1902.01.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

τῆς 25 Ἰανουαρίου 1902.

(Παρασκευή).

(Προεδρεύοντος τοῦ προέδρου κ. Θ. Ρετσίνα).

(Ἀναγνωσθέντος τοῦ καταλόγου, εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ ἐν ἀπαρτίᾳ, παρόντων 145 Βουλευτῶν).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ ἀνοιχθῶσι τὰ θεωρεῖα, ἀλλὰ πρέπει προηγουμένως νὰ κενωθῶσι, διότι οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἔφεραν τοὺς ἀνθρώπους των προηγουμένως καὶ τοὺς ἐτοποθέτησαν.

§2ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τίς ἐξ ἡμῶν συνέστησε;

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀξιωματικὸς εἶχεν ἐντολὴν, κανένα νὰ μὴ ἀφήσῃ, πρὶν τὰ θεωρεῖα ἀνοιχθῶσι διαταγῇ τοῦ Προέδρου, ἀλλ’ οἱ κύριοι αὐτοὶ εἰσήρχοντο εἰς τὰ θεωρεῖα. Θὰ διατάξω τὴν ἐκκένωσιν τῶν θεωρείων.

§4ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Νὰ πράξητε τὸ καθῆκόν σας. (Μετὰ τοῦτο ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§5Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§7ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως εἶδον τὴν πρόνοιαν ὑμῶν νὰ κενωθῶσι τὰ θεωρεῖα, τὰ ὁποῖα, παρὰ τὸν Κανονισμὸν καὶ καθὼς μετ’ εἰλικρινείας, τὴν ὁποίαν θαυμάζω, ὡμολογήσατε, ἐπληρώθησαν ἐν ἀγνοίᾳ σας. Ἡ ὁμολογία ὑμῶν εἶναι ἀξία προσοχῆς, ἴσως δὲ εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἡ ὁποία σᾶς ἐπιτρέπει νὰ γίνωνται ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ πράγματα ἐν ἀγνοίᾳ ὑμῶν, νὰ γίνωνται δὲ ἐν ἀγνοίᾳ ὑμῶν, ἐνῷ ἀκριβῶς εἶναι ὑπὸ τὰς ὄψεις σας, ὀφείλονται καὶ τὰ ἐπεισόδια, τὰ ὁποῖα λαμβάνουν χώραν εἰς τὴν θύραν. Διότι ἡμεῖς οἱ Βουλευταὶ κατήντησε νὰ μὴ ἔχωμεν ὅσα δικαιώματα καὶ οἱ Κύριοι ἐπάνω (δεικνύει τὰ θεωρεῖα). Πρὸ ὀλίγου, εἰσερχόμενος εἰς τὴν Βουλὴν, ᾐσθάνθην ἐπάνω μου χεῖρα, καὶ εἶδον ὅτι αὕτη ἦτο στρατιωτική. — «Δὲν ἐπιτρέπεται, Κύριε!». — «Εἶμαι Βουλευτής». — «Ἠμπορεῖ νὰ ἦσαι· δὲν ἐπιτρέπεται εἰς κανένα». Ἀπετάθην εἰς τὸν ἀξιωματικόν, λέγων πρὸς αὐτόν: «Εἶμαι Βουλευτής, καὶ μὲ ἐμποδίζουσι». — «Δὲν γνωρίζω τίποτε!» μοὶ ἀπαντᾷ. Πολὺ ὀρθῶς ἐνταῦθα διοικεῖ ὁ Πρόεδρος, καὶ ὁ Πρόεδρος δίδει διαταγάς. Ἀπετάθην καὶ εἰς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, καὶ μοὶ εἴπατε καὶ σεῖς, ὅτι δὲν γνωρίζετε τίποτε! Καὶ τώρα δὲν μοὶ λέγετε εἰς ποῖον νὰ ἀπευθυνθῶ, χωρὶς νὰ αἰσθάνωμαι τὴν χεῖρα τοῦ στρατιώτου ἐπάνω μου, ὅταν εἰσέρχωμαι; Ἠξεύρετε δὲ πόθεν προέρχονται ὅλα αὐτά; ἐκ τῆς ἀνησυχίας σας καὶ τοῦ φόβου μήπως εἰσέλθωσιν εἷς ἢ δύο ἄνθρωποι, προτιθέμενοι ἴσως νὰ ἐκφράσουν ἀποδοκιμασίαν. Ἀλλ’ ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν εὐγνωμοσύνην εἰς τὴν πρόνοιάν σας, διότι τὰ ἀκροατήρια, καταρτιζόμενα ὡς καταρτίζονται, μένουσιν ἐδῶ ἄφωνα, διότι δὲν ἔχουσιν οὐδὲ αὐτὰ φωνὴν, ἵνα σᾶς εἴπωσι: «καλῶς πράττετε, ὡς πράττετε».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡσυχάσατε. Νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι θὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις σας, καὶ θὰ διατάξω τὴν διόρθωσιν τοῦ ἀτόπου.

§9ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶμαι ἥσυχος, ἀλλ’ ἐπιθυμῶ, καὶ σεῖς νὰ πολιτεύησθε οὕτως, ὥστε νὰ ἐξέρχησθε ἐντεῦθεν ἥσυχος.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Θ. Ζαΐμης ἔχει νὰ κάμῃ μίαν δήλωσιν.

§11Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Εἰς τὴν προχθεσινὴν ἀγόρευσίν μου μετεχειρίσθην τὴν λέξιν ὀχλαγωγίαν. Ὁ τέως Πρωθυπουργὸς ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἀγορεύων διευκρίνησε τὸ ζήτημα τῆς ἐννοίας τῆς λέξεως ταύτης. Δυστυχῶς ὅμως τὸ δημοσιογραφικὸν ὄργανον τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου πολιτευτοῦ λέγει καὶ σήμερον, ὅτι ἀπεκαλέσαμεν τὸ κίνημα ὀχλαγωγίαν, δηλ. καὶ τὸν λαὸν καὶ τοὺς φοιτητὰς ὄχλον τῶν ἀγυιῶν. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν δήλωσιν, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν, οὔτε περὶ τῶν φοιτητῶν. Τὸ αἴτιον, τὸ ὁποῖον ἐκίνησεν αὐτοὺς, ἦτο εὐγενὲς, ἦτο τὸ Εὐαγγέλιον, ὑπὲρ τοῦ Εὐαγγελίου δὲ καὶ κατὰ τοῦ ἐκχυδαϊσμοῦ αὐτοῦ εἴμεθα ὅλοι ἡμεῖς. Οἱ φοιτηταὶ καὶ ὁ λαὸς ἐδήλωσαν, ὅτι δὲν ἐννοοῦν νὰ ἀναμίξουν πολιτικὰ ζητήματα εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ, καὶ μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης βεβαίως ὅλοι ἡμεῖς ἤμεθα ὑπὲρ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν φοιτητῶν, διότι, ὅ,τι ἐκεῖνοι ἐζήτουν, ἀνταπεκρίνετο καὶ εἰς τὰς ἰδικάς μας ἐπιθυμίας, διότι καὶ ἡμεῖς εἴμεθα Ἕλληνες. Ἀλλ’ ὑπῆρξε στιγμὴ, ἣν πάντες ἐνθυμοῦνται, καθ’ ἣν τὰ πράγματα μετεβλήθησαν. Ὁμὰς ἀνθρώπων μετέβη εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν νὰ τοὺς ἐνισχύσῃ εἰς τὸν ἀγῶνά των. Ποῖον ἀγῶνα; Ἦτο ἀγὼν αὐτὸς, ἀφοῦ οὐδεὶς ἦτο κατ’ αὐτοῦ; Καὶ ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς τοῖς ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ τεθῇ παρὰ τὸ πλευρὸν αὐτῶν. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς ἐκείνης τὸ πρᾶγμα ἔλαβε διττὴν ὄψιν· δὲν ἦτο πλέον καθαρὰ ὁ λαὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ οἱ φοιτηταὶ, ἀλλ’ ὑπεισῆλθον μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπεδίωκον ἄλλους σκοπούς. Τίς θὰ τολμήσῃ νὰ εἴπῃ, ὅτι κάτωθεν τῆς οἰκίας τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ ἐβωμολόχουν καὶ ἠσέμνουν καὶ ἐπυροβόλουν οἱ φοιτηταὶ καὶ ὁ λαός; Οἱ φοιτηταὶ ἐπυροβόλησαν κατὰ τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ κατὰ τῆς οἰκίας τοῦ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτοῦ; Ὑμεῖς ὑβρίζετε τοὺς φοιτητὰς καὶ τὸν λαὸν, ἀφίνοντες νὰ ὑπονοηθῇ, ὅτι οὗτος διέπραξε τοιαύτας πράξεις.

§12ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ κ. ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς ἐνόμισεν ὅτι περιῆλθεν εἰς γνῶσιν τῶν φοιτητῶν τῆς Ἰατρικῆς, ὅτι ἀπεκάλεσεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος καὶ τὴν διαδήλωσιν ὀχλαγωγίαν. Ἡ εἴδησις αὕτη κατετρόμαξε τὸν κ. Βουλευτὴν Καλαβρύτων, καὶ ὡς τὴν ἡμέραν ἐκείνην, ὅτε ἐψηφίζετο πρότασις ἀποδοκιμασίας ἐνταῦθα κατὰ τῆς τότε Κυβερνήσεως, ἐλησμόνει τὴν ψῆφόν του, καὶ εἰς τὰ παρασκήνια συνεννοεῖτο μετὰ τοῦ τότε Πρωθυπουργοῦ, οὕτω καὶ τώρα λησμονεῖ, τί ἐρρήθη παρ’ αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου καὶ τοῦ λαοῦ τῶν Ἀθηνῶν. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ λάβῃ ἴσως τὴν ἀνάγκην μετ’ οὐ πολὺ τῶν κυρίων φοιτητῶν...

§13Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Οὐδενὸς ἔχω ἀνάγκην.

§14ΑΛΕΞΑΚΗΣ. .. ἦλθε νὰ δώσῃ ἐξήγησιν, ὅτι δὲν εἶχε πρόθεσιν ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων νὰ ὀνομάσῃ τὴν διαδήλωσιν καὶ τὴν ἐξέγερσιν ἐκείνην ὀχλαγωγίαν, ἤρξατο δὲ, κατὰ σύνθημα, ὅπερ ἔλαβε παρὰ τοῦ πρώην κ. Πρωθυπουργοῦ, νὰ χωρίζῃ τὰς περιστάσεις. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων, ὅτι κατὰ τὴν πάνδημον ἐκείνην συρροὴν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τοῦ Βουλευτηρίου εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ σεβαστοῦ μας ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐψήφιζε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων ἀποδοκιμασίαν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης. Ταῦτα παρῆλθον, καὶ ἐνόμισεν, ὅτι ἐλησμονήθησαν καὶ ἀπὸ τὴν Βουλὴν ὁλόκληρον, καὶ ἔρχεται σήμερον, ὡς μετανοοῦσα Μαγδαληνή, νὰ δώσῃ ἐξηγήσεις ὁ κ. Βουλευτὴς Καλαβρύτων!

§15Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν παρευρέθην κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς χθεσινῆς νυκτός, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς ὑγείας μου, σήμερον δὲ ἀνέγνωσα, ὅτι ὁ ἔντιμος Βουλευτὴς Ἀττικῆς κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἀνεμνήσθη καὶ τῆς Κρήτης, παραστήσας, ὅτι, κατὰ τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἐκεῖθεν, ἐπαπειλεῖται ἐμφύλιος ῥῆξις, ἕνεκα τοῦ ζητήματος τῆς ἑνώσεως, καὶ ὅτι ἡ κατάστασις τῆς νήσου εἶναι ἐντελῶς ἔκρυθμος. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην, καθόσον εἶμαι ἐν πλήρει γνώσει καὶ ἐνήμερος τῆς καταστάσεως τῆς Κρήτης, καὶ καθόσον γνωρίζω, ὅτι τοιαῦται διαδόσεις, τὰς ὁποίας ὁ ἔντιμος συνάδελφος μετέδωκεν ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας εἶχε, τοιαῦται διαδόσεις σπουδαίως βλάπτουσι τὸ ἐθνικὸν ζήτημα, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἐνδιαφερόμεθα πάντες, νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἐν Κρήτῃ ἐξακολουθεῖ ἡ τάξις, ἡ εὐνομία καὶ ἡ ὁμόνοια, αἱ ὁποῖαι ἀποκατεστάθησαν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας τῆς αὐτονομίας, διότι ἀπὸ τοῦ ἡγεμόνος μέχρι τοῦ τελευταίου Κρητὸς εἷς πόθος ὑπάρχει, ὁ τῆς ἑνώσεως τῆς νήσου μετὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἡ Κρήτη τὸ ἀπέδειξεν ἐπανειλημμένως καὶ μέχρι προχθὲς διὰ λαϊκῶν ψηφισμάτων, ἀνακοινώσασα ταῦτα εἰς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις. Νομίζω καὶ ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἰργάσθη ὑπὲρ τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Κρήτης, θέλει μετ’ εὐχαριστήσεως ἀκούσει τὰς πληροφορίας μου ταύτας, καὶ θέλει ἐπανορθώσει ψόγον, τὸν ὁποῖον ἀπέδωκεν ἀδίκως, στηριζόμενος εἰς πληροφορίας ἐντελῶς ἐσφαλμένας.

§16Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἐγὼ εἶπον, ἀγορεύων χθὲς ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι, κατὰ τὰς πληροφορίας, ἃς ἔχω, τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις ἐν Κρήτῃ, ὥστε, ἐὰν παραταθῇ, ἴσως θέλομεν παραστῆ μάρτυρες σκηνῶν, ἃς πάντες ἀπευχόμεθα. Γνωρίζω δὲ τοῦτο ἐξ ἐπιστολῶν ἀνδρῶν, οἵτινες ἐπολέμησαν πολλάκις καὶ ἔχυσαν τὸ αἷμα αὑτῶν ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης, καὶ ἀκριβῶς καθ’ ἣν ἐποχὴν ἄλλοι ἐφείδοντο καὶ τῆς ἐλαχίστης σταγόνος τοῦ αἵματος αὑτῶν. Ἄλλοι ἐλάμβανον ὅλας τὰς προφυλάξεις κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν, ἵνα μὴ ῥεύσωσι καὶ ἐξ αὐτῶν ῥανίδες τινὲς αἵματος, αὐτοὶ δέ, κατελθόντες ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος εἰς Κρήτην, καὶ μὴ ὄντες Κρῆτες, παρίστανται, ὅτι μάχονται ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης, καὶ κατηγοροῦσιν ἄλλους, ὅτι εἶναι ἐναντίον τῆς ἑνώσεως. Ὅταν ζητηθῶσιν, ὡς πολλάκις ἤκουσα, αἱ εὐθῦναι τοῦ πολέμου, τότε θέλουσιν ἔλθει ἄνδρες ἐνταῦθα, οἵτινες θέλουσιν ἀποδείξει, ὅτι ἐκεῖνοι, οἵτινες φαίνονται ὄντες ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῆς Κρήτης, αὐτοὶ ἐξακολουθοῦσιν ὄντες ἐναντίον τῆς ἑνώσεως. Εὐχαριστῶ τὸν συνάδελφον κ. Ρικάκην δι’ ὅσα εἶπε περὶ ἐμοῦ περὶ ὅσων καὶ ἐγὼ ἐν τῷ ἐλαχίστῳ μέτρῳ τῶν δυνάμεών μου ἔπραξα ὑπὲρ τῆς μεγαλομάρτυρος νήσου. Βεβαιῶ ὅμως τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἔχω πάντα λόγον νὰ πιστεύω, ὅτι αἱ ἐκεῖθεν ἐρχόμεναι πληροφορίαι εἰσὶν ἀκριβεῖς, καὶ διὰ τοῦτο ἔλεγον καὶ λέγω, ὅτι ἀτυχῶς ἐν τῇ νήσῳ ἐκείνῃ ἐσχηματίσθη φατρία τις, κατελθοῦσα ἐκ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος, οὐχὶ ἐκ Κρητῶν, ἱσταμένη ὄπισθεν τοῦ Ὑπάτου Ἁρμοστοῦ, λαλοῦσα δῆθεν ἐν ὀνόματι αὐτοῦ, φατρία πρὸς ἄλλα τέλη, οὐχὶ τέλη ἐθνικά, ἀποβλέπουσα, φατρία διὰ τῶν πράξεων αὐτῆς πιστοποιοῦσα, ὅτι πᾶν ἄλλο κατὰ νοῦν καὶ βούλησιν ἔχει, ὡς πράττει, ἢ τὴν ἕνωσιν τῆς μεγαλομάρτυρος νήσου μετὰ τῆς μητρὸς Ἑλλάδος.

§17ΡΙΚΑΚΗΣ. Βεβαίως τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον δὲν εἶναι τόπος ἁρμόδιος διὰ ν’ ἀκούσωμεν ὅσα ἠκούσθησαν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐλέχθησαν, πρέπει ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ αὐτῷ νὰ ἐξακριβωθῇ ἡ ἀλήθεια πλήρης, καὶ ὑψωθῇ ἡ φωνὴ, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας εἶχεν ὁ κ. συνάδελφος, δὲν εἶναι ἀκριβεῖς· εἶναι ψευδεῖς καὶ δόλιαι, ἐπιβουλευόμεναι τοὺς ἐθνικοὺς πόθους τῆς Κρήτης, καὶ ἀντιστρατευόμεναι κατὰ τῆς ἑνώσεως, ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς προστασίας τῶν δικαιωμάτων τῆς Κρήτης. Ὁ κ. συνάδελφος γνωρίζει τὴν παρελθοῦσαν ἱστορίαν τῆς Κρήτης καὶ τὰ πρόσωπα, καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ δώσῃ πίστιν εἰς πληροφορίας, αἱ ὁποῖαι δὲν συμβιβάζονται οὔτε μὲ τὸν χαρακτῆρα, οὔτε μὲ τὸ αἴσθημα, οὔτε μὲ τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Κρητικοῦ λαοῦ.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος.

§19Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐὰν δὲν ὕψωσα τὴν ἀσθενῆ μου φωνὴν μετὰ τὰς αἱματηρὰς σκηνὰς τῆς ὁδοῦ Κοραῆ, ὅτε ἐπρόκειτο ὁ κ. Θεοτόκης νὰ καταθέσῃ τὴν ἀρχὴν, τὸ ἔπραξα ἐξ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν συμπάθειαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν ἡ πλειονοψηφία πρὸς ἐμὲ εἰς παρουσιασθείσας τινὰς περιστάσεις, ἐξ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν τέως Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅστις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης διάφορα ζωτικὰ ζητήματα διὰ τὴν ἐπαρχίαν μου, ζητηθέντα παρ’ ἐμοῦ, πάντοτε, ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθη, ἐξετέλεσε. Παρουσιαζομένου ὅμως σήμερον τόσον σοβαροῦ ζητήματος, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν μετὰ θάρρους νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι παρουσιάζει ἡ Βουλὴ ὄψιν Κακουργιοδικείου. Τὴν θέσιν τοῦ κατηγορουμένου κατέχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀειμνήστου Ζαΐμη, ὁ ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, ὁ διακριθεὶς καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὸ πλευρὸν τοῦ σεβαστοῦ θείου του, καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς θλιβερὰς πολεμικὰς περιστάσεις, καὶ ἤδη, ὅτε ἐκλήθη εἰς τὴν ἀρχὴν, ὅπως ἀποκαταστήσῃ τὴν διασαλευθεῖσαν τάξιν. Εἶπον, ὅτι παρουσιάζομεν ὄψιν Κακουργιοδικείου, διότι ἠκούσατε τὸν κατηγορούμενον κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐξαναγκασθῇ νὰ φανερώσῃ τὴν συμμαχίαν του μετὰ τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Κερκύρας καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν συνδρομὴν αὐτοῦ, οὗτος δὲ πάλιν προθύμως παρέχει ταύτην, καὶ λησμονεῖ πρὸς στιγμὴν τὴν ὑψηλήν του θέσιν, ἣν κατέχει ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ ἕνεκα τῆς ἀξίας του, τὴν ὁποίαν ἐδημιούργησε καὶ κοινοβουλευτικῶς. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἀμυνομένη τῶν θεσμῶν, ἐπετέθη κατὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ πράττει τοῦτο ἐρειδομένη καὶ ἐπὶ τῆς γενικῆς ἐκδηλώσεως τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῶν 50,000 ἀνδρῶν Ἀθηναίων εἰς τὸ πεδίον τῶν στύλων τοῦ Ὀλυμπίου Διὸς, καὶ ἐπὶ τῆς ἐπιδοκιμασίας τῆς Ἑλλάδος ἁπάσης. Ἄνευ περιστροφῆς θὰ θέσω τὸ ζήτημα εἰς τὴν θέσιν του. Καλῶς ἔπραξεν ἡ Α. Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς νὰ φέρῃ εἰς τὴν ἀρχὴν τὸν Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, παρὰ τὸ ἔθιμον τῆς δεδηλωμένης; Φρονῶ, ὅτι πολὺ καλῶς ἔπραξεν. Ἡ Α. Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς ἀντελήφθη βεβαίως μετὰ πόσης νομιμοφροσύνης ὁ ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως σεβαστὸς κύριος Δηλιγιάννης ἐφέρθη κατὰ τὰς χαλεπὰς καὶ κρισίμους περιστάσεις τῶν ταραχῶν καὶ τῆς λαϊκῆς ἐξεγέρσεως διὰ τὸ ζήτημα τοῦ Εὐαγγελίου. Ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐκάλεσε τὴν Κυβέρνησιν, ἀποφεύγουσαν τὴν Βουλὴν, καὶ τῇ συνέστησε νὰ παύσῃ τοὺς φόνους καὶ νὰ περιορίσῃ τοὺς ἐνόπλους ἀργομίσθους της, τοὺς ἀπειλοῦντας τοὺς φοιτητὰς καὶ τὸν ἀθῷον λαόν. Διότι γνωρίζομεν καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι ὄργανα τῆς ἐξουσίας ἐπλήγωσαν τοὺς φοιτητὰς καὶ ἐφόνευσαν τὸν Ἀθηναϊκὸν λαόν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ συντηρηθῶσιν ἐν τῇ ἀρχῇ οἱ τότε κυβερνῶντες καὶ ἐξακολουθῶσι τὰ ὄργανα αὐτὰ μισθοδοτούμενα. Ὀρθῶς ἀπεφάσισεν ἡ Α. Μεγαλειότης καὶ ἐθεράπευσε τὸ κακὸν διὰ τῆς ὁμοιοπαθητικῆς, προσέλαβε τουτέστι τὸν ἀξιότιμον ἐκ Καλαβρύτων πολιτευτὴν ὡς Πρωθυπουργὸν, καθόσον οὗτος ὑπεστήριξε τὴν τέως Κυβέρνησιν. Μόλις δὲ ἦλθεν ἐν τῇ ἀρχῇ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διέταξε ν’ ἀφοπλισθῶσι τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, καὶ ἀμέσως ἡ τάξις ἀποκατεστάθη. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἤκουσα νὰ κατηγορῆται ὁ ἐκ Καλαβρύτων ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐζήτησε τὴν διακοπὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἂν εἰς τὴν ψυχολογικὴν ἐκείνην κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν διετέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν γένει ἕνεκα τοῦ ἐπικρατοῦντος τότε ἐπικινδύνου ἀναβρασμοῦ, διελύετο ἡ Βουλή, καὶ ἐλάμβανον χώραν ἐκλογαί, ἤθελον ἐπακολουθήσει νέαι αἱματηραὶ σκηναί, σοβαρώτεραι καὶ πολυπληθέστεραι, καὶ μὲ ὅλην τὴν πειθαρχίαν, ἣν εἰς τὸ κόμμα αὑτοῦ ἀσκεῖ ὁ σεβαστὸς ἀρχηγός μου, δὲν θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποτρέψῃ τὸ κακόν. Ὥστε πολὺ καλῶς ἔπραξεν ὁ Βασιλεὺς καὶ ἔδωσε τὴν διακοπήν· ἐκφράζω δὲ εἰς αὐτὸν, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, τὴν εὐγνωμοσύνην μου, διότι ἔσωσε τὴν χώραν ἐκ τοῦ σπαραγμοῦ τότε. Κατηγορεῖται ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι καὶ τώρα ἀκόμη, ἀφοῦ ἐκόπασεν ἡ θύελλα, ἐπιμένει νὰ παραμένῃ ἐν τῇ ἀρχῇ. Ὄντως εἰς τοῦτο εἶναι ἀδικαιολόγητος· ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του, εἶναι ἄξιος παντὸς ἐπαίνου διὰ τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὸ ἔθνος ὑπὲρ τῆς τάξεως, ὤφειλεν ὅμως νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Αὐτοῦ Μεγαλειότητα: «τὸ κράτος τῆς τάξεως ἐπανῆλθεν, ὁ ἀναβρασμὸς ἐκόπασεν ἤδη, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐννοεῖ νὰ ἐπανέλθῃ ἡ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος εἰς τὴν κανονικὴν αὑτοῦ τροχιάν.» Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι ἡ Α. Μεγαλειότης ὁ Βασιλεὺς, μόλις ἀκούσῃ τοὺς λόγους τούτους, πάραυτα θέλει διαλύσει τὴν Βουλήν. Ἀλλὰ δὲν τοῦ ὁμιλεῖτε μὲ εἰλικρινῆ γλῶσσαν, μόνον καὶ μόνον διὰ νὰ μένητε ἐν τῇ ἀρχῇ. Καὶ ὄχι μόνον ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὤφειλε νὰ πράξῃ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅστις ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς του ἐπέδειξεν ἀδράνειαν ἀκατανόητον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐπίσης τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς ἐκτιμῶ, διότι δὶς τὸν ἤκουσα ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἀγορεύοντα, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς καταρτίσεως τοῦ ὀγδόου Ὑπουργείου (ἱλαρότης) καὶ ὅτε ἀπεμακρύνθη τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ὁ κ. Εὐταξίας, ὅτε ὡμίλησε περὶ ἐκπαιδεύσεως. Φρονῶ λοιπὸν ἀδιστάκτως, ὅτι ὁ προορισμὸς τῆς Κυβερνήσεως σήμερον ἔληξεν, ὅτι ἀμφότεροι οἱ Πρόεδροι, ὁ τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ τῆς Βουλῆς, ὀφείλουσι νὰ εἴπωσι καθαρῶς τὴν ἀλήθειαν εἰς τὴν Α. Μεγαλειότητα, ἵνα μὴ παρουσιάζηται σήμερον ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὸ Στέμμα ὡς ἠθικὸς αὐτουργὸς τῶν πράξεων τοῦ τέως Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κ. Θεοτόκη καὶ τοῦ νῦν κ. Ζαΐμη, ἵνα μὴ σύρηται ἐνταῦθα τὸ ὄνομα τοῦ Βασιλέως καὶ μένῃ καὶ ἀνυπεράσπιστον. Διὰ τὸν τελευταῖον δὲ λόγον θέλω δώσει ψῆφον κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. (Εὖγε!). Ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος τὸ ζήτημα τῶν αἱματηρῶν σκηνῶν. Θέλω ἐν περιλήψει εἴπει ὀλίγα τινὰ, θέλω ὅμως ἀρχίσει τὸ ζήτημα τοῦτο ἀπὸ τὴν ἀρχικὴν πηγήν. Ὅτε ἐγὼ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐφώναζον πρὸ δύο ἐτῶν περὶ παρανομίας τινός, τὴν ὁποίαν εἶχε διαπράξει ἡ Κυβέρνησις ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ ἥτις θὰ ἔχῃ σοβαρὰς συνεπείας, παρετήρησα τότε μετὰ λύπης, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐκτὸς τοῦ κ. Κρίτσα, ἠθέλησε νὰ φέρῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν ὑψηλὴν αὐτοῦ περιωπήν. Ἐπρόκειτο περὶ στρατιωτικοῦ πραξικοπήματος, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκλόνιζε τὴν πειθαρχίαν τοῦ στρατοῦ, καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐπέφερεν αἱματοχυσίας, ὡς ὑπέθετον τότε, κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐπρόκειτο περὶ ἑνὸς ἀξιωματικοῦ, ὁ ὁποῖος συγκαταλέγεται μεταξὺ τῶν πέντε συνταγματαρχῶν, οἱ ὁποῖοι ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ ὁ ὁποῖος ἐκτὸς αὐτοῦ προσέφερε σπουδαίας ὑπηρεσίας εἰς τὸ Κράτος· ἐπρόκειτο περὶ τοῦ ἀξιοτίμου συνταγματάρχου κ. Στάϊκου, τὸ ὅριον ἡλικίας τοῦ ὁποίου διωρθώθη διὰ μεθόδου πρωτοτύπου καὶ ὅλως παρανόμου. Φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε καθῆκον, καὶ ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας τοῦ συνταγματάρχου αὐτοῦ καὶ χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς Πολιτείας, καὶ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τοὺς νόμους, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐπιψήφισιν νόμου· εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι σύσσωμος ἡ Ἀντιπολίτευσις (καὶ πρῶτος ἐγὼ) ἤθελε ψηφίσει τοῦτον, ὡς ἔπραξε πολὺ ἐπαξίως καὶ διὰ τὸν τέως συνταγματάρχην Γιαννηκώσταν. Παρεπονέθην τότε πικρότατα ἐν τῇ αἰθούσῃ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ μετὰ μεγάλης ἀγανακτήσεως ἤκουσα, ὡς ἐνθυμοῦμαι, δύο ἀπαντήσεις. «Δὲν βλέπετε, μοὶ εἶπον, ὅτι, ἐνῷ ὁμιλεῖτε ἀπὸ τοῦ βήματος, ἐξοργίζετε τόσον τὴν πλειονοψηφίαν, ὥστε προσπαθεῖ σύσσωμος ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειονοψηφία νὰ σᾶς καταβιβάσωσιν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὄντος ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ κ. Θεοτόκη;» Ἀπήντησα ὅτι «δὲν ἐννοεῖτε σεῖς τὰς τιμὰς, τὰς ὁποίας μοῦ κάμνουν δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου καὶ ἡ πλειονοψηφία καὶ ὁ κ. Θεοτόκης.» Μοῦ ἀπήντησεν, ὡς ἐνθυμοῦμαι, ὁ ἀρχηγός μου: «Δὲν βλέπετε, κ. Βιτάλη, ὅτι εἰς δύο δευτερόλεπτα ἐψηφίσθησαν 40 νομοσχέδια, καὶ ἀγανακτεῖτε δι’ ἓν τόσῳ ἀσήμαντον δι’ αὐτοὺς γεγονός;» Ἡ ἀπάντησις αὕτη τοῦ κ. ἀρχηγοῦ ἦτο τόσον κατάλληλος, ὥστε δὲν ἠδυνάμην οὐδὲ λέξιν νὰ προσθέσω· μὲ ἀφώπλισεν. Ἡ παράνομος αὕτη διόρθωσις τοῦ ὁρίου ἡλικίας συνετέλεσε τὸ δρᾶμα ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη εἰς τὴν ὁδὸν Κοραῆ. Τί θέλετε νὰ παραδεχθῶ; ὅτι ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τότε διέταξε τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς κ. Στάϊκον νὰ πυροβολήσῃ διὰ τῶν ἀστυφυλάκων καὶ λοιπῶν τὸν ἀτυχῆ λαόν; ἢ θέλετε νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, τοῦ ὁποίου τὸ ὅριον διωρθώθη, ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου πρὸς τὸν τότε Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐξετέλεσε τοῦτο; Διατὶ τότε δὲν ἐτουφεκίσθη; Αὐτὸ ἦτο μία τῶν σπουδαιοτέρων αἰτιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέφεραν τὰς αἱματηρὰς σκηνὰς εἰς τὴν ὁδὸν Κοραῆ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐξακολουθήσω τὴν ἀγόρευσίν μου μὲ δικαστικὴν γλῶσσαν. Κατὰ τὴν ἐκτύλιξιν ἐδῶ τῆς διαδικασίας μεταξὺ τῶν ἄλλων ἤκουσα καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ λέγῃ, ἐπικαλούμενος τὴν συνδρομὴν τοῦ ἀξιοτίμου τέως Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἔχει κοινὰς ἰδέας μετ’ αὐτοῦ. Τοῦτο ἠδύνατο νὰ λεχθῇ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, διότι μεταξὺ τῶν ἐγκριτωτέρων φίλων τοῦ κ. Θεοτόκη ἦτο καὶ ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῶν φίλων αὐτοῦ. Πλεῖστα ἐκ τῶν μελῶν τῆς πλειονοψηφίας κατὰ τὰς συνεδρίας ἀπουσίαζον ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρόν, ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων συνάδελφος οὐδέποτε· ἑπομένως κρίνων τις ἐκ τούτου, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ, ὅτι τὰς αὐτὰς ἰδέας εἶχεν. Ἀλλὰ πῶς ἦτο δυνατὸν νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι ἔχει κοινὰς ἰδέας ὁ κύριος Ζαΐμης μετὰ τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ, ἀφοῦ ἐνθυμεῖσθε τὴν μάχην ἐκείνην τοῦ Προϋπολογισμοῦ μεταξὺ τῆς τέως Κυβερνήσεως καὶ τοῦ κ. Νέγρη; Ἐλησμονήσατε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, τὰς δηλώσεις τὰς ἐπισήμους τότε, ὅτι ἔχομεν ἔλλειμμα πέντε ἑκατομμυρίων; Πῶς λοιπὸν ἔχετε κοινὰς ἰδέας μετὰ τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Σιμοπούλου;

§20Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐλησμονήσατε μόνον τὸ ἑξῆς· ὅτι ὁ πρῶτος, ὁ ὁποῖος μὲ συνεχάρη, ὅτε κατῆλθον τοῦ βήματος, ἦτο ὁ τέως Πρωθυπουργός.

§21Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δηλαδὴ συνωμολόγησεν, ὅτι ὑπάρχει ἔλλειμμα πέντε ἑκατομμυρίων· ἄρα διαψεύδεται ὁ τέως Πρωθυπουργὸς, ὅτι κατώρθωσε νὰ ἔχῃ πλεόνασμα ὁ προσωρινός ἀπολογισμὸς τοῦ 1900. Σᾶς συγχαίρω! (γέλωτες). Λοιπὸν τί κοινὰς ἰδέας ἔχετε, ὅταν ὑπάρχῃ μεταξύ σας μία διαφορὰ εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν ἀπὸ 5,000,000 κατ’ ἔτος; Συμμερίζομαι ἀληθῶς τὴν ἀγανάκτησιν τῶν ἀκροατηρίων.

§22ΤΙΝΕΣ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Κανεὶς δὲν ἠγανάκτησε.

§23Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. .. Ἐλπίζω ὅμως, κατόπιν τῶν ἐκτυλιχθέντων κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ὅτι θέλει σπεύσει ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ καταθέσῃ τὴν ἀρχήν. Δὶς ἤκουσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀγορεύοντα, καὶ σᾶς διαβεβαιῶ, ἐπὶ τῷ λόγῳ τῆς τιμῆς μου, ὅτι πολὺ μοῦ ἤρεσε, μοὶ ἐφάνη δὲ, ὅτι κατὰ τὴν τελευταίαν φορὰν εἰς τὴν ἀγόρευσίν του ἔκαμε χρῆσιν καὶ τοῦ προγράμματός του· ὡμίλησε περὶ ἐθνικῆς παραγωγῆς, περὶ ὀγδόου Ὑπουργείου, περὶ Θεσσαλίας, περὶ ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, περὶ σταφίδος, περὶ κτηματολογίου, καὶ δὲν ἐνθυμοῦμαι καὶ περὶ πόσων ἄλλων ἀκόμη. Ἐνόμισα τότε, ὅτι εὑρίσκομαι εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν, εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Ἑρμουπόλεως, ὅτε λέγουσιν οἱ ὑποψήφιοι πρὸς τὸν λαόν: «θὰ σᾶς κάμωμεν τὴν δεξαμενὴν, θὰ σᾶς κάμωμεν διαμετακόμισιν, μεγάλην ἀτμοπλοΐαν, ἐλεύθερον λιμένα, θὰ σᾶς κάμωμεν Ἐφετεῖον, θὰ σᾶς κάμωμεν τοῦτο καὶ τὸ ἄλλο.» Καὶ ἐπὶ εἴκοσιν ἔτη τώρα αὐτὴ ἡ ἱστορία ἐπαναλαμβάνεται, καὶ αἱ αὐταὶ ὑποσχέσεις δίδονται. Δὲν θεωρῶ ἄτοπον νὰ προσθέσω, ὅτι μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ ἀξιότιμος τέως Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι τὸ φρόνημα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ εἶναι ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὶς ἠνάγκασε τότε ὑμᾶς, ἀξιότιμε ἐκ Κερκύρας ἐπιφανῆ συνάδελφε, νὰ καταθέσητε τὴν ἐντολήν; Μεταξὺ τῶν ἄλλων ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κερκύρας ἐπιφανὴς συνάδελφος εἶπεν, ὅτι ἠσχολήθη εἰς τὴν οἰκονομικὴν τῆς χώρας κατάστασιν. Ἀνέφερε δὲ τὴν κατασκευὴν σιδηροδρόμων καὶ τόσα ἄλλα ἔργα. Δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον ὑμεῖς εἴδετε τὴν κατασκευὴν τῶν σιδηροδρόμων τούτων, ἐγὼ ὅμως διατελῶ ἐν παντελεῖ ἀγνοίᾳ αὐτῶν. Ἓν μόνον γνωρίζω, ὅτι συνέδεσε τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσης μὲ τὸν πόλεμον τῆς Νοτίου Ἀφρικῆς. Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀνέφερε καὶ τὸ μέγα ἀληθῶς ἔργον, τὸ ὁποῖον ἔκαμε, τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, ἐδικαιολόγησε δὲ τὴν μὴ αὔξησιν τοῦ στρατοῦ διὰ τὴν ἔλλειψιν χρήματος. Μοὶ ἐφάνη παράδοξον, Κύριοι, καὶ θὰ φανῇ καὶ εἰς ὑμᾶς, ὅταν ἀκούσητε, ὅτι ὁ ἀξιότιμος τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐνῷ μετὰ τόσης ἀγωνίας ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης ἐψήφισε τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, ἀφ’ ἑτέρου εἶναι ὁ μόνος, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησε τοῦτον κατὰ τὴν ἐφαρμογήν του. Ὑπεβλήθη, Κύριοι, ὡς λέγουσιν οἱ ἀξιωματικοί, μία ἀναφορὰ ἐκ μέρους τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἐν τῇ ὁποίᾳ ἀναφέρεται, ὅτι οἱ ἀστυνόμοι λείπουν τόσα ἔτη ἀπὸ τὸν στρατόν· ἦσαν ἀνθυπολοχαγοὶ καὶ ἐγένοντο λοχαγοί, (μεταξὺ αὐτῶν φέρεται καὶ τὸ ὄνομα τοῦ ἀστυνόμου Σύρου λοχαγοῦ κ. Μιχαὴλ Καΐρη) καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ στράτευμα· ἀλλὰ δὲν ἐξετελέσθη ἡ ἀναφορά, ἀτυχῶς διὰ τὸν στρατόν. Ἐνθυμεῖσθε πόσος πάταγος ἐγένετο εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι ἡ Γενικὴ Διοίκησις εἶχε προτείνει ὡς ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς ὄχι τὸν ἀξιότιμον συνταγματάρχην κ. Στάϊκον, ἀλλ’ ἕτερον, καὶ ἐν τούτοις ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς διωρίσθη αὐτὸς οὗτος ὁ ἀξιότιμος συνταγματάρχης κ. Στάϊκος. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι εἶναι καιρὸς πλέον, ἀφοῦ ἔχομεν καὶ τὴν δύναμιν νὰ κατέχωμεν ἐπαξίως τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα, καὶ τὴν δύναμιν νὰ ψηφίζωμεν τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους θέλομεν, φρονῶ, ὅτι μετὰ τὴν ψήφισιν αὐτῶν πρέπει νὰ σεβώμεθα τοὺς νόμους καὶ νὰ τοὺς ἐκτελῶμεν εἰλικρινῶς. Ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος τέως Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ περὶ χωροφυλακῆς. Ἀλλ’ ἐὰν, κύριοι Βουλευταὶ, ὑπῆρχεν ἀστυνομία πραγματικὴ καὶ χωροφυλακὴ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν σκηνῶν, δὲν θὰ ὑφίστατο ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς ὅ,τι ὑπέστη πρὸ τῆς οἰκίας του. Ἀλλὰ διὰ τῶν μέχρι τοῦδε νομοθετημάτων μας ὄχι μόνον τὸν στρατὸν ἀφήσαμεν εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦτο, ἀλλὰ διελύσαμεν καὶ τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Χάριν οἰκονομίας δὲν συνεπληρώσαμεν τὰς θέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς καὶ ὑπαξιωματικῶν. Δὲν εἴχομεν ἀξιωματικοὺς ἐκείνην τὴν ἡμέραν νὰ ἐκτελέσωσι τὰ ἀστυνομικὰ καθήκοντα· ἀνετέθη εἰς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ νὰ ἐκτελῶσιν ὡρισμένας διαταγάς, ἀλλὰ δὲν ἐξετέλουν αὐτὰς οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, διότι ἐζήτουν ἐγγράφως τὰς διαταγὰς ταύτας. Αὐτὴ εἶναι ἡ κατάστασις τοῦ στρατεύματος, τὴν ὁποίαν μὲ τὰ ὡραιότερα χρώματα περιέγραψεν ὁ ἐκ Κερκύρας ἐπιφανὴς συνάδελφος. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐδήλωσεν ὅτι θὰ λάβῃ καὶ νέα μέτρα διὰ τὸν στρατὸν, ἐδήλωσεν ὅτι θὰ αὐξήσῃ καὶ τὸ στρατολογικὸν σύστημα. Ἐνῷ, Κύριοι, δὲν δυνάμεθα, ἕνεκα τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ἡ χώρα, νὰ ἀγοράσωμεν 50,000 νέα ὅπλα, λέγει ὅτι θὰ αὐξήσωμεν τὸν στρατόν! Παρεπονέθη ὁ ἀξιότιμος τέως Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι δὲν ἐξετελέσθησαν μεγάλα γυμνάσια, διότι δὲν ὑπῆρχον ἄνδρες. Ὁ στρατηγὸς ὅμως ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῶν προτέρων τὴν δύναμιν τοῦ στρατοῦ του, ἀναλόγως δὲ τῆς δυνάμεως αὐτῆς νὰ κανονίζῃ καὶ τὰς κινήσεις του καὶ τοὺς λόγους του ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ὡμίλησε καὶ περὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, καὶ ἐνεθυμήθην τὴν ἑσπέραν ἐκείνην, ὅτε ἐψηφίζετο τὸ προξενικὸν νομοσχέδιον, τὸ ἤδη καταστὰν νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου κατηργήθησαν τόσα προξενικὰ πρακτορεῖα ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καὶ ἔμειναν ἐκτεθειμέναι τόσαι χιλιάδες Ἑλλήνων εἰς τὴν διάκρισιν τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἱδρύσῃ ὑποπροξενεῖα συμφώνως πρὸς τὴν συνθήκην. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἤδη Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐβελτίωσε πολὺ διὰ τῆς ὀλιγομήνου διαμονῆς του εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ἐξωτερικὸν ζήτημα, ἀπόδειξις δὲ τρανωτάτη εἶναι ἡ ἀπέλασις τοῦ Μαχμοὺτ (ἱλαρότης). Ἐγένετο λόγος περὶ ἐξεταστικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐνεθυμήθην τὸν σεβαστὸν ἀρχηγόν μου, ποσάκις ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης δὲν ἐζήτησε νὰ ἔλθῃ ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπή. Ἐνθυμεῖσθε τὰς φράσεις του: «τί μὲ δολοφονεῖτε μὲ τὸ ἐγχειρίδιον τῶν κρυφομιλημάτων; διατὶ δὲν φέρετε ἐξεταστικὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτροπὴν, ἵνα μάθῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς τὴν ἀλήθειαν ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει;» Δὲν θὰ θίξω τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Σύρου συναδέλφου, διότι, ὅπως μέχρι σήμερον ὄχι μόνον ἀπέφυγον εἰς οἱανδήποτε μετ’ αὐτοῦ συζήτησιν νὰ ἔλθω, ἀλλὰ καὶ νὰ δικαιολογήσω αὐτὸν, διὰ διάφορα ζητήματα ὅλως ἐπαρχιακά μου, τὸ αὐτὸ θὰ πράξω καὶ σήμερον. Ηὐχαριστήθην δὲ διότι ἐκείνην τὴν ἡμέραν δὲν ἤμην παρών. Ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἀναγκάζομαι νὰ ἐπανέλθω εἰς θέμα τι, τὸ ὁποῖον δὲν συνεπλήρωσα Εἶπεν ὁ κύριος τέως Πρωθυπουργὸς, ὅτι τὴν κατάστασιν τῆς ὀχλαγωγίας ἐκείνης, ὡς τὴν ὠνόμασε, δὲν τὴν ἐδημιούργησαν οἱ ἐξέχοντες πολιτικοὶ, τουτέστιν ἐξήρεσε τὸν κ. Δηλιγιάννην, τὸν κ. Δεληγεώργην, τὸν κ. Καραπάνον, τὸν κ. Ράλλην, τὸν κ. Δραγούμην κλπ. Ἄρα ποῖος τὴν ἔκαμεν; Ἡμεῖς; (γέλωτες). Σᾶς διαβεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐπανηρχόμην ἐφ’ ἁμάξης ἐκ κηδείας στενοῦ συγγενοῦς μου μετὰ τῆς συζύγου μου καὶ τῆς μητρός μου, κατῆλθον δὲ τῆς ἁμάξης, σκεφθεὶς, ὅτι εἶμαι καὶ ἀξιωματικὸς, καθ’ ἣν στιγμὴν εἶδον πρὸς τὰ Ἀνάκτορα τρέχοντα τὸν λαόν. Ἐκεῖ εἶδον τὸν κ. Δραγούμην, τὸν κ. Ἀναστασόπουλον καὶ ἄλλους νὰ συμβουλεύουν τὸν λαὸν, νὰ τὸν προτρέπωσι νὰ μὴ προχωρήσῃ. Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς κηδείας τῶν νεκρῶν παρηκολούθησα καὶ ἐγὼ τὴν κηδείαν αὐτῶν. Εἶδον, Κύριοι, μετὰ δακρύων τὸν ἀξιότιμον κ. Δραγούμην, τὸν ἀξιότιμον κ. Λεβίδην, τὸν ἀξιότιμον κ. Ἀναστασόπουλον καὶ ἄλλους νὰ παρακαλῶσι μετ’ ἐμοῦ τοὺς συνοδεύοντας τὴν κηδείαν νὰ μὴ διέλθωσιν ἀπὸ τὸν Α, ἀλλὰ ἀπὸ τὸν Β δρόμον. Ποῖοι λοιπὸν συνετέλεσαν εἰς τὴν κατάστασιν ἐκείνην; Ποῖοι ἀγαπῶσι περισσότερον τὸν ἠθικῶς παρουσιαζόμενον σήμερον ὡς κατηγορούμενον ἢ ἡμεῖς; Περαίνων τὸν λόγον μου, ὀφείλω νὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ ἀνετέθη εἰς αὐτὸν ὁ σχηματισμὸς τοῦ Ὑπουργείου, ποῖα μέτρα ἔλαβε, ποῖοι κατεδικάσθησαν εἰς θάνατον, ποῖοι ἄφησαν τὰ ὄργανά των νὰ φύγωσιν ἀπὸ τὰς φυλακὰς, καὶ ποῖοι διατελοῦσιν ὡς ὑπόδικοι; Διότι φρονῶ, ὅτι πολὺ δικαίως, ἕνεκα τῆς ἀξίας τοῦ ἀνδρὸς, ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Ζαΐμην ἡ ἐκτίμησις τῶν γεγονότων αὐτῶν, καὶ ηὐχαριστήθην, πολὺ δικαίως, διότι δὲν ἀνετέθη εἰς τὸν σεβαστὸν ἀρχηγόν μου, διότι πᾶσα ἐνέργεια αὐτοῦ θὰ ἐχαρακτηρίζετο ὡς κομματική. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερῶς, ποῖα μέτρα ἔλαβε καὶ τί ἐνήργησεν ἡ δικαστικὴ ἀρχή. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν ἡ Ἀντιπολίτευσις σύσσωμος ζητῇ νὰ καταθέσῃ ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τὴν ἀρχὴν, πράττει τοῦτο οὐχὶ ἐκ φιλαρχίας, ἀλλὰ ἀναγκαζομένη ἐκ τῶν πραγμάτων· διότι, ἐὰν παραταθῇ αὐτὴ ἡ κατάστασις, θὰ γείνῃ πρόξενος νέων σκηνῶν. Πανταχόθεν τῆς Ἑλλάδος ἔρχονται τηλεγραφήματα, ἐπιβεβαιοῦντα τὸν πόθον τῆς ἀλλαγῆς Κυβερνήσεως. Εἶναι δὲ ἄλλως τε, κύριοι Βουλευταὶ, ἀξίωμα πολιτικὸν, ὅτι ὁσαδήποτε καλὰ καὶ ἂν κάμῃ μία Κυβέρνησις, ἅμα παρέλθωσι τρία ἔτη, βαρύνεται ὁ λαὸς (γέλωτες). Πολὺ περισσότερον ἐβαρύνθη ὑμᾶς, οἱ ὁποῖοι εἰς οὐδὲν ἄλλο ἠσχολήθητε ἢ τίνι τρόπῳ νὰ ἐπιβάλητε μεγαλειτέρους φόρους εἰς τὸν λαὸν, ὅπως πληρώσητε τὰς πολυτελεῖς θέσεις, τὰς ὁποίας ἐδημιουργήσατε. Ἔχω λοιπὸν πληρεστάτην τὴν πεποίθησιν, γνωρίζων καλῶς τὴν φιλοπατρίαν καὶ τὸν χαρακτῆρα τοῦ ἀξιοτίμου κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν, τὴν ἐκτυλιχθεῖσαν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, καὶ θὰ προβῇ εἰς τὸ νὰ ζητήσῃ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς, ἢ θὰ καταθέσῃ τὴν ἀρχήν. Θέλει δὲ τότε τὸν ἐκτιμᾷ πολὺ περισσότερον ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος ἀπὸ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ δύναται νὰ περιμένῃ εἰς τὸ ἀπώτερον μέλλον πολλὰ πράγματα. Ἄλλως ἂς ἀναμετρήσῃ καλῶς τὰς εὐθύνας καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ οἱ συμπράττοντες αὐτῷ. Θύελλα προμηνύεται καὶ τυφὼν λαϊκός· οὐχὶ δὲ εἰς τοὺς ἐπιμένοντας ἐν τῇ ἁμαρτωλῇ ὁδῷ τῆς ἀντισυνταγματικότητος!

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§25ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρῃτήθη.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καπετανάκης.

§27Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἕτερος ἐγγεγραμμένος.

§29Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ χθὲς ἐζήτησα τὸν λόγον, ὅτε ὁ κύριος Βελλιανίτης ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς συνεδριάσεως.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε ἐγγεγραμμένος, ἀλλ’ ἂν θέλητε νὰ ὁμιλήσητε, εἶσθε ἐλεύθερος.

§31Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ροῦφος ἔχει τὸν λόγον.

§33Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἂν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἔχῃ τὴν ἱστορίαν του τὴν οἰκογενειακήν, οὐδεὶς τὸ ἀρνεῖται, ὅπως νομίζω καὶ ἄλλοι παρακαθήμενοι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔχουσι τὴν ἰδικήν των. Ἀλλὰ καθ’ ἣν ὥραν τοσαύτη συζήτησις καὶ πάταγος περὶ τῶν θεσμῶν καὶ τῶν λαϊκῶν ἐλευθεριῶν γίνεται, νομίζω ὅτι αἱ οἰκογενειακαὶ παραδόσεις καὶ αἱ περγαμηναὶ δὲν ἔχουσι θέσιν ἐπὶ τοῦ βήματος τούτου. Δικαίως ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς εἶπε προχθές, ὅτι πρέπει οἱ Βουλευταί, παρερχόμενοι ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, νὰ ἐκθέτωσι τὰς γνώμας των. Νομίζω, ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ τὸ καθῆκον τοῦτο, ἵνα μὴ ὑποληφθῶ ὑποτασσόμενος εἰς τὴν πλειονοψηφίαν. Θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, διότι φρονῶ, ὅτι εἶναι Κυβέρνησις συνταγματική· πράττω δὲ τοῦτο, νομίζων ὅτι πράττω τὸ καθῆκόν μου ἀπέναντι τῆς χώρας. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς σεβαστὸς συνάδελφος ὠνόμασε τοὺς ἀγορεύσαντας ἀξιοτίμους ἐκ Καλαβρύτων καὶ Κερκύρας Βουλευτὰς χελιδόνας· ἡ Βουλὴ ἤκουσε τὰς χελιδόνας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἤκουσε καὶ ἄλλους τινάς. Δὲν θὰ ζητήσω νὰ ἀναιρέσω ἢ νὰ ὑποστηρίξω τὸ συνταγματικὸν ἢ ἀντισυνταγματικὸν τῆς Κυβερνήσεως· ἁρμοδιώτεροι ἐμοῦ συνεζήτησαν περὶ τούτου. Μόνον ἓν ἐπιχείρημα θέλω φέρει πρὸς τοὺς ζητοῦντας νὰ ἀποδείξωσιν, ὅτι ἡ σημερινὴ Βουλὴ οὐδὲν ἀντιπροσωπεύει· θὰ τοὺς ἐρωτήσω: ἀφ’ ἧς ἐγένοντο αἱ ἐκλογαὶ τοῦ 1899, ἐξ ὧν προῆλθεν ἡ σημερινὴ Βουλή, κατὰ τὰς μετέπειτα ἐνεργηθείσας ἐπαναληπτικὰς ἢ δημοτικὰς ἐκλογὰς εἰς ποῖον τὸ ἔθνος ἔδωκε τὴν ἐμπιστοσύνην του; εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, ἢ εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην;

§34ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ὁ Κριεζώτης ποῦ εἶναι;

§35Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Μὲ τί πρόγραμμα ἐξετέθη;

§36ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Δὲν εἶχε πρόγραμμα.

§37ΤΙΝΕΣ. Ὁ Μυκώνιος;

§38Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἕνας ἄλλος;

§39Α. ΣΚΑΛΤΣΟΔΗΜΟΣ. Ἐγὼ ποῖος εἶμαι;

§40Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δύο· ἄλλος οὐδείς. Νομίζω ὅτι ἐξέγερσις λαϊκὴ εἰς οὐδὲν μέρος τῆς Ἑλλάδος παρετηρήθη· οὐδαμοῦ ἠγέρθη ὁ λαὸς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν τὸν ἀντιπροσωπεύει πλέον. Εἴδομεν ἐνταῦθα πολυπληθεῖς διαδηλώσεις, ἀλλ’ αὐταὶ ἀφεώρων θέμα καθαρῶς θρησκευτικόν, δὲν ἠκούσαμεν δὲ τοὺς διαδηλωτὰς κραυγάζοντας οὐδὲ κατὰ τῆς Βουλῆς, οὐδὲ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Βουλὴ ἡ παροῦσα ἀντιπροσωπεύει τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ, νομίζω δέ, ὅτι δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὸ πολίτευμα ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κραυγάζουσι κατὰ τῆς Βουλῆς, ἐπιρρίπτοντες τὴν μομφήν, ὅτι ὑπεξῄρεσε τὰς ψήφους τῶν ἐκλογέων. Μήπως ἡ Βουλὴ αὕτη ἐξελέγη ὑπὸ τὸ κράτος τῆς βίας; μήπως ὑπεβλήθησαν ἐνστάσεις κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν; Ἐλάχισται ὑπεβλήθησαν ἐνστάσεις δωροδοκίας, τὰς ὁποίας ὅμως ἡ Βουλὴ δικαίως δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν.

§41Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε κατὰ τὴν 9ην Νοεμβρίου παρελθόντος ἔτους συνεσκέπτετο ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς τὸ παρακείμενον δωμάτιον, τίς σᾶς ἠνάγκασε νὰ λάβητε μέρος εἰς τὴν σύσκεψιν αὐτήν;

§42Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἐνόμιζον, κύριε συνάδελφε, ὅτι εἶχον καθῆκον, ἀφοῦ συνεσκέπτοντο Βουλευταὶ ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, νὰ παρευρεθῶ.

§43ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀντιπολιτευόμενοι.

§44Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἔστω, ἀντιπολιτευόμενοι.

§45Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἐγένετο λόγος νὰ συνέλθῃ ἡ Ἀντιπολίτευσις εἰς ἰδιαιτέραν σύσκεψιν, νομίζω ὅτι τινὲς καὶ ὑμεῖς ἠρωτήσατε ἰδιαιτέρως: «ἡ Ἀντιπολίτευσις μόνον;» Τότε σᾶς ἐδηλώθη, ὅτι μόνον ἡ Ἀντιπολίτευσις, καὶ κατόπιν σεῖς ἠκολουθήσατε τὴν Ἀντιπολίτευσιν εἰς τὸ δωμάτιον τῆς συσκέψεως.

§46Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Δὲν ἤμην· δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἀλλὰ τίνα σχέσιν ἔχουν αὐτά; Ἐγὼ λέγω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐξακολουθεῖ ἀντιπροσωπεύουσα τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Ἠκούσαμεν ἐπὶ τόσας ἡμέρας τὰς συζητήσεις περὶ ἀντισυνταγματικότητος, ἠκούσαμεν, ὅτι εἶναι ἀντισυνταγματικὴ ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὸ μόνον βιβλίον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ πείσῃ περὶ τῆς εἰλικρινείας τῶν συζητήσεων, εἶναι ἡ ἀνάγνωσις μιᾶς παλαιᾶς κωμῳδίας τοῦ Βικτωριανοῦ Σαρδοῦ. Ἐπικαλεῖσθε τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλ’ ὁ λαὸς σιγᾷ, δὲν ἐξεγείρεται. Μήπως ὁ λαὸς ἔχει ὀλιγώτερον πατριωτισμὸν ἀπὸ σᾶς; Σεῖς ἀπερροφήσατε ὅλον τὸν πατριωτισμὸν, ὁ δὲ λαὸς δὲν ἔχει; Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, Κύριοι, ἤκουσε τὰς χελιδόνας, ἤκουσεν ὅμως καὶ τοὺς κόρακας, γνωρίζει δὲ, ποίας ἐπαγγελίας φέρουσιν αἱ χελιδόνες, ποίας δὲ οἱ κόρακες.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις ἐκ μέρους τοῦ κ. Βοκοτοπούλου...

§48Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ ὁμιλήσω.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§50Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§51Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§52ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν δύο προτάσεις.

§53Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις δὲν θ’ ἀπαντήσῃ τίποτε;

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ ἐξ Αἰγιαλείας βουλευτοῦ κ. Παναγιωτοπούλου καὶ ἡ πρότασις τῶν βουλευτῶν Πυλίας καὶ Σύρου κ. κ. Γ. Ράλλη καὶ Δ. Βοκοτοπούλου. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Παναγιωτοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα εὔχεται νὰ ἴδῃ ῥυθμιζομένην κατὰ τὸ πνεῦμα καὶ τοὺς κανόνας τοῦ πολιτεύματος τὴν μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ προκατόχου Ὑπουργείου δημιουργηθεῖσαν κατάστασιν.» Ἡ πρότασις τῶν κ. κ. Γ. Ράλλη καὶ Δ. Βοκοτοπούλου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, πεποιθυῖα, ὅτι τὸ Σύνταγμα λειτουργεῖ κανονικῶς, τοῦ Ὑπουργείου συνταγματικῶς ὑφισταμένου, καὶ ἐκδηλοῦσα πρὸς αὐτὸ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς, μεταβαίνει εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν διαρκῶν ἐπιτροπῶν.» Τὴν πρότασιν ταύτην, ὡς ἀπωτέραν, θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῶν κ. κ. Γ. Ράλλη καὶ Δ. Βοκοτοπούλου λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Περ. Ἀλεξάκη, Γ. Ἀναστασοπούλου καὶ Κ. Χατζηπέτρου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 189, ἐξ ὧν 132 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 54 κατ’ αὐτῆς καὶ 3 ἠρνήθησαν ψῆφον. Δὲν μετέσχον δὲ τῆς ψηφοφορίας οἱ κύριοι Ὑπουργοί. Ἑπομένως ἡ πρότασις τῶν κ. κ. Δ. Βοκοτοπούλου καὶ Γ. Ράλλη ἐγένετο ἀποδεκτή. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 9 καὶ 25′ μ. μ.)