου, εἰς Τρίπολιν. Αὐτοὶ λοιπὸν εἶναι οἱ λόγοι, οἵτινες ἠνάγκασαν τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἐξακολουθῇ νὰ διατηρῇ εἰς τὴν πατρίδα του ἄνθρωπον, οἷος εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς Θεοδώρου. Θὰ παρακαλέσω δὲ, ἐπαναλαμβάνω, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀσχοληθῇ ἐπὶ στιγμὴν καὶ ῥίψῃ ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως, περὶ ἧς εἶπον, ἵνα πεισθῇ ὁποία εἶναι ἡ σχέσις τοῦ Θεοδώρου ἐκεῖ, καὶ ἐκ τούτου θέλει βεβαίως μεριμνήσει, ἵνα οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν παραμείνῃ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον ὁ Εἰσαγγελεὺς Θεοδώρου. Νομίζω, ὅτι ταῦτα εἶναι ἀρκετά.

§108Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Μὲ μίαν παράκλησιν, νὰ μὴ σταλῇ εἰς τὴν Εὐρυτανίαν (ἱλαρότης).

§109Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ ὅ,τι ἐξετέλεσα τὸ ἐξετέλεσα ἕνεκα τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους ἀνέφερα μετὰ πάσης εἰλικρινείας ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ τῶν ὁποίων τὴν εὐθύνην ἀποδέχομαι· δὲν εἶναι δὲ ἐπιτετραμμένον ἄνευ δικαστικῶν ἀποδείξεων νὰ συντρίψω ἕνα λειτουργὸν τῆς Θέμιδος, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ τὴν πατρίδα του ἐπὶ 22 ὁλόκληρα ἔτη. Ἐὰν εἰς ἐμὲ ἀπεδίδοντο τόσον ταπεινοὶ λόγοι, ὥστε νὰ πεισθῶ νὰ διαπράξω αὐτὸ, τὸ ὁποῖον διέπραξα, διότι μὲ παρεκάλεσεν εἷς, τὸν ὁποῖον ἄλλοτε εἶχον διορίσει εἰς τὰς φυλακὰς, ὅτε ἤμην Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἢ ἕτερος φίλος μου, δύναται ὁ κ. Ἀλεξάκης νὰ ἔχῃ τοιαύτην περὶ ἐμοῦ γνώμην, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω περὶ ἐμαυτοῦ, καὶ ὑμεῖς, νομίζω, περὶ ἐμοῦ ἔχετε ἄλλην γνώμην. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ δεξιῶν).

§110Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα)

§111Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ αὔξησις τῆς μισθοδοσίας τῶν ἐπιστατῶν καὶ φυλάκων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τοὺς φάρους καὶ φανοὺς, εἶναι ζήτημα σπουδαῖον, καὶ πρέπει ἡ Βουλὴ, τῇ εἰσηγήσει τῆς Κυβερνήσεως, νὰ αὐξήσῃ τὴν μισθοδοσίαν, ἡ ὁποία δίδεται εἰς τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς, διότι ὄντως μὲ 50 καὶ 60 δραχμὰς κατὰ μῆνα, διδομένας εἰς τοὺς φαροφύλακας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε ἀνθρώπους ἱκανοὺς καὶ ἐκτελοῦντας μετὰ ζήλου τὸ καθῆκόν των. Ἐπίσης καὶ ἡ θέσις τῶν ἐπιστατῶν πρέπει νὰ βελτιωθῇ, διότι εἶναι ἠναγκασμένη ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν νὰ προσλαμβάνῃ ἀνθρώπους τῆς ἐσχάτης ὑποστάθμης, ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον τὸ πετρέλαιον, ἀλλὰ καὶ τὰ φυτίλια θὰ κλέψωσι διὰ νὰ τὰ πωλήσωσιν, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς στοιχειώδεις αὑτῶν ἀνάγκας. Εἷς ναυτικὸς, ὁ ὁποῖος ἄγει τὸ πεντηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας του, ἄνθρωπος δηλ. δυνάμενος νὰ ἐργασθῇ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβῇ μὲ 50 δραχμὰς κατὰ μῆνα νὰ ὑπηρετήσῃ εἰς ὑπηρεσίαν ἀχάριστον. Τὸ ταμεῖον δὲ τῶν φάρων καὶ φανῶν ἔχει εἰσοδήματα τοιαῦτα, ὥστε τὸ προσωπικὸν νὰ ἀποζημιῶται ἐπαρκῶς, καὶ ἑπομένως ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐκτελῆται μετὰ ζήλου καὶ ἀφοσιώσεως, καὶ νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὴν κατάστασιν τὴν οἰκτρὰν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον εὑρίσκονται οἱ φάροι καὶ φανοί. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, καὶ θέλει πεισθῇ, ὅτι ἡ κατάστασις εἶναι ὄντως ἀθλία. Ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων καὶ φανῶν παρὰ ταῖς Κυβερνήσεσι τῶν εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν ἐξίκετο εἰς τέλειον σημεῖον, ἡ Ἀγγλία καὶ ἡ Ἰταλία δίδουσι γενναίους μισθοὺς εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τοῖς φάροις καὶ φανοῖς, ἐνῷ ἡμεῖς δίδομεν γλισχροτάτους· διότι εἰς τὰς Φλέβας π.χ. ἔχετε ἕνα ἐπιστάτην, εἰς τὸν ὁποῖον δίδετε 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα, καὶ αὐτὸς ἔχει οἰκογένειαν, ἡ ὁποία μένει ἐν Πειραιεῖ, ἐν Ὕδρᾳ, ἢ ἐν Αἰγίνῃ, καὶ πρέπει νὰ διαθρέψῃ τὴν οἰκογένειάν του· ἀλλὰ μὲ 80 δραχμὰς τί νὰ κάμῃ; Οἱ ἄνθρωποι δὲ αὐτοὶ ἄλλως τε εἰσὶ καταδεδικασμένοι εἰς εἶδός τι ἐξορίας, ἑπομένως ἡ γενναία χρηματικὴ ἀμοιβὴ εἶναι παρηγορία διὰ τὰς στερήσεις, τὰς ὁποίας ὑφίστανται. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν χάριν ἐπιδείξεως περισσευμάτων ν’ ἀπορροφᾷ τὸ μεγαλείτερον μέρος ἐκ τῶν χρημάτων τῶν προωρισμένων ἀκριβῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τῶν φάρων καὶ φανῶν, καὶ πρέπει 100 ἕως 150 χιλιάδες δραχμαὶ ν’ ἀφιερωθῶσι διὰ τὴν αὔξησιν καὶ τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἥτις, ὅπως εἶναι σήμερον, δὲν ἐκπληροῖ τὸν σκοπόν της, καὶ συχνότατα αἱ ξέναι Κυβερνήσεις ἀναγκάζονται νὰ κάμωσι παραστάσεις διὰ τὴν κακὴν λειτουργίαν τῶν φάρων. Ἐννοεῖτε δ’ εὐκόλως πόση ζημία προσγίνεται εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ἐκ τῶν δυσφημήσεων τούτων, καὶ πόσην προσοχὴν δέον νὰ καταβάλωσιν οἱ ἁρμόδιοι, ὅπως ῥυθμισθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν φάρων, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν μοχλὸν τῆς κινήσεως τῆς ναυτιλίας.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§113Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἀποζημιώσεως τῶν συμπολιτῶν μου, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατέλαβεν ἡ κατασκευαζομένῃ σιδηροδρομικῇ γραμμῇ Πύργου–Κυπαρισσίας ἔλαβον δὲ ἀφορμὴν ἐκ τούτου νὰ ζητήσω πληροφορίας παρὰ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων περὶ τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία θ’ ἀπαιτηθῇ διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν κτηματιῶν, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατέλαβεν ἡ κατασκευαζομένη αὕτη γραμμή. Τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων μὲ ἐπληροφόρησεν, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἀποζημιώσεων διὰ τὰ καταληφθέντα ἤδη κτήματα ὑπὸ τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς ἀνέρχεται εἰς 300,000 δραχμάς· ἀλλὰ λαβὼν ἐκ τούτου ἀφορμήν, παρετήρησα τὸν ὑποβληθέντα Προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1902, καὶ εἶδον μετ’ ἐκπλήξεως, ὅτι πρὸς τοῦτο ἀναγράφεται πίστωσις μόνον 130,000 δραχμῶν, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι. Μοὶ ἐγεννήθη λοιπὸν ἡ ἀπορία, καὶ εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐρωτήσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης τῶν 130,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία παρὰ τῆς Βουλῆς θὰ ψηφισθῇ, ψηφιζομένου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ πληρωθῶσιν οἱ ἡμίσεις, καὶ μάλιστα οὔτε οἱ ἡμίσεις, τῶν κτηματιῶν, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατελήφθησαν ὑπὸ τῆς κατασκευαζομένης γραμμῆς Πύργου– Κυπαρισσίας, ἀλλ’ οἱ ἕτεροι ἡμίσεις τῶν κτηματιῶν, τῶν ὁποίων ἡ γραμμὴ αὕτη κατέλαβε τὰ κτήματα, τί θὰ γείνωσιν; ἀπὸ ποῦ θ’ ἀποζημιωθῶσιν; Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὸ ἄρθρον 17 τοῦ Συντάγματος λέγει, ὅτι οὐδεὶς στερεῖται τῆς ἰδιοκτησίας του, εἰμὴ λόγῳ δημοσίας ἀνάγκης καὶ μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν...

§114ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Εἶναι τύπος, ὁ ὁποῖος οὐδέποτε ἐφηρμόσθη.

§115ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἐχρημάτισα ποτὲ Ὑπουργὸς ἵνα ἔχω τὴν εὐθύνην ταύτην.

§116Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θὰ γείνῃς ταχέως.

§117ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ... Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἀπεξενώθησαν τῶν κτημάτων των, τὰ ὁποῖα κατέλαβεν ἡ κατασκευαζομένη σιδηροδρομικὴ γραμμή, καὶ ἐνῷ τὰ κτήματά των κατελήφθησαν, καὶ αὐτοὶ δὲν τὰ ἔχουσι πλέον, καλοῦνται ἤδη πολλοὶ ἐξ αὐτῶν νὰ πληρώσουν φόρον διὰ τὰ κτήματα ταῦτα, καὶ ἐνθυμοῦμαι ἕνα συμπολίτην μου, ὅστις διὰ τὴν ἄμπελόν του, ἡ ὁποία κατελήφθη πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους, ἐζητήθη παρὰ τοῦ εἰσπράκτορος νὰ πληρώσῃ φόρον στρεμματικόν.

§118Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν ἐδήλωσεν, ὅτι κατελήφθη ἡ ἄμπελός του;

§119ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐδήλωσε, καὶ ἔγεινε καὶ τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον συντάσσει ἡ ἐπιτροπή, ἣν ὁρίζει ὁ νόμος διὰ τὰς τοιαύτας ἀποζημιώσεις, οὐχ ἧττον ὅμως ἐζητήθη νὰ πληρώσῃ φόρον στρεμματικὸν διὰ τὴν ἄμπελον αὑτοῦ, τὴν ὁποίαν ἡ κατασκευαζομένη σιδηροδρομικὴ γραμμὴ κατέλαβε πρὸ ἑνὸς καὶ ἐπέκεινα ἔτους, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐστρώθησαν ἤδη αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, διότι, ὅταν ἡ ἐπίσημος Πολιτεία ἔρχηται καὶ δημεύῃ τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν, παρ’ ὧν ζητεῖ τὴν καταβολὴν τῶν φόρων, βεβαίως οἱ πολῖται εὑρίσκονται εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προκαλῶσι στάσεις· ὑπῆρξαν μάλιστά τινες, οἱ ὁποῖοι, λαβόντες ἀφορμὴν ἐκ τοῦ παρελθόντος, διότι εἶχε γνωσθῆ, ὅτι καὶ ἄλλοι τινὲς εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶχον τύχει τῆς ὁρισθείσης ἀποζημιώσεως ἐπὶ τῇ αὐτῇ αἰτίᾳ παρὰ τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας ἐν τῇ κατασκευῇ τῶν σιδηροδρόμων Μύλων–Καλαμῶν, ἐσκέφθησαν νὰ λάβωσι προσωρινὰ μέτρα καὶ νὰ ματαιώσωσι τὴν στρῶσιν τῶν σιδηρῶν ῥάβδων, ἀλλ’ οἱ συνετώτεροι παρετήρησαν εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταφύγωσιν εἰς τοιαῦτα μέτρα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τῷ ὑποβληθέντι καὶ μέλλοντι μετ’ ὀλίγον νὰ ψηφισθῇ ἡ πίστωσις τῶν 130,000 δραχμῶν, ἡ προωρισμένη διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῶν συμπολιτῶν μου τούτων, αὐξηθῇ εἰς 300,000, ὅσαι ἀπαιτοῦνται, ἵνα ἀποζημιωθῶσιν ὅλοι οἱ κτηματίαι συμπολῖταί μου καὶ ἐν γένει οἱ τοῦ νομοῦ Τριφυλίας, τῶν ὁποίων τὰ κτήματα κατέλαβεν ἡ κατασκευαζομένη γραμμὴ Πύργου–Κυπαρισσίας. Ἀσχέτως πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο, κύριοι συνάδελφοι, ἀνέγνων προχθὲς ἔν τινι ἐφημερίδι, ὅτι ἐργάται τινὲς τῆς κατασκευαζομένης ταύτης σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐν τῷ τμήματι Βαρβασαίνης–Ἀγουλινίτσης προέβησαν εἰς ἀπεργίαν. Ἐγὼ πρό τινων ἡμερῶν εὑρισκόμην ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω, καὶ εὑρισκόμην ἀκριβῶς ἐν τῷ τμήματι αὐτῷ, ἐπανερχόμενος δ’ ἐκεῖθεν, καὶ ἀποφασισμένος νὰ ἐπισκεφθῶ τὴν κατασκευαζομένην γέφυραν τοῦ Ἀλφειοῦ, διῆλθον διὰ τοῦ σταθμοῦ Κούκουρα· ἐκεῖ εἰσῆλθον εἰς ἓν πανδοχεῖον, ὅπου ὑπῆρχον πολλοὶ ἐργάται, καταγόμενοι ἀπὸ διαφόρους πόλεις τῆς Ἑλλάδος, οἱ ὁποῖοι εἶχον προσέλθει ἐκεῖ, ἵνα προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας αὑτῶν εἰς τὰς ἐργασίας τῆς Ἑταιρείας ἐν τῇ κατασκευῇ τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς, καὶ δυνηθῶσιν οὕτω νὰ ἐξοικονομῶσι τὰ πρὸς συντήρησιν τῶν οἰκογενειῶν των μέσα κἄπως ἐπαρκῶς. Ὅτε εἰσῆλθον εἰς τὸ πανδοχεῖον μετ’ ἄλλων τινῶν συμπολιτῶν μου, εἶδον τοὺς ἐργάτας αὐτοὺς ἔχοντας ἐξηγριωμένην τὴν ὄψιν, προσέβλεπον δὲ βλοσυρῶς ἡμᾶς, διότι, ὡς κατόπιν ἔμαθον, μᾶς ἐξέλαβον ὅτι ἤμεθα μηχανικοὶ τῆς Ἑταιρείας, τοῦτο δὲ, διότι οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον νὰ ἐργασθῶσιν ἐν τῇ κατασκευαζομένῃ σιδηροδρομικῇ γραμμῇ, προσήρχοντο ἄνευ συμφωνίας πρὸς ἐργασίαν μὲ τοὺς διευθύνοντας τὰ τμήματα περὶ τοῦ ἡμερομισθίου αὐτῶν. Ἀλλὰ συνέβη τι, τὸ ὁποῖον εἶναι τερατῶδες· διότι, ἐνῷ ἔδει νὰ πληρώνωσι τοὺς ἐργάτας αὐτοὺς μὲ ἡμερομίσθιον δραχμῶν 5, τοὺς πληρώνουν μὲ ἡμερομίσθιον δραχμῶν 2,50, ἐνῷ τὸ ἡμερομίσθιον σήμερον ἐν τῇ καλλιεργείᾳ τῆς παρούσης ὥρας τοῦ ἔτους εἰς τὰς ἀμπέλους καὶ τὰς σταφιδαμπέλους εἶναι δραχμαὶ 4,50 μέχρι 5. Ἀλλ’ ὅτε οἱ ἐργάται αὐτοὶ ἔμαθον τὴν ἰδιότητά μου, προῆλθον πρὸς ἐμὲ καὶ μὲ παρεκάλεσαν νὰ τοὺς συγχωρήσω, διότι, ἐκλαβόντες ἡμᾶς ὡς ἀνήκοντας εἰς τὸ προσωπικὸν τῆς Ἑταιρείας, εἶχον λάβει στάσιν ἐχθρικὴν ἐναντίον μας, καὶ μοὶ εἶπον πρὸς τούτοις νὰ τοῖς ἐπιτρέψω νὰ μοὶ ἀναφέρωσι τὰ παράπονά των καὶ νὰ μοὶ ἀφηγηθῶσιν αὐτά. Μοὶ εἶπον λοιπόν, ὅτι ἐκ τοῦ ἡμερομισθίου αὐτοῦ τῶν 2½ δραχμῶν πληρώνουσι 10 λεπτὰ ἐπὶ μιᾶς δραχμῆς δι’ ἰατρόν...

§120Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν τὰ πληρώνουσιν, ἀλλὰ τοῖς κρατοῦνται.

§121Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα... Θὰ σᾶς εἴπω δὲ καὶ πῶς γίνεται ἡ πληρωμὴ ἐκ μέρους τῶν διευθυντῶν τῆς Ἑταιρείας,—καὶ ἔχω τὴν συνείδησίν μου ἐλευθέραν καὶ ἀναπεπαυμένην, ὅτι δὲν ἐψήφισα τὸ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδόθησαν τὰ 3,000,000 εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτήν, τὴν λῃστρικήν, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσατε σεῖς...

§122Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε ἐγώ· ἀλλὰ δὲν μᾶς ἠρώτησαν, διότι δὲν ἐγένετο δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἡ ψήφισίς του.

§123Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα τότε τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν, ἀλλ’ ἤμην μόνος· 65 δὲ μόνον Βουλευταὶ ἐψήφισαν τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο...

§124ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Εἴπετε, ὅτι 65 μόνον Βουλευταὶ ἦσαν ἐν ὅλῳ, ὅτε ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο;

§125Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα.

§126ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διατὶ τότε, ἀφοῦ ἐνομίζετε, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ δοθῶσι τὰ ἑκατομμύρια ταῦτα εἰς τὴν Ἑταιρείαν, διατὶ δὲν ἐκάματε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας, ἀφοῦ ἐβλέπετε, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο ἐν ἀπαρτίᾳ;

§127Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διότι ἐγὼ οὐδέποτε προβαίνω εἰς τοιαῦτα μέτρα, διότι τὸ μέτρον τῆς ἐνστάσεως ἀπαρτίας δὲν τὸ θεωρῶ κοινοβουλευτικόν.

§128ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νὰ ψηφίζῃ ἡ Βουλή, ὅταν δὲν ἦναι ἐν ἀπαρτίᾳ, θεωρεῖτε ὅτι εἶναι πρέπον;

§129Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Σεῖς δὲν δύνασθε νὰ κανονίσητε τὴν πολιτείαν τὴν ἰδικήν μου, οὔτε ἐγὼ τὴν ἰδικήν σας. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς ἐμὲ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προβαίνω εἰς τὸ μέτρον ἐνστάσεως ἀπαρτίας. Μοὶ εἶπον λοιπὸν οἱ ἐργάται αὐτοὶ, ὅτι πληρώνουσι διὰ φάρμακα 10 λεπτὰ ἐπὶ μιᾶς δραχμῆς. Ἐπὶ πλέον πληρώνουσι καὶ 10 λεπτὰ διὰ φθορὰν ἐργαλείων ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ. Τότε ἠρώτησα ἕνα ἐξ αὐτῶν τῶν ἐργατῶν, καταγόμενον ἀπὸ τὸ Ἄργος: «ποίαν φθορὰν ἐργαλείων κάμνεις σύ»; μοὶ λέγει: «φθορὰ ἐργαλείων δι’ ἐμὲ εἶναι οἱ ὦμοί μου, διότι μὲ τοὺς ὤμους αὐτοὺς ἐργάζομαι, μεταφέρων τὰς σιδηρᾶς ῥάβδους καὶ τοὺς ὀγκολίθους ἀπὸ τῆς μιᾶς θέσεως εἰς τὴν ἄλλην. Λοιπὸν ἐργαλεῖα εἶναι οἱ ὦμοί μου, ἀλλὰ διὰ τοὺς ὤμους μου, οἱ ὁποῖοι φθείρονται, πληρώνω εἰς τὴν Ἑταιρείαν αὐτὴν φθορὰν ἐργαλείων!!!»...

§130Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εἶπον πόθεν τρέφονται;

§131Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μάλιστα. Μοὶ εἶπον, ὅτι τρέφονται παρὰ παντοπωλῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσι παρὰ τῆς Ἑταιρείας τὴν τροφοδοσίαν τῶν ἐργατῶν. Φαντασθῆτε, Κύριοι, τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν παντοπωλῶν αὐτῶν! Ἔτυχε δὲ εἴς τινα θέσιν μεταξὺ Ζαχάρως καὶ Κυπαρισσίας, εἰς τὴν θέσιν Ἁγιαννάκης, νομίζω, — δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς τὴν ὀνομασίαν, — νὰ ὑπάρχῃ εἷς παντοπώλης, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναλάβει τὴν τροφοδοσίαν τῶν ἐργατῶν...

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς τὴν εἶχεν ἀναλάβει;

§133Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐπήγαινον οἱ ἐργάται καὶ ἔλεγον: «δόσε μου 10 λεπτῶν ψωμὶ, καὶ 10 λεπτῶν τυρὶ», καὶ ὅλα ἐκεῖνα, τῶν ὁποίων, ἐννοεῖται, οἱ ἐργάται δύνανται νὰ κάμωσι χρῆσιν εἰς τὴν τροφήν. Ἀλλὰ παρετήρησα καὶ τὴν ποιότητα τοῦ προσφερομένου ἄρτου καὶ τὴν ποσότητα· 10 λεπτῶν ἄρτος ἐξ αὐτοῦ δὲν ἀντιστοιχεῖ οὔτε εἰς ἄρτον τριῶν λεπτῶν ἀξίας, καὶ 10 λεπτῶν σκωληκόβρωτος τυρὸς οὔτε εἰς τυρὸν ἑνὸς λεπτοῦ ἀξίας. Ἀλλὰ τί γίνεται ὅσον ἀφορᾷ τὴν πληρωμήν;...

§134Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζετε, ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἐπιτρέπει εἰς πάντας τοὺς ὀψοπώλας νὰ προμηθεύωσιν εἰς τοὺς ἐργάτας τὰ τρόφιμα; Ἡ Ἑταιρεία ὁρίζει τοὺς τοιούτους ὀψοπώλας, καὶ ἐκεῖ γίνεται ἡ μεγαλειτέρα λῃστεία τῶν ἐργατῶν.

§135Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Εἶπον αὐτὸ πρότερον, ὅτι συμβάλλονται οἱ ὀψοπῶλαι καὶ παντοπῶλαι μὲ τὴν Ἑταιρείαν, ἵνα αὐτοὶ παρέχωσι τὰ τρόφιμα... Μὴ γελᾶτε, κύριε Σκουζέ, διότι σεῖς ἔχετε ἀμεσώτερον συμφέρον νὰ μὴ γελᾶτε...

§136ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐγὼ γελῶ ἐξ ἄλλης αἰτίας.

§137Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. .. διότι τὰ τοιαῦτα ζητήματα ἐγείρουσιν ἐπαναστάσεις τοῦ λαοῦ· διότι αὐτὸς ὁ ἐργάτης, ὅστις στρώνει τὰς γραμμὰς αὐτὰς πρὸς ὄφελος τῆς χώρας καὶ τῆς Ἑταιρείας, πληρώνει ὅλους τοὺς φόρους, καὶ ἔχει δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ παρ’ ἡμῶν προστασίαν, καὶ εἰς αὐτὸν ὑμεῖς ὀφείλετε τὰς ἐκλογικάς σας ἐπιτυχίας. Ἔρχεται ἤδη ἄλλο ζήτημα. Ὁ ἐργάτης μεταβαίνει νὰ πληρωθῇ ἀπὸ τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον — ὅστις, σημειωτέον, δὲν γνωρίζει τοὺς ἐργάτας οὐδὲ κατ’ ὄνομα, ἀλλ’ οὗτοι ἔχουσιν ἀριθμούς. — Προσέρχεται λοιπὸν ὁ ἀριθμὸς 1. Ὁ λογιστικὸς ὑπάλληλος κάμνει τὸν λογαριασμόν. Ὁ ἐργάτης, ἐργασθεὶς ἕνα μῆνα, ἔχει λαμβάνειν 100 δραχμάς· ὁ ὑπάλληλος τοῦ λέγει 65 καὶ 30/00 π. χ. Ἀλλ’ ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσῃ ὁ ἐργάτης, διατὶ τοῦ δίδονται τόσα μόνον. Ἐὰν θελήσῃ νὰ ἐρωτήσῃ, ἀπάγεται παρὰ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων, τῶν ἐντεταλμένων τὴν φρούρησιν τῆς τάξεως, εἰς τὸ κρατητήριον, καὶ παραμένει 2 ἢ 3 ἡμέρας ἐκεῖ, διότι ἐτόλμησε νὰ ἀντιτάξῃ εἰς τὸν ταμίαν τῆς Ἑταιρείας, ὅτι ἐδούλευσεν ἕνα μῆνα, καὶ δικαιοῦται λαμβάνειν δραχμὰς 100 ἀντὶ 65 καὶ 30/00! Οὕτω δὲ, ἀπελπιζόμενος ὁ ἐργάτης,—ὅστις προσφέρει ὑπηρεσίας τοιαύτας, αἱ ὁποῖαι εἶναι γνωσταὶ εἰς τοὺς κ. συναδέλφους, λίαν ἐπιμόχθους, διότι πρέπει νὰ ἄρῃ μεγάλα βάρη ἐπὶ τῶν ὤμων του κλπ. οὕτως ὥστε καθίσταται ὁ βίος αὐτοῦ ἀβίωτος, καὶ ὅστις μεταβαίνει εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐπειδὴ θεωρεῖ αὐτὴν ἐπωφελεστέραν, καὶ ἐλπίζει νὰ τῷ περισσεύσῃ κεφάλαιον τι, —ἀπέρχεται μὲ ματαιωμένας τὰς ἐλπίδας. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι λαμβάνουσι πάντοτε τὰ χρήματά των; Ἐάν τις ἀσθενήσῃ ἢ λάβῃ τηλεγράφημα ν’ ἀναχωρήσῃ, καὶ ἔχῃ ἐργασθῆ 5 μόνον ἡμέρας π. χ. καὶ θέλει νὰ πληρωθῇ μόνον δι’ αὐτάς, πρέπει νὰ ἀναμείνῃ τὸ τέλος τοῦ μηνὸς διὰ νὰ πληρωθῇ· καὶ τοῦτο, ἵνα ἐξαναγκάζηται νὰ προσφέρῃ τὴν ὑπηρεσίαν του μὲ τὸ ἥμισυ τοῦ ἡμερομισθίου, ὅπως κανονίζει αὐτὸ ὁ ἐργολάβος, ἢ ὁ τμηματάρχης.

§138ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Πρέπει λοιπὸν νὰ συντάσσουν συμβόλαια.

§139Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δυστυχῶς ναί. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ οὐσιώδους καὶ σπουδαίου τούτου ζητήματος, διότι τοιαῦτα ζητήματα συνταράσσουν τὰς κοινωνίας, διότι παραβλάπτονται δικαιώματα τοῦ λαοῦ αὐτοῦ, τοῦ ἐργαζομένου καὶ καταπιεζομένου πάντοθεν, ὅστις πληρώνει τοὺς φόρους του ἀγογγύστως, ἵνα τρέφωνται οἱ πολυώνυμοι κηφῆνες!

§140Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τῳόντι παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μοὶ ἐγένοντο παραστάσεις, ὅτι οἱ ἔχοντες λαμβάνειν ἀποζημιώσεις διὰ τὰ ὑπὸ τῆς γραμμῆς καταλαμβανόμενα κτήματα εἶναι πολὺ περισσότεροι, καὶ περισσότερα δικαιοῦνται λαμβάνειν ἀπὸ τὰς ἀναγεγραμμένας ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πιστώσεις. Μοὶ ἔδωκαν πληροφορίας ἐκ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, ὅτι ἔχουσι συγκεντρωθῆ ἀπαιτήσεις ὑπέρτεραι τοῦ ἀναγεγραμμένου ποσοῦ. Θὰ φροντίσω κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ αὐξηθῇ ἐπακριβῶς τὸ κονδύλιον, ὅπως οἱ ἰδιοκτῆται, ὧν τὰ κτήματα κατελήφθησαν, ἀποζημιωθῶσιν.

§141Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ παντὸς διὰ τὴν ἁπλοποίησιν τῆς ὑπηρεσίας.

§142Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, εἶναι ἄξιον μεγάλης προσοχῆς, καὶ θέλω ἐξετάσει, ἐὰν τὰ πράγματα ἔχουσιν ὡς παρέστησεν ὁ κ. συνάδελφος, καὶ ἂν οἱ ἐργάται τῆς Ἑταιρείας ὑφίστανται τὰς πιέσεις, ἃς μετὰ ζωηροῦ ἐνδιαφέροντος παρέστησεν ὁ κ. συνάδελφος, θέλω φροντίσει περὶ αὐτῶν.

§143ΧΑΡΙΛ. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἐσχάτως ἐδημοσιεύθη, ὅτι Ἑταιρεία τις Εὐρωπαϊκὴ διαπραγματεύεται μετὰ τοῦ δήμου Κερκύρας νὰ ἐγκατασταθῇ ἐκεῖ καὶ αὐξήσῃ τὴν συγκοινωνίαν ἐν τῷ τόπῳ καὶ ἐνεργήσῃ διάφορα ἐξωραϊστικὰ ἔργα ἐν αὐτῷ. Ταῦτα ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει πρὸς σκοποὺς ὡρισμένους, πρὸς ἀμφίβολα ὅμως ἀποτελέσματα, κατ’ ἐμέ. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν Κέρκυραν, αὕτη βεβαίως εἶναι ἐλευθέρα ἀπὸ πολλοῦ νὰ πράττῃ ὅ,τι εἶναι συμφερώτερον ὑπὲρ αὐτῆς· ἀλλὰ μανθάνω, ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὕτη πρόκειται νὰ συμπεριλάβῃ καὶ τὰ λουτρὰ τῆς Κυλλήνης εἰς τὸ στάδιον τῶν ἐργασιῶν της, ἐνῷ ταῦτα εὑρίσκονται ἐν Ἠλείᾳ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, καὶ ἐν γένει παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ὅσας πληροφορίας ἔχει ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ ἐκ μέρους τοῦ κ. νομάρχου, ὅστις βεβαίως ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὅλας τὰς περὶ τούτου διαπραγματεύσεις μεταξὺ τοῦ δήμου Κερκύρας καὶ τῆς Ἑταιρείας.

§144Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τί Ἑταιρεία εἶναι αὕτη;

§145ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Ἑταιρεία, ἥτις πρόκειται νὰ φέρῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα ἤθη καὶ ἔθιμα ἄγνωστα παρ’ ἡμῖν.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Πετρίδης ἔχει τὸν λόγον.

§147Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁμολογουμένως, κύριε Πρόεδρε, εἶναι λυπηρόν, ὅτι ἀναγκάζεταί τις νὰ ἀναφέρῃ εἰς τὴν Βουλὴν, πράξεις, αἱ ὁποῖαι δὲν τιμῶσι τὴν διοίκησιν τῆς χώρας· εἶναι λυπηρὸν, καθόσον αἱ πράξεις, περὶ τῶν ὁποίων θὰ κάμω λόγον, καὶ ἄλλοτε συνεζητήθησαν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἐγένετο μακρὰ συζήτησις. Δυστυχῶς ὅμως δὲν ἦσαν ἀρκετὰ τὰ λεχθέντα τότε, ἵνα πείσωσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, τὸν τέως, ὅτι ἔπρεπε νὰ σέβηται τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους εἶναι ἐντεταλμένος νὰ ἐφαρμόζῃ. Λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ παραστάσεων καὶ ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, διότι καὶ ἐκεῖ ἐπεξετάθη ἡ παράνομος ἐνέργεια τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, διότι καὶ ἐκεῖ διωρίσθησαν ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δημοδιδάσκαλοι, λαβὼν ἀφορμὴν ἐπίσης καὶ ἐκ παραστάσεων ἄλλων συναδέλφων, οἵτινες ἐπανειλημμένως ἀπηύθυναν διαφόρους ἐπερωτήσεις πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν, σχετικὰς πρὸς τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχεν ἐφαρμογῆς, ἐξήτασα τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ εὗρον, ὅτι διωρίσθησαν ἐναντίον τοῦ νόμου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως 145 γραμματοδιδάσκαλοι ἐν τῷ Κράτει καὶ 127 γραμματισταί. Συνεπείᾳ τῆς ἀναγνώσεως ταύτης ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ἀπηύθυνα ἐπερώτησιν πρὸς τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος εὐηρεστήθη πρὸ ἡμερῶν νὰ καταθέσῃ σχετικά τινα ἔγγραφα. Ἡ ἐπερώτησις ἀφεώρα εἰς τὰ ἑξῆς ζητήματα. Παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, διὰ τίνα λόγον προέβη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς διορισμὸν γραμματιστῶν καὶ γραμματοδιδασκάλων ἄνευ προτάσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, καθ’ ἃ ὁ νόμος ῥητῶς παραγγέλλει ἐν ἄρθρῳ 24. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ νῦν, δὲν γνωρίζω διατὶ, ἀπέφυγε νὰ δώσῃ τὴν προσήκουσαν ἀπάντησιν, ἰσχυρισθεὶς, ὅτι δὲν περιήρχοντο εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργείου οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν προέβησαν εἰς τοιαύτας προτάσεις. Ἡ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πληροφορία δὲν εἶναι εἰλικρινής, διότι φαίνεται, ὅτι ἐν τῇ ἀπαντήσει του ἠθέλησε νὰ καλύψῃ καὶ τὸν προκάτοχον αὐτοῦ, μετὰ τοῦ ὁποίου τὸν συνδέει ἡ ταυτότης τῶν ἰδεῶν καὶ ἡ ὁμοφωνία ἐν τῇ ἐνεργείᾳ. Διότι, ἐὰν τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν εἶχε γνῶσιν διατὶ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια δὲν προέτειναν τοὺς οἰκείους γραμματοδιδασκάλους, τότε πῶς προέβη τὸ Ὑπουργεῖον εἰς διορισμοὺς 127 γραμματιστῶν καὶ 145 γραμματοδιδασκάλων, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ, ἐὰν τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, κληθέντα ἁρμοδίως, δὲν προέβησαν, ἢ ἠρνήθησαν ν’ ἀποφανθῶσιν ἐπὶ τῶν σχετικῶν προτάσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν; Ἐν τούτοις ἐζήτησα καὶ εὗρον τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνήργησε παρὰ τὰ ἐπιβεβλημένα αὐτῷ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἐντεταλμένος νὰ ἐνασκήσῃ, καὶ παρὰ τὰς παραστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο αὐτῷ ἐν τῇ Βουλῇ. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι προσῆκον καὶ εὐπρεπὲς διὰ τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον φέρει, νὰ ἐφαρμόζῃ τοὺς νόμους ὡς αὐτὸς αὐθαιρέτως κρίνει, προβαίνων εἰς παρανόμους διορισμούς. Κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον, κατὰ γενικὴν τηλεγραφικὴν ἐγκύκλιον πρὸς ὅλας τὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, παρηγγέλθησαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ νὰ παύσωσιν ὅλους τοὺς γραμματοδιδασκάλους καὶ γραμματιστὰς ἀνὰ τὸ Κράτος. Δὲν γνωρίζω τοὺς λόγους, οἵτινες προεκάλεσαν αὐτὴν τὴν γενικὴν διαταγήν. Ἐὰν ὅμως κρίνῃ τις ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων, βεβαίως συνάγει, ὅτι οἱ λόγοι αὐτοὶ δὲν ἀπέβλεπον εἰς τὸ συμφέρον τῆς ἐκπαιδεύσεως, οὔτε ἐξ εἰλικρινῶν προθέσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ἰσχύοντος νόμου προήρχοντο. Οἱ γραμματοδιδάσκαλοι ἀπελύθησαν κατὰ τὴν 25 Αὐγούστου· τὸ Ὑπουργεῖον ἀπευθύνει πρὸς τοὺς νομάρχας τοῦ Κράτους τὴν διαταγὴν μὲ τὴν ἐντολήν, ὅπως διαβιβάσωσι τὴν τηλεγραφικὴν αὐτὴν παραγγελίαν πρὸς τοὺς ἑκασταχοῦ ἐπιθεωρητάς. Ἡ διαταγὴ αὕτη ἀναφέρει τὰ ἑξῆς. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Γνωρίζετε, ὅτι, κατὰ τὸν νόμον, εὐθὺς ὡς ἐκοινοποιήθη ἡ ἐγκύκλιος αὕτη, εἶχον καθῆκον οἱ ἑκασταχοῦ ἐπιθεωρηταὶ νὰ ἀπευθύνωσι πρὸς τὰ οἰκεῖα Δημοτικὰ Συμβούλια πρόσκλησιν, ὅπως ταῦτα ὑποδείξωσι τοὺς καταλλήλους νὰ καταλάβωσι τὰς θέσεις ταύτας. Τὴν ἐγκύκλιον ταύτην ἐκοινοποίησαν οἱ νομάρχαι πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ πρὸς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, καὶ ἐκλήθησαν ταῦτα, ὅπως ἀποφανθῶσι συμφώνως πρὸς τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ἐνῷ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπηύθυνε τὴν ἐγκύκλιον ταύτην πρὸς τοὺς κυρίους ἐπιθεωρητάς, τὰ δὲ Συμβούλια δὲν ἀπεφάνθησαν μέχρι τῆς 3 Σεπτεμβρίου παρελθόντος ἔτους, ἀπευθύνει ἑτέραν ἐγκύκλιον, ὑπ’ ἀριθ. 15014, δι’ ἧς παραγγέλλει τοὺς ἐπιθεωρητάς, ὅτι δύνανται νὰ προβαίνωσιν εἰς πλήρωσιν κενῶν θέσεων γραμματοδιδασκάλων. Γνωστόν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἀπὸ τῆς προθεσμίας ταύτης, ἀπὸ τῆς ἐποχῆς δηλαδή, καθ’ ἣν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἀπηύθυνε τὴν δευτέραν ἐντολήν, ἄρχεται ἡ προθεσμία, ἀπὸ τῆς ὁποίας εἶχον τὸ δικαίωμα νὰ προτείνωσι τοὺς γραμματοδιδασκάλους τὰ Συμβούλια· ἀλλ’ ἀπὸ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν ἀπηύθυνε τὴν πρώτην τηλεγραφικὴν παραγγελίαν, δι’ ἧς ἐδέσμευε τὰ δικαιώματα τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, μέχρι τῆς δευτέρας, δι’ ἧς ἔλυσε τὰ δεσμὰ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ὁ Ὑπουργός, δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους, —οὐχὶ δι’ ὑπηρεσιακούς, ἀλλ’ οὐδὲ διὰ κομματικοὺς βεβαίως, — συνεπλήρωσεν ἀπ’ εὐθείας αὐθαιρέτως τὰς θέσεις τὰς κενὰς τῶν γραμματοδιδασκάλων καὶ γραμματιστῶν διὰ διορισμῶν 145 γραμματοδιδασκάλων καὶ 127 γραμματιστῶν, συμφώνως πρὸς τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως μοὶ ἔδωκε. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἡ τακτικὴ αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ἡ προσήκουσα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶχε καθῆκον νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ πρὸ παντὸς νὰ ἐφαρμόσῃ τὸ ἄρθρον 24 αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον εἶναι μεγίστη ἐγγύησις καὶ ἡ κυρία βάσις τῶν εὐεργετικῶν διατάξεων τοῦ νόμου, εἶναι ἐξασφάλισις αὐτοῦ τοῦ δικαιώματος τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ἵνα προτείνωσιν αὐτά, καὶ οὐχὶ ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία, τὰ πρόσωπα τὰ κατάλληλα, ὅπως διδάξωσι τοὺς Ἑλληνόπαιδας. Εἶναι δευτέρα φορά, καθ’ ἣν ὁ πρώην Ὑπουργὸς φωρᾶται καταστρατηγῶν, καὶ δὴ κατὰ τρόπον ἥκιστα ἁρμόζοντα, τοὺς νόμους, δὲν γνωρίζω δὲ κατὰ πόσον εὐθύνεται καὶ ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τούτοις τοῖς διορισμοῖς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ φροντίσῃ νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ κῦρος τοῦ νόμου, παραγγέλλων εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νὰ ἀπολύσωσιν ἅπαντας τοὺς παρανόμως διορισθέντας γραμματοδιδασκάλους, διότι δὲν πρόκειται μόνον, ὅτι διωρίσθησαν γραμματισταὶ παρανόμως, κατὰ μὴ προσήκουσαν πρότασιν τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ἀλλὰ διωρίσθησαν καὶ ἀνίκανοι. Καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἀναγνώσω σχετικὴν πρᾶξιν—μίαν ἐκ τῶν πολλῶν ἴσως, ἡ ὁποία περιέπεσεν εἰς χεῖράς μου —τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου Τριφυλίας, τὸ ὁποῖον, συναισθανόμενον πλειότερον τοῦ Ὑπουργοῦ τὰ καθήκοντά του, καὶ ἔχον σαφεστέραν συνείδησιν αὐτῶν, προέβη αὐθορμήτως εἰς ἀπόλυσιν τῶν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου διορισθέντων γραμματοδιδασκάλων. Δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ τὰ λοιπὰ Ἐποπτικὰ Συμβούλια τοῦ Κράτους προέβησαν εἰς τοιαύτας ἀποδοκιμαστικὰς ἐνεργείας τοῦ Ὑπουργείου. Εὐτυχῶς περιῆλθεν εἰς χεῖράς μου τοιαύτη πρᾶξις, καὶ εἶναι ἀξία μνείας. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὴν Βουλὴν νὰ ἀκούσῃ αὐτήν. (Ἀναγινώσκει τὴν σχετικὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου Τριφυλίας). Δὲν γνωρίζω, ἂν καὶ ἄλλα Ἐποπτικὰ Συμβούλια προέβησαν εἰς παρομοίας πράξεις, αἱ ὁποῖαι πραγματικῶς τιμῶσιν αὐτὰ, διότι φαίνεται, ὅτι γνωρίζουσι καλῶς νὰ ἐκτιμῶσιν ἀξίωμα, ὅπερ τοῖς ἀπένειμεν ὁ νόμος. Ἐν τούτοις σήμερον ὑφίστανται 300 γραμματοδιδάσκαλοι ἐναντίον ῥητῶν διατάξεων τοῦ νόμου, διότι ὁ Ὑπουργὸς οὕτως ἠθέλησε. Βεβαίως δὲ τοῦτο ἐγένετο οὐχὶ διὰ νὰ παταχθῇ ἡ συναλλαγή.

§148Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἐνάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8ῃ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Τσιτσάρας παρακαλεῖται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του.

§151Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§152ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Εἶμαι ὑποχρεωμένος, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἵνα ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες δὲν ἐπέστησαν τὴν προσοχὴν αὐτῶν, ὡς ὤφειλον, εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν σχετικῶν ἄρθρων τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἰδίως ἐντύπωσιν μοὶ ἐπροξένησεν ἡ ὁμιλία τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κορινθίας συναδέλφου, ὁ ὁποῖος φρονῶ, ὅτι εἶχε καὶ κληρονομικήν τινα ὑποχρέωσιν νὰ ᾖναι προσεκτικώτερος περὶ τὴν ἀνάγνωσιν καὶ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ ἐν ἰσχύϊ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμου. Ἐὰν δὲ προσεκτικώτερον οἱ κύριοι συνάδελφοι ἤθελον ἀναγνώσει τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἤθελον ἴδει, ὅτι ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ ἐφήρμοσε πιστῶς τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἵνα δὲ πᾶς τις περὶ τούτου πεισθῇ, ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσῃ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νόμου τούτου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐν τοῖς γραμματοδιδασκαλείοις διορίζονται πρὸ παντὸς οἱ τυχὸν ἐκτὸς ὑπηρεσίας τριτοβάθμιοι διδάσκαλοι. Μόνον ἐν ἐλλείψει ἢ ἐν ἀρνήσει τῶν τριτοβαθμίων διδασκάλων διορίζονται γραμματοδιδάσκαλοι οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 17 τοῦ περὶ ὑποδιδασκαλείων ͵ΒΟΘʹ νόμου τῆς 6 Αὐγούστου 1892 ἀναγνωρισθέντες γραμματισταί. Ἐν ἐλλείψει δὲ καὶ τοιούτων, διορίζονται οἱ κατὰ τὸ ἀπὸ 13 Σεπτεμβρίου 1891 Β. Διάταγμα ἀποκτήσαντες πτυχίον γραμματοδιδασκάλου, καὶ ἐπὶ τέλους οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Σχολαρχείου ἢ Ἱερατικῆς Σχολῆς.» Ὁ νομοθέτης, ὡς ἠκούσατε, ἐν τοῖς γραμματοσχολείοις ἠθέλησε κατὰ προτίμησιν νὰ διορισθῶσιν, ἂν ὑπάρχωσι, δημοδιδάσκαλοι, ἐν ἐλλείψει τοιούτων γραμματισταί, τουτέστι πτυχιοῦχοι τῶν καὶ σήμερον λειτουργούντων ὑποδιδασκαλείων, ἐν ἐλλείψει δὲ καὶ τοιούτων, νὰ διορισθῶσιν οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον Ἑλληνικοῦ Σχολείου, οἱ κατὰ τὸ 1891 ἐξασκηθέντες ἐπὶ τεσσαρακονθήμερον, καὶ ἐπὶ τέλους, ἐν ἐλλείψει καὶ τοιούτων, νὰ διορισθῶσιν οἱ γραμματοδιδάσκαλοι, διότι ὁ νομοθέτης θεωρεῖ τούτους ὡς μὴ δυναμένους ν’ ἀναπληρώσωσι τοὺς γραμματιστάς. Εὐτυχῶς ἐκ τῶν ὑποδιδασκαλείων ἐξῆλθον ἀπὸ τῆς συστάσεως αὐτῶν μέχρι ταύτης τῆς στιγμῆς 777 γραμματισταί, οἵτινες ἀντικατέστησαν ἰσαρίθμους γραμματοδιδασκάλους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ θεωρῶ λίαν ἐπιβλαβεῖς εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τοῦ λαοῦ. Ὅπως καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, οὕτω καὶ κατὰ τὸ τρέχον ἐτηλεγράφησα πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, συνιστῶν τὴν ἀπόλυσιν τῶν γραμματοδιδασκάλων ἅμα τῷ πέρατι τῶν ἐξετάσεων, καθόσον καὶ ἐφέτος ἐκ τῶν ὑποδιδασκαλείων θὰ ἐξήρχοντο περὶ τοὺς 300 γραμματισταί, οὓς εἴχομεν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου νὰ διορίσωμεν. Ἐζήτησα ἑπομένως κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ λήξαντος Ἰουνίου νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ ἄρθρον 13 τοῦ νόμου ΒΤΜΘʹ, καὶ συνέστησα τοῖς ἐπιθεωρηταῖς νὰ προβῶσιν ἁρμοδίως εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν γραμματοδιδασκάλων, καὶ οὐχὶ, ὡς εἶπον οἱ προλαλήσαντες, τῶν δημοδιδασκάλων. Οἱ ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀναγνωρίσαντες τὸ ὀρθὸν τῆς συστάσεώς μου, προέβησαν εἰς τὴν ἀπόλυσιν τῶν γραμματοδιδασκάλων· ἀπελύθησαν δὲ περὶ τοὺς 700, ὧν αἱ θέσεις ἔμειναν κεναὶ ἐπὶ 4 περίπου μῆνας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ μηνιαῖος μισθὸς τοῦ γραμματοδιδασκάλου εἶναι δραχμαὶ 45, ᾠκονόμησαν οἱ δῆμοι ἢ τὸ Δημόσιον 126,000 δραχμὰς ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας μου. Πρὸ τῆς ἀποπερατώσεως τῶν ἐξετάσεων τῶν γραμματιστῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται κατὰ τὸν νόμον ἐν Ἀθήναις, διὰ τηλεγραφήματος πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ νομάρχας παρήγγειλε νὰ μὴ προβῶσιν εἰς διορισμοὺς γραμματοδιδασκάλων, διότι ἐπρόκειτο νὰ ἐξέλθωσι 300 γραμματισταί, οὓς ἤμεθα ὑποχρεωμένοι κατὰ τὸν νόμον ΒΤΜΘʹ νὰ διορίσωμεν κατὰ προτίμησιν εἰς τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα. Τὸ τηλεγράφημα δὲ τοῦτο, ὅπερ ἐστάλη τὴν 22 Αὐγούστου παρελθόντος ἔτους, δεικνύει τὴν πρόνοιαν, ἣν εἴχομεν πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἀλλ’ ἵνα πλήρως ἐννοηθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ τηλεγραφήματος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὡς ἑξῆς: «Πράξεις Δημοτικῶν Συμβουλίων περὶ διορισμοῦ γραμματοδιδασκάλων δὲν θέλετε ἐνεργήσει μέχρι νεωτέρας διαταγῆς», πρέπει νὰ γνωσθῇ ἡ ὑπ’ ἀριθ. 11010 παρελθόντος ἔτους ἐγκύκλιος διαταγὴ τοῦ Ὑπουργείου πρὸς τοὺς ἐπιθεωρητὰς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Εὐθὺς δ’ ὡς ἐπερατώθησαν αἱ ἐξετάσεις τῶν γραμματιστῶν, ἤτοι τὴν 26 Σεπτεμβρίου παρελθόντος ἔτους, ἐτηλεγράφησα πρὸς τοὺς νομάρχας καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς ὡς ἑξῆς: «Δύνασθε νὰ προβαίνητε εἰς πλήρωσιν κενῶν θέσεων γραμματοσχολείων». Οἱ ἐκ τῶν ἓξ ὑποδιδασκαλείων ἐξελθόντες κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο 300 περίπου γραμματισταὶ διωρίσθησαν ἁπαξάπαντες, μηδενὸς ἐξαιρουμένου, ἄλλοι μὲν παρὰ τοῦ Ὑπουργείου, ἄλλοι δὲ παρὰ τῶν νομαρχῶν. Δίκαιον καὶ πρέπον εἶναι νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς παρέβη τὸν νόμον κατὰ τὸν διορισμὸν τῶν γραμματιστῶν τούτων. Μὴ τυχὸν παρεβάθη τὸ ἄρθρον 24 τοῦ νόμου ΒΤΜΘʹ; Μὴ τυχὸν διωρίσθησαν γραμματοδιδάσκαλοι ἀντὶ γραμματιστῶν; Οὐδὲ εἷς, Κύριοι, γραμματοδιδάσκαλος διωρίσθη πρὶν ἢ διορισθῶσι πάντες οἱ γραμματισταὶ εἰς τὰς ἀπὸ τριῶν καὶ τεσσάρων μηνῶν κενὰς θέσεις. Γνωστὸν δὲ, ὅτι τὸ τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου ΒΤΜΘʹ δίδει εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὸ δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς τὸν διορισμὸν διδασκάλου, ἐὰν ἐπὶ δύο μῆνας σχολεῖόν τι μείνῃ ἄνευ διδασκάλου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οἱ προλαλήσαντες εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ φέρωσιν ὡρισμένας πράξεις, ἵνα μοῦ κατηγορήσωσι, καὶ ταύτας πάλιν νὰ βεβαιώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, καὶ οὐχὶ νὰ λέγωσιν ἀορίστως, ὅτι προέβην εἰς διορισμοὺς παρανόμως, ἐνῷ εἰς οὐδένα τοιοῦτον ἐγὼ προέβην. Ἔπρεπε, φρονῶ, νὰ ὑποβάλωσιν ἐπερώτησιν, ζητοῦντες ὡρισμένως...

§153Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὑπέβαλον.

§154ΣΤΑΗΣ. Μάλιστα, τὴν 29 Ἰανουαρίου, ἡ ὁποία ὅμως σχεδὸν ἄσχετος πρὸς τὸ θέμα εἶναι. Ἀντὶ λοιπὸν μομφῆς, ἀξία ἐπαίνου εἶναι ἡ πρᾶξίς μου ἐκείνη, δι’ ἧς οὐ μόνον ἐγένετο οἰκονομία εἰς τὸ Δημόσιον καὶ τοὺς δήμους 126,000 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ διωρίσθησαν τριακόσιοι γραμματισταὶ, ἀντικαταστήσαντες ἐπιβλαβεῖς γραμματοδιδασκάλους, ἐφαρμοσθείσης ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως.

§155Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐπερώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κορινθίας ἐσκόπει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ παρεβάθησαν, οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας, ἀλλὰ πλαγίως καὶ διὰ τρόπου δολίου. Ἔχει δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ διορίζῃ γραμματοδιδασκάλους ἢ δημοδιδασκάλους; Τὸ δικαίωμα νὰ διορίζῃ τούτους ὁ νόμος ἀνέθηκεν ἀλλαχοῦ. Ἰδοὺ ποῖά τινα διατάσσει τὸ ἄρθρον 24 τοῦ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμου τοῦ 1895 (ἀναγινώσκει): «Οἱ δημοδιδάσκαλοι, αἱ δημοδιδασκάλισσαι, ὡς καὶ οἱ γραμματοδιδάσκαλοι διορίζονται ὑπὸ τοῦ νομάρχου τοῦ νομοῦ, ἐν ᾧ ὑπάρχει τὸ σχολεῖον, κατὰ πρότασιν τοῦ ἁρμοδίου Δημοτικοῦ Συμβουλίου, προκαλουμένην ὑπὸ τοῦ παρὰ τῷ ἐν τῷ νομῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ ἐπιθεωρητοῦ, πρὸς πλήρωσιν εἴτε θέσεως χηρευσάσης, εἴτε σχολικῆς ἀνάγκης». Πῶς λοιπὸν διωρίσθησαν γραμματοδιδάσκαλοι ἐν τοῖς δήμοις τῶν ἐπαρχιῶν Τριφυλίας καὶ Κορινθίας; Ἔμειναν κεναὶ αἱ θέσεις ἕνεκεν ἐγκαταλείψεως ἢ ἀμελείας τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν; Ὄχι. Ἔμειναν κεναί, διότι ἀπηγόρευσεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ φροντίσωσιν, ἵνα πληρώσωσι ταύτας τὸν Αὔγουστον, διατάξας τοὺς νομάρχας νὰ μὴ ἐκτελέσωσι πράξεις διορισμῶν τοιούτων. Καὶ οἱ νομάρχαι ἀπεῖχον πάσης ἐνεργείας, συνεπείᾳ τῆς διαταγῆς ταύτης, αἱ δὲ προτάσεις τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων περὶ διορισμῶν γραμματοδιδασκάλων ἔμειναν νεκραί. Κατὰ δὲ Σεπτέμβριον διέτασσεν ὁ αὐτὸς Ὑπουργὸς τοὺς νομάρχας καὶ ἐπιθεωρητάς: «Διορισμοὶ γραμματοδιδασκάλων δὲν θέλουσι γείνῃ μέχρι δευτέρας ἡμῶν διαταγῆς καὶ μέχρι διορισμοῦ τῶν νέων γραμματιστῶν». Ποῖον δικαίωμα εἶχεν ὁ Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ νὰ μείνωσι κεναὶ αἱ θέσεις, νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τοῦ νόμου ἐτάχθησαν νὰ φροντίζωσι περὶ πληρώσεως τῶν κενῶν θέσεων, νὰ ἀναστείλῃ τὰς πράξεις αὐτῶν, παραβαίνων τὸν νόμον; Ὅταν ὑπάρχωσι κεναὶ θέσεις, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον προτείνει τὸν διορισμόν. Τοσοῦτον δὲ ὁ νόμος ἀπῄτει, ἵνα τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια μεριμνῶσι περὶ τούτου, ὥστε ἐπέτρεψεν, ἐὰν ταῦτα συνελθόντα δὲν εὑρέθησαν ἐν ἀπαρτίᾳ, ὁσοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι παρόντες, νὰ προβαίνωσιν εἰς τὸν διορισμόν. Καὶ ἐνῷ τοιαύτην ἔλαβε πρόνοιαν ὁ νομοθέτης, ὁ Ὑπουργὸς διέταξε νὰ μὴ προβῶσι, καὶ ν’ ἀφήσωσι κενὰς τὰς θέσεις μέχρι δευτέρας διαταγῆς. Ποία ἦτο ἡ δευτέρα αὕτη διαταγή; Νὰ δοθῇ διὰ τῆς ἀπραξίας τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων ἡ εὐκολία εἰς αὐτὸν νὰ διορίσῃ αὐτὸς τοὺς γραμματοδιδασκάλους· ἀφοῦ δὲ διώρισεν αὐτοὺς, τότε ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς ἐπιθεωρητὰς καὶ τοὺς νομάρχας νὰ προβῶσιν εἰς διορισμούς. Ἀλλὰ τότε εἶχον πληρωθῆ πᾶσαι αἱ κεναὶ θέσεις. Ἑπομένως ἐπέτρεψεν εἰς αὐτοὺς νὰ ἐνασκήσωσι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχον, ἵνα πληρώσωσι τὰς κενὰς θέσεις, ἀφοῦ ταύτας ἐπλήρωσεν αὐτὸς, προβὰς εἰς διορισμοὺς, τοὺς ὁποίους κατὰ τὸν νόμον ἐκαλοῦντο τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια νὰ προτείνωσι, καὶ αἱ ἀρχαὶ, εἰς τὰς ὁποίας ὁ νόμος ἀνέθηκε τὸ δικαίωμα τοῦ διορισμοῦ, νὰ διορίσωσιν αὐτούς. Ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως προσέφυγεν εἰς ἄρθρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀνεγράφη ἵνα νομοθετήσῃ, ἵνα δώσῃ τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ διορίζῃ. Προσέφυγεν εἰς τὸ ἄρθρον 13, καὶ ἑρμηνεύων αὐτὸ ἰσχυρίσθη, ὅτι τὸ ἄρθρον 13 ἀποκλειστικῶς ἀπαγορεύει νὰ διορίζωνται δημοδιδάσκαλοι ἄλλοι, εἰμὴ μόνον οἱ τριτοβάθμιοι διδάσκαλοι, καὶ ἐν ἐλλείψει αὐτῶν οἱ ἐκ τῶν Διδασκαλείων ἐξελθόντες. Ποῖος ἀμφισβητεῖ τοῦτο; Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν προσδιορίζει, πῶς διορίζονται οἱ γραμματοδιδάσκαλοι. Τὸ ἄρθρον τοῦτο προσδιορίζει, ποῖα προσόντα πρέπει νὰ ἔχωσιν οἱ γραμματοδιδάσκαλοι, οἱ διοριζόμενοι, καὶ διδάσκει, ὅτι ἐν τοῖς γραμματοδιδασκαλείοις διορίζονται πρὸ παντὸς οἱ τριτοβάθμιοι δημοδιδάσκαλοι, ἐλλείψει δὲ τούτων οἱ γραμματισταί. Ἀλλὰ πῶς διορίζονται; Κατὰ τίνα τρόπον διορίζονται; Ταῦτα κανονίζει τὸ ἄρθρον 24, τὸ ὁποῖον διατάσσει, ὅτι «οἱ δημοδιδάσκαλοι καὶ αἱ δημοδιδασκάλισσαι καὶ οἱ γραμματοδιδάσκαλοι διορίζονται ὑπὸ τοῦ νομάρχου τοῦ νομοῦ, ἐν ᾧ ὑπάρχει τὸ σχολεῖον, κατὰ πρότασιν τοῦ ἁρμοδίου Δημοτικοῦ Συμβουλίου, προκαλουμένην ὑπὸ τοῦ παρὰ τῷ ἐν τῷ νομῷ Ἐποπτικῷ Συμβουλίῳ ἐπιθεωρητοῦ. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον προτείνει τὸν διοριστέον ἐκ τῶν κεκτημένων πτυχίον καὶ ἐκ τοῦ νομοῦ. Μόνον ἐν ἐλλείψει τοιούτων ἐπιτρέπεται νὰ προτείνωνται καὶ οἱ ἐξ ἄλλων νομῶν. Ὁ δὲ νομάρχης ὀφείλει νὰ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς παραλαβῆς τῆς προτάσεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἄλλως τιμωρεῖται διὰ προστίμου.» Τὸ Κράτος, ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου ἀποφασίζει καὶ διατάσσει ὁ Ὑπουργὸς, εἶναι ἀνώτερος ἐπόπτης τῆς δημοτικῆς ἐνεργείας, εἰς τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἀνέθηκε τὴν φροντίδα περὶ διορισμοῦ διδασκάλων καὶ γραμματιστῶν καὶ ἀνέθηκεν εἰς αὐτοὺς ὁ νόμος τὸ καθῆκον τοῦτο λογικῶς, μετὰ προαιρέσεως εὐλόγου καὶ σοφῆς, διότι εἰς μόνην τὴν δημοτικὴν ἀρχὴν ἁρμόζει νὰ ἐπιμεληθῇ, πῶς θὰ ἐκπαιδεύωνται τὰ τέκνα τῶν συνδημοτῶν αὐτῆς. Ἐὰν αὐτὴ ὀλιγωρήσῃ, τότε καλεῖται ἡ ἀνωτάτη ἐποπτεία τοῦ Κράτους νὰ μεριμνήσῃ αὐτὴ, —ἀλλ’ ὅταν ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ ὀλιγωρήσῃ καὶ ἀφήσῃ ἐπὶ δύο μῆνας κενὰς τὰς θέσεις. Τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ μοὶ ἐφάνησαν ἐντελῶς ἀβάσιμα, καὶ ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸν νόμον· ἀπορῶ δὲ, πῶς, ἀντὶ νὰ ἀπολογηθῇ, ἐπὶ παραβάσει νόμου ἐγκαλούμενος, εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐπικρίνῃ τοὺς ζητοῦντας τὴν ἀπολογίαν αὐτοῦ, καὶ νὰ ἐκπλήσσηται· διότι ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἥρμοζεν εἰς τὸν κ. ἐκ Κορινθίας συνάδελφον νὰ ἀπευθύνῃ τοιαύτην ἐπερώτησιν καὶ εἰς τὸν κ. ἐξ Εὐρυτανίας, δὲν ἠξεύρω τί. Συνέβη μάλιστά τι, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι, καὶ ἂν ἤθελε κριθῆ μὴ συμβιβαζόμενον μὲ τὴν ἐναρμόνιον λειτουργίαν τῆς διοικήσεως, μὲ τὴν πειθαρχίαν μεταξὺ τῶν προϊσταμένων καὶ τῶν ὑφισταμένων, ἥτις πρέπει νὰ ὑπάρχῃ, ὅπως ἡ διοίκησις λειτουργῇ ἀκμαία, συνέβη τι, τὸ ὁποῖον καλῶς συνέβη· ἐπαινῶ δὲ τὸν ἐπιθεωρητὴν τοῦ νομοῦ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐφρόντισεν, ὅτε συνέβησαν ὅσα ἀνωτέρω κατήγγειλα, καὶ ἐπρότεινεν εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον τὴν παῦσιν τῶν διορισθέντων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ γραμματιστῶν, ὡς παρανόμως διορισθέντων, καὶ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ἀπεφάσισε τὴν παῦσιν αὐτῶν. Τῷ ὄντι, ὅταν οἱ ὑποδεέστεροι ἀναγκάζωνται νὰ μεριμνῶσιν αὐτοὶ, ἵνα σώσωσι τὸ κράτος τῶν νόμων, τὸ ὁποῖον ἀθετοῦσι καὶ στρεβλοῦσιν οἱ προϊστάμενοι αὐτῶν, νομίζω ὅτι προσφέρουσιν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία ἁρμόζει εἰς πολίτας Ἕλληνας, ἡ ὁποία συντελεῖ ὑπὲρ τῆς εὐρύθμου καὶ κανονικῆς λειτουργίας καὶ τῶν νόμων ἐν γένει καὶ τῆς πολιτειακῆς καὶ τῆς διοικητικῆς μηχανῆς. Αὐτὸ τὸ καθῆκον ἐξεπλήρωσεν ὁ ἐπιθεωρητὴς ἐκεῖνος, καὶ διὰ τοῦτο ἐπαινῶ αὐτὸν δημοσίᾳ.

§156Κ. ΔΟΥΝΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ῥοῦφος.

§158Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος;

§159Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ὄχι.

§160Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τότε εἶμαι ἐγώ.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σχετικῶς σεῖς;

§162Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μάλιστα. Κύριε Πρόεδρε, ἡ διεξαχθεῖσα ἄρτι συζήτησις κατέδειξεν ἀναμφισβητήτως, ὅτι τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα ὁ τέως Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων κ. Στάης ἀπέστειλεν, ἦσαν μία καθαρὰ παραβίασις τοῦ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμου. Δὲν γνωρίζω ποῦ ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ εὕρῃ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1895 διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας δικαιοῦται νὰ ἀπευθύνῃ τηλεγραφήματα, οἷα ἦσαν τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες ἀνέγνωσαν, καὶ τὰ ὁποῖα θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐγώ. Ὁ κ. Στάης ἀπηύθυνε τηλεγραφήματα πρὸς τοὺς νομάρχας τοῦ Κράτους, εἰς τὰ ὁποῖα ἔλεγεν, ὅτι «πράξεις Δημοτικῶν Συμβουλίων περὶ διορισμοῦ γραμματοδιδασκάλων δὲν θέλετε ἐνεργήσει μέχρι νεωτέρας ἡμῶν διαταγῆς». Ἀφ’ ἧς τὸ ζήτημα τοῦτο ἤχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἀνέγνωσα ἐκ νέου τὸ φυλλάδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον εἶναι ὁ νόμος τοῦ 1895 «περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως», καὶ οὐδαμοῦ ἠδυνήθην νὰ εὕρω οὔτε διάταξιν, οὔτε ὑπόνοιάν τινα, ἥτις δύναται νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρᾶξιν τοῦ τέως Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, κύριε Πρόεδρε, ἦτο τοῦτο, πῶς νὰ ἀποσπάσῃ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας, ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ, ἵνα παύσῃ καὶ ἐκείνη ἡ ἀθλία κατάστασις, εἰς τὴν ὁποίαν περιήρχετο ὁ διδασκαλικὸς κλάδος κατὰ πᾶσαν ἔναρξιν σχολικοῦ ἔτους, ὅτε ἐβλέπομεν χιλιάδας δημοδιδασκάλων, συναθροιζομένων ἐν Ἀθήναις καὶ παρουσιαζόντων τὴν εἰκόνα λαοῦ μεταναστεύοντος ἀπὸ τὰ πέρατα τῆς Ἑλλάδος· ἤρχοντο ἐνταῦθα, καὶ δι’ ὑπουργικῶν ἀποφάσεων, ἀναφερουσῶν χιλιάδας ὅλας ὀνομάτων, ἐξεπέμποντο εἰς τὰ 4 σημεῖα τοῦ ὁρίζοντος. Τὴν ἀσχημίαν ταύτην, ἥτις ἐκυριάρχει εἰς τὴν ἡμετέραν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, ἐκλήθη νὰ περιορίσῃ ὁ δημοτικὸς νόμος, καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου τούτου καὶ ὁ κύριος σκοπὸς αὐτοῦ τοιοῦτος ἦτο· ἠθέλησε ν’ ἀποσπάσῃ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἠθέλησε νὰ μὴ ἐξαρτήσῃ τὴν τύχην τῶν δημοδιδασκάλων ἐξ αὐτοῦ, νὰ παύσωσιν ἐκεῖναι αἱ ἀθρόαι μεταθέσεις, αἵτινες πραγματικῶς οὐδεμίαν περιεποίουν τιμὴν εἰς τὸ σύστημα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Διοίκησιν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τὸ ἀγαθὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον προέβλεπεν ὁ νόμος, αἴρεται διὰ τοιούτων πράξεων· διότι, ὅταν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ ὁποίου, ὡς ἔλεγον, ἀφήρεσεν ὁ νόμος οὗτος τὸ δικαίωμα τοῦ διορίζειν καὶ παύειν τοὺς δημοδιδασκάλους, ἀνέθεσε δὲ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην διὰ προτάσεως τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων εἰς τοὺς νομάρχας, εἰς ἑτέρας ἐξουσίας, ὅταν, λέγω, ὁ Ὑπουργὸς οὕτω διαχειρίζηται τὸν νόμον, στρεβλώνει καὶ παραφθείρει αὐτὸν ἐν τῇ βάσει αὐτοῦ, ἀποπνίγεται δὲ καὶ ἐξατμίζεται ἀκριβῶς τὸ διῆκον τὸν νόμον τοῦτον πνεῦμα. Ποῦ ὁ κ. πρώην Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως εὗρεν, ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ προκαλῇ τοὺς νομάρχας, ὅπως προσκαλῶσι τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια καὶ ἀπαγορεύωσιν εἰς αὐτὰ προτάσεις πρὸς διορισμὸν γραμματοδιδασκάλων; Καὶ μοὶ ἐφάνη ἀληθῶς περίεργον, πῶς ὁ κύριος Στάης, ὁ ὁποῖος ὡς ἐκ τῆς ἐπιστήμης αὑτοῦ καὶ ὡς ἐκ τῆς στοργῆς, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ τρέφῃ πρὸς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, καὶ τοῦ σεβασμοῦ, τὸν ὁποῖον ὀφείλει νὰ τρέφῃ πρὸς τὸν νόμον τοῦτον, ὁ ὁποῖος εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων καὶ ἀρίστων νόμων, οὓς ἐψήφισε ποτὲ ἡ Ἑλληνικὴ Βουλή, παρ’ ὅλας τὰς οἰκονομικὰς δυσχερείας, ἃς ἐγέννησε, πῶς, λέγω, ὁ κ. Στάης ἐνόμισεν, ὅτι εἶχεν αὐτὸ τὸ δικαίωμα, νὰ προσκαλῇ τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια, ὅπως μὴ πληρώσωσι τὰς κενὰς θέσεις τῶν γραμματοδιδασκάλων. Ἔλεγεν ἡμῖν πρὸ μικροῦ ὁ κ. τέως Ὑπουργὸς, ὅτι ἐκ τοῦ λόγου τούτου, ἐκ τῆς ἀπολύσεως δηλαδὴ τῶν γραμματοδιδασκάλων ἐκείνων, ἐπῆλθεν οἰκονομία τις ἐξ 126,000 δρ. εἰς τὸ Κράτος. Τὸ πρᾶγμα ἴσως εἶναι ἀληθές, καὶ τὸ ποσὸν οὐχὶ ἀδιάφορον· ἀλλ’ ὑπὲρ τὴν ὠφέλειαν ταύτην κεῖται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, οὐδεὶς δὲ παρέχει δικαίωμα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ μεριμνᾷ περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ νὰ συντελῇ διὰ τῆς παραβιάσεως τῶν νόμων εἰς τὴν ἐξοικονόμησιν τῶν χρημάτων ἐκείνων. Ἐὰν ὁ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμος δῆται μεταρρυθμίσεως ὑπὸ οἰκονομικὴν ἔποψιν, ἂς εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν αὐτόν. Ἀναντιρρήτως ἡ φειδὼ περὶ τὴν διαχείρισιν τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου εἶναι μία ἀπὸ τὰς ἀρετὰς παντὸς Ὑπουργοῦ, εὐσυνειδήτως διαχειριζομένου τὴν ἐξουσίαν αὑτοῦ· ἀλλ’ ἐὰν θέλῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας καὶ οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ νὰ φέρωσι πραγματικὰς οἰκονομίας εἰς τὸ Κράτος, ἢ οἰκονομίας εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, ἢ νὰ ἐλαττώσωσι τὰς δαπάνας, τὰς ἀστόργως καὶ ἄνευ λόγου γιγνομένας, ἀλλαχοῦ ἔπρεπε νὰ κάμωσι χρῆσιν τῆς ψαλίδος, ὅπως περικόψωσι τὰς δαπάνας ἐκείνας, αἵτινες ἀκάρπως ἐπιβαρύνουσι τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, καὶ καθιστῶσιν οἰκτρὰν τὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν. Ἀλλ’ ἀφοῦ τοσαῦτα ἑκατομμύρια ἐλήφθησαν, ἀφοῦ ματαίως ἐσπαταλήθησαν τοσαῦτα χρήματα, ἐφ’ ὅσον διώκει τὴν χώραν ἡ πεσοῦσα Κυβέρνησις, ἔρχονται μετὰ ταῦτα καὶ σᾶς λέγουσιν, ὡς μόνην δικαιολογίαν καταφώρου πλέον παραβάσεως τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅτι ἐγένετο οἰκονομία, καὶ τὸ Κράτος ἐκ τούτου ἠδυνήθη νὰ πορισθῇ 126,000 δραχμάς. Ἀλλὰ διὰ νὰ γείνῃ ἡ οἰκονομία αὕτη, παρεβάθη ὁ νόμος. Παρατηρεῖται δ’ ἀληθῶς μία ἀσύστολος τάσις παραβάσεως τῶν νόμων παρ’ ὅλων τῶν διοικητικῶν ὀργάνων, εἴδετε δὲ προχθές, τί ἐξετυλίχθη ἐνταῦθα. Συνεζητεῖτο τὸ περίφημον ἐκεῖνο νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ 71,000 φρ. χρυσᾶ διὰ τὴν οἰκοδομὴν τοῦ καταστήματος τῆς Πρεσβείας τοῦ Βουκουρεστίου. Οὐδεμίαν εἶχε δώσει τὸ Δημόσιον ἄδειαν εἰς τὸν πρεσβευτὴν νὰ δαπανήσῃ τὸ χρῆμα ἐκεῖνο· ἐδανείσθη ὅμως οὗτος αὐτό, ὑπεθήκευσε μετὰ τῆς μεγαλειτέρας ἀφελείας δημόσιον κτῆμα, ἐδέχθη ἀγωγὴν παρὰ πιστωτῶν, καὶ ἐξηυτέλισε τὸ Κράτος ἐν ξένῃ χώρᾳ· καὶ ὅμως, Κύριοι, καίτοι τοσαῦτα μωρὰ καὶ ἀκαταλόγιστα διεπράχθησαν, ὁ πρεσβευτὴς δὲν ἐτιμωρήθη, ἀλλ’ ἐξ ἐναντίας εἴδομεν τὸν πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κύριον Ρωμᾶνον ἐρχόμενον νὰ ζητήσῃ, τίποτε ὀλιγώτερον, ἢ νὰ ἐκφράσῃ ἡ Βουλὴ καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτῆς δι’ ὅλα ταῦτα, διότι διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ νόμου, διὰ τῆς ἄνευ οὐδενὸς ἐλέγχου γενομένης σπατάλης ἑκατοντάδος χιλιάδων φράγκων χρυσῶν ἀπέκτησε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀξιόλογον μέγαρον Πρεσβείας ἐν Βουκουρεστίῳ, ὅπου ὁ κύριος πρεσβευτὴς θὰ ἀναπαύηται εὐαρέστως μετὰ τοσαῦτα κατορθώματα! Βλέπομεν καθ’ ἑκάστην ἕτερα ὄργανα τῆς Διοικήσεως καταφώρως παραβιάζοντα ἄλλους νόμους, καὶ ἀδιαφοροῦντα παντελῶς, ἐὰν ὑπάρχῃ τις ἐξουσία ἐποπτεύουσα τὴν τήρησιν αὐτῶν. Πολλάκις ἐγείρεται ἐνταῦθα τὸ ζήτημα τῆς παραβιάσεως ἀκριβῶς τοῦ νόμου περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὁ νόμος οὗτος δὲν εἶναι ἐκ τῶν νόμων τῶν στρυφνῶν, εἶναι τοσοῦτον σαφὴς καὶ διαυγής, ὥστε καὶ ὁ ἁπλῶς γνωρίζων νὰ ἀναγινώσκῃ δύναται ν’ ἀντιλαμβάνηται πόθεν προέρχεται ἡ παραβίασις αὕτη· καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀληθῶς ἀπορεῖ τις, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συμβαίνωσι ταῦτα εἰς Κράτος κοινοβουλευτικόν, εἰς Κράτος, εἰς τὸ ὁποῖον τοῦ Ὑπουργοῦ ἡ διαχείρισις θὰ ὑποστῇ ἀπαραιτήτως τὸν ἔλεγχον ἐν τῇ Βουλῇ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, συμβαίνει, διότι, φαίνεται, ἡ Βουλὴ ἔδειξεν ἐπιείκειαν πρὸς τοὺς παραβιάζοντας τοὺς νόμους, καὶ ἐνεθάρρυνεν αὐτούς, ἐφθάσαμεν δὲ εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ἡ παραβίασις τῶν νόμων νὰ θεωρῆταί τι ἀνάξιον προσοχῆς. Δὲν γνωρίζω τί σκέπτεται νὰ πράξῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ Βουλή, καὶ δὲν γνωρίζω, ἂν θὰ προβῇ αὕτη εἰς ἀπόφασίν τινα, ἢ ἔκφρασιν λύπης τινὸς διὰ τὰ γενόμενα, ἀλλὰ πάντως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ἐπὶ τέλους ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν νὰ προσκληθῶσιν, ἵνα λογοδοτήσωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ διὰ τὴν κακὴν διαχείρισιν τῆς ἐξουσίας αὐτῶν, καὶ ἂν μὴ λογοδοτήσωσιν, ὡς ἐπιτάσσει ὁ περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμος, νομίζω, ὅτι ἡ ἔκφρασις τῆς Βουλῆς, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἄλλον τινὰ σκοπόν, θὰ προλαμβάνῃ τουλάχιστον εἰς τὸ μέλλον τὰς τοιαύτας ὑπερβασίας. Ὁ κ. Ὑπουργός, ὁ νῦν, τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως βεβαίως, ἀφ’ ὅτου ἐζητήθησαν αἱ πληροφορίαι παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, καὶ ἀφ’ ἧς συνεζητήθη τὸ ζήτημα ἐνταῦθα, θὰ ἐσχημάτισε γνώμην ἐπ’ αὐτῶν. Ἐπεθύμουν ν’ ἀκούσω τῆς φωνῆς τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος ἄλλως τε, τυγχάνων καὶ ἀνὴρ νομομαθής, δύναται νὰ ἐγκύπτῃ βαθύτερον εἰς τὴν σημασίαν τῆς τηρήσεως τῶν νόμων, ἣν οἱ μὴ ἀσχολούμενοι εἰδικῶς δὲν αἰσθάνονται ἐξ ἴσου, ἀλλὰ δέον νὰ γνωρίζωμεν καὶ τὴν γνώμην αὐτοῦ, ἂν δηλ. θεωρεῖ, ὅτι ἐγένετο παραβίασις τοῦ νόμου ἐκείνου, ἢ νομίμως ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἐνήργησεν, ὡς ἐνήργησε, διατάξας τοὺς νομάρχας καὶ τοὺς ἐπιθεωρητὰς ν’ ἀπαγορεύσωσιν εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τὴν πρότασιν τοῦ διορισμοῦ γραμματοδιδασκάλων, καὶ ἂν ἐξακολουθεῖ οὕτως ἐφαρμόζων τὸν νόμον. Ἐὰν οὕτως ἐξακολουθῇ ἐφαρμόζων τὸν νόμον ὁ κ. Ὑπουργὸς σήμερον, νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ λάβῃ διάφορον ὁδόν· ἤκουσα δέ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τοιαύτην ἔχει ἰδέαν, καὶ οὕτως ἐξακολουθεῖ ἐφαρμόζων τὸν νόμον, δηλαδὴ ἐξακολουθεῖ ἡ παραβίασις τοῦ νόμου.

§163ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αἱ συζητήσεις αὗται δὲν εἶχον ἀντικείμενον τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κυθήρων. Οἱ προβαλόντες τὴν ἐπερώτησιν καὶ προκαλέσαντες τὴν συζήτησιν ἐγνώριζον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ζητηθῇ σήμερον πολιτικὴ εὐθύνη ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κυθήρων· ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ ἀχθῇ τὸ τὸ ζήτημα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἀκουσθῶσιν οἱ ὑπὲρ καὶ κατὰ τῆς γνώμης τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας μέλλοντες νὰ μετάσχωσι τῆς συζητήσεως, ὅπως διαφωτισθῇ μὲν ὁ ἐνεστὼς Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἀποφήνηται γνώμην, ἐὰν ὀρθῶς ἐπράχθησαν ὅσα ἐπράχθησαν ὑπὸ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ, ἢ ἐὰν δὲν ἐπράχθησαν ὀρθῶς, κύψῃ δὲ τὴν κεφαλήν του ὁ ἐξελεγχόμενος καὶ ἀποκαλυφθεὶς ὡς παρανομήσας Ὑπουργὸς, ἵνα καλύψῃ τὸ ἐρύθημα τοῦ προσώπου του, ἐὰν τοιοῦτόν τι συνέβη ποτὲ εἰς αὐτόν. Ἐὰν δὲ ὁ ἐνεστὼς Ὑπουργὸς ἀποδεχθῇ τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ἐπράχθησαν ταῦτα ὀρθῶς, θέλει ὑπάρξει ἐγγύησις, ὅτι θέλει σπεύσει νὰ ἀνορθώσῃ πανταχοῦ τοῦ Κράτους τὰς συνεπείας τῶν παρανόμων πράξεων τοῦ προκατόχου του. Ὁ κ. ὅμως Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας μοὶ φαίνεται ἥκιστα κοινοβουλευτικὸς, καὶ διὰ τοῦτο σιωπᾷ, ὡς ἂν δὲν ἦτο Ὑπουργὸς, ἀλλά τις τῶν ἀπὸ τῶν ἀκροατηρίων ἀκουόντων τὰς συζητήσεις, ὡς ἂν δὲν φέρῃ καὶ αὐτὸς τὴν εὐθύνην τῆς διατηρήσεως τῶν παρανομιῶν, αἵτινες διεπράχθησαν, καὶ ὡς ἂν ἦναι ἀλλότριος τῶν πραγμάτων αὐτῶν. Τὴν σιωπὴν ἡμεῖς βεβαίως ταύτην διατιμῶμεν, καὶ εὐλόγως, ὅτι εἶναι ἀποδοχὴ τῶν πράξεων τοῦ προκατόχου του, ὅτι ἔχει καὶ ὁ Ὑπουργὸς αὐτὸς τὴν γνώμην, ἣν ἔχει καὶ ὁ προκάτοχός του, καὶ διὰ τοῦτο δύναμαι ἀπὸ τοῦδε δημοσίᾳ νὰ εἴπω, ὅτι θέλομεν λάβει ὑπὸ σημείωσιν τὴν τακτικὴν ταύτην αὐτοῦ, καὶ ὅταν ἔλθῃ ἡμέρα, θέλομεν ἐνασκήσει τὰ δικαιώματα, ὅσα ἔχομεν.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατετέθησαν εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ἅπαντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Κερκύρας. Παρακαλῶ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα νὰ συνέλθῃ αὔριον πρὸς ἐξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς. Ὁ κύριος Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου. (Ἐνταῦθα τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ν. Λεωνίδας).

§166Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μετὰ πολλῆς στενοχωρίας ἀναγκάζομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ προσωπικοῦ ἐπεισοδίου μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐμοῦ. Δυστυχῶς, διὰ ν’ ἀφηγηθῶ τὰ κατὰ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς καὶ ἐμὲ, θ’ ἀναγκασθῶ ν’ ἀναμίξω καὶ ἄλλο ἐπεισόδιον ἐν τῇ διηγήσει μου, ἵνα γείνῃ καταληπτὴ ἡ διαφωνία. Λυποῦμαι διὰ τοῦτο· ἐὰν δέ τις νομίζῃ, ὅτι ἐν τῇ ἀφηγήσει μου ὑπάρχει τι τὸ δυνάμενον νὰ τὸν προσβάλῃ, τὸν παρακαλῶ πολὺ, οὐχὶ εἰς ἀντεγκλήσεις καὶ ὕβρεις, εἰς ἃς δὲν θ’ ἀπαντήσω, νὰ προέλθῃ, ἀλλ’ ἐκτὸς τῆς αἰθούσης ταύτης νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις, ὁπότε προθύμως θέλω παράσχει παντὸς εἴδους ἐξήγησιν.

§167ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ μονομαχίας;

§168Α. ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Οἱ πολιτικοὶ ἀνταγωνισμοὶ δὲν ἐπιτρέπονται ἐνταῦθα. Ὁ κ. Πρόεδρος ἔδειξε πολλὴν εὐγένειαν καὶ αὐστηρότητα ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ καθήκοντός του.

§169Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 5 Φεβρουαρίου ἐνεστῶτος ἔτους, συζητουμένου εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ἐγένετο ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Τριφυλίας κ. Δ. Ἀναστασοπούλου. Ἡ Βουλὴ δὲν εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ, καὶ ἡ συνεδρίασις ἐλύθη. Τὸ γεγονὸς ἐτηλεγραφήθη ἐντεῦθεν πρὸς ἐφημερίδα τινὰ τῶν Πατρῶν. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τὸ γεγονὸς,—καὶ δηλῶ τοῦτο—τίνες ἦσαν παρόντες καὶ τίνες ἦσαν ἀπόντες· τὸ ἐξετάζω ὅμως κατ’ ἀνάγκην, ἵνα φθάσω εἰς τὸ ἐπεισόδιον τὸ μεταξὺ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ ἐμοῦ. Τὸ γεγονὸς λοιπὸν τῆς ματαιώσεως τῆς ἀπαρτίας ἔλαβε χώραν τὴν 5 Φεβρουαρίου. Ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς μηνὸς βλέπω δημοσιευμένην ἐπιστολὴν, ἢ μᾶλλον πιστοποιητικὸν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Πατρῶν συνάδελφον κ. Χοϊδᾶν ἐβεβαίου τὰ ἑπόμενα: «Κύριε Βουλευτὰ, εἰς ἀπάντησιν τῆς σημερινῆς ὑμῶν ἐπιστολῆς δηλῶ ὑμῖν, ὅτι, ὡς προκύπτει ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, ἦσθε παρὼν καθ’ ὅλην τὴν συνεδρίασιν τῆς 5 Φεβρουαρίου καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Θεόδωρος Ρετσίνας.» Ὁ κ. συνάδελφος, δὲν γνωρίζω διατὶ, ἐνόμισεν, ὅτι τὰ τηλεγραφηθέντα ἐτηλεγραφήθησαν τῇ εἰσηγήσει ἐμοῦ. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει πῶς ἔχει τὴν γνώμην καὶ πῶς ἐμόρφωσε τὴν πεποίθησιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐφρόνουν, ὅτι εὐθὺς, ὡς ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξέδωκε τοιοῦτο πιστοποιητικὸν, οὗτινος ἐγένετο χρῆσις, καὶ χρῆσις εἰς βάρος μου, ἐφρόνουν, λέγω, ὅτι ὤφειλον καὶ ἐγὼ νὰ ζητήσω πιστοποιητικὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς Βουλῆς, ἵνα ᾖμαι ὡπλισμένος, ἐάν ποτε μοὶ γείνῃ βαρυτέρα ἐπίθεσις τῆς γενομένης διὰ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, καὶ δυνηθῶ νὰ ὑπερασπισθῶ τὸν ἑαυτόν μου ἐπὶ τῇ βάσει ἐπισήμων ἀποδείξεων. Εἶναι γνωστὸν βεβαίως εἰς ὑμᾶς, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ ὀνομαστικῆς κλήσεως καὶ ἀναγνώσεως καταλόγου. Παρακαλῶ νὰ δοθῇ προσοχή. Ἡ τελευταία φράσις τοῦ πιστοποιητικοῦ λέγει «καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ὀνομαστικὴν κλῆσιν». Ἀλλὰ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην μία καὶ μόνη ἐγένετο ὀνομαστικὴ κλῆσις. Ἐγένετο ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βελλιανίτου περὶ αὐξήσεως τῆς πιστώσεως ἀγορᾶς βιβλίων παρὰ τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς. Μέχρις ἐκείνης τῆς στιγμῆς ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν συνάδελφος φαίνεται παρών· κατόπιν ἐξηκολούθησεν ἡ ἐπιψήφισις τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἔπειτα δὲ, κατὰ τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, (ἀναγινώσκει) «ἐξηκολούθησεν ἡ πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ συστάσεως Ἐμπορικῶν Σχολῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πάτραις δαπάναις τοῦ Κράτους», ἔλαβον δ’ ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῆς παραπομπῆς αὐτοῦ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν προτάσεως τὸν λόγον οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Ἀλεξάκης, Ι. Ροῦφος, Θ. Βελλιανίτης, Α. Παπαγιαννακόπουλος, Ι. Μπακόπουλος, Σπ. Στάης, Στ. Δραγοῦμης, ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ Α. Παναγιωτόπουλος. Ἐνταῦθα ὁ βουλευτὴς κ. Δ. Ἀναστασόπουλος προέβαλεν ἔνστασιν περὶ ἐλλείψεως ἀπαρτίας, ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ καταλόγου ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν κ. κ. Β. Σαμοΐλη καὶ Π. Ἀλεξάκη, καὶ μὴ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, ἐλύθη ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 2 καὶ 30′ τῆς πρωΐας.»

§170Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μήπως λέγει, ὅτι ἔφερα ἔνστασιν ἐγώ;—διότι ἐπληροφορήθην, ὅτι ἡ ἐφημερὶς αὕτη τῶν Πατρῶν λέγει, ὅτι ἐγὼ ἔφερα ἔνστασιν.

§171Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν φέρω εὐθύνην ἐγὼ δι’ ὅ,τι γράφουσιν αἱ ἐφημερίδες.

§172Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ὅμως ἐφημερίς σας.

§173Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ Βουλὴ λοιπὸν δὲν εὑρέθη ἐν ἀπαρτίᾳ τότε. Ἤδη γεννᾶται τὸ ζήτημα: ἠδύνατο ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μὴ τηρουμένου τοῦ πρακτικοῦ τοῦ καταλόγου, ἐν τῷ ὁποίῳ σημειοῦνται οἱ παρόντες, ὅταν δὲν εὑρεθῇ ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ, νὰ βεβαιώσῃ, τίς ὁ παρὼν καὶ τίς ὁ ἀπών; Ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ χορηγήσῃ καὶ εἰς ἐμὲ πιστοποιητικὸν, ὅπως καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ἐζήτησα δὲ αὐτὸ διὰ τῆς ἑξῆς αἰτήσεως (ἀναγινώσκει): Ἀθήνησι 9 Μαρτίου 1902. Κύριε Πρόεδρε. Τῷ συναδέλφῳ κ. Α. Χοϊδᾷ ἐχορηγήσατε πιστοποιητικὸν, ὅτι ἦτο παρὼν κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 5 Φεβρουαρίου καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Ἐπειδὴ ἡ σύνταξις τοῦ χορηγηθέντος πιστοποιητικοῦ δίδει ἀφορμὴν διττῆς ἑρμηνείας, παρακαλῶ ὑμᾶς, ἵνα εὐαρεστούμενος ἐφοδιάσητέ με διὰ πιστοποιητικοῦ: 1) ἂν ὁ κύριος Χοϊδᾶς ἦτο παρὼν ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους τῆς συνεδριάσεως, ὅτε ἐλύθη αὕτη ἐλλείψει ἀπαρτίας, καὶ 2) τίς ἡ ἔννοια τῆς φράσεως «κατὰ τὴν τελευταίαν ὀνομαστικὴν κλῆσιν», καὶ ἂν ἔλαβον χώραν κατὰ τὴν ῥηθεῖσαν συνεδρίασιν πλέον τῆς μιᾶς ὀνομαστικαὶ κλήσεις. Μετὰ τῆς προσηκούσης ὑπολήψεως κλπ. κλπ.» Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐθεώρησε πρέπον νὰ μοὶ ἀρνηθῇ τὸ τοιοῦτον πιστοποιητικὸν, τὸ βασιζόμενον ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν πρακτικῶν τῶν ἐπισήμων.

§174Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πολὺ ὀρθῶς, διότι δὲν ἐζητήσατε διὰ σᾶς πιστοποιητικὸν, ἀλλὰ διὰ τρίτον.

§175Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Παρακαλῶ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐβεβαίωσέ τι, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἀκριβές.

§176Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἀφορᾷ σᾶς.

§177Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου ὑβρίζομαι ἐγώ.

§178Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ὑβρίζεσθε σεῖς;

§179Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Διὰ τῆς σημερινῆς «Ἀκροπόλεως» ὁ κ. συνάδελφος ἐξαγγέλλει, ὅτι μὲ θεωρεῖ ὑπεύθυνον δι’ ὅ,τι γράφεται, καὶ ὅτι μὲ ἀνεζήτει, «ἵνα ζητήσῃ ἐξηγήσεις». Ἡ ἐπιστολὴ τοῦ συναδέλφου πρὸς τὸν Πρόεδρον τοῦ ἐν Πάτραις Ἐμπορικοῦ Συλλόγου εἶναι ὑπογεγραμμένη παρ’ αὐτοῦ.

§180Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν Τριπόλει ἐκδίδεται μία ἐφημερὶς «Μωρηᾶς», ἡ ὁποία γράφει ἀποκλειστικῶς ὑβρίζουσα ἐμέ. Ἅμα λείψῃ τὸ πρόσωπόν μου, δὲν ἔχει τίποτε ἄλλο νὰ γράψῃ. Λοιπὸν τί μὲ τοῦτο; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ φέρωμεν ἐδῶ τὰς ἐφημερίδας.

§181Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐπροσέξατε· εἶναι ἐνυπόγραφος ἡ ἐπιστολὴ, φέρουσα τὴν ὑπογραφὴν τοῦ συναδέλφου. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἀρνηθεὶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ μοὶ δώσῃ τὸ αἰτηθὲν πιστοποιητικόν...

§182Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τί σᾶς ἠρνήθη ὁ Πρόεδρος;

§183Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Νὰ μοὶ ἐκδώσῃ πιστοποιητικόν.

§184Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν νομίζητε, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ὤφειλε νὰ γείνῃ ὄργανον, νὰ χρησιμεύσῃ εἰς ὕβρεις, καὶ νὰ σᾶς δίδῃ ὅπλα διὰ νὰ πολεμῆτε τοὺς πολιτικοὺς ἀντιπάλους σας, ἔχετε πολὺ ταπεινὴν ἰδέαν περὶ τοῦ Προέδρου. Τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς εἶναι πολὺ ὑψηλὸν, ἀλλὰ καὶ πολὺ σοβαρόν.

§185Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Βεβαίως τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς εἶναι πολὺ ὑψηλὸν, ἀλλὰ καὶ πολὺ βαρύ· ὅταν δὲ φέρωσιν αὐτὸ ἄνθρωποι μὴ ἔχοντες τὸ ἀνάστημα καὶ τὴν δύναμιν νὰ τὸ φέρωσι, βεβαίως συντρίβονται. Ὅτι δὲ ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἐβεβαίωσε τὰ ἀκριβῆ ἐν τῷ πιστοποιητικῷ τῷ δοθέντι, —καὶ τοῦτο ἵνα ἀποδείξω, ὅτι οὐχὶ πλανώμενος, οὐχὶ ἐκ κακῆς διατυπώσεως, ὡς ἐν τῇ αἰτήσει μου ἐξ ἁβρότητος γράφω, ἀλλ’ ἐκ προθέσεως ἐξέδωκε ψευδὲς πιστοποιητικὸν—ἐπικαλοῦμαι, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς του, τὸν κύριον Κασαβέτην, γραμματέα κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην τῆς Βουλῆς, νὰ μᾶς εἴπῃ, ἐνθυμεῖται ἂν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἦτο παρὼν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην;... Κύριε Κασσαβέτη;...

§186ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἐγένετο πρὸ πολλοῦ καιροῦ ἡ ψηφοφορία αὕτη. Ἐνθυμοῦμαι μόνον ἓν περιστατικὸν, ὅτι καὶ ὑμεῖς καὶ ἕτεροι Βουλευταὶ ἐκ Πατρῶν μοὶ ἐζήτησαν τὴν πληροφορίαν, ἄν ἦτο παρὼν ὁ κ. Χοϊδᾶς· τοῖς εἶπον δὲ, ὅτι δὲν ἦτο παρὼν, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι καλῶς, ἂν ἦτο αὐτὴ ἡ ἑσπέρα ἢ ἄλλη· ἐπρόκειτο ὅμως περὶ τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην.

§187Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Στάη, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς σας, ἐνθυμεῖσθε ἂν ἦτο παρὼν ὁ κύριος Χοϊδᾶς τότε;

§188Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Φέρετε πρότασιν μομφῆς κατὰ τοῦ κυρίου Προέδρου. Θὰ γείνῃ ψηφοφορία ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος. Νὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ διαδικασία ἐπὶ τούτου, νὰ ἐρωτᾶτε τὸν ἕνα καὶ τὸν ἄλλον, αὐτὸ δὲν εἶναι πρέπον.

§189Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον. Τοῦτο θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐχορήγησε κακοβούλως ὅπλα διὰ νὰ ὑβρισθῶ. Τοῦτο λέγω, καὶ περὶ τούτου πρόκειται.

§190Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμολογῶ εἰλικρινῶς, ὅτι, καίτοι ἐπρόσεξα νὰ ἐννοήσω τὰ παράπονα τοῦ συναδέλφου, δὲν τὰ ἐνόησα, πολὺ δὲ ὀλιγώτερον ἐνόησα τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐξεφράσθη κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐκφράσας καὶ μομφὴν, ὁποία πρώτην φορὰν ἀποτείνεται κατὰ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Κατήγγειλε τὸν Πρόεδρον, ὅτι ἐκ προθέσεως ἔδωκε ψευδεῖς βεβαιώσεις, ἵνα χρησιμεύσωσι πρὸς πολιτικὸν ἀνταγωνισμὸν, καὶ ὄχι κἄν ἐκ πλάνης, ἀλλ’ ἐκ προθέσεως. Καταγγέλλεται ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διὰ πρᾶξιν, ἥτις ἐὰν ἠλήθευε, θὰ ἔγραφε μίαν μελανὴν σελίδα εἰς τὴν ἱστορίαν ἡμῶν τὴν κοινοβουλευτικήν. Καὶ ἐρωτῶ τὸν συνάδελφον νὰ διασαφήσῃ, διατὶ οὕτως ἐξεφράσθη; διατὶ μὲ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπησχόλησε τὴν Βουλήν; Καὶ ὁ συνάδελφος λέγει, ὅτι προσεβλήθη. Δὲν ἐνδιεφέρετο, λέγει, ἂν παρίσταντο ἢ ὄχι οἱ συνάδελφοί του κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, καὶ ὅμως παρὰ τοῦ Προέδρου ἐζήτει ἀκριβῶς τοῦτο νὰ πιστοποιηθῇ, ἂν παρίσταντο οἱ συνάδελφοι αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ δήλωσίς του, ὅτι αὐτὸς δὲν ἐνδιαφέρεται τί ἔπραξαν οἱ συνάδελφοί του, καταπίπτει ἐκ τῆς ὁμολογίας αὐτοῦ, ὅτι ἀπὸ τὸν Πρόεδρον ἐζήτει ἀκριβῶς νὰ τῷ δώσῃ τὰ στοιχεῖα, ἵνα ἀποδείξῃ, ὅτι εἷς τῶν συναδέλφων καὶ συμπολίτης του ψευδῶς βεβαιοῖ, ὅτι παρίστατο ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ συζητηθῇ τὸ περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν νομοσχέδιον. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι μόνη ἡ ὁμολογία τοῦ κ. συναδέλφου, ὅτι ἦτο παρὼν, ἤρκει νὰ καταπαύσῃ πᾶσαν περὶ τούτου ἀμφισβήτησιν. Ἀλλοίμον, ἂν ἐψευδόμεθα ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων! Ὅταν ὁ συνάδελφος δηλοῖ, ὅτι ἦτο παρὼν, ὀφείλομεν νὰ πιστεύσωμεν αὐτὸν, ἀφοῦ εἶναι ἄλλως γνωστὸν, ὅτι ὁ συνάδελφος καὶ τότε καὶ ἄλλοτε παρεκάλεσε τὴν Ἀντιπολίτευσιν νὰ μὴ ἀντιταχθῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλὰ κατὰ τί ἐνδιαφέρει τὸν κ. Ροῦφον ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον μέχρι τῆς στιγμῆς τοὐλάχιστον ἐκείνης ἐνομίζομεν ὅτι αὐτὸς οὐδὲν ἔχει ἐνδιαφέρον; Διότι περὶ τίνος ἀληθῶς ἐπρόκειτο; περὶ ἀνταποκριτοῦ ἐφημερίδος διαστρέφοντος συστηματικῶς εἰς τὰ ἐπιστελλόμενα εἰς Πατραϊκὸν φύλλον τηλεγραφήματα τὰ ἐνταῦθα συμβαίνοντα καὶ λεγόμενα. Καὶ τῶν διαστροφῶν τούτων ἔλαβον γνῶσιν ἐγὼ αὐτός, ὅστις, μεταβὰς πρὸ ἑβδομάδος εἰς Αἴγιον καὶ Πάτρας, ἠρωτώμην, ἂν ὄντως ἡ Βουλὴ δὶς καὶ τρὶς μὲ ἀπεδοκίμασε, φέροντα ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἐνῷ, ὡς πάντες γνωρίζετε, καὶ τὰ πρακτικὰ τὰ ἐπίσημα βεβαιοῦσιν, οὐδεμίαν ἔφερον ἔνστασιν ἀπαρτίας. Καὶ ἀντὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν παράπονα κατὰ τῆς τοιαύτης διαστροφῆς τῶν λόγων καὶ τῶν πράξεών μας, ἔρχεται ὁ κύριος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς καὶ ἐπιτίθεται κατὰ τοῦ κ. Προέδρου, διότι ἠρνήθη εἰς αὐτὸν πιστοποιητικὰ ψευδῆ, δι’ ὧν ἐζητεῖτο νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη κατὰ τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ ἐπίθεσις! Νομίζω ὅτι ἡ Βουλή, μεθ’ ὅσα ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος εἶπε κατὰ τοῦ Προέδρου αὐτῆς, ἔχει καθῆκον νὰ ἐγκρίνῃ τὴν διαγωγὴν τοῦ Προέδρου, ἐκφράζουσα πρὸς αὐτὸν τὴν ἐμπιστοσύνην της, διότι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του.

§191Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ βεβαιώσῃ πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ προκύψῃ ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν. Ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν δὲ δὲν προκύπτει οὔτε τίς ἦτο παρὼν, οὔτε τίς ἦτο ἀπών. Ἐγὼ ἐνόμισα πρέπον νὰ ζητήσω τὸ πιστοποιητικόν, θεωρῶ δὲ ἄτοπον, πλέον ἢ ἄτοπον τὴν διαγωγὴν τοῦ κ. Προέδρου. Χαίρω δὲ, διότι ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Αἰγιαλείας ἐμόρφωσε τοιαύτην λαμπρὰν ἰδέαν περὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐνῷ πρό τινος εἶχε πάντῃ ἀλλοίαν. Δὲν ἀπορῶ διὰ τοῦτο, διότι γνωρίζω καλῶς, ὅτι, ὅταν ἐνδιαφέρωμαι διά τι, ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶναι πάντοτε ἐναντίος. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο συμβῇ αὔριον καὶ εἰς αὐτὸν, θὰ τὸν ἴδωμεν κοπτόμενον ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου διὰ τὰς παραβάσεις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔπραξε τοῦτο πρὸς ἐμὲ, βεβαίως τῷ εἶναι ἀδιάφορον, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐμὲ ἐπίσης. Ἓν μόνον ἐπιλέγω, ὅτι δὲν εἶναι ἄπορον, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐτήρησε τοιαύτην διαγωγὴν, διότι «ἔξεστι Κλαζομενίοις ἀσχημονεῖν»!

§192ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἂν ἐλαμβάνετο ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 72 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ εἴχομεν τὰς παρεξηγήσεις, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν πρὸ μικροῦ· διότι τὸ ἄρθρον 72 τοῦ Κανονισμοῦ ὁρίζει καὶ τὰ δικαιώματα τῶν Βουλευτῶν καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου (ἀναγινώσκει): «Οἱ Βουλευταὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀναγινώσκωσι τὰ πρωτότυπα τῶν πρακτικῶν καὶ τὰ καταχωρισθέντα εἰς τὰ ἀρχεῖα ἔγγραφα, καὶ νὰ λαμβάνωσιν ἀντίγραφα ἐπικεκυρωμένα αὐτῶν». Λοιπὸν οἱ κύριοι Βουλευταὶ δύνανται νὰ ζητήσωσι παρὰ τοῦ Προέδρου ἀντίγραφα ἐπικεκυρωμένα τῶν πρακτικῶν, καὶ δύνανται νὰ ζητήσωσιν ἀντίγραφα ἐπικεκυρωμένα τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα κατατίθενται εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Βουλῆς. Πέραν τούτου οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσι, πέραν τούτου οὐδὲν καθῆκον ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ ὁ Πρόεδρος, διότι ὁ Πρόεδρος δὲν εἶναι συμβολαιογράφος ἢ ὑποθηκοφύλαξ, ὅπως ἐκδίδῃ πιστοποιητικά.

§193Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι παράδοξος ὁμολογουμένως ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως τοῦ ἐκ Πατρῶν συναδέλφου. Προσῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἠθέλησε νὰ ἀμυνθῇ, ὅτι αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ εἰσηγητὴς τῶν ἐπιστελλομένων ἐντεῦθεν εἰς Πάτρας ἀνταποκρίσεων, καὶ ὅμως ἀπὸ τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἐζήτει νέα ὅπλα, διὰ νὰ βεβαιώσῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περιεῖχον αἱ ἀνταποκρίσεις αὗται! Περὶ αὐτοῦ καὶ μόνου πρόκειται. Δύσκολον ἄνευ τούτου νὰ ἐννοήσωμεν κατὰ τί προσεβλήθη ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος, ἂν παρίστατο ἢ ὄχι ὁ κ. Χοϊδᾶς εἰς τὴν συνεδρίασιν. Ποία προσβολὴ θὰ ἦτο κατ’ αὐτοῦ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει; Ἐντεῦθεν ἐστέλλοντο τακτικὰ καθ’ ἑσπέραν παρὰ δημοσιογράφου, ὄπισθεν ἐκεῖ παρευρισκομένου, εἰς Πάτρας ἀνταποκρίσεις, αἱ ὁποῖαι διέστρεφον τὰ γιγνόμενα ἐνταῦθα, καὶ περὶ τούτου ἀδιαφορῶ τελείως, ὅπως ἠδιαφόρησα, μανθάνων, ὅτι καὶ περὶ ἐμοῦ διεστρέφοντο τὰ ἐδῶ γιγνόμενα, οὐδὲ θὰ ὡμίλουν, ἂν δὲν ἐπρόκειτο δυστυχῶς περὶ συναδέλφου κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀναμιγνυομένου καὶ οὕτω πως ἐπιτιθεμένου καθ’ ἑτέρου συναδέλφου. Ὁ Βουλευτής, ὁ τὰς ἐπιθέσεις ταύτας ὑφιστάμενος, ἠμύνθη, ζητήσας ἀπὸ τὸν Πρόεδρον πιστοποιητικόν, ὅτι μέχρι τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως ἦτο ἐνταῦθα παρών· ἀκριβῶς δὲ μέχρι τῆς ὀνομαστικῆς κλήσεως ὑπῆρχεν ἀπόδειξις, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος ἦτο παρὼν, διότι μετὰ τὴν ὀνομαστικὴν κλῆσιν δὲν ὑπάρχουν στοιχεῖα, ἵνα ὁ κ. Χοϊδᾶς ἀποδείξῃ τὴν παρουσίαν του. Καὶ ἀκριβῶς εἰς τὴν ἔλλειψιν ταύτην στηριζόμενος ὁ προλαλήσας συνάδελφος ἦλθε καὶ ζητεῖ πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, διὰ νὰ μεταβῇ κατόπιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν του καὶ πείσῃ τοὺς πολίτας, ὅτι ἐπροδίδοντο τὰ συμφέροντά των ὑπὸ τοῦ συναδέλφου του, παριστῶν ἐνταῦθα, ὅτι μάχεται ὑπὲρ τῆς τιμῆς του, ἐνῷ μάχεται διὰ νὰ καταρρίψῃ τὴν τιμὴν τοῦ συναδέλφου του! Καὶ ἠκούσθη ποτὲ τοιαύτη ὁμιλία; ἠκούσθη ποτὲ αἴτησις τοιούτου πιστοποιητικοῦ πρὸς τοιοῦτον σκοπόν; Καὶ τοῦτο δὲν ἀποδεικνύει ἀκριβῶς, ὅτι κόπτεται δι’ ἐκεῖνο, διὰ τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι δὲν ἐνδιαφέρεται; Ἀλλὰ τὸ ἐνδιαφέρον αὐτοῦ, τὸ ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκδηλωθὲν, τὸ ὁποῖον ἀντελήφθητε πάντες, δὲν δίδει τὴν ἀσφαλεστέραν ἀπόδειξιν, ὅτι αὐτὸς εἰσηγεῖτο ἢ καὶ ἐνεθάρρυνε τὰς ἐντεῦθεν ἐπιστελλομένας ἐσφαλμένας ἀνταποκρίσεις; Συστηματικῶς δὲ διεστρέφοντο τὰ ἐνταῦθα γιγνόμενα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἀπὸ τοῦ βήματος ἐξετοξεύθη βαρυτάτη μομφὴ κατὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, χάριν πολιτικοῦ ἀνταγωνισμοῦ καὶ ἐν γνώσει — αὐτὰ ἔλεγεν ὁ συνάδελφος ἐντεῦθεν — ἔδωσε πιστοποιητικὸν εἰς Βουλευτὴν, ἵνα μεταχειρισθῇ κατ’ ἄλλου Βουλευτοῦ. Δὲν γνωρίζομεν, ἐὰν σεῖς (στρέφεται πρὸς τὴν πλειονοψηφίαν) ἔχετε ἢ δὲν ἔχετε ἐμπιστοσύνην πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς· τοῦτο μᾶς εἶναι ἀδιάφορον· ἡμεῖς ὅμως νομίζομεν, ὅτι χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῆς ὀφείλει ἡ Βουλὴ, στιγματίζουσα τὰ λεχθέντα, νὰ ἐκφράσῃ τὴν πρὸς τὸν Πρόεδρον ἐμπιστοσύνην της, καταδικάζουσα διὰ τοῦ τρόπου τούτου πράξεις ἀσυμβιβάστους πρὸς τὸ ἀξίωμα τοῦ Βουλευτοῦ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἔχῃ τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς πρὸς τὸν Πρόεδρόν της.

§195ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§196ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§197ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§198ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περιττὸν νομίζω, διότι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§200Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει, διότι ἐσυκοφαντήθη ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀπὸ τοῦ βήματος, καὶ πρέπει νὰ διαμαρτυρηθῇ ἡ Βουλή.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἑξῆς πρότασις: «Ἡ Βουλὴ, ἐκφράζουσα τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς εἰς τὸν Πρόεδρον, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§202ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι, κύριε Πρόεδρε.

§203Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. «Μεταβαίνει εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τῆς συζητήσεως», ὄχι τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§205Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δι’ ὅσων εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι ἡ ἐνέργεια τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς δὲν ἦτο σύμφωνος πρὸς τὸν Κανονισμόν...

§206ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· δὲν εἶπεν αὐτό.

§207Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ μόνον ἀντίγραφα τῶν γινομένων ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα κατατίθενται, λαμβάνουσιν, ὅτι ἑπομένως ὁ Πρόεδρος μόνον ἀντίγραφα δύναται νὰ δώσῃ, ὄχι πιστοποιητικὰ, διότι δὲν εἶναι συμβολαιογράφος, ἢ ὑποθηκοφύλαξ· ἀλλ’ ὁ κύριος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἔδωκε πιστοποιητικόν.

§208Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔδωσε πιστοποιητικὸν ὁ Πρόεδρος. Ὅτε δὲ ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλει περὶ πιστοποιητικοῦ, ἐνόει — καὶ πᾶς τοῦτο ἐννοεῖ — ὅτι πρόκειται περὶ ἐπισήμου ἐγγράφου, φέροντος τὴν σφραγῖδα τοῦ γραφείου τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι Βουλευτὴς καὶ αὐτός· εἷς συνάδελφος τῷ ἀπηύθυνε μίαν ἐπιστολὴν, καὶ τῷ ἀπήντησε. (Διάλογοι).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ἐπὶ τῆς ὑποβληθείσης προτάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Κ. Χατζηπέτρου καὶ Ι. Γ. Λάππα, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 150. Καὶ οἱ 150 ἐκφράζουν τὴν ἐμπιστοσύνην των πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς.

§211Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ κατηγορήσας αὐτοῦ;

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπουσιάζει.

§213Θ. ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Κύριοι συνάδελφοι, δὲν ἠθέλησα νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Πατρῶν κ. Ροῦφος ἐναντίον μου, ὅτι δὲν ἐξεπλήρωσα δεόντως τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου. Προσεπάθησα πάντοτε μεθ’ ὅλης τῆς εἰλικρινείας νὰ ἐκπληρώσω τὰ καθήκοντά μου πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι δὲν ἔδωσα μέχρι τοῦδε καμμίαν ἀφορμὴν παραπόνων οὐδὲ πρὸς ταύτην, οὐδὲ πρὸς ἐκείνην τὴν πλευράν.

§214ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ δι’ αὐτὸ σᾶς ἱκανοποίησε καὶ ἡ Βουλή.

§215Γ. ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατόπιν τῆς ψηφοφορίας θεωρεῖται περιττὴ πᾶσα δικαιολογία.

§216Θ. ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Δὲν θ’ ἀπαντήσω εἰς τὴν μομφὴν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἀπηύθυνεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, διότι ἀπήντησεν ἤδη ὁλόκληρος ἡ Βουλή, καὶ εὐγνωμονῶ πρὸς τοὺς κυρίους συναδέλφους διὰ τὴν ἀπόφασίν των. (Εὖγε! εὖγε!)

§217Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα). (Τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Α. Πλατῆς).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον.

§219Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, ἵνα νέαν παρανομίαν καταγγείλω τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ζητήσω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης τὴν θεραπείαν τοῦ γιγνομένου ἀδίκου, τὸ ὁποῖον ἔχω πεποίθησιν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀναγνωρίζων θὰ σπεύσῃ νὰ θεραπεύσῃ. Ἀπὸ τριῶν ἐτῶν, ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ, κατεβλήθη προσπάθεια ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, συνεπείᾳ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου, προκληθείσης ἐξ ἀναφορᾶς συνιδιοκτητῶν τοῦ Δημοσίου ἐν τῇ περιφερείᾳ Λαγίου τοῦ δήμου Κροκεῶν τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος, ὅπως οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρου χωρίου ἐκδιωχθῶσιν ἀπὸ τῆς ἰδιοκτησίας των παρανόμως, ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι τὰ ὑπ’ αὐτῶν κατεχόμενα κτήματα εἶναι ἐθνικά. Ἐν τῷ δήμῳ Κροκεῶν ὑπάρχει περιφέρεια μεγάλης ἐκτάσεως, μέγα μέρος τῆς ὁποίας διεξεδικεῖτο μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς οἰκογενείας Γρηγοράκη δικαστικῶς, καὶ μετὰ μακρὰν, ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν, δίκην ἐπετεύχθη ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος ἀπόφασις, δι’ ἧς ἡ οἰκογένεια αὕτη ἀνεγνωρίσθη συνιδιοκτήτρια μετὰ τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῶν διεκδικουμένων γαιῶν. Αὕτη ὅμως, μὴ ἀρκουμένη εἰς τοῦτο, καὶ ἐποφθαλμιῶσα καὶ τὰ συνεχόμενα μεγάλης ἐκτάσεως κτήματα, κατεχόμενα παρ’ ἄλλων ἰδιωτῶν ἀπὸ πολλῶν δεκάδων ἐτῶν, ὑπέβαλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀναφοράν, δι’ ἧς ὑπέδειξεν, ὅτι τὰ κτήματα αὐτὰ εἶναι ἐκ τῶν συμπεριλαμβανομένων ἐν τῇ κοινῇ ἰδιοκτησίᾳ τοῦ Δημοσίου καὶ αὐτῆς, καὶ ὅτι, ἐπειδὴ δὲν εἶναι εὔκολος ἡ διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ ἔξωσις τῶν κατόχων ἀπ’ αὐτῶν, καθόσον δύσκολον θὰ ἦτο ν’ ἀποδείξωσι τὸ Δημόσιον καὶ αὐτὴ δικαιώματα κυριότητος, δύναται τὸ Δημόσιον, κατὰ τὴν ἔκφρασιν αὐτὴν τῆς ἀναφορᾶς, διὰ τῆς λόγχης νὰ ἐκδιώξῃ ἐκεῖθεν τοὺς ἰδιώτας κατόχους, καὶ οὕτω νὰ καταλάβῃ βίᾳ καὶ αὐθαιρέτως καὶ σατραπικῶς τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, κατεχόμενον, φαίνεται, ἐκ τῆς ἐπιθυμίας, πῶς νὰ αὐξήσῃ τὸν δημόσιον θησαυρόν, ἔστω καὶ δι’ ἁρπαγῆς τῆς ἰδιοκτησίας τῶν πολιτῶν, προέβη εἰς τὴν βιαίαν ἔξωσιν τῶν ἰδιωτῶν ἐξ ὁλοκλήρου τῆς περιφερείας Λαγίου, παρακωλῦον αὐτοὺς διὰ τῆς λόγχης νὰ συλλέξωσι τὸν καρπὸν τῶν ἐν τῇ ἰδιοκτησίᾳ των βαλανιδοδένδρων, καὶ συλλέγον αὐτὸ τοῦτον διὰ τῶν στρατιωτῶν. Ἐν τῇ περιφερείᾳ ταύτῃ ὑπάρχει, ὡς εἶπον, μεγάλη ἔκτασις ἐθνικῶν κτημάτων, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀνεγνωρίσθησαν συνιδιοκτῆται οἱ Γρηγοράκαι, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πολλὰ κτήματα ἀνήκοντα εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Λαγίου, κατεχόμενα ὑπ’ αὐτῶν, ἂν οὐχὶ διὰ τίτλων πάντα, ἀπὸ πεντηκονταετίας ὅμως, πολλὰ δὲ καὶ ἀπὸ Τουρκοκρατίας. Ὁπωσδήποτε ἔχουσι πολυετῆ κατοχὴν ἐπὶ τῶν κτημάτων αὐτῶν οἱ ἰδιῶται οὗτοι, καὶ τὸ νόμιμον ἢ μὴ τῆς κατοχῆς αὐτῶν, κατὰ τοὺς νόμους ἡμῶν, θὰ κριθῇ δικαστικῶς, καὶ ὄχι διὰ τῆς λόγχης. Ἀκούσατε δὲ, πῶς σκεπτομένη ἡ ἁρμοδία ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐξεῦρεν, ὅτι τὰ κτήματα ταῦτα εἶναι ἐθνικὰ, καὶ ὅτι παρανόμως κατελήφθησαν καὶ κατέχονται ὑπὸ τῶν Λαγιωτῶν, καὶ πῶς ἐργάζεται διὰ τὴν βιαίαν ἔξωσιν τούτων. Τὸ Δημόσιον ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐξεχώρει διὰ δημοπρασίας εἰς τρίτους τὸ δικαίωμα τῆς ἐπικαρπίας ἐπὶ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ Λαγίου ἐθνικῶν βαλανιδοδένδρων. Μὲ τὴν πάροδον τῶν ἐτῶν ἡ ἐκ τῆς ἐκχωρήσεως τοῦ δικαιώματος τούτου πρόσοδος ἐμειώθη κατὰ μέγα μέρος, διότι καὶ ὁ βαλανιδόκαρπος ὑπετιμήθη κατὰ πολὺ, καὶ ἐνῷ ἄλλοτε, εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν, ἐπωλεῖτο 50 ἢ 60 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, τώρα μόλις πωλεῖται ἀντὶ 20 ἕως 25 λεπτῶν, καὶ διότι πολλὰ τῶν ἐθνικῶν αὐτῶν κτημάτων ἐξεποιήθησαν ὡς φθαρτὰ καὶ ἠγοράσθησαν ὑπὸ ἰδιωτῶν. Ἡ ὑπηρεσία ὅμως τοῦ Ὑπουργείου, μὴ λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν τοὺς λόγους τούτους τῆς μειώσεως τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου, ἀπέδωκεν αὐτὴν καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς αὐθαίρετον κατάληψιν τῶν ἐθνικῶν κτημάτων, καὶ διὰ τοῦτο, τῇ ὑποδείξει, ὡς εἶπον, τῶν συνιδιοκτητῶν Γρηγοράκιδων, ἐνόμισεν, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον, παραβαῖνον τοὺς νόμους καὶ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, βίᾳ διὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, καὶ ἄνευ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, νὰ ἐξώσῃ τοὺς πολίτας ἀπὸ τῆς ἔστω καὶ παρανόμου κατοχῆς τῶν κτημάτων αὐτῶν. Δὲν ἠρκέσθη δὲ εἰς τὴν τοιαύτην παράνομον ἔξωσιν ἀπὸ τῆς κατοχῆς τῶν βαλανιδοδένδρων, τὴν ὁποίαν κατώρθωσε τὸ πρῶτον ἐν ἔτει 1899, ἀλλὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος προέβη καὶ εἰς τὴν ἔξωσιν ἀπὸ τῆς κατοχῆς τῶν ἐλαιοδένδρων, ἐνῷ ταῦτα αὐτοὶ οἱ κάτοχοι ἔχουσιν ἐξημερώσει δι’ ἐνοφθαλμίσεως, ἀπὸ δεκάδων ἐτῶν κατέχοντες καὶ νεμόμενοι αὐτὰ, καὶ ἐνῷ τὸ Δημόσιον οὐδέποτε ἐκ τῶν ἐλαιοδένδρων τούτων ἔλαβε δικαίωμα ἐπικαρπίας, εἴτε ἀπ’ εὐθείας, εἴτε δι’ ἐνοικιαστῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ κατενόησεν, ὅτι ὁ τρόπος οὗτος τῆς ἐξώσεως δὲν ἦτο νόμιμος, καὶ ὅτι δὲν ἠδύνατο καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ ἀπελάσῃ ἐκεῖθεν διὰ τῆς λόγχης τοὺς κατόχους, ἐξεῦρεν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου ἄλλον νέον τρόπον καταστρατηγήσεως τῶν νόμων, διὰ τοῦ χαρακτηρισμοῦ τῶν γαιῶν αὐτῶν ὡς δασικῶν περιφερειῶν, — σημειωτέον δ’ ὅτι τὸ μεγαλείτερον μέρος αὐτῶν εἶναι γαῖαι βοσκήσιμοι, ἀποφέρουσαι ἐκ τῆς βοσκῆς τὸ κυριώτερον εἰσόδημα τῶν κατόχων, μετὰ τὴν ὑποτίμησιν μάλιστα τοῦ βαλανιδοκάρπου — καὶ παρήγγειλε τὸν δασάρχην Λακεδαίμονος, ἵνα δυνάμει τοῦ περὶ ἐμπρησμοῦ τῶν δασῶν νόμου, μηδεμίαν ἐφαρμογὴν ἔχοντος ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ, ἐκδώσῃ διαταγὴν, ἀπαγορεύουσαν τὴν βοσκὴν καθ’ ὅλην τὴν περιφέρειαν Λαγίου, συμπεριλαμβανομένων ἐντὸς αὐτῆς καὶ τῶν ἰδιοκτήτων γαιῶν. Ὁ δασάρχης, συμμορφούμενος πρὸς τὴν παραγγελίαν ταύτην, ἐξέδωκε τὴν ἑξῆς διαταγήν. (Ἀναγινώσκει αὐτήν). Ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ἱστορικοῦ καὶ τοῦ αἰτιολογικοῦ τῆς ἀπαγορευτικῆς ταύτης διαταγῆς προκύπτει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ δάσους ἐμπρησθέντος, ἀλλὰ περὶ γαιῶν, ἐν αἷς ἐφύησαν δένδρα, τῶν ὁποίων ἡ πρόοδος παραβλάπτεται, καὶ καταστρέφονται καὶ αὐτὰ ἐκ τῆς βοσκῆς τῶν ζώων. Ἐν τούτοις ῥητῶς ἐν αὐτῇ ἀναφέρεται, ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις στηρίζεται εἰς τὸν νόμον ΧΠʹ τοῦ 1861 περὶ ἐμπρησμοῦ τῶν δασῶν, τὸ οἰκεῖον ἄρθρον τοῦ ὁποίου ἔχει οὕτως: «Ἀπαγορεύεται ἐπὶ 10 ἔτη ἡ βοσκὴ καὶ καλλιέργεια εἰς κεκαυμένον δάσος...» Ἀλλὰ ποῦ εὗρε καὶ ἡ παραγγείλασα ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου καὶ ὁ δοὺς τὴν διαταγὴν δασάρχης, ὅτι πρόκειται περὶ κεκαυμένου δάσους ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ; Τῆς διαταγῆς ταύτης λαβὼν γνῶσιν, προσῆλθον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ παρέστησα πρὸς τὸν τότε Ὑπουργόν, ἀξιότιμον κ. Σιμόπουλον, ὅτι τὸ Δημόσιον, οὕτω φερόμενον, παρανομεῖ, καὶ ἀδικεῖ τοὺς πολίτας, διαρπάζον τὴν ἰδιοκτησίαν αὐτῶν· καὶ ἀπὸ τῆς θέσεως δὲ ταύτης συνέστησα αὐτῷ, ὅπως, σεβόμενος τοὺς νόμους τῆς πατρίδος, οὓς ἐτάχθη νὰ ἐφαρμόζῃ, διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς παρανόμου ταύτης ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς τοῦ δασάρχου. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκάλεσε τὸν τμηματάρχην τοῦ δασικοῦ τμήματος καὶ συνεννοήθη μετ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ τμηματάρχης, ἢ ἐκ προθέσεως, ἢ ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου πρὸς ἐπαύξησιν καὶ διατήρησιν τῶν δασῶν, ἀγνοῶν καὶ τοὺς νόμους, ὡς ἐπείσθην, ἐνόει νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς. Εἶπον εἰς αὐτόν, ὅτι ἀπορῶ, πῶς ἐπιμένει εἰς ἐφαρμογὴν τοιαύτης διαταγῆς, ἀφοῦ δὲν πρόκειται περὶ δάσους κεκαυμένου. Ἁνωμολόγησεν, ὅτι εἶναι ἀληθὲς τοῦτο, ἀλλ’ ἰσχυρίσθη, ὅτι ὑπάρχει ἄλλη διάταξις νόμου, δυνάμει τῆς ὁποίας δύνανται νὰ ἀπαγορεύσωσι τὴν βοσκὴν καὶ ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῇ. Ἐζήτησα νὰ μοὶ ἐπιδείξῃ τὴν διάταξιν ταύτην, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθη νὰ πράξῃ τοῦτο, διότι δὲν ὑπάρχει. Τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον, διέταξε τὴν ἀναστολὴν τῆς τοιαύτης ἀπαγορεύσεως, καὶ οὕτως ἐπετράπη ἡ βοσκὴ ἐν ταῖς γαίαις αὐταῖς, τὴν χορτονομὴν τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Λαγίου ἐνοικιάζουσιν εἰς τοὺς ἐξ ὀρεινῶν μερῶν ἐρχομένους ποιμένας πρὸς διαχείμανσιν. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅτε ἐφέτος, παραδόξως, μὲ τὴν μεταβολὴν τοῦ Ὑπουργείου, τίθεται πάλιν εἰς ἐνέργειαν ἡ ἀπαγορευτικὴ ἐκείνη διαταγή, καὶ μάλιστα κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ χαρακτηρίσω τοὐλάχιστον ἀσύστολον· διότι, ἐνῷ λέγεται ἐν αὐτῇ, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ βοσκή, πρὸς ἀναδάσωσιν τῶν μερῶν ἐκείνων, ἀφ’ ἑτέρου αὐτὴ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου παραγγέλλει τὸν δασάρχην, καὶ οὗτος προτείνει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ κατόχους τῶν διὰ τῆς διαταγῆς αὐτῆς ἀπαγορευομένων γαιῶν, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἐνοικιάσωσιν ἢ νὰ πωλήσωσι τὴν χορτονομὴν τῶν γαιῶν αὐτῶν, ἐὰν στέρξωσι διὰ συμβολαίων νὰ ἀναγνωρίσωσιν, ὅτι τὸ Δημόσιον εἶναι κύριον αὐτῶν! Ἀλλ’ ἐὰν πρόκηται ἀληθῶς περὶ δάσους κεκαυμένου καὶ περὶ εἰλικρινοῦς ἀπαγορεύσεως τῆς ἐν αὐτῷ βοσκῆς, πῶς θὰ ἐπιτραπῇ ὑπ’ αὐτῶν τούτων τῶν ἀπαγορευόντων αὐτήν, ἐὰν ἀναγνωρισθῇ ὑπὸ τῶν κατόχων κυριότης τοῦ Δημοσίου; Δὲν ἔχω λοιπὸν δίκαιον νὰ εἴπω, ὅτι εἶναι ἀσύστολος ἡ τοιαύτη διαγωγὴ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου καὶ ἡ διὰ καταστρατηγήσεως τῶν νόμων καὶ δι’ ἐκβιάσεως διαρπαγὴ τῆς ἰδιοκτησίας τῶν πολιτῶν ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου; Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια ἀποτελεῖ προφανῶς τὸ ἀδίκημα τῆς αὐτοδικίας, ἂν μή τι μεῖζον, διότι προφανῶς τὸ Δημόσιον διὰ τῆς βίας καὶ αὐτοδυνάμως καταλαμβάνει ξένην ἰδιοκτησίαν διὰ νομιζομένας ἀξιώσεις. Ἀλλὰ μή, ἐπειδὴ τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι φυσικὸν πρόσωπον, καὶ δὲν δύναται νὰ ὑποστῇ ποινικὴν τιμωρίαν, δικαιοῦται διὰ τοῦτο νὰ αὐτοδικῇ; ἢ μὴ, ἐπειδὴ οἱ πολῖται δὲν ἀποφασίζουσι νὰ ἀμυνθῶσιν ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας των καὶ διὰ τῶν ὅπλων, νομίζει ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Δημόσιον νὰ διαρπάζῃ αὐτὴν, παραβαῖνον αὐτὸ τοὺς νόμους τῆς Πολιτείας; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι εἰς τὰς τοιαύτας παρανομίας τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους κατὰ τῶν πολιτῶν πρέπει νὰ δίδωμεν μεγίστην προσοχὴν, διότι ἀλλοίμονον, ἂν ἐπιτραπῇ εἰς ἕκαστον Ὑπουργὸν τοιαῦτα νὰ διαπράττῃ. Δὲν ὑποστηρίζω, ὅτι οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐν γνώσει διαπράττουσι τοιαῦτα ἀδικήματα, πολλῷ δὲ μᾶλλον δὲν ὑποστηρίζω τοῦτο διὰ τὸν νῦν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· λέγω ὅμως, ὅτι ὀφείλουσιν οὗτοι, ὅταν οἱ πολῖται ἀναφέρωσιν, ὅτι ἀδικοῦνται ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, νὰ ἐξετάζωσι μᾶλλον ἐπισταμένως τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν, καὶ νὰ μὴ ἀρκῶνται μόνον εἰς τὰς δικαιολογήσεις καὶ τὰς γνώμας τῆς καθ’ ἧς τὰ παράπονα ὑπηρεσίας καὶ τῶν τμηματαρχῶν, ἀλλὰ νὰ προστρέχωσι, προκειμένου μάλιστα περὶ νομικῶν ζητημάτων, εἰς τοὺς παρ’ ἑκάστῳ Ὑπουργείῳ νομικοὺς συμβούλους, καὶ νὰ ζητῶσι τὴν γνώμην καὶ τούτων καὶ τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου, οἱ ὁποῖοι πρὸς τοῦτο εἶναι τεταγμένοι ἐκεῖ. Σήμερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔλαβε τηλεγράφημα τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λαγίου, τὸ ὁποῖον δὲν προέλαβε ν’ ἀνακοινώσῃ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐστάλη καὶ εἰς ἐμὲ, δύναμαι νὰ τὸ ἀναγνώσω: «Δασάρχης Λακεδαίμονος προσπαθεῖ στερῆσαι ἡμᾶς ἰδιοκτησίας κλπ.» Μοὶ γράφουσι δὲ, ὅτι ὁ δασάρχης ἔδωκεν εἰς αὐτοὺς προθεσμίαν μέχρι τῆς 15 ἐνεστῶτος μηνὸς, νὰ ἀπέλθωσι πάντες ἐκεῖθεν, καὶ ν’ ἀφήσωσιν ἐρήμους τὰς γαίας των, ὅπως καταλάβωσιν αὐτὰς οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ εὔζωνοι, εἰς τοὺς ὁποίους ἀφέθη νὰ κρίνωσι τὰ δικαιώματα τῆς ἰδιοκτησίας τῶν πολιτῶν! Ἐὰν πράγματι ἔχῃ δικαιώματα τὸ Δημόσιον, ὀφείλει νὰ διεκδικήσῃ ταῦτα κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, ὡς καὶ πᾶς πολίτης ἀξιῶν δικαιώματα ἐπὶ ἰδιοκτησίας κατεχομένης παρ’ ἄλλου, διότι εἰς οὐδεμίαν ἐξαίρεσιν ἀπὸ τῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὑπάγεται τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ μὴ τοῦτο μόνον ὑφίστανται οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι κάτοικοι ὁλοκλήρου χωρίου, κατοικουμένου ὑπὸ ὀγδοήκοντα καὶ πλέον οἰκογενειῶν; Καθ’ ὁμάδας καλοῦνται νὰ δικασθῶσιν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου ἐπὶ παραβάσει τῆς ἀπαγορευτικῆς ἐκείνης διαταγῆς τοῦ δασάρχου. Τὴν πρώτην Μαρτίου, ὅτε ἀκόμη ἤμην ἐν Σπάρτῃ, 34 ἐκ τῶν Λαγιωτῶν ἐκλήθησαν νὰ δώσωσι δίκην ἐπὶ τῇ παραβάσει ταύτῃ. Τὸ δὲ Δικαστήριον, προκατειλημμένον πάντοτε, ὅτι οἱ πολῖται ἀδικοῦσι τὸ Δημόσιον, καὶ μόνον πῶς νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τούτου φροντίζον, χωρὶς νὰ ἐξετάζῃ, ἐὰν πράγματι προσβάλλωνται δικαιώματα τοῦ Δημοσίου, καὶ τοὺς δικονομικοὺς τύπους, καθ’ οὓς ὀφείλει πᾶς ἀξιῶν ὅτι προσβάλλονται τὰ δικαιώματά του νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν προστασίαν αὐτῶν, τύπους, οὓς ἄλλοι, σοφώτεροι τῶν δικαστῶν ἡμῶν, ὥρισαν πρὸς διαφύλαξιν τῆς οὐσίας, καταδικάζει ἀνεξετάστως τοὺς δυστυχεῖς Λαγιώτας, κυροῦν οὕτω διὰ τῶν ἀποφάσεών του τὴν παράνομον διαταγὴν τοῦ δασάρχου, καὶ ἐφαρμόζον τὰς περὶ ἀπαγορεύσεως βοσκῆς ἐν κεκαυμένῳ δάσει διατάξεις καὶ ποινὰς, ἐνῷ αὐτὸς ὁ ἴδιος δασάρχης, ἐνόρκως ἐξεταζόμενος ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου, βεβαιοῖ, ὅτι οὐδόλως πρόκειται περὶ δάσους, καὶ μάλιστα κεκαυμένου, ὅπερ οὐδ’ αὐτὴ ἡ διαταγή του ἀναφέρει, ἀλλ’ ὅτι τῶν γαιῶν αὐτῶν ἄλλαι μὲν περιέχουσι βαλανιδόδενδρα, ἄλλαι δὲ εἶναι γαῖαι καλλιεργούμεναι, καὶ ὅτι δὲν γνωρίζει, ἂν κατείχοντο ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸ ἑνός, δύο, δέκα ἢ καὶ πλέον ἐτῶν, ἀλλὰ μόνον, ὅτι θεωροῦνται ἐθνικὰ κτήματα, ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔδωκαν οἱ συνιδιοκτῆται τοῦ Δημοσίου Γρηγοράκηδες εἰς τὰς ἀρχὰς, καὶ διὰ τοῦτο, ἔχων διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, διέταξε τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐν αὐταῖς βοσκῆς, καὶ συνεπείᾳ τῆς διαταγῆς ταύτης συνετάχθησαν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ 34 πρωτόκολλα, δυνάμει τῶν ὁποίων 34 Λαγιῶται ἐκλήθησαν ἐνώπιον τοῦ Πλημμελειοδικείου ἐν μιᾷ συνεδριάσει, ἵνα δώσωσι δίκην. Σημειωτέον δὲ, ὅτι δὲν κατεδικάσθησαν μόνον οἱ ἰδιοκτῆται ἢ κάτοχοι τῶν κτημάτων αὐτῶν, ἀλλὰ σὺν αὐτοῖς καὶ οἱ δυστυχεῖς ποιμένες, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐξ Ἀρκαδίας καὶ ἐξ ἄλλων ὀρεινῶν μερῶν καὶ ἐμίσθωσαν τὰς ἐν αὐτοῖς βοσκὰς, τὰς ὁποίας ἀπὸ τῶν χρόνων ἔτι τῶν πάππων των γνωρίζουσιν, ὅτι μισθώνουσι παρὰ τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λαγίου, καὶ διαχειμάζουσι μετὰ τῶν ποιμνίων καὶ κτηνῶν των ἐκεῖ.

§220Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ οἱ καταδικάσαντες αὐτοὺς, δηλαδὴ οἱ δικασταὶ, Ἀρκάδες εἶναι καὶ ἐκεῖνοι!

§221Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τοὺς γνωρίζετε, βλέπω. Ἰδοὺ, κύριοι Βουλευταὶ, πῶς ἐτέθη ἐν ἐφαρμογῇ ἡ ἀπαγορευτικὴ αὕτη διαταγὴ τοῦ δασάρχου, ἡ ἀνασταλεῖσα ἐπὶ τριετίαν, ἀπὸ τοῦ 1899, συνεπείᾳ τῶν παραστάσεων, τὰς ὁποίας ἔκαμα τότε πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Ὁ δασάρχης Λακεδαίμονος κατὰ Νοέμβριον τοῦ 1901 ἀνέφερε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι τὰς γαίας ταύτας καὶ πάλιν οἱ κάτοικοι Λαγίου ἐξεμίσθωσαν εἰς ποιμένας πρὸς βόσκησιν, καὶ ὅτι δύναται αὐτὸς—αὐτὸ λέγει εἰς τὴν ἀναφορὰν—νὰ ἀπελάσῃ ἐκεῖθεν καὶ πάλιν τοὺς ποιμένας, ἂν τῷ ἐπιτραπῇ νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν ἀπαγορευτικὴν διαταγὴν τοῦ 1899· ἀλλὰ πρὸ τούτου συνιστᾷ νὰ τῷ ἐπιτραπῇ νὰ καλέσῃ τοὺς ποιμένας καὶ νὰ τοῖς εἴπῃ, ὅτι δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν βόσκησιν, ἂν οἱ ἰδιοκτῆται τοῦ χωρίου Λαγίου συντάξωσι μισθωτήρια συμβόλαια μετὰ τοῦ ἐφόρου, ἀναγνωρίζοντες οὕτω τὸ Δημόσιον ὡς ἰδιοκτήτην. Τὸ Ὑπουργεῖον ἔδωκε τοιαύτην ἄδειαν, ἀλλ’ οὐδεὶς βεβαίως ἦτο τόσον μωρός, ὥστε νὰ συνομολογήσῃ ὁ ἴδιος δικαιώματα ἄλλου ἐπὶ τῆς ἰδιοκτησίας του, καὶ οὐδεὶς προσῆλθε νὰ συντάξῃ μετὰ τοῦ ἐφόρου τοιαῦτα συμβόλαια. Τότε ὁ δασάρχης, ἀποτυχόντος τοῦ μέτρου τούτου, ἐζήτησε νὰ τῷ ἐπιτραπῇ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ὑπνωττούσης ἐκείνης ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ἀπήντησεν οὕτως: «Ἐγκρίνομεν ἐπὶ τῇ ὑπ’ ἀριθ... ἀναφορᾷ σας, ὅπως ἐργασθῆτε πρὸς ἐνοικίασιν χορτονομῶν δάσους Λαγίου ἄνευ δημοπρασίας, ἀφοῦ αὕτη, ὡς ἀναφέρετε, δὲν εἶναι ἐφικτή», — διότι διέταξε πρῶτον νὰ γείνῃ δημοπρασία, ἀλλ’ ὁ δασάρχης ἀνέφερεν, ὅτι δὲν εἶναι ἐφικτὴ, διότι οὐδεὶς προσέρχεται, καὶ βεβαίως οὐδεὶς προσήρχετο, ἀφοῦ πάντες, καὶ οἱ ἐντόπιοι ποιμένες καὶ κτηνοτρόφοι, καὶ αὐτοὶ οἱ ἐκ τῶν ὀρεινῶν ἐπαρχιῶν κατ’ ἔτος κατερχόμενοι καὶ διαχειμάζοντες ἐκεῖ, γνωρίζουσιν, ὅτι ἰδιοκτῆται καὶ κάτοχοι τῶν κτημάτων αὐτῶν εἶναι οἱ κάτοικοι Λαγίου, καὶ ὄχι τὸ Δημόσιον. — Ἀλλὰ καὶ ἡ ἄνευ δημοπρασίας ἐκμίσθωσις τῶν χορτονομῶν αὐτῶν ἀπέτυχεν, ὅτε τὸ Ὑπουργεῖον ἐξέδωκε νεωτέραν διαταγὴν, διὰ τῆς ὁποίας λέγει: «Ἐγκρίνομεν ἐπὶ τῇ ὑπ’ ἀριθ... τηλεγραφικῇ ἀναφορᾷ σας, ὅπως, ἂν διὰ τοὺς λόγους τοὺς ἀναφερομένους ἐν αὐτῇ» —δηλαδὴ τοὺς λόγους τῆς μὴ ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως τῆς διὰ συμβολαίων ἐνοικιάσεως παρὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ τῆς μὴ προσελεύσεως μηδενὸς πρὸς ἐνοικίασιν ἐπὶ δημοπρασίᾳ — «δὲν καταστῇ ἐφικτὴ ἡ ἐνοικίασις τῆς βοσκῆς κτήματος Λαγίου, θέσητε εἰς ἐνέργειαν τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς.» Καὶ δι’ αὐτῆς λοιπὸν τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου ἀνομολογεῖται, ὅτι ἡ ἀπαγορευτικὴ διαταγὴ τοῦ δασάρχου δὲν ἀφορᾷ βεβαίως τὴν ἀναδάσωσιν κεκαυμένου ἢ ἔστω καὶ ἄλλως βεβλαμμένου δάσους, ἀλλὰ τὴν ἐκβίασιν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ κατόχων τῶν κτημάτων πρὸς ἐγκατάλειψιν τῶν ἰδίων δικαιωμάτων καὶ ἀναγνώρισιν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου ἐπ’ αὐτῶν. Νομίζω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἡ παρανομία εἶναι τοσοῦτον ἐπισήμως ἀποδεδειγμένη, ὥστε εἰς οὐδένα, οὐδ’ εἰς αὐτὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, μένει ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία περὶ αὐτῆς, καὶ ὅτι ἑπομένως πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν ἢ μᾶλλον τὴν κατάργησιν τῆς παρανόμου ταύτης ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς, καὶ τὴν ἀπέλασιν ἀπὸ τῶν ἐν λόγῳ κτημάτων οὐχὶ πλέον τῶν ἰδιοκτητῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Λαγίου, διότι οὗτοι ἔχουσιν ἤδη ἐκδιωχθῆ ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ τὴν ἀπέλασιν τῶν ἐκδιωξάντων αὐτοὺς καὶ ἐγκατασταθέντων ἐκεῖ στρατιωτῶν, ἐὰν θέλῃ νὰ μὴ ἴδῃ τοὺς ἀτυχεῖς ἐκείνους πολίτας ἀποφασίζοντας ἕν τῶν δύο: ἢ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν μόνην ἰδιοκτησίαν των, διότι οὐδὲν ἄλλο ἔχουσιν, ἐκτὸς τῶν κτημάτων αὐτῶν, καὶ ν’ ἀπέλθωσι καὶ αὐτοὶ εἰς Ἀμερικὴν, ἢ νὰ λάβωσι τὰ ὅπλα καὶ ν’ ἀντιταχθῶσι κατὰ τῆς στρατιωτικῆς δυνάμεως, χρώμενοι τῷ δικαιώματι τῆς ἀμύνης, τὸ ὁποῖον χορηγεῖ ὁ νόμος καὶ ὑπὲρ τῆς ἰδιοκτησίας κατὰ παντὸς προσβάλλοντος αὐτὴν, ἑπομένως καὶ κατ’ αὐτῶν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, ὅταν ταῦτα κατὰ παράβασιν ὅλων τῶν νόμων διαρπάζωσι τὴν περιουσίαν τῶν πολιτῶν. Ἐλπίζω λοιπὸν, ὅτι ὁ ἀξιότιμος κύριος Ὑπουργὸς, ἐπανορθῶν τὸ ἀδίκημα, τὸ προσγενόμενον διὰ καταφανοῦς παραβιάσεως καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τῶν διατάξεων τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας καὶ αὐτοῦ τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, θέλει σπεύσει νὰ θεραπεύσῃ τοῦτο, καὶ ὅτι τηλεγραφικῶς θέλει διατάξει αὔριον τὴν παῦσιν τοιαύτης παρανόμου ἐνεργείας, καὶ τὴν ἐπαναφορὰν τῶν ἰδιοκτητῶν εἰς τὴν ἰδιοκτησίαν των. Ἐὰν τὸ Δημόσιον ἔχῃ δικαίωμα, δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ τοῦτο δικαστικῶς, ὡς διατάσσουσιν οἱ νόμοι ἡμῶν, τοὺς ὁποίους πρωτίστως ὀφείλουσι νὰ σέβωνται αὐτοὶ οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Πολιτείας, οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, καὶ τὰ ὄργανα ἐν γένει τῆς ἐξουσίας.

§222Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἤκουσα, κύριε Πρόεδρε, μετὰ μεγάλης προσοχῆς τῶν λόγων τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, καὶ βεβαίως διεφώτισε πολὺ τὸ ζήτημα. Θέλω μελετήσει τὸ ζήτημα, καὶ εὔχομαι νὰ δοθῇ λύσις εὐχάριστος πρὸς αὐτὸν καὶ τοὺς συμπολίτας του.

§223Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τοῦτο μόνον θὰ παρακαλέσω, κύριε Ὑπουργὲ, ὅπως ἐντὸς τῆς αὔριον ἀποφασίσητε νὰ δώσητε τὰς δεούσας διαταγὰς, διότι μόνον μέχρι τῆς 15 τρέχοντος μηνὸς ἔδωκαν προθεσμίαν τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας.

§224Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Προθεσμία νέα θὰ δοθῇ, ἀλλ’ ἡ μελέτη θὰ ἀπαιτήσῃ περισσότερον χρόνον.

§225Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν γνώμην τοῦ συναδέλφου κ. Φικιώρη, διότι ἀληθῶς οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι πιέζονται ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ἐξουσίαν δεινῶς, εἶναι δὲ ἀποφασισμένοι ἢ νὰ ἐκπατρισθῶσιν, ἢ ἄλλως νὰ κάμωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος. Νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς συντόνως καὶ μετὰ προσοχῆς νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου — ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω τοῦτο — δὲν δίδει πάντοτε εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἀκριβεῖς πληροφορίας. Διὰ τοῦτο θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ σπεύσῃ αὔριον νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, ἵνα προλάβῃ ἐπικείμενα κακὰ, καὶ ἀποδοθῇ ἄλλως τε καὶ τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν οἱ κάτοικοι ἐκεῖνοι, καὶ ἐφ’ ὅσον τὸ ἔχουσι, — διότι δὲν θέλω νὰ εἴπω, ὅτι καθ’ ὁλοκληρίαν ἔχουσι δίκαιον, ἀλλ’ ἐν πολλοῖς ἔχουσι δίκαιον, καὶ εὑρίσκονται ἐκτεθειμένοι καὶ ἐντελῶς ἐγκαταλελειμμένοι, μακρὰν τῆς περιουσίας αὐτῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποστηρίξω, μὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργός, μετὰ τὴν δήλωσιν αὐτοῦ, θέλει ἐνεργήσει ὅ,τι δεῖ.

§226Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τοῦτο μόνον θέλω νὰ προσθέσω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ ἀντίγραφον τῆς ἀπαγορευτικῆς διαταγῆς, καὶ νὰ προκαλέσῃ ἐπ’ αὐτῆς τὴν γνωμοδότησιν τοῦ δικαστικοῦ συμβούλου. Δὲν πιστεύω δὲ ποτὲ ὁ δικαστικὸς σύμβουλος ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι ἡ διαταγὴ αὕτη στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, διότι καὶ ὁ ἄκρῳ δακτύλῳ ἁψάμενος τῆς νομικῆς ἐπιστήμης δὲν δύναταί ποτε νὰ δεχθῇ, ὅτι εἶναι νόμιμος ἡ διαταγὴ αὕτη.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κριεμάδης ἔχει τὸν λόγον.

§228Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ παρελθόντος Σαββάτου ὑπέβαλον ἐρώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας παρεκάλεσα αὐτὸν, ἐὰν ἦναι δυνατὸν, ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὁποίας σκέψεις ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐν σχέσει πρὸς τὴν παραχώρησιν τῶν Ζαππείων κτημάτων εἰς τοὺς χωρικοὺς τοὺς κατοικοῦντας ἐν αὐτοῖς, ἢ εἰς τοὺς κατοίκους ἐν γένει τῆς περιφερείας, ἐν ᾗ κεῖνται τὰ κτήματα ταῦτα. Δὲν γνωρίζω, πῶς ἡ ἐπερώτησίς μου αὕτη παρελείφθη νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τοῖς ἐπισήμοις πρακτικοῖς, καὶ ἐν τῇ χθεσινῇ συνεδριάσει δὲν ἐπρόφθασα νὰ παρακαλέσω νὰ διορθωθῇ ἡ παράλειψις. Ἕνεκα τούτου εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω τὴν ἐρώτησιν μου ἐκείνην, καὶ νὰ παρακαλέσω καὶ αὖθις τὸν κ. Ὑπουργὸν ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν εἶναι ἀληθὲς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν ταῖς ἐφημερίσιν, ὅτι ἐν συνεντεύξεσιν αὐτοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ φίλων διαφόρων ἀνακοινώνει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται καὶ συνεννοεῖται περὶ παραχωρήσεως τῶν κτημάτων τούτων καὶ ἐν τούτοις εἰς ἐπερωτήσεις ἀξιοτίμων συναδέλφων, γενομένας εἰς ἄλλας συνεδριάσεις, καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου τοῦ παρελθόντος Σαββάτου ἀπέφυγε νὰ δώσῃ τοιαύτας διαβεβαιώσεις. Καὶ εἶπον κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνακοινώσῃ τὰ περὶ τούτου ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὰ πνεύματα τῶν ἐνδιαφερομένων χωρικῶν, διότι νομίζω, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ταῦτα εἶναι συντεταραγμένα, καὶ ἐφ’ ὅσον τὰ πράγματα μένουσιν εἰς οἵαν θέσιν εὑρίσκονται σήμερον, ἐπὶ τοσοῦτον δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς σημεῖον τοιοῦτον, εἰς τὸ ὁποῖον βεβαίως ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ εὑρίσκηται εὐχαριστημένη μετά τινα χρόνον. Τοῦτο καὶ ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζω, καὶ διότι ἀπό τινων ἡμερῶν οἱ χωρικοὶ κάτοικοι τῶν κτημάτων τούτων, καὶ ἐν γένει οἱ τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων, ἐπανειλημμένως τηλεγραφοῦσι πρὸς ἡμᾶς, καὶ σήμερον ἔτι εἶχον τηλεγράφημα, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἀπειλοῦσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς ἐπαρχίαν Τρικκάλων, διότι θεωροῦσι καὶ ὡς προσβολὴν τὴν δοθεῖσαν αὐτοῖς ὑπόσχεσιν περὶ παραχωρήσεως τῶν Ζαππείων κτημάτων, καὶ ζητοῦσι νὰ βεβαιώσωμεν αὐτοὺς, ἐὰν ὑπεβλήθη νομοσχέδιον, ἢ ἂν σκέπτεται ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποβάλῃ τοιοῦτον. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἀφ’ ἑνὸς νὰ ἀναγραφῇ ἡ ἐπερώτησίς μου ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ποίας σκέψεις ἔχει ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐξ ὅσων πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Φικιώρης ὡμίλησε περὶ τῆς ἐπεμβάσεως τοῦ Κράτους εἰς δάση, καὶ γνωρίζων, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ γενικωτέρας ἀπόψεως, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ἐπέμβασις τοῦ Κράτους εἰς τὰ τῶν δασῶν ζωηροτέρα καὶ ἐπιμελεστέρα ἐμφανίζεται ἰδίως εἰς Θεσσαλίαν, ἔχων δὲ πρὸ ὀφθαλμῶν, ὅτι πρό τινος χρόνου οἱ ἐκ Θεσσαλίας κύριοι συνάδελφοι, συνελθόντες ἐν μιᾷ τῶν αἰθουσῶν τῆς Βουλῆς, παρέστησαν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ληφθῶσι μέτρα, ἵνα κανονισθῇ ἡ θέσις τῆς Κυβερνήσεως ἀπέναντι τῶν κοινοτήτων ἐν σχέσει πρὸς τὰ δάση, καὶ καθορισθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν δασῶν τούτων, ὅτι δὲ ἡ Κυβέρνησις ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ λάβῃ μέτρα τοιαῦτα, εὑρίσκομαι σήμερον εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν συζήτησιν ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἦναι δυνατόν, νὰ μὲ πληροφορήσῃ, ὁποῖα μέτρα ἔλαβεν ὅσον ἀφορᾷ τὴν κατάστασιν τῶν κοινοτικῶν δασῶν, τῶν εὑρισκομένων ἐν Θεσσαλίᾳ, περὶ ὧν μέχρι σήμερον σπουδαιόταται ἀμφισβητήσεις ἔχουσι γεννηθῆ μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν κοινοτήτων. Ἱστορικῶς τις ἐὰν ἀνατρέξῃ, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ ζήτημα, θὰ ἴδῃ, ὅτι τὴν πρώτην ἀφορμὴν εἰς τὸ νὰ χαρακτηρίσῃ τὸ Δημόσιον, ὅτι τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ κοινοτικὰ δάση ἀνήκουν εἰς αὐτὸ, ἔδωκεν ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν ἔτει 1883 ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ἐξ Ὀθωμανῶν καὶ Ἑλλήνων σχηματισθεῖσα ἐν Λαρίσῃ εὐθὺς μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας, ἐπιτροπὴ, ἥτις συνέστη ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναγνώσω τὸ ἄρθρον τοῦτο: «Ἄρθρον 9. Ἐπιτροπὴ Τουρκο–Ἑλληνικὴ θέλει ἐπιφορτισθῆ νὰ κανονίσῃ ἐντὸς δύο ἐτῶν πᾶσαν ὑπόθεσιν ἀναγομένην εἰς κτήσεις τοῦ Κράτους καὶ πᾶν ζήτημα ἀφορῶν συμφέροντα ἰδιωτῶν, σχετιζόμενα πρὸς αὐτάς. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θέλει ὁρίσει τὴν πληρωτέαν παρὰ τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν Τουρκίαν ἀποζημίωσιν διὰ τὰ ἀκίνητα κτήματα, ὅσα ἤθελον ἀναγνωρισθῆ ἀκίνητα καλῇ τῇ πίστει εἰς τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος καὶ ἀποφέροντα αὐτῷ ἐτήσιον εἰσόδημα. Τὰ ζητήματα, ὧν δὲν ἤθελε κατορθωθῆ ἡ ἀπὸ κοινῆς συνεννοήσεως λύσις, θέλουσιν ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἀπόφασιν τῶν μεσολαβουσῶν Δυνάμεων.» Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἄρθρου τούτου ἐσχηματίσθη ἐπιτροπὴ ἐξ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων Ὀθωμανῶν, ἀποσταλέντων ὑπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑνὸς Ἕλληνος, ἀποσταλέντος ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ὡς μέλους τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης τοῦ μακαρίτου Σαράβα. Ἐνώπιον λοιπὸν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης οἱ Ὀθωμανοὶ ἐπίτροποι ὑπέβαλον τὰς ἀξιώσεις τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως, ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας ἠξίου αὕτη παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν σχέσει πρὸς τὰς κτήσεις τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους, αἵτινες περιήρχοντο εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον· πρὸς τοῦτο δὲ κατηρτίσθησαν πίνακες, ἐν οἷς ἀνεγράφοντο μεταξὺ ἄλλων καὶ τὰ δάση, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠξίου δικαιώματα κατοχῆς καὶ κυριότητος ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις. Τοὺς πίνακας τούτους ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διεβίβασε τότε, ἐν ἔτει 1883, πρὸς τὰς ἐν Θεσσαλίᾳ οἰκονομικὰς καὶ διοικητικὰς ἀρχὰς, μὲ τὴν ἐντολὴν, ἵνα ἐξετάσωσιν ἐπιτοπίως, καὶ ἂν πεισθῶσιν, ὅτι ὄντως ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις ἔχει δίκαιον εἰς τὰς ἀξιώσεις αὑτῆς περὶ ἀποζημιώσεως, χαρακτηρίζουσα τὰ δάση ταῦτα ὡς ἀνήκοντα εἰς αὐτὴν, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Κυβέρνησιν περὶ τούτου. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν αἱ ἀρχαὶ, αἱ ἐν Θεσσαλίᾳ, ὄντως ἐπληροφόρησαν τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν περὶ τοῦ ὅτι αἱ ἀξιώσεις ἐκεῖναι τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως ἦσαν δίκαιαι· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω εἶναι, ὅτι, χωρὶς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ προβῇ εἰς ἀποζημιώσεις, ἐθεώρησε καλὸν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, ἀνεξετάστως, ἀνεξελέγκτως καὶ ἀδιακρίτως νὰ καταλάβῃ πάντα τὰ δάση ὡς ἀνήκοντα εἰς τὸ Δημόσιον τὸ Ἑλληνικὸν, ὡς ὑποκατάστατον τοῦ Ὀθωμανικοῦ Δημοσίου. Ἔκτοτε, κύριε Πρόεδρε, ἀληθῶς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν διαφόρων κοινοτήτων, ἐθεώρησε καλὸν νὰ καταλάβῃ τὰ δάση ταῦτα, καὶ νὰ τὰ διαχειρίζηται ὡς δημόσια. Αἱ κοινότητες ἔκτοτε διεμαρτυρήθησαν, ἰσχυριζόμεναι, ὅτι ὄχι μόνον δυνάμει τῶν νόμων τῶν Ὀθωμανικῶν, ἀλλὰ καὶ δυνάμει τίτλων πρὸ ἀμνημονεύτων χρόνων εἶχον τὸ δικαίωμα τῆς καρπώσεως, τῆς χρήσεως, καὶ δικαίωμα ἀκόμη κυριότητος ἐπὶ τῶν δασῶν ἐκείνων. Ἡ δὲ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, χωρὶς νὰ ἀποβλέψῃ κἄν εἰς τοῦτο, καὶ χωρὶς νὰ ἐξετάσῃ τὰ κατὰ τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἐθεώρησεν, ὅτι ὤφειλε νὰ καταλάβῃ τὰ δάση καὶ τὰ νέμηται. Ἐγεννήθη, κύριε Πρόεδρε, τὸ ζήτημα, ἐχορηγοῦντο εἰς τὰς κοινότητας τίτλοι, διὰ τῶν ὁποίων ἀνεγνωρίζετο ἡ κυριότης αὐτῶν ἐπὶ τῶν δασῶν κατὰ τοὺς Ὀθωμανικοὺς νόμους; Ἐγεννήθη ἑτέρωθεν τὸ ζήτημα, ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ ἐκείνη, παρὰ τῆς ὁποίας ἁρμοδίως ἠδύνατο νὰ ζητηθῇ λύσις διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο; καὶ πρὸς τούτοις, ποία εἶναι ἡ ἀρχὴ ἐκείνη, παρὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑλλην. Κυβέρνησις ὤφειλε νὰ ζητήσῃ πληροφορίας περὶ τῆς γνησιότητος ἢ μὴ τῶν τίτλων τούτων; Τινὲς τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες συνῆλθον, ὡς προεῖπον, ἐν ἰδιαιτέρᾳ αἰθούσῃ τῆς Βουλῆς ὑπεστήριξαν, ὅτι εἰς τὰς κοινότητας ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα τῆς ξυλεύσεως, ἀνεγνωρίσθη τὸ δικαίωμα τῆς κατοχῆς δυνάμει τῶν Ὀθωμανικῶν νόμων, ἀλλ’ ὅτι ἐπ’ ὀνόματι τῶν κοινοτήτων τίτλοι δὲν ἐξεδίδοντο πρὸς ἀναγνώρισιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν ἐπὶ τῶν δασῶν. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψωσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι νὰ ἔχω ἀντιρρήσεις ἐπὶ τούτου, ἀντιρρήσεις στηριζομένας εἰς τὸν νόμον τὸν Ὀθωμανικὸν καὶ εἰς αὐτὴν τὴν συνθήκην τῆς παραχωρήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ὑπομιμνήσκω μάλιστα εἰς ἐκείνους ἐκ τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ ζῶσιν ἐν Θεσσαλίᾳ ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ὅτι ἐν ἔτει 1876 ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἐξέδωκεν ἐγκύκλιον, διὰ τῆς ὁποίας προσεκάλει τὰς κοινότητας καὶ τοὺς ἰδιώτας νὰ προσαγάγωσιν ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας τοὺς τίτλους αὐτῶν, καὶ ὑπομιμνήσκω μάλιστα, ὅτι ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη ἦτο ἡ ἀρχὴ τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Βοσνίας καὶ Ἑρζεγοβίνης, διότι ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις εἶχεν ἀποστείλει ἐπιτροπὰς, εἰς τὰς ὁποίας εἶχε δώσει ἐντολὴν νὰ ζητήσωσι καὶ ἐξελέγξωσι τοὺς τίτλους, τὰς δὲ ἐπιτροπὰς ταύτας δὲν ἐδέχθησαν εἰς τὴν Βοσνίαν καὶ Ἑρζεγοβίνην, τότε δὲ ἠναγκάσθη ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις νὰ ἀνακαλέσῃ καὶ ἁπάσας τὰς ἄλλας ἐπιτροπὰς, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀποστείλει εἰς ὁλόκληρον τὸ Ὀθωμανικὸν Κράτος πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Ἀλλ’ ὑπομιμνήσκω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους καὶ ἑτέρας περιπτώσεις, προκυπτούσας ἐξ αὐτῆς τῆς συνθήκης περὶ παραχωρήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Κατὰ τὸ ἄρθρον 4 τῆς συνθήκης ταύτης, «ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θέλει ἀναγνωρίσει ἐν ταῖς παραχωρουμέναις χώραις τὸ τῆς ἰδιοκτησίας δικαίωμα ἐπὶ τῶν ἀγροκηπίων, βοσκῶν, λειμώνων, νομῶν (γρασιδοτόπων kechlak), δασῶν καὶ παντὸς εἴδους γαιῶν ἢ ἀκινήτων κατεχομένων ὑπὸ ἰδιωτῶν ἢ κοινοτήτων δυνάμει φιρμανίων, χοτζετίων, ταπίων καὶ ἄλλων τίτλων, ἢ δυνάμει τῶν ὀθωμανικῶν νόμων». Λοιπὸν τὸ ἄρθρον τοῦτο ῥητῶς ὁρίζει, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ δικαίωμα τῶν κοινοτήτων ἐπὶ δασῶν, στηριζόμενον ἐπὶ φιρμανίων, ταπίων, χοτζετίων ἢ τῶν ὀθωμανικῶν νόμων. Ἀφοῦ δὲ ὀφείλει νὰ ἀναγνωρίσῃ δικαίωμα αὐτῶν, στηριζόμενον μόνον ἐπὶ τῶν ὀθωμανικῶν νόμων, κατὰ μείζονα λόγον ὀφείλει νὰ σέβηται τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν δασῶν, τὰ στηριζόμενα εἰς ταπία. Ἀλλὰ τὸ σπουδαιότερον τῶν ἐπιχειρημάτων, ὅπερ ἔχω νὰ φέρω εἰς ἀντίκρουσιν ἐπιχειρημάτων, δι’ ὧν ἐν τῷ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὑπομνήματι οἱ κύριοι συνάδελφοι ὑποστηρίζουσιν, ὅτι ὄντως τίτλοι δὲν ἐξεδίδοντο ἐπ’ ὀνόματι κοινοτήτων πρὸς ἀναγνώρισιν κυριότητος ἐπὶ δασῶν, ἔχω νὰ ἀρυσθῶ ἀπ’ αὐτῆς τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς—κάκιστα, κατ’ ἐμὲ, — τὸν ἔλεγχον τῆς γνησιότητος τῶν τίτλων δὲν ἠξίωσε νὰ ἀσκήσῃ αὐτή, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Ἑλληνικῶν νόμων, ἀλλ’ ἀνέθηκε τοῦτον εἰς τὸ Τουρκικὸν Ἀρχειοφυλακεῖον, δηλαδὴ εἰς τὰ γραφεῖα τοῦ Δεφτὲρ–Χανὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει. Δύο κακὰ εὑρίσκω ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ· τὸ μὲν τὸ συμφέρον, ὅπερ ἔχει ἡ Ὀθωμανικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ, ὅτι τὰ ἐν τῷ πίνακι, ὃν παρέδωκε πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐν ἔτει 1883, δάση εἶναι ἀληθῶς δημόσια, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν ἀποζημίωσιν τὴν ἐπιζητουμένην, τὸ δὲ, ὅτι εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν ἀναρμοδία ἀρχὴ, ὡς ξένη, νὰ βεβαιώσῃ περὶ τῆς γνησιότητος ἢ μὴ ἐγγράφων, τῶν ὁποίων χρῆσις ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἐν ξένῳ Κράτει, τῇ Ἑλλάδι. Διότι δὲν ἐννοῶ ὁποίαν ἀποδεικτικὴν δύναμιν δύνανται τὰ ἔγγραφα ταῦτα νὰ ἔχωσιν ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν Δικαστηρίων, καὶ δὲν ἐννοῶ ὁποίαν ἁρμοδιότητα ἔχει ξένος δημόσιος ὑπάλληλος, ἵνα καταστήσῃ αὐθεντικὰ καὶ ἀδιάσειστα τὰ ὑπ’ αὐτοῦ βεβαιούμενα ἔγγραφα ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν ἀρχῶν. Ἕνεκα τούτων ἐθεώρησα παρακεκινδυνευμένον νὰ ζητῆται ἡ βεβαίωσις τῆς γνησιότητος τῶν τίτλων παρὰ ξένης δημοσίας ἀρχῆς. Νομίζω, ὅτι σοφώτεροι ἦσαν οἱ πατέρες ἡμῶν, οἱ μετὰ τὴν ἀνεξαρτησίαν τῆς Ἑλλάδος, διότι οὗτοι, εὑρεθέντες πρὸ παρομοίων ζητημάτων, διὰ Διατάγματος τῆς 17 Νοεμβρίου 1836 ἄλλως ὥρισαν περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἠξίουν νὰ διευκρινηθῇ τὸ ζήτημα τοῦ ἀληθοῦς ἢ μὴ τῶν ἀξιουμένων δικαιωμάτων ἐπὶ τῶν δασῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ Διατάγματος, τούτου, «ἰδιωτικὰ δάση μεταξὺ τῶν δασῶν τοῦ Βασιλείου θεωροῦνται μόνον ἐκεῖνα, ὅσα δι’ ἐγγράφων, ἐκδεδομένων κατὰ τοὺς νομίμους τύπους ἀπὸ τὰς ἁρμοδίας τουρκικὰς ἀρχὰς, ἀποδειχθῶσιν ὅτι ὑπῆρχον καὶ πρὶν τῆς ἀρχῆς τοῦ ὑπὲρ ἀνεξαρτησίας ἀγῶνος ἰδιοκτησίαι πλήρεις ἰδιωτῶν». Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ αὐτοῦ Διατάγματος, ὤφειλον οἱ διεκδικοῦντες δάση νὰ προσαγάγωσιν ἐντὸς ἔτους τοὺς τίτλους αὑτῶν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ ἤθελεν ἀναγνωρίσει ἢ ἀπορρίψει αὐτούς. Ἐν τῇ τελευταίᾳ δὲ ταύτῃ περιπτώσει ὤφειλε νὰ παραπέμψῃ τὰς ἐλλειπούσας νομίμων ἀποδείξεων ἀξιώσεις ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων. Εἰς τὴν περίστασιν δὲ ταύτην μέχρι τῆς τελειωτικῆς δικαστικῆς ἀποφάσεως περὶ τῆς ἰδιοκτησίας ἡ κατοχὴ ἔμενεν ἀναφαίρετος εἰς ὃν εὑρίσκετο. Ἀλλ’ ἡμεῖς, ἀντὶ νὰ ζητήσωμεν, ἵνα κατὰ τοιοῦτον παρεμφερῆ τρόπον ἐξελέγχωμεν τὴν γνησιότητα ἢ τὴν ἀκρίβειαν ἢ τὴν ἀλήθειαν τῶν τίτλων, ἀντὶ νὰ καταφύγωμεν εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Δικαστήρια, ἵνα ἀποφασίζωσιν αὐτὰ ὅπου ἐγείρεται ἀμφισβήτησις, ἀφήκαμεν τὸ ζήτημα τῆς ἐξελέγξεως περὶ τῆς γνησιότητος ἢ μὴ τῶν τίτλων εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ὕψιστον συμφέρον ν’ ἀποδείξωσιν, ὅτι τὰ δάση ταῦτα εἶναι δημόσια, ἵνα ὑποχρεωθῇ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος εἰς περισσοτέρας ἀποζημιώσεις ἀπέναντι τῆς Τουρκίας. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, ὅπερ προέκυψεν ἐκ τῆς τοιαύτης ἐνεργείας τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, εἶναι, ὅτι ἀναμφισβητήτως ἐξεδίδοντο τίτλοι ἐπ’ ὀνόματι τῶν κοινοτήτων. Διότι τὸ Ἀρχειοφυλακεῖον τῆς Κωνσταντινουπόλεως οὐδέποτε, ὁσάκις ἠρωτήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν οἱ τίτλοι τῆς δεῖνα κοινότητος, οἱ ὑποβαλλόμενοι πρὸς αὐτὸ πρὸς ἔλεγχον, εἶναι γνήσιοι ἢ ὄχι, οὐδέποτε ἀπήντησεν, ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ ἐξετάσῃ τοὺς τίτλους τοὺς προσκομιζομένους ὑπὸ τῶν κοινοτήτων, καθόσον τίτλοι ἐπ’ ὀνόματι κοινοτήτων δὲν ἐξεδίδοντο, ἀλλὰ πάντοτε ἐξήταζε τούτους, ὡς καὶ τὴν γνησιότητα αὐτῶν. Ἀπόδειξις, ὅτι τὸ Ὀθωμανικὸν Ἀρχειοφυλακεῖον ἀνεγνώρισε τοιούτους ἀνήκοντας εἰς κοινότητας· καὶ ἀναφέρω τὰς κοινότητας Κλεινοβοῦ, Κότορης, Σκληνιάσης τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας, ὧν οἱ τίτλοι ἀνεγνωρίσθησαν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀναγνωρίσεως ταύτης τοῦ Ὀθωμανικοῦ Ἀρχειοφυλακείου τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἀνεγνώρισε τὰ δάση ταῦτα ὡς κοινοτικά...

§229Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Εἶναι ἐπ’ ὀνόματι ἀτόμων.

§230Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἤκουσα ψιθυριζόμενον ἐπιχείρημα, ὅπερ περιέμενον νὰ ἀκούσω. Ἀλλ’ ὑπάρχει μία σύγχυσις ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ εἰς τὰς γνώμας τῶν κυρίων συναδέλφων, οἵτινες ὑπέβαλον τὸ ὑπόμνημα πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Αἱ διατάξεις περὶ κοινοτήτων ἐν Τουρκίᾳ, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς δικθέσεως τῆς περιουσίας, εἶναι παρεμφερεῖς πρὸς τὰς κρατούσας ἐν Ἑλλάδι, τουτέστι τὰ μέλη τῶν κοινοτήτων δὲν ἔχουσι δικαίωμα διαθέσεως τῆς κοινοτικῆς περιουσίας. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ δὲν ἰσχυρίσθην, ὅτι τὰ μέλη τῶν κοινοτήτων ἔχουσι δικαίωμα διαθέσεως τῆς κοινοτικῆς περιουσίας. Ἐπὶ τούτου δὲ στηριζόμενοι οἱ κύριοι συνάδελφοι, καὶ μάλιστα εἰς τὸ ἄρθρον 23 τοῦ περὶ δασῶν ὀθωμανικοῦ νόμου, κατὰ τὸ ὁποῖον «τὰ μπαλταλίκια τῶν κωμοπόλεων καὶ τῶν κωμῶν δὲν ἐπιτρέπεται κατὰ τὸν νόμον νὰ διαβιβασθῶσιν εἰς τὴν κυριότητα ἀτόμου, οὔτε ὡς γαῖαι, οὔτε ὡς δένδρα», καὶ ταῦτα ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν οἱ κύριοι συνάδελφοι, ἐνόμιζον, ὅτι δὲν ἐξεδίδοντο τίτλοι ἀπέναντι τῶν κοινοτήτων. Δὲν ὁμιλῶ περὶ μεταβιβάσεως τῆς κοινοτικῆς περιουσίας, διότι εἰς τοῦτο ἀφορᾷ τὸ εἰρημένον ἄρθρον 23. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἂν ἐξεδίδοντο τίτλοι ἐπ’ ὀνόματι κοινοτήτων ἢ ὄχι, καὶ φρονῶ, ὅτι τὸ ἀπέδειξα.

§231ΑΠ. ΖΑΠΠΑΣ. Οὐδέποτε ἐξεδίδοντο, οὔτε σήμερον ἐκδίδονται.

§232Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἱστορικῶς ἐξεταζόμεναι αἱ κοινότητες, εἶναι γνωστόν, ὅτι εἶχον ὀργανισμὸν καὶ διοίκησιν ἰδίαν, ἀποτελοῦσαι, οὕτως εἰπεῖν, Κράτος ἐν Κράτει ἐντὸς τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους, καὶ μάλιστα ἡ ὀργάνωσις αὐτῶν ἦτο ἐπὶ τοσοῦτον ἐρριζωμένη εἰς τὴν συνείδησιν τοῦ λαοῦ, ὥστε καὶ σήμερον ἐξακολουθοῦσιν ἐν Ἑλλάδι νὰ ὑφίστανται. Εἶναι γνωστὸν λοιπόν, ὅτι τὰς κοινότητας ταύτας διῴκουν ἀνέκαθεν οἱ ἐγκριτώτεροι τῶν πολιτῶν· εἶναι γνωστὸν ἐπίσης, ὅτι αἱ κοινότητες αὗται εἶχον ἄπειρον ἐμπιστοσύνην εἰς τοὺς ἐγκριτωτέρους τούτους πολίτας, καὶ ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν ἐξεδίδοντο οἱ τίτλοι, ὄχι μόνον οἱ ἀφορῶντες εἰς τὰ δάση, ἀλλὰ καὶ οἱ ἀφορῶντες εἰς τὰς νομὰς, καὶ ἐν γένει ἐπὶ παντὸς εἴδους περιουσίας. Ἐπειδὴ δὲ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἠθικοῦ προσώπου τῆς κοινότητος δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδοθῇ τίτλος, διότι ἀπαραιτήτως ἔπρεπε ν’ ἀναφέρωνται πρόσωπα ἐντὸς τῶν τίτλων, οἱ τοιοῦτοι τίτλοι ἐξεδίδοντο ἐπ’ ὀνόματι τῶν διαχειριστῶν τῶν κοινοτήτων, οἱ δὲ διαχειρισταὶ πάντοτε παρέδιδον τούτους εἰς τοὺς διαδόχους αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τοιούτων τίτλων στηρίζουσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν αἱ κοινότητες σήμερον. Σύγχυσιν λοιπὸν ἔχουσιν οἱ κύριοι συνάδελφοι εἰς τὰς διατάξεις τῶν ὀθωμανικῶν νόμων, ὅταν ὑποστηρίζωσιν, ὅτι δὲν ἐξεδίδοντο τίτλοι ὑπὲρ κοινοτήτων, καὶ ἀδικοῦσι τὰς κοινότητας, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τῇ βάσει τίτλων ἀξιοῦσι δικαίωμα ἐπὶ τῶν δασῶν. Ἀλλὰ τοιαῦται ἰδέαι, κύριε Πρόεδρε, αἵτινες δὲν γνωρίζω, ἕνεκα τίνος λόγου ὑπεστηρίχθησαν ἀνέκαθεν παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχουσι γεννήσει τὸ ζήτημα, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὑφίστανται τὰ πάνδεινα αἱ κοινότητες. Σήμερον αἱ κοινότητες, καὶ ἰδίως ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τρικκάλων, ἕνεκα τῶν βεβαιώσεων τούτων τοῦ Ὀθωμανικοῦ Ἀρχειοφυλακείου, περὶ ὧν προεῖπον, εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ὁποίου ἀφέθη νὰ κρίνῃ περὶ τῶν δικαιωμάτων αὑτῶν ἐπὶ τῶν ἐν Ἑλλάδι δασῶν, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησε καλὸν νὰ κανονίζῃ αὐτὸ κατὰ τὰς ὀρέξεις του ἐν ταῖς ἀπαντήσεσιν αὑτοῦ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἕνεκα τῶν βεβαιώσεων τούτων, λέγω, σήμερον τρεῖς κοινότητες ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τρικκάλων φυγοδικοῦσι, κατηγορούμεναι ἐπὶ πλαστογραφίᾳ τῶν τίτλων· εἶναι δὲ αἱ πολυπληθέστεραι τῶν κοινοτήτων αἱ κοινότητες αὗται· εἶναι ἡ κοινότης Παληοκαρυᾶς ἐν τῷ δήμῳ Αἰθίκων, ἡ κοινότης Καρβουνολεπενίτσης ἐν τῷ δήμῳ Πιαλίων, καὶ αἱ κοινότητες Ἄνω καὶ Κάτω Περλιάγκου τοῦ δήμου Χαλκίδος παρ’ Ἀσπροποτάμῳ. Ἔχω πληροφορίας, ὅτι καὶ ἄλλαι κοινότητες ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καρδίτσης καταζητοῦνται σήμερον, ἐπὶ πλαστογραφίᾳ κατηγορούμεναι ἐνώπιον τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, συνεπείᾳ μηνύσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰ δὲ μέλη τῶν κοινοτήτων τούτων φυγοδικοῦσι πάντα, ἔχουσι τραπῆ δὲ πρὸς τὰ ὄρη οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρων χωρίων. Πρὸς τίνα σκοπόν, παρακαλῶ; Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὄχι μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἀπανταχοῦ τὰ Κράτη ἐξασκοῦσι τὴν λεγομένην δεσποτείαν ἐπὶ τῶν δασῶν, διὰ τῆς ὁποίας δεσποτείας ὄχι μόνον τὴν διαχείρισιν τῶν δασῶν κανονίζουσιν, ἀλλὰ πολλάκις καὶ τὰ δάση ταῦτα ὑπέταξαν εἰς τὴν θέλησιν αὐτῶν, διότι ἐπὶ δεκαετηρίδας ὅλας ἀπηγόρευσαν καὶ τὴν χρῆσιν αὐτὴν τῶν δασῶν, χάριν γενικωτέρου συμφέροντος, καὶ κατ’ ἄλλον δὲ τρόπον ἤσκησαν τὴν δεσποτείαν ταύτην, τουτέστι διὰ βαρείας φορολογίας καὶ διὰ τοῦ δικαιώματος τῆς ἀστυνομίας. Διὰ τοιούτων δὲ σοβαρῶν ἐπεμβάσεων τοῦ Κράτους εἰς τὰ δάση σπουδαίως ἠδύναντο νὰ περιορισθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων ἐν τῇ χρήσει τούτων, χωρὶς διὰ τούτου νὰ θίγωνται τὰ πραγματικὰ δικαιώματα. Ἀλλ’ ὅταν τόσα μέσα ἔχῃ τὸ Κράτος, διὰ τῶν ὁποίων νὰ περιφρουρήσῃ τὰ συμφέροντα αὑτοῦ τὰ γενικώτερα, δὲν ἐννοῶ διὰ ποῖον λόγον κατέφυγεν εἰς τὸ μέτρον νὰ καταγγείλῃ ἐπὶ πλαστογραφίᾳ τὰς κοινότητας, καὶ νὰ φέρωνται οὕτω κοινότητες ὁλόκληροι ἐνώπιον τῶν ἀνακριτικῶν γραφείων, καὶ νὰ σύρωνται ἐνώπιον τῶν Κακουργοδικείων ἑκατοστύες πολιτῶν, ἐνῷ τὸ Κράτος εἶναι ἐξησφαλισμένον, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, διὰ παντοίων μέσων, δι’ ὧν τὰ δικαιώματα αὑτοῦ ἀσφαλίζονται, χωρὶς νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ ἔσχατον τοῦτο μέτρον. Ἀλλὰ δικαιοῦμαι νὰ ἐρωτήσω, τίνα ἀποδεικτικὰ ἔχει μέσα, ἵνα ὑποστηρίξῃ τὰς κατηγορίας ταύτας; τί ἄλλο ἢ μόνον τὴν βεβαίωσιν τοῦ Ὀθωμανικοῦ Ἀρχειοφυλακείου, τὸ ὁποῖον βεβαιοῖ, ὅτι οἱ τίτλοι οὗτοι εἶναι ἠλλοιωμένοι, ὅτι δὲν εἶναι γνήσιοι; Κύριε Πρόεδρε, νομίζω, ὅτι σοβαρῶς πρέπει νὰ ἐπιστηθῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἕνεκα τῶν ἀγορῶν τῶν τσιφλικίων τοῦ Στεφάνοβικ, καὶ ἕνεκα τῶν γενομένων παραχωρήσεων τῶν Ζαππείων κτημάτων, καὶ ἕνεκα τῆς καταδιώξεως ὁλοκλήρων κοινοτήτων, κατηγορουμένων ἐπὶ πλαστογραφίᾳ. Νομίζω ὅτι ὑπολανθάνει ἐκεῖ κατάστασις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως· νομίζω, ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ ἡ τάξις δὲν εἶναι τοσοῦτον ἀσφαλὴς, ὅσον ὑποθέτει ἡ Κυβέρνησις. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐγκύψῃ καὶ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν καταγγελιῶν, καὶ ἀφοῦ μάλιστα τὸ Κράτος ἔχει ἐξασφαλισθῆ διὰ κατοχῆς καὶ καρπώσεως τῶν δασῶν, καλὸν θὰ ἦτο νὰ παραπέμψῃ ἐνώπιον τῶν πολιτικῶν Δικαστηρίων τὸν ἔλεγχον τῆς ἀποδεικτικῆς ἀξίας τῶν τίτλων τῶν κοινοτήτων ἢ ἰδιωτῶν, καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν καὶ ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, καλὸν εἶναι, ἵνα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀναστείλῃ τὴν περαιτέρω ποινικὴν καταδίωξιν τῶν κοινοτήτων ἐπὶ πλαστογραφίᾳ τῶν τίτλων αὐτῶν. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὄντως θέλει λάβει ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις μου ταύτας.

§233Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Περὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου ζητήματος εἶναι ἀληθὲς, ὅτι πρὸ μηνὸς καὶ πλέον ἐπεδώκαμεν ὑπόμνημα πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν, ἵνα ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ δίκαια παράπονα τῶν κοινοτήτων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἐπὶ τοῦ προκειμένου περὶ τῶν δασῶν, διότι ἀπό τινων ἤδη μηνῶν τὸ Δημόσιον καταλαμβάνει ἀδιακρίτως ὅλα τὰ κοινοτικὰ δάση, χωρὶς νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν οὔτε τοὺς νόμους τοὺς τουρκικούς, δυνάμει τῶν ὁποίων κατέχομεν, κατὰ τὴν σύμβασιν περὶ παραχωρήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσεν ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλ’ οὔτε τὸ δίκαιον καὶ τοὺς νόμους τοὺς εἰδικοὺς περὶ δασῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξεδόθησαν παρὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως πρὸ τῆς προσαρτήσεως τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εἶναι ἀληθές, Κύριοι, ὅτι τὰ δικαιώματα τῶν κοινοτήτων εἶναι ἀναμφισβήτητα. Ὁ κατακτητής, ἀφ’ ἧς τὸ πρῶτον κατέλαβε τὰ μέρη ἐκεῖνα, διῄρεσε τὰς γαίας εἰς πέντε κατηγορίας, εἰς δημοσίας, βακουφικὰς, βασιλικὰς, καὶ ἰδιοκτήτους, ἀφῆκε δὲ τὴν πέμπτην κατηγορίαν, τὴν Μερτρουκὲ λεγομένην, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὴν κοινοτικὴν περιφέρειαν, τὰς κοινοτικὰς ὁδοὺς, τὰ λειβάδια, τὰ δάση τῆς κοινότητος, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις οὐδόλως ἔθηκε χεῖρα κατοχῆς ἢ κυριότητος, ἀλλ’ ἀφῆκε ταῦτα εἰς τὰς κοινότητας, ἵνα οἱ κάτοικοι αὐτῶν ἔχωσι τὴν κοινὴν χρῆσιν, κατοχὴν καὶ κυριότητα· ἀφέθησαν ὅμως εἰς τὰς κοινότητας παρὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ μὴ δύνανται οἱ κάτοικοι νὰ ἐκποιῶσιν εἰς τρίτους. Προκειμένου δὲ ἰδίως περὶ τῶν δασῶν, ὁ κατακτητὴς ἀφῆκε ταῦτα εἰς τὰς κοινότητας, ἵνα ξυλεύωνται ἐκ τούτων τὴν οἰκοδομήσιμον καὶ καύσιμον ξυλείαν διὰ τὰς οἰκίας των, τὰς γεωργικὰς καὶ ποιμενικὰς καλύβας. Οὕτω δ’ ἔμειναν τὰ πράγματα ἄνευ γραπτῶν νόμων μέχρι τοῦ ἔτους 1869, ὅτε ἡ Τουρκία ἐξέδωκε νόμον εἰδικὸν περὶ δασῶν καὶ διῄρεσε τὰ δάση εἰς τρεῖς κατηγορίας, αʹ) εἰς δημόσια, βʹ) εἰς βακουφικὰ καὶ γʹ) εἰς μπαλταλίκια λεγόμενα, δηλαδὴ δάση προωρισμένα εἰς ἐκκοπὴν ἐλευθέραν. Ἂν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον τοῦτον, εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν κοινοτικῶν δασῶν περιλαμβάνονται πάντα τὰ δάση, τὰ ὁποῖα εὑρίσκονται εἰς τὴν περιφέρειαν τῆς κοινότητος. Ἐπ’ αὐτῶν λοιπὸν τῶν δασῶν ὁρίζει ὁ νόμος, ὅτι ἔχουσιν οἱ κάτοικοι τὴν χρῆσιν, τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα, καὶ δύνανται νὰ διαθέτωσι ταῦτα ὄχι μόνον εἰς τὰς ἰδίας αὑτῶν ἀνάγκας, ἀλλὰ καὶ, ἂν θέλωσι, νὰ τὰ μισθώνωσιν, ἀλλὰ τότε θὰ πληρώνωσι φόρον δεκάτης, οὐχὶ ἐπὶ τοῦ δάσους, ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ξυλείας ἐκείνης, ἡ ὁποία ἤθελεν ὑλοτομηθῇ παρὰ τῶν μισθωτῶν ὑλοτόμων. Τὰ δάση δὲ ταῦτα, τὰ μπαλταλίκια λεγόμενα, ὁ νόμος χαρακτηρίζει καὶ ὡς ἀναπαλλοτρίωτα, ὁρίζων ῥητῶς, ὅτι δὲν δύνανται ν’ ἀπαλλοτριωθῶσιν εἰς ἄλλον, ἐπὶ τῷ σκοπῷ βεβαίως τοῦ νόμου νὰ μένωσιν εἰς τὴν χρῆσιν τῶν κοινοτήτων αἰωνίως, ὡς καὶ ἐγένετο. Ἀκριβῶς δὲ εἰς τὸ σημεῖον τοῦτο ὁ κύριος συνάδελφος ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς πλανᾶται, νομίζων, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἑρμηνείαν τοῦ νόμου ἐκείνου, ὅτι δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς τίτλοι κατοχῆς ταπία, ἐνῷ οὔτε ἀπαιτοῦνται, οὔτε δύνανται νὰ ἐκδοθῶσι κἄν, ἀφοῦ τὰ κοινωτικὰ δάση ἐκηρύχθησαν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναπαλλοτρίωτα. Καὶ μέχρι μὲν τοῦ 1869, ὅτε ἐξεδόθη ὁ τουρκικὸς νόμος, προκειμένου περὶ τῆς κατοχῆς καὶ κυριότης τῶν κοινοτήτων ἐπὶ τῶν δασῶν, ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων οὐδὲν ἕτερον ἐξητάζετο ἢ ἡ ἀπὸ ἀμνημονεύτων χρόνων κατοχὴ ἐπὶ τοῦ διαφιλονικουμένου δάσους παρ’ ἄλλης κοινότητος, ἢ καὶ παρ’ ἰδιώτου. Ἀλλὰ διατὶ δὲν λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν ὁ κύριος συνάδελφος τὸν τουρκικὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ῥητῶς δὲν ἀναγνωρίζει, κατ’ οὐδένα τρόπον, νομικὰ πρόσωπα;—καὶ τοιαῦτα εἶναι αἱ κοινότητες, αἱ Μοναὶ κλπ.—Τί δὲ εἶναι ταπίον; Ταπίον εἶναι ἡ ἄδεια κατοχῆς, ἥτις, προκειμένου περὶ δασῶν τῶν κοινοτήτων, δὲν ἀπαιτεῖται, οὔτε ἠδύνατο ν’ ἀπαιτηθῇ, διότι μόνον πρὸς φυσικὸν πρόσωπον δύναται νὰ ἐκδοθῇ ταπίον, ἀφοῦ κατὰ τὸν ἱερὸν Ὀθωμανικὸν νόμον δὲν δύναται νὰ νοηθῇ νομικὸν πρόσωπον, καὶ σήμερον δ’ ἔτι νομικὸν πρόσωπον ἐν Τουρκίᾳ ἐνώπιον τοῦ ἱεροδικαστικοῦ δὲν ἀναγνωρίζεται. Καὶ αὐτὸς εἶναι ὁ κυριώτερος λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον αἱ κοινότητες οὔτε ὑποχρεοῦνται, ἀλλ’ οὔτε δύνανται, κατὰ τὸν τουρκικὸν νόμον, νὰ ἔχωσι τοιούτους τίτλους. Ἀλλ’ ὁ κ. συνάδελφος ἐπλανήθη ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι πολλαὶ κοινότητες ἐνίοτε, διὰ πᾶν ἐνδεχόμενον καὶ διὰ τὸ μέλλον, ἐνόμιζον, ὅτι ἔπρεπεν ἐπ’ ὀνόματι ἀνθρώπων τῆς ἐμπιστοσύνης των νὰ ἐκδοθῶσι τίτλοι, καὶ παρίσταντο ἐνώπιον τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν καὶ ἐζήτουν τὴν ἔκδοσιν τίτλων, δηλ. ταπίων, ἐπ’ ὀνόματι ἀτόμων, ἀλλὰ πάντοτε διὰ λογαριασμὸν τῆς κοινότητός των· ὥστε, ἐὰν ἤθελε χρειασθῇ ποτε ὁ τίτλος, ἠδύναντο νὰ τὸν προσαγάγωσιν ἐνώπιον τῶν τουρκικῶν Δικαστηρίων. Τοῦτο συνέβη ἐν Θεσσαλίᾳ εἴς τινας κοινότητας, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. συνάδελφος, ἀλλὰ μόνον δι’ οὓς λόγους προεῖπον, ἀφοῦ ἄλλως δὲν ἠδύνατο νὰ παραστῇ ἡ κοινότης ὡς πρόσωπον, ἵνα ἐκδοθῇ ἐπ’ ὀνόματι αὐτῆς τίτλος. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐκδόσεως ταπίου αὐτὸς ὁ τίτλος ἢ εἶναι ἔκφρασις ἐμπιστοσύνης ὅλων τῶν μελῶν τῆς κοινότητος πρός τινα ἐξ αὐτῶν, ἢ εἶναι ψευδὴς τίτλος, ἂν παρεστάθησαν δολίως καὶ ἐξεδόθη ἐπ’ ὀνόματι ἀτόμων τοιοῦτος τίτλος, ἐπὶ τῷ σκοπῷ, ἵνα καταχρασθῶσι τὸ δάσος. Παρακαλοῦμεν λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλήν, ἀφοῦ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τοὺς σχετικοὺς νόμους, νὰ ἀναγνωρίσῃ τὰ δικαιώματα τῆς κατοχῆς καὶ τὴν κυριότητα ἐπὶ τῶν δασῶν τῶν κοινοτήτων, ἵνα μὴ αὗται καταντήσωσιν ὡς μερικαὶ κοινότητες εἰς δήμους τινὰς ἀπομεμακρυσμένους, τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι, δι’ ἔλλειψιν πάσης ὑπὲρ αὐτῶν στοργῆς, περιφέρονται μὲ τὸ ὅπλον ἀνὰ χεῖρας, καὶ τότε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ζητοῦμεν νὰ ἐπιτύχωμεν διὰ τῆς παραχωρήσεως τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ καὶ Ζάππα ὑπὲρ τῶν χωρικῶν τριάκοντα ἢ τεσσαράκοντα κοινοτήτων, εἶναι ἐλάχιστον ἀπέναντι τῆς καταστροφῆς διακοσίων κοινοτήτων, περὶ τῶν ὁποίων πρόκειται νῦν, καὶ τῶν ὁποίων οἱ κάτοικοι, ἐὰν δὲν ἀναγνωρισθῶσι τὰ δικαιώματα ταῦτα, θέλουσιν ἀπολέσει τὸ φρόνημα τοῦ ἐλευθέρου πολίτου, στερούμενοι τῆς μικρᾶς ταύτης περιουσίας, ἐξ ἧς πληρώνουσι τὸν ἐφημέριον τοῦ χωρίου, τὸν διδάσκαλον τινὰ ἐκ τούτων, καὶ ἄλλα μικρὰ ἔξοδα τῆς κοινότητος, καὶ οὕτω διασαλεύεται αὐτὴ ἡ βάσις τῆς Πολιτείας, ἥτις εἶναι ἡ κοινότης.

§234Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁμολογουμένως ἡ Κυβέρνησις ἐπέστησεν ὅλην αὑτῆς τὴν προσοχὴν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι τὸ ἐθεώρησεν ὡς ἓν τῶν σπουδαιοτάτων. Ἡ ἀπόφασις δὲ, εἰς ἣν προέβη, εἶναι, ὅτι ὅλαι αἱ κοινότητες, αἵτινες εἶχον τὴν κατοχὴν τῶν δασῶν μέχρι τῶν τελευταίων χρόνων, θέλουσιν ἐξακολουθεῖ νὰ ἔχωσι ταύτην μέχρις οὗ κατάλληλα νομοθετήματα κανονίσωσι τὰ περὶ τῶν δασῶν τῆς Θεσσαλίας. Ἀπόφασιν ὁριστικὴν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λάβῃ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ βεβαίως ἐπὶ τοῦ παρόντος θέλουσιν ἔχει αἱ κοινότητες τὴν κατοχὴν τῶν δασῶν, τὴν ὁποίαν εἶχον μέχρι τοῦδε.

§235Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐν σχέσει πρὸς τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Ἀπαντῶ δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, ὅτι ἐγὼ ἐννοῶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ὑποστηρίζω τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων τῆς ἐπαρχίας μου, τὸν ἐννοῶ δὲ τοσοῦτον καλῶς, ὥστε οὐδέποτε μήτε ἐν ὑπομνήμασι, μήτε εἰς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶπον, ὑπάρχει βάσις τοιαύτη, ἣν διακρίνει τὸ ὑπόμνημα τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τὸ ὑποβληθὲν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐγὼ ἐννοῶ νὰ ὑποστηρίξω τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἔχω τὸν ἕνα ὀφθαλμὸν βλέποντα πρὸς τὰ δεξιὰ, καὶ τὸν ἕτερον ὀφθαλμὸν βλέποντα πρὸς τ’ ἀριστερά. Λέγω δὲ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι δὲν βλάπτει καθόλου τὸ ζήτημα, ἐν ᾗ περιπτώσει ὑποστηριχθῇ, ὅτι αἱ κοινότητες ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῶν δασῶν δυνάμει τῶν νόμων, καὶ ἐὰν προστεθῇ εἰς ταῦτα, ὅτι ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῶν κοινοτικῶν δασῶν καὶ δυνάμει τίτλων. Τί ἐμποδίζει τὸν κ. Παπαθανασίου ν’ ἀποδεχθῇ, ὅτι καὶ δυνάμει τίτλων ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῶν δασῶν αἱ κοινότητες; Δύναται ὁ κ. συνάδελφος νὰ μᾶς δώσῃ τὴν ἐξήγησιν ταύτην; Εἶπον ὅτι, τί θὰ ἐμποδίσῃ τὴν λύσιν τοῦ ζητήματος, οἵαν ἐπιδιώκει ὁ κ. συνάδελφος, ἐὰν ὑποστηριχθῇ ὅ,τι ἐγὼ ὑπεστήριξα ὡς ἀληθές, —καὶ εἶναι βεβαίως ἀληθὲς—ὅτι ὄχι μόνον ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Ὀθωμανικῶν νόμων ἔχουσι δικαιώματα ἐπὶ τῶν δασῶν αἱ κοινότητες, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τίτλων, καθ’ ὃν τρόπον εἶπον ἐγὼ καὶ καθ’ ὃν τρόπον ἐπανέλαβεν οὗτος; Ἐὰν ὑπεστήριζον τὸ ζήτημα καθ’ ὃν τρόπον τὸ ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ταύτην τὴν ἑσπέραν, βεβαίως θὰ διεκινδύνευον σοβαρῶς τὰ συμφέροντα τῶν κοινοτήτων ἐν Θεσσαλίᾳ. Καὶ θ’ ἀνατρέξω καὶ πάλιν εἰς τοὺς Ὀθωμανικοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους, λυποῦμαι πολὺ, διότι ὑπομιμνήσκω ἐγὼ πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὁ ὁποῖος ἐπὶ ἔτη ὁλόκληρα ἐνώπιον τῶν Ὀθωμανικῶν δικαστηρίων ἐξήσκησε τὸ ἐπάγγελμα τοῦ δικηγόρου, καὶ ἐνόμιζον, ὅτι οὗτος κάλλιον ἐμοῦ θὰ ἐγνώριζε τοὺς Ὀθωμανικοὺς νόμους. Καὶ ἐν πρώτοις ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον τὸ ἄρθρον 1270 τοῦ ἀστικοῦ Ὀθωμανικοῦ κώδικος, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Νεκραὶ γαῖαι λέγονται οἱ τόποι, οἵτινες δὲν εἶναι κτῆμα οὐδενός, οὔτε βοσκὴ χωρίου ἢ κώμης τινὸς, ἢ δάσος ἀφεθὲν εἰς τοὺς κατοίκους πρὸς ξυλείαν (μπαλταλίκιον) καὶ κεῖνται μακρὰν τοῦ ἄκρου τῶν κατῳκημένων τόπων· εἰσὶ δηλαδὴ τοσοῦτον μεμακρυσμέναι, ὥστε νὰ μὴ ἀκούηται ἀπὸ τῶν ἐκ τῶν τελευταίων ἄκρων τοῦ χωρίου ἢ τῆς κώμης κειμένων οἰκιῶν ἡ φωνὴ μεγαλοφώνου ἀνθρώπου». Ἐπίσης τὸ ἄρθρον 1271: «Αἱ πλησίον τῶν κατῳκημένων τόπων γαῖαι ἀφίνονται εἰς τοὺς κατοίκους διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν αὐτοῖς ὡς βοσκὴ, ἁλώνια καὶ τόποι ξυλείας. Αἱ γαῖαι αὗται καλοῦνται γαῖαι ἀφιερωμέναι εἰς κοινὴν χρῆσιν (δημοτικαί).» Ἀφοῦ τῷ ὑπέμνησα τὰς διατάξεις ταύτας, τώρα θὰ ἔλθω εἰς μίαν ἄλλην διάταξιν, καὶ θὰ τὸν παρακαλέσω ὕστερον νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ἐὰν τὸν συμφέρει νὰ ὑποστηρίζῃ κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ ἐπὶ τῶν δασῶν συμφέροντα τῶν κοινοτήτων (ἀναγινώσκει): Ἄρθρον 103 τοῦ Ὀθωμαν. νόμου περὶ γαιῶν. «Θεωροῦνται ὡς νεκραὶ γαῖαι οἱ κενοὶ τόποι, οἷον βουνὰ, δασώδεις καὶ πετρώδεις τόποι, οἱ μὴ ὄντες ὑπὸ τὴν κατοχὴν οὐδενὸς διὰ ταπίου, οἱ μὴ ἐξιδιασθέντες ἀνέκαθεν εἰς τοὺς κατοίκους κωμοπόλεων καὶ χωρίων, καὶ ἀπέχοντες τῶν κωμοπόλεων καὶ χωρίων τοσοῦτον, ὅσον νὰ μὴ ἀκούηται ἀνθρώπινη φωνὴ ἀπὸ τὰ ἄκρα τῶν κατωκημένων τόπων κλπ.» Ἐπὶ τῶν διατάξεων τούτων στηριχθέν, ἀπήντησε τὸ δασονομικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὸ ὑπόμνημα τῶν εἰρημένων Βουλευτῶν, τουτέστιν, ὅτι ἀναγνωρίζει τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ὡς κοινοτικὰ δάση ἐν Θεσσαλίᾳ ἐκεῖνα μόνον, τῶν ὁποίων ἡ ἔκτασις εἶναι τόση, ὅση ἀπαιτεῖται ἵνα ἀκούηται ἡ φωνὴ ἑνὸς ἀνθρώπου...

§236Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοιαύτη ἀπάντησις δὲν ἐδόθη.

§237Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν εἶδον εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐλησμόνησε τὴν διάταξιν, τῆς ὁποίας ἐμνήσθην, βεβαίως ὅμως δὲν ὤφειλε νὰ λησμονήσῃ τὰς περὶ κοινοτήτων διατάξεις τοῦ ἀστικοῦ Ὀθωμανικοῦ κώδικος. Ἐπὶ παραδείγματι, ἐν ἄρθρῳ 1645 ἀναφέρεται, ὅτι «ἐν τῇ ἀγωγῇ περὶ πραγμάτων κοινῆς ὠφελείας, τῇ κινουμένῃ μεταξὺ δύο χωρίων, ὧν οἱ κάτοικοι ἀποτελοῦσι μεγάλας κοινότητας, ἀρκεῖ ἡ παρουσία ὀλίγων τινῶν ἑκατέρωθεν». Ἀπόδειξις, ὅτι τὰ ὀθωμανικὰ Δικαστήρια ἀνεγνώριζον κοινότητας παρισταμένας ἐνώπιον αὐτῶν, καὶ ἀπόδειξις, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πρὸ ὀλίγου, δὲν εἶναι βάσιμον. Κατὰ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου τοῦ ἀστικοῦ Ὀθωμανικοῦ κώδικος: «Ἐὰν ὅμως οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων ἀποτελῶσι μικρὰς κοινότητας, δὲν ἀρκεῖ ἡ παρουσία ὀλίγων τινῶν ἐξ αὐτῶν, ἀλλὰ πρέπει ἢ νὰ παρασταθῶσι πάντες εἰς τὴν δίκην, ἢ νὰ διορίσωσιν ἀντιπροσώπους πρὸς παράστασιν».— Ἀπάντησις εἰς τὴν τελευταίαν διακοπήν, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐκάμετε.— Ἄρθρον 1646. «Ὅταν ὁ ἀριθμὸς τῶν κατοίκων χωρίου τινὸς ὑπερβαίνῃ τοὺς ἑκατὸν, θεωροῦνται ὡς μεγάλη κοινότης, ἤτοι ὡς κοινότης προσώπων ἀορίστου ἀριθμοῦ». Ὥστε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑπεστήριξεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι οἱ Ὀθωμανικοὶ νόμοι δὲν ἀναγνωρίζουν τὰς κοινότητας, δὲν εἶναι ἀκριβές...

§238Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἐγὼ δὲν εἶπον αὐτό· ἐγὼ εἶπον, ὅτι δὲν ἐξεδίδοντο τίτλοι.

§239Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Θὰ ἀπαντήσω εἰς αὐτό. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀντελήφθην καλῶς, καὶ νομίζω ὅτι ἀντελήφθησαν καὶ πολλοὶ τῶν συναδέλφων, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπεστήριξεν, ὅτι κοινότητας δὲν ἀναγνωρίζουν οἱ Ὀθωμανικοὶ νόμοι. Ἐγὼ δὲ τῷ ἀπέδειξα διὰ δικονομικῶν διατάξεων, ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ἀστικῷ Ὀθωμανικῷ κώδικι, ὅτι ὄχι μόνον ἀναγνωρίζουν τὰς κοινότητας οἱ Ὀθωμανικοὶ νόμοι, ἀλλὰ κανονίζουσι καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐπὶ Δικαστηρίου παραστάσεως αὐτῶν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ τελευταῖον, ὅτι δὲν ἐξεδίδοντο τίτλοι ἐπ’ ὀνόματι τῶν κοινοτήτων, νομίζω ὅτι σαφῶς ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου, καὶ νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν εἶπέ τι πλέον ἐμοῦ. Εἶπον, ὅτι ἐπ’ ὀνόματι τῶν νομικῶν προσώπων, ὡς μὴ δυναμένων νὰ περιγράφωνται κατὰ τρόπον τοιοῦτον ἐν τοῖς ταπίοις, ἢ ἐν τοῖς ἐγγράφοις τοῖς ὁμοίοις πρὸς αὐτὰ, ὥστε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς νὰ ἀναγνωρίζηται ἡ ταυτότης τῶν νομικῶν προσώπων, δὲν ἐξεδίδοντο τίτλοι· δι’ αὐτὸν τὸν λόγον αἱ κοινότητες ἐθεώρησαν, ὅτι ἔπρεπε νὰ παρίστανται δι’ ἀντιπροσώπων, τοὺς ὁποίους καὶ αὐταὶ αἱ διατάξεις, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσα, ἀναγνωρίζουσιν. Οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι οὗτοι ἐπεδίωκον τὴν ἔκδοσιν τῶν τίτλων ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν, ὄχι πλέον ἀτομικῶς, ἀλλ’ ὡς διαχειριστῶν τῆς κοινότητος. Καὶ τοῦτο δὲν ἀνεφέρετο μὲν ἐν τῷ τίτλῳ, ἦτο ὅμως γνωστὸν εἰς τὰς κοινότητας, ὅτι ἐπ’ ὀνόματι αὐτῶν ἐξεδίδοντο, οἱ δὲ ἀντιπρόσωποι κατεῖχον τοὺς τίτλους τούτους μέχρις ὅτου διήρκει ἡ ἐξουσία αὐτῶν, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον ἐκ τῆς κοινότητος· ὅταν δὲ οὗτοι ἔπαυον ὄντες ἀντιπρόσωποι, συγχρόνως μὲ τὴν παῦσιν τῆς ἐξουσίας αὐτῆς τῆς κοινοτικῆς μετεβίβαζον καὶ τοὺς τίτλους καὶ πᾶν ὅ,τι ἄλλο εἶχον εἰς τοὺς διαδόχους αὐτῶν.

§240ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶχον καὶ ἄλλα δικαιώματα περισσότερα.

§241Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Βεβαίως εἶχον περισσότερα δικαιώματα. Ὠνομάζοντο δημογέροντες, γέροντες ἀλλαχοῦ, καὶ εἶχον δικαιώματα πολλαπλᾶ. Αὐτοὶ ἐξεπροσώπουν τὰς κοινότητας ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων καὶ ἐνώπιον τῶν διοικητικῶν ἀρχῶν, αὐτοὶ ἐδίκαζον τὰς ἔριδας, τὰς μεταξὺ τῶν μελῶν τῶν κοινοτήτων ἀναφυομένας, καὶ ἐν γένει εἶχον, οὕτως εἰπεῖν, μίαν διοικητικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς κοινότητος, καὶ ἦσαν ὁ δεσμὸς μεταξὺ τῶν μελῶν τῆς κοινότητος καὶ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν. Ἐπ’ ὀνόματι λοιπὸν τῶν τοιούτων ἀντιπροσώπων ἐξεδίδοντο οἱ τοιοῦτοι τίτλοι, τούτους δὲ τοὺς τίτλους σήμερον, ὁσάκις παρουσιάζῃ πρόσωπόν τι ἐκ τῆς κοινότητος ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ Ὑπουργεῖον ὑποπτεύει καὶ προσβάλλει ὡς πλαστούς· ἕνεκα δὲ τούτου, Κύριοι, διεβιβάσθησαν πᾶσαι αἱ μηνύσεις αὗται ἐνώπιον τοῦ ἀνακριτοῦ τῶν ἐν Τρικκάλοις πλημμελειοδικῶν, καὶ καταδιώκονται ἐπὶ πλαστογραφίᾳ τῶν τίτλων ὁλόκληροι κοινότητες, ὁλόκληρα χωρία, ἐνῷ, ὡς προεῖπον, τὸ Δημόσιον εἶχεν ὅλα τὰ μέσα νὰ ἐξασφαλίσῃ οἱαδήποτε δικαιώματα ἐνόμιζεν ὅτι ἔχει ἐπὶ κοινοτικῶν δασῶν, χωρὶς νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ ἔσχατον τοῦτο μέτρον, τοῦ νὰ καταδιώκωνται ποινικῶς ὁλόκληροι κοινότητες, καὶ νὰ ἔχωσι τραπῆ πρὸς τὰ ὄρη. Ἵνα δὲ μὲ ἐννοήσητε καλῶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ πόσου πόνου καὶ πόσον δικαίως ὁμιλῶ περὶ τοῦ θέματος τούτου, ὑποθέσατε ὑμεῖς, ὅτι ὁλόκληρος ὁ δῆμος Λαυρίου καὶ ὁ δῆμος Κρωπίας καὶ ὁ Ὠρωπὸς ἔχουσι τραπῆ πρὸς τὰ ὄρη, διότι τὸ τμῆμα τὸ δασονομικὸν, ἐπειδὴ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ παρουσίασαν ἕνα τίτλον καὶ διεκδικοῦσιν ἓν δάσος, ἐθεώρησεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ τοὺς καταδιώξῃ ποινικῶς, παραπέμπον τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν ἀνάκρισιν, ἐνῷ ἔχει ὅλα τὰ μέσα, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὰ δικαιώματά του ἐπὶ τοῦ δάσους, χωρὶς νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ μέτρον τοῦτο. Τὸ ζήτημά μου λοιπὸν τοῦτο τὸ τονίζω, καὶ σᾶς παρακαλῶ, κ. Ὑπουργὲ, νὰ συνδυάσητε τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου μὲ τὴν καρδίαν σας, καὶ νὰ λυπηθῆτε τοὺς ἀνθρώπους αὐτούς. Εἶναι οἰκογένειαι ὁλόκληροι, αἱ ὁποῖαι λιμοκτονοῦσι. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον πρέπει νὰ λάβητε μέτρα, καθόσον νομίζω, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐνέργεια δὲν πρόκειται νὰ ἐπιφέρῃ καμμίαν βλάβην εἰς τὸ Δημόσιον· ἄλλως δὲ οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ οὐδὲν ἀτομικῶς διεκδικοῦσιν, ἀλλ’ ἰσχυρίζονται, ὅτι τὰ δάση τὰ θεωροῦσι κοινοτικὰ, ἀλλ’ ἐὰν τὸ Δημόσιον θεωρεῖ, ὅτι εἶναι δημόσια, ἂς τὰ καταλάβῃ.

§242Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρ’ ὑμῶν σήμερον πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι ὁλόκληρος κοινότης τρέχει εἰς τὰ βουνά. Θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα.

§243Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Θὰ ὑποβάλω καὶ ἐγγράφως τὴν σύστασίν μου, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ θὰ σημειώσω καὶ τὰ χωρία εἰς τὴν σύστασίν μου, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ λάβητε ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσητε τὸ ζήτημα.

§244Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Δύο λέξεις, κύριε Πρόεδρε.

§245ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι ἐξηντλημένον τὸ θέμα.

§246Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Ἀκριβῶς διότι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, προκειμένου περὶ δασῶν κοινωτικῶν, ζητεῖ ταπία, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παραπονούμεθα. Δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ἔγγραφα ἄλλα, ἀφορῶντα κοινότητας, οἷον πολιτικὴ τις ἀπόφασις ἐπὶ διαφορᾶς ὁρίων μεταξὺ κοινοτήτων, ἢ ἀτόμου τινὸς καὶ κοινότητος, ἀλλὰ δὲν ἕπεται ἐκ τούτου, ὅτι πρέπει ἐξάπαντος νὰ ἔχωμεν ταπία, ὅπως ἀποδείξωμεν τὴν κατοχὴν καὶ κυριότητα τῶν δασῶν τῶν κοινοτήτων. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν καταγγελιῶν, δὲν γνωρίζω, πῶς ὁ κ. συνάδελφος ἀξιοῖ νὰ ἔχωσιν αὗται συνάφειαν μὲ τὸ ζήτημα τῶν δασῶν. Ἐὰν καταδιώκωνται διὰ καταγγελιῶν, δὲν εἶναι αἱ κοινότητες αἱ καταδιωκόμεναι, ἀλλὰ τὰ ἄτομα ἐκεῖνα, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν ταπία, λόγῳ ἐμπιστοσύνης εἰς αὐτὰ τῶν λοιπῶν μελῶν τῆς κοινότητος, διὰ λογαριασμὸν τῆς κοινότητος ὅμως πάντοτε ἐνεργούντων, ὡς προερρήθη. Ἐὰν δὲ τὰ εἰρημένα γεγονότα καλῆς πίστεως ἀποδειχθῶσιν ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, τὰ καταδιωκόμενα πρόσωπα ἀπαλλάσσονται· ἀλλ’ ἐὰν ἀποδειχθῇ, ὅτι πρόσωπα, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν ταπία ἀφορῶντα κοινοτικὰ δάση, ἐνήργησαν δολίως, πρὸς νοσφισμὸν τῶν δασῶν, τότε τὰ πρόσωπα ταῦτα κατὰ νόμον καταδικάζονται ὑπὸ τῶν Δικαστηρίων.

§247Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μπακόπουλος.

§249Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴν τὴν ὥραν, κύριε Πρόεδρε, ὄχι νὰ ὁμιλήσω, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ ἀντιληφθῶ δύναμαι.

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Διγενόπουλος.

§251ΦΩΝΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§252ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Κύριοι, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἶναι ἀναγεγραμμένον δεύτερον τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς παρελθούσης Πέμπτης εἶχε δηλώσει, ἐπὶ τῇ παρακλήσει τοῦ κ. Παπαγιαννακοπούλου, ὅτι, ἂν οὐχὶ τὴν Παρασκευὴν ἢ τὸ Σάββατον, ἀλλ’ ἀμέσως εἰς πρώτην συνεδρίασιν θὰ τὸ προτάξῃ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφασίσῃ νὰ προταχθῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Συζήτησιν δὲν θὰ ἔχῃ, διότι ἀρκετὴ ἐγένετο συζήτησις κατὰ τὰς δύο προηγουμένας ἀναγνώσεις.

§253Κ. ΖΩΤΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς νὰ προηγηθῇ ὁ Προϋπολογισμός.

§254ΔΗΜ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Πρέπει πρῶτον νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§255ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή, ἐὰν δέχεται τὴν πρότασίν μου.

§256Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, κ. Πρόεδρε;

§257ΠΟΛΛΟΙ. Ὄχι, ὄχι.

§258Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὅταν εἰσέλθωμεν, τότε νὰ γείνῃ ἡ πρότασις περὶ προτάξεως.

§259ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐρωτήσατε, ἂν εἶναι ἄλλος τις πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεσθε νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ κατόπιν νὰ ὑποβάλητε τὴν πρότασίν σας;

§261ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§262ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κύριος Χαϊδᾶς ὑποβάλλει πρότασιν περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν πρότασιν ταύτην;

§263ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§264ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§265ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε 15;

§266ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Βεβαίως, βεβαίως.

§267ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν δέχεται οἱανδήποτε μεταβολὴν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δὲν δέχεται καμμίαν πρόταξιν νομοσχεδίου πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§268Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Λοιπὸν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Χοϊδᾶ, ὡς ψηφολέκτης.

§270Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως...

§271ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφασίσθη ἡ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορία.

§272ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐπ’ αὐτῆς θὰ ὁμιλήσῃ ὁ κ. Βουλευτής. Δὲν δύνασθε νὰ τῷ ἀφαιρέσητε τὸν λόγον.

§273ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἔχει τὸν λόγον.

§274Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ προβῇ εἰς οὐδεμίαν μεταβολὴν ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως· τουτέστι θέλει νὰ προχωρήσῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς παρεκάλεσε νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἶναι δύσκολον νὰ ψηφισθῶσι νομοσχέδια. Ἐνθυμεῖσθε δέ, συζητουμένου τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ὁποῖος ἀγὼν συνήφθη μεταξὺ τοῦ πρώην Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας καὶ τοῦ νῦν περὶ τοῦ ζητήματος τῶν Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Ἐλέγετο δέ, ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ ἀνάγκη τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου καὶ τῆς εἰσαγωγῆς πρακτικῆς παιδεύσεως εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὥστε ἄνευ αὐτῶν ἤθελεν ὀπισθοδρομήσει, δι’ ὃ καὶ ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἔσπευσε διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος νὰ συστήσῃ τὴν Ἐμπορικὴν Σχολὴν ἐν Πάτραις. Ἡμεῖς κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ὑπεδείξαμεν τὰς ἐλλείψεις αὐτοῦ, καὶ προετείναμεν διαφόρους τροποποιήσεις, βελτιούσας αὐτό. Σήμερον βλέπω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἀπορρίπτει εἰς τὸν κάλαθον τῶν σκωληκοβρώτων τὸ νομοσχέδιον...

§275ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι.

§276Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. .. Ἡ ἐκπαίδευσις ἡ ἐμπορική, μᾶς ἔλεγον, ἐπρόκειτο νὰ ἐξάψῃ τὴν ἐμπορικὴν ἰδιοφυΐαν τῶν Ἑλλήνων. Ἐν τούτοις γίνεται μεγάλη προσπάθεια νὰ ψηφισθῇ ὁ Προϋπολογισμός, καὶ ν’ ἀπολυθῇ ἡ Βουλή, χωρὶς οὔτε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, οὐδὲ ἄλλα νὰ ψηφισθῶσι, μένει δὲ ἄνευ ἐξάψεως ἡ Ἑλληνικὴ ἰδιοφυΐα. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπιμείνω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἀλλὰ θὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Πατρῶν, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἄλλως δὲν θὰ προκληθῇ συζήτησις.

§277ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Οὐδεμία.

§278Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδεμία.

§279Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία...

§281Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὴ βιάζεσθε. Ἄν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐδήλου, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ προτάξῃ κανὲν νομοσχέδιον πρὸ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐδήλωσε τοῦτο, συνάγω τὸ συμπέρασμα, ὅτι αἱ Ἐμπορικαὶ Σχολαὶ θὰ διαλυθῶσι, διότι οἱ καθηγηταὶ δὲν θὰ πληρώνωνται, ἀφοῦ δὲν θὰ ψηφισθῶσι τὰ σχετικὰ νομοσχέδια.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅπως προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. Ἄρχεται ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Μιχ. Φωτιάδου καὶ Περ. Ἀλεξάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 139· ὑπὲρ τῆς προτάσεως 15, κατ’ αὐτῆς 123, καὶ εἷς ἠρνήθη ψῆφον. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν ἀπερρίφθη. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ...

§284Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἔχω καὶ ἐγὼ νὰ ζητήσω μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως... (διαμαρτυρίαι ἐκ δεξιῶν καὶ φωναί: δὲν ἔχομεν ἄλλην πρότασιν).

§285ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Ποῖος τὸ λέγει; (θόρυβος).

§286Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν...

§288Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχομεν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωμεν τὴν ἀναβολήν. (Θόρυβος).

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Προβάλλετε ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§290Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§291ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Δὲν εἰσήλθομεν.

§292ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἰσήλθομεν.

§293ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄλλο ζήτημα, ἂν προβάλλητε ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, εἶσθε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐὰν ζητήσητε νὰ ὁμιλήσητε ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δὲν εἶσθε ἐντὸς τοῦ Κανονισμοῦ.

§294Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὄχι. Ἀλλ’ ὅταν ζητῶ νὰ ἀναβληθῇ τι, ἕπεται ὅτι εἶμαι ἐντὸς τῆς ἡμερησίας διατάξεως... (ζωηραὶ διαμαρτυρίαι ἐκ δεξιῶν καὶ κραυγαί: ὄχι, ὄχι). Σᾶς παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε. Ἐγὼ δέχομαι τὴν γνώμην ὑμῶν. Ζητῶ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 6 νομοσχέδιον.

§295ΦΩΝΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἆ! ἆ! (θόρυβος).

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§297Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ (πρὸς τοὺς ἐν τῇ δεξιᾷ). Μὴ φωνάζετε! Τί φωνάζετε ἔτσι; (διαμαρτυρίαι ἐκ δεξιῶν, καὶ ἀντεγκλήσεις ἑκατέρωθεν).

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κριεμάδη, δὲν ὑποβάλλετε πρότασιν περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§299Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, κ. Πρόεδρε.

§300Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἀπερρίφθη ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, ἀλλ’ ἂν ἄλλη τις πρότασις ἔλθῃ (φωναὶ ἐκ δεξιῶν: ὄχι, ὄχι), βεβαίως ἡ Βουλὴ εἶναι ὑπόχρεως ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτῆς. Διότι ἀπερρίφθη ἡ πρότασις ἡ ἀφορῶσα τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, δὲν ἕπεται ὅτι ἀπορρίπτονται πᾶσαι αἱ ἄλλαι προτάσεις. (Διαμαρτυρίαι).

§301ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι, ὅτι δὲν δέχεται μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§302ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Ὄχι, ὄχι.

§303ΕΤΕΡΟΙ (δεξιόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§304Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ μὴ προταχθῇ τὸ περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν μόνον.

§305ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὅλα ἐν γένει.

§306Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Χοϊδᾶ ἐψηφίσθη ῥητῶς. (Διάλογοι θορυβώδεις).

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Κριεμάδη, ὑποβάλλετε πρότασιν ἀναβολῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§308Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐθέσατε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χοϊδᾶ περὶ προτάξεως ἑνὸς νομοσχεδίου, ἡ ὁποία ἀπερρίφθη. Πρόκειται νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§309ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι. Εἰσήλθομεν.

§310Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. .. Διότι, ἂν εἴχομεν εἰσέλθει, βεβαίως δὲν θὰ ἐθέτετε εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν (θόρυβος).

§311ΦΩΝΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Εἰσήλθομεν, εἰσήλθομεν.

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Κριεμάδη.

§313Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ, ἂς ἀκουσθῇ ἡ γνώμη μου, καὶ κατόπιν βλέπομεν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἀνὰ πᾶσαν στιγμήν, καθ’ ἣν συζητοῦνται ἀντικείμενα ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἔχω τὸ δικαίωμα, ὡς Βουλευτής, νὰ ζητήσω μεταβολήν...

§314Κ. ΧΡΗΣΤΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἔχεις τὸ δικαίωμα νὰ κωλυσιεργῇς!

§315ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μὴ διακόπτετε!... Κύριε Πρόεδρε!... (θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις ἑκατέρωθεν).

§316ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε, κύριε Κριεμάδη.

§317Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε... (ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος).

§318Κ. ΖΩΤΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Διατὶ ἀφίνετε, κύριε Πρόεδρε;

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλλει πρότασιν περὶ ἀναβολῆς.

§320Κ. ΖΩΤΟΣ. Ὑπεβλήθη ἅπαξ.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γνωρίζομεν ἀκόμη, τί θὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουλευτής. Πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ... Ὁρίστε, κύριε Κριεμάδη.

§322Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Νὰ διατυπώσω τὴν γνώμην μου. Ἄν δὲν θέλητε νὰ τὴν ἀσπασθῆτε, μοὶ εἶναι ἀδιάφορον. Ἐγὼ σέβομαι τὴν γνώμην σας... (θόρυβος).

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσετε παρακαλῶ, Κύριοι.

§324Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ σέβομαι τὴν γνώμην σας, ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ ἰδική μου.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δι’ αὐτὸ σᾶς δίδω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσητε.

§326Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ζητῶ λοιπὸν νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6 νομοσχέδιον, δηλαδὴ τὸ νομοσχέδιον «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς ἀποδόσεως τῶν χορηγηθέντων δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΒΦΜʹ τοῦ 1898 δανείων». Ἔχω δὲ τὸ δικαίωμα ἐγὼ ἰδίως νὰ προτείνω νὰ συζητηθῇ πρὸ παντὸς ἄλλου ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι μοὶ ἀπεδόθη ἐντεῦθεν, ὅτι ἐγὼ ἐξαιρετικῶς ἔφερα ἀντίδρασιν εἰς τὸ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἔχω λοιπὸν τὸ καθῆκον νὰ δείξω, ὅτι ἐκ τῶν πρώτων ἐνδιαφέρομαι νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ παρακαλῶ, καὶ προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται ἐπεῖγον. Παρακαλῶ δέ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτηθῇ καὶ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή.

§327Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι προφανῶς ἀπαράδεκτος μετὰ τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς· ἀλλὰ διὰ νὰ λείψωμεν ἀπὸ τὰς συζητήσεις, καὶ ἐπειδὴ καὶ ἐγὼ ἔχω δικαίωμα νὰ ὑποβάλω πρότασιν (φωναὶ ἀριστερόθεν: βεβαιότατα, βεβαιότατα), καὶ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποβάλω, θὰ ἀποκλείῃ πᾶσαν ἄλλην, ὑποβάλλω ῥητὴν πρότασιν, ὅπως πρὸ πάσης συζητήσεως παντὸς ἄλλου νομοσχεδίου, ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Παρακαλῶ δὲ νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασίς μου.

§328Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Αὐτὴ ἡ πρότασις ἀκριβῶς εἶναι ἀπαράδεκτος.

§329ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι ἀπαράδεκτος.

§330ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Καθόλου, καθόλου.

§331Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ παραδεχθῇ ῥητὴν τοιαύτην πρότασιν.

§332ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Διατί;

§333Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Διότι, ἂν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὴν τοιαύτην πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λεβαδείας συναδέλφου, ἀφαιρεῖ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα κατέχομεν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ (θόρυβος).

§334ΦΩΝΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἆ! ἆ!

§335Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἡσυχάσουν οἱ ἀνάρθρως κραυγάζοντες. Ἐπεθύμουν νὰ ἀκούσω τοὺς ἀξιοτίμους Κυρίους, οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὴν ἀρχὴν, ὅτι δὲν δύναται ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ ζητήσῃ τις τὴν πρόταξιν νομοσχεδίων, νὰ μοὶ ὑποδείξωσι τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ἀναγράφει τοῦτο.

§336Θ. ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Ἀναγνώσατε σεῖς τὸ ἄρθρον σας.

§337Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ ἄρθρον τοῦ Κανονισμοῦ, τὸ ὁποῖον ζητεῖ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Φλογαΐτης, εἶναι τὸ ἄρθρον 29 (ἀναγινώσκει): «Πᾶσα πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου, ἢ περὶ προτάξεως ἄλλων ἀντικειμένων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, δέον νὰ ὑποστηρίζηται ὑπὸ δέκα ἄλλων Βουλευτῶν». Οὕτως, ὅταν ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν δέκα Βουλευταὶ ὑποστηρίζωσι τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀρνηθῇ ἡ Βουλὴ οὔτε τὴν συζήτησιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως, οὔτε τὴν ψήφισιν ἐπὶ τῆς προτάξεως ταύτης, χωρὶς νὰ παραβιάσῃ ῥητὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ. Τὰ δόγματα, τὰ ὁποῖα εἰσάγει σήμερον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λεβαδείας Βουλευτὴς, εἶναι ἀληθῶς πρωτοφανῆ, ἡ δὲ πρακτικὴ τοῦ Κοινοβουλίου ἐδέχθη καὶ ἀποδεικνύει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ὑπεστήριξα· μοὶ φαίνεται δὲ περίεργον, πῶς ὁ ἀξιότιμος φίλος μου κ. Βουλευτὴς Λεβαδείας, ὅστις ἐπὶ τοσαύτας Συνόδους ὑπῆρξε Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, τοιαύτην τινὰ πρότασιν ἔφερεν, ἀντιτιθεμένην εἰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Μπουφίδης εἶχε ζητήσει τὴν μετάφρασιν τοῦ Ἰταλικοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, καὶ δὲν γνωρίζω τίνος ἄλλου, ὅπως, εἰσάγων διατάξεις τινὰς ἐκεῖθεν εἰς τὸν ἡμέτερον Κανονισμὸν, ἀφαιρέσῃ τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ἐλευθερίας, τὰς ὁποίας ἔχουσιν οἱ Βουλευταί. Καὶ αὐτὰ μὲν θέλομεν συζητήσει, ὅταν ἐπιστῇ ποτε ἡ ὥρα· ἤδη ὅμως αἱ προτάσεις αὗται αἱ ῥηταὶ, αἱ παραβιάζουσαι βουλευτικὰ δικαιώματα, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει ὁ παρὼν Κανονισμὸς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσι δεκταὶ, προκειμένου μάλιστα περὶ δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσιν ἢ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ λόγου, ἢ ἕτερα δικαιώματα συναφῆ. Δηλῶ ἀπὸ τοῦδε, Κύριοι, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον ἐπιβληθῆ τοιαῦταί τινες ἔκτροποι προτάσεις, μαρτυροῦσαι αὐθαιρεσίαν καὶ βίαν, ἐγὼ ἀνὰ πᾶν λεπτὸν τῆς ὥρας θὰ φέρω καὶ ἀνὰ μίαν πρότασιν ἐνστάσεως ἀπαρτίας... (Σφοδραὶ διαμαρτυρίαι ἐκ τῆς δεξιᾶς, ἐγειρομένων τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἀντεγκλήσεις ἑκατέρωθεν).

§338Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν μέχρις ὅτου ψηφίσωμεν τὸν Προϋπολογισμόν! (Ζωηραὶ ἐπιδοκιμασίαι ἐκ δεξιῶν, διαμαρτυρίαι ἐξ ἀριστερῶν).

§339ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μάλιστα· ἄνευ διακοπῆς.

§340ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν θὰ προχωρήσητε οὔτε βῆμα! Ἀδιακόπως θ’ ἀναγινώσκηται ὁ κατάλογος, διὰ νὰ μάθητε νὰ ἀπειλῆτε!

§341Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ ἀξιότιμος κύριος Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας, εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς νὰ ἐπιμείνῃ, καὶ δύναται νὰ τὸ ἐνασκήσῃ βεβαίως ἡ πλειονοψηφία· ἀλλὰ δικαίωμα εἶναι καὶ ἡμῶν νὰ φέρωμεν τὴν ἔνστασιν, διὰ νὰ ἴδωμεν, τίνες θὰ κουρασθῶσιν, ἡμεῖς οἱ ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ τῶν βουλευτικῶν δικαιωμάτων, ἢ σεῖς, οἵτινες ζητεῖτε νὰ παραβιάσητε τὸν Κανονισμόν. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§342Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὅταν οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὁμιλῶσι περὶ δικαιωμάτων καὶ ὑποχρεώσεων, δὲν γνωρίζω διατὶ τὰ μὲν δικαιώματα κρατοῦσιν ἀπαξάπαντα δι’ ἑαυτοὺς, εἰς ἡμᾶς δ’ ἐπιβάλλουσι μόνον ὑποχρεώσεις. Οὕτως ἠκούσατε πρὸ μικροῦ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παξῶν λέγοντος, ὅτι παρεβίασα τὰ δικαιώματά του, ὑποβαλὼν πρότασιν ἀποκλείουσαν τὴν ἰδικήν των. Ἐθεώρησεν, ὅτι ἡμεῖς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ὑποβάλλωμεν προτάσεις, ὅταν μάλιστα αὗται τείνωσι ν’ ἀποκλείσωσι τὰς ἰδικάς των. Ἐγὼ ὑπέβαλον πρότασιν ἀκριβῶς ὁμοίαν πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλε πρὸ μικροῦ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων. Τί ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων ἐζήτησε νὰ προταχθῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις ἑτέρου νομοσχεδίου, ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων εἶναι ἀπαράδεκτος· περὶ τούτου οὐδεμία δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, διότι, γενομένης ὁμοίας προτάσεως ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ἡ Βουλὴ δι’ ἀποφάσεώς της αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἀπεφάνθη, ὅτι πρέπει νὰ προταχθῇ ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ συζήτησις...

§343Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προταχθῇ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν.

§344Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας θέλει νὰ παίξῃ μὲ τὰς λέξεις, ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα εἶναι αὐτό...

§345Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Τὸ ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σαφῶς.

§346Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. .. Διότι κατὰ τίνα τρόπον ἦλθεν εἰς συζήτησιν ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν; Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνήγγειλεν, ὅτι εἰσῆλθεν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ὅτι πρῶτον ἀντικείμενον αὐτῆς εἶναι ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ἐπρότεινε νέαν πρότασιν περὶ μεταβολῆς τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν; Ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν εἶναι νὰ μὴ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Νομίζω, ὅτι εἶναι τόσον καταφανὲς τὸ πρᾶγμα, ὥστε δὲν χρήζει περαιτέρω ἀναπτύξεως. Αὕτη εἶναι ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις ἄλλου νομοσχεδίου. Ἡ Βουλὴ τί εἶπεν; Ἡ Βουλὴ εἶπε: «δὲν δέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν, ἀλλὰ θέλω» τί; ποία εἶναι ἡ ἔννοια τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς; «θέλω νὰ συζητηθῇ ὁ Προϋπολογισμός». Τούτου οὕτως ἔχοντος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἄλλη πρότασις. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παξῶν, ὅτι κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἔχει τὸ δικαίωμα πᾶς Βουλευτὴς νὰ ζητῇ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, βεβαίως εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ πάντως ὑπὸ ἕνα ὅρον, ἀφοῦ ἐξαντληθῇ πρότερον ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ θέματος, ὅπερ συνεπείᾳ ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς πρόκειται νὰ συζητηθῇ. Ταῦτα οὕτως ἔχουσι κατὰ τὸν Κανονισμόν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παξῶν ἠπείλησεν, ὅτι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν θὰ ὑποβάλλῃ ἔνστασιν ἀπαρτίας, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἀναγνωρίσωμεν, ὅτι τὰ δικαιώματα τῶν Βουλευτῶν συγκεντροῦσι μόνον οἱ κύριοι Βουλευταὶ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστεράν), ἡμεῖς δὲ ὑποβαλλόμεθα μόνον εἰς ὑποχρεώσεις, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ βαρυτάτη καὶ ἀνιαρὰ ὑποχρέωσις, νὰ ἀκούωμεν πᾶν ὅ,τι ἀποφασίζωσι νὰ λέγωσι, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὸ δικαίωμα ν’ ἀντιτάξωμεν καὶ ἡμεῖς δικαιώματα ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἀπορρέοντα, ἀλλὰ καὶ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς πλειονοψηφίας, τὴν ὁποίαν ἐκπροσωποῦμεν, ἔχομεν. Τί εἶπον ἐγώ, ἀντιτασσόμενος εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων, ὁ ὁποῖος προέτεινε νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις ἑτέρου νομοσχεδίου; Διὰ νὰ παύσῃ, εἶπον, ἡ συζήτησις περὶ τοῦ παραδεκτοῦ ἢ μὴ τῆς προτάσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων, ὑποβάλλω ἐγὼ ἰδίαν πρότασιν: ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, κατὰ προτίμησιν, νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ὁ κύριος Βουλευτὴς εἰς τὴν πρότασιν ταύτην ἐξανέστη, ἰσχυριζόμενος, ὅτι δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλω τοιαύτην πρότασιν, ἀλλὰ μόνον ὁ κ. Βουλευτὴς ἔχει δικαίωμα νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις πρὸς μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὲ ψέξῃ διὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ἐπεκαλέσθη πρᾶξίν μου, ἐφ’ ᾗ δικαιοῦμαι νὰ καυχῶμαι, ἐπεκαλέσθη τουτέστιν, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διατελῶ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μετέφρασα καὶ διένειμα εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἰταλικῆς καὶ τῆς Γαλλικῆς Βουλῆς, καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεστήριξεν, ὅτι ἐποιησάμην τοῦτο, διότι ἐνόουν, ὅπως, τροποποιουμένου τοῦ Κανονισμοῦ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ Κανονισμοῦ τὸ κρατοῦν ἐν Ἰταλίᾳ καὶ Γαλλίᾳ, περιορίσω τὰς ἐλευθερίας, ὧν ἀπολαύουσι διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ Κανονισμοῦ οἱ κύριοι Βουλευταί. Ἐὰν ὁ Κανονισμὸς τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου τοῦ μᾶλλον φιλελευθέρου Κράτους, τοῦ Ἰταλικοῦ, καὶ ὁ τῆς δημοκρατουμένης Γαλλίας περιέχωσι περιορισμοὺς τῆς ἐλευθερίας τῶν Βουλευτῶν,— τῆς ἀληθοῦς ἐλευθερίας, ἥτις δὲν μεταβάλλει τὰς μειονοψηφίας εἰς τυράννους τῆς πλειονοψηφίας, — κηρύσσω δημοσίᾳ ἀπὸ τῆς ἕδρας ταύτης, ὅτι δέχομαι αὐτὴν τὴν μομφὴν, διότι βεβαίως δὲν ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομεν τὸ δικαίωμα νὰ παριστάμεθα λάτρεις τῶν ἐλευθεριῶν περισσότερον ἢ ὅσον δικαιοῦνται τὸ Γαλλικὸν καὶ τὸ Ἰταλικὸν ἔθνος. Ἐὰν μετέφρασα τότε τὸν Κανονισμὸν τῆς Ἰταλικῆς Βουλῆς, ἠθέλησα νὰ παράσχω τὴν εὐκαιρίαν εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, ἵνα μελετήσωσιν αὐτὸν καὶ ἴδωσιν, ὅτι τὰ τῆς διεξαγωγῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς παρ’ ἡμῖν διεξάγονται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος μᾶς ὁδηγεῖ ἀσφαλῶς εἰς τὴν κατάργησιν τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐλευθεριῶν καὶ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, καὶ ἵνα προλάβω τοῦτο, εἰς ὃ ἀκατασχέτως φερόμεθα, ὑπέδειξα εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, πῶς ἐννοοῦν νὰ ἐργάζωνται τὰ συναίσθησιν τῶν καθηκόντων καὶ τῆς ἀξιοπρεπείας αὐτῶν ἔχοντα Κοινοβούλια. Διότι, ἐὰν βαδίζωμεν ὡς βαδίζομεν, ἐξευτελίζοντες τὸ πολίτευμα, θὰ ἔλθῃ ἐποχὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐξεγερθῇ σύσσωμος καὶ θὰ εἰσέλθῃ ἐν τῷ περιβόλῳ τούτῳ, ἵνα μᾶς ἐκδιώξῃ, οὐχὶ ὡς ἀχρήστους μόνον, ἀλλὰ καὶ ὡς ἐπιβλαβεῖς.

§347Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ ἐξεγερθῇ κατὰ τῶν διαπραττομένων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἀπορῶ διατὶ δὲν ἐξηγέρθη εἰσέτι, ἀλλὰ βεβαίως θὰ ἐξεγερθῇ κατὰ τῆς πλειονοψηφίας, ἡ ὁποία, ἐρειδομένη ἐπὶ τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεως αὑτῆς, ζητεῖ τὴν 3ην ὥραν μετὰ τὸ μεσονύκτιον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ, ὡς ἐδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος κ. ἡγέτης τῆς πλειονοψηφίας, θὰ μείνῃ ἐνταῦθα μέχρι τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ...

§348Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὴν δήλωσίν μου ἐποιησάμην ἀπέναντι τῆς ἀπειλῆς, ἡ ὁποία ἐλέχθη, ὅτι ἀνὰ πᾶν λεπτὸν θὰ προβάλληται ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας.

§349Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ εὐχαρίστως ἀκούω τὴν ἐξήγησιν ταύτην, καὶ ἤθελον ἐκφράσει τὴν λύπην μου διὰ τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ὁ φίλος μου κύριος Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας ἐξήνεγκεν, ἐὰν δὲν μὲ ηὐχαρίστει ἡ εὐκαιρία, τὴν ὁποίαν ἔσχον, νὰ ἀκούσω τῆς εὐγλωττίας αὐτοῦ. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα Κανονισμόν, τοῦ ὁποίου συντάκτης εἶναι ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργός, κατὰ πᾶσαν στιγμὴν ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τοῦτο ἀναγράφει ὁ Κανονισμὸς ἐν ἄρθρῳ 29...

§350ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀφοῦ περατωθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ πρώτου θέματος.

§351Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως... Λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἱστορίαν τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κύριος Χοϊδᾶς. Ὅτε ὁ κ. Χοϊδᾶς ἐζήτησε παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἐκραυγάζετε ὁλόκληρος ἡ πλειονοψηφία, καὶ ὁ κύριος Πρόεδρος παρετήρει εἰς τὸν κύριον Χοϊδᾶν, ὅτι δὲν εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ φέρῃ τοιαύτην πρότασιν· ὅτε δὲ εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ ἕτεροι Βουλευταὶ ἐζήτησαν νὰ προταχθῇ ἕτερον νομοσχέδιον, τότε ὅλοι ἰσχυρίσθητε τὸ ἀντίθετον, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ εἶναι ἀπαράδεκτος πᾶσα τοιαύτη πρότασις. Ἀλλὰ, Κύριοι, ποία εἶναι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Χοϊδᾶ; Ἠρωτήθη ἡ Βουλή, ἂν πρέπει νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, καὶ ἡ Βουλὴ εἶπε, νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Τίς ἐπαναφέρει τὸ αὐτὸ ζήτημα; Τίς δὲν ἐσεβάσθη τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; Τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία ἀπεφάνθη, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς πρέπει νὰ προταχθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν, πάντες ἀπεδέχθημεν· ἀλλ’ ἕτερος ἀξιότιμος συνάδελφος ἐνόμισεν, ὅτι μᾶλλον κατεπείγουσα συζήτησις εἶναι ἡ τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον αὐτὸς προέτεινε νὰ προταχθῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Κατὰ τί θίγεται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς; Κατὰ δὲ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λεβαδείας, ζητεῖται τὸ ἀμετάβλητον τῆς ἡμερησίας διατάξεως· ζητεῖτε δηλαδὴ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ν’ ἀποφανθῇ, ὅτι πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ οὐδὲν ἕτερον νομοσχέδιον δύναται νὰ προταχθῇ. Τοῦτο εἶναι αὐτόχρημα ἀποκλεισμὸς τῶν δικαιωμάτων τῆς Βουλῆς, κατὰ τὰ ὁποῖα δύναται αὕτη ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ μεταβάλλῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τίς δύναται, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὁπόταν θελήσῃ, ὡς μᾶλλον κατεπεῖγον τοῦ νομοσχεδίου περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν ἕτερον νομοσχέδιον, καὶ τὸ ἕτερον τοῦτο νομοσχέδιον νὰ δεχθῇ ὡς μᾶλλον κατεπεῖγον καὶ τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Κριεμάδη, καίτοι ἐγὼ οὐδεμίαν ἔχω ἐλπίδα, ὅτι θὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Κριεμάδη, διότι οἱ 123 θὰ εἴπωσιν ὅ,τι θὰ εἴπῃ ὁ κύριος Πεταλᾶς, ὁ πρῶτος ἐν τῷ καταλόγῳ.

§352Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἀφορμὴν εἰς τὴν προκειμένην συζήτησιν ἔδωκεν ἡ πρότασίς μου· ἀλλ’ ἐγεννήθη τὸ ζήτημα ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Λεβαδείας, ὅτι ἡ πρότασίς μου εἶναι ἀπαράδεκτος, ἀκριβῶς ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Πατρῶν συναδέλφου ἐνέχει τὴν ἔννοιαν, ὅτι ἀπορριπτομένης ταύτης ἀποκλείεται πᾶσα ἄλλη πρότασις περὶ προτάξεως ἑτέρου νομοσχεδίου, καὶ ἐπὶ τούτῳ τῷ λόγῳ ἔφερε καὶ πρότασιν, ἵνα καὶ δι’ ἀποφάσεώς της ἡ Βουλὴ ἀποδώσῃ τὴν ἔννοιαν ταύτην εἰς τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἀληθῶς ἐπρόκειτο περὶ μὴ προτάξεως καὶ ἄλλων νομοσχεδίων τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ὁ κ. Βουλευτὴς Πατρῶν ἐξήσκησεν ἴδιον δικαίωμα, καὶ οὗτος κατ’ οὐδὲν ἀφαιρεῖ τὰ ἄλλα δικαιώματα τῶν λοιπῶν Βουλευτῶν. Ἐγὼ δὲν ἐζήτησα ἐκ νέου νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἐμπορικῶν Σχολῶν ἐν Ἀθήναις καὶ Πάτραις· τὴν πρόταξιν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἐξασκῶν ἴδιον δικαίωμα, ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Πατρῶν· ἐγὼ δὲ, ἀσκῶν ἴδιον δικαίωμα, ἐζήτησα νὰ προταχθῇ ἄλλο νομοσχέδιον, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦτο οὐδεὶς δύναται νὰ μοῦ ἀφαιρέσῃ. Ἐγὼ λοιπὸν δὲν ἐπαναλαμβάνω τὴν πρότασιν τοῦ Βουλευτοῦ Πατρῶν, ἀλλὰ φέρω ἰδίαν πρότασιν, καθ’ ὃ ἔχω δικαίωμα, ἀπὸ τοῦ ὁποίου δὲν δύναται νὰ μὲ ἀποκλείσῃ ὁ Βουλευτὴς Πατρῶν διὰ τῆς προτάσεώς του, ἥτις ἀπερρίφθη. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ θέσητε τὴν πρότασίν μου εἰς ψηφοφορίαν.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέτω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασίν σας...

§354Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Θὰ προσθέσω ἀκόμη...

§355Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Ὁμιλεῖ διὰ τρίτην φορὰν, κύριε Πρόεδρε!

§356Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λεβαδείας εἶναι ἀπαράδεκτος, διότι δι’ αὐτῆς οὐδὲν ἄλλο σκοπεῖται ἢ ἡ κατάργησις τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς. Λοιπὸν ἡ πρότασις τοῦ ἐκ Λεβαδείας συναδέλφου, δι’ ἧς ἐζήτει, ἵνα διὰ μιᾶς ψηφοφορίας ἀφαιρεθῶσι τὰ δικαιώματα τῶν Βουλευτῶν, ὅπως ζητῶσι τὴν πρόταξιν οἱουδήποτε νομοσχεδίου, ἢ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἡ πρότασις ἡ σκοποῦσα τὴν κατάργησιν τῶν δικαιωμάτων, τὰ ὁποῖα οἱ Βουλευταὶ στηρίζουσιν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 29 τοῦ Κανονισμοῦ, εἶναι ἀπαράδεκτος, καὶ πρέπει ν’ ἀπορριφθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς.

§357Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Δὲν ἔσχον, Κύριοι, τὴν εὐτυχίαν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν νὰ ἀκούσω τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τρικκάλων Βουλευτοῦ, ὑποβαλόντος ἐπερώτησίν τινα περὶ νομοσχεδίου, ὅπερ φέρεται ἕκτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἀλλ’ ὡς μὲ ἐβεβαίωσαν ἄλλοι ἔντιμοι συνάδελφοι, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων ἦτο ὅλως ἀντιθέτου γνώμης ἐκείνης, τὴν ὁποίαν σήμερον ὑποστηρίζει, ἐν σχέσει μὲ τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Τότε ὁ κ. συνάδελφος ἐφρόνει, ὅτι τὰ 6 ἑκατομμύρια δραχμῶν δὲν ἔπρεπε νὰ διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς δυστυχεῖς Θεσσαλούς· προχθὲς οἱ Θεσσαλοί, εὐτυχεῖς καὶ πλούσιοι κατ’ αὐτόν, εἶχον νὰ πληρώσουν, σήμερον ὅμως μεταβάλλει γνώμην. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, δὲν θέλω νὰ ἐλέγξω τὴν ἀπότομον ταύτην μεταστροφὴν τοῦ κ. Βουλευτοῦ· ἐπειδὴ ὅμως φρονῶ, ὅτι ἡ παρεμβληθεῖσα πρότασις ἐγένετο πρὸς σκοπόν, ὅπως ματαιώσῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς καὶ παρεμποδίσῃ τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἐπειδὴ φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ θέλει προτάξει τοῦτο τὸ νομοσχέδιον, θέλω καταψηφίσει τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Κριεμάδη.

§359Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὁσάκις πρόκειται νὰ ὁμιλήσῃ τις ἐξ ἡμῶν ἐντεῦθεν, οἱ κύριοι τῆς πτέρυγος ἐκείνης φωνάζουσιν, ὅτι καταπατοῦμεν εἴτε τὸν Κανονισμόν, εἴτε τὸ Σύνταγμα, ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τοὺς ἐκεῖθεν συνταγματολόγους, καὶ ἰδίως τὸν κύριον Φλογαΐτην: δὲν καταπατεῖται τὸ Σύνταγμα, ὅταν ἡ μειονοψηφία θέλῃ νὰ ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην της εἰς τὴν πλειονοψηφίαν; Ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας δὲν εἶναι ἡ ἐπικρατεστέρα; Τοῦτο θέλω νὰ μάθω. Ὁ σκοπὸς λοιπὸν ὁ καθαρὸς δὲν εἶναι αὐτός, τὸν ὁποῖον πολὺ καλῶς γνωρίζετε· ὁ σκοπὸς εἶναι, πῶς νὰ παρακωλύσωσι τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς. Ἂς εἶναι βέβαιοι ὅμως, ὅτι οἱ Βουλευταὶ τῆς πλειονοψηφίας θὰ παραμείνωσι νὰ ψηφίσωσι τὸν Προϋπολογισμὸν καὶ πολλὰ νομοσχέδια. Τοῦτο δ’ ἐπεβεβαίωσεν ἡ ἔλευσις ἐνταῦθα μετὰ τὰς Ἀπόκρεω τῶν Βουλευτῶν τῆς Συμπολιτεύσεως, περὶ τῶν ὁποίων οἱ κύριοι συνάδελφοι τῆς πτέρυγος ἐκείνης ἔλεγον, ὅτι δὲν θὰ ἐπανέλθωσι.

§360Θ. ΦΛΟΓΑΙΤΗΣ. Μετὰ τὴν πρώτην ψηφοφορίαν οἱαδήποτε ἄλλη πρότασις εἶναι ἀπαράδεκτος. Ἀλλοίμονον, ἐὰν παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ ἄρθρον 29 τοῦ Κανονισμοῦ ἔχει ἄλλην σημασίαν!

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Κριεμάδη, ἵνα προταχθῇ τὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 6 νομοσχέδιον, λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Μιχ. Φωτιάδου καὶ Περ. Ἀλεξάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 137, ἐξ ὧν 116 κατὰ τῆς προτάσεως, καὶ 21 ὑπὲρ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς ἀποδόσεως τῶν χορηγηθέντων δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΒΦΜʹ τοῦ 1898 δανείων» ἀπερρίφθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ 1902. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Μαυρομιχάλης.

§363ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὁ εἰσηγητὴς πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ πρῶτος.

§364ΕΤΕΡΟΙ. Δὲν ἀναβάλλομεν δι’ αὔριον; Τοιαύτην ὥραν συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ!

§365ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν θὰ ὁμιλήσῃ ὁ εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας;

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶσθε σεῖς ἐγγεγραμμένος, κύριε Μαυρομιχάλη, νὰ ὁμιλήσητε.

§367ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ προκεχωρηκὸς τῆς ὥρας, ἀλλὰ καὶ ὁ σεβασμός, τὸν ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν πρὸς τὸν μέλλοντα νὰ ἀγορεύσῃ, ὑπαγορεύει νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον. Διὰ τοῦτο προτείνω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν αὔριον.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν τοῦ κ. Χριστοπούλου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὁ κύριος Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§369ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ὅστις ἤδη προβάλλεται ὑπὸ τὴν κρίσιν ἡμῶν, — ἐκτὸς ἐλαχίστων παραλλαγῶν, ἀναξίων προσοχῆς, — παρέχει πιστὴν εἰκόνα καὶ πιστὸν ἀντίγραφον τοῦ Προϋπολογισμοῦ τῶν προκατόχων, ὅπως καὶ ἡ πολιτεία τῶν ἐν τοῖς πράγμασι τυγχάνει πιστὴ συνέχεια τῆς πολιτείας τῶν καταλιπόντων τὴν ἀρχὴν, εἰς τρόπον ὥστε ὁμολογοῦμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα ἔν τινι ἀμηχανίᾳ, μὴ γνωρίζοντες ἀκριβῶς πρὸς τίνα πρέπει ν’ ἀποταθῶμεν. Πρέπει τάχα ν’ ἀποταθῶμεν πρὸς τοὺς καθημένους ἐπὶ τῶν ὑπουργικῶν ἑδωλίων, ἢ πρέπει μᾶλλον ν’ ἀποταθῶμεν πρὸς τοὺς παρακαθημένους ἰσχυροὺς ὑποβολεῖς; Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ἐζητήθη καὶ ἐπετεύχθη τεσσαρακονθήμερος διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν σιωπηρῶς προσετέθησαν καὶ ἄλλαι τριάκοντα ἡμέραι, πλὴν ἡ παρατεταμένη αὕτη διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς—ὡς ἐκ τῶν ὑστέρων ἀπεδείχθη—σκοπὸν δὲν εἶχε τὴν σύνταξιν ἢ τὴν μελέτην νέου Προϋπολογισμοῦ, στηριζομένου ἐπὶ νέων βάσεων, σκοπὸν δὲν εἶχε τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίων, προωρισμένων νὰ ἐγκαινίσωσι νέαν περίοδον εἴτε οἰκονομικῆς, εἴτε διοικητικῆς, εἴτε στρατιωτικῆς ἀνορθώσεως τῆς χώρας. Ὄχι, Κύριοι. Ταῦτα πάντα τὴν φορὰν ταύτην ἐθεωρήθησαν περιττά. Περιττὰ ἐθεωρήθησαν καὶ τὰ προσχήματα, περιττὰ ἐθεωρήθησαν καὶ τὰ προγράμματα. Ἤδη δὲν πρόκειται πλέον, ὡς ἄλλοτε, οὔτε περὶ νέων ἀνδρῶν, οὔτε περὶ νέων ἰδεῶν. Ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ προπαρασκευασθῇ διὰ παντὸς μέσου, θεμιτοῦ καὶ ἀθεμίτου, ἡ παράτασις τῆς παρούσης πολιτικῆς καταστάσεως, ἐπρόκειτο ἁπλῶς νὰ πιστοποιηθῇ, ὅτι, ἂν τὰ πρόσωπα ἐξηφανίσθησαν, σαρωθέντα ὑπὸ τοῦ κύματος τῆς λαϊκῆς ὀργῆς, τὰ πράγματα μένουσι τὰ αὐτά, ἀκέραια καὶ ἀναλλοίωτα! Καὶ ἰδοὺ διατὶ εὑρισκόμεθα πρὸ τοιούτου Προϋπολογισμοῦ. Τί δ’ ἔστιν ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος; Ἐὰν ῥίψωμεν ἓν βλέμμα γενικώτερον, θέλομεν ἀμέσως πεισθῆ, ὅτι τὸ αὐτὸ πάντοτε πνεῦμα, ὡς καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, διέπει αὐτόν, πνεῦμα δηλονότι πολυτελείας, πνεῦμα παντελοῦς ἐλλείψεως φειδοῦς πρὸς τὸ δημόσιον χρῆμα. Ἐνῷ δὲ ὁ ταλαίπωρος Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπηνῶς φορολογεῖται, ἀναγκαζόμενος νὰ πτύσῃ εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ εἰσπράκτορος καὶ τὸν τελευταῖον αὐτοῦ ὀβολόν, ὁ ὑμέτερος Προϋπολογισμὸς μεγαλοπρεπῶς ἀνέρχεται εἰς δυσθεώρητα ὕψη, ὑπερβὰς τὰ 115 ἑκατομμύρια ἐν τοῖς ἐξόδοις τοῦ Κράτους, χωρὶς, ἐννοεῖται, νὰ ἔχωμεν οὐδὲν τῶν ἀντισηκωμάτων ἐκείνων, ἅτινα ἠδύναντο κἄπως νὰ δικαιολογήσωσι τὴν τοιαύτην ἐν ταῖς δαπάναις ἀστοργίαν, τὴν τοιαύτην διασπάθησιν τοῦ δημοσίου πλούτου. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω ἐν παραδείγματι, ὅτι, ἐνῷ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ κατὰ τὸ ἔτος 1896 ἐδαπανήθησαν, ὡς τοῦτο προκύπτει ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1896, διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν δραχμαὶ 2,592,785, ἔκτοτε μετ’ ἐκπλήξεως καὶ ὀδύνης παρατηροῦμεν, ὅτι διὰ τὴν αὐτὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν δαπανᾶται πλέον τοῦ ἑνὸς ἑκατομμυρίου ἐπὶ πλέον, καὶ ταῦτα πάντα διὰ νὰ ἔχωμεν τὴν περίφημον ἐκείνην ἀστυνομίαν, περὶ ἧς τοσοῦτος πάταγος καθ’ ἑκάστην γίνεται ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ τοσαύτη ἀγανάκτησις παράγεται ἐν πᾶσιν ἀνεξαιρέτως τοῖς τμήμασι τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Ταῦτα πάντα, λέγω, διὰ νὰ μὴ ἔχωμεν οὔτε ἀστυνομίαν, οὔτε δημοσίαν ἀσφάλειαν, ὡς ἀφελῶς ἀνωμολόγησαν καὶ οἱ πρώην καὶ οἱ νῦν Ὑπουργοί. Ἀρκεῖ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ἐνῷ διὰ τὸ γεωργικὸν τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1897 περὶ τὰς 75,000 δραχμαί, ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1902 ἀναγράφεται ποσὸν δρ. 536,000, δηλαδὴ ἥμισυ περίπου ἑκατομμύριον ἐπὶ πλέον. Βεβαίως δὲν εἴμεθα ἡμεῖς ἐκεῖνοι, οἵτινες θέλομεν ψέξει τὸν θεσμὸν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν, τοῦ ὁποίου ὑπήρξαμεν, ὡς γνωστόν, οἱ εἰσηγηταὶ ἐν τῇ Βουλῇ, θεσμόν, ὅστις τοσοῦτον καλοὺς παρήγαγε καρπούς. Θέλομεν μόνον νὰ παραστήσωμεν διὰ τῆς παρατάξεως τῶν κονδυλίων τούτων, ὁποία τάσις ὑπάρχει ἀπό τινος χρόνου πρὸς τὰς ἀμέτρους δαπάνας. Ἐπειδὴ δὲ ταυτοχρόνως παρατηροῦμεν, ὅτι ἐκτὸς τῆς τάσεως ταύτης ὑπάρχει καὶ ἄλλη τάσις, ὅπως αἱ δημόσιαι ὑπηρεσίαι, ὡς καὶ τὰ δημόσια χρήματα, ἀπαλλάσσωνται τοῦ ἐλέγχου τῆς Βουλῆς, δηλοῦμεν, ὅτι θέλομεν κατὰ πόδας παρακολουθήσει τὴν τοιαύτην τακτικὴν, ὅπως ἀνεύρωμεν, ποῦ καὶ πῶς ἀκριβῶς θέλουσι δαπανηθῆ ποσὰ τοσοῦτον ὑπέρογκα. Πλὴν ὁ σκοπὸς ἡμῶν σήμερον δὲν εἶναι νὰ ἐπικαλεσθῶμεν μόνον τὴν εὐγλωττίαν τῶν ἀριθμῶν. Θέλομεν ἴσως πράξει τοῦτο ἐν ἄλλῃ ὁμιλίᾳ. Ἡμεῖς κυρίως προτιθέμεθα σήμερον νὰ ἐρευνήσωμεν, ποῖα τὰ αἴτια, ἅτινα ἀπό τινων ἐτῶν παρέχουσι τοὺς τοιούτους ἀριθμοὺς καὶ τοὺς τοιούτους Προϋπολογισμούς. Κυρίως προτιθέμεθα νὰ ἐγκύψωμεν ἐπὶ τῶν αἰτίων, ἅτινα, κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, παράγουσι τὴν τοιαύτην πολιτικὴν κατάστασιν, τὴν τοιαύτην ἔκλυσιν τῆς διοικήσεως. Τὸ αἴτιον, καθ’ ἡμᾶς, εἶναι ἀναμφισβήτητον· εἶναι ἡ πλημμελὴς λειτουργία τοῦ πολιτεύματος. Ὅταν εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν καλῶνται αἱ μειονοψηφίαι, ὅταν ἐπιμόνως καλῶνται ἐκεῖνοι ἀκριβῶς, οἵτινες κατεδικάσθησαν ὑπὸ τῆς ψήφου τοῦ λαοῦ, ὅταν διὰ τῆς ἐπανειλημμένης χρήσεως τῶν προνομιῶν τοῦ Στέμματος, ὅταν διὰ τῶν ἀλλεπαλλήλων καὶ ἀδικαιολογήτων διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τοῦ Νομοθετικοῦ Σώματος ματαιῶται ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς, ματαιῶται ἡ ἔγκαιρος συζήτησις, ἡ ἔγκαιρος ἐπιψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅταν, λέγω, συμβαίνωσι πάντα ταῦτα, καὶ ἄλλα πολλά, τῶν ὁποίων δὲν θέλω νὰ ἀναμνησθῶ ἐνταῦθα, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα κατηργήθη ἐπισήμως παρ’ ἡμῖν, δυνάμεθα ὅμως ἀσφαλῶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα νοθεύεται, ἐκμηδενίζεται, ὄχι βεβαίως χάριν τοῦ τόπου, ἀλλὰ χάριν ὡρισμένων προσώπων. Τίς δὲ ἤθελε ποτὲ φαντασθῆ, ὅτι μετὰ τὸν πόλεμον πέντε ὁλόκληρα ἔτη ἤθελον ἀπολεσθῆ εἰς δοκιμὰς καὶ πειράματα, ἅτινα οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν οὔτε πρὸς τὴν οἰκονομικὴν, οὔτε πρὸς τὴν διοικητικὴν, οὔτε πρὸς τὴν στρατιωτικὴν ἀνασύνταξιν τῆς χώρας; Ὡμίλησα, Κύριοι, περὶ ὡρισμένων προσώπων, σπεύδω δὲ νὰ ὁμολογήσω ἐνταῦθα, ὅτι οὐδεμίαν αἰσθάνομαι ῥοπὴν ἢ κλίσιν πρὸς τὴν ἀπολυταρχίαν ἢ τὰς προσωπικὰς Κυβερνήσεις, καθόσον θεωρῶ ταύτας ἐπιβλαβεῖς μὲν εἰς τὸν τόπον, λίαν δὲ ἐπικινδύνους, πρὸ πάντων δὲ ἐκείνους, οἵτινες ἐπιχειροῦσιν αὐτάς. Ἐπιβλαβεῖς εἰς τὸν τόπον, διότι καταργοῦσι τὸν ἔλεγχον καὶ ἐνθρονίζουσι τὴν αὐθαιρεσίαν· ἐπικινδύνους, διότι μετατοπίζουσι τὰς εὐθύνας ἀπὸ τῶν ἑδωλίων τῶν Ὑπουργῶν εἰς ἄλλας ὑψηλοτέρας σφαίρας. Πλὴν, ἐὰν δὲν στέργω νὰ ἀποδεχθῶ ἢ νὰ ἐπιδοκιμάσω τὰς τοιαύτας ἐπιχειρήσεις, ἐννοῶ ἐν τούτοις μέχρι τινὸς αὐτάς. Ἐννοῶ δηλαδὴ, ὅτι ὑπὸ τὸ βάρος τῆς μεγάλης δυσφορίας, ἣν ἐν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν γεννᾷ ἡ κακοδαιμονία τοῦ τόπου, εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις πρὸς στιγμήν, — χωρὶς νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως, ποῖα τὰ ἀληθῆ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας ἡμῶν ταύτης — ν’ ἀποσβέσῃ ἐν τῇ χώρᾳ τὸν πυρῆνα πάσης πολιτικῆς δράσεως καὶ πρωτοβουλίας, καὶ νὰ καταπνίξῃ πᾶσαν ἀντίδρασιν καὶ ἀντιλογίαν, προερχομένην ἐκ τῆς ἐξελίξεως τῶν ἐλευθέρων συζητήσεων. Ἐννοῶ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις πρὸς στιγμὴν, ὅπως ἀντὶ τῶν ἀνησυχιῶν καὶ τῶν εὐγενῶν θορύβων τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν προτιμηθῇ ἡ μηχανικὴ λειτουργία τῶν ἀπολύτων Κυβερνήσεων. Δυνατὸν νὰ φρονῇ τις μέχρι τινὸς, ὅτι οἱ ἐκλογικοὶ ἀγῶνες, ὅτι αἱ κοινοβουλευτικαὶ διαμάχαι καὶ ἔριδες, ὅτι αἱ διὰ τοῦ Τύπου ἄμετροι συζητήσεις παρέχουσι μείζονα μειονεκτήματα ἢ πλεονεκτήματα, καὶ συνεπῶς, ὅτι ὁ τόπος δύναται νὰ σκεφθῇ, ἐὰν πρέπει τὴν τύχην αὐτοῦ νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς τὰς χεῖρας ἑνὸς καὶ μόνου. Ἐννοῶ, λέγω, πάντα ταῦτα, διότι οἱ τοιαῦτα διανοούμενοι καὶ οἱ τοιαῦτα ἐπιχειροῦντες προφανῶς προκινδυνεύουσι, προβάλλοντες ἕνα εὐγενῆ σκοπὸν, τὴν βελτίωσιν τῶν κοινῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐννοῶ, — ὁμολογῶ δὲ, ὅτι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, — εἶναι τὸ ἑξῆς: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ τις τὴν παράδοξον ἰδέαν, ἵνα ἀποδέχηται καὶ χορηγῇ πρὸς ἕνα λαὸν τὴν καθολικὴν ψηφοφορίαν μετὰ τῆς ἐλευθερίας τῶν ἐκλογῶν, τὴν ἐλευθερίαν τοῦ βήματος μετὰ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Τύπου, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅτι ὁ λαὸς οὗτος δὲν θέλει χρησιμοποιήσει πάντα ταῦτα, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν, ὅτι θέλει εἰς μάτην ποιεῖσθαι χρῆσιν τούτων ἁπάντων· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ λέγῃ τις πρὸς ἕνα λαόν: «ἐκλέξατε ἐλευθέρως τοὺς ὑμετέρους ἀντιπροσώπους, ἵνα οὗτοι ἐλευθέρως συζητήσωσιν ἐπὶ τῶν δημοσίων ὑποθέσεων, καὶ ἐλευθέρως ἀποφασίσωσι περὶ τῆς τύχης ὑμῶν, πλὴν τελικῶς οὔτε αἱ γνῶμαι ὑμῶν, οὔτε αἱ ἐνδείξεις ὑμῶν θέλουσι παντάπασι ληφθῆ ὑπ’ ὄψιν, καθόσον δὲν τυγχάνετε ἀρκούντως νοήμονες, δὲν τυγχάνετε ἀρκούντως πεφωτισμένοι, ὅπως κατανοήσητε τὰ ἀληθῆ ὑμῶν συμφέροντα!» Ἐν ἄλλαις λέξεσι, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ χορηγήσητε εἰς τὸν λαὸν πάντα τὰ στοιχεῖα καὶ πάντας τοὺς τύπους τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ν’ ἀποστερῆτε δ’ αὐτὸν τῆς οὐσίας; Πῶς εἶναι δυνατὸν, τέλος πάντων, νὰ θέσητε ἐν ταῖς χερσὶ τῶν πολιτῶν ὅπλα τοσοῦτον ἰσχυρὰ, ὅπλα τοσοῦτον ἐπίφοβα, καὶ κατόπιν νὰ λέγητε πρὸς αὐτοὺς, ὅτι θέλετε τοὺς μεταχειρισθῆ ὡς νὰ ἦσαν ἐστερημένοι ὅπλων; Ὅταν διὰ τοῦ Συνταγματικοῦ ἡμῶν χάρτου ἐπιτρέπηται ἡ συνάθροισις τῶν ἐκλογέων, ὅταν ἐνεργῆται ἡ ἐκλογὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους, εἰκάζομεν ὅτι ταῦτα πάντα δὲν γίνονται πρὸς τὸ θεαθῆναι, εἰκάζομεν ὅτι πάντα ταῦτα δὲν γίνονται πρὸς διασκέδασιν τῶν ἁπλουστέρων, ἢ πρὸς περισπασμὸν τῶν ἀέργων, οὐδὲ πιστεύομεν νὰ γίνηται τοῦτο, ὅπως ἱκανοποιηθῇ ἡ ματαιότης ῥητόρων τινῶν ἤ τινων συγγραφέων. Δῆλον ὅτι ταῦτα γίνονται, ὅπως εἰς τὴν Κυβέρνησιν τοῦ τόπου ἔλθωσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες καὶ πλειότερον ἐκπροσωποῦσι τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, καὶ πλειότερον ἀπολαύουσι τῆς ἐμπιστοσύνης αὐτοῦ. Δῆλον ὅτι ταῦτα γίνονται, ὅπως διὰ νόμων λάβωσι σάρκα αἱ κυριώτεραι γνῶμαι τοῦ τόπου. Δῆλον ὅτι ταῦτα γίνονται, ὅπως ἐκτεθῶσιν εἰς δημοσίαν συζήτησιν καὶ δημόσιον ἔλεγχον πᾶσαι τῶν κυβερνώντων αἱ πράξεις. Καὶ ὅταν ἡ πολιτικὴ μηχανὴ ἐτέθη ἐπιμελῶς εἰς κίνησιν πρὸς ἐπίτευξιν τῶν ἐπιδιωκομένων τούτων ἀγαθῶν, ὅταν πάντα τὰ ἐλατήρια αὐτῆς ἐτέθησαν εἰς ἐνέργειαν, τείνοντα πάντα πρὸς τὸν αὐτὸν τελικὸν σκοπὸν, ἔρχεσθε αἰφνιδίως διὰ τῶν διακοπῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἄλλων πραξικοπημάτων νὰ σταματήσητε τὴν μηχανὴν ἐν τῇ πλήρει ἀκμῇ τῆς δράσεως αὐτῆς, ἔρχεσθε νὰ κλείσητε ἀποτόμως τὴν ἐπιστομίδα τὴν ἐξασφαλίζουσαν τὴν ἐξάτμισιν, καὶ δὲν συλλογίζεσθε, ὅτι ταῦτα πράττοντες προκαλεῖτε τὴν ἔκρηξιν! Διατὶ λοιπὸν δὲν σταματᾶτε καὶ τὸν ῥοῦν τοῦ ποταμοῦ, τοῦ ὁποίου ἐφροντίσατε νὰ χαράξητε καὶ νὰ κανονίσητε τὴν κοίτην; διατὶ δὲν σταματᾶτε καὶ τὸ βλῆμα τοῦ πυροβόλου, ἀφοῦ προηγουμένως ἐθέσατε τὸ πῦρ; Δὲν ἐννοεῖτε, ἐπαναλέγω, ὅτι τοιαῦτα ἐπιχειροῦντες καὶ τοιαῦτα διαλογιζόμενοι, — ἐὰν διαλογιζώμεθα τοιαῦτα — παραγνωρίζομεν τελείως τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν, ὑπολαμβάνοντες τὸν λαὸν ὡς ἀφηρημένην τινὰ ἔννοιαν, ἀναξίαν προσοχῆς; διὰ τῆς παραγνωρίσεως δὲ ταύτης δὲν ἐννοεῖτε, ὅτι λεληθότως, πλὴν ἀσφαλῶς, παρασκευάζομεν τὰς θυέλλας, καὶ κατεργαζόμεθα τὰς συμφοράς; Καθόσον πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν καλῶς καὶ ἅπαξ διὰ παντὸς, ὅτι τὰ Συνταγματικὰ πολιτεύματα δὲν τυγχάνουν ἀπόρροια τῆς ἰδιοτροπίας ἢ τῆς ἰδιοφυΐας ἑνὸς καὶ μόνου ἀνθρώπου· ταῦτα στηρίζονται ἐπὶ τῆς πείρας τῶν αἰώνων, καὶ πηγάζουσιν ἐκ τῆς σοφίας συλλήβδην τῶν ἐθνῶν· ταῦτα ἐκτήθησαν, ἀφοῦ προηγουμένως εἰς τὸν βωμὸν τῶν ἐλευθεριῶν ἐθυσιάσθησαν ἀναρίθμητοι ὑπάρξεις. Αὐτὰ ἀνέγραψαν τὸ ἀνεύθυνον τῶν ἡγεμόνων, αὐτὰ ἀνέγραψαν καὶ τὸ ὑπεύθυνον τῶν Ὑπουργῶν, καὶ μετὰ τοῦ ὑπευθύνου ὑπεβοήθησαν τὸ ἐφήμερον καὶ προσωρινὸν τῶν Κυβερνήσεων. Καὶ διὰ μὲν τοῦ ἀνευθύνου ἐξασφαλίζονται ὁριστικῶς τὰ θεμέλια τοῦ Θρόνου, κρατύνεται δὲ τὸ διαρκὲς καὶ μόνιμον τῆς Ὑπάτης Ἀρχῆς, ἐνῷ δὲ αἱ κοινοβουλευτικαὶ Κυβερνήσεις ὑπὸ παντοίων σαλεύονται ἀνέμων, ὁ Θρόνος μένει ἀκλόνητος ἐν τῷ μέσῳ τῶν τρικυμιῶν. Διὰ δὲ τοῦ ὑπευθύνου, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν διὰ τῆς προσωρινότητος τῶν κοινοβουλευτικῶν Κυβερνήσεων, πληροῦται οὐσιώδης ἀνάγκη τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Τὸ προσωρινὸν δὲ ἐν γένει ἐξασκεῖ ἐπὶ τοῦ βίου τοῦ ἀνθρώπου, ὡς καὶ ἐπὶ τοῦ βίου τῶν ἐθνῶν, μυστηριώδη τινὰ καὶ εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν. Εἶναι τὸ σωστικὸν καταφύγιον τῶν πασχόντων. Προσωρινὸν ἔστω καὶ πλημμελές, ἐπιδεκτικὸν ὅμως ἐπικρίσεως ἢ διορθώσεως, ἐνέχει ἐν ἑαυτῷ ἀπείρους τὰς ὠφελείας, καθόσον οὐδένα παροργίζει καὶ οὐδένα ἀπελπίζει, καθιστᾷ δὲ τοὺς πάντας ἠρεμωτέρους μὲν κριτὰς τοῦ ἐνεστῶτος, μετριωτέρους δ’ ἐρευνητὰς τοῦ μέλλοντος. Ἰδοὺ λοιπὸν τὰ μεγάλα πλεονεκτήματα τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος. Εὐκόλως ἐννοεῖτε ποῖα τὰ μειονεκτήματα τῆς ἀπολυταρχίας. Διατὶ λοιπὸν, σᾶς ἐρωτῶ, νὰ θέλωσι τὰς προσωπικὰς Κυβερνήσεις, καὶ διατὶ νὰ θέλωσι τὰς εὐθύνας, διατὶ νὰ θέλωσιν ὡρισμένα πρόσωπα, καὶ διατὶ νὰ θέλωσιν ὡρισμένα κόμματα, ἐν χώρᾳ, καθ’ ἣν, χάρις εἰς τὸ πολίτευμα, ἔρεισμα τοῦ Θρόνου εἶναι καὶ δέον νὰ ἦναι ὁλόκληρον τὸ ἔθνος; Διατὶ δὲν μένουσιν ἐν τῷ πνεύματι, διατὶ δὲν μένουσιν ἐν τῷ γράμματι τοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον εἰς μὲν τοὺς ἡγεμόνας ἐκληροδότησε μετὰ τῆς μονιμότητος βίον ἀτάραχον καὶ εὐδαίμονα, εἰς ἡμᾶς δὲ τοὺς πολιτευομένους, μετὰ τῆς προσωρινότητος, τοὺς μόχθους καὶ τοὺς κινδύνους τῶν δημοσίων ὑποθέσεων; Καθόσον οὐδένα λανθάνει, ὅτι τὰ ἐλεύθερα πολιτεύματα δὲν εἶναι σκηναί, ἐστημέναι πρὸς ὕπνον καὶ ῥαστώνην. Καὶ τούτου ἕνεκα, ἐὰν εἴχομεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ φωνὴ ἡμῶν ἤθελε φθάσει μέχρι τῶν βαθμίδων τοῦ Θρόνου, θὰ ἐλέγομεν: «Ἄφετε εἰς ἡμᾶς τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς εὐθύνας, καὶ καρπωθῆτε τὰ ἀγαθὰ, ἅτινα παρέχει Ὑμῖν τὸ ἀνεύθυνον. Οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσιν ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔχουσι τὴν ἀφροσύνην νὰ θέλωσι Βασιλείαν μᾶλλον δρῶσαν καὶ μᾶλλον ἰσχυρὰν, διότι οὗτοι ὑποσκάπτουσι τὰς βάσεις αὐτοῦ τούτου τοῦ Θρόνου!» Ὄχι, δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ πολλάκις λεγόμενον καὶ πλειστάκις γραφόμενον, ὅτι πρὸς παγίωσιν τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος προαπαιτεῖται ἡ ἐξουθένωσις τοῦ Στέμματος. Τοὐναντίον ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ἀπαιτεῖται πλειότερος νοῦς, ὅπως σταθῇ τις ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ πολιτεύματος, παρὰ ὅσος ἀπαιτεῖται, ὅπως ἐξέλθῃ τις τῶν ὁρίων τούτων. Ἀδιστάκτως φρονοῦμεν, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ συνταγματικοῦ Βασιλέως, ὅστις, ὡς γνωστόν, βασιλεύει, ἀλλὰ δὲν κυβερνᾷ, παρέχει ἐν τῇ ἀνωτάτῃ ἐποπτείᾳ τῆς λειτουργίας τοῦ πολιτεύματος εὐκαιρίας ἀρκούντως ἐκλάμπρους καὶ ἀρκούντως φαεινὰς, ὅπως μὴ σκοτισθῇ οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον ἡ στιλπνότης τοῦ Στέμματος αὐτοῦ! Ταῦτα τελείως κατενόησε καὶ ἐφήρμοσεν ἡ ἐσχάτως ἀποβιώσασα μεγάλη Ἄνασσα τῆς Ἀγγλίας, ἥτις, ὁδηγὸν ἔχουσα εἰς τὰ πρῶτα αὐτῆς βήματα τὰ φῶτα καὶ τὴν σωφροσύνην τοῦ διακεκριμένου καὶ σεπτοῦ αὐτῆς συζύγου, διήνυσε στάδιον ἐξ ἴσου μακρὸν καὶ ἔκλαμπρον. Καὶ τούτου ἕνεκα ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ οὐδαμοῦ προφέρεται ἡ λέξις Δημοκρατία. Μὴ λέγωμεν λοιπὸν ὑποκριτικῶς, ὅπως δικαιολογήσωμεν τὸν ἐκτροχιασμὸν τοῦ πολιτεύματος, «κακοδαιμονοῦμεν» λέγοντες δὲ ταῦτα, νὰ ὑπονομεύωμεν τὸ πολίτευμα καὶ νὰ καταρρίπτωμεν αὐτὸ ἐν τῇ συνειδήσει τοῦ τόπου. Πρέπει ταυτοχρόνως νὰ ἐρευνήσωμεν ἐν ἐπιμελείᾳ καὶ εἰλικρινείᾳ, ποῖα ἀκριβῶς τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας ἡμῶν ταύτης. Πταίει τάχα τὸ πολίτευμα, ἢ μήπως πταίει μᾶλλον ἡ πλημμελὴς λειτουργία τοῦ πολιτεύματος; Ἐὰν δὲ κατορθώσητε νὰ πείσητε ἡμᾶς, ὅτι ὄντως πταίει τὸ πολίτευμα, τότε πρέπει νὰ ἔχητε τὸ θάρρος καὶ τὴν εἰλικρίνειαν νὰ μᾶς εἴπητε, ποῖον εἶναι τέλος πάντων τὸ εὐλογημένον ἐκεῖνο πολίτευμα, ὅπερ εἶναι προωρισμένον νὰ μᾶς δώσῃ πάντα ἐκεῖνα τὰ ἀγαθὰ, τῶν ὁποίων σήμερον στερούμεθα. Ἐξερχόμενοι ὅμως τῶν ὁρίων τοῦ Συνταγματικοῦ πολιτεύματος, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι κακοδαιμονοῦμεν, ἐξερχόμενοι τῶν ὁρίων τοῦ πολιτεύματος, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι ὁ τόπος εἶναι ἀκυβέρνητος, λησμονεῖτε τὸ σπουδαιότερον πάντων, ὅτι ὁ τόπος δὲν ἔχει Κυβέρνησιν! (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 3 καὶ 25′ π. μ. τῆς ἐπιούσης).