1900.12.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38

τῆς 28 Δεκεμβρίου 1900.

(Πέμπτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Λεωνίδα).

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίρρησις ἐπὶ τῶν πρακτικῶν;

§2Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. γραμματέα ν’ ἀναγινώσκῃ ὀλίγον βραδύτερον τὰ πρακτικά, διότι πολλάκις ἡ ταχεῖα ἀνάγνωσις δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ἀνάγνωσις. Ἐκ τούτου δ’ ἐγένοντο παράπονα κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν. Ταῦτα διὰ τὸ μέλλον. Διὰ δὲ τὸ παρὸν παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ ἡ ὥρα. Πολλὴ γίνεται συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι καταναλίσκομεν μακρὸν χρόνον. Ἐπεθύμουν ὅμως νὰ γίνηται ἡ ἀνάλογος φειδὼ καὶ εἰς τὰ πρακτικά, ἐν οἷς διαβεβαιοῦται, ὅτι κατὰ τὴν 8 καὶ 55′ ἔληξεν ἡ συνεδρίασις, ἐνῷ πράγματι ἔληξε τὴν 9 καὶ 55′.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι λάθος τυπογραφικόν, καὶ θὰ διορθωθῇ. Τὰ πρακτικὰ ἐπικυροῦνται. Ὁ κ. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§4Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Εἶναι πανθομολογούμενον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι τὴν ἐλευθερίαν ὀφείλομεν εἰς τὰς φίλας καὶ προστάτιδας Δυνάμεις, ὄχι μόνον διὰ τὸν ἡρωϊσμὸν τῶν ἀνδρῶν τοῦ 1821 μέχρι τοῦ 1827, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἀνδρείαν καὶ στρατηγικὴν ἱκανότητα τοῦ Κολοκοτρώνη, Καραϊσκάκη καὶ λοιπῶν, ὄχι μόνον διὰ τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἀνδρείαν τοῦ Κανάρη, Μιαούλη, Κουντουριώτου, Τομπάζη καὶ λοιπῶν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ μεγάλα καλλιτεχνικὰ ἔργα τῆς χώρας ἡμῶν. Τὰ ἔργα ταῦτα, ἀτυχῶς, εἶχον πολὺ παραμεληθῆ παρ’ ἡμῖν. Ἡ Κυβέρνησις, κρίνουσα, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτων, ὑπέβαλε νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ νόμος τοῦ Κράτους ἐγένετο, δι’ οὗ συνέστησε τὸ τμῆμα τῆς Πινακοθήκης εἰς τὸ Μουσεῖον. Εἶναι ἀληθές, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου πολλὰ ἀγαθὰ δύνανται νὰ προέλθωσιν· οὐχ ἧττον νομίζω, ὅτι ἦτο περιττὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι ὑφίσταται ὁ νόμος τῆς 10 Μαΐου 1834 περὶ συλλογῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ γίνεται μνεία περὶ Πινακοθήκης. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε τὸν νόμον τοῦτον, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ποῖαι εἰκόνες ἀνηρτήθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο, καὶ ποῖαι ἐνέργειαι ἐγένοντο πρὸς συλλογὴν τοιούτων, διότι διὰ τοῦ νόμου τούτου διωρίσθη Διευθυντὴς εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο εἷς, ὁ ὁποῖος λαμβάνει 500 δραχμὰς κατὰ μῆνα ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαΐου...

§5Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸς ὁ «εἷς» ὀνομάζεται Ἰακωβίδης, τιμῶν καὶ ἐν τῇ ξένῃ τὴν Ἑλληνικὴν καλλιτεχνίαν. Τοιοῦτοι δὲ ἄνδρες, κοσμοῦντες τὴν χώραν μας, δὲν ὀνομάζονται διὰ τοῦ εἷς.

§6Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέφερα ὄνομα. Οὗτος οὐδὲν ἄλλο ἔπραξεν ἢ μόνον νὰ ἀναρτήσῃ ἐπὶ τῶν τοίχων τοῦ τμήματος ἐκείνου 50 εἰκόνας, τὰς ὁποίας εἶχεν ἀποστείλει εἰς τὸ Πανεπιστήμιον ὁ μακαρίτης Στέφανος Ξένος, καὶ ἐπειδὴ ἐκεῖ δὲν ὑπῆρχε χῶρος, ἐστάλησαν εἰς τὸ Μουσεῖον. Δὲν ἤρκει δὲ ὁ ἐκ 500 δραχμῶν μισθὸς, τὸν ὁποῖον λαμβάνει ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ἀλλὰ διωρίσθη καὶ γραμματεὺς αὐτοῦ, διότι δὲν γνωρίζει τὴν Ἑλληνικήν. Εἰς τὸν νόμον ὅμως ἐκεῖνον δὲν ἐψηφίσαμεν κονδύλιον καὶ διὰ γραμματέα· ἀλλ’ ἔπρεπε πάντως νὰ ἐξευρεθῇ εἷς τρόπος, ὅπως μισθοδοτηθῇ καὶ αὐτὸς, καὶ ὁ τρόπος ἐξευρέθη. Ἀείμνηστος ὁμογενὴς προσέφερεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ποσὸν σπουδαῖον ἐκ γροσίων χρυσῶν, ἤτοι φλουριῶν, τοῦ ὁποίου οἱ τόκοι ἔδει νὰ διατίθηνται διὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα. Ἐκ τούτου παρανόμως δίδονται 200 δραχμαὶ κατὰ μῆνα εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Διευθυντοῦ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν καὶ περὶ τῶν μέχρι τοῦδε ἐνεργειῶν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ τμήματος τούτου καὶ περὶ τοῦ ἐὰν μισθοδοτεῖται ὁ γραμματεὺς τοῦ Διευθυντοῦ ἐκ τοιούτου κληροδοτήματος, πρὸς ἄλλους σκοποὺς κληροδοτηθέντος· διότι εἶναι ἄδικον, τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἐθνικοὶ εὐεργέται διαθέτουσι πρὸς ὡρισμένους σκοποὺς, νὰ διατίθηνται παρ’ ἡμῶν εἰς προσωπικὰς ἀνάγκας. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἀπὸ δύο ἤδη ἐτῶν φωνάζω ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης καὶ διὰ τὰ κληροδοτήματα τοῦ μακαρίτου Συγγροῦ, τὰ ὁποῖα ἐν πολλοῖς διατίθενται εἰς ἄλλους σκοπούς, καὶ ὄχι εἰς ἐκείνους, διὰ τοὺς ὁποίους προωρίσθησαν· δὲν εἶναι δὲ παράδοξον νὰ διατεθῇ καὶ ἐκ τούτων ἀρκετὸν ποσὸν εἰς τὸν διορισμὸν ἄλλου τινὸς γραμματέως. Ἀνακοινώσας ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν, ἐπιλαμβάνομαι τῆς εὐκαιρίας, ἵνα προβῶ εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄλλου θέματος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τινὲς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων παρετήρησαν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι τινὲς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου του παραμένουσιν ἐνταῦθα, ἐνῷ εἶναι ἀλλαχοῦ διωρισμένοι. Μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ ἤκουσα τότε νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι, ἀφ’ ὅτου αὐτὸς ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οὐδεὶς ὑπάλληλος παρέμενεν ἐνταῦθα. Ἐπειδὴ πληροφοροῦμαι, ὅτι εἷς τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ὁ κ. Ἰωσὴφ, ἀνήκων εἰς τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Ἀλεξανδρείας, ὡς γραμματεὺς αὐτοῦ, παραμένει ἐνταῦθα, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ὁ ὑπάλληλος οὗτος ἐξακολουθεῖ παραμένων ἐνταῦθα, καὶ διὰ τίνα λόγον παραμένει. Ἐπειδὴ δὲ ἔμαθον ἐξωδίκως, ὅτι προπαρασκευάζεσθε νὰ ἀνατρέψητε τὸ ἄρθρον 10 τοῦ ΒΨΗʹ προξενικοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ τοῦτο, ἵνα ἐπιτραπῇ εἰς ὑμᾶς, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ κρατήσητε παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τὸν εἰρημένον ὑπάλληλον κύριον Ἰωσήφ, ἤθελον σᾶς παρακαλέσει νὰ εὐαρεστηθῆτε νὰ πληροφορήσητε τὴν Βουλήν, ἐὰν καὶ τοῦτο εἶναι ἀληθές. Διότι, ὡς ἀκούω, τοῦτο γίνεται, ἵνα παραμείνῃ ὁ κ. Ἰωσὴφ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐκτελῇ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τμηματάρχου, περὶ τοῦ ὁποίου ἔκαμα λόγον ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης κατὰ τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν. Ὁ τμηματάρχης ἐκεῖνος, ὡς γνωρίζετε...

§7ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ ὑπάλληλος αὐτὸς εἶναι ὁ ἄριστος τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων.

§8Κ. ΖΩΤΟΣ (πρὸς τὸν ἀγορεύοντα). Δὲν τὸν γνωρίζετε ἴσως.

§9Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν τὸν γνωρίζω ποσῶς.

§10Κ. ΖΩΤΟΣ. Ἐὰν τὸν ἐγνωρίζατε, δὲν θὰ ἐλέγετε αὐτά.

§11Θ. ΦΛΟΓΑΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ λέγω, ὅτι εἶναι ἄριστος.

§12Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ. Τὸ θέμα μας εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὁ τμηματάρχης αὐτὸς ἐκτελεῖ ὑπηρεσίαν, φυσικὰ δέ, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς του, πρέπει νὰ ἀλληλογραφῇ εἰς τὴν Γαλλικὴν γλῶσσαν. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν τὴν γνωρίζει, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀλληλογραφῇ; Ἐζήτησα τὸν φάκελον τῶν ἐξετάσεων, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ εἶδον, ὅτι οὐδὲν ἀπήντησεν! Ἐπαναλαμβάνω, δὲν τὸν γνωρίζω προσωπικῶς, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ Προξενικὸν Σῶμα ἐξηγέρθη ἐναντίον τῆς παρανομίας, διὰ τοῦτο ἐθεώρησα καλὸν νὰ ὑποβάλω τὴν ὑπόθεσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§13Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Διατὶ ὁμιλεῖτε περὶ παρανομίας, ἀφοῦ δὲν γνωρίζετε τὴν ὑπόθεσιν; Ἐγὼ οὐδεμίαν παρανομίαν διέπραξα, οὔτε θὰ διαπράξω.

§14Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐὰν εὐαρεστηθῆτε νὰ ἀπαντήσητε εἰς ὅσα εἶπον, θὰ μὲ ἀπαλλάξητε τοῦ κόπου νὰ προχωρήσω.

§15Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Πληροφορίας θὰ σᾶς δώσω, ἀλλὰ περὶ παρανομίας μὴ ὁμιλεῖτε.

§16Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἀναμένων τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔρχομαι εἰς ἄλλο ζήτημα, σχετικὸν καὶ αὐτὸ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Πάντες γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταί, ὅτι κατ’ αὐτὰς διεξήχθησαν ἐξετάσεις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς πλήρωσιν κενῶν θέσεων χηρευουσῶν. Ἀνέγνωσα χθὲς εἰς τὴν «Μικρὰν Ἐφημερίδα» μίαν ἀναφορὰν δριμυτάτην κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην ἐπιτρέψατε, παρακαλῶ, νὰ ἀναγνώσῃ ὁ κύριος Γραμματεύς, καὶ, εἰ δυνατόν, νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὰ πρακτικά.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι!

§18ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περιττόν.

§19Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ Δημοσθένης εἶχε γραμματέα. Ἀνάγνωθι, γραμματεῦ! (γέλωτες).

§20Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἰς τὴν ἀγόρευσίν του, ὅτε ἔκαμε μνείαν περὶ ἐμοῦ διὰ τὸν βαθμὸν τῆς κωλυσιεργίας μου, μὲ ἔκαμε τόσον μετριόφρονα, ὥστε λέγω περιληπτικῶς: Ὑμεῖς, ἐπειδὴ σᾶς ἐπῄνεσεν ὁ ἀρχηγός μου, κύριε Πρωθυπουργέ, βλέπω ὅτι εἶσθε ἀκράτητος! (γέλωτες). Λοιπόν, κύριοι Βουλευταί, κατεχωρίσθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι τὸ πρῶτον θέμα, περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὸ δεύτερον, περὶ τῶν ἐργασιῶν ἐν Μακεδονίᾳ, Γαλλιστὶ, ἐδόθη ἐκ τοῦ ὑπουργικοῦ γραφείου! Μάλιστα δὲ εἰς τὴν χθεσινὴν διατριβὴν εἶδον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔλαβε μέτρα αὐστηρότατα, διατάξας ἀνακρίσεις, καὶ πρόκειται νὰ ἀπολύσῃ τοὺς ἁρμοδίους ὑπαλλήλους. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διαβεβαιώσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ὄντως ἔλαβον ταῦτα χώραν, καὶ ἂν διέταξεν ἀνακρίσεις· ἂν δὲ δὲν διέταξε, διατὶ δὲν διέταξε τοιαύτας, ἀφοῦ ὁ Τύπος ἐπιτίθεται κατ’ αὐτοῦ; Ταῦτα, Κύριοι, ἔκρινα καθῆκον νὰ καταγγείλω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§21Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Αἱ πληροφορίαι, αἱ δοθεῖσαι πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, εἶναι ἀνακριβεῖς ἐξ ἀρχῆς μέχρι τέλους. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ εἰς τὸν γραμματέα τοῦ Προξενείου, ὅστις, πρὸ ἑνὸς μηνὸς διορισθεὶς, διαμένει ἐνταῦθα, ὅπως τῷ ἐπιτρέπει ὁ νόμος, ὁ ὑπάλληλος οὗτος, ἐκ τῶν ἀρίστων προξενικῶν ὑπαλλήλων, ἐπέτυχεν ἐν διαγωνισμῷ, πρόκειται δὲ ἤδη νὰ διορισθῇ εἰς μίαν ἐκ τῶν θέσεων τῶν ὑποπροξένων, αἵτινες ἐδημιουργήθησαν διὰ τοῦ νέου νόμου, καὶ αἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συμπληρωθῶσι πρὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου. Τὸ Διάταγμα τοῦ διορισμοῦ του εἶναι ἕτοιμον, καὶ θέλει δημοσιευθῆ τὴν 1 Ἰανουαρίου.

§22ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τοῦ κυρίου Ἰωσὴφ ὁμιλεῖτε;

§23Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§24ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ κάμῃ τιμὴν ὁ διορισμός του.

§25Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὡς τοιοῦτον τὸν γνωρίζω. Οὐδεὶς δὲ ἐκ τῶν διαγωνισθέντων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν διηγωνίσθη μετὰ τοσαύτης ἐπιτυχίας, μεθ’ ὅσης ὁ Κύριος οὗτος, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας.

§26Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Εἶναι γνωστότατος.

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη.

§28Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὸν τμηματάρχην κ. Παπαγεωργιάδην, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς, εἶναι ἐπίσης γνωστὸν εἰς τοὺς πλείστους ἐκ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ τοῦ προξενικοῦ κλάδου, ὅτι ἱκανώτερος ὑπάλληλος δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ὥστε βεβαίως δὲν ἔχει ἀνάγκην τῆς βοηθείας τοῦ γραμματέως ὑποπροξένου, ὅπως ἐκτελέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν του.

§29Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ἐγνώρισα ἐν Σμύρνῃ προσωπικῶς τὸν κ. Παπαγεωργιάδην.

§30Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἀλλ’ ὁ κύριος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς ἐνόμισε πρέπον ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιστολὴν, δημοσιευθεῖσαν ἔν τινι ἐφημερίδι. Τὴν ἐπιστολὴν ταύτην μοὶ ἀνεκοίνωσαν σήμερον τὴν πρωΐαν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, τὴν διεβίβασα δὲ εἰς τὸ ἁρμόδιον τμῆμα, παρακαλέσας νὰ μοὶ δοθῶσιν αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι, καίτοι εἶμαι πεπεισμένος ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι πάντα τὰ γραφέντα εἶναι ἀνακριβῆ. Ἡ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ ἀπετελεῖτο ἐκ καθηγητῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοὶ διὰ τὴν αὐστηρότητά των. Τοὺς πλείστους ἐξ αὐτῶν οὐδ’ ἐξ ὄψεως γνωρίζω, ἀλλ’ ἐζήτησα παρὰ τοῦ τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κυρίου Γεωργαντᾶ νὰ μοὶ ὑποδείξῃ αὐστηροτάτους καθηγητὰς, ὅπως ἐξετάσωσι τοὺς διαγωνιζομένους διὰ τὰς θέσεις τῶν γραμματέων ὑποπροξένων. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ὑπάρχουσι πλεῖσται θέσεις κεναὶ, δὲν ὑπάρχουσι δὲ κατάλληλα πρόσωπα, ὅπως διορισθῶσι. Νῦν εἶχον ἀνάγκην ἓξ γραμματέων ὑποπροξένων, τρεῖς δὲ καὶ μόνοι ἐπέτυχον, θέλω δ’ ἀναγκασθῆ ἐκ τούτου νὰ ἀναβάλω ἐπὶ δύο ἔτι μῆνας τὴν σύστασιν Ὑποπροξενείων, ἐλλείψει προσώπων. Ἐὰν νομίζῃ τις, ὅτι, ἐνῷ εἶναι τόσον δύσκολον νὰ εὑρεθῶσι πρόσωπα πρὸς πλήρωσιν τόσων κενῶν θέσεων, εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν ἀδικίαι, ὅπως ἀποκλεισθῇ τις,—τίς οἶδε διὰ τίνα λόγον—ἡ σκέψις αὕτη μοὶ φαίνεται πάντη παράλογος. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς ζήτημά τι, τὸ ὁποῖον μοὶ εἶχε τεθῆ, ἂν εἶναι δυνατὸν δηλαδὴ νὰ ἐπιτρέψω εἰς διδάκτορας τῆς Νομικῆς, μὴ ἔχοντας τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου, νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὸν διαγωνισμὸν, ἐνόμισα, ὅτι ὤφειλον νὰ ἀποκλείσω αὐτοὺς, καθόσον δὲν ἔχουσι τὰ ἐκ τοῦ νόμου προσόντα. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νέου προξενικοῦ νόμου ὁρίζει, ὅτι, «ὅπως λάβωσι μέρος εἰς διαγωνισμὸν καὶ διορισθῶσι γραμματεῖς ἢ ὑποπρόξενοι, ὀφείλουσι νὰ ἔχωσιν ἐξάσκησιν δικηγορικοῦ ἐπαγγέλματος ἐπὶ διετίαν»· ἡ ἐξάσκησις δὲ τοῦ ἐπαγγέλματος ἐπὶ διετίαν, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἀπαιτεῖ καὶ τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν τοῦ Ἀρείου Πάγου...

§31ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Φυσικά.

§32Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. .. Τρεῖς δὲ ἐκ τῶν ὑποβαλόντων αἰτήσεις, ὅπως διαγωνισθῶσι, δὲν εἶχον τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπεκλείσθησαν. Οἱ Κύριοι δὲ οὗτοι νομίζουσιν, ὅτι, γράφοντες ὅσα ἔγραψαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, δύνανται νὰ παραστήσωσι τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὡς ἀδικήσαντα αὐτούς. Ἀλλ’ οὐδεμίαν σημασίαν δίδω εἰς τοιαύτας δημοσιεύσεις.

§33Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Νομίζω, ὅτι εἰς τὰς ἐφημερίδας ἐγράφη τοὐναντίον, ὅτι εἰς μὴ ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα, δηλαδὴ διετῆ δικηγορίαν, ἐπετράπη νὰ λάβωσι μέρος.

§34Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Οὐδεὶς μὴ ἔχων τὰ προσόντα ἔλαβε μέρος.

§35Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἡ «Μικρὰ Ἐφημερὶς» τὸ λέγει.

§36ΤΙΝΕΣ (δεξιόθεν). Ποία εἶναι ἡ μικρά;

§37Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν διαβάζετε ἐφημερίδας;

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§39Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Δὲν διαμφισβητῶ, Κύριοι, τὴν ἱκανότητα τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος προξενικῶν ὑπαλλήλων, καὶ αὐτοῦ ἀκόμη, τὸν ὁποῖον κατηγοροῦσιν, ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν Γαλλικήν. Εἴδετε δὲ, ὅτι ἀπέφυγα καὶ νὰ ὀνομάσω αὐτούς. Δύναταί τις ὅμως νὰ ἦναι ἄριστος προξενικὸς ὑπάλληλος, καὶ νὰ ἔχῃ τὸ μειονέκτημα νὰ μὴ γνωρίζῃ μίαν ξένην γλῶσσαν, καὶ δύναται κάλλιστα ἡ ὑπηρεσία νὰ τὸν μεταχειρίζηται εἰς ἄλλην ἐργασίαν, ὡς συμβαίνει εἰς τὸν στρατόν. Ἔχομεν εἰς τὸν στρατὸν ἀξιωματικούς, οἱ ὁποῖοι διὰ τὸ Ἐπιτελεῖον εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστοι, ἀλλὰ πολὺ χρήσιμοι δι’ ἄλλην ὑπηρεσίαν. Ἑπομένως, κύριοι Βουλευταὶ, μὲ ἀδικεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι ἐγὼ, δι’ ὅσων εἶπον, ἠθέλησα νὰ κατηγορήσω προσωπικῶς τοὺς ὑπαλλήλους αὐτούς. Σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἔχω ἀφορμὴν κατ’ αὐτῶν, ἀλλ’ οὔτε κἄν προσωπικῶς τοὺς γνωρίζω. Ἀλλ’ ἡ παρανομία,—ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ καὶ πάλιν ἡ λέξις αὕτη—ἡ παράνομος δηλαδὴ προαγωγὴ, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸν ἕνα τῶν δύο αὐτῶν ὑπαλλήλων, εἰς τὸν τμηματάρχην, ἐπίσης δὲ ἡ παράνομος διαμονὴ τοῦ δευτέρου ὑπαλλήλου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ ἠνάγκασε νὰ φέρω τὸ ζήτημα, ἀφοῦ μάλιστα ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀπὸ τῆς θέσεως ἐκείνης εἶχε δηλώσει, ὅτι «οὐδεὶς ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ παραμένει ἐν Ἀθήναις.»

§40Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Καταθέτω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων βουλευτὴς κ. Κριεμάδης, περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν καταγγελθέντων ἐπὶ παρανόμῳ ὑλοτομίᾳ ὑλοτόμων, ὡς καὶ τῶν καταδικασθέντων καὶ τῶν ἀθωωθέντων ὑπὸ τοῦ Πλημμελειοδικείου Τρικκάλων. Ἐπίσης ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Σύρου βουλευτὴν κ. Βιτάλην, ὁ ὁποῖος ἐπανειλημμένως ὡμίλησε περὶ τοῦ κληροδοτήματος Συγγροῦ, ὅτι τὸ κληροδότημα τοῦτο, ὅπως εἶναι γνωστὸν, ἀφορᾷ εἰς δύο σκοποὺς, εἰς ἵδρυσιν Δικαστηρίων καὶ εἰς ἵδρυσιν φυλακῶν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν ἵδρυσιν Δικαστηρίων, ὑπεβάλομεν ἤδη νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητοῦμεν νὰ ἐπιτραπῇ ἡ δαπάνη διὰ τὴν ἵδρυσιν αὐτῶν. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἵδρυσιν φυλακῶν, πρέπει νὰ προηγηθῶσι σχέδια φυλακῶν καὶ προϋπολογισμοὶ δαπάνης· μετὰ δὲ τὴν κατάρτισιν τῶν σχεδίων καὶ τῶν προϋπολογισμῶν δαπάνης θὰ ὑποβάλωμεν νομοσχέδιον σχετικὸν εἰς τὴν Βουλήν.

§41Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, σχετικῶς.

§42Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κύριος Δραγούμης εἶχεν ἀπευθύνει ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας παρεκαλεῖτο ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, «διὰ τίνας λόγους ἀπὸ μηνῶν διατηρεῖται προϊστάμενος τῆς λιμενικῆς ἀρχῆς Ἀργοστολίου ἐντόπιος, ἐξ αὐτοῦ τοῦ δήμου Κρανίων.» Εἰς Ἀργοστόλιον πρὸ τριῶν ἢ τεσσάρων μηνῶν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἐτοποθετήθη εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον εἷς ὑπολογιστὴς, ὀνόματι Κομποθέκρας. Ἐπειδὴ ὁ πατὴρ αὐτοῦ βαρέως ἠσθένει, παρεκλήθην νὰ τὸν προσκολλήσω εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον Ἀργοστολίου, οὐχὶ ὡς προϊστάμενον, ἐννοεῖται, ἀλλ’ ὡς ὑπάλληλον τοῦ Λιμεναρχείου. Ὁμολογῶ, ὅτι ἤμην εἰς παντελῆ ἄγνοιαν, ὅτι ὁ ὑπολογιστὴς αὐτὸς ἦτο ἐντόπιος. Ὅτε ὁ Κομποθέκρας ἀπεστάλη εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον Ἀργοστολίου, ἦτο προϊστάμενος τοῦ Λιμεναρχείου ἕτερος ἀξιωματικός· ἀλλ’ οὗτος μετὰ τινα καιρὸν μετετέθη, καὶ ἔμεινεν ὁ εἰρημένος ὑπολογιστὴς, ἐκπληρῶν τὰ καθήκοντα τοῦ λιμενάρχου. Ὅτε ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις, ἐζήτησα πληροφορίας ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι ὁ ὑπολογιστὴς αὐτὸς εἶναι ἐντόπιος, καὶ, κατὰ τὸν νόμον, δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἐκεῖ. Συνάμα ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι καὶ ἄλλος οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς ὑπηρέτει εἰς τὸ Λιμεναρχεῖον Ζακύνθου, καὶ μάλιστα ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ κ. Κ. Κουμουνδούρου, καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ ἀξιοτίμου βουλευτοῦ Ἀττικῆς κ. Λεβίδου· ἐξηκολούθει νὰ ὑπηρετῇ ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι συμβαίνουσιν ἐνίοτε τὰ λάθη αὐτά. Ἐγὼ ἔσπευσα νὰ μεταθέσω καὶ τοὺς δύο, δηλαδὴ καὶ τὸν ἐν Ἀργοστολίῳ ὑπηρετοῦντα καὶ τὸν ἐν Ζακύνθῳ, τοὺς ἐκάλεσα δὲ καὶ εἰς ἀπολογίαν, διότι, ἐνῷ, δυνάμει τοῦ νόμου περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων, ὤφειλον αὐτοὶ οἱ ἴδιοι νὰ δηλώσωσιν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑπηρετῶσιν ἐκεῖ, σιωπηρῶς ἔμενον καὶ ὑπηρέτουν εἰς μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον δὲν τοῖς ἐπιτρέπεται ἐκ τοῦ νόμου. Ἀναμένω τὰς ἀπολογίας των, καὶ βεβαίως θὰ τιμωρηθῶσι καὶ οἱ δύο.

§43ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ συγχαίρω τὸν κύριον Ὑπουργὸν, διότι ἐξετέλεσεν αὐστηρῶς τὸ καθῆκόν του.

§44Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ συντάξεως τῶν τραυματιῶν τοῦ πολέμου. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱ κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, ἴσως δὲ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, τραυματίαι ἀξιωματικοὶ καὶ ὁπλῖται, καθιστάμενοι ἀνίκανοι πρὸς ὑπηρεσίαν ἐν τῷ στρατεύματι καὶ πρὸς πορισμὸν τῶν πρὸς τὸ ζῆν, εἶναι δίκαιον νὰ τύχωσι τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως. Νῦν ὑπάρχουσιν ἀξιωματικοί, οἵτινες ἐτραυματίσθησαν ἐν πολέμῳ, καὶ οἵτινες κατέστησαν ἀνίκανοι πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων τοῦ βαθμοῦ αὐτῶν, ἢ καὶ ἀνωτέρου. Ἐννοεῖτε βεβαίως, ὅτι τούτους ἡ Ἐπιθεώρησις μετ’ οὐ πολὺ θὰ κρίνῃ ἀνικάνους νὰ παραμείνωσιν εἰς τὸν στρατὸν καὶ νὰ ἐξακολουθήσωσι τὸ στάδιον αὐτῶν, καὶ ἴσως παραπέμψῃ αὐτοὺς καὶ εἰς Ἀνακριτικὰ Συμβούλια, ὅπως τεθῶσιν εἰς ἀπόταξιν, ἢ εἰς ἀποστρατείαν, ἐὰν ἔχωσι τὸ τῆς ἀποστρατείας δικαίωμα, ὡς μὴ δυναμένους νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ πλέον. Περὶ τούτων λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνεται πρόνοια.

§45Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Εἶναι γνωστὸν, ποῖοι καὶ πόσοι εἶναι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί;

§46Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἀξιωματικοὶ τέσσαρες ἢ πέντε. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς.

§47Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Πρόκειται καὶ περὶ ὁπλιτῶν, κ. Ὑπουργέ;

§48Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Καὶ περὶ ὁπλιτῶν. Νῦν καταθέτω τὰ ὑπὸ τοῦ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ ζητηθέντα ἔγγραφα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς ἀξιωματικούς, τοὺς τιμωρηθέντας πειθαρχικῶς κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος. Ἐπίσης καταθέτω τὰ ἔγγραφα τὰ ζητηθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λακεδαίμονος βουλευτοῦ κυρίου Φικιώρη, τὰ ἀφορῶντα εἰς τοὺς τρεῖς διοικητὰς τῶν συνταγμάτων τοῦ πυροβολικοῦ. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μὴ ἐξέλθωσι τῆς Βουλῆς τὰ ἔγγραφα ταῦτα.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 122).

§50Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Εἰς μίαν τῶν προηγουμένων συνεδριῶν τῆς Βουλῆς ἐγένετο λόγος περὶ ἑνὸς κληροδοτήματος, εὑρισκομένου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας, τοῦ ὁποίου οἱ τόκοι προωρίζοντο πρὸς ἐκπαίδευσιν τῶν ὀρφανῶν τέκνων τῶν ὑπὲρ πατρίδος καὶ πίστεως πεσόντων ἐν πολέμῳ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἔλαβε γνῶσιν τότε τῆς συζητήσεως ἐκείνης, καὶ ἂν προέβη εἰς διάβημά τι παρὰ τῷ συναδέλφῳ του, τῷ κ. Ὑπουργῷ τῆς Παιδείας, δηλαδὴ, ὅπως τὸ κληροδότημα τοῦτο ἀποδοθῇ ἐκεῖ, ὅπου ἀνήκει. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βιτάλης ἔχει τὸν λόγον.

§52ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νὰ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργός.

§53ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Αὔριον.

§54Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν, κύριοι Βουλευταὶ, νὰ εὐχαριστήσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι, μετὰ δύο ἔτη ἀπὸ τοῦ θανάτου τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ καὶ κατόπιν πολλῶν διαμαρτυριῶν μου, ἦλθε τέλος καὶ εἶπεν εἰς ἡμᾶς σήμερον, ὅτι διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτὴν τῶν φυλακῶν ἀπαιτοῦνται σχέδια, καὶ ὅτι προτίθεται κατ’ αὐτὰς νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα μὲ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον. Ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἀπεφάσισε, μετὰ δύο ἔτη, νὰ ὑποβάλῃ τὰ σχέδια μὲ τὸ νομοσχέδιον, διὰ νὰ τὸν διευκολύνω, ἤθελον παρακαλέσει αὐτὸν, ὅπως, εἰ δυνατὸν, λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὰ σχεδιαγράμματα, τὰ ὁποῖα ἔχει διὰ τὸ Λοιμοκαθαρτήριον τῆς Σύρου, καὶ διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ κατορθωθῇ, ὥστε μὲ δαπάνην δύο μόνον ἑκατοντάδων χιλιάδων δραχμῶν τὸ Λοιμοκαθαρτήριον τοῦτο νὰ μετατραπῇ εἰς φυλακὰς ἀπομονωτικοῦ συστήματος, καὶ νὰ συμπεριλάβῃ 397 φυλακισμένους, διὰ τελειοτάτου ἀληθῶς συστήματος, ἐκπληροῦντος πληρέστατα τὸν σκοπόν. Ὀφείλω νὰ προσθέσω, ὅτι τὸ Λοιμοκαθαρτήριον Σύρου εἶναι ἀρχαῖον κτίριον, κτισθὲν ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τῶν Βαυαρῶν, ἑπομένως στερεώτατον· κεῖται δὲ εἰς ὑγιεστάτην τοποθεσίαν. Τὸ κτίριον τοῦτο ἔχει καὶ τὸ πλεονέκτημα, ὅτι ἀπέχει πολὺ ἀπὸ τὴν πόλιν, διὰ νὰ μὴ φέρῃ οὐδεμίαν ἐνόχλησιν εἰς τοὺς φιλησύχους κατοίκους τῆς νήσου. Μὲ μικρὰν δὲ φρουρὰν δύνανται νὰ φρουρηθῶσιν οἱ φυλακισμένοι, ὡς ἐκ τοῦ καταλλήλου ἀρχιτεκτονικοῦ συστήματος τῆς οἰκοδομῆς καὶ τοῦ ἀσφαλοῦς τῆς θέσεως αὐτῆς. Εἶναι δὲ ἁμαρτία νὰ μένῃ ἀχρησιμοποίητον τοιοῦτον κτίριον, διὰ τὸ ὁποῖον ἐξωδεύθησαν ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν, καὶ νὰ καταστρέφηται ὑπὸ τοῦ χρόνου. Ἀνεξαρτήτως τούτου, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ πᾶσα ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν δικαίαν ταύτην σύστασίν μου, διότι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ Σῦρος εἶναι πρωτεύουσα νομοῦ, ἐκτὸς τοῦ ὅτι ἡ Σῦρος ἔχει δυστυχῶς παρακμάσει, καὶ ὁπωσδήποτε ἔχει ἀνάγκην ἐνισχύσεως Κυβερνητικῆς, ἐκτὸς, λέγω, τούτου, καὶ ὁ ἀείμνηστος Συγγρὸς ἐξελέγετο βουλευτὴς ἐκ Σύρου ἐπανειλημμένως, ὁ ἀείμνηστος Συγγρὸς ἦτο δημότης ἐγγεγραμμένος ἐκεῖ ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ζῶν δὲ ἀκόμη, εἶχεν ἐκπεφρασμένην γνώμην, ὅπως μεταποιήσῃ τὸ κτίριον αὐτὸ εἰς φυλακὰς, διότι ὡς Λοιμοκαθαρτήριον εἶναι ἄχρηστον, ἀφοῦ ὑπάρχει ἡ Δῆλος. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως εὐαρεστούμενος λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν σύστασίν μου ταύτην, καὶ θέλει τὸν εὐγνωμονεῖ ὁλόκληρος ἡ Σῦρος καὶ ἐγώ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μυκώνιος ἔχει τὸν λόγον.

§56ΕΛ. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, κατὰ τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς πολλοὶ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἐζήτησαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ζητήσῃ καὶ λάβῃ τὴν δικογραφίαν τῆς ὑποθέσεως τοῦ Δημάρχου Τραγαίας καὶ τὴν καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς δὲν γνωρίζω διατὶ, δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένον τοῦτο. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἔλαβε τὸ μέτρον νὰ ζητήσῃ τὴν δικογραφίαν ταύτην ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα.

§57Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δέν μοι ἀνεκοινώθη ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τοιοῦτόν τι.

§58ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω πρότασιν περὶ προσαγωγῆς τῆς δικογραφίας ταύτης.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ κύριος Κρίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§60Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Πληροφοροῦμαι, ὅτι τὴν Φθιώτιδα καλύπτει ἀπό τινων ἡμερῶν χιὼν, ἡ ὁποία, ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς τήξεώς της, θὰ μεταβληθῇ εἰς ὕδατα, τὰ ὁποῖα θὰ ὑπερπληρώσωσι τὴν κοίτην τοῦ Σπερχειοῦ καὶ, ἐκχειλίζοντα, θὰ κατακλύσωσιν ὁλόκληρον τὴν Λαμιακὴν πεδιάδα, καὶ θὰ ἐπενέγκωσι ζημίας ἀνυπολογίστους οὐχὶ μόνον εἰς τοὺς κατοίκους τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ Δημόσιον, τὸ ὁποῖον, ἀφ’ ἑνὸς μὲν, ἀναγνωρίζον τὴν ζημίαν τῶν κατοίκων, θέλει παραιτηθῆ τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, διότι, ἐν περιπτώσει τοιαύτης ἐκχειλίσεως τοῦ ποταμοῦ εἰς τὸ σημεῖον, περὶ τοῦ ὁποίου καὶ ἄλλοτε ὡμίλησα, ὁ Σπερχειὸς θὰ ἀλλάξῃ μονίμως κοίτην, καὶ τότε τὸ Δημόσιον θ’ ἀναγκασθῇ νὰ κατασκευάσῃ γεφύρας νέας εἰς τὰ σημεῖα, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ νέα αὕτη κοίτη θὰ τάμῃ τὰς ὁδοὺς Λαμίας–Ἀταλάντης καὶ Λαμίας–Λεβαδείας, καὶ ἄλλα ἀκόμη τεχνικὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτήσωσι δαπάνην ἑνὸς καὶ πλέον ἑκατομμυρίου δραχμῶν. Πρὸ πολλοῦ παρεκάλεσα τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· δυστυχῶς ὅμως, μέχρι τῆς σήμερον δὲν ἔσχον τὴν εὐχαρίστησιν νὰ μάθω, ὅτι ἐνήργησέ τι σχετικὸν, καίτοι καλῶς γινώσκει ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι ἡ ἀπαιτουμένη πρὸς πρόληψιν τοῦ κινδύνου τούτου δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 17 μόνον χιλιάδας δραχμῶν, ποσὸν, τὸ ὁποῖον, παραβαλλόμενον πρὸς ἄλλας τοιαύτας δαπάνας, εἶναι μηδαμινὸν καὶ παντὸς λόγου ἀνάξιον. Τὸν παρακαλῶ καὶ πάλιν, νὰ σπεύσῃ νὰ διατάξῃ τὴν δαπάνην τῶν 17 αὐτῶν χιλιάδων δραχμῶν πρὸς κατασκευὴν τῶν προτεινομένων ἔργων, διότι ἄλλως—ἐπαναλαμβάνω—ἐκ τῆς ἀσυγγνώστου πλέον καταστάσης ἀδιαφορίας του καὶ ἐκ τῆς ἀναλγησίας του, οὐ μόνον μεγίστη ὑλικὴ ζημία θέλει προκύψει εἰς τοὺς κατοίκους τῆς Φθιώτιδος, οἱ ὁποῖοι θὰ στερηθῶσιν, ἔστω καὶ δι’ ἓν ἔτος, τῶν εἰσοδημάτων αὐτῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀναμένουσι νὰ οἰκονομήσωσι τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας ἀνάγκας, εἰς ἃς περιέστησαν ἐκ τῶν καταστροφῶν τοῦ πολέμου καὶ τῆς πρωτοφανοῦς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἀφορίας, οὐ μόνον τὸ Δημόσιον θὰ ὑποβληθῇ, ὡς εἶπον πρότερον, εἰς ὑπερόγκους δαπάνας, ὡς ἐκ τῆς ἀλλαγῆς τῆς κοίτης τοῦ Σπερχειοῦ, δαπάνας ἑκατονταπλασίας τῶν σήμερον πρὸς πρόληψιν ὅλων αὐτῶν προτεινομένων, ἀλλὰ καὶ ἄλλο μέγα κακὸν θέλει προκληθῆ, κακόν, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι χεῖρον καὶ τῶν ζημιῶν τῶν κατοίκων καὶ τῶν μεγάλων καὶ ἀδίκων δαπανῶν, εἰς ἃς τὸ Δημόσιον θέλει ὑποβληθῆ, τὸ κακὸν τουτέστι τῶν παντοίων πυρετῶν, οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐκ τῆς ἀναγεννήσεως τῶν ἑλῶν, θέλουσιν ἀναφανῆ, καὶ οἱ ὁποῖοι τίς οἶδε πόσας ὑπάρξεις θέλουσι καταστρέψει, τοῦ μικροβίου των εἰσχωροῦντος εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τῶν κατοίκων τῆς Φθιώτιδος, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλῶν ἤδη ἐτῶν εἶχον εὐτυχῶς ἀπαλλαγῆ αὐτῶν. Ἂν λοιπὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν λυπῆται τὸν δημόσιον πλοῦτον, ἂν δὲν συγκινῆται ἐκ τῆς πείνης, εἰς ἣν ἀφεύκτως θὰ περιπέσωσιν οἱ ἐκ τῆς πλημμύρας ἀπειλούμενοι κάτοικοι τῆς Φθιώτιδος, ἄν, λέγω, δι’ ὅλα ταῦτα ἀδιαφορῇ, ἂς μὴ ἀδιαφορήσῃ τοὐλάχιστον διὰ τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων ἐκείνων, καὶ ἂς φροντίσῃ, ὅπως αὕτη, δαπανῶντος τοῦ Κράτους τὰς δεκαεπτά αὐτὰς χιλιάδας δραχμῶν, διατηρηθῇ πρᾶγμα, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ οἱ Φθιῶται θὰ τὸν εὐγνωμονῶσι, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν θὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς δαπάνας, εἰς ἃς ἀφεύκτως θὰ ὑποβληθῇ, ἂν τὰ πράγματα ἀφεθῶσιν εἰς τὴν τύχην των. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτραπείτω μοι νὰ ὑπομνήσω εἰς τοὺς κ.κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὺς ὑποθέσεις τινὰς, αἱ ὁποῖαι μένουσιν εἰς τὰ γραφεῖα τῶν Ὑπουργείων των ἀνενέργητοι ἀπὸ ἐτῶν ἤδη. Ὁ Δημήτριος Χρόνης, ἐκ τοῦ δήμου Ἡρακλειωτῶν τῆς Φθιώτιδος, ἐπλήρωσε διὰ φόρον ἀροτριώντων κτηνῶν πλείονα τῶν ὀφειλομένων. Διὰ τὴν ἐπιστροφὴν τῶν ἐπὶ πλέον τούτων καὶ ἀχρεωστήτως πληρωθέντων ὑπέβαλε διὰ τῶν ἐν Λαμίᾳ ἀρχῶν αἴτησιν πρὸ διετίας, καὶ ἐπὶ τῆς αἰτήσεώς του ταύτης οὐδὲν ἐνεργήθη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, κατόπιν τῆς ὑποβληθείσης αὐτῷ κατὰ τὸν παρελθόντα Μάρτιον ἐπερωτήσεώς μου, νὰ διατάξῃ τοὺς ἁρμοδίους, ὅπως δώσωσι τέρμα εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἡ διαιώνισις τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ ἀφορμὴν ἐμπαιγμοῦ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου του. Ἡ ἑτέρα εἶναι ἡ ἑξῆς. Κατὰ τὸ 1894 ὁ Δασάρχης Φθιώτιδος, συμφώνως πρὸς τὸν νόμον, προσεκάλεσε κοινότητάς τινας καὶ ἰδιώτας, ἔχοντας εἰς τὴν κατοχήν των δάση τινὰ τῆς Φθιώτιδος, νὰ διορίσωσιν ἰδιώτας δασοφύλακας. Οἱ ἰδιοκτῆται οὗτοι τῶν διαφόρων τούτων δασῶν ἀπέφυγον νὰ διορίσωσι τοὺς δασοφύλακας, καὶ ὁ Δασάρχης, τῇ ἐντολῇ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπευθυνθείσῃ πρὸς αὐτὸν κατόπιν ἀναφορᾶς του, διὰ τῆς ὁποίας ἐκεῖνος παρίστα τὴν κατάστασιν τῶν δασῶν ἐπισφαλῆ, διώρισεν 7 τὸν ἀριθμὸν δασοφύλακας, οἱ ὁποῖοι, ὑπηρετήσαντες ἐπὶ 7 μῆνας ὁλοκλήρους, ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ δραχμῶν 50, τὸν ὁποῖον ἐκανόνισε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν ἔλαβον μέχρι σήμερον τίποτε. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τοῦ μισθοῦ, ὁ ὁποῖος καθιστερεῖται εἰς τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς ἀνθρώπους, τὸ πρᾶγμα δὲν θὰ ἦτο τόσῳ σοβαρόν· ἀλλ’ οἱ δυστυχεῖς ἐκεῖνοι, ζῶντες ἐν τῇ ἐρημίᾳ, εἶχον ἀνάγκην καὶ τῆς τροφῆς καὶ τοῦ μικροῦ ἐκείνου μισθοῦ, ὅπως ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς διαφόρους αὐτῶν ἀνάγκας· ἠναγκάσθησαν ἑπομένως νὰ προεξοφλήσωσι τοὺς μισθούς των εἰς διαφόρους ἐμπόρους. Ἔκτοτε δὲ οἱ ἔμποροι ἐκεῖνοι ζητοῦσι τὰ χρήματά των, καὶ οἱ δασοφύλακες ὑποβάλλονται οὐ μόνον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ κεφαλαίου τούτου, καίτοι δὲν εἶχον λάβει αὐτὸ ὁλόκληρον παρὰ τῶν προεξοφλητῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν τόκων καὶ ἐπιτοκίων, καὶ δὲν ἠξεύρω εἰς τίνας ἄλλας ὑποχρεώσεις. Παρακαλῶ λοιπὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς πληρωμὴν αὐτοῦ τοῦ μικροῦ μισθοῦ εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ καὶ ἕτερον ζήτημα ἔχω, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔκρινα ὄχι ἄσκοπον νὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐν Λαμίᾳ ὑπάρχει εἷς Γεώργιος Τσαπῆς, ὁ ὁποῖος εἶχεν εἰς τὴν κυριότητά του οἰκόπεδον ἐν τῇ πόλει τῆς Λαμίας, ζητήσας δὲ πρὸ ἐτῶν τὴν ἄδειαν, ἵνα οἰκοδομήσῃ, δὲν κατώρθωσε νὰ λάβῃ τοιαύτην παρὰ τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς, εἰπούσης πρὸς αὐτόν, ὅτι τὸ οἰκόπεδόν του ἐκεῖνο δὲν πρέπει νὰ οἰκοδομηθῇ, διότι πρὸ δύο ἐτῶν ὁ Νομάρχης ἐξεπόνησε σχέδιον, μεταρρυθμίζον τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς πόλεως. Ὁ ἰδιοκτήτης Τσαπῆς ὑπέβαλεν αἴτησιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν Λαμίας, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτησεν ἄδειαν νὰ οἰκοδομήσῃ. Ἡ ἀστυνομία διηύθυνε τὸ ἔγγραφον αὐτό, κρίνουσα δικαίαν τὴν αἴτησιν τοῦ Τσαπῆ, πρὸς τὸν Νομομηχανικόν, ὁ δὲ νομομηχανικὸς διὰ τῆς ἀπὸ 18 Αὐγούστου 1899 καὶ ὑπ’ ἀριθ. 218 ἀναφορᾶς του ὑπέβαλε τὴν ἀναφορὰν τοῦ Τσαπῆ πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἀπήντησεν. Ὁ κ. Διευθυντὴς τοῦ γραφείου τοῦ Νομομηχανικοῦ Λαμίας, διὰ νεωτέρου ἐγγράφου του, ὑπ’ ἀριθμὸν 1448 τῆς 11 Μαρτίου 1900, ἐζήτησε καὶ πάλιν πληροφορίας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ δώσῃ πέρας εἰς τὴν ὑπόθεσιν αὐτήν· τουτέστιν, ἢ νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τὸν ἰδιοκτήτην νὰ οἰκοδομήσῃ, ἢ νὰ γείνῃ ὅ,τι θὰ γείνῃ διὰ τὸ σχέδιον, ὥστε, καὶ ἂν τὸ οἰκόπεδον καταλάβῃ δημοσία τις ὁδὸς χαρασομένη, νὰ ἀποζημιωθῇ, καὶ νὰ μὴ ἀναγκασθῇ ν’ ἀκολουθήσῃ δικαστικὸν ἀγῶνα, ὃν ἤρξατο σχεδόν, ἐπιδοὺς πρό τινος αἴτησιν θεραπείας.

§61Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§62Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ σᾶς παραδοθῶσι τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ τὸ ἀπαγορεύει ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς. Ἐν τούτοις ἐγὼ ἐμπιστεύομαι ταῦτα εἰς χεῖρας ὑμῶν.

§63Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διὰ νόμου, ψηφισθέντος τῇ εἰσηγήσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ ἔτος 1896, ἀπεστάλησαν εἰς Γερμανίαν πρὸς ἐκπαίδευσιν 6 νέοι, διὰ νὰ γένωνται δασολόγοι, καθωρίσθη δὲ ἡ χρονικὴ διάρκεια τῶν σπουδῶν των εἰς 2½ ἔτη. Πάντες οὗτοι, ἐκ διαγωνισμοῦ προσληφθέντες ὑπότροφοι, ηὐδοκίμησαν, ὑπεβλήθησαν δὲ ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Σχολῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκθέσεις, καθ’ ἃς εἰς τὰς ἐξετάσεις ἦλθον πάντοτε πρῶτοι. Ἐν τούτοις εἰς τὰς ἐκθέσεις ταύτας οἱ διευθύνοντες τὰς Σχολὰς, παρ’ αἷς φοιτῶσιν οἱ νέοι οὗτοι, ὑποβάλλουσι τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει, ἵνα ἐξέλθωσιν ἄρτιοι ἐπιστήμονες, νὰ μείνωσι 3 ἀκόμη ἔτη. Ἐκ τῶν 2½ ἐτῶν, τὰ ὁποῖα εἶχεν ὁρίσει ὁ νόμος, ἐδαπάνησαν 6 μῆνας πρὸς ἐκμάθησιν τῆς γλώσσης, ἀπαιτοῦνται δὲ ἕτεροι 6 μῆνες, ἵνα παραμείνωσιν ἐκεῖ μετὰ τὸ πέρας τῶν σπουδῶν των. Λαμβάνω λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, παρατεῖνον τὴν διάρκειαν τῶν σπουδῶν τῶν νέων τούτων ἐπὶ ἓν ἔτος καὶ ἕξ μῆνας ἀκόμη. Περὶ τούτου εἶχε προνοήσει νομοσχέδιον, ὑποβληθὲν παρ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Τὸ νομοσχέδιον ἀφεώρα συνάμα καὶ εἰς σύστασιν εἰδικῆς διοικήσεως τῶν δασῶν· ἐπειδὴ ὅμως τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο δὲν ἐψηφίσθη, ἐπείγει δὲ ἡ ψήφισις τῆς διατάξεως ταύτης, ἀπέσπασα ταύτην ἀπὸ τὸ νομοσχέδιον καὶ ὑποβάλω εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ ταύτῃ χορηγεῖται εἰς τοὺς εἰρημένους ὑποτρόφους καὶ ποσὸν 300 φράγκων, λόγῳ ἐξόδων ἐπανόδου, συγχρόνως δὲ κανονίζονται καὶ τὰ δίδακτρα, ὡς καὶ τὰ τῆς θέσεώς των εὐθὺς ὡς ἐπανέλθωσιν ἐνταῦθα.

§64Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ...

§65Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν οὐδεμίαν ἔδωκε διαταγὴν, παραγγέλλων τοὺς ταμίας, ὅπως ἐκβιάσωσι τοὺς δήμους. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν μίαν ἐξέδωκε διαταγὴν ἐπὶ τοῦ θέματος αὐτοῦ πρὸς τοὺς ταμίας· νὰ ἐκτελέσωσι τὸν νόμον καὶ ἀναλογισθῶσι τὰς εὐθύνας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβαρύνουσιν αὑτοὺς, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν εἰσπράξωσι τὰ εἰς τὸ Δημόσιον ὀφειλόμενα. Τὰ Ταμεῖα δὲν δύνανται ν’ ἀποδώσωσι, κατὰ τὸν νόμον, χρήματα εἰς δῆμον, ἐὰν οὗτος ἦναι ὀφειλέτης πρὸς τὸ Δημόσιον ἐκ προκαταβολῶν ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Ὑπῆρχεν ἀληθῶς ἄλλοτε διάταξις ἐν τῷ νόμῳ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐδίδοντο 2,000 δραχμαὶ εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους ὡς προκαταβολή· ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη κατηργήθη καὶ ἐλήφθη ἑτέρα πρόνοια διὰ τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος προὐνόησεν, ὅπως τὸ Δημόσιον ἔρχηται ἀρωγὸν εἰς ἐκείνους τῶν δήμων, τῶν ὁποίων τὰ χρηματικὰ μέσα δὲν ἐπαρκοῦσι πρὸς πληρωμὴν τῶν ἐξόδων τοῦ Δημοσίου· ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ ἀρωγὸν, ἀπῄτησε νὰ ἐπιβληθῇ δασμὸς, ἢ νὰ αὐξηθῇ ὁ ὑπάρχων μέχρι 3% ἐπὶ τῶν ὠνίων· καὶ ἂν ἤθελεν ἀποδειχθῆ πάλιν, ὅτι οἱ δῆμοι οὗτοι δὲν εἰσπράττουσιν ἐκ τοῦ ἐπιβληθέντος ἢ τοῦ αὐξηθέντος δασμοῦ τῶν ὠνίων ὅσα ἐπαρκοῦσιν εἰς τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν, τότε τὸ Δημόσιον ἔρχεται ἀρωγόν. Τὸ Δημόσιον, ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ, ἦλθεν ἀρωγὸν κατὰ ποσὸν 1,200,000 δραχμῶν. Τὸ μέτρον τοῦτο ἀνεκούφισε τοὺς ἀπόρους δήμους. Δὲν γινώσκω τί συμβαίνει εἰς τοὺς δήμους, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτής. Ὅ,τι ὀφείλω νὰ παρατηρήσω εἶναι, ὅτι ἡ ἀνεπάρκεια τῶν δήμων εἶναι καταφανὴς, ἀλλὰ δὲν δύναται διοικητικῶς νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία. Ἡ Κυβέρνησις μελετᾷ τὸ ζήτημα ἐν σχέσει πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων, ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἀπὸ τοῦδε τὸ προσῆκον νομοθέτημα, διότι πολλαὶ καὶ ποικίλαι παρουσιάζονται δυσκολίαι. Ἐν τῷ παρασκευασθέντι σχεδίῳ λαμβάνεται πρόνοια, ὅπως οἱ δῆμοι ἔχωσι τὰ ἀναγκαῖα ποσὰ πρὸς συντήρησιν τῶν δημοτικῶν σχολείων.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβληθὲν νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 123).

§67Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§68Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δώσῃ προσοχὴν εἰς ὅσα θέλω εἴπει. Ἐκτὸς τοῦ νόμου τοῦ 1895, ὁ ὁποῖος ἔχει κανονίσει τὰ πράγματα, ὡς ἐξέθηκαν οἱ ἀξιότιμοι προαγορεύσαντες, ἠκολούθησε καὶ ἕτερος νόμος κατὰ τὸ 1896, ὁ ὁποῖος ἐβελτίωσε τὸν νόμον τοῦ 1895, καὶ λυποῦμαι, διότι δὲν τὸν ἔχω ἐνταῦθα πρόχειρον. Οὗτος ὁ νόμος ὥριζεν, ὅτι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν οἱ δῆμοι δὲν ἐπλήρωνον τοὺς δημοδιδασκάλους, ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ πληρώσῃ αὐτούς, χρεώνουσα τοὺς δήμους. Ἐννοεῖται, ὅτι ὁ νόμος οὗτος δίδει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ πληρώνῃ ἐκ τῶν πόρων τοῦ Δημοσίου Ταμείου τοὺς δημοδιδασκάλους, ὁσάκις οἱ δῆμοι ἀδυνατοῦσι νὰ πράξουν τοῦτο, καὶ οὕτως ἐγένετο μέχρι τοῦδε, καὶ ἐχρεώθησαν οἱ δῆμοι μὲ τὰ ποσὰ, περὶ ὧν πολλάκις ὡμίλησα· ἤτοι: μὲ 1,202,667 δραχμὰς διὰ τὸ 1897, μὲ 834,535 δραχμὰς διὰ τὸ 1898, μὲ 1,341,425.88 διὰ τὸ 1899. Βεβαίως δύναται ὁ Ὑπουργός, ἀφοῦ οἱ δῆμοι εἶναι χρεωμένοι, νὰ κρατήσῃ τὰ εἰσοδήματα αὐτῶν· εἶναι δικαίωμά του. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι μέχρις οὗ ληφθῇ τὸ μέτρον, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργός, ἐν συνεννοήσει τῶν τριῶν Ὑπουργείων, Ἐσωτερικῶν, Οἰκονομικῶν καὶ Παιδείας, περὶ διευθετήσεως τῶν προκαταβολῶν τούτων, δὲν πρέπει νὰ ἐφαρμόζηται ἡ αὐστηρότης, ἣν δεικνύει σήμερον ὁ κ. Ὑπουργός, ἀλλὰ πρέπει νὰ κρίνῃ οὗτος, ποῖοι δῆμοι δὲν εὑρίσκονται εἰς θέσιν νὰ πληρώσουν, καὶ τούτους ν’ ἀφήσῃ χρεωμένους μὲ τὸ ἰσότιμον τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων.

§69ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ παρακλήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ τῷ ὑποβάλω. Κατὰ τὸν Ἐμπορικὸν Νόμον, συνάλλαγμα, μὴ πληρωνόμενον ἅμα τῇ λήξει, διαμαρτύρεται, καὶ ἀπὸ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἄρχονται αἱ νόμιμοι συνέπειαι. Ὅταν πρόκηται περὶ συναλλαγματικῆς φερούσης τὸν τύπον «μετὰ μῆνας 3 ἢ 6 ἀπὸ τῆς σήμερον», τότε, κατὰ τὰ παραδεδεγμένα ἀπὸ τὸν Ἐμπορικὸν Νόμον, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, — διότι ὅλοι οἱ μῆνες λογίζονται 30 ἡμερῶν — ὅτι ἡ ἡμέρα, καθ’ ἣν λήγει, εἶναι ὡρισμένη. Ἀλλ’ ὅπως γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ὁ ὁποῖος διετέλεσεν εὐδόκιμος δικηγόρος, πολλαὶ συναλλαγματικαὶ δὲν φέρουσι τὸν τύπον τοῦτον, ἀλλὰ γίνονται «μεθ’ ἡμέρας 30 ἢ 60 ἢ 100», καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ μέχρι τοῦδε ἡ πρᾶξις ἐπεκύρωσε, καὶ τὰ Δικαστήρια εἶχον καθιερώσει κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, ὅτι εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν ἡμερῶν συνυπολογίζετο καὶ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκδόσεως, ὥστε συναλλαγματικῆς, ἐκδοθείσης μεθ’ ἡμέρας 60, ἦτο γνωστὴ ἡ ἡμέρα τῆς λήξεως, καὶ ἑπομένως ἐγίνετο τὸ διαμαρτυρικόν, καὶ ἦτο ἐντὸς τοῦ νόμου ὁ κάτοχος. Ἀπό τινος ὅμως χρόνου, καὶ ἐσχάτως, νομίζω, ἐξεδόθησαν, ἂν μὴ πολλαί, δύο ἢ καὶ τρεῖς ἀποφάσεις τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἀντίθετα διατάξασαι· παρεδέχθησαν, ἀντὶ τῆς μέχρι τοῦδε ἰσχυσάσης πράξεως, καὶ παρὰ τῶν Δικαστηρίων ἐφαρμοσθείσης, ὅτι εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῶν 90 ἡμερῶν τῆς προθεσμίας τῆς συναλλαγματικῆς δὲν ἔπρεπε νὰ συμπεριληφθῇ ἡ ἡμέρα τῆς ἐκδόσεως· ὥστε φέρει κατὰ μίαν ἡμέραν ἐπιβράδυνσιν τῆς λήξεως τῆς συναλλαγματικῆς. Τὰ ἄτοπα, τὰ ἐκ τούτου προκύπτοντα, εὐκόλως ἐννοοῦνται. Διαμαρτύρεται ἡ συναλλαγματικὴ π. χ. τὴν 28 Δεκεμβρίου, ὁ κάτοχος κινεῖ τὴν ἀγωγήν του, καὶ ὅταν, μετὰ 1 ἢ 2 ἢ 3 ἔτη, φθάσῃ εἰς τὸ τέρμα τῆς δίκης, ὁ Ἄρειος Πάγος λέγει, ὅτι δὲν εἶχε καλῶς κινηθῆ ἡ ἀγωγή, διότι ἡ διαμαρτυρία δὲν ἔπρεπε νὰ γείνῃ τὴν 28, ἀλλὰ τὴν 29 Δεκεμβρίου. Ἀλλὰ περὶ τούτου ἔμποροι μοὶ παρεπονέθησαν, ὅτι ἡ Τράπεζα ἀρνεῖται νὰ δεχθῇ εἰς προεξόφλησιν συναλλαγματικάς, φερούσας αὐτὸν τὸν τύπον. Καὶ διατί; Διότι ἡ Τράπεζα ὀφείλει νὰ περιφρουρήσῃ τὰ συμφέροντα αὐτῆς, καὶ νὰ ᾖναι ἐντὸς τῶν τύπων. Μοὶ παρέστησαν δέ, ὅτι, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπέλθωσι κατόπιν, ἠναγκάσθη ἡ Τράπεζα νὰ κάμῃ δύο διαμαρτυρίας, μίαν τὴν ἡμέραν τῆς λήξεως, κατὰ τὰ μέχρι τοῦδε παραδεδεγμένα, καὶ ἑτέραν τὴν ἀκόλουθον ἡμέραν, ἡ ὁποία εἶναι ἡ οὕτω παραδεδεγμένη ὡς νόμιμος ὑπὸ τῆς τελευταίας ἀποφάσεως καὶ νομολογίας τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἐννοεῖται, ὅτι, ἐὰν τοῦτο ἔχῃ ἀκριβῶς, ὅτι δηλ. τοῦτο πράττει ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα κατ’ ἀνάγκην διὰ τὰς παρ’ αὐτῇ ὑπαρχούσας ἐκκρεμεῖς συναλλαγματικάς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται διαρκῶς αὐτό, καὶ συναλλαγματικαὶ δὶς νὰ διαμαρτύρωνται, οὐχὶ μόνον διὰ τὴν δαπάνην, τὴν ὁποίαν συνεπάγει διπλῆ διαμαρτυρία εἰς τὸν κομιστήν, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς δυσκολίας τὰς πολλάς, τὰς ὁποίας συνεπιφέρει. Μοὶ παρεπονέθησαν περὶ τούτου ἔμποροι καθ’ ὅλα ἀξιόπιστοι, οἵτινες, καίτοι πιστοῦχοι εἰς τοὺς καταλόγους τῆς Τραπέζης, ἔβλεπον συναλλάγματα, παρ’ αὐτῶν κομιζόμενα, μὴ γινόμενα δεκτά, διότι ἦσαν ἐκδεδομένα ὡς πληρωτέα «μεθ’ ἡμέρας 50 ἢ 60 ἢ 100». Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορηθῇ, πῶς ἔχει τὸ ζήτημα, ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, καὶ ἂν πληροφορηθῇ, ὅτι ταῦτα οὕτως ἔχουσι, τότε νὰ σκεφθῇ, τί δύναται νὰ γείνῃ, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀτόπων καὶ τῶν ζημιῶν, αἵτινες ἐπέρχονται εἰς τὸ ἐμπόριον...

§70Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀφοῦ ἔχετε ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου...

§71ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἡ νομολογία δὲν εἶναι νομοθεσία, κύριε συνάδελφε. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, πρὸ τῆς ἀμφιβολίας ταύτης, ἡ ὁποία ἠνάγκασεν, ὡς μοὶ παρεπονέθησαν ἔμποροι, τὴν Τράπεζαν νὰ ἀρνῆται τὴν προεξόφλησιν συναλλαγματικῶν τοιοῦτον φερουσῶν τύπον, δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐὰν ἴδῃ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν διοικητικῶς, διὰ τῆς ἀνωτέρας δικαστικῆς ἀρχῆς, νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο,—ὅπως καὶ ἐγὼ φοβοῦμαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατόν,— δύναται, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης—καὶ τοῦτο θὰ ἦτο τὸ πρακτικώτερον—νὰ συντάξῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον, ἐπειδὴ θὰ ἦναι καθαρῶς ὑπηρεσιακὸν καὶ οὐδὲν βάρος θὰ προσθέτῃ, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας θὰ διευκολύνῃ τὸ ἐμπόριον, δὲν θὰ ἀπαντήσῃ οὐδὲ πολλὰς συζητήσεις, οὐδὲ καὶ δυσκολίας πρὸς ψήφισιν. Διὰ τοιούτου νομοσχεδίου θὰ καθαρισθῇ τελείως τὸ ζήτημα, ἀπαλλαττομένης τῆς ἐμπορικῆς τάξεως ἐκ μιᾶς ἀμφιβολίας, ἡ ὁποία παρεμποδίζει τὰς δοσοληψίας.

§72Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἀληθῶς, κύριε Πρόεδρε, τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, εἶναι ἄξιον πολλῆς προσοχῆς, διότι βεβαίως διοικητικὴ πρόνοια δὲν δύναται νὰ ληφθῇ, προκειμένου περὶ δικαστικῆς ἐνεργείας, διότι αἱ πρωτόδικοι ἀποφάσεις δύνανται νὰ προσβληθῶσι διὰ τῶν νομίμων ἐνδίκων μέσων. Ἐν τούτοις, ἐπειδὴ τὸ ζήτημα αὐτὸ ἀπασχολεῖ ὁμολογουμένως τὸν ἐμπορικὸν κόσμον, διότι καὶ τὰ Δικαστήρια δὲν ἔθεσαν φραγμόν, ἰδίως δὲ ὁ Ἄρειος Πάγος, ὁ ὁποῖος εἶχε καθῆκον νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν διχογνωμίαν, τὴν ἐπικρατοῦσαν ὡς πρὸς τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ χρόνου τῆς ἐνεργείας τοῦ διαμαρτυρικοῦ, διὰ τοῦτο προστίθεμαι καὶ ἐγὼ εἰς τὴν σύστασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ νομοθετικὴν πρόνοιαν, οὕτως ὥστε νὰ καθαρισθῶσι τὰ χρονικὰ ὅρια τῆς ἐνάρξεως καὶ τῆς λήξεως τῶν προθεσμιῶν τοῦ Ἐμπορικοῦ Νόμου, ὡς πρὸς τὰς συναλλαγματικάς.

§73Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν μᾶς λέγετε, ποῦ στηρίζεται ὁ Ἄρειος Πάγος; Ἀφοῦ λέγει ἡ συναλλαγματικὴ «ἀπὸ σήμερον», διατὶ νὰ μὴ ὑπολογίζηται τὸ «σήμερον»; Εἶναι ἐναντίον τοῦ γράμματος τῆς συμφωνίας.

§74Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ Ἄρειος Πάγος, δυστυχῶς, ὡς καὶ τὰ λοιπὰ Δικαστήρια, θέλοντα νὰ ἐξοικονομήσωσιν εἰδικὰς περιστάσεις, ἴσως δικαιολογουμένας οὐσιαστικῶς, ἐδέχθησαν ὁτὲ μὲν τὴν μίαν λύσιν, ὁτὲ δὲ τὴν ἄλλην. Ὁ Ἄρειος Πάγος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἐντεταλμένος νὰ θέτῃ τέρμα εἰς τὴν κρατοῦσαν ταύτην ἀμφιβολίαν περὶ τὴν ἑρμηνείαν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, οὐδὲν ἔπραξε· καὶ ὄχι μόνον οὐδὲν ἔπραξεν, ἀλλὰ καὶ ἀποφάσεις ἀντιφατικὰς ἐξέδωκε περὶ τούτου. Διὰ τοῦτο ἐπιβάλλεται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετικὸν μέτρον, τὸ ὁποῖον νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ κῦρος τῶν συναλλαγῶν.

§75Θ. ΦΛΟΓΑΙΤΗΣ. Ὅ,τι ἐγὼ γινώσκω, εἶναι, ὅτι πάντοτε ἐθεωρήθη ὡς κανὼν τὸ ἑξῆς· ὅτι δηλ. αἱ προθεσμίαι τοῦ ἀστικοῦ δικαίου καὶ ἑπομένως καὶ αἱ τοῦ ἐμπορικοῦ δικαίου (διότι τὸ ἐμπορικὸν δίκαιον εἶναι σύνολον ἐξαιρετικῶν διατάξεων τοῦ ἀστικοῦ δικαίου, ὑπαγορευομένων ὑπὸ τῆς φύσεως καὶ τῆς ἀποστολῆς τῆς ἐμπορίας) λογίζονται ὡς προθεσμίαι 30 ἡμερῶν. Ὁ μὴν ἑπομένως, ὁ τοῦ ἀστικοῦ δικαίου, ἀποτελεῖται ἀπὸ 30 ἡμέρας, καὶ οὐχὶ πλειοτέρας. Ἐν τῇ Δικονομίᾳ ὁρίζεται, ὅτι δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν ἡ ἡμέρα τῆς ἐπιδόσεως. Ὅθεν προθεσμία μηνὸς εἶναι προθεσμία τριάκοντα ἡμερῶν, ἀλλὰ καὶ μιᾶς ἔτι ἡμέρας, δηλονότι τριάκοντα μιᾶς ἡμερῶν. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, γινώσκω, ὅτι οὐδέποτε ἠμφισβητήθη τοῦτο ἐν τῇ δικαστικῇ ἡμῶν πρακτικῇ. Ἀλλά, ἐὰν εἶναι βάσιμον, ὅτι ἐξεδόθη ὑπὸ τοῦ Ἀρείου Πάγου ἀπόφασίς τις νεωτέρα, κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. συναδέλφου, ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι ὑπάρχει τοιούτου εἴδους νομολογία, καλὸν εἶναι βεβαίως νὰ ὑποβληθῇ ἑρμηνευτικὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δοθῇ ἡ προσήκουσα λύσις.

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔλαβον ἐπιστολὴν, δι’ ἧς ὁ ἐπιστέλλων μοὶ ἀναγγέλλει, ὅτι ἡ ἰδιοκτησία αὑτοῦ περιῆλθεν ἐν κινδύνῳ, ὑπὸ τῶν δημοσίων ἀρχῶν παρασκευασθέντι. Καὶ ὅτι μὲν εἶναι ἀληθῶς ἰδιοκτήτης τῶν κτημάτων, τὰ ὁποῖα ἀναγγέλλει, ὅτι εὑρίσκονται ἐν κινδύνῳ, ὁ γράφων, βεβαιοῖ τοῦτο, διότι παρατάσσει ἐν τῇ ἐπιστολῇ του σωρείαν ἀριθμῶν παραχωρητηρίων τοῦ Δημοσίου, δι’ ὧν παρεχωρήθησαν πρὸς αὐτὸν οἱ ἀγροί· ἦσαν δὲ τὰ κτήματα ταῦτα τοῦ Δημοσίου, διότι ἀνῆκον εἰς Ὀθωμανούς, κατέχει δὲ ὁ γράφων τὰ κτήματα ταῦτα 60 περίπου ἔτη, ὡς βεβαιοῖ, διότι ἐκληρονόμησεν αὐτὰ παρὰ τοῦ πατρός του, μονογενὴς υἱὸς αὐτοῦ τυγχάνων. Ὅτι ὅμως τὰ κτήματα ταῦτα αὐτοῦ κινδυνεύουσι, δὲν ἔχω ἄλλην ἀλλαχόθεν πληροφορίαν, ἀλλ’ ἔχω παραστάσεις αὐτοῦ τούτου, ἰσχυριζομένου, ὅτι μακρὰν τῶν ἀγρῶν αὐτοῦ ὑπάρχει ἰχθυοτροφεῖον, τοῦ ὁποίου ὁ ἐνοικιαστὴς συνέλαβε τὴν ἰδέαν νὰ κατορθώσῃ νὰ κατακλυσθῶσιν οἱ ἀγροὶ τοῦ γράφοντος διὰ τῶν ὑδάτων τοῦ ἰχθυοτροφείου, ὥστε νὰ καταλάβῃ αὐτοὺς, ὡς συνέχειαν τῆς περιφερείας τοῦ ἰχθυοτροφείου. Διὰ τοῦτο ἀπέφραξε τὰς τάφρους, δι’ ὧν διαρρέουσι τὰ ὕδατα, καὶ ἐπέχωσεν αὐτοὺς, ἵνα μὴ διαρρέωσι τὰ ὕδατα καὶ ἐκβάλλωσιν εἰς τὴν θάλασσαν. Τὴν ὑπόθεσιν αὐτὴν, ὡς μοὶ γράφει, ἠναγκάσθη ν’ ἀνακοινώσῃ εἰς τὸν Εἰρηνοδίκην, καὶ νὰ ζητήσῃ παρ’ αὐτοῦ νὰ λάβῃ προσωρινὰ μέτρα, ὁ δὲ Εἰρηνοδίκης ἐξέδωκεν ἀπόφασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸν ἀποδείξεις. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἰχθυοτροφείου εἶναι δικαιοδόχος τοῦ Δημοσίου, ἀνεφέρθη, φαίνεται, οὗτος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε νὰ ὑποστηρίξῃ τὰς προθέσεις τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Διὰ τοῦτο ὁ δικηγόρος τοῦ Δημοσίου τρεῖς μέχρι τοῦδε ὑπέβαλεν ἐφέσεις, καὶ πέντε αἰτήσεις παρατάσεως προθεσμίας, καθ’ ἃ μοὶ γράφει ὁ εἰρημένος φίλος μου. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ ὑπόθεσις εἶναι ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς, φαίνεται, ὅτι ἄνθρωπός τις ἐκ τῶν περὶ τοὺς Ὑπουργοὺς κατώρθωσε νὰ ἐκδοθῇ παρ’ αὐτῶν διαταγὴ, συνεπείᾳ τῆς ὁποίας ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἰχθυοτροφείου ἐστρατολόγησεν ἄνδρας ἀπό τε τὴν Πυλίαν καὶ ἀπὸ τὴν Τριφυλίαν, προσέτι δὲ καὶ ἀπὸ τὰς ἄλλας παρακειμένας ἐπαρχίας, καὶ τῇ ὑποστηρίξει αὐτῶν ἐπέχωσε τὰς τάφρους τοῦ ἰδιοκτήτου, καὶ κατέστρεψε τὴν περιουσίαν αὐτοῦ. Ὁ ἄνθρωπος, ὁ γράφων ταῦτα, εἶναι ἔντιμος, ἔχει δὲ ἀπόδειξιν, ὅτι τιμῶσιν αὐτὸν οἱ συμπολῖται αὐτοῦ, διότι εἶχον ἐμπιστευθῆ αὐτῷ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον καὶ τὸ δημαρχικὸν ἀξίωμα. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἶναι συμπολίτης αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἔχει αὐτός, ἢ οἱ φίλοι αὐτοῦ, συμπαθείας πρὸς τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ ἰχθυοτροφείου· τοῦτο δ’ εἰς αὐτὸν ἀνήκει νὰ ἐξετάσῃ, ἵνα μὴ ὑπολαμβάνηται αὐτὸς ὡς προστάτης τοιούτων ἐκθέσμων πράξεων. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πρέπει νὰ δώσῃ διαταγὰς, νὰ μὴ ἀναμιγνύηται ἡ νομοτελεστικὴ ἐξουσία εἰς ὑποθέσεις, αἵτινές εἰσιν ἐκκρεμεῖς ἐνώπιον τῶν Δικαστηρίων, διότι ἡ σύγχυσις τῶν ἐξουσιῶν θέλει ἐπιφέρει κακὰ ἀποτελέσματα, βεβαίως δὲ ζημίας εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Ὁ κύριος Μπόμπολας ἐκίνησεν ἀγωγὴν κατὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ εὐλόγως ζητεῖ ἀποζημίωσιν· τὸ Δημόσιον δὲ θέλει πληρώσει δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν ἕνεκα τῆς συμπαθείας τούτου ἢ ἐκείνου τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς τὸν ἐνοικιαστήν.

§77ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περὶ τούτου, κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ὑπέβαλον ἀναφορὰν τοῦ κ. Μπόμπολα...

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Μπόμπολας μοὶ γράφει.

§79ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. .. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν μὲ ἠξίωσεν ἀπαντήσεως. Μάλιστα παρεκάλεσα καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ μεριμνήσῃ, διότι δὲν τὸν συμφέρει, ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν...

§80Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχει νὰ κάμῃ τίποτε.

§81ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχει νὰ κάμῃ κατὰ τοῦτο, ὅτι ὁ κ. Μπόμπολας ἦτο Δήμαρχος, ἀλλ’ οὐχὶ φίλος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§82Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Κατὰ τῆς ἐνεργείας τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν δὲν παρεπονέθη ὁ κ. Μπόμπολας.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν παρεπονέθη κατὰ τῆς ἐνεργείας τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν, ἀλλὰ παρεπονέθη κατὰ τῶν ἐνεργειῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐνέχονται οἱ περὶ τοὺς Ὑπουργούς. Δὲν ἠθέλησα νὰ ἀναφέρω Ὑπουργόν.

§84Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν γνωρίζω οὐδὲ ποῖος εἶναι ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ ἰχθυοτροφείου, οὐδὲ περὶ τίνος πρόκειται.

§85Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Ἐκ Τριφυλίας ἕλκει τὸ γένος.

§86ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Γνωρίζετε ὅμως, ὅτι ὁ κ. Μπόμπολας εἶναι πρώην Δήμαρχος, καὶ δὲν εἶναι φίλος σας.

§87Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τί ἔχει νὰ κάμῃ αὐτό;

§88Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος κατήγγειλαν, ὅτι φίλοι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ἐπενέβησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ὁ ἀντίθετος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὁ κ. Μπόμπολας, ὁ κομματάρχης τῆς Πυλίας, καταδιώκεται μέχρι τοιούτου σημείου, ὥστε νὰ τοῦ ἀφαιρῆται ἡ περιουσία του παρανόμως.

§89Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Οὐδὲ τοὺς φίλους τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὁρίζετε, οὐδὲ τὸν ἐνοικιαστήν, ἐπαναλαμβάνω γνωρίζω· παραδέχεσθε δὲ, ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ ἐξετέλεσε καὶ ἐκτελεῖ τὸ καθῆκόν της. Ἐὰν δὲ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔκαμε πολλὰς ἐφέσεις ἢ πολλὰς αἰτήσεις, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης.

§90ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐπέτρεψαν ὅμως τὰ ὄργανα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παρεκτραπῶσιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, νὰ μεταβῶσιν ἐκεῖ ἔνοπλοι, καὶ νὰ καταστρέψωσι τὸ κτῆμα τοῦ ἀνθρώπου αὐτοῦ.

§91Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Καὶ πάλιν διαβεβαιῶ ὑμᾶς, ἀξιότιμε συνάδελφε, ὅτι εἶμαι ἐντελῶς ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ὑποθέσεως.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑμεῖς οὐδεμίαν ἔχετε ἁρμοδιότητα ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως· ἑπομένως εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκδώσητε διαταγὴν ἐπίσημον. Ἀλλ’ ὁ γράφων λέγει τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὸ Δημόσιον, χωρὶς νὰ ἀναμείνῃ τὴν ἔκδοσιν τῆς ὁριστικῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου, καὶ χωρὶς νὰ λάβῃ ποσῶς ὑπ’ ὄψιν τὰς διαμαρτυρίας καὶ αἰτήσεις, ἃς ὑπέβαλον αὐτῷ, καὶ τοὺς τίτλους μου, οὓς ὑπέδειξα τῷ κ. Οἰκονομικῷ Ἐφόρῳ, καὶ ἐζητούμην νὰ ἐξετάσῃ προηγουμένως τὰ πράγματα ἐπισταμένως, καὶ μοὶ ἀποδώσῃ τὸ ἀνῆκον δίκαιον, παρ’ ἐλπίδα τὴν 9 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν διέταξε τηλεγραφικῶς τὸν ἐνταῦθα Ἔφορον καὶ κατέστρεψε δι’ ἐργατῶν του τινὰς τῶν ἐπὶ Τουρκοκρατίας ἔτι ὑπαρχουσῶν τάφρων τῶν κτημάτων μου. Ἐν ᾧ δὲ ἀνέγνων ἀπάφασιν τοῦ Ὑπουργείου, ἀναγνωρίζουσαν τὸ δίκαιόν μου, παραδόξως τοῦτο διέταξε καὶ αὖθις τὸν Οἰκονομικὸν Ἔφορον Πυλίας, ὅστις, ἐπὶ κεφαλῆς χωροφυλάκων καὶ δεκάδων ἐργατῶν, στρατολογηθέντων ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας, ἤτοι τῆς Τριφυλίας, ὑπὸ τοῦ ἐνοικιαστοῦ τοῦ ἰχθυοτροφείου μετέβη τὴν 11 τρέχοντος μηνὸς εἰς τοὺς ἐν τῇ θέσει Πέρα Γιάλοβα ἀγρούς μου, ἀπέχοντας ἐκ τῶν ἀκτίνων τοῦ ἰχθυοτροφείου πλέον τῆς ἡμισείας ὥρας, καὶ κατέστρεψε τελείως τὰς ἐπὶ Τουρκοκρατίας ὑπαρχούσας τάφρους τῶν ἐκεῖ ἰδιοκτήτων σταφιδαμπέλων μου καὶ ἀγρῶν μου...»

§93Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐὰν ἐξεδόθη διαταγή τις ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, βεβαίως ἐξεδόθη ἐπὶ παραστάσεσι διαφόροις ἢ ὡς παρίσταται ἡ ὑπόθεσις διὰ τῆς ἐπιστολῆς, τῆς ἀναγνωσθείσης. Ἐὰν κατετέθη ἀναφορά, ὡς λέγει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, τοῦ ἐνδιαφερομένου, καὶ ἐστάλη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ζητήσω νὰ μοὶ χορηγηθῶσιν αἱ ἀναγκαῖαι πληροφορίαι. Ἐπειδὴ ὅμως γίνεται λόγος περὶ τούτου ἐνταῦθα, θὰ διατάξω αὔριον τὰ προσήκοντα, ὅπως μηδεὶς στερηθῇ τῆς ἰδιοκτησίας του, διότι οὐδέποτε οὐδὲ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲ ἄλλος τις Ὑπουργὸς εἶναι δυνατὸν νὰ συλλάβῃ τὴν ἰδέαν νὰ στερήσῃ ἕνα ἰδιώτην τῆς περιουσίας του χάριν οἱουδήποτε δημοσίου συμφέροντος.

§94Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κατὰ Ἰούλιον ἐ. ἔ. τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Λάκμωνος τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας ἐπέβαλε φόρον δημοτικὸν ξυλείας, τὸ δὲ περὶ τούτου ψήφισμα ἐνεκρίθη κατ’ Αὔγουστον ἐ. ἔ. Ἐν ᾧ δὲ ὁ φόρος οὗτος ἐνεκρίθη, καὶ ἔπρεπε νὰ ἦναι εἰσπρακτέος ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1900, συμπολίτης μού τις παραπονεῖται, ὅτι ὁ κ. Νομάρχης Τρικκάλων ἐνέκρινεν ἐντάλματα ἐναντίον ἑνὸς ἐργοστασιάρχου καὶ ἑνὸς ξυλεμπόρου ἐν Πάτραις, διὰ τῶν ὁποίων ἐνταλμάτων ζητεῖται νὰ πληρώσωσι φόρον δημοτικὸν ξυλείας διὰ ξυλείαν ὑλοτομηθεῖσαν πρὶν ἢ ἐγκριθῇ τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τουτέστι διὰ ξυλείαν ὑλοτομηθεῖσαν ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου 1899 μέχρι τοῦ Μαρτίου 1900, δηλαδὴ ὑλοτομηθεῖσαν τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας προτοῦ ἐγκριθῇ τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Παραπονεῖται λοιπὸν ὁ συμπολίτης μου ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐργοστασιάρχου καὶ τοῦ ξυλεμπόρου, τῶν ἐν Πάτραις, ἐνήργησε τὴν ὑλοτομίαν ταύτην, ὅτι τὰ ἐντάλματα ταῦτα εἶναι παράνομα, διότι τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, τὸ ἐγκριθὲν ὑπὸ τοῦ κυρίου Νομάρχου, ἐφ’ ὅσον εἶναι φορολογικὸν, δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀναδρομικὴν δύναμιν. Παρακαλεῖ λοιπὸν ἐμέ, ὅπως συστήσω πρὸς τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ παράπονον τοῦτο, καὶ, εἰ δυνατόν, νὰ διατάξῃ τὸν κ. Νομάρχην νὰ ἀναστείλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἐνταλμάτων τούτων, διότι φρονεῖ, ὅτι καὶ ἡ παρὰ τούτου ἔγκρισις καὶ ἡ ἐκτέλεσις εἶναι παράνομος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα, καὶ, ἂν ᾖναι ἀληθές, νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἐνταλμάτων τούτων, καθόσον ἀληθῶς εἶναι παράνομα, ἀφοῦ τὰ φορολογικὰ δημοψηφίσματα δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀναδρομικὴν δύναμιν. Ἀλλ’ ἤδη ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς εἶχε τὴν καλωσύνην, καταθέτων σημείωμα, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, συνεπείᾳ ἐπερωτήσεώς μου, τὴν ὁποίαν εἶχον ὑποβάλει ἀπὸ τῆς 25 Νοεμβρίου, περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον εἰσεπράχθη ἐκ τῶν εἰσαγωγικῶν τελῶν, τῶν προωρισμένων διὰ τὴν μελέτην πρὸς ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ. Κατὰ τὸ σημείωμα τοῦτο, «ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου ἐ.ἔ. μέχρι τῆς 16 τρέχοντος μηνὸς ἐκ μὲν τοῦ Τελωνείου Βόλου καὶ τῶν εἰς τὴν περιφέρειαν αὐτοῦ ὑπαγομένων ὑποτελωνείων ὁ φόρος οὗτος ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 28,426.90, ἐκ δὲ τοῦ Τελωνείου Λαρίσης καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸ Τελωνείων εἰς δραχμὰς 196.25, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς δραχμὰς 28,623,15. Αἱ προβλέψεις ὅμως τῶν ἐμπόρων Βόλου ἦσαν ὅλως ἀλλοῖαι τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ ἀπάντησις αὕτη. Ἐκεῖνοι εἶχον τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ ποσὰ θὰ ἦσαν πολὺ μεγαλείτερα, καὶ ἑπομένως ἀνησυχοῦσι, καὶ ζητοῦσι νὰ ἴδωσι, μέχρι τίνος εἶναι δυνατὸν νὰ φθάνωσι τὰ ποσὰ ταῦτα. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν εἶναι ἀρτία, ὥστε νὰ μᾶς δώσῃ τὸ ἀκριβὲς ποσὸν τῶν μέχρι τοῦδε εἰσπραχθέντων. Μοὶ δίδει δὲ ἀφορμὴν νὰ ὑποθέσω τοῦτο ἓν ὑπόμνημα, τὸ ὁποῖον διένειμαν πρὸς τοὺς ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτὰς τὰ μέλη τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου. Ἐκ τοῦ ὑπομνήματος τούτου προκύπτει, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐφηρμόσθη εὐθὺς ὡς ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, διότι, ἐνῷ ἐδημοσιεύθη τὴν 15 Ἀπριλίου ἐ. ἔ., ἡ εἴσπραξις μόλις ἤρχισε τὸν Ἰούλιον ἐ. ἔ., κατὰ δὲ τὸ τρίμηνον ἐκεῖνο διάστημα οὐδεμία εἴσπραξις, τοὐλάχιστον ἐν τῷ Τελωνείῳ Βόλου, ἐγένετο· ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δεδομένα ἀσφαλῆ, ὥστε νὰ κρίνωμεν, ποῖον εἶναι τὸ ἀληθὲς ποσόν, τὸ εἰσπραχθησόμενον ἐν τοῖς Τελωνείοις ἐκ τοῦ φόρου τούτου. Τοῦτο ὅμως ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν Ἐμπορικὸν Σύλλογον Βόλου νὰ διαμαρτυρηθῇ, καὶ νὰ θεωρήσῃ ὡς παράδοξον τὴν ἀπαίτησιν τῆς τελωνειακῆς ἀρχῆς Βόλου, ἡ ὁποία ἀξιοῖ νῦν, ὅτε τὰ ἐμπορεύματα ἐλήφθησαν ἐκ τοῦ Τελωνείου, νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν ἐμπορικὸν κόσμον τοῦ Βόλου εἰς τὴν δι’ αὐτὰ πληρωμὴν φόρου· καὶ ὅταν ὑποχρεῶται ὁ ἐμπορικὸς κόσμος τοῦ Βόλου, βεβαίως ὑποχρεοῦται ὁλόκληρον τὸ Θεσσαλικὸν ἐμπόριον. Ζητεῖ λοιπὸν ὁ Τελώνης νὰ ὑποχρεώσῃ τὸν ἐμπορικὸν κόσμον τοῦ Βόλου νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον διὰ τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἔλαβεν ἐκ τοῦ Τελωνείου, διὰ τὰ ἐμπορεύματα δηλαδή, τὰ ὁποῖα ἔλαβε κατὰ τὸ τρίμηνον διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Τελώνης Βόλου δὲν ἐνόει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ αἴτησις αὕτη τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου εἶναι δικαία, καὶ ἐλπίζω, ὅτι καὶ ἡ Κυβέρνησις, λαβοῦσα ἤδη γνῶσιν τοῦ παραπόνου τούτου, θέλει λάβει μέτρον, ὅπως κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἠνάγκασε τὸν Ἐμπορικὸν Σύλλογον Βόλου νὰ συνέλθῃ καὶ συντάξῃ τὸ ὑπόμνημα, περὶ οὗ ὁ λόγος. Ἀλλ’ ἐκ τοῦ ὑπομνήματος τούτου προκύπτει καὶ ἑτέρα πληροφορία, λίαν ὠφέλιμος, τὴν ὁποίαν συνιστῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατὰ τὸ ὑπόμνημα τοῦτο (ἀναγινώσκει) «ἡ Θεσσαλία ἐφορολογήθη ἤδη ἄλλοτε δι’ ὑδραυλικὰς μελέτας, γενομένας ὑπὸ τῶν μελῶν τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, καὶ εὑρισκομένας ἐν ἀντιγράφῳ, ὡς πληροφορούμεθα, εἰς χεῖρας τοῦ κυρίου Θεοφάνους Πετροχείλου, τοῦ ἀναλαβόντος ἐν καιρῷ τὴν ἐργολαβίαν πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, ματαιωθεῖσαν κατόπιν». Ὁ Θεοφάνης Πετρόχειλος οὗτος εἶναι εἷς ἐκ τῶν ἐργολάβων, ἐπ’ ὀνόματι τῶν ὁποίων κατεκυρώθησαν τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα, ὅτε τὸ πρῶτον ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ ἐκτελέσεως τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἐκ τοῦ ὑπομνήματος τούτου προκύπτει, ὅτι ἔχει εἰς χεῖράς του ἀντίγραφα τῶν σχεδιαγραμμάτων περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, τότε εὑρισκόμεθα πρὸ μιᾶς περιστάσεως, λίαν εὐκολυνούσης τὸ πρᾶγμα· διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νέα μελέτη διὰ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα εἶναι περιττὴ, καὶ ἑπομένως ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ ὑφίσταται ὁ φόρος οὗτος θὰ ἐκλείψῃ, ἂν ἀληθῶς αἱ μελέται ὑφίστανται ἄρτιαι καὶ πληροῦσιν ὅλους τοὺς ὅρους τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸς μελέτην τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων. Καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων παραπονεῖται ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Βόλου· παραπονεῖται, ὅτι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων εἶναι τόσον βαρὺς, ὥστε ἔχει ἀποκλείσει πλέον τὸν συναγωνισμὸν πρὸς τὰς ἀγορὰς τῶν πέριξ τμημάτων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Ἰσχυρίζεται, ὅτι τὸ ἐμπόριον Βόλου εὑρίσκεται ἐν ἥττονι μοίρᾳ ἀπέναντι τοῦ ἐμπορίου τῆς Φθιώτιδος, π. χ., τῆς Χαλκίδος, τῆς Σκοπέλου κλπ., καὶ ὅτι εἶναι ἀδύνατον πλέον, ἕνεκα τῆς ἐπιβληθείσης ταύτης φορολογίας, νὰ συναγωνίζηται πρὸς τὰς ἐπαρχίας ἐκείνας· ὄχι δὲ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ὅτι ἔμποροι τῶν μερῶν ἐκείνων, εἰσάγοντες τὰ ἐμπορεύματα αὑτῶν εἰς τοὺς πέριξ λιμένας, καὶ ἀπαλλαττόμενοι οὕτω τοῦ φόρου τούτου, κατόπιν εἰσάγουσιν αὐτὰ εἰς τὴν Θεσσαλίαν, καὶ οὕτω συναγωνίζονται ἐπὶ ἀνίσοις ὅροις πρὸς τοὺς ἐμπόρους τοῦ Βόλου κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ἐπιφέρουσι ζημίας μεγάλας. Καὶ περὶ πολλῶν ἄλλων ὁμιλοῦσιν οἱ ἔμποροι Βόλου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσωσιν ἀπὸ πάσης ἀπόψεως τὸ ὑπόμνημα, καὶ νὰ λάβωσι μέτρον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἀρθῶσι πᾶσαι αἱ δυσχέρειαι καὶ τὰ προσκόμματα, τὰ ὁποῖα συναποτελοῦσι τὸ παράπονον τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου, τὸ ὁποῖον παράπονον δέον ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ ὑπὸ τὴν ἁρμόζουσαν ἔποψιν, καὶ νὰ σπεύσῃ διὰ νομοθετικοῦ μέτρου νὰ διορθώσῃ τὸ κακόν, τὸ ὁποῖον διατυποῦται ἐν τῷ ὑπομνήματι τούτῳ.

§95Ν. ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ. Ἔλαβον καὶ ἐγὼ σήμερον τὸ ὑπόμνημα τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Βόλου, ἀναφέρον ὅσα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τρικκάλων, καὶ ἐλπίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ αὐτὸ ὑπ’ ὄψιν, καὶ θὰ τὸ μελετήσῃ, διότι ἐξ αὐτοῦ πλεῖστα ὅσα θέλει συναγάγει συμπεράσματα, ὠφέλιμα καὶ εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ εἰς τοὺς ἐμπόρους Βόλου. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἐψηφίσθη νόμος, δι’ οὗ ἐπεβλήθη φόρος 2% ἐπὶ τῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγομένων διὰ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ Τελωνείων καὶ ὑποτελωνείων ἐμπορευμάτων, ¼ τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τῶν σιτηρῶν καὶ ἀλεύρων, τῶν ἐκ τοῦ Τελωνείου Βόλου ἐξαγομένων, ἢ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν μεταφερομένων, καὶ ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τοῦ ἐκ τοῦ αὐτοῦ Τελωνείου ἐξαγομένου εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ἢ μεταφερομένου εἰς τὸ ἐσωτερικόν. Τὸ προϊὸν τοῦ φόρου τούτου προωρίσθη διὰ τὴν μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας· ἀλλὰ τί ἀπέφερε μέχρι τοῦδε ὁ φόρος οὗτος, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζωμεν. Ἐὰν πράγματι, Κύριοι, ἐξακολουθήσῃ ἡ τοιαύτη φορολογία, δύο κακὰ θὰ προκύψωσιν· ἀφ’ ἑνὸς ματαιοῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, διότι ἤδη πλεῖστα ἐμπορεύματα δὲν εἰσάγονται διὰ τοῦ λιμένος Βόλου, καὶ μετά τινα καιρὸν ὅλα τὰ ἐμπορεύματα δὲν θὰ εἰσάγωνται διὰ τοῦ λιμένος αὐτοῦ, καθόσον οἱ ἔμποροι, κερδοσκοποῦντες, εἰσάγουσι τὰ ἐμπορεύματα αὑτῶν εἰς ἄλλον λιμένα τοῦ Κράτους, καὶ ἐκεῖθεν τὰ εἰσάγουσιν εἰς Βόλον, ὡς ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ μεταφερόμενα. Οὕτω δὲν θὰ εἰσπράττηται τίποτε μετά τινα χρόνον διὰ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν προωρίσθη ὁ φόρος. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ζημιοῦνται καὶ αἱ ἐμπορικαὶ τάξεις, ἢ μᾶλλον νεκροῦται τὸ ἐμπόριον τῆς Θεσσαλίας, καὶ ἰδίως τοῦ Βόλου, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι εἶναι ἡ μόνη πόλις, ἡ ὁποία ἔχει πρόοδον. Ἀλλὰ τὸ ὑπόμνημα δέον νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας· διότι, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἐγένετο ἀκριβὴς μελέτη περὶ τούτων παρὰ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς, καὶ τὸ Κράτος ἐδαπάνησεν οὐκ’ ὀλίγα, καὶ ἰδίως ἐκ τῆς εἰδικῆς φορολογίας. Τὰ σχετικὰ σχεδιαγράμματα ὑπάρχουσι παρὰ τῷ ἐργολάβῳ, τῷ ἀναλαβόντι τότε τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὁ ἄνθρωπος οὗτος προσφέρεται νὰ δώσῃ τὰ σχεδιαγράμματα, οὕτω δὲ ἡ Κυβέρνησις δὲν θὰ λάβῃ ἀνάγκην νέας μελέτης, ἤ, ἂν λάβῃ ἀνάγκην, θὰ κάμῃ συμπληρωματικὴν μόνον τοιαύτην, διὰ τὴν ὁποίαν τὸ Κράτος δὲν θὰ δαπανήσῃ πολλά. Καλὸν λοιπὸν εἶναι νὰ καταργηθῇ ὁ φόρος αὐτὸς, διότι ὁ τόπος πάσχει ἐξ αὐτοῦ. Ἀλλὰ συνέπεια τούτου εἶναι καὶ ἕτερον ἄτοπον, τὸ ἄτοπον, ὅτι, ἐνῷ ὁ νόμος οὗτος ἐδημοσιεύθη τὸν Ἀπρίλιον ἐ. ἔ., ἡ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ ἤρχισε μετὰ τρεῖς μῆνας, διέταξε δὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τοὺς τελώνας καὶ ὑποτελώνας Θεσσαλίας νὰ εἰσπράξωσι τὸν φόρον ἀπὸ τοῦ Ἰουλίου· ἀλλ’ οἱ εἰσαγαγόντες κατὰ τὸν μῆνα ἐκεῖνον καὶ κατὰ τοὺς δύο προηγουμένους ἐμπορεύματα τὰ εἰσήγαγον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ παλαιοῦ νόμου, καὶ ἐπλήρωσαν τὸν φόρον δυνάμει αὐτοῦ. Σήμερον δὲ οἱ τελῶναι καὶ οἱ ὑποτελῶναι ἐκδίδουσι προσκλήσεις εἰς τοὺς εἰσαγαγόντας τότε ἐμπορεύματα, ἵνα προσέλθωσι καὶ καταβάλωσι τὸν φόρον. Φαντάσθητε, ποία ζημία προκύπτει ἐντεῦθεν, διότι οἱ εἰσαγαγόντες ἐκανόνισαν τὰς ἐμπορικάς των σχέσεις μετὰ τρίτων ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἀρχικῶς καταβληθέντος δασμοῦ. Διὰ ταῦτα θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, τοὐλάχιστον διὰ τὸ χρονικὸν αὐτὸ διάστημα, καὶ ἀπαλλάξῃ τοῦ φόρου τοὺς κατ’ αὐτὸ εἰσαγαγόντας ἐμπορεύματα, διότι ἄλλως καταστρέφεται τὸ ἐμπόριον τοῦ Βόλου.

§96ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον χθὲς ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, καὶ διὰ τῆς ὁποίας οἱ κάτοικοι τῆς νέας Κουτσούφλιανης παραπονοῦνται, ὅτι δὲν παρεχωρήθησαν ἔτι εἰς αὐτοὺς αἱ γαῖαι πρὸς καλλιέργειαν, διότι δὲν ἐπερατώθη ἡ καταμέτρησις τοῦ κτήματος, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη, ἵνα τοῖς δοθῇ, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον· ἐπειδὴ δὲ προβλέπουν, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ σπείρωσιν ἐφέτος, διότι παρῆλθε πλέον ὁ καιρὸς, παρακαλοῦσι τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ τοὺς ἀπαλλάξῃ τοῦ φόρου τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν· διότι, ἀφοῦ δὲν δύνανται οὔτε τὰς οἰκογενείας αὑτῶν νὰ συντηρήσωσι, πῶς θὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον;

§97Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἀπὸ ἕξ ἤδη μηνῶν ὁ Δήμαρχος Σπαρτιατῶν προσεβλήθη δυστυχῶς ὑπὸ ἡμιπληγίας, καὶ ἔκτοτε διαμένει κλινήρης, μεθ’ ὅλας τὰς διαψεύσεις, τὰς ὁποίας δημοσιεύουσιν ἐν ὀνόματι αὐτοῦ εἰς τὰς ἐφημερίδας. Τοῦτο ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τοὺς δημοτικοὺς συμβούλους, ἵνα ζητήσωσι παρὰ τοῦ Νομάρχου νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ νὰ ἐνεργῆται ἡ ὑπηρεσία ὑπὸ τοῦ ἕκτου παρέδρου, εἰς ὃν ἀνετέθη αὕτη τῇ θελήσει τῶν οἰκείων τοῦ κ. Δημάρχου, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ πρώτου, ὡς ὁρίζει ὁ νόμος· ἀλλ’ ὁ κ. Νομάρχης, οὐδόλως λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὴν νόμιμον αἴτησιν τῶν δημοτικῶν συμβούλων, ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου εἰς τὸν ἕκτον δημαρχικὸν πάρεδρον, ὡς ἀναπληρωτὴν τοῦ ἀνικάνου Δημάρχου. Νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν θὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι δικαίωμα τοῦ Δημάρχου νὰ ἀναθέτῃ τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου εἰς ὅντινα αὐτὸς θέλει, ἀλλ’ ὀφείλει νὰ ἀναθέτῃ αὐτὴν εἰς ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος ὥρισεν ὡς ἀναπληρωτὴν αὐτοῦ, ἀπόντος ἢ κωλυομένου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως ἐπιτακτικῶς διατάξῃ τὸν Νομάρχην, ἀμέσως νὰ προσκαλέσῃ τὸν πρῶτον δημαρχικὸν πάρεδρον, ἵνα ἀναλάβῃ τὴν διοίκησιν τοῦ δήμου, ἐφ’ ὅσον δὲν δύναται ὁ Δήμαρχος νὰ ἐκτελῇ ὑπηρεσίαν, νὰ παύσῃ δὲ νὰ τιμωρῇ τοὺς συμβούλους, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι ἀπειθοῦντες δὲν προσέρχονται εἰς τὰς συνεδριάσεις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἐνῷ δὲν προσέρχονται διότι δὲν εἶναι ὑπόχρεοι νὰ ὑπακούωσιν εἰς πρόσκλησιν ἀναρμοδίου προσώπου. Μετὰ τοῦτο λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ὄχι μόνον κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν προηγουμένην Σύνοδον ὑπέβαλον, νὰ προσαγάγῃ τοὺς φακέλους, τοὺς ἀφορῶντας τὰς καταχρήσεις τοῦ ταμίου Κυριακοῦ. Δὲν θέλω διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης νὰ ἐξυπηρετήσω οὔτε προσωπικὸν, οὔτε κομματικὸν συμφέρον· θέλω μόνον νὰ ἐξετάσω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαπράττωνται τοιαῦται καταχρήσεις, χωρὶς νὰ ἔχωσι γνῶσιν οὔτε ἐπιθεωρηταὶ, οὔτε ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία. Πιστεύω, ὅτι δὲν ἔπρεπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποφεύγῃ ἐπὶ δύο ἤδη Συνόδους τὴν προσαγωγὴν τοιούτων ἐγγράφων. Καὶ τότε μὲν ἐδικαιολογήθη, ὅτι ἡ δικογραφία εὑρίσκετο ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς δίκης κατὰ τοῦ ὑπολόγου δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ προσάγωνται τὰ ἔγγραφα. Ἡ ἀποφυγὴ τῆς προσαγωγῆς αὐτῶν δύναται νὰ δώσῃ ὑπονοίας, ὅτι γίνεται, ὅπως μὴ ἀποκαλυφθῶσιν ἔνοχοι καὶ ἄλλοι ἐκ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, ἄνευ τῶν ὁποίων μοὶ φαίνεται πολὺ δύσκολον νὰ διαπράττωνται τόσον μεγάλαι καταχρήσεις ἐν τοῖς Ταμείοις, καὶ νὰ ἀνακαλύπτωνται μετὰ πάροδον πολλῶν ἐτῶν· διότι, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, δὲν βλέπω, τίνα λόγον ἔχουν οἱ ἐπιθεωρηταὶ καὶ τόσοι ἄλλοι ὑπάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ἂν πρόκηται νὰ συμβαίνωσι τοιαῦται καταχρήσεις, χωρὶς νὰ λαμβάνωσιν οὗτοι εἴδησιν.

§98Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι ἀνακριβές, ὅτι ἐγὼ ἀπέφυγον νὰ καταθέσω ἔγγραφα. Εἶπον τότε, ὅτι δὲν δύνανται νὰ κατατεθῶσι, διότι ἀπετέλουν δικογραφίαν ἐκκρεμοῦς ἐνώπιον ποινικοῦ Δικαστηρίου δίκης, εὐθὺς δὲ, ὡς ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα, θέλω τὰ καταθέσει.

§99ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βελλιανίτης ἔχει τὸν λόγον.

§100Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ φέρω ἐπερώτησιν, ἡ ὁποία ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν εὑρίσκεται ἐν τῇ αἰθούσῃ τὴν στιγμὴν ταύτην. Ὅπως δήποτε ἐγὼ θέλω καταθέσει σημείωμα, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ ζητήσω τὰς ἑπομένας πληροφορίας: αʹ) Πόσους καταδίκους δύναται νὰ περιλάβῃ τὸ Ἐφηβεῖον Ἀβέρωφ· βʹ) πόσους φύλακας ἔχει, ὡς καὶ πόσους τεχνουργούς, καὶ ποῖον μισθὸν λαμβάνουσιν οὗτοι· γʹ) πόσους θὰ περιλάβῃ τὸ παράρτημα· δʹ) ποῖον σωφρονιστικὸν σύστημα ἐφαρμόζεται εἰς τὸ Ἐφηβεῖον· εʹ) ποῖα ἐργοστάσια ἔχουν καταρτισθῆ ἐν τῷ Ἐφηβείῳ, καὶ ἂν ἐργάζονται πάντες οἱ κατάδικοι· στʹ) ποῖα εἶναι τὰ ἔξοδα ἐν γένει τοῦ Ἐφηβείου· ζʹ) ποῖα τὰ τυχὸν ἔσοδα τοῦ Ἐφηβείου σήμερον, καὶ ποῖα, κατὰ πιθανοὺς ὑπολογισμούς, ἐν τῷ μέλλοντι· ηʹ) τέλος, ποῖα τὰ ἠθικὰ ἐν γένει ἀποτελέσματα μέχρι τοῦδε τοῦ Ἐφηβείου. Θέλω ὅμως παρακαλέσει ὑμᾶς ἰδιαιτέρως, κύριε Πρόεδρε, ὅπως ἀποστείλητε, ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον, τὸ σημείωμα τοῦτο πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, διότι εἶναι πιθανὸν νὰ συζητηθῇ νομοσχέδιόν τι, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἔχω δὲ ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν, καθόσον θέλω φέρει τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι συνηθέστατα συμβαίνει, νὰ ζητῶμεν πληροφορίας παρὰ τῶν κυρίων Ὑπουργῶν, ἀλλ’ οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἀπαντῶσιν ὅτι δὲν ἔλαβον τὰς αἰτήσεις ἡμῶν, ἢ φέρουσι τὰς πληροφορίας, ὅταν ἄρχηται ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ, ἢ καὶ ὅταν ἔχῃ λήξει ἡ συζήτησις, ὅτε καὶ ἐγὼ θεωρῶ ἄτοπον νὰ ἀρχίζουν ἐκ νέου.

§101Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν πρό τινων ἡμερῶν ἔφερεν ὁ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Χοϊδᾶς, καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐγένετο μακρὸς λόγος, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα, ἐὰν τὰ καθήκοντα τοῦ δικαστικοῦ κλητῆρος συμβιβάζονται πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου, ἀναγκάζομαι νὰ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς σύστασιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν. Ἐν τῷ δήμῳ Πελλήνης τῆς ἐπαρχίας μου τυγχάνει δημοτικὸς σύμβουλος καὶ πρόεδρος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Χωρέμης τις, ἐν ταυτῷ δὲ καὶ δικαστικὸς κλητήρ, μετερχόμενος τὸ ἐπάγγελμα τοῦτο. Πρὸ μηνῶν ἔχει ὑποβληθῆ καταγγελία καὶ ἔκθεσις τῶν συμβάντων ἐκεῖ εἰς τὸν Νομάρχην Κορινθίας, καὶ ὁ Νομάρχης τὴν ἔκθεσιν ταύτην τῶν ἐκεῖ ἐνδιαφερομένων ἀπέστειλε πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ, δὲν γνωρίζω διατὶ, μολονότι ἔκτοτε παρῆλθεν ἀρκετὸς καιρὸς, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐνήργησέ τι ἐπὶ τῆς αἰτήσεως ταύτης τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἐγὼ, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, δηλῶ, ὅτι δὲν εἶμαι τῆς γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι φρονῶ, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ αἱρετὸν ἀξίωμα, ἀλλὰ δύναται μόνον νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐχορήγησεν εἰς τὸν δικαστικὸν κλητῆρα. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐπιθυμῶ, καὶ ἐν τῇ περιστάσει ταύτῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δείξῃ, ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν νομιμοφροσύνῃ, ὅτι τὰ αὐτὰ μέτρα καὶ τὰ αὐτὰ σταθμὰ ἔχει ἐπὶ ὅλων τῶν τοιαύτης φύσεως ὑποθέσεων, καὶ διὰ τοῦτο ὑποχρεοῦται, συμφώνως πρὸς τὴν ἐκπεφρασμένην γνώμην του, νὰ παύσῃ τὸν Χωρέμην ἐκ τοῦ ἀξιώματος τοῦ προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Δὲν θέλω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἀόρατός τις χεὶρ ἐμποδίζει τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς τὸ νὰ ἐπισημοποιήσῃ τὴν πρᾶξίν του ταύτην διὰ τῆς ὑπογραφῆς του. Ἐν τούτοις ποιοῦμαι τὴν σύστασιν ταύτην, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ σπεύσῃ, συμμορφούμενος πρὸς τὴν γνώμην του, νὰ παύσῃ τὸν δικαστικὸν τοῦτον κλητῆρα τῶν καθηκόντων τοῦ δημοτικοῦ συμβούλου.

§102Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς γνωστόν, κ. Πρόεδρε, κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1899 ἐψηφίσαμεν νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεκυρώθη σύμβασις μεταξὺ τοῦ δήμου Πατρέων ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Τραπέζης Ἀθηνῶν καὶ τῆς Ἑταιρείας τῶν Ἐργοληψιῶν ἀφ’ ἑτέρου περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τροχιοδρόμου ἐν Πάτραις. Κατὰ τὴν σύμβασιν ταύτην, ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ἦτο ὑπόχρεως νὰ ἐγκαταστήσῃ τοὐλάχιστον δύο γραμμὰς ἐντὸς 18 μηνῶν ἀπὸ τῆς κυρώσεως τοῦ νόμου, ἀλλὰ, καίτοι ἔκτοτε παρῆλθον σχεδὸν οἱ 18 μῆνες, ἐν τούτοις οὔτε ἔναρξιν τῆς ἐργασίας ἔκαμε. Νομίζω, ὅτι αἱ ἀνάδοχοι Ἑταιρεῖαι ἐξεχώρησαν τὸ ἔργον εἰς τὴν Ἑταιρείαν Thomson Huston, ἀλλὰ καὶ αὕτη οὐδὲν ἔπραξε. Θὰ παρακαλέσω ἑπομένως τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἡ Ἑταιρεία σκοπῇ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, ἢ ὄχι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ κηρύξῃ ἔκπτωτον τὴν Ἑταιρείαν, διότι δυνητικὸς εἶναι ὁ περὶ τούτου ὅρος, ἀλλ’ οὐχ ἧττον, ἐὰν ἡ Ἑταιρεία δηλώσῃ, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, κατ’ ἀνάγκην θὰ κηρυχθῇ ἔκπτωτος.

§103Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι εἶχον καταθέσει πρὸ ἡμερῶν ἐπερώτησιν, παρακαλῶν αὐτὸν νὰ δηλώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ποῦ εἰργάσθησαν τὰ συνεργεῖα, τὰ λειτουργοῦντα πρὸς ἐκκαθάρισιν τῶν αἰτήσεων κλπ. περὶ δηλωθεισῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, καὶ πόσον καιρὸν εἰργάσθησαν εἰς ἕκαστον μέρος. Παρακαλῶ αὐτὸν νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας. Πλὴν τούτου, κάμνω γνωστὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἀδικίαν, διαπραττομένην παρὰ τῶν ὀργάνων τῆς ὑπηρεσίας, περὶ τῆς ὁποίας βεβαίως δὲν ἔχει γνῶσιν· διότι δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι, ἐὰν εἶχε γνῶσιν τῆς ἀδικίας, ἤθελεν ἄρει αὐτήν. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ τῶν ἵππων τῶν κηπουρῶν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι τοὺς ἵππους τούτους μεταχειρίζονται οἱ κηπουροὶ χάριν τῶν ἐργασιῶν τῶν κήπων, οἷον πρὸς κίνησιν τῶν μαγγανίων καὶ πρὸς μεταφορὰν τῶν προϊόντων αὐτῶν. Οὐχ ἧττον ὅλοι σχεδὸν οἱ κηπουροὶ κατηγγέλθησαν ὡς ἔχοντες ἀροτριῶντα κτήνη, καὶ ὅτι δὲν ἐδήλωσαν ταῦτα, καὶ οὕτως ἀπειλοῦνται μὲ πρόστιμον. Ἐννοεῖται, ὅτι τοῦτο εἶναι καθαρὰ ἀδικία, καὶ δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, λαμβάνων γνῶσιν αὐτῆς, θέλει σπεύσει νὰ δώσῃ τὰς δεούσας διαταγὰς πρὸς ἀπαλλαγὴν τῶν εἰρημένων κηπουρῶν ἀπὸ τοῦ προστίμου.

§104Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶχεν ὑποσχεθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα, σχετικῶς μὲ τὴν ἐπερώτησιν περὶ Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἀλλ’ εἰσέτι δὲν τὰ κατέθεσεν. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἐὰν εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ καταθέσῃ, καὶ πότε θέλει τὰ καταθέσει.

§105Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυστυχῶς ἠσθένησεν ὁ Διευθυντής, καὶ μὲ παρεκάλεσε νὰ ἀναβάλω ἐπὶ μίαν ἡμέραν.

§106Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Εὐγήρου τῆς ἐπαρχίας Λευκάδος, ἐν τῇ πεποιθήσει, ὅτι ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ τοῦ τόπου των ἔχει δικαίωμα νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικουρίαν αὐτῶν, στερουμένων καὶ αὐτοῦ τοῦ ἄρτου, μοὶ γράφουσι νὰ ἐρωτήσω, τί ἐγένετο τὸ ψήφισμα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου περὶ κατασκευῆς δημοτικῶν ἔργων τῇ συνομολογήσει χρεωλυτικοῦ δανείου. Τὸ ψήφισμα τοῦτο διεβιβάσθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπὸ τὰς ἀρχὰς Ὀκτωβρίου, ἔκαμα δὲ λόγον περὶ αὐτοῦ ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα εὐαρεστούμενος ἐγκρίνῃ τὴν φιλάνθρωπον αὐτὴν πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας μόνον δύνανται νὰ σωθῶσι πολλαὶ οἰκογένειαι, πάσχουσαι οἰκονομικῶς· ἀλλὰ δὲν ηὐτύχησα μέχρι τῆς ὥρας νὰ λάβω καμμίαν πληροφορίαν, ὅπως τὴν διαβιβάσω πρὸς τοὺς ἀναξιοπαθοῦντας συμπολίτας μου. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα εὐαρεστούμενος δώσῃ πέρας εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, διὰ νὰ μὴ μένωσιν οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι ἐν ἀμφιβολίᾳ καὶ μὲ τὴν προσδοκίαν ν’ ἀποθάνωσιν ἀπὸ τὴν πεῖναν, χωρὶς νὰ λάβωσι καμμίαν βοήθειαν. Ἐπίσης κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην εἶχον ὑποδείξει εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν τὰ φιλάνθρωπα μέτρα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται νὰ χορηγηθῇ βοήθεια καὶ εἰς τοὺς κατοίκους τῶν ἄλλων δήμων, οἱ ὁποῖοι πεινῶσι. Σήμερον ἔλαβον μίαν ἐπιστολὴν ἐκ τῆς πρωτευούσης τοῦ δήμου Ἀπολλωνίων, διὰ τῆς ὁποίας μοὶ παριστῶσιν, ὅτι ἐκ τῶν τριακοσίων οἰκογενειῶν, τῶν κατοικουσῶν ἐν τῷ δήμῳ Ἀπολλωνίων, 18 μόνον οἰκογένειαι ἔχουσι τὸν ἄρτον των, αἱ δὲ λοιπαὶ εἶναι εἰς ἀπελπισίαν. Προφθάσατε λοιπὸν νὰ δώσητε βοήθειαν εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς ἀνθρώπους, διότι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀποθάνωσι τῆς πείνης. Ἀλλὰ πλὴν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα σᾶς ὑπέδειξα, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἐκτέλεσιν δύνασθε νὰ διατάξητε, κύριε Πρωθυπουργέ, ἵνα ἔλθητε εἰς βοήθειαν, ὑπάρχει καὶ ἓν ἄλλο μέτρον, σχετικῶς μὲ τὸ ὁποῖον ἔχω μίαν ἐπερώτησιν διὰ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας. Πρὸ μηνῶν περιῆλθε τὴν Λευκάδα μία ἐπιτροπή, συγκειμένη ἀπὸ τὸν Νομομηχανικὸν, τὸν Ἐπιθεωρητὴν τῶν δημοτικῶν σχολείων καί τινα ἄλλον, πρὸς ἀνεύρεσιν οἰκοπέδων διὰ τὴν ἀνέγερσιν δημοτικῶν σχολείων. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργόν, ἵνα εὐαρεστούμενος μᾶς πληροφορήσῃ, ἐὰν ἡ πρὸ μηνῶν περιοδεύσασα τὸν νομὸν Λευκάδος ἐπιτροπὴ εὗρε τοιαῦτα οἰκόπεδα, ἐὰν ὁ μηχανικὸς εἶχε διαταγὴν νὰ καταρτίσῃ τὰ κατὰ νόμον διαγράμματα καὶ προϋπολογισμούς, ἐὰν ἡ διαταγὴ αὕτη ἐξετελέσθη, καὶ ἂν ὑπεβλήθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ πότε· διότι διὰ τῆς κατασκευῆς τῶν δημοτικῶν σχολείων δύναται νὰ δοθῇ μία βοήθεια εἰς τοὺς πτωχοὺς ἐκείνους ἀνθρώπους. Ταῦτα παρακαλῶ, κύριε Πρωθυπουργέ, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν σας, καὶ νὰ μὴ πιστεύητε, ὅτι ὁ δῆμος Εὐγήρου ἔχει ἀποθεματικὰ κεφάλαια, διότι δὲν εἶναι ἀληθές, καὶ τὸ διαψεύδω ἐπισήμως, διαβεβαιῶν, ὅτι καὶ ὁ δῆμος αὐτὸς εἶναι κατεστραμμένος, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι. Ἑπομένως μὴ ἀρνεῖσθε τὴν ἀπαιτουμένην βοήθειαν εἰς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι πεινοῦν, καὶ μὴ θέλετε νὰ σημειωθῇ ἡ ἐποχὴ ὑμῶν ὡς ἐποχὴ λιμοῦ καὶ θανάτου!

§107ΑΧΙΛ. ΧΟΙΔΑΣ. Προκειμένου μετ’ ὀλίγον νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ τῷ ὑπενθυμίσω τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας πρὸ πολλοῦ ἐζήτησαν διάφοροι Βουλευταί, ὁ κ. Δραγούμης, ὁ κ. Σπηλιώτης καὶ ἐγὼ, καὶ νὰ τὸν παρακαλέσω, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ τὰς καταθέσῃ, διότι βεβαίως θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§108Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ ὑπενθυμίσω δύο παρακλήσεις, τὰς ὁποίας πρὸ πολλῶν ἡμερῶν ἀπηύθυνα πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Μίαν παράκλησιν, ὅπως καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων κ. Σούλη περὶ μεταφορᾶς τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, καὶ ἑτέραν, ὅπως ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐρώτησιν, ἂν, ἐκτὸς τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμὸς τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων καὶ κληροδοτημάτων ἐκ κεκλεισμένων χρήσεων, ὑπάρχει καὶ ἄλλη, καὶ διατὶ καὶ αὐτὴ δὲν ἀνεγράφη, ἐὰν θὰ πληρωθῇ, καὶ πῶς θὰ πληρωθῇ, διότι μετ’ αὐτῶν συνδέονται σπουδαῖα συμφέροντα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν νομίζω ἀκόμη ἀναγκαῖον νὰ ποιήσωμαι λόγον.

§109ΒΡ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη πέρυσιν, οἱ ὀφειλέται τοῦ Δημοσίου μέχρι τῆς χρήσεως τοῦ 1895, συμπεριλαμβανομένης, ἀπηλλάσσοντο τῶν προστίμων καὶ τῶν τόκων τῆς ὑπερημερίας, ἐὰν κατέβαλλον τὸ μέχρι δραχμῶν 100 χρέος των. Ὁ ὑποταμίας Σπάρτης ὅμως ἔχει ἄλλην γνώμην, καὶ ἐξακολουθεῖ νὰ εἰσπράττῃ, ὄχι μόνον τὸ κεφάλαιον τὸ ὀφειλόμενον, ἀλλὰ καὶ τοὺς τόκους ὑπερημερίας καὶ τὰ πρόστιμα. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διατάξῃ τὰ δέοντα, καὶ πρὸς ἄρσιν τοῦ ἀτόπου τούτου φροντίσῃ ν’ ἀποδοθῶσι τὰ ἐπὶ πλέον εἰπραχθέντα χρήματα ἀπὸ τοὺς ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου. Παραδίδω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν δύο ἀντίγραφα τοιούτων γραμματίων εἰσπράξεως, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται ἡ παράνομος αὕτη ἐνέργεια.

§110ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς γενομένας κατὰ τὸ 1881 καὶ 1894 μελέτας περὶ ἀρδεύσεως τοῦ Κορινθιακοῦ καὶ τοῦ Ἀργολικοῦ πεδίου. Συγχρόνως θὰ παρακαλέσω πάλιν τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνθυμηθῇ τὴν αἴτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον κάμει πρὸ ἡμερῶν, ὅπως καταθέσῃ πίνακα τῶν ὀφειλομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσίου πρὸς διαφόρους δυνάμει τελεσιδίκων ἀποφάσεων.

§111ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Σχετικῶς μὲ τὴν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Λεώπουλος, θὰ προσθέσω τὰ ἑξῆς. Οἱ ὑποταμίαι, ὄχι μόνον ἐπισπεύδουν τὴν καταδίωξιν τῶν ὀφειλόντων πρὸ τῆς χρήσεως τοῦ 1895, ἀλλὰ καὶ ἐκτελέσεις ἀκόμη ἐνεργοῦσιν, ἐνῷ, κατὰ τὸν νόμον ΒΧΗΔʹ τῆς 24 Μαρτίου 1900, διὰ τὰ πρὸ τοῦ 1895 χρέη δὲν δύναται πλέον νὰ ἐκβιασθῇ ὁ ὀφειλέτης τοῦ Δημοσίου, διότι θὰ γείνῃ ἐκκαθάρισις αὐτῶν καὶ πληρωμὴ εἰς δόσεις, ἐκτὸς ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦ χρέους δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς 100 δραχμάς. Ἐν τούτοις πλειστηριασμοὶ ἐνεργοῦνται, καὶ πολλῶν αἱ ἰδιοκτησίαι ἐξεποιήθησαν διὰ χρέη πρὸ τοῦ 1895.

§112Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ συστάσεις αὗται.

§113ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου πρέπει ἅπαξ διὰ παντὸς νὰ παρατηρηθῇ, ὅτι τὸ κακὸν δὲν θέλει παύσει, ἐὰν δὲν διαταχθῇ διὰ νόμου, ὅτι τὰ ποσοστὰ τῶν εἰσπραττομένων ὑπὸ τῶν Ταμιῶν, εἰσπραττόντων μὴ ὀφειλόμενα, καταλογίζονται εἰς βάρος αὐτῶν, καὶ ἐπιστρέφονται. Διότι αὐτοὶ ἔχουσι συμφέρον νὰ εἰσπράττωσιν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερα, ἀδιάφορον, ἂν εἰσπράττωσι νομίμως, ἢ ὄχι. Ἀποδίδεται μὲν μετὰ χρόνον, μετὰ παρέλευσιν δύο ἢ τριῶν ἐτῶν, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ, εἰς τὸν πληρώσαντα τὸ εἰσπραχθὲν παρανόμως, ἀλλ’ ὁ Ταμίας καρποῦται τὸ ποσοστὸν τοῦ ἀχρεωστήτως πληρωθέντος, καὶ πρέπει βεβαίως νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε νὰ παύσῃ ἡ τοιαύτη κατάστασις.

§114ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐξηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τίνα τρόπον θὰ ἐπιστραφῶσιν αὐτὰ τὰ χρήματα; Θὰ ἐπιστραφῶσι δικαστικῶς;

§115Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Διοικητικῶς. Ὅπου μοὶ ἐδόθη ἀφορμὴ, διέταξα τὴν ἐπιστροφὴν τῶν χρημάτων τὴν ἄμεσον, καὶ τὴν τιμωρίαν τῶν ὑπαλλήλων. (Ἐνταῦθα καταλαμβάνει τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου ὁ Πρόεδρος κ. Ν. Μπουφίδης).

§116Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δυνάμει τοῦ Λογιστικοῦ Νόμου, διὰ πᾶσαν ἐργασίαν τοῦ Δημοσίου, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ, καὶ ὑπερβαίνει τὸ ποσὸν τῶν 10,000 δραχμῶν, πρέπει νὰ ζητηθῇ ἡ ἄδεια τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μετὰ τοῦ νομοσχεδίου πρέπει νὰ ὑποβληθῇ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης. Ὑποβάλλω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλὴν δύο νομοσχέδια, ἐξ ὧν τὸ ἓν ἀφορᾷ τὴν ἀπόκτησιν ἀτμήρους βυθοκόρου, τὸ δ’ ἕτερον τὴν κατασκευὴν ἀποθηκῶν ἐξαρτισμοῦ τῶν πλοίων ἐν Ναυστάθμῳ. Ὑποβάλλω δὲ καὶ τοὺς προϋπολογισμοὺς τῆς δαπάνης τῶν ἔργων τούτων. Ἐπίσης ὑποβάλλω δύο προϋπολογισμούς, ὧν ὁ εἷς ἀφορᾷ εἰς τὴν κατασκευὴν ὑφάλου χαμουλκοῦ πρὸ τῶν νεωσοίκων τοῦ Ναυστάθμου, ὁ δ’ ἕτερος εἰς τὴν κατασκευὴν τμηματικῆς κατασκευῆς κρηπιδωμάτων ἐν τῷ λιμενίσκῳ τῶν συνεργείων τοῦ Ναυστάθμου.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα 124–125).

§118ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑποθέτω, ὅτι καὶ τὰ νομοσχέδια, τὰ ὑποβληθέντα ὑπὸ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὡς καὶ τὰ πρό τινων ἡμερῶν ὑπ’ ἄλλου Ὑπουργοῦ ὑποβληθέντα, ὡς παράρτημα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἶναι ἀπαραίτητον νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἀφορῶσιν εἰς θέματα σχετιζόμενα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πέρυσιν ἐγένετο οὕτω, καὶ ἐγένετο ἐνωρίτερον. Θὰ ἦτο ὀρθότερον, οἱ Ὑπουργοὶ νὰ φροντίζωσιν, ὥστε, ὑποβαλλομένου τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ συνυποβάλλωνται καὶ τὰ νομοσχέδια, οὕτω δὲ νὰ διέρχωνται καὶ ταῦτα τὸν ἔλεγχον ἐν ταυτῷ ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πέρυσιν, ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ ἐξηκολούθει ἐπεξεργαζομένη τὸν Προϋπολογισμόν, ἔσπευσαν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ καὶ ὑπέβαλον τὰ νομοσχέδια, τὰ σχετιζόμενα μετὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐγκαίρως. Πάντως ὅμως εἶναι ἀπαραίτητον νὰ εἰσαχθῶσι τὰ νομοσχέδια ταῦτα εἰς τὴν Ἐπιτροπήν, ὥστε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ δυνηθῶμεν νὰ ἀποφανθῶμεν καὶ ἐπ’ αὐτῶν.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχον ἐπιστολὴν ἐκ τοῦ νομοῦ Κυκλάδων, κατὰ τὴν ὁποίαν 45 δημοτικῶν διδακτηρίων ἡ οἰκοδομὴ διετάχθη νὰ ἐκτελεσθῇ συγχρόνως, ἀλλ’ ἐπιτηροῦντες τεχνικοὶ ἄνδρες, μηχανικοί, ἢ ἀρχιτέκτονες, δὲν ὑπάρχουσιν. Ὁ Νομομηχανικὸς εἶναι ἐν ἀδείᾳ, δὲν ἠξεύρω δέ, ἐὰν ὑπάρχει ἐργοδηγός, ἡ δὲ οἰκοδομὴ εἶναι ἐγκαταλελειμμένη εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἐργολάβων. Ἡ ἀθρόα οἰκοδομὴ διδακτηρίων ἐν ἑνὶ νομῷ καθιστᾷ ἀνεπαρκῆ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ ἐκεῖ ὑπάρχοντος ἑνὸς μηχανικοῦ, καὶ μάλιστα ἐν νομῷ, οἷος ὁ τῶν Κυκλάδων, ὅπου ἡ συγκοινωνία μεταξὺ τῶν νήσων εἶναι θαλασσία. Διὰ τοῦτο συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα αἱ οἰκοδομαὶ τῶν διδακτηρίων μὴ γίγνωνται κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διότι θέλουσιν οἰκοδομηθῆ ἀκατάλληλοι διὰ τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον οἰκοδομοῦνται.

§120Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν κατασκευὴν κτιρίων δημοτικῶν σχολείων, ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως τὴν συζήτησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο πρό τινος, καὶ καθ’ ἣν καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐπείσθη, ὅτι δὲν δύναται νὰ προβαίνῃ...

§121ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πλανηθεὶς παρ’ ὑμῶν.

§122ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀνεγνώσατε ὁ ἴδιος τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου, ὅπερ λέγει ῥητῶς, ὅτι, πρὶν ἢ οἰκοδομηθῶσι πάντα τὰ κτίρια τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἢ τῶν γραμματοδιδασκαλείων ἐν τοῖς γʹ τάξεως δήμοις, δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ προβῇ εἰς τὴν κατασκευὴν διδακτηρίων ἐν τοῖς βʹ τάξεως δήμοις, καὶ μετ’ αὐτὰ ἐν τοῖς αʹ τάξεως δήμοις. Αὐτὸ εἶναι τόσον σαφὲς καὶ καθαρὸν ἐν τῷ νόμῳ, ὥστε αὐτὸς ὁ Ὑπουργός, ἐγερθεὶς ἀπὸ τῆς θέσεώς του, εἶπεν, ὅτι πραγματικῶς δὲν εἶχε παρατηρήσει, ὅτι καὶ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα ἐν τῷ νόμῳ ῥητῶς ἀναφέρονται ὡς ἀποτελοῦντα μέρος τῶν διδακτικῶν κτιρίων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κατασκευασθῶσι πρὶν κατασκευασθῶσι τοιαῦτα εἰς τοὺς βʹ καὶ αʹ τάξεως δήμους. Ἐν τούτοις, μολονότι δημοσίᾳ ἀνεγνώρισε τὸ τοιοῦτον, βλέπω ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως νὰ προκηρύσσηται δημοπρασία διὰ κατασκευὴν δημοτικῶν σχολείων βʹ τάξεως δήμων, ἐνῷ ὑπάρχουσιν ἀκόμη δῆμοι γʹ τάξεως, μὴ ἔχοντες τοιαῦτα, καὶ ζητοῦσι νὰ οἰκοδομηθῶσι. Λοιπὸν, ἢ πρέπει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὀρθῶς πράττει, ἀναγινώσκων ἡμῖν τὸν νόμον καὶ πείθων, ὅτι νομίμως ἐνεργεῖ, ἤ, ἐὰν ἄλλως ἔχῃ ὁ νόμος, ἀλλ’ αὐτὸς νομίζῃ, ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, δι’ οὗ νὰ τροποποιῆται τὸ ἄρθρον τοῦ κειμένου νόμου. Ἐνῷ ὅμως ὁ νόμος ῥητῶς ἀπαγορεύει ὅ,τι ὁ κύριος Ὑπουργὸς πράττει, νὰ ἐξακολουθῇ οὗτος διατάσσων τὴν κατασκευὴν κτιρίων δημοτικῶν σχολείων δευτέρας τάξεως δήμων, τοῦτο εἶναι καὶ παράνομον καὶ αὐθαίρετον.

§123ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἀληθῶς, κατὰ τὴν ἑσπέραν, καθ’ ἣν ὡμίλησε περὶ τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων ὁ ἐκ Μεσολογγίου κ. Βουλευτής, ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 68 τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, δι’ οὗ προσδιορίζονται οἱ δύο τύποι τῶν διδακτηρίων τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὁ τύπος τοῦ διδακτηρίου τοῦ προσδιοριζομένου νὰ χρησιμεύσῃ ὡς πλῆρες δημοτικὸν σχολεῖον, καὶ ὁ τοῦ κοινοῦ δημοτικοῦ σχολείου ἢ γραμματοδιδασκαλείου. Ἐκ τῆς διατάξεως δὲ ταύτης καὶ ἐκ τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ αὐτοῦ νόμου ἐνόμισεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ὑποχρεοῦται ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν κτιρίων διὰ γραμματοδιδασκαλεῖα. Ἀλλὰ δὲν ἀνέγνωσεν ἐπισταμένως ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ σύνολον τοῦ νόμου, διότι, ἂν ἀνεγίνωσκε τοῦτο ἐπισταμένως, θὰ ἐπείθετο, ὅτι εὑρίσκεται ἐν ἀδίκῳ. Ἐκ τῆς ῥητῆς μάλιστα διατάξεως τοῦ ἄρθρου 40 τοῦ περὶ οὗ πρόκειται νόμου ἐξάγεται, ὅτι ὁ Ἐπιθεωρητὴς, ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ εἰσηγητὴς πασῶν τῶν εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ὑπαγομένων ὑποθέσεων, προτείνει τὴν κατασκευὴν τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, οὐχὶ δὲ καὶ τῶν γραμματοδιδασκαλείων. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἥτις κατηρτίσθη συνῳδὰ τῷ ἄρθρῳ 69 κατὰ τὸ 1896, ὥρισε τοὺς τύπους, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων κατασκευάζονται τὰ κτίρια τῶν δημοτικῶν σχολείων. Τύποι συνετάχθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν δύο παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ τοῦ πλήρους καὶ ὁ τοῦ κοινοῦ δημοτικοῦ σχολείου. Τὸ τελευταῖον τοῦτο ἔχει τὰς ἑξῆς ὑποδιαιρέσεις: τετρατάξιον, διτάξιον καὶ μονοτάξιον. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν τύπων αὐτῶν, κατασκευάζονται τὰ κτίρια τῶν δημοτικῶν σχολείων ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἐν ἰσχύϊ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμου. Οὐδέποτε δὲ κατεσκευάσθη κτίριον διὰ γραμματοδιδασκαλεῖον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς δέ, ἐὰν ἐπεθύμει νὰ κατασκευασθῇ κτίριον διὰ γραμματοδιδασκαλεῖον, δὲν θὰ ἠδύνατο, διότι δὲν ὑπάρχει τύπος διὰ γραμματοδιδασκαλεῖον...

§124ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ὁ τύπος τοῦ μονοταξίου.

§125ΣΤΑΗΣ. Ὁ τύπος τῶν διδακτηρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, ὡς εἶπον πρὸ μικροῦ, εἶναι τριῶν εἰδῶν: τοῦ τετραταξίου, τοῦ διταξίου καὶ τοῦ μονοταξίου. Τὸ τελευταῖον τοῦτο πρέπει νὰ ἔχῃ χωρητικότητα τοὐλάχιστον δι’ ἑβδομήκοντα μαθητὰς, ἐνῷ ὁ τοῦ γραμματοσχολείου χῶρος δύναται νὰ περιέχῃ μαθητὰς ἀπὸ δεκαπέντε μέχρις ἑβδομήκοντα. Διὰ ταῦτα, ἀφοῦ ἐπερατώθη ἡ κατασκευὴ τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων εἰς τοὺς δήμους τρίτης τάξεως, προέβημεν εἰς τὴν τῶν διδακτηρίων τῶν δήμων δευτέρας τάξεως.

§126Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας ὁμολογεῖ, ὅτι ὑπάρχει ἀληθῶς ἄρθρον ἐν τῷ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμῳ, ἐν ᾧ ῥητῶς λέγεται, ὅτι πρέπει πρὶν ἐν τοῖς τρίτης τάξεως δήμοις νὰ κατασκευασθῶσι τὰ κτίρια τῶν δημοτικῶν σχολείων καὶ γραμματοδιδασκαλείων, καὶ ἔπειτα κατὰ σειρὰν ἐν τοῖς ἄλλοις δήμοις, τότε περὶ τούτου δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀλλ’ ὅ,τι ἐπεκαλέσθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς, τὸ ἐπεκαλέσθη, ὅπως ἀνατρέψῃ ἢ μηδενίσῃ τὴν ῥητὴν καὶ σαφῆ ταύτην διάταξιν· ἢ μᾶλλον καθιέρωσε μέθοδον ἑρμηνευτικὴν καὶ ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἥτις πρέπει νὰ ἀπελπίζῃ τὰς Βουλὰς ἐν τῷ νομοθετικῷ αὐτῶν ἔργῳ. Εἶπεν, ὅτι ὑπάρχει ἄρθρον τοῦ νόμου, ἐν ᾧ διαγράφεται, πῶς προπαρασκευάζεται ἡ ἐπισκευὴ ἢ μετασκευὴ τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, καὶ ὅτι τοῦτο ὁμιλεῖ οὐχὶ περὶ γραμματοδιδασκαλείων, ἀλλὰ μόνον περὶ τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἐκ τούτου δὲ συνήγαγεν, ὅτι πρόκειται περὶ μόνον δημοτικῶν σχολείων, οὐχὶ δὲ καὶ γραμματοδιδασκαλείων. Ἐκ τούτου ὅμως δὲν προκύπτει ποσῶς, ὅτι ἐννοεῖ τὸ ἄρθρον νὰ παραλειφθῶσι, νὰ μὴ κατασκευασθῶσιν ἐν τοῖς δήμοις τῆς τρίτης τάξεως τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα. Διότι καὶ εἰς τὸν γνωρίζοντα ἁπλῶς νὰ ἀναγνώσῃ τοὺς νόμους καταφανὲς εἶναι, ὅτι ὁ νόμος ἐπὶ τοῦ προκειμένου διὰ τῆς λέξεως δημοτικὰ σχολεῖα ἐν τοῖς διαφόροις ἄρθροις αὐτοῦ περιλαμβάνει καὶ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, ἀφοῦ ἅπαξ ἐν ἀρχῇ τοῦ κεφαλαίου δι’ ἐπὶ τούτῳ ἄρθρου, τοῦ ἄρθρου 68, ῥητῶς εἶπεν, ὅτι εἰς τὸν δεύτερον τύπον τῶν δημοτικῶν διδακτηρίων ἀνήκουν οὐ μόνον τὰ κοινὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ἀλλὰ καὶ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα. Ἐκεῖ, ὅπου ὁ νόμος ὤφειλε νὰ διατάξῃ κατὰ τίνα σειρὰν θὰ μετασκευασθῶσιν ἢ κατασκευασθῶσι τὰ κτίρια τῶν δημοτικῶν σχολείων, ῥητῶς εἶπεν, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσωσιν ἀπὸ τῶν τρίτης τάξεως δήμων, εἰς ταῦτα δὲ περιλαμβάνονται, κατὰ τὸ ἄρθρον 68 τοῦ νόμου, καὶ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα. Δὲν ὑπάρχει πρὸς τοῦτο δυσχέρεια, διότι ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία ἐγκρίνει τοὺς τύπους, θὰ μεριμνήσῃ περὶ κατασκευῆς καὶ τύπου διὰ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα. Πρῶτον λοιπὸν δὲν δύναται τὸν νόμον νὰ ἑρμηνεύσῃ τις οὕτως· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἀνωτέρα τοῦ νόμου ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη, ἥτις εἶναι ἐπιτροπὴ ἐκ τοῦ νόμου ἐκπορευομένη. Ἀλλ’ ὡς παρετηρήθη πρὸ μικροῦ εἰς τὸν κύριον Ὑπουργόν, δύνανται τὰ μονοτάξια νὰ ἦναι καὶ γραμματοδιδασκαλεῖα. Ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἑρμηνεύῃ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸ πνεῦμα, ὅπερ ἐνέπνευσε τὸν νομοθέτην, διατάξαντα ὅ,τι ὑποστηρίζω. Τὸν ἐνέπνευσεν ἡ ἀνάγκη, ὅπως ἐν τοῖς τρίτης τάξεως δήμοις, οἱ ὁποῖοι εἶναι οἱ ἀπορώτεροι, καὶ συνήθως στεροῦνται παντελῶς τῶν προσφόρων οἰκημάτων διὰ δημοτικὰ σχολεῖα, σπεύσῃ τὸ Κράτος πρῶτον, καὶ ἐκ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ὥρισε, κατασκευάσῃ ἐν αὐτοῖς τὰ διδακτήρια. Ἐν τοῖς δευτέρας τάξεως δήμοις καὶ ἐν τοῖς πρώτοις τάξεως τοιούτοις εἶναι πιθανώτερον, ὅτι θὰ εὑρεθῶσιν εὐκολώτερον κτίρια, δυνάμενα νὰ χρησιμεύσουν ὡς δημοτικὰ σχολεῖα, ἢ ἐν τοῖς χωρίοις καὶ ταῖς κώμαις τῶν τρίτης τάξεως δήμων. Αὐτὴ εἶναι ἡ λογικὴ καὶ πρακτικὴ ἰδέα, ἥτις ἐπέβαλεν ἐν τῇ σειρᾷ τῆς κατασκευῆς τῶν δημοτικῶν σχολείων τοὺς δήμους τρίτης τάξεως, καὶ ἀπῄτησε νὰ προηγῶνται οὗτοι. Λοιπὸν καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας εἶναι, νὰ ἐξαντλήσῃ πρότερον τὰς ἀξιώσεις τῶν δήμων τρίτης τάξεως, καὶ εἶτα νὰ ἐπιχειρήσῃ τὴν κατασκευὴν τῶν τῆς δευτέρας καὶ πρώτης τάξεως δήμων. Ἀλλ’ ἐὰν φρονῇ ἄλλως, παρὰ ὅπως ὁ νομοθέτης τοῦ 1895, τότε πρέπει νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, καὶ ἡ Βουλὴ θέλει τότε ἀποφανθῇ. Ἀλλ’ ἐφ’ ὅσον ὁ νόμος ἰσχύει, ἂς μὴ θέλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς διὰ τοιούτων ἑώλων ἐπιχειρημάτων νὰ παρακάμψωμεν τὸν νόμον, καὶ ἂς μὴ ζητῇ νὰ καταστήσῃ συνένοχον τοιαύτης καταργήσεως νόμου καὶ τὴν Βουλήν.

§127ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ προβαίνῃ εἰς κατασκευὴν κτιρίων δημοτικῶν σχολείων καὶ γραμματοδιδασκαλείων. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀνήκει εἰς τὸν Ἐπιθεωρητήν. Τὸ ἄρθρον 40 τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως καθορίζει τὰ καθήκοντα τοῦ Νομαρχιακοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ὅστις τυγχάνει ὁ εἰσηγητὴς πασῶν τῶν εἰς τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον ὑπαγομένων ὑποθέσεων. Μεταξὺ τῶν καθηκόντων τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ ἀναφέρονται τὰ ἑξῆς ἐν τῷ ιδ ἐδαφίῳ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου: «Προκαλεῖ τὴν παρὰ τοῦ ἁρμοδίου Νομομηχανικοῦ συγγραφὴν τῶν ἀπαιτουμένων σχεδίων καὶ προϋπολογισμῶν διὰ τὴν οἰκοδομὴν τῶν δημοτικῶν διδακτηρίων, τῶν προοριζομένων εἴτε διὰ κοινὸν, εἴτε διὰ πλῆρες δημοτικὸν σχολεῖον κλπ.» Πῶς λοιπὸν ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως θὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν κτιρίων διὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, ἀφοῦ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Ἐπιθεωρητὴς νὰ προκαλέσῃ τὸν Νομομηχανικὸν νὰ συντάξῃ τὸ σχέδιον καὶ τοὺς προϋπολογισμοὺς δαπάνης κτιρίων διὰ γραμματοσχολεῖα; Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὀρθῶς ὁ νομοθέτης δὲν ἐφρόντισε περὶ κατασκευῆς κτιρίων γραμματοδιδασκαλείων, διότι ταῦτα δὲν εἶναι μόνιμα σχολεῖα. Τοιαῦτα ὑφίστανται ὅπου ὑπάρχουσι μαθηταὶ 15 μέχρις 69, διότι, ὁπόταν ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν ἀνέλθῃ εἰς 70, τὸ γραμματοδιδασκαλεῖον μετατρέπεται εἰς δημοτικὸν σχολεῖον. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ κατασκευασθῶσι κτίρια διὰ 15 μαθητάς. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα καταργοῦνται, καὶ συνιστῶνται ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, ἀφοῦ πολλοὶ πληθυσμοὶ ἐν Ἑλλάδι εἶναι κινητοί.

§128Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς ὀλίγιστα μέρη.

§129ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν λοιπὸν κατασκευάσωμεν σήμερον κτίρια διὰ γραμματοσχολεῖα, θὰ ἤμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ τὰ ἐγκαταλείψωμεν αὔριον, καὶ θὰ καταστρέψωμεν οὕτω τὸ κεφάλαιον, ὅπερ εἶναι προωρισμένον εἰς πλήρωσιν ἀνάγκης σπουδαιοτάτης τῆς Πολιτείας, οἵα εἶναι ἡ κατασκευὴ κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ ἀκολουθήσωμεν τὸν νόμον κατὰ γράμμα, ὅστις ἐπιβάλλει εἰς τὸν Ἐπιθεωρητὴν νὰ προκαλῇ τὸν Νομομηχανικὸν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν σχεδίων καὶ τῶν προϋπολογισμῶν τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, καὶ οὐχὶ τῶν γραμματοσχολείων. Δὲν ἔχει λοιπὸν δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς νὰ διατάξῃ τὴν κατασκευὴν κτιρίων εἴτε γραμματοδιδασκαλείων, εἴτε δημοτικῶν σχολείων κλπ. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀτέλειά τις, αὕτη ἔγκειται ἐν τῷ νόμῳ. Ἀλλοίμονον ὅμως, ἐὰν τὸ ποσόν, τὸ προωρισμένον διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, διατεθῇ πρὸς κατασκευὴν γραμματοδιδασκαλείων, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ΒΤΜΘʹ σκοπὸν εἶχε νὰ καταργήσῃ, καὶ ἡμεῖς δὲ τοῦτο πρέπει νὰ ἔχωμεν ὡς σκοπόν!

§130Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§131ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ἐγὼ σᾶς διαβεβαιῶ ἐπισήμως, ὅτι εἰς τοὺς δήμους τρίτης τάξεως κατεσκευάσθησαν πάντα τὰ ὑπολειπόμενα κτίρια τῶν δημοτικῶν σχολείων, τὰ ὁποῖα ἀνέρχονται εἰς 44. Ὑπάρχουσι δῆμοι τρίτης τάξεως, οἵτινες κέκτηνται κτίρια δημοτικὰ κατάλληλα διὰ δημοτικὰ σχολεῖα· ἐν αὐτοῖς δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ κατασκευασθῶσι νέα κτίρια, ἀφοῦ τὰ ἤδη ὑπάρχοντα ἐκπληροῦσι τὸν προορισμόν των. Ἀλλ’ εἰς τοὺς δήμους τρίτης τάξεως, τοὺς ἐστερημένους τοιούτων κτιρίων, κατεσκευάσθησαν ἤδη 44, ἀφ’ ἧς ἐγὼ διατελῶ Ὑπουργός.

§132ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν χωρίων καὶ κωμῶν τρίτης τάξεως δήμων, οἵτινες δὲν ἔχουσι κτίρια διὰ δημοτικὰ σχολεῖα, βεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, κατά τινα ἐξέτασιν, ἣν ἐποιησάμην εἰς τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅτι ὑπάρχουσιν 92· ὥστε, ἂν κατεσκευάσθησαν 44, ὑπολείπονται ἀκόμη ἄλλα τόσα καὶ πλέον. Ὥστε, ὡς πρὸς τὰ διδακτήρια, ἀκόμη δὲν ἐξηντλήθη τὸ δικαίωμα, ὅπερ ἔχουν ἐκ τοῦ νόμου οἱ τρίτης τάξεως δῆμοι. Ἀπορῶ δέ, πῶς ἐξακολουθεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς παραγνωρίζων τὴν ὑποχρέωσιν, ἣν ἐκ τοῦ νόμου ἔχει, ὅπως κατὰ πρῶτον λόγον προτιμᾷ τὴν κατασκευὴν τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων τῶν τῆς τρίτης τάξεως δήμων. Αὐτά, τὰ ὁποῖα ἐπικαλεῖται, δὲν πρέπει νὰ ἐπικαλῆται, διότι δὲν συμφωνοῦσι μὲ τὸν νόμον. Ἡμεῖς θὰ προσέξωμεν ἀκριβῶς εἰς τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, τὴν ὁρίζουσαν τὴν σειρὰν τῆς κατασκευῆς τῶν κτιρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων. Οὗτος λέγει ἐν κεφαλαίῳ Εʹ, «περὶ δημοτικῶν διδακτηρίων», ἄρθρῳ 68: «Τῶν δημοτικῶν διδακτηρίων προσδιορίζονται ἐπὶ τοῦ παρόντος δύο τύποι, ὁ τοῦ διδακτηρίου τοῦ προοριζομένου νὰ χρησιμεύσῃ εἰς πλῆρες δημοτικὸν σχολεῖον, καὶ ὁ τοῦ διδακτηρίου τοῦ προοριζομένου νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κοινὸν δημοτικὸν σχολεῖον ἢ γραμματοδιδασκαλεῖον». Ὥστε ὁ νόμος ἐξομοιοῖ τὰ διδακτήρια τοῦ κοινοῦ δημοτικοῦ σχολείου καὶ τοῦ γραμματοδιδασκαλείου. Μετὰ τοῦτο ἐπερχόμενον τὸ ἄρθρον 76, λέγει: «Ἡ κατὰ τὸν ἐγκεκριμένον τύπον μετασκευὴ τῶν ὑπαρχόντων δημοτικῶν διδακτηρίων, ἢ ἡ κατὰ τοιοῦτον τύπον οἰκοδομὴ νέων διδακτηρίων, γίγνεται τὸ πρῶτον ἐν ταῖς πρωτευούσαις καὶ ταῖς κώμαις τῶν δήμων τρίτης τάξεως, μετὰ τὴν πλήρωσιν δὲ τῶν ἀναγκῶν τῶν διδακτηρίων ἐν αὐτοῖς, γίγνεται ἐν ταῖς πρωτευούσαις καὶ ταῖς κώμαις τῶν δήμων βʹ τάξεως, ὅταν δὲ πληρωθῶσι καὶ αἱ ἐν τοῖς δήμοις βʹ τάξεως ἀνάγκαι, γίγνεται ἡ μετασκευὴ τῶν ὑπαρχόντων διδακτηρίων ἢ ἡ οἰκοδομὴ νέων ἐν ταῖς πρωτευούσαις καὶ ταῖς κώμαις τῶν δήμων αʹ τάξεως.» Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν τοσοῦτον σαφῆ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, τρέχομεν ζητοῦντες ἐν τῷ νόμῳ φράσεις καὶ λέξεις, μὲ τὴν κακὴν πρόθεσιν νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν αὐτήν! Καὶ ἐπιτρέπεται νὰ γίνηται τοῦτο; Τίνα δύναμιν ἔχει τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι ἐν ἄλλοις ἄρθροις ὁ νομοθέτης σχετικῶς δὲν ἐπαναλαμβάνει τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα εἰδικῶς, ἀφοῦ ἅπαξ ὥρισε τὰ τῆς κατασκευῆς τῶν γραμματοδιδασκαλείων σαφέστατα, καὶ ἀφοῦ ἐν τοῖς ἄλλοις ἄρθροις, ἅτινα ἐμνημονεύθησαν, δὲν φαίνεται θέλων νὰ καινοτομήσῃ ὁ νομοθέτης, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ ταυτολογήσῃ πρὸς καινοτομίαν; Τὰ κείμενα διαστρέφονται· διότι τί καθιερώτερον ἢ ὅ,τι λέγεται ἐν τοῖς ἄρθροις, τὰ ὁποῖα ἀνέγνωσα; Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διευκρινηθῶσι, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι καὶ ἐν τῇ μετασκευῇ τῶν διδακτηρίων πρέπει νὰ προβαίνωμεν ἀρχόμενοι ἀπὸ τῶν τρίτης τάξεως δήμων, καὶ ἀφοῦ περατώσωμεν αὐτὰ, νὰ προβαίνωμεν εἰς τὰ ἄλλα. Ἐὰν δὲ, ὅπως ὑποστηρίζω, ὑπάρχωσιν 92 κῶμαι καὶ χωρία δήμων γʹ τάξεως, δυνάμεναι νὰ ἔχωσιν ἐκ τοῦ νόμου σχολεῖα, θεωρῶ ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τοῦ νόμου νὰ μετασκευασθῶσι πρὸ παντὸς ἄλλου ταῦτα. Δὲν δύναται δὲ ἡ δαπάνη νὰ ἦναι τόσον μεγάλη, ὥστε νὰ πιστεύῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι θὰ ἀδικήσῃ τοὺς βʹ τάξεως δήμους· διότι, ἐὰν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πιθανῶς δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰς 100,000 δραχμὰς, δαπανηθῇ δι’ αὐτὰ, δὲν εἶναι φόβος νὰ στερηθῶσιν οἱ βʹ τάξεως δῆμοι τῶν σχολείων αὑτῶν. Ἄλλως αὐτὸς εἶναι ὁ νόμος, καὶ περιτταὶ αἱ ἑρμηνεῖαι. Οἱ γʹ τάξεως δῆμοι, ὅλοι γινώσκομεν, ὅτι πάσχουσι τοιαῦτα διατηροῦσιν ἐλεεινὰ κτίρια σήμερον διὰ σχολεῖα, ὥστε, καὶ ἂν ὁ νόμος δὲν τὸ ἀπῄτει, ὤφειλε νὰ σπεύσῃ νὰ προβῇ εἰς τὴν κατασκευὴν πρῶτον αὐτῶν ὁ κ. Ὑπουργός.

§133Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπὸ μιᾶς ἀμφιβολίας περιεπέσαμεν εἰς ἑτέραν. Ἡ πρώτη ἀμφιβολία ἦτο, ἂν, κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, εἶναι ὑποχρεωτικὴ κατὰ πρώτην σειρὰν ἡ οἰκοδομὴ διδακτηρίων ἐν τοῖς δήμοις γʹ τάξεως. Ἀπὸ ταύτης τῆς ἀμφιβολίας περιεπέσαμεν εἰς ἄλλην, ἂν πρέπει ἐκ τῶν πρὸς οἰκοδομὴν διδακτηρίων προωρισμένων χρημάτων νὰ οἰκοδομῶνται διδακτήρια καὶ διὰ γραμματοσχολεῖα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐβεβαίωσεν, ὅτι ᾠκοδομήθησαν πάντα τὰ διδακτήρια ἐν τοῖς δήμοις γʹ τάξεως· ἀλλ’ ἐπὶ τῇ ἀμφιβολίᾳ, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ ἐξ Εὐρυτανίας ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὅτι οὔτε ταῦτα ἐξετελέσθησαν, ἐβεβαίωσεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτι 44 κατεσκευάσθησαν, καὶ ὅτι ὑπάρχουσι δῆμοι γʹ τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τοιαῦτα διδακτήρια. Ἀλλ’ οἱ δῆμοι τῆς γʹ τάξεως, οἱ δῆμοι τῆς βʹ τάξεως, οἱ δῆμοι τῆς αʹ τάξεως, οἱ ὁποῖοι ᾠκοδόμησαν τὰ τοιαῦτα κτίρια, ᾠκοδόμησαν αὐτὰ κατὰ τὰ σχέδια, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ εἶχον προμηθευθῆ, καὶ αὐτὰ εἶναι σχέδια ἐργολάβων καὶ τεκτόνων, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν ἐν ταῖς πόλεσιν ἢ ἐν τοῖς χωρίοις ἐκείνοις, κτίρια ἀτελῆ, μὴ ᾠκοδομημένα κατὰ τοὺς κανόνας τῆς παιδαγωγικῆς, μὴ ὑγιεινά. Διὰ τοῦτο ὁ νόμος διέταξεν, ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦτα διδακτήρια, νὰ μετασκευασθῶσιν εἰς διδακτήρια κατὰ τὸν τύπον, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, ἐνεκρίθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου. Ἑπομένως παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ φροντίσῃ νὰ συνταχθῇ πίναξ τῶν δήμων, ἐν οἷς κατεσκευάσθησαν τὰ κτίρια ἐπὶ τοῦ προκατόχου αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῆς ὑπουργίας αὐτοῦ τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἀπέναντι δὲ ἑκάστου σχολείου νὰ ἀναγράψῃ τὴν δαπάνην, τὴν καταβληθεῖσαν διὰ τὰ οἰκοδομηθέντα ἐν τοῖς δήμοις γʹ τάξεως διδακτήρια. Ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἀμφιβολίας ταύτης μεταβαίνω, καὶ ἄκων, εἰς ἄλλην ἀμφιβολίαν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως εἶπεν, ὅτι περιῆλθεν εἰς ἀμφιβολίαν· ἀλλ’ εἰς οὐδεμίαν ἀμφιβολίαν εἶχε δικαίωμα νὰ περιέλθῃ ὁ Ὑπουργὸς ἀπέναντι τῆς ῥητῆς διατάξεως τοῦ νόμου, διατάσσοντος, ὅτι οἰκοδομοῦνται πρῶτα τὰ διδακτήρια ἐν τοῖς δήμοις γʹ τάξεως. Πῶς δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ τις, ὅτι δὲν περιλαμβάνονται μεταξὺ τῶν διδακτηρίων καὶ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα; Τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα εἶναι ἐξαίρεσις· ὅπου δὲν εἶναι ἐπαρκὴς ἀριθμὸς μαθητῶν, ἵνα συστηθῶσι δημοτικὰ σχολεῖα, συνιστῶνται γραμματοδιδασκαλεῖα· τοῦτο δὲ γίνεται εἰς τοὺς μικροὺς συνοικισμοὺς, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι πλείονες τῶν 15 μαθητῶν. Ἀλλὰ καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς μικροὺς συνοικισμοὺς, δι’ αὐτοὺς τοὺς 15 μαθητὰς, εἴχομεν καθῆκον νὰ συστήσωμεν δημοτικὰ σχολεῖα, διότι καὶ αὐτοὶ οἱ 15 νεανίσκοι ἔχουσι τὰ αὐτὰ δικαιώματα πρὸς τοὺς περισσοτέρους. Τὰ γραμματοσχολεῖα ὅμως, συνιστώμενα, ἔχουσιν ἕνα σκοπὸν, νὰ μεταβληθῶσι τάχιον ἢ βράδιον εἰς δημοτικὰ σχολεῖα· δηλαδὴ, εὐθὺς ὡς συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν, νὰ γείνωσι δημοτικὰ σχολεῖα. Ἀλλὰ τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ εἰς τοὺς μαθητὰς ἐκείνους τῶν γραμματοσχολείων τὴν εὐκολίαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι καὶ οἱ τῶν δημοτικῶν σχολείων μαθηταί; Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδίσταζε, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα, ὅπως οἰκοδομήσῃ ἐν δήμοις γʹ τάξεως καὶ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ γραμματοσχολεῖα, ἔπρεπε νὰ εἰσαγάγῃ νομοσχέδιον, καὶ ζητήσῃ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ νόμου, καίτοι, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶχεν ἀνάγκην συμπληρώσεως, ὤφειλε δὲ νὰ ἐκδώσῃ διαταγὴν πρὸς τοὺς Ἐπιθεωρητὰς καὶ νὰ ἀναμνήσῃ εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἐκ τοῦ νόμου ἔχουσιν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλωσι τὰ περὶ τούτου εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ νὰ προσκαλέσωσιν αὐτὸ εἰς ἐκτέλεσιν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ ἀμφιβολία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περὶ γραμματοσχολείων δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον· ὁ νόμος δὲν δίδει ἀφορμὴν εἰς τοιαύτην ἀμφιβολίαν. Συνιστῶ δὲ εἰς αὐτὸν, διὰ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα τῶν δήμων γʹ τάξεως νὰ συμμορφωθῇ μὲ τὰς ῥητὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§134Ε. ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Εἴπατε, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι ὅλα τὰ διδακτήρια τῶν δημοτικῶν σχολείων εἰς ὅλους τοὺς δήμους γʹ τάξεως κατεσκευάσθησαν. Ἐγὼ δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι σχολεῖα τοῦ δήμου Νάξου, πρωτευούσης τῆς ὁμωνύμου ἐπαρχίας, δὲν ἐγένοντο· ὅτι τὸ σχολεῖον τῶν ἀρρένων ἦτο πλῆρες δημοτικόν, καὶ διετάξατε νὰ γείνῃ σχολεῖον διτάξιον. Πρὸς τούτοις θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ διατάξητε τὸν Ἐπιθεωρητὴν νὰ ὑποβάλῃ ἀναφορὰν πρὸς κατασκευὴν τοῦ σχολείου τῶν θηλέων τοῦ δήμου Νάξου, ὁ ὁποῖος εἶναι δῆμος τρίτης τάξεως.

§135ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὁ δῆμος Νάξου εἶναι δῆμος γʹ τάξεως. Εἶναι ὅμως ἄξιον ἀπορίας, ὅτι, καίτοι πρόκειται περὶ τῆς ἰδίας ὑμῶν ἐπαρχίας, δὲν γνωρίζετε, ὅτι ἐδημοπρατήθη ἡ κατασκευὴ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε πρὸ μικροῦ.

§136ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἐγένετο ἡ δημοπρασία διὰ τὸ σχολεῖον τῶν ἀρρένων.

§137ΣΤΑΗΣ. Καὶ διὰ τὸ τῶν θηλέων.

§138Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§139ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δύο ἐπιχειρήματα ἐπεκαλέσθη ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν νόμον. Τὸ ἓν εἶναι, ὅτι δὲν ἐξαρτᾶται μόνον ἀπὸ τὸν Ὑπουργόν, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ προτείνῃ καὶ ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Τὸ ἕτερον εἶναι, ὅτι ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ τύπων τῶν διδακτηρίων τῶν δημοτικῶν σχολείων, ἀλλὰ δὲν ὁμιλεῖ καὶ περὶ τόπου τῶν διδακτηρίων τῶν γραμματοσχολείων. Ἐὰν ὁ Ἐπιθεωρητὴς τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως δὲν ἐπρότεινε τὸν τόπον, εἰς ὃν ἔπρεπε νὰ οἰκοδομηθῇ τὸ Δημοτικὸν σχολεῖον, ἢ τὴν μεταβολὴν, εἰς ἣν ἔπρεπε νὰ ὑποβληθῇ τὸ ὑπάρχον, τοῦτο δὲν σημαίνει, ὅτι ὁ νόμος δὲν προβλέπει περὶ τούτου· τοὐναντίον ὁ νόμος μεταχειρίζεται τὴν λέξιν «διδακτήρια», καὶ ἐννοεῖ οἱασδήποτε τάξεως σχολεῖα. Ἐὰν οἱ Ἐπιθεωρηταὶ δὲν ἐπρότειναν ἢ τὸν τόπον, ὅπου θὰ οἰκοδομηθῇ, ἢ τὴν μεταβολὴν, ἥτις ἔπρεπε νὰ γείνῃ εἰς τὸ διδακτήριον τῶν γραμματοσχολείων, αὐτὸ πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ὡς ἀφορμὴ νὰ ἐρωτήσῃ αὐτοὺς, διατὶ δὲν ἐξετέλεσαν, ἢ διατὶ δὲν ἐπρότειναν ὅ,τι ὁ νόμος διατάσσει, καὶ ὡς ἀφετηρία, ἵνα διδάξῃ αὐτοὺς, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἔχει τὴν ἔννοιαν, ἣν αὐτοὶ τῷ ἀποδίδουσιν. Ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ διδακτηρίων, καὶ περιλαμβάνει ἐν τῇ λέξει ταύτῃ τά τε δημοτικὰ σχολεῖα καὶ τὰ γραμματοσχολεῖα. Εἶναι δὲ ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας, ὅτι ὁ νόμος ἔπρεπε νὰ προβλέψῃ τοῦτο καὶ περὶ τῶν κατωτέρας τάξεως δήμων, διότι ὁ παῖς εἰς τὸ σχολεῖον θὰ ἴδῃ οἰκοδομὴν καλῶς διατεταγμένην, καὶ ἐκεῖθεν θ’ ἀρχίσῃ, ἐκ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ σχολείου καὶ τῆς ἐν γένει ἐν αὐτῷ διαίτης, νὰ λαμβάνῃ τὰς πρώτας ἐντυπώσεις τοῦ ἀνθρωπισμοῦ καὶ τῆς ἐξημερώσεως. Ἀφοῦ ὁ νόμος γενικῶς ὥρισεν, ὅτι πρέπει ὅλων τῶν χωρίων καὶ τῶν κωμῶν τὰ διδακτήρια νὰ οἰκοδομηθῶσι ταχύτερον, καὶ ὅτι τὰ διδακτήρια τῶν δήμων τρίτης τάξεως ἔδει ν’ ἀρχίσωσι νὰ κατασκευάζωνται πρῶτον, ἐνόησε νὰ διατάξῃ, ἵνα τὰ μικρότερα διδακτήρια προτιμηθῶσιν. Ἂν δὲ ταῦτα δὲν στεγάζωσι σήμερον, εἰμὴ 30 ἢ 40 μαθητὰς, εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ στεγάσωσιν αὔριον 70. Καὶ κατ’ ἐμὲ λοιπὸν, ἡ γνώμη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν εἶναι ὀρθή.

§140Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐκτὸς τοῦ ὅτι ὁ νόμος σαφῶς, ὡς ἀνεγνώσθη, ἐπιβάλλει τὴν ἀνάγκην τῆς οἰκοδομῆς καὶ τῶν γραμματοσχολείων, ὁ σκοπός, ὁ ὁποῖος προφανῶς προκύπτει ἐκ τοῦ ὅλου νόμου, συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἰδέας ταύτης. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου; Νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ἀνάγκην, ἡ ὁποία ὑπάρχει, τῆς ἐλλείψεως διδακτηρίων· καὶ ἀπῄτησε καὶ ἐπέβαλεν ὡς πρώτην ἀνάγκην τὴν οἰκοδομὴν διδακτηρίων. Ἐπειδὴ δὲ οἱ δῆμοι αὐτοὶ, ὡς γνωστὸν, εἰσὶν ἄποροι, ἐπέβαλε τὴν ἀναγκαίαν διὰ δημοσίας δαπάνης οἰκοδομὴν τῶν διδακτηρίων. Εἰς ποίους δήμους κατὰ τοιοῦτον λόγον ἔπρεπε νὰ γένηται ἡ ἀρχή; Βεβαίως εἰς τοὺς ἔχοντας μεγαλειτέρας ἀνάγκας, καὶ τοιοῦτοι εἶναι οἱ δῆμοι τρίτης τάξεως. Εἰς ποῖα χωρία ἔπρεπε πρὸ παντὸς νὰ κατασκευασθῶσι διδακτήρια; Ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουσιν ὀλιγώτεροι κάτοικοι· καὶ ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχουσι μαθηταὶ 15–40, γίνονται γραμματοσχολεῖα. Κατὰ συνέπειαν πρέπει πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ληφθῇ πρόνοια, καὶ ἂν ὁ νόμος δὲν τὸ ἔλεγεν, ἔπρεπε νὰ ληφθῇ φροντὶς νὰ συμπληρωθῇ ὁ νόμος καὶ ληφθῇ πρόνοια περὶ κατασκευῆς αὐτῶν τῶν διδακτηρίων, διότι, ὡς πολὺ ὀρθῶς πρὸ ὀλίγου ἀνεπτύχθη, οἱ 15 μαθηταὶ ἔχουσι τὸ αὐτὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσι καὶ οἱ 70. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἔχοντες τὸν ἐλάχιστον ἀριθμὸν δικαιοῦνται νὰ ἔχωσι τὴν αὐτὴν συνδρομὴν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀποτελοῦσι μεγαλείτερον ἀριθμόν. Προφανῶς δὲ, ὄχι μόνον τὸ γράμμα τοῦ νόμου, ἀλλὰ καὶ ἡ ἔννοια αὐτοῦ συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς ἑρμηνείας ταύτης.

§141Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Δὲν ὑπάρχει, νομίζω, ἀμφιβολία περὶ τῆς ἑρμηνείας τοῦ νόμου· οὐχ ἧττον, καίτοι ὁ νόμος εἶναι σαφὴς, ἐγὼ δὲν δύναμαι ἢ νὰ δεχθῶ ὡς λυσιτελέστερον ὅ,τι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως λέγει· διότι, ἐὰν ὀρθὸν εἶναι νὰ σκεπτώμεθα καὶ περὶ τῶν 15 μαθητῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τὰ αὐτὰ δικαιώματα ὡς πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν, εἶναι ὀρθότερον νὰ σκεπτώμεθα πρωτίστως περὶ τῶν χιλιάδων νέων, οἱ ὁποῖοι ἀναμένουσι τὴν κατασκευὴν τῶν ἐκπαιδευτηρίων, ὅπως παιδευθῶσιν ἐν αὐτοῖς κατὰ τρόπον τελειότερον· διότι, ἐὰν βραδύνωμεν, ἀναμένοντες τὴν κατασκευὴν τῶν γραμματοσχολείων, βλάπτομεν γενεὰν ἢ γενεὰς ἐκπαιδευτικάς, διότι μετὰ μίαν τετραετίαν παρέρχεται ἡ μία γενεὰ ἀπὸ τὸ σχολεῖον, καὶ ἔρχεται νέα. Ἀναμένοντες λοιπὸν νὰ κατασκευάσωμεν γραμματοσχολεῖα εἰς τὰς τελευταίας καὶ ἐλαχίστας κώμας, ἀφίνομεν ὅλους τοὺς δήμους βʹ τάξεως καὶ ὅλας τὰς κώμας τῶν δήμων βʹ τάξεως ἄνευ σχολείων. Ποίαν δὲ βλάβην ἔχει αὐτὸ, τὸ νὰ ἀναμένωσι δηλαδὴ τόσοι νέοι, ὅπως κατασκευασθῶσι τὰ διδακτήριά των, ἵνα ἐκπαιδευθῶσιν ἐν αὐτοῖς κατὰ τοὺς κανόνας, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς σήμερον ζητοῦμεν νὰ ἐκπαιδεύωνται, εἶναι προφανές. Ἡ ζημία, νομίζω, εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα, καὶ δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον νὰ ψηφισθῇ ταχέως, ὅπως προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν ἐκπαιδευτηρίων τῶν βʹ τάξεως δήμων, ἀφήσωμεν δὲ τὰ γραμματοσχολεῖα, καὶ μὴ περιμείνωμεν τόσον πολὺ περὶ τόσον ἐλαχίστου ἀριθμοῦ, ἐγκαταλείποντες τὸ πλεῖστον τοῦ ἀριθμοῦ τῆς σπουδαζούσης νεολαίας, καὶ γινόμενοι αἴτιοι νὰ παρέρχηται ὁ χρόνος δι’ αὐτὴν ἐν ταῖς τρώγλαις καὶ ἐν διδακτηρίοις ὅλως διόλου ἀκαταλλήλοις.

§142Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξεδήλωσεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς καλὴ καὶ ὀρθὴ ὑπὸ μίαν ἔποψιν, ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ λογικὴ, μάλιστα ὑπὸ τῶν πρεσβευόντων τὰς ἀρχὰς τοῦ κ. Ζαΐμη· ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς γνώμης ταύτης ἀντιτάσσεται ὁ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως νόμος, ὅστις ἀναφέρει ῥητῶς, ὅτι πρέπει πρῶτον νὰ κατασκευασθῶσι τὰ διδακτήρια τῶν δήμων γʹ τάξεως, καὶ κατόπιν νὰ κατασκευασθῶσι τὰ διδακτήρια τῶν δήμων αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἀλλὰ καὶ ἄλλως ἂν ἐξετάσῃ τις τὸ ζήτημα, ἂν δηλαδὴ συμφέρει ἢ μὴ νὰ οἰκοδομηθῶσι τὰ διδακτήρια γʹ τάξεως, ἀναμφισβητήτως θέλει κλίνει ὑπὲρ τῆς ἰδέας τῆς κατασκευῆς τῶν διδακτηρίων τῶν δήμων γʹ τάξεως.

§143Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου· πρόκειται περὶ γραμματοδιδασκαλείων.

§144Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀδιάφορον. Καὶ τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα ἀκόμη δέον νὰ κατασκευασθῶσι, διότι ταῦτα ἐν τοῖς πλείστοις τῶν δήμων εἶναι τὰ μόνα σχολεῖα, ἔνθα διδάσκονται τὰ στοιχεῖα τοῦ λαοῦ. Ὁ νόμος ῥητῶς ἀναφέρει καὶ ταῦτα, διότι λέγει: «εἰς σχολεῖα δημοτικὰ ἢ γραμματοδιδασκαλεῖα». Ὥστε ὁ νομοθέτης ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν περίπτωσιν ταύτην. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι δηλαδὴ τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου, αἱ τάσεις αὐτοῦ σκοπὸν ἔχουσι νὰ καταργήσωσι τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, εἶναι ἀναμφίβολον. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ὁ νόμος ἔταξεν, ὅπως τὰ γραμματοσχολεῖα καὶ τὰ μονοτάξια δημοτικὰ σχολεῖα ἔχωσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν τύπον οἰκοδομῆς, οὕτως ὥστε, ὅταν οἱ δῆμοι ἔλθωσιν εἰς τὴν περιωπὴν ἐκείνην, εἰς τὴν ὁποίαν θὰ φθάσωσιν, ὅταν ἀποκτήσωσιν ἐπαρκῆ τὰ οἰκονομικὰ μέσα, ὅπως μεταβάλωσι τὰ γραμματοσχολεῖα εἰς δημοτικὰ σχολεῖα, νὰ ἔχωσιν ἕτοιμον ἤδη τὸ διδακτήριον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευσε προηγουμένως ὡς γραμματοδιδασκαλεῖον. Ἀναμφισβήτητον λοιπὸν εἶναι τὸ ἑξῆς· ὅτι δέον πρὸ πάντων νὰ κατασκευασθῶσι τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, νὰ κατασκευασθῶσι καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα εἰς τοὺς γʹ τάξεως δήμους, καὶ κατόπιν νὰ ἄρξηται ἡ οἰκοδομὴ τῶν σχολείων τῶν δήμων βʹ τάξεως καὶ τῶν γραμματοσχολείων αὐτῶν.

§145Γ. ΑΝΔΡΙΤΣΟΣ. Οὐδέποτε θὰ κατασκευάσωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον σχολεῖα δημοτικά, διότι εἶναι τόσον ἄθλια τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, ὥστε ἐπὶ δεκκαετίαν, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, δὲν θὰ τὰ ἔχωμεν κατασκευάσει. Πρέπει λοιπὸν νὰ ἀφήσωμεν τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἑκατὸν μαθητὰς, ἄνευ κτιρίων, μέχρις οὗ κατασκευασθῶσι τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα;

§146Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι εἶναι ἄθλια τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα, δὲν εἶναι ἀκριβές. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι τὰ γραμματοδιδασκαλεῖα τῶν δήμων γʹ τάξεως δὲν ὑπερβαίνουσι βεβαίως τὰ τεσσαράκοντα, ἢ τὸ πολὺ τὰ πεντήκοντα καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§147ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). 590 γραμματοδιδασκαλεῖα ὑπάρχουν σήμερον.

§148Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. 590.

§149ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Μάλιστα, μάλιστα.

§150Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν γραμματοδιδασκαλείων τῶν ὑπαρχόντων εἰς ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους. Δὲν πρόκειται περὶ τῶν γραμματοδιδασκαλείων τῶν ὑπαρχόντων εἰς τοὺς δήμους βʹ ἢ αʹ τάξεως· πρόκειται περὶ τῶν γραμματοδιδασκαλείων, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται εἰς τοὺς δήμους γʹ τάξεως, καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ὑπερβαίνουσι τὰ τεσσαράκοντα ἕως πεντήκοντα, ὡς εἶπον.

§151Κ. ΖΩΤΟΣ. Τριακόσια.

§152ΠΟΛΛΟΙ. Μάλιστα.

§153Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τριακόσια; Ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ φέρῃ σημείωσιν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐξ αὐτῆς θέλει ἀποδειχθῆ, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ λέγω ἐνταῦθα, εἶναι ἀκριβές, ὅτι δηλαδὴ δὲν εἶναι 300 ἢ 590, ὡς λέγει ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ἀλλ’ εἶναι μόνον τεσσαράκοντα ἢ πεντήκοντα. Τὰ ὀλίγα ταῦτα διδακτήρια δέον νὰ κατασκευασθῶσι, προτιμωμένων τῶν ἀπόρων δήμων, ὅπου τὰ τέκνα τῶν χωρικῶν ἐκείνων τῶν χωρίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι 10–15 ἢ 20–30 μαθητὰς, νὰ ἀπολαύσωσι τοῦ εὐεργετήματος, τὸ ὁποῖον ὥρισεν ὁ νόμος τοῦ 1895. Ὡπωσδήποτε, κύριε Πρόεδρε, εἴτε εἶναι ὀρθὴ ἡ γνώμη, εἴτε μὴ, τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτοῦ, δέον πρὸ πάντων νὰ τηρηθῇ ὁ νόμος, οὐδὲ πρέπει ἡμεῖς νὰ πράττωμεν ἀντίθετα τῶν διατάξεων αὐτοῦ, ἐπὶ τῷ λόγῳ, ὅτι λογικωτέρα εἶναι ἡ ἐκφραζομένη γνώμη. Ἄν νομίζωσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ τηρηθῇ ὁ νόμος, ἂς φέρωσι νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἂν ἡ Βουλὴ τὸ ψηφίσῃ, τότε ἂς ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον θέλουσιν. Ἀλλὰ προτοῦ γείνωσιν ὅλα ταῦτα, οὐδὲν δικαίωμα ἔχουσι νὰ παραφθείρωσι τὰς διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λάππας ἔχει τὸν λόγον.

§155Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, καθιστῶ γνωστὸν εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ὁ ἀστυνομεύων Εἰδυλλίας τῆς ἐπαρχίας Μεγαρίδος, ὁλόκληρον συνοδείαν, ἀποτελουμένην ἀπὸ ὀφειλέτας τοῦ Δημοσίου καὶ ἀπὸ φυγοποίνους καταδικασθέντας μόνον εἰς τριῶν ἢ τεσσάρων ἡμερῶν φυλάκισιν, ἔδεσε μίαν ἡμέραν καὶ τοὺς ἐκρέμασεν ὅλους (γέλωτες), ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν συνοδευόντων αὐτοὺς χωροφυλάκων Παπανικολάου καὶ Καραχάλιου! Κατεσκεύασε κρεμάλαν, καὶ τοὺς ἐκρέμασεν ὅλους ἐπὶ ὥρας ὁλοκλήρους! Ἐφοβεῖτο μήπως δραπετεύσωσιν, ὡς διϊσχυρίζεται (αἴσθησις). Ταῦτα δὲ συνέβησαν, κύριε Πρωθυπουργέ, κατὰ τὴν ἀπουσίαν τοῦ ἀστυνόμου. Σᾶς παρακαλῶ θερμῶς, νὰ ζητήσητε πληροφορίας παρὰ τοῦ ἀστυνόμου, καὶ νὰ προβῆτε εἰς τὴν τιμωρίαν τοῦ ἀστυνομεύοντος.

§156Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως θὰ φροντίσω.

§157Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Ὀνομάζονται δὲ οἱ κρεμασθέντες Σταθᾶς ἢ Τσατάλας, Κωσταγιάννης, Καΐλης, καὶ ἄλλοι τινὲς, ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἀγνοῶ.

§158Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Καὶ εἰς ἐμὲ ἐγένοντο τὰ αὐτὰ παράπονα ἐκ μέρους δύο συμπολιτῶν μου, οἱ ὁποῖοι ἦσαν εἰς τὴν αὐτὴν συνοδείαν. Τῷ ὄντι ὁ ἀστυνομεύων ἐκεῖ τοὺς ἐκακοποίησε καὶ τοὺς ἐκρέμασε. Παρακκλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ, καὶ νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα.

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§160Π. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§162Π. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Παρὰ συμπολίτου μού τινος, κύριε Πρόεδρε, ἐκ Φελλόης, παραχειμάζοντος ἐν Βαλκουβίνᾳ τοῦ δήμου Ἀκράτας, τοῦ Γ. Δ. Λυμπεροπούλου, ἔλαβον ἀναφοράν, ἀπευθυνομένην πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ ἀναφερόμενος παραπονεῖται, ὅτι ἐκακοποιήθη ἀγρίως ὑπὸ τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων τῆς ἀστυνομίας Ἀκράτας. Ἰδοὺ ἀκριβῶς περὶ τίνος πρόκειται. Ὁ ἀστυνόμος, ὡς λέγει ὁ παραπονούμενος, ἔπεμψεν εἰς τὸ χωρίον Βαλκουβίναν τρεῖς χωροφύλακας, ὅπως συλλάβωσί τινα, ἐναντίον τοῦ ὁποίου ὑπῆρχεν ἔνταλμα τοῦ ἀνακριτοῦ Ναυπλίου περὶ βιαίας προσαγωγῆς. Οἱ χωροφύλακες, μεταβάντες εἰς Βαλκουβίναν, ἐμεθύσθησαν, καὶ ἔδεσαν τὸν συλληφθέντα, καὶ ἔτυπτον αὐτὸν διὰ τῶν ὑποκοπάνων τῶν τουφεκίων των, προσέτι δὲ διέταξαν τοὺς χωρικοὺς νὰ κλεισθῶσιν εἰς τὰς οἰκίας των, καὶ δὲν ἐπέτρεπον αὐτοῖς νὰ μεταβῶσιν οὔτε εἰς τοὺς ἀγρούς των, οὔτε εἰς τὰς ἀμπέλους των, οὔτε ἀλλαχοῦ, συνάμα δὲ ὕβριζον βαναύσως καὶ τὰς γυναῖκας! (αἴσθησις). Ὁ ἀναφερόμενος μετὰ τοῦ διδασκάλου τοῦ χωρίου προσεπάθησαν νὰ μεταβῶσιν εἰς Ἀκράταν, ὅπως παραστήσωσι τὴν κατάστασιν εἰς τὸν ἀστυνόμον, ἀλλ’ οἱ χωροφύλακες ἀντελήφθησαν τοῦτο, καὶ ἐπυροβόλησαν κατ’ ἐπανάληψιν ἐναντίον αὐτῶν, οἵτινες οὕτως ἠναγκάσθησαν νὰ ἐπιστρέψωσιν. Ἐπὶ τέλους εἷς ἐξ αὐτῶν, ὁ Γ. Λυμπερόπουλος, ἠδυνήθη νὰ μεταβῇ εἰς Ἀκράταν, ἵνα παραπονεθῇ εἰς τὸν ἀστυνόμον. Ὁ ἀστυνόμος ἐκοιμᾶτο, καὶ ἐν ᾧ ὁ Λυμπερόπουλος ἀνέμενε τὴν ἀφύπνισιν αὐτοῦ, ἔφθασαν καὶ οἱ χωροφύλακες μετὰ τοῦ συλληφθέντος, ἰδόντες δὲ τὸν ἀναφερόμενον εἰς τὸ ἀστυνομικὸν γραφεῖον, καὶ ἐννοήσαντες περὶ τίνος ἐπρόκειτο, ἤρξαντο τύπτοντες αὐτόν· ἐν τῷ μεταξὺ ἐξύπνησεν ὁ ἀστυνόμος, ὅστις, χωρὶς νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν παθόντα οὔτε νὰ τῷ ὁμιλήσῃ, οὔτε νὰ τῷ ἐκθέσῃ τὰ παράπονά του, ἤρχισε καὶ οὗτος νὰ τὸν δέρῃ, συνάμα δὲ τὸν ἔκλεισεν εἰς ἕν ὑπόγειον, εἰς ἕν κατῶγι, ὅπου τὸν ἄφησεν ἀρκετὰς ὥρας. Μετὰ παρέλευσιν τεσσάρων ὡρῶν τὸν ἔφερεν εἰς τὸ γραφεῖόν του, καὶ ἐπὶ παρουσίᾳ πολλῶν ἀνεγνώρισεν, ὅτι ἀδίκως συνελήφθη, καὶ ἀδίκως ἐδάρη, καὶ ἀδίκως ἐκλείσθη εἰς τὸ κατῶγι ἐκεῖνο. Ἐν τούτοις διέταξε πάλιν νὰ τὸν κλείσουν εἰς τὸ κατῶγι, καὶ τὸν ἄφησεν ἐκεῖ μέχρι τῆς 8ης ἑσπερινῆς ὥρας. Ὁ ἀναφερόμενος περὶ πασῶν τούτων τῶν κακώσεων ὑπέβαλεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν μήνυσιν ἐναντίον τοῦ ἀστυνόμου. Δὲν γνωρίζω, ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§163Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἕως τώρα ὄχι.

§164Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Διὰ τοῦτο, καταθέτων τὴν ἀναφορὰν, παρακαλῶ αὐτὸν, ἵνα εὐαρεστούμενος ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ διατάξῃ τὰ δέοντα.

§165Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§166Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐξ ἄλλων ἀφορμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐδόθησαν ἐντεῦθεν διὰ παραπόνων πολλῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων κατὰ τῆς ἀτασθάλου συμπεριφορᾶς ἀστυνομικῶν ὀργάνων, καὶ σήμερον ἐκ τῆς ἀνακοινώσεως, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, εὑρίσκω τὴν εὐκαιρίαν νὰ κάμω καὶ ἀπὸ τῆς Βουλῆς μίαν δήλωσιν, μίαν παρότρυνσιν πρὸς τοὺς Ἕλληνας πολίτας, τὴν ὁποίαν, ἐρωτηθείς ποτε, ὑπὸ τύπον συνεντεύξεως, παρὰ δημοσιογράφου, συντάκτου τῆς «Ἀκροπόλεως», ἔδωκα τὴν ἄδειαν νὰ γραφῇ εἰς τὸν Τύπον. Θεωρῶ ἀφιλοτίμους ἐκείνους τοὺς Ἕλληνας πολίτας, οἱ ὁποῖοι προσφεύγουσιν εἰς παράπονα πρὸς ἡμᾶς ἐδῶ, θεωρῶ ἀφιλοτίμους καὶ ἀναξίους συνταγματικῆς ἐλευθερίας τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δέχονται νὰ τύπτωνται καὶ νὰ δέρωνται καὶ νὰ ὑφίστανται τοιαύτας ἀτιμωτικὰς κακώσεις ἐκ μέρους ἀστυνομικῶν ἢ ἄλλων ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, παρὰ τὸ Σύνταγμα, παρὰ τοὺς νόμους, παρὰ τὰ ἀνθρώπινα δικαιώματα ἐπὶ τέλους! (ἐντύπωσις).

§167ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Τί νὰ κάμωσι;

§168Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τί νὰ κάμωσι; Νὰ λαμβάνωσι τὰ ὅπλα, νὰ ἐξεγείρωνται, καὶ νὰ ἀμύνωνται κατὰ τῶν ἀτιμώσεων, καὶ νὰ φονεύωσιν ἐκείνους τοὺς ἀστυνόμους, οἱ ὁποῖοι μεταχειρίζονται οὕτως αὐτοὺς, Ἕλληνας πολίτας! (Μεγίστη προσοχὴ τῆς Βουλῆς. Κωδωνοκρουσίαι Προέδρου). Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε! Δὲν ἐννοῶ πρὸς τί ἡ κωδωνοκρουσία! Ἐννοεῖτε νὰ ἀνακόψητε τὸν λόγον μου;... Ναὶ, νὰ τοὺς ἐκδιώκωσιν ὡς κακούργους ἐκ τῶν χωρίων των, νὰ τοὺς φονεύωσιν ὡς σκύλλους, ὑποστηρίζοντες οὕτω τὰ δίκαιά των τὰ ἀνθρώπινα, τὰ δικαιώματά των τὰ πολιτικὰ καὶ συνταγματικὰ, καὶ δίδοντες ὕπαρξιν καὶ κύρωσιν εἰς τὸ Σύνταγμα, τοῦ ὁποίου ῥητὰ ἄρθρα ἀνηγόρευσαν καὶ ἔθεσαν ὑψηλὰ τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἀτόμου, τοῦ ὁποίου ῥητὰ ἄρθρα ἀπηγόρευσαν τὰς κακώσεις καὶ τὰς βασάνους. (Εὖγε! εὖγε!).

§169ΦΩΝΑΙ. Νὰ καταγγέλλωσι.

§170Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ καταγγέλλωσι, ποῦ; Ἀστεῖον! Καταγγέλλονται ἀκριβῶς αὐτοί, μετὰ τὰς τοιαύτας κακώσεις, μετὰ καὶ τὰς ἀτιμώσεις ἐνίοτε, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται, καταγγέλλονται «ἐπὶ ἀντιστάσει κατὰ τῆς ἀρχῆς»! Ἐὰν ἤρχετο ἐνταῦθα σημείωμα τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, λαμβανόμενον ἐξ ὅλων τῶν Δικαστηρίων, θὰ ἐβλέπετε, ὅτι ἴσως τὸ τέταρτον, ἢ τὸ πολὺ τὸ πέμπτον ὅλων τῶν δικῶν εἶναι τοιαῦται «ἀντιστάσεις κατὰ τῆς ἀρχῆς», ἀντιστάσεις ὅμοιαι πρὸς ἐκείνην, τὴν ὁποίαν σήμερον παρέστησεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὁ κύριος Ζαΐμης! Διὰ τοῦτο λοιπὸν, ἐπαναλαμβάνω, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ τουλάχιστον, δραττόμενος αὐτῆς τῆς εὐκαιρίας, νὰ κηρύξω ἐντεῦθεν στεντορείως, ἵνα ἀκουσθῇ πανταχοῦ, ὅτι τοὺς μὲν πολίτας, τοὺς ἀνεχομένους νὰ γίνωνται εἰς τὴν ῥάχιν των αὐτὰ, θεωρῶ ἀφιλοτίμους καὶ ἀναξίους συνταγματικῶν ἐλευθεριῶν, ἐκείνους δὲ, οἱ ὁποῖοι αἰσθάνονται τὰ δικαιώματά των, παροτρύνω ἐντεῦθεν ἐπισήμως, νὰ λαμβάνωσι τὰ ὅπλα...

§171Η. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο, καὶ προστατεύει τοὺς φιλονόμους, οὐχὶ δὲ τοὺς χειροδικοῦντας, ἂν δὲν ἀμύνωνται ὑπὲρ ζωῆς ἢ ἁγνείας.

§172ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ λαμβάνωσιν, ἐπαναλαμβάνω ἐγὼ, τὰ ὅπλα, καὶ νὰ φονεύωσιν ὡς σκύλλους τοὺς ἀστυνόμους καὶ τοὺς ἀστυφύλακας καὶ χωροφύλακας, οἱ ὁποῖοι μετέρχονται αὐτὰς τὰς κακώσεις, ἀμυνόμενοι ὑπὲρ ζωῆς καὶ ἁγνείας, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τιμῆς καὶ φιλοτιμίας, κυρίως ὅμως ἀμυνόμενοι ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ Συντάγματος· διότι τὸ Σύνταγμα ὑποστηρίζουσι καὶ κυροῦσιν οἱ πολῖται, οἱ προβαίνοντες εἰς ἄμεσον θανάτωσιν ἐπὶ τόπου τῶν ἀγρίων αὐτῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, τὰ ὁποῖα ἔλαβον παρὰ τῆς Πολιτείας τὸ ὅπλον, ἔλαβον τὴν δύναμιν τοῦ νόμου εἰς τὰς χεῖρας, διὰ νὰ κακουργῶσι κατὰ τὸν ἀτιμότερον τρόπον! (Εὖγε! εὖγε!).

§173ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἔχει δίκαιον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος. Ἀλλ’ ἂν συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέστησεν, ἤθελεν ἀνοίξει ἄλλο στάδιον ἐπερωτήσεων κατ’ ἄλλης Ἀρχῆς, διὰ τὴν ὁποίαν ὁ κύριος Βουλευτὴς συνέστησε νὰ μὴ ἐξευτελίζηται· δηλαδὴ θ’ ἀρχίσουν αἱ ἐπερωτήσεις κατὰ τῆς Δικαιοσύνης. Καὶ ἤκουσα τὸν κύριον Βουλευτὴν παροτρύνοντα ἡμᾶς νὰ μὴ ἀπευθύνωμεν ἐπερωτήσεις κατὰ δικαστῶν.

§174Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ εἶπον νὰ μὴ ἐξευτελίζηται ἡ Ἐκκλησία καὶ ἡ Δικαιοσύνη. Διαμαρτύρομαι.

§175ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὅλοι, ὅσοι ἔλαβον ἀφορμὴν, γνωρίζουσιν, ὅτι τὰ Δικαστήρια εἶναι ἰδίως ὑπαίτια διὰ τὴν τοιαύτην κατάστασιν. (Φωναὶ πολλαχόθεν: Μάλιστα, μάλιστα). Ἐὰν, κύριοι Βουλευταὶ, τὰ Δικαστήρια ἐξ ἀρχῆς ἐφήρμοζον τοὺς νόμους, καὶ ἐτιμώρουν τοὺς παρεκτρεπομένους ἀστυνομικοὺς ὑπαλλήλους, σήμερον ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία δὲν θὰ εἶχεν ἐκπέσει εἰς τὴν κοινὴν συνείδησιν, ὅπως ἐξέπεσεν. (Ἐπιδοκιμασίαι).

§176ΕΜΜ. ΡΕΠΟΥΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀληθές.

§177ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Οἱ ἀρειμάνιοι αὐτοὶ στρατιωτικοὶ ἀστυνόμοι, ἀφ’ ἧς ἀνέλαβον τὰ ἀστυνομικά των καθήκοντα, ἤρχισαν, ὄχι μόνον τύπτοντες, ὅπως κατετέθη σήμερον ἐνώπιόν σας, ἀλλὰ καὶ ὑβρίζοντες καὶ ἀτιμάζοντες τοὺς πολίτας· ὕστερον δὲ, συντάσσοντες καὶ μίαν ἔκθεσιν ἀντιστάσεως, τοὺς διευθύνουν δεσμίους εἰς τὸν Εἰσαγγελέα. Τὰ δὲ Δικαστήρια, εἰς τὰ ὁποῖα καταφεύγουσιν, ἀδικούμενοι καὶ ὑβριζόμενοι οὕτω οἱ πολῖται, ἀπαλλάττουσι διαρκῶς τοὺς ἀστυνόμους, «χάριν τοῦ γοήτρου τῆς ἀστυνομίας»! ἢ ῥίπτουσιν εἰς τὸ ἀρχεῖον τὰς κατ’ αὐτῶν καταγγελίας. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐπειδὴ εἶναι καὶ δικηγόρος, εἶναι ἴσως ἁρμόδιος καὶ ἐξ ἰδίας πείρας νὰ σᾶς ἀναφέρῃ παραδείγματα. Συχνὰ συμβαίνει νὰ ἀθωῶνται οἱ ἀστυνόμοι, καὶ νὰ καταδικάζωνται οἱ πολῖται, οἱ ὑποστάντες τὰς βαναύσους ἐπιθέσεις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων.

§178Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο χρειάζεται νὰ λάβωσι τὸ ὅπλον οἱ πολῖται.

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§180Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§181Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν; (Ἐγείρονται πλεῖστοι).

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ θὰ πράξω ὅ,τι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς εἴπῃ. (Πάντες ἐγείρονται).

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετ’ ὀλίγην ὥραν, Κύριοι, θὰ ἐπανέλθωμεν.

§184Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως τὸν λόγον εἶχεν ὁ κύριος Κρίτσας.

§185ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§186ΠΟΛΛΟΙ (ἀριστερόθεν). Δὲν εἰσήλθομεν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν; Τί κατάστασις εἶναι αὐτή! (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§187ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§188ΠΟΛΛΟΙ (δεξιόθεν). Εἰσήλθομεν.

§189ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐδόθη ὁ λόγος εἰς τὸν κύριον Δηλιγιάννην, καὶ ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. (Ὅλοι οἱ Βουλευταὶ εἶναι ὄρθιοι, φωνάζοντες).

§190ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂν οἱ ἐγερθέντες νὰ ὁμιλήσωσι παρῃτήθησαν, ἄλλο ζήτημα. Ἀλλ’ ἤδη δύο εἶχον ἐγερθῆ, ἵνα ὁμιλήσωσι, καὶ δὲν δύνασθε νὰ κηρύξητε τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως, πρὶν ἢ δηλώσωσιν ὅτι παραιτοῦνται.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶχον ἀπὸ κανένα αἴτησιν.

§192Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἐγώ.

§193Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Καὶ ἐγώ.

§194ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ δὲν ἐγένετο ἀντίρρησις καμμία.

§195ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Πότε; Ἔχετε λάθος. (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος).

§196ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε, ἀφ’ ἑαυτοῦ κηρύσσητε, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, τοῦτο οὐδὲν σημαίνει. Διότι πρὸς τοῦτο ἐρωτᾶται πάντοτε: «Ὑπάρχει ἄλλος τις νὰ ἀγορεύσῃ;» Καὶ πρέπει νὰ ἐρωτᾷ ὁ Πρόεδρος.

§197ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὂχι! ὄχι! Ποτὲ δὲν ἐρωτᾶται. (Διαμαρτυρίαι ἐξ ἀριστερῶν).

§198ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ βεβαιῶ, ὅτι δύο συναδέλφους εἶδον ἐγερθέντας, ἵνα ὁμιλήσωσι.

§199ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐρωτήσῃ ὁ Πρόεδρος, ἂν ἔχει τις τὸν λόγον.

§200Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐζήτησα τὸν λόγον. (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος. Ἔξαψις καὶ ἀντεγκλήσεις ἑκατέρωθεν).

§201ΦΩΝΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ἐτελείωσε.

§202ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ποτέ! ποτέ!

§203Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πρόεδρος εἶχε δηλώσει, ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν...

§204ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κακῶς.

§205Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ... Ὁ κύριος Πρόεδρος εἶχεν εἴπει τοῦτο, καὶ ἔλαβε τὸν λόγον ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ὅστις ἀνεκοίνωσε τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Μόλις ἐτελείωσε τὴν ἀνακοίνωσιν τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θέματος πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων. Περατωθείσης τῆς συζητήσεως ἐκείνης, ὁ κ. Πρόεδρος ἐπανέλαβεν. «Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν»...

§206ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὂχι! ὄχι!

§207Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. .. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἐπρόκειτο νὰ ἀγορεύσῃ, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὁ κύριος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ἠγέρθη ἀπὸ τῆς θέσεώς του, διευθυνόμενος πρὸς τὸ βῆμα, καὶ τότε εἶπον ἐγώ: «Δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ διακόψωμεν, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν;» Τώρα ἐγείρεται ζήτημα, ὅτι εἶχον ζητήσει τὸν λόγον ὁ κύριος Κρίτσας καὶ ὁ κύριος Βιτάλης. Ἂς ὑποθέσωμεν πρὸς στιγμήν, ὅτι ἐζητήθη ὁ λόγος, ὅτε ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἦτο εἰς τὴν ἕδραν του...

§208ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι. Πρότερον.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν χάνομεν τίποτε, ἂν οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν τὸν λόγον, ἀναβάλωσι διὰ τὴν αὔριον τὰς ἐπερωτήσεις των, ὅπως δυνηθῇ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, καὶ νὰ μὴ ὑποχρεωθῇ νὰ ὁμιλήσῃ εἰς τὰς ἕνδεκα, ὅτε εἶναι ἑπόμενον νὰ τελειώσουν αἱ ἐπερωτήσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων δυνάμεθα νὰ συζητήσωμεν καὶ αὔριον. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι ὁ Πρόεδρος πρέπει νὰ ἐρωτᾷ: «Ζητεῖ τις τὸν λόγον;», τὸν παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπῃ, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς εἶναι εἰς τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο, δὲν ἤκουσε πάντοτε, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ τρόπος; Ὁ Πρόεδρος δηλ. πάντοτε λέγει: «Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν»;

§210ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ εἶπον, «ὅτι εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§211Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι εἰς τὸ μέλλον πρέπει νὰ καθιερωθῇ τὸ σύστημα νὰ ἐρωτᾷ, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν. Ἀλλὰ, νομίζω, διὰ σήμερον, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν δυσκολιῶν, αἱ ὁποῖαι ἐγείρονται, δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐπερωτήσεις, νὰ τὰς ἀναβάλωσι δι’ αὔριον.

§212Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Φθιώτιδος ἔχῃ τὴν καλωσύνην νὰ παραιτηθῇ τοῦ λόγου, καὶ νὰ ἀναβάλῃ νὰ ἀγορεύσῃ αὔριον, ἐγὼ οὐδαμῶς ἀντιλέγω. Ἀλλ’ ἂν ὁ κύριος Κρίτσας δὲν παραιτῆται, παρακαλῶ νὰ μὴ γείνῃ καμμία παραχώρησις εἰς ἐμέ, διότι δὲν ἐπιθυμῶ νὰ διέλθω τὴν νύκτα ὅλην ἄγρυπνος, ἀφοῦ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἀπαιτήσω νὰ παραιτηθῇ ὁ κ. Κρίτσας τοῦ λόγου.

§213Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅπως θέλετε.

§214Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὁ κ. Κρίτσας δύναται νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι ὀφείλει νὰ παραιτηθῇ τοῦ λόγου.

§215Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὄχι!

§216ΠΟΛΛΟΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι! ὄχι!

§217Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπόν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§218ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ...

§219ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε λοιπόν, κύριε Κρίτσα, ἀφοῦ ἔχετε τὸν λόγον...

§220ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Τὰ λεχθέντα ἐλέχθησαν, διότι ὑπῆρξε παρεξήγησις τοῦ κ. Προέδρου, ὅν, ἕνεκα τοῦ ἀξιώματος, ὅπερ κατέχει, τιμῶ ἰδιαζόντως, ἀλλὰ διέφυγε τὴν προσοχὴν αὐτοῦ, ὅτι δύο τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἠγέρθησαν, καὶ ἐζήτησαν τὸν λόγον.

§221ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀντελήφθην.

§222ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως ἦτο δυνατὸν νὰ πλανηθῆτε, ὡς ἄνθρωπος. Δὲν ἀντελήφθητε· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀναιρεῖ τὸ ὀρθόν, ὅπερ εἶπον πρὸ ὀλίγου. Ἐνθυμοῦμαι δέ, ὅτι ἐπὶ τῆς προεδρίας τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν κ. Βουδούρη, πάντοτε ἀπηυθύνετο ἡ ἐρώτησις εἰς τὴν Βουλήν: «Ἔχει τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;» Λέγω τοῦτο, ἵνα λείψωσιν αἱ παρεξηγήσεις.

§223Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν ἤμην παρὼν καθ’ ἣν στιγμὴν ἠγέρθη τὸ ζήτημα, ἂν εἰσήλθομεν, ἢ ὄχι, εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέχω νὰ κάμω λόγον περὶ αὐτοῦ. Ἔχω ὅμως νὰ εἴπω τὸ ἑξῆς. Βεβαίως οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ κάμνωσιν ἐπερωτήσεις, οἵας θέλουν καὶ ὅπως θέλουν, ἀλλ’ ἔχουσι καὶ ἕτερον δικαίωμα, νὰ παρακαλέσωσι τοὺς ἀξιοτίμους ἡγέτας τῆς μειονοψηφίας, τῆς τε μείζονος καὶ τῆς ἐλάσσονος, νὰ παύσωσι τὰς φιλοφρονήσεις, καὶ ν’ ἀφήσωσι τὴν Βουλὴν, ὅταν ἦναι καιρὸς, νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως· διότι οἱ κύριοι Βουλευταὶ δὲν ἔχουσι βεβαίως ὄρεξιν νὰ παραμένωσιν ἐνταῦθα, χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ ἐργάζηται, καὶ νὰ ἀκούωσι μόνον ἐπερωτήσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐρωτήσῃ τὴν γνώμην τῶν φίλων του, ἂν ἀρέσκωνται εἰς τὴν τοιαύτην κατάστασιν. Ὁ προορισμὸς τοῦ Βουλευτοῦ εἶναι, νὰ συζητῇ ἐπὶ θεμάτων ἀναγομένων εἰς τὰ καθήκοντά του.

§224Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὅτι, κύριε Πρόεδρε, τὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν, ὡς ἡμεῖς λέγομεν, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία... (θόρυβος). Ἂς παύσῃ τέλος πάντων αὐτὸς ὁ θόρυβος, κύριε Πρόεδρε. Καθῆκον θεωρῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφον, εἰπόντα πρὸ ὀλίγου, ὅτι οἱ πολῖται, οἱ προσφεύγοντες εἰς τοὺς Βουλευτὰς, ὅπως δι’ αὐτῶν ἐκφράσωσι τὰ παράπονά των κατὰ τῶν ἀρχῶν, εἶναι ἀφιλότιμοι. Δὲν γνωρίζω, τῇ ἀληθείᾳ, κατὰ πόσον θεωρεῖ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀφιλοτίμους τοὺς συμπολίτας του, ἢ καὶ τοὺς Ἕλληνας ἐν γένει, ὑπὲρ τῶν δικαιωμάτων τῶν ὁποίων πολλάκις ἠγωνίσθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καταγγείλας εἰς τοὺς οἰκείους Ὑπουργοὺς ὑπερβάσεις καὶ παρεκτροπὰς διαφόρων ὀργάνων. Ἐγὼ ἔχω ἐναντίαν ὅλως γνώμην, φρονῶν, ὅτι πρώτιστον τῶν Βουλευτῶν καθῆκον εἶναι, νὰ ὑποστηρίζωσιν ἐνταῦθα τοὺς πολίτας, ὁσάκις οὗτοι πράγματι ἀδικῶνται, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὸν λόγον, ἵνα εἴπω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου, ἡ ὁποία θὰ πείσῃ, πιστεύω, τὸν κύριον συνάδελφον, ὅτι ἐβιάσθη εἰς τὸν χαρακτηρισμὸν, ὃν ἔκαμε. Βλέπω ὅμως τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς, ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους, μὴ στέργουσαν εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, καὶ τὴν Κυβέρνησιν πλειοδοτοῦσαν εἰς τὸν θόρυβον, τὸν ὁποῖον ἐπὶ τούτῳ προκαλεῖ ἡ πλειονοψηφία, καὶ, ἵνα μὴ καὶ ἄλλην μίαν φορὰν ἀκόμη χαρακτηρισθῶ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὡς κωλυσιεργὸς, ὡς ἐχαρακτηρίσθην καὶ ἄλλοτε, ὁμιλήσας ἐνταῦθα περὶ τῶν καταπιέσεων, τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ πολῖται ἐκ μέρους τῶν ἐνοικιαστῶν τῶν δημοτικῶν φόρων, ὡς καὶ περὶ τῆς βραδύτητος τῆς παρατηρουμένης εἰς τὴν διαβίβασιν τῶν τηλεγραφημάτων, ἐπὶ τέλους δὲ καὶ περὶ τῆς δυστυχίας τῶν Καμαρινιωτῶν, ὑποτάσσομαι εἰς τὴν θέλησιν αὐτῆς, δηλῶν, ὅτι ἀναβάλλω δι’ αὔριον τὴν ὀφειλομένην πρὸς τὸν κύριον συνάδελφον ἀπάντησιν, μὴ λησμονῶν ὅμως νὰ παρατηρήσω, κ. Πρόεδρε, ὅτι, ὅ,τι ἐγένετο, δὲν εἶναι ὀρθὸν, οὐδὲ συμφέρον, οὐδὲ πρέπον εἰς ἡμᾶς ἐδῶ, οἱ ὁποῖοι πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα ἡμᾶς αὐτούς.

§225ΑΝΤ. ΒΙΤΑΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὁμιλήσω αὔριον.

§226ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς ἐνάτης ὥρας. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 40′ μ. μ.).

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, καταλάβετε τὰς θέσεις σας. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§228Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἀγορεύσαντες πολιτικοὶ φίλοι μου ἐξήτασαν τὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ὑπὸ εἰδικὴν ὄντως ἔποψιν. Ἠρεύνησαν, ἐὰν τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1901 ἀναγραφόμενα ἔσοδα προϋπελογίσθησαν καὶ ἀνεγράφησαν ἀκριβῶς, καὶ ποῖαι ὑπάρχουσι πιθανότητες περὶ τῆς εἰσπράξεως τῶν ἀναγραφέντων ποσῶν, ὡς καὶ ἂν τὰ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ ἀναγραφέντα ἔξοδα προϋπελογίσθησαν καὶ ταῦτα ἀκριβῶς, καὶ ἂν ὑπάρχουσι πιθανότητες, ὅτι θέλουσι δαπανηθῆ μόνον ταῦτα, ἢ ἂν αἱ ἀναγραφαὶ εἶναι ἀνεπαρκεῖς, καὶ ἑπομένως θέλει προκύψει ἀνάγκη χορηγίας ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Ἐγὼ ἔκρινα, ὅτι ἦτο πλέον περιττὸν καὶ ἐγὼ νὰ ἐξετάσω τὸν Προϋπολογισμὸν ὑπὸ τοιαύτην ἔποψιν. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, σκοπῶν νὰ ἀποκριθῇ εἰς τοὺς μέχρι τοῦδε ἀγορεύσαντας ἐκ τῶν μελῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, προσεπάθει νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι καὶ τὰ ἔσοδα ἀκριβῶς προϋπελογίσθησαν καὶ ἀνεγράφησαν, καὶ τὰ ἔξοδα ἀκριβῶς προσδιωρίσθησαν, καὶ ὅτι αἱ προβλέψεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ εἰσι πᾶσαι καὶ ἄρτιαι καὶ ἀκριβεῖς, ἐγώ, ἐπὶ τῆς τοιαύτης γνώμης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν στηριζόμενος, καὶ ὑποθέτων, ὅτι θέλουσι πραγματοποιηθῆ πάντα ταῦτα, ὡς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προέβλεψε καὶ προϋπελόγισε, καὶ ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ αὐτοῦ καὶ τῶν ἐσόδων καὶ τῶν ἐξόδων εἰσὶν ἀληθεῖς καὶ ἀκριβεῖς, προέβην εἰς ἑτέραν μελέτην· ἐξετάζω, ἂν εἶναι συμφέρουσα εἰς τὸ Κράτος καὶ εἰς τὴν χώραν ἡ κατάστασις αὕτη, τὴν ὁποίαν οἱ Προϋπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν παρασκευάζουσι. Παραβαλὼν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1899, τοῦ πρώτου ἔτους, καθ’ ὃ ἀνῆλθον εἰς τὴν ἀρχὴν οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοί, καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἑπομένου ἔτους 1900, ἤτοι τοῦ δευτέρου ἔτους τῆς διοικήσεως αὐτῶν, καὶ τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ ἀρχομένου μετά τινας ἡμέρας ἔτους, τοῦ 1901, τὸν ὁποῖον συζητοῦμεν νῦν, πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ τελευταίου ἔτους, τοῦ πρὸ τοῦ πολέμου, τὸ ὁποῖον διηνύσαμεν ὁμαλῶς, εὗρον καὶ παρέστησα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ 1899, μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν αὐξήσεων, αἵτινες ἐπεβλήθησαν εἰς τὸ Κράτος, ἕνεκα τοῦ μετὰ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ συμβιβασμοῦ, διὰ τὰ ποσὰ τὰ προοριζόμενα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, καὶ τῶν αὐξήσεων, αἵτινες ἐπῆλθον, ἕνεκα τῆς παραπομπῆς εἰς ἀποστρατείαν πολλῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῆς ἀπολύσεως πολλῶν ὑπαλλήλων, ὅτι, λέγω, τὰ ἔξοδα τοῦ ἔτους 1899, παραβαλλόμενα πρὸς τὰ ἔξοδα τοῦ 1896, ὑπερβαίνουσιν ἐκεῖνα κατὰ δραχ. 18,816,321.47· ὅτι ὡσαύτως τὰ ἔξοδα τοῦ 1900, παραβαλλόμενα πρὸς τὰ ἔξοδα τὰ γενόμενα κατὰ τὸ 1896, ὑπερβαίνουσιν αὐτὰ κατὰ δρ. 28,208,209.38, καὶ ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ 1901 καὶ ταῦτα ὑπερβαίνουσι τὰ πληρωθέντα κατὰ τὸ 1896 κατὰ 25,865,459,98. Τὸ ἄθροισμα τῶν τριῶν τούτων ποσῶν, τὰ ὁποῖα παριστῶσι τὰ κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη δαπανηθέντα ἐπὶ πλέον, ἀνέρχεται εἰς 72,889,990.83. Ἑπομένως, ἐὰν κατὰ τὸ 1899 καὶ κατὰ τὸ 1900 καὶ κατὰ τὸ 1901 ὑπῆρχεν ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοιαύτη, ὁποία ὑπῆρξε κατὰ τὸ 1896, ἠθέλομεν δαπανήσει ὀλιγώτερα τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν νῦν, κατὰ τὰ ἔτη 1899, 1900 καὶ 1901, κατὰ τὸν προσωρινὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899 καὶ κατὰ τοὺς Προϋπολογισμοὺς τῶν 1900 καὶ 1901, κατὰ δραχ. 72,889,990.83. Ἀλλ’ ἐπειδὴ εἴχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρώνωμεν κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη αὐξήσεις τινὰς ἐξόδων, κατασταθείσας ἀναποφεύκτους, πρῶτον ἕνεκα τῆς διὰ τοῦ συμβιβασμοῦ ἐπιβληθείσης εἰς τὸ Κράτος αὐξήσεως τῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους πληρωνομένων κατ’ ἔτος, εἶτα δὲ καὶ διὰ τὴν αὔξησιν τῶν συντάξεων, τὸ ποσὸν τῶν δύο τούτων αὐξήσεων ἀνέρχεται κατὰ τὰ τρία ἔτη εἰς 28,394,700.12, ἂν δὲ τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν εἰρημένων ἀναποφεύκτων αὐξήσεων κατὰ τὰ τρία ἔτη ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ ποσὸν τῆς συγκεφαλαιωθείσης ὁλικῆς αὐξήσεως κατὰ δραχ. 72,889,990.83, τῆς κατὰ τὰ τρία ταῦτα ἔτη 1899, 1900 καὶ 1901 γενομένης, ἡ αὔξησις τῶν ἐξόδων περιορίζεται εἰς 44,495,290.71, τὰ ὁποῖα δὲν ἤθελον δαπανηθῆ κατὰ τὴν τριετίαν, ἂν καὶ κατ’ αὐτὴν διῳκούμεθα ὡς διῳκήθημεν κατὰ τὸ 1896. Ἀλλὰ καὶ οἱ διοικήσαντες κατὰ τὰ τρία εἰρημένα ἔτη 1899, 1900 καὶ 1901 καὶ ἔσοδα εἰσέπραξαν καὶ πρόκειται νὰ εἰσπράξωσι δραχ. 43,485,031.34 περισσότερα τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα ἤθελον εἰσπραχθῆ, ἂν καὶ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα τὸ Κράτος διῳκεῖτο ὡς εἶχε διοικηθῆ κατὰ τὸ 1896. Διὰ τοῦτο προέβην εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν αἰτίων, τὰ ὁποῖα ἐπέφεραν τὴν αὔξησιν ταύτην τῶν δαπανῶν, ἕνεκα τῆς ὁποίας κατεστάθη ἀναγκαῖον νὰ νομοθετηθῇ ἡ τοιαύτη αὔξησις τῶν ἐσόδων· εὗρον δ’ ὅτι τὴν ἀνάγκην ταύτην ἐδημιούργησαν οἱ νόμοι, οἱ ψηφισθέντες κατὰ τὴν Αʹ Σύνοδον καὶ κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον· οἱ νόμοι δ’ οὗτοι ἀποτελοῦσι τὸ σύστημα τὸ μεταρρυθμιστικόν, τὸ ὁποῖον προεκηρύχθη διὰ τοῦ προγράμματος τοῦ Ὑπουργείου. Δὲν ἐλησμονήθη ἔτι, ὅτι τὸ ἐνεστὼς Ὑπουργεῖον εἶχε δημοσιεύσει πρόγραμμα μεταρρυθμιστικόν. Τὸ πρόγραμμα τοῦτο ἐφήρμοσεν ἅμα ἀνελθὸν ἐπὶ τὴν ἀρχήν, καὶ προέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν διαφόρους νόμους, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ἡ κατὰ 44,495,290.71 δρ. αὔξησις τῶν ἐξόδων· μοὶ ἐπεβάλλετο δ’ ἕνεκα τούτου νὰ ἐξετάσω ἕκαστον τῶν νόμων τούτων, ἵνα ἀνεύρω ποῖον τῶν τοσοῦτον ὑπερόγκων τούτων ἐξόδων ἀντάλλαγμα οἱ νόμοι οὗτοι προσεπόρισαν εἰς τὸ Κράτος, ἢ εἰς τὴν χώραν. Ἠρξάμην οὕτω τῆς ἐρεύνης τῶν νόμων τούτων, τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ ἐψήφισε καὶ ὁ Βασιλεὺς ἐκύρωσε κατὰ τὴν Αʹ Σύνοδον τῆς Περιόδου ταύτης, καὶ ἐξήτασα χθὲς τοὺς πλείστους, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην χθὲς ἀγορεύων νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ πόρισμα τῆς ἐξετάσεως πάντων τῶν νόμων τούτων. Ὀφείλω λοιπὸν νὰ συνεχίσω τὴν ἀγόρευσίν μου, προβαίνων εἰς ἐξέτασιν καὶ τῶν ὑπολοίπων. Καὶ ὁ κατὰ τὴν Αʹ Σύνοδον ψηφισθεὶς ͵ΒΧΚʹ νόμος τῆς 7 Ἰουλίου 1899 περὶ ἐξόδων συντηρήσεως τῶν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν σπουδαζόντων ἐπήνεγκεν αὔξησιν τῶν ἐξόδων, διότι τὰ δυνάμει αὐτοῦ καταλογιζόμενα πλέον εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου Ταμείου ἔξοδα τῆς συντηρήσεως τῶν σπουδαζόντων ἐν τῇ Σχολῇ τῶν ὑπαξιωματικῶν συνίστανται:

Καὶ ἀνεγράφη ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 πίστωσις δραχ. 126,100. Ἀλλ’ ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 ἀνέγραφε διὰ τὰ ἔξοδα τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν πίστωσιν δραχ. 50,000 μόνον, καὶ, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τῆς χρήσεως τοῦ 1896, ἐδαπανήθησαν ἐκ τῆς πιστώσεως ταύτης μόνον δραχ. 36,935.05· ἤτοι ἐδαπανήθησαν κατὰ τὸ 1896 ὀλιγώτερα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο κατὰ δραχ. 13,064.95. Ἀλλὰ κατὰ τὸ 1900 ἐκανονίσθησαν οὕτω τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὥστε ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ δι’ ἔξοδα συντηρήσεως τῶν ἐν τῇ Σχολῇ ὑπαξιωματικῶν ἀνεγράφησαν οὐχὶ πλέον 50,000 δραχμαί, ἀλλὰ δρ. 126,100, ἤτοι περισσότερα τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ τὸ 1896 δραχ. 76,100, περισσότερα δὲ τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1896 δραχ. 89,164.95. Ἡ περίοδος τοῦ χρόνου τῆς Αʹ Συνόδου καὶ τῆς μετ’ αὐτὴν συγκληθείσης ἐκτάκτου Συνόδου ἦτο περίοδος μεγαλοπρεπείας καὶ ἐλευθεριότητος· οἱ κυβερνῶντες κατὰ τὰς δύο ταύτας Συνόδους, ἔχοντες πεπληρωμένας τὰς χεῖρας χρυσοῦ, διένεμον δεξιᾷ καὶ ἀριστερᾷ· δὲν ἐλησμόνησαν δὲ οὐδὲ τὴν χορηγίαν πρὸς τοὺς ἀξιωματικοὺς διὰ διδακτικὰ βιβλία, καὶ προεκάλεσαν τὸν νόμον ΒΧΚϚʹ τῆς 29 Ἰουλίου 1899, καὶ ἀπένειμαν τὴν διὰ διδακτικὰ βιβλία χορηγίαν εἰς πάντας τοὺς ἀξιωματικούς, καὶ τοῦ πεζικοῦ, καὶ τοῦ ἱππικοῦ, καὶ τοῦ οἰκονομικοῦ, καὶ τοῦ ὑλικοῦ πυροβολικοῦ, καὶ τοῦ ὑγιειονομικοῦ σώματος, αὐξήσαντες οὕτω τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους κατὰ δραχ. 332,160. Οὕτω διετέθησαν:

Ἐν τῇ σπουδῇ, μεθ’ ἧς ψηφίζονται οἱ νόμοι ἐν τῇ Βουλῇ, σπουδῇ, ἡ ὁποία εἶναι τοσαύτη, ὅση εἶναι ἡ θέλησις καὶ ἡ γνώμη τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς πλειονοψηφίας, οἱ Βουλευταὶ δίδουσι τὴν ψῆφόν των ὑπὲρ τῶν νομοσχεδίων, μηδόλως ἐξετάζοντες τ’ ἀποτελέσματα αὐτῶν. Κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων τ’ ἀποτελέσματα ἐπέρχονται· ὤφειλον δὲ νὰ ποιήσωμαι γνωστὰ ταῦτα εἰς τὴν Βουλήν. Λοιπὸν ὁ νόμος περὶ χορηγίας διδακτικῶν βιβλίων εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ηὔξησε τὰς δαπάνας κατὰ δρ. 332,160. Ἀλλ’ ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ὁ ἐκδοθεὶς κατόπιν ΒΧΛΘʹ νόμος τῆς 15 Ἰουλίου 1899 περὶ νέας ὀργανώσεως τῆς χωροφυλακῆς. Πρέπει ἐπὶ τοῦ νόμου τούτου νὰ ἀναμνήσω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατὰ τὸ 1896 εἰσηγάγομεν ἡμεῖς, ἐν τῇ ἀρχῇ τότε τυγχάνοντες, δύο νόμους, τὸν νόμον περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας καὶ τὸν νόμον περὶ χωροφυλακῆς, οἵτινες ἀμφότεροι εἶχον τὸν αὐτὸν σκοπόν. Καὶ εἶχε μὲν αἰτιολογίαν ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας τὴν καταφανεῖσαν πλέον ἀνεπιτηδειότητα τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ διὰ νὰ ἐκτελῶσιν ἔργα ἀστυνομικὰ, καταδειχθεῖσαν ἐκ τῆς καταχρήσεως τῆς ἀνατεθείσης εἰς αὐτοὺς ὑπηρεσίας, ἣν διεξῆγον μετὰ βίας καὶ τραχύτητος, ἀλλ’ ἐσκόπουν καὶ ὁ νόμος οὗτος καὶ ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς νὰ ἀπαλλάξωσιν, ὅσον εἶναι δυνατόν, ἀριθμόν τινα ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ ἀπὸ ὑπηρεσιῶν ἀλλοτρίων τοῦ στρατοῦ, καὶ νὰ ἀποδώσωσιν αὐτοὺς τοὺς ἄνδρας εἰς τὸν στρατόν, ὅπως κατασταθῇ δυνατὴ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ ἄσκησις τοῦ στρατοῦ ἐν μονάσιν ἀνωτέραις τῶν μονάδων, ἐν αἷς περιορίζεται νῦν ἡ ἐκπαίδευσις. Ἡ χωροφυλακή, κατὰ τοὺς ἰσχύοντας κατὰ τὸ 1896 νόμους, συνίστατο εἰς χωροφύλακας 3374 πεζοὺς καὶ ἐφίππους, εἰς ὑπαξιωματικούς, ἐνωμοτάρχας καὶ ὑπενωμοτάρχας 718, τὸ ὅλον 4092 ἄνδρας, χωροφύλακας καὶ ὑπαξιωματικούς· ὑπῆρχον δὲ καὶ ἀξιωματικοὶ 143. Ἀλλ’ ἐκ τῶν 4092 ἀνδρῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς εἶχον ἀποσπασθῆ ὑπηρετοῦντες εἰς μὲν τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν χωροφύλακες 2886 καὶ ὑπαξιωματικοὶ 432, τὸ ὅλον 3318, εἰς δὲ τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν ἄνδρες 298 καὶ ὑπαξιωματικοὶ 52, ἐν ὅλῳ 350, καὶ εἰς τὴν φύλαξιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν ἄνδρες 131 καὶ ὑπαξιωματικοὶ 3, ἐν ὅλῳ 134. Οὕτως οἱ κατὰ τοὺς τότε ἰσχύοντας νόμους ὑπηρετοῦντες ἐκτὸς τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς εἰς ὑπηρεσίας ἄλλας, τὴν ἀστυνομικὴν, τὴν δασονομικὴν καὶ τὴν τηλεγραφικὴν, ἀνήρχοντο ἐν ὅλῳ εἰς 3802· μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν δ’ αὐτῶν ἀπὸ τῆς κατὰ τὰ εἰρημένα δυνάμεως τοῦ σώματος ἐκ 4092 ἀνδρῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν, ὑπελείποντο διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς μόνον 290 ἄνδρες. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις αὕτη ὑπῆρχε κατὰ τοὺς ἰσχύοντας τὸ 1896 νόμους, διέφερεν ὅμως ἀπὸ τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκοντο πράγματι τὰ τῆς δυνάμεως τῆς χωροφυλακῆς, διότι, κατὰ κατάστασιν ἐπίσημον, ἡ ὁποία μοὶ ἐδόθη τότε ὑπὸ τοῦ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τμήματος τῆς χωροφυλακῆς, ἡ δύναμις τοῦ σώματος ἀνήρχετο οὐχὶ εἰς 4092, ἀλλ’ εἰς 4144 ἄνδρας, καὶ εἰς 627 ὑπαξιωματικούς, ἐνωμοτάρχας καὶ ὑπενωμοτάρχας, ἤτοι ἐν ὅλῳ εἰς 4771. Ἐπειδὴ δὲ οἱ ἄνδρες, οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας καὶ εἰς τὴν τῶν τηλεγράφων καὶ εἰς τὴν δασονομικὴν, ἀνήρχοντο εἰς 3802, ἔμενον εἰς τὴν ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς ἄνδρες 969. Εὐλόγως θέλει προταθῆ ἡ ἐρώτησις: πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διαφέρωσι τόσον πολὺ τὰ πράγματα ἀπὸ τὰ ἀναγραφόμενα ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς καὶ ὑπὸ τῶν νόμων ὁριζόμενα; Ἀλλὰ τὴν ἔκπληξιν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνεσθε ὑμεῖς, ὅσοι ἀρέσκεσθε εἰς τὴν τάξιν καὶ τὴν ἀκρίβειαν καὶ τὴν τήρησιν τῶν νόμων, τὴν ἔκπληξιν ταύτην αἰσθάνομαι καὶ ἐγώ· δυστυχῶς ὅμως, ἡ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν κρατοῦσα τάξις δὲν εἶναι πάντοτε τοιαύτη, ὁποία πρέπει νὰ ᾖναι, ἵνα οἱ νόμοι τηρῶνται ἀπαρεγκλίτως, καὶ αἱ διατάξεις αὐτῶν ἐφαρμόζωνται κατὰ γράμμα καὶ κατ’ ἔννοιαν. Τοὺς δὲ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν ἀπεσπασμένους 350 ἄνδρας καὶ ὑπαξιωματικοὺς δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀνακαλέσωμεν ἀπὸ τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν τότε, διότι εἴχομεν μὲν προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε ψηφίσει ἡ Βουλὴ, εἶχε δὲ κατασταθῆ νόμος, δι’ οὗ εἴχομεν συστήσει δασονομικὸν σχολεῖον ἐν Βιτύνῃ, παρὰ τῷ Γεωργικῷ Σταθμῷ, σκοποῦν τοιαύτην τινὰ διδασκαλίαν τῆς δασολογίας καὶ δασοκομίας, ἱκανὴν νὰ παρασκευάζῃ φύλακας τῶν δασῶν, ἔχοντας τὰς ἀναγκαίας γνώσεις καὶ εἰδήμονας τοῦ ἔργου των, ἀλλ’ ἡ Σχολὴ αὕτη δὲν εἶχε παραγάγει εἰσέτι πλήρη τὰ ἀποτελέσματα, ὅσοι δὲ μαθηταὶ αὐτῆς εἶχον ἀπολυθῆ ἕως τότε δὲν ἤρκουν, ἵνα ἀναπληρώσωσι πανταχοῦ τὴν χωροφυλακήν· διὰ τοῦτο ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ παρατείνωμεν τὴν διατήρησιν τῶν 350 χωροφυλάκων ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῇ δασονομικῇ, ἕως οὗ συμπληρωθῇ ἀριθμὸς μαθητῶν ἀπολυθέντων τῆς Σχολῆς ἐπαρκὴς, ὅπως δυνηθῶμεν ν’ ἀνακαλέσωμεν τοὺς χωροφύλακας, καὶ ν’ ἀποκαταστήσωμεν τοὺς ἀπολυθέντας ἐκ τῆς Σχολῆς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν. Τοὺς εἰς τὴν φυλακὴν τῶν τηλεγράφων ἀσχολουμένους 134 ἄνδρας ἠδυνάμεθα ν’ ἀνακαλέσωμεν, διαρρυθμίζοντες ἄλλως τὰ τοῦ κλάδου τούτου· κατὰ τὸ 1891 μάλιστα εἶχον προτείνει νομοσχέδιον περὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, καὶ δι’ αὐτοῦ ἐκανόνιζον τὰ τῆς φυλακῆς τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἀπήλλαττεν ἡμᾶς τῆς ἀνάγκης, ἵνα τηρῶμεν τοὺς χωροφύλακας εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Ἀλλὰ τοὺς 3318 ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἠσχολοῦντο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἀστυνομίας, ἔπρεπε βεβαίως ν’ ἀνακαλέσωμεν, διὰ ν’ ἀποδώσωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς· οὕτω πως ἡ δύναμις, ἡ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς χωροφυλακῆς, ἤθελε συμπληρωθῆ εἰς 4287, ἤτοι τοὺς ἀπὸ τῆς ἀστυνομίας ἀπολυθησομένους 3318, καὶ προσέτι τοὺς 969, οἱ ὁποῖοι ἔμενον· δι’ αὐτοῦ δ’ ἤθελεν ἀπαλλαγῆ ὁ στρατὸς ἀπὸ πολλῶν ἀλλοτρίων αὐτοῦ ὑπηρεσιῶν, εἰς ἃς νῦν ἀσχολεῖται, ἠθέλομεν δ’ οὕτω κρατύνει τὰς τάξεις αὐτοῦ, ὅπως δύνηται νὰ ἐπιδοθῇ εἰς γυμνάσια ἐν μονάσι μεγαλειτέραις. Διὰ τοῦτο ἐπροτείναμεν τὸν νόμον περὶ ἀστυνομίας. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ βελτιώσωμεν συγχρόνως καὶ τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Ἐὰν ἡ χωροφυλακὴ ἐκαλεῖτο νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ αὐτῆς ὁριζόμενα καθήκοντα, ἔπρεπε νὰ παρασκευάσωμεν αὐτὴν ἱκανωτέραν πρὸς τοῦτο, τὸ δὲ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐλειτούργησε μέχρι τοῦδε καὶ λειτουργεῖ εἰσέτι, τὸ σύστημα τῆς κατατάξεως εἰς τὴν χωροφυλακὴν ἀνδρῶν ἐκ τοῦ σώματος τοῦ πεζικοῦ μετὰ τετράμηνον ἄσκησιν, εἶναι σύστημα πλημμελὲς, διότι οἱ εἰσαγόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι, ἵνα ἐκπληρῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ χωροφύλακος, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι καθήκοντα στρατιώτου, ἀλλὰ καθήκοντα χωροφύλακος καὶ στρατιώτου, ἢ μᾶλλον καθήκοντα στρατιώτου καὶ πολίτου. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ μεταβάλωμεν τὸ σύστημα τῆς στρατολογίας τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἐπροτείναμεν εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον παρεδέχετο ἐν μέρει τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν, αὐτὸ τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀντέγραψαν καὶ ἐπρότειναν οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοί· καὶ ἐψηφίσθη μὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς τότε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, ἀλλ’ ὅτε ἐμέλλομεν νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὸ εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς κύρωσιν, ἐμελετήσαμεν τὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ, καὶ ἐπείσθημεν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, διότι τὰ ὑπάρχοντα στελέχη τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἐπήρκουν, ἵνα χρησιμεύσωσιν ὡς πυρὴν τοῦ σώματος, ἱκανὸς νὰ ἀγάγῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ὀργανικὴν συμπλήρωσιν τῆς χωροφυλακῆς, ἔπρεπε δὲ νὰ παρέλθωσι πολλὰ ἔτη, ἵνα παρασκευάσωσι στελέχη τοσαῦτα, ὅσα ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀνδρῶν τῆς χωροφυλακῆς, κατὰ τὸ σύστημα τοῦ νόμου ἐκείνου, ἀπῃτεῖτο νὰ ἔχῃ. Διὰ τοῦτο δὲν ὑπεβάλομεν εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς κύρωσιν τὸ νομοσχέδιον, ἀφοῦ, ἐὰν ἐκυροῦτο, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἕνεκα αὐτοῦ τοῦ λόγου οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοὶ δὲν προέβησαν εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη κατὰ τὸ 1899· ἐξεπλάγην ὅμως, ὅτε εἶδον, ὅτι ἔκριναν ἀναγκαῖον νὰ κηρύξωσιν ἐν ἰσχύϊ μόνην μίαν διάταξιν τοῦ νόμου, τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, ἵνα προβῶσιν εἰς μόνον τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ κεφαλὴ τοῦ σώματος, ὡς ἂν ὡς ἐπὶ δοκοῦ προσηλώνομεν μίαν κεφαλήν, ἥτις δὲν ἔχει οὔτε βραχίονας, οὔτε στέρνα, οὔτε πόδας. Ποία ἀνάγκη διοικήσεως, ποία ἀνάγκη, ὑπαγορευομένη ἀπὸ τὰ πρὸς βελτίωσιν τοῦ στρατοῦ μέτρα, ὑπηγόρευσε τὸ ἀληθῶς ἄξιον ἐκπλήξεως τοῦτο μέτρον, δὲν γνωρίζω· ἀλλὰ, καὶ ἂν οἱ Ὑπουργοὶ οἱ ὑφεστῶτες δὲν προέβησαν ἀμέσως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν ὅλου τοῦ νόμου, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκτελέσωσιν αὐτόν, ἀπορῶ, πῶς δὲν εἶχε φωτίσει αὐτοὺς ἡ ἐξέτασις τῶν πραγμάτων, αὐτό, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐπράξαμεν, προέβαλον δὲ τὸ νομοσχέδιον πρὸς κύρωσιν, πρὶν ἢ ἐξετάσωσιν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ. Καὶ ἀφοῦ ἐκύρωσαν τὸ νομοσχέδιον, ἀπορῶ, πῶς ἐξέλαβον, ὅτι ἁπλῆ τις διάταξις, ἥτις καταχωρίζεται ἐν τοῖς νόμοις, ἵνα χορηγηθῇ χρόνος τις εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν νὰ παρασκευάζῃ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν, χρόνος ἑβδομάδων τινῶν, ἢ μηνὸς, πῶς ἐξέλαβον, λέγω, ὅτι ἐπετρέπετο αὐτοῖς νὰ ἑρμηνεύσωσι μετὰ τόσης εὐρύτητος τὴν τοιαύτην διάταξιν, ὥστε ν’ ἀφήσωσιν ἐπὶ δέκα ὀκτὼ ἤδη μῆνας ἀνεκτέλεστον, ἀργὸν τὸν νόμον τοῦτον, ἔχοντες ἥσυχον τὴν συνείδησίν των, ὅτι δὲν προσκρούουσιν εἰς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὸ ὁποῖον οὐδὲ ὁ Βασιλεὺς αὐτός, οὔτε οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀναστέλλῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων! Ἀλλὰ, ἂν οἱ νόμοι δὲν ἦναι ἐκτελέσιμοι, διατὶ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἐπεψήφισεν αὐτούς; διατὶ ὁ Βασιλεὺς ἐκύρωσεν αὐτούς; διατὶ οἱ Ὑπουργοὶ προέβαλον αὐτοὺς εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διατὶ ὑπέβαλον αὐτοὺς εἰς τὸν Βασιλέα πρὸς κύρωσιν; Ποίαν κατέστησαν οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοὶ τὴν λειτουργίαν τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας; Τακτικὴ τοιαύτη εἶναι ἀληθὴς εἰρωνεία τῆς σοβαρότητος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, ἥτις ἐκδίδει νόμους, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῶσι, καὶ οἱ ὁποῖοι φυλάσσονται δεσμῶται ἐν τοῖς γραφείοις τῶν Ὑπουργείων ἐπὶ δέκα καὶ ὀκτὼ ἤδη μῆνας. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν εἶναι εἰρωνεία τῆς σοβαρότητος τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, τὸ συμβεβηκὸς καταγγέλλει πάντως ἔλλειψιν προνοίας τῶν Ὑπουργῶν, ἀμάθειαν ἢ ἀνικανότητα· διὰ πάντα δὲ ταῦτα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι ὑπεύθυνοι. Ἐν τῷ ψηφισθέντι καὶ διὰ τοῦ νόμου τῶν ἐξόδων κυρωθέντι Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 δὲν ἀνεγράφησαν πάντα τὰ ἔξοδα, ὅσα εἶχον ἀναγραφῆ ἐν τῷ εἰσαχθέντι εἰς τὴν Βουλὴν Προϋπολογισμῷ. Ὁ νόμος περὶ τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς εἶχεν ἐκδοθῆ τὸν Ἰούλιον τοῦ ἔτους 1899, ἑπομένως ὑπῆρχε τὸν Νοέμβριον τοῦ 1899, ὅτε συνέτασσον τὸν Προϋπολογισμὸν, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλὴν κατὰ τὴν 30 Νοεμβρίου, ὑπῆρχε καὶ κατὰ Μάρτιον τοῦ 1900, ὅτε ἐψήφιζε τὸν Προϋπολογισμὸν ἡ Βουλὴ, ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν τῶν Ὑπουργῶν, εἶχον δ’ οὗτοι ὑπ’ ὄψιν των κατ’ ἀμφοτέρας ταύτας τὰς περιπτώσεις καὶ ἠδύναντο νὰ ἀναγράψωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πάντα τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς ἀπῄτει. Καὶ ὅμως, ἐνῷ κατὰ τὴν 30 Νοεμβρίου τοῦ 1899, ὅτε εἰσῆγον εἰς τὴν Βουλὴν τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, ἀνέγραψαν πίστωσιν δραχμῶν 3,056,000 διὰ τὴν μερικὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς, ἀντὶ πιστώσεως δραχ. 5,022,856.50, ἣν προσῆκε νὰ ἀναγράψωσι διὰ τὴν πλήρη τοῦ νόμου ἐκτέλεσιν, ἐν τῷ ψηφισθέντι ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθέντι ὑπὸ τοῦ Βασιλέως Προϋπολογισμῷ δὲν ὑπῆρχεν ἀναγεγραμμένη πίστωσις ἐκ δρ. 3,056,000, ἀλλὰ πίστωσις ἐκ δραχ. 2,726,000. Ἡ διαφορὰ αὕτη ἐν τῇ ἀναγραφῇ τῶν ἐξόδων τῆς χωροφυλακῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ ψηφισθέντος ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ κυρωθέντος ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, βεβαίως θὰ ἐπῆλθε τῇ συναινέσει τῆς Βουλῆς, τῇ εἰσηγήσει δὲ τοῦ Ὑπουργοῦ· ἀλλ’ ἐν τοῖς πρακτικοῖς δὲν εὗρον σημείωσιν, διὰ τῆς ὁποίας νὰ φαίνηται, πῶς ἡ πίστωσις τῶν 3,056,000 δραχμῶν ἐμειώθη εἰς πίστωσιν δραχμῶν 2,726,000, ἤτοι ἐλάσσονα κατὰ δραχ. 330,000. Ὁ περιορισμὸς ὅμως οὗτος τῆς πιστώσεως ἐνδεικνύει τὴν ἔλλειψιν προαιρέσεως πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, ἡ ὁποία, ἐὰν τότε ἐδεικνύετο διὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης, τῆς ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τελεσθείσης, βεβαιοῦται ἤδη ὑπὸ τῶν πραγμάτων, διότι καὶ μέχρι τοῦδε, ὅτε ἀπέχομεν ἀπὸ τοῦ Νοεμβρίου τοῦ 1899 ἓν ἔτος, καὶ ἀπέχομεν ἀπὸ τὸν Μάρτιον τοῦ 1900 ἐννέα ἢ δέκα μῆνας, ὁ νόμος δὲν ἐξετελέσθη, καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς πιστώσεως αὐτῆς δὲν ὑπῆρχεν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἀνεγράφετο ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 πίστωσις 3,056,000 δραχμῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς, εἶτα δ’ εὑρέθη ἐν τῷ κυρωθέντι Προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη πίστωσις μόνον δραχ. 2,726,000, οὔτε τὸ ἓν ποσὸν, οὔτε τὸ ἕτερον ἤρκει διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, διότι διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τῆς χωροφυλακῆς ἀπαιτοῦνται δραχμαὶ 5,022,856.50. Βεβαίως, ἐξετάζων τις τὰς λεπτομερείας ταύτας, ἀπορεῖ, καὶ κατὰ πᾶν βῆμα διστάζει περὶ τοῦ σκοποῦ ἢ περὶ τῆς ἐννοίας, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ κεφαλῇ ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐξετέλει τὰς μεταβολὰς ταύτας· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ ὑποθέσω ἔννοιαν μικροτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν τὰ πράγματα βεβαιοῦσιν, ὅτι δὲν ὑπῆρχε προαίρεσις ἐν τῇ εἰρημένῃ κεφαλῇ περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς. Ἐὰν λοιπὸν προῃροῦντο νὰ ἐκτελέσωσι τὸν νόμον περὶ χωροφυλακῆς, ἔπρεπε νὰ ἀναγράψωσιν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ πίστωσιν δραχ. 5,022,856.50, δηλαδὴ ποσὸν ὑπερβαῖνον τὸ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 ἀναγραφὲν κατὰ 2,296,856.50. Κατὰ τὸ 1896 ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ εἶχεν ἀναγραφῆ διὰ τὴν χωροφυλακὴν πίστωσις ἐκ δραχμῶν 2,050,000, δηλαδὴ ἐλάσσων τῆς ἀναγραφείσης ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 κατὰ 1,006,000 δραχμάς· ἐὰν δὲ παραβάλητε τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ἀναγραφὲν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1896, πρὸς τὸ ποσὸν τῶν δρ. 5,022,856.50, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται πρὸς ἐκτέλεσιν πλήρη τοῦ νόμου, ἡ διαφορὰ ἀνέρχεται εἰς 2,972,856.50. Ἑπομένως τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους, ἐκτελουμένου τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς, θέλουσιν ἀναβιβασθῆ κατὰ δραχ. 2,972,856.50 ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὴν γενομένην τὸ 1896 συζήτησιν τοῦ παρ’ ἡμῶν εἰσαχθέντος τότε εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχεδίου περὶ χωροφυλακῆς εἷς τῶν Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μοὶ ἔλεγε τότε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἄχρηστον καὶ μηδόλως ἐκπληροῦν τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον προτίθεται. «Κατ’ ἐμὴν γνώμην», ἔλεγε τότε ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, «ἄνευ τοῦ ἀριθμοῦ 8,000 χωροφυλάκων εἶναι ἀδύνατον, μὲ ὁσηνδήποτε καὶ ἂν θελήσητε αὐστηρότητα καὶ οἰκονομίαν, πάσας ταύτας τὰς ὑπηρεσίας νὰ διοργανώσητε... Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐκτελέσῃ ἡ χωροφυλακὴ πάσας ταύτας τὰς ὑπηρεσίας· νομίζω δὲ, ὅτι, ἂν δὲν ἔχητε τὸν ἀριθμὸν τῶν 8,000, εἶναι ἀδύνατόν ποτε νὰ ἐπιτύχητε τοῦ σκοποῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον ἀφορῶσι τὰ νομοσχέδια, περὶ ὧν πρόκειται». Ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως τὴν δύναμιν τῶν 5184 ἀνδρῶν, ἢ τῶν 5280 ἀνδρῶν, ἔκρινεν ἀνεπαρκῆ, ἠξίου δὲ νὰ ζητήσωμεν αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ ὄχι κατὰ 1576 ἄνδρας καὶ ὑπαξιωματικούς, ἀλλὰ τόσους, ὅσοι ἀπῃτοῦντο, ἵνα ἀναβιβασθῇ ἡ δύναμις τοῦ σώματος εἰς 9,000, ἢ τοὐλάχιστον εἰς 8,500, νὰ ἀναβιβάσωμεν δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωμοτιῶν ὄχι εἰς 222, ὅσας ἀνεγράφομεν ἐν τῷ συζητουμένῳ τότε νομοσχεδίῳ περὶ χωροφυλακῆς, οὐδὲ εἰς 240, ὅσας ἀνεγράφομεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσηγάγομεν αὐτὸ, ἀλλ’ εἰς 400 ἐνωμοτίας. Συγκαταβαίνων δὲ ὁ Βουλευτὴς ἐκεῖνος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔστεργεν ἐν τέλει τοῦ λόγου του νὰ περιορίσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν χωροφυλάκων εἰς 8,000, ὅσους πρὸ μικροῦ ἔλεγον ὑμῖν ὅτι ἐζήτει. «Ψηφίζοντες», ἔλεγε, «τὰ νομοσχέδια, ὡς ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, θὰ αὐξήσητε τὰς δαπάνας, θὰ ἀναστατώσητε καὶ τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς, χωρὶς νὰ συντελέσητε τὴν προσήκουσαν καὶ ἐπιδιωκομένην στρατιωτικὴν σύνταξιν τῆς χώρας· οὕτω δὲ, ἀντὶ καλοῦ, θὰ γίνητε πρόξενοι κακοῦ.» Καὶ ὁ Βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος ἔλεγε ταῦτα, εἶναι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις τυγχάνει μέλος τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον ἀντέγραψε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, καὶ προέτεινεν αὐτὸ εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ τὸ ὁποῖον νομοσχέδιον ἐψήφισεν ἡ Βουλή, διότι τὸ Ὑπουργεῖον ἐπέμενεν, ἵνα ψηφισθῇ, ἀλλὰ τὸ ὁποῖον νομοσχέδιον τὸ Ὑπουργεῖον τηρεῖ 18 ἤδη μῆνας φυλακισμένον, μόνην δ’ ἀπέσπασεν ἀπ’ αὐτοῦ μίαν διάταξιν, τὴν διάταξιν, καθ’ ἣν ἐπαναφέρεται ἡ καταργηθεῖσα θέσις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, καὶ ἔσπευσε νὰ διορίσῃ αὐτόν. Διὰ τοῦ ͵ΒΦϞΒʹ νόμου τῆς 29 Ἰουνίου 1899 ἡ κατὰ τὸν ͵ΒΥΕʹ νόμον τῆς 9 Ἀπριλίου 1896 νομοθετηθεῖσα εἰσφορὰ τῶν ναυτικῶν δήμων ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, τῶν 50 λεπτῶν ἐπὶ τῶν 100 δραχμῶν, τῶν εἰσπραττομένων ἐξ ἀμέσων καὶ ἐμμέσων φόρων ἐν τοῖς εἰρημένοις δήμοις, ἀνεβιβάσθη εἰς δύο δραχμάς, ἤτοι ἐτετραπλασιάσθη. Οἱ ναυτικοὶ δῆμοι, κατὰ τὸν πίνακα, τὸν προσηρτημένον εἰς τὸν νόμον τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ ναυτικῆς στρατολογίας, ἀνέρχονται εἰς 96. Ἐὰν ἀνεγίνωσκον τινῶν μόνον δήμων τὰ ὀνόματα, ἠθέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν οὐ μόνον νὰ εἰσφέρωσι δι’ ὑπηρεσίας ἀλλοτρίας τῆς ἰδίας αὐτῶν διοικήσεως, ἀλλ’ οὔτε νὰ συντηρήσωσιν ἑαυτοὺς, διότι τὰ πενιχρὰ ἔσοδα αὐτῶν δὲν ἐπαρκοῦσιν εἰς τὰς ἰδίας αὐτῶν ἀνάγκας. Τὴν εἰσφορὰν ταύτην τῶν δήμων τούτων ὑπὲρ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἀνεβίβασαν ἀπὸ 50 λεπτῶν εἰς 2 δραχ. ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν, ἤτοι ἀντὶ ½% εἰς 2%. Ἀλλὰ καὶ ἡ εἰσφορὰ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων, ἡ κατὰ τὸν νόμον τῆς 9 Ἀπριλίου 1896 προσδιωρισμένη εἰς 3%, ἀνεβιβάσθη εἰς 7% ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τοῦ 1899. Ἐκτὸς δὲ τῶν δύο τούτων μεταβολῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων, ἥτις δύναται νὰ παραγάγῃ πρόσοδόν τινα, ἐπιβαρύνει αὐτὰ ὄχι εὐλόγως, διότι τὰ ὑπὸ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων εἰσπραττόμενα ἐκ φόρων ἐπιβληθέντων σκοποῦσιν ὄχι τὴν προστασίαν τῶν ἐργατῶν τῆς θαλάσσης, ἀλλὰ τὴν κατασκευὴν λιμενικῶν ἔργων, ἐκτός, λέγω, τῶν δύο τούτων μεταβολῶν, ἐπῆλθον διὰ τοῦ νόμου τούτου καὶ ἄλλαι μεταβολαὶ, αἱ ὁποῖαι ἐπήνεγκον αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους. Κατὰ τὸν ᾼΡΟΗʹ νόμον τῆς 17 Ἀπριλίου τοῦ 1884, ὁ Γραμματεὺς τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἀπῃτεῖτο νὰ ἦναι οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς τοῦ Ναυτικοῦ, ἔχων βαθμὸν οὐδὲ κατώτερον τοῦ ἀνθυποφροντιστοῦ, οὐδὲ ἀνώτερον τοῦ φροντιστοῦ, ἀφίετο δὲ ἡ ἐλευθερία εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἵνα ἐκλέγῃ τὸν Γραμματέα τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου μεταξὺ τῶν βαθμοφόρων, τῶν ἀνθυποφροντιστῶν, ὑποφροντιστῶν καὶ φροντιστῶν· ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1899 προσδιωρίσθη ὁ Γραμματεὺς τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου νὰ ἦναι φροντιστὴς, ἀφῃρέθη δὲ ἡ ἐλευθερία ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν νὰ διορίζῃ Γραμματέα ἀξιωματικὸν κατωτέρου βαθμοῦ, καὶ ἐπεβλήθη εἰς αὐτὸν ἡ ὑποχρέωσις νὰ διορίζῃ φροντιστήν. Τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν γνωρίζω ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, καὶ τιμῶ τὸν χαρακτῆρα αὐτοῦ· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀνέλαβε τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τὴν 2 Ἀπριλίου 1899, εἰσήγαγε δὲ τὸ νομοσχέδιον τὴν 17 Μαΐου 1899, δηλαδὴ μετὰ 44 ἡμέρας· ἦτο δὲ ἀδύνατον νὰ ἀντιληφθῇ ἐντὸς τόσον βραχέος διαστήματος τῆς καταστάσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, νὰ πεισθῇ, ὅτι ἀπῃτεῖτο, οὐχὶ ὑποφροντιστὴς ἢ ἀνθυποφροντιστὴς νὰ ἦναι ὁ Γραμματεὺς τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου, ἀλλὰ φροντιστὴς, καὶ νὰ συντάξῃ τὸ νομοσχέδιον. Τοσαύτας δ’ εἶχεν ἄλλας ἐργασίας, γενόμενος Ὑπουργὸς, ἐντὸς τῶν 44 τούτων ἡμερῶν, ὥστε βεβαίως δὲν ἔμενεν εἰς αὐτὸν καιρὸς, ἵνα ἐργασθῇ πρὸς παρασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἕνεκα ὅμως τῆς μεταβολῆς ταύτης, ἀπὸ δραχ. 160, ὅσαι ἐπληρώνοντο εἰς μισθὸν τοῦ ἀνθυποφροντιστοῦ, ἡ δαπάνη τοῦ Δημοσίου ἀνεβιβάσθη εἰς 370, ὅσαι εἶναι ὁ μισθὸς τοῦ φροντιστοῦ, ἤτοι ηὐξήθησαν τὰ ἔξοδα κατὰ δραχμὰς 210 κατὰ μῆνα, ἢ κατ’ ἔτος δραχ. 2,520. Σημειωτέον δὲ, ὅτι ὁ Γραμματεὺς τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου λαμβάνει οὐ μόνον τὸν μισθὸν τοῦτον, ἀλλὰ προσέτι καὶ ἐπιμίσθιον ἐκ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου 50 δραχ. κατὰ μῆνα. Καὶ οὕτως ἐν τῷ Ναυτικῷ Ἀπομαχικῷ Ταμείῳ ὑπάρχει καὶ ὁ Ταμίας αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἔχει τὸν βαθμὸν φροντιστοῦ, καὶ ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἔχει τὸν βαθμὸν τοῦ φροντιστοῦ, καὶ τὰ δύο μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς διοικούσης αὐτὸ, τὰ ὁποῖα καὶ ταῦτα ἔχουσι βαθμὸν φροντιστοῦ· πέντε δ’ οὕτω βαθμοφόροι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Ναυτικῷ Ἀπομαχικῷ Ταμείῳ, καὶ οἱ πέντε ἔχουσι βαθμὸν φροντιστοῦ· ἤτοι τὸ Κράτος δαπανᾷ δραχ. 22,200 διὰ συντήρησιν τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου.

§229ΑΛΕΞ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Ἀνέκαθεν τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἀποτελεῖται ἀπὸ 4 μέλη, ἀπὸ τὸν Πρόεδρον, πλοίαρχον τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ ἀπὸ τρεῖς ἀνωτέρους ἀξιωματικοὺς, ἔχει δὲ καὶ ἕνα γραμματέα, ὁ ὁποῖος εἶναι ἢ ὑποφροντιστὴς ἢ ἀνθυποφροντιστής. Ὁ ὑπάρχων νῦν Γραμματεὺς τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου εἶναι ὑποφροντιστὴς, διότι εἰς τὰς ἀνωτέρας θέσεις δύνανται νὰ ὑπηρετῶσι καὶ ἀξιωματικοὶ κατωτέρου βαθμοῦ, ὡς κάλλιον ἐμοῦ γνωρίζετε. Διὰ τοιοῦτον λόγον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἔχει ὡς Γραμματέα τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου τὸν ὑποφροντιστὴν Ἀνάργυρον Λεμπέσην.

§230Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ δυνάμει τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος τελευταίου νόμου τοῦ 1899 δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς νὰ διορίσῃ Γραμματέα τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου ἀξιωματικὸν ἔχοντα βαθμὸν κατώτερον τοῦ φροντιστοῦ.

§231ΑΛ. Μ. ΚΑΝΑΡΗΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ διάταξις.

§232Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως εἶναι ὑποχρεωτική. Σᾶς ἀναγινώσκω τὸν νόμον (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 4. Τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 7 τοῦ νόμου ΑΡΟΗʹ τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Γραμματεὺς οἰκονομικὸς ἀξιωματικὸς, φροντιστής.» Μέχρι τοῦδε, ἐὰν ὑπῆρχον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ναυτικοῦ Ἀπομαχικοῦ Ταμείου τέσσαρες φροντισταὶ, καὶ ὁ Γραμματεὺς ἦτο ὑποφροντιστὴς ἢ ἀνθυποφροντιστὴς, τὸ πρᾶγμα ἦτο εὐλογώτερον· νῦν ὁ Γραμματεὺς ἐγένετο ἰσότιμος μὲ τὰ μέλη τῆς διοικούσης ἐπιτροπῆς, μὲ τὸν εἰσηγητὴν αὐτῆς· τοῦτο δὲ εἶναι καὶ ἀνώμαλον. Ἐμνήσθην τῶν περὶ τούτου, ὄχι διότι πρόκειται περὶ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους κατὰ δραχ. 2,520, διότι τοῦτο εἶναι σταγὼν εἰς τὸν ὠκεανὸν τῶν ἐξόδων, ἀλλ’ ἀπαριθμῶν τὰς γενομένας αὐξήσεις τῶν ἐξόδων, εὗρον καὶ τὴν αὔξησιν ταύτην μετὰ τῶν ἄλλων.

§233Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὡς πρὸς τὸν ἰσχυρισμόν σας, ὅτι ἕνεκα τῆς τοποθετήσεως ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἐπῆλθεν αὔξησις τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ διαφωνήσω· διότι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἐτοποθετήθησαν εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, εἶναι ἀξιωματικοὶ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στόλον. Ὁ ἰσχυρισμός σας θὰ ἦτο ἀκριβής, ἐὰν ἕνεκα τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐπήρχετο αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν· ἀλλὰ τοιαύτη αὔξησις δὲν ἐπῆλθεν· οἱ τοποθετηθέντες οἰκονομικοὶ ἀξιωματικοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ὑπῆρχον καὶ πρὶν ψηφισθῇ ὁ νόμος. Συνεπῶς οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι, οἱ ἀνώτεροι τὸν βαθμόν, οἱ ὁποῖοι δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐτοποθετήθησαν εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον, καὶ ἄνευ τῆς τοποθετήσεως αὐτῆς ἤθελον ἐξακολουθεῖ ὑπηρετοῦντες εἰς τὸν στόλον μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον εἶχον. Κατ’ ἀκολουθίαν, μὴ ἐπελθούσης αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν ἕνεκα τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ, δὲν ἐπῆλθε καὶ αὔξησις τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους.

§234ΘΕΟΔ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑμεῖς γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν οἰκονομικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ὡς καὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς ὑγιειονομικῆς ὑπηρεσίας αὐτοῦ, ὑπάρχει ὁ βαθμὸς, τὸν ὁποῖον ἕκαστος βαθμοφόρος ἔχει· ἀλλὰ πλὴν τοῦ βαθμοῦ ὑπάρχει καὶ ἡ θέσις, ἤτοι τὸ ἀνατιθέμενον εἰς αὐτὸν ἔργον, τὸ λεγόμενον Γαλλιστὶ «emploi». Ὅταν δ’ οἱ νόμοι δημιουργῶσιν ὑπηρεσίας, θέσεις, emploi, δημιουργοῦσι κατ’ ἀνάγκην καὶ προσθήκην βαθμοφόρου, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνατίθεται τὸ emploi. Καὶ τώρα μὲν ἐνδέχεται νὰ μὴ ἦσθε ἠναγκασμένος νὰ προσθέσητε βαθμοφόρον, διότι ἔχετε περισσεύοντας βαθμοφόρους, ἀλλ’ αὐτὸν, τὸν ὁποῖον ἔχετε περισσεύοντα, δὲν εἶσθε ὑποχρεωμένος νὰ ἔχητε ἐν ἐνεργείᾳ, θέλετε δ’ ἔχει αὐτὸν διαθέσιμον· ἐὰν δὲ δὲν ἔχητε περισσεύοντας, εἶσθε ἠναγκασμένος νὰ αὐξήσητε τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, καὶ νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ προστεθῇ εἷς βαθμοφόρος διὰ τὴν θέσιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Δὲν γνωρίζω πόσα θέλει εἰσπράξει τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον ἀπὸ τὴν αὔξησιν εἰς 7% τῆς εἰσφορᾶς τῶν Λιμενικῶν Ταμείων· ἀλλ’ ἐνθυμοῦμαι — διότι ἀνέγνων τελευταῖον — τὴν γνώμην, ἣν εἶχεν ὁ ἡγέτης τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον καὶ ὑμεῖς ἀπὸ χρόνων ἀνήκετε. Ἐν ἐκθέσει, ἣν εἰσῆγεν εἰς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τὴν 25 Ἰουνίου 1886, ὁ τότε Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔγραφε ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Οἱ ὑπὸ τοῦ νόμου ΡΚΘʹ τῆς 20 Δεκεμβρίου 1865 ἐπιβαλλόμενοι πρόσθετοι φόροι, προοριζόμενοι ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐπισκευὴν προκυμαιῶν, φάρων, κρηπιδωμάτων, ἀποβαθρῶν καὶ τῶν εἰς ταύτας ἀγουσῶν ὁδῶν, κατατίθενται εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον, ἢ εἴς τινα τῶν ἐν Ἑλλάδι Τραπεζῶν. Ἑπομένως τὰ κεφάλαια τῶν Λιμενικῶν Ταμείων, διατεθέντα εἰς δάνειον μακροχρόνιον, ἐναντίον τοῦ νόμου, τὸ πατριωτικὸν δάνειον, τὸ ἐκδοθὲν κατὰ τὸ 1885,) δέον νὰ ἐπιστραφῶσιν, ὅπως χρησιμεύσωσιν εἰς τὰ ἔργα, δι’ ἃ προωρίσθησαν, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἀνάγκην αἰσθάνονται πᾶσαι αἱ παράλιοι πόλεις.» Διὰ τούτου ἐζήτησε τὴν ἄδειαν ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον καὶ τὸν Βασιλέα, ἵνα ὑποχρεωθῇ τὸ Δημόσιον Ταμεῖον νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα εἶχε λάβει παρὰ τῶν Λιμενικῶν Ταμείων. Καὶ τότε ἐπρόκειτο περὶ τοποθετήσεως κεφαλαίων, δὲν ἐπρόκειτο περὶ δαπάνης κεφαλαίων. Ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι ἡ θεωρία αὕτη τοῦ ἀποθανόντος Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, καίτοι κακῶς προεβάλλετο, προκειμένου περὶ τοποθετήσεως ἐν δανείῳ ἐθνικῷ κεφαλαίων τινῶν τῶν Λιμενικῶν Ταμείων, ἀπολύτως ὅμως ἦτο ὀρθή· διότι πρὸ παντὸς τὰ Κράτη πρέπει νὰ ἦναι καλῆς πίστεως πρὸς τοὺς πολίτας, ἐπειδὴ δὲ τὰ Κράτη ἀντιπροσωπεύουσιν αἱ Κυβερνήσεις, αἱ Κυβερνήσεις πρέπει νὰ ἦναι καλῆς πίστεως πρὸς τοὺς πολίτας· ὅταν δὲ καλῶσιν αὐτοὺς νὰ εἰσφέρωσιν ἐκ τῶν προσόδων των, ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας των, ἐκ τῆς περιουσίας των ποσοστὰ, ὡς εἰσφορὰν πρὸς σκοπὸν ὡρισμένον, δὲν ἐπιτρέπεται, τὰ εἰσενεχθέντα χρήματα νὰ διατεθῶσιν εἰς ἄλλον σκοπὸν, εἰμὴ εἰς μόνον τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐζητήθησαν. Ἐπειδὴ δὲ οὕτω κρίνω, εὑρίσκω, ὅτι εἶχε δίκαιον ὁ ἀποθανὼν Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου. Ἑπομένως εὑρίσκω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἐν ὀνόματι τοῦ Κράτους ἐνεργεῖ, δὲν ἐτήρησε τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην πρὸς τοὺς φορολογουμένους καὶ ἐπὶ τῶν ὁδικῶν φόρων· διότι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1867 προσεκάλεσε τοὺς πολίτας νὰ εἰσφέρωσιν ἐκ τῆς περιουσίας αὑτῶν, δηλαδὴ ἐκ τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα παρῆγον ἐτησίως ἐκ τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας των, ποσοστὰ, ἵνα διατίθηνται ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τῆς Ὁδοποιΐας, διῄρεσε μάλιστα τὰ εἰσπραττόμενα εἰς τρία Ταμεῖα, εἰς Ταμεῖον ἐθνικῆς ὁδοποιΐας, εἰς Ταμεῖον ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, καὶ εἰς Ταμεῖον δημοτικῆς ὁδοποιΐας, πρὸ ἑπτὰ ἢ ὀκτὼ ἐτῶν ἐδήμευσε τὰ χρήματα ταῦτα· καὶ δὲν ἐδήμευσε μόνον τὰ ἕως τότε εἰσπεπραγμένα, ἀλλ’ ἐδήμευσε καὶ τὰ εἰς τὸ μέλλον εἰσπραττόμενα· ἐνῷ δὲ οἱ πολῖται εἰσφέρουσι χρήματα διὰ τὴν ὁδοποιΐαν, τὰ χρήματα δαπανῶνται εἰς μισθοὺς ἀστυνόμων καὶ ἀστυφυλάκων. Ἤθελεν ἴσως μὲ ἐρωτήσει τις: «Διατὶ λοιπὸν ἐγένετο τοιοῦτόν τι κατὰ τὸ 1886, ὅτε τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα ἐτοποθέτησαν 18,000 δραχμὰς εἰς τὸ πατριωτικὸν δάνειον;» Βεβαίως ἐγὼ δὲν συνεβούλευσα, οὔτε προσεκάλεσα τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα νὰ πράξωσι τοῦτο· ἀλλὰ βεβαίως οὐδένα διέτρεχον κίνδυνον τὰ Λιμενικὰ Ταμεῖα νὰ ἀπολέσωσι τὰ κεφάλαιά των, οὐδὲ τὸ Κράτος ἦτο ἀνάξιον πίστεως, ἵνα ἀποδώσῃ εἰς αὐτὰ τὰ εἰς τὸ εἰρημένον δάνειον εἰσενεχθέντα κεφάλαιά των, ἐὰν ἤθελον ζημιωθῆ, — κεφάλαια μάλιστα τοσοῦτον μικρὰ — τὸ δάνειον δὲ ἤθελε πάντοτε ἐξοφληθῆ ὑπὸ τοῦ Κράτους. Δι’ ἑτέρου νόμου, τοῦ ͵ΒΧΙʹ τῆς 7 Ἰουλίου 1899, ἐδημιουργήθησαν δύο θέσεις ἱερέων ἐν τῷ στόλῳ, αἱ ὁποῖαι καὶ αὗται ἐπέφεραν αὔξησιν δαπάνης κατ’ ἔτος δραχ. 5,760. Καὶ δι’ ἄλλου νόμου, τοῦ ͵ΒΧΚΑʹ τῆς 10 Ἰουλίου 1899, ὠργανώθησαν τὰ τῆς Γυμναστικῆς, ἐπῆλθε δ’ ἕνεκα τούτου αὔξησις ἐξόδων κατ’ ἔτος δραχμῶν 132,500. Διὰ τῶν νόμων ͵ΒΦΟΖʹ τῆς 7 Ἰουνίου τοῦ 1899 καὶ ͵ΒΦΟϚʹ τῆς 5 Ἰουνίου 1899 ἐπῆλθεν ἑτέρα αὔξησις τῶν ἐξόδων τοῦ Προϋπολογισμοῦ· διότι κατὰ τὸν πρῶτον νόμον δίδοται μηνιαῖον χορήγημα 1000 φράγκων εἰς ἕνα τῶν προσκολληθέντων εἰς τὴν ἐν Κρήτῃ ὑπηρεσίαν τοῦ πρίγκηπος Γεωργίου, ὑπαγομένων δὲ εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον ὑπαλλήλων, κατὰ τὸν δεύτερον δὲ, δίδοται ὡσαύτως μηνιαία χορηγία 500 φράγκων εἰς ἑκάτερον τῶν ἀνωτέρων ἀξιωματικῶν τοῦ Ναυτικοῦ, τῶν προσκολληθέντων ὡσαύτως εἰς τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν, εἰς οὓς ἐπετράπη ἄδεια ἀπουσίας τριετοῦς. Τὰ οὕτω πληρωνόμενα κατὰ μῆνα δισχίλια φράγκα, ὑπολογιζόμενα πρὸς 1,65 ἕκαστον, φέρουσι κατὰ μῆνα δραχ. 3,300, ἤτοι κατ’ ἔτος 39,600 δραχμάς. Καὶ ἕτερος νόμος ἐπηύξησε κατὰ δραχμὰς 17,280 κατ’ ἔτος τὰ ἔξοδα, ὁ ͵ΒΦϞΔʹ νόμος τῆς 30 Ἰουνίου 1899, δι’ οὗ ἐδημιουργήθη καὶ δευτέρα Οἰκονομικὴ Ἐφορία πρώτης τάξεως ἐν Ἀθήναις ἐπὶ τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῶν οἰκοδομῶν. Ἡ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς νέας ταύτης Ἐφορίας δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 19,080 κατ’ ἔτος· ἀφαιρουμένου ὅμως τοῦ μισθοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ οἰκοδομῶν ὑπάρχοντος καὶ νῦν εἰδικοῦ ὑπαλλήλου τῆς Ἐφορίας ἐκ δραχμῶν 1800, ὑπολείπεται αὔξησις ἐξόδων ἐκ δραχ. 17,280. Τὸ ἄθροισμα τῶν ποσῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα ηὐξήθησαν τὰ ἐτήσια ἔξοδα τοῦ Κράτους διὰ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ἀνέμνησα εἰς τὴν Βουλὴν χθὲς, καὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἀναφέρω σήμερον, ἀνέρχεται εἰς 7,035,132.50· διὰ τοῦ ὀγκώδους δὲ τούτου ποσοῦ μᾶς ἐπρομήθευσαν οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοὶ τὰς περιφήμους μεταρρυθμίσεις, δι’ ὧν μᾶς ἐπροίκισαν διὰ τῶν 106 νόμων, τοὺς ὁποίους ἡ ἐν τῇ Βουλῇ πλειονοψηφία αὐτῶν ἐπεψήφισε κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς παρούσης Βουλευτικῆς Περιόδου. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν νόμων, οἱ ὁποῖοι, ὡς εἶπον, ἐψηφίσθησαν κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς παρούσης Περιόδου καὶ κυρωθέντες ἐγένοντο νόμοι. Μεταβαίνω εἰς τὴν ἔκτακτον Σύνοδον. Ἐὰν κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον ἐψηφίσθησαν 106 νόμοι, καὶ κατὰ τὴν ἔκτακτον ἐψηφίσθησαν 95, καὶ ἑπομένως οἱ ψηφισθέντες κατὰ τὴν πρώτην καὶ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον νόμοι ἀνέρχονται εἰς 201. Καὶ ὑπάρχουσιν ἀκατανοήτως οἱ παραπονούμενοι, ὅτι ἡ νομοθετικὴ ἐργασία τῆς Βουλῆς ἦτο βραδεῖα, ὅτι δὲν παρήγαγε περισσοτέραν νομοθετικὴν ἐργασίαν, οἱ κρίνοντες, ὅτι ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν καὶ ἐννέα ἡμερῶν, ἐφ’ οὓς διήρκεσεν ἡ ἔκτακτος Σύνοδος τῆς Βουλῆς, ἔπρεπε νὰ ψηφισθῶσι περισσότεροι νόμοι, καὶ οὐχὶ μόνον 96, καὶ ὅτι ἐντὸς τεσσάρων μηνῶν καὶ εἴκοσιν ἡμερῶν, ἐφ’ οὓς διήρκεσεν ἡ πρώτη τακτικὴ Σύνοδος τῆς Βουλῆς, ἔπρεπε νὰ ψηφισθῶσιν οὐχὶ μόνον 106 νόμοι, ἀλλὰ περισσότεροι. Ἐγὼ δὲν ἐκπλήσσομαι, τοιαῦτα ἀκούων ἢ ἀναγινώσκων, ἀλλὰ καταφρονῶ τοὺς λέγοντας ἢ γράφοντας τοιαύτας ἀκρισίας, τὰς ὁποίας ἀμάθεια καὶ μωρία πάντως ὑπαγορεύει, ἂν δὲν κινῇ αὐτοὺς ἡ κακὴ πίστις, ἢ ἡ ἐξαχρείωσις τῆς τοιαύτης δημοσιογραφίας. Ἡμεῖς δὲν ἔχομεν ἀνάγκην νόμων, ὡς οὐχὶ ἅπαξ ἔλεγον πρὸς τὴν Βουλήν. Ἐὰν κατὰ τὴν πρώτην ἀπὸ τοῦ 1882 μέχρι τοῦ 1892 δεκαετίαν τὸ πολιτικὸν κόμμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκον οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοὶ, ἐδωρήσατο εἰς τὴν χώραν ὀκτακοσίους ὀγδοήκοντα καὶ τρεῖς νόμους, τῶν ὁποίων τ’ ἀποτελέσματα ὡμολογήθησαν κατὰ τὴν 10 Δεκεμβρίου τοῦ 1893, καθ’ ἣν ἐκηρύχθη ἡ πτώχευσις τοῦ Κράτους, νὰ ψηφίζωμεν καὶ μετὰ τὸν πόλεμον διακοσίους καὶ ἕνα νόμους, κατὰ τὰς δύο πρώτας Συνόδους, ἐκ τούτων δὲ οἱ πεντήκοντα νὰ ἔχωσι σκοπὸν μόνον νὰ αὐξήσωσι τὰ ἔξοδα, μοὶ φαίνεται ἄξιον ἐκπλήξεως. Καὶ ἂν ὑπάρχωσιν οἱ μωροὶ, ἢ οἱ ἀσυνείδητοι, οἱ ὁποῖοι μέμφονται τῆς Βουλῆς, ὡς μὴ ψηφισάσης ταχύτερον τοὺς νόμους, βεβαίως οἱ συνετοὶ θέλουσι κρίνει ἀξίους περιφρονήσεως τοὺς τὰ τοιαῦτα βωμολοχοῦντας. Ἀνηγέρθη πολυτελέστατόν τι ἵδρυμα, προορισθὲν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ταχυδρομικὴν, τὴν τηλεγραφικὴν καὶ τὴν τηλεφωνικήν. Εἶπον πολυτελέστατον, διότι μετ’ ὀλίγον, ὅτε θὰ ἐπιληφθῶ τῆς ἐξετάσεως τοῦ νόμου ἐκείνου, θ’ ἀποδείξω τὴν κενόφρονα καὶ ἀνωφελῆ πολυτέλειαν, δι’ ἧς διεκοσμήθη ἡ ὑπηρεσία τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ καὶ ἀνάλογον οἰκοδόμημα, ἵνα ἐγκατασταθῇ ἐν αὐτῷ ἡ εἰρημένη ὑπηρεσία· καὶ εὑρέθη ἡ ἀποτεφρωθεῖσα οἰκία τοῦ μακαρίτου Μελᾶ, καὶ ἐνωκιάσθη αὕτη διὰ 50 ἔτη, καὶ συνεφωνήθη ἐνοίκιον 38,000 δραχ. κατ’ ἔτος. Ἐν ἄλλοις χρόνοις δὲν διέκρινε τοὺς κυβερνῶντας τοσαύτη ἐλευθεριότης· ὑπῆρχεν ἐπὶ ἐκείνης τῆς στενῆς ὁδοῦ, τῆς συνδεούσης τὴν ὁδὸν Σταδίου μετὰ τῆς Λεωφόρου Πανεπιστημίου, γήπεδον, τὸ ὁποῖον ἠπειλεῖτο ὑπὸ τῶν τότε γειτόνων νὰ καταληφθῇ, ἐδαπανήθησαν δὲ 24,000 περίπου δραχμαί, καὶ ᾠκοδομήθη οἴκημα, τὸ ὁποῖον ἐχρησίμευεν ὡς στρατὼν διὰ τοὺς πυροσβέστας, ἀπηλλάγη δὲ οὕτω τότε τὸ Δημόσιον ἀπὸ πληρωμὰς ἐνοικίου εἰς ἰδιωτικὴν οἰκίαν, ἐν ᾗ ἐστρατωνίζοντο οἱ πυροσβέσται. Τὸ οἰκοδόμημα ἐκεῖνο διεσκευάσθη κατόπιν διὰ δαπάνης οὐχὶ μικρᾶς, καὶ ἐγένετο κατάστημα τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Τὸ κατάστημα τοῦτο θέλει καταληφθῆ βεβαίως μετὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἐνοικιασθὲν μέγαρον ὑπὸ ἄλλης ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ βεβαίως οὐδὲν οἰκοδόμημα ἐν Ἀθήναις ἐμισθώθη, ἵνα ἐγκατασταθῇ ἐν αὐτῷ δημοσία τις ἀρχὴ ἐπὶ ἐνοικίῳ τοσοῦτον ἁδρῷ. Δὲν παραγνωρίζω, ὅτι τὸ οἰκοδόμημα εἶναι μέγα, καὶ ἡ θέσις, ἐν ᾗ κεῖται, εἶναι περίβλεπτος, καὶ δύναται εὐλόγως ὁ διαχειριζόμενος τὴν περιουσίαν ταύτην νὰ ἀπαιτῇ ἐνοίκιον καὶ 38,000 καὶ 40,000 καὶ 50,000 δραχμῶν· ἐπικρίνω ὅμως ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐμίσθωσαν τὸ οἰκοδόμημα αὐτὸ ἐπὶ ἐνοικίῳ 38,000 δραχμῶν δι’ ἀνάγκην, ἡ ὁποία ἠδύνατο νὰ θεραπευθῇ διὰ δαπάνης μικροτέρας. Διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΨΝΘʹ τῆς 8 Ἀπριλίου 1900 ἐδημιούργησαν νέαν ἀνάγκην διὰ τὴν ἐγγύησιν ἐσόδου ἀκαθαρίστου τῆς κατασκευασθησομένης σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βόλου– Λεχωνίων μέχρι Μηλεῶν ἐκ δρ. 12,000 κατ’ ἔτος καὶ κατὰ χιλιόμετρον. Τοσοῦτον ποσὸν ἀκαθαρίστου ἐσόδου οὐ μόνον δὲν εἶναι πιθανόν, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἀδύνατον, ἐὰν ὑπολογίσωμεν, ὅτι τὰ ἔσοδα θέλουσι λαμβάνεσθαι κεχωρισμένως ἐκ τῆς γραμμῆς ταύτης, καὶ πιθανώτατα ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους θέλει ἐπιβαρύνει τὸ Δημόσιον Ταμεῖον διὰ τῆς ὑποχρεώσεως νὰ πληρώνῃ τὸ ποσόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδόθη ἡ ἐγγύησις τοῦ Κράτους· τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 12,000 κατ’ ἔτος. Ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας, εἶμαι ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως αὐτῆς, ὑπὲρ τοῦ πολλαπλασιασμοῦ αὐτῆς, διότι μία τῶν πρωτίστων ἀναγκῶν, πρὸ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ὑποχωρήσωσι πᾶσαι αἱ ἄλλαι ἀνάγκαι, εἶναι ὁ πολλαπλασιασμὸς καὶ ἡ βελτίωσις τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Οὐδόλως ἤθελον διστάσει νὰ συμβουλεύσω νὰ εἰσφέρωμεν τὴν συμβολὴν ἡμῶν εἰς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἐξ 120 χιλιομέτρων, ἢ ἄλλου τινὸς οἱουδήποτε. Εἶπον δὲ ἄλλου τινὸς οἱουδήποτε, διότι πολλαὶ ἄλλαι γραμμαὶ χρησιμεύουσι λυσιτελέστερον καὶ σπουδαιότερον εἰς ἐνίσχυσιν τῆς ἑλληνικῆς παραγωγῆς. Ἀλλ’ ὅταν δαπανῶμεν 44 ἑκατομμύρια δραχμῶν ἐντὸς τριῶν ἐτῶν ματαίως, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ οἰκονομήσωμεν καὶ τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς τῆς βραχυτάτης ταύτης γραμμῆς, εἰσφέροντες ἐκ τῶν 44 ἑκατομμυρίων, νὰ μὴ λαμβάνωμεν δὲ τὸ θάρρος νὰ δίδωμεν νῦν τοιαύτην ἐγγύησιν; Ἤθελον ἐπικροτήσει πρῶτος τὸ Ὑπουργεῖον, ἐὰν τὰ 44 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἐδαπανήθησαν καὶ θέλουσι δαπανηθῆ εἰς οἷας προωρίσθησαν ἀνάγκας, ἐὰν ἐδαπάνα αὐτὰ ἡ Κυβέρνησις εἰς κατασκευὴν ὁδῶν καὶ σιδηροδρόμων· διότι οὐδὲ τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Κυπαρισσίας ἤθελεν εὑρεθῆ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐκδώσῃ ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Ἑλλάδος, ἐπὶ κινδύνῳ τῆς πίστεως αὐτῆς, ὃν διῆλθεν ἤδη, διότι εὐτυχῶς ἐκαλύφθη κατὰ τὴν ἔκδοσιν, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἐκαλύπτετο, ἤθελε πάντως ζημιωθῇ τοῦ Κράτους ἡ πίστις· πάντως δ’ ἠθέλομεν ἀποφύγει τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τοῦ ὁποίου τὸ ἔσοδον ὥρισεν ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ ἐκδοθησομένου δανείου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐκτάκτων λογιστῶν, οἱ ὁποῖοι, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν αὐτὴν ἔκτακτον Σύνοδον ͵ΒΧϞΔʹ νόμου τῆς 24 Μαρτίου 1900, προσελήφθησαν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ διαγραφὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτὸ ἐκ διαφόρων φόρων, ἀνεγράφη πίστωσις 25,000 δραχμῶν· καθ’ ἃς δὲ κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν πληροφορίας, οἱ πλεῖστοι λογισταὶ διωρίσθησαν ἤδη· ἑπομένως καὶ ἕνεκα τούτου νέα αὔξησις δαπανῶν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Εἰς τὸν μισθὸν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ τὸν μισθὸν τοῦ ὑποδιευθυντοῦ αὐτοῦ προσετέθησαν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, διὰ τοῦ ͵ΒΨΙΒʹ νόμου τῆς 31 Μαρτίου 1900 καὶ ἔξοδα παραστάσεως 300 μὲν δραχ. κατὰ μῆνα ὑπὲρ τοῦ Διευθυντοῦ, 150 δὲ ὑπὲρ τοῦ ὑποδιευθυντοῦ· ἕνεκα δὲ τούτου αὔξησις 5,400 δραχμῶν ἐτησίως προσετέθη εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους. Καὶ δι’ ἄλλου νόμου, τοῦ ͵ΒΨΙΔʹ τῆς 31 Μαρτίου 1900, ἐτροποποιήθησαν αἱ διατάξεις τοῦ ἰσχύοντος νόμου ᾼΩΜϚʹ τῆς 30 Μαΐου 1890, ἀπονεμηθέντος τοῦ ναυτικοῦ βαθμοῦ τοῦ ἀνθυποπλοιάρχου εἰς τὸν ἀρχιμουσικὸν τοῦ στόλου, ὅστις, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1890, εἶχε βαθμὸν σημαιοφόρου· οὕτω δὲ ὁ μισθὸς τοῦ ἀρχιμουσικοῦ θέλει αὐξηθῆ ἀπὸ δραχ. 110 εἰς δραχμὰς 150 κατὰ μῆνα, ἤτοι κατὰ δραχμὰς 40· αὐξάνουσι δὲ τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους ἐτησίως κατὰ δραχμὰς 480. Καὶ διὰ τοῦ ͵ΒΨΙϚʹ νόμου τῆς 31 Μαρτίου 1900 ἐνεκρίθη, ἀντὶ δύο, τρεῖς νὰ προσληφθῶσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ στόλου ἱερεῖς· οὕτω δὲ αὐξάνουσι τὰ ἔξοδα κατὰ δραχμὰς 240 κατὰ μῆνα, καὶ ἐτησίως κατὰ δραχμὰς 2880. Διὰ τὴν ὑγιειονομικὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ναυτικοῦ αὐξήσεις ἐξόδων ἐνομοθετήθησαν ὡσαύτως, διότι προσετέθησαν θέσεις ἑνὸς ἀρχιάτρου καὶ δύο ἐπιάτρων, ὧν ὁ μὲν ἀρχίατρος ἔχει μισθὸν δραχμῶν 450 κατὰ μῆνα, ἢ ἐτησίως δραχ. 5,400, ἑκάτερος δὲ τῶν δύο ἐπιάτρων μισθὸν δραχμῶν 316, ἢ ἐτησίως οἱ δύο δραχ. 7,584· ἑπομένως ἐτησία αὔξησις τῶν ἐξόδων κατὰ δραχμὰς 12,984. Καὶ δι’ ἑτέρου νόμου, τοῦ ͵ΒΨΞΔʹ τῆς 24 Μαΐου 1900, ἐνεκρίθη δαπάνη δραχμῶν 145,800, ἵνα γένηται ἐν τῷ Ναυστάθμῳ ἐγκατάστασις ἠλεκτρικοῦ φωτός...

§235Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Μὲ συγχωρεῖτε; Ἡ πίστωσις αὕτη τῆς ἐγκαταστάσεως ἠλεκτρικοῦ φωτὸς δὲν ἐπραγματοποιήθη.

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐμνημόνευσα τῆς αὐξήσεως τῶν ἐξόδων. Ἂν δ’ ἡ ἐγκατάστασις αὕτη δὲν ἐπραγματοποιήθη, δὲν θέλει τάχα πραγματοποιηθῆ;

§237Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Οὔτε κατὰ τὸ 1901 θὰ πραγματοποιηθῇ.

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ ἐπειδὴ ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἐνέκρινε νὰ ἐμφανισθῇ πάλιν μεριμνῶσα περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ, δι’ ἄλλου νόμου, τοῦ ͵ΒΨΜΖʹ τῆς 11 Ἀπριλίου 1900, ἐσύστησεν ἐπιτροπήν, ἵνα σκεφθῇ περὶ αὐτῶν· δὲν παρέλιπεν ὅμως, ἀλλ’ ἔσπευσε μεταξὺ τῶν πρώτων νὰ προβλέψῃ καὶ περὶ προσλήψεως ὑπαλλήλου τινὸς τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου, ὅπως οὗτος ἐκπληρώσῃ ἔργα γραμματέως εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην, καὶ ν’ ἀναγράψῃ ἐπιμίσθιον ὑπὲρ αὐτοῦ ἐκ δραχμῶν 50 κατὰ μῆνα, αὐξανομένων καὶ ἕνεκα τούτου τῶν ἐξόδων κατὰ δραχ. 600. Προσθήκη ὡσαύτως δαπάνης ἐκ δραχ. 300,000 ἀνεγράφη, δυνάμει τοῦ ͵ΒΨΛΕʹ νόμου τῆς 10 Ἀπριλίου 1900, διὰ ὑδραυλικὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας ἐνεκρίθη νὰ διαπράξωσιν ἐπὶ τοῦ Θριασίου πεδίου. Καὶ διὰ τὴν μετασκευὴν τοῦ οἰκοδομήματος τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς Βʹ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον, διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΨΙΑʹ τῆς 3 Ἀπριλίου 1900 ἐνεκρίθη νὰ δαπανηθῶσι δραχμαὶ 110,000. Καὶ ἑτέραν αὔξησιν ἐξόδων κατὰ δραχμὰς 330,980 ἐπήνεγκεν ὁ ͵ΒΨΗʹ νόμος τῆς 31 Μαρτίου 1900 διὰ τῶν μεταβολῶν, αἵτινες ἐνομοθετήθησαν δι’ αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ ἀριθμοῦ, τοῦ βαθμοῦ, τῶν μισθῶν καὶ λοιπῶν ἐξόδων τῶν Προξενείων. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1896 βεβαιοῖ, ὅτι τὰ δαπανηθέντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὸ 1896 ἀνῆλθον εἰς δραχμὰς 2,195,572.95· ἐὰν δ’ ἀφαιρεθῶσιν ἐξ αὐτῶν δραχμαὶ 125,735.55, αἵτινες ἐξωδεύθησαν εἰς τροφὴν γυναικῶν καὶ παίδων Κρητῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον προσφύγει κατὰ τὰς σφαγὰς καὶ τοὺς ἐμπρησμοὺς τοῦ 1896 εἰς τὸ ἐν Χανίοις Ἑλληνικὸν Προξενεῖον, τὰ δαπανηθέντα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἀνῆλθον κατὰ τὸ 1896 εἰς δραχμὰς 2,069,837.40. Διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 ἐζητήθησαν πιστώσεις ἐκ δραχμῶν 2,424,122.58, ἤτοι περισσότεραι κατὰ δραχ. 354,285.18· διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲ τοῦ 1901 ζητοῦνται πιστώσεις δραχ. 2,613,978.36, ἤτοι πλείω τῶν ζητηθεισῶν κατὰ τὸ 1900 κατὰ δρ. 189,855.78, πλείω δὲ τῶν δαπανηθεισῶν κατὰ τὸ 1896 κατὰ δραχ. 544,140.96. Καὶ λοιπὸν τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ηὐξήσαμεν κατὰ ἥμισυ καὶ πλέον ἑκατομμύριον δρ. ἀπὸ τοῦ ἔτους 1896 μέχρι τοῦδε. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον διαλάμπει ἐν τῇ Εὐρώπῃ ἡ διπλωματικὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους· ὑπῆρξα καὶ ἐγὼ κατά τινα περίοδον τοῦ βίου μου ὑπηρέτης διπλωματικὸς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ συνέπεσε νὰ γνωρίσω πάντα τὰ μέλη τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἑλλάδος, νὰ γνωρίσω δὲ καὶ πάντα τὰ μέλη τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, τοῦ ὁποίου πολλάκις μοὶ εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ διοίκησις. Κατὰ μίαν περίοδον μάλιστα ἐκαλούμην νὰ ἐκτελέσω δυσχερῆ, δύσκολον καὶ πολυάσχολον ἐργασίαν, τὴν περίοδον τῶν ἐτῶν 1878 καὶ 1879 καὶ τῶν πρώτων μηνῶν τοῦ 1880, τὴν ἐργασίαν δὲ ταύτην διεξῆγον μετὰ τῶν παρὰ ταῖς Μεγάλαις Δυνάμεσιν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος, ἰδίως δὲ μετὰ τῶν διαπεπιστευμένων παρὰ ταῖς Κυβερνήσεσι τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας, καὶ παρὰ ταῖς Κυβερνήσεσι τῶν τριῶν τούτων Μεγάλων Δυνάμεων συνέπεσε νὰ μὴ ἀντιπροσωπεύσωσι τότε τὴν Ἑλλάδα πρεσβευταὶ, ἀλλὰ γραμματεῖς Πρεσβειῶν ἐπιτετραμμένοι, οἱ κύριοι Νικόλαος Δηλιγιάννης ἐν Παρισίοις, Ἰωάννης Γεννάδιος ἐν Λονδίνῳ, καὶ Μιχαὴλ Παπαρρηγόπουλος ἐν Ρώμῃ. Βεβαιῶ δὲ, ὅτι οἱ τρεῖς οὗτοι, νεαροὶ τότε διπλωμάται, μετὰ τοσαύτης δεξιότητος, ζήλου καὶ ἀκριβείας ἐξετέλουν τὰς διδομένας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου ὁδηγίας, ὥστε ἐπήρκεσαν πληρέστατα εἰς πάσας τὰς ἐκτάκτους ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας τοῦ χρόνου ἐκείνου· διὰ τοῦτο, ὅτε κατὰ τὸ 1885 ἐπανῆλθον εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου, μετὰ πλήρους πεποιθήσεως προεκάλεσα τὴν προαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πρέσβεως. Ἀληθῶς ὑπηρέτησαν μετὰ πεφωτισμένου ζήλου, μετὰ ἐξόχου δὲ ἀκριβείας καὶ μετὰ φιλοπάτριδος ἁμίλλης, ἣν οὐδὲ νῦν ἔτι μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ λησμονήσω. Ἀλλ’ ὅτε διέτριβον, κατὰ τὸ 1878, ἐν Βερολίνῳ, καὶ εἶδον τὰ κατὰ τὴν Πρεσβείαν ἐκείνην, ὅτε ἐν ταῖς ἄλλαις μεγάλαις πρωτευούσαις, τὰς ὁποίας μετὰ τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου ἐπεσκέφθην, εἶδον τὸ προσωπικὸν τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας ἡμῶν, ἐπείσθην, ὅτι καθυστεροῦμεν κατὰ τὸν κλάδον τοῦτον τῆς ὑπηρεσίας. Ἐὰν δ’ ἐξετάσωμεν τὰ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, σᾶς βεβαιῶ, ὅτι πολλάκις εὑρίσκομαι πρὸ τῆς ἀπορίας, ἂν ὠφέλησαν, ἂν ἐχρησίμευσαν πρὸς βελτίωσιν τοῦ προξενικοῦ κλάδου αἱ ἐγγυήσεις, διὰ τῶν ὁποίων οἱ περὶ προξενικῆς ὑπηρεσίας νόμοι περιέβαλον τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῷ κλάδῳ τούτῳ. Μήπως τυχὸν ἡ ἀσφάλεια, τὴν ὁποίαν ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔδωκεν εἰς αὐτούς, ἐμείωσεν ἐν αὐτοῖς τὴν θερμότητα τῆς πρὸς ἰδίαν αὑτῶν βελτίωσιν ἁμίλλης, δι’ ἧς, ἄνευ τῶν εἰρημένων ἐγγυήσεων, ἤθελον προσπαθεῖ νὰ ἀσφαλίσωσι τὸ μέλλον αὑτῶν; Μήπως ἡ πεποίθησις, ἡ βεβαιότης, ὅτι μετὰ ὡρισμένας χρονικὰς περιόδους ἡ προαγωγὴ αὐτῶν θέλει μηχανικῶς ἐπέρχεσθαι, ὅτι οὐδὲν ἄλλο πρὸς τοῦτο συντελεῖ, εἰμὴ τοῦ χρόνου ἡ πάροδος, μήπως ἤμβλυνεν ἐν αὐτοῖς τὴν ὀξύτητα τῆς ἁμίλλης; Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι, ἀναγκασθείς ποτε, ἕνεκα ψηφοφορίας ἐν τῇ Βουλῇ, νὰ ἐγκαταλίπω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀποχαιρετῶν τοὺς ὑπαλλήλους τοῦ Ὑπουργείου, ὡμολόγουν εἰς αὐτοὺς, ὅτι δὲν ἀπηρχόμην φέρων εὐχαρίστους ἐνθυμίσεις περὶ αὐτῶν. Τάχα ἡ ἔλλειψις μισθῶν ἐπαρκῶν παρεσκεύασε τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους νὰ ἦναι τοιοῦτοι, ὁποῖοι εἶναι; Ἐγὼ καὶ ὁ συνάδελφός μου κ. Σκουζὲς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν εἴχομεν πᾶσαν προθυμίαν νὰ εἰσφέρωμεν τὴν ἀσθενῆ ἡμῶν συμβολὴν πρὸς βελτίωσιν τοῦ κλάδου, καὶ μάλιστα ἔν τισι κέντροις, ἐν οἷς οἱ πρόξενοι τῆς Ἑλλάδος δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχωσι τὴν συνήθη τῶν διπλωματῶν ἱκανότητα, ἀλλ’ ἀναγκαῖον εἶναι νὰ ἔχωσι καὶ ὀφθαλμοὺς Ἄργου, καὶ δραστηριότητα οὐχὶ τὴν συνήθη· ἀλλὰ βεβαιωθῆτε, ὅτι ὀλίγους εὗρον παρεσκευασμένους, καὶ τοὺς ὀλίγους δὲ γενικοὺς προξένους, τοὺς ὁποίους ἔχομεν παρεσκευασμένους διὰ τοιαῦτα καθήκοντα, καὶ περὶ αὐτῶν ἀμφιβάλλω, ἂν δύνανται νὰ προταθῶσιν ὡς πρότυπα γενικῶν προξένων ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἡμετέρου Κράτους. Διὰ τὴν αὔξησιν ταύτην τῶν ἐξόδων κατὰ 500,000 δρ. ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶς παραμυθεῖ διὰ τῆς ἐλπίδος, ὅτι ηὔξησαν καὶ τὰ προξενικὰ τέλη, καὶ ὅτι ταῦτα θέλουσι καλύψει τὰ ἔξοδα ταῦτα. Ἀλλ’ ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι κατὰ τὸ 1896 εἰσεπράχθησαν ἐκ τούτων δρ. 537,981.08, κατὰ δὲ τὸ 1901 προϋπολογίζονται, ὅτι θὰ εἰσπραχθῶσι δρ. 660,000, ἤτοι δραχ. 122,018.92 περισσότεραι τῶν εἰσπραχθεισῶν κατὰ τὸ 1896. Ἀλλὰ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐπιβαρύνει τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀνέρχονται εἰς δραχμὰς 544,140.96. Τὰ τῆς μισθοδοσίας τῶν Προξένων μετέβαλεν ἰδίως ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς, διαιρέσας τοὺς μισθοὺς εἰς μισθὸν βαθμοῦ, εἰς ἀποδοχὰς καὶ εἰς ἀποζημιώσεις, ἢ χορηγίας. Ἐὰν ἀθροίσητε τὰ προσδιοριζόμενα διὰ μισθοὺς βαθμῶν καὶ τὰ διὰ χορηγίας, θέλετε συναγάγει, ὅτι ἕκαστος γενικὸς πρόξενος λαμβάνει 1280 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Δὲν περιωρίσθη δὲ εἰς μόνην τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν γεν. προξένων· προέβη εἰς αὔξησιν καὶ τῶν μισθῶν τῶν ὑποπροξένων καὶ τῶν ἁπλῶν προξένων, ἀλλὰ καὶ εἰς αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐνῷ τὸ προσωπικὸν τοῦτο ἤθελεν ἀρκεῖ, ὅσον τυγχάνει προσδιωρισμένον, ἐὰν εἰργάζετο· δυστυχῶς δὲ, δὲν ἐργάζεται, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλ’ οὐδὲ παρασκευάζεται δεόντως διὰ τὰ ἔργα αὑτοῦ. Ἐρωτήσατε ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου τούτου, ὑπουργικὸν γραμματέα, ἢ τμηματάρχην, ποῖα εἶναι τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀπασχολῶσιν ἡμᾶς, ποία ἡ ἱστορία ἑκάστου τῶν ζητημάτων τούτων, ποῖαι ἐγένοντο μέχρι τοῦδε μελέται, ἢ παρασκευαὶ, ἢ διαπραγματεύσεις πρὸς κανονισμὸν τῆς τύχης αὑτῶν, καὶ θέλετε πεισθῆ, ὅτι ὀλίγας ἐποιήσαντο περὶ τούτων μελέτας. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὸ 1863 ἢ 1864, ὅτε ἐτύγχανον ἐπανειλημμένως Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἶχε δὲ εἰσέτι ἐγκατασταθῆ ἡ Βασιλεία, καὶ ἀνώτατος ἄρχων ἦτο ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις, ὅτι, λέγω, τότε ὁ πρέσβυς τῆς Τουρκίας μακαρίτης Φωτιάδης μὲ παρώτρυνε νὰ ἐνδώσω, ἵνα ἀναγνωρίσω ὡς ὀφειλὴν πρὸς τὴν Τουρκίαν 380,000 δραχμὰς πρὸς ἀποζημίωσιν διὰ τὰ χωρία ἐκεῖνα τῆς ἐπαρχίας Θηβῶν, τὰ ὀνομαζόμενα Κάτω Χωρία. Ἠρεύνησα τότε τὴν ὑπόθεσιν, καὶ εὗρον ἐν τοῖς ἀρχείοις φάκελον ὀγκώδη, σχηματισθέντα ἐπὶ τῆς πρώτης Βασιλείας, ὅτε καὶ τότε ἡ Τουρκία εἶχεν ἀπευθύνει τοιαύτην ἀξίωσιν. Κατὰ τὰ ἐν τῷ φακέλῳ τούτῳ ἔγγραφα, ὁ τότε Ἡγεμὼν εἶχε λάβει γνῶσιν τῆς ὑποθέσεως, εἶχε δ’ ἐπιστήσει τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπ’ αὐτῆς, μετὰ ἐξέτασιν δὲ εἶχε κατασταθῆ βέβαιον, ὅτι τὰ Κάτω Χωρία τῶν Θηβῶν δὲν εἶχον πωληθῆ ὑπὸ τῆς Τουρκίας, ἀλλ’ εἶχον κυριευθῆ κατὰ τὸν πόλεμον, καὶ ἑπομένως, ὅτι οὐδεμία ὠφείλετο ἀποζημίωσις. Διὰ τοῦτο ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχεν ἀπευθύνει ἔκκλησιν πρὸς τὰς τρεῖς Δυνάμεις, αἱ ὁποῖαι ἐκανόνισαν τὰ τῆς τύχης τῆς Ἑλλάδος κατὰ τὴν σύστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου· καὶ αἱ μὲν Κυβερνήσεις τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς Γαλλίας εἶχον ἀποφανθῆ ὑπὲρ τῶν ἰσχυρισμῶν ἡμῶν, ἡ Ἀγγλικὴ ὅμως Κυβέρνησις δὲν εἶχεν ἀποφανθῆ γνώμην. Ὁ εὐφυέστατος πρεσβευτὴς τῆς Τουρκίας εἶχε κρίνει τὴν περίστασιν κατάλληλον, καὶ προσεπάθησε νὰ λάβῃ ὑπόσχεσιν παρ’ ἡμῶν· ἀλλὰ ἐπέδειξα αὐτῷ τὰ ἔγγραφα ταῦτα, καὶ ἔπαυσε πλέον ὁ μακαρίτης Φωτιάδης ἐπιμένων εἰς τὴν ἀξίωσίν του. Καὶ ὅμως μετά τινα ἔτη τὰ χρήματα ταῦτα ἐπληρώθησαν, ζητηθείσης τῆς ἀναγκαίας πιστώσεως παρὰ τῆς Βουλῆς, ἣν αὕτη ἐψήφισε. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ποίαν συμβολὴν εἰσφέρουσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν οἱ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπηρετοῦντες.

§239ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Κατὰ ποῖον ἔτος ἐπληρώθησαν;

§240Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ, μὴ ἐρωτᾶτε περὶ προσώπων. Δὲν ἐπέστη ἔτι ἡ ὥρα, διὰ νὰ ἐγγίσω τὰς μετὰ τῆς ὁμόρου Αὐτοκρατορίας διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο πρὸς συνομολόγησιν ἐμπορικῆς καὶ προξενικῆς συμβάσεως· ἐζήτησα δὲ μόνον παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς χρονολογίας, πότε ἤρξαντο αἱ διαπραγματεύσεις, πότε δ’ ἐγένετο ἡ ἔκκλησις πρὸς τὰς Δυνάμεις· ταύτας δ’ ἔδωκεν ἤδη ὁ κ. Ὑπουργός. Κατέχω ὅμως ἐν τοῖς γραφείοις μου τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσεν ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν ἐποιήσατο μέχρι τοῦδε δημοσίευσιν τὸ ἡμέτερον Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀλλ’ ἐὰν λάβῃ τις ὡς ὁδηγὸν τὰ ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως δημοσιευθέντα, θέλει βεβαίως προσκόψει πρὸ παραλείψεως, ἢ πρὸ παραβάσεως, ἣν ἐλπίζω, ὅτι θέλει ἔλθει ποτὲ καιρὸς νὰ ἐξελέγξωμεν. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ διαπραγματεύσεων, δύναμαι νὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ παρόντος, ὅτι ἡ προσφυγὴ πρὸς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις ἐγένετο λίαν βραδέως, καὶ ὅτι, ἐὰν ἕνεκα τοῦ λόγου, ὃν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἄλλοτε ἀγορεύων ἐπρότεινε πρὸς δικαιολογίαν τῆς βραδύτητος ταύτης, ἐγένετο βραδέως ἡ προσφυγὴ εἰς τὴν διαιτησίαν, τὰ ἐπελθόντα εἰς τὴν Εὐρώπην γεγονότα θέλουσιν ἀποδείξει, ὅτι παρῆλθε χρόνος πολλῷ καταλληλότερος τοῦ ἐνεστῶτος. Δύναμαι ὅμως νὰ εἴπω, ἄνευ βλάβης τινὸς εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, νὰ εἴπω γνώμην περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἤρξαντο, ἢ οἱ ὁποῖοι ἐπελάβοντο τῆς μερίμνης, ὅπως ἄρξωνται αἱ διαπραγματεύσεις περὶ τῆς ἐμπορικῆς καὶ προξενικῆς συμβάσεως. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἡ ἰδία αὐτῶν γνώμη ἤρκεσεν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλλάδος, ἢ ἐὰν ἄλλη γνώμη ἐπεκράτησεν, εἰς ἣν προσεχώρησαν οὗτοι· ἀλλὰ βεβαίως ἐχέφρων ἄνθρωπος, διορίζων πληρεξουσίους πρὸς διαπραγμάτευσιν, δὲν ἤθελε πράξει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔπραξεν ἡ Ἑλλάς. Ἐγὼ συνέπεσε νὰ εὑρεθῶ ἐν τῇ Κυβερνήσει, ὅτε ἐπεκηρύχθη ὁ πόλεμος ὑπὸ τῆς Τουρκίας, ἀλλ’ ἡ ἐμὴ πολιτικὴ δὲν ἦτο πολιτικὴ πολεμικὴ πρὸς τὴν Τουρκίαν. Καὶ ἐὰν οὐχὶ ἅπαξ μοὶ ἐδόθη εὐκαιρία, ὅτε ἤμην ἐν τῇ ἀρχῇ, νὰ ἐνδείξω εἰς τὴν ὅμορον Αὐτοκρατορίαν, ὅτι ἐν πολλοῖς συμπίπτουσι τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας, καὶ ὅτι ἔπρεπεν αὕτη νὰ μεταβάλῃ στάσιν πρὸς τὸν ἐν τῇ Αὐτοκρατορίᾳ αὐτῆς βιοῦντα Ἑλληνισμόν, δὲν ἐπῆλθεν ὅμως μεταβολή τις τῆς στάσεως αὐτῆς. Καὶ ἄλλοτε, ἐπὶ προκατόχων, τοιαῦται διαβεβαιώσεις εἶχον δοθῆ, καὶ μάλιστα πανηγυρικῶς, ἀλλ’ οὐδ’ αὗται εἶχον ἐπηρεάσει τὴν γείτονα Δύναμιν νὰ μεταβάλῃ στάσιν. Καὶ μ’ ὅλον τοῦτο δὲν ἤμην ὑπὲρ τῆς πολεμικῆς πολιτικῆς πρὸς τὴν Τουρκίαν. Ἡ προσφιλὴς νῆσος, ἥτις ἐχρησίμευσεν ὡς ἀφορμὴ τελευταῖον, πρὸ πολλοῦ ἔπρεπε νὰ παραδοθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα· πρὸ 22 ἐτῶν μάλιστα ἰσχυρότατος πολιτικὸς ἐν τῇ Εὐρώπῃ μοὶ ἔλεγεν, ὅτι ἡ Κρήτη ὡμοίαζε πρὸς ὥριμον καρπόν, ὅστις προσεχῶς ἔμελλε πάντως νὰ καταπέσῃ ἐκ τοῦ δένδρου· ἐν τούτοις παρῆλθον εἴκοσι καὶ δύο ἔτη, καὶ ἡ Κρήτη ἐβασανίζετο, καὶ ἠγωνία ἀκόμη, ὑπὸ πιέσεις χυδαιοτάτας καὶ ἀγρίας. Ἀλλὰ καὶ μ’ ὅλον τοῦτο κατὰ τὸ 1896 δὲν προετρέψαμεν ἡμεῖς τὴν Κρήτην νὰ ἐπαναστατήσῃ, προσεπαθοῦμεν δὲ κατὰ τὰ συμβεβηκότα ἐν Κρήτῃ νὰ πείσωμεν τὴν Εὐρώπην, ἵνα ἀπαιτήσῃ παρὰ τῆς Πύλης νὰ παράσχῃ εἰς αὐτὴν ἐλευθερίας, ὅπως δυνηθῇ ἡ νῆσος καὶ οἰκονομικῶς νὰ ἀναπτυχθῇ, καὶ ὑπὸ τὰς ἄλλας ἐπόψεις νὰ βελτιωθῇ. Ἀλλ’ ἡ ἐπανάστασις προεκλήθη. Δὲν ἠξεύρω ποίαν ἡ Ἱστορία θέλει ἀπαγγείλει κρίσιν, ἀλλ’ ὅτε ἡ ἐπανάστασις ἐξερράγη, καὶ ὅτε τὰ κατ’ αὐτὴν συμβαίνοντα προῆγον εἰς κίνδυνον σφαγῆς δεκακισχιλίας ψυχὰς χριστιανῶν, σφαγῆς ὑπ’ αὐτῆς τῆς δημοσίας δυνάμεως τῆς Ὀθωμανικῆς Κυβερνήσεως ὑποκινουμένης, βεβαίως δὲν ἐπετρέπετο εἰς Κυβέρνησιν Ἑλληνικὴν νὰ σταυρώσῃ τὰς χεῖρας, καὶ, ὑπὸ δέους μήπως παρεξηγηθῇ, ν’ ἀφήσῃ τοὺς ὁμοφύλους καὶ ὁμοθρήσκους εἰς τὴν σφαγήν. Τὰ γεγονότα ἐπεβλήθησαν εἰς ἡμᾶς παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπεκίνησαν τὴν ἐπανάστασιν· διότι, ἂν αὕτη δὲν ὑπεκινεῖτο, δὲν ἤθελον προκύψει τοιαῦτα συμβεβηκότα. Καὶ ὑπεκινήθη, δυστυχῶς, παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνεδαύλιζον τὴν πυρκαϊὰν, τὴν ὁποίαν ἐξῆπτον τὰ ἐναύσματα, τὰ ἐκ Κωνσταντινουπόλεως ἀποστελλόμενα εἰς τὴν Κρήτην. Ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι ἡ σύμπραξις τῶν ἐν τῇ Ἀνατολῇ φυλῶν καὶ ἡ συνεννόησις αὐτῶν εἶναι χρησιμωτάτη διὰ πάσας τὰς φυλὰς ταύτας. Ἂν συνεννόησις ἡμῶν δὲν ἐπῆλθε μετὰ μιᾶς τούτων, ἥτις εἶχεν ἐνδείξει τοιαύτας διαθέσεις, αἰτία ἦτο ἐκείνη, οὐδ’ ἠδυνάμην νὰ συντελέσω, ἵνα ἡ συνεννόησις ἐκείνη καταρτισθῇ, ἀφοῦ αἱ βάσεις τῆς συνεννοήσεως ἐνεδείκνυον τὴν διάθεσιν αὐτῆς νὰ εἰσβάλῃ εἰς ἐσπευσμένον δρόμον, ὃν σπεύδει νὰ διανύσῃ, λησμονοῦσα τὰ καθήκοντα οὐ μόνον τοῦ πολιτισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἀνθρωπισμοῦ. (Εὖγε!). Ἀλλ’ οὐδεὶς λόγος χωρίζει τὴν Ἑλλάδα καὶ τὰ συμφέροντα αὐτῆς ἀπὸ τῶν συμφερόντων τῶν ἄλλων φυλῶν. Ἐὰν ὁ Πρωθυπουργὸς μεγάλου Κράτους ἔλεγε κατὰ τὸ 1878, ὅτι τὸ Κράτος ἐκεῖνο δὲν εἰργάζετο ὑπὲρ τοῦ Πανσλαυϊσμοῦ, ἀλλ’ οὐδ’ ὑπὲρ τοῦ Πανελληνισμοῦ, τοῦτο διδάσκει, ὅτι οἱ ὀπαδοὶ τοῦ Πανελληνισμοῦ δὲν θέλουσιν εὑρεῖ φωνὴν συνήγορον ἐν τῇ Εὐρώπῃ. Ἀλλ’ ἡ Ἑλλὰς ἔχει μεμετρημένας τὰς ἀξιώσεις αὐτῆς, δὲν ἀγνοεῖ δὲ, ὅτι θεμελιώδης μεταβολὴ ἐν τῇ Ἀνατολῇ οὐ μόνον τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων φυλῶν θέλει ἐκθέσει ἐν κινδύνῳ, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς Ἑλληνικῆς. Συμπίπτουσι λοιπὸν ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὰ συμφέροντα καὶ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Τουρκίας. Διὰ τοῦτο οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλλάδος ἐν τῇ Ἀνατολῇ πρέπει νὰ ὦσιν ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι νὰ εἰσέπνευσαν μὲν τὸ μικρόβιον τῆς φιλοπατρίας, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐμόρφωσαν τὴν ψυχὴν αὑτῶν πρὸς τοῦτο, καὶ νὰ ἀπέκτησαν τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐκπληρῶσι τὰ καθήκοντα αὑτῶν. Διότι δὲν ἀρκεῖ οὔτε ἡ συνείδησις τοῦ καθήκοντος, οὔτε ἡ φιλοπατρία· ἀπαιτεῖται, οἱ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τασσόμενοι νὰ σπουδάζωσι τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου, νὰ κατανοῶσι τὰ συμφέροντα αὐτοῦ, νὰ ἐρευνῶσι τὸν χαρακτῆρα καὶ τὰ προτερήματα καὶ ἐλαττώματα τῶν ἀποτελούντων τὸν Ἑλληνισμὸν ἐν ταῖς χώραις τῆς Ἀνατολῆς, καὶ νὰ πράττωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἷς Γενικὸς Πρόξενος ἄλλοτε εἶχε κατορθώσει, οὗ ἀναφέρομεν τὸ ὄνομα μετ’ εὐλαβείας, ὁ Βατικιώτης. Τοιαύτη πρέπει νὰ ἦναι ἡ συνείδησις τῶν καθηκόντων αὐτῶν· αὕτη ἀρκεῖ, οὐδὲ θέλει εὑρεθῆ ὑπάλληλος, ἔχων τὴν τοιαύτην συνείδησιν, διανοούμενος νὰ παραιτηθῇ διότι δὲν λαμβάνει μισθὸν μεγαλείτερον. Δὲν εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν ἀναλόγους μισθοὺς, ἀλλὰ τὸ Κράτος δὲν εἶναι πλούσιον, διὰ ν’ ἀποζημιῶμεν διὰ χρημάτων τοὺς ὑπηρετοῦντας αὐτό. Ἀποζημίωσις δὲ κυριωτάτη τυγχάνει ἡ πεποίθησις, ἣν πρέπει νὰ ἔχῃ ὁ ὑπάλληλος, ὅτι ἐκπληροῖ τὸ καθῆκον αὑτοῦ, καὶ ἡ τιμή, ἣν οἱ συμπολῖταί του ἀποδίδουσιν εἰς πάντα ἐκπληροῦντα τὸ καθῆκόν του. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Καὶ ἐπειδὴ περὶ τούτου ὁ λόγος, δὲν πρέπει νὰ παραλίπω νὰ θίξω ἐπερώτησιν, ἣν εἶχον ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆς παρούσης Συνόδου, ὅτε ἠρώτησα αὐτόν, ἂν εἶχε σχηματίσει γνώμην, ὅτι τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα συμβιβάζεται μὲ τὰ ἔργα τοῦ ἀποσταλέντος εἰς Κωνσταντινούπολιν πληρεξουσίου τῆς Ἑλλάδος, ὅπως μετάσχῃ τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς συνομολόγησιν τῆς προξενικῆς καὶ ἐμπορικῆς συμβάσεως. Εἶχον μάλιστα ἐρωτήσει αὐτὸν καὶ περὶ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα εἶχον ἀνατεθῇ εἰς τὸν εἰρημένον πληρεξούσιον τῆς Ἑλλάδος, καὶ περὶ τῆς ἀποζημιώσεως, ἥτις ἐδίδετο εἰς αὐτόν. Ἀλλ’ ὅτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκε τὰς πληροφορίας ταύτας, ὁ προκάτοχος αὐτοῦ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις εἶχε προτείνει εἰς τὸν Βασιλέα τὸ Β. Διάταγμα περὶ τοῦ διορισμοῦ ὡς πληρεξουσίου ἐν Κωνσταντινουπόλει τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου, ὁ προκάτοχος, λέγω, αὐτοῦ ἐπληροφόρησε τὴν Βουλήν, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς ἀποζημιώσεως, τὸ δοθὲν εἰς τὸν εἰς Κωνσταντινούπολιν ἀποσταλέντα πληρεξούσιον, προσδιώρισεν ὁδηγηθεὶς ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἶχε δοθῆ κατὰ τὸ 1878 εἰς ἐμέ, Ὑπουργὸν τότε τῶν Ἐξωτερικῶν τυγχάνοντα, ὅτε ἀπῆλθον εἰς Εὐρώπην, ἵνα παρασταθῶ εἰς τὸ Συνέδριον τοῦ Βερολίνου. Κατὰ περίεργον δὲ σύμπτωσιν, συνέβη νὰ προσδιορίσω τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἐδίδετο εἰς τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, μεταβάντα εἰς Εὐρώπην διὰ τὰς ὑποθέσεις τοῦ Κράτους, νὰ προσδιορίσω τὸ ποσὸν αὐτὸς ἐγώ, διότι ἐγὼ τότε ἐτύγχανον Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀπέλθω εἰς τὴν Εὐρώπην, καὶ προσδιώρισα ὄντως αὐτὸ εἰς ἑκατὸν ἑβδομήκοντα δραχμὰς τὴν ἡμέραν. Ἀλλ’ ὁ τότε πληρεξούσιος τῆς Ἑλλάδος, ὅστις μετέβαινεν, ὡς πρῶτος ἀντιπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος, εἰς Βερολῖνον, ἔνθα εἶχε συγκληθῆ τὸ Συνέδριον, μετὰ τοῦ ἐν Βερολίνῳ διαπεπιστευμένου πρέσβεως τῆς Ἑλλάδος κ. Α. Ρ. Ραγκαβῆ, ἐτύγχανε συγχρόνως καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος ἐν χαρτοφυλακίῳ, ὡς λέγουσιν, ὤφειλε δὲ νὰ μεταβῇ κατόπιν ἀπὸ τοῦ Βερολίνου εἰς τὸ Λονδῖνον καὶ εἰς Παρισίους καὶ εἰς Πετρούπολιν καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Αὐστρίας καὶ εἰς τὴν πρωτεύουσαν τῆς Ἰταλίας, ἵνα καταθέσῃ εἰς τοὺς Ἡγεμόνας καὶ τὰς Κυβερνήσεις αὐτῶν, ὡς καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας, τὰ εὐγνώμονα σέβη τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος, καὶ ζητήσῃ ὡσαύτως τὰς συμβουλὰς τῶν Κυβερνήσεων τῶν Μεγάλων Δυνάμεων περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τοῦ περὶ διαρρυθμίσεως τῶν βορείων ὁρίων τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου ΙΓʹ πρωτοκόλλου τοῦ Συνεδρίου τοῦ Βερολίνου. Τὸ μακρὸν τοῦτο ταξείδιον προὐκάλει πάντως δαπάνας ἐκτάκτους, ὅσας τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ἡ ἀξιοπρεπὴς παράστασις τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἐπέβαλλεν. Ἀλλ’ ὁ ἀπεσταλμένος εἰς Κωνσταντινούπολιν ἀπεστέλλετο μόνος καὶ ἄνευ συνοδίας τινὸς, δὲν περιεβάλλετο δι’ οὐδεμιᾶς ὑποχρεώσεως, εἰμὴ ὅτι ἔμελλε νὰ κατοικήσῃ ἔν τινι ξενοδοχείῳ, ἄνευ παραστάσεώς τινος· ἐδόθη δ’ εἰς αὐτὸν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδόθη. Ἐὰν δὲν ἤμην διατεθειμένος νὰ ἐπικρίνω τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐδόθη ὡς ἡμερησία ἀποζημίωσις εἰς τὸν ἀπεσταλμένον τῆς Ἑλλάδος εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἠναγκάσθην νὰ εἴπω ταῦτα, διότι εὗρον λίαν ἄστοχον τὴν παραβολὴν, τὴν ὁποίαν προέβαλεν ὁ προτείνας τὸν τοιοῦτον διορισμὸν τοῦ Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου προκάτοχος τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργοῦ, ἄστοχον δὲ τὴν ὁδηγίαν, ἣν ἐξ αὐτῆς ἔλαβεν, ὅτε προσδιώριζε τὸ ἐπίδομα, τὸ ὁποῖον ἔδιδεν εἰς τὸν πληρεξούσιον, τὸν ἀποσταλέντα εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀγνοῶ, ἂν συνέβη ποτὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει νὰ πληρώσῃ 160 φιορίνια τὴν ἡμέραν εἰς ξενοδοχεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον κατέλυσεν ἢ διέτριψε. Δὲν ὑπηρετοῦσιν ἑαυτοὺς ὅσοι δὲν θίγουσι μετὰ προσοχῆς θέματα τοιαῦτα, ὅταν ταῦτα ἀναφέρωνται εἰς πρόσωπα, ἔχοντα τὴν δύναμιν καὶ τὸ δικαίωμα νὰ καταφρονῶσιν ὑπαινιγμοὺς παραπλησίους. Ἀλλὰ τὸ κύριον ζήτημα, εἰς τὸ ὁποῖον περιεστράφη ἡ ἐπερώτησις ἡ ἐμὴ, ἦτο τὸ συμβιβαστὸν ἢ ἀσυμβίβαστον τῶν ἔργων τοῦ πληρεξουσίου τῆς Ἑλλάδος μετὰ τῆς ἰδιότητος τοῦ Βουλευτοῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μοὶ ἀπεκρίθη, εἰπὼν, ὅτι δὲν κρίνει ἀσυμβίβαστα τὰ ἔργα ταῦτα, διότι, διορίζων τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ζακύνθου, διώριζεν αὐτὸν ἁπλῶς πληρεξούσιον. Ὑπὸ ποίαν ἰδιότητα διωρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, δὲν γνωρίζω ἀληθῶς, διότι δὲν ἀνέγνων τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα· τὰ ἐπισκεπτήρια ὅμως αὐτοῦ, τὰ ὁποῖα ἀνέγνων, δὲν ἐχαρακτήριζον αὐτὸν πληρεξούσιον, ἀλλὰ τὸν ἐχαρακτήριζον πληρεξούσιον Ὑπουργὸν (ἀναγινώσκει ἐπισκεπτήριον): «Ministre plénipotentiaire Délégué de Grèce». Ἐγνώριζον προσέτι, ὅτι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ βραχείας τινὸς ἀποστολῆς, τῆς ὁποίας ἡ διάρκεια δὲν ἤθελε παραταθῆ πλέον τῆς μιᾶς ἢ τῶν δύο ἑβδομάδων, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ προσωρινῆς καὶ διαβατικῆς ὑπηρεσίας, ἥτις ἀνετίθετο εἰς αὐτόν· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία διαρκεῖ δύο ἔτη, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφαίνηταί τις, ὅτι δὲν παρεβάθη, ὅτι δὲν ἠθετήθη ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ὁ συντάκτης τοῦ Συντάγματος εἶχεν, ὅτε ἀνέγραφε τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν ἔργων τοῦ Βουλευτοῦ πρὸς τὰ τοῦ ὑπαλλήλου; Διὰ ποῖον σκοπὸν ἀνεγράφη τὸ ἀσυμβίβαστον ὑπὸ τοῦ Συντάγματος; Τὸ ἀσυμβίβαστον δὲν ὑπῆρχε κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1843· κατ’ αὐτὸ δὲ, οἱ Βουλευταὶ ἠδύναντο νὰ ἦναι δημόσιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλὰ κατὰ τὸ Σύνταγμα τοῦ 1864 Βουλευταὶ δὲν δύνανται νὰ ἐκπληρῶσι δημοσίαν ὑπηρεσίαν. Διατί; Διότι τὸ Σύνταγμα ἐσκόπει νὰ ἀπαγορεύσῃ δεσμοὺς, οἵτινες εὐκολύνουσι τὴν πίεσιν, τὴν ὁποίαν δύνανται νὰ ἀσκήσωσιν οἱ κυβερνῶντες ἐπὶ ἐκείνων, τοὺς ὁποίους μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν ἐκλέγουσι, καὶ ἀναθέτουσιν εἰς αὐτοὺς δημοσίας ὑπηρεσίας. Βεβαίως δὲν ὑπέθετεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν, ἕνεκα τοιούτου τινὸς λόγου, Βουλευτὴς νὰ μεταβάλῃ τὸ πολιτικόν του φρόνημα· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταβάλῃ πολιτικὸν φρόνημα, διότι εἶναι καὶ οἱ Βουλευταὶ ἄνθρωποι, ἔχοντες πεποιθήσεις ἀρτίας, δύναται ὅμως νὰ θεωρηθῇ ὡς πρᾶξις χαριστική, οἱ δὲ νόμοι ἀπαγορεύουσι καὶ παρακωλύουσι πράξεις χαριστικὰς τῶν Ὑπουργῶν πρὸς τοὺς φίλους αὐτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπέ τι ἄλλο, τὸ ὁποῖον δὲν ἦτο σοβαρόν· ἰσχυρίσθη, ὅτι αὐτὸ δὲν ἐγένετο πρώτην φορὰν, καὶ ἀνέφερεν, ὅτι ὁ αὐτὸς κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου εἶχε διορισθῆ ἀπὸ Ὑπουργεῖον, τοῦ ὁποίου Πρόεδρος ἤμην ἐγώ, μέλος τῆς Ἐπιτροπῆς, εἰς τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ σύνταξις τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, καὶ ὅτι ἐλάμβανε διὰ τὴν ὑπηρεσίαν του ταύτην ἀποζημίωσιν. Πραγματικῶς εὗρον, ὅτι διὰ τοῦ Διατάγματος τῆς 3 Μαΐου 1891 εἶχε συστηθῆ ἐπιτροπεία πρὸς σύνταξιν σχεδίου τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος· εἶχε δὲ τὸ Διάταγμα τοῦτο οὕτως (ἀναγινώσκει): «Ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὸν ὑπὸ τὰ στοιχεῖα ΑΠΝΕʹ νόμον περὶ κυρώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων.» (Δι’ αὐτοῦ ἐχορηγεῖτο πίστωσις δρ. 20,000 διὰ τὴν ἀποζημίωσιν τῆς συστηθησομένης ἐπιτροπείας πρὸς σύνταξιν τοῦ Κώδικος.) «Προτάσει τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, ἀπεφασίσαμεν καὶ διατάσσομεν: Αʹ) Συνιστῶμεν ἐπιτροπείαν πρὸς σύνταξιν σχεδίου Ἀστικοῦ Κώδικος, διορίζομεν δὲ μέλη ταύτης τοὺς κυρίους Ξενοφῶντα Ψαρρᾶν, Ἀλκιβιάδην Κρασσᾶν, Ἰωάννην Εὐταξίαν, Διονύσιον Στεφάνου, Ἀχιλλέα Ἀγαθόνικον καὶ Ἰωάννην Α. Βαλαωρίτην, εἰς ὃν ἀνατίθεμεν τὰ καθήκοντα τοῦ Γραμματέως. Βʹ) Ἡ ἐπιτροπεία θέλει συνεδριάζει ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργοῦ, θέλει δὲ περατώσει τὴν ἐργασίαν ἐντὸς ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος Διατάγματος. Γʹ) Μετὰ τὴν σύνταξιν τοῦ σχεδίου τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος, χορηγηθήσεται ἀμοιβὴ ἑκάστῳ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπείας ἐκ δραχμῶν δισχιλίων καὶ πεντακοσίων.» Ἐπειδὴ δὲ τὸ σχέδιον τοῦτο τοῦ Ἀστικοῦ Κώδικος δὲν συνετάχθη, οὐδεὶς ἔλαβε τὴν ἀποζημίωσιν τῶν δραχμῶν δισχιλίων καὶ πεντακοσίων, ἔμεινε δ’ ἡ πίστωσις ἀδιάθετος, μόνον δὲ δι’ ἔξοδα γραφείου ἐδαπανήθησαν, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ ἔτους ἐκείνου, δραχμαὶ 543.80. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ἤθελον λάβει τὴν ἐκ δισχιλίων καὶ πεντακοσίων δραχμῶν ἀμοιβήν, ἡ ἐργασία αὕτη οὐδόλως δύναται νὰ κριθῇ ὡς ἀσυμβίβαστος πρὸς τὰ ἔργα τοῦ Βουλευτοῦ· εἶναι ὡς ἄν τις καλῆται νὰ προσφέρῃ τὰς ἐπιστημονικὰς γνώσεις αὑτοῦ εἰς ἔργον καθαρῶς ἐπιστημονικόν, καὶ ἀποζημιοῦται, ὡς ἤθελεν ἀποζημιωθῆ ὑπό τινος ἰδιώτου, ἐὰν ἐκαλεῖτο ὑπ’ αὐτοῦ εἰς συμβούλιον νομικὸν καὶ ἔδιδε τὴν γνώμην του ἐπὶ δικαστικῶν ὑποθέσεων. Μεταβαίνω εἰς τὴν ἔρευναν τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν τὴν 30 Νοεμβρίου 1899, ἤτοι πρὶν ἢ ἐπιψηφισθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κυρωθῶσι δὲ καὶ δημοσιευθῶσι διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως οἱ τέσσαρες νόμοι περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Ἑπομένως ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 δὲν συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων τούτων· ἀλλ’ ἐνῷ δὲν συνετάχθη ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νέων νόμων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν παλαιῶν, ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 εἶχεν ἀναγράψει πιστώσεις ἀνωτέρας τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον δαπανηθῆ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη. Ἐνῷ, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896, εἶχον δαπανηθῆ κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο διὰ τὴν ταχυδρομικὴν, τὴν τηλεγραφικὴν καὶ τὴν τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν δραχμαὶ 2,318,277.15, καὶ ἐνῷ, κατὰ τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1897, εἶχον δαπανηθῆ τὸ ἔτος ἐκεῖνο δραχ. 2,242,798.85, ἐνῷ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1898 τὰ ἔξοδα τῶν εἰρημένων ὑπηρεσιῶν εἶχον προσδιορισθῆ εἰς δραχμὰς 2,428,730, ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀνεβίβασεν αὐτὰ εἰς δραχ. 2,906,480, ἤτοι ἀνέγραψεν αὔξησιν δραχμῶν 588,202.85 ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896, δραχμῶν δὲ 663,681.15 ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1897, καὶ δραχμῶν 477,750 ὑπὲρ τὰ προϋπολογισθέντα κατὰ τὸ 1898. Ἀλλὰ τὰ ὕψη ταῦτα, εἰς τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 1900 ἀνεβιβάσθησαν διὰ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τὰ διὰ τὴν τηλεγραφικὴν, τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τὴν τηλεφωνικὴν ὑπηρεσίαν ἔξοδα, εἰσὶ χθαμαλὰ ἀπέναντι τοῦ ὕψους, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνεβίβασεν αὐτὰ ὁ ΒΨΞΗʹ νόμος τῆς 30 Μαΐου 1900. Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον, μόναι αἱ πρὸς μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ τῆς τηλεγραφικῆς, τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τῆς τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας δαπάναι ἀνέρχονται, ἂν ἀναγραφῶσι πᾶσαι ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ἐκδοθέντων ἄρτι περὶ αὐτῶν νόμων, εἰς 2,148,000 δραχμὰς μόνον διὰ μισθοὺς προσώπων καὶ ὑπαλλήλων, ἐνῷ πάντα τὰ κατὰ τὸ 1896 δαπανηθέντα διά τε τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ καὶ διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ ὑλικοῦ καὶ τὰ λοιπὰ ἔξοδα τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας ἀνῆλθον εἰς δραχ. 2,318,277.15, ἤτοι αἱ δαπάναι τοῦ προσωπικοῦ κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1900 ἦσαν ἐλάσσονες τοῦ ὅλου τῶν κατὰ τὸ 1896 δαπανηθέντων μόνον κατὰ δραχ. 170,277.15· ἂν δὲ εἰς τὸ ἀπαιτούμενον κατὰ τὸν νόμον ΒΨΞΗʹ τοῦ 1900 ποσὸν διὰ τὴν μισθοδοσίαν τοῦ προσωπικοῦ ἐκ δραχμῶν 2,148,000 προστεθῶσιν αἱ δαπάναι διὰ τὰ ἐνοίκια, διὰ τὰ ἔξοδα τῶν γραφείων, διὰ τὰς μετακομίσεις τῶν ταχυδρομικῶν ἀνταποκρίσεων, διὰ τὴν μίσθωσιν καλωδίων, διὰ τὰ διεθνῆ ταχυδρομικὰ τέλη καὶ ἄλλα ἔξοδα τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, τὰ ἐν τοῖς ἄρθροις 7–16 τοῦ Κεφαλαίου 13 τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 ἀναγραφόμενα, ἀνερχόμενα εἰς δραχμὰς 1,612,700, τὰ ἔξοδα ὅλα τῶν τριῶν τούτων ὑπηρεσιῶν, τὰ ἐν τῷ νόμῳ ἀναγραφόμενα, συγκεφαλαιοῦνται εἰς 3,760,700 δραχμὰς, ἤτοι πλείω τῶν κατὰ τὸ 1896 δαπανηθέντων κατὰ δραχ. 1,442,422.85, τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1897 κατὰ δραχ. 1,517,901.15, τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ τὸ 1898 κατὰ δραχ. 1,331,970, καὶ τῶν προϋπολογισθέντων κατὰ τὸ 1900 κατὰ δραχ. 854,220. Καὶ λέγω ὑμῖν ταῦτα περὶ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γένωνται τώρα, ἐκτελουμένου τοῦ νόμου περὶ ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ πλὴν τῶν ἐξόδων τούτων εἰσὶ καὶ ἄλλα ἔξοδα, τὰ ὁποῖα δὲν πρόκειται νὰ δαπανηθῶσι νῦν, ἀλλὰ θέλουσι δαπανᾶσθαι ἐν τῷ μέλλοντι, καὶ θέλουσι προστίθεσθαι κατὰ χρονικὰς περιόδους, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Οὕτω, κατὰ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου: αʹ) «ὁ μισθὸς τῶν προϊσταμένων τῶν Γραφείων 1) τοῦ τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν, τοῦ ταχυδρομικοῦ τμήματος, καὶ 2) τοῦ τῆς προεξελέγξεως, τοῦ τηλεγραφικοῦ τμήματος, αὐξάνει κατὰ δραχμὰς ὀγδοήκοντα, ἐὰν οὗτοι ἔχωσιν εἰκοσιπενταετῆ μὲν ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν, πενταετῆ δὲ συνεχῆ τοιαύτην ὡς προϊστάμενοι τῶν ῥηθέντων γραφείων»· ἤτοι κατὰ δραχμὰς 960 ἑκατέρου τούτων ἐτησίως. βʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον 27 τοῦ ἄρθρου 9, «εἰς τοὺς διευθύνοντας τοιαῦτα ταχυδρομικὰ γραφεῖα (δημοσίους ὑπαλλήλους, συμβολαιογράφους, ἢ ἰδιώτας ἐγγραμμάτους) χορηγεῖται κατὰ μῆνα ἀντὶ γραφικῶν ἐξόδων καὶ ἀποζημιώσεως ποσὸν δραχμῶν εἴκοσιν»· ἤτοι ἐτησίως ἑκάστῳ αὐτῶν ποσὸν δραχμῶν διακοσίων καὶ τεσσαράκοντα. γʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον 4 τοῦ ἄρθρου 10, ἐπιτρέπεται, ἵνα οἱ ἐν τῇ ταχυδρομικῇ ὑπηρεσίᾳ βοηθοὶ αʹ τάξεως ἐξακολουθήσωσι λαμβάνοντες τὸν κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΑΚΓʹ τῆς 22 Ἰουνίου 1882 προσδιοριζόμενον ὑπὲρ τῶν βοηθῶν τούτων μισθὸν τῶν δραχμῶν 150 κατὰ μῆνα, ἀντὶ τοῦ διὰ τοῦ νόμου τούτου ὁριζομένου δι’ αὐτοὺς μισθοῦ τῶν δραχμῶν 120 κατὰ μῆνα· ἑπομένως αὔξησις 30 δραχμῶν κατὰ μῆνα, ἤτοι ἐτησίως ἑκάστῳ αὐτῶν αὔξησις δραχμῶν 360. δʹ) Κατὰ τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νόμου, αὐξάνονται οἱ μισθοὶ τῶν βοηθῶν βʹ τάξεως, μετὰ διετῆ ἐν τῷ βαθμῷ των ὑπηρεσίαν, κατὰ δραχμὰς 10 μηνιαίως, καὶ καθ’ ἑτέρας ἀκόμη δέκα μετὰ παρέλευσιν δευτέρας διετίας. Εἶναι δὲ οἱ βοηθοὶ βʹ τάξεως 225. Τῶν βοηθῶν αʹ τάξεως μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν κατὰ δραχμὰς εἴκοσι μηνιαίως, καὶ καθ’ ἑτέρας εἴκοσι μετὰ παρέλευσιν δευτέρας πενταετίας. Εἶναι δὲ καὶ οἱ βοηθοὶ οὗτοι 275. Τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν καὶ τηλεγραφητῶν βʹ τάξεως κατὰ δραχμὰς τριάκοντα μετὰ παρέλευσιν ὀκταετοῦς ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ δεκαεξαετοῦς ἐν συνόλῳ ὑπηρεσίας. Εἰσὶ δ’ οὗτοι 148. Τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν καὶ τηλεγραφητῶν αʹ τάξεως ἐφάπαξ κατὰ δραχμὰς ἑξήκοντα μετὰ παρέλευσιν δεκαετοῦς μὲν ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, εἰκοσιπενταετοῦς δ’ ἐν συνόλῳ. Εἰσὶ δὲ καὶ οὗτοι 85. εʹ) Κατὰ τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου, συνυπολογίζεται καὶ ὁ ἤδη διανυθεὶς χρόνος ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ ἐν συνόλῳ. Ἑπομένως τινὲς τῶν αὐξήσεων τούτων θέλουσιν ἐφαρμοσθῆ κατ’ αὐτὸ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, τοὐλάχιστον διὰ τοὺς βοηθοὺς βʹ τάξεως, ὧν ὁ μισθὸς αὐξάνει μετὰ διετίαν κατὰ δραχμὰς 10 κατὰ μῆνα, οἵτινές εἰσι 225, ἴσως καὶ διὰ τοὺς βοηθοὺς αʹ τάξεως, ὧν ὁ μισθὸς αὐξάνει μετὰ πενταετίαν κατὰ δραχμὰς 20 μηνιαίως, οἵτινές εἰσι καὶ οὗτοι 275. ϛʹ) Κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 14 τοῦ νόμου τούτου, «ὁ παρὰ τῇ Τηλεγραφικῇ Διευθύνσει Ἀθηνῶν καὶ ταῖς λοιπαῖς Διευθύνσεσι λογιστὴς λαμβάνει ἀμοιβὴν δεκαπέντε μὲν δραχμῶν, ἐὰν τὸ ποσὸν τῶν εἰσπράξεων δὲν ὑπερβαίνῃ τὰς τρεῖς χιλιάδας μηνιαίως, δύο δὲ δραχμῶν προσθέτως κατὰ χιλιάδα ἢ κλάσμα αὐτῆς, ἐὰν αἱ εἰσπράξεις ὑπερβαίνωσι τὸ ποσὸν τοῦτο κατὰ μῆνα.» Κατὰ τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 14, οἱ προϊστάμενοι τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραφείων αʹ καὶ βʹ τάξεως λαμβάνουσιν ἀμοιβὴν δραχμῶν δέκα κατὰ μῆνα. Κατὰ τὴν παράγραφον δὲ τετάρτην τοῦ ἄρθρου 14, ὁ παρὰ τῇ Τηλεγραφικῇ Διευθύνσει Ἀθηνῶν λογιστὴς, τηλεγραφητὴς αʹ τάξεως λαμβάνει αὔξησιν μισθοῦ κατὰ δραχμὰς 80 κατὰ μῆνα, ἐὰν ἔχῃ εἰκοσιπενταετῆ ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν καὶ πενταετῆ συνεχῆ ἐν τῷ βαθμῷ του. ζʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον ζʹ τοῦ ἄρθρου 16, «εἰς τοὺς προϊσταμένους τῆς ἐν Ἀθήναις Κεντρικῆς Ἀποθήκης καὶ τοῦ ἐν Πειραιεῖ παραρτήματος αὐτῆς χορηγοῦνται εἰς ἑκάτερον δραχμαὶ τεσσαράκοντα, λόγῳ ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ἄνευ λογοδοσίας»· ἤτοι εἰς ἀμφοτέρους ἐτησίως δραχμαὶ 960. Ἄρχεται δὲ ἡ αὔξησις ἀπὸ τῆς πρώτης ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου. ηʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον θʹ τοῦ ἄρθρου 17, εἰς τοὺς ἔχοντας βαθμὸν τηλεγραφητοῦ αʹ ἢ βʹ τάξεως καὶ εἰς τοὺς βοηθοὺς αʹ ἢ βʹ τάξεως ὑπαλλήλους τοῦ ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου χορηγοῦνται αἱ αὐταὶ αὐξήσεις τοῦ μισθοῦ, αἱ ὁποῖαι χορηγοῦνται καὶ εἰς τοὺς κατὰ τὸ ἄρθρον 12 ὁμοιοβάθμους αὐτῶν· εἰς δὲ τὸ κατώτερον προσωπικὸν ἀπονέμονται ὡσαύτως αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 33 ἀπονεμόμεναι αὐξήσεις εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν ταχυδρομικῶν διανομέων. θʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον πέμπτην τοῦ ἄρθρου 32, οἱ ἐν τῷ Κεντρικῷ Ταχυδρομείῳ Ἀθηνῶν καὶ τοῖς λοιποῖς ἀνταλλακτηρίοις Ταχυδρομείοις ταχυδρομικοὶ διανομεῖς διαιροῦνται εἰς δύο τάξεις· καὶ οἱ μὲν τῆς αʹ τάξεως λαμβάνουσι μισθὸν δραχ. 80 κατὰ μῆνα, οἱ δὲ τῆς βʹ δραχ. 60. Ἡμεῖς, ἀγνοοῦντες τὸν ἀριθμὸν τῶν τοιούτων, ὑπελογίσαμεν τὸν μισθὸν εἰς δραχμὰς 80 ἑκατὸν μόνον ταχυδρομικῶν διανομέων. ιʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον 1 τοῦ ἄρθρου 33, οἱ ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐμμίσθων παρὰ τοῖς ἀνταλλακτηρίοις ταχυδρομείοις διανομέων προαχθέντες ταξινόμοι λαμβάνουσιν αὔξησιν μισθοῦ μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἀνὰ δραχμὰς 20, ἕως ἂν ὁ μισθὸς αὐτῶν ἀπὸ 80 δραχμῶν ἀναβιβασθῇ εἰς 140. Κατὰ δὲ τὴν προτελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου, ὁ μισθὸς τῶν ταχυδρομικῶν διανομέων αὐξάνει κατὰ πᾶσαν πενταετίαν κατὰ δραχμὰς 10, ἕως ἂν ἀναχθῇ εἰς δραχ. 120. ιαʹ) Κατὰ τὴν παράγραφον αʹ τοῦ ἄρθρου 34, οἱ πρὸς συντήρησιν καὶ φύλαξιν τῶν τηλεγραφικῶν καὶ τηλεφωνικῶν γραμμῶν τεταγμένοι λαμβάνουσιν ἀνὰ πᾶσαν πενταετίαν αὔξησιν τοῦ ἐκ δραχμῶν 60 μισθοῦ των κατὰ δραχμὰς 10 κατὰ μῆνα, ἕως ἂν ὁ μισθὸς αὐτῶν ἀναχθῇ εἰς δραχμὰς 100. Δὲν δύναμαι πάντως νὰ προσδιορίσω πόσον αἱ προσθῆκαι αὗται θέλουσιν αὐξήσει τὰ ἔξοδα τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας· ἐπὶ τῇ βάσει ὅμως τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ χρόνου, ὃν διήνυσαν, δύναμαι νὰ ὑπολογίσω, ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν αὐξήσεων τούτων θέλει ἀρχίσει ἀπὸ τὸ πρῶτον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, ἑπομένως δὲν θέλει ἀρκέσει διὰ τὰς ὑπηρεσίας ταύτας, τὴν ταχυδρομικὴν, τὴν τηλεγραφικὴν καὶ τὴν τηλεφωνικὴν, μόνον τὸ ποσὸν τῶν 3,760,700 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἀνέφερα. Δὲν ἀμφισβητῶ, ὅτι, ὅσον περισσότεροι ὑπάλληλοι προστίθενται εἰς τὰς ὑπηρεσίας ταύτας, ὅσον μεγαλείτεροι προσδιορίζονται οἱ μισθοὶ αὐτῶν, τόσον ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία θέλει εἶσθαι ταχυτέρα καὶ ἀκριβεστέρα, καίτοι, καὶ μετὰ τὰς γενομένας αὐξήσεις, ἀκούονται παράπονα εἴτε ἐπὶ τῇ μὴ ἀποδοχῇ καὶ μεταβιβάσει τῶν τηλεγραφημάτων, εἴτε ἐπὶ ἀτάκτῳ ἀποστολῇ ταχυδρομικῶν δεμάτων, εἴτε ἐπὶ ἄλλαις ἐλλείψεσιν. Ἀλλ’ εἶδον δι’ ἁμάξης εὐπρεπῶς μεταφερόμενα τὰ ταχυδρομικὰ δέματα, λαμβάνομεν δὲ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐν ἀσφαλείᾳ τὰ στελλόμενα ἐκεῖθεν ὀρνίθια· τῆς ὑπηρεσίας ὅμως ταύτης ἡ τακτοποίησις εἶναι τάχα ἡ ἀνάγκη, δι’ ἣν ἔπρεπε νὰ αὐξήσωσι τοσοῦτον τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους; Μήπως καὶ ἡμεῖς δὲν ἐννοοῦμεν, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἔχωμεν ὄχημα καὶ κατοικίαν καλλιτέραν ἐκείνης, ἐν ᾗ κατοικοῦμεν; Ἀλλ’ οὐδεὶς ἤθελε μᾶς κρίνει συνετοὺς, ἐὰν ἠγοράζομεν ὄχημα καὶ ἵππους, καὶ ᾠκοδομοῦμεν πολυτελῆ κατοικίαν. Ἐὰν ἠθέλετε ἐξετάσει πρακτικῶς τὴν κατάστασιν ταύτην, ἠθέλετε μνησθῆ τοῦ ἀγρότου, ὅστις, ἐνῷ ἔχει ἀνάγκην ὀναρίου, ἵνα μεταβαίνῃ εἰς τὸν ἀγρόν του, δαπανᾷ ἀγοράζων πολυτελῆ σκεύη, καὶ ἀνεγείρων μέγαρα. Συντελοῦσι βεβαίως ταῦτα καὶ καθιστῶσι τὸν βίον ἄνετον ἢ εὐάρεστον, διότι παρέχουσι χλιδὴν καὶ εὐμάρειαν, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ ἐξαντλώμεθα εἰς δαπάνας μὴ ἀναποφεύκτως ἀναγκαίας, ἰδίως μάλιστα μετὰ τὸν πόλεμον, ὅστις μᾶς ἐδίδαξεν, ἂν οὐχὶ ἐπισήμως, ἀλλ’ ἰδίᾳ ἕκαστον ἡμῶν ὡς πολίτην, ὅτι ἔχομεν τοσαύτας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας οὐδὲ τὰ 44 ἑκατομμύρια ἤθελον θεραπεύσει, ἂν διετίθεντο φρονίμως καὶ συνετῶς. Σᾶς εἶπον, ὅτι τὰ ἔξοδα τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας ηὔξησαν κατὰ τὸ 1900, ἐν παραβολῇ πρὸς τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896, κατὰ δραχμὰς πεντακοσίας ὀγδοήκοντα καὶ πλέον χιλιάδας. Διατί; Ἀναφυλλίζων Διατάγματα, εὗρον διατὶ ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις· εὗρον σωρείαν Διαταγμάτων, δι’ ὧν συνεστήθησαν τριάκοντα τέσσαρα ταχυδρομεῖα καὶ 23 τηλεγραφικὰ γραφεῖα. Εὐχάριστον βεβαίως εἶναι νὰ συνιστᾷ τις ταχυδρομικὰ γραφεῖα ἐν ἑκάστῳ χωρίῳ, εὐχαριστῶν τοὺς ἰδίους φίλους, νὰ συνιστᾷ τηλεγραφεῖα καὶ τηλεφωνεῖα. Ἀλλ’ αὐταί εἰσιν αἱ πρώτισται, αἱ ἐπικείμεναι, αἱ ἀναπόφευκτοι ἀνάγκαι τοῦ Κράτους; Καὶ ἀφοῦ κατὰ 44 ἑκατομμύρια ηὔξησαν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους κατὰ τὰ τρία ἔτη, ἔχετε τὴν περιέργειαν νὰ ἀκούσητε κατὰ πόσον ηὐξήθησαν οἱ ἀριθμοὶ τῶν ὑπαλλήλων; Ἀκούσατε. Προσετέθησαν δύο οἰκονομικοὶ ἔφοροι· ὁ εἷς αʹ τάξεως καί ὁ ἕτερος γʹ τάξεως...

§241Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). (Μειδιᾷ).

§242Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Γελᾶτε; Ἀλλὰ ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα μειδιᾶτε, ηὔξησαν τὰ ἔξοδα κατὰ ἐννέα ἑκατομμύρια καὶ ἑπτακοσίας δέκα ὀκτὼ χιλιάδας δραχμῶν. Τρεῖς γραμματεῖς Ἐφορίας· ὁ εἷς αʹ τάξεως, ὁ ἕτερος βʹ καὶ ὁ τρίτος γʹ τάξεως. Εἷς πρωτοκολλητὴς Ἐφορίας, 26 Διευθυνταὶ ἀστυνομίας, 107 ἀστυνόμοι αʹ, βʹ καὶ γʹ τάξεως.

§243Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προσετέθησαν 107 ἀστυνόμοι;

§244Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐξετελέσθη ὁ νόμος ἔτι, καὶ διὰ τοῦτο δὲν προσετέθησαν· εὐθὺς, ὡς ἐκτελέσητε τὸν νόμον, θέλουσι προστεθῇ οἱ 107 ἀστυνόμοι.

§245Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προσθέτετε καὶ τοὺς ἀστυφύλακας;

§246Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως.

§247Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε κατ’ ἀνάγκην θ’ ἀφαιρέσητε τοὺς χωροφύλακας, τοὺς ὁποίους θὰ στείλωμεν εἰς τὰ σώματά των.

§248Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τούτους ὑπολογίζω, διότι εἰς τὴν ἀστυφυλακὴν κατετάξατε τάξιν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ἄχρηστοι εἰς τὴν πολιτικὴν τὴν τοπικὴν, τὴν λεγομένην μικροπολιτικὴν, καὶ ὑπηρετοῦσιν αὐτήν.

§249Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τοὺς ἔχετε καὶ εἰς τὸν νόμον τὸν ἰδικόν σας.

§250Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχον βεβαίως αὐτούς.

§251Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε διατὶ τοὺς ῥίπτετε εἰς τὴν ῥάχιν μου;

§252Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ὁμιλῶ περὶ τῶν νόμων τῶν κυρωθέντων. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶχον προτείνει, δὲν τὸ ὑπέβαλον εἰς κύρωσιν.

§253Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὑπεβάλετε τὸν νόμον σας, ἵνα ψηφισθῇ, διότι ἀνεγνωρίζετε τὴν ἀνάγκην τῆς μεταβολῆς τοῦ ἀστυνομικοῦ καθεστῶτος. Ἐὰν αἱ περιστάσεις αἱ ἐθνικαὶ, ὡς εἴπετε, παρημπόδισαν ὑμᾶς νὰ ζητήσητε τὴν κύρωσιν τοῦ παρὰ τῆς Βουλῆς ψηφισθέντος νόμου, ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ ἐπιζητήσω τὴν βελτίωσιν τοῦ ἰσχύοντος συστήματος,

§254Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἰδικοῦ μου καὶ τοῦ ἰδικοῦ σας συστήματος.

§255Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀστυφυλάκων, κατὰ τὸν ἰδικόν σας νόμον, εἶναι περίπου ὁ αὐτὸς πρὸς τὸν ἀπαιτούμενον κατὰ τὸν τῇ πρωτοβουλίᾳ ἡμῶν ψηφισθέντα νόμον. Δὲν πιστεύω ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου ν’ ἀπαιτήσῃ ἀριθμὸν ἀστυφυλάκων ὑπερβαίνοντα πολὺ ἐκεῖνον, ὃν ἤθελεν ἀπαιτήσει ὁ παρ’ ὑμῶν προταθείς.

§256Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατά τινα προσεχῆ συνεδρίασιν θέλω σᾶς φέρει τὸν λογαριασμόν· καὶ σήμερον δὲ σᾶς δίδω λεπτομερεῖς περὶ τούτων πληροφορίας. Ἐν τῇ ἀστυνομικῇ ὑπηρεσίᾳ προσετέθησαν: 1 Διευθυντὴς τῆς Διοικητικῆς Ἀστυνομίας Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς μὴ στρατιωτικός, 26 διευθυνταὶ ἀστυνομίας αʹ, βʹ καὶ γʹ τάξεως, 107 ἀστυνόμοι αʹ, βʹ καὶ γʹ τάξεως, 210 ὑπαστυνόμοι αʹ καὶ βʹ τάξεως, 29 ἀστυΐατροι, 2314 ἀστυφύλακες, οἵτινες μετὰ τῶν ὑπαρχόντων 1800 θέλουσιν ἀποτελέσει τὸν ἀριθμὸν ἀστυφυλάκων 4114. Ἐν τῇ ἐκπαιδευτικῇ ὑπηρεσίᾳ: 1 Διευθυντὴς Ἀκαδημαϊκοῦ Γυμναστηρίου, 4 γυμνασταί, 1 διδάσκαλος ὁπλομαχητικῆς ἐπὶ μισθῷ δραχ. 150, 1 ἐπιστάτης, 1 ὑπηρέτης, 1 ἰατρὸς ἐπὶ μισθῷ δρ. 150, 1 διευθυντὴς ἐν τῷ σχολείῳ τῶν γυμναστῶν ἐπὶ μισθῷ δραχμῶν 250, 3 γυμνασταί, 1 διδάσκαλος τῆς ὁπλομαχητικῆς, 1 ἐπιστάτης, 1 ὑπηρέτης, (ἓν ἐπιμίσθιον δραχ. 150, δύο ἐπιμίσθια δρ. 100,) 13 ἐπιθεωρηταί, 2 γραφεῖς, 1 κλητήρ, 1 ἰατρός, 1 γραμματεὺς αʹ τάξεως ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, 1 γραφεὺς αʹ τάξεως ἐν αὐτῷ, 1 γραφεὺς βʹ τάξεως, 1 κλητὴρ τῆς Βιβλιοθήκης, 10 ἐπιθεωρηταὶ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, 2 ἔφοροι ἀρχαιοτήτων, 1 ἔφορος τῆς Πινακοθήκης. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου: 2 ἀκόλουθοι ἐν αὐτῷ, 1 λογιστής, ὑπουργικὸς γραμματεὺς πρώτης τάξεως ἢ τμηματάρχης, 1 κλητὴρ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, 3 γραμματεῖς βʹ τάξεως ἐν τῷ Ἐμπορικῷ Γραφείῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, 1 γενικὸς πρόξενος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, 3 πρόξενοι, 1 καβάσης ἐν τῷ Γενικῷ Προξενείῳ τῆς Θεσσαλονίκης, 3 γραμματεῖς ἐν τοῖς Γενικοῖς Προξενείοις Ἰωαννίνων, Σμύρνης καὶ Βιτωλίων, 4 γραφεῖς ἐν τοῖς Γενικοῖς Προξενείοις Ἰωαννίνων, Καΐρου, Ἀλεξανδρείας καὶ Τεργέστης, 4 διερμηνεῖς (Σμύρνης, Ἱεροσολύμων, Ὀδησσοῦ καὶ Σκόδρας), 5 κλητῆρες (Σμύρνης, Κεττίγνης, Ὀδησσοῦ, Ταϊγανίου καὶ Σάμου), 6 γιασαξίδες (Καΐρου, Ἀλεξανδρείας, Χανίων, Ἱεροσολύμων, Τύνιδος καὶ Σκόδρας), 3 κλητῆρες ἐν τοῖς Προξενείοις Βατούμ, Κωνστάντζης καὶ Κάρδιφ, 10 ὑποπρόξενοι. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου: 4 Πρόεδροι Πρωτοδικῶν, 16 πρωτοδίκαι, 4 Εἰσαγγελεῖς, 4 ἀντεισαγγελεῖς, 4 γραμματεῖς, 12 γραφεῖς, 4 ἐπιστάται φυλακῶν, 4 φύλακες φυλακῶν, 4 ἰατροὶ φυλακῶν, 98 εἰρηνοδίκαι γʹ τάξεως, προαγόμενοι εἰς τὴν βʹ τάξιν, 98 γραμματεῖς Εἰρηνοδικείων γʹ τάξεως, προαγόμενοι εἰς τὴν βʹ τάξιν. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς ἐσωτερικῆς Διοικήσεως: 10 Νομάρχαι, 10 γραμματεῖς Νομαρχίας, 10 πρωτοκολληταί, 5 γραφεῖς Νομαρχιῶν, 884 νομαρχιακοὶ σύμβουλοι, 45 τηλεγραφικοὶ βοηθοὶ βʹ τάξεως, 5 τμηματάρχαι αʹ τάξεως, 2 τμηματάρχαι βʹ τάξεως, 34 ταχυδρομικοὶ ἐπιστάται καὶ τηλεγραφηταὶ αʹ τάξεως, 46 τοιοῦτοι βʹ τάξεως, 58 βοηθοὶ ἢ γραφεῖς αʹ τάξεως, 47 τοιοῦτοι βʹ τάξεως τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, 174 βοηθοὶ αʹ καὶ βʹ τάξεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, 92 ἐπιστάται ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφηταὶ αʹ καὶ βʹ τάξεως, 7 ὑποδιευθυνταί, διευθυνταὶ καὶ ἐπιθεωρηταί, 576 διανομεῖς ταχυδρομικοὶ καὶ τηλεγραφικοί, καὶ φύλακες γραμμῶν, 5 τεχνῖται τοῦ ἐργοστασίου τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν: 10 μοίραρχοι χωροφυλακῆς, 1 ὑποστράτηγος ἢ συνταγματάρχης, 11 ἀντιμοίραρχοι, 2 ὑπομοίραρχοι, 3 ἀνθυπομοίραρχοι, 8 ὑπολοχαγοὶ τοῦ οἰκονομικοῦ διαχειρισταί, 34 ἐνωμοτάρχαι αʹ ἢ βʹ τάξεως, 38 ὑπενωμοτάρχαι, 14 ἐνωμοτάρχαι αʹ ἢ βʹ τάξεως τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς, 14 ὑπενωμοτάρχαι τῆς ἐφίππου χωροφυλακῆς. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου: 1 ἀρχίατρος τοῦ Ναυτικοῦ, 2 ἐπίατροι, 3 ἱερεῖς ἐπὶ βαθμῷ καὶ μισθῷ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου: 1 τελώνης βʹ τάξεως, 1 τελώνης γʹ τάξεως, 3 ὑποτελῶναι, προαγόμενοι εἰς τελώνας γʹ τάξεως, 1 ὑποτελώνης, προαγόμενος ἀπὸ τῆς γʹ εἰς τὴν βʹ τάξιν, 6 τελωνοσταθμάρχαι, προαγόμενοι εἰς ὑποτελώνας γʹ τάξεως, 4 φύλακες, προαγόμενοι εἰς ὑποτελώνας γʹ τάξεως, 3 ἐλεγκταὶ Τελωνείων αʹ τάξεως, 2 ἐλεγκταὶ Τελωνείων, ὁ μὲν βʹ ὁ δὲ γʹ τάξεως, 4 γραμματεῖς, ὁ μὲν αʹ τάξεως, οἱ δὲ 3 γʹ τάξεως, 5 ἀποθηκάριοι διαφόρων τάξεων, 7 ὑπογραμματεῖς Τελωνείων (ἀντὶ τῶν 38 τούτων προστεθεισῶν θέσεων καὶ νομοθετηθέντων προβιβασμῶν κατηργήθησαν δύο θέσεις ἐλεγκτῶν, δύο θέσεις γραμματέων Τελωνείων, ἑνὸς ἀποθηκαρίου καὶ ἑνὸς βʹ τάξεως γραμματέως τῆς Διαμετακομίσεως), 2 ἔφοροι, ὧν ὁ εἷς αʹ τάξεως, ὁ δ’ ἕτερος γʹ τάξεως, 3 γραμματεῖς Ἐφορίας, ὧν ὁ εἷς αʹ τάξεως, ὁ ἕτερος βʹ τάξεως καὶ ὁ τρίτος γραμματεὺς Ἐφορίας γʹ τάξεως, 1 πρωτοκολλητὴς, 2 κλητῆρες, ὁ μὲν Ἐφορίας αʹ τάξεως, ὁ δὲ γʹ τάξεως, 1 ἔφορος βʹ τάξεως, προαχθεὶς εἰς ἔφορον αʹ τάξεως, 2 γραμματεῖς Ἐφορίας βʹ τάξεως, προαγόμενοι εἰς γραμματεῖς αʹ τάξεως, 1 πρωτοκολλητὴς βʹ τάξεως, προαγόμενος εἰς πρωτοκολλητὴν αʹ τάξεως. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν κτημάτων: 2 λογισταὶ βʹ τάξεως, 35 ὑπολογισταὶ αʹ καὶ βʹ τάξεως, 19 γεωμέτραι. Προσέτι ἔκτακτοι λογισταὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς ἐκκαθαρίσεως τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ Δημόσιον, 13 ἐπιθεωρηταὶ οἰκονομικοὶ, 2 γραφεῖς, 1 κλητήρ. Καὶ οὕτω προσετέθησαν εἰς τὸ προσωπικὸν τῶν ὑπαλλήλων 5295 θέσεις. Τοῦτο δὲ καταγγέλλει τὴν ἀντίθεσιν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ ἐνεστῶτος Ὑπουργείου. Ἡμεῖς, πρὸ τοῦ πολέμου, ὅτε ἐκλήθημεν εἰς τὴν ἀρχὴν, ἐπροτείναμεν εἰς τὴν Βουλὴν μεταξὺ τῶν πρώτων νομοσχέδια, δι’ ὧν κατηργοῦμεν 1208 θέσεις. Οἱ ἐνεστῶτες Ὑπουργοὶ, ἅμα κληθέντες εἰς τὴν ἀρχὴν, ἐπρότειναν νομοσχέδια, δι’ ὧν ἐδημιούργησαν 5295 νέας θέσεις. Καὶ κατηργήσαμεν: Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν 13 θέσεις, ἤτοι: 2 τμηματαρχῶν αʹ τάξεως, 2 γραμματέων αʹ τάξεως, ἑνὸς γραμματέως βʹ τάξεως, τριῶν γραφέων αʹ τάξεως, ἑνὸς γραφέως βʹ τάξεως, τεσσάρων οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν. Ἐν τῇ ταμιακῇ ὑπηρεσίᾳ κατηργήσαμεν 86 θέσεις· ἤτοι: 8 θέσεις γραμματέων Ταμείων, 12 θέσεις γραφέων Ταμείων αʹ τάξεως, 20 θέσεις γραφέων Ταμείων βʹ τάξεως, 40 δημοσίων εἰσπρακτόρων, 5 κλητήρων καὶ ἑνὸς πρωτοκολλητοῦ. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου κατηργήθη μία θέσις, καὶ ἠλαττώθησαν αἱ ἔκτακτοι δαπάναι αὐτοῦ ἀπὸ 10,000 δραχμῶν εἰς 3,000. Ἐν τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ κατηργήθησαν 10 θέσεις, αἱ τῶν προστεθέντων λογιστῶν. Ἐν τῇ τελωνειακῇ ὑπηρεσίᾳ κατηργήθησαν 21 θέσεις· ἤτοι: 8 δεκαρχῶν τελωνοφυλακῆς, 6 ὑπογραμματέων Τελωνείων, καὶ 7 ἀποθηκαρίων καὶ ὑπαποθηκαρίων. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῆς χωροφυλακῆς κατηργήθησαν 4 θέσεις· ἤτοι: ἑνὸς ὑποστρατήγου ἢ συνταγματάρχου, 2 συνταγματαρχῶν καὶ ἑνὸς λοχαγοῦ. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου κατηργήθησαν 21 θέσεις· ἤτοι: ἑνὸς ὑποδιευθυντοῦ, τεσσάρων γραμματέων αʹ τάξεως, 11 γραφέων αʹ τάξεως, τεσσάρων γραφέων βʹ τάξεως καὶ ἑνὸς γραφέως γʹ τάξεως. Ἐν τῇ φορολογικῇ ὑπηρεσίᾳ κατηργήθησαν 38 θέσεις· ἤτοι: 9 κλητήρων Καπνεργοστασίων, 10 διευθυντῶν Καπνεργοστασίων, τεσσάρων ἐλεγκτῶν, 2 βοηθῶν, 10 κλητήρων γʹ τάξεως, ἑνὸς φύλακος τῶν ὀρυκτῶν τῆς Μήλου, ἑνὸς ἐλεγκτοῦ βʹ τάξεως ἐν Σύρῳ, ἑνὸς γραμματέως Διαμετακομίσεως. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου κατηργήθησαν 4 θέσεις· ἤτοι 2 γραφέων τῶν ἐν Κύπρῳ καὶ Ἱεροσολύμοις Προξενείων, καὶ 2 ἀκολούθων αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου κατηργήθησαν 8 θέσεις· ἤτοι: ἑνὸς γραμματέως βʹ τάξεως, ἑνὸς γραφέως βʹ τάξεως, ἑνὸς ὑπογραμματέως Ἀρείου Πάγου, τεσσάρων γραφέων Πρωτοδικῶν καὶ ἑνὸς ὑπογραμματέως ἐν τῷ Πρωτοδικείῳ Καρδίτσης. Ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου κατηργήθησαν 87 θέσεις· ἤτοι: ἑνὸς γραμματέως τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων, 20 τηλεγραφικῶν διανομέων γʹ τάξεως, ἑνὸς ἀρχιφύλακος τεχνίτου, ἑνὸς μηχανικοῦ βʹ τάξεως, 2 γραφέων βʹ τάξεως, ἑνὸς γραφέως δʹ τάξεως, 61 ὑπαλλήλων τοῦ γραφείου τῶν δημοσίων ἔργων διαφόρου βαθμοῦ. Ἐν τῇ αὐτῇ ὑπηρεσίᾳ κατηργήθησαν προσέτι θέσεις 910· ἤτοι: 10 ἐπιστατῶν, 50 ἀρχιοδοστατῶν, 120 ὁδοστατῶν αʹ τάξεως, 250 ὁδοστατῶν βʹ τάξεως καὶ 480 ὁδοστατῶν γʹ τάξεως. Καὶ ὅτε συνεζητοῦντο ἐν τῇ Βουλῇ τὰ νομοσχέδια, δι’ ὧν κατηργοῦντο αἱ θέσεις αὗται, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ἐπετίμα ἡμᾶς εἷς τῶν τότε Βουλευτῶν τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, λέγων, ὅτι τὰ νομοσχέδια ἐκεῖνα ἦσαν ἀνάξια προσοχῆς, καὶ ματαία ἀπώλεια χρόνου, ὅτι δὲ ὠφείλομεν νὰ ἀσχοληθῶμεν νὰ καταρτίσωμεν στρατόν. Καὶ ὁ Βουλευτής, ὁ ταῦτα λέγων, ἀνῆκεν εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν τότε, ὄχι ὅμως τώρα, διότι τώρα εἶναι Ὑπουργός, εἶναι Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν...

§257Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐξακολουθήσητε ἐπὶ πολύ, κύριε Πρόεδρε;

§258Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ σᾶς λέγω, ποῖα μοὶ ὑπολείπονται, ἵνα ἐξετάσω. Πρῶτον τὴν διοίκησιν, εἶτα τὴν ἐξέτασιν τῶν νόμων, τὴν ἔρευναν τῶν κληροδοτημάτων καὶ τῆς διαχειρίσεως αὐτῶν, τὴν ἔρευναν τῆς ὁδοποιΐας καὶ τῆς ἀποξηράνσεως ἑλῶν καὶ τελμάτων, καὶ ἔχω...

§259Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Τότε δι’ αὔριον, κύριε Πρόεδρε, διότι καὶ ἡμεῖς δὲν ἀντέχομεν πλέον.

§260Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν πλειονοψηφίαν, ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν. Ἐγὼ βεβαίως εὐχαρίστως δέχομαι τὴν διακοπήν.

§261Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Δὲν πιστεύω ὅμως ἡ πλειονοψηφία νὰ θέλῃ νὰ ἀναγκάσῃ ἡμᾶς.

§262Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ ἄλλος τις νὰ ὁμιλήσῃ, ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω αὔριον τὴν σειράν μου.

§263Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ καλλίτερον. (Ὁ κ. Δηλιγιάννης κατέρχεται τοῦ βήματος). (Ἐνταῦθα τὴν θέσιν τοῦ Προέδρου καταλαμβάνει ὁ ἀντιπρόεδρος κ. Ν. Λεωνίδας).

§264ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Δούνης ἔχει τὸν λόγον.

§265Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Δὲν δυνάμεθα τοιαύτην ὥραν νὰ συζητήσωμεν, ἐκτὸς ἐὰν θέλητε νὰ κάμωμεν κατὰ τεκμήριον συζήτησιν· ἀλλ’ ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ κάμω κατὰ τεκμήριον συζήτησιν. Μοὶ φαίνεται, ὅτι εὐπρεπὲς εἶναι καὶ πρὸς τὸν ῥήτορα ἀκόμη, ἀφοῦ λέγει, ὅτι ἐπιθυμεῖ νὰ διακόψωμεν, νὰ μὴ ἐπιμένῃ ἡ πλειονοψηφία νὰ καταπονήσῃ αὐτόν, καὶ νὰ διακόψωμεν.

§266Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Δύνασθε νὰ ὁμιλήσητε σεῖς.

§267ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Νὰ διακόψωμεν.

§268Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἐπιφυλάσσομαι αὔριον νὰ ἐξακολουθήσω.

§269ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ συζήτησις θὰ ἐξακολουθήσῃ. Τὸν λόγον ἔχει ὁ κύριος Δούνης.

§270ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μετὰ τὰς 12 νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διακόψωμεν. Ἀρχίζομεν ἀπὸ τὰς 4½ μ. μ.

§271Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ γείνῃ καμμία συμφωνία, ὅταν εἰσερχώμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν εἰς τὰς 10. Ἐννοεῖται, ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ. Ὑμεῖς ἔχετε τὴν ἰδικήν σας ἰδέαν, ἡμεῖς ἔχομεν τὰς ἰδικάς μας ἰδέας. Ὑμεῖς νομίζετε, ὅτι ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ πρέπει νὰ ἀρχίζῃ εἰς τὰς 10 καὶ νὰ τελειώνῃ εἰς τὰς 12. Εἰς κανὲν Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου δὲν γίνεται αὐτό.

§272ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπιμένετε νὰ γείνῃ, δὲν γίνεται εἰς κανὲν Κοινοβούλιον.

§273Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ὑμεῖς ἀκολουθεῖτε τὰ ἐν Εὐρώπῃ συμβαίνοντα, ὡς τὰ ἀκολουθῶ καὶ ἐγώ. Σᾶς προκαλῶ νὰ μοὶ δώσητε ἓν παράδειγμα Κοινοβουλίου Εὐρωπαϊκοῦ, ὅταν συζητῆται ὁ Προϋπολογισμὸς, νὰ ἀρχίζῃ ἡ συζήτησις αὐτοῦ τὴν 10ην ὥραν.

§274ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Σᾶς λέγω, τί ἔγεινε προχθὲς ἐν Γαλλίᾳ. Ἐν Γαλλίᾳ ἐζήτησαν δωδεκατημόρια, διότι δὲν ἐπρόφθασαν νὰ ψηφίσουν τὸν Προϋπολογισμὸν πρὸ τῆς 1ης Ἰανουαρίου, ἐνῷ τὸν Προϋπολογισμὸν ὑπέβαλον τὸν Φεβρουάριον τοῦ προηγουμένου ἔτους...

§275Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἀπαντᾶτε εἰς τὴν ἐρώτησίν μου. Ἡ ἐρώτησίς μου εἶναι ἄλλη.

§276ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω τὴν ἀπάντησιν, ὅτι πολλάκις ὁλόκληροι συνεδριάσεις κατηναλώθησαν δι’ ἓν ζήτημα.

§277Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. 50 συνεδριάσεις γίνονται εἰς τὴν Γαλλικὴν Βουλὴν διὰ τὸν Προϋπολογισμόν.

§278Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ τοῦτο οὐδόλως εἶναι ἀκριβές.

§279ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὴν Ἑλλάδα εἶναι πρωτοφανὲς τὸ γινόμενον σήμερον· εἶναι πρωτοφανὲς, κύριε Πρόεδρε, νὰ συνεδριάζῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἑορτῶν. Ἀπὸ τοῦ 1844, ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει Βουλή, οὐδέποτε ἐγένοντο συνεδριάσεις κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἑορτῶν.

§280Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ὄχι δά! (Θόρυβος).

§281ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένω λέγων, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται, εἶναι μοναδικὸν εἰς τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικά, ὅτι οὐδέποτε κατὰ τὸ διάστημα τῶν ἑορτῶν τῶν Χριστουγέννων καὶ τῆς 1ης τοῦ ἔτους συνεδρίασεν ἡ Βουλὴ, καίτοι ὑπῆρξαν Πρωθυπουργοὶ καὶ πλειονοψηφίαι πολὺ ἰσχυρότεραι τῆς σημερινῆς, καίτοι ὑπῆρχον νομοσχέδια πολὺ σπουδαιότερα... (Θόρυβος).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Δεληγεώργη, μοὶ φαίνεται, ὅτι ἀπόφασις τῆς Βουλῆς εἶναι νὰ γείνωσι συνεδριάσεις κατ’ αὐτὰς τὰς ἡμέρας.

§283ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλὰ δὲν δύνανται νὰ ἐξακολουθῶσιν αἱ συνεδριάσεις καὶ πέραν τῆς δωδεκάτης ὥρας τῆς νυκτός. Συμβαίνει πολλάκις αἱ ἐπερωτήσεις νὰ διαρκέσωσι καὶ πέραν τῆς ὀγδόης ὥρας. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο ἀκριβῶς ἐγένοντο διπλαῖ αἱ συνεδριάσεις, πρὸ τῆς ὀγδόης ὥρας καὶ μετὰ τὴν ὀγδόην μέχρι τῆς δωδεκάτης, διὰ νὰ ἐπαρκῇ ὁ χρόνος καὶ διὰ τὰς ἐπερωτήσεις καὶ διὰ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Λοιπὸν δὲν ἐννοῶ τὸν λόγον, ἀφοῦ ἐδαπανήθη ἀρκετὸς χρόνος διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ ἐπιμένωμεν νὰ ἐξακολουθήσωμεν μέχρι τῆς πρωΐας — διότι βεβαίως αὐτὸ σημαίνει νὰ ἐπιμένητε νὰ ἐξακολουθήσωμεν καὶ μετὰ τὰς 12.

§284Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, νὰ συμμορφωθῆτε μὲ τὸν Κανονισμόν.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἐμμένει εἰς τὴν ἀπόφασίν της.

§286ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ καθαρισθῇ τὸ πρᾶγμα. Τί ἐπιθυμεῖτε; Τί ἐπιθυμεῖ ἡ πλειονοψηφία; τί ἐπιθυμεῖ ἡ Κυβέρνησις;

§287ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§288ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦ βήματος κατῆλθε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, δηλώσας, ὅτι ἔχει ἀνάγκην ν’ ἀναπαυθῇ πρὶν ἢ ἐξακολουθήσῃ τὴν ὁμιλίαν αὑτοῦ. Λέγων ταῦτα, ἐδήλωσεν, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ τις ἄλλος, θέλων ἀντ’ αὐτοῦ νὰ ὁμιλήσῃ, εἶναι ἐλεύθερος. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἥρπασε τὴν δήλωσιν ταύτην, ὡς εἰ προέκειτο περὶ προτάσεως, ἥτις ἦτο ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν Βουλήν, ἢ περὶ προτάσεως, ἥτις ἀφεώρα εἰς μεταβολὴν τοῦ Κανονισμοῦ· διότι ἐγὼ πρώτην φορὰν ἀκούω, ὅτι, διακοπτομένης τῆς ἀγορεύσεως ἑνὸς ῥήτορος, καὶ ἀναβαλλομένης διὰ τοῦτο τῆς συζητήσεως, — διότι βεβαίως δὲν πιστεύω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν κανεὶς δὲν θέλῃ νὰ ὁμιλήσῃ ταύτην τὴν ἑσπέραν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος...

§289ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως.

§290ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Δὲν πιστεύω ὅτι θέλει ἡ Κυβέρνησις προβῆ εἰς τοῦτο, ὅπερ δὲν δέχεται χαρακτηρισμόν, δηλοῦντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ μὲν τὴν ὁμιλίαν αὑτοῦ, ἀλλ’ ὅτι τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν αἰσθάνεται δυνάμεις πρὸς τοῦτο. Θέλει ἡ Κυβέρνησις τὴν λῆξιν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§291Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Αὐτὸ δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ 10 ἡμέρας.

§292Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐπὶ ἕνα μῆνα!

§293ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἦναι ὀλιγώτερον νευρική, προκειμένου περὶ τοιούτων ζητημάτων. Καμμία Βουλὴ δὲν ἀφῄρεσεν ἀπὸ προϊσταμένου ὁλοκλήρου κόμματος τὸν λόγον.

§294ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν ἀφαιροῦμεν τὸν λόγον.

§295ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὄχι μόνον ἀπὸ προϊσταμένου ὁλοκλήρου κόμματος, ἀλλ’ οὐδ’ ἀπὸ Βουλευτοῦ ἁπλοῦ. Ὅτε δὲ ἀνήρ, ὅστις ἐπὶ μακρὰ ἔτη διηύθυνε τὰς τύχας τῆς Ἑλλάδος, ἔρχεται καὶ λέγει: «Θὰ ἐξακολουθήσω τὴν ὁμιλίαν μου, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἀπόψε»...

§296ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ.

§297ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ... Ὅτε, λέγω, τοιαύτην δήλωσιν ποιῆται εἷς Βουλευτής, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ὁ πρῶτος τυχὼν Βουλευτής, θέλετε ἔλθει νὰ εἴπητε αὐτῷ: «ὄχι! σοῦ κλείομεν τὸ στόμα»; Διατί; Διότι, ἂν δὲν εὑρεθῇ ἄλλος ἕτοιμος καὶ θέλων ταύτην τὴν ἑσπέραν νὰ ἀγορεύσῃ, συμπλέκων τὸν λόγον αὑτοῦ πρὸς τὸν λόγον τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, ποῦ θέλετε προχωρήσει, παρακαλῶ; Θέλετε προχωρήσει εἰς τὸ νὰ εἴπητε εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος: «Δὲν ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἀγορεύσεώς σου· θέλομεν ψηφίσει τὸν Προϋπολογισμὸν ἀπόψε»! Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις, ἥτις διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἄλλα ἐδήλωσε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, θέλῃ νὰ προβῇ εἰς τοῦτο, ἂς δοκιμάσῃ.

§298Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐννοεῖται, ὅτι εἰς τὴν τελευταίαν ἀπειλὴν δὲν ἀπαντῶ, διότι δὲν τὴν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν φοβοῦμαι διόλου τὰς ἀπειλάς...

§299ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Πολὺ ὀρθῶς.

§300Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. .. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συμβαίνει σήμερον, εἶναι πρωτοφανές· διότι εἰς οὐδὲν Κοινοβούλιον τοῦ κόσμου, προκειμένου νὰ ἀγορεύσῃ ἀνήρ, οἷος ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἀρχηγὸς τῆς μείζονος μερίδος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, εἰς οὐδὲν Κοινοβούλιον ἤθελον εὕρει οἱ ὀπαδοί του ἀκριβῶς τὴν ἡμέραν ἐκείνην, καθ’ ἣν ὁ ἀρχηγὸς ὁμιλεῖ, ὅπως καταναλώσωσι τέσσαρας ὅλας ὥρας εἰς ἐπερωτήσεις. Ἡ ἱστορία ὅλων τῶν Κοινοβουλίων, καὶ τοῦ ἰδικοῦ μας, διδάσκει, ὅτι τὰ κόμματα θεωροῦσιν, ὅτι πρώτιστον ἔχουσι καθῆκον, νὰ δεικνύωσι πάντοτε σεβασμὸν πρὸς τὸν ἀρχηγὸν αὐτῶν, ὁ δὲ σεβασμὸς πρὸς τὸν ἀρχηγὸν δεικνύεται κυρίως, ὅταν, ὁμιλοῦντος αὐτοῦ, δεικνύωσιν ὅλοι προσοχὴν εἰς ὅσα λέγει. Καὶ τότε ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος δὲν θὰ εἶχεν ἀνάγκην νὰ ἀρχίσῃ τὴν ὁμιλίαν του τὴν 10ην ὥραν, ὅπως καταπαύσῃ αὐτὴν τὴν 12ην, ἀλλὰ θὰ ἠδύνατο ν’ ἀρχίσῃ τὴν 5ην ὥραν, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀναπαυθῇ κατὰ τὴν διακοπὴν, καὶ νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του μετὰ τὴν διακοπήν. Ἀλλ’ ἐνῷ διέκοψε τὴν ἀγόρευσίν του χθές, σήμερον ἐπὶ 4 ὥρας ἠκούομεν ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι ἄνευ ζημίας βεβαίως θὰ ἠδύναντο ν’ ἀναβληθῶσι διὰ τὴν ἐπιοῦσαν. Ὅταν λοιπὸν λέγητε, ὅτι πρωτάκουστον συμβαίνει, καλὸν θὰ ἦτο νὰ στραφῆτε πρὸς ἐκεῖνο τὸ μέρος (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), ὅπως ἴδητε, ὅτι τὰ πρωτάκουστα ἐκεῖθεν συμβαίνουσι. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε τοῦτο (ἀποτείνεται πρὸς τὸν κ. Δραγούμην). Ὑμεῖς ἐδηλώσατε τὸ Σάββατον, ὅτι δὲν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀγορεύσητε πρὸ τῆς Τετάρτης. Ἀλλὰ δὲν ἐγινώσκετε ποίας διαστάσεις θὰ λάβῃ ἡ ἀγόρευσις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος· ἄρα θὰ ἦσθε ἕτοιμος ν’ ἀγορεύσητε...

§301ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ δὲν σᾶς ἐνδιαφέρει.

§302Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ ἐνδιαφέρει, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐκ τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου προεδρεύει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἔλαβον τὸν λόγον τέσσαρες Βουλευταὶ, πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον δὲν συμβαίνει συνήθως κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· ὑποθέτει ἡ Βουλὴ, ὅτι θὰ λάβητε τὸν λόγον ὑμεῖς, ὑποθέτει, ὅτι θὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὑποθέτει, ὅτι θὰ λάβῃ τὸν λόγον καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, καὶ ἄλλοι ἴσως, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ ἔχωσι σκοπὸν νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἐρωτῶ: ἠξεύρατε, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἤθελεν ἀρχίσει τὴν 10ην ὥραν καὶ ἤθελε παύσει τὸν λόγον του τὴν 12ην; Καὶ διατὶ δὲν δύνασθε νὰ ἀγορεύσητε ὑμεῖς, ὁ ὁποῖος δὲν ἐκουράσθητε;

§303Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἤμην ἀπὸ τῆς ἐνάτης ὥρας ἐδῶ.

§304Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ λέγω, πότε ἠρχίσατε.

§305Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν πταίω ἐγώ· ἡ πλειονοψηφία.

§306Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε... Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς δὲν ἦτο παρὼν οὐδὲ κατὰ τὸ πρῶτον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἑπομένως δὲν ἐγίνωσκε ποίας διαστάσεις θὰ ἐλάμβανεν ἡ ἀγόρευσίς του, πολὺ σπανίως δὲ εἰς τὴν Βουλὴν ταύτην συνεχίζονται ἀγορεύσεις πλέον τῶν δύο συνεδριάσεων· ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ἦναι παρεσκευασμένος...

§307ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πολλάκις συνέβη.

§308Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἕν μόνον παράδειγμα ἔχομεν, κατὰ τὸ ὁποῖον εἷς ῥήτωρ ἠγόρευσεν ἐπὶ τρεῖς συνεδριάσεις· καὶ τοιοῦτον παράδειγμα ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος πρώτην φορὰν, καὶ ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος τότε Βουλευτής. Λοιπὸν λέγω, ποῖος εἶναι ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι εἶναι ἕτοιμοι νὰ ἀγορεύσωσι, δὲν λαμβάνουσι τὸν λόγον; Ἑπομένως μὴ ὁμιλεῖτε περὶ πρωτακούστων, καὶ κυρίως μὴ ἀπειλεῖτε, διότι ἡ πλειονοψηφία, τὴν ὁποίαν τόσον θεωρεῖ ἀνίσχυρον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὡς καὶ τὴν Κυβέρνησιν, θὰ δείξῃ δεῖγμα τῆς δυνάμεώς της.

§309ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶπον, ὅτι ὑπῆρξαν ἰσχυρότεραι πλειονοψηφίαι καὶ Κυβερνήσεις.

§310ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως μὲ καταλαμβάνει ῥῖγος, ἀκούοντα τὰς ἀπειλὰς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως...

§311Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐμὲ δὲν με κατέλαβε ῥῖγος.

§312ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Ἀλλὰ μεθ’ ὅλον τὸ ῥῖγος τοῦτο θὰ ἀπαντήσω· διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει παραδόξους ἀξιώσεις, νὰ ἀπορῇ, πῶς, καίτοι ἐδήλωσα, ὡς εἶπεν, ὅτι θὰ ἤμην ἕτοιμος...

§313Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ἤκουσα μὲ ταὐτιά μου.

§314ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἠκούσατε βεβαίως εἰς ἰδιαιτέραν ὁμιλίαν μου.

§315Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀρνεῖσθε, ὅτι μοὶ τὸ εἴπετε;

§316ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον καί τι περισσότερον, ὅτι θὰ ἦμαι ἕτοιμος, καὶ εἶμαι ἕτοιμος.

§317Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λοιπὸν λάβετε τὸν λόγον.

§318ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ ἡσυχάσητε ὀλίγον, καὶ νὰ μὴ ταράττησθε· διότι πρωτάκουστος εἶναι — καὶ τώρα μεταχειρίζομαι τὴν λέξιν — ἡ ἀξίωσις νὰ λάβῃ τις τὸν λόγον, ἵνα ὁμιλήσῃ μετὰ τὴν 2αν ὥραν ἀπὸ τοῦ μεσονυκτίου, διακοπτομένης τῆς ἀγορεύσεως ἑτέρου ῥήτορος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἤθελον νὰ ἐγνώριζον, ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤθελε δεχθῆ ἀντιστρεφομένην πρὸς αὐτὸν τὴν πρότασιν, νὰ διακόψῃ ἄλλος τὴν ἀγόρευσιν, καὶ ν’ ἀρχίσῃ αὐτὸς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἀγορεύῃ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὅπως ἐκθέσῃ τὰς ἰδέας αὐτοῦ. Ταῦτα δὲν εἶναι σπουδαῖα· ἐγὼ δὲ λέγω, ὅτι δὲν εἶναι καὶ εὐλαβῆ πρὸς ἐκείνους, πρὸς οὓς ὀφείλεται εὐλάβεια. Διότι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις εὐλάβειαν πρὸς ἕκαστον μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὀφείλει δὲ μεγίστην εὐλάβειαν πρὸς τὸ σύνολον τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Καὶ ἂν ταῦτα ἐλέχθησαν μετὰ τόνου, δὲν ἐλέχθησαν βεβαίως, ἵνα ἀπειληθῇ ἡ Κυβέρνησις, ὅτι θὰ ὑποστῇ ὅ,τιδήποτε ἐκ μέρους τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἐὰν ἐπιμείνῃ· ἀλλ’ ἡ ἠθικὴ βλάβη, ἣν ὑφίσταται ἡ Κυβέρνησις, μὴ αἰσθανομένη τὴν θέσιν καὶ τὰ καθήκοντα αὐτῆς, εἶναι πολὺ μεγαλειτέρα παρὰ πᾶσαν ἄλλην βλάβην.

§319Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε ὀφείλω νὰ ἐπιφέρω μίαν διόρθωσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐπελάβετο θέματος, ἀναγομένου εἰς τὰς σχέσεις μου μετὰ τῶν φίλων μου, ἐνεκάλεσε δὲ τοὺς φίλους μου. Ἀλλὰ ἡ ἔγκλησις αὕτη ἦτο ἄδικος, πρὸ πάντων δὲ ἡ ἔγκλησις αὕτη ἐγένετο ἄνευ δικαιώματος. Τὰς σχέσεις ἐμοῦ μετὰ τῶν φίλων μου οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ δυνάμενος νὰ ὀργανώσῃ ἢ κανονίσῃ, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ὑψηλὰ, εἴτε ἐντὸς εἴτε ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου. Αἱ σχέσεις μου μετὰ τῶν φίλων μου εἶναι τοιαῦται, ὁποῖαι εὔχομαι νὰ ἦναι αἱ σχέσεις πάντων τῶν κομμάτων καὶ τῶν ἀποτελούντων αὐτὰ Βουλευτῶν. Ἐγὼ οὐδεμίαν ἀφορμὴν ἔχω, ἵνα παραπονεθῶ κατὰ τῶν φίλων μου· ἐξ ἐναντίας ὀφείλω εἰς αὐτοὺς χάριν, διότι συμπράττω μετ’ αὐτῶν καὶ αὐτοὶ μετ’ ἐμοῦ ἐν συναδελφότητι. Ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ ἀνεχθῶσιν οἱ φίλοι μου νὰ ἀκούωσι τὰ τελούμενα βάσανα ὑπὸ τῶν ἀστυνόμων κατὰ τῶν πολιτῶν, χωρὶς νὰ σπεύσωσι νὰ παραπονεθῶσι καὶ νὰ κραυγάσωσιν, ὅπως ἐφελκύσωσι τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα καταστείλῃ τοιαύτας ἀτασθάλους πράξεις; Ἠκούσατε, ὅτι ἐκρεμάσθησαν πολῖται ἀπὸ ἀστυνόμους, καὶ ἠθέλετε οἱ φίλοι μου νὰ σιωπήσωσι, καὶ νὰ μὴ προβάλωσιν ἐπερώτησιν; Ἠκούσατε, ὅτι καὶ αὐτὴ ἡ δικαστικὴ ἐξουσία προσκόπτει πρὸ κωλυμάτων, τὰ ὁποῖα παρεμβάλλει εἰς αὐτὴν ἡ Διοίκησις, φροντίζουσα νὰ θεραπεύῃ ταπεινὰ συμφέροντα τούτου ἢ ἐκείνου τῶν φίλων τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦναι ἐν δέοντι, ἐὰν τοῦ λοιποῦ δὲν ἀναμιγνύηται εἰς τὰς σχέσεις τῶν ἐκτὸς αὐτοῦ κειμένων κομμάτων, διότι τὰς σχέσεις ταύτας ἁρμόδιοι νὰ κανονίζωσιν εἶναι μόνοι οἱ ἀποτελοῦντες τὰ κόμματα ταῦτα.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ;

§321Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις φρονῇ, ὅτι μετὰ τὰς δηλώσεις τὰς γενομένας, ὀφείλει νὰ κλείσῃ τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ νὰ μὴ ἀφήσῃ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν νὰ ἐξακολουθήσῃ συνεχίζων τὴν ἀγόρευσίν του, ἀναμφισβητήτως θὰ λάβω ἐγὼ τὸν λόγον· ἀλλὰ δὲν γνωρίζω κατὰ ποίαν ὥραν θὰ τελειώσω.

§322ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μὲ ἐγγράψητε, διὰ νὰ ὁμιλήσω αὔριον ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§323Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριε Βελλιανίτη, ἐπιτρέπετε;

§324Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Μάλιστα.

§325ΝΕΓΡΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶχεν ὑποσχεθῆ, ὅτι θὰ ἀπαντήσῃ εἴς τινας ἀπορίας, τὰς ὁποίας ἐξέφρασα ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἡ πρώτη ἀπορία ἀφεώρα τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Ἠρώτων, διατὶ, ἀντὶ νὰ παραδώσῃ εἰς χεῖρας αὐτῆς, τῆς τοσαύτας ἐχούσης σήμερον ἀνάγκας, τὸ ἀντίτιμον τοῦ παρακρατήματος τοῦ 1898, ἐκράτησεν αὐτό;

§326Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ τοῦ θέματος τούτου οὐδεμίαν ἔχουσι σχέσιν πρὸς τὴν γενικὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀπετέλεσαν ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως. Ἐὰν ἠθέλετε μὲ ἐρωτήσει πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἤθελον προθύμως ἀπαντήσει. Αὔριον, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω.

§327Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ εἰς ἄλλην ἀπορίαν μοὶ ὀφείλει ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§328Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ μέμφησθε ἐμοῦ, λόγῳ ὅτι δὲν ἀπήντησα. Δικαίωμά μου εἶναι νὰ ἀπαντήσω ὁπόταν θέλω.

§329ΝΕΓΡΗΣ. Ὅτε, κύριε Ὑπουργὲ, σᾶς ἀνέφερα, ὅτι ἔχετε 150,000 φράγκα ἀναγεγραμμένα ὡς ἀπρόβλεπτα ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, καὶ ὅτι ταῦτα φαίνονται ἀνήκοντα εἰς τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου μοὶ ἀπηντήσατε, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον, καὶ ὅτι ἠθέλετε φέρει σημείωσιν, ὅπως ἀποδείξητε, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Τὴν σημείωσιν ταύτην ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ φέρητε τὴν ἐπιοῦσαν. Ἔκτοτε παρῆλθον ἡμέραι πολλαὶ, καὶ ἀκόμη δὲν τὴν ἐφέρατε.

§330Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναμένω νὰ ἔλθῃ ἡ σειρά μου, ἵνα ἀπαντῶν ἀποδείξω, ὅτι εὑρίσκεσθε ἐν ἀνακριβείᾳ. Δὲν εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἀπαντήσω ὅταν ὑμεῖς θέλητε. Μὴ λησμονεῖτε δὲ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἶναι εἷς, οἱ δὲ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ὑπὲρ τοὺς δέκα.

§331ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἠδύνατο κάλλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ταύτην τὴν ὥραν νὰ ἀπαντήσῃ.

§332Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καὶ ἂν δὲν ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ ἀνέλθω ἐπὶ τοῦ βήματος.

§333ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§334Φ. ΝΕΓΡΗΣ (ἀπὸ τοῦ βήματος). Τὴν στιγμὴν ταύτην εὗρον τὸ σημείωμα, τὸ ὁποῖον εἶχε καταθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ τῶν ἀπροβλέπτων ἐσόδων. Ἰδοὺ τί λέγει (ἀναγινώσκει): «Τὰ παρὰ τῷ ἐν Λονδίνῳ τραπεζιτικῷ οἴκῳ Bleichröder τεθέντα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἐκ τῶν καταβληθέντων παρ’ αὐτοῦ διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 1074, χρήσεως τοῦ 1898, χρηματικοῦ ἐντάλματος πρὸς πληρωμὴν τῶν κατὰ τὸ 1894 ληξάντων πιστοποιητικῶν τῶν μὴ πληρωθέντων 70% παραγραφέντα δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ, ὡς μὴ ζητηθέντα, (εἰς χρυσὸν) 436,719.33 Ὁμοίως ὡς ἀνωτέρω 109,008.34 Ὁμοίως ὡς ἀνωτέρω 40,999.94 Κύριοι, τὸ κονδύλιον τῶν 436,719 φράγκων συμπληροῖ ἀκριβῶς τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1898, σὺν τοῖς πληρωθεῖσι πιστοποιητικοῖς εἰς τοὺς παρουσιασθέντας δικαιούχους. Τὸ κονδύλιον τῶν 436,719 φράγκων ἐπεστράφη, ὡς ἀκυρωθέν, καὶ βεβαίως ἔπρεπε νὰ θεωρηθῇ ὡς ἀνῆκον εἰς τὸ ἠγγυημένον δάνειον, καὶ νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων, καὶ ὄχι εἰς τὰ τακτικὰ ἔσοδα, ὡς καὶ προηγουμένως ἀπέδειξα, ἕνεκα ῥητῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου, ὁρίζοντος, ὅτι διὰ τοῦ ἠγγυημένου δανείου ἐπληρώνοντο τὰ πιστοποιητικὰ κατὰ τὸ 1898. Ἀλλὰ τί σημαίνουν τὰ «ὁμοίως ὡς ἀνωτέρω 109,008.34, ὁμοίως ὡς ἀνωτέρω 40,999.94», τὰ ἀναφερόμενα ἐν τῇ σημειώσει, ἣν ἀνέγνωσα; Τὸ «ὁμοίως ὡς ἀνωτέρω» βεβαίως σημαίνει, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐπιστροφῆς χρημάτων ὁμοίας φύσεως. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ ἀφορῶντα τὴν χρῆσιν τοῦ 1898 πιστοποιητικά, πληρωθέντα ἢ ἀκυρωθέντα, ἐκανονίσθησαν ἅπαντα ὡς ἀνωτέρω, δὲν δύναμαι νὰ συμπεράνω ἄλλο τι, εἰμὴ ὅτι πρόκειται ἤδη περὶ πιστοποιητικῶν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899. Ἀλλ’ ἐν τῷ ἀπολογισμῷ τοῦ δημοσίου χρέους τοῦ 1899 βλέπομεν ἐν κεφαλαίῳ Ζʹ, ἄρθρῳ 1, ἀπέναντι προϋπολογισθέντων 914,117 φράγκων, πληρωθέντα 565,558 φράγκα, καὶ ἀδιάθετον πίστωσιν 348,558. Λοιπὸν τὸ ὑπόλοιπον, τὸ ἀναγραφέν, δὲν δύναται ἢ νὰ ἀνήκῃ εἰς τὴν ἀδιάθετον πίστωσιν τῶν 348,558. Ἀλλὰ τότε τὴν ἀδιάθετον ταύτην πίστωσιν, ἔστω καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ, ὁ κ. Ὑπουργὸς φέρει ὡς ἔσοδον τοῦ 1900. Πῶς θέλετε νὰ ὀνομάσωμεν τοῦτο; Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ ἀντιληφθῆτε τῆς πράξεως ταύτης. Ἀδιάθετος πίστωσις μιᾶς χρήσεως θεωρεῖται, κατὰ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἔσοδον τῆς ἑπομένης χρήσεως! Μοὶ φαίνεται, ὅτι τοιαύτη πρᾶξις δὲν ἔχει ἀναγραφῆ ἐν γνώσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠπατήθη παρὰ τῆς ὑπηρεσίας του, βεβαίως δὲ καὶ ἡ ὑπηρεσία του ἠπατήθη, διότι εἶναι ἀσύγγνωστον νὰ γίνεται τοιοῦτον σφάλμα. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι, ὅταν τοιαύτη ἐκφέρηται ὑπόνοια, ὤφειλεν ἀπὸ τῆς ἑπομένης συνεδριάσεως νὰ φέρῃ τὴν ἀπάντησιν ὁ κ. Ὑπουργός.

§335Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς πρὸς τὸ ποσὸν τῶν 436,000 φράγκων, εἶπον ἤδη, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο προέρχεται ἐξ ἐπιστροφῆς τοῦ κατὰ τὸ 1898 πληρωθέντος ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν ποσοῦ τῶν φράγκων 918,000. Τὸ ποσὸν τῶν φράγκων 436,000 ἐπεστράφη τὸ 1900, ὡς μὴ πληρωθέν. Δὲν ἠδύνατο νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον ἢ ὑπὸ τὸ κεφάλαιον τῶν ἀπροβλέπτων. Τοῦτ’ αὐτὸ ἐγένετο καὶ διὰ τὰ ἄλλα ποσά, τῶν 109,008 φράγκων καὶ τῶν 40,999 φράγκων, διότι καὶ τὰ ποσὰ ταῦτα προέρχονται ἀπὸ τόκους καταθέσεων κεφαλαίων τοῦ ἠγγυημένου δανείου κατὰ τὰ ἔτη 1898 καὶ 1899, καὶ ἀπὸ τόκους τῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν γενομένων καταθέσεων διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰς χρυσὸν δανείων κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη 1898 καὶ 1899.

§336ΝΕΓΡΗΣ. Λοιπὸν βεβαιοῖ ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι εἶναι τόκοι. Τὸ ἐπίσημον ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον κατέθεσεν εἰς τὴν Βουλήν, βεβαιώνει ἄλλα, ὡς ἀνέγνωσα ὑμῖν. Ἂς μᾶς εἴπῃ λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργός, ὅτι κατὰ λάθος μᾶς ἔδωκε τὴν σημείωσιν ταύτην, καὶ θὰ ἦναι ἐν τῇ ἀκριβείᾳ.

§337Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ συντάξας τὸν πίνακα ὑπάλληλος ἤθελε νὰ σημάνῃ τοῦτο, ὅτι προέρχονται ἐξ ἐπιστροφῆς χρημάτων ἐκ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὰ ἔγγραφα τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς εἶναι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Ἄν τὰ θέλητε, ἀμέσως δύναμαι νὰ τὰ προσκομίσω εἰς τὴν Βουλήν.

§338ΝΕΓΡΗΣ. Λοιπὸν ἐπιμένω, ὅτι εἶναι ἀνακριβὴς ἡ σημείωσις, ἣν εἴχετε καταθέσει εἰς τὴν Βουλὴν προηγουμένως.

§339Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ ἔχητε ποιάν τινα εὐλάβειαν εἰς τὰς καταστάσεις τὰς ἐπισήμους. Δὲν εἶναι, νομίζω, προσῆκον νὰ λέγῃ ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς Βουλευτὴς, διατελέσας μάλιστα Ὑπουργὸς, ὅτι τὰ ἐκ τῶν ἐπισήμων καταστάσεων ἐξαγόμενά εἰσιν ἀνακριβῆ.

§340ΝΕΓΡΗΣ. Ὅτι ἠπατήθη ἡ ὑπηρεσία, εἶναι ἀναμφίβολον. Ἔλεγον ἤδη, Κύριοι, ὅτι τὸ 1898 δὲν ἄφησε τόκους ἐκ τοῦ ἠγγυημένου δανείου, εἰμὴ 28,253.40.

§341ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὰ ἔτη 1898 καὶ 1899, εἶπον.

§342ΝΕΓΡΗΣ. Προσέθεσε μετὰ ταῦτα ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι πρόκειται περὶ τόκων τοῦ 1898 καὶ τοῦ 1899. Ἤδη τοῦτο εἶναι δυνατόν. Βλέπετε λοιπὸν, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι αἱ καταστάσεις σας εἶχον ἀνάγκην ἐξηγήσεων. Καὶ ταῦτα ὅσον ἀφορᾷ τοῦτο τὸ ζήτημα. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἄλλην κατάστασιν, τὴν ὁποίαν κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ὅτε ἠγόρευον ἀπὸ τοῦ βήματος, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπαρουσίασε κατάστασιν τοῦ πετρελαίου, τὴν ὁποίαν εἶχεν ἀνὰ χεῖρας, λησμονήσας, ὅτι πρὸ 15 ἡμερῶν εἶχε καταθέσει ἄλλην εἰς τὴν Βουλήν. Ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐπαρουσίασε κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἀγορεύσεώς μου ὁ κ. Ὑπουργὸς, παρουσιάζει τὰ ἑξῆς κονδύλια (ἀναγινώσκει): «Καταναλωθέντα κιβώτια πετρελαίου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου 151,914· κατὰ τὸν Νοέμβριον κατανάλωσις κιβωτίων 25,150· κατὰ τὸν Δεκέμβριον 24,475. Τὸ ὅλον 201,539.» Εἶναι ἀκριβὲς αὐτὸ, κ. Ὑπουργέ; Τὴν κατάστασιν αὐτὴν ἀνεγνώσατε, ὅτε ἠγόρευον ἀπὸ τοῦ βήματος. Ἀλλ’ ἡ κατάστασις, τὴν ὁποίαν κατεθέσατε πρὸ 15 ἡμερῶν, ἢ πρὸ μιᾶς ἑβδομάδος, τί λέγει; Μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, ἀντὶ 151,914 κιβωτίων, 161,814, ἤτοι κατὰ δέκα χιλιάδας περισσότερα· κατὰ μῆνα Νοέμβριον, ἀντὶ 25,150, κιβώτια 26,882· καὶ κατὰ μῆνα Δεκέμβριον, ἀντὶ 24,475, κιβώτια 27,255. Καὶ οὕτως ἀνήρχοντο τὰ κιβώτια, κατὰ τὴν κατάστασιν ἐκείνην, εἰς 215,952, ἀντὶ 201,539. Ἐννοεῖται, ὅτι ἐγὼ ἔχω ἐργασθῆ ἐπὶ τῆς πρώτης καταστάσεως, διότι δὲν εἶχον καιρὸν νὰ ἐργασθῶ ἐπὶ τῆς δευτέρας. Ἤδη παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ποίαν ἐκ τῶν δύο προτιμᾶτε; Τὴν πρώτην, ἢ τὴν δευτέραν;

§343Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρατηρῶ, ὅτι ἡ πρώτη κατάστασις ἐστηρίζετο εἰς ὑπολογισμοὺς, διότι εἶχε συνταχθῆ κατὰ μῆνα Σεπτέμβριον. Ἡ κατάστασις ἡ δευτέρα, ἤτοι τὸ δεύτερον σημείωμα, στηρίζεται ἀκριβῶς εἰς τὴν κατανάλωσιν. Ἑπομένως τὸ σημείωμα τὸ τελευταῖον εἶναι ἀκριβὲς, ἐκτὸς τοῦ μηνὸς Δεκεμβρίου, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται κατ’ ἀναλογίαν πρὸς τὴν κατανάλωσιν τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1899.

§344ΝΕΓΡΗΣ. Ἀλλὰ, κύριε Ὑπουργὲ, θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ὁ Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ παρακολουθήσῃ ἐπισταμένως τὰ πράγματα, ὅταν βλέπῃ ἐντὸς μιᾶς ἑβδομάδος δύο καταστάσεις διαφορετικὰς, εὑρίσκεται εἰς δύσκολον θέσιν. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ἴσως μετανοήσητε, διότι προτιμᾶτε τὴν δευτέραν κατάστασιν. Καὶ ἰδοὺ διατί. Ἐγὼ, συνεπὴς πρὸς ὅσα μᾶς ἀνεκοινώσατε, καὶ θεωρῶν ὡς καταναλωθησόμενον πετρέλαιον ἐντὸς τοῦ 1900 τὸ ποσὸν τῶν 215,952 κιβωτίων, εὗρον βεβαίως, ὅτι τὸ ἔσοδον θὰ ἦναι δρ. 6,478,560. Ἤδη, Κύριοι, ὅτε ἔχομεν κατανάλωσιν μόνον 201,259 κιβωτίων τὸ ἔτος, τὸ ἔσοδον ἐλαττοῦται εἰς δρ. 6,037,770. Ὥστε, ἐνῷ τὰ ἔξοδα τοῦ 1900 δὲν παραλλάσσουν, διότι ἀνεγράφησαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο, τὰ ἔσοδα ἐλαττοῦνται κατὰ δρ. 430,790. Ὥστε, ἂν εὗρον προηγουμένως ἔλλειμμα διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1900 δραχ. 6,332,000, ἤδη τὸ ἔλλειμμα τοῦτο αὐξάνει κατὰ δρ. 440,790, δηλ. ἀνέρχεται εἰς 6,772,790 δραχμάς. Ἰδού, Κύριοι, ποῖον εἶναι τὸ ἀποτέλεσμα τῆς δευτέρας καταστάσεως· δηλαδὴ τὸ ἔλλειμμα νὰ αὐξήσῃ κατὰ δραχμὰς 440,790! Μεταβαίνω ἤδη εἰς ἕτερον ζήτημα. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς κατέθεσε σημείωμα τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ 1899. Τοῦτο ἀνέγνων σήμερον. Καὶ τί βλέπω; Ἀδιάθετον πίστωσιν 50,000 δραχμῶν ἐξ ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας, ἀδιάθετον πίστωσιν 50,000 δραχ. ἐκ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Παρανομία φανερά! Ἐψηφίσαμεν νόμους κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, ἵνα τοὺς καταπατῶμεν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ ἔτους! Ὁ νόμος ΒΨΜΕʹ «περὶ καταλογισμοῦ χρηματικῶν ἐνταλμάτων, ἐκδοθέντων κατὰ τὸν νόμον ΒΚΕʹ τοῦ ἔτους 1892», ὡς ἐξέθεσα ὑμῖν ἄλλοτε, ἐχρησίμευσεν, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν ἀφαίρεσιν τῆς περιουσίας τῶν κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας· ἀλλ’ ἐλησμόνησα νὰ σᾶς εἴπω, Κύριοι, ὅτι τὸν νόμον αὐτὸν ἐψηφίσαμεν, ὅτε εἶχεν ἤδη συντελεσθῆ ἡ ἀφαίρεσις. Δὲν γνωρίζω, πῶς ἄλλως νὰ τὸ ὀνομάσω, διότι δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεταχειρισθῶ λέξεις βαρείας· ἀλλὰ δότε ὑμεῖς, Κύριοι, τὴν ὀνομασίαν, τὴν ὁποίαν θέλετε, εἰς τὴν πρᾶξιν ταύτην. Σήμερον ὅμως πρόκειται περὶ ἐλαχίστων κονδυλίων, 50,000 δραχμῶν, ἀφαιρεθεισῶν ἀπὸ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν, καὶ ἑτέρων 50,000, ἀφαιρεθεισῶν ἀπὸ τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν. Καὶ ἰδοὺ πῶς. Ὁ νόμος ΒΨΜΕʹ τῆς 8 Ἀπριλίου 1900 ὁρίζει ἐν ἄρθροις 3 καὶ 4, ὅτι εἰς χρέωσιν τῶν τακτικῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῶν χρήσεων τῶν ἐτῶν 1899 καὶ 1900 ἐκδοθήσονται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν χρηματικὰ ἐντάλματα διὰ τὰ ἀνωτέρω ποσὰ τῶν 100,000 δραχμῶν εἰς πίστωσιν τῶν κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἐνῷ λοιπὸν ὁ νόμος ὁρίζει τοῦτο σαφῶς, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, πῶς, παρὰ τὸν νόμον, ἀφίνει τὰ ποσὰ ταῦτα ἀδιάθετα, πρὸς ὄφελος τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1899 κατὰ 100 χιλιάδας δραχμάς;

§345Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὅταν ἐν τῷ ἀπολογισμῷ ἀναγράφηται ποσόν τι ὡς προερχόμενον ἐξ ἀδιαθέτου πιστώσεως, δὲν ἐξάγεται ἐκ τούτου, ὅτι δὲν ἐξεδόθη ἔνταλμα· ἐξάγεται μόνον, ὅτι δὲν ἐγένετο πληρωμή.

§346ΝΕΓΡΗΣ. Πρὸς τί ἐξεδώσατε τὸ ἔνταλμα;

§347ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρα τὰ στοιχεῖα, ἵνα ἐν ἀκριβείᾳ μεταδώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Ἐφ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, ὑπῆρχον ἐκκρεμῆ προηγουμένως ἐκδοθέντα χρηματικὰ ἐντάλματα, ἅτινα δὲν ἐξωφλήθησαν, καθόσον δὲν ἐξετελέσθησαν ἀνάλογα ἔργα ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἐννοεῖται, ὅτι μὲ τοῦτο δὲν ζημιώνεται ἡ ἐπαρχιακὴ ὁδοποιΐα, διότι τὸ ποσόν, τὸ ὁποῖον ἔχει λαμβάνειν, θέλει τὸ λάβει, ἀναγραφομένης πιστώσεως ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅταν παρίσταται ἀνάγκη.

§348ΝΕΓΡΗΣ. Εἶναι ἀνακριβὲς αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγει ὁ κ. Ὑπουργός· διότι ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ νόμου ῥητῶς ὁρίζεται, ὅτι διὰ τὰς ἐργασίας, τὰς ὁποίας θὰ κάμῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν νὰ μὴ ἐκδώσῃ ἐντάλματα ἐνῷ ῥητῶς, τοὐναντίον, τὰ ἄρθρα 3 καὶ 4 ὁρίζουν, ὅτι θὰ ἐκδίδωνται ἐντάλματα ὄχι διὰ τὰς γενομένας ἐργασίας, ἀλλὰ πρὸς ἀπόδοσιν τῶν 50,000 δρ. εἰς τὰ κεφάλαια τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας καὶ ἑτέρων 50,000 εἰς τὰ κεφάλαια τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἀνεξαρτήτως τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων. Μοὶ φαίνεται λοιπὸν, ὅτι, ὅταν τοιαύτας πράξεις βλέπωμεν, δικαιούμεθα νὰ ἀπαιτῶμεν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέλθῃ τὸ βῆμα καὶ δικαιολογήσῃ τὰ γενόμενα. Καὶ μὴ λησμονῶμεν, Κύριοι, ὅτι ὁ νόμος ΒΨΜΕʹ δὲν ἔδωσεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα νὰ ἐλαττώσῃ τὰ ὑπάρχοντα κεφάλαια τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας· τὸ μόνον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον τῷ ἔδωσεν, εἶναι, εἰς τὸ μέλλον νὰ μὴ ἐκδίδῃ ἐντάλματα, μέχρις οὗ καταναλωθῶσι τὰ κεφάλαια ταῦτα, ἀλλ’ οὐδόλως ὁ νόμος οὗτος ἔδωσε τὸ δικαίωμα νὰ ἐλαττώσῃ τὰ κεφάλαια ταῦτα. Ἐν τούτοις ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ ἠλάττωσε διὰ μιᾶς εἰς τὸ ποσὸν, περὶ τοῦ ὁποίου σᾶς ὡμίλησα ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ἤτοι κατὰ 573,000 δραχμάς! Ὡς σᾶς εἶπον, τὸ παρακράτημα τοῦ 1898 ἔχει ἐκκαθαρισθῆ, καὶ τὸ Δημόσιον εἰσέπραξεν ὅ,τι ἀνῆκεν εἰς αὐτὸ ἐκ τῶν τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, κατὰ τὴν φόρτωσιν, ἐκ τοῦ φόρου. Εἰσέπραξε δὲ, ὡς γνωρίζετε, ἐκ τούτου δραχ. 1,270,000 περίπου, τὰς ὁποίας ἀνέγραψεν ὡς ἔσοδον τοῦ ἔτους 1900. Ἡ ἀναγραφὴ αὕτη εἶναι ἀκριβής· εἶναι μὲν ἔσοδον, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὸ 1898, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ ποσὰ ταῦτα δὲν εἶχον ἐκκαθαρισθῆ κατὰ τὸ 1898, ἀναγράφονται κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐξεκαθαρίσθησαν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐξεκαθαρίσθησαν τὰ ποσὰ ταῦτα ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, βεβαίως ἐξεκαθαρίσθησαν καὶ τὰ ποσὰ τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, καὶ σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ἀντὶ νὰ παραδώσῃ ἀμέσως τὸ ἐκκαθαρισθὲν ποσὸν ὑπὲρ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἰς τὴν Τράπεζαν ταύτην, κατὰ τὸ ῥητὸν γράμμα τοῦ νόμου, κρατεῖ τοῦτο ἀπέναντι τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὸ Δημόσιον ποσοῦ ἐκ τοῦ παρακρατήματος τοῦ 1899, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον δὲν ὤφειλε νὰ κρατήσῃ τὸ ἀνῆκον τῷ Δημοσίῳ ἐκ τοῦ παρακρατήματος τοῦ ἔτους 1899, εἰμὴ μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρακρατήματος τούτου. Εἶναι τοῦτο φροντὶς ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἢ παραγνώρισις τῶν συμφερόντων αὐτῆς, καὶ παράβασις συγχρόνως τῶν σχετικῶν νόμων; Ἀνελογίσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὁποίαν οὕτως ἀναλαμβάνει εὐθύνην πρὸς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, τοὺς τοσαῦτα πάσχοντας τὴν στιγμὴν ταύτην; Ἀλλὰ τὸ 1899 ὄχι μόνον, Κύριοι, ὠφελήθη κατὰ δραχ. 886,000 ἐκ τοῦ παρακρατήματος, ἀλλ’ ὠφελήθη καὶ τὰς δραχμὰς 573,000, περὶ τῶν ὁποίων σᾶς ὡμίλησα προηγουμένως, μὲ τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ χρεωθῇ, ἀντὶ νὰ χρεωθῇ τὸ Ταμεῖον τῆς Ὁδοποιΐας. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἶναι ταῦτα μόνον, τὰ ὁποῖα λείπουν ἀπὸ τὸ 1899; Εἰς προηγουμένην ἀγόρευσιν ἀνέφερα ὑμῖν, ὅτι ἡ χρῆσις τοῦ 1899, ἐὰν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν αἱ χρεώσεις συμφώνως μὲ τὸν Λογιστικὸν Νόμον, ἤθελεν ἀφήσει ἔλλειμμα δραχ. 1,800,000. Ἀλλὰ δὲν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν ποσὰ σημαντικὰ, ἅτινα παρελείφθησαν ἐκ τῶν δαπανῶν τῶν εἰδῶν, ὧν τὰ ἔσοδα καταρτίζουσι τὰς ὑπεγγύους εἰς τὰ δάνεια ἡμῶν προσόδους. Καὶ πρῶτον, διὰ τὸ χαρτόσημον ἀναγράφονται αἱ ἑξῆς δαπάναι:

Ἀμοιβὴ τῆς Ἑταιρείας τῆς διαχειρίσεως τῶν ὑπεγγύων προσόδων δρ. 130,000. Ἀλλὰ τὰς 130,000 δραχμὰς ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀφίνει ὡς ἀδιάθετον πίστωσιν, ὥστε ἀληθῶς ὁ ἀπολογισμὸς δὲν ἀναγράφει ἢ μόνον 213,100 δραχ. Ἀλλὰ τὰ ἔξοδα ταῦτα ἀναγράφονται ἐπίσης παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, ἥτις καὶ πληρώνει ταῦτα. Τί δὲ ἀναγράφει ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου ἐν τοῖς πίναξι, τοῖς συνοδεύουσι τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς τοῦ 1899; Ἀναγράφει τὰ ἑξῆς δαπανηθέντα ποσά:

Ἤτοι δραχ. 308,994.41 περιπλέον τῶν ἀναγραφεισῶν δαπανῶν ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1899. Ὡς πρὸς τὸ σιγαρόχαρτον, ὁ Προϋπολογισμὸς παρουσιάζει τὰ ἑξῆς ποσά:

Ἄρα ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1899 παρουσιάζει δρ. 359,430, ἐνῷ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου ἐπλήρωσε δρ. 479,753.68. Ἔχομεν λοιπὸν καὶ ἐνταῦθα διαφορὰν ἐκ δρ. 120,323.68. Ὡς πρὸς τὸ ἅλας, ὁ Προϋπολογισμὸς παρουσιάζει προμήθειαν τῆς Ἑταιρείας τῆς Διαχειρίσεως δρ. 800,000.—

Καὶ ἔρχομαι εἰς τὰ πυρεῖα. Ὁ Προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους ἀναγράφει τὰς ἑξῆς δαπάνας:

Ἅπαντα ταῦτα, Κύριοι, συμποσοῦνται εἰς 511,845.94 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν ἀνεγράφησαν εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899. Καὶ ἐνταῦθα ἴσως δύναται ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ μοὶ ἀπαντήσῃ, ὅτι εἶπεν, ὅτι θὰ ζητήσῃ 500,000 δραχ. πίστωσιν διὰ τὸ 1899. Ἐὰν παραδέχηται, ὅτι εἶναι αὕτη, τότε εἶμαι σύμφωνος· ἐὰν ὅμως πρόκηται περὶ ἄλλων δαπανῶν, —καὶ βεβαίως θὰ πρόκηται περὶ ἄλλων, διότι ἄφησεν ἐνταῦθα ἀδιαθέτους πιστώσεις, ὥστε δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸν νοῦν τινος, ὅτι θὰ ἐζήτει νέας πιστώσεις ἐκεῖ, ὅπου ἀφίνει ἀδιαθέτους, —πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι αἱ δραχ. 500,000 ἀφορῶσιν ἄλλας μερίδας. Ὥστε ἔχομεν νὰ προσθέσωμεν εἰς ὅσα εἶχον εὕρει εἰς προηγουμένην ἀγόρευσιν καὶ ταύτας τὰς δραχ. 511,845.94 καὶ ἐπὶ πλέον 100,000 ἐκ τῶν πιστώσεων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἃς κακῶς ἀνέγραψεν ὡς ἀδιαθέτους, ὡς προεῖπον. Εἰς ταύτας προσθετέον καὶ τὰς 500,000, ἃς θὰ ζητήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς δι’ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, καὶ οὕτως ὑπερβαίνει τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1899 τὰ 3,000,000 δραχ. Καὶ περιορίζω εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο τὸ ἔλλειμμα, χωρὶς νὰ λάβω ὑπ’ ὄψιν οὐδὲ τὰς 886,306 δραχμὰς ἐκ τοῦ παρακρατήματος τῆς σταφίδος τοῦ 1898, αἵτινες κακῶς εἰσήχθησαν εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, οὐδὲ τὰς 573,000 δραχμὰς, μὲ τὰς ὁποίας ὤφειλε νὰ χρεωθῇ τὸ 1899 ἐξ ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ὡς προεῖπον. Διότι, καὶ ἂν ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψιν ταῦτα, θὰ ἐπεβάρυνον τὸν ἀπολογισμὸν, κατὰ συγκαιρίαν ἀτυχῆ, χωρὶς τὸ ἐκ τούτων ἔλλειμμα νὰ ὠφείλετο εἰς τακτικὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους. Καὶ ταῦτα εἶναι ὅσα εἶχον νὰ προσθέσω διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1899. Περὶ τοῦ 1900 καὶ 1901 ὡμίλησα ἤδη ἐκτενῶς, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ἐξώγκωσα τ’ ἀποτελέσματα, ἀλλὰ καὶ ὅτι εὑρίσκομαι κάτω τῆς πραγματικότητος. Καὶ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εὗρον, ὅτι τὸ ἔλλειμμα τοῦ 1900 εἶναι δραχμαὶ 6,332,000, τὸ δὲ ἔλλειμμα τοῦ 1901 δραχ. 4,715,000. Καὶ ἐνταῦθα ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος πολιτευτὴς νὰ διαφωνήσω πρὸς αὐτόν. Ναὶ μὲν εἰσπράττονται καταπιεστικῶς τὰ ἔσοδα, ναὶ μὲν γογγύζει ὁ λαὸς, ἀλλ’ ἂς βεβαιωθῇ ὁ σεβαστὸς συνάδελφος, ὅτι τοῦτο δὲν προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι εἰσπράττονται περισσότερα σήμερον ἢ πρὸ δύο ἐτῶν. Βεβαίως δὲν εἰσπράττονται περισσότερα, ἀλλὰ δυστυχῶς ἐπιβάλλονται τὰ βάρη εἰς τὸ ἥμισυ μόνον τοῦ Κράτους, συγχρόνως δὲ καὶ προκαταβάλλονται, ὅπερ καθιστᾷ αὐτὰ ἔτι βαρύτερα· διότι εἶναι πανθομολογούμενον, ὅτι μόνον οἱ ἀντίπαλοι τῆς Κυβερνήσεως ὑποβάλλονται εἰς τὰς πιέσεις, καὶ οὐχὶ οἱ φίλοι αὐτῆς, καὶ διὰ τοῦτο ἀκούετε τοὺς γογγυσμοὺς αὐτῶν. Ὅπως δὲ ἀποδείξω, ὅτι αἱ εἰσπράξεις δὲν εἶναι εὐχάριστοι, θ’ ἀνατρέξω εἰς τοὺς δέκα μῆνας τοῦ 1900, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἐστήριξεν ὅλον αὑτοῦ τὸ οἰκοδόμημα ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς, ὅτε, ἀσθενοῦντος τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου μᾶς εἶπεν, ὅτι θὰ ἀνέλθωσιν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ θὰ μᾶς ἀποδείξωσι διὰ τῶν εἰσπραχθέντων κατὰ τὸ ἔτος 1900, μέχρι τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, ὅτι τὰ ἔσοδα εἰσέρχονται, καὶ εἰσέρχονται ἀφθόνως εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω, ὄχι μόνον τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, νὰ προσέξῃ εἰς ὅσα θὰ εἴπω, καὶ θὰ βεβαιωθῇ, ὅτι οἱ δέκα πρῶτοι μῆνες τοῦ 1900 ὑστεροῦσι τῶν δέκα ἀντιστοίχων μηνῶν τοῦ 1899 κατὰ ποσὰ σημαντικά. Καὶ δὲν ἦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως· θαῦμα ἤθελεν εἶσθαι, ἐὰν ἐγίνετο ἄλλως, καὶ θαύματα δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κάμωμεν οὔτε ἡμεῖς, οὔτε ὑμεῖς. Μὲ τὴν δυστυχίαν, ἡ ὁποία μαστίζει τὸ ἔθνος, δὲν ἦτο δυνατὸν ἢ νὰ καταπέσωσιν αἱ εἰσπράξεις· καὶ ἔρχονται οἱ ἀριθμοὶ, οἱ ὁποῖοι μετὰ τῆς ἀκριβείας ἐκείνης, ἥτις πανταχοῦ παρακολουθεῖ αὐτοὺς, ὅταν δὲν διαστρέφωνται, ἐπιβεβαιοῦντες δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἐπέπεσαν ἐπὶ τοῦ ἔθνους κατὰ τὸ 1900. Κύριοι, τὸ 1900 παρουσιάζει, κατὰ τὴν κατάστασιν τοῦ Ὀκτωβρίου, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ εἰς χεῖρας, ἔσοδα ἐπὶ πλέον: ἐκ τοῦ φόρου τῆς σφαγῆς τῶν ζώων δραχμὰς 1,529,430, ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων δραχ. 880,631, ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν δραχ. 241,554· δηλαδὴ 2,651,616 ὑπὲρ τὰ ἔσοδα τῶν ἀντιστοίχων μηνῶν τοῦ 1899. Ἀλλ’ ἂς ἐμβαθύνωμεν ἐπὶ τῶν ἀριθμῶν τούτων. Ἐπὶ τοῦ φόρου τῆς σφαγῆς τῶν ζῴων, Κύριοι, δὲν διεφώνησα πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶπεν, ὅτι θὰ εἰσπράξῃ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος ὅ,τι εἰσέπραξε κατὰ τὸ 1899. Ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων, κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τὴν ἐμὴν, μέλλει ν’ ἀφήσῃ κατὰ τὸ 1900 ὅ,τι ἄφησε κατὰ τὸ 1899. Κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, ὁ φόρος οὗτος ὤφειλε ν’ ἀφήσῃ 200,000 δραχμὰς ἐπὶ πλέον· ἀλλὰ τόσην ὀλίγην πεποίθησιν εἶχεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν βεβαίωσιν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἔδιδεν ἐπισήμως εἰς τὴν Βουλὴν, ὥστε εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1901, ἐνῷ ὤφειλε νὰ ἀναγράψῃ περισσότερα ἔσοδα, ἕνεκα τῆς προόδου τῆς διηνεκοῦς τοῦ πληθυσμοῦ, ἀνέγραψε μόνον 100,000 δραχ. περισσότερα ἢ κατὰ τὸ 1900. Ὥστε βεβαίως πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι οὐδεμίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει πεποίθησιν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων ἐκ τοῦ φόρου τούτου κατὰ 200,000 δρ. κατὰ τὸ 1900. Ἔρχομαι εἰς τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν. Ὁ μὲν κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι τὰ ἐκ τοῦ φόρου τούτου ἔσοδα θὰ ἀνέλθωσιν ἐντὸς τοῦ 1900 εἰς δρ. 3,000,000· δηλαδή, ὅτι θὰ ὑπερβῶσι τὰ ἔσοδα τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν τοῦ 1899 κατὰ δραχμὰς 224,000 ὡς ἔγγιστα. Ἀπέδειξα ὅμως ἐν τῇ ἐμῇ ἀγορεύσει, ὅτι ὁ φόρος οὗτος παρουσιάζει αὔξησιν βεβαίαν, ἀλλ’ ὡρισμένην, κατ’ ἔτος, καὶ ἡ αὔξησις αὕτη ἀπὸ τοῦ 1895 μέχρι τοῦ 1899 εἶναι 92,000 δραχ. κατ’ ἔτος· καὶ βεβαίως εἰς ἔσοδον τόσον κανονικὸν δὲν δυνάμεθα νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, εἰμὴ τὴν κανονικὴν ταύτην αὔξησιν. Ἀλλ’ ἂν ἐκ τοῦ φόρου τῶν σφαζομένων ζῴων οὐδὲν θὰ εἰσπράξωμεν τὸ 1900 ἐπὶ πλέον τῶν κατὰ τὸ 1899 εἰσπραχθέντων· ἂν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων παραδεχθῶμεν τὰς 100,000 δραχμὰς, ἃς εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν τοῦ 1901, ὡς αὔξησιν καὶ διὰ τὸ 1900· ἂν καὶ διὰ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν παραδεχθῶμεν τὸ πολὺ αὔξησιν δραχ. 100,000, ἰδοὺ, ὅτι οἱ τρεῖς φόροι δὲν θὰ φέρωσι κατὰ τὸ 1900 ἢ μόνον 200,000 δραχ. ἐπὶ πλέον ἐν συνόλῳ. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ 200,000 δραχμῶν· πρόκειται περὶ 2,651,616. Εἶναι λοιπὸν φανερὸν, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη τῶν δέκα μηνῶν δὲν χρεωστεῖται εἰς πρόοδον τῶν φόρων, ἀλλ’ εἰς εἴσπραξιν προκαταβολικήν. Κατὰ τὸ 1899, τοὺς δέκα πρώτους μῆνας, δὲν εἶχον εἰσπράξει τίποτε ἐκ τοῦ φόρου τῶν ζῴων, εἶχον δ’ εἰσπράξει πολὺ ὀλιγώτερα ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, ἕνεκα τῆς ἀνεπαρκείας τοῦ χρόνου πρὸς ἐφαρμογὴν πλήρη τοῦ νόμου περὶ φόρου τῶν ἐπιτηδευμάτων, τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὸ 1899. Ἐπίσης τοῦ φόρου οἰκοδομῶν δὲν εἶχον ἑτοιμασθῆ οἱ κατάλογοι τὸ 1899, καὶ διὰ τοῦτο βλέπετε τὰς διαφορὰς ταύτας. Καὶ ἐξετάζω ἤδη τὰ ἀπρόβλεπτα, προκειμένου νὰ κάμωμεν τὴν παραβολὴν, ἀνεξαρτήτως τῆς γνώμης, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ αὐτῶν. Βεβαίως τὰ ἀπρόβλεπτα ἔσοδα δὲν πρέπει νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς παραβολὴν δύο κανονικῶν χρήσεων. Ἀλλ’ ὀφείλω νὰ τονίσω καὶ πάλιν ἐνταῦθα, ὅτι ἐν τοῖς ἀπροβλέπτοις ἀναγράφονται κονδύλια, τὰ ὁποῖα οὐδέποτε ἔπρεπε ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὰ τακτικὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, καὶ νομίζω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον περὶ τούτων προηγουμένως. Δὲν θέλω ἐπίσης λάβει ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν παραβολὴν τὸ ποσὸν τῶν 1,273,000 δραχμῶν, τὸ ὁποῖον εἰσέπραξεν ἡ χρῆσις τοῦ 1900 ἐκ τοῦ παρακρατήματος τοῦ 1898. Ἡ ἐγγραφὴ αὕτη ἐγένετο καλῶς, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐσόδου ἐκτάκτου, ὅπερ δὲν θὰ παρουσιασθῇ πλέον. Τέλος κατὰ τὸ 1900 εἰσέπραξε τὸ Δημόσιον ἐκ φόρου τῶν σφαζομένων ζῴων ὑπὲρ τῶν δήμων δραχμὰς 321,493. Τοῦτο δὲν εἶναι ἔσοδον τοῦ Δημοσίου, καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι ηὐξήσαμεν τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ κατὰ δραχ. 2,20 κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Κατὰ τὸ 1900 εἰσεπράχθη μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ποσὸν ἀντιστοιχοῦν πρὸς 883,476 ὀκάδας καπνοῦ. Ὁ νόμος ἤρχισε λειτουργῶν ἀπὸ τῆς πρώτης Ἀπριλίου, καὶ μέχρι τῆς ἐποχῆς ταύτης εἶχον φορολογηθῆ ὀκάδες 305,574· ἄρα ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἐφορολογήθησαν ὀκάδες 577,992, αἵτινες πρὸς 2,20 δίδουσι δραχ. 1,271,384. Ἐννοεῖται, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἔσοδον τοῦ Κράτους, ἀλλ’ εἶναι προωρισμένον δι’ εἰδικὸν σκοπὸν, καὶ βεβαίως ὀφείλομεν νὰ τὸ ἀφαιρέσωμεν. Οὕτως ἅπαντα τὰ ἀφαιρούμενα συμποσοῦνται εἰς δραχ. 6,763,722.25, ὡς ἑξῆς:

Ἀλλ’ ἂν ταῦτα ὀφείλωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν, ἔχομεν ἄλλα ποσὰ νὰ προσθέσωμεν. Καὶ ἰδοὺ πῶς. Ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία τοῦ Κράτους δὲν εἶναι ἐνήμερος εἰς τὰς ἐγγραφάς της, ἰδίως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰς ἐκ τῶν μονοπωλίων εἰσπράξεις. Καὶ ὅταν βλέπωμεν ταύτας ἀναγεγραμμένας εἰς τὴν κατάστασιν, δὲν εἶναι βεβαίως ἀνακριβεῖς, ἀλλὰ πάντοτε εἶναι ὀλιγώτεραι. Οὕτω κατὰ τὸν μῆνα Ὀκτώβριον π.χ. εἶχον παραλειφθῆ αἱ εἰσπράξεις τοῦ Ὀκτωβρίου, ἐὰν ὄχι ὅλαι, τοὐλάχιστον μέρος αὐτῶν. Ἀλλ’ εἶναι εὔκολον νὰ ἀνεύρωμεν τὴν διαφοράν. Οὕτω, κατὰ τὴν κατάστασιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου, παραβαλλομένην πρὸς τὰ ἀποτελέσματα τῆς καταστάσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1900 τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχομεν τὰ ἑξῆς ἀποτελέσματα. Ὁ Ἔλεγχος δίδει ὡς εἰσπραχθὲν ποσὸν ἐκ τῶν μονοπωλίων δραχ. 8,416,178, ἐνῷ ἡ κατάστασις τῶν ἐσόδων τοῦ Ὀκτωβρίου δίδει 6,513,891. Οὕτω λείπει ἀπὸ τὴν κατάστασιν τοῦ Ὀκτωβρίου τοῦ 1900 τὸ ποσὸν δραχ. 1,902,287. Ἐπίσης ἐκ τῆς σμύριδος, ἐνῷ ὁ Ἔλεγχος δίδει φρ. χρ. 545,000 μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου, ἡ κατάστασις τοῦ Ὑπουργείου παρουσιάζει φρ. 484,922, ἤτοι διαφορὰν φρ. 60,078, ἅτινα μὲ τὴν συναλλαγματικὴν διαφορὰν δίδουσι δρ. 96,124, ἃς προσθέτοντες εἰς τὸ 1,902,287 ἔχομεν δρ. 1,998,411, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν νὰ προσθέσωμεν εἰς τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου. Ἀφαιροῦμεν δραχ. 6,763,722.25, καὶ προσθέτομεν δραχ. 1,998,411, καὶ οὕτως ἐλαττώνομεν τὰ ἔσοδα τοῦ 1900 κατὰ δραχ. 4,765,311.25, ὅπως δυνάμεθα νὰ παραβάλωμεν τοὺς 10 μῆνας τοῦ 1900 πρὸς τοὺς ἀντιστοίχους τοῦ 1899. Ἤδη ἔρχομαι εἰς τὸ 1899. Εἰς αὐτὸ ἔχω νὰ πράξω ἐπὶ τῶν μονοπωλίων ὅ,τι ἔπραξα διὰ τὸ 1900. Ἐνῷ ἡ κατάστασις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, ὡς καὶ ἡ κατάστασις τοῦ τμήματος τῶν μονοπωλίων τοῦ Ὑπουργείου, ἥτις εἶναι σύμφωνος, δίδει ὡς εἰσπράξεις μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου τὸ ποσὸν φρ. χρ. 7,663,368, ἐν τῇ καταστάσει τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου τοῦ 1899 παρουσιάζονται μόνον 3,983,766· ἄρα λείπουν 3,679,602. Ἀπὸ τοὺς 10 πρώτους μῆνας τοῦ 1899 λείπουν ἐπίσης ἐκ τῆς σμύριδος τὰ ἑξῆς ποσά. Ὁ Ἔλεγχος δίδει τὴν 31 Ὀκτωβρίου 1899 φρ. χρ. 464,376, ἐνῷ εἰς τὴν κατάστασιν τῶν ἐσόδων τοῦ Ὀκτωβρίου 1899 ἔχομεν 335,418, ὥστε καὶ ἐκεῖθεν ἔχομεν 128,958 φράγκα χρυσᾶ διαφοράν, ἤτοι δραχ. 216,333. Λείπουν δηλ. ἐκ τῆς καταστάσεως τῶν 10 μηνῶν τοῦ 1899 δραχ. 3,895,935. Οὕτως οἱ 10 μῆνες τοῦ 1900 δίδουσι, κατὰ τὰ ἀνωτέρω, ἀντὶ τῶν 75,675,505, τῶν παρουσιαζομένων ἐν τῇ καταστάσει τῶν ἐσόδων, δραχ. 4,765,311 ὀλιγώτερα, δηλαδὴ 70,910,194. Ἐπίσης τὸ 1899 δίδει, κατὰ τὴν κατάστασιν, 69,178,000. Προσθέτομεν ὅσα λείπουν, 3,895,935, καὶ ἔχομεν τὸ ποσὸν δραχ. 73,073,935. Ἄρα λοιπὸν ἔχομεν ποσὸν κατὰ τοὺς 10 μῆνας τοῦ 1899 εἰσπραχθὲν περισσότερον ἀπὸ τοὺς 10 μῆνας τοῦ 1900 δραχ. 2,163,741. Τὰ ἀποτελέσματα ταῦτα συζήτησιν δὲν ἐπιδέχονται. Σημειωτέον δέ, ὅτι κατὰ τοὺς 10 πρώτους μῆνας ἀκόμη δὲν ἐφάνη ἡ ἐλάττωσις ἐκ τῆς σταφίδος, διότι, ὡς γνωστόν, ἡ ὀλίγη σταφὶς, ἥτις παρήχθη ἐφέτος, πᾶσα σχεδὸν ἐφορτώθη. Πρὸς τούτοις δὲν ἐφάνησαν εἰσέτι τ’ ἀποτελέσματα τῶν ἀμπέλων, διότι, ὡς γνωστὸν, τὸ ἐκ τούτων ἔσοδον δὲν ἐπραγματοποιήθη. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι θέλομεν φθάσει εἰς ἀποτελέσματα ἀκριβῶς ἀντίθετα τῶν προσδοκωμένων παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα. Ἀλλ’ ἐνθυμεῖσθε, ὅτι μέρος τῆς διαφορᾶς τοῦ 1900 πρὸς τὸ 1899 προέρχεται ἐκ τῶν ἐσόδων, καὶ ἕτερον ἐκ τῶν ἐξόδων· ἤτοι προέρχεται ἐκ τῆς διαφορᾶς τοῦ δημοσίου χρέους, ἣν σᾶς εἶχον ὑποδείξει ὡς ἀνερχομένην εἰς 1,849,050, ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν δαπανῶν τῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ ἐξ ἑτέρων κονδυλίων. Καὶ οὕτως ἀποδεικνύεται καὶ δι’ ἄλλου τρόπου, ὅτι τὸ 1900 θέλει ἀφήσει ἔλλειμμα σπουδαῖον. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἀπέναντι τοιούτων ἀποτελεσμάτων μᾶς ἐπιβάλλεται ἡ φρόνησις, μᾶς ἐπιβάλλεται ν’ ἀντιληφθῶμεν τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως τῶν πραγμάτων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοιαύτης ἀντιλήψεως νὰ βαίνωμεν πρὸς τὰ ἐμπρὸς, καὶ νὰ μὴ προεξοφλῶμεν προόδους, ἃς δὲν εἴδομεν ἀκόμη, ἀλλὰ νὰ περιμένωμεν πρῶτον νὰ βεβαιώσωμεν αὐτὰς, καὶ τότε μετὰ μεγάλης προσοχῆς καὶ φειδοῦς νὰ σκεφθῶμεν, κατὰ πόσον συμφέρει νὰ αὐξήσωμεν κατά τι τὰς δαπάνας. Σήμερον ὅμως μᾶς ἐπιβάλλεται, οὐδεμίαν δαπάνην νὰ κάμωμεν ἄνευ ἀπαραιτήτου ἀνάγκης.

§349Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ διὰ τὴν αὔριον, ὅτε πιστεύω, ὅτι θὰ εἰσέλθωμεν ἐνωρίτερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§350ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§351Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν θὰ εἶχον δυσκολίαν νὰ συναινέσω εἰς τοῦτο, ἐὰν εἶχον τὴν βεβαιότητα, ὅτι αἱ ἐπερωτήσεις αὔριον θὰ ἦναι περιωρισμέναι.

§352Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδεὶς δύναται νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο, διότι πρόκειται περὶ δικαιωμάτων τῶν Βουλευτῶν, τὰ ὁποῖα οὐδεὶς δύναται νὰ περιορίσῃ.

§353Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐνθυμούμεθα πάντες, ὅτι πρό τινων ἡμερῶν, τῇ προτάσει τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, συμφωνούσης καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή, ἵνα καθορισθῇ διπλῆ ἐργασία ἐν ἑκάστῃ συνεδριάσει, ἡ ἐργασία μέχρι τῆς 8ης ἑσπερινῆς ὥρας, καὶ ἡ ἀπὸ τῆς 9ης μέχρι τοῦ μεσονυκτίου. Ἔμεινεν ἀμφίβολον, ἐὰν τὸ μεσονύκτιον θὰ θέτῃ τὸ τέρμα τῆς συζητήσεως, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπε τότε, ὅτι, προκειμένης τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τοῦ σοβαρωτάτου ἔργου τῆς Βουλῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποληφθῇ, ὅτι ἡ συζήτησις θὰ ἦτο ἀτερμάτιστος. Αὐταὶ εἶναι αἱ λέξεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καθορίσῃ τις τὴν 12ην ἀκριβῶς ὡς τέρμα, διότι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθῇ τις ἀκόμη ὁμιλῶν. Οὕτως ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἔκτοτε δὲν ἐπῆλθον τοιαῦτα γεγονότα, ὥστε νὰ μεταβάλῃ ἀποφάσεις καὶ σκέψεις ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ πλειονοψηφία...

§354ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Ἆ! ἄ!

§355Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πλειονοψηφία διὰ κραυγῶν ἀνάρθρων ὑποδέχεται τοὺς λόγους μου· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῇ εἴπω, χαρακτηρίζων τὸ σύστημα τῶν ἀνάρθρων κραυγῶν ὡς μὴ ἰδιάζον τοῖς λογικοῖς, ὅτι δὲν συνέβησαν γεγονότα, δικαιολογοῦντα τὴν τοιαύτην μεταβολήν. Διότι ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἀνεκοινώθη, ὅτι ἡ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἠδύνατο νὰ ἀπειλήσῃ ὄχι μόνον κρίσιν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ κρίσιν κατὰ τοῦ πολιτεύματος. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἡ στάσις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ δικαιολογῇ τὴν στάσιν τῆς Συμπολιτεύσεως πρὸς πίεσιν, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ἔργον τῆς συζητήσεως, ἢ τὸ ὀρθότερον εἶναι, ὅτι ἡ στάσις τῆς Συμπολιτεύσεως, ἡ σήμερον παρατηρουμένη, αὕτη θὰ φέρῃ εἰς κρίσιν τὸ πολίτευμα, καὶ ἡ στάσις τῆς Κυβερνήσεως, ἡ, οὕτως εἰπεῖν, ἀπολυταρχική, θὰ φέρῃ εἰς τὸ ἴδιον ἀποτέλεσμα, καὶ μάλιστα ἀσφαλέστερον. Διότι αὕτη οὕτω διὰ τῆς δυνάμεως τοῦ ἀριθμοῦ θὰ καταπιέζῃ, ὥστε νὰ μὴ ἦναι δυνατὸν νὰ γένηται συζήτησις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται συζήτησις, οἵαν τὸ Σύνταγμα ἀπαιτεῖ, κατὰ τὴν 12ην ὥραν τῆς νυκτός, οὔτε ὑπάρχει ἐν τοιαύτῃ ὥρᾳ τοιαύτη τοῦ πνεύματος διαύγεια, ὅπως διατυπώσῃ τις τὴν γνώμην του...

§356ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Σεῖς ἔχετε ἀρκετὴν διαύγειαν πνεύματος.

§357Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκοιμήθην καὶ νὰ ἐξύπνησα ἤδη, ὡς ὁ φίλος μου κ. Μεταξᾶς, καὶ διὰ τοῦτο ἴσως νὰ ἦμαι ὀλιγώτερον ὑμῶν ὑπνηλός. Ἀλλὰ τὸ πλεῖστον τῶν Βουλευτῶν μαρτυρεῖ τὰ λεγόμενά μου, διότι κλίνει τὴν κεφαλὴν ὑπὸ τὸ βάρος τοῦ Μορφέως. Εἶπον λοιπόν, ὅτι δὲν εἶναι ἀρτία ἡ λειτουργία τοῦ πολιτεύματος, οὔτε ἡ ἐκπλήρωσις τῶν ὑπεσχημένων ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ διατὶ ἡ τόση σπουδὴ κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐδήλωσεν, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον στάδιον θὰ γίνωνται αἱ ἐπερωτήσεις; Καὶ διατὶ ν’ ἀποδοθῇ ἀνευλάβεια εἰς τοὺς ἐπερωτήσαντας πρὸ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος πολιτευτοῦ; Εἶναι γνωστὴ ἡ εὐλάβεια τῶν φίλων αὐτοῦ πρὸς τὸν ἡγέτην αὐτῶν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἀποκλείει τὴν εὐλάβειαν πρὸς τὰ δικαιώματα, ἅτινα οὗτοι ἀρύονται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ. Ἐν τούτοις δύναταί τις νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι, προκειμένης συζητήσεως, καὶ δὴ ἐπὶ Προϋπολογισμοῦ τοιούτου, καὶ ὑπὸ πολιτευτοῦ τῆς περιωπῆς τοῦ κ. Δηλιγιάννη, καλὸν θὰ ἦτο, ἵνα πλήρης ᾖ ἡ συνοχὴ τῶν λόγων του. Καὶ βεβαίως δὲν δύναταί τις νὰ δώσῃ τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι δὲν θὰ γένωνται ἐπερωτήσεις αὔριον, ἀλλὰ, προκειμένης τῆς συνεχείας τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη, εἰς πάντα ἐπιβάλλεται, ἂν δὲν ἔχῃ τι κρεῖττον τοῦ θέματος τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπερώτησίν του. Καὶ ἐπὶ τοῖς λεχθεῖσι τούτοις νομίζω, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς καὶ ἡ πλειονοψηφίᾳ θέλουσι συναινέσει νὰ διακόψωμεν σήμερον καὶ ἐπαναλάβωμεν αὔριον τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§358Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν προτίθεμαι, Κύριοι, νὰ ἀγορεύσω ἐπὶ τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, διότι ἀνέμενον νὰ περατωθῇ ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὅπως ζητήσω τὸν λόγον καὶ ἀπαντήσω εἰς ὅλους τοὺς ῥήτορας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως Εἰμὶ ὅμως ἠναγκασμένος τὴν ἑσπέραν ταύτην νὰ παράσχω εἰς τὴν Βουλὴν ἐξηγήσεις τινὰς εἰς ἀπάντησιν τῶν λεχθέντων ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, λεχθέντων δὲ κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε νὰ ὑποληφθῇ, ὅτι, ἂν δὲν ἀπαντήσω, συνομολογῶ ἴσως πάντα τὰ παρ’ αὐτοῦ λεχθέντα. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ τελευταίου. Ἐνόμισεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἠδύνατο πάλιν νὰ ἐπαναλάβῃ ὅσα ἐν τῇ προηγουμένῃ διεξοδικῇ ἀγορεύσει του εἶπε περὶ τῶν ἐλλειμμάτων τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1899, καὶ τῶν προβλεπομένων ἀποτελεσμάτων τοῦ 1900 καὶ τοῦ 1901, ταῦτα δ’ ἐπανέλαβε τὴν ἑσπέραν ταύτην. Καὶ πρῶτον ἤρξατο ἀμφισβητῶν τὸ γεγονὸς, ὅτι ὑπάρχει, τοὐλάχιστον ὡς τεκμήριον, ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ τῶν εἰσπράξεων τοῦ 1900 πρὸς τὸ προηγούμενον ἔτος 1899. Ἡ διαφορὰ αὕτη ἀνήρχετο κατὰ τὸ τέλος τοῦ Ὀκτωβρίου εἰς ἓξ περίπου ἑκατομμύρια. Ἡ κατάστασις ἡ προσωρινὴ τῶν εἰσπράξεων καὶ δαπανῶν τῆς 30 Νοεμβρίου τοῦ 1900 εἶναι εἰς τὸ τυπογραφεῖον, ὑποθέτω δὲ, ὅτι αὔριον θὰ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτάς. Δὲν ἦτο δυνατὸν πρότερον νὰ τυπωθῇ.

§359ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1898;

§360ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐκεῖνος τυπώνεται.

§361ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, εἴπετε.

§362ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Σπεύδω, ὅσον ἐξαρτᾶται ἐξ ἐμοῦ. Κατὰ τὴν κατάστασιν ταύτην, αἱ εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου ἐκ τακτικῶν ἐσόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1900 μέχρι τῆς 30 Νοεμβρίου ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 84,414,224. Κατὰ τὸ 1899 ἦσαν 76,847,641. Ἤτοι αἱ εἰσπράξεις τῆς χρήσεως τοῦ 1900 μέχρι τέλους Νοεμβρίου παρουσιάζουσι διαφορὰν ἐπὶ πλέον, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς εἰσπράξεις τῶν ἀντιστοίχων ἕνδεκα μηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1899, δραχμῶν 7,566,000. Τὰ πλεονάσματα ταῦτα προέρχονται ἐκ τῶν ἑξῆς ἐσόδων: ἐκ τοῦ ἐλαίου δραχ. 226,000 ἐκ τοῦ ἐλαίου τῆς Ἑπτανήσου δραχ. 71,000· ἐκ τῶν ζωῶν δραχ. 1,450,000· ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων δρ. 812,000· ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν δραχ. 318,000· ἐκ δικαιώματος καταναλώσεως καπνοῦ δρ. 943,000· ἐξ ἀντιτίμου σφραγιστοῦ χάρτου δρ. 905,000· ἐκ ποινικῶν τελῶν 202,000· ἐξ ἀντιτίμου πετρελαίου δρ. 2,276,695· ἐξ ἀντιτίμου ἅλατος δρ. 1,151,000· ἐκ τιμήματος Ναξίας σμύριδος δρ. 203,000 κλπ. Ἀνέφερα μόνον τὰ κυριώτερα, παρέλειψα δὲ τὰ λοιπὰ, ὡς λεπτομερῶς ἀναγραφόμενα εἰς τὴν κατάστασιν. Ἐν συνόλῳ ἡ ἐπὶ πλέον διαφορὰ ἀνέρχεται εἰς τὸ ποσὸν δρ. 13,000,000 περίπου· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑπάρχουσι καὶ ἐλαττώσεις ἄλλων ἐσόδων ἐκ δραχ. 5,872,000, ὑπολείπεται ἡ εἰρημένη διαφορὰ τῶν 7,566,000. Ἠσχολήθη ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς νὰ ἀποδείξῃ, ὅτι δικαιολογοῦνταί τινες τῶν διαφορῶν τούτων ἐκ τοῦ γεγονότος, ὅτι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος δὲν εἰσεπράχθη ὁ φόρος τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐν ἀρχῇ τοῦ ἔτους, ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν εἰσεπράχθη ἐπὶ πλέον ἐφέτος ἀπὸ τὸ παρελθόν, ἀλλ’ ὅτι πέρυσι δὲν εἶχε βεβαιωθῆ· ὅτι εἰσεπράχθη ἐκ τοῦ δικαιώματος καταναλώσεως καπνοῦ ποσὸν ἀνώτερον, ἕνεκα τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου, ἐνῷ τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον! Ἀλλὰ πάντα ταῦτα ἐν τῇ ἐμῇ ἀγορεύσει, τῇ εἰσηγητικῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1901, ἀνεγράφησαν ἀκριβῶς. Ἀνεγράφη ὡσαύτως τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον προσεδοκῶμεν ἀπὸ τὴν σταφίδα, ὡς καὶ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον προσεδοκῶμεν ἀπὸ τὰ ἐξαγωγικὰ τέλη, καὶ τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον εὑρίσκω ὡς πιθανὸν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, καὶ οὕτω καθεξῆς· διαιρέσας δὲ τὰς διαφορὰς εἰς δύο κατηγορίας, τὴν μὲν τῶν μειώσεων, τὴν δὲ τῶν αὐξήσεων, ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι ταῦτα συμψηφίζονται ἀμοιβαίως, καὶ οὕτω τὰ ἔσοδα τοῦ 1900 ἤθελον ἀνέλθει εἰς τὸ ποσὸν τῶν 112,000,000. Ἐλπίζω τὸ ἀποτέλεσμα τοῦ Δεκεμβρίου νὰ ἔλθῃ εἰς ἐνίσχυσιν μείζονα τῶν ἀνακοινωθέντων ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὴν εἰσήγησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐὰν κατὰ τὸ τέλος τοῦ Δεκεμβρίου ἀνέλθωσιν αἱ εἰσπράξεις εἰς ὃ ποσὸν ἀνῆλθον τῷ 1900, τότε ὑπολείπονται ὀφειλόμενα, τὰ ὁποῖα πάντοτε εἰσπράττονται εἰς τὸ διάστημα τῶν δέκα μηνῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἑπομένου ἔτους. Ὥστε πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα, ἐπαναλαμβάνω, δὲν ἀποτελοῦσιν ἢ τεκμήριον μόνον, ὄχι βέβαια ἀποτελέσματα, τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, δικαίωμα τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ εἶναι νὰ τὰ ἀμφισβητῇ, ὅπως δικαίωμά του εἶναι νὰ ἀρνηθῇ καὶ αὐτὴν τῶν ἀριθμῶν τὴν δύναμιν, ὅταν καὶ αὐτοὶ οἱ ἀριθμοὶ ἐκ τῶν βεβαιώσεων τῶν ἐπισήμων ἐξάγωνται καὶ παράκηνται ἐνταῦθα. Ὅταν τις ἀμφισβητῇ ἐκτιμήσεις, εἶναι ἐν τῷ δικαιώματί του, διότι ἄλλως ἐκτιμᾷ οὗτος τὰ πράγματα, καὶ ἄλλως ἐκτιμᾷ αὐτὰ ἕτερος· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ ἀριθμῶν ἐξηγμένων ἐκ τῶν δημοσίων βιβλίων, νομίζω, ὅτι ἀμφισβήτησις δὲν χωρεῖ, οὐδὲ δικαιολογεῖται. Προεβλήθησαν καὶ ἕτεροι ἰσχυρισμοὶ ὑπὸ τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλ’ ἐνόμιζον, ὅτι αὐτοὶ δὲν ἀνάγονται εἰς τὸν Προϋπολογισμόν, διότι αἱ αὐταὶ ἀπορίαι, αἱ λεγόμεναι νῦν, εἶχον προβληθῆ ὄχι εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ εἰς ἰδιαιτέραν τινὰ συνεδρίασιν, ἐφρόνουν δ’ ὅτι, ὅτε ἤθελον παρέλθει αὐταὶ αἱ συζητήσεις τῆς Βουλῆς, ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων ἠθέλομεν εἰσέλθει εἰς τὴν καθαρῶς νομοθετικὴν ἐργασίαν, καὶ ἤθελον ἐπωφεληθῆ τῆς εὐκαιρίας ν’ ἀπαντήσω ἐπὶ τῶν προβληθεισῶν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀποριῶν. Τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπανέλαβε τὰς αἰτιάσεις του κατὰ τοῦ πίνακος τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους, ὑπολαμβάνων, ὅτι γίνεται ἀλληλοχρέωσις εἰς τὸν πίνακα τοῦτον. Προέβη δὲ μέχρι τοσούτου ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὥστε νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔβαλε χεῖρα ἐπὶ τῶν χρημάτων τῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἔλαβε 573,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας εἰσήγαγεν ὡς δημόσιον ἔσοδον, ὅπως παρουσιάσῃ τὴν χρῆσιν τοῦ 1900 ἐν περισσεύματι. Ἐπαναλαμβάνω δὲ καὶ ἐγὼ, ὅτι τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἀλλὰ, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐγένετο τοιαύτη τις ἀναγραφὴ ἐσφαλμένη, τοῦτο οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν πρὸς τὸν Προϋπολογισμὸν, διότι αὕτη εἶναι τῶν χρηματιστικῶν λογαριασμῶν πρᾶξις. Ἀλλ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς λαμβάνει τὸν πίνακα τῆς ληψοδοσίας ἔν τινι πράξει, χωρὶς νὰ σχετίσῃ τοῦτον μὲ τὸ σύνολον, καὶ ἐνῷ εἶναι ἐγκρατέστατος εἰς τὴν διπλογραφικὴν καὶ τὴν λογιστικὴν ἐργασίαν, νομίζει, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πιστωθῇ εἷς λογαριασμὸς, χωρὶς νὰ χρεωθῇ εἷς ἄλλος. Ἐὰν λοιπὸν εἶχε καλῶς μελετήσει τὸν πίνακα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας, ἤθελεν ἀνεύρει, ὅτι ὄντως ἐγένετο κατὰ τὸν Φεβρουάριον μία τοιαύτη μεταβολὴ, ἀλλ’ ἡ μεταβολὴ αὕτη γίνεται πάντοτε, ὅταν γίνηται ὁ ἔλεγχος τῶν καταστάσεων τῶν ταμιῶν· ὅταν δηλαδὴ τὸ πρῶτον αἱ καταστάσεις λαμβάνωνται παρὰ τοῦ ἁρμοδίου ὑπαλλήλου, καταγράφονται ἐν αὐταῖς τὰ ποσὰ, ὡς ἐν ταῖς καταστάσεσιν ἔχουσιν. Ὅταν ὅμως αἱ καταστάσεις ἐξελέγχωνται καὶ εὑρίσκηταί τις ἐν αὐταῖς ἐσφαλμένος ἀριθμὸς, τότε αἱ ἐγγραφαὶ ἐκεῖναι ἐπανορθοῦνται. Τοῦτο ἐγένετο εἰς τὸν πίνακα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας. Τῷ ὄντι εἰς τὸν λογαριασμὸν τοῦ μηνὸς Ἰανουαρίου τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας ἦτο ἀναγεγραμμένον τὸ ποσὸν δραχμῶν 526,000, καὶ μετεβλήθη κατὰ τὸν Φεβρουάριον εἰς 346,000. Τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοποιΐας ἦτο 824,000, καὶ μετεβλήθη εἰς 731,000, ἤτοι ἐπῆλθε μεταβολὴ κατὰ 100,000 δραχμάς. Τοῦτο ἐγένετο, διότι, ἐξελεγχθέντων τῶν εἰς αὐτὴν ἀνηκόντων στοιχείων, προέκυψαν αἱ διαφοραὶ, αἵτινες ἀναγράφονται εἰς τὴν κατατεθεῖσαν ἔκθεσιν...

§363Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἔκθεσις τίνος;

§364Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου. Ἐπαναλαμβάνω ὅμως, ὅτι ἡ παρατήρησις, ὡς ἐγένετο, μοὶ ἐφάνη ὡς ἀφορῶσα εἰς παρεισφρήσασαν λογιστικήν τινα ἀσάφειαν. Ἀλλὰ καὶ εἰς ἕτερον σφάλμα περιέπεσεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Εἶπεν, ὅτι ἔβαλον τὴν χεῖρα εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν ὁδοποιΐαν, ὅτι ἀφήρεσα 573,000 καὶ τὰς εἰσήγαγον εἰς τὸ Δημόσιον Ταμεῖον διὰ νὰ καλύψω ἐλλείμματα. Τοῦτο ἤγειρον εὐλόγως τὴν ἔκπληξίν μου, διότι, καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι εἶχον τοιαύτην τινὰ πρόθεσιν ἢ προαίρεσιν, διετέλουν ἐν ἀπολύτῳ ἀδυναμίᾳ νὰ τὴν πραγματοποιήσω. Ὁ λογαριασμὸς τῆς ὁδοποιΐας οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὸν γενικὸν λογαριασμὸν τῆς γενικῆς ληψοδοσίας, οὐδεμίαν ἔχει σχέσιν μὲ τὰ ἔξοδα καὶ ἔσοδα τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἄλλως τε τὸ ποσὸν τοῦτο ἔπρεπε νὰ εὑρεθῇ ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899, ἢ εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ 1900, ὡς ἔσοδον. Ἀλλὰ τοιοῦτον ἔσοδον οὐδαμοῦ εἶναι ἀναγεγραμμένον, ὅπως ὑποληφθῇ, ὅτι ἐγὼ ἔβαλον χεῖρα ἐπὶ τῶν χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ αὐξήσω τὰ δημόσια ἔσοδα, καὶ ἑπομένως νὰ παρουσιάσω ἰσοζύγιον χωρὶς νὰ ἦναι τοῦτο ἐκ τῶν πραγμάτων βεβαιωμένον καὶ ἐξηκριβωμένον. Προσέθηκεν ὅμως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι ἐκ τοῦ νόμου τοῦ τελευταίου ὑπεχρεώθη ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐκδίδῃ ἐντάλματα 50,000 δραχ. ὑπὲρ τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ 50,000 ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας εἰς πίστωσιν ταύτης. Εἶναι ἡ ἀναγραφὴ τοῦ νόμου αὕτη ἀκριβής. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐνόησεν ἀκριβῶς τὸν μηχανισμόν, ὁ ὁποῖος ἐφηρμόσθη μετὰ τὴν κατάργησιν τοῦ Ταμείου τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας, οὔτε τὸν νόμον τοῦ 1892, οὔτε τὸν νόμον, ὅστις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐψηφίσθη τῇ ἐμῇ εἰσηγήσει. Εἰς τὰ 1892, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ὑπέλαβεν, ὅτι ἦτο ἐπιβεβλημένον, διὰ νὰ προλάβῃ τὴν ἐπικειμένην οἰκονομικὴν κρίσιν, νὰ αὐξήσῃ τὰ δημόσια ἔσοδα, καὶ πλὴν τῶν ἄλλων, πλὴν τῆς γενομένης αὐξήσεως τῶν φόρων, πλὴν τῆς ἐπιβολῆς νέων φόρων, ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργήσῃ τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας, καὶ τὰ ἔσοδα τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας νὰ τὰ ἀναλάβῃ τὸ Δημόσιον, νὰ ἀναγράφῃ δὲ κατ’ ἔτος ἐν τοῖς Προϋπολογισμοῖς πιστώσεις εἰς ποσότητας, ἃς ἐπέτρεπεν ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ δὲ ἐν τοῖς βιβλίοις τῆς ὁδοποιΐας, τοῖς τηρηθεῖσιν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχε συγχισθῆ τὸ Ταμεῖον τῆς ἐθνικῆς ὁδοποιΐας πρὸς τὰ Ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ μὴ ἀδικηθῶσι τὰ Ταμεῖα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, καὶ ἑπομένως τὸ Δημόσιον νὰ ἀναλάβῃ τὴν πρὸς αὐτὰ ἀπόδοσιν τῶν ἀνηκόντων αὐτοῖς κεφαλαίων, ἀναγραφομένης ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν μέχρις ἐξοφλήσεως τῆς ὀφειλῆς ταύτης πρὸς τὰ δύο ταῦτα Ταμεῖα. Εἶναι δὲ γνωστόν, ὅτι ἔκτοτε πολλαὶ ἐχορηγήθησαν πιστώσεις, καὶ πολλὰ ἔργα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας κατεσκευάσθησαν. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ ἁρμοδίου βιβλίου, τοῦ ἐνδεικνύοντος τὸ ποσὸν, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι πιστωμένον ἑκάτερον τῶν Ταμείων τούτων, καὶ ἐπὶ τῇ πεποιθήσει, ὅτι θὰ δαπανῶνται κατ’ ἔτος 50,000 δραχμαί, ἀνεγράφετο τοιαύτη πίστωσις εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκ λάθους δὲ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ ἄνευ προηγουμένης ἐξετάσεως, ἂν ἐγένετο τοιαύτη δαπάνη, ἐξεδίδοντο χρηματικὰ ἐντάλματα, ἅτινα προϋποθέτουσιν ἐκτελεσθέντα ἔργα, τὰ ἐντάλματα δὲ ταῦτα παρέμενον ἄχρηστα. Ἐπὶ παραδείγματι, εἰς ἕν ἔτος εἶχον ἐκδοθῆ χρηματικὰ ἐντάλματα διὰ ποσὸν 500,000 δραχμῶν, 250,000 ὑπὲρ τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ 250,000 ὑπὲρ τῆς δημοτικῆς ὁδοποιΐας, ἐνῷ εἶχον δαπανηθῆ δι’ ἐκτελεσθέντα ἔργα μόνον δραχ. 65,000. Παρέμειναν λοιπὸν τὰ ἐντάλματα ταῦτα ἐκκρεμῆ. Αἱ γενόμεναι συζητήσεις ἐπὶ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀποδεικνύουσι τὴν ἀκρίβειαν. Καὶ διὰ τοῦ νόμου τούτου τί ἀπεφασίσθη; Ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἐντάλματα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶχε χρεωθῆ ἡ ἐπαρχιακὴ καὶ δημοτικὴ ὁδοποιΐα, νὰ ἐξοφληθῶσι καθ’ ὅσον ἐκτελοῦνται ἔργα ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Δὲν ἐξηντλήθησαν δὲ τὰ ποσὰ ταῦτα, ὅπως παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ γένηται χρῆσις τοῦ ποσοῦ τῶν 100,000 δρ. κατὰ τὸ 1899, καὶ δι’ αὐτὸ δὲν ἐγένετο χρῆσις τῆς πιστώσεως ταύτης, διότι, ἵνα γένηται πληρωμὴ εἰς βάρος τῆς ὁδοποιΐας, πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον· ἄλλως, καὶ ἂν ἐκδοθῇ χρηματικὸν ἔνταλμα, ἀπομένει ἀχρησιμοποίητον. Αὐτὸ ἐγένετο ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ αὐτὸ ἐθεωρήθη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ὡς ἐσφαλμένον. Οὐδεμία ἄρα ἐγένετο παρανομία, οὔτε ἀφαίρεσις χρημάτων τοῦ Ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, διότι τὰ Ταμεῖα ταῦτα ἐδικαιοῦντο καὶ δικαιοῦνται νὰ λάβωσι χρήματα ἐφ’ ὅσον ἤθελον ἐγκρίνεσθαι καὶ ἐκτελεῖσθαι ἔργα τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Οὐδεμία δ’ ἐπῆλθεν ἢ πρόκειται νὰ ἐπέλθῃ μείωσις τῶν κεφαλαίων τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἀλλὰ καὶ ἕτερόν τι θέμα τὴν ἑσπέραν ταύτην ἀνεκίνησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πράγματι εἰς προηγουμένην συνεδρίασιν ἐπηρώτησεν, ἂν ἀληθῶς εἰς πίστωσιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899 ἀνεγράφη τὸ ποσὸν, τὸ προερχόμενον ἐξ ἐγγείου φόρου τῶν τεσσάρων δραχμῶν ἐκ τοῦ ἀντιτίμου τοῦ ἐκποιηθέντος σταφιδοκάρπου, προσέθηκε δ’ ὅτι, ἂν εἰσεπράχθη ἐκ τῶν χρημάτων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, διεπράχθη παρανομία. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐννοήσῃ, διατὶ δὲν ὑπάρχει πλέον αὐτὴ ἡ καθυστέρησις. Τὸ πρᾶγμα εἶναι εὐεξήγητον. Ἀπὸ τοῦ 1899 τὰ τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου μετεβλήθησαν. Κατὰ τὰ προγενέστερα ἔτη τὸ Δημόσιον, ἀντὶ ἐγγείου φόρου ἐκ τεσσάρων δραχμῶν, εἰσέπραττε 15% ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, ὃν εἰσῆγεν εἰς ἀποθήκας διαχειριζομένας παρ’ αὐτοῦ. Κατὰ τὸν νόμον, τὸν τότε ἐκδοθέντα καὶ μέχρι τοῦ 1898 ἰσχύσαντα, ἐκ τοῦ τιμήματος τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅστις ἀπεταμιεύθη εἰς τὰς ἀποθήκας, τὸ Δημόσιον ἐδικαιοῦτο νὰ λαμβάνῃ τὸν φόρον τῶν τεσσάρων δραχμῶν καὶ τὰ ἔξοδα τὰ καταβληθέντα εἰς τὰς ἀποθήκας διὰ τὴν ἀποταμίευσιν, διὰ μισθοὺς ἀποθηκαρίων, ἂν δὲ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν αὐτῶν ἀπέμενεν ὑπόλοιπον, τοῦτο θὰ ἐχρησίμευεν εἰς σκοποὺς ὑπὲρ τῆς σταφιδικῆς παραγωγῆς. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συνέστη ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα· εἰς αὐτὴν δ’ ἀνετέθη ἡ εἴσπραξις αὐτοῦ τοῦ ποσοῦ τῶν 15%. Εὐθὺς δὲ ὡς ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ἥτις ἔχει Ταμεῖον εἰδικὸν, λάβῃ τὰ 15% εἰς εἶδος ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, ὑποβάλλεται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλῃ τὸν φόρον τῶν τεσσάρων δραχμῶν. Τὸ Δημόσιον οὐδὲν λαμβάνει. Τὸ παρακράτημα λαμβάνει ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν τεσσάρων δραχμῶν. Τὸ Δημόσιον λοιπὸν δικαιοῦται, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐξάγεται ὁ σταφιδόκαρπος, νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Τραπέζης ταύτης τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῶν τεσσάρων δραχμῶν. Τοῦτο καὶ ἐγένετο, οὐδεμία δὲ ἀντίρρησις προετάθη παρὰ τῆς Τραπέζης, καὶ οὐδεμία ἠσκήθη ἐπ’ αὐτῆς πίεσις, ἵνα πωλήσῃ τὴν σταφιδόκαρπον, ὅπως λάβῃ τὸ Δημόσιον τὰ αὐτῷ ὀφειλόμενα. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι παρεβιάσθη ἄρθρον τι τοῦ σταφιδικοῦ νόμου. Ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι τὸ ἀπομένον ἀδιάθετον ποσὸν σταφιδοκάρπου ἀποτελεῖ πόρον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τοῦ ἐγγείου φόρου. Ἐγὼ δὲν ἀρέσκομαι εἰς τὰς βεβιασμένας ἑρμηνείας τῶν νόμων. Ὁ νόμος ὑποθέτει ὅτι, ὅταν πωληθῇ ὁ σταφιδόκαρπος, δὲν θὰ ἔχῃ λαμβάνειν τὸ Δημόσιον ποσὸν ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου τῶν τεσσάρων δραχμῶν κατὰ χιλιόλιτρον. Δὲν ἠγέρθη δὲ ποτὲ παράπονον· διότι τὸ Δημόσιον ἔχει ἀκόμη χρήματα εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, καὶ ἡ Τράπεζα δὲν τὰ δέχεται. Ποῦ ἡ παρανομία; Ἡ διαφορὰ τοῦ μηχανισμοῦ ὡς πρὸς τὴν εἴσπραξιν τῶν 15% εἰς εἶδος ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν νὰ ὑποπέσῃ εἰς τὸ σφάλμα. Σήμερον τὸ Δημόσιον δὲν λαμβάνει τὰ 15%, ἀλλ’ ἡ Τράπεζα, ἥτις ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ τὸν φόρον τοῦ Δημοσίου. Τὸ Δημόσιον, ὁσάκις ἐξάγεται σταφιδόκαρπος, ἔπρεπε νὰ καλῇ τὴν Τράπεζαν, ἵνα καταβάλῃ τὸν φόρον. Πρὸς εὐκολίαν ὅμως τῆς Τραπέζης, αὐτὸ γίνεται κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους, ὅτε γίνεται ὁ ἔλεγχος τῆς διαχειρίσεως.

§365Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Καὶ πρῶτον ἀπαντῶ ὡς πρὸς τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1900 καὶ 1899. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξήτασε τὰς εἰσπράξεις τοῦ 1899 καὶ τοῦ 1900 μέχρι τέλους Νοεμβρίου, καὶ εὗρεν, ὅτι ἡ διαφορὰ τοῦ 1900 κατὰ τοὺς 11 μῆνας εἶναι 7 ἑκατομμύρια. Ἂν ἐνθυμεῖσθε τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἔκαμα πρὸ ὀλίγου, θέλετε παραδεχθῆ, ὅτι αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια οὐδεμίαν ἐμφαίνουσι πρόοδον τῶν εἰσπράξεων, ἀλλὰ προέρχονται, ἐκ τοῦ διαφόρου τρόπου τοῦ κανονισμοῦ τῶν εἰσπράξεων ἢ τῆς ἐγγραφῆς εἰς τὰ βιβλία τοῦ Κράτους. Θεωρῶ περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα περὶ τούτου ἤδη εἶπον, ὅπως μὴ κουράσω ἄνευ λόγου τὴν Βουλήν. Ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον ζήτημα, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ λάθος, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς τὴν ἐργασίαν τῆς Γενικῆς Ληψοδοσίας τοῦ Κράτους. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐβεβαίωσεν ἡμᾶς, ὅτι ἐγένετο λάθος, καὶ πρὸς ἐπανόρθωσιν αὐτοῦ ἐγένοντο αἱ ἐγγραφαί, ὡς ἐγένοντο. Τοῦτο ἀποδεικνύει ὅ,τι εἶπον πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἡ λογιστικὴ τοῦ Κράτους πάσχει, καὶ ἀπαιτεῖται σύντονος προσοχή· ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ πρῶτον λάθος διορθώνεται δι’ ἑτέρου. Ὁ νόμος τοῦ 1892 ὁρίζει, τίνι τρόπῳ δέον νὰ γείνουν αἱ ἐγγραφαὶ τῶν δαπανῶν τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν· πρέπει νὰ χρεώνωνται τὰ κεφάλαια τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας, καὶ νὰ πιστῶται τὸ Ταμεῖον, τὸ καταβαλὸν τὰ χρήματα, καὶ ὄχι τὸ Ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας. Εἶναι τόσον ἀλλόκοτοι αἱ ἐγγραφαὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὥστε καταντῶσι καὶ ἀκατανόητοι· ἐκτὸς ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ἐγένετο ἄλλο τι, τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὸ τρίτον ζήτημα, τὸ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνέγνωσε τὸν νόμον, ἀλλὰ δὲν τὸν ἀνέπτυξεν. Ὅτε ἐγένετο ὁ νόμος περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν εἰσπράξει τὸ ἀντίτιμον τῆς παρακρατήσεως σταφίδος τῶν ἐτῶν 1895, 1896 καὶ 1897. Περὶ τούτου ὁ νόμος ῥητῶς λέγει, ὅτι ὤφειλε τὸ Δημόσιον νὰ παραδώσῃ τῇ Σταφιδικῇ Τραπέζῃ τὸ ἀντίτιμον τῆς ἐκκαθαρίσεως· καὶ οὕτως ἐγένετο. Τί ἔμεινεν εἰς χεῖρας τοῦ Δημοσίου; Ἔμεινεν ἡ χρῆσις τοῦ 1898, ἡ ὁποία δὲν εἶχε καθαρισθῆ· καὶ περὶ τούτου διαλαμβάνει ἐδάφιον εἰδικόν, τὸ τελευταῖον τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ νόμου περὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης τὸ ὁποῖον ὁρίζει καθαρῶς, ὅτι μετὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ παρακρατήματος τὸ ἀντίτιμον παραδίδεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν. Οὐδεμία παρεξήγησις εἶναι δυνατή. (Διαλογικὴ συζήτησις μεταξὺ Νέγρη καὶ Σιμοπούλου) Ἡ μὴ παράδοσις τοῦ παρακρατήματος τῇ Σταφιδικῇ Τραπέζῃ εἶναι παράβασις τοῦ νόμου τόσον καθαρὰ, ὥστε οὐδεμία συζήτησις εἶναι δυνατή. Ἔπραξα τὸ ἐμὸν καθῆκον, καταγγείλας τὴν πρᾶξιν. Ἂς κρίνουν ἤδη περὶ αὐτῆς οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἕτερος τὸν λόγον;

§367Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγώ. Ἀλλ’ εἶναι ἤδη δύο μετὰ τὸ μεσονύκτιον.

§368ΠΟΛΛΟΙ (ἐκ δεξιῶν). Νὰ προχωρήσωμεν.

§369Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, καίτοι χθές, ἐπειγόμενος νὰ περατώσω τὴν ὁμιλίαν μου περὶ τὴν ἑβδόμην καὶ ἡμίσειαν, διότι ὑπεχρεούμην νὰ ἀπουσιάσω τῆς Βουλῆς, δὲν ἔθιξα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ἡ μελέτη τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλ’ ἡ ἐπιμονὴ τῆς πλειονοψηφίας, ὅπως ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις τοῦ Προϋπολογισμοῦ καὶ πέραν τοῦ μεσονυκτίου, καὶ ἡ ἐπιμονή, ἣν δεικνύει, ὅπως, οὕτως εἰπεῖν, ἀφαιρέσῃ τὸν λόγον ἀπὸ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος, μὲ ἀναγκάζει νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ βῆμα καὶ ἀναπτύξω τὰ σημεῖα ἐκεῖνα τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τῶν ὁποίων χθὲς ἄκροις δακτύλοις ἡψάμην. Βεβαίως ἀναγνωρίζω τὸ δίκαιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις ἔλεγε πρὸ μικροῦ, ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ ἀγορεύσωσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἔδει νὰ ὦσι παρεσκευασμένοι, ὅπως ἐν πάσῃ στιγμῇ λάβωσι τὸν λόγον. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων δέον νὰ διεξάγηται ἡ συζήτησις ἐπὶ τοιούτων θεμάτων. Ἡ συζήτησις ἤρξατο ἀπὸ τῆς 10ης μετὰ μεσημβρίαν, ἐξηκολούθησε δὲ ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐπὶ 2½ ὥρας· μετὰ τὸ μεσονύκτιον βεβαίως ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐξακολουθήσῃ, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν παρεκάλεσε νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, ἤ, ἂν ὑπῆρχεν ἕτερός τις ἀγορεύσων, ἠδύνατο νὰ λάβῃ τὸν λόγον. Καὶ ἰδού, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἔλαβε τὸν λόγον, καὶ παρέστημεν εἰς μίαν ἀριθμομονομαχίαν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐφθάσαμεν εἰς τὰς δύο καὶ ἡμίσειαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Ἡ Βουλὴ ἀρκετὰ εἰργάσθη, ἡ Βουλὴ δέον ν’ ἀναπαυθῇ. Νομίζετε ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις; Ἄν τὸ νομίζητε, θὰ ἐξακολουθήσω, μὴ δυνάμενος νὰ πράξω ἄλλως. Ἀλλὰ πρὸς τί ἡ σπουδὴ αὕτη; Ἐλέχθη, ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις κωλυσιεργεῖ, καὶ ὅτι δὲν ἀφίνει τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὰς ἐργασίας της· αὗται δὲ οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ ἡ ψήφισις τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἰ δυνατόν, ἄνευ συζητήσεως. Νομίζει τις, ὅτι ἡ Βουλὴ αὕτη, ἡ ἀρξαμένη κατὰ τὴν 1ην Νοεμβρίου, ἐργάζεται ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους. Ἐγὼ ὅμως ἔχω τὰ σημερινὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, καὶ βλέπω, ὅτι ἡ συνεδρίασις φέρει αὔξοντα ἀριθμὸν 37. Ὡς γνωρίζετε, τὸ ἐλάχιστον χρονικὸν διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἡ Βουλὴ ὀφείλει νὰ ἐργάζηται, εἶναι τὸ τρίμηνον, ἑξάμηνον δὲ κατὰ τὰς τακτικὰς Συνόδους, τὸ μεῖζον. Λοιπὸν ἤδη μόλις ἐφθάσαμεν εἰς τὸ τρίτον τῶν συνεδριάσεων, κατὰ τὰς ὁποίας ὀφείλει ἡ Βουλὴ νὰ ἐργασθῇ, καὶ ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι κατηναλώσαμεν πάσας τὰς δυνάμεις ἡμῶν ἐργαζόμενοι, καὶ διὰ τοῦτο σπεύδομεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ πέρας, ἤτοι εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ! Ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τίνες ὡμίλησαν; Ἐὰν ἐξαιρέσῃ τις τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἰσήγαγε τὸν Προϋπολογισμόν, τὸν ἀξιότιμον κ. Χατζῖσκον, ὅστις, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ὡμίλησεν ἐκ μέρους τῆς μειονοψηφίας ἐπίσης διὰ μακρῶν, τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἑρμιονίδος, ὅστις ὡμίλησεν, ὡς εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας, δὲν μένει ἄλλος ἢ ὁ κ. Σκουζὲς, ἐγὼ χθὲς, καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης.

§370Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Νέγρης δὶς ἢ τρὶς ὡμίλησε.

§371Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀπομένουσι λοιπὸν ὅλοι οἱ ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, οἵτινες μέλλουσι νὰ λάβωσι τὸν λόγον, οἱ δὲ μέλλοντες νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως εἶναι οἱ κορυφαῖοι ἐκ τῶν Βουλευτῶν. Ἀπουσιάζει ὁ κ. Καραπάνος ἀσθενῶν, ἀπουσιάζει ὁ κ. Ράλλης...

§372Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ὑπάρχουν κορυφαῖοι τῶν Βουλευτῶν. Οἱ Βουλευταὶ ὅλοι εἶναι ἴσοι.

§373Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἀναμφισβητήτως, ἀλλά...

§374Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ κάμνητε τάξεις Βουλευτῶν.

§375Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν κατατάσσω κανένα εἰς τάξεις. Λέγω οἱ κορυφαῖοι τῶν Βουλευτῶν, διότι ἐκεῖνοι συνηθέστερον πραγματεύονται τὰ οἰκονομικὰ θέματα. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ τοὺς θεωρῇ κορυφαίους, δύναται καὶ νὰ μὴ τοὺς θεωρῇ τοιούτους· οὔτε αὐτοὶ ζημιοῦνται, οὔτε αὐτὸς κερδίζει τίποτε ἐξ αὐτοῦ. Ὅπωςδήποτε οἱ μέλλοντες νὰ ἀγορεύσωσιν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ δὲν εἶναι πλείονες τῶν τεσσάρων ἢ πέντε, ὑποθέτω· ἑπομένως αἱ ἀγορεύσεις ὅλαι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διαρκέσωσι πλέον τῶν 5 ἢ 6 ἡμερῶν· κατ’ ἀκολουθίαν, τὴν ἐρχομένην ἑβδομάδα θὰ ἔχῃ περατωθῇ καὶ τὸ ζήτημα τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον θὰ δύνανται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ὁποῖοι τοσαύτην ἀνυπομονησίαν δεικνύουσιν, ὅπως ἀπέλθωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των, νὰ ἀπέλθωσιν ἐκεῖ, ἥσυχοι ὅτι ἐξεπλήρωσαν τὸ καθῆκόν των. Ἀλλ’ ἡ ἐπιμονή, ὅπως ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ σήμερον, εἶναι περιεργοτάτη, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον, ἐὰν εἰς τὴν θέσιν τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη εὑρίσκετο ὁ κύριος Θεοτόκης, ἢ ὁ κύριος Σιμόπουλος, καὶ ἐδήλουν, ὅτι ἐκουράσθησαν, καὶ ὅτι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐξακολουθήσωσι συζητοῦντες, νομίζω, ὅτι οὐδεὶς θὰ ὑπῆρχεν ἐκ τῆς Συμπολιτεύσεως, ὁ ὁποῖος θὰ ἐπέμενε νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ἐπὶ τρεῖς καὶ τέσσαρας ἡμέρας ἄλλοτε ἠγόρευσεν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁσάκις ἐζήτησε νὰ διακοπῇ ἡ συζήτησις, ἡ πλειονοψηφία ἀπεδέχετο μετὰ προθυμίας.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν νομίζετε, ὅτι εἶσθε ἐκτὸς τοῦ θέματος;

§377ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Προϋπολογισμὸς περιλαμβάνει τὰ πάντα.

§378Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὁμιλῶ περὶ τῆς ἀναβολῆς.

§379ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ἀπεφάνθη ἡ Βουλή.

§380Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπαναφέρω τὸ ζήτημα αὖθις ἐγώ.

§381ΜΙΧ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων!

§382Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Σεῖς φρονεῖτε αὐτό· ἀλλ’ ἐγὼ συζητῶ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν πλειονοψηφίαν νὰ συγκατατεθῶσιν, ὅπως διακοπῇ ἡ συνεδρίασις τῆς Βουλῆς. Δὲν θέλουσι; Θὰ ἐξακολουθήσωμεν συζητοῦντες ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Καὶ ἤδη ἄρχομαι ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ οὕτως, ὥστε νὰ μὴ προκαλέσω τὰς διαμαρτυρίας κανενὸς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, τοὺς ὁποίους οὐδόλως θέλω νὰ ἴδω ἀσχάλλοντας. Χθὲς, Κύριοι, ἄκροις δακτύλοις ἡψάμην τῶν διαφόρων κεφαλαίων τοῦ Προϋπολογισμοῦ, περιορισθεὶς κυρίως εἰς τὴν ἐξέτασιν τῶν ἐσόδων· ἀλλὰ περιωρίσθην κυρίως εἰς τοὺς φόρους τοὺς εἰσπραττομένους εἰς τὰ Ταμεῖα· περὶ τῶν ἀμέσων φόρων οὐδόλως ἐποιησάμην λόγον. Θὰ ἀκολουθήσω καὶ σήμερον τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἠκολούθησα χθές, ἐρευνῶν τὸν Προϋπολογισμόν· δηλ. δὲν θὰ ἔλθω εἰς παραβολὰς καὶ εἰς συγκρίσεις, ἀλλὰ θὰ ἐξετάσω, τί ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καλλιέργειαν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ χώρᾳ, καὶ εἰς ποῖα ἠδύνατο ν’ ἀπολήξῃ ἀποτελέσματα, οὐχὶ μόνον ὅσον ἀφορᾷ τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ καὶ ὅσον ἀφορᾷ τὴν παραγωγὴν τῆς χώρας. Οὕτως ἔρχομαι εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ. Ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ εἶναι μία ἐκ τῶν οὐσιωδεστάτων τῆς χώρας, ἡ ὁποία δύναται, χρησιμοποιουμένη καταλλήλως, νὰ εἰσαγάγῃ ἄφθονον χρυσὸν εἰς τὴν χώραν, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς νὰ καταστῇ κέντρον ἐξαγωγῆς τοῦ καπνοῦ, ὡς ἡ Αἴγυπτος, θὰ κατώρθου δὲ, ὥστε ἐκεῖνο, ὅπερ συμβαίνει ἐν Αἰγύπτῳ, νὰ γίνηται κατὰ τὸ πλεῖστον ἐν Ἑλλάδι. Ἐὰν ὑπῆρχε πρόνοια, ὅπως ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ βελτιωθῇ, ὅπως ἐξευγενισθῇ τὸ εἶδος, τὸ παραγόμενον ἐν Ἑλλάδι, θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν σήμερον, ὅσον ἀφορᾷ τὴν καπνοπαραγωγήν, πρὸς αὐτὴν τὴν Τουρκίαν. Καὶ παρετηρήθη, Κύριοι, τοῦτο εἰς πολλὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας, ὅπου εἰσήχθησαν σπόροι ἐκ τῶν καλλιεργουμένων καπνῶν ἐν Καβάλλᾳ, ἢ καὶ ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις τῆς Τουρκίας, ὅπου ἡ ποιότης τοῦ καπνοῦ εἶναι ἐξαιρετική, ἡ δὲ ἀξία τούτου ἀνέρχεται εἰς εἴκοσι καὶ εἰκοσιπέντε καὶ εἰκοσιεπτὰ φράγκα κατ’ ὀκᾶν. Ἐκεῖ ἠδυνήθησαν νὰ παραγάγωσι τοιοῦτον καπνόν, ὅπως ἀνέφερεν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Γουναράκης, ὅστις ἐβεβαίου ἡμᾶς, ὅτι ἐκαλλιεργήθη ἐν Μεσολογγίῳ τοιοῦτος καπνός, ὁ ὁποῖος ἠγοράσθη ἀντὶ 20 δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν. Τὸ πρᾶγμα ἦτο ὅλως τυχαῖον. Ὁ ἀναλαβὼν τὴν σπορὰν τοῦ καπνοῦ τούτου καὶ καλλιεργήσας τὸν καπνὸν τῆς ποιότητος, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Γουναράκης ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ, τυχαίως ὅλως ἐκαλλιέργησαν αὐτόν· ὅτε δὲ οἱ ἐρχόμενοι ἀγορασταὶ ἐξ Αἰγύπτου, οἱ ἀγοράζοντες τοὺς καπνοὺς τοὺς ἑλληνικούς, εἶδον τὸν καπνὸν τοῦτον καὶ ἐζήτησαν αὐτόν, ὁ κτηματίας, ὁ ὁποῖος ἐκαλλιέργει αὐτόν, καὶ ὁ ὁποῖος τόσον ἐθεώρει αὐτὸν ἀνάξιον προσοχῆς, ὥστε τὸν εἶχε κρεμάσει ὑπὸ τὴν στέγην τῆς οἰκίας του, ἠπόρησε, καὶ τότε μόνον ἠνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοί του, ὅτε τῷ ἐζήτησαν τοῦτον, καὶ τὸν ἐπώλησεν ἀντὶ 20 δραχμῶν τὴν ὀκᾶν. Ἐὰν ἦτο δυνατόν, Κύριοι, νὰ γείνῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε εἶχεν ὑπ’ ὄψιν ὁ μακαρίτης Τρικούπης, δηλ. νὰ μεταφέρῃ ἐκ τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν τῆς Τουρκίας καλλιεργητὰς τοῦ καπνοῦ.

§383Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Σιγώτερα, κύριε Βουλευτά, διότι θὰ ἐξυπνήσητε μερικοὺς Βουλευτὰς κοιμωμένους.

§384Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ζητῶ συγγνώμην, ἐὰν δεικνύωμαι τόσον ἄστοργος, διακόπτων τὸν ὕπνον των, ἀλλ’ ἀναγκάζομαι πρὸς τοῦτο. Ὅπως δήποτε θὰ ταπεινώσω τὴν φωνήν, ὅπως προλάβω τοιαύτην ζημίαν. Ἐὰν λοιπὸν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῇ ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ διὰ σπόρων καταλληλοτέρων, τότε ἡ ἐξευγένισις τοῦ εἴδους ἤθελεν ἐπιτευχθῆ, καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ θὰ ἀπέφερε τὸ τετραπλάσιον καὶ πενταπλάσιον ἴσως ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἀποφέρει σήμερον. Ἀλλὰ καὶ ἄλλως, Κύριοι, ἐὰν ὑπῆρχεν ἡ πρόνοια ἐκείνη, ἡ ὁποία διακρίνει τὰ ἔθνη, τὰ ὁποῖα βελτιώνουσι τὴν παραγωγὴν αὐτῶν, καὶ ἐὰν βιομηχανικῶς κατειργαζόμεθα τὸν καπνόν, ὡς γίνεται σήμερον ἐν Αἰγύπτῳ, εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι 20 ἑκατομμύρια φράγκων χρυσῶν καὶ πλέον θὰ ἠδύναντο νὰ εἰσαχθῶσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Νομίζω δέ, ὅτι πρὸ πολλοῦ ἤρξατο τοιαύτη σκέψις κυοφορουμένη εἰς τὰς κεφαλὰς οὐ μόνον τῶν καπνεμπόρων ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ μιᾶς ἑταιρείας, καὶ νομίζω, ὅτι ἀνέγνωσα εἴς τινα ἐφημερίδα, ἢ ἤκουσα λεγόμενον, ὅτι καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ὑπεβλήθη ὑπόμνημα, καὶ ἐζητήθη ἡ σύστασις τοιαύτης ἑταιρείας μετὰ δικαιωμάτων τινῶν, ὅπως, κατασκευάζουσα σιγαρέτα, καθ’ ὃν τρόπον κατασκευάζονται ταῦτα ἐν Αἰγύπτῳ, ἐξάγῃ ταῦτα εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ τὴν Ἀμερικήν. Καὶ ὑπολογίζουσιν οἱ ἀναλαμβάνοντες τὴν τοιαύτην ἐπιχείρησιν, ὅτι 20 ἑκατομμύρια καὶ πλέον φράγκων χρυσῶν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Τοῦτο δέ, Κύριοι, ἐγὼ τὸ θεωρῶ ὡς βέβαιον, διότι γνωρίζω τοὺς πλείστους ἐκ τῶν Κυρίων ἐκείνων, οἵτινες ἐζήτησαν τὴν σύστασιν τοιαύτης ἑταιρείας. Ἡ ἑταιρεία αὕτη, καθὼς ἤκουσα, συνιστᾶται, καὶ καταθέτει κεφάλαια ὑπὲρ τὰ 7 ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθές, καὶ ὑπάρχῃ πράγματι τοιαύτη ἑταιρεία, καταθέτουσα 7,000,000 δραχμῶν, ὅπως δίδῃ δάνεια εἴτε εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ καπνοῦ, πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς ἐξευγενίσεως τοῦ εἴδους, εἴτε πρὸς ἀγορὰν ἐγχωρίου καπνοῦ, καὶ ζητῇ μόνον νὰ ἐπιτραπῇ εἰς αὐτὴν νὰ εἰσάγῃ τὸν καπνὸν, τὸν ἀπαιτούμενον πρὸς κατασκευὴν τῶν μελλόντων νὰ ἐξαχθῶσι σιγαρέτων, ἐκ Τουρκίας ἄνευ τέλους, τότε δὲν γνωρίζω διατὶ εἰς ἔργον τοιαύτης σημασίας δὲν ἠσχολήθη ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δὲν εἰσήγαγε τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἀλλ’ εἰσήγαγεν ἕτερα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐψηφίσαμεν ἐνταῦθα, ἀφοῦ συνεζητήσαμεν αὐτὰ διὰ μακρῶν, καὶ τὰ ὁποῖα κατέστησαν ἀνεφάρμοστα. Καὶ εὐτύχημα εἶναι, ὅτι δὲν ἐφηρμόσθησαν μέχρι τοῦδε, διότι ἤθελον ἀπορροφήσει πάλιν μεγάλας προσόδους τοῦ Δημοσίου, ἤθελον ἀπορροφήσει τὸ χρῆμα τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀσκόπως καὶ ἀγόνως. Ἐνθυμοῦμαι, Κύριοι, ὅτι ὁ μακαρίτης Τρικούπης εἶχε τὴν ἰδέαν τῆς τοιαύτης ἐνεργείας, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ διὰ τῆς ἐξευγενίσεως τοῦ εἴδους, καὶ νομίζω, ὅτι εἶχεν ἔλθει καὶ εἰς διαπραγματεύσεις ἄλλοτε ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ εἶχον κληθῆ ἄνδρες ἐκ τῶν χωρῶν ἐκείνων, ὅπου καλλιεργεῖται ὁ καπνὸς, ὅπως διδάξωσι τὴν καλλιέργειαν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ὅπως διδάξωσι τὴν κατασκευὴν τῶν σιγαρέτων παρ’ ἡμῖν. Ἔκτοτε ὅμως πάντα ταῦτα διεκόπησαν, καὶ ἓν εἶδος, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ εἰσφέρῃ εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ εἰς τὸ Κράτος μεγάλας καὶ πολλὰς προσόδους, δὲν ἐχρησιμοποιήθη παντάπασι. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἐξακολουθεῖ ὑπάρχον τὸ Τμῆμα τῆς Γεωργίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄλλοτε, ἐπὶ τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὁ γεωπόνος κύριος Γεννάδιος, ἐλαμβάνοντο μέτρα τινὰ, συνετάσσοντο ἐκθέσεις, καὶ ὑπεδεικνύοντο τρόποι καὶ μέτρα, κατὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἠδύνατο νὰ βελτιωθῇ ἡ ἑλληνικὴ καλλιέργεια. Μεταξὺ δὲ τόσων ἄλλων, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι σκέψις ἐγένετο καὶ περὶ κατασκευῆς ῥοδελαίου. Μὴ νομίζῃ τις, ὅτι ταῦτα πάντα εἶναι ἐντελῶς ἀσήμαντα. Ἀρκεῖ νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, τί εἰσπράττει ἡ Βουλγαρία κατ’ ἔτος ἐκ μόνου τοῦ ῥοδελαίου, διὰ νὰ κατανοήσῃ, ὅτι, ἐὰν ἦτο δυνατὴ ἡ καλλιέργεια καὶ ἡ παραγωγὴ τοῦ ῥοδελαίου ἐν Ἑλλάδι, μεγάλα ποσὰ ἤθελεν ἀποφέρει αὕτη εἴς τε τὸ Δημόσιον, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὅτι ἐκ τῆς καταναλώσεως τῶν ἑλληνικῶν καπνῶν καὶ τῶν σιγαρέτων εἰς τὴν Εὐρώπην καὶ εἰς τὴν Ἀμερικὴν καὶ εἰς τὰς Ἰνδίας ἡ εἰσαγωγὴ χρυσοῦ ἠδύνατο νὰ φθάσῃ τὰ 20 ἑκατομμύρια δραχμῶν, εἶναι ἀναμφισβήτητον. Ἀρκεῖ νὰ γνωρίζῃ τις, ὅτι ἡ ἐξαγωγὴ τῶν σιγαρέτων εἰσάγει κατ’ ἔτος εἰς Αἴγυπτον ὑπὲρ τὰ 4 ἑκατομμύρια λιρῶν αἰγυπτιακῶν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ δὲν ὑπάρχει, δὲν ἐπιτρέπεται ἡ καλλιέργεια τοῦ καπνοῦ, ὅτι ὅλος ὁ καπνὸς, διὰ τοῦ ὁποίου κατασκευάζονται τὰ σιγαρέτα, εἶναι καπνὸς ἑλληνικὸς, ἀναμιγνυόμενος μετὰ καπνοῦ τουρκικοῦ. Οὕτω λοιπὸν, Κύριοι, ἐνῷ εἰς τὴν Αἴγυπτον δὲν παράγεται οὐδὲ κλωνίον καπνοῦ, ἀλλ’ ὁ εἰσαγόμενος εἶναι ἑλληνικὸς καὶ τουρκικὸς, διὰ τῆς βιομηχανίας τῶν σιγαρέτων εἰσάγουν οἱ ἐν Αἰγύπτῳ σιγαρέμποροι καὶ σιγαροποιοὶ 100 ἑκατομμύρια φρ. χρυσῶν. Ποῖος ἤθελε παρακωλύσει ἡμᾶς, μέγα μέρος τῆς βιομηχανίας ταύτης νὰ μεταφέρωμεν εἰς τὴν Ἑλλάδα;

§385Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν νομίζετε, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ σταματήσωμεν ἕως ἐδῶ, καὶ αὔριον νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν συζήτησιν;

§386Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· αὔριον.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 2 καὶ 40′ τῆς πρωΐας τῆς ἐπιούσης).