1902.01.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 9

τῆς 28 Ἰανουαρίου 1902.

(Δευτέρα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 45′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς Ἐπιτροπὴ, ὅπως συνέλθῃ αὔριον τῇ 3 ὥρᾳ μ. μ.

§2ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ παρακαλέσητε τὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Ἐπιτροπὴν, ὅπως συνέλθῃ αὔριον κατὰ τὴν 3ην ὥραν μ. μ. καὶ προβῇ εἰς τὰς ἀρχαιρεσίας της.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλεῖται ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους Ἐπιτροπή, ὅπως συνέλθῃ αὔριον κατὰ τὴν 3ην ὥραν μ. μ.

§4ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Νὰ ληφθῇ πρόνοια νὰ εἰδοποιηθῶσι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς, διότι ἡ εἰδοποίησις, ἡ γινομένη τώρα, δὲν εἶναι ἐπαρκής.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ εἰδικῆς προσκλήσεως.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐπιτροπὴ φοιτητῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ὑπέβαλε τὸ ψήφισμα, τὸ συνταχθὲν εἰς τοὺς Στύλους τοῦ Ὀλυμπίου Διὸς τῇ 12 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκφράζουν εὐχὴν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως λάβῃ μέτρα πρὸς κατάσχεσιν τῶν μεταφράσεων τοῦ Εὐαγγελίου, παρακαλεῖται δὲ ἡ Βουλή, ὅπως ψηφίσῃ νομοθετήματα, ἀπαγορεύοντα τὴν μετάφρασιν τοῦ Εὐαγγελίου, καὶ τιμωροῦντα τοὺς μεταφραστάς, ἐκδότας καὶ πωλητὰς πάσης τοιαύτης μεταφράσεως· προσέτι δὲ νὰ ληφθῶσι μέτρα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως πρὸς καταδίωξιν καὶ τιμωρίαν τῶν κακουργησάντων κατὰ τοῦ λαοῦ κατὰ τὸν παρελθόντα Νοέμβριον.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν εἰσαχθεῖσαν ἀναφοράν, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν λεπτομερεστέραν τινὰ εἴδησιν τῶν γενομένων, μετὰ τὰ συμβάντα ταῦτα, διότι ὑπῆρξαν σημεῖα, τὰ ὁποῖα προσῆκον ἦτο νὰ ἐπιστήσωσι τὴν προσοχὴν τῆς δικαστικῆς ἀστυνομίας, δηλαδὴ τῆς ἀρχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία εἶναι ἐντεταλμένη, ἵνα καταδιώκῃ τὰ ἐγκλήματα, ἐπίσης δὲ καὶ τῆς Διοικήσεως, δηλαδὴ τῆς ἀρχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία ὀφείλει νὰ ἐνασκῇ τὴν ἐπιτήρησιν, τὸν ἔλεγχον καὶ τὴν καταστολὴν τῶν διαφόρων ὀργάνων τῆς Διοικήσεως. Λοιπὸν νομίζω καλόν, νὰ εἰδοποιηθῇ πρῶτον ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας πληροφορίας, νὰ καταθέσῃ δὲ καὶ ὅσα δύναται νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα. Καὶ πρῶτον, ἐὰν ἐδόθη ἐντολὴ εἰς δικαστικήν τινα ἀρχὴν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου, ἢ ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἀθήναις Ἐφετῶν, ἢ ἐὰν ἡ καταδιωκτικὴ ἀρχὴ ἄνευ ἐντολῆς προέβη εἰς ἐνέργειαν δικαστικῆς ἀνακρίσεως πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν διαπραχθέντων κατὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας κατὰ τῶν φοιτητῶν, δηλαδὴ πρὸς ἀνεύρεσιν τῶν πυροβολησάντων κάτωθι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐκ τῶν πυροβολισμῶν τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ὁ φόνος φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ τίνες ἦσαν οἱ φονευθέντες καὶ πληγωθέντες. Δεύτερον, τίνες ἦσαν οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν συνηγμένοι, οἵτινες ἐπυροβόλησαν κατὰ τοῦ Ξενοδοχείου τῶν «Ἀθηνῶν» καὶ κατὰ τῶν διαβατῶν, ἂν οἱ πυροβολήσαντες ἦσαν ὑπάλληλοι, τίνες ἦσαν οὗτοι κατ’ ὄνομα, κατὰ βαθμὸν καὶ ὑπηρεσίαν· ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶναι τὸ ἔργον τῶν ὑπαλλήλων νὰ πυροβολῶσι, τίς ἔδωκεν αὐτοῖς ἐντολὴν νὰ πυροβολῶσιν; Ἐὰν δὲ αὐτοὶ ἦναι ἁπλοῖ ἰδιῶται, τίς ἐπέτρεψεν εἰς αὐτοὺς νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν; Ἂν τὰ ὅπλα ἦσαν συνηγμένα ἐν τῷ καταστήματι τοῦ Ὑπουργείου, τίς εἶχε συναγάγει αὐτά; ἢ ἕκαστος αὐτῶν ἔφερε τὰ ἑαυτοῦ ὅπλα; ἂν δὲ δὲν εἰσῆλθον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ συνεπείᾳ ἐντολῆς, πῶς ἐπετράπη εἰς αὐτοὺς νὰ εἰσέλθωσι καὶ νὰ ῥίπτωσιν ὅπλα; Τίς εἰσήγαγεν αὐτοὺς; Τρίτον, νομίζω ὅτι εἶναι ἀναγκαῖον νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀνευρέθησαν οἱ πυροβολήσαντες καὶ φονεύσαντες τοὺς φοιτητάς, τίνες ἦσαν οὗτοι, ἐὰν ἡ δικαστικὴ καταδίωξις συνέλαβεν αὐτοὺς, καὶ ἐκράτησεν αὐτούς, ἢ ἀφῆκεν αὐτοὺς ἐλευθέρους, καὶ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν συνέλαβεν αὐτοὺς καὶ τοὺς ἐκράτησεν ἢ ἐν προφυλακίσει ἢ ἐν ἀστυνομικῇ εἰκοσιτετραώρῳ κρατήσει, πῶς αὐτοὶ ἐξῆλθον τῶν φυλακῶν, καὶ μάλιστα πῶς ἐδραπέτευσαν, καὶ ποῖα καταδιωκτικὰ μέτρα ἐφηρμόσθησαν κατ’ αὐτῶν, ποῖα δὲ τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν; Τέταρτον, ἀναγκαῖον εἶναι προσέτι νὰ πληροφορηθῶμεν, ἐὰν τὰ στρατιωτικὰ σώματα, τὰ ὁποῖα ἦσαν τεταγμένα εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως, ἐὰν αὐτὰ εἶχον λάβει διαταγὴν νὰ πυροβολήσωσι, καὶ ἀπὸ τίνας διοικητὰς στρατιωτικῶν σωμάτων, τίνες δὲ ἦσαν οἱ διοικοῦντες τὰ σώματα ταῦτα καὶ διατάξαντες αὐτὰ νὰ πυροβολήσωσι. Πέμπτον, ἐὰν οἱ πυροβολισμοὶ τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα ἦσαν τεταγμένα ἐκεῖ πρὸς τήρησιν τῆς τάξεως, ἦσαν ἔνσφαιροι ἢ ἄσφαιροι, καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἦσαν ἔνσφαιροι, τίς ὁ διατάξας τοὺς ἐνσφαίρους πυροβολισμούς· ἐὰν ἦσαν ἄσφαιροι, νὰ ἐξακριβωθῇ, τίς ὁ διατάξας τὰ ἄσφαιρα πυρὰ, καὶ τίς ὁ λόγος. Ἐπὶ πᾶσι, ποῖα διετάχθησαν μέτρα ὑπὸ τῆς Διοικήσεως πρὸς ἔλεγχον καὶ καταστολὴν τῶν ὀργάνων τῆς Διοικήσεως, τὰ ὁποῖα παρέλιπον τὰ ἑαυτῶν καθήκοντα, καὶ τίνα ἦσαν αὐτὰ, ἢ τὰ ὁποῖα παρέβησαν τὰ καθήκοντά των ἢ παρεξετράπησαν καὶ εἰς πράξεις ἐγκληματικάς.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διεβίβασεν εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἀναφορὰν ὑπηκόων Ἑλλήνων, κατοικούντων ἐν Πρεβέζῃ, διαβιβασθεῖσαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον διὰ τοῦ ἐν Πρεβέζῃ Προξενείου, διὰ τῆς ὁποίας οἱ ἀναφερόμενοι παραπονοῦνται, ὅτι ἀδίκως ἐνεγράφησαν ἐν τῷ κληρωτικῷ πίνακι τῶν στρατευσίμων τοῦ δήμου Λευκαδίων.

§9ΓΕΡ. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας οἱ Ἕλληνες αὐτοὶ ὑπήκοοι δικαίως παραπονοῦνται, ὅτι βλάπτονται τὰ συμφέροντα αὐτῶν, διότι, χωρὶς νὰ τηρηθῶσιν αἱ δέουσαι διατυπώσεις, ἅμα τῇ πολιτογραφήσει αὐτῶν εἰς τὸν δῆμον Λευκαδίων ἐνεγράφησαν ἐν τῷ κληρωτικῷ πίνακι τῶν στρατευσίμων, ἀποκλειόμενοι οὕτω τῶν χορηγουμένων εἰς τοὺς κληρωτοὺς ὑπὸ τοῦ νόμου δικαιωμάτων· ζητοῦσι δὲ νὰ διαταχθῇ ἡ διαγραφὴ αὐτῶν ἐκ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, καὶ νὰ τηρηθῶσι πᾶσαι αἱ πρὸς πολιτογράφησιν καὶ κλήρωσιν αὐτῶν διατυπώσεις. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἀπευθύνουσι πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ἀπέστειλαν δὲ ὁμοίαν καὶ πρὸς ἐμέ. Φρονῶ ὅτι, προκειμένου περὶ ὑπηκόων Ἑλλήνων, ζώντων ἐν τῇ ξένῃ, δίκαιον εἶναι νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς προστασίαν αὐτῶν, ἵνα μὴ γεννᾶται εἰς αὐτοὺς ἡ ὑπόνοια, ὅτι ἀδικοῦνται, ἀντὶ νὰ προστατεύωνται. Παρακαλῶ τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους νὰ συστήσωσιν εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς νὰ λάβωσιν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν τὸ γεγονὸς τοῦτο, καὶ φέρωσι νομοθετικὰ μέτρα πρὸς τροποποίησιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, αἵτινες δίδουσιν ἀφορμὴν εἰς τοιαῦτα ἀδικήματα.

§10Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τοιαύτη ἀναφορὰ δὲν περιῆλθεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν. Παρακαλῶ δὲ τὸ Προεδρεῖον νὰ ἀποστείλῃ αὐτὴν, καὶ θὰ λάβωμεν πᾶν μέτρον ὅσον ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖος διεβίβασε τὴν ἀναφοράν;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τὸ ἔγγραφον ἀπευθύνεται πρὸς τὴν Βουλὴν, ἀλλ’ ἦλθε διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ βουλευτὴς Βάλτου κ. Στρᾶτος δι’ ἀναφορᾶς του ζητεῖ, ὅπως ἡ Βουλὴ ἐγγραφῇ συνδρομητὴς τῆς «περὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ» συγγραφῆς του, τῆς ὁποίας αἱ εἰσπράξεις ἔχουσι προορισθῆ πρὸς ἵδρυσιν ἀναθηματικοῦ μνημείου ὑπὲρ τοῦ Φαβιέρου καὶ τῶν ἄλλων φιλελλήνων. Θὰ ἀποσταλῇ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Λογιστικοῦ.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάτοικοι τῶν χωρίων Μπάγιας, Βοτιδίου, Βόργιαννης καὶ Τσιοτιλίου τοῦ δήμου Φαρκαδῶνος διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὴν σύμβασιν περὶ ἀγορᾶς τῶν κτημάτων τοῦ Στεφάνοβικ Σκυλίτση. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Τυρνάβου διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀπαλλάξῃ τοὺς ἀμπελοκτήμονας τῆς περιφερείας του ἐκ τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν ἀμπέλων διὰ τὸ 1901. Ἔχομεν καὶ τηλεγράφημα περὶ τούτου τοῦ εἰρηνοδίκου Τυρνάβου, ἀγγέλλοντος, ὅτι τοιαύτη εὐχὴ διετυπώθη καὶ ἐν συλλαλητηρίῳ, συγκροτηθέντι ἐκεῖ χθές.

§15Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους Ὑπουργοὺς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσωσι τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχουσιν ἐκ τῶν ἀρχῶν Τριπόλεως περὶ τῆς ἐσοδείας τῶν ἀμπέλων Μαντινείας κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διότι πολλαὶ περιφέρειαι κατεστράφησαν ἐντελῶς, ἕνεκα δὲ τούτου συνέβη πρώτην φορὰν ἡ Τρίπολις νὰ εἰσαγάγῃ ἐξ ἄλλων μερῶν 3 ἑκατομμύρια ὀκάδων οἴνου.

§16ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, αἱ ἐπερωτήσεις νὰ κατατίθενται ἐγγράφως.

§17Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τῆς εἰς τὰς ἀμπέλους τοῦ δήμου Τυρνάβου ἐπελθούσης καταστροφῆς, ἰδίως ἐκ νόσου τινὸς αὐτῶν, ὑπάρχει καὶ ἔκθεσις τοῦ ἀποσταλέντος ἐκεῖσε γεωπόνου, ἐξ ἧς καταφαίνεται, ὅτι οὐδεμία ἐσοδεία ἐγένετο, καὶ τὰ εἰσοδήματα δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὰς δαπάνας.

§18Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ἐν Τρικκάλοις ἡ αὐτὴ νόσος ἐνέσκηψεν, ἐγένετο δὲ ἐκεῖ καὶ συλλαλητήριον, καὶ ἔλαβον τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον καταθέτω, καὶ παρακαλῶ νὰ σταλῇ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§19Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔδωκα διαταγὰς νὰ συγκεντρωθῶσιν ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκ τῶν μερῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ζημίαι, ἵνα μελετήσωμεν τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πράγματι εἶναι ἄξιον μελέτης. Τὸ ἀποτέλεσμα δὲ τῆς μελέτης ταύτης θ’ ἀναγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν.

§20ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Καὶ ἐν Καλαμπάκᾳ ἐγένετο συλλαλητήριον, καὶ ἔχω καὶ ἀναφορὰν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Καστανέας, ἣν καὶ καταθέτω.

§21Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μέχρις οὗ προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, θὰ παρακαλέσω τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεως τοῦ φόρου.

§22Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὰ μέρη, ὅπου εἶναι βεβαιωμένη ἡ δυστυχία, τὸ Ὑπουργεῖον παρήγγειλε νὰ μὴ ἀσκηθῇ πίεσις κατὰ τῶν φορολογουμένων.

§23ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν κάμνω διάκρισιν τῶν διαμερισμάτων, ἀλλὰ παρακαλῶ μόνον, ὅσα μέρη εἶναι ἀπαλλακτέα, ἐκεῖ ν’ ἀπαλλάξῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς κατοίκους ἀπὸ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων.

§24Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅ,τι πρὸ πάντων ἐνδιαφέρει νὰ μάθωμεν, καὶ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ δηλώσῃ, εἶναι, ἂν σκοπῇ νὰ μεταβάλῃ τὸν νόμον περὶ στρεμματικῆς φορολογίας, διότι ὁ νόμος, ὃν ἐψηφίσαμεν, ἀπέτυχε, καὶ τοῦτο εἶναι πανθομολογούμενον.

§25ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ ἐλαττώματα τοῦ νόμου νὰ διορθωθῶσι.

§26Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Περὶ τούτων θὰ ὁμιλήσω.

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Γεωκτήμονες τοῦ νομοῦ Λαρίσης, καταστραφέντες κατὰ τὸν πόλεμον, παρακαλοῦσι διὰ τηλεγραφήματός των τὴν Βουλὴν νὰ διαταχθῇ ἡ ἀναστολὴ τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν μέχρι τοῦ προσεχοῦς Αὐγούστου. Ἐπίσης ἀμπελοκτήμονες τοῦ δήμου Νεβρουπόλεως ζητοῦσι νὰ μειωθῇ ὁ στρεμματικὸς φόρος τῶν ἀμπέλων. Μηχανικοὶ καὶ μηχανουργοὶ Πειραιῶς δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ τροποποιήσῃ τὸν νόμον περὶ μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, ὅστις παραβλάπτει τὰ ἴδια αὐτῶν συμφέροντα. Τὸ Σωματεῖον παντοπωλῶν Βόλου διὰ ψηφίσματός του εὔχεται καὶ παρακαλεῖ νὰ ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων τῶν παντοπωλῶν καὶ οἰνοπωλῶν τῆς πόλεως Βόλου. Ἡ Βασιλικὴ χήρα Βασιλείου Κονδύλη δι’ ἀναφορᾶς της ζητεῖ σύνταξιν, διότι ὁ σύζυγος αὐτῆς ἀπέθανε κληθεὶς εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ κατὰ τὸν ἑλληνοτουρκικὸν πόλεμον. Ἡ Ἀγγελικὴ χήρα Πέτρου Πετρίδου ζητεῖ νὰ τῇ χορηγηθῇ μικρὸν μηνιαῖον βοήθημα.

§28Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον ἐκ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν—καὶ λέγω ἁρμόδιον, διότι δὲν γνωρίζω εἰς τίνα ν’ ἀπευθυνθῶ ἀκριβῶς—νὰ δώσῃ πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν περὶ τῆς λεγομένης Σταφιδικῆς Τραπέζης, τῆς ἑδρευούσης ἐν Πάτραις: 1) ἂν ἐφηρμόσθη ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν, ἂν τὰ δάνεια, τὰ δοθέντα παρὰ τῆς Τραπέζης ταύτης, ἐδόθησαν κατὰ τὸν νόμον, ἢ ἐδόθησαν εἴς τινας ἀνώτερα τοῦ ἀνωτάτου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὥρισεν ὁ νόμος, καὶ εἰς τίνας ἐδόθησαν, καὶ ποίας ἀσφαλείας ἔλαβεν ἡ Τράπεζα διὰ τὰ δάνεια ταῦτα· 2) ποῖα καθυστερήματα παρουσιάζονται τὴν στιγμὴν ταύτην ἐκ τῶν δοθέντων πέρυσι δανείων, καὶ ἐν γένει νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν τῆς Τραπέζης ταύτης. Ἴσως φαίνεται παράδοξον, πῶς ζητῶ πληροφορίας παρὰ τῆς Κυβερνήσεως προκειμένου περὶ Τραπέζης, ἀλλὰ μὴ λησμονῆτε, ὅτι πρόκειται περὶ Τραπέζης, τὴν ὁποίαν ἡ Κυβέρνησις ἔπλασεν· ἑπομένως τὸ ἀδέσποτον ἐκεῖνο κτῆμα πρέπει νὰ διατελῇ ὑπὸ τὴν διαρκῆ ἐπιτήρησιν τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις φέρει καὶ τὴν μεγαλειτέραν εὐθύνην, μεγαλειτέραν καὶ ἀπὸ τὴν τῶν διευθυνόντων τὴν Τράπεζαν, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι οὐδὲ βῆμα ἡ Τράπεζα δύναται νὰ κάμῃ ἄνευ τῆς διαταγῆς τῆς Κυβερνήσεως.

§29ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ἔχητε τὴν καλωσύνην νὰ καταθέσητε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν σας.

§30ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ ἐπερώτησίς μου εἶναι σαφής. Τὰ πρακτικὰ θὰ τὴν περιλάβωσιν· εἶναι δὲ τὸ θέμα τόσον γνωστὸν καὶ τόσον ἄξιον προσοχῆς, ὥστε ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ ἀπαντήσῃ. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἀπαντήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργός.

§31ΧΑΡ. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Παρακαλῶ νὰ συμπληρώσω τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κυρίου Παναγιωτοπούλου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς ἀποταμιεύσεως καθ’ ὅλα τὰ ἔτη, καθ’ ἃ διεχειρίζετο αὐτὰς τὸ Δημόσιον· πόσον ποσὸν ἐπωλήθη καὶ τί εἰσέπραξεν· ἐὰν προέκυψαν ἐλλείμματα, τίνα μέτρα ἔλαβεν, ἐξασφαλίζοντα τὸ ταμεῖον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ἐν γένει τί ἐνηργήθη κατὰ τῶν ὑπολόγων.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§33ΦΩΚ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριοι Βουλευταί, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1902. Ἐπειδὴ δὲ βεβαίως ἡ ψήφισις αὐτοῦ θὰ βραδύνῃ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ καταθέσω συγχρόνως καὶ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης πρὸς τὰ δύο δωδεκατημόρια τῶν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τούτου ζητουμένων πιστώσεων, διὰ τοὺς μῆνας Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον. Καταθέτων σήμερον τὸν Προϋπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1902, νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐκθέσω ἐνώπιον ὑμῶν ἐν συντόμῳ ἐπὶ τίνων βάσεων στηρίζεται οὗτος. Ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος παρουσιάζει ἔσοδα δραχμὰς 117,169,375, ἐξ ὧν 2,000,000 προέρχονται ἐκ τῶν ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείων. Τὰ δάνεια ταῦτα μέχρι τοῦδε δὲν εἶχον εἰσαχθῆ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἀνεγράφοντο εἰς τοὺς χρηματιστικοὺς λογαριασμούς. Ἐπειδὴ δὲ ἤρξατο ἤδη ἡ ἀπόσβεσις αὐτῶν, ἀνὰ δρ. 2,000,000 ἐτησίως, συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου, διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιβάλλεται ἡ ἀνάγκη, ὅπως ἴσον ποσὸν μεταφέρηται κατ’ ἔτος ἐκ τῶν χρηματιστικῶν λογαριασμῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων. Τοῦτο δὲν ἐγένετο διὰ τὸ 1900 καὶ 1901, ἀλλὰ θέλω φροντίσει διὰ δηλώσεως πρὸς τὴν Βουλήν, ὅπως μεταφερθῇ καὶ εἰς τὰς χρήσεις ταύτας ἴσον ποσὸν ἐκ τῶν ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείων πρὸς τὸ ἀποσβεσθὲν μέρος αὐτῶν. Οὕτως αἱ προϋπολογιζόμεναι τακτικαὶ εἰσπράξεις τοῦ 1902 ἀνέρχονται εἰς 115,169,375 δραχμάς. Ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1901 εἶχον προϋπολογίσει τὰς πιθανὰς εἰσπράξεις τῆς τελευταίας ταύτης χρήσεως εἰς 109,233,000. Εἰς τὸ ποσὸν ὅμως τοῦτο δὲν εἶχον περιλάβει τὸν πρόσθετον φόρον τοῦ καπνοῦ, τὸν προωρισμένον πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν δανείων πρὸς κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Λαρίσης καὶ Πύργου– Μελιγαλᾶ, ἐκ δρ. 2,677,928. Ἐπίσης κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εὑρισκόμεθα ἅπαντες ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν τῶν τότε εἰσπράξεων ἐκ τελωνιακοῦ δασμοῦ, καὶ παρεδέχθην καὶ ἐγὼ διὰ τὸ ἔσοδον τοῦτο δραχμὰς 30,000,000, ἃς εἶχε προϋπολογίσει καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Εὐτυχῶς αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1901 ὑπερέβησαν τὰς προσδοκίας ἡμῶν, καὶ ἔφθασαν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 33,931,089, καὶ τοῦτο, ἐνῷ τὸ ἔσοδον τοῦ δασμοῦ τούτου ἐκ δημητριακῶν καρπῶν ἔμεινε σχεδὸν τὸ αὐτό, ἤτοι 7,757,195, ἀντὶ 7,357,610 δραχμῶν, αἵτινες εἰσεπράχθησαν τῷ 1900. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι ἠδυνάμην ἀσφαλῶς νὰ ὑπολογίσω διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1902 ποσὸν ἐκ τελωνιακοῦ δασμοῦ 32,800,000 δραχμῶν, ἤτοι ποσὸν ἔλαττον τοῦ μέσου ὅρου τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν. Ὅθεν προϋπολογίζω ἐκεῖθεν 2,800,000 δραχ. περιπλέον ἢ ὅσον προϋπελόγιζον διὰ τὸ 1901. Ἐλπίζω δέ, καὶ τοῦτο ὑποδεικνύουν αἱ μέχρι τοῦδε εἰσπράξεις τοῦ ἀρξαμένου ἔτους, ὅτι τὸ ἔσοδον θὰ ὑπερβῇ τὸ προϋπολογιζόμενον ἴσως καθ’ ὁλόκληρον ἑκατομμύριον. Ἐπίσης ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ἐκείνῃ εἶχον προϋπολογίσει ὡς ἔσοδον ἐξ ἐλαίου τὸν μέσον ὅρον τῶν δύο ἐτῶν 1898 καὶ 1899, δηλ. ἑνὸς ἔτους εὐφόρου καὶ ἑνὸς ἔτους ἀφόρου, ἤτοι δρ. 1,965,781.49. Ἤδη ὅμως τὸ ἔτος 1902 προσδοκᾶται ἔτος εὔφορον, διὸ προϋπελόγισα τὸ μὲν ἔσοδον τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, πλὴν τῆς Ἑπτανήσου, εἰς 1,700,000, τὸ δὲ τῆς Ἑπτανήσου εἰς 1,100,000, ἤτοι προϋπελόγισα τὸ ὅλον ἔσοδον ἐξ ἐλαίου εἰς 2,800,000, δηλαδὴ 834,000 δρ. περιπλέον ἢ εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου τὴν τότε. Ἂν τὰς διαφορὰς ταύτας ἐκ δραχμῶν 6,311,928 (ἤτοι 2,677,928 πρόσθετον φόρον καπνοῦ, 2,800,000 περιπλέον τελωνιακὸν δασμὸν καὶ 834,000 περιπλέον ἔσοδον ἐξ ἐλαίου) προσθέσω εἰς τὰ 109,233,000, ὅσα εἶχον προϋπολογίσει διὰ τὸ 1901, φθάνω εἰς τὸ ποσὸν τῶν 115,554,928, ἤτοι εἰς ποσὸν ἀνώτερον τοῦ ἀναγραφομένου ἤδη εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐσόδων, τὸν ὑποβαλλόμενον ὑμῖν σήμερον, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 2,000,000, τῶν προερχομένων ἐκ τῶν ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείων. Οὕτω, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὄχι μόνον δὲν ἐξογκώνω τὰ ἔσοδα, ἀλλὰ προϋπολογίζω ταῦτα κατά τι μικρότερα ἢ ὅσον ὑπελόγιζον αὐτὰ ὡς Βουλευτὴς ἀντιπολιτευόμενος. Ἐλπίζω, ὅτι τοῦτο μόνον θέλει ἀρκέσει, ὅπως πείσῃ ὑμᾶς μετὰ πόσης φειδοῦς καὶ προσοχῆς προέβην εἰς τοὺς ὑπολογισμούς, οὓς ὑποβάλλω ὑμῖν. Σημειωτέον δέ, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τὸ ποσὸν τοῦ 1,100,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον προϋπελόγισα δι’ ἔσοδον ἐκ φόρου ἐλαίου Ἑπτανήσου, εἶναι κατώτερον τοῦ προσδοκωμένου ἐσόδου, καίτοι ἀπὸ ὀκταετίας δὲν ἔσχομεν ἔσοδον ἀνώτερον τοῦ 1,000,000. Δὲν ηὔξησα ὅμως τὸ ἔσοδον τοῦτο περισσότερον, διότι δὲν νομίζω, ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ στηρίξῃ τις πολιτικὴν καὶ προϋπολογισμὸν δαπανῶν ἐπὶ ἐσόδων μὴ κανονικῶν. Καὶ οὕτως ἔχουσι τὰ ἔσοδα ἐν συνόλῳ. Ὀλίγα δέ τινα θὰ εἴπω ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα. Διάφορα κεφάλαια ἐσόδων εὑρίσκονται ἐν προόδῳ, ὡς ἦτο φυσικόν, ἀκολουθοῦντα τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τὴν πρόοδον τοῦ τόπου, καὶ ὑπερέβησαν τὰ προϋπολογισθέντα κατὰ τὸ 1900. Τοιαῦτα δ’ εἶναι: τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν, ὅπερ ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1900 εἰς 2,378,614.98, καὶ προϋπολογίζεται ἤδη εἰς 2,400,000. Τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, καίτοι ὑστερῆσαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1900 εἰς δρ. 3,098,313.51, καὶ προϋπολογίζεται ἤδη εἰς 3,200,000 ἐπὶ τῇ βάσει τῆς κανονικῆς αὐξήσεως αὐτοῦ. Ἐπίσης τὸ ἔσοδον ἐκ ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων ἀνῆλθε τῷ 1900 εἰς δρ. 3,877,007.23, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὀφειλομένων εἰς ξένας Ἑταιρείας, ἅπερ ἄλλοτε ἐγράφοντο εἰς ἰδιαίτερον κεφάλαιον. Ἤδη τῷ 1902 προϋπολογίζονται δραχ. 4,108,300. Τὸ ἔσοδον ἐκ Ναξίας σμύριδος κατὰ τὸ 1900 ὑπερέβη τὰ προϋπολογισθέντα, ἀνελθὸν εἰς 673,997.12 φρ. χρυσᾶ. Δυστυχῶς τὸ ἔσοδον τοῦτο κατὰ τὸ 1901 ὑστέρησε κατά τι, ἀνελθὸν μόνον εἰς 606,000 φράγκα, διὸ καὶ προϋπολογίζομεν μόνον 600,000 φράγκα χρυσᾶ. Ἡ ἐλάττωσις ὅμως τοῦ εἰσοδήματος τούτου ἐνέβαλεν ἡμᾶς εἰς ἀνησυχίαν, μήπως προέρχεται αὕτη ἐκ τοῦ συναγωνισμοῦ τῆς Μικρασιατικῆς σμύριδος, καὶ ἐνομίσαμεν, ὅτι ἐπεβάλλετο ἡμῖν νὰ σκεφθῶμεν, πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ ἀντεπεξέλθωμεν κατὰ τοῦ συναγωνισμοῦ τούτου· ἑτοιμάζομεν δὲ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐλπίζομεν νὰ ὑποβάλωμεν ταχέως εἰς τὴν ἔγκρισιν ὑμῶν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ προβλέπεται καὶ περὶ τῆς βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς ἐργασίας τῶν σμυριδωρυκτῶν καὶ τῆς ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς τὸν εὐεργετικὸν νόμον τοῦ Ταμείου τῶν Μεταλλευτῶν. Ἄλλα εἰσοδήματα τοὐναντίον ὑστέρησαν. Ὡς γνωρίζετε, ὁ στρεμματικὸς φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, περὶ τοῦ ὁποίου τόσος ἤδη ἐγένετο λόγος, κατὰ μὲν τὸ 1899 ἀνῆλθεν εἰς τὸ ποσὸν τοῦ 1,488,224, δυστυχῶς δὲ διὰ τὸ 1900, ἕνεκα τῶν γνωστῶν σας περιστάσεων καὶ ἕνεκα τῶν ἐκπτώσεων, αἵτινες ἐγένοντο ὑπὲρ τῶν δυστυχησάντων μερῶν, ἀνῆλθε μόνον εἰς 1,135,608.

§34Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ τῷ 1899 διατὶ ἐμειώθη ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων; Τότε δὲν ἐγένετο κανεὶς ἀπαλλακτικὸς νόμος.

§35Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ τὸ 1899, Κύριοι, ἐπῆλθεν ἀληθῶς περίστασις, τὴν ὁποίαν ὅλοι γνωρίζομεν. Ἐζητήθη ἡ ἀναθεώρησις τῶν καταλόγων, καὶ μέχρις ὅτου γείνωσιν οἱ νέοι κατάλογοι δὲν εἰσεπράχθη ὁ φόρος οὗτος κατὰ τὸν Προϋπολογισμόν, δηλαδὴ οἱ ὀφείλοντες νὰ πληρώσωσιν ἄνω τῶν τριῶν δραχμῶν κατὰ στρέμμα ἐπλήρωσαν μόνον τρεῖς δραχμὰς μέχρις ὅτου γείνωσιν οἱ νέοι κατάλογοι. Μετὰ τὸν καταρτισμὸν τῶν καταλόγων ὁ μὲν πρόσθετος φόρος ἐπληρώθη, ἀλλ’ ἐπληρώθη κατὰ τὸ 1901.

§36Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1901 ὅμως;

§37Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα. Ἐν πάσῃ περιπτώσει, καὶ τὸ 1899 καὶ τὸ 1900 μᾶς δεικνύουν, ὅτι ὁ νόμος οὗτος εἶναι βαρύς, διότι ὁμολογουμένως δὲν ἀποδίδει οὔτε 50% ἐπὶ τῶν βεβαιουμένων—καὶ λέγω, Κύριοι, οὔτε 50%, διότι ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τούτου ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 2,960,000, καὶ μὲ τὴν προσθήκην τοῦ ὁδικοῦ φόρου εἰς 3,256,000.—Ὅταν λοιπὸν ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τούτου ἀνέρχεται εἰς 3,256,000, καί, ὡς βλέπετε, δὲν εἰσεπράξαμεν εἰμὴ 1,488,000 τὸ πρῶτον ἔτος, 1,135,000 τὸ δεύτερον, ὅσον καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἐπῆλθον δυσχέρειαι κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογήν, εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αὗται δὲν θὰ ἐκλείψωσι καὶ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη.

§38ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Ὑπουργέ, δὲν ἐσταμάτησεν ἡ εἴσπραξις πέραν ὡρισμένου ποσοῦ καὶ διὰ τὸ 1899 καὶ διὰ τὸ 1900;

§39Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπανελήφθη.

§40Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπαναλαμβάνω, κύριε Βουλευτά, ὅτι μέχρι τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν καταλόγων, συμφώνως μὲ τὸν νόμον ͵ΒΧΝΗʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1899, οἱ χρεωμένοι μὲ ποσὸν ἀνώτερον τῶν τριῶν δραχμῶν κατὰ στρέμμα ἐπλήρωσαν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1899 τρεῖς μόνον δραχμάς, ἐπλήρωσαν δὲ τὸ ὑπερβάλλον, τὸ κατὰ τοὺς νέους καταλόγους ὁρισθέν, κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1901.

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ πέραν τῶν τριῶν δραχμῶν;

§42Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ πέραν τῶν τριῶν δραχμῶν.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ πρὸς ἕξ; καὶ πρὸς πέντε;

§44Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μάλιστα.

§45Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη εἰσπράττεται.

§46ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς τὴν Ἀττικὴν βεβαίως. Εἰς τὴν Ἀττικὴν ἐσταμάτησεν εἰς τὰς πέντε δραχμάς.

§47Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Παρανόμως.

§48Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Λοιπόν, Κύριοι, ἐνόμισα, ὅτι μοὶ ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ σκεφθῶ περὶ τῆς μεταρρυθμίσεως τοῦ νόμου τούτου. Ἑτοιμάζω δὲ ἤδη νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐλαφρύνω τὰ βάρη τῆς στρεμματικῆς φορολογίας· ἀλλ’ ὀφείλομεν βεβαίως νὰ φροντίσωμεν ν’ ἀναπληρώσωμεν τὸ ἐλλεῖπον δι’ ἄλλου μέσου, καὶ περὶ τούτου ἐπίσης προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον, ἐπιφυλάσσομαι δέ, ὅταν ἔλθῃ εἰς συζήτησιν, νὰ ἐκθέσω τὰ περὶ τούτου. Ἐπίσης, Κύριοι, εἰς καθυστέρησιν εὑρίσκεται, παραβολικῶς μὲ τὸ 1900, ὁ φόρος τῶν ζώων. Ἐνῷ κατὰ τὸ 1900 ὁ φόρος τῶν ζώων εἶχε δώσει 2,651,000, ἤδη δὲν δύναμαι νὰ προϋπολογίσω ἄνω τῶν 2,400,000 καὶ ἕνεκα τῶν πιθανῶν ἀποτελεσμάτων τοῦ 1901, τὰ ὁποῖα δυστυχῶς δὲν ἔχω ἀκόμη πλήρη, καὶ διότι συνεπείᾳ τοῦ νόμου ͵ΒΧΟΓʹ, ὃν ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1900, ἐξαιροῦνται τῆς φορολογίας ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1901 ἕνεκα τῶν οἰκοσίτων ζώων, εἷς χοῖρος, εἷς ἀμνὸς καὶ ἓν ἐρίφιον. Ὡς ἐκ τούτου ἠναγκάσθην νὰ προϋπολογίσω μόνον 2,400,000. Ἐπίσης ἠναγκάσθην νὰ ἐλαττώσω σπουδαίως τὸ ἔσοδον ἐκ τοῦ κεφαλαίου ἀπαλλαγῆς τῶν στρατευσίμων κληρωτῶν, διότι, ὡς γνωρίζετε, καθ’ ὅσον προσκαλοῦνται ὀλιγώτεροι κληρωτοί, κατὰ τοσοῦτον ἐλαττοῦται καὶ τὸ ἔσοδον τοῦτο. Ἐνῷ δὲ τῷ 1898 εἶχον εἰσπραχθῆ 1,475,000 δραχμαὶ ἕνεκα τῆς πληθύος τῶν προσκληθέντων, ἐνῷ τῷ 1899 εἶχον εἰσπραχθῆ ἐκ τοῦ κεφαλαίου τούτου 1,698,000, τῷ 1900 δὲν εἰσεπράχθησαν εἰμὴ 1,194,000, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο προϋπολογίζω ὡς ἔγγιστα διὰ τὸ 1902, ἤτοι 1,200,000. Ἐπίσης ἠλάττωσα ἐκ τοῦ Προϋπολογισμοῦ οὐσιωδῶς τὸ ἔσοδον ἐκ καθυστερουμένων παρελθουσῶν χρήσεων, ἤτοι ἀνέγραψα 2,500,000 ἀντὶ 3,500,000, ἅτινα ἦσαν ἀναγεγραμμένα κατὰ τὸ 1901, τὸ μὲν διότι τῷ 1899 τὸ ἔσοδον τοῦτο ἀνῆλθεν εἰς δρ. 2,317,197.43, τὸ δὲ διότι τῷ 1900 τὸ ἔσοδον τοῦτο, καίτοι ἀνελθὸν εἰς 3,052,301,26, περιελάμβανε 400,000 δρ. ἐξ ἐπιστροφῆς χρημάτων ἐκ χρηματικῶν ἐνταλμάτων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ἔτους 1897. Ἄλλως, τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν σφαζομένων ζώων εἰσπραττομένου ἤδη προκαταβολικῶς, ἐλάχιστα εἶναι τὰ καθυστερούμενα σήμερον ἐκ τῶν φόρων τούτων· καὶ τοῦτο συνέτεινε μὲν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐσόδου ἐκ τῶν φόρων τούτων, εἰς τὴν ἐλάττωσιν δὲ τοῦ ἐσόδου ἐκ καθυστερουμένων τῶν αὐτῶν φόρων. Ἄλλως καὶ ἐντὸς τοῦ 1901 τὸ ἔσοδον τοῦτο, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, κατ’ ἐλάχιστον θέλει ὑπερβῆ τὰ 2,500,000, καίτοι περιλαμβάνει ὅλως ἐκτάκτως τὸν πρόσθετον φόρον τῶν ἀμπέλων τοῦ 1899, τὸν πληρωθέντα συνεπείᾳ τῆς ἀναθεωρήσεως τοῦ καταλόγου ἐντὸς τοῦ 1901. Ἐπίσης ἠλάττωσα τὸ ἔσοδον ἐκ σιγαροχάρτου, διότι τὸ ἀναγραφόμενον μέχρι τοῦδε ποσὸν εἶχεν ὑπολογισθῆ ὡσεὶ ὁλόκληρος ὁ καταναλισκόμενος καπνὸς ἐχρησιμοποιεῖτο πρὸς κάπνισμα καὶ ἀπῄτει σιγαρόχαρτον, ἐνῷ μέρος αὐτοῦ, περὶ τὰς 40,000 ὀκάδες, καταναλίσκεται εἰς τουμπεκί. Διὸ περιώρισα τὸ ἐκ σιγαροχάρτου ἔσοδον εἰς 2,820,000 δραχμάς, ἀντὶ 2,921,500 προϋπολογισθεισῶν διὰ τὸ 1901. Ἐπίσης, χάριν τῆς διατηρήσεως τῶν δασῶν, ἐνόμισα, τῇ συστάσει τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι ὤφειλον νὰ περιορίσω τὰς ἀδείας ὑλοτομίας, καὶ συνεπῶς προϋπελόγισα τὸ ἐκ τούτου ἔσοδον εἰς δρ. 1,200,000, ἐνῷ εἶχε προϋπολογισθῆ εἰς 1,300,000 κατὰ τὸ 1901. Τέλος ἐξ ἐσόδου ἐξ ἀνανεουμένων χρεῶν ἀνέγραψα μόνον 200,000, ἀντὶ τῶν 1,500,000 δραχ. τῶν ἀναγεγραμμένων κατὰ τὸ 1901. Τῷ ὄντι τὸ ἔσοδον τοῦτο ἀνῆλθε κατὰ τὸ 1900 εἰς 432,660.66, ἀλλὰ περιλαμβάνει ἐκτὸς τῶν δόσεων, αἵτινες θὰ ἐπαναληφθῶσι καὶ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, καὶ μέγα μέρος χρεῶν ἐξοφληθέντων ὁριστικῶς, ὡς μὴ ὑπερβαινόντων τὰς 100 δραχμάς. Προκειμένου δὲ περὶ ἀνανεώσεως χρεῶν, ὀφείλω νὰ ἀναφέρω, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, καθίσταται ἀναγκαῖον, ὅπως δοθῇ παράτασις πρὸς ἀνανέωσιν. Πλεῖστοι ὅσοι πολῖται δὲν ἀντελήφθησαν ἐν καιρῷ τῶν εὐεργετημάτων τοῦ νόμου τούτου· οὗτοι βεβαίως, ἐὰν δοθῇ παράτασις, θέλουν προθυμοποιηθῆ νὰ προσέλθουν πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν αὐτῶν. Θέλω ὅθεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον πρὸς τοῦτο, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θέλει τύχει τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτῆς. Ἂν δὲ τοῦτο, ὡς ἐλπίζω, ἐπιψηφισθῇ, δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι καὶ τὸ ἔσοδον θέλει ἀφήσει περίσσευμα, ὡς φαίνονται ὑποδεικνύουσαι αἱ εἰσπράξεις τοῦ τέλους τοῦ ἔτους, ἃς δὲν εἶχον, ὅτε κατήρτισα τὸν Προϋπολογισμόν. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔσοδα. Ὄσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα, ὡς σημειοῦται ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1902, τοῦ ἤδη ὑποβαλλομένου, εἶναι ταῦτα 115,029,455.44, ἀπέναντι τῶν κατὰ τὸ 1901 προϋπολογισθέντων 114,932,701.79, ὡς σημειοῦται ἐν τῷ αὐτῷ τεύχει. Ἐνταῦθα ὅμως παρατηρῶ, ὅτι αἱ πιστώσεις αἱ ζητηθεῖσαι διὰ τὸ 1901 δὲν ἐπήρκεσαν, καὶ ὅτι ἀνάγκη νὰ ζητηθῶσιν αἱ ἑξῆς ἀναπληρωματικαὶ καὶ ἔκτακτοι πιστώσεις διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1901, περὶ ὧν καταθέτω καὶ τὰ σχετικὰ νομοσχέδια: Ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δρ. 1,521,000· ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν 1,442,792.57· ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν λοιπῶν Ὑπουργείων 154,906.63. Τὸ ὅλον δραχ. 3,118,699.20. Σημειωτέον ὅμως, ὅτι ὁ Προϋπολογισμὸς οὗτος περιλαμβάνει καὶ τὸ 1,000,000, ὅπερ ἐχορηγήθη τῷ 1900 εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ἀπέναντι τοῦ δανείου τῶν 3,000,000, ὅπερ ἐχορηγήθη αὐτῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου, κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ νόμου ΒΩΚϚʹ, ὃν ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ 1901. Πλὴν ὅμως, οὐχὶ ὀρθῶς, ἡ χορηγία αὕτη, ἥτις, κατὰ τὴν σύμβασιν τὴν συνοδεύουσαν τὸν νόμον, θέλει ἐξοφληθῆ δι’ ἐτησίου χρεωλυσίου ½%, ἢ καὶ ἀποδοθῆ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, κατὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 3 τῆς συμβάσεως, κατελογίσθη εἰς τὰ τακτικὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Ἡ χορηγία αὕτη ἔδει ν’ ἀναγραφῇ εἰς τοὺς χρηματιστικοὺς λογαριασμοὺς τοῦ Κράτους ὑπὸ ἰδίαν μερίδα, καὶ νὰ ἀποσβέννυται ὀλίγον κατ’ ὀλίγον διὰ τῶν καταβαλλομένων ἐτησίων χρεωλυσίων. Συμφώνως πρὸς τὰς σκέψεις ταύτας προητοίμασα νομοσχέδιον μετὰ τοῦ συναδέλφου μου, τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, δι’ οὗ μεταφέρεται ἡ γενομένη δαπάνη κατὰ τὸ 1901 ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς χρήσεως ταύτης εἰς τοὺς χρηματικοὺς λογαριασμούς. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβάλλω ἤδη εἰς τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ἂν λοιπὸν εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1901 προσθέσωμεν τὰς ἤδη ζητουμένας πιστώσεις, ἀφαιρέσωμεν δὲ τὸ ἓν ἑκατομμύριον, αἱ ζητηθεῖσαι καὶ ζητούμεναι ἤδη πιστώσεις ἐπὶ τῆς χρήσεως ταύτης ἀνέρχονται εἰς 117,051,400.99, ἀπέναντι 115,029,455.44, ζητουμένων ἤδη διὰ τὸ 1902. Ἡ διαφορὰ αὕτη τῶν δαπανῶν μεταξὺ τῶν δύο χρήσεων προέρχεται καὶ ἐκ τοῦ ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1901 ἐπεβαρύνθη μὲ περιπλέον ἔξοδα ἀντιπροσωπείας, καὶ διότι δὲν περιελάβομεν διὰ τὸ 1902 τὰς δαπάνας τὰς ὑπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ Διοικητικῆς Ἀστυνομίας ἀπαιτουμένας. Ὡς γνωστόν, καὶ ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις δὲν ἐφήρμοσεν αὐτὸν, καὶ αἱ δαπάναι αὗται, καίτοι προϋπολογισθεῖσαι τῷ 1901, θέλουσι μείνει ἀδιάθετοι. Καὶ οὕτως ὅμως περιωρισμέναι αἱ δαπάναι παρουσιάζουσι διαφορὰς σπουδαίας, ὡς πρὸς τὰς τοῦ ἔτους 1898, ἂν ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς τελευταίας τὰ βοηθήματα εἰς τοὺς πρόσφυγας καὶ τὰ δάνεια εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ τὰ περιπλέον ἔξοδα χάριν τῆς καταλήψεως τῆς Θεσσαλίας. Διὸ σκόπιμον νομίζω νὰ ἐπεκταθῶ ὀλίγον ἐπὶ τῶν διαφορῶν τούτων. Καὶ πρῶτον Κύριοι, τὸ δημόσιον χρέος ηὔξησεν ἀπὸ δραχ. 23,560,607.53 εἰς 32,198,088.42, ἤτοι κατὰ δραχμὰς 8,637,480.89, καὶ τοῦτο ἐπὶ τῇ βάσει τῶν διατάξεων τοῦ περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου νόμου. Αἱ συντάξεις ηὔξησαν κατὰ δρ. 958,923.60. Αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν προϋπολογίζονται ἤδη εἰς δραχ. 2,195,464.81, ἤτοι κατὰ 176,694.16 περιπλέον τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1898. Ἡ διαφορὰ αὕτη προέρχεται τὸ μὲν διότι παραβάλλομεν προϋπολογισμὸν πρὸς ἀπολογισμὸν, τὸ δὲ διότι ἀπὸ τοῦ 1898 ηὔξησε σπουδαίως ἡ ὑπηρεσία τῶν Οἰκονομικῶν Ἐπιθεωρητῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΧΛΔʹ τοῦ 1899. Τὰ ἔξοδα διοικήσεως προϋπολογίζονται ἤδη εἰς δραχμὰς 10,628,516.45, ἤτοι κατὰ 3,056,613.45 περιπλέον ἢ ὅσα ἐπραγματοποιήθησαν κατὰ τὸ 1898. Ἡ περιπλέον αὕτη διαφορὰ προέρχεται ἰδίως ἐκ τῶν ἑξῆς κονδυλίων: αʹ) 50,000 δρ. δι’ ἀποζημίωσιν ἐκτάκτων λογιστῶν πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν ἀνανεουμένων χρεῶν. βʹ) 22,000 δρ. δι’ ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου ͵ΒΧΚΖʹ περὶ οἰνοπνευμάτων τοῦ ἔτους 1899. γʹ) 2,614,428.71 δρ. περιπλέον δαπάναι τῶν ὑπεγγύων προσόδων κατὰ τὸν ἑξῆς λεπτομερῆ πίνακα:

δʹ) 122,865,84 δρ. περιπλέον δαπάναι τοῦ τμήματος τῶν δασῶν, ἕνεκα ἰδίως τῆς ἀναπληρώσεως τῆς χωροφυλακῆς διὰ τῆς πολιτικῆς δασοφυλακῆς ἐκ τῆς κατ’ ἔτος κατατάξεως τῶν ἐκ τῆς Σχολῆς τῆς Βυτίνης ἐξερχομένων μαθητῶν καὶ ἕνεκα τῶν ὑποτροφιῶν τῶν ἐν Εὐρώπῃ ἐκπαιδευομένων νέων.

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ ἐν Εὐρώπῃ ἐκπαιδευόμενοι εἶναι δασονόμοι, δὲν εἶναι δασοφύλακες· αὐτοὶ δὲ, οἱ δασονόμοι, ἀνεπλήρωσαν τοὺς ἀξιωματικούς.

§50Φ. ΝΕΓΡΗΣ. εʹ) 133,074.31 δραχ. περιπλέον δαπάναι τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων κτημάτων, ἰδίως ὡς ἐκ τῆς προσθήκης τεσσάρων ἔτι συνεργείων, κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΧʹ τοῦ 1899, καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξόδων τοῦ γεωμετρικοῦ κλάδου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου ͵ΒΨΛΘʹ τοῦ 1900. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως. Οὕτω δικαιολογοῦνται τὰ 3 ἐνταῦθα ἐπὶ πλέον ἑκατομμύρια. Αἱ διάφοροι πληρωμαὶ ἤδη προϋπολογίζονται εἰς δραχ. 6,648,528, ἤτοι 3,776,121.13 περιπλέον ἢ ὅσαι ἐπραγματοποιήθησαν τῷ 1898. Αἱ περιπλέον δ’ αὗται δαπάναι εἶναι: 2,697,928 ἐκ τῆς ἀποδόσεως τοῦ περιπλέον δικαιώματος τοῦ καπνοῦ. 400,000 ἐξ εἰσφορᾶς ὑπὲρ τῶν δήμων τοῦ Κράτους ἐκ τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζώων. 933,000 ἐκ τῆς εἰσφορᾶς εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου. 234,462.53 ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν δικαστικῶν δαπανῶν. Ἐν μέρει δὲ αἱ περιπλέον αὗται δαπάναι συμψηφίζονται μέ τινας ἐλαττώσεις ἑτέρων κονδυλίων, καὶ οὕτω περιορίζονται εἰς 3,776,121.13. Οὕτω ἤδη ἀνεγνωρίσαμεν:

Ἤτοι 16,605,833,23 περιπλέον δαπάνη ἐκ μόνων τῶν κλάδων τῶν ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐξαρτωμένων, καὶ ἐπὶ τῶν περιπλέον τούτων δαπανῶν οὐδεμία δίδεται ἡμῖν πρωτοβουλία. Καὶ ἤδη ἂς μεταβῶμεν εἰς τὸ ἕτερον Ὑπουργεῖον, τὸ μᾶλλον πολυδάπανον, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Ὑπουργείου τούτου παρουσιάζει ἔξοδα δρ. 3,115,000 περιπλέον, ὡς ἔγγιστα, ἢ ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1898, ἂν δὲν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὰς κατὰ τὸ 1898 χορηγηθείσας βοηθείας καὶ δάνεια εἰς τοὺς Κρῆτας καὶ Θεσσαλοὺς. Αἱ περιπλέον αὗται δαπάναι συνίστανται ἰδίως ἐκ τῶν ἑξῆς κονδυλίων:

Αἱ περιπλέον δαπάναι τῆς διοικήσεως ἐξ 76,397.60 εἶναι ἤδη ἐπιβεβλημέναι διὰ νόμου. Ἡ περιπλέον δαπάνη τῆς δημοσίας ἀσφαλείας ἐπεβάλλετο ὡς ἐκ τῆς παρατηρηθείσης ἀνεπαρκείας τῶν ἀνδρῶν τῆς ἀστυφυλακῆς. Αἱ δαπάναι τῆς Γεωργίας κατὰ τὸ 1902 ὡρίσθησαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν γενομένων δαπανῶν κατὰ τὸ 1901. Οὐδεὶς δ’ ἐξ ὑμῶν, ὑποθέτω, θέλει ζητήσει παρ’ ἡμῶν νὰ περιορίσωμεν τὰς δαπάνας ταύτας. Αἱ περιπλέον δαπάναι τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἔσχον καὶ τὸ ἀντίστοιχον ἔσοδον, καὶ ἂν τὰ περιπλέον ἔσοδα δὲν ἐκάλυψαν εἰσέτι τὰ περιπλέον ἔξοδα, ἐλπίζεται ὅτι δὲν εἶναι μακρὰν ὁ καιρὸς, ὅτε θὰ καλυφθῶσι ταῦτα. Αἱ δαπάναι τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων δικαιολογοῦνται διὰ μόνης τῆς ἀναγραφῆς τῶν λεπτομερειῶν αὐτῶν ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἂν δὲν γείνωσι λ. χ. τὰ ἔργα πρὸς ἀποσόβησιν τῆς ἐμφράξεως τῶν καταβοθρῶν τῆς λίμνης Φενεοῦ, ἂν δὲν ἀποφασίσωμεν νὰ συντρέξωμεν τὴν ἐπιτροπὴν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων Θεσσαλίας, θὰ ἐξακολουθῶμεν βλέποντες ἐπερχομένας καταστροφὰς, ὧν τὴν εὐθύνην θὰ ὑπείχομεν, ἂν μὴ ἐγκαίρως ἐπρονοοῦμεν πρὸς ἀποσόβησιν αὐτῶν. Ποῖα ἤδη ἔργα προσεθέσαμεν εἰς τὴν ὁδοποιΐαν; Τὰ ἑξῆς: Τὰς ἀντιπλημμυρικὰς γεφύρας τοῦ νομοῦ Ἀττικῆς ἐπὶ τοῦ Κηφισοῦ καὶ Ἰλισσοῦ, καὶ ἀπαραιτήτους ἐπίσης γεφύρας ἐπὶ τοῦ Σπερχειοῦ, ὅπως συγκοινωνῇ ἀπροσκόπτως ἡ βόρειος μὲ τὴν μεσημβρινὴν Ἑλλάδα. Τέλος μὴ λησμονῶμεν, ὅτι παραβάλλομεν προϋπολογισμὸν πρὸς ἀπολογισμὸν, καὶ ὅτι θὰ ἔχωμεν ὡς ἐκ τούτου ἀδιαθέτους ἐκ τῶν ἤδη προϋπολογιζομένων δαπανῶν. Ἐπίσης ηὔξησαν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης κατὰ 761,000 δραχμὰς, ἰδίως ἐκ τῆς προσθήκης τῶν Πρωτοδικείων καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν τῶν εἰρηνοδικῶν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τελευταίως ψηφισθέντων νόμων. Ηὔξησαν αἱ περιπλέον δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατὰ 1,394,000, ἰδίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς Ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, τῶν Ἑλληνικῶν Σχολείων καὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Προκειμένου, Κύριοι, περὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐπιστήσω καὶ πάλιν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τοῦ ἀτόπου, τὸ ὁποῖον συμβαίνει, νὰ δαπανᾷ τὸ Δημόσιον ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ὁλόκληρα ἑκατομμύρια, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνηται, ὅτι δαπανᾷ ταῦτα οὕτω κατὰ τὴν 28 Φεβρουαρίου 1901, ὅτε ἔληγεν ἡ δημοτικὴ χρῆσις τοῦ 1900, οἱ δῆμοι ὤφειλον εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ προκαταβολῶν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν 7,116,053.89, καὶ τοῦτο ἐν διαστήματι πέντε ἐτῶν, ἤτοι κατὰ μέσον ὅρον τὸ Δημόσιον προκατέβαλεν ἀπὸ τοῦ 1896, ἐκτὸς τῆς διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν χορηγουμένης συνδρομῆς, 1,423,210 δρ. κατ’ ἔτος. Ἂν δὲ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐχορήγησεν εἰς τοὺς δήμους κατ’ ἔτος τὰ ἑξῆς ποσά: τὸ 1897 δραχ. 873,546.40, τὸ 1898 δραχμὰς 688,330.51, τὸ 1899 δραχ. 1,034,898.40, τὸ 1900 δραχ. 979,205.35, δυνάμεθα ἀσφαλῶς νὰ εἴπωμεν, ὅτι τὸ Δημόσιον χορηγεῖ εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ περὶ τὸ ἓν ἑκατομμύριον, καὶ διὰ τῶν χρηματιστικῶν λογαριασμῶν περὶ τὸ 1,400,000 καὶ περιπλέον. Ὁ ἀξιότιμος καὶ ἔγκριτος συνάδελφος καὶ τέως Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἤλπισεν, ὅτι ἠδύνατο νὰ περιορίσῃ τὴν εἰς τὸ Δημόσιον γενομένην ζημίαν, καὶ δι’ ἐγκυκλίου ἀπῄτησεν ἀπὸ τῶν ἐπαρχιακῶν ταμιῶν νὰ ὑποβάλλωσιν εἰς ἔλεγχον τὰ ἐντάλματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τυχὸν ν’ ἀκυρώνωσι ταῦτα, συγχρόνως δὲ νὰ ἐπιβάλλωσι κατάσχεσιν εἰς τὰ εἰσοδήματα τῶν δήμων, τὰ εἰσπραττόμενα κατ’ εὐθεῖαν παρ’ αὐτῶν. Τὸ μέτρον, καίτοι ἐμπνεόμενον ὑπὸ τοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου, ἀπεδείχθη αὐστηρόν, καὶ ἐνόμισα, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη ἔχρῃζε τῆς ἀμερίστου ἐμοῦ φροντίδος. Διὸ προητοίμασα μετὰ τῶν συναδέλφων μου νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐξ ἑνὸς μὲν μέρους ἀσφαλίζω εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους τὰς ἀπαραιτήτους δαπάνας τῆς διοικήσεως αὐτῶν, ἐξ ἄλλου δὲ προβλέπω περὶ τῆς ὅσον ἔνεστι ἀκριβεστέρας καὶ πληρεστέρας εἰσπράξεως τῶν προκαταβαλλομένων ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου παρ’ ἐκείνων τῶν δήμων, οἵτινες δύνανται νὰ πληρώσωσι τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Συγχρόνως προνοεῖ τὸ νομοσχέδιον καὶ περὶ τῆς ἀναλήψεως τῶν καθυστερουμένων παρὰ τῶν δήμων διὰ τρόπου μὴ θλίβοντος αὐτούς. Ἐλπίζω δὲ διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἂν γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, ἡ συνδρομὴ τοῦ Κράτους νὰ περιορισθῇ, καὶ οὕτω νὰ μὴ ἀναγκασθῶμεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ νέων πόρων, ὡς θὰ ἦτο ἀναγκαῖον, ἂν ἡ συνδρομὴ αὕτη ἦτο οἵα ὑπῆρξε μέχρι σήμερον. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθωμεν ἤδη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1902. Εἴδομεν, Κύριοι, ὅτι τὰ μὲν ἔσοδα, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν 2,000,000 τῶν ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ δανείων, περιορίζονται εἰς 115,169,375, τὰ δὲ ἔξοδα ἀνέρχονται εἰς 145,029,455.44· ἄρα παρουσιάζεται περίσσευμα μόνον δρ. 139,919.55. Τὸ περίσσευμα δὲ τοῦτο θέλει καλυφθῆ διά τινων πιστώσεων, ἃς θέλομεν ζητήσει παρὰ τῆς Βουλῆς. Εἶναι ἀληθές, ὅτι, ὡς προεῖπον, προβλέπομεν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐσόδων θέλει ἀφήσει περισσεύματα καὶ ἐκ τοῦ τελωνιακοῦ δασμοῦ καὶ ἐκ τοῦ ἐλαίου Ἑπτανήσου, ἴσως καὶ ἔκ τινων ἄλλων κεφαλαίων. Εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων θέλει ἀφήσει ἀδιαθέτους πιστώσεις, ὄχι ὅμως ὡς ἄλλοτε· διότι δὲν προβλέπομεν δι’ αὐτοῦ δαπάνας μὴ πραγματοποιηθησομένας. Ἀλλ’ ἐξ ἄλλου ἔχομεν ν’ ἀντιμετωπίσωμεν κατὰ τὸ 1903 αὔξησιν σπουδαίαν τῶν δαπανῶν τοῦ δημοσίου χρέους· ἤτοι: 247,053.75 φρ. χρ. διὰ τὴν αὔξησιν τοῦ χρεωλυσίου παλαιῶν χρεῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ 1,656,517.50 φρ χρ. διὰ τὸ χρεωλύσιον τοῦ ἠγγυημένου δανείου· ἤτοι τὸ ὅλον 1,903,571.25 φρ. χρυσᾶ, ἅτινα πρὸς 1.65 δίδουσι δραχμὰς 3,140,892.56. Εὐτυχῶς παύει κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος ἡ δόσις 529,611.07 τοῦ προσδιωρισμένου ποσοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 14 τοῦ συμβιβασμοῦ ὑπὲρ τῶν δανειστῶν, καὶ οὕτως ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν τοῦ δημοσίου χρέους περιορισθήσεται κατὰ τὸ 1903 εἰς 2,611,281.50. Τὸ ποσὸν δυστυχῶς τοῦτο, ἕνεκα τῆς σπουδαιότητος αὐτοῦ, ἐμβάλλει εἰς σοβαρὰς σκέψεις, καὶ ἤδη προβάλλεται τὸ ἐρώτημα, πῶς θὰ καλυφθῇ ἡ περιπλέον αὕτη δαπάνη; Αἱ δαπάναι, περὶ ὧν σᾶς ἀνέφερα ἤδη, δὲν περικόπτονται πλέον, διότι αἱ μὲν ἐγένοντο νόμος τοῦ Κράτους, αἱ δὲ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, τῆς ὁδοποιΐας, τῆς γεωργίας εἶναι τόσον ἀπαραίτητοι, ὥστε δὲν ἐπιδέχονται πλέον ἐλάττωσιν. Ἐπίσης δὲν ἐπιδέχονται μείωσιν αἱ δαπάναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας. Τὸ ἅπαξ παραχωρηθὲν σχολεῖον εἶναι δῶρον, τὸ ὁποῖον δὲν ἀφαιρεῖται πλέον. Ἀλλ’ ὑπάρχει ἐλπίς, ἄνευ περικοπῆς τῶν δαπανῶν νὰ φθάσωμεν εἰς ἰσοζύγιον κατὰ τὸ 1903, μὲ ὅλην τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ δημοσίου χρέους; Λέγω ναί, ἂν οἱ κρατοῦντες τὰς ἡνίας τοῦ Κράτους διατελοῦν ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἀληθοῦς οἰκονομικῆς καταστάσεως, ἂν ἐννοήσουν, ὅτι πᾶσα δαπάνη, ἥτις, καίτοι ὠφέλιμος, δύναται ν’ ἀναβληθῇ, ὀφείλει ν’ ἀναβληθῇ, μέχρις στερεώσεως τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας, καὶ οὕτως ἔχωσιν ὡς κύριον αὑτῶν μέλημα, τίνι τρόπῳ θ’ ἀφήσωσιν ἐκ τῶν χορηγουμένων αὐτοῖς παρὰ τῆς Βουλῆς πιστώσεων ὅσον τὸ δυνατὸν περισσοτέρας ἀδιαθέτους. Λέγω ναί, ἂν κατὰ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων φανῶσι δίκαιοι μέν, ἀλλ’ αὐστηροὶ καὶ ἀμερόληπτοι. Κολακεύομαι νὰ πιστεύω, ὅτι ἄνευ πιέσεως, ἀλλὰ διὰ τῆς εἰλικρινοῦς καὶ ἀνενδότου ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος ὑπὸ ὑπαλλήλων, οἵτινες ὡς κύριον προσὸν καὶ μέσον προαγωγῆς θὰ ἔχουν τὴν ἄμεμπτον αὑτῶν διαγωγήν, θὰ ἴδωμεν τὰς εἰσπράξεις ἡμῶν αὐξανομένας, ἄνευ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν. Ἂς παύσωμεν νὰ ζητῶμεν παρὰ τῶν κυβερνώντων νὰ ἐκτελῶσι θαύματα, ὡς διὰ μαγικῶν ῥάβδων, θαύματα, ἃ ἡ φαντασία καὶ ὁ πόθος, ὃν πάντες ἔχομεν, νὰ ἴδωμεν βελτιούμενα τὰ κοινά, ἀπαιτοῦσι μέχρι τοῦδε παρ’ αὐτῶν· ἂς παύσωμεν νὰ ὠθῶμεν αὐτοὺς εἰς ῥιζικὰς καὶ σπασμωδικὰς μεταρρυθμίσεις, μὲ τὴν ἐλπίδα, ὅτι τὸ ἄγνωστον θὰ ἦναι καλλίτερον τοῦ γνωστοῦ. Ἂς ζητῶμεν παρ’ αὐτῶν νὰ ἦναι ἄγρυπνοι φύλακες τῶν νόμων, ἄγρυπνοι προστάται τῶν κοινῶν συμφερόντων, ἰδίως τῆς ἀσφαλείας τῶν πολιτῶν, τῆς περιουσίας αὐτῶν, καὶ θὰ ἴδωμεν ἀμέσως τὴν γεωργίαν καὶ τὴν βιομηχανίαν ἀναπτυσσομένας γοργῷ τῷ βήματι, καὶ ἀποδιδούσας πολλαπλασίονες τὰς εὐεργεσίας ταύτας διὰ τῆς ἀναπτύξεως αὐτῶν, ἥτις καὶ μόνη θὰ φέρῃ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ συναλλάγματος, καὶ ὡς τούτου τὴν ἀνακούφισιν τοῦ Κράτους ἐκ τῶν εἰς χρυσὸν ὑποχρεώσεων. Δὲν ἐννοοῦμεν διὰ τούτου, ὅτι θὰ ἦναι ταῦτα ἡ μόνη συνδρομή, ἣν θὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς σπουδαιοτέρους τούτους κλάδους τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου. Τὰ νομοσχέδια περὶ ἀγορᾶς καὶ διαθέσεως τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ, περὶ παραχωρήσεως τῶν πετρελαίων Ζακύνθου, περὶ σμύριδος, περὶ ἁλυκῶν, περὶ σιγαροποιΐας, καὶ μετ’ ὀλίγον περὶ τῆς διαθέσεως τῆς βαρυτίνης θέλουν ὑποβληθῆ εἰς τὴν ἔγκρισιν ὑμῶν καὶ θέλουν μεγάλως συντείνει εἰς τὰς παραγωγικὰς δυνάμεις τῆς χώρας. Ἰδοὺ ἡ πολιτικὴ ἡμῶν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 4–13).

§52Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οἱ εἰδικοὶ νόμοι τῶν ἐτῶν 1888 καὶ 1893 προβλέπουσι περὶ κατασκευῆς τῶν λιμενικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου. Διὰ τῶν νόμων τούτων καὶ μεταγενεστέρων ἐπεβλήθησαν ὡρισμένοι φόροι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν Καλαμῶν καὶ τῆς Μεσσήνης. Ὅτε οἱ νόμοι ἐψηφίζοντο, ἡ ἀσφάλεια περὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων αὐτῶν ἦτο βεβαία, διότι τότε δὲν ὑπῆρχε ἄλλο μέσον ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων ἢ ἡ θάλασσα· ἀλλ’ ἀφ’ ὅτου ἀνεπτύχθη ἡ συγκοινωνία, κατὰ μέγα μέρος τὰ προϊόντα τῆς εὐφόρου Μεσσηνίας μεταβιβάζονται εἰς ἄλλα μέρη διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς ὁδοῦ. Οὕτω τὰ ἔσοδα τῶν λιμενικῶν φόρων ἠλαττώθησαν ἐπαισθητῶς, ἡ δὲ ἐκτέλεσις τῶν χρησιμωτάτων ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ εὐφόρῳ ἐκείνῃ χώρᾳ κατέστη ἐπισφαλὴς τόσον, ὥστε αἱ διαπραγματεύσεις, αἵτινες ἦσαν ἐκκρεμεῖς πρὸς σύναψιν δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης ἐπὶ τῇ ἐγγυήσει τῶν εἰδικῶν τούτων φόρων, ἐναυάγησαν, διότι ἕνεκα τῆς ἐλαττώσεως τῶν εἰσπράξεων δὲν ἦτο εὔκολον νὰ ἐξασφαλισθῇ τὸ ζητούμενον δάνειον. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον, οὗτινος μόνος σκοπὸς εἶναι ἄνευ αὐξήσεως τῶν φόρων τῶν ἐπιβαλλομένων ἡ ἐξασφάλισις τοῦ φόρου τούτου. Ἐπεκτείνονται δηλονότι οἱ ἐπιβεβλημένοι φόροι εἰς τὰ προϊόντα καὶ ἐὰν κατὰ ξηρὰν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου μεταβιβάζωνται ἐκ τοῦ τόπου ἐκείνου. Ὁ μόνος δὲ σκοπὸς αὐτοῦ εἶναι ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων τοῦ Παμίσου.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 14).

§54Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, δι’ ἧς εἶχε προκηρυχθῆ ἡ δημοπρασία πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑπολειπομένων ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ πεδίου τοῦ Παμίσου. Προσέτι τὴν πληροφορίαν, πόσα ὑπῆρχον ἐν τῷ ταμείῳ τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ Παμίσου χρήματα, καθ’ ὃν χρόνον προεκηρύσσετο ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων.

§55Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ τεῦχος τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως» μεθ’ ὅλων τῶν σχετικῶν ἐργασιῶν. Θὰ ἦναι μάταιον ν’ ἀπασχολήσω διὰ μακρῶν τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητήματος τοιούτου. Βεβαίως οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ, ὅτι ἡ ἀπηρχαιωμένη Πολιτικὴ Δικονομία τοῦ Μάουρερ δὲν ἀνταποκρίνεται πλέον, ὡς πρὸς τὴν ἀναγκαστικὴν ἐκτέλεσιν, οὔτε πρὸς τὰ νεώτερα πορίσματα τῆς ἐπιστήμης, οὔτε πρὸς τὴν πεῖραν καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν σημερινῶν συναλλαγῶν. Τὴν ἀνάγκην ταύτην κατεῖδεν ἀπὸ μακροῦ καὶ ἡ Βουλή, κατέστη δὲ ἀπαίτησις καὶ τῆς κοινῆς γνώμης, ὅπως μεταρρυθμισθῇ τέλος ἡ Πολιτικὴ Δικονομία, κατὰ τοῦτο τοὐλάχιστον τὸ τμῆμα αὐτῆς. Ἡ τιμὴ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐργασίας ταύτης ἀνήκει εἰς τὸν ἐκ Παρνασσίδος ἔντιμον Βουλευτήν, ὅστις, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἄλλοτε, συνέταξε νομοσχέδιον κατὰ τὸ 1892 περὶ μεταρρυθμίσεως τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, ὅπερ ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως πλήρους. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑποβληθὲν δὲν κατώρθωσε νὰ γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ὁ τέως ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κ. Καράπαυλος ἐξηκολούθησε τὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μέριμναν, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ἕτερον νομοσχέδιον, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, περὶ τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐξεπόνησεν ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς Ψαρρᾶς, τοῦ ὁποίου τὸν πρόωρον θάνατον πάντες θρηνοῦμεν, καὶ περὶ τὴν βάσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου πολλαὶ ἐγένοντο ἐργασίαι, χωρίς, ἐννοεῖται, ἡ βάσις αὐτοῦ νὰ μεταρρυθμισθῇ, καὶ μόνον διὰ συμπληρώσεων ἐπιχειρηθείσης τῆς βελτιώσεως αὐτοῦ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρεπέμφθη εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς, ἡ ὁποία, εἰσηγουμένου τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νῦν Ὑπουργοῦ, ὑπέβαλε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον ἐπεξειργασμένον. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς νομίζει, Κύριοι, ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἐκπροσωπεῖ τὰ ἀνώτερα πορίσματα τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πείρας, καὶ τοῦτο υἱοθετεῖ· εἰς τὴν λελογισμένην δὲ συζήτησιν ὑμῶν ἐναπολείπεται, ἵνα καταστῇ τελειότερον. Τὸ τεῦχος, ὅπερ καταθέτω σήμερον, περιλαμβάνει, Κύριοι, εἰσήγησιν ἐμὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως, ἔκθεσιν καὶ νομοσχέδιον καθυποβληθὲν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπὸ τοῦ κ. Καραπαύλου, ἔκθεσιν καὶ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, ἔκθεσιν τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἔκθεσιν τοῦ Ἐφετείου Κερκύρας, ἔκθεσιν τοῦ ἐφέτου Πατρῶν κ. Α. Ἀντωνοπούλου, γνωμοδότησιν τοῦ Δικηγορικοῦ Συλλόγου Πατρῶν, καὶ τέλος ἔκθεσιν καὶ νομοσχέδιον τοῦ νομικοῦ τμήματος τοῦ Συλλόγου «Παρνασσοῦ.» Ταῦτά εἰσι τὰ ἐφόδια, τὰ ὁποῖα, ἂν δὲν ἦναι ἄφθονα καὶ πλήρη, εἶναι ὅμως ἐπαρκῆ, ὅπως πείσωσιν ὑμᾶς, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἤδη ὥριμον πρὸς ἐπιψήφισιν. Πέποιθα δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ μεταξὺ τῶν πρώτων νομοσχεδίων θέλει ἐπιληφθῆ καὶ τῆς ψηφίσεως τούτου, ἵνα καταστήσωμεν αὐτὸ νόμον τοῦ Κράτους, γινόμενοι οὕτω διὰ τῆς πράξεως ἡμῶν ταύτης ἀληθεῖς ἑρμηνευταὶ τῆς γνώμης καὶ τῆς βουλήσεως ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ.

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 15).

§57Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ν’ ἀναγραφῇ, παρακαλῶ, μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§58Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ προκάτοχος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργὸς κ. Στάης διὰ δύο Β. Διαταγμάτων ἵδρυσεν Ἐμπορικὰς Σχολὰς ἐν Πάτραις καὶ Ἀθήναις. Εἶχε παρασκευασθῆ καὶ ἐγὼ εὗρον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἕτοιμον νομοσχέδιον περὶ τῆς διὰ νόμου ἐνισχύσεως τῶν Σχολῶν τούτων, διότι ὑπῆρξεν ἀμφιβολία, ἐὰν ἤρκει ἁπλῶς Βασιλικὸν Διάταγμα. Ἦτο ἀνάγκη βεβαίως κατεπείγουσα, καὶ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ἀνέλαβε νὰ πληρώσῃ μεγάλην πραγματικῶς ἀνάγκην ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει. Μετὰ τὴν ἀνάπτυξιν, ἣν ἔλαβον αἱ φυσικαὶ καὶ πρακτικαὶ ἐπιστῆμαι καθ’ ὅλην τὴν Εὐρώπην ἀπὸ καιροῦ ἤδη, ἐθεωρήθη ἀναγκαία ἡ μόρφωσις καὶ διαπαιδαγώγησις ἐν τῷ ἐμπορικῷ κλάδῳ διὰ διδασκαλίας θεωρητικῆς τε καὶ πρακτικῆς. Ὡς εἰς τὴν γεωργίαν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ ἱδρυθῇ κατωτέρα, μέση καὶ ἀνωτέρα ἐκπαίδευσις, ὅπως καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἐπιστήμας ἀπαιτεῖται θεωρητικὴ μόρφωσις, ὅπως π. χ. εἰς τὴν ἰατρικὴν δὲν ἀρκεῖ μόνον ἡ κλινικὴ, ἀλλὰ προσαπαιτοῦνται καὶ γνώσεις θεωρητικαὶ, οὕτω καὶ διὰ τὴν ἐμπορίαν. Ἡ ἐμπορία εἶναι ἐπιστήμη. Αἱ εὐρωπαϊκαὶ γλῶσσαι, αἵτινες σήμερον κατήντησαν, ἕνεκα τῆς μεγάλης συγκοινωνίας καὶ ἐπιμιξίας, κοιναὶ, καὶ δι’ ὧν συνεννοοῦνται καὶ συναλλάσσονται οἱ ἐν τῇ ἐμπορίᾳ καταγινόμενοι, εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη βεβαίως συστηματικῶς νὰ διδάσκωνται καὶ ἐν Ἑλλάδι. Οὐ μόνον δὲ αἱ γλῶσσαι, ἀλλὰ καὶ ἡ φυσικὴ, ἡ γεωργία καὶ ἡ χημεία καὶ πρακτικῶς καὶ θεωρητικῶς, ὡς καὶ ἄλλα μαθήματά εἰσι χρήσιμα σήμερον καὶ ἀπαραίτητα διὰ τὸ ἐμπόριον, ἵνα ἔχωμεν ἐμπόρους οὐχὶ πρακτικῶς μόνον τελείους, ἀλλὰ καὶ θεωρητικῶς. Ἐν Ἑλλάδι δέ, ὅπου ὑπάρχει ἐμπορικὴ ἰδιοφυΐα, εἶναι ἀπαραίτητα τὰ στοιχεῖα ταῦτα ἐν τῇ ἐκπαιδεύσει. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ προκάτοχος Ὑπουργὸς διεῖδε τὰς ἀνάγκας ταύτας καὶ ἔσπευσε διὰ Διαταγμάτων, καὶ ὤφειλε νὰ σπεύσῃ, εἰς τὴν ἵδρυσιν Ἐμπορικῶν Σχολῶν. Βεβαίως ἡ Κυβέρνησις προτίθεται καὶ ἐν Σύρῳ καὶ ἐν Βόλῳ καὶ ἐν Καλάμαις καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ νὰ φροντίσῃ περὶ συστάσεως τοιούτων Σχολῶν, διότι ἡ ἀνάγκη ἐπιβάλλει τοῦτο, ἀλλὰ δυστυχῶς τὰ οἰκονομικὰ μέσα τοῦ Κράτους δὲν ἐπιτρέπουσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν λῆψιν τοιούτων μέτρων. Διὰ τοῦτο ἀνεγράψαμεν κεφάλαιον ἐξόδων ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ μόνον 35,000 δραχμῶν, ἵνα θεραπεύσωμεν τὴν κατεπείγουσαν ἀνάγκην τῶν δύο Ἐμπορικῶν Σχολῶν Πατρῶν καὶ Ἀθηνῶν, αἱ ὁποῖαι ἤδη ἱδρύθησαν. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤθελον παρακαλέσει νὰ μελετήσητε, καὶ τὸ ὁποῖον ἤθελεν ἴσως ἐγερθῆ ἐν τῇ συζητήσει, εἶναι, ἐὰν πρέπει τὸ Κράτος νὰ ἐπέρχηται ἀρωγόν, νὰ δαπανᾷ πρὸς ἵδρυσιν καὶ λειτουργίαν τοιούτων Σχολῶν, ἢ ἂν τοῦτο πρέπει νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν μόνον πρωτοβουλίαν.

§59Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Κράτος, τὸ Κράτος.

§60Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐμελετήθη καὶ ἐλύθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ἔκλινα δὲ καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν γνώμην τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ, ὅστις ἐθεώρησεν, ὅτι τὸ Κράτος πρέπει νὰ ἐπέρχηται ἀρωγόν, διότι τοῦτο κατέχει πάντα τὰ μέσα, ὅπως συγκεντρώνῃ ἔκ τε τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ὅλα τὰ στοιχεῖα τῆς προόδου καὶ τὴν θεραπείαν τῶν ποικίλων ἀναγκῶν, αἵτινες ἐν τῇ προαγομένῃ ἐμπορίᾳ καὶ τῷ πολιτισμῷ ἀναφαίνονται. Παρὰ τῇ ἀντιλήψει τοῦ Κράτους ἀναμφισβητήτως, ὅπως συμβαίνει καὶ εἰς τὴν ἄλλην ἐκπαίδευσιν, ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία δύναται νὰ παρεμβῇ καὶ νὰ ὠφελήσῃ. Τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι, ἐν γένει, τῆς ὑπὸ τοῦ Κράτους δηλαδὴ προστασίας ἐμπορικῶν καὶ βιομηχανικῶν Σχολῶν, συνδέεται πρὸς τὴν ἀνάγκην Ὑπουργείου τῆς Βιομηχανίας καὶ Ἐμπορίας, διότι, διὰ νὰ ἔχωμεν σταθερὰν καὶ ἀποτελεσματικὴν τὴν ἐπίβλεψιν καὶ προστασίαν αὐτῶν, ἀναγκαία παρίσταται ἡ ὕπαρξις ἐπισήμου κέντρου, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ συρρέωσι πάντοθεν πᾶσαι αἱ γνώσεις καὶ πᾶσαι αἱ πληροφορίαι. Τοιοῦτον δὲ κέντρον εἶναι τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐμπορίας. Δὲν πρέπει νὰ παραπονώμεθα, διότι βραδέως ἡμεῖς ἐπελήφθημεν τοιούτου θεσμοῦ· διότι, ἂν ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Κράτη, παρατηροῦμεν, ὅτι ἀπὸ ὀλίγων μόλις ἐτῶν ἤρξατο καὶ ἐκεῖ ἡ εἰσαγωγὴ τοιούτων Σχολῶν. Ἀπὸ τοῦ 1886 καὶ ἐντεῦθεν βλέπομεν ἐν Ἰταλίᾳ δαπάνην ἀναγραφομένην διὰ τὴν ἵδρυσιν Ἐμπορικῶν Σχολῶν, καὶ ἐνῷ πρὸ ὀλίγου δὲν ὑπῆρχον σχεδὸν Ἐμπορικαὶ Σχολαὶ ἐν Ἰταλίᾳ, σήμερον βλέπομεν λειτουργούσας ἐν αὐτῇ πλέον τῶν διακοσίων, ὑπὸ τὴν ἀντίληψιν τοῦ Κράτους, ἐνῷ ἰδιωτικαὶ εἶναι πλέον τῶν τετρακοσίων. Εἰς τὸ Βέλγιον ἐπίσης. Εἰς τὴν Ἀμερικὴν κυριαρχεῖ ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία, καὶ τὸ Κράτος δὲν παρεμβαίνει ἐκεῖ, διότι ἄλλο σύστημα καὶ ἄλλα ἔθιμα ἐπικρατοῦσι. Παρακολουθοῦντες ἡμεῖς τὰ γενόμενα ἐν Ἰταλίᾳ, ἐν Γαλλίᾳ καὶ Βελγίῳ, θέλομεν ὑποστηρίξει τὴν ἵδρυσιν τοιούτων Σχολῶν. Ἐπειδὴ δὲ λειτουργοῦσιν ἤδη αἱ δύο Σχολαὶ Ἀθηνῶν καὶ Πατρῶν, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀνατραπῇ ἔργον τοσούτῳ σπουδαῖον, παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἵνα γένηται ταχέως νόμος τοῦ Κράτους, διότι τότε, ἐνθαρρυνόμενοι ἐκ τῆς ἐπιτυχίας τῶν Σχολῶν τούτων, θὰ φροντίσωμεν περὶ ἱδρύσεως καὶ ἀλλαχοῦ ἄλλων ὁμοίων Σχολῶν. Θὰ ἐκπληρώσωμεν τοιουτοτρόπως καθῆκον μέγιστον πρὸς τὴν ἡμετέραν χώραν.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 16).

§62Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον προβάλλεται εἰς τὴν Βουλήν, ἂν ἁρμόζει εἰς τὸ Κράτος ἢ εἰς τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν ἡ πρόνοια περὶ συστάσεως Ἐμπορικῶν Σχολῶν, μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν εἶναι ζήτημα τῆς ὥρας ταύτης. Θέλομεν ὁμιλήσει περὶ αὐτοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἂν τοῦτο κρίνηται ἀναγκαῖον νὰ γένηται, πρέπει νὰ γένηται συνταγματικῶς, ἐρρύθμως καὶ κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, διατὶ δὲν συνεστήθησαν αἱ Ἐμπορικαὶ Σχολαὶ διὰ νόμων, ἀλλὰ συνεστήθησαν διὰ Βασιλικῶν Διαταγμάτων· διότι οὕτω δὲν συνεστήθησαν νομίμως, ἀνέλαβε δὲ ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία τὴν ἐκτέλεσιν μέτρου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπετρέπετο εἰς αὐτὴν, ἐν ὅσῳ ὑπάρχει κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ καταθέσητε εἰς τὴν Βουλὴν τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου συνεστήθησαν αἱ Ἐμπορικαὶ Σχολαί.

§63Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὅταν ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως, δυνάμεθα νὰ προσαγάγωμεν πᾶσαν πληροφορίαν καὶ τὸ Διάταγμα, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε.

§64Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀνεύρῃ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία εἶχε γείνῃ ἐπὶ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως τοῦ νῦν κ. Πρωθυπουργοῦ, κατὰ τὸ 1897–1898, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο. Εἶχε συστηθῆ ἐπιτροπὴ, ἥτις κατήρτισε καὶ πρόγραμμα μαθημάτων, ἀλλὰ δὲν ἔχω τὰ σχετικὰ διὰ νὰ γνωρίζω ἀκριβῶς τί ἀπεφασίσθη. Τὸ πόρισμα δὲ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης τὸ Ὑπουργεῖον εἶχεν ὑποβάλει καὶ ζητήσει γνώμας ἀπὸ διαφόρους ἐμπόρους ἔκ τε τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Νομίζω, ὅτι καὶ ἐκεῖνο δύναται νὰ παράσχῃ συνδρομὴν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἶναι σπουδαιότατον. Εἶναι δὲ σπουδαιότατον, διότι ἡ δυσχέρεια τῆς λειτουργίας πολλῶν Σχολῶν, ὅσας ἐπιθυμεῖ, καὶ ὀρθῶς, ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ συστήσῃ, δὲν ἔγκειται μόνον εἰς τὴν ἔλλειψιν τῶν μέσων, ἀλλ’ ὀφείλεται καὶ εἰς τὴν κατάστασιν τῆς παρ’ ἡμῖν ἐκπαιδεύσεως, μὴ παρεχούσης τὰ ἀναγκαῖα πρόσωπα πρὸς ἵδρυσιν τοιούτων Σχολῶν, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον παρακαλῶ νὰ προσκομίσῃ τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα, ἐξ ὧν θὰ φανῇ, ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης εἶχε γείνῃ σκέψις καὶ ἐργασία περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ νὰ ἔχῃ καὶ πρὸς ἐκεῖνον τὸν Ὑπουργὸν εὐγνωμοσύνην, ὅσην καὶ πρὸς τὸν προκάτοχόν του.

§65ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ καταθέσῃ πάντα τὰ Β. Διατάγματα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἵδρυσιν, τὴν λειτουργίαν καὶ τὴν συντήρησιν τῶν δύο δημοσίων Ἐμπορικῶν Σχολῶν.

§66Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κατὰ τὴν προτελευταίαν Σύνοδον ἡ Βουλὴ ἐψήφισε νόμον, κυροῦντα τὴν σύμβασιν τῆς συγχωνεύσεως τῶν δύο Τραπεζῶν Ἠπειροθεσσαλίας καὶ Ἐθνικῆς. Ἐν τῇ κυρωθείσῃ ταύτῃ συμβάσει ὑπῆρχεν ὅρος, δι’ οὗ καθιεροῦτο ἡ ἄρσις τῆς ἀλληλεγγυότητος τῶν ὀφειλετῶν χωρικῶν τριῶν μεγάλων χωρίων, Κομποτίου, Πέτα καὶ ἐπάνω Πέτα· ἀλλ’ ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ ὅρου τούτου ἀπέβη ἀδύνατος, διότι, ἵνα συνταχθῶσιν ἐπίσημα συμβόλαια διανομῆς τοῦ χρέους καὶ κατανομῆς τῶν κτημάτων, ἔδει νὰ μετάσχωσιν αὐτῶν πάντες οἱ ἐξ ἀδιαιρέτου συγκύριοι καὶ ὀφειλέται χωρικοί, ὅπερ ἀδύνατον, διότι πολλοὶ ἀπέθανον, ἄλλοι δὲ ἀπουσιάζουσιν, ὑπάρχουσι δὲ καὶ ἀνήλικα, δι’ ἃ ἀπαιτοῦνται συγγενικὰ συμβούλια. Τὴν ἄρσιν τῶν δυσκολιῶν τούτων σκοπεῖ τὸ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον εἰς πρώτην συζήτησιν ψηφισθὲν νομοσχέδιον, ὅπερ παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγγράψῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀμέσως μετὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀγορᾶς τῶν κτημάτων Στεφάνοβικ.

§67Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ εἶναι ὀρθὴ, καὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ, ὅπως ὑποβληθῇ ἐκ νέου τὸ κατὰ τὴν τελευταίαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν ψηφισθὲν νομοσχέδιον, ὅπερ οὐδεμίαν δυσκολίαν παρουσιάζει, διότι πρόκειται περὶ διευκολύνσεως εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰσχυόντων νόμων.

§68ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἐφρόνουν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἤθελον ἀπαλλαγῆ τοῦ ὄντος θλιβεροῦ καθήκοντος νὰ φέρω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπόθεσιν λειτουργοῦ τῆς Θέμιδος, ἡ ὁποία καταισχύνει τὸν ἄνθρωπον ἐκτυλισσομένη· ἐφρόνουν, λέγω, ὅτι ἤθελον ἀποφύγει τὴν ἐνόχλησιν ταύτην, διότι ἐπίστευον, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μόλις ἐλάμβανε γνῶσιν τῶν διαπραττομένων παρὰ τοῦ εἰρημένου λειτουργοῦ, ἤθελε μεριμνήσει νὰ ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του. Ἀλλὰ δυστυχῶς, καίτοι παρῆλθον δύο μῆνες, ἀφ’ ἧς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἐν Τριπόλει γιγνομένων παρὰ τοῦ αὐτόθι Εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν, — διότι περὶ αὐτοῦ πρόκειται, — οὐδὲν ἔλαβε μέτρον. Τοὐναντίον ὁ Εἰσαγγελεὺς οὗτος ἀσχολεῖται — λαμβάνων προτροπὰς, δὲν ἠξεύρω πόθεν, — εἰς τὴν ἐνέργειαν ὄχι τῶν καθηκόντων του, ἀλλὰ καθηκόντων τοιαύτης φύσεως, διὰ τὰ ὁποῖα, ὅταν μάθῃ ταῦτα ἡ Βουλὴ, θέλει φρίξει. Ἐπληροφορήθην, ὅτι πρὸ 15 ἢ 20 ἡμερῶν μετέβη ἐπὶ τόπου ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἵνα ἐνεργήσῃ ἀνακρίσεις, διότι, ὡς ἔμαθον, καὶ ῥητὴ καταγγελία ἐνεχειρίσθη κατὰ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Εἰσαγγελέως εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν Ἐφετῶν, καὶ ἐὰν δὲν πλανῶμαι, τοιαύτη ἐστάλη καὶ πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τῆς ὁποίας καταγγελίας ῥηταὶ πράξεις ἐγκληματικαὶ ἀπεδίδοντο εἰς τὸν Εἰσαγγελέα ἐκεῖνον. Συνεπείᾳ τῆς μηνύσεως ταύτης μετέβη ἐπὶ τόπου ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐνήργησε πράγματι ἀνάκρισιν, καὶ ἐὰν συνεπείᾳ ταύτης συνέταξεν ἔκθεσιν καὶ ὑπέβαλε τοιαύτην εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν πράγματι ἀπεστάλη ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν εἰς Τρίπολιν πρὸς ἐνέργειαν ἀνακρίσεων διὰ τὰ κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πλημμελειοδικῶν καταγγελλόμενα, ἐὰν ἐνήργησεν ἀνακρίσεις, καὶ ποίου εἴδους ἀνακρίσεις ἐνήργησεν, ἐὰν συνέταξεν ἔκθεσιν, καὶ ἐὰν ὑπέβαλε τοιαύτην πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργόν. Παρακαλῶ δὲ προσέτι νὰ εὐαρεστηθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, τί ἔπραξεν ἐπὶ πᾶσι τούτοις.

§69Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐπὶ τῇ βάσει θρυλουμένων φημῶν βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ λαμβάνῃ μέτρα κατὰ λειτουργῶν τῆς Θέμιδος. Ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Δικαιοσύνης εὑρίσκονται ἀληθῶς ἔγγραφά τινα σχετικὰ πρὸς τὸν λειτουργὸν τῆς Θέμιδος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀλλὰ βεβαίως ταῦτα δὲν ἐπιβάλλουσι τὴν λῆψιν μέτρων κατὰ τοῦ δικαστικοῦ τούτου προσώπου. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα εἶναι μία ἔκθεσις ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ Εἰσαγγελέως τούτου, ὑπὸ τοῦ Μοιράρχου καὶ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου· ἡ ἔκθεσις αὕτη βεβαίως δὲν ἐπιβάλλει τὴν λῆψιν μέτρων κατὰ τοῦ εἰρημένου Εἰσαγγελέως· τοὐναντίον ἐκ τῆς ἐκθέσεως ταύτης ἀποδεικνύεται, ὅτι κατά τινα ὡρισμένην πρᾶξιν, συμβᾶσαν πρὸ καιροῦ, κατὰ Ὀκτώβριον, νομίζω, ἐν Τριπόλει, ὁ Εἰσαγγελεὺς οὗτος ἐξεπλήρωσεν ἀμερολήπτως καὶ εὐόρκως τὸ καθῆκόν του. Εἶναι ἀληθές, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης μήνυσις κατὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Τριπόλει Πλημμελειοδικῶν ὑπό τινος πολίτου, τοῦ δικηγόρου κ. Καλούτση, νομίζω, καὶ τὴν μήνυσιν ταύτην, ὡς εἶχον καθῆκον, εὐθὺς διεβίβασα πρὸς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Ναυπλίῳ Ἐφετῶν, ἵνα ἐνεργήσῃ τὰ κατ’ αὐτόν. Ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Ἐφετῶν ἐνήργησεν ὅ,τι ἐνόμισεν ὅτι τῷ ἐπεβάλλετο νὰ ἐνεργήσῃ, καὶ ὑπέβαλε τὴν σχετικὴν ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Τὰ ἔγγραφα ταῦτα νομίζω, ὅτι δικαιοῦμαι καὶ ὀφείλω νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ἡ Βουλὴ κρίνῃ ἐπ’ αὐτῶν. Ὅταν δὲ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, δύναται νὰ γείνῃ συζήτησις ἐπ’ αὐτῶν. Ἐὰν δ’ ἐκ τῆς συζητήσεως, λαμβανομένων πάντοτε ὑπ’ ὄψιν τῶν ἐγγράφων, προκύψῃ ὄντως, ὅτι εἶναι ἐπιτακτικὴ τῷ Ὑπουργῷ τῆς Δικαιοσύνης ἡ λῆψις μέτρων κατὰ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Εἰσαγγελέως, ἔστω βέβαιος ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, ὅτι θὰ ληφθῶσι τοιαῦτα.

§70ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν ἐνόησα τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὅτι συνετάχθη ἔκθεσις παρὰ τοῦ Μοιράρχου, τοῦ Νομάρχου καὶ παρ’ αὐτοῦ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Εἰσαγγελέως. Ἀλλὰ περὶ τίνος γεγονότος; τί ἀφεώρα τὸ γεγονὸς ἐκεῖνο καὶ ἡ ἔκθεσις αὕτη; — διότι τοιαύτη ἔκθεσις εἶναι ἄγνωστος εἰς ἐμέ, καὶ ἀφοῦ ἔχει ὑπογράψει ὁ ἴδιος Εἰσαγγελεύς, δὲν γνωρίζω τί πιστοποιεῖ. Ἐὰν πιστοποιῇ διαγωγὴν αὐτοῦ ἀρίστην, ἢ ἐὰν πιστοποιῇ ἄμεμπτον βίον, ἐὰν πιστοποιῇ ἠθικότητα αὐτοῦ καὶ ποίαν, νομίζω ὅτι πᾶς ἄλλος εἶναι ἁρμόδιος νὰ πιστοποιήσῃ ταῦτα παρὰ αὐτὸς οὗτος ὁ Εἰσαγγελεύς, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται. Εἶπε πρὸς τούτοις ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἰς τοὺς θρύλους δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ προσοχήν. Ἀλλὰ, παρακαλῶ, θρῦλοι εἶναι, ὅταν Βουλευτής, καὶ δὴ φίλος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, μεταβαίνῃ παρ’ αὐτῷ καὶ ποιῆται παραστάσεις τοιαύτας καὶ δίδῃ πληροφορίας τοιαύτας; — διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἔντιμος συνάδελφος καὶ φίλος τοῦ Ὑπουργείου, ὁ ἀξιότιμος βουλευτὴς Κυνουρίας κ. Βοζίκης, ἅμα τῇ εἰς τὴν ἀρχὴν ἀναρρήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, παρέστησεν εἰς αὐτὸν τὸ ποιὸν τοῦ Εἰσαγγελέως, περὶ οὗ πρόκειται, προσέθηκε μάλιστα, ἂν αἱ πληροφορίαι μου ἦναι ἀληθεῖς, ὅτι ἡ διατήρησις αὐτοῦ ὡς Εἰσαγγελέως προξενεῖ καταισχύνην εἰς τὴν Δικαιοσύνην. — Δι’ αὐτὸ ἤθελον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας τὸ πρῶτον ἤδη ἐλάμβανε, δὲν ἐστηρίζοντο ἐπὶ θρύλων, ἀλλ’ ἐπὶ πληροφοριῶν βασίμων, ὡρισμένων, καὶ συνεπῶς νομίζω, ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποκαλέσῃ θρύλους τὰς παραστάσεις ἀξιοτίμου συναδέλφου, καὶ δὴ συναδέλφου φίλου.

§71Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ κ. Ἀλεξάκη, ὑπηνίξατο καὶ ἔγγραφόν τι, τὸ ὁποῖον συνετάχθη ἀπὸ κοινοῦ ὑπὸ τοῦ Νομάρχου, τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Τριπόλει Πλημμελειοδικῶν καὶ τοῦ Μοιράρχου διὰ τὰ συμβάντα τῆς 17 Ὀκτωβρίου ἐν τῷ Πταισματοδικείῳ Τριπόλεως, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἵνα μετὰ τῆς ἐκθέσεως ταύτης ζητήσῃ καὶ προσαγάγῃ ἀντίγραφον τῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἀντεισαγγελέως τῶν ἐν Τριπόλει Πλημμελειοδικῶν, παρισταμένου ὡς δημοσίου κατηγόρου κατὰ τὴν συνεδρίασιν τοῦ Πταισματοδικείου, καὶ ἀντίγραφον τοῦ πρακτικοῦ τοῦ Πταισματοδικείου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ἐκείνης. Ἐκεῖθεν, κύριε Ὑπουργέ, θέλετε πληροφορηθῆ, ὅτι πολλαπλᾶ ἐγκλήματα καὶ ἐπανειλημμέναι πλαστογραφίαι διεπράχθησαν εἰς μίαν ὑπόθεσιν, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησαν ὄχι πολῖται, — διότι οἱ συμπολῖταί μου εἶναι φίλοι τῆς τάξεως, — ἀλλὰ τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, καὶ τὴν ὁποίαν ἡ κεφαλὴ τοῦ ἐκεῖ Νομάρχου, ὁ ὁποῖος κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν ἦτο κεκρυμμένος μετὰ τῆς συζύγου του εἰς τὰ ἐνδότερα μέρη τοῦ Νομαρχιακοῦ καταστήματος, ἀνήγαγεν εἰς στάσιν.

§72Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀμπελοκτήμονες τοῦ δήμου Τυρνάβου μοὶ ἔπεμψαν ἀναφοράν, ὑπογεγραμμένην παρὰ 300 περίπου, καὶ κεκυρωμένην ὑπὸ τοῦ Δημάρχου, ἀπευθυνομένην δὲ πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, διὰ τῆς ὁποίας αἰτοῦνται, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἡ πλήρης καταστροφὴ τῶν ἀμπέλων αὐτῶν, βεβαιωθεῖσα ἐπισήμως παρὰ τῶν ἀρχῶν ἐντολῇ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Διότι ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, πληροφορηθεῖσα τὰ τῆς καταστροφῆς τῶν ἀμπέλων αὐτῶν, διέταξεν, ὅπως ὁ Διευθυντὴς τῆς Σχολῆς τοῦ Ἀϊδινίου ἐξετάσῃ καὶ προτείνῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἤθελε κρίνει συντελεστικὰ πρὸς θεραπείαν τῶν νόσων, αἱ ὁποῖαι ἐπεφάνησαν. Ὁ Διευθυντὴς τῆς Σχολῆς κύριος Γρηγοριάδης, μεταβὰς καὶ ἐπιθεωρήσας τὰς ἀμπέλους, συνέταξεν ἔκθεσιν, τῆς ὁποίας ἀντίγραφον ὑποβάλλω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς· ἡ ἔκθεσις δ’ αὕτη συμπεριελήφθη καὶ ἐν τῷ τεύχει, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως. Ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ἐπὶ μακρὸν τὴν Βουλήν, ἀνακοινῶ περικοπάς τινας ἐξ αὐτῆς. (Ἀναγινώσκει τὰς περικοπάς). Τοιαύτη, Κύριοι, εἶναι ἡ καταστροφή, ἣν βεβαιοῖ ὁ Διευθυντὴς τῆς ἐν Ἀϊδινίῳ Γεωργικῆς Σχολῆς. Ὅτε πρό τινος καιροῦ ὑπέβαλον ἀντίγραφον τοῦ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Τυρνάβου πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, συνέστησα αὐτῷ, ὅπως εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν μέτρον πρὸς ἀπαλλαγὴν τῶν οὕτω δοκιμασθέντων καλλιεργητῶν. Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς μοὶ ἔφερε τὴν ἔνστασιν, ὅτι ὑπολογίζεται μέσος τις ὅρος διὰ τὰ ἄφορα ἔτη. Εἰς τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι, ὅταν μὲν ὑπάρξῃ ἀτυχία τις εἰς τὴν καλλιέργειαν, ἴσως μειοῦται διὰ τοῦ μέσου τούτου ὅρου ἡ ζημία· ἀλλ’ ἐνταῦθα ὑπάρχει τελεία καταστροφή, ὡς βεβαιοῖ ὁ εἰρημένος ἐπιθεωρητής, ὅστις γράφει, ὅτι ἡ ζημία εἶναι μεταξὺ 80 καὶ 90%. Ὥστε, προκειμένου περὶ τελείας καταστροφῆς τῶν ἀμπελοκτημόνων, δὲν χωρεῖ πλέον μέσος ὅρος. Διὰ τοῦτο, ὑποβάλλων τὴν ἀναφορὰν ταύτην τῶν ἀμπελοκτημόνων Τυρνάβου, μετὰ τοῦ ἀντιγράφου τοῦ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, παρακαλῶ τὸν κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, προνοοῦν περὶ τῆς τοιαύτης καταστάσεως, ὅπως ἀπαλλαγῶσι τοῦ φόρου οἱ οὕτω δοκιμασθέντες. Βεβαίως θὰ ἀντιταχθῇ, ὅτι πολλοὶ θέλουσιν ἐγερθῆ ἐκ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, ἵνα ζητήσωσι παρομοίαν ἀπαλλαγήν. Ἀλλὰ πρὸς ἀποτροπὴν τούτου δύναται νὰ ληφθῇ πρόνοια μόνον δι’ ἐκεῖνα τὰ μέρη, περὶ ὧν βεβαιοῦται ἡ καταστροφή, καὶ ἑπομένως νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον ὅπου αὕτη βεβαιοῦται. Ἄλλως ὡς βάσις δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὁ ὑφιστάμενος νόμος, ὅστις ἐψηφίσθη διὰ τὸ παρελθόν. Ἐπειδὴ εὑρίσκομαι εἰς τὸ βῆμα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ στρέψω τὸν λόγον πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, οὐχὶ ἵνα ὑποβάλω ἐπερώτησιν, ἢ νὰ ζητήσω πληροφορίας, ὡς συνηθίζεται, ἀλλὰ νὰ δώσω πληροφορίας, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ προβῇ εἰς τὴν σχετικὴν ἐνέργειαν. Πρόκειται περὶ εἰρηνοδίκου τινός, ὃν ὁ κύριος Ὑπουργὸς μετέθεσεν ἀπὸ τῆς ἰδικιτέρας αὐτοῦ ἐπαρχίας εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν. Ἴσως ἔπραξε τοῦτο, διότι, κατὰ τὸ κοινῶς λεγόμενον, ὁ παπᾶς πρῶτον ηὐλόγησε τὰ γένεια του. Ἀλλὰ ἐὰν οὕτως ἔχῃ, καὶ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἠθέλησε ν’ ἀπαλλάξῃ τὴν ἐπαρχίαν του ἀπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου τούτου, ἔπρεπε νὰ τὸν μεταθέσῃ εἰς ἄλλο Εἰρηνοδικεῖον, καὶ οὐχὶ ἐκεῖ, ὅπου ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑπηρετήσῃ, ἤτοι εἰς τὸν δῆμον Ὀλύμπου, ἀφοῦ μάλιστα ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας συνέχεια εἶναι ἡ παροῦσα, μετέθεσεν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ δήμου Ὀλύμπου, ὅπου ὑπηρέτει ἀπὸ τοῦ 1895, καὶ ὅπου πολλὰς ἔδωκεν ἀφορμὰς παραπόνων. Ἴσως ὁ κύριος Ὑπουργὸς εἴπῃ, ὅτι τοῦτο εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως, καὶ αὑτὸς οὕτως ἔκρινεν. Ἀλλ’ ἔδει νὰ γινώσκῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας φωτιζόμενος, ὅτι ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος τυγχάνει μεμνηστευμένος μετὰ θυγατρὸς κατοίκου τοῦ δήμου Τυρνάβου, τοῦ κ. Καμβουκίδου· ὡς μεμνηστευμένος δὲ, ἐὰν δὲν κωλύηται νὰ ὑπηρετῇ ἐκ τοῦ γράμματος τοῦ νόμου, ἀλλ’ οὐσιαστικῶς κωλύεται, ὑφισταμένων τῶν λόγων, δι’ οὓς οἱ ἐλθόντες εἰς γάμον μετὰ θυγατρὸς ἐντοπίου κωλύονται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν αὐτῷ, ἀκριβῶς διότι ἡ μνηστεία εἶναι ἀφορμὴ τοῦ στενωτέρου συνδέσμου σχέσεων πρὸς τὸν τόπον, καὶ διὰ τοῦτο ἔδει νὰ μὴ τοποθετήσῃ αὐτὸν ἐκεῖ.

§73ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πότε μετετέθη;

§74ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔκαμε καὶ ἕτερόν τι κακὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅστις, ἐνδιαφερόμενος μόνον διὰ τοὺς συμπολίτας του, μετέθεσε τοῦτον ἐκ Μηλεῶν· ἐπειδὴ ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος μετὰ τὴν στέψιν αὐτοῦ, ἥτις ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ κατὰ τὰς Ἀπόκρεω, δὲν δύναται νὰ μένῃ εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου, θ’ ἀναγκασθῇ νὰ ἀναβάλῃ ταύτην, ὅπως παραμένῃ ἐκεῖ.

§75Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ, Κύριοι, τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν ἀμπελοκτημόνων, τῶν ὁποίων ὁ καρπὸς κατεστράφη ἕνεκα τοῦ περονοσπόρου, πέρυσιν ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου μόνον αἱ ἐκ τοῦ περονοσπόρου καταστραφεῖσαι ἄμπελοι. Ἤδη παρόμοιον νομοσχέδιον πρέπει νὰ εἰσαχθῇ καὶ διὰ τὰς ἀμπέλους, αἵτινες ἔπαθον καταστροφὴν ἐξ ἄλλων νόσων ἢ αἰτιῶν· τοιαῦται δ’ εἶναι κυρίως αἱ τοῦ Τυρνάβου. Ὀφείλω ὅμως νὰ εἴπω δύο λέξεις περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ εἰρηνοδίκου, ὅστις παρεστάθη, ὅτι ἀφῆκε κακὰς ἀναμνήσεις εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τυρνάβου, ὅπου ὑπηρέτησεν. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἐπαινέσω δημοσίᾳ δικαστικὸν ὑπάλληλον τῆς τάξεως τῶν εἰρηνοδικῶν, ὅστις, ἐπὶ ἓξ ἔτη ὑπηρετήσας ἐν Ραψάνῃ, ἀφῆκεν εἰς πάντας τὰς ἀρίστας τῶν ἀναμνήσεων. Ὁ κ. Τρίχας εἶναι δικηγόρος ἐκ Τρικκάλων διακεκριμένος, κάλλιστος δικαστὴς, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδὲν παράπονόν ποτε ἠγέρθη, διότι διαχειρίζεται καλῶς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, μὴ ἀναμιχθεὶς εἰς φατρίας καὶ κόμματα.

§76Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Εἶναι μεμνηστευμένος;

§77ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι οὐδὲν παράπονον κατ’ αὐτοῦ ἠγέρθη ἐν Κισσῷ, ὅπου ὑπηρέτησε.

§78Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὁμολογία τοῦ κ. Κασσαβέτη εἶναι ἀρκετὰ σημαίνουσα, διότι ἀρκεῖ νὰ μάθητε, ὅτι ὁ κ. Τρίχας εἶναι μεμνηστευμένος μὲ τὴν πρώτην ἐξαδέλφην τοῦ κυρίου Καρτάλη.

§79Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Οὐδὲν παράπονον κατ’ αὐτοῦ ἠγέρθη οὔτε εἰς τὰς Μηλεὰς, ὅπου ὑπηρέτησε.

§80Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου, ὅτι μετετέθη ἐξ Ὀλύμπου διότι ἔδωσεν ἀφορμὴν παραπόνων. Μετετέθη ὅτε ἐγὼ ἔπαυσα συνεργαζόμενος μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, καὶ ἔκαμεν εἰσηγήσεις ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, ἵνα φέρῃ εἰρηνοδίκην ἕνα, μὲ τὸν ὁποῖον συνδέεται στενώτατα, καὶ ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε κομματάρχης καὶ ἀντιπρόσωπος τοῦ πολιτικοῦ κόμματος τοῦ κ. Λιμπρίτου, καὶ κατὰ τοῦ ὁποίου εἶχεν ἐξεγερθῆ ὅλος ὁ κόσμος. Οἱ ἐπιστάται τοῦ χωρίου Πυργετοῦ, τῶν ὁποίων εἶναι γνωσταὶ αἱ κατὰ τῶν χωρικῶν ἐκκρεμεῖς εἰς τὸ Εἰρηνοδικεῖον Ὀλύμπου διαφοραὶ, ἀποστέλλοντες τρυφερὰ γουρουνόπουλα εἰς τὸν εἰρηνοδίκην αὐτὸν, παρέλειπον νὰ πληρώσουν καὶ τὸν φόρον τῶν σφαζομένων ζῴων· ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ φόρου τούτου συνέταξε πρωτόκολλα κατ’ αὐτῶν, οὗτοι δὲ ἀνέκοψαν τὰ πρωτόκολλα ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου, καὶ ἐπρόκειτο αὐτὸς, εἰς τὸν ὁποῖον ἐστέλλοντο δωρεὰν τὰ γουρουνόπουλα, νὰ δικάσῃ! Περὶ τοιούτου εἰρηνοδίκου ἐπρόκειτο!

§81ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν κατηγγείλατε;

§82ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ καταγγελθῇ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μνηστείαν τοῦ νῦν εἰρηνοδίκου κ. Τρίχα, δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως μετατεθῇ ἕνεκα ταύτης· διότι αὐτὸς δὲν ὑπηρετεῖ εἰς τὸν δῆμον Τυρνάβου, ὅπου κατοικεῖ ἡ οἰκογένεια τῆς μνηστῆς του, ἀλλ’ εἰς τοὺς δήμους Ὀλύμπου καὶ Γόννων, ὅπου ὁ πενθερὸς αὐτοῦ δὲν κατοικεῖ καὶ ὅστις δὲν ἀναμιγνύεται εἰς τὰ κόμματα.

§83Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ προλαλήσας νὰ τῷ εἴπω, ὅτι ἐγὼ δὲν ἔθιξα τὸ ζήτημα τῆς καλῆς ἢ κακῆς ὑπηρεσίας τοῦ εἰρηνοδίκου, περὶ οὗ ἔφερα τὸν λόγον· εἶπον μόνον, ὅτι αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως. Ἑπομένως, ἂν περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου τούτου ἔχω γνώμην διάφορον ἐκείνης, ἣν ἔχει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει σημασίαν, διότι εἶναι ζήτημα ἐκτιμήσεως. Ὡς πρὸς δὲ τὸν ἕτερον εἰρηνοδίκην, τὸν ἀπελθόντα, οὐδὲν ἔχω ἐνδιαφέρον. Ἂς ὁμολογήσῃ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἐγὼ ὑπέβαλον πρὸς αὐτὸν συστάσεις ὑπὲρ τούτου. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ προσθέσω καὶ τοῦτο, ὅτι τὸ νὰ ἐπικαλεσθῇ μάρτυρας ὑπὲρ τῆς καλῆς ἀλλαχοῦ ὑπηρεσίας τοῦ εἰρηνοδίκου, οὗτινος τὴν ὑπεράσπισιν ἀνέλαβεν, ἀποδεικνύει, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ τοποθετήσας τὸν εἰρηνοδίκην τοῦτον ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ ἐκείνῳ, διότι ἦτο ὀπαδὸς ὁ κ. Βουλευτὴς τῆς πρώην Κυβερνήσεως, καὶ σήμερον ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι εὐάρεστος τῇ νῦν Κυβερνήσει.

§84Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μετετέθη εἰς Τύρναβον ὑπηρεσιακῶς, χωρὶς ἐγὼ νὰ γνωρίζω τίποτε. Ἐφ’ ὅσον δ’ ἐγὼ ἤμην φίλος τῆς Κυβερνήσεως Θεοτόκη, οὐδὲν ἐλέχθη περὶ αὐτοῦ· ἐν γένει δὲ δὲν ἀνεμίχθην εἰς τὴν τοποθέτησιν τῶν ὑπαλλήλων. Ἐφρόντισα βεβαίως νὰ ὑπάρχῃ εἰρηνοδίκης ἐν Τυρνάβῳ ἀμερόληπτος καὶ ἀδέκαστος, καὶ τοιοῦτος ὑπῆρξεν ὁ κ. Γαλανόπουλος, ἐκ τοῦ ὁποίου ὅλα τὰ κόμματα ἦσαν εὐχαριστημένα. Ὅτε δ’ ἔμαθον οἱ κάτοικοι, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ μετατεθῇ, ἔστειλαν πρὸς ἐμὲ ἔγγραφον μὲ ἑκατοντάδας ὑπογραφῶν, παρακαλοῦντές με νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ μετατεθῇ ἐκ Τυρνάβου ὁ εἰρηνοδίκης Γαλανόπουλος, καὶ ἔκαμα τὴν σύστασιν ταύτην, ἐκπληρῶν τὴν ἀπαίτησιν τῶν συμπολιτῶν μου, καὶ ἔμεινεν ὁ κ. Γαλανόπουλος ἐν Τυρνάβῳ.

§85Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὴ ἡ διαβεβαίωσις, ὅτι τῇ συστάσει τοῦ κ. Βουλευτοῦ διωρίσθη εἰρηνοδίκης, εἶναι λίαν χαρακτηριστική.

§86Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαῦται συστάσεις ὑπὲρ τῆς Δικαιοσύνης τιμῶσι τοὺς ποιουμένους αὐτάς.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κ. Κουμουνδοῦρος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου.

§88Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁμιλῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τὴν πολιτικήν, ὑπεσχέθη διοίκησιν ἀγαθὴν καὶ ἀμερόληπτον. Δὲν ἔχω δικαίωμα ἀκόμη νὰ παρατηρήσω, ἂν αὕτη εἶναι τοιαύτη, ἢ ὄχι· Θὰ ἀνακοινώσω ὅμως εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιστολήν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον ἀπὸ τὴν Καστανιὰν τοῦ δήμου Καστορίας τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος, καὶ διὰ τῆς ὁποίας καταγγέλλεται ὁ ἐνωμοτάρχης ἀστυνόμος τοῦ δήμου ἐκείνου Γ. Σκαπέτος, ὅτι διαχειρίζεται τὴν ἐξουσίαν κατὰ τρόπον, ὅστις θὰ ἔχῃ ὡς ἐπακολούθημα νὰ προκαλέσῃ συμπλοκάς. Ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς ἦτο καὶ κατὰ τὸ 1890–1891 εἰς τὸν αὐτὸν δῆμον· τυγχάνει δὲ φίλος τοῦ δημάρχου Θεοφιλοπούλου, χάριν τοῦ ὁποίου, κατὰ τὴν ἐπιστολὴν, ὀργιάζει. Οἱ πολῖται τοῦ δήμου ἐκείνου ἀπηυθύνθησαν δι’ ἀναφορῶν καὶ τηλεγραφημάτων πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ πρὸς τὰς δικαστικὰς ἐκεῖ ἀρχὰς ἀλλ’ ἀντὶ νὰ ἐνεργηθῇ ἀνάκρισις, ἢ νὰ σταλῇ εἷς τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν ἢ οἷος δήποτε ὑπάλληλος τῆς διοικητικῆς ἀρχῆς, καὶ ἐξετάσῃ, ἂν τὰ καταγγελλόμενα εἶναι ἀληθῆ, τοὐναντίον ὁ ἐνωμοτάρχης αὐτὸς ἐνισχύεται διὰ δυνάμεως στρατιωτικῆς, τὴν ὁποίαν, ἐπαναλαμβάνω, ὡς καταγγέλλεται διὰ τῆς ἐπιστολῆς, διαχειρίζεται κατὰ τρόπον τοσοῦτον σκανδαλώδη, ὥστε ὁ γράφων μοὶ λέγει, ὅτι πολὺ φοβεῖται, ὅτι, πρὶν λάβω τὴν ἐπιστολήν του, ἴσως θὰ ἔχωσι συμβῆ αἱματηραὶ συγκρούσεις εἰς τὸν τόπον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρὸς αὐτὸν σταλεῖσαν ἀναφορὰν, καὶ νὰ ἐνεργήσῃ, ἐὰν νομίζῃ ὀρθὸν καὶ δίκαιον, τὴν ἐκεῖθεν μετάθεσιν τοῦ καταγγελλομένου ἐνωμοτάρχου. Ὑπάρχουσι πολλοὶ ἐνωμοτάρχαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, δυνάμενοι νὰ τοποθετηθῶσιν ἐκεῖ. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ἀπαραίτητον εἰδικῶς ὁ κ. Σκαπέτος νὰ ἦναι πάντοτε καὶ σήμερον ἐκεῖ. Πρὸς δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ὅλα τὰ ἔγγραφα, περὶ τῶν ὁποίων ἔκαμα λόγον, τηλεγραφήματα καὶ ἀναφορὰς, νὰ διατάξῃ δὲ τὰς διοικητικὰς καὶ δικαστικὰς ἀρχὰς τῆς Σπάρτης, ἵνα στείλωσιν εἰς αὐτὸν καὶ ἐκείνας τὰς ἀναφορὰς καὶ καταγγελίας, τὰς ὁποίας ἔχουσι περὶ τοῦ ἐνωμοτάρχου ἐκείνου, καὶ περὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἐνέργειαν ἔκαμαν· ἔκαμαν μόνον μίαν, τὴν ὁποίαν σημειῶ, καὶ εἰς τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ προσέξῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ γράφοντος τὴν ἐπιστολὴν, ἀνέφεραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, παρακαλοῦσαι τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐκτοπίσῃ ἐκεῖθεν τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος ἐνωμοτάρχην. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου, καὶ θὰ ἔχῃ τὴν καλωσύνην εἰς πρώτην συνεδρίασιν νὰ μᾶς δώσῃ πληροφορίας.

§89Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω ἀμέσως. Ἀληθῶς ἐλήφθησαν τοιαῦται παραστάσεις, ὅτι ὁ ἐκεῖ ἐνωμοτάρχης ὑπῆρξε τοιοῦτος καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1891, καὶ ὅτι δὲν ἔχει ἀφήσει καλὰς ἀναμνήσεις. Ἐδίστασα νὰ προβῶ ἀμέσως εἰς τὴν ἐκτόπισιν, ἐπὶ τῇ ἁπλῇ διαμαρτυρίᾳ Τζωρτζάκη τινὸς καὶ ἄλλων τινῶν, διότι ἀφ’ ἑτέρου ὑπῆρχε διαβεβαίωσις τοῦ Δημάρχου, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν ἐμὴν ἀντίληψιν, εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων Δημάρχων, ὅσους ἐγνώρισά ποτε.

§90Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων Δημάρχων τοῦ Κράτους, ὅστις καὶ ἐξ ἰδίων δαπανᾷ. Δὲν εἶναι φίλος μου, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Θεοφιλόπουλος εἶναι εἷς τῶν καλλιτέρων Δημάρχων τοῦ Κράτους.

§91Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Διὰ τοῦτο ἐδίστασα νὰ προβῶ εἰς τὴν ἐκτόπισιν τοῦ ἐνωμοτάρχου. Οὐχ ἧττον ἐνόμισα καθῆκον, πρὸς ἄρσιν ὅλων αὐτῶν τῶν παραπόνων, τὰ ὁποῖα πιθανὸν νὰ ἦναι καὶ εὔλογα καὶ νὰ γείνωσι καὶ ἀφορμὴ δυστυχημάτων, ὡς τηλεγραφεῖται, ἐνόμισα καθῆκον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα Διάταγμα, ὅπως διορισθῇ ἐκεῖ ἀστυνόμος ἀξιωματικός· καὶ ἑπομένως τὸ πρᾶγμα θεραπεύεται, διότι θὰ ἐκτοπισθῇ τότε ὁ ἀστυνομεύων ἐνωμοτάρχης.

§92Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὸν Δήμαρχον· δὲν εἶπον τίποτε κατ’ αὐτοῦ, οὐδὲ ἐκφέρω γνώμην τινὰ κατ’ αὐτοῦ· ἀφοῦ μάλιστα τόσοι κύριοι τιμῶσιν αὐτὸν, καὶ ἐγὼ τιμῶ αὐτόν.

§93Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἔξοχος.

§94Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κύριος Δήμαρχος παρεισέφρησεν εἰς τὴν ὁμιλίαν ταύτην χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς λόγος. Τὸν ἐνωμοτάρχην τὸν γνωρίζω καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κύριος Τριανταφυλλᾶκος.

§95Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐπιτρέψατε νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι, ὅτε ἐστάλησαν τὰ τηλεγραφήματα ὑπὸ τοῦ Τζωρτζάκη καὶ τῶν λοιπῶν, ἐστάλησαν ἀντίθετα ὑπὸ τοῦ Δημάρχου καὶ ἄλλων. Αὐτὴν τὴν σημασίαν ἔχει ἡ μνεία τοῦ Δημάρχου.

§96Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τὸν ἐνωμοτάρχην τὸν γνωρίζω καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐγὼ μὲν τὸν γνωρίζω, διότι εἶναι Καλάμιος, ἦτο δὲ καὶ εἰς τὸν δῆμόν μου, τὸν δῆμον Εὔας, ἀστυνόμος, καὶ γνωρίζω καὶ τὸν χαρακτῆρά του καὶ τὸν τρόπον τῆς ὑπ’ αὐτοῦ διαχειρίσεως τῆς ἐξουσίας· ὁ δὲ κύριος Τριανταφυλλᾶκος τὸν γνωρίζει ἴσως καλλίτερον, διότι τυγχάνει συγγενής του. Ἀφοῦ λοιπὸν γνωρίζομεν καὶ οἱ δύο ποῖον χαρακτῆρα ἔχει, δὲν εἶναι δυνατόν, ἀφοῦ θὰ στείλῃ ἀξιωματικὸν ἀστυνόμον, νὰ στείλῃ καὶ ἐνωμοτάρχην ἄλλον;

§97Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸ εἶπον.

§98Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν ἔχω τίποτε νὰ παραπονεθῶ.

§99Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὰς πληροφορίας τὰς ἀναφερομένας ἐν τῇ σημειώσει ταύτῃ, ἣν θὰ καταθέσω. Πρόκειται περὶ ἑνὸς κτήματος, εἰς θέσιν Ζυγὸς ἢ Χύθη τῆς περιφερείας Ραπταίων τοῦ δήμου Στύρων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίδικον, καὶ ὁ ἕτερος τῶν διαδίκων κατώρθωσε, παρὰ τὰς ἀντιρρήσεις τοῦ ἀντιδίκου του, νὰ λάβῃ ἄδειαν ὑλοτομίας, λαβὼν δὲ τὴν ἄδειαν ταύτην, προέβη ἀμέσως εἰς τὴν ὑλοτομίαν καὶ ὑλοτόμησε μέχρι πρό τινων ἡμερῶν 4,000 ἀγριελαίας. Τοῦτο ἐξήγειρε τὴν ἀγανάκτησιν ὁλοκλήρου τοῦ χωρίου καὶ τῶν πέριξ ἀκόμη χωρίων, διότι ἐκεῖ αἱ ἀγριελαῖαι θεωροῦνται ἱεραὶ, εἶναι δένδρον, τὸ ὁποῖον καλλιεργεῖται, διότι παρέχει εἰς τὸ μέλλον πρόσοδον, καὶ ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐστάλησαν διαμαρτυρίαι, διετάχθη δὲ ὁ δασάρχης Εὐβοίας καὶ μετέβη ἐπὶ τόπου. Ἔλαβον γνῶσιν τοῦ τηλεγραφήματος, δι’ οὗ ὁ κ. δασάρχης ἀπήντησεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ὀφείλω νὰ παρατηρήσω, ὅτι, ἐὰν οἱ δασάρχαι ἐκπληρῶσι τὸ καθῆκόν των καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἐξεπλήρωσεν αὐτὸς, καλὸν εἶναι νὰ παύσωσι νὰ ὑπάρχωσι δασάρχαι, διότι, ἀντὶ νὰ ἦναι ἐπόπται δασῶν, γίνονται αὐτοὶ οὗτοι ὄργανα, διὰ τῶν ὁποίων καταστρέφονται τὰ δάση, καὶ καταστρέφονται δένδρα τόσον χρήσιμα, ὅσον ἡ ἀγριελαία. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ ἀμέσως τὴν ἀναστολὴν τῆς περαιτέρω ὑλοτομίας, ἐὰν πεισθῇ, καὶ εἶμαι βέβαιος ὅτι θὰ πεισθῇ, ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἀτελοῦς τοῦ δασάρχου, ὅτι ἐκεῖ δὲν ὑλοτομοῦνται δένδρα ἄχρηστα, ἀλλ’ ὑλοτομοῦνται ἀγριελαῖαι, καὶ κατόπιν νὰ φέρῃ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐγγράφως ζητῶ.

§100Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλήν, δυνάμει τίνος νόμου δαπανῶνται χρήματα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς εἰς κατασκευὴν τῶν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων. Νόμον τοιοῦτον ἐγὼ δὲν γνωρίζω ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς, γνωρίζω δὲ, ὅτι ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος, ἀπαγορεύων τὴν διάθεσιν τῶν χρημάτων τῶν λιμενικῶν ταμείων εἰς ἄλλα ἔργα παρὰ τὰ λιμενικά. Δὲν ἀποδοκιμάζω τὴν δαπάνην χρημάτων ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου πρὸς κατασκευὴν ἀντιπλημμυρικῶν ἔργων, τόσον ἀναγκαίων διὰ τὸν Πειραιᾶ καὶ τὰς Ἀθήνας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι πρέπει, ἀπέναντι νόμου, ὅστις ἀπαγορεύει τὴν δαπάνην χρημάτων λιμενικῶν ταμείων εἰς μὴ λιμενικὰ ἔργα, νὰ ζητηθῇ πρὶν ἀπὸ τὴν Βουλὴν ἡ ἄδεια διὰ νόμου. Ἀπορῶ δὲ, πῶς τόσα μέχρι τοῦδε ἐδαπανήθησαν παρὰ τὸν νόμον, καὶ οὐδεμία ἠγέρθη διαμαρτυρία παρὰ τῶν δημοσίων ἀρχῶν, αἵτινες ἀναμιγνύονται εἰς τὴν δαπάνην ταύτην, ὅπως αἱ δαπάναι αὗται ἀνασταλῶσι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φανερώσῃ, ἂν ὑπάρχει τυχὸν ἄλλος νόμος, ἐπιτρέπων τὴν παρεκτροπὴν ταύτην. Ἄλλως εὑρισκόμεθα πρὸ παρανομίας καὶ καταχρήσεων, αἵτινες ἄδηλον ποῦ θὰ φθάσωσιν, ἂν ἐπιτραπῶσιν. Ἐκτὸς τούτου, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ κανονίσῃ ἐπὶ τὸ νομιμώτερον τὰ τῆς λεωφόρου τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ. Γνωστὸν, ὅτι δαπανῶνται χρήματα ἰδιωτικὰ πρὸς κατασκευὴν τῆς μεγάλης αὐτῆς λεωφόρου μεταξὺ Ἀθηνῶν καὶ παλαιοῦ Φαλήρου. Τί ὁδὸς ὅμως εἶναι αὕτη; Εἶναι ὁδὸς ἐθνική; εἶναι ὁδὸς δημοτική; εἶναι ἰδιωτική; Τοῦτο ἔχει σπουδαίας συνεπείας. Ἂν ἦναι ἐθνικὴ, ἀπαιτεῖται νόμος, καὶ πρέπει νὰ γνωρίζωμεν δυνάμει τίνος νόμου ἐχαρακτηρίσθη ὡς ἐθνικὴ ὁδὸς, καὶ ἀπαλλοτριοῦνται αἱ διάφοροι ἰδιοκτησίαι, διὰ τῶν ὁποίων ἡ ὁδὸς αὕτη διέρχεται. Εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν, τί ὁδὸς εἶναι αὕτη, διότι ὑπάρχει τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τῶν τεχνικῶν ἔργων καὶ τὸ ἔτι σπουδαιότερον, τῆς συντηρήσεως τῆς ὁδοῦ. Ἡ συντήρησις τῆς λεωφόρου αὐτῆς θ’ ἀπαιτῇ κατ’ ἔτος σπουδαίαν δαπάνην, ἣν πρέπει νὰ γνωρίζῃ ἡ Κυβέρνησις πρὶν τὴν ἀναλάβῃ. Ἄν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἔχει μῆκος περίπου 6,000 μέτρων καὶ 30 μέτρων πλάτος, δηλαδὴ περὶ τὰ 180,000 τετραγωνικὰ μέτρα ἐπιφάνειαν, καὶ λογίσητε πρὸς μίαν δραχμὴν τοὐλάχιστον τὴν ἐτησίαν συντήρησιν κατὰ μέτρον, διότι θὰ ἦναι καὶ δενδροφυτευμένη, θὰ ἔχωμεν κατ’ ἔτος δαπάνην συντηρήσεως 180,000 δραχμάς. Τὸ Δημόσιον ἀναλαμβάνει ἐν γνώσει τὰς δαπάνας αὐτὰς, ἢ τὰς ἀναλαμβάνει καὶ αὐτὰς ἡ περιουσία τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ; Τὰς ἀναλαμβάνουσιν οἱ βαρυνόμενοι ἐπὶ τῶν δημοτικῶν ὁδῶν, δηλαδὴ ὁ δῆμος Ἀθηναίων, ἂν ἡ λεωφόρος ἦναι δημοτική; Τοιοῦτον ἔργον, συνεπαγόμενον τόσας ἀποζημιώσεις καὶ τόσας δαπάνας συντηρήσεως, καὶ προσέτι τὴν συνέπειαν τῆς καταργήσεως τῆς ὑπαρχούσης νῦν ἐθνικῆς ὁδοῦ, ἣν συντηρεῖ τὸ Κράτος, οὐ μόνον θὰ στερήσῃ τὴν πόλιν τῶν Ἀθηνῶν μιᾶς ἐθνικῆς ὁδοῦ, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ Δημόσιον ἀναγκαίως διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς νέας εἰς τὴν παλαιὰν καὶ μὲ δαπάνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι νόμιμον ἀπὸ πρὶν νὰ ἦναι ἐν γνώσει τῆς Βουλῆς. Ὅλα ταῦτα πιθανὸν νὰ μὴ ἔχωσιν ὡς τὰ παριστῶ, ἀλλὰ δὲν ἁμαρτάνω, φέρων εἰς τὴν Βουλὴν ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εὔλογον τὴν ἀφορμὴν, διότι οὐδὲν γνωρίζω νομοθετικὸν μέτρον μὴ δικαιολογοῦν τοὺς φόβους, οὓς ἐξέθηκα. Τὸ Δημόσιον πρόκειται ν’ ἀναλάβῃ μεγάλα χρηματικὰ βάρη νῦν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἄνευ νόμου. Πιθανὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὴ ἦναι τὴν στιγμὴν ταύτην ἐνήμερος εἰς τὰ ζητήματα ταῦτα. Ἀλλὰ δίδω ἀφορμὴν εἰς αὐτὸν νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὰς δεούσας πληροφορίας, καὶ εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν νὰ διαφωτίσῃ τὴν Βουλήν.

§101Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον λίαν προσεχῶς.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πρὸς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην συνδέεται καὶ ἐπιθυμία τις ἄλλη, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, ἤτοι νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ προμηθευθῇ καὶ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Πειραιῶς δαπανηθέντων κατὰ τὰ ἔτη 1896–1901.

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κύριος Ραδινὸς ἔχει τὸν λόγον.

§104Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἐκπληρώσω καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς ἀντιπρόσωπον λαοῦ, ὅστις ἀπὸ τῆς προκειμένης συμβάσεως ἀναμένει νὰ ἴδῃ θραυόμενα τὰ δεσμά του. Ἔχω τὴν ἐντολὴν νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ δουλοπαροίκου Θεσσαλικοῦ λαοῦ πρὸς τὸν μεγάτιμον ἄνδρα, ὅστις διὰ τῆς εὐγενοῦς καὶ γενναίας αὑτοῦ πράξεως δίδει τὴν πρώτην ὤθησιν πρὸς ἐπίλυσιν ζωτικωτάτου ζητήματος τῆς χώρας μας, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ὄχι μόνον ἡ ἀπελευθέρωσις τοῦ δούλου τούτου λαοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ εὐημερία ὁλοκλήρου τῆς Ἑλλάδος. Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, μοὶ ἐδόθη ἡ εὐκαιρία νὰ ἀναπτύξω ἐν ὀλίγοις τὴν ἀθλιεστάτην κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς ἐν Θεσσαλίᾳ. Τὰ αἴτια τῆς κακοδαιμονίας αὐτοῦ, τὰ ἐμπόδια, τὰ ἐπιπροσθοῦντα εἰς τὴν ἀνάπτυξίν του καὶ τὴν πρόοδόν του, εἰς τὴν βελτίωσιν αὐτῆς τῆς γεωργίας, ἡ ὁποία τυγχάνει ὁ μεγαλείτερος παράγων τοῦ ἐθνικοῦ πλούτου, εἶναι πολλά. Ἡ ἀμάθεια τοῦ Θεσσαλοῦ χωρικοῦ, ἡ ἔλλειψις παρ’ αὐτῷ πίστεως καὶ ἡ ὡς ἐκ ταύτης σπάνις τῶν κεφαλαίων καὶ ὑποδούλωσις αὐτοῦ τελείως εἰς τοὺς τοκογλύφους, ἡ ἔλλειψις πάσης ἀσφαλείας εἰς τοὺς ἀγροὺς, ὅπου αἱ ἀγροζημίαι, αἱ ζωοκλοπαὶ καὶ αὐταὶ αἱ ληστεῖαι διαπράττονται ἀσυστόλως ἐν μέσῃ ἡμέρᾳ, ἡ κάλυψις ἀπεράντων ἐκτάσεων ὑπὸ μονίμων ἑλῶν, τὰ ὁποῖα ἀφαιροῦσιν οὐχὶ μόνον ἀπὸ τῆς γεωργίας γαίας πρωτίστης ποιότητος, ἀλλὰ καὶ ἐξοστρακίζουσι τὴν ὑγείαν ἀπὸ τὰ πλεῖστα Θεσσαλικὰ χωρία, ἀποτελοῦσιν ἐν μικρογραφίᾳ τὰ κυριώτερα τῶν κακῶν, ἀπὸ τὰ ὁποῖα κατατρύχονται οἱ Θεσσαλοὶ γεωργοί. Ἀλλὰ ταῦτα τὰ κακὰ, Κύριοι, εἶναι μηδὲν ἀπέναντι τοῦ μεγαλειτέρου, τῆς δουλείας, ὑπὸ τὴν ὁποίαν στενάζει ὁ γεωργικὸς πληθυσμὸς, ὁ στερούμενος τῆς ἐλευθερίας, πραγματικῶς μὴ εἰσέτι ἐλευθερωθείς. Δὲν θὰ ἐκθέσω ἐδῶ πρὸς ὑμᾶς σήμερον—διότι δὲν εἶναι ἡ ὥρα κατάλληλος—τὰ δεινὰ τοῦ πληθυσμοῦ τούτου. Ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἡ Θεσσαλικὴ γῆ δι’ ἀγώνων καὶ θυσιῶν αἵματος, μετὰ δύο ἐπαναστάσεις, προσηρτήθη εἰς τὴν μητέρα Ἑλλάδα, οἱ Θεσσαλοὶ Βουλευταὶ διαδοχικῶς ἐποιήσαντο μνείαν τῆς ἀθλίας καταστάσεως τοῦ Θεσσαλοῦ γεωργοῦ. Ἐδόθη εἰς αὑτὸν μία ἀπέραντος ἔκτασις, ὅπως τὴν καλλιεργῇ καὶ τὴν ποτίζῃ διὰ τοῦ ἱδρῶτος τῆς ἐργασίας του, χωρὶς οὐδὲ σπιθαμὴν αὐτῆς νὰ ὁρίζῃ· ἐδόθη εἰς αὐτὸν μία ἀχυρόπλεκτος καλύβη, ὅπως κατοικῇ ἐν αὐτῇ, συναγελαζόμενος μὲ τοὺς ἀροτῆρας βόας του, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ, ἂν καὶ τὴν ἑπομένην ἡμέραν θὰ ἔχῃ τὸ εὐτύχημα νὰ στεγασθῇ ὑπ’ αὐτὴν, τοῦ ἀφέντη εἰς πᾶσαν στιγμὴν δυναμένου νὰ τὸν ἐξώσῃ, καὶ χωρὶς ὁ δυστυχὴς γεωργὸς νὰ ἔχῃ οὐδὲ τὸ ἁπλούστατον δικαίωμα τῆς δι’ ἰδίων ἐξόδων ἐπισκευῆς, ὁσάκις ὁ βορρᾶς ἢ αἱ καταιγίδες ἢ αἱ συνεχεῖς βροχαὶ τῆς Θεσσαλίας καθιστῶσιν αὐτὴν ἀπροσπέλαστον καὶ εἰς τὰ ζῷα. Ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν πῶς εἶναι δυνατὸν τὰ προοδεύσῃ καὶ νὰ σκεφθῇ περὶ βελτίονος καλλιεργείας ὁ χωρικὸς οὗτος, ὁ τρέμων τὸν ἀφέντη, ὁ τυραννούμενος ὑπὸ τοῦ ἐπιστάτου, ὁ ληστευόμενος ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ; Ἐὰν τοὐλάχιστον οἱ κύριοι ἰδιοκτῆται διέτριβον πλησίον τῶν κτημάτων των, ἐπιμελούμενοι τῆς καλλιεργείας αὐτῶν, βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα τῆς τσιφλικοκρατίας δὲν θὰ ἦσαν τόσον ἐπαχθῆ. Ἐὰν π. χ. ὁ κ. Καραπᾶνος, ἢ ὁ κ. Δεληγεώργης, ἢ ἄλλοι, ἔχοντες κτήματα ἐν Θεσσαλίᾳ, ἐπεσκέπτοντο συνεχῶς ταῦτα, βεβαίως οὐδὲ τὴν ἐλαχίστην ἤθελον ἐπιτρέψει ἐνόχλησιν τῶν καλλιεργητῶν αὐτῶν. Ἐν ὅσῳ ὅμως μένουσιν οὗτοι μακρὰν, ἠρώτησάν ποτε, πῶς οἱ δυστυχεῖς οὗτοι διέρχονται, τὸν βίον, ὑπὸ τὸν τρόμον, τὸν ὁποῖον ἐμπνέουσιν εἰς αὐτοὺς οἱ ἐνοικιασταὶ καὶ οἱ ἐπιστάται; Τὴν ἀθλίαν ταύτην κατάστασιν ἡ προκειμένη σύμβασις πρόκειται νὰ μεταβάλῃ ῥιζηδόν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις σκοπῇ, μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῆς, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, κανονίζον τὰ τῆς διανομῆς τῶν γαιῶν αὐτῶν εἰς τοὺς ἀκτήμονας χωρικούς. Ἐὰν δὲ πράγματι σκέπτηται νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, — ὅπως ἐπιβάλλεται αὐτῇ ἐκ τοῦ συμφέροντος τῆς ἀναπτύξεως τῆς γεωργίας... (ἀνυπομονησίαι ἐν τῇ ἀριστερᾷ)

§105Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις, κύριε Πρόεδρε, κατὰ τῆς συμβάσεως;

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἠξεύρω. Δὲν ἠρώτησα ἀκόμη. Ὁμιλεῖ ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§107Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ. Δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίρρησις.

§108Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ὁλόκληρος ἡ Βουλή, κύριε Πρόεδρε, συμφωνεῖ.

§109Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Μὴ ὑπαρχούσης ἀντιρρήσεως, εἶναι περιττοὶ οἱ λόγοι.

§110Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκλογικὰ προγράμματα θ’ ἀπαγγείλωμεν ἀπὸ τοῦ βήματος;

§111Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ τὸ εἰσαγάγῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ νὰ τὸ εἰσαγάγῃ πρῶτον ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὰς πρακτικὰς γνώμας καὶ τοῦ ἀγροικοτέρου καλλιεργητοῦ καὶ τοῦ μᾶλλον ἀσήμου ἰδιοκτήτου, ὅπως φωτισθῇ ἀπὸ τὴν πεῖραν αὐτοῦ, ὅπως διδαχθῇ ἀπὸ τὰ πορίσματα τῆς ἐν κοινῷ συζητήσεως. Ἡ μέθοδος ἡ συνήθης τῶν κατὰ παραγγελίαν εἰς τοὺς τμηματάρχας νομοσχεδίων πρέπει νὰ καταργηθῇ, προκειμένου νὰ ψηφισθῶσι νόμοι τηλικαύτης ἀξίας, οἵας θὰ ἦναι καὶ ὁ περὶ διανομῆς γαιῶν εἰς τοὺς ἐργάτας τῆς εὐημερίας τοῦ ἔθνους.

§112Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε προτείνετε ἀναβολήν;

§113Γ. ΡΑΔΙΝΟΣ. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἐνοήσατε περὶ τίνος ὁμιλῶ. Περαίνων ὅθεν, ἵνα μὴ ἀπασχολῶ ὑμᾶς περισσότερον, ἐκφράζω ἀπὸ τῆς ἐπισήμου ταύτης θέσεως τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ δουλοπαροίκου Θεσσαλικοῦ λαοῦ πρὸς τὸν μεγάτιμον ἄνδρα Στεφάνοβικ Σκυλίτσην καὶ πρὸς τὴν προκάτοχον καὶ τὴν νῦν Κυβέρνησιν διὰ τὰς ἐνεργείας, ἃς κατέβαλον πρὸς πραγματοποίησιν τῆς ἀγορᾶς ταύτης· συγχρόνως δὲ ἐπερωτῶ τὸν ἁρμόδιον κύριον Ὑπουργόν, ἂν θὰ ὑποβάλῃ προσεχῶς νομοσχέδιον περὶ τῆς διανομῆς τῶν γαιῶν τούτων εἰς τοὺς ἀκτήμονας χωρικούς, καὶ ἂν θὰ συμπεριλάβῃ ἐν αὐτῷ καὶ τὰ Ζάππεια κτήματα.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως αʹ) περὶ ἀγορᾶς τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ κτημάτων τοῦ Ἰωάννου Στεφάνοβικ Σκυλίτση καὶ βʹ) περὶ δανείου μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς πληρωμὴν τοῦ τιμήματος αὐτῶν.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιρρήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2).

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δώσῃ διασάφησίν τινα. Λέγει τὸ νομοσχέδιον: «ἐὰν ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ἐθίμων τούτων.» Ποῖα ἐννοεῖ; Ἐὰν ἀναφέρηται εἰς τὸ ἄρθρον 2, εἶναι ἡ μίσθωσις.

§117Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς γνωρίζετε, εἰς τὴν ὑπόλοιπον Ἑλλάδα δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἔθιμα. Ἐνοικιάζει τὸ Δημόσιον τὰ κτήματά του κατὰ τοὺς κειμένους νόμους, καὶ δὲν ὑπάρχει κανὲν ἔθιμον, τὸ ὁποῖον ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. Τοὐναντίον ἐν Θεσσαλίᾳ σήμερον ὑπάρχουσι τοιαῦτα ἔθιμα· παραδείγματος χάριν τὸ νὰ παραχωρῇ ὁ ἰδιοκτήτης σπόρον οὐχὶ μόνον πρὸς καλλιέργειαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς τροφὴν τῶν καλλιεργητῶν. Ταῦτα τὰ ἔθιμα δὲν δυνάμεθα λοιπὸν νὰ παρίδωμεν· τοὐλάχιστον κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη πρέπει νὰ τὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν.

§118Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἄρθρον 3 λέγει: «Ἐὰν ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ἐθίμων τούτων ἤθελεν ἀπαιτήσει πρόσληψιν προσωπικοῦ.» Τί ἔχει νὰ κάμῃ τὸ προσωπικὸν μὲ τὴν τροφὴν τῶν καλλιεργητῶν;

§119Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Τίς θὰ φροντίζῃ διὰ τὴν διανομὴν τοῦ σπόρου; Δὲν χρειάζεται πρὸς τοῦτο προσωπικόν;

§120Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σχετικῶς μὲ ὅσα παρετηρήθησαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ, ἐπέρχομαι ἐνισχύων τὰς παρατηρήσεις τὰς γενομένας. Τοῦτο δυνατὸν νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις. Δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐνοχλῶνται οἱ διάφοροι Ὑπουργοὶ καὶ αἱ ἀρχαὶ αἱ ἁρμόδιαι ἐπὶ τῆς διοικήσεως τῶν κτημάτων αὐτῶν, ὅπως διορίζωσι τοὺς ὑπαλλήλους, ἢ παύωσι τοὺς ὑπάρχοντας. Τοῦτο δύναται νὰ ἔχῃ κακὰ ἀποτελέσματα καὶ ἐπὶ τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ δύναται ν’ ἀπορροφᾷ καὶ πολὺ μεγαλείτερον ποσὸν ἐκ τῶν εἰσοδημάτων ἢ ὅσον εἶναι πρέπον νὰ δαπανᾶται διὰ τὴν συντήρησιν τῶν κτημάτων. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ δεχθῇ ἐν ἑπομένῃ συζητήσει τοῦ νομοσχεδίου νὰ εἰσαγάγῃ διάταξιν, δι’ ἧς, ὁσάκις τὸ Δημόσιον ἀπ’ εὐθείας διοικῇ τὰ κτήματα καὶ δὲν ἐνοικιάζῃ αὐτά, ὑποβάλλεται προϋπολογισμὸς ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ γεωργικοῦ ἔτους δι’ ἕκαστον τῶν χωρίων, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς ὑποβάλλεται οὐχὶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐγκρίνεται ὑπ’ αὐτῆς, ἀλλ’ ὑποβάλλεται καὶ ἐγκρίνεται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ δημοσιεύεται ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, τί προϋπελογίσθη δι’ ἕκαστον χωρίον, καὶ ἕκαστος νὰ γνωρίζῃ τί καθαρὸν εἰσόδημα ἔχει τὸ Δημόσιον ἐξ αὐτῶν.

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πάντες). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς πρώτην συζήτησιν).

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ὑπάρχοντος ἑτέρου ἀντικειμένου, λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 7 καὶ 30′ μ. μ.)