1900.12.13

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 27

τῆς 13 Δεκεμβρίου 1900.

(Τετάρτη).

(Προεδρεύοντος τοῦ ἀντιπροέδρου κ. Ν. Λεωνίδα).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 καὶ 45′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συμφώνως πρὸς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, κατήρτισα ἐννεαμελῆ ἐπιτροπὴν πρὸς μελέτην καὶ ἐπεξεργασίαν τῆς προτάσεως νόμου «περὶ περιθάλψεως τῶν παθόντων ἐν μεταλλείοις, μεταλλουργείοις καὶ ἄλλοις ἐργοστασίοις», ἐκ τῶν ἑξῆς κυρίων βουλευτῶν: Γ. Λιδωρίκη, Θ. Ρετσίνα, Γ. Παπαδιαμαντοπούλου, Φωκίωνος Νέγρη, Κ. Ν. Παπαμιχαλοπούλου, Κ. Δούνη, Κ. Σταυροπούλου, Ν. Γουναράκη καὶ Ν. Γιαννηκώστα. Οἱ κάτοικοι Βουρβούρων τῆς ἐπαρχίας Κυνουρίας ὑποβάλλουσιν ἀναφορὰν περὶ τῶν ἀμφισβητουμένων ὁρίων τοῦ χωρίου Βουρβούρων καὶ τοῦ χωρίου Ἀραχώβης τῆς Λακεδαίμονος. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης ἔχει ὁ κ. Βοζίκης.

§2ΧΑΡ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἡ ἀνακοινωθεῖσα ἀναφορὰ τῶν κατοίκων Βουρβούρων ἔρχεται, κύριοι Βουλευταί, εἰς κύρωσιν ὅσων πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἔλεγον περὶ τῶν ἐρίδων τῶν ἀναφυομένων μεταξὺ τῶν διαφόρων χωρίων περὶ ὁρίων. Οὐ μόνον δὲ κυροῖ ὅσα εἶπον περὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐπερχομένης διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως, ἀλλὰ καὶ ἀποδεικνύει ἐπὶ πλέον, ὅτι αἱ τοιαῦται ἔριδες καὶ τὴν εὐημερίαν τῶν πολιτῶν θέτουσιν ἐν ἀμφιβόλῳ. Ἀφορμὴ τῶν τοιούτων ἐρίδων εἶναι, ὡς γνωστόν, αἱ ἀνάγκαι αἱ πρώτισται τῶν κατοίκων, τῆς ξυλεύσεως καὶ τῆς βοσκῆς, καὶ ἐκδηλοῦνται φυσικῶς αὗται ἐπὶ τῶν κτημάτων, τῶν εἰς τὰ ὅρια τῶν γειτονικῶν δήμων κειμένων, καὶ κατὰ τρόπον οὐχὶ συνᾴδοντα πρὸς τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν· ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διὰ βιαιοπραγιῶν, εἰς ἃς ὑπερισχύει ὁ ἰσχυρότερος, ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἄλλων μέσων, ὅσα τείνουσι πρὸς οἰκειοποίησιν τοῦ φιλονικουμένου μέρους. Τοῦτο δὲ, διότι αἱ ἀνάγκαι ξυλεύσεως καὶ βοσκῆς εἰσι κοιναὶ εἰς τοὺς συγχωρίους, ἐξ οὗ τὰ ζητήματα γίνονται κοινωτικά, ὡς θίγοντα καὶ τὰ συμφέροντα, ἀλλὰ καὶ τὴν φιλοτιμίαν πλέον ὅλων τούτων, καὶ προκαλοῦσι τὴν ὑπὲρ αὐτῶν ἐπέμβασιν τῶν τοπικῶν ἀρχῶν. Ἐννοεῖται, ὅτι αἱ τοπικαὶ ἀρχαὶ, αἱ δημοτικαί, ὀλιγώτερον τὸ δίκαιον, περισσότερον τὸ συμφέρον τῶν συγχωρίων ζητοῦσαι νὰ προστατεύσωσι, καὶ τῆς ἰδίας ἐξουσίας καταχρῶνται πρὸς τοῦτο, καὶ τὴν ἐπιρροήν των καὶ τὰς σχέσεις των πρὸς τὴν Διοίκησιν ἐξαντλοῦσι πρὸς ἐπιτυχίαν, καὶ τοὺς πολίτας ὠθοῦσιν εἰς αὐτοδικίας. Ἰδοὺ διατὶ καὶ ἡ Κεντρικὴ Διοίκησις, μεταλλάττουσα, δὲν προστατεύει τοὺς πολίτας δι’ ὁριστικῆς λύσεως τῶν ζητημάτων, καὶ διατὶ οἱ πολῖται τῶν γειτνιαζόντων καὶ ἐριζόντων χωρίων περιέρχονται εἰς κατάστασιν ἐμπόλεμον, ἐξ ἧς, ὡς εἴρηται, καὶ ἡ δημοσία ἀσφάλεια καὶ ἡ εὐημερία τῶν πολιτῶν διαταράσσονται. Πρόκειται ἐνταῦθα, ἐν τῇ ἀναφορᾷ, περὶ μιᾶς ἐκτάσεως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ κτήματα ἀνήκοντα εἰς τοὺς κατοίκους τοῦ χωρίου Βουρβούρων τοῦ δήμου Πάρνωνος, τοὺς ἀναφερομένους. Μεταξὺ τῶν κτημάτων, τῶν καλλιεργουμένων ἀγρῶν, ὑπάρχουσι, σποράδην κείμεναι, ἀνάλογοι χέρσοι ἐκτάσεις, αἵτινες χρησιμεύουσιν εἰς βόσκησιν τῶν κτηνῶν των καὶ εἰς ξύλευσιν. Οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Ἀραχώβης, τοῦ δήμου Οἰνοῦντος, οἱ γείτονες, θέλουσι νὰ οἰκειοποιηθῶσι διὰ τὰς ἰδίας τῶν ἀνάγκας, οὐχὶ τὰς ἐκτάσεις ταύτας, ἀλλὰ τὴν χρῆσιν αὐτῶν, καὶ διὰ τῶν μέσων, περὶ ὧν εἶπον, διὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῆς δημοτικῆς των ἀρχῆς, ἐπέτυχον κατὰ τὸ 1880, νομίζω, νὰ ἐκδοθῇ ὑπ’ αὐτῆς ἀστυνομικὴ διάταξις, ἀπαγορεύουσα εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας κατοίκους Βουρβούρων τὴν εἰς τὰ κτήματά των ταῦτα βόσκησιν καὶ ξύλευσιν. Διὰ τῆς ἀστυνομικῆς ταύτης διατάξεως ἐχαρακτηρίζετο καὶ τὸ μέρος ὡς ἀνῆκον εἰς τὸν δῆμον Οἰνοῦντος, ὡς κοινοτικὸν τῆς Ἀραχώβης. Ἤρξαντο συνεπῶς, τὸ μὲν αἱ καταπιέσεις τῶν Ἀραχωβιτῶν ἀγροφυλάκων κατὰ τῶν Βουρβουραίων ποιμένων, καὶ ἡ πληρωμὴ τῶν συλλήπτρων ὑπὸ τούτων, διότι τὰ ποίμνιά των ὡδηγοῦντο μακρὰν, εἰς τὴν πρωτεύουσαν Οἰνοῦντος, εἰς ἀπόστασιν πολλῶν ὡρῶν, καὶ ἠπειλοῦντο ὑπὸ τῆς πείνης καὶ τῆς κλοπῆς, καὶ οἱ ποιμένες ἠναγκάζοντο νὰ πληρώνωσιν, ἵνα ἀποφεύγωσι τοὺς ἐκ τῆς μεταφορᾶς τῶν ποιμνίων εἰς Βρέσθαινα κινδύνους, τὸ δὲ αἱ αὐστηραὶ καταδίκαι τῶν Βουρβουρέων ὑπὸ τοῦ Πταισματοδικείου Οἰνοῦντος, ὡς παραβατῶν τῆς ἀστυνομικῆς ἐκείνης διατάξεως. Εἰς τὰς τοιαύτας πληρωμὰς, εἶναι ζήτημα, ἂν ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ καὶ τῶν ἀγρῶν καὶ τῶν ποιμνίων τὸ εἰσόδημα. Διὰ νὰ ἀπαλλαγῶσιν ὅμως οἱ Οἰνούντιοι τῆς ἐν ταῖς δίκαις ταύταις προβαλλομένης πάντοτε ἀναρμοδιότητος, εἰργάσθησαν, καὶ ἐπέτυχον διοικητικὴν ἀπόφασιν, καθορίζουσαν τὸ ἀμφισβητούμενον μέρος, καὶ ἐπιδικάζουσαν αὐτὸ εἰς τὸν Οἰνοῦντα. Οὕτω προεκλήθη πλέον ἡ ἐπέμβασις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα κανονισθῇ ἐφ’ ἅπαξ τὸ ζήτημα. Ἐντεῦθεν οἱ δυστυχεῖς Βουρβουραῖοι ἀνέμενον σωτηρίαν, ἕτοιμοι ν’ ἀναγνωρίσωσιν ὡς εὐεργέτην των πάντα, ὅστις ἤθελεν ἐργασθῆ καὶ ἐπιτύχει ὑπὲρ αὐτῶν τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργείου. Καὶ τὸ Ὑπουργεῖον, ἀντὶ νὰ λύσῃ τὸ ζήτημα ῥιζικῶς, καὶ ἄρῃ πᾶσαν ἀφορμὴν ἐρίδων διὰ τὸ μέλλον, ἠρκέσθη εἰς μίαν ἀρνητικὴν ἀπόφασιν· ἠκύρωσε δηλ. τὴν ἀπόφασιν, τὴν ἀναγνωρίζουσαν τὸ φιλονικούμενον μέρος ὡς ἀνῆκον εἰς τὸν Οἰνοῦντα, λόγῳ, ὅτι ἐβασίζετο αὕτη ἐπὶ πρωτοκόλλων τῶν Ἐφόρων μόνον, καὶ οὐδὲν οὐσιαστικῶς διέταξεν, οὐδ’ ἀπεφάνθη εἰς τίνα ἀνήκει τὸ μέρος. Παρηγορήθησαν, νομίζοντες ὅτι ἐπέτυχον ὑπὲρ ἑαυτῶν τὴν λύσιν, οἱ κάτοικοι Βουρβούρων, καὶ ἔσπευσαν νὰ ἐκδηλώσωσι τὴν εὐγνωμοσύνην των εἰς τοὺς πρὸς τοῦτο ἐργασθέντας. Οἱ κάτοικοι ὅμως τῆς Ἀραχώβης, μὴ δυνάμενοι νὰ ἔχωσιν, ὡς ἤθελον, διοικητικὴν ἀπόφασιν, ἐπιδικάζουσαν αὐτοῖς τὰ ὅρια, ἀλλὰ καὶ μὴ θέλοντες ν’ ἀφήσωσιν ἀνενοχλήτους τοὺς Βουρβουραίους, ἐτράπησαν ἄλλην ὁδὸν, προσφορώτερον καὶ εὐπροσωπότερον ἄγουσαν εἰς τὸν σκοπόν. Ἀποπλανήσαντες τὸν τότε Δασάρχην Λακεδαίμονος, ἐπέτυχον κατὰ τὸ ἔτος 1898, νομίζω, τὴν ἔκδοσιν δασονομικῆς διατάξεως, διὰ τῆς ὁποίας ἐχαρακτηρίζετο τὸ μέρος ἐκεῖνο ὡς ἀνῆκον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος, διετάσσετο ἡ ἀναδάσωσις αὐτοῦ, ἀπηγορεύετο ἡ ξύλευσις καὶ ἡ βόσκησις καὶ τῶν προβάτων ἀκόμη, καὶ ἠπειλοῦντο κατὰ τῶν παραβατῶν αἱ ποιναὶ τοῦ περὶ δασῶν νόμου. Μετὰ τὴν ἔκδοσιν τῆς διατάξεως ταύτης εἰσήχθησαν σχεδὸν πάντες οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου Βουρβούρων, οἱ κατ’ ἀνάγκην παραβάται αὐτῆς,—οἱ κτηματίαι τῆς ἀμφισβητουμένης περιφερείας—εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον Σπάρτης, καὶ κατεδικάσθησαν καὶ καταδικάζονται εἰς ποινὰς αὐστηροτάτας. Ἐπὶ τριετίαν ἤδη τὸ Πλημμελειοδικεῖον Σπάρτης ἐξαντλεῖ πᾶσαν αὐστηρότητα εἰς τὴν ῥάχιν τῶν ἀτυχῶν Βουρβουρέων. Προχθὲς εἶχον ἐπιστολὴν ἐκεῖθεν, ἐν ᾗ μοὶ γράφουσιν, ὅτι κατεδικάσθησαν ἐσχάτως, πρὸ 10 ἡμερῶν, 7 ἢ 8 ἄτομα εἰς φυλάκισιν, δὲν ἠξεύρω πόσην,—δὲν ἐνδιαφέρει τόσον τοῦτο—ἀλλὰ καὶ εἰς χρηματικὴν ποινὴν, εἰς μὲν 400 δραχμῶν, ἄλλος 200, καὶ ἄλλοι 100. Γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταὶ, τί εἶναι αἱ τοιαῦται ποιναὶ διὰ τοὺς γεωργοὺς καὶ τοὺς ποιμένας. Μόνον τὸ Δικαστήριον δὲν τὸ γνωρίζει. Εἶναι τελεία ἐξόντωσις, ὠθοῦσα αὐτοὺς εἰς τὰ ἔσχατα, ἀφοῦ, καὶ τοὺς ἀγρούς των ἐὰν πωλήσωσιν, εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρώσουν. Ἀπηύδησαν πλέον, καὶ, πρὶν ἢ διὰ τῶν οἰκείων δυνάμεων ἐπιχειρήσωσι ν’ ἀντεπεξέλθωσι κατὰ τῶν γειτόνων, ἀλλὰ καὶ διότι δὲν δύνανται ν’ ἀντεπεξέλθωσιν οὕτω καὶ κατὰ τῆς διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ ἀπειλούσης αὐτοὺς ἐξοντώσεως, ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλήν. Ἀκούσατέ τους (ἀναγινώσκει ἐκ τῆς ἀναφορᾶς): «Μετ’ ἀγόνους εἰκοσιπενταετεῖς δικαστικοὺς ἀγῶνας, ξυλοκοπήματα καὶ χρηματικὰς παροχὰς πρὸς τοὺς γείτονάς μας Ἀραχωβίτας τῆς Λακεδαίμονος, ἡμεῖς, οἱ εὐλαβῶς ὑποσημειούμενοι κάτοικοι τοῦ χωρίου Βουρβούρων, ἐξαντληθέντες τελείως οἰκονομικῶς, καὶ ἀπολέσαντες πᾶσαν ἐλπίδα περὶ ἀπονομῆς τοῦ δικαίου μας, ἀναφερόμεθα...» κλπ. Δικαίως, κύριοι Βουλευταὶ, ἀπελπίζονται, διότι, μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας των, οὐδεμίαν εἶδον ἀποτελεσματικὴν ἐνέργειαν. Κατ’ ἐπανάληψιν, καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς, παρουσιάσθην καὶ παρεκάλεσα τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν νὰ ἐνεργήσῃ, ἵνα ἀρθῇ ἡ ἐν λόγῳ δασονομικὴ διάταξις, καὶ μοὶ ὑπεσχέθη, καὶ διέταξε τοὺς Δασάρχας νὰ ἐνεργήσωσι τὸ καθ’ ἑαυτούς· ἀλλ’ εἰς ὁριστικὸν ἀποτέλεσμα τὸ ζήτημα ἀκόμη δὲν κατέληξε. Καὶ ἀναφέρονται εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα, ὡς λέγουσιν εἰς τὴν ἀναφορὰν, «πεισθῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ὅτι ὑπάρχουσι ῥαγιάδες καὶ ἐν αὐτῷ τῷ ἐλευθέρῳ Βασιλείῳ, καὶ ὅτι ἀληθὴς πίεσις ἀσκεῖται ἐπ’ αὐτοὺς, τοὺς ταλαιπώρους κατοίκους Βουρβούρων, ὑπὸ τῶν ἰσχυροτέρων γειτόνων των Ἀραχωβιτῶν.» Δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ ἡ περιγραφὴ αὕτη, κύριοι Ὑπουργοί. Ὑφίστανται πλειότερα τῶν ὅσα περιγράφουσιν. Ἀλλὰ ἀρκοῦσι, νομίζω, ταῦτα, ἵνα προκαλέσωσιν ἐντονωτέραν τὴν ἐνέργειαν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν, καὶ θέσῃ ἓν τέρμα εἰς τὴν ἔκρυθμον ταύτην κατάστασιν. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐπανέλθω, ἐὰν δὲν ἴδω ἐγκαίρως θεραπείαν τοῦ κακοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως παρόμοια συμβαίνουσι καὶ εἰς ἄλλους δήμους τῆς Κυνουρίας, καὶ εἰς ἄλλους δήμους τοῦ Κράτους, νομίζω, ὅτι εἶμαι ἐν τῷ θέματι, προκαλῶν τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητήματος τόσον σοβαροῦ, ἵνα λάβῃ μέτρα γενικώτερα πρὸς κανονισμὸν τῶν ὁρίων τῶν δήμων· διότι, ἐφ’ ὅσον ταῦτα εὑρίσκονται ἐκκρεμῆ, καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐγκλημάτων κατὰ τῆς ζωῆς καὶ κατὰ τῆς περιουσίας, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, αὐξάνει, καὶ ἡ κτηματικὴ πίστις, τοὐλάχιστον διὰ τὰ ἐπὶ τῶν ἀμφισβητουμένων ὁρίων κτήματα, διασαλεύεται, καὶ μέγας ἀριθμὸς ἐργατικῶν καὶ πτωχῶν ἀνθρώπων καταθλίβεται καὶ δυστυχεῖ.

§3Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ φέρω ἐγὼ ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς πρὸ ἡμερῶν, εἰσάγων ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ δήμου Κορίνθου, διότι καὶ ἐκεῖ παρόμοια ἔκτροπα λαμβάνουσι χώραν, καθόσον αἱ γεωργικαὶ περιφέρειαι ἐν τῷ δήμῳ Κορίνθου δὲν εἶναι καθωρισμέναι. Καὶ ὄχι μόνον τὰ ἄτοπα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας, συμβαίνουσιν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν δήλωσιν τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν πολλαὶ συμβαίνουσι παρὰ τῶν ἀρχῶν ἀδικίαι, ἐπὶ βλάβῃ τῆς γεωργικῆς τάξεως. Θὰ παρεκάλουν λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν πρὸ ἡμερῶν εἰσήγαγον, ἀφορῶσαν ἀκριβῶς τὸ ἴδιον θέμα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας, καὶ σπεύσῃ πρὸς διόρθωσιν τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον φρονῶ, ὅτι θέλει θεραπευθῆ, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς συγχωνεύσῃ διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος εἰς μίαν τὰς διαφόρους κτηματικὰς περιφερείας.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἐν Ἀθήναις σιγαροποιοὶ καὶ λοιποὶ ἐργάται τοῦ Καπνεργοστασίου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν παρακαλοῦσι νὰ ἐπεκταθῇ τὸ κατάστημα ἐκεῖνο, πρὸς ἀνετωτέραν διεξαγωγὴν τῆς ἐργασίας αὐτῶν. Ὁ κ. Μυκώνιος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης.

§5ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν. Οἱ καπνοκόπται ζητοῦσι νὰ γείνωσιν εἰς τὸ Καπνοκοπτήριον δύο πατώματα, οὐχὶ τῆς πολυτελείας, ἀλλ’ ἁπλῶς διὰ νὰ ἐργάζωνται οἱ σιγαροποιοί, καὶ οὐχὶ, ὡς ἤρχισε τὸ ἔργον, ἵνα γείνῃ προέκτασις. Διὰ τοῦ ἄλλου πατώματος θ’ ἀποφεύγωσι καὶ τὰ ὕδατα, τὰ ὁποῖα ῥέουσιν εἰς τὸ Καπνεργοστάσιον ἐν καιρῷ χειμῶνος, καὶ βρέχεται ὁ καπνός, ὡς συνέβη πρὸ ὀλίγου καιροῦ, ὅτε οἱ καπνοκόπται ἦσαν ὅλην τὴν νύκτα ἐπὶ ποδός. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ πάλιν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ γείνῃ ἄνω πάτωμα, καὶ οὐχὶ προέκτασις, διότι σήμερον εἰς τὸ ἐργοστάσιον ἐργάζονται 600 καπνοκόπται καὶ σιγαροποιοί, ὡς ἐκ τῆς συσσωρεύσεως δὲ ὑποφέρουσιν εἰς τὴν ὑγείαν των καὶ ἀπὸ ὑγρασίαν καὶ ἀπὸ στηθικὰ νοσήματα. Ὡς ἐπληροφορήθην δὲ, ἐπαρουσιάσθησαν καὶ εἰς ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργέ, καὶ ὑπεσχέθητε, ὅτι θὰ γείνῃ δεύτερον πάτωμα. Δὲν θέλουσι τίποτε ἄλλο, παρὰ μίαν μόνον αἴθουσαν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ διαμέρισμα τῆς διαμετακομίσεως, τοῦτο δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς τὸ κάτω πάτωμα, καὶ οὐχὶ εἰς τὸ ἄνω.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀμπελοκτήμονες Λαμίας δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν ζητοῦσι τὴν ἀπαλλαγὴν αὐτῶν ἀπὸ τοῦ φόρου τῆς στρεμματικῆς φορολογίας.

§7Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Περιττὸν εἶναι νὰ συστήσω τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑπέβαλε νομοσχέδιον.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι Πύργου δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Βουλὴν διαμαρτύρονται κατὰ τῆς μελετωμένης μεταθέσεως ἐκεῖθεν τοῦ ἀστυνόμου κ. Βυτινιώτου.

§9Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου «περὶ προσθέτου φορολογίας πρὸς κατασκευὴν λιμένος ἐν Θήρᾳ». Ἐπίσης ἕτερον σχέδιον νόμου «περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου πρὸς διοχέτευσιν ποσίμου ὕδατος εἰς Μαζέϊκα τοῦ δήμου Κλειτορίας διὰ χρημάτων ἀνηκόντων εἰς τὴν δημοτικὴν ὁδοποιΐαν τοῦ δήμου τούτου».

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 89–90).

§11Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὑπέβαλεν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας προσεκαλούμην νὰ πληροφορήσω τὴν Βουλὴν, ὁποίαν δαπάνην ἀπῄτησεν ἡ προμήθεια τῶν νέων γραμματοσήμων καὶ τῶν ἐπιστολικῶν δελταρίων. Καταθέτω πίνακας, ἐν τοῖς ὁποίοις ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ εὕρῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὴν ἐρώτησίν του. Καταθέτω ἐπίσης ἀπάντησιν ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων τῶν ἀξιοτίμων βουλευτῶν ἐκ Γόρτυνος καὶ Μεσσήνης κ. κ. Θ. Π. Δηλιγιάννη καὶ Σπ. Α. Κουμουνδούρου περὶ τῶν ἔργων τῆς κοιλάδος Παμίσου.

§12Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος παρακαλεῖται νὰ διατάξῃ νὰ τυπωθῇ.

§13Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§14Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Παρέστησα ὑμῖν, Κύριοι, ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον γίνεται, ἕνεκα τῆς ἀποφοιτήσεως ἐκ τῶν φυλακῶν Ἀβέρωφ καταδίκων, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, ἀλλὰ δὲν συνεπλήρωσαν καὶ τὴν ποινήν των, ἕνεκα δὲ τούτου εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ τοὺς στέλλωμεν εἰς τὰς κοινὰς φυλακάς, ὅπου καταστρέφεται πᾶν ὅ,τι εἶχον ἀποκτήσει ἐν ταῖς φυλακαῖς Ἀβέρωφ. Μέχρι τοῦδε ᾠκονομεῖτο τὸ πρᾶγμα, διότι ἓν διαμέρισμα τῶν φυλακῶν Συγγροῦ εἶχε μετασκευασθῆ, ὅπως τοὺς δέχηται. Ἀλλὰ τὸ διαμέρισμα αὐτὸ δὲν ἐπήρκει. Ἦλθεν ἀρωγὸς ἡ Αὐτῆς Μ. ἡ Βασίλισσα πάλιν, καὶ ἀνεδέχθη τὴν δαπάνην, ἵνα κατασκευασθῇ πτέρυξ χωριστὴ παρὰ τῷ Ἀβερωφείῳ, εἰς τὴν ὁποίαν νὰ μένωσιν οἱ κατάδικοι, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τὸ 21ον ἔτος τῆς ἡλικίας των, μέχρις ἐντελοῦς ἀποτίσεως τῆς ποινῆς των...

§15Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ περὶ Ἐφηβείου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μετεβλήθη εἰς νόμον, ἐγένετο λόγος περὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης ἐν τῇ Βουλῇ.

§16Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Μάλιστα. Λέγει «ἰδιαίτερον διαμέρισμα»· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἦτο δυνατόν... Κατασκευάζεται λοιπὸν δαπάνῃ τῆς Βασιλίσσης ἡ πτέρυξ αὕτη, ἡ ὁποία θὰ χωρῇ ἑκατὸν ἕως ἑκατὸν δέκα καταδίκους. Ἀλλὰ δι’ αὐτὸ ἀπαιτεῖται ἡ αὔξησις τοῦ βοηθητικοῦ προσωπικοῦ τῶν φυλακῶν. Ἡ δαπάνη προσετέθη εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν· ἐν τούτοις χρειάζεται νὰ βασισθῇ ἐπὶ νόμου. Εἰσάγω λοιπὸν νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον αὐξάνουσιν οἱ φύλακες κατὰ πέντε, προστίθενται τρεῖς φύλακες καὶ δύο τεχνουργοί, ἐπὶ τῶν ὁποίων θὰ ἐφαρμόζωνται οἱ ἴδιοι ὅροι καὶ ὁ ἴδιος ὀργανισμός.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 91).

§18Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης μὲ εἶχε προκαλέσει νὰ καταθέσω πίνακα τῶν δήμων, τῶν καταβαλόντων τὴν διὰ τὰς δαπάνας τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας εἰσφορὰν αὐτῶν διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1899, καὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἕκαστος δῆμος κατέβαλεν, ὡς καὶ τῶν δήμων, τῶν καθυστερούντων τὴν εἰσφορὰν ταύτην. Τὸν πίνακα τοῦτον κατατίθημι εἰς τὸ Προεδρεῖον.

§19ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἠμπορεῖ νὰ τυπωθῇ;

§20ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολὺ μεγάλος, διότι περιλαμβάνει ὅλους τοὺς δήμους τοῦ Κράτους, ἡ δὲ τύπωσις θὰ βραδύνῃ πολύ· δύναται ὅμως ἕκαστος τῶν κ. Βουλευτῶν νὰ τὸν συμβουλευθῇ. Πρόκειται ἄλλως τε περὶ τῆς ὀφειλῆς δήμων τινῶν ἐξ εἰσφορᾶς εἰς τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, δὲν ἔχει δὲ σπουδαιότητα τὸ θέμα εἰς τὴν ἐκτίμησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐξάγεται ἐκ τοῦ πίνακος αὐτοῦ, εἶναι, ὅτι πρότερον οὔτε ἡ βεβαίωσις ἐγίνετο τοῦ ἐσόδου τούτου τοῦ Δημοσίου, κατόπιν ὅμως ἐγκυκλίου, τὴν ὁποίαν ἐξέδωκα, κατωρθώθη νὰ βεβαιωθῇ τὸ ὀφειλόμενον, καὶ οὕτως ἡ εἴσπραξις τοῦ 1899 νὰ ὑπερβῇ τὸ προϋπολογισθὲν ποσόν. Ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐζήτησε πίνακα τῶν κατ’ ἐπαρχίας καὶ κατὰ κεφάλαιον ἐσόδων τῶν ἐκκαθαρισθέντων καὶ ἀνανεωθέντων παλαιῶν χρεῶν μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου τοῦ 1900, κατὰ τὸν τελευταῖον νόμον ΒΧϞΔʹ. Ἐκ τοῦ πίνακος, ὃν κατατίθημι, ἐξάγεται, ὅτι δὲν ἐπροχώρησε πολὺ ἡ ἐκκαθάρισις, διότι ἔπρεπε πρὸς τοῦτο νὰ ἐξετασθῶσι πολλὰ βιβλία καὶ πλεῖστα ἔντυπα. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διορισθῶσιν εἰδικοὶ ὑπάλληλοι εἰς ὅλα τὰ Ταμεῖα. Προεκλήθησαν οἱ Ταμίαι νὰ ὑποβάλωσι κατάλογον προσώπων εἰδικῶν διὰ τὴν ἐργασίαν αὐτήν, τοιοῦτοι δὲ δὲν εὑρέθησαν εἰς ὅλα τὰ μέρη. Ἐξ ἄλλων λόγων τελευταίως ἀνεκόπη ἡ σχετικὴ ἐργασία τοῦ Λογιστηρίου. Ἀρχομένου ὅμως τοῦ 1901, θέλει δοθῆ νέα ὤθησις, καὶ οὕτω θέλομεν κατορθώσει νὰ εἰσπράξωμεν τὸ προϋπολογισθὲν ποσόν. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἠτήσατο καὶ ἄλλας τινὰς πληροφορίας, περὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ καταναλωθέντος καὶ φορολογηθέντος κατὰ τὰ ἔτη 1898 καὶ 1899, ὡς καὶ τοῦ καταναλωθέντος καὶ φορολογηθέντος ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Νοεμβρίου τῶν ἐτῶν 1898, 1899, καὶ 1900. Ἐπίσης τὸ βεβαιωθὲν εἰσπράξιμον ποσὸν, κατὰ νομὸν, ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ ἐλαίου διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1900 μέχρι τέλους Νοεμβρίου. Ἐπίσης πίνακα περὶ τοῦ βεβαιωθέντος καὶ εἰσπραχθέντος ποσοῦ, κατὰ νομοὺς, τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων ἐν γένει μέχρι τέλους Νοεμβρίου τῆς χρήσεως 1900. Πάντα ταῦτα καταθέτω.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν νομίζετε καλὸν νὰ τυπωθῇ ὁ πίναξ περὶ τοῦ φόρου τῶν ἐπὶ ζώων; Εἶναι χρήσιμος καὶ ὡς στατιστικός.

§22ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν, ἀλλὰ, καθὼς γνωρίζετε, ὁ φόρος αὐτὸς ἐνοικιάζεται, καὶ εἶναι γνωστὸν τὸ εἰσπράξιμον ποσόν. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Νέγρης ἐζήτησε σημείωμα, πόσον ἐκτιμᾶται ἡ βαρέλα ἐλαίου ἐν Ἑπτανήσῳ, πρὸς καθορισμὸν τοῦ τελωνειακοῦ δασμοῦ κατὰ Νοέμβριον καὶ Δεκέμβριον. Τὰ μέχρι τοῦδε γενόμενα ἀναγράφονται εἰς τὸ κατατιθέμενον σημείωμα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐζήτησεν ὡσαύτως σημείωσιν τῶν εἰσπραχθέντων ἐν τῷ Τελωνείῳ κατὰ τὸν μῆνα Νοέμβριον· ἀλλὰ δὲν εἶναι εἰσέτι συγκεντρωμέναι αἱ καταστάσεις. Ἐπιφυλάσσομαι νὰ καταθέσω καὶ τὴν σημείωσιν ταύτην, ὅταν συγκεντρωθῶσιν αἱ πληροφορίαι. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου ἐζήτησε πληροφορίας περὶ δύο ἐπιτηδευματιῶν, οἱ ὁποῖοι ἐνεγράφησαν μὲ τὸ ποσὸν φόρου ἑπτακοσίων δραχμῶν ἐν Λαρίσῃ ὡς τοκισταί. Ἐζητήθησαν πληροφορίαι παρὰ τῆς ἁρμοδίας Οἰκονομικῆς Ἐφορίας, καὶ αὗται ἐχορηγήθησαν. Ὅ,τι εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην συμβαίνει, εἶναι, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπανορθωθῇ τὸ γενόμενον τὸ ἔτος τοῦτο, διότι αἱ ἐνστάσεις αὐτῶν ἀπερρίφθησαν παρὰ τῆς Ἐπιτροπῆς. Ἑπομένως μόνον διὰ τὸ 1901 δύναται νὰ ἐπέλθῃ θεραπεία, ἄν ὑποτεθῇ, ὅτι κακῶς ἐνεγράφησαν ἐπὶ τοιαύτῃ φορολογίᾳ. Τινὲς τῶν Βουλευτῶν Ἀττικῆς εἰς τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν ἐποιήσαντο λόγον περὶ τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου οἰκοδομῶν διὰ τὸ 1901, ὡς παρασκευαζομένου διὰ ν’ ἀποσταλῇ εἰς τοὺς Ταμίας πρὸς εἴσπραξιν. Ἐζήτησα πληροφορίας, καὶ ἐβεβαιώθην, ὅτι οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα, ἀλλ’ ὄχι, ὅτι πρόκειται ν’ ἀρχίσῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ 1901 κατὰ τὸ 1900. Ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν, κατὰ τὸν νόμον, εἰσπράττεται κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους· ἀλλὰ μετὰ τὴν γενομένην μεταρρύθμισιν διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1897 ὁ φόρος οὗτος εἰσπράττεται κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἔτους, ἂν δέ τις τῶν ἐγγεγραμμένων ἐν τῷ καταλόγῳ διὰ φόρον οἰκοδομῆς ἤθελε πληρώσει τὸν φόρον τοῦτον ἐπὶ οἰκοδομῆς, ἡ ὁποία δὲν ἐνῳκιάσθη, ἢ ἔμεινεν ἀκατοίκητος, τότε εἰς τὸ τέλος τοῦ ἔτους ὑποβάλλει ὁ ὑποβληθεὶς εἰς τὸν φόρον ἔνστασιν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτης ἀπαλλάσσεται τοῦ φόρου διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Αὐτὸ τοῦτο πρόκειται νὰ γείνῃ καὶ διὰ τὸν Πειραιᾶ. Ἐννοεῖται, ὅτι ὑπάρχει τὸ ἐνδιαφέρον εἰς τοὺς Ἐφόρους, νὰ συντάττωσι καὶ βεβαιῶσι τοὺς φορολογικοὺς καταλόγους ἐγκαίρως, ἀλλὰ δὲν πρόκειται πάντοτε περὶ εἰσπράξεως. Ἀφοῦ ἀποσταλῶσιν οἱ κατάλογοι εἰς τὸν Ταμίαν, ὁ Ταμίας εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐκδώσῃ προσκλήσεις, καὶ μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ ἑπομένου μηνὸς, τότε ἄρχεται ἡ ἐφαρμογὴ τῶν καταδιωκτικῶν μέσων, τὸν ἑπόμενον δὲ Ἰανουάριον ἄρχεται ἡ πληρωμὴ τόκου καὶ προστίμου. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Γόρτυνος καὶ ἐξ Ἄρτης ᾐτήσαντο νὰ κατατεθῶσιν οἱ πίνακες, οἱ ἐνδεικνύοντες τὰ ποσὰ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων τοῦ 1899. Εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι, ἂν πρόκειται περὶ ἀκριβείας, ἀναγκαίως πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν τὸν ὁριστικὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1899, ἀλλ’ ἐξαιρετικῶς κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ὁ Ὑπουργὸς εἶχε παρακολουθήσει τὴν χρῆσιν τῶν πιστώσεων κατὰ τρόπον, ὥστε ἕκαστον τῶν Ὑπουργείων νὰ συντάσσῃ κατάλογον τῶν ἐντελλομένων ἐξόδων. Οἱ πίνακες οὗτοι τῶν διαφόρων Ὑπουργείων ἔχουν συγκεντρωθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλὰ, πρὸς μείζονα ἔλεγχον, ᾐτησάμην παρὰ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ὅπως, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐνταλμάτων, τὰ ὁποῖα ἐθεώρησε, μοὶ παραδώσῃ καὶ τοῦτο πίνακα, ἐξηγμένον ἐκ τῶν ἐπισήμων βιβλίων. Καταθέτω καὶ τοῦ Ὑπουργείου καὶ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου τοὺς πίνακας. Μεταξὺ τῶν δύο τούτων πινάκων ὑπάρχει διαφορὰ ἐλαχίστη, μὴ ἀνερχομένη οὔτε εἰς 100,000 δρ., καὶ τοῦτο, διότι ὑπάρχουσιν ἐντάλματά τινα, τῶν ὁποίων οἱ δικαιοῦχοι δὲν ἐφρόντισαν ἐντὸς τῆς χρήσεως νὰ πληρωθῶσιν. Ὅπως δήποτε, διὰ τὸν θέλοντα νὰ ἴδῃ ποῦ κυρίως ἀνάγονται τὰ τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, οἱ πίνακες οὗτοι εἶναι λίαν ἐπαρκεῖς.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ λάβω σημείωσιν.

§24ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δύνασθε καὶ κατ’ οἶκον νὰ λάβητε τοὺς πίνακας, διότι ὁ σκοπὸς τῆς καταθέσεως εἶναι νὰ ὁδηγηθῆτε εἰς τὰς μελέτας σας, ὡς πρὸς τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις.

§25Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸν φόρον τῶν οἰκοδομῶν, εἴπατε, ὅτι διὰ τὰς οἰκίας, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἀνενοικίαστοι, αὗται λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν τὸ ἑπόμενον ἔτος. Ἀκριβῶς λοιπὸν αἱ οἰκίαι, αἱ ὁποῖαι ἔμειναν ἀνενοικίαστοι διὰ τὸ 1900, δέον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν εἰς τὰς καταστάσεις τοῦ 1901. Ἂν λοιπὸν ὁ Ἔφορος ἔστειλε τὰς καταστάσεις ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου, ἢ τὰς ἔχῃ ἤδη ἑτοίμους πρὸς ἀποστολὴν, δὲν ἐπρόφθασαν οἱ τυχὸν ἔχοντες τὰς οἰκίας των ἀνενοικιάστους κατὰ τὸ 1900 νὰ ὑποβάλωσιν ἔνστασιν, καὶ οὕτω δὲν θ’ ἀπαλλαγῶσι κατὰ τὸ 1901. Τοῦτο εἶναι τὸ ἄδικον.

§26ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἰδοὺ ποῖον σύστημα κρατεῖ, ὡς πρὸς τὸ θέμα τοῦτο. Ἐντὸς τοῦ Δεκεμβρίου ὑποβάλλονται τὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν, οἱ ὁποῖοι ἀναφέρουσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν, ὅτι ἡ οἰκοδομή των δὲν ἐνῳκιάσθη καθ’ ὅλον τὸ ἔτος, ἢ ἐνῳκιάσθη ἐν μέρει μόνον· ὁ Οἰκονομικὸς Ἔφορος τοὺς διαγράφει ἀπὸ τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον στέλλει εἰς τὸν Ταμίαν, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος ὑλικὸς χρόνος, ἵνα ἐξετασθῇ τὸ παράπονον τοῦτο. Κατόπιν ἐξετάζονται τὰ παράπονα, καὶ, καθ’ ὅσον ἤθελον ἀποδειχθῆ βάσιμα, ἡ διαγραφὴ κρίνεται ὡς καλῶς γενομένη, καθ’ ὅσον ὅμως ἤθελον ἀποδειχθῆ ἀβάσιμα, τότε συντάσσεται συμπληρωματικὸς κατάλογος.

§27ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Κἄποια παρεννόησις συμβαίνει. Εἴπατε, κύριε Ὑπουργέ, ὅτι ἐπὶ τῇ ἐνστάσει τοῦ φορολογουμένου τὸν διαγράφει ὁ Ἔφορος διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος. Εἶμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι τοῦτο δὲν γίνεται. Ὡς ὀρθῶς εἴπατε, ἔχει ὁ φορολογούμενος τὸ δικαίωμα μέχρι τῆς 31 Δεκεμβρίου νὰ κάμῃ τὴν ἔνστασίν του· ἡ ἔνστασις αὕτη ὑποβάλλεται εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία συνέρχεται ἐντὸς τοῦ Φεβρουαρίου συνήθως. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα, κατὰ τὰ ὁποῖα αἱ ἐνστάσεις αὗται, καίτοι ὑπεβλήθησαν ἐγκαίρως, δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν ἀπὸ τὴν Ἐπιτροπὴν, καὶ ἐζητήθη ὁ φόρος, καὶ ἐπληρώθη, ἐνῷ εἶχον κάμει ἔνστασιν, καὶ δὲν διεγράφησαν.

§28ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι δὲν συνεμορφώθησαν πρὸς τὰς ὁδηγίας τοῦ Ὑπουργείου. Ἐννοεῖται, ὅτι, ὁσάκις ὑποβάλλεται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τοιοῦτον παράπονον, καὶ ὁ Ἔφορος τιμωρεῖται πειθαρχικῶς, καὶ τὸ παράπονον θεραπεύεται.

§29ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ὑπομνήσητε τὸ τοιοῦτον εἰς τοὺς Ἐφόρους, διότι πολλοὶ ἴσως τὸ ἐλησμόνησαν, ἢ δὲν τὸ ἔμαθον, καὶ δὲν τὸ ἐφαρμόζουν.

§30Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου ζητήματος, καὶ δὲν πρέπει νὰ δυσανασχετῆτε· πρόκειται περὶ εἰσπράξεως φόρων, μὴ ὀφειλομένων ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν οἰκιῶν. Ταῦτα συνέβησαν καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἐξ ἧς ἐκλέγομαι Βουλευτής. Τὸν φόρον οἰκοδομῶν τοῦ 1900 εἰσέπραξαν ἀπὸ τοῦ Ἀπριλίου τοῦ 1900, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ τὸν εἰσπράξουν, κατὰ τὸν νόμον, μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1901...

§31Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὐτὸ ἐγίνετο κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1863, ἀλλὰ τῷ 1887 ὁ νόμος αὐτὸς μετεβλήθη.

§32ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ συμβὰν ἐν Τριπόλει συνέβη διὰ πρώτην φορὰν, διότι ὁ νόμος τοῦ 1887, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε, δὲν ὁρίζει τὴν προθεσμίαν, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ γείνῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου οἰκοδομῶν. Ἰδοὺ, τί λέγει ὁ νόμος τοῦ 1887, συνιστάμενος ἀπὸ ἓν μόνον ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἐπὶ τῶν οἰκοδομῶν φόρος βεβαιοῦται καὶ εἰσπράττεται κατ’ ἔτος, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου ΚΒʹ ὁριστικοῦ καταστάντος καταλόγου τῶν οἰκοδομῶν τοῦ ἀμέσως προηγουμένου ἔτους.» Δὲν μετέβαλε λοιπὸν τὰς προθεσμίας τῶν εἰσπράξεων. Ὁ δὲ νόμος ΚΒʹ λέγει, ὅτι κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους συντάσσεται ὁ κατάλογος τῶν οἰκοδομῶν, τῶν ὑποκειμένων εἰς φόρον· ἀλλ’ ἂν αἱ οἰκοδομαὶ, αἱ καταταχθεῖσαι εἰς τὸν φορολογικὸν κατάλογον, δὲν ἐνῳκιάσθησαν κατὰ τὸ ἔτος τὸ φορολογητέον, συνεπείᾳ αἰτήσεως τοῦ ἰδιοκτήτου, ἡ Ἐπιτροπὴ μεταβαίνει ἐπὶ τόπου, βεβαιώνει τοῦτο, καὶ τὸν διαγράφει ἐκ τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου. Ἂν ἦτο ἀκριβὲς, ὅτι ὁ φόρος τῶν οἰκοδομῶν πληρώνεται κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους, τότε πῶς θέλει διαγραφῆ ἐκ τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου ὁ ἰδιοκτήτης; Γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι, ἂν γελασθῆτε καὶ πληρώσητε εἰς τὸ Δημόσιον φόρον μὴ ὀφειλόμενον, διὰ νὰ τὸν ἀναλάβητε, θὰ παρέλθουν τρία καὶ τέσσαρα ἔτη, καὶ πρέπει νὰ ἔχητε δέκα Βουλευτὰς, διὰ νὰ πηγαίνουν εἰς τὰ διάφορα τμήματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· διότι πρῶτον θ’ ἀναφερθῆτε εἰς τὸ Ἐφοριακὸν Τμῆμα, τὸ ὁποῖον θὰ ζητήσῃ πληροφορίας ἀπὸ τοὺς διαφόρους Ἐφόρους, καὶ ἂν ὑπάρχῃ ἓν ἐλατήριον, κινοῦν τὰς ὑποθέσεις, δὲν θέλουν σταλῆ τὰ ἔγγραφα εἰς τὰ ἀρχεῖα, κλπ. κλπ. Ὅταν τελειώσῃ αὐτὴ ἡ διαδικασία, θ’ ἀρχίσῃ νέα μὲ τὸ Ταμιακὸν Τμῆμα. Τὸ γενόμενον λοιπὸν ἐφέτος εἰς τὰς διαφόρους πόλεις τοῦ Κράτους δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, καὶ δὲν στηρίζεται εἰς τὸν νόμον, ὄχι μόνον διότι οὐδαμοῦ τῶν νόμων περὶ φορολογίας τῶν οἰκοδομῶν διατάσσεται ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου ἐντὸς τοῦ ἔτους, ἀφοῦ μάλιστα δὲν ἔχει βεβαιωθῆ ἀκόμη, ἂν αἱ οἰκίαι, αἱ ἀναγραφόμεναι εἰς τὸν φορολογικὸν κατάλογον, εἶναι ἐνῳκιασμέναι καθ’ ὅλον τὸ ἔτος ἢ ὄχι, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ εἰσπράξεως τῶν καθυστερούντων ὑπάρχει τὸ μέτρον, ὅτι, ἐὰν ὁ Ἔφορος κηρύξῃ ἐκτελεστὸν τὸν κατάλογον τῶν φορολογησίμων οἰκοδομῶν, οἱ φόροι αὐτοὶ καθίστανται ἀπαιτητοὶ, καὶ ὅσοι τῶν φορολογουμένων εὐαρεστηθοῦν νὰ πληρώσουν εἰς τὸν Ταμίαν, ὁ ταμίας ὀφείλει νὰ δεχθῇ, αἱ συνέπειαι ὅμως τῆς ὑπερημερίας ἄρχονται ἀπὸ τῆς 31 τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ ἑπομένου ἔτους. Καὶ ἐνῷ οἱ νόμοι ταῦτα λέγουσι, πῶς οἱ διάφοροι Ταμίαι τοῦ Κράτους ἐξέδωκαν ἐντάλματα, καὶ ἐξεβίασαν τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τοῦ 1900; Ἐν Τριπόλει δὲν ὑπάρχει κανεὶς ἰδιοκτήτης τῶν φορολογησίμων τούτων οἰκοδομῶν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἐπλήρωσεν, ἐνῷ ἐδικαιοῦτο μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου 1901 νὰ πληρώσῃ. Καὶ τῆς παρανόμου ταύτης εἰσπράξεως τοῦ φόρου οἰκοδομῶν εἶναι μάρτυς καὶ ὁ κ. Ζέγγελης, ὁ ὁποῖος διέτριβεν ἐν Τριπόλει, καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον, ὅπως καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς συναδέλφους, ὑπέβαλον παράπονα οἱ φορολογούμενοι, καὶ, ἐνῷ ἀνεμένομεν τὴν ἀναστολὴν τῆς παρανόμου εἰσπράξεως τῶν φόρων, τοὐναντίον διὰ νεωτέρας διαταγῆς ὁ Ταμίας διετάχθη νὰ προβῇ εἰς τὴν εἴσπραξιν μετὰ πολλοῦ τοῦ ζήλου· διότι ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν, κατὰ τὴν μίαν μετὰ τὸ μεσονύκτιον, οἱ διανομεῖς τῶν τηλεγραφημάτων ἔκρουον τὰς θύρας τῶν ὑποταμιῶν καὶ Ταμιῶν, καὶ ἔδιδον τηλεγραφήματα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐπετάσσοντο νὰ εἰσπράξωσι φόρους, εἴτε ὀφειλομένους, εἴτε μὴ ὀφειλομένους. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς προσεχῆ συνεδρίασιν νὰ σᾶς ἀποδείξω δι’ ἐγγράφων, ὅτι εἰσεπράχθησαν φόροι μὴ ὀφειλόμενοι ἀπὸ ἐπιτηδευματίας, εἰσεπράχθησαν δὲ καὶ φόροι ἐκ τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ὀφειλόμενοι μέν, ἀλλὰ μὴ πληρωθέντες, τῶν Ταμιῶν μὴ ἐχόντων τὸ δικαίωμα νὰ ἐκβιάσωσι τὴν εἴσπραξιν, διότι οἱ φορολογούμενοι εἰσέτι δὲν ἐγένοντο ὑπερήμεροι. Ἀλλ’ ὅ,τι ἔγεινεν ἔγεινεν. Ἤδη παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὴ ἐπαναληφθῶσι τὰ αὐτὰ καὶ διὰ τὴν χρῆσιν τοῦ 1901, διότι οἱ φόροι τῶν οἰκοδομῶν τοῦ 1901 πρέπει νὰ πληρωθῶσι μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου τοῦ 1902.

§33ΗΛ. ΖΕΓΓΕΛΗΣ. Κατὰ τὸ θέρος, ὅτε διέτριβον ἐν Τριπόλει, ὁ ἐκεῖ Βιομηχανικὸς καὶ Ἐμπορικὸς Σύλλογος συνῆλθεν εἰς ἔκτακτον συνεδρίασιν, εἰς ἣν εἶχον τὴν τιμὴν νὰ παρευρεθῶ, κληθεὶς καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων, ὅπως συσκεφθῇ καὶ συστήσῃ καὶ εἰς ὑμᾶς, ἵνα, ὡς ἐκ τῆς οἰκονομικῆς δυσφορίας, εἰς ἣν ὁ τόπος εἶχε περιαχθῆ, ἕνεκα τῆς κακῆς συγκομιδῆς τῶν δημητριακῶν καρπῶν καὶ τῆς προβλεπομένης τοιαύτης τῶν ἀμπέλων, ἃς ἔβλαψεν ὁ περονόσπορος, ληφθῇ πᾶν τὸ δυνατὸν μέτρον, ἐντὸς τῶν ὁρίων τῶν νόμων, ὅπως μὴ ἀπηνῶς εἰσπράττωνται οἱ φόροι. Ἀληθῶς δ’ εἰς ἐμὲ ἀνετέθη, ὅπως τοιαύτας παραστάσεις κάμω πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Καὶ πράγματι, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας ἔσχον τὴν τιμὴν, ἐπανελθὼν εἰς Ἀθήνας, νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς ὃν μετ’ ἰδιαιτέρων θερμῶν συστάσεών μου ἀνεκοίνωσα ταῦτα, ἰδίᾳ δὲ ἐπέστησα τὴν προσοχήν του ἐπὶ τῆς ἀδίκου εἰσπράξεως φόρου χαρτοσήμου δῆθεν ἐμπορικῶν βιβλίων· ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς, ὁμολογῶ μὲν, ὅτι μοὶ ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ διέτασσε τὰς οἰκονομικὰς ἀρχὰς τοῦ τόπου, ὅπως ἠπίως προβαίνωσιν εἰς τὴν εἴσπραξιν καὶ λαμβάνωσι τοὺς φόρους παρὰ τῶν δυναμένων νὰ πληρώσωσιν, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω κατὰ πόσον τοῦτο ἐτηρήθη. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ κ. συνάδελφος, εἰς τὸ ζήτημα, ὅτι πρὸ τῆς 31 Ἰανουαρίου δὲν δύναται ὁ Ταμίας νὰ ζητήσῃ φόρους τρεχούσης χρήσεως, σφάλλεται, συγχέων τὸ πρόστιμον καὶ τοὺς τόκους πρὸς τὴν ὑποχρέωσιν τὴν ὑφισταμένην, ἀφ’ ἧς ἁρμοδίως ἐβεβαιώθη ὁ φόρος. Ταῦτα ἔκρινα καθῆκόν μου νὰ ἐκθέσω πρὸς τὴν Βουλήν, ἵνα μὴ ὑποληφθῶ ὡς ἀμελήσας ὑποχρέωσιν, ἣν ἀνέλαβον παρὰ τῶν συμπολιτῶν μου, ἵνα τὰ παράπονά των μεταδώσω ἁρμοδίως.

§34Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ἔσφαλε πρῶτον, διότι ἀνέφερε πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διέταξε τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τούτου, ἐνῷ καὶ ἡ κατάρτισις τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου καὶ ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου γίνεται ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, καθ’ ὃ καθῆκον ἐπιβάλλει εἰς αὐτὰς ὁ νόμος. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς περιέπεσε καὶ εἰς ἕτερον λάθος· εἶπεν ὅτι ἄρχεται ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου τὸ ἑπόμενον ἔτος μέχρι τῆς 31 Ἰανουαρίου. Κατὰ τὸν νόμον περὶ φόρου οἰκοδομῶν, ὅταν ὁ κατάλογος παραδοθῇ εἰς τὸν Ταμίαν, ὁ Ταμίας εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἐκδώσῃ, κατὰ τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων, πρόσκλησιν πρὸς τοὺς ὀφειλέτας, μετὰ παρέλευσιν δὲ τοῦ ἀμέσως ἑπομένου μηνὸς ἄρχεται ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου. Ὡς γνωστὸν, ὁ φορολογικὸς κατάλογος τῶν οἰκοδομῶν συντάσσεται διὰ πενταετίαν ὅλην, πᾶσα δὲ ἐπ’ αὐτοῦ μεταβολὴ δὲν δύναται νὰ γείνῃ, εἰμὴ συνεπείᾳ ἐνστάσεως ἢ αἰτήσεως τοῦ ἀναγραφέντος ἐν τῷ καταλόγῳ ὡς ὀφειλέτου, λόγῳ ὅτι ἡ οἰκοδομὴ δὲν ἐνοικιάσθη κατὰ τὴν πενταετίαν, ἢ ἐν μέρει ἐνοικιάσθη. Λοιπὸν ἡ πενταετία ἤρξατο ἀπὸ τοῦ 1899· εἰς τὸ 1900 εἰσεπράχθη ὁ φόρος ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ καταλόγου, τοῦ ὁριστικοῦ καταστάντος διὰ τὴν τρέχουσαν πενταετίαν. Τοῦτ’ αὐτὸ θέλει γείνῃ καὶ διὰ τὸ 1901. Ἐὰν δὲ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μαντινείας ὑπεβάλλετο εἰς τὸν κόπον νὰ ἀναγνώσῃ τὴν εἰσηγητικὴν ἔκθεσιν τοῦ νόμου τούτου τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, τῆς ὁποίας ἐγὼ, ἀπαντῶν εἰς τὸν κ. Γουναράκην, κατέθηκα σημείωμα, ἤθελε πεισθῆ, ὅτι τὰ ὄργανα τῆς εἰσπράξεως δύνανται νὰ προβῶσιν εἰς τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου, ἐκτὸς μόνον ὅταν ἤθελεν ὑποβληθῇ ἔνστασις, ἐφ’ ἧς ἀποφαίνεται ἡ ἁρμοδία ἀρχή.

§35ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εὐχαριστῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, διότι πρώτην φορὰν μανθάνω, ὅτι ὁ ὀφειλέτης, ὁ μὴ ὑπερήμερος, δύναται νὰ ἐκβιασθῇ εἰς τὴν πληρωμήν· διότι μέχρι τοῦδε ἐγνώριζον, ὅτι ὁ ὀφειλέτης, διὰ νὰ ἐκβιασθῇ εἰς τὴν πληρωμὴν, πρέπει νὰ καταστῇ ὑπερήμερος.

§36ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐπειδὴ μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων μου ἴσως λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀφορμὴν νὰ δώσῃ ὁδηγίας εἰς τοὺς Ἐφόρους, ἤθελον τὸν παρακαλέσει νὰ μὴ λησμονήσῃ, ὅτι καὶ ἐν Πάτραις, ἕνεκα τῆς βραδύτητος τῆς συντάξεως τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου τοῦ φόρου τῶν οἰκοδομῶν διὰ τὴν τρέχουσαν πενταετίαν, ὁ ὁποῖος συνετάχθη καὶ ἐβεβαιώθη καὶ ἐκυρώθη μόλις πρὸ ὀλίγου, ἕνεκα τῆς βραδύτητος ταύτης, λέγω, συμπίπτει ἡ ἀπαίτησις τῆς πληρωμῆς τῶν δύο ἐτῶν διὰ μιᾶς, καὶ κατὰ συνέπειαν καὶ τὰ τέλη τῆς ὑπερημερίας καὶ διὰ τὰ δύο ἔτη, τὸ ὁποῖον εἶναι πολὺ βαρὺ, καὶ δύσκολον εἰς τοὺς φορολογουμένους νὰ κάμωσι διὰ μιᾶς τὴν πληρωμὴν τῶν δύο ἐτῶν. Ἤθελον λοιπὸν σᾶς παρακαλέσει, κύριε Ὑπουργὲ, νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν τὴν εἰδικὴν ταύτην περίπτωσιν, ἀφοῦ ἡ καθυστέρησις αὕτη δὲν προῆλθεν ἐκ πταίσματος τῶν φορολογουμένων, καὶ νὰ δοθῇ προθεσμία πέραν τῆς 31 Ἰανουαρίου διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ ἑνὸς ἔτους.

§37ΧΡ. ΑΣΙΜΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχεδίου φορολογικοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλεται πρόσθετος φορολογία διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ λιμένος Θήρας, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν προηγουμένων τοῦ 1900 τεσσάρων ἐτῶν τοῦ Λιμενικοῦ Ταμείου Θήρας, ὅπως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ λάβωσιν ἀφορμὴν νὰ μελετήσωσι καὶ ἴδωσιν, ὁποία ἡ κατάστασις τῆς διαχειρίσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ ἐν λόγῳ Λιμενικοῦ Ταμείου, τὸ ὁποῖον, κατόπιν τῆς ἀφηγήσεως μερικῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐκτεθῶσιν ἐν τῇ Βουλῇ, δὲν θεωρῶ ἄξιον νὰ προστατεύηται διὰ τῶν νόμων τῶν φορολογικῶν, οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν σήμερον εἰς τὴν Βουλήν.

§38Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Συμφώνως τῇ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν προχθεσινὴν συνεδρίασιν περὶ καταθέσεως τῆς ἐκθέσεως τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἴτε κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην, εἴτε κατὰ τὴν αὔριον, ἐπιθυμῶν ν’ ἀνταποκριθῶ εἰς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν προσεπάθησα καὶ συνέταξα τὴν ἔκθεσιν ταύτην. Ἀλλ’ ἐπειδὴ μέρη τινὰ αὐτῆς ἔχρηζον ἀντιγραφῆς, ἔδωσα εἰς νέον τινὰ, ἵνα τὴν ἀντιγράψῃ, παρακαλέσας αὐτὸν νὰ ἐπισπεύσῃ, ὅπως τὴν ὑποβάλω κατὰ τὴν συνεδρίασιν ταύτην. Ἐν ᾗ ὅμως περιπτώσει, ὅπερ δὲν πιστεύω, δὲν βραδύνῃ ἡ συνεδρίασις νὰ λυθῇ, καὶ δὲν κατορθωθῇ σήμερον ἡ ὑποβολὴ τῆς ἐκθέσεως, τότε θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ τὴν καταθέσω αὔριον.

§39Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν καταθέτετε ἐντὸς τῆς συνεδριάσεως, καὶ κατόπιν, ἐὰν ἔχῃ ἀνάγκην διορθώσεως, τὴν διορθώνετε. Ἀπεφασίσθη προχθὲς νὰ κατατεθῇ ἐντὸς τῆς σήμερον.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καταθέτω πρῶτον ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, περὶ τοῦ Λιμενάρχου Ἀργοστολίου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπαντῶν προχθὲς εἰς τὴν ὑποβληθεῖσαν αὐτῷ ἐπερώτησιν περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ γεννηθέντος ὡς ἐκ τῆς ἐκδόσεως ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ νόμου περὶ Ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς, εἶπεν, ὅτι διὰ τρεῖς λόγους ἡ ἐπερώτησις, ἡ πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνθεῖσα, δὲν εἶχε δικαιολογίαν. Πρῶτον, διότι ἀνακριβῶς ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἐπερωτῶντος, ὅτι διὰ τῶν Διαταγμάτων τῶν ἐκτελεστικῶν ἡ χωροφυλακὴ ὑπετάχθη εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἀνακριβείας ἀνέγνωσε τὸ ἄρθρον 2 τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκτελεστικοῦ τοῦ νόμου ΒΨʹ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἐν ᾧ ῥητῶς λέγεται, ὅτι ὑπάγονται ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ πάντα τὰ Σώματα τοῦ στρατοῦ, ἐκτὸς τῆς χωροφυλακῆς· ὅτι ἐσφαλμένως ἐλέχθη, ὅτι δὲν ἀπῃτεῖτο πρότασις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ πρὸς διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, διότι ἀπῃτεῖτο ἡ πρότασις αὕτη, προκειμένου περὶ Γενικοῦ ἀξιωματικοῦ, καὶ ὅτι τέλος πλημμελὴς εἶναι ἡ γνώμη, ἐφ’ ἧς ἐστηρίχθη ἡ ἐπερώτησις, ὅτι δὲν ὑπόκειται ἡ χωροφυλακὴ εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, διότι ἡ χωροφυλακὴ ἀποτελεῖ μέρος τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀφοῦ Γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ εἶναι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, κατ’ ἀνάγκην καὶ ἡ χωροφυλακὴ ὑποβάλλεται εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ. Οὗτοι εἶναι οἱ τρεῖς λόγοι, δι’ ὧν, ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι πεπεισμένος, ὅτι ἀπήντησε δεόντως εἰς τὰ θέματα, δι’ ἃ ἐπηρωτήθη. Ἡ ἀπάντησις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατέστησεν ἀναγκαίαν συζήτησιν τοῦ θέματος, διότι οὐδὲν τῶν ἐπιχειρημάτων αὐτοῦ ἦτο ἐπαρκές, οὐδὲ κἂν πρὸς ἀποτέλεσιν πρώτου ἐπιχειρήματος, ἀξίου λόγου, εἰς ἀπάντησιν τῶν ἐρωτημάτων, ἅτινα ἐτέθησαν εἰς αὐτόν, καὶ διότι αἱ πράξεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, αἱ πράξεις τῆς Κυβερνήσεως, αἵτινες ἔδωσαν ἀφορμὴν εἰς τὴν ἐπερώτησιν, εἶναι τοιαῦται, ὥστε, ἐὰν τυχὸν παρέλθωσιν ἀπαρατήρητοι, φρονῶ, ὅτι εἶναι περιττὴ ἐντελῶς ἡ ἑκάστοτε γιγνομένη ἀναστάτωσις τῆς Ἑλλάδος πρὸς ἐκλογὴν Βουλευτῶν καὶ ἀποστολὴν ἐνταῦθα, εἶνε περιττὸς ὁ κόπος, ὃν ἐπὶ Συνόδους ὁλοκλήρους καταβάλλομεν ἐνταῦθα, νομοθετοῦντες, καὶ ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ὑποβάλωμεν πάντες τὰς παραιτήσεις ἡμῶν ἀπὸ τῆς βαρείας ἐντολῆς, ἥτις εἶναι εἰς ἡμᾶς ἐπιβεβλημένη, καὶ ν’ ἀφήσωμεν τοὺς Ὑπουργοὺς ἐλευθέρους, ἐκεῖνα ὅσα πράττουσι δι’ ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων, ἀνατρεπόντων τοὺς νόμους, νὰ πράττωσιν εὐρύτερον διὰ Διαταγμάτων νομοθετικῶν ἀπ’ εὐθείας, ἡμῶν μενόντων εἰς τοὺς οἴκους τοὺς ἰδίους. Διότι δὲν γνωρίζω περίστασιν ἐν τῷ βίῳ τῷ Συνταγματικῷ τῆς Ἑλλάδος, ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον ἡ μνήμη μὲ βοηθεῖ, καθ’ ἣν οὕτως ἀπεριστρόφως, οὕτως ἀχαλινώτως ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία ἐπεδόθη εἰς ἐργασίαν ἀνατρέπουσαν νόμους, οὓς τῇ πρωτοβουλίᾳ αὐτῆς ταύτης ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ ἐν αὐτῇ τῇ Περιόδῳ, ἐν ᾗ σήμερον εὑρισκόμεθα· δὲν γνωρίζω ὑπάρξασαν Κυβέρνησιν, ἥτις ποτὲ τοιαύτην ἐπιβουλὴν κατὰ τῶν νόμων, τῶν πρὸ πολλῶν δεκάδων ἐτῶν ψηφισθέντων καὶ δημοσιευθέντων, ἐπεχείρησεν, ἐνῷ σήμερον πρόκειται καὶ περὶ νόμων, οὓς αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις, ἐπιμόνως ζητήσασα, ἔλαβε παρὰ τῆς Βουλῆς, ἐπιτυχοῦσα καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, καὶ τούτους ἐφρόντισεν, εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἐπιούσης τῆς ψηφίσεως, τῆς κυρώσεως καὶ τῆς δημοσιεύσεως, νὰ ἐργασθῇ, ὅπως ἀνατρέψῃ. Ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν ἄμεσον διοίκησιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν γενικὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ στρατοῦ ἐν γένει, πλὴν τῆς χωροφυλακῆς. Τοῦτο διὰ διατάξεως ῥητῆς ἐν ἄρθρῳ 2 μετὰ πάσης σαφηνείας εἶναι διατετυπωμένον, ἀφοῦ, ἐπὶ παρατηρήσεσι τῆς Ἀντιπολιτεύσεως καὶ διαμαρτυρίαις αὐτῆς διὰ τὸ ἀόριστον τῆς πρώτης συντάξεως, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀνῆλθε τὴν ἐπιοῦσαν τὸ βῆμα, καὶ προσήγαγε τροπολογίαν, ἥτις προσηρτήθη εἰς τὸ ἄρθρον 2, καὶ καθώρισεν ἀκριβῶς ποῖα Σώματα ὑπάγονται ὑπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ποῖαι ὑπηρεσίαι καὶ ποῖα καταστήματα, καὶ ποῖα δὲν ὑπάγονται. Καὶ ἡ διάταξις ἔχει, μετὰ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ψηφισθεῖσαν, οὕτως (ἀναγινώσκει): «Συνιστᾶται Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ κλπ. Ὁ Γεν. Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, φέρων βαθμὸν ἀντιστρατήγου, διοικεῖ τὸν στρατὸν κλπ. Ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Γεν. Διοικητοῦ ὑπάγονται τὰ στρατιωτικὰ Σώματα, ἡ ὑπηρεσία καὶ τὰ καταστήματα· δὲν ὑπάγονται δὲ ἡ χωροφυλακή, ἡ Διεύθυνσις τοῦ ὑλικοῦ πολέμου» κτλ.—(Ἐξαιροῦνται καὶ ἄλλα· ἀλλ’ ἡμᾶς ἐνδιαφέρει ἐνταῦθα ἡ χωροφυλακή) — «δὲν ὑπάγεται δὲ ἡ χωροφυλακὴ» εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν.—«Εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν ἀνατίθενται καὶ τὰ καθήκοντα Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στρατοῦ.» Ἔχετε λοιπὸν ἄρθρον, ἐν ᾧ ὁρίζεται ἀκριβῶς, ὅτι ὑπάγεται ὑπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ ἅπας ὁ στρατὸς, πλὴν τῶν ἐξαιρουμένων, ἐν οἷς πρωτεύει ἡ χωροφυλακή, ἐξαιρουμένη ἀκεραία, ἡ χωροφυλακὴ, περὶ ἧς αὐτὴ αὕτη ἡ Κυβέρνησις ἐν προηγουμένῃ Συνόδῳ, καὶ ὑπὸ ἄλλον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐφρόντισε καὶ ἐψηφίσαμεν εἰδικὸν νόμον. Καταλήγει δὲ τὸ ἄρθρον εἰς τὸν ὁρισμὸν, ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ εἶναι καὶ Γενικὸς Ἐπιθεωρητὴς αὐτοῦ, —τοῦ στρατοῦ βεβαίως—οὗτινος ἐτάχθη καὶ Γενικὸς Διοικητής, ἐξ οὗ ὅμως ἐξῃρέθη ἡ χωροφυλακή. Ὁ κ. Ὑπουργὸς—καὶ ἀπαντῶ ἐνταῦθα, πρὶν ἢ περαιτέρω προχωρήσω εἰς τὸ ἐπιχείρημα αὐτοῦ—εἶπεν, ὅτι στρατὸς εἶναι καὶ ἡ χωροφυλακή, ἀφοῦ δὲ καὶ ἡ χωροφυλακὴ εἶναι στρατός, πάντως ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ εἶναι καὶ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς. Καὶ ἂν τὸ πρᾶγμα εἶχεν οὕτω, καὶ ἂν ἡ χωροφυλακὴ ἦτο κυριολεκτικῶς στρατὸς, ἀφοῦ ἐν εἰδικῷ νόμῳ, ὃν αὐτὸς οὗτος προέτεινε καὶ ἡμεῖς ἐψηφίσαμεν, ἐξῄρεσε τὴν χωροφυλακὴν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἧς παρακολούθημα καὶ συμπλήρωμα εἶναι ἡ Γενικὴ Ἐπιθεώρησις, κατὰ τίνα τρόπον ἀξιοῖ σήμερον, λαμβάνοντες ὑπ’ ὄψιν τὸν ὁρισμὸν αὐτοῦ, ὅτι στρατὸς εἶναι καὶ ἡ χωροφυλακὴ, νὰ ὑποτάξωμεν εἰς νόμον, ὅστις αὐτὸς οὗτος ἐξῄρεσε τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς δικιοδοσίας τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τὴν χωροφυλακὴν, Σῶμα ἐξαιρεθὲν ἀπὸ τῆς ἁρμοδιότητος καὶ τῆς δικιοδοσίας ταύτης; Ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς, ὅτε ἔδιδε τὸν ὁρισμὸν τοῦτον μετὰ πάσης ἀφελείας, ἐλησμόνει, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ δὲν εἶναι, ἀκριβῶς εἰπεῖν, στρατὸς, ὅτι οὐδέποτε ἐθεωρήθη ἡ χωροφυλακὴ στρατός. Ἡ χωροφυλακὴ εἶναι σῶμα συμπληρωματικὸν τοῦ στρατοῦ δι’ ὡρισμένους σκοποὺς, καὶ ἰδιοφυές. Τοῦτον δὲ τὸν ὁρισμὸν δὲν δίδει ὁ δογματισμὸς τῶν μελετώντων τὰ ζητήματα τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης, τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ τοῦ στρατοῦ. Τὸν ὁρισμὸν τοῦτον δίδει αὐτὴ ἡ κειμένη νομοθεσία, αὐτὸς ὁ νόμος, ὁ ἱδρύσας τὴν χωροφυλακὴν, καὶ ὅστις μέχρι τοῦδε ἔμεινεν ἀκέραιος ἐν ἰσχύϊ, ὁ νόμος τοῦ 1833, ὅστις κατὰ τοῦτο παντελῶς δὲν ἐθίγη. Ἰδοὺ πῶς ὥρισε τὴν χωροφυλακὴν ὁ νόμος τῆς 20 Ἰουνίου 1833 περὶ σχηματισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς (ἀναγινώσκει): «Ἄρθρον 2. Τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς εἶναι συμπληρωματικὸν μέρος τοῦ στρατοῦ. Ἑπομένως ὑπόκειται εἰς τοὺς γενικοὺς κανονισμοὺς τῶν στρατιωτικῶν νόμων, ἐκτὸς τῶν ἐξαιρέσεων καὶ τροπολογιῶν, ὅσαι ῥητῶς ἤθελον διορισθῆ διὰ τὸ ἰδιοφυὲς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης.» Τοιοῦτον χαρακτῆρα ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως αὐτῆς ἔχει παρ’ ἡμῖν, ὡς ἁπανταχοῦ, ἡ χωροφυλακή, καὶ διὰ τοῦτο ἔκτοτε, διὰ τὸ ἰδιοφυὲς τῆς ὑπηρεσίας τῆς χωροφυλακῆς, ὑπῆρξαν εἰδικαὶ περὶ αὐτῆς διατάξεις, μὴ ἐπιτρέψασαι ν’ ἀφομοιωθῇ ἐντελῶς πρὸς τὸν στρατόν. Καὶ εἶναι πολλαὶ καὶ ποικίλαι αἱ διατάξεις αὗται. Ἀρκεῖ δὲ νὰ ἐνθυμηθῆτε τὸ ὅτι, κατ’ ἐξαίρεσιν, τὸ Σῶμα τοῦτο δὲν ὑπάγεται, εἰμὴ μόνον διὰ τὰ καθαρῶς στρατιωτικὰ ἀδικήματα, εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐξαιρετικῆς διαδικασίας ἐνώπιον τῶν Στρατοδικείων, ἵνα ἐννοήσητε ποία διαφορὰ κολοσσιαία ὑπάρχει μεταξὺ χωροφυλακῆς καὶ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐν τούτοις εἶναι καθαρῶς λελεγμένον ἐνταῦθα, ὅτι εἶναι Σῶμα ἁπλῶς συμπληρωματικὸν τοῦ στρατοῦ, ὅπερ διέπεται γενικῶς μὲν ὑπὸ τῶν κανονισμῶν τῶν στρατιωτικῶν, ἀλλ’ εἰδικῶς ὑπὸ ἰδιαιτέρων νόμων, διὰ τὸ ἰδιοφυὲς αὐτοῦ. Ὥστε τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅπερ ἐστηρίζετο μόνον εἰς τὸ ὅτι εἶναι καὶ ἡ χωροφυλακὴ στρατὸς, ἀπέναντι διατάξεως νόμου, ἥτις ἐξῄρει τὴν χωροφυλακὴν τῆς ὑπαγωγῆς εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ ἀπέναντι τοῦ ὁρισμοῦ τοῦ νόμου τοῦ παλαιοῦ, ὅστις ἐπέτρεπεν, ὡς ἐκ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ Σώματος τούτου, νὰ γίνωνται τοιαῦται ἐξαιρέσεις, δὲν εἶναι ὀρθόν. Δὲν εἶχε δίκαιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπὶ τοιούτου ἐπιχειρήματος νὰ στηρίξῃ τὴν ἀντίρρησιν αὐτοῦ. Ἔχοντες ἐνταῦθα νόμον, ὅστις ἐξῄρεσε τὴν χωροφυλακὴν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καὶ ποῖοι εἶναι οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς ὑφίσταται σήμερον τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Τοὺς ὅρους τῆς σημερινῆς ὑποστάσεως, τοῦ σημερινοῦ γενικοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, ἔχομεν ἐν νομοθετήματι, ὅπερ ὑπεβλήθη ὑπ’ αὐτῆς ταύτης τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τὸ 1899, ἀλλὰ συμπραττούσης τότε μετὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου. Πρόκειται περὶ ἔργου τῆς Κυβερνήσεως νομοθετικοῦ, ὅπερ δὲν ἐζήτησε τὸ Ὑπουργεῖον, μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τοῦ τέως συναδέλφου, νὰ μεταβάλῃ νομοθετικῶς, ὅπερ ὑφίσταται, καὶ ὅπερ, ἀκούομεν καθ’ ἡμέραν, ὅτι πρόκειται νὰ τεθῇ εἰς ἐφαρμογήν, μάλιστα ἀρχομένου τοῦ ἔτους 1901· πρόκειται περὶ νομοθετήματος ἰσχυροῦ καὶ ἀσπαστοῦ ἔτι καὶ μέχρι τῆς σήμερον ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις προέτεινε νὰ ψηφισθῇ. Ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ τοῦ 1899 ὡρίσθησαν ταῦτα, ἅτινα πᾶς ὁ κατέχων γινώσκει, ποῖος εἶναι ὁ σήμερον ὀργανισμὸς τῆς χωροφυλακῆς: Ἄρθρον 1, τροποποιοῦν τὸ ἄρθρον 15 τοῦ νόμου ᾼΛΖʹ περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ. «Ἡ χωροφυλακὴ ἀποτελεῖται αʹ) ἐκ τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς», οὗτινος «ἡ σύνθεσις», — καθὼς καὶ ἄλλων — «φαίνεται ἐν τῷ συνημμένῳ ὑπὸ στοιχεῖον ΙΒʹ πίνακι». Ἰδοὺ ἡ πρώτη διάταξις, ἥτις εἶναι ἀπαραίτητον νὰ γνωρίζηται, ἵνα ἔχωμεν ἰδέαν, πῶς διοικεῖται ἡ χωροφυλακή. Διοικεῖται ὑπὸ Ἀρχηγείου συγκεκροτημένου ὡς ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. ΙΒʹ πίνακι ἐμφαίνεται. Δευτέρα διάταξις, ἥτις ἀρκεῖ σήμερον ἡμῖν, εἶναι ἡ τοῦ ἄρθρου 9, λέγοντος: «Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς τυγχάνει καὶ ἐπιθεωρητὴς τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, οἱ δὲ παρὰ τῷ Ἀρχηγείῳ ἀντισυνταγματάρχαι ἐπιθεωρηταὶ ἐνεργοῦσιν ἐπιθεωρήσεις τῶν Μοιραρχιῶν καὶ Ὑπομοιραρχιῶν, τακτικῶς τε καὶ ἐκτάκτως, κατὰ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀρχηγοῦ. — Τὰ τῶν ἐπιθεωρήσεων τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος. — Ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ πειθαρχικὴ δικαιοδοσία τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, τῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ λοιπῶν παρὰ τῷ Ἀρχηγείῳ ἀξιωματικῶν κανονισθήσονται ἐπίσης διὰ Βασ. Διατάγματος, ἐφ’ ὅσον δὲν προβλέπεται περὶ αὐτῶν ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς χωροφυλακῆς.» Κατὰ τὸν νόμον τοῦτον λοιπόν, ἔχομεν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς μετ’ Ἀρχηγείου, συγκεκροτημένου ὡς ἐν τῷ πίνακι, ἔχομεν δὲ τὸν ἀρχηγὸν τοῦτον τῆς χωροφυλακῆς ὄχι μόνον διοικητὴν ἄμεσον τοῦ Σώματος τοῦ τεθειμένου ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ τὰς ἀνωτάτας — ὡς διοικητὴς τοῦ Σώματος, τοῦ τεθειμένου ὑπὸ τὰς διαταγὰς αὐτοῦ τὰς ἀνωτάτας εἶναι ὅ,τι ἐπὶ τοῦ στρατοῦ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς — ἀλλ’ ἔχομεν αὐτὸν καὶ ἐπιθεωρητὴν διατάσσοντα τὰς ἐπιθεωρήσεις διὰ τῶν ὑπ’ αὐτὸν συνταγματαρχῶν, ὄντων εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς χωροφυλακῆς. Ἐντὸς τῶν ὁρίων τούτων, τῶν τεθειμένων ὑπὸ τοῦ νόμου, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κινηθῇ πᾶσα Κυβέρνησις, μέλλουσα νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου, καθὼς ἐντὸς τῶν ὁρίων, τῶν τεθειμένων ὑπὸ τοῦ νόμου ΒΨʹ περὶ Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ κινηθῇ πᾶσα Κυβέρνησις, ἥτις πρόκειται νὰ προβῇ εἰς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου. Καὶ τὰ μὲν ὅρια τοῦ ΒΨʹ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως εἶναι ὅμοια, καίτοι γενικώτερα καὶ εὐρύτερα, καὶ ἐφηρμόσθη ὅλος ὁ νόμος, καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν αὐτοῦ, μὴ δοθείσης ἀδείας, ὅπως γένηται μερικὴ ἐφαρμογή τοῦ δὲ νόμου τῆς χωροφυλακῆς ἐγένετο, κατ’ ἄδειαν δοθεῖσαν ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ νόμου, εἰδικὴ ἐφαρμογή, ἀναγομένη εἰς τὰ καθήκοντα καὶ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἀρχηγοῦ, καὶ εἰς τὴν ἐπιθεώρησιν αὐτοῦ καὶ τῶν ὑπ’ αὐτὸν ἐπιθεωρητῶν. Τούτων οὕτως ἐχόντων, θέλομεν ἐξετάσει, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις προεκάλεσε τὰ Διατάγματα τὰ ἐκτελεστικὰ τῶν δύο τούτων νόμων, εἰς ἀπόστασιν ἀπ’ ἀλλήλων ἱκανὴν, πρῶτον μὲν τὸν Σεπτέμβριον. — ἀργὰ, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι θέμα, ὅπερ ἄλλοτε θέλομεν ἐξετάσει, — τὸ Διάταγμα περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἔπειτα δὲ, κατὰ Νοέμβριον, τὸ Διάταγμα περὶ χωροφυλακῆς, — καίτοι ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς ἦτο ἐψηφισμένος ἓν ἔτος πρὸ τοῦ νόμου τοῦ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, — ἂν ἔμεινεν ἐντὸς τῶν ὁρίων, τῶν σαφῶς καὶ καθαρῶς διαγεγραμμένων ὑπὸ τῶν δύο νόμων, οὓς εἶχε τὴν ἐντολὴν νὰ ἐκτελέσῃ, καὶ ἂν ἡ Κυβέρνησις, ἡ συμπράξασα μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν ἐν τῇ ἐνεργείᾳ ταύτῃ, ἐγνώριζεν, ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν συνάδελφον αὐτῆς, νὰ ὑπερβῇ τὰ ὅρια ταῦτα, ἢ καὶ ἂν αὐτὴ σὺν αὐτῷ ὑπερεπήδησεν αὐτὰ, καὶ ἔφθασεν εἰς τὸ νὰ καταρτίσῃ Διατάγματα καθαρῶς ἀνατρεπτικὰ τοῦ νόμου. Διὰ τῶν δύο προτεταγμένων ἐν ἀμφοτέροις τοῖς Διατάγμασιν ἄρθρων — καὶ ἐν τῷ Διατάγματι τῆς Γενικῆς Διοικήσεως στρατοῦ, καὶ ἐν τῷ Διατάγματι τῷ ἐκτελεστικῷ τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς — ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐφρόντισε νὰ ἐπαναλάβῃ περίπου τὴν φράσιν τοῦ νόμου, δι’ ἧς ἐσκόπει νὰ δηλώσῃ, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ εἶναι ἔξω πάσης διοικήσεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅτι ὑπάγεται ἀμέσως ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ. Καὶ εἶπε ταῦτα, ἐν μὲν τῷ ἄρθρῳ δευτέρῳ § αʹ τοῦ πρώτου Διατάγματος οὕτω: «πλὴν τῆς χωροφυλακῆς, ἥτις ὑπάγεται ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν». Ἐπανέλαβε δὲ ταῦτα ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 τοῦ δευτέρου Διατάγματος οὕτως: «Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ἔχει ἄμεσον προϊσταμένην στρατιωτικὴν ἀρχὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν.» Ἀφοῦ ταῦτα ἐξετέλεσε πιστῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐπαναλαβὼν τὰς φράσεις τοῦ νόμου, ἐνόμισεν ὅτι ἦτο πλέον ἐλεύθερος εἰς τὰ ἑπόμενα ἄρθρα νὰ πράξῃ ὅ,τι ἤθελεν αὐτός· νὰ μὴ τηρήσῃ τὸν κανόνα, ὅστις ἐπεβάλλετο εἰς αὐτὸν ὑπὸ τοῦ νόμου, καὶ ὃν ἐνόμισεν ὅτι εἶχε καθῆκον νὰ ἐπαναλάβῃ ἐν αὐτοῖς τοῖς ἐκτελεστικοῖς Διατάγμασιν. Ὡς πρόσχημα δηλαδὴ τῆς τηρήσεως τοῦ νόμου, ἡ ὑπηρεσία, ἡ καταρτίσασα τὰ Διατάγματα, ἅτινα περιέβαλε διὰ τῆς ὑπογραφῆς αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μετεχειρίσθη τοὺς ὅρους τούτους, ὅπως ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦτο καλύψῃ τὰς παραβάσεις τὰς σχετικάς. Καὶ ἀμέσως ἐν ἄρθρῳ 5 τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος τοῦ νόμου ͵ΒΧΛΘʹ ἔχετε τὴν πρώτην παράβασιν. Ἐνῷ εἶπε διὰ τοῦ ἄρθρου 1, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ἔχει ἄμεσον προϊσταμένην στρατιωτικὴν ἀρχὴν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διοικεῖ αὐτὸς τὴν χωροφυλακήν, καὶ διευθύνει αὐτὸς καὶ τὰ τῆς δημοσίας τάξεως, καὶ τὰ λοιπὰ, καὶ περιβάλλεται καὶ διὰ καθηκόντων διοικητοῦ τοῦ Σώματος, ἐν ἄρθρῳ 5 τοῦ Διατάγματος λέγει: «Αἱ τοποθετήσεις καὶ αἱ μεταθέσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς ἐνεργοῦνται διὰ Β. Διατάγματος, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, στηριζομένῃ ἐπὶ προτάσεως τοῦ Γεν. Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ ταύτης ἐπὶ ἠτιολογημένης προτάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς.» Καὶ ἐξακολουθεῖ.— Μὴ νομίσητε ὅτι ἐσταμάτησε. — Προκειμένου περὶ τοποθετήσεων καὶ μεταθέσεων, πράξεων ἀπαιτουσῶν κατ’ ἀνάγκην Βασ. Διάταγμα, προαπῄτησεν, ἐκτὸς τῆς προτάσεως, τῆς μόνης κατὰ νόμον ἀπαιτουμένης, τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, καὶ πρότασιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ἐξακολουθεῖ καὶ ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰς ἀποσπάσεις: «Ἀπόσπασις δ’ αὐτῶν ἡ προσκόλλησις, ἐν περιπτώσει ἀνάγκης ὑπηρεσιακῆς, ἐνεργεῖται διὰ διαταγῆς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, στηριζομένῃ ἐπὶ ἠτιολογημένης προτάσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς». Ἰδοὺ λοιπὸν ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ἔχων ἄμεσον προϊστάμενον τὸν Ὑπουργὸν, — μὴ λησμονεῖτε τὴν φράσιν τοῦ νόμου, μὴ λησμονεῖτε τὴν φράσιν τοῦ Διατάγματος — εὑρίσκεται ἔχων διάμεσον μεταξὺ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, αὐτὸν ἐκεῖνον, περὶ οὗ ἐν τῷ νόμῳ τῷ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως λέγεται, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα διοικήσεως τῆς χωροφυλακῆς. Ἐγένετο ἢ δὲν ἐγένετο ἔμμεσος προϊστάμενος ὁ Ὑπουργὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς; Ἔχει καὶ ἕτερον ἄρθρον ὁ νόμος, ὅπερ δεικνύει πόσον σταθερὰ ὑπῆρξεν ἡ πρόθεσις τῶν ἐκδόντων τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα, νὰ μὴ τηρήσωσι τὴν ἐπιταγὴν τοῦ νόμου· ἔχει τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 8 § δʹ: «Εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς ὑπάγονται... δʹ) Ἡ πρότασις πρὸς χορήγησιν ἠθικῶν ἀμοιβῶν. Πᾶσαν τοιαύτην πρότασιν, στηριζομένην μόνον ἐπὶ ἐκτάκτων καὶ σοβαρῶν ὑπηρεσιακῶν ἐκδουλεύσεων, ὑποβάλλει πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν διὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, ἀποφαινομένου ἐπὶ ταύτης.» Πᾶσα ὑπηρεσία ἀξιωματικοῦ, ὑπαξιωματικοῦ, ὁπλίτου τῆς χωροφυλακῆς, ἥτις, λόγῳ τοῦ ἐξαιρετικοῦ αὐτῆς, ἔχει δικαίωμα εἰς ἠθικὴν ἀμοιβήν, ἀπὸ τῆς κατωτάτης μέχρι τῆς ἀνωτάτης, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ τιμηθῇ διὰ τῆς ἠθικῆς ταύτης ἀμοιβῆς ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ προϊσταμένου τῆς χωροφυλακῆς ἀρχηγοῦ, καὶ ἐπὶ τῇ κρίσει τῆς προτάσεως ταύτης ὑπὸ τοῦ ἀμέσως προϊσταμένου τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ πρέπει νὰ διέλθῃ διὰ τοῦ διαμέσου Γενικοῦ Διοικητοῦ, ὅστις καὶ ἀποφαίνεται ἐπὶ ταύτης· δὲν «προτείνει» μόνον, ἀλλ’ «ἀποφαίνεται». Τρίτον. Ἐπὶ τοῦ τρίτου τούτου ὀλισθήματος ὁμολογῶ, ὅτι θὰ εἶχον ἀμφιβολίαν, ἂν τελεῖται ἐν τῷ Διατάγματι, ἂν δὲν ἔβλεπον ἐν πάσαις ταῖς παραγράφοις καὶ τοῖς ἐδαφίοις τῶν δύο τούτων Διαταγμάτων, τῶν ἐκτελεστικῶν τῶν δύο νόμων, τὴν ἐπιθυμίαν, πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου καὶ ὑπαχθῇ εἰς τὰς θελήσεις τῶν αὐταρχικῶς συνταξάντων τὰ ἐκτελεστικὰ ταῦτα Διατάγματα, ἂν δὲν ἔβλεπον τὴν ἐπιθυμίαν, λέγω, πᾶν ὅ,τι δύναται ν’ ἀποσπασθῇ ἐκ τοῦ νόμου, διὰ παντὸς τρόπου νὰ κατορθωθῇ. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ, περὶ οὗ θέλω ὁμιλήσει, βλέπω ἀοριστίαν ἐν τῷ ἐκτελεστικῷ Διατάγματι, ἀλλ’ ἀοριστίαν, ἥτις χρησιμεύει εἰς τὸν σκοπόν, κατ’ ἀντιπαραβολὴν πρὸς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ Διατάγματος, τοῦ ἐκτελεστικοῦ τοῦ νόμου περὶ διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Καὶ νομίζω, ὅτι αὐτὰ τὰ τελούμενα ἀποδεικνύουσιν, ὅτι τοιαύτη ἦτο ἡ πρόθεσις. Ἔχω δὲ μάλιστα καὶ παραδείγματα περὶ τούτου. Πρόκειται περὶ τῶν ἀδειῶν καὶ τῶν ποινῶν. Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δώσῃ ἀδείας ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου; — Διότι μεγάλας ἀδείας ἔχει μόνον ὁ Ὑπουργὸς δικαίωμα νὰ δώσῃ. — Ποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπιβάλῃ ποινὰς ὡρισμένου χρόνου, ὅσον ἐπιτρέπει ὁ Γενικὸς Κανονισμὸς τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατοῦ; Ἔχει ὁ ἀρχηγός, ὁ ἀνώτατος ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς; Ἢ εἰς αὐτὸν ἀφέθησαν μόνον ἐκεῖνα τὰ δικαιώματα, τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς ἀδείας καὶ ποινάς, ἅτινα ἀνήκουσιν εἰς τοὺς ὑφισταμένους τῆς Γενικῆς Διοικήσεως; Ἢ αἱ ἄδειαι καὶ αἱ ποιναὶ αἱ εὐρύτεραι ἀφέθησαν ὑπὲρ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ; Ἰδοὺ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, πῶς ἔχει ἡ διάταξις τοῦ Διατάγματος: «Ἄρθρον 4. Ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ δικαιοδοσία τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Σώματος, ὁρίζεται ἐν τῷ Κανονισμῷ τῆς χωροφυλακῆς· ὡς πρὸς δὲ τὰ ἀντικείμενα τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας καὶ διοικήσεως ἐν γένει, ἔτι δὲ τὰς ἀδείας καὶ τὰς ποινὰς, ὁρίζεται ἡ ἐν τοῖς στρατιωτικοῖς κανονισμοῖς παρεχομένη τῷ διοικητῇ ταξιαρχίας, πλὴν τῶν ἐν τῷ παρόντι Κανονισμῷ ἀναγραφομένων ἐξαιρέσεων.» Εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς δίδουσι λοιπὸν τὰ δικαιώματα, πρὸς ποινὰς καὶ ἀδείας, διοικητοῦ ταξιαρχίας, δηλαδὴ ἀρχηγοῦ κατὰ δύο βαθμίδας κατωτέρου τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ. Ἐν δὲ τῷ Διατάγματι τῷ ἐκτελεστικῷ τοῦ νόμου τοῦ ἑτέρου, τοῦ περὶ Γεν. Διοικήσεως, πῶς διατάσσονται τὰ πράγματα; Ἰδοὺ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 τοῦ Διατάγματος: «Ὡς πρὸς τὰς ἀδείας ἀπουσίας τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ δικαιοδοσία τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ ὁρίζεται μέχρι 5 μηνῶν.» Καὶ ἐπιτρέψατε νὰ εἴπω πρὸς ὑμᾶς ἐν παρενθέσει τι, ὅπερ δεικνύει τὴν ἄκραν σύγχυσιν, ἥτις ὑπάρχει σήμερον ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπερ ἐν τούτοις τὸν νοῦν ἔχει ἐστυλωμένον κυρίως εἰς τοῦτο, πῶς ν’ αὐξήσῃ δικαιώματα ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἐπιτρέπεται αὔξησις δικαιωμάτων. Ἐνῷ ἐνταῦθα δίδεται δικαίωμα εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ νὰ παρέχῃ ἀδείας ἀπουσίας μέχρι 5 μηνῶν, — ὁ Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα μόνον 5½ μηνῶν...

§41Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι ὅσον θέλει.

§42ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ ἴδωμεν τοῦτο εἰς τὸν Κανονισμόν, ὅστις πρόκειται ἤδη νὰ δημοσιευθῇ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως· διότι ἐδημοσιεύθη μόνον τὸ Διάταγμα τὸ συνοδεῦον αὐτόν... Τὸ δικαίωμα τοῦτο, τὸ ἐν τῷ ἐκτελεστικῷ Διατάγματι ὁριζόμενον ὑπὲρ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ εἰς πέντε μῆνας, ἐν τῷ Κανονισμῷ περιορίζεται εἰς τρεῖς, διότι δυστυχῶς ἀντεγράφησαν ἀρχαιότεροι Κανονισμοί, ἐξ ἀβλεψίας. «Αἱ κανονικαὶ ἄδειαι ἀπουσίας χορηγοῦνται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς καὶ ἀνθυπασπιστὰς ἐπὶ τῇ αἰτήσει των, ὑποβαλλομένῃ ἱεραρχικῶς κλπ. Ὑπὸ διοικητοῦ Σώματος, ἢ διευθυντοῦ καταστήματος κλπ. μέχρις 20 ἡμερῶν, ὑπὸ διοικητοῦ ταξιαρχίας μέχρι τριάκοντα ἡμερῶν, ὑπὸ διοικητοῦ μεραρχίας μέχρι 45 ἡμερῶν, καὶ ὑπὸ διοικητοῦ στρατηγίας μέχρι τριῶν μηνῶν». Ὁ δὲ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐν τῷ Κανονισμῷ καὶ ἐν τῷ Διατάγματι ἐξομοιοῦται πρὸς ἀντιστράτηγον διοικητὴν στρατηγίας. Ἀλλὰ τοῦτο ἐν παρόδῳ, ὅπως δειχθῇ, ποία εἶναι ἡ γενομένη ἐν τοῖς γραφείοις, εἰς ἃ παρέχει τὴν ἐμπιστοσύνην αὑτοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐργασία, προκειμένου περὶ τοιούτων θεμάτων. Εἶπον ὅτι τὸ Διάταγμα τὸ ἐκτελεστικὸν τοῦ νόμου ΒΨʹ ἐν ἄρθρῳ 5 ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ὡς πρὸς τὰς ἀδείας τῶν ἀξιωματικῶν, ἡ δικαιοδοσία τοῦ γενικοῦ ἀρχηγοῦ ὁρίζεται μέχρι πέντε μηνῶν. Αἱ ὑπὲρ τὴν δικαιοδοσίαν αὐτοῦ ἄδειαι ἀπουσίας, ὡς καὶ διὰ τὴν ἀλλοδαπήν, εἴτε κανονικαί, εἴτε λόγῳ ἐκπαιδεύσεως, χορηγοῦνται τῇ προτάσει αὐτοῦ». Καὶ ἐν τῷ ἑτέρῳ ἄρθρῳ: «Ἡ ποινικὴ δικαιοδοσία τοῦ Γεν. Διοικητοῦ ὁρίζεται μέχρι πεντήκοντα πέντε ἡμερῶν περιορισμοῦ, κρατήσεως καὶ φυλακίσεως.» Ταῦτα τὰ τρία ἄρθρα, τὰ δύο τοῦ πρώτου Διατάγματος καὶ τὸ ἄλλο τοῦ δευτέρου, ἐν τῇ ἀοριστίᾳ καὶ τῇ ἀναφορᾷ τοῦ δευτέρου εἰς τὸ πρῶτον, μοὶ ἐφάνησαν ὅτι ἐμπεριεῖχον τὴν ἰδέαν, ὅτι πάντα τὰ τῶν ἀδειῶν καὶ ποινῶν ἐν βαθμῷ ἀνωτέρῳ ἀνήκουσιν εἰς τὸν Γεν. Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ· καὶ εἶχον ἀποκτήσει πεποίθησιν περὶ τούτου. Ἀλλ’ ὁμολογῶ, ὅτι ἐδίσταζον, ἂν πρέπει καὶ νὰ βεβαιώσω τὸ πρᾶγμα εἰς τὴν Βουλήν, ὅτε ἐρευνῶν, σήμερον ἀκριβῶς, εὗρον Διάταγμα, περιέχον τὴν ἐφαρμογὴν τῆς ἰδέας ταύτης· εὗρον ὅτι, τὴν 12 Ὀκτωβρίου, ὅτε ἴσχυον ἤδη ἀμφότεροι οἱ νόμοι, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, (δὲν ἀναφέρεται ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς) προεκάλεσε Διάταγμα, ὁρίζον χορήγησιν ἀδείας εἰς τὸν ἀνθυπομοίραρχον Θεόδωρον Τζωρτζάκην διετοῦς πρὸς ἐκπαίδευσιν ἐν Ἰταλίᾳ. Ἰδοὺ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἰδέας χορηγήσεως μεγάλης ἀδείας πρὸς ἐκπαιδευτικοὺς σκοπούς. Δὲν εἶναι ἁρμόδιος παντελῶς ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, οὐδὲ κἆν μνημονεύεται, ἂν καὶ ἔχει ἁρμοδιότητα, καὶ ἂν εἶναι ὑποτεταγμένος· ἀλλ’ ἁρμόδιος εἶναι ὁ Γεν. Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, ὅστις οὐδὲν ἔχει δικαίωμα ἐπεμβάσεως!

§43Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἴδετε τὴν χρονολογίαν; Γνωρίζετε ὅτι τότε δὲν εἶχεν ἀναλάβει τὰ καθήκοντά του ὁ ἀρχηγός;

§44ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ Διάταγμα εἶναι τῆς 12 Ὀκτωβρίου, τὸ δὲ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς ἔχει χρονολογίαν 24 Ὀκτωβρίου. Ἀλλ’ ἂν τότε ὁ ἀρχηγὸς δὲν εἶχεν ἀνειλημμένα τὰ καθήκοντα αὐτοῦ, ἐνῷ ὑφίστατο τὸ Ἀρχηγεῖον, διότι ἦτο ἐκδεδομένον ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τὸ Διάταγμα, τὸ τιθὲν εἰς ἐφαρμογὴν τὸν νόμον τῆς χωροφυλακῆς, ἂν δὲν εἶχεν ἀνειλημμένα τὰ καθήκοντα αὑτοῦ, τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ ἦτο, ἢ νὰ ἀποταθῇ πρὸς ἐκεῖνον, ὅστις ἐξεπλήρου καθήκοντα ἀρχηγοῦ, ἂν ὑπῆρχε, ἢ νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀποστολὴν ταύτην ἐπ’ ἀδείᾳ, ἄνευ λήψεως προτάσεως παρὰ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Διότι, ἀφοῦ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δὲν ἔχει δικαίωμα ἐπεμβάσεως εἰς τὰς ὑποθέσεις τῆς χωροφυλακῆς, διότι ἐξῃρέθησαν αὗται τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, δι’ οὐδένα λόγον καὶ κατ’ οὐδένα τρόπον δὲν ἔπρεπε νὰ ἐρωτηθῇ ὁ Γενικὸς Διοικητής. Καὶ διατὶ δὲν ἠρωτᾶτε ἐμέ, κ. Ὑπουργέ; Ὅσα δικαιώματα ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὁ Γενικὸς Διοικητής, ἄλλα τόσα ἔχω καὶ ἐγώ. Περιττὸν νὰ ἀναγνώσω ἄλλα περὶ ἀποσπάσεων Διατάγματα, ἅτινα ἔχω ἐνταῦθα, διότι τὸ περὶ τῶν ἀποσπάσεων ἄρθρον εἶναι ἀπ’ εὐθείας παράβασις, εἶναι σαφές, καὶ ἄνευ περιστροφῶν· ἀσυστόλως, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐγένετο ἐν αὐτῷ ἡ παραβίασις τοῦ νόμου, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνω εἰς τὰς λεπτομερείας τῆς ἐκτελέσεως, ἀφοῦ ἐγένετο γενικὴ ἐκτέλεσις διὰ τῆς ἐκδόσεως τοῦ εἰρημένου Διατάγματος. Τὰ ἄλλα Διατάγματα ἔχουσι χαρακτῆρα ἁπλῶν ἐπεισοδίων. Ταῦτα, ὡς πρὸς τὰς πράξεις τῆς ἀμέσου διοικήσεως, διότι δὲν πιστεύω, ἐκτὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις δὲν ᾐσθάνθη τὸ πρᾶγμα, ὅτε ἀπήντα προχθές, νὰ ὑπάρχῃ ἄλλος ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλὰ καὶ ἔξω αὐτῆς, ὅστις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐκεῖνα, ἅτινα ἀπηρίθμησα, δὲν ἀποτελοῦσι πράξεις διοικήσεως, ὅτι αἱ προτάσεις περὶ τοποθετήσεως καὶ μεταθέσεως, περὶ ἀποσπάσεως καὶ προσκολλήσεως, περὶ ἠθικῶν ἀμοιβῶν, ὅτι αἱ ἄδειαι καὶ αἱ ποιναὶ καὶ αἱ προτάσεις περὶ αὐτῶν δὲν εἶναι πράξεις διοικήσεως καὶ δικαιοδοσίας Γενικοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ. Φρονῶ, ὅτι καὶ ἡ Γενικὴ Ἐπιθεώρησις εἶναι παρακολούθημα τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας, διότι ὁ μὴ ἔχων διοίκησιν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπιθεώρησιν· ὥστε, ὅσα θέλω εἴπει περὶ Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως, ἀκριβῶς εἶναι παραδείγματα παραχωρήσεως διοικητικῶν δικαιωμάτων εἰς τὸν μὴ ἔχοντα ἐκ τοῦ νόμου τοιαῦτα δικαιώματα. Ἀλλὰ πρέπει νὰ λεχθῶσι πάντα, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ συμπεράνωμεν, ποῖα τὰ παραγόμενα ἐκ τῆς τοιαύτης πολιτείας τῶν Ὑπουργῶν. Ἀνέγνων πρὸ ὀλίγου τὸ Διάταγμα τὸ ἐκτελεστικὸν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ κατὰ τὸ μέρος τὸ ἀναγόμενον εἰς τὰς γενικὰς ἐπιθεωρήσεις. Ἀφοῦ λέγει, ὅτι ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ δὲν ἔχει δικαίωμα ἀναμίξεως εἰς τὰ τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἀναφέρει καὶ ἄλλας τινὰς ὑπηρεσίας καὶ καταστήματα, εἶτα ἐπάγεται, ὅτι εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν ἀνατίθενται καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς χωροφυλακῆς! Τοῦτο βεβαίως, ἀφοῦ ἐξῃρέθη ἡ χωροφυλακή, οὐδεὶς ἄνθρωπος, ἔχων τὰς φρένας σώας καὶ τὴν εἰλικρίνειαν ἄθικτον, δύναται νὰ ἰσχυρισθῇ, ὅτι ἡ Γενικὴ Ἐπιθεώρησις τῆς χωροφυλακῆς εἶναι παρακολούθημα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Ἀλλὰ μήπως ὁ νόμος ὁ περὶ Γεν. Διοικήσεως, ἐν διατάξει ἑπομένῃ, δὲν δηλοῖ, ποία ἡ ἔκτασις τῆς περὶ Γεν. Ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ διατάξεως; Θέλω ἀποδείξει τοῦτο ἀμέσως. Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἀπεδείχθη, ὅτι δὲν ἔχει ἰδέαν, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη διάταξις, ἐνῷ τοὐναντίον ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οἱ συντάξαντες τὰ σχέδια, ἅτινα ὑπεβλήθησαν ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ πρὸς ὑπογραφήν, ἔχουσι τούτου σαφεστάτην ἰδέαν, διότι φρονῶ, ὅτι ἐν τοῖς γραφείοις ἐγένετο μετὰ μεγάλης πονηρίας καὶ μεγάλης ἱκανότητος ἐν τῇ πονηρίᾳ ἡ ἐργασία ἐπὶ τοῦ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως νομοσχεδίου. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τοῦ νόμου, ἐν ᾧ διαγράφονται τὰ ὅρια τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ κατὰ τρόπον σαφέστατον, τῷ ἄρθρῳ 9, λέγεται: «Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δύναται νὰ ἐκτελῇ κατὰ βούλησιν ἐπιθεωρήσεις τοῦ συνόλου ἢ τμημάτων τοῦ στρατοῦ, ἔτι δὲ νὰ διατάσσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων διὰ τῶν μεράρχων ἢ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν». Λοιπὸν ἔχει δικαίωμα γενικῆς ἐπιθεωρήσεως ἀπ’ εὐθείας ὁ Γεν. Διοικητής, δύναται δὲ τὸ δικαίωμα τοῦτο τῆς ἐπιθεωρήσεως νὰ μεταβιβάσῃ εἰς τοὺς μεράρχους καὶ τοὺς εἰδικοὺς ἐπιθεωρητάς. Τοὺς μεράρχους τῶν τριῶν μεραρχιῶν γνωρίζομεν. Ἐπίσης τοὺς εἰδικοὺς ἐπιθεωρητὰς γνωρίζομεν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡμεῖς, — ἀναφέρονται ἐν τοῖς Διατάγμασι — εἶναι δὲ οἱ τοῦ πυροβολικοῦ καὶ τοῦ μηχανικοῦ. Καὶ πῶς; Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, ὅστις λαμβάνει ἐν τῷ νόμῳ δικαίωμα ἐπιθεωρήσεως, πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ τῆς χωροφυλακῆς, δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ διατάξῃ ἐπιθεώρησιν αὐτῆς; Ἀλλ’ εἰς ποῖον νὰ διατάξῃ; Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἀναφέρεται ἐνταῦθα, ἐνῷ ὑπῆρχε τότε ὁ νόμος, ὁ ἱδρύων τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς χωροφυλακῆς, καὶ πρὸς ἐπιθεώρησιν αὐτῆς δὲν ὑπάρχει τεταγμένη ἄλλη ἀρχή. Διατὶ δὲν ὁρίζει ὁ νόμος, ὅτι πρὸς ἐπιθεωρήσεις τοιαύτας ἔχει δικαίωμα ὁ Γενικὸς Διοικητὴς νὰ παραγγείλῃ τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς νὰ ἐνεργήσῃ αὐτὰς ἐκεῖνος; Ἡ διάταξις ἔχει οὕτω, διότι ὁ νόμος δὲν ἔδωκε δικαίωμα ἐπιθεωρήσεως γενικῆς τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὸν Γεν. Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ἀφοῦ δὲν εἶχε σκοπὸν νὰ δώσῃ δικαίωμα γενικῆς διοικήσεως αὐτῆς. Τοιοῦτον εἶναι τὸ πρῶτον Διάταγμα, τὸ Διάταγμα τὸ ἐκτελεστικὸν τοῦ νόμου ΒΨʹ περὶ Γενικῆς Διοικήσεως. Ἐν αὐτῷ ἡ περίσκεψις, ἡ προφύλαξις ἐν γένει φαίνονται μεγαλείτεραι ἢ ἐν τῷ δευτέρῳ. Φαίνεται, ὅτι οἱ ἐργασθέντες εἰς τὸ Διάταγμα τοῦτο ἠθέλησαν νὰ δοκιμάσωσι, νὰ βολιδοσκοπήσωσι τὴν ἀνεκτικότητα ἢ τὴν ἀντίληψιν τῶν πολιτευομένων, οἵτινες ἀσχολοῦνται περὶ τὰ τοιαῦτα ζητήματα, ἴσως δὲ νὰ βολιδοσκοπήσωσι καὶ τὰς γενικὰς διαθέσεις. Ἀρά γε, ἂν μεταγγίσωμεν ἐντεῦθεν πρὸς τὰ ἐκεῖ δικαιώματα, θὰ εὑρεθῶσιν οἱ ἀντιλέξοντες: Ἆρά γε, ἂν τολμήσωμεν νὰ μεταγγίσωμεν οὕτως αὐτά, διὰ τρόπου οὐχὶ νομίμου, θὰ ταραχθῇ τις ἐν Ἑλλάδι; Παρατηροῦμεν, ὅτι ὑπάρχει ἀπό τινος μεγάλη ἀπάθεια καὶ ἀταραξία ἐν Ἑλλάδι, καὶ μεγάλη τάσις ὡρισμένων στοιχείων, ἵνα καταλαλῶσι τοῦ πολιτεύματος, καὶ ζητῶσι περιορισμοὺς τῶν ἐλευθεριῶν· ἆρά γε, ἂν τολμήσωμεν, ὁ κόσμος δὲν θέλει σιωπήσει; Καὶ ἐσιώπησεν ὁ κόσμος — ἡ Βουλὴ δὲν ἦτο παροῦσα — κατὰ τὸ θέρος, ἀπασχολούμενος εἰς τέρψεις καὶ λουτρά. Καὶ τὸ δεύτερον Διάταγμα, ἀφοῦ εἶδον, ὅτι οὐδεὶς ἐταράχθη, ἐδοκίμασε νὰ προβῇ καὶ περαιτέρω. Καὶ ἡ ἐπέμβασις ἐγένετο σχεδὸν ὅλως ἀπροφύλακτος. Τὸ ἄρθρον 26 τοῦ Διατάγματος τοῦ ἐκτελεστικοῦ τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ προκαταρκτικὴ τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως ἐπιθεώρησις τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς γίνεται συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ εἰδικοῦ Κανονισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς.» Ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς λέγει, ὅτι αἱ ἐπιθεωρήσεις γίνονται μόνον οὕτω: «Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς τυγχάνει καὶ ἐπιθεωρητὴς τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, οἱ δὲ παρὰ τῷ ἀρχηγῷ ἀντισυνταγματάρχαι ἐπιθεωρηταὶ ἐνεργοῦσιν ἐπιθεωρήσεις τῶν Μοιραρχιῶν καὶ Ὑπομοιραρχιῶν τακτικῶς καὶ ἐκτάκτως, κατὰ τὰς διαταγὰς τοῦ ἀρχηγοῦ». Οὐδὲ λέγεται ἐνταῦθα, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς, πρὸς διάταξιν τῶν ἐπιθεωρήσεων τούτων, λαμβάνει διαταγὰς ἀνωτέρας. Ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τῆς χωροφυλακῆς — ἵνα μεταχειρισθῶ ὅμοιον χαρακτηρισμὸν πρὸς τὸν ἐν τῷ ἑτέρῳ νόμῳ, τῷ περὶ Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ — ὁρίζει, ὅτι αὐτὸς διατάσσει τοὺς ὑφισταμένους ἀντισυνταγματάρχας ἐπιθεωρητὰς νὰ ἐνεργήσωσι τὰς ἐπιθεωρήσεις, αὐτὸς δὲ, ὡς ἀνώτατος ἐπιθεωρητὴς, ἐνεργεῖ τὰς γενικὰς ἐπιθεωρήσεις τῆς χωροφυλακῆς. Ἀλλ’ ἐνταῦθα, διὰ τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος, ὑποδουλοῦντος τὸν νόμον εἰς τὸ Β. Διάταγμα, ἐπεξετάθησαν τέλεον καὶ ἐπὶ τὴν χωροφυλακὴν πᾶσαι αἱ διατάξεις αἱ περὶ τοῦ στρατοῦ, ἐπιτραπέντος εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν νὰ ἐπιθεωρῇ κατὰ πάντα τρόπον καὶ τὴν χωροφυλακήν. Τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν ἐνδιαφέρον, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ὑπόδειξιν ἑνὸς ἑκάστου τῶν ἄρθρων.

§45ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§46ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§47ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διάταγμα ἐκτελεστικὸν τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἄρθρον 27 (ἀναγινώσκει): «Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐκτελεῖ κατὰ βούλησιν, ὁσάκις κρίνῃ ἀναγκαῖον, ἐπιθεωρήσεις τακτικὰς, περιοδικὰς καὶ ἐκτάκτους τοῦ συνόλου ἢ τμημάτων στρατοῦ, Σωμάτων, καταστημάτων καὶ ὑπηρεσιῶν. — Δύναται νὰ διατάσσῃ τὴν ἐκτέλεσιν ὁμοίων ἐπιθεωρήσεων διὰ τῶν μεράρχων, τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν τοῦ πυροβολικοῦ καὶ μηχανικοῦ, καὶ διὰ τοῦ παρ’ αὐτῷ ἀρχιάτρου.» Ἐνταῦθα βλέπετε, τίνες ἐννοοῦνται εἰδικοὶ ἐπιθεωρηταὶ τοῦ νόμου. Ἕτερον ἄρθρον, τὸ 28, ἐν τρίτῃ παραγράφῳ (ἀναγινώσκει): «Μεθ’ ἑκάστην ἐπιθεώρησιν ὑποβάλλονται γενικαὶ καὶ εἰδικαὶ ἐκθέσεις ὑπὸ τῶν μεράρχων, τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ὑπὸ τούτου δὲ ὅμοιαι ἐκθέσεις πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, συνυποβαλλομένων καὶ πασῶν τῶν λοιπῶν ἐκθέσεων.» Ἐνταῦθα ἐμφανίζεται, ἐκτὸς τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν, καὶ ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς· «τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ὑπὸ τούτου δὲ... πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.» Ἰδοὺ ἐνταῦθα παρεμβάλλεται ὑποτεταγμένος εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ ὁ ἀνώτατος ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς, ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, ὅστις, κατὰ τὸν νόμον, μόνον εἰς τὸν Ὑπουργὸν ἀμέσως εἶναι ὑποτεταγμένος. Ἄρθρον 29. «Γενικὴ ἐπιθεώρησις ἐκτελεῖται ἅπαξ τοῦ ἔτους ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, τῆς ἐνάρξεως αὐτῆς ὁριζομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ.» Ἄρθρον 30. «Ὁρισθείσης τῆς ἐνάρξεως τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐπιθεωρεῖ, κατ’ ἐποχὰς ὑπ’ αὐτοῦ ὁριζομένας, πάντα τὰ ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγάς του Σώματα, καταστήματα καὶ ὑπηρεσίας· ἔτι δὲ τὴν Διεύθυνσιν ὑλικοῦ πολέμου κλπ. Τὴν χωροφυλακὴν ἐπιθεωρεῖ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς, τῇ διαταγῇ τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ.» Τὴν χωροφυλακὴν ἐπιθεωρεῖ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς τῇ διαταγῇ τοῦ Γενικοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ. Πρόκειται περὶ γενικῆς ἐπιθεωρήσεως. Καὶ ἐνταῦθα δὲ, βλέπετε, ἐκαινοτόμησαν. Πάντα τὰ ἄλλα σώματα ἐπιθεωρεῖ αὐτὸς ὁ Γεν. Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ· ἡ χωροφυλακὴ ἴσως δὲν ἐφάνη ἀξία τῆς τιμῆς ταύτης, καὶ ὁ Γεν. Διοικητὴς ἀναθέτει τὴν γενικὴν ἐπιθεώρησιν εἰς τὸν ἀρχηγὸν αὐτῆς. Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ εἴπω λατινικά, ἀλλ’ ἑλληνιστὶ ἐρωτῶ: Ὁ μὴ ἔχων δικαίωμα δύναται νὰ μεταβιβάσῃ δικαίωμα εἰς ἄλλον; Ἄρθρον 31. «Πρὸ πάσης γενικῆς ἐπιθεωρήσεως ὁ Γεν. Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ διατάσσει τακτικὴν ἐπιθεώρησιν, ἐκτελουμένην ὑπὸ τῶν μεράρχων καὶ ὑπὸ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὰ ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν του Σώματα, καταστήματα καὶ ὑπηρεσίας.» Αὕτη ἡ ἐπιθεώρησις εἶναι ἡ προκαταρκτικὴ τῆς γενικῆς· εἶπον δὲ ἤδη πρὸ μικροῦ, πῶς ὁρίζει τὸ Διάταγμα, ὅτι γίνεται ἐπὶ τῆς χωροφυλακῆς ἡ γενική: «Τὴν χωροφυλακὴν ἐπιθεωρεῖ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς, τῇ διαταγῇ τοῦ Γεν. Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ». Ἐδῶ ἔχετε τὸ παράδοξον, τὸ ἀληθῶς γελοῖον, ὅτι γίνεται ἡ γενικὴ ἐπιθεώρησις κατ’ ἐντολὴν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, οὐχὶ δὲ ὑπ’ αὐτοῦ αὐτοπροσώπως, ὡς αἱ ἄλλαι, ἀλλ’ ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς· ἐπειδὴ δὲ ἀπαιτεῖται πρὸ αὐτῆς καὶ προκαταρκτικὴ ἐπιθεώρησις, γίνεται καὶ αὕτη ἡ ἐπιθεώρησις ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Αὕτη ἡ προκαταρκτικὴ, ἀγνοῶ τίνα διαφορὰν ἔχει τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως, ὑπὸ τοιούτους ὅρους ἐκτελουμένης. Ἄρθρον 32. «Κατὰ τὴν ἐτησίαν γενικὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ στρατοῦ καὶ κατὰ τὰς πρὸ ταύτης ἐκτελουμένας ἐπιθεωρήσεις ὑπὸ τῶν μεράρχων, τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, πλὴν τῶν γενικῶν καὶ εἰδικῶν ἐκθέσεων, ὑποβάλλονται καὶ προτάσεις ἠτιολογημέναι περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν κεκτημένων τὰς πρὸ προβιβασμὸν ἀπαιτουμένας γνώσεις καὶ ἰδιότητας, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου καὶ τῶν ἐκτελεστικῶν Β. Διαταγμάτων. Αἱ προτάσεις αὗται ὑποβάλλονται διὰ τῆς ἱεραρχικῆς ὁδοῦ πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ ὑπὸ τῶν ἀμέσως προϊσταμένων κλπ., συνοδεύονται δὲ διὰ γνωματεύσεων πάντων τῶν προϊσταμένων τῆς στρατιωτικῆς ἱεραρχίας κλπ. καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς κλπ.» Ὑποβάλλονται προτάσεις ἠτιολογημέναι περὶ τῶν κεκτημένων προσόντα πρὸς προβιβασμόν. Ἐνταῦθα ἐξερχόμεθα τῆς τυπικῆς ἐξετάσεως τοῦ τρόπου τῆς ἐνεργείας τῶν ἐπιθεωρήσεων καὶ τῆς οὐσιαστικῆς τῶν προσώπων, δι’ ὧν αὗται νομίμως ἢ μὴ νομίμως ἐνεργοῦνται, καὶ εἰσερχόμεθα εἰς τὰ πορίσματα τῶν τοιούτων καινῶν διατάξεων. Τί θέλει προκύψει ἐκ τῶν ἐπιθεωρήσεων; Θέλουσι προκύψει βεβαίως γεγονότα, ἅτινα, ἐκτιθέμενα ἐν ταῖς ἐκθέσεσι, διατυπούμενα σαφῶς, ἀπολήγουσιν εἰς προτάσεις, θιγούσας δικαιώματα, καὶ ἐπιφερούσας εἴτε προαγωγὴν, εἴτε καταστροφήν. Ἀκούσατε λοιπόν: Ἄρθρον 34. «Κατὰ τὴν ἐτησίαν γενικὴν ἐπιθεώρησιν, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἐξελέγχει τὰς πρὸς προβιβασμὸν γνώσεις καὶ ἰδιότητας ἁπάντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς χωροφυλακῆς, μετὰ τὸ πέρας δὲ αὐτῆς καταρτίζει τοὺς πίνακας τῶν ὑποψηφίων πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τῶν περὶ προβιβασμῶν νόμων καὶ τῶν ἐκτελεστικῶν Βασ. Διαταγμάτων.» Γίνονται αἱ ἐπιθεωρήσεις· ὑπάρχει περίπτωσις προτάσεως περὶ προβιβασμῶν· ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ὀφείλει νὰ ὑποβάλῃ αὐτὰς μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τὴν γενικήν, ἣν αὐτὸς διὰ λογαριασμὸν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ διεξήγαγεν, εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν, ὅστις αὐτὸς προτείνει τοὺς πρὸς προβιβασμόν. Ἔχετε ἢ δὲν ἔχετε τὸν Γεν. Διοικητὴν παρεντιθέμενον μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ; Ἄρθρον 33. «Κατὰ πάσας τὰς ἐπιθεωρήσεις, μάλιστα δὲ κατὰ τὴν γενικὴν ἐπιθεώρησιν, ὑποβάλλονται καὶ προτάσεις περὶ τῶν ἀξιωματικῶν, ἐφ’ ὧν δέον νὰ ἐφαρμοσθῶσιν αἱ διατάξεις τῶν περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν καὶ συντάξεως νόμων, ὁπόταν συντρέχωσιν οἱ ὑπὸ τούτων καὶ τῶν ἐκτελεστικῶν Βασιλικῶν Διαταγμάτων καθοριζόμενοι ὅροι.» Ἰδού, ἐγχειρίζεται ἐνταῦθα ἡ ὅλη κίνησις τῆς μηχανῆς τοῦ νόμου περὶ καταστάσεως τῶν ἀξιωματικῶν, ἀντὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, εἰς ὃν ἠθέλησε νὰ ἐγχειρίσῃ αὐτὴν ὁ νόμος, καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὃν ἔταξεν ὑπεράνω τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ἐγχειρίζεται εἰς τρίτον πρόσωπον, παρεντιθέμενον αὐθαιρέτως μεταξὺ τοῦ ἀρχηγοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἀποκτῶν ἐκ τοῦ Διατάγματος τούτου δικαίωμα, ὅπερ ἐκ τοῦ νόμου δὲν ἔχει, νὰ ὑποβάλλῃ προτάσεις. Κατὰ τὴν ἐτησίαν γενικὴν ἐπιθεώρησιν, ὡς λέγει ἡ βʹ παράγραφος τοῦ ἄρθρου 34, «ὑποβάλλονται καὶ προτάσεις περὶ τῆς εἰδικότητος καὶ καταλληλότητος τῶν ἀξιωματικῶν διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, ἐργασίας καὶ ἀποστολὰς, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων ἐνεργοῦνται οἱ διορισμοὶ αὐτῶν.» Ἄρθρον 35. «Οἱ πίνακες τῶν ὑποψηφίων πρὸς προβιβασμὸν ἀξιωματικῶν συντάσσονται κεχωρισμένως καθ’ ὅπλον ἢ Σῶμα καὶ κατὰ βαθμόν· περιλαμβάνουσι δὲ τοὺς συμπληροῦντας κλπ. καὶ κεκτημένους τὰς γνώσεις καὶ ἰδιότητας πρὸς προβιβασμὸν εἰς τὸν ἀμέσως ἀνώτερον βαθμὸν κατ’ ἐκλογὴν καὶ κατ’ ἀρχαιότητα, συμφώνως ταῖς διατάξεσι τοῦ περὶ προβιβασμῶν νόμου.» Διὰ τῶν διατάξεων τούτων, τῶν τελευταίων, ἐγχειρίζεται εἰς τὸν μὴ ἔχοντα ἐκ τοῦ νόμου δικαίωμα ἀναμίξεως εἰς τὰς ὑποθέσεις τῆς χωροφυλακῆς τὸ δικαίωμα νὰ διευθύνῃ τὰ τῶν διορισμῶν, νὰ παράγῃ στασίμους, νὰ προτείνῃ προβιβασμοὺς κατ’ ἀρχαιότητα, νὰ εἰσάγῃ προβιβασμοὺς κατ’ ἐκλογὴν, νὰ προκαλῇ πάσας ἐκείνας τὰς ἀποφάσεις, αἵτινες δύνανται νὰ φέρωσιν ἀξιωματικοὺς παντὸς βαθμοῦ, μετὰ γενικὴν ἐπιθεώρησιν, εἰς ἀργίαν διὰ προσκαίρου παύσεως, εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως, εἰς ἀπόταξιν, εἰς ἀποστρατείαν. Οὕτω, κύριοι συνάδελφοι, ὡς ἐξάγεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ κειμένου τοῦ Διατάγματος, ἔρχεται καὶ τελευταῖον ἄλλο ἐνταῦθα, συντελοῦν τὴν ὑποδούλωσιν τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, ὅπερ ὁ νόμος ἐξήρεσε τῶν διαταγῶν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, τελείαν ὑποδούλωσιν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Καὶ ἐνῷ ἔχετε τελείαν τὴν ὑποδούλωσιν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσητε, πόθεν ἠρύσθησαν τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ὑποτάξωσι τὴν χωροφυλακὴν εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, καὶ λόγῳ διοικήσεως καὶ λόγῳ ἐπιθεωρήσεως, ἐνῷ ὁ νόμος ῥητῶς ἐξῄρεσεν αὐτῆς ἐν ὅλῳ τὴν χωροφυλακήν; Ἂν οἱ κ. Ὑπουργοὶ ἐπείθοντο, ὅτι ὁ νόμος, ὃν πρὸ ἑνὸς ἔτους ἐψηφίζομεν ἐνταῦθα τῇ εἰσηγήσει τοῦ συναδέλφου αὐτῶν, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἦτο ἀτελὴς, ὅτι ὁ νόμος ἐκεῖνος ἔπρεπε νὰ μετατραπῇ κατὰ τὰς ἰδέας, τὰς ἐπικρατησάσας καθ’ ὃν χρόνον εἰσήγετο τὸ νομοσχέδιον, τὸ μετατραπὲν εἰς νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, διατὶ τότε δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἀρχικὴν, τὴν γενικὴν, διατύπωσιν αὐτοῦ; διατὶ δὲν ἐτόλμησαν νὰ ἐπιμείνωσιν εἰς τοῦτο, ἀλλὰ, πεισθέντες ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη χύσεως, καὶ διασώζοντες τὸ λοιπὸν σκάφος, ἔχυσαν τότε τὴν χωροφυλακὴν εἰς τὴν θάλασσαν; Διατὶ, ὅτε, μετὰ τὴν τροπολογίαν τοῦ ἄρθρου, τὴν γενομένην ὑπ’ αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ, ὑποχωρήσαντος εἰς τὰς παραστάσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἔμεινεν εἰς τὸ τέλος τοῦ νόμου ἡ διάταξις, ὅτι «δι’ εἰδικοῦ στρατιωτικοῦ Κανονισμοῦ, κυρωθησομένου διὰ Β. Διατάγματος, ὁρισθήσονται καὶ κανονισθήσονται: αʹ) ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ δικαιοδοσία τοῦ Γεν. Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, τῶν μεράρχων καὶ ταξιάρχων, ὡς καὶ τὰ ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ ὅπλα, Σώματα, καταστήματα καὶ ὑπηρεσίαι... γʹ) τὰ τῆς γενικῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ, ὡς καὶ ἡ ἁρμοδιότης καὶ δικαιοδοσία τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, τῶν μεράρχων καὶ ταξιάρχων, ἔτι δὲ τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Σωμάτων κατὰ τὰς γενικὰς καὶ λοιπὰς ἐπιθεωρήσεις», ὁ δὲ ἔντιμος ἐκ Παξῶν Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ παρεμβληθῇ ἡ φράσις: «ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου», διατὶ τότε ἠγείρετο ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἔλεγε: «βεβαίως τοῦτο ἐννοοῦμεν· ἡ διάταξις αὕτη σημαίνει, ὅτι ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ νόμου θέλουσι γίνεσθαι πάντα ταῦτα», ἡμεῖς δ’ ἐζητοῦμεν καὶ κατεχωρίζετο ἡ δήλωσις αὐτοῦ αὕτη εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικά; (ἀναγινώσκει): Συνεδρίασις 29 τῆς 11 Μαρτίου 1900, σελ. 261. «Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11 ὁ βουλευτὴς κ. Θ. Βελλιανίτης ᾐτήσατο, ὅπως προστεθῶσι, μετὰ τὴν ἐν βʹ στίχῳ λέξιν «Διατάγματος», αἱ λέξεις «ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων». Ἀλλ’ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπήντησεν, ὅτι αἱ λέξεις αὗται παρέλκουσιν, ἀφοῦ πρόκειται περὶ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος.» Διατὶ τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀνεγνώριζεν, ὅτι τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰ διαγεγραμμένα ταῦτα ὅρια, ἀνεγνώριζε δὲ τοῦτο καὶ ἐν τῇ αἰτιολογικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει, ὅπου λέγεται, ὅτι «ὁ εἰδικὸς στρατιωτικὸς Κανονισμὸς θέλει συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κρατούντων νόμων;» Διατὶ τότε οὕτως ἀπεκρίνετο, καὶ δὲν ἔλεγεν εἰς τὴν Βουλὴν καθαρὰ, ἀνδρικῶς, ὅπως ἀπαιτεῖται νὰ πράττωσιν αἱ Κυβερνήσεις, μέτωπον πρὸς μέτωπον, στῆθος πρὸς στῆθος: «Ὁ νόμος, ὃν ἐψηφίσαμεν, δὲν εἶναι καλός· θέλομεν, καὶ ἡ χωροφυλακὴ νὰ ὑπάγηται, ὡς πρὸς τὴν διοίκησιν, ἢ τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τὴν ἐπιθεώρησιν, εἰς τὸν Γεν. Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ»; Ἐγὼ πέπεισμαι, ὅτι, ὅτε ταῦτα ἔπραττεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἦτο εἰλικρινὴς, καὶ δὲν ἐσκόπει νὰ μεταβάλῃ τι εἰς ἐκεῖνα, ἅτινα ἀνέγραφεν ὁ νόμος· ἀλλὰ, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἡ θέλησις ἡ ἀσθενὴς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπεχώρησεν, ἀγνοῶ εἰς τίνας εἰσηγήσεις, καὶ ἀπὸ τοῦ Μαρτίου 1900 μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου 1900, εἰς διάστημα ὀλίγων μηνῶν, τὸ πᾶν μετετράπη· ἐρχόμεθα δὲ ἡμεῖς οἱ Βουλευταί, οἱ ψηφίσαντες πέρυσι νόμον περὶ χωροφυλακῆς, ὅστις ἐκυρώθη, καὶ προσέλαβε τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, καὶ ἐδημοσιεύθη ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, καὶ βλέπομεν, ὅτι ὁ νόμος οὗτος παρεμερίσθη, καὶ δὲν ἐξετελέσθη, εἰμὴ μόνον καθ’ ὅσον ἦτο χρήσιμος εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑπερβασίας αὐτῆς. Κύριοι, δέν μοι φαίνεται, ὅτι ὑπολείπεται ἀμφιβολία τις, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀπέναντι κυβερνητικῆς πράξεως, ἀπέναντι τολμηροτάτων κυβερνητικῶν πράξεων, ἐκδόσεως Βασιλικῶν Διαταγμάτων, ἐκτελεστικῶν ἰσχυόντων νόμων, αἵτινες ἄντικρυς καὶ ἀπ’ εὐθείας ἀντιβαίνουσιν εἰς τὸ κείμενον τῶν νόμων τούτων, ὅπερ ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν αὐτῆς, ὅπερ οὐ μόνον ὤφειλε νὰ γινώσκῃ κατὰ βάθος, ἀλλὰ καὶ ἐγίνωσκεν ἀναγκαίως κατὰ βάθος, διότι ἦτο προϊὸν τῆς ἰδίας αὐτῆς πρωτοβουλίας, τῆς ἰδίας ἐργασίας. Εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ἀποφάσεως τῆς Κυβερνήσεως, ἐκδηλωθείσης διὰ πράξεων ἐπισήμων, νὰ παραβῇ ἐκεῖνα, ἅτινα προστάσσει ὁ νόμος. Τὴν ἀπόφασιν ταύτην ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν τελευταίαν ὥραν· ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπόφασιν καθ’ ὥραν, καθ’ ἣν αὐτὴ διεχειρίζετο μόνη τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ἀπόφασιν, καθ’ ἣν ὥραν, ἐπανελθόντος τοῦ Βασιλέως, εἶχεν ἁπλῶς τὰ καθήκοντα τὰ κυβερνητικά. Καὶ ἐν τῇ δευτέρᾳ περιπτώσει καὶ ἐν τῇ πρώτῃ ἡ Κυβέρνησις ὑπέχει πλήρη τὴν εὐθύνην, διότι, καίτοι ὑπέγραφε πράξεις δεομένας τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως, ἀφοῦ, κατὰ νόμον, ἀπόντος αὐτοῦ, καὶ δι’ ἔλλειψιν Ἀντιβασιλέως, ἐν ὀνόματι καὶ κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ εἶχε δικαίωμα νὰ ὑπογράφῃ, ὑπογράφουσα τὰς πράξεις ταύτας ὑπὸ τὸν χαρακτῆρα Σώματος διαχειριζομένου τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ἐνήργει ὑπευθύνως. Ἡ ἔννοια τοῦ νόμου δὲν εἶναι νὰ ἐξαιρέσῃ τῶν εὐθυνῶν τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν τοιαύτην διαχείρισιν, ἐν χρόνῳ ἀπουσίας τοῦ Βασιλέως, ὅτε διαχειρίζεται μέρος τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας. Τὸ Σύνταγμα μάλιστα προβλέπει καὶ περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ Κυβέρνησις διαχειρίζεται πλήρη τὴν Βασιλικὴν ἐξουσίαν, διαχειρίζεται τὴν Ἀντιβασιλείαν, καὶ ῥητῶς ἀναγράφει ἐν ἄρθρῳ 52, ὅτι ἀντιβασιλεύει ὑπευθύνως. Μόνον οἱ κατὰ κανόνα ἀνερχόμενοι εἰς τὴν Ἀντιβασιλείαν, τὰ μέλη τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας, διαχειρίζονται τὴν Βασιλικὴν ἐξουσίαν ἀνευθύνως, ὅπως ὁ Βασιλεύς· ἀλλ’ οἱ τὴν Ἀντιβασιλείαν ἀσκοῦντες Ὑπουργοὶ συμμερίζονται τὴν εὐθύνην τοῦ προσυπογράφοντος τὴν Βασιλικὴν πρᾶξιν Ὑπουργοῦ. Τὴν τοιαύτην εὐθύνην οἱ Ὑπουργοὶ συνεμερίσθησαν καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ Διατάγματι· διότι πρόκειται περὶ πράξεων, αἵτινες, λόγῳ τῆς οὐσίας αὐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ βαρύνωσι μόνον τὸν προσυπογράψαντα Ὑπουργὸν, πράξεων τῆς κοινῆς ὑπουργικῆς ἀλληλεγγύης. Ἐὰν, μετὰ τὴν ἀπόδειξιν πάντων τούτων, δὲν ἀπορήσητε, ὅτι θέλουσιν ἀκουσθῆ φωναὶ ἐκδηλοῦσαι ἐμπιστοσύνην πρὸς τὴν τοιαῦτα διαπράξασαν Κυβέρνησιν, εἶμαι βέβαιος, ὅτι ἡ ἐμπιστοσύνη ἡ ἔξω τῆς Βουλῆς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ περιβάλῃ διὰ κύρους τοιαύτας πράξεις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κοιμηθῇ ἐπὶ πολὺ ὁ φιλελεύθερος ὀργασμὸς καὶ ἡ φιλοτιμία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, γινώσκοντος νὰ ὑπερασπίζῃ τὰ δικαιώματα, καὶ θέλοντος νὰ συντηρήσῃ τὰς ἐλευθερίας αὐτοῦ. Ἐὰν τεθῇ σήμερον ζήτημα ἐμπιστοσύνης, καὶ θελήσῃ νὰ καλυφθῇ ὄπισθεν τῶν ψήφων τῆς πλειονοψηφίας ἡ Κυβέρνησις, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν ἀπέχει ἡ ὥρα, καθ’ ἣν θέλει πεισθῇ, ὅτι Κυβερνήσεις τοιαῦτα διαπράττουσαι κατακρημνίζονται κακὴν κακῶς ὑπὸ τοῦ λαοῦ ἀπὸ τῆς θέσεως, ἣν κατέχουσι. (Χειροκροτήματα καὶ ἐπευφημίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§48Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Φαίνεται, ὅτι ἡ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἀγόρευσίς μου ὑπῆρξεν ἄκαρπος διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς· φαίνεται, ὅτι αἱ δοθεῖσαι πληροφορίαι δὲν ἤρκεσαν, ἵνα πείσωσιν αὐτόν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ παρανομιῶν, ἢ πραξικοπήματος κατὰ τοῦ πολιτεύματος, ὡς ἐχαρακτήρισε τὰς κυβερνητικὰς πράξεις, τὰς γενομένας καθ’ ὃν χρόνον ἡ Κυβέρνησις διεχειρίζετο τὴν Βασιλικὴν ἐξουσίαν. Ἐν τούτοις ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, δι’ ὧν ἐπεχείρησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τῶν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως γενομένων δῆθεν παρανομιῶν, ὑπῆρξαν ἀτυχέστατα, διότι τὸ ἐκτελεστικὸν Διάταγμα τοῦ νόμου τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ ἐν πληρεστάτῃ εὑρίσκεται ἁρμονίᾳ μετὰ τοῦ νόμου τούτου. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεῦρεν εἰς ἑκάστην παράγραφον, εἰς ἑκάστην λέξιν, λόγους, ἵνα ἐλέγξῃ τὰς προθέσεις τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, δῆθεν, παρεξηγοῦσα τὸν νόμον, ἐξεχώρησε πρὸς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν δικαιοδοσίαν ἀνωτέραν ἐκείνης, ἣν ὁ νόμος ἀνέθηκεν αὐτῷ, ἀλλὰ δὲν φρονῶ, ὅτι κατώρθωσε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι ὄντως τοιαύτη ὑπῆρξεν ἡ διάνοια τοῦ συντάξαντος τὸ νομοτελεστικὸν Διάταγμα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνεχώρησεν ἐξ ἀρχῆς ἐσφαλμένης, διότι τοιαύτην ἤθελε νὰ ἔχῃ ἀφετηρίαν, καὶ ἐπίστευσεν, ὅτι τὸ Διάταγμα τοῦ 1833 ἀπήλλαξε τὴν χωροφυλακὴν ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ἀποτελῇ στρατόν. Πιθανὸν τὸ Διάταγμα ἐκεῖνο νὰ ἐχαρακτήριζε τὴν χωροφυλακὴν ὡς συμπλήρωμα τοῦ στρατοῦ· ἀλλ’ ὁ νόμος περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, ἢ μᾶλλον οἱ νόμοι περὶ ὀργανισμοῦ, οἱ ἀπὸ τοῦ 1879 καὶ ἐντεῦθεν, πάντες περιλαμβάνουσι τήν χωροφυλακὴν ὡς σῶμα ἀναπόσπαστον ἀπὸ τὸν στρατόν. Διατί λοιπὸν ἡμεῖς νὰ θελήσωμεν νὰ χαρακτηρίσωμεν τὴν χωροφυλακὴν ὡς μὴ ἀποτελοῦσαν σῶμα στρατοῦ, ἐνῷ εἶναι ῥητῶς ἀναγεγραμμένον ἐν τοῖς νόμοις ἐκείνοις; Ἡ χωροφυλακὴ ἀποτελεῖ στρατόν, καὶ ὑπάγεται εἰς πάσας τὰς στρατιωτικὰς διατάξεις. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι διπλοῦν ἔχει σκοπὸν, τὴν ἀσφάλειαν τῆς ἀσκεποῦς χώρας, ὑπηρεσίαν, ἥτις δὲν εἶναι στρατιωτικὴ, καὶ τὴν στρατονομίαν, ἥτις ἐστὶ καθαρῶς στρατιωτικὴ ὑπηρεσία, ἀλλὰ διὰ τὰ εἰδικὰ αὐτῆς καθήκοντα περὶ τὴν ἀσφάλειαν τῆς χώρας δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἥτις ἱδρύθη δι’ ὅλον τὸν λοιπὸν στρατόν. Καὶ τοῦτο δὲν εἶναι καινοφανές, ὡς ἐλέχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, εἰς ἣν ἐξεχωρήσαμεν τὴν εἰδικὴν ἐντολήν, νὰ προτείνῃ τὰς τοποθετήσεις καὶ μεταθέσεις τῶν ἀξιωματικῶν, ἄνευ διακρίσεως. Εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην, ἐννοεῖται, περιλαμβάνονται καὶ αἱ προτάσεις τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς περὶ τοποθετήσεως καὶ μεταθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν κατήγγειλε τὸ Διάταγμα, δι’ οὗ, τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, διωρίσθη ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς ὁ νῦν τοιοῦτος, συνταγματάρχης τοῦ πεζικοῦ, κατήγγειλεν ὅμως, ὅτι τὸ Διάταγμα περὶ χωροφυλακῆς ἔταξε τὴν χωροφυλακὴν ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἐναντίον, ὡς λέγει, τῆς κειμένης νομοθεσίας. Καὶ ἐνταῦθα κεῖται ἡ πλάνη αὐτοῦ, διότι ἡ χωροφυλακή, ὡς ἀποτελοῦσα μέρος τοῦ στρατοῦ, ἔδει νὰ ὑπαχθῇ καὶ αὕτη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς κοινὰς μετὰ τοῦ στρατοῦ ὑποχρεώσεις, εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Ποῖαι δὲ εἶναι αὗται; Εἶναι αʹ) ἡ περίπτωσις τῆς μεταθέσεως καὶ τοποθετήσεως τῶν ἀξιωματικῶν, καὶ βʹ) ἡ τῶν ἐπιθεωρήσεων. Καὶ πῶς ἄλλως, Κύριοι, ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐγένοντο αἱ ἐπιθεωρήσεις τῆς χωροφυλακῆς ἢ διὰ τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν, ὡς καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν συνεδρίασιν ἀνέφερα ὑμῖν; Ὁ νόμος τοῦ 1891 ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς ἐπιθεωρεῖ καὶ τὴν χωροφυλακήν. Καὶ πῶς ἄλλως ἐξετελεῖτο ἡ ἐπιθεώρησις τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς πρὶν ἱδρυθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις ἢ διὰ τῶν ἀρχηγῶν τοῦ στρατοῦ; Τί καινοφανὲς παρουσιάζεται σήμερον; Ποία ἐγένετο μεταβολή; Ἡ ἵδρυσις τοῦ Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς; Ἀλλὰ τίνα μετέβαλε διάταξιν ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς, ὁ ψηφισθεὶς κατὰ τὸ 1899; Ἐτροποποίησε τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ, καὶ ὥρισεν, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ ἀποτελεῖται ἐφεξῆς ἀπὸ 26 Μοιραρχίας. Τί λοιπὸν μετέβαλεν ὁ νόμος οὗτος, τὸν ὁποῖον φαντάζεται ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ὡς ἔξοχον, καὶ παριστᾷ τὴν χωροφυλακὴν ὡς Σῶμα ἀνεξάρτητον, ἰσότιμον μὲ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ; Καὶ ἐνταῦθα ἡ πλάνη καὶ τὰ συμπεράσματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπαχθῇ εἰς καμμίαν ἄλλην στρατιωτικὴν ἀρχήν, πλὴν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ χωροφυλακὴ ὀφείλει νὰ ὑπαχθῇ, ὡς πρὸς τὴν προαγωγὴν τῶν ἀξιωματικῶν, εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἢ τοὐλάχιστον ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως, διότι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν, ὑπάγονται εἰς τὰς αὐτὰς ὑποχρεώσεις καὶ συγκαταριθμοῦνται μετὰ τῶν ὁμοιοβάθμων ἀξιωματικῶν εἰς τὴν γενικὴν τοῦ στρατοῦ ἀρχαιότητα. Κατατασσόμενοι εἰς τὸν στρατὸν, ὀφείλουσι νὰ ἔχωσι τὰς ἀναγκαίας στρατιωτικὰς γνώσεις, εἴτε ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ προερχόμενοι, εἴτε ἐκ τῶν προνομιούχων δικηγόρων. Ὅπως δὲ προαχθῶσιν ἢ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπομοιράρχου, ἐξετάζονται εἰς τὴν τακτικὴν καὶ λοιπὰ τῆς στρατιωτικῆς ἐπιστήμης μαθήματα. Ἐν τίνι λοιπὸν δικαιώματι ὁ νόμος ἤθελεν ἀφήσει τούτους ἀνεξελέγκτους, καὶ δὲν ἤθελεν ὑπαγάγει εἰς τὸν γενικὸν κανόνα καὶ ἐν συγκρίσει πρὸς τοὺς λοιποὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ στρατοῦ; Ἀλλὰ, λέγουσι, τὴν χωροφυλακὴν ἐξῄρεσεν ὁ νόμος. Συμφωνῶ, ὅτι αὕτη ἐξῃρέθη, οὐχὶ ὅμως καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ στρατιωτικὰ καθήκοντά της, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοίκησιν· διότι ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς, ἡ ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, δὲν ἀφορᾷ τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Ὁ νόμος ὅμως, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐπιθεώρησιν, ἀναφέρει περὶ τούτου τὰ ἑξῆς ἐν ἄρθρῳ 11 (ἀναγινώσκει): «Δι’ εἰδικοῦ στρατιωτικοῦ Κανονισμοῦ, κυρωθησομένου διὰ Βασ. Διατάγματος, ὁρισθήσονται καὶ κανονισθήσονται... γʹ) Τὰ τῆς Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ, ὡς καὶ ἡ ἁρμοδιότης καὶ δικαιοδοσία τῶν γενικῶν ἐπιθεωρητῶν, τῶν μεράρχων καὶ ταξιάρχων, τῶν σωματαρχῶν καὶ τῶν προϊσταμένων τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ἔτι δὲ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Σωμάτων κατὰ τὰς γενικὰς καὶ λοιπὰς ἐπιθεωρήσεις.» Ἐρωτῶ, ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς εἶναι εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ Σώματος αὑτοῦ ἢ ὄχι;

§49Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἐδώκατε ἐξήγησιν περὶ εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, καὶ εἴπετε, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τοῦ πυροβολικοῦ δύναται νὰ ἦναι ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ.

§50ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς εἶναι σωματάρχης, καὶ τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς ἀποτελεῖ στράτευμα.

§51Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὸ Διάταγμα δὲν ὁμιλεῖ περὶ εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῆς χωροφυλακῆς.

§52ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἔχω ἐνταῦθα προχείρους τοὺς νόμους.

§53ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διακρίνεται εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς καὶ ἐπιθεωρητὴς τῆς χωροφυλακῆς.

§54ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς εἶναι εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, δὲν ὑπάρχει ἐναντία γνώμη. Οὕτω καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ μηχανικοῦ εἶναι εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ μηχανικοῦ, καὶ ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ εἰδικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ πυροβολικοῦ. Οὐδεμία ὅθεν ἀμφιβολία, ὅτι αἱ διατάξεις πᾶσαι τοῦ νομοτελεστικοῦ Διατάγματος εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὸν νόμον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι καὶ αὐτὸς ὁ διορισμὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς εἶναι ἐναντίον τοῦ νόμου. Ἀλλὰ τὸ νὰ λέγῃ τις καὶ ἀπαγγέλλῃ παρανομίας, χωρὶς νὰ δύναται νὰ τὰς ὑποστηρίξῃ, εἶναι πρᾶξις ἀνεύθυνος. Εὐτυχῶς εἰς τὰς παρατηρήσεις καὶ τὰς ἀντιρρήσεις του δὲν ὡμίλησε καὶ περὶ μεταθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς...

§55ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὡμίλησα.

§56ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. Ἀλλ’ οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ὁ νόμος χορηγεῖ τὸ δικαίωμα τοῦτο εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν. Κατὰ τὸ νομοτελεστικὸν Διάταγμα, «πᾶσα μετάθεσις ἢ τοποθέτησις ἀξιωματικοῦ εἰς οἱανδήποτε ὀργανικὴν θέσιν, προβλεπομένην ὑπὸ ἰσχυόντων νόμων, ἐνεργεῖται διὰ Β. Διατάγματος, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, στηριζομένῃ ἐπὶ προτάσεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ.» Βλέπετε, ὅτι, κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας, δὲν ἦτο παράνομος ὁ διορισμὸς τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς τῇ προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Τὸ αὐτὸ δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, προκειμένου καὶ περὶ μεταθέσεως τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στρατεύματος καὶ τῆς χωροφυλακῆς. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν ἀνάγκη περαιτέρω ἐξηγήσεως. Βεβαίως τὸ πνεῦμα τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ τοιοῦτον ὑπῆρξεν ἐξ ἀρχῆς, ὅπως ἡ ὑπηρεσία ἐκτελῆται οὐχὶ φατριαστικῶς, ἀλλὰ κατὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῆς. Περαίνων τὴν ὁμιλίαν μου, ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία διὰ τῆς Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὡς ἐκανονίσθη, οὐδὲν δύναται νὰ παράσχῃ παράπονον κατὰ τὴν διεξαγωγὴν αὐτῆς. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι μακραὶ διεξήχθησαν συζητήσεις, διατὶ νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τὸ δικαίωμα τοῦ μεταθέτειν καὶ τοποθετεῖν τοὺς ἀξιωματικοὺς εἰς τὰς διαφόρους τοῦ στρατοῦ ὀργανικὰς θέσεις, διατὶ ὁ Ὑπουργὸς νὰ μὴ ἐκτιμᾷ τὴν ἱκανότητα ἐνίων ἀξιωματικῶν, μελλόντων νὰ προαχθῶσιν εἰς ἀνώτερον βαθμόν· ἀλλὰ ἀκριβῶς πρὸς ἀποφυγὴν τῆς ἐκτιμήσεως ταύτης ἐκρίθη ἀκατάλληλος ν’ ἀποφαίνηται ὁ Ὑπουργὸς, διότι οὗτος πάντοτε δύναται νὰ πλανηθῇ εἰς τὴν ἐκτίμησίν του, ἐνῷ ἡ ὑπηρεσία οὐδέποτε εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ πλανηθῇ, καθόσον εὑρίσκεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῶν διαφόρων βαθμίδων τῆς ἱεραρχίας. Ἀλλὰ τοῦτο ἴσως δὲν συμβιβάζεται πρὸς τὰς πολιτικάς μας ἀπαιτήσεις. Συμφέρει εἰς ὑμᾶς νὰ ἔχωμεν ἀταξίαν, καὶ αὐθαιρεσίαν εἴς τε τὰς μεταθέσεις καὶ τὰς προαγωγὰς τῶν ἀξιωματικῶν. Καὶ δύνασθε νὰ τὸ πράξητε ὑμεῖς, ὅταν ἀναλάβητε τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν, εἰς ἡμᾶς ὅμως οὐδέποτε θὰ συμβῇ τὸ τοιοῦτον, διότι ἡμεῖς ἐννοοῦμεν νὰ ἐφαρμόσωμεν τοὺς νόμους πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ στρατοῦ καὶ τῆς Πολιτείας...

§57ΛΕΒΙΔΗΣ. Αὐτὰ εἶναι καταδίκη τοῦ παρελθόντος, κατὰ τὸ ὁποῖον ὑπήρξατε πεντάκις Ὑπουργός.

§58ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κύριε συνάδελφε, ἐὰν ἀποδείξητε ὑμεῖς καὶ ὁ συνάδελφός σας ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ὁ στρατὸς εὐημέρησε κατὰ τὸν παρελθόντα χρόνον, οὐδὲν ἔχω νὰ εἴπω.

§59ΛΕΒΙΔΗΣ. Σεῖς τὸν διῳκήσατε, ἡμεῖς δὲν τὸν διῳκήσαμεν.

§60ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸν διῳκήσατε καὶ σεῖς. Ἐὰν ὁ στρατὸς εὐημέρησεν, ἐὰν ὁ στρατὸς κατήγαγε νίκας, ἐὰν ὁ στρατὸς ὑπῆρξε τέλειος διὰ τοῦ πρώην συστήματος, τότε ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μᾶς εἴπητε: «φέρετε νόμον, ἵνα καταργήσωμεν πάντα ταῦτα, καὶ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς». Ἐν ὅσῳ τοῦτο δὲν δύνασθε ν’ ἀποδείξητε, ἡμεῖς θὰ ἐπιμένωμεν εἰς τὰ ψηφισθέντα, καὶ θὰ ἐφαρμόσωμεν ταῦτα μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας.

§61ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐπιμένετε εἰς τὰ ψηφισθέντα.

§62Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀληθῶς, Κύριοι, ὁ ἐμβριθὴς καὶ πολυμαθὴς καὶ ἔμπειρος περὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ καὶ κυβερνητικὰ, καὶ ἑρμηνευτὴς τῶν νόμων ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐδείχθη ἁπλοϊκώτατος ἐν τῇ ἀγορεύσει του τὴν ἑσπέραν ταύτην· ἐδείχθη ἁπλοϊκώτατος, διότι προσεπάθησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δὲν εἶναι συνεπὴς πρὸς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐζήτησε νὰ νομοθετηθῶσιν· ἐζήτησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διεκπεραιωτὴς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἠσέβησε πρὸς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον αὐτὸς οὗτος ὁ Ὑπουργὸς εἰσήγαγεν· ἐζήτησε ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ὑπέβαλε Διατάγματα παράνομα, καὶ ὑπεγράφησαν ταῦτα παρὰ τοῦ Βασιλέως, καὶ ἐζήτησε διὰ τοῦτο ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ νοήμων ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, νομίζω ὅτι, ἐκπληρῶν τυπικῶς τὸ καθῆκον αὑτοῦ, ἀνῆλθε τὸ βῆμα, καὶ εἶπεν ὅσα εἶπεν. Ἀλλὰ βεβαίως ἐγνώριζε, διότι ἐπὶ μακρὸν χρόνον συνειργάσθη μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, τὸν κατ’ εὐφημισμὸν πλέον τοιοῦτον, ποῖος εἶναι, ποῖαι αἱ γνῶμαί του, ποῖαι αἱ ἀρχαί του, ποῖος ὁ χαρακτήρ του, καὶ ἐγνώρισε καὶ γνωρίζει ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτι ἐκεῖνος ἠγόρασε τὴν ἕδραν τοῦ Ὑπουργοῦ διὰ τῆς ὑποταγῆς εἰς πάντα ταῦτα (θόρυβος).

§63Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ, ἐπιτρέπετε μίαν διακοπήν; Δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν καὶ πάντας, ὅτι ὁ κ. Τσαμαδὸς παρεκλήθη νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν τοῦ Ὑπουργοῦ. Τοῦτο τὸ γνωρίζουσι πάντες. Εἶναι γεγονὸς ἀναμφισβήτητον, καὶ δύναμαι νὰ τὸ βεβαιώσω.

§64Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ σᾶς παρακαλέσω, ὅταν πρόκηται νὰ μὲ διακόπτωσι Βουλευταὶ, ὡς ὁ ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, νὰ μὴ τὸ ἐπιτρέπητε, διότι ἐγὼ δὲν τὸ ἐπιτρέπω.

§65Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν κανονίζει τὸν τρόπον τῆς διακοπῆς. Ὅταν ἀπαγορεύητε τὰς διακοπὰς, δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις, ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα καὶ τὸν τρόπον τῆς διακοπῆς.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύναται νὰ συναινῇ ὁ ἀγορεύων, ἀλλ’ ὅταν δὲν συναινῶ ἐγὼ, οὐδεὶς δύναται νὰ τὸν διακόψῃ.

§67Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου συνήνεσε, διότι τὸν παρεκάλεσα· ἀφοῦ δὲ συνήνεσεν, ἦτο περιττὸν νὰ κάμῃ παρατήρησιν.

§68Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔλεγον, Κύριοι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς συνειργάσθη ἐπὶ μακρὸν, καὶ ὡς Ὑπουργὸς καὶ ὡς μέλος τοῦ αὐτοῦ κόμματος, μὲ τὸν ἐξ Ὕδρας ἔντιμον συνάδελφον, καὶ ἐγνώρισε καὶ γνωρίζει τὸν χαρακτῆρα αὐτοῦ, τὰς ἰδέας αὐτοῦ, τὴν φιλαρχίαν αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ δὲν ἔχει ἀνάγκην νὰ συνεργασθῇ τις μετὰ τοῦ ἐξ Ὕδρας συναδέλφου· ἀρκεῖ νὰ ἀναγνώσῃ τοὺς νόμους, τοὺς ὁποίους εἰσήγαγεν, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ ἴδῃ, ποίας ἰδέας ἔχει, καὶ πῶς ἐζήτησε νὰ ὀργανώσῃ τὸν στρατόν. Ἀλλὰ διατὶ νὰ ἀνατρέξῃ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους εἰσήγαγεν ὁ κ. Τσαμαδὸς, καὶ νὰ μὴ σταματήσῃ εἰς τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἐντεῦθεν εἶπεν αὐτὸς ὁ ἴδιος περὶ ἑαυτοῦ; Κατηγόρησε τὸ παρελθὸν, τοῦ ὁποίου πατὴρ, κατὰ τὸ πλεῖστον, ἦτο αὐτὸς ὁ ἴδιος, διότι, καὶ ὡς ἀρχηγὸς τοῦ Ἐπιτελείου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, αὐτὸς εἰσηγεῖτο τοὺς νόμους πρὸς τὸν ἀοίδιμον Τρικούπην. Κατηγόρησε, λέγω, αὐτὸς ἑαυτὸν ἐκ τῆς θέσεως ταύτης, διότι σᾶς εἶπε, ποῖα ἀποτελέσματα εἶχεν ὁ στρατὸς, ὅστις κατὰ τοιοῦτον τρόπον ὠργανώθη καὶ διῳκήθη. Τὸν εἴδομεν, κύριε Ὑπουργέ, τὸν στρατὸν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον τοῦ 1897, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ Πατρὶς ἠτιμάσθη, καὶ, διὰ νὰ σωθῶσιν οἱ μεγάλοι ἐγκληματίαι τῆς ἀτιμίας ταύτης, ἐπερρίψατε τὰ βάρη καὶ σεῖς καὶ οἱ φίλοι ὑμῶν εἰς τὸν στρατὸν, ὃν σεῖς ἐμορφώσατε, σεῖς ὠργανώσατε, καὶ σεῖς παρεσκευάσατε καὶ παρετάξατε ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶχεν ἀνάγκην νὰ λάβῃ τὸ χαρτοφυλάκιον, καὶ ὑπεσχέθη διὰ τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ μηδὲ ν’ ἀναγνώσῃ τοὺς συντασσομένους νόμους καὶ τὰ Διατάγματα. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι ταύτην τὴν στιγμήν, ζητῶν νὰ ἀναιρέσῃ τὸν ἐξ Ἀττικῆς ἔντιμον συνάδελφον, δὲν ἔχει τὸ παράπαν, ὡς ὡμολόγησε, γνῶσιν τοῦ νόμου. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἡ χωροφυλακὴ εἶναι μέρος τοῦ στρατοῦ· ἀλλὰ καὶ ἂν ἦναι τοιοῦτον, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ, τὴν χωρίζει ἀπὸ τὸν στρατὸν, τῇ δίδει ἐπιθεώρησιν ἰδίαν, καὶ ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ὁ νῦν, περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, τὴν ὑπέταξεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἀπ’ εὐθείας. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἔντιμος συνάδελφος ἀνέγνωσεν ἐντεῦθεν τὸν νόμον, ὅστις λέγει, ὅτι διὰ πᾶσαν ὑπηρεσίαν ἡ χωροφυλακὴ θὰ ἔχῃ τὴν σχέσιν της πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ὑπηρεσία εἶναι καὶ ἡ ἐπιθεώρησις. Καὶ σοφῶς, ὡς πρὸς τοῦτο τοὐλάχιστον, ὁ νόμος ἔχει· διότι ἡ χωροφυλακή, ἐκτὸς τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατῶνος, οὐδεμίαν ἄλλην ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν ἔχει. Καὶ διὰ τοῦτο, πολὺ ὀρθῶς, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργός, τὴν χωρίζει σαφῶς καὶ κατηγορηματικῶς ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, καὶ τὴν θέτει ἀμέσως ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ ὅταν ἦναι ῥητὸς ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, δὲν ἔχω τὸ δικαίωμα ἐγὼ νὰ εἴπω, καὶ δὲν εἶναι ἀποδεδειγμένον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα μήτε νὰ μελετήσῃ κἄν τοὺς νόμους καὶ τὰ Διατάγματα, τὰ ὁποῖα θέλει νὰ ὑποβάλῃ ἡ Γενικὴ Διοίκησις, διὰ νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς σκέψεις αὑτῆς καὶ τοὺς σκοποὺς αὑτῆς; Τί ἤθελεν ὁ νόμος, καὶ ποῖον εἶναι τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου, μὴ διατάξαντος τὴν ὑπαγωγὴν τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν; Τί ἤθελεν ὁ νόμος, ὁ καθορίζων τὰ τῆς Γεν. Διοικήσεως; Ἤθελε νὰ μορφώσῃ τὸν στρατόν, τὸν τιθέμενον ἀντιμέτωπον πρὸς τὸν ἐχθρὸν τῆς πατρίδος, καὶ διεκδικοῦντα τὰ δίκαια αὐτῆς· ἤθελε τὴν ἐκπαίδευσιν, τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ τὴν κατάλληλον, διὰ νὰ ἦναι ἕτοιμος καὶ πλήρης διὰ τὴν ἀποστολήν του. Τίνα σχέσιν ἔχουσι, παρακαλῶ, Κύριοι, τὰ καθήκοντα τοῦ Γεν. Διοικητοῦ μὲ τὰ καθήκοντα τῆς χωροφυλακῆς; Ἀλλ’ εἶχον καὶ ἄλλον σκοπόν· δὲν ἤθελον νὰ θέσωσιν εἰς τὰς χεῖρας τοῦ ἀντιστρατήγου τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῆς χώρας, καὶ διὰ τοῦτο ῥητῶς χωρίζει ὁ νόμος τὴν χωροφυλακὴν ἀπὸ τὴν Γεν. Διοίκησιν, καὶ τὴν ἀφίνει ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν· διότι, ὅτε εἰσήγαγον τὸν νόμον, ἤθελον νὰ καλύψωσι τὸ Συνταγματικὸν μέρος· διότι, ἂν ἔγραφον εἰς τὸν νόμον, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ θὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, θ’ ἀνέθετον δικαιώματα Ὑπουργοῦ, καταφανῶς ἀναμφισβήτητα, εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητήν, καὶ τότε ἀντετάσσοντο κατὰ μέτωπον πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ δὲν ὑπῆρχε καμμία διέξοδος· οὐδεὶς θὰ ἠδύνατο τότε νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἦτο ἀντισυνταγματικός. Ἀλλὰ ποῖον ἦτο τὸ πνεῦμα τοῦ κατ’ οὐσίαν νομοθέτου; Ἦτο, νὰ δώσῃ διὰ γενικῶν γραμμῶν ἐλευθερίαν τινὰ εἰς ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελε νὰ ὑπεισέλθῃ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν ὑπηρεσίαν τῆς χώρας, νὰ κάμῃ διὰ Διαταγμάτων ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔκαμε σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐκεῖνος, πιστὸς εἰς τὸ πνεῦμα ἐκεῖνο, ἅμα ἐψηφίσθη ὁ νόμος, ὑπέβαλε τὰ Διατάγματα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις, χωρὶς νὰ τὰ ἀναγνώσῃ, τὰ ὑπέβαλε πρὸς κύρωσιν, διότι τοιοῦτος ἦτο ὁ ὅρος ἐξ ὑπαρχῆς τῆς συμβάσεως, καὶ τὰ ὑπέγραψεν ὁ Βασιλεύς, καί, πιστὸς εἰς τὰ συμπεφωνημένα, δὲν τὰ ἀνέγνωσεν ὁ Ὑπουργὸς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Καὶ διὰ τοῦτο ἠκούσατε ὅσα ἠκούσατε. Καὶ ὅτε μὲ ἤκουσαν λέγοντα, ὅτι ἠγόρασε τὴν θέσιν...

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ πάλιν σᾶς παρακαλῶ, νὰ μὴ μεταχειρίζησθε τοιαύτας φράσεις.

§70Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν ἐννοεῖτε τὴν σημασίαν τῆς λέξεως.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λέγετε, ὅτι ἠγόρασε τὴν θέσιν.

§72Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Περιμείνατε νὰ συμπληρώσω τὴν ἔννοιαν. Μὴ μὲ διακόπτετε, κύριε Πρόεδρε. Περιορισθῆτε εἰς τὸ καθῆκόν σας.

§73ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ὅταν παραφέρησθε...

§74Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς σᾶς παραπέμπω εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν.

§75ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς παραπέμπω εἰς τὸ Φρενοκομεῖον, ὅταν ὁμιλῆτε ἔτσι (θόρυβος).

§76ΣΠ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, διατί δὲν ἀνακαλεῖτε τὸν αὐθάδη εἰς τὴν θέσιν του;

§77Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Πρὸς τοιοῦτον Κύριον, τοιαῦτα εἰπόντα, ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν ἔχω ν’ ἀπαντήσω, παρὰ μόνον μὲ τὴν περιφρόνησίν μου. (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§78ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Προτήτερα σᾶς περιφρονῶ ἐγώ.

§79Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐξηγήσω τὴν καταφρόνησίν μου, ὁ κ. Βουλευτὴς θὰ λάβῃ τὴν ἄγουσαν πρὸς τὸν οἶκόν του.

§80ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Νὰ τὸ ἐξηγήσητε, παρακαλῶ.

§81Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Νὰ μὴ μὲ διακόπτωσι, κύριε Πρόεδρε, καὶ μάλιστα τοιοῦτοι Βουλευταί. (Θόρυβος). Ὅτε εἶπον τὴν λέξιν, ὅτι ἠγόρασε τὴν θέσιν, ἐνόμισαν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκε χρήματα καὶ ἔγεινεν Ὑπουργὸς, καὶ ἔσπευσαν νὰ μὲ διακόψωσιν, ὅτι ὕβρισα τὸν Ὑπουργὸν, ὡσὰν νὰ μὴ ἐνόουν τὰ Ἑλληνικὰ, καὶ ἠγέρθη ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτὴς, ἵνα ὑπερασπίσῃ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, παρόντα καὶ ἀνίκανον νὰ ὑπερασπίσῃ ἑαυτόν!

§82Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἡ ἀντίληψίς μου δὲν φθάνει μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου καὶ μὲ συγχωρεῖτε πολύ.

§83Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἐναντίον ἐκείνου τὸ ὁποῖον ἐζήτησα, θὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ μὲ διακόπτωσι, δὲν θὰ ἐπιτύχητε, οὔτε σεῖς, οὔτε ἡ πλειονοψηφία, ὅ,τι ἐπιδιώκετε.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς πάντας ἀπαγορεύω νὰ διακόπτωσιν. Ἀλλὰ μὴ προκαλεῖτε, παρακαλῶ, διακοπάς.

§85ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ ἠκούσατε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑπαγάγῃ τὴν χωροφυλακὴν εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιθεώρησιν, ἐναντίον τοῦ γράμματος τοῦ Διατάγματος περὶ ἐπιθεωρήσεως (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τὴν ἐτησίαν γενικὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ στρατοῦ, καὶ κατὰ τὰς πρὸ ταύτης ἐκτελουμένας ἐπιθεωρήσεις ὑπὸ τῶν μεράρχων, τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς...» Τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Παρακαλῶ, —ἴσως δὲν γνωρίζω τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, — λύσατέ μοι τὸ ζήτημα, τίνα λόγον ἔχει τὸ «καὶ» ἐδῶ, καὶ διατὶ ἐπανελήφθη «τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν»; Ἐπεθύμουν πολὺ νὰ μοὶ δώσῃ ἐξηγήσεις ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν.

§86Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὡς εἰδικοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Σᾶς τὸ εἶπον.

§87Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὅταν τις, Κύριοι, εὑρίσκηται ἐπὶ ἐδάφους κλονιζομένου, καὶ ὅταν δὲν εὑρίσκηται εἰς τὴν ἀλήθειαν τῶν πραγμάτων, ἐπιμένει καὶ ἀπέναντι τῆς ἀναγνώσεως τῶν κειμένων. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, βεβαίως ἡ συζήτησις δὲν γίνεται κοινοβουλευτική· δὲν εἶναι σωματεῖον σοβαρὸν τοῦτο πλέον, ὅταν δύναται ὁ καθεὶς νὰ ἀναβαίνῃ καὶ νὰ λέγῃ αὐθαιρέτως ὅ,τι θέλει· ὁ ἄλλος νὰ ἀναγινώσκῃ τὸ κείμενον τοῦ νόμου, καὶ ὁ ἄλλος νὰ λέγῃ αὐθαιρέτως: «δὲν λέγει τίποτε». Καὶ τοιουτοτρόπως ἡ συζήτησις ἔληξε, καὶ τὸ πᾶν εἶναι ἐν τάξει! Ἀπόδειξις, Κύριοι, ὅτι ὁ κατ’ οὐσίαν νομοθέτης ἤθελε νὰ καλύψῃ τὴν ἔννοιαν αὐτοῦ, τὸ νόημα αὐτοῦ, δὲν εἶναι μόνον ταῦτα. Ἐὰν ἐξετάσητε τὸν νόμον, ἐξετάσητε καὶ τὸ Διάταγμα, παραλληλίσητε δὲ τὰ δύο ταῦτα, θὰ ἴδητε, ὅτι καὶ εἰς ἄλλα σημεῖα τοιαύτας ἐπιφυλάξεις ἔκαμεν. Ὅτε, Κύριοι, ἐγένετο ἡ συζήτησις περὶ τῆς παραιτήσεώς μου, καὶ ὅτε ἐγὼ παρηλλήλισα ἐντεῦθεν τὸν ἐμὸν ὀργανισμὸν πρὸς τὸν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, σᾶς ἔδωκα τὸ πνεῦμα αὐτοῦ, σᾶς ἔδωκα καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς Α.Υ. τοῦ Διαδόχου, καὶ ἐπανεστατήσατε πάντες, φρονοῦντες, ὅτι διέστρεφον τὸ πνεῦμα αὐτοῦ καὶ τὰς ἰδέας αὐτοῦ. Καὶ ὅτε ὁ νόμος ἀκόμη συνεζητεῖτο, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ὑπὸ ποίας συνθήκας θὰ συνταχθῶσι τὰ Διατάγματα, καὶ τί ἐκρύπτετο ὄπισθεν τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ἀλλ’ ἡ φωνή μου τότε ἦτο φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, καὶ ἡ φωνὴ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἦτο φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ. Ἐὰν μὲ ἠρώτα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, καὶ μοὶ ἔκαμνε τὴν τιμὴν νὰ ἔχῃ ὑπόληψιν εἰς τὰς γνώμας μου, καὶ ἐζήτει τὴν γνώμην μου, ἐὰν πρέπει νὰ ὁμιλήσῃ, ἤθελον τὸν ἀποτρέψει· οὐδ’ ἐγὼ ἤθελον ἀναμιχθῆ εἰς τὴν συζήτησιν ταύτην, διότι νομίζω, ὅτι εἶναι ματαία πᾶσα συζήτησις. Καὶ ἂν, προχθὲς ἀκόμη, ἔφερα παρατηρήσεις ἐπὶ τῶν μεταθέσεων τῶν ἀξιωματικῶν, τὸ ἔκαμα, ἐκβιασθεὶς ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Οὔτε τότε ἤθελον, οὔτε αὐτὴν τὴν στιγμὴν θέλω, οὔτε ἄλλην ἡμέραν θὰ θελήσω νὰ καταγγείλω τὰ γιγνόμενα, ἀλλὰ θ’ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, θ’ ἀφήσω τὴν Γενικὴν Διοίκησιν νὰ ἐκτελέσῃ πᾶν ὅ,τι σκέπτεται, διὰ νὰ ἀποδείξῃ ὁ χρόνος ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ καταγγείλω ἄλλοτε. Ἐθεωρήθην καὶ θεωροῦμαι ἐχθρὸς ἐκείνου· ὁ χρόνος ὅμως θὰ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐχθρὸς, ἀλλ’ εἶναι αὐτοὶ, οἵτινες ὑπεχώρησαν εἰς τὰς γνώμας ἐκείνου. Καὶ ἐὰν δὲν ἦμαι ἐχθρὸς πρὸς αὐτὸν, ἐὰν δὲν ἦμαι ἐχθρὸς πρὸς τὸ πρόσωπόν του, δὲν εἶμαι ἐχθρὸς χάριν τῆς πατρίδος μου. Καὶ ἐὰν ἀντιτάσσωμαι πρὸς αὐτόν, δὲν ἀντιτάσσομαι κατὰ τοῦ προσώπου του, ἀντιτάσσομαι χάριν τοῦ θεσμοῦ· οὐδὲ ἔχω δικαίωμα νὰ ὑπερασπίζωμαι τὰ πρόσωπα, ὅταν ταῦτα ὠθῶνται, ἐξ ἰδεῶν διαφόρων, εἰς πράξεις, ἔργα καὶ ἰδέας, ἐναντίον τῶν συμφερόντων αὐτῶν καὶ τῆς ὑπάρξεως αὐτῶν. Ἀλλὰ μήπως αὐτὸ μόνον τὸ ἐλάττωμα, μήπως αὐτὴν μόνον τὴν παρανομίαν διέπραξεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὴν σύνταξιν τῶν Διαταγμάτων; Τοῦτο δὲ, διότι δὲν εἶναι ἰδικά του, δι’ ὅπερ, καὶ πολὺ δικαίως, ἔλεγε κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅτι δὲν θέλει ζητήσει εὐθύνας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν ἔχει φυσικὰ τοιαύτας εὐθύνας. Ἐὰν ἤθελον ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, Κύριοι, καὶ νὰ ἐξελέγξω κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, ὡς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐξήλεγξε, τὰ Διατάγματα καὶ τὸν νόμον, ἤθελον σᾶς ἀποδείξει, ὅτι ὁ νόμος καὶ τὰ Διατάγματα τείνουσιν εἰς τὸ ν’ ἀναθέσωσι τὴν ἀστυνομίαν τῆς χώρας, τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς, τὴν διοίκησιν ἐν γένει εἰς τὰς χεῖρας τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Σᾶς εἶπον ἄλλοτε, ὅτι, ὅταν δώσωμεν τὴν ὕπαρξιν τῶν ἀξιωματικῶν εἰς τὰς χεῖρας τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, ἐκλογὰς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἐλευθέρας. Καὶ ἐὰν αὐτὸς ὁ ἀρχιστράτηγος δὲν θελήσῃ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς, ἡ Αὐλὴ, ἥτις τὸν περιστοιχεῖ, τὸ Ἐπιτελεῖον αὐτὸ, ἐν ὀνόματι αὐτοῦ, θὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ θὰ ἐπέμβῃ διὰ τοῦ στρατοῦ...

§88ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Οὐδέποτε ὁ στρατὸς ἔφερεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα.

§89Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐὰν δὲν ἔφερεν αὐτὰ τὰ ἀποτελέσματα, κατὰ τὸν ἔντιμον Βουλευτὴν, εἰς τὴν χώραν ἡ ἐπέμβασις τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, τοῦτο δὲν εἶναι, διότι δὲν ἠδύνατο νὰ φέρῃ τ’ ἀποτελέσματα αὐτὰ, ἀλλὰ διότι δὲν ἠθέλησαν, διότι δὲν ἐξώθησαν τὴν στρατιωτικὴν ἀστυνομίαν ἐκεῖνοι, οἵτινες διηύθυνον αὐτὴν τότε, εἰς τοιαύτας ἐπεμβάσεις. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσῃ τις τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, θέλει μάθει, ὅτι ἐπενέβησαν κατὰ τρόπον, καθ’ ὃν δὲν ἦτο δυνατὴ ἡ καταγγελία. Καὶ θὰ ἐνθυμηθῇ, ἐὰν κατεγίνετο κατὰ τὴν περίστασιν ἐκείνην εἰς τὰ ἐκλογικὰ τοῦ ὅλου Κράτους, ὁ διακόψας με, ὅτι ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς καὶ τῆς ἀστυνομίας περιώδευε πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, καὶ συνηντᾶτο πρὸς τοὺς ἀστυνόμους, καὶ ἔδιδε προφορικὰς διαταγὰς καὶ ὁδηγίας, καὶ ἔπραττον ταῦτα ἀξιωματικοὶ μάλιστα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, ὅτι δὲν ἀναμιγνύονται εἰς τὰ πολιτικά.

§90Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἀκριβέστατον.

§91Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἠκούσατε, Κύριοι, καὶ θὰ τὸ ἴδητε γινόμενον διὰ Διατάγματος, κατόπιν βολιδοσκοπήσεως, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, θὰ ἴδητε νὰ κανονισθῇ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν θὰ ἴδητε δὲ, ὅταν τὸ Διάταγμα τοῦτο ἴδῃ τὸ φῶς, ποίας συνεπείας θὰ ἔχῃ...

§92ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Τοῦ νόμου.

§93Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δυστυχῶς, ἀφ’ ὅτου ἀνέλαβεν ἡ Γενικὴ Διοίκησις τὰ τοῦ στρατοῦ, πολλαὶ πράξεις, διὰ νόμων κανονιζόμεναι, δὲν ἐκανονίσθησαν διὰ νόμου, ἀλλὰ διὰ Διατάγματος. Καὶ εὑρέθη ἀνώτερος ἀξιωματικὸς, ἔχων σχέσιν πρὸς τὸν ἐπιτελάρχην, νὰ σταματήσῃ τὴν ἐκτέλεσιν Διατάγματός τινος, καὶ νὰ εὑρεθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις μὲ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν εἰς σύγκρουσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπεχώρησεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν. Ἀξιωματικὸς, ὁ ὁποῖος δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν προέλευσιν, τὴν ὁποίαν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν...

§94Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρέπει νὰ τὸν ἀναφέρητε.

§95Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ Μητσᾶκος, ὁ ταγματάρχης τοῦ πεζικοῦ. Δὲν προέρχεται ἀπὸ τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν, προέρχεται ἀπὸ τὸν στρατόν. Ἐκεῖνος ἐσταμάτησε τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἐκεῖνος εἶπεν εἰς τὸν Σαπουντζάκην, ὅτι τὸ Διάταγμα αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἰσχύσῃ.

§96Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αὐτὸ εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστον.

§97Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀναφέρω τὸ ὄνομά του, καὶ πιστεύω, ὅτι δὲν δύναται νὰ μὲ διαψεύσῃ, διότι τὸν προσεκάλεσα ἐγὼ ὁ ἴδιος προσωπικῶς, καὶ τοῦ ἐζήτησα ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας μοὶ ἔδωκε, χωρὶς νὰ μοὶ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ κάμω χρῆσιν.

§98ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τί Διάταγμα εἶναι αὐτό;

§99Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Μητσᾶκος θὰ εἴπῃ τὸ Διάταγμα· ἀρκεῖ νὰ τὸν προσκαλέσητε.

§100ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐταὶ εἶναι ἀοριστίαι.

§101Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπ’ εὐθείας νὰ δώσῃ διαταγήν.

§102ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τότε ἂς ἀπευθύνῃ παράκλησιν.

§103Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἶπον ἐν ἀρχῇ τοῦ λόγου μου, ὅτι ὑπῆρξεν ἀφελὴς ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, καὶ θέλει ἀποδειχθῇ, ἐὰν προκληθῇ ψηφοφορία, ὅτι ὑπῆρξεν ἀφελὴς, διότι οὐδὲν ἀποτέλεσμα θὰ ἔχῃ ἡ καταγγελία αὕτη. Τὰ πράγματα θ’ ἀκολουθῶσι τὸν δρόμον των, καὶ μόνον θὰ τ’ ἀναχαιτίσῃ ἡ παρανομία, καὶ μόνη αὐτή. Καὶ μέχρι τοῦδε, ἀπόδειξις τοῦ ὅτι αὐτὴ θὰ σταματήσῃ τὰ κακὰ, εἶναι, ὅτι ἤρξαντο ν’ ἀνατρέπωνται αἱ ἐλπίδες, αἱ ἐκ τῆς Γεν. Διοικήσεως καὶ τῶν διαχειριζομένων τὰ κατ’ αὐτήν. Ἐξηγέρθησαν δὲ καὶ φωναὶ ἐντεῦθεν, καὶ κατηγγέλθησαν πράξεις ὡρισμέναι. Δὲν σημαίνει δὲ πολὺ, ἂν δὲν ἐπῆλθεν ἔτι ἀποτέλεσμά τι ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τῇ κοινῇ γνώμῃ. Ἀνεμένετε σχεδὸν πάντες, ὅτι, ἅμα τῇ ἀναλήψει τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ἐκ μέρους τῆς Αὐτοῦ Ὑψηλότητος, θὰ ἐπέδρα αὕτη, καθ’ ὃν τρόπον ἐπέδρασαν οἱ ἀρχηγοὶ τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ, ἐπὶ τὴν βεβαίαν πλέον ἀνόρθωσιν τοῦ στρατοῦ. Καὶ ὅμως, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης, οὐδὲν ἐγένετο πρὸς ἀπόδειξιν τούτου· τοὐναντίον μαρτυρίας πολλὰς ἔχομεν περὶ τοῦ ἀντιθέτου. Οὐδεὶς τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν προσκεκολλημένων εἰς διαφόρους θέσεις, εἰς ἃς πλεονάζουσι καὶ οὐδεμίαν ἔχουσιν ὑπηρεσίαν, διετάχθη νὰ μεταβῇ εἰς τὴν θέσιν του, διὰ νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἁρμονία καὶ τάξις, καὶ καταλάβωσιν οἱ ἁρμόδιοι ἀξιωματικοὶ τὴν ὑπηρεσίαν των τὴν εἰδικήν...

§104ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πρέπει νὰ ὑποστηρίξητε ὅσα λέγετε.

§105Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχετε ἑπτὰ ταγματάρχας προσκεκολλημένους εἰς τὸ Φρουραρχεῖον· δὲν ἔχει δὲ ἀνάγκην ἑπτὰ ταγματαρχῶν τὸ Φρουραρχεῖον, οὔτε ὁ Ὀργανισμός σᾶς τὸ δίδει...

§106ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁμιλεῖτε ἐν ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων.

§107Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς λέγω τὰ ὀνόματα, ἐὰν θέλητε.

§108ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θέλετε νὰ πλανᾶτε τὴν Βουλήν.

§109Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σᾶς λέγω κατηγορηματικῶς, καὶ σᾶς καθορίζω τὰ ζητήματα. Διετάξατε νὰ φύγωσιν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ πεζικοῦ, καὶ ἐκρατήσατε τὸν Μεντῆν, τοῦ ὁποίου τυγχάνετε συγγενής.

§110ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Αὐτὸς εἶναι εἰς τὴν ἀστυνομίαν· δὲν ἐπανῆλθεν ἀκόμη.

§111Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλετε νὰ κατονομάσω καὶ ἄλλους; Δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἔλθω εἰς τὰ ζητήματα αὐτά· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐζητήσατε νὰ κατονομάσω, εὑρέθην εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἴπω τινά. Ἐὰν θέλητε νὰ ἐξακολουθήσω, δὲν θὰ τὸ κάμω, διότι ἔχω τοιαύτην ἀπόφασιν.

§112ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἔχετε ὡρισμένα· ἔχετε ἀοριστίας.

§113Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἔχετε προσκεκολλημένους ταγματάρχας εἰς τὸ Φρουραρχεῖον πέραν τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ Ὀργανισμοῦ. Δὲν διετάχθησαν οὗτοι νὰ φύγωσι.

§114ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Διετάχθησαν πρὸ πολλῶν ἡμερῶν.

§115Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν τὴν τελευταίαν, πάντες διετάχθησαν νὰ φύγωσι.

§116ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε, κύριε Βουλευτά. Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ κάμνει προτάσεις δι’ ἕκαστον ὅπλον χωριστά.

§117Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ καταθέσητε τὴν διαταγὴν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, διὰ νὰ ἴδωμεν πότε διετάχθησαν ν’ ἀναχωρήσωσι.

§118ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πρὸ ἡμερῶν.

§119Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Μετὰ τὴν συζήτησιν τὴν τελευταίαν... Πόσοι μῆνες παρῆλθον, Κύριοι, ἀπὸ τῆς ἀναλήψεως τῆς Γενικῆς Διοικήσεως ὑπὸ τοῦ Διαδόχου; Τρεῖς. Δὲν πρόκειται νὰ μεταβληθῇ, κύριε Βουλευτὰ ἐξ Ἀττικῆς, κύριε Λεβίδη, ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἡ Κυβέρνησις θὰ κάμῃ ὅ,τι καὶ εἰς τὴν χωροφυλακήν, θὰ ἀναγράψῃ δηλαδὴ μόνον τὰ κονδύλια εἰς τὸν Προϋπολογισμὸν, ἀλλὰ δὲν θὰ κάμῃ τι πλέον. Κάμνει ἀρχὴν ἐφαρμογῆς, ἵνα φανῇ, ὅτι ἐφαρμόζει τὸ πρόγραμμα αὐτῆς, καὶ ἀποδείξῃ, ὅτι τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως εἰλικρινῶς τὸν εἰσήγαγεν εἰς τὴν Βουλήν.

§120ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν πέρνετε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν; Τί τὰ θέλετε τὰ ἄλλα;

§121Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, θὰ τὰ ἀναπτύξω καὶ τότε. Ἀρχὴν λοιπὸν ἐφαρμογῆς θὰ κάμῃ· δὲν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον περὶ Γεν. Διοικήσεως, διότι δὲν προετίθετο νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον αὐτόν· καὶ δὲν προετίθετο νὰ τὸν ἐφαρμόσῃ, διότι δὲν συμφέρει εἰς ἐκεῖνον, ὅστις τὴν διέταξε νὰ εἰσαγάγῃ τὸν νόμον αὐτόν. Διότι δὲν πρόκειται περὶ ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ. Ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, μέχρι τοῦ νῦν, τί ἔκαμε; Μετέβαλε τὰ ὀνόματα τῶν Ἀρχηγείων εἰς Μεραρχίας. Μετεβλήθη τίποτε ἄλλο; Συνεκεντρώθησάν που οἱ στρατιῶται; Ἔγεινε τίποτε; Ὡς Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐβιάσθην νὰ φέρω νόμον περὶ ξένου ὀργανωτοῦ, καὶ τὸν εἰσήγαγον, καὶ τὸν ὑπεστήριξα, καὶ ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Νομίζετε, ὅτι θὰ ἔλθῃ ξένος ὀργανωτής; Τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον εἶχε τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ἔλθῃ ξένος ὀργανωτὴς, ἐγὼ εἶχον τὴν ἐναντίαν γνώμην, ἀλλ’ ὤφειλον νὰ ὑποκύψω εἰς τὴν πλειονοψηφίαν· ἐπειδὴ δὲ τὸ ζήτημα εἶχε καταστῆ δημοτικὸν, δὲν ἠδυνάμην νὰ ἀντιστῶ εἰς τὴν κοινὴν γνώμην, διὰ ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἡ κοινὴ γνώμη σφάλλεται, καὶ ὅτι, ὅσα τῇ ὑποδεικνύουσι, δὲν πρέπει νὰ τὰ λαμβάνῃ ὡς πραγματικὰ, καὶ ἔφερα τὸν νόμον, ὅστις ἐψηφίσθη, ἀλλὰ δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ. Μετέβη ἡ Α. Ὑψηλότης ὁ Διάδοχος εἰς τὴν Γερμανίαν, ἀλλὰ δὲν ἐτόλμησε νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὸν Αὐτοκράτορα τοιαύτην αἴτησιν, καὶ μόνον μίαν ἡμέραν εἰς τὸν περίπατον ἐτόλμησε (γέλως). Μὴ γελᾶτε, διότι τὸ γινώσκω ἐπισήμως.

§122Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ γνωρίζομεν· ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον γνωρίζομεν, εἶναι τὸ ἀναγραφὲν εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὧν τὸ κείμενον συνετάχθη ἐδῶ, ὅτι ἐχορηγήθη εἰς ἀπόστρατος συνταγματάρχης.

§123Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Θέλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐγνώριζον, πρὶν γείνω Ὑπουργός, ὅτι θὰ ζητηθῇ ἀξιωματικὸς Γερμανὸς διὰ τὴν ὀργάνωσιν τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ἐγὼ ἐγνώριζον ἐπισήμως,—δέν μοι ἐπιτρέπεται δὲ νὰ εἴπω τὸ πρόσωπον— ὅτι δὲν θὰ ἔλθῃ, καὶ ἐλέχθη πρὸς αὐτοὺς παρ’ ἐμοῦ, ὅτι δὲν θὰ ἔλθῃ Γερμανός. Ἐγράφη δὲ τελευταῖον εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἀπόστρατος ἀξιωματικός, διότι ὁ Αὐτοκράτωρ εἶπε κατὰ τὸν περίπατον πρὸς τὸν Διάδοχον: «Δύναμαι νὰ σᾶς δώσω ἕνα ἀξιωματικόν, ἀλλ’ ὄχι διὰ τὴν Γεν. Διοίκησιν· διὰ σᾶς μόνον προσωπικῶς». Δὲν θὰ ἔλθῃ λοιπὸν Γερμανὸς ἀξιωματικός, διότι ὁ Αὐτοκράτωρ τῶν Γερμανῶν εἶναι πατριώτης, καὶ δὲν δύναται νὰ θυσιάσῃ, οὔτε χάριν τῶν συγγενῶν του, οὔτε χάριν οὐδενὸς, τὰ συμφέροντα τῆς Γερμανίας. Τὰ συμφέροντα τῆς Γερμανίας δὲν τὰ συνδυάζει κατὰ τοιοῦτον τρόπον μὲ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος· τὰ συμφέροντα τῆς Γερμανίας τῷ ἐπιτάσσουν νὰ τηρήσῃ ἄλλην πολιτικὴν, καὶ αὐτὸς εἶναι πιστὸς Γερμανὸς, τοῦ ὁποίου ἡ οἰκογενειακὴ ἱστορία ἔχει ποτίσει τὴν Γερμανίαν μὲ δόξαν καὶ μὲ αἷμα, καὶ τῷ ἐπιβάλλει ὑποχρεώσεις καὶ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα αὐτὸς ἀναγνωρίζει ὡς δόγματα δι’ ἑαυτὸν, καὶ τὰ ἐφαρμόζει. Οὔτε λοιπὸν ὁ νόμος περὶ ξένου ὀργανωτοῦ θὰ ἐφαρμοσθῇ. Ἐὰν ἐξετάσητε τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, καθὼς μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν, διακόπτων με, νὰ μοὶ εἴπῃ ὁ κ. Λεβίδης, θὰ ἴδητε ἐκεῖ, καὶ ἐὰν δὲν τὸ ἴδητε ἐκεῖ, θὰ τὸ μελετήσητε εἰς τὴν ἔκθεσιν τοῦ εἰσηγητοῦ τῆς μειονοψηφίας τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ποίαν δαπάνην ἀναγράφει ὁ Προϋπολογισμὸς διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ποίαν ὤφειλε ν’ ἀναγράψῃ, ὄχι μὲ αὐθαιρέτους γνώμας καὶ λογιστικὰς πράξεις ἰδικάς μας, ἀλλὰ μὲ τὸν προϋπολογισμὸν καὶ τὰς καταστάσεις, τὰς ὁποίας ὑπέβαλε, κατὰ παράκλησιν τοῦ ἐκ Βάλτου ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μὲ τοὺς πίνακας ἐκείνους, καὶ ὄχι μὲ τοὺς ἰδικούς μας. Καὶ ἐὰν μοὶ ἔκαμνε τὴν τιμὴν νὰ προσκομίσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅ,τι ζητῶ, ἤθελεν ἀποδειχθῆ ὁπόση δαπάνη ὀφείλει ν’ ἀναγραφῇ ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ διὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ τότε θὰ ἴδωμεν, τοῦ ἐντίμου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τὰ περισσεύματα ποίαν ὁδὸν θ’ ἀκολουθήσουν. Θ’ ἀκολουθήσουν ἀσφαλῶς τὴν ὁδὸν, ἣν καὶ ὁ κ. Νέγρης καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης ἐντεῦθεν ὑπέδειξαν. Ζητεῖτε εὐθύνας, κύριε συνάδελφε, ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ λάβητε εὐθύνας, διότι ἡ Κυβέρνησις βαδίζει τὴν πολιτικὴν, τὴν ὁποίαν ἐχάραξε. Δὲν δύνασθε δὲ νὰ ζητήσητε εὐθύνας, ἀκόμη καὶ ὅταν ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς ἀφαιρέσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην της ἀπὸ τῆς πολιτικῆς ταύτης. Τί σᾶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀγορεύων ἐντεῦθεν ἐπὶ ἑνὸς ἐπεισοδίου, λαβόντος χώραν ἐν τῇ Ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ; Ὅτι τὰ πάντα ἐδῶ διεξάγονται ἐπὶ τῇ βάσει τεκμηρίου, τὰ πάντα δηλαδὴ εἶναι εἰκονικά. Ὥστε καὶ ἡ ψήφισις τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ ἦτο εἷς τύπος τεκμηρίου καὶ φαινομένου. «Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα», λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του ἐκείνης, «δὲν ὑπάρχει πραγματικῶς». Κατ’ ἀκολουθίαν θὰ ἐκπληρώσῃ τὸν τύπον, καὶ θὰ ἐνεργήσῃ διὰ Διαταγμάτων, ὡς αὐτὸς ἐννοεῖ τὸν νόμον. Ἕνεκα τούτου δὲν δύνασθε νὰ ζητήσητε εὐθύνας ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον. Καὶ βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ ζητήσητε εὐθύνας ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς παραιτήσεώς μου ἔδωκε ψῆφον ἐμπιστοσύνης πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις κατηγορηματικῶς εἶπε τότε πρὸς ἐμέ, ὅτι θέλει νὰ δώσῃ πλήρη ἐλευθερίαν, τελείαν ἐλευθερίαν εἰς τὴν Α. Ὑψ. τὸν Διάδοχον, προκειμένου περὶ τῶν στρατιωτικῶν δῆθεν πραγμάτων, καὶ ν’ ἀφήσῃ εἰς αὐτὸν τὰ πάντα νὰ κάμῃ, ὡς ἂν θελήσῃ. Ἐὰν τὴν ἰδέαν ταύτην δὲν τὴν ἐνοήσατε, κύριοι Βουλευταὶ, δὲν πταίει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, πταίει ἡ νοημοσύνη σας, ἡ ἀτελὴς ἀνάπτυξίς σας. Δὲν πιστεύω ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐφαίνετο ἐννοῶν διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του, δηλαδὴ τὸ νὰ θεωρήσῃ, ὅτι ζητεῖται εὐθύνη ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ τὴν πρᾶξιν ταύτην, καὶ νὰ ζητήσῃ ψῆφον ἐμπιστοσύνης· διότι πιστεύω, ὅτι εἶσθε ἀρκετὰ νοήμονες, καὶ σᾶς γνωρίζει καλῶς, ὥστε νὰ γνωρίζητε, ὅτι δὲν ἔχει νὰ δώσῃ εὐθύνην καμμίαν ἡ Κυβέρνησις, ὅταν ἐκ τῶν προτέρων ἔχῃ δηλώσει τὰ πράγματα, καὶ ἡ Βουλὴ ἐνέκρινεν αὐτά.

§124Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). (Ὅρα Παράρτημα).

§125Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε: «Διατὶ, ἐνῷ εἶναι Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, καὶ ἡ χωροφυλακὴ εἶναι στρατός, διατὶ νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιθεωρήσεως, καὶ διατὶ νὰ μὴ θεωρήσωμεν, ὡς εἶπεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς εἰδικὸν ἐπιθεωρητὴν τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς;» Ἀλλ’ ὁ νόμος τῆς Γενικῆς Διοικήσεως χωρίζει τὴν χωροφυλακὴν ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Ἀφοῦ τὴν χωρίζει, δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Γενικὸς Διοικητὴς, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως, διότι τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἔχει ἡ χωροφυλακὴ, ὡς Σῶμα, ἐπὶ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀνάγκαι ὑποδεικνύονται καθ’ ἡμέραν ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, δὲν δύναται νὰ τὰς γνωρίζῃ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, διότι οὗτος δὲν ἀσχολεῖται εἰς τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ἔχει σχέσιν τινὰ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς μὲ τὴν χωροφυλακὴν, καὶ πολὺ ὀρθῶς αὕτη ἐχωρίσθη ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Σεῖς ὑπηγάγετε κατόπιν διὰ τῶν διατάξεων αὐτῶν τὰς μεταθέσεις τῶν ἀξιωματικῶν μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, σεῖς ὑπηγάγετε καὶ τὴν Ἐπιθεώρησιν, ἐνῷ ὁ νόμος, χωρίσας τὴν χωροφυλακὴν ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς τὴν χωροφυλακὴν ὅλα τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, ἵνα μὴ ἐπιθεωρῇ ἡ Γεν. Διοίκησις καὶ τὴν χωροφυλακὴν, καὶ δίδῃ γνώμην εἰς τὸν Ὑπουργόν. Προσέθεσα λοιπὸν ἐπιχείρημα, καὶ δὲν ἀπέφυγα τὰ ἐπιχειρήματα τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς.

§126Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§127Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μοὶ ἐπιβάλλεται, Κύριοι, ὀλίγας λέξεις μόνον νὰ εἴπω, μοὶ ἐπιβάλλεται δὲ ἀκόμη περισσότερον τοῦτο, προκειμένου νὰ λάβῃ τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ὅστις βεβαίως εἶναι πολλῷ μᾶλλον ἐμοῦ ἁρμοδιώτερος, ἵνα φωτίσῃ τὰ σκοτεινὰ μέρη τῆς συζητήσεως. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ὅλως ἀσκόπως ἦλθεν ἐν τῷ μέσῳ ἡ συζήτησις, ἂν καὶ ἡ χωροφυλακὴ εἶναι στράτευμα, ἢ ὄχι. Νόμοι πάγιοι ἔχουσι κανονίσει καὶ λύσει τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἡ χωροφυλακὴ εἶναι στράτευμα. Περὶ τούτου δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφισβήτησις. Ἀλλὰ πρὸς τί τοῦτο, ἂν ἡ χωροφυλακὴ εἶναι στράτευμα; Τὸν ὅρκον βεβαίως τοῦ στρατιώτου δίδουσιν οἱ χωροφύλακες, οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ κατατασσόμενοι, οἱ ἐνωμοτάρχαι οἱ ἐκ τοῦ Πανεπιστημίου λαμβανόμενοι. Ἀλλὰ πάντα ταῦτα δὲν λύουσι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον τίθεται πρὸ ἡμῶν. Τίθεται πρὸ ἡμῶν τὸ ζήτημα, ἂν ἡ χωροφυλακὴ, ἐξαιρεθείσα ῥητῶς τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ συμπεριληφθῇ διὰ τῶν μεθόδων, δι’ ὧν συμπεριελήφθη. Θὰ ηὐχόμην, Κύριοι, νὰ ἔβλεπον ἐκδιδόμενα τὰ ἐκτελεστικὰ Διατάγματα, νὰ ἐπηκολούθει δὲ τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων ἡ ἔκδοσις τῶν νόμων. Τουλάχιστον οὕτως ἤθελον εἶναι εἰς ἁρμονίαν, καὶ ἠθέλομεν κανονίσει τὸν νόμον ἐκ τῶν ὑστέρων, ὡς ἔδοξε τῇ Κυβερνήσει νὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτόν. Ἀλλὰ ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ παρερμηνεύωμεν τὸν νόμον δι’ ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων, νομίζω ὅτι εἰς τοῦτο δὲν δικαιούμεθα. Δὲν θέλω νὰ ἀποδώσω πρόθεσιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐκδώσαντα τὰ ἐκτελεστικὰ ταῦτα Διατάγματα. Εἶμαι ἐν πλήρει πεποιθήσει, ὅτι ἐν τῇ συνειδήσει του ἐνέκειτο ἡ γνώμη τῆς ὑπαγωγῆς καὶ τῆς χωροφυλακῆς καὶ πάσης ἄλλης ὑπηρεσίας εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Διὰ τοῦτο ἴσως, μὴ ἐγκύψας ἐν ταῖς λεπτομερείαις τῶν ἐκτελεστικῶν Διαταγμάτων, κρίνων δὲ ἀπὸ τῆς ἀγαθῆς αὑτοῦ προαιρέσεως, τοῦ νὰ ὑπαγάγῃ ταῦτα πάντα εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, ὑπέγραψε τὰ Διατάγματα ταῦτα. Ῥητῶς ἐξαιρεθείσης τῆς χωροφυλακῆς τοῦ νὰ ὑπαχθῇ εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, δὲν ἦτο δυνατὸν αὕτη νὰ ὑπαχθῇ, δι’ ὧν μεθόδων ὑπήχθη. Ποία εἶναι ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς; Ἡ ὑπηρεσία τῆς χωροφυλακῆς μικρὰν σχέσιν ἔχει πρὸς τὸ στράτευμα, κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι ἀλλοτρία πρὸς τὸ στράτευμα. Τὸ πλεῖστον μέρος τῆς ὑπηρεσίας τῆς χωροφυλακῆς ἀφορᾷ τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, τὴν ἐξασφάλισιν τῶν φυλακῶν, καὶ ἐν γένει πάσας τὰς ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι, ἐάν ποτε ἀνατίθενται εἰς τὸ στράτευμα, ἀνατίθενται κατ’ ἐπέκτασιν, ἤτοι, μὴ ἐπαρκούσης τῆς χωροφυλακῆς, ἀναγκαζόμεθα νὰ δώσωμεν καὶ εἰς τὸ στράτευμα ἐντολὰς ἐνισχύσεως τῆς χωροφυλακῆς, ἔστιν ὅτε δὲ καὶ ἀναπληρώσεως αὐτῆς, ὡς τὰ μεταβατικὰ ἀποσπάσματα δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσί ποτε, ὅτι ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν στρατιωτικήν. Ὅτι δὲ δὲν ἐκτελοῦσιν ὑπηρεσίαν στρατιωτικὴν τὰ ἀποσπάσματα, ἀπόδειξις, ὅτι τὰ παραπτώματα αὐτῶν ὑπάγονται εἰς τὰ κοινὰ Δικαστήρια. Ἐὰν ἐξ ἀνεπαρκείας μεταβάλωμεν τὸ στράτευμα εἰς χωροφυλακήν, δὲν εἶναι λόγος διὰ τοῦτο νὰ εἴπωμεν, ὅτι καὶ ἡ χωροφυλακὴ δὲν εἶναι παρὰ μόνον στράτευμα. Εἶναι μὲν στράτευμα κατὰ τὸν καταρτισμὸν αὑτῆς, εἶναι δὲ ἄλλη τις ὑπηρεσία, ὅλως διάφορος, ὡρισμένη διὰ νόμων καὶ διὰ τοῦ κανονισμοῦ αὐτῆς. Εἰς τὸ Διάταγμα τὸ ἐκτελεστικὸν περιέχεται ὁ ὅρος, ὅτι θὰ προτείνῃ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὰς μεταθέσεις καὶ τοποθετήσεις τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐδικαιολόγησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι παρέχεται ὑπὸ τοῦ νόμου, καθ’ ὃν ὁ Γενικὸς Διοικητὴς προτείνει τὴν ἀπὸ Σώματος εἰς Σῶμα μετάθεσιν. Ἀλλ’ ἡ χωροφυλακὴ εἶναι ἓν καὶ μόνον Σῶμα, περιέχει δὲ τμήματα, ὑποδιαιρούμενα εἰς Μοιραρχίας καὶ Ὑπομοιραρχίας. Δὲν δύναται νὰ ὀνομάσῃ τὰς Μοιραρχίας, οὔτε τὰς Ὑπομοιραρχίας, Σώματα. Σώματα, ὡς γνωστόν, εἶναι τὰ τρία ὅπλα, ἱππικοῦ, πυροβολικοῦ, πεζικοῦ, ἔτι δὲ Σῶμα μηχανικοῦ, Σῶμα ὑγειονομικόν, καὶ Σῶμα οἰκονομικόν. Ταῦτα δὲ τὰ τελευταῖα εἶναι τὰ Σώματα, τὰ μὴ κυρίως μάχιμα, ἀλλὰ βοηθητικά. Οἱ κλάδοι τῆς ὑπηρεσίας ἐξυπηρετοῦνται, διαθετομένων ἀξιωματικῶν ἐκ τῶν διαφόρων Σωμάτων. Οὕτω βλέπομεν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς τοῦ οἰκονομικοῦ, ὁ ἐκτελῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ συντάγματι, ὑπάγεται εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν. Ὑπάγεται εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν, διότι συμπληροῖ ὑπηρεσίαν, ἀναποφεύκτως χρήσιμος ὢν διὰ τὴν συμπλήρωσιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ στρατεύματος. Τὸ αὐτὸ συμβαίνει καὶ διὰ τὸν ὑγειονομικὸν ἀξιωματικόν, ὅστις ἐκπληροῖ ἐπίσης ὑπηρεσίαν ἀναποφεύκτως ἐπιβαλλομένην. Τὸ αὐτὸ ἐπίσης καὶ διὰ τὸ μηχανικόν, τὸ ὁποῖον, μὴ ὂν ὅπλον, ἐκτελεῖ ὅμως πολλαπλῆν ὑπηρεσίαν, καὶ μάχεται ἔτι, πάντοτε ὅμως ἀσχολεῖται εἰς ἔργα κείμενα ἐν τῷ στρατιωτικῷ κύκλῳ. Ἀλλ’ ἡ χωροφυλακὴ ἐκτελεῖ ὑπηρεσίας, ἐκτὸς ἐλαχίστων, ἀνηκούσας εἰς τὸ στράτευμα; Βεβαίως ὄχι. Ἴδωμεν ἤδη, πῶς ὁ Γενικὸς Διοικητής, ὁ διοικῶν τὸ στράτευμα, θέλει δυνηθῆ νὰ κρίνῃ περὶ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, νὰ κρίνῃ περὶ τῆς καταλλήλου τοποθετήσεως αὐτῶν, καὶ νὰ κρίνῃ πολλάκις περὶ τῆς ἀναποφεύκτου ἀνάγκης τῆς μεταθέσεως. Μὴ τυχὸν οἱ μοίραρχοι, μετατιθέμενοι ἀπὸ Μοίρας εἰς Μοῖραν, μὴ τυχὸν μετετίθεντο ἐπινεύσει μόνον καὶ κατὰ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν; Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω πάντας τοὺς κ. συναδέλφους, ὅσοι διῴκησαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ πάντας, ὅσοι διῴκησαν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, νὰ μοὶ ἀπαντήσωσιν, ἂν ἡ γνώμη περὶ τοποθετήσεως μοιράρχων δὲν ἀπορρέει πάντοτε ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται ἄλλως. Νομίζω, ὅτι εἰς αὐτὸ ἀπόκειται πάντοτε νὰ γνωματεύῃ περὶ τῆς μεταθέσεως τοῦ μοιράρχου εἰς τὴν τάδε ἢ τάδε Μοιραρχίαν. Πῶς θέλει δυνηθῆ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἁρμοδίας τοποθετήσεως καὶ τῆς καταλληλότητος ἑκάστου ἐν τῇ μιᾷ ἢ τῇ ἄλλῃ θέσει; Εἶναι λοιπὸν ἀναμφισβήτητον, Κύριοι, ὅτι περιελήφθη ἐν τῷ ἐκτελεστικῷ Διατάγματι ἡ διάταξις, ὅπως καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς μετατίθενται προτάσει τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ, ἐκ πνεύματος συγκεντρώσεως, ὅπερ, ἂν ἠρωτᾶτο ὁ Γενικὸς Διοικητής, νομίζω, ὅτι θὰ ἀπέκρουε. Καὶ σήμερον, μελετῶν οὗτος τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἤθελεν ἀναγκασθῆ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ὑποβάλῃ, θέλει εὑρεθῆ ἐν μεγάλῃ ἀμηχανίᾳ, ἢ νὰ γείνῃ τυπικῶς ὑπεύθυνος προτάσεως μεταθέσεων, προερχομένων ἀπὸ τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, ὅστις ἠρύσθη ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὐτὰς, ἢ, παρακολουθῶν τοὺς μοιράρχους, αὐτὸς μόνος νὰ ἀρυσθῇ τὰς πληροφορίας, αἵτινες θὰ πείσωσιν αὐτὸν νὰ κάμῃ τὴν τοιαύτην πρότασιν. Ἀλλὰ τὸ τελευταῖον τοῦτο δὲν δύναται νὰ πράξῃ, μὴ ἀνηκούσης αὐτῷ τῆς ὑπηρεσίας τῆς χωροφυλακῆς. Νὰ ἀρνηθῇ νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του κάτωθι μιᾶς τοιαύτης αἰτήσεως τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς; Πρέπει νὰ ἔχῃ λόγους ἰσχυρούς. Ἀλλὰ τούτους πόθεν θὰ ἀρυσθῇ; Οὐδαμόθεν. Θέλει ἑπομένως ἀρκεσθῆ νὰ διαβιβάσῃ συνεπινεύων, ἀλλὰ συνεπινεύων ἀσυνειδότως. Λέγω ἀσυνειδότως, δηλαδὴ χωρὶς νὰ ἔχῃ συνείδησιν ἀκριβῆ τῆς πράξεως, ἣν πράττει, ὡς μὴ ἔχων τὰ ἀπαιτούμενα στοιχεῖα. Ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς, ἀναφερόμενος πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀναφέρεται πρὸς μέλος τῆς Κυβερνήσεως, οὗτος δὲ, ἐν ἀμέσῳ συναφείᾳ καὶ συνυπεύθυνος μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀρύεται παρὰ τούτου καὶ τῶν λοιπῶν Ὑπουργῶν τὰ στοιχεῖα, δι’ ὧν θὰ δυνηθῇ ἀσφαλῶς νὰ κρίνῃ περὶ τῶν προτάσεων τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐψηφίσαμεν, Κύριοι, τρία οὐσιώδη νομοσχέδια περὶ στρατοῦ, τὸ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, τὸ τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὸ τῆς μετακλήσεως ξένων ἀξιωματικῶν, ὡς ὀργανωτῶν. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι, ἂν τὰ νομοσχέδια ταῦτα, μεταβληθέντα εἰς νόμους, ἤθελον μελετηθῆ καλλίτερον, ἤθελον προσαρμοσθῆ μεταξὺ αὐτῶν τὰ κενὰ, καὶ αἱ ἀντινομίαι, αἵτινες γεννῶνται ἐκ τῆς ἐκδόσεως τῶν Διαταγμάτων τούτων, ἤθελον λείψει. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις—καὶ ἐννοῶ ἑνιαίαν τὴν Κυβέρνησιν, ἀδιάφορον ἂν μετηλλάγησαν οἱ κατέχοντες τὸ ἑδώλιον τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν,—ἤθελε δώσει πλείονα προσοχὴν εἰς τὰς συστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν πρέπει νὰ ὀργανωθῇ ἡ χωροφυλακὴ, ὄντως δὲν ἤθελε σήμερον γίνεσθαι συζήτησις, ἂν ἡ χωροφυλακὴ εἶναι ἢ δὲν εἶναι στράτευμα· διότι καὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι φρονοῦσιν, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ δὲν εἶναι στράτευμα, ἤθελον ἀναγκασθῆ νὰ ὑποκύψωσι τοὐλάχιστον εἰς τὸ ἀληθὲς περίβλημα, εἰς τὴν ἀληθῆ μορφὴν, ἣν ἤθελε λάβει ἡ χωροφυλακὴ δι’ ἰσχυροῦ ὀργανισμοῦ ἐγγυουμένου πειθαρχίαν καὶ τάξιν ἐν αὐτῇ, καὶ παρέχοντος ἐγγύησιν περὶ τῆς ἀνελλιποῦς ἐκτελέσεως τῆς πολλαπλῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς· οὕτω δὲ καὶ τὸ Κράτος θὰ εἶχε μέγα συμφέρον, ἂν οὕτως ἠθέλομεν πράξει. Ἀλλὰ, Κύριοι, φρονῶ, ὅτι ὄχι μόνον ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δὲν θὰ ᾖναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ, τί νὰ προτείνῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου περὶ μεταθέσεως ἢ ἀποσπάσεως τῶν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλὰ, ἐπιτρέψατέ μοι, οὔτε αὐτὸς ὁ ἀρχηγὸς θέλει γνωρίζει τί προτείνει. Δὲν θέλει γνωρίζει, διότι δὲν ἔχει τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἐξελέγξει αὐτά. Εἴκοσιν ἕξ Μοιραρχίαι θὰ ἔχωσι καὶ 26 μοιράρχους, ἀνεξαρτήτους, ἀνεπιτηρήτους, μὲ δὲν ἠξεύρω πόσας ἄλλας Ὑπομοιραρχίας, καὶ ὅταν ὁ Θεὸς εὐδοκήσῃ νὰ τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος οὗτος πλήρης, θὰ λαμβάνῃ καθ’ ἑκάστην ἐκ τεσσαράκοντα ἢ πεντήκοντα ἀρχῶν—διότι πᾶσαι αὗται θὰ ᾖναι ἀρχαὶ—ἀναφορὰς, χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἐξελέγξῃ αὐτὰς, διότι δὲν δύναται νὰ μεταβαίνῃ παντοῦ. Ἀλλὰ σᾶς βεβαιῶ, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ δύνανται νὰ μεταβαίνωσι οὐδὲ οἱ τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ, οἱ παρ’ αὐτῷ εὑρισκόμενοι, διότι αἱ Ἀθῆναι ἀπέχουσι πολὺ τῶν ἄκρων τῆς Ἑλλάδος, αἱ Ἀθῆναι εἶναι μᾶλλον γοητευτικαὶ τῶν μερῶν ἐκείνων καὶ ἑπομένως πολὺ δυσκόλως θέλουσι κινεῖσθαι οἱ ἐπιθεωρηταὶ, καὶ αἱ δαπάναι δ’ ἔσονται πρόσκομμα οὐχὶ μικρὸν τῆς μετακινήσεως τῶν ἐπιθεωρητῶν. Διὰ πάντα ταῦτα μήτε ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς θὰ ἔχῃ ἐπαρκῆ μέσα, ἵνα ὑποβάλλῃ προτάσεις ἀσφαλεῖς, ἀλλ’ οὐδὲ τὰ μέσα, ἵνα διοικήσῃ ἀσφαλῶς. Ἴσως ἐξέρχομαι ὀλίγον τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐτέθη τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐξετάσωμεν καλῶς, θέλομεν ἴδει, ὅτι τὰ Διατάγματα τὰ ἐκτελεστικά, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν, καὶ οἱ νόμοι, τοὺς ὁποίους ἐψηφίσαμεν, καὶ πρὸ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ κύψωμεν τὴν κεφαλὴν, διότι εἶναι νόμοι τοῦ Κράτους, ἂν συνηρμόζοντο, ἤθελον ὄντως βελτιώσει τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι, ἐὰν ἠκολουθοῦμεν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν προέτεινα, ἐὰν, ἀντὶ νὰ μείνωσι τρεῖς ἐπιθεωρηταὶ παρὰ τῷ ἀρχηγῷ, ὁρίζοντο ἕξ διοικηταὶ ταγμάτων, ὡς ἐγὼ τοὺς ὠνόμαζον, ὧν ἕκαστος θὰ εἶχε ὑπὸ τὰς διαταγάς του τέσσαρας Μοιραρχίας, ἀντιστοιχούσας πρὸς ἑκάστην τῶν ἕξ στρατιωτικῶν περιφερειῶν, ἃς ἤλπιζον ὅτι θὰ εἴχομεν, ἠθέλομεν ἔχει διαρκῆ ἐπιτήρησιν, ὁ δὲ ἀρχηγὸς δὲν ἤθελε καταναλίσκεσθαι εἰς ἀγόνους προσπαθείας, ἵνα ἀντιληφθῇ τὴν κατάστασιν τοῦ Σώματος, ὅπερ διοικεῖ, ἀλλ’ ἤθελεν ἔχει πρὸς τοῦτο ἕξ ἀνωτέρους ἀξιωματικούς, τοὺς ἐπιθεωρητὰς σήμερον ὀνομαζομένους, κατ’ ἐμὲ διοικητὰς τεσσάρων Μοιρῶν, οἱ δὲ διοικοῦντες τὰς Μοίρας, ἔχοντες πρὸ ἑαυτῶν, ὀλίγον ἀπέχοντα, τὸν ἀληθῶς διοικοῦντα, τὸν ἀληθῶς ἐλέγχοντα, ἤθελον εἶναι ἀκριβέστεροι περὶ τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν, καὶ τὰς μεταθέσεις ἠθέλομεν περιορίσει, καὶ τὸ χάος, εἰς τὸ ὁποῖον θέλομεν ῥίψει τὴν χωροφυλακὴν, ἠθέλομεν προλάβει, καὶ τὸν Γενικὸν Διοικητὴν ἠθέλομεν ἀπαλλάξει ἀναμίξεως, ἡ ὁποία εἶναι πάντη ἀσύμφορος, πάντη ἄσχετος πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, Κύριοι, περὶ τοῦ ἐκτελεστικοῦ Διατάγματος, ὅσον ἀφορᾷ τὰς μεταθέσεις. Προσέθηκα δὲ, ὅτι δὲν νομίζω ὅτι τὸ γράμμα τοῦ νόμου δίδει τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι μετάθεσις ἀπὸ Σώματος εἰς Σῶμα δὲν ὑπονοεῖ ποτὲ μετάθεσιν ἐκ μιᾶς Μοιραρχίας εἰς ἄλλην, ὡς προεῖπον. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι εἰς ἀπόσπασιν ἢ μετάθεσιν ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς εἰς εἰδικὰς ὑπηρεσίας, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναμιχθῇ ἡ Γενικὴ Διοίκησις. Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἐκτελοῦσιν ἄλλην ὑπηρεσίαν, παρὰ μόνον τὴν παρὰ τοῖς Στρατοδικείοις. Ἀλλὰ καὶ τὰ Στρατοδικεῖα ἐξῃρέθησαν τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Ἐὰν δὲν εἶχεν ἐξαιρεθῆ ἡ Στρατιωτικὴ Δικαιοσύνη ἀπὸ τῆς Γεν. Διοικήσεως, ἀλλ’ εἶχεν ὑπαχθῆ εἰς αὐτὴν, τότε βεβαίως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς ἔπρεπε νὰ ἔχῃ γνώμην, προκειμένου νὰ προτείνῃ μετάθεσιν ἀξιωματικοῦ εἰς ὑπηρεσίαν ὑποκειμένην εἰς τὰς διαταγάς του. Τούτου μὴ ὄντος, ἐπίσης καὶ τῆς Στρατιωτικῆς Δικαιοσύνης ἐξαιρεθείσης ἀπὸ τῆς Γεν. Διοικήσεως, νομίζω ὅτι ἡ χωροφυλακὴ, ἥτις δὲν ἔχει νὰ ἐκτελέσῃ παρὰ μόνον ὑπηρεσίαν ἐν τῷ Σώματι αὐτῆς, — τὸ πολὺ ὑπηρεσίαν παρὰ τῇ Στρατιωτικῇ Δικαιοσύνῃ — οὐδεμίαν ἀνάμιξιν ἔχει μετὰ τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν ὑπαχθεισῶν εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Ἔθιξε πρό τινων ἡμερῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Βεβαίως, προκειμένου ν’ ἀποσπασθῇ ἀξιωματικὸς ἀπὸ μιᾶς ὑπηρεσίας, ὑπαγομένης εἰς τὸν Γεν. Διοικητὴν — ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Φρουραρχείου, ἵνα ὁμιλήσω συγκεκριμένως, εἰς ἣν ἦτο διατεθειμένος ὁ συνταγματάρχης κ. Στάϊκος, — προκειμένου νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης καὶ νὰ δοθῇ εἰς τὴν εἰδικὴν ὑπηρεσίαν τῆς χωροφυλακῆς, εἶναι εὐνόητον, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο, χωρὶς νὰ ἐρωτηθῇ, — καθ’ ὃ δικαίωμα γεννᾶται ἐκ τοῦ νόμου — ἂν ἐγκρίνει τὴν ἀπόσπασιν ὁ Γεν. Διοικητής. Ἐγὼ μάλιστα, προχωρῶν περαιτέρω, λέγω, ὅτι οὔτε τὴν ὑποχρέωσιν εἶχε νὰ ὑποκύψῃ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς εἰς τὴν τοιαύτην αἴτησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ εἴπῃ: «Θεωρῶ αὐτὸν πολὺ χρήσιμον· αἱ ὑπηρεσίαι, τὰς ὁποίας μοὶ προσήνεγκεν, εἶναι τοιαῦται, ὥστε ἐγὼ δυσκολεύομαι ν’ ἀποδεχθῶ τὴν τοιαύτην αἴτησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου διὰ τὸν Διοικητὴν τῆς χωροφυλακῆς. Παρακαλῶ, προτείνατέ μοι ἀριθμόν τινα ἀξιωματικῶν, καὶ μεταξὺ τούτων θὰ ὑποδείξω ποῖον ἐκ τῆς ὑπηρεσίας δύναμαι νὰ διαθέσω διὰ τὴν χωροφυλακήν.» Ἓν μόνον θέμα θὰ θίξω εἰσέτι, περὶ οὗ ἐγένετο λόγος ἐν προηγουμένῃ συνεδριάσει, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὁ δημοσιευθεὶς κακῶς ἐδημοσιεύθη· διότι, ἀφοῦ ὁλόκληρος εἶναι Διάταγμα, ὁλόκληρος ἔπρεπε νὰ καταχωρισθῇ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως. Ἀπαντῶν ἐπὶ τούτου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐμνημόνευσε τῆς περιστάσεως, καθ’ ἣν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, τυγχάνων Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐδημοσίευσε Κανονισμόν, βεβαιώσας, ὅτι οὗτος εἶχε παρασκευασθῆ παρ’ αὐτοῦ. Τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές, διότι ὁ Κανονισμὸς ἐκεῖνος, ὁ δημοσιευθεὶς τὸ 1891, καὶ φέρων τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Ἀντιβασιλέως Διαδόχου, ἐμελετήθη ἐπὶ 7 μῆνας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπὸ Ἐπιτροπῆς, συνεδριαζούσης καθ’ ἑκάστην, εἰς ἣν ἔλαβον μέρος ἀξιωματικοὶ ὅλων τῶν ὅπλων, ἵνα, τῶν γενικῶν βάσεων ὁριζομένων, καταρτισθῶσιν οἱ κανονισμοὶ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν διαφόρων ὅπλων, καὶ ἐπὶ τούτων βασιζόμενοι καὶ μόνον, νὰ διαφέρωσιν ἐκεῖ, ὅπου τοῦ ὅπλου ἡ ἀνάγκη τὸ ἐπιβάλλει. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, Ὑπουργὸς τότε τῶν Στρατιωτικῶν, ἐγκρίνας τὸν τρόπον τοῦτον, διέταξε νὰ προβῶμεν εἰς τὰς σχετικὰς μελέτας τῶν λεπτομερειῶν. Τοῦ Κανονισμοῦ τῆς ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας τοῦ πεζικοῦ καταρτισθέντος, ἐκρίθη πρέπον νὰ σταλῇ οὗτος πρὸς μελέτην εἰς τὸν Διοικητὴν τοῦ Αʹ συντάγματος· ἐνθυμεῖσθε δέ, ὅτι Διοικητὴς τότε ἦτο ἡ Α. Υ. ὁ Διάδοχος. Ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ἐπεστράφη μὲ ἰδιοχείρους σημειώσεις τοῦ Διαδόχου, τὰς πλείστας πολὺ ὀρθάς, αἵτινες περιελήφθησαν ἐν αὐτῷ, καὶ ἐπὶ τοῦ σχεδίου τούτου ἐξεδόθη ὁ Κανονισμός. Ὅτε ὅμως ἀνέλαβε τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ἤδη ὑπὸ τοῦ προκατόχου Ὑπουργοῦ εἶχεν εἰσαχθῆ Κανονισμός, ἄνευ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Βασιλέως, δοκίμιον ὀνομασθείς. Οὕτω δὲ ὑπουργικὴ διαταγὴ εἶχεν ἀντικαταστήσει τὸ Βασιλικὸν Διάταγμα. Ὑπῆρξε δὲ τμῆμα στρατοῦ, μὴ ἀποδεχθὲν νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν οὕτω παρανόμως εἰσαγόμενον Κανονισμόν, δι’ οὗ καὶ συμφέροντα κανονίζονται τῶν ἀτόμων. Ὁ τότε Διοικητὴς τοῦ Αʹ συντάγματος Γ. Μαυρομιχάλης ἐδήλωσεν, ὅτι τὸ Αʹ σύνταγμα θὰ διοικῆται διὰ τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ φέροντος τὴν ὑπογραφὴν τοῦ Βασιλέως, ἐνῷ τὰ λοιπὰ Σώματα διῳκοῦντο διὰ τοῦ δοκιμίου. Ἰδοὺ ποῖαι εἶναι αἱ ἀνωμαλίαι, ὁσάκις δὲν θέλωμεν νὰ ὑποκύψωμεν εἰς τοὺς νόμους...

§128Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ δοκίμιον πότε ἔγεινε;

§129ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τὸ 1890. Δὲν ἐνθυμοῦμαι ποῖος τότε ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν· ἐὰν ἦτο ὁ κ. ἐξ Ὕδρας Βουλευτής, ἢ ὁ προκάτοχος αὐτοῦ, ὁ τότε βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου καὶ Πρωθυπουργός. Θέλω προσθέσει, Κύριοι, ὀλίγα τινὰ ἀκόμη, ἵνα καταλήξω τὸν λόγον μου. Ὡς διεξήγαγε τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ἐδήλωσεν, ὅτι εἶναι μόνος. Νομίζω ὅμως, ὅτι, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος, ἑνιαία πρέπει νὰ ἦναι ἡ Βουλή, ἐνῷ ἕκαστος πρέπει νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του ὡς μονάς, ἀδιαφορῶν, τί πράττει ὁ παραστάτης του. Συντάσσομαι μετὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, καὶ θεωρῶ, ὅτι τὰ νομοτελεστικὰ Διατάγματα εἶναι ἐναντία τοῦ νόμου, καὶ ὅτι οἱ νόμοι οὗτοι εἶναι ἀσύνδετοι μεταξύ των. Καὶ μνημονεύω ἐνταῦθα τοῦ νόμου περὶ ἀλλοδαπῶν ἀξιωματικῶν, ὀργανωτῶν, ὅστις εὑρίσκεται ἐν δυσαρμονίᾳ πρὸς τοὺς ἄλλους νόμους. Ἐὰν δὲ οἱ τρεῖς νόμοι ἦναι ἐν δυσαρμονίᾳ πρὸς ἀλλήλους, τοῦτο βαρύνει τὴν Βουλὴν, ἥτις ἐψήφισεν αὐτοὺς, καὶ ἐὰν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἦναι ὑπόλογοι διὰ τὰ κακῶς ἐκδοθέντα ἐκτελεστικὰ Διατάγματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, οἱ Βουλευταὶ θὰ δώσωσιν ἐπίσης λόγον ἐνώπιον τῶν ἐκλογέων των διὰ τὴν ψῆφον, ἣν ἔδωκαν, ψηφίσαντες τούτους. Τὰ ἐκτελεστικὰ Διατάγματα, ὡς εἶναι συγκεκροτημένα, νομίζω ὅτι δίδουσι βάσιν, ἂν οὐχὶ κατηγορίας, κατὰ τὸν περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν νόμον, ἀλλὰ δίδουσι πάντως τὸ δικαίωμα εἰς ἡμᾶς νὰ μεμφθῶμεν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὡς μὴ ἐπαρκῶς μελετήσαντος τὴν ἔκδοσιν Διαταγμάτων, ἅτινα, ἅπαξ ἐκδοθέντα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἐκδοθῶσι καὶ δευτέραν φορὰν, παρὰ μόνον διὰ ν’ ἀνατραπῶσιν ὅσαι παρὰ τοὺς νόμους περιέχονται ἐν αὐτοῖς διατάξεις.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολλὰ συνέτειναν, ἵνα παραταθῇ ἐπὶ τοσοῦτον ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Ἀλλ’ ἐνῷ τὰ πλεῖστα τούτων ἔγκεινται εἴτε εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, εἴτε εἰς τὴν ἱστορίαν αὐτῆς, εἴτε εἰς τοὺς δισταγμοὺς, οἵτινες ἐγεννήθησαν, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐπεθύμησε νὰ συντελέσῃ, ὅπως περιαγάγῃ ἡμᾶς εἰς τὴν θέσιν τοῦ κατηγορουμένου, διότι ἀνέλαβε νὰ κατηγορήσῃ πάντας ἡμᾶς. Εἶπεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωκῶν: «Σεῖς, οἱ ὁποῖοι εἶσθε κατὰ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ οἱ ὁποῖοι τώρα προβάλλετε αὐτὰς τὰς ἀντιρρήσεις, εἶσθε ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλετε νὰ διαιρέσητε τὸν στρατόν· καὶ ἡμεῖς μὲν λέγομεν (εἶπεν ὁ κ. Τσαμαδός), ὅτι ἡμεῖς θέλομεν νὰ συντάξωμεν τὸν στρατὸν, νὰ διδάξωμεν τὴν πειθαρχίαν, νὰ καταστήσωμεν αὐτὸν ἄξιον τοῦ ὀνόματος τοῦ στρατοῦ, ὑμεῖς δὲ (ἤτοι ἡμεῖς οἱ ἀποκαλύπτοντες τὴν ὑπ’ αὐτοῦ διαπραχθεῖσαν ἀνατροπὴν καὶ αὐτοῦ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ) ζητεῖτε νὰ τὸν ἔχητε πάντοτε εἰς τοιαύτην κατάστασιν.» Ἡ ὁμολογία, τὴν ὁποίαν περὶ ἑαυτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐποιήσατο, ἦτο εἰς ἡμᾶς ἀγγελία εὐφρόσυνος, διότι παρέστησεν ἑαυτὸν ὅμοιον πρὸς ἐκείνους, οἵτινες κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Χριστιανισμοῦ ἐγκατέλειπον τὰ δόγματα τῶν ἐθνικῶν, ἢ τοῦ Θεϊσμοῦ, καὶ ἐζήτουν νὰ βαπτισθῶσιν εἰς τὴν κολυμβήθραν τοῦ Χριστιανισμοῦ. Καὶ ἐκεῖνοι, ἁμαρτωλοὶ, ἴσως ὀλιγώτερον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἐζήτουν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ἐν τῷ βαπτίσματι. Τοιαύτην ἄφεσιν ζητεῖ καὶ ὁ κ. Ὑπουργός. Τὸ ἄγγελμα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἶναι ἀληθῶς εἰς ἐμὲ κατ’ ἐξοχὴν εὐφρόσυνον, διότι ἔγνων τὸν ἄνδρα ἀπὸ τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν διεδέχθην αὐτὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ γνωρίζω πῶς διῴκησεν αὐτὸ, εἶδον δ’ αὐτὸν καὶ κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, καὶ ἰδίως τὸν ἐνθυμοῦμαι Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ τὸ 1898, διότι τέλος πάντων ἡ ἱστορία αὐτοῦ δὲν ὡμοίαζε πρὸ τὴν ἱστορίαν παντὸς πολιτικοῦ ἀνδρὸς, καθ’ οὗ αἰτιάσεις καὶ μορφαὶ ἐκτοξεύονται, ἀλλ’ εἶναι ἱστορία κατ’ ἐξοχὴν ἀξία μελέτης καὶ ἐρεύνης, διότι δὲν εἶναι ἀλώβητος. Ἀκούων δὲ νῦν, ὅτι κατέλαβεν αὐτὸν πόθος, πῶς νὰ ὀργανώσῃ τὸν στρατὸν, δέχομαι τὸ βάπτισμα τοῦ ἐξωμότου. Ἀλλὰ πρέπει ἡμεῖς ν’ ἀπολογηθῶμεν; Ἡμεῖς καλῇ τῇ πίστει συνεζητήσαμεν τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, καὶ ὅσοι ἐψηφίσαμεν κατὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ, μετὰ καλῆς πίστεως καὶ μετὰ εἰλικρινοῦς ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ προαιρέσεως τὸ ἐπράξαμεν· καὶ τώρα δὲ ὑπὸ καλῆς πίστεως ἐμφορούμεθα, διότι ὁ σκοπὸς τῆς ἐπερωτήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἦτο εὐκρινὴς καὶ σαφής. Ἐσκόπει νὰ καταδείξῃ, ὅτι τὰ Διατάγματα, τὰ ἐκδοθέντα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως δὲν συμβιβάζονται, ἀλλὰ ἀντιβαίνουσι καὶ ἀναιροῦσι τὰ κείμενα τῶν νόμων, πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν. Καὶ ἂν ἴσως ἡ ἕνεκα τούτου προερχομένη ζημία, ἀξία βεβαίως τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, εἶναι οὐχὶ τόσον μεγάλη, ὅσον ἐξέλαβεν αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Οἰτύλου, εἶναι ὅμως ζημία, ὡς ἐπανάγουσα διὰ Διατάγματος ὑπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ τὴν ῥητῶς ὑπὸ τοῦ νόμου ἀφαιρεθεῖσαν ἀπ’ αὐτῆς χωροφυλακήν. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ζημία μεγίστη, διότι ἀναιρεῖ νόμον, καὶ ἀποδεικνύει τοὺς ἐκτελοῦντας τοὺς νόμους μεταβάλλοντας τὴν ἔννοιάν των, καὶ καταστρατηγοῦντας τὰ κείμενα αὐτῶν, ἤτοι μὴ ἐκτελοῦντας, ἀλλ’ ἐπιβουλευομένους τοὺς νόμους. Τοῦτο δὲ εἶναι μεγίστη ζημία ἠθική. Δίδεται κακὸν δίδαγμα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν· καθ’ ὃν δὲ χρόνον πολλοὶ ἀποδίδουσι τὰ πλεῖστα τῶν κακῶν, τῶν μαστιζόντων τὴν Ἑλληνικὴν χώραν, εἰς τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, τὸ ἐλάττωμα δὲ τοῦτο ὄντως ὑπάρχει, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀνελάβομεν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν νόμων, νὰ διαστρέφωμεν αὐτοὺς, δὲν πράττομεν μέγα κακόν; Δὲν διδάσκομεν τὸν λαὸν νὰ μὴ σέβηται τοὺς νόμους; Ἀντὶ νὰ ἠθικοποιήσωμεν αὐτὸν, δὲν διαφθείρομεν αὐτόν; δὲν ἀφαιροῦμεν καὶ τὰ τελευταῖα ἴχνη τῆς φυσικῆς χρηστότητος αὐτοῦ; Τὸ θέμα, ὡς εἶπον, ἦτο σαφές. Ἐπρόκειτο περὶ ἀναιρέσεως διατάξεων τοῦ νόμου διὰ τῶν Διαταγμάτων, τὰ ὁποῖα ἐξεδόθησαν πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ τὸ ἁπλοῦν τοῦτο θέμα ἔχει σημαντικότητα, ἀξίαν τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς. Ὅτε προετάθη ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, νομοθέτημα οὐ μόνον ἐξαιρετικὸν, ἀλλὰ καὶ ἔκτακτον, ἐγὼ ἔκρινα αὐτὸ καὶ ὡς μὴ ἐντελῶς σύμφωνον μὲ τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος. Τὸ νομοθέτημα τοῦτο συνεκέντρου πάντως οὐ μόνον τοῦ ὅλου στρατοῦ τὴν διοίκησιν, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν γενικὴν καὶ τοπικὴν ἀστυνομίαν, καὶ πολλὰς λειτουργίας, αἱ ὁποῖαι ἐφάπτονται δικαιωμάτων, καὶ ἀστυκῶν καὶ πολιτικῶν, εἰς χεῖρας τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ· ἀλλὰ προσέτι καὶ πολλὰς λειτουργίας, τὰς ὁποίας οἱ νόμοι ἀνέθηκαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, τοῦ ὁποίου ὁ προϊστάμενος εἶναι κατὰ τὸ Σύνταγμα ὑπεύθυνος ἐπὶ τῇ διαχειρίσει αὐτῶν, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἀπεγυμνοῦτο πάσης ἀρχῆς καὶ πάσης διοικήσεως. Οὕτω δὲ, ἐπειδὴ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ δὲν ἔχει εὐθύνην ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν μετεβάλλετο εἰς ἔμμεσον, διότι δὲν ἐπέκειτο αὐτοῦ διὰ πράξεις αὐτοῦ, ἀλλὰ διὰ πράξεις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως. Τότε ἠγέρθησαν μακραὶ συζητήσεις, καὶ ἐπεφάνη ζωηρὰ κατὰ τοῦ συζητουμένου νόμου ἀντίδρασις, ἐπῆλθε δ’ ἕνεκα τούτου ἡ τροποποίησις τοῦ νομοσχεδίου, ἡ ἀφαιρέσασα ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ τὴν χωροφυλακήν. Ποία λοιπὸν διεπράχθη παράβασις τῶν διατάξεων τοῦ νόμου τούτου; Ἡ παράβασις αὕτη εἶναι καταστρατήγησις τῆς ἐννοίας αὐτοῦ; Ἀποτελεῖ διαστροφὴν τοῦ κειμένου, διαπραχθεῖσαν ἐν τῇ συντάξει τῶν Διαταγμάτων; Νομίζω, ναί. Αἱ γνῶμαι, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν περὶ τοῦ χαρακτῆρος τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς, δὲν εἶναι σύμφωνοι πρὸς τὰς περὶ ταύτης διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ αὐτῆς. Ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς, τὸν ὁποῖον ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ καὶ ἐκύρωσεν ὁ Βασιλεύς, ὡς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγον ἐγὼ κατὰ τὸ 1896, καὶ ἐψήφισεν ἡ Βουλή, καὶ ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἀντεγράφη ὁ ἐκδοθεὶς κατὰ τὸ 1899 νόμος, δὲν μετέβαλον τὸν Κανονισμὸν τῆς χωροφυλακῆς, δὲν ἐτροποποίησαν τὰ καθήκοντα, τὴν ἁρμοδιότητα, τὴν δικαιοδοσίαν τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλ’ ἐτροποποίησαν μόνον τὸν τρόπον, καθ’ ὃν συνεκροτεῖτο τὸ Σῶμα αὐτῆς, καί τινας διατάξεις περὶ τῆς διοικήσεως αὐτῆς. Τὰ καθήκοντα ὅμως τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς διετηρήθησαν, ὡς εἶχεν ἀναγράψει ταῦτα ὁ Κανονισμὸς αὐτῆς. Ὁ Κανονισμὸς οὗτος εἶναι νομοθέτημα ἀναγόμενον εἰς χρόνον ἀπώτατον, εἰς τὰ πρῶτα ἔτη τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, εἰς τὸ 1833, διότι ἐξεδόθη τὴν 29 Ὀκτωβρίου τοῦ ἔτους ἐκείνου. Ὁ Κανονισμὸς οὗτος τοῦ 1833 ἐν ἄρθρῳ 2 αὐτοῦ ὁρίζει, ὅτι «τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς εἶναι συμπληρωματικὸν μέρος τοῦ στρατοῦ». Ὁ ὁρισμὸς οὗτος εἶναι σαφὴς, εἶναι δὲ καὶ ἐπαρκέστατος καὶ εἰλικρινέστατος, διότι ἡ χωροφυλακή, οὐ μόνον ἐν εἰρήνῃ, ἀλλὰ καὶ ἐν πολέμῳ καὶ ἐν ἐκστρατείᾳ, ὅτε συμμετέχει ὡσαύτως τῶν ἔργων τοῦ λοιποῦ στρατοῦ, καὶ ἐκτελεῖ καθήκοντα ἀστυνομικά, φροντίζει διὰ τὴν διατήρησιν τῆς τάξεως. Κατὰ τὸ ἄρθρον 39 § βʹ, «ἐν καιρῷ πολέμου, οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς τῶν εἰς κατάστασιν πολέμου εὑρισκομένων ἐπαρχιῶν καὶ φρουρίων ὑπόκεινται εἰς τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν στρατευμάτων καὶ φρουράρχους, ὡς πρὸς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς συνήθους των ὑπηρεσίας, καὶ χρεωστοῦν πρὸς τούτοις νὰ ἐνεργοῦν τὰς διατάξεις τῆς εὐταξίας καὶ ἀστυνομίας, ὡς πρὸς τὴν ἀσφάλειαν τοῦ φρουρίου καὶ τῶν στρατιωτικῶν θέσεων.» Ἂν δ’ ἐν καιρῷ πολέμου καθῆκον ἔχῃ νὰ φροντίζῃ περὶ τῆς εὐταξίας καὶ ἀστυνομίας, τοῦτο ἀποδεικνύει τὸν κύριον χαρακτῆρα τοῦ Σώματος. Καὶ ὄντως ποῖά εἰσι τὰ χρέη τῆς χωροφυλακῆς ἐν εἰρήνῃ; Εἶναι ὄργανον βοηθητικὸν τῆς τοπικῆς ἀστυνομίας, καὶ, κατὰ τὸ ἄρθρον 1 § βʹ τοῦ δευτέρου μέρους τοῦ Κανονισμοῦ αὐτῆς, ὑπόκειται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Γραμματείαν, «καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν κοινὴν ἡσυχίαν καὶ εὐταξίαν», ὡς ὑπόκειται εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, «καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐνέργειαν τῆς δικαστικῆς ἀστυνομίας καὶ τῶν δικαστικῶν ἀποφάσεων». Τότε ἡ ἀστυνομία ἐνησκεῖτο δι’ ὀργάνων τῆς τοπικῆς διοικήσεως, τῶν δήμων, διότι οἱ νομοθετοῦντες τότε εἶχον περισσότερα φῶτα, καὶ ἦσαν ἐπιστημονικώτεροι ἢ ὅσον εἴμεθα ἡμεῖς νῦν, ἡ δὲ χωροφυλακὴ ἐκρίνετο ὡς βοηθητικὸν ὄργανον τῆς ἀστυνομίας, ὡς τοιοῦτον δέ, εἶχε καθῆκον νὰ συντρέχῃ τὴν τοπικὴν ἀστυνομίαν, ἵνα συντηρῆται ἡ τάξις, ἵνα καταδιώκωνται καὶ συλλαμβάνωνται οἱ παραβαίνοντες τοὺς νόμους, καὶ ἵνα προλαμβάνωνται τὰ ἐγκλήματα· ἀλλ’ εἶχε προσέτι καθῆκον, ὁσάκις τὰ ἐγκλήματα διεπράττοντο ἐπ’ αὐτοφώρῳ, νὰ ἐπιλαμβάνηται ἀμέσως τῆς ἀνακρίσεως, ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων ἐγκλημάτων, ὁσάκις παρηγγέλλετο ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων ἀνακριτικῶν ὑπαλλήλων, νὰ ἐνεργῇ ἀνακρίσεις, πρὸς βεβαίωσιν τῆς ἀξιοποίνου πράξεως, καὶ πρὸς καταδίωξιν καὶ ἀνεύρεσιν τοῦ ἐργάτου αὐτῆς. Εἶχε προσέτι καθῆκον ἡ χωροφυλακὴ νὰ συνοδεύῃ τοὺς φυγοδίκους καὶ φυγοποίνους, νὰ συνοδεύῃ μεταφορὰς χρημάτων. Πάντα ταῦτά εἰσι καθήκοντα καθαρῶς ἀστυνομικά, οὐδὲν δὲ τούτων εἶναι καθῆκον στρατιωτικόν. Ταῦτα τὰ καθήκοντα ἔχει καὶ ἐν ἐκστρατείᾳ. Ἑπομένως ἡ χωροφυλακὴ προσήκει νὰ ἦναι μὲν ἔνοπλον σῶμα, νὰ ἔχῃ μὲν τακτικὴν ὀργάνωσιν στρατιωτικήν, ἵνα ὑπάρχῃ πειθαρχία ἐν τῷ Σώματι, ἀλλὰ νὰ τελῇ ὑπὸ τὰς παραγγελίας καὶ τὰς διαταγὰς τῶν Ὑπουργῶν, ἐν τοῖς κλάδοις τῶν ὁποίων ἐκαλεῖτο νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν. Οὕτω τίθεται ὑπὸ τὰς παραγγελίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, διὰ τὴν διοίκησιν· τίθεται ὑπὸ τὰς παραγγελίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης διὰ τὴν καταδίωξιν τῶν φυγοδίκων καὶ φυγοποίνων, διὰ τὴν φύλαξιν τῶν φυλακῶν, διὰ τὴν σύλληψιν τῶν διαπραξάντων ἀξιοποίνους πράξεις· ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὰς παραγγελίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ παρέχῃ συνδρομὴν εἰς τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων φόρων καὶ τὴν μεταφορὰν τῶν δημοσίων χρημάτων, καὶ ὑπὸ τὰς παραγγελίας αὐτοῦ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, διὰ τὴν καταδίωξιν καὶ σύλληψιν τῶν λιποτακτῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Διὰ ταῦτα ὡς Σῶμα τοιοῦτον ἐθεωρήθη ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς, ὅσοι μετέσχον τῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ γενομένης συζητήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἐκρίθη, ὅτι ἥκιστα ἥρμοζε νὰ ὑπαχθῇ εἰς τοὺς αὐστηροὺς κανόνας τῶν κυρίων στρατιωτικῶν Σωμάτων, τοὺς ὁποίους ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ ἐσκόπει νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐν τῷ στρατῷ. Ἐντεῦθεν δέ τινες ἐτράπησαν μάλιστα ν’ ἀναζητήσωσι σκοποὺς, νὰ ὑπονοήσωσιν, ὅτι ὑπῆρχε προαίρεσις, ὅτι ἐμελετᾶτο ἴσως κακὴ ἀποστολὴ τῆς χωροφυλακῆς, ὁ δὲ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μετὰ τὴν πρώτην καὶ δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἀνῆλθεν εἰς τὸ βῆμα καὶ ἐδήλωσεν, ὅτι τὴν χωροφυλακὴν ἀποσπᾷ ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ· ὅσοι δὲ ἠρκοῦντο εἰς τὴν παραχώρησιν ταύτην, ἔστερξαν, μηδὲν πλέον εἰπόντες· ὅσοι δὲν ἠρκοῦντο εἰς τὴν παραχώρησιν ταύτην, ἐξηκολούθησαν νὰ ἰσχυρίζωνται, ὅτι ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ, οὐ μόνον διότι ἐπειθόμην, ἐξετάζων τὰ πράγματα καὶ τὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους καὶ τῆς χώρας, ὅτι δὲν θέλει κατασταθῆ δυνατὸν νὰ γένηταί τι, εἰ καὶ ἐγνώριζον τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ προοριζόμενος τότε ὡς Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ, τὴν φιλοτιμίαν αὐτοῦ, διὰ νὰ προσφέρῃ ὑπηρεσίαν εἰς τὴν πατρίδα, καὶ τὴν φιλοδοξίαν, τὴν ὁποίαν ἔχει, ἵνα συντελέσῃ εἰς τὴν συγκρότησιν στρατοῦ καὶ τὸν καταρτισμὸν τοιούτου. Διατί; Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασταθῇ δυνατὴ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἡ ἄσκησις τοῦ στρατοῦ· ἐν ὅσῳ δὲ ὁ στρατὸς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκπαιδευθῇ καὶ νὰ ἀσκῆται, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐλπίσητε, ὅτι θέλετε καταρτίσει στρατόν. Ἀντὶ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἔπρεπε ν’ ἀσχοληθῆτε νὰ ῥυθμίσητε τὰ οἰκονομικὰ τοῦ τόπου οὕτως, ὥστε νὰ δύνασθε νὰ διαθέσητε χρήματα ἀρκοῦντα, ὅσα ἀπαιτοῦνται πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ, δυστυχῶς, ἐνῷ οἱ νόμοι, οἱ ὁποῖοι τότε ἐψηφίσθησαν, ὡς ἀποτελοῦντες δῆθεν σύστημα μεταρρυθμιστικόν, ηὔξησαν μόνον τὰς δαπάνας κατὰ τὴν πρώτην Σύνοδον τῆς Βουλῆς καὶ κατὰ τὴν ἔκτακτον Σύνοδον κατὰ ἕνδεκα καὶ πλέον ἑκατομμύρια, τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δὲν κατέστησαν παντάπασιν ἱκανὸν, ἵνα ἐπαρκέσῃ εἰς οἰκοδομὴν στρατώνων κατὰ περιφερείας στρατιωτικὰς ἐν τῇ Ἐπικρατείᾳ, ὅπως συγκαλῶνται ἐν αὐτοῖς οἱ ὑπόχρεοι πρὸς τὰς ἀσκήσεις ἔφεδροι, καὶ ἀσκῶνται καὶ ἐκγυμνάζωνται, οὐδ’ εἰς οἰκοδομὴν ἀποθηκῶν ἱματισμοῦ καὶ ὁπλισμοῦ αὐτοῦ, οὐδὲ παρεσκεύασαν οὕτω τὰ τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἀπαλλάξωσιν αὐτὸν ἀπὸ τὰς πολιτικὰς ὑπηρεσίας, εἰς τὰς ὁποίας ἀσχολεῖται· οὕτω δὲ ὁ στρατὸς ἐξακολουθεῖ εὑρισκόμενος, εἰς ἣν ἦτο πρότερον κατάστασιν, δηλαδὴ διεσπαρμένος ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας καὶ τοὺς δήμους, ἀσχολούμενος εἰς τὴν δασονομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν· οὐδὲ κατεστάθη δυνατὸν νὰ συναγάγῃ τις ἑκατοστύας τινὰς στρατιωτῶν, ἵνα ἀσκήσῃ αὐτούς. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὸ 1890, τὸ ὁποῖον μοὶ ὑπέμνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου, καὶ κατὰ τὸ 1891 προσεπαθήσαμεν νὰ παρασκευάσωμεν γενικάς τινας ἀσκήσεις, καὶ εἰργάσθημεν ἐπὶ μῆνας, ἵνα κατορθώσωμεν νὰ συγκεντρώσωμεν ἐν Ἀθήναις δύο συντάγματα πεζικοῦ, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἀτελῆ, μὲ λόχους καὶ τάγματα αὐτῶν ἀπεσπασμένα καὶ διεσπαρμένα εἰς τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους. Διὰ τοῦτο αἱ ἀσκήσεις τοῦ στρατοῦ φθάνουσι μέχρι τινὸς σημείου, νομίζω μέχρις ἀσκήσεων λόχου, ἴσως μέχρι σχολείου τάγματος, ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπεκταθῶσι. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἤμην τῆς γνώμης, ὅτι δὲν ἦτο ἀναγκαῖος ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ προσέτι, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ ζημίας. Ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ μεταδίδει εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἰδέας καὶ ἐλπίδας· ἰδέας, ὅτι μετ’ ὀλίγον θέλει δυνηθῆ νὰ ἴδῃ τὸν στρατὸν ὠργανωμένον τελείως, καὶ ἐπαρκοῦντα οὐ μόνον εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ἐσωτερικὰς τοῦ Κράτους, ἀλλὰ ἐπαρκοῦντα καὶ ἵνα ἐνισχύσῃ καὶ ἐνθαρρύνῃ τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Κυβερνήσεως· ἐλπίδας, ὅτι πιθανῶς πάντα ταῦτα τὰ μέτρα θέλουσι καταλήξει ἡμέραν τινὰ εἰς συμβεβηκότα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν εὐφράνει τὴν ψυχήν του καὶ θερμάνει τὴν καρδίαν του. Ἀλλ’ ἐὰν αἱ ἰδέαι καὶ αἱ ἐλπίδες αὗται, αἱ παραχθεῖσαι ἐκ τῆς ἐπιψηφίσεως καὶ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τούτου, δὲν πραγματοποιηθῶσι, θέλει ἐπέλθει ἡ ἀπογοήτευσις, καὶ θέλουσιν ἀναζητεῖ ὑπεύθυνον, καὶ ἴσως θέλει παρασταθῆ ὡς ὑπεύθυνος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν θέλει εἶσθαι ὁ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἀποτυχίαν ταύτην τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ὁ νόμος ἐψηφίσθη καὶ ἐξεδόθη, καὶ μόνη ἐν αὐτῷ εἰσήχθη μεταβολὴ, ὅτι ἀφῃρέθη ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ ἡ χωροφυλακὴ καὶ ἄλλαι τινὲς ὑπηρεσίαι, μὴ καθαρῶς στρατιωτικαί, μὴ ἀποτελοῦσαι μέρος τοῦ μαχίμου στρατοῦ, ἀλλὰ βοηθητικαὶ αὐτοῦ, ὡς ἔχουσαι ἀποστολὴν οἰκονομικὴν ἢ ὑγιειονομικήν. Ἐνῷ δ’ οὕτω διετάχθησαν διὰ τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως ταῦτα, τὰ Διατάγματα περὶ ἐκτελέσεως αὐτοῦ καὶ περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς μετέβαλον τὰς διατάξεις αὐτὰς τοῦ νόμου. Ἐν τῷ νόμῳ περὶ χωροφυλακῆς δὲν γίνεται μνεία, ὅτι θέλει ἐκδοθῆ Β. Διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως· ἀλλ’ ἡ τοιαύτη διάταξις, καὶ ἀναγραφομένη ἐν τοῖς νόμοις, εἶναι ὅλως περιττή, διότι καὶ μόνη ἡ ἔκδοσις τοῦ νόμου ἐπιβάλλει εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον, ἑπομένως νὰ ἐκδώσῃ ὅσας κρίνει ἀναγκαίας ὁδηγίας πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτοῦ, περιττὸν δὲ νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ ἡ διάταξις περὶ τούτου· διότι, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη Διατάγματος πρὸς διασάφησιν τῶν διατάξεων αὐτοῦ, ἢ πρὸς ὁδηγίαν τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως, τὸ Διάταγμα τοῦτο, ἔχει καθῆκον ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὸ ἐκδώσῃ, καὶ ἂν ἐν τῷ νόμῳ δὲν περιληφθῇ τοιαύτη διάταξις. Ἀλλ’ ὁ εἰρημένος περὶ χωροφυλακῆς νόμος περιέλαβε διάταξιν ἄλλην, τὴν ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει ὁρισθήσεται διὰ Βασιλικοῦ Διατάγματος.» Δυνάμει δὲ τῆς διατάξεως ταύτης, δὲν ἐτέθη ἀμέσως ἐν ἐκτελέσει, διότι πιθανῶς ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς κατεῖδεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτελέσῃ τὸν νόμον ἕνεκα ἄλλων λόγων, περιωρίσθη δὲ νὰ προκαλέσῃ Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ διαταχθῇ ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ, κατὰ ποίαν διάταξιν; Μόνον κατὰ τὴν διάταξιν περὶ συστάσεως Ἀρχηγείου. Ποῖοι λόγοι ἔπεισαν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ὑπολάβῃ, ὅτι ἤρκει ἡ ἐκτέλεσις μόνης τῆς διατάξεως περὶ συστάσεως Ἀρχηγείου τῆς χωροφυλακῆς, ἵνα πραγματοποιήσῃ τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ νόμος ἐξεδόθη, ἀγνοῶ. Ἀλλ’ ἡ συγκρότησις Σώματος χωροφυλακῆς, οἷον παρίστων, ὅτι ἐσκόπει ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς, κατορθοῦται ἄνευ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἄλλων διατάξεων τοῦ νόμου; Ποῖον οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, ἐβεβαίουν ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι ἐπεζήτουν σκοπὸν, ὅτε προέτεινον νὰ μεταβάλωσι τὸν τρόπον τῆς συγκροτήσεως τοῦ Σώματος, καὶ ν’ ἀποδεχθῶσι τὴν ἐθελουσίαν κατάταξιν; Ποίαν διὰ τῆς συστάσεως μόνου τοῦ Ἀρχηγείου θέλουσι κατορθώσει αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐνωμοτιῶν τῆς χωροφυλακῆς; Ὅταν δὲ ἡ χωροφυλακὴ θέλῃ ἐξακολουθεῖ ἔχουσα, ἣν ἔχει νῦν δύναμιν, τί θέλει δυνηθῆ νὰ πράξῃ ὁ ἀρχηγὸς αὐτῆς, ὅπως δυνηθῇ τὸ ὑπ’ αὐτὸν Σῶμα νὰ ἀναλάβῃ τὰς ἀλλοτρίας τοῦ στρατοῦ ὑπηρεσίας, ἃς ὁ στρατὸς ἐκτελεῖ νῦν; Ποίαν περὶ εὐρυτέρας ἀσκήσεως τοῦ στρατοῦ θέλει παράσχει ἐπικουρίαν, ἀφοῦ δὲν καθιστᾶται διὰ μόνου τοῦ διορισμοῦ αὐτοῦ ἐπαρκεστέρα ἡ χωροφυλακὴ πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα ὁ Κανονισμὸς αὐτῆς ἐπιβάλλει εἰς τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς; Καὶ ἠρκέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς μόνον τὸν διορισμὸν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς. Ἀλλ’ ἡ σύστασις τοῦ Ἀρχηγείου τίνα σκοπὸν ἔχει; Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, πλὴν ἐὰν σκοπὸν ἔχῃ νὰ ἀναθέσῃ εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς τὴν φροντίδα, ὅπως ἐκεῖνος φροντίσῃ νὰ καταστήσῃ ἐκτελεσίμους τὰς ἄλλας διατάξεις τοῦ νόμου, τὰς ἀφορώσας τήν τε συγκρότησιν τοῦ Σώματος καὶ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ. Ἀλλὰ προέβη εἰς τὴν ἔκδοσιν τοῦ Διατάγματος περὶ ἐκτελέσεως κατὰ τοῦτο μόνον τὸ μέρος τοῦ περὶ χωροφυλακῆς νόμου, καὶ προέβη εἰς τὸν διορισμὸν ἀρχηγοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς καὶ ἐπὶ τούτου ἐπηρώτησε τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐπὶ τοῦ διορισμοῦ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς· ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην δὲν ἀνέμιξε τὴν συζήτησιν αὐτήν. Ἐὰν δ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου ἥψατο τοῦ θέματος τούτου, χρεωστῶ ν’ ἀκολουθήσω τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, καὶ νὰ μὴ θίξω τὸ θέμα τοῦτο. Οὕτω διωρίσθη ὁ ἀρχηγὸς, καὶ τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, ὑποτίθεται, ὅτι ἐτέθη ἐν ἐκτελέσει· Ἀλλ’ ἐτέθη ἐν ἐκτελέσει καὶ ὁ νόμος περὶ Γεν. Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ὁ ὁποῖος θέλει ἰσχύει μέχρις οὗ ἐκδοθῇ ὁριστικὸς ὀργανισμὸς τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ὑπάρχει διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν «δι’ εἰδικοῦ στρατιωτικοῦ Κανονισμοῦ, κυρωθησομένου διὰ Β. Διατάγματος, ὁρισθήσονται καὶ κανονισθήσονται: αʹ) Ἡ ἁρμοδιότης καὶ ἡ δικαιοδοσία τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, τῶν μεράρχων καὶ ταξιάρχων, ὡς καὶ τὰ ὑπὸ τὴν διοίκησιν αὐτῶν ὅπλα, Σώματα, καταστήματα καὶ ὑπηρεσίαι. βʹ) Ἡ σύνθεσις τῶν Μεραρχιῶν καὶ τῶν Ταξιαρχῶν, ὡς καὶ αἱ ἕδραι αὐτῶν καὶ τῶν ἀποτελούντων αὐτὰς Σωμάτων. γʹ) Τὰ τῆς Γενικῆς Ἐπιθεωρήσεως τοῦ στρατοῦ, ὡς καὶ ἡ ἁρμοδιότης καὶ δικαιοδοσία τοῦ Γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, τῶν μεράρχων καὶ ταξιάρχων, τῶν σωματαρχῶν καὶ τῶν προϊσταμένων τῶν στρατιωτικῶν ἀρχῶν, ἔτι δὲ τῶν εἰδικῶν ἐπιθεωρητῶν τῶν Σωμάτων κατὰ τὰς γενικὰς καὶ λοιπὰς ἐπιθεωρήσεις.» Ἀλλὰ πάντα ταῦτα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ὁρισθῆ διὰ τοῦ εἰδικοῦ στρατιωτικοῦ ὀργανισμοῦ, πρέπει νὰ κανονισθῶσι συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ νόμου· κατὰ δὲ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νόμου, ἡ χωροφυλακὴ καὶ ἄλλαι ὑπηρεσίαι στρατιωτικαί, αἱ ἐν τῷ νόμῳ ἀναφερόμεναι, δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν δὲν ὑπάγωνται εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, εἰς ποίαν διοίκησιν ὑπάγονται; Εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εἰς τὴν διοίκησιν τοῦ ὁποίου διετέλουν μέχρι τοῦδε. Ἀλλ’ εἰς τὴν διοίκησιν τῆς χωροφυλακῆς περιλαμβάνεται ἡ τοποθέτησις τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῆς καὶ τῶν ἐνωμοτιῶν αὐτῆς· περιλαμβάνεται ἡ ἐπιτήρησις τοῦ Σώματος αὐτῆς, καὶ ἑπομένως ἡ ἐνάσκησις τῆς πειθαρχίας ἐπὶ τῶν ἀνδρῶν αὐτῆς· περιλαμβάνεται ἡ μετακίνησις τῶν ἀξιωματικῶν αὐτῆς. Οὐδεὶς δύναται σπουδαίως ν’ ἀμφισβητήσῃ τοῦτο. Καὶ ὄντως, τί ἐστὶ Διοίκησις; Αἱ γνώσεις εἰσὶ προσιταὶ εἰς πάντα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἔλαβε τὸν κόπον ν’ ἀναφυλλίσῃ κείμενόν τι συγγράμματος. Ὅταν νόμος διατάσσῃ, ὅτι ἡ Διοίκησις ἀνατίθεται εἴς τινα, μετὰ τῆς διατάξεως ταύτης μεταδίδει εἰς ἐκεῖνον, εἰς ὃν ἀνετέθη ἡ Διοίκησις, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ διατάσσειν πρὸς ἐκτέλεσιν πράξεως, ἢ πρὸς παράλειψιν πράξεως, τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπιτηρεῖν τὰ ὄργανα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διατάσσει νὰ ἐκτελέσωσι πρᾶξιν, ἢ νὰ παραλείψωσι πρᾶξιν· τὸ δικαίωμα δὲ τοῦ ἐπιτηρεῖν ἐπάγει τὸ δικαίωμα τοῦ καταστέλλειν τὰς παραβάσεις, ἑπομένως τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Ἀλλὰ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκπληρώσεως τῆς ὑπηρεσίας τῆς χωροφυλακῆς, ὡς πρὸς τὴν ἀστυνομίαν καὶ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν, ὡς πρὸς τὴν δικαστικὴν ἀστυνομίαν καὶ τὰς ἀνακρίσεις, ὡς πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δασονομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν, ἀφοῦ αἱ ὑπηρεσίαι αὗταί εἰσι πολιτικαὶ ὑπηρεσίαι καὶ οὐχὶ στρατιωτικαὶ, ἐπάγεται τὸ δικαίωμα τῆς ἐκτιμήσεως τῶν προσώπων, τῆς ἐπιβλέψεως τῆς διαγωγῆς αὐτῶν, τῆς ἀναγνωρίσεως τῶν προσόντων, τὰ ὁποῖα ἔχουσι, τῶν προτερημάτων ἢ ἐλαττωμάτων αὐτῶν, καὶ ἑπομένως τὴν μέριμναν περὶ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο διὰ τῆς διατάξεως, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ δὲν ὑπάγεται εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, ἀφῃρέθη ἀπὸ τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ τὸ δικαίωμα νὰ διατάσσῃ τὴν χωροφυλακὴν, νὰ διατάσσῃ πράξεις εἰς τὴν χωροφυλακὴν, νὰ διατάσσῃ τὴν χωροφυλακὴν νὰ ἐκτελῇ ἢ νὰ παραλείπῃ πράξεις, νὰ ἐπιτηρῇ τὴν χωροφυλακὴν, νὰ ἐνασκῇ πειθαρχικὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τῆς χωροφυλακῆς, νὰ τοποθετῇ ἀξιωματικούς, ἢ στρατιώτας, ἢ ἐνωμοτίας, νὰ μετακινῇ αὐτάς. Πάντα ταῦτά εἰσι τὰ δικαιώματα, τῶν ὁποίων τὸ σύνολον ὀνομάζεται διοίκησις. Ὑποθέσατε Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ἐνασκεῖ τὴν ἀστυνομίαν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν διοίκησιν τῶν ἐπαρχιῶν, ὁ ὁποῖος ὅμως ἔχει ἀστυνομίαν ἢ ἀστυνομικὰ ὄργανα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα τῷ διορίζει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἢ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν· ὁ ὁποῖος ἔχει Νομάρχας ἐκείνους, τοὺς ὁποίους τῷ διορίζει ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης. Διοίκησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ. Τὸ διοικεῖν σημαίνει ἐκλέγειν τὰ πρόσωπα, διὰ τῶν ὁποίων θέλει ἐνασκήσει τὴν διοίκησιν ὁ ἐκλέγων αὐτά· καὶ ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα τοῦ ἐκλέγειν, ἀλλὰ καὶ τὸ τοῦ ἐπιτηρεῖν αὐτὰ, ἐὰν ἐκτελοῦσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν, καὶ τὸ τοῦ τιμωρεῖν αὐτὰ, ἂν δὲν ἐκτελῶσιν ἀκριβῶς τὰ καθήκοντά των. Ἐγεννήθη ἡ ἀπορία περὶ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπιθεωρήσεως. Ὁ Κανονισμὸς τῆς χωροφυλακῆς ἀναφέρει ἐν ἄρθρῳ 38, ὅτι «οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς ὑπόκεινται εἰς τὸν ἐπιθεωρητὴν τῶν στρατευμάτων». Καὶ τίς ἀρνεῖται τοῦτο; Ὁ νόμος περὶ χωροφυλακῆς ἐκήρυξεν ἀρχηγὸν συνταγματάρχην, εἰς αὐτὸν δὲ ἀνέθηκε καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἐπιθεωρεῖν, εἰς αὐτὸν ἀνέθηκε καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀναθέτειν εἰδικὰς ἐπιθεωρήσεις εἰς ἄλλους. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἤρκει ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος προΐσταται τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς καὶ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς, δύναται νὰ διατάξῃ ἐπιθεώρησιν εἰδικὴν τῆς χωροφυλακῆς. Μήπως ἠξίωσέ τις νὰ μὴ ἐπιθεωρῆται ἡ χωροφυλακὴ; Ἡ χωροφυλακὴ ἐπιθεωρεῖται, καθ’ ἃς διατάξεις ἀναφέρουσιν οἱ νόμοι. Ὁ Κανονισμὸς τῆς χωροφυλακῆς ἀναφέρει, ὅτι ἐπιθεωρεῖται ἀπὸ τοὺς στρατιωτικοὺς ἐπιθεωρητάς. Ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως διέταξεν, ὅτι ἡ διοίκησις τῆς χωροφυλακῆς δὲν ἀνήκει εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, ἑπομένως ὁ Γενικὸς Διοικητὴς δὲν ἔχει καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιθεωρήσεως. Καὶ εὐλόγως· διότι, τί ἐστὶν ἐπιθεώρησις, καὶ πρὸς τίνα γίγνεται σκοπόν; Ἐπιθεώρησις εἶναι ἡ ἐξέτασις, δι’ ἧς ὁ ἐπιθεωρῶν, ἐξετάζων τὸν ἐπιθεωρούμενον, πορίζεται τὰς ἀναγκαιούσας πληροφορίας περὶ τῆς νοημοσύνης αὐτοῦ, περὶ τῆς ἱκανότητος αὐτοῦ περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ, περὶ τῆς χρηστότητος αὐτοῦ, περὶ τῆς δεξιότητος αὐτοῦ· ἀλλὰ τὰς πληροφορίας ζητεῖ καὶ λαμβάνει ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ διατάσσῃ αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τοποθετῇ αὐτὸν, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ προκαλῇ προβιβασμὸν, ἢ, ἂν κρίνῃ αὐτὸν ἀνίκανον, τὴν παραπομπήν του εἰς ἀνακριτικὸν Συμβούλιον. Ἀλλ’ ὅταν ἀρχή τις δὲν ἔχῃ τὰ δικαιώματα ταῦτα, δὲν ἔχῃ τὴν διοίκησιν τῆς χωροφυλακῆς, εἰς τί δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς αὐτὴν ἡ ἐπιθεώρησις τῆς χωροφυλακῆς; Διὰ τοῦτο, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἐπιθεωρήσεως, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς τοποθετήσεως, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς μεταθέσεως, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς ἀποσπάσεως, καὶ τὸ δικαίωμα τῆς πειθαρχικῆς ἐξουσίας, καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ διατάσσειν πράξεις ἢ παραλείψεις πράξεων ἀνήκει εἰς τὸν ἀρχηγὸν τῆς χωροφυλακῆς, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Ὥστε ἡ χωροφυλακὴ ἐξακολουθεῖ νὰ ἦναι συμπληρωματικὸν σῶμα τοῦ στρατοῦ, ὅπερ δὲν διατελεῖ ὑπὸ τὰς διαταγὰς τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ὑπὸ τὰς διαταγὰς καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀπεδέχθησαν οἱ συντάκται τοῦ νόμου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, εἶναι σύστημα, τὸ ὁποῖον συναρμολογεῖται καὶ μὲ τὰ καθήκοντα τῆς χωροφυλακῆς καὶ μὲ τὰς σχέσεις τῆς χωροφυλακῆς. Ἂν ἡ χωροφυλακὴ ἔχῃ καθήκοντα πολιτικὰ, ἂν ἡ ἐνάσκησις τῶν καθηκόντων αὐτῶν ἐπιδρᾷ εἴτε ἐπὶ τῆς τύχης τῶν κοινοτήτων καὶ τῶν δήμων, εἴτε ἐπὶ τῆς τύχης τῶν περιφερειῶν τῶν νομῶν καὶ τῶν ἐπαρχιῶν, εἴτε ἐπὶ τῶν προσώπων, ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ὁ ἀμέσως ὑπεύθυνος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ ἐπιτήρησις, ἡ ἀνατεθεῖσα εἰς αὐτὸν, ἔχει ἐγγύησιν τὴν εὐθύνην, τὴν ὁποίαν ἔχει οὗτος ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εὐθύνην ἔχει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ διὰ τὰς πράξεις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἀλλ’ ἡ εὐθύνη αὕτη εἶναι ἔμμεσος, διότι δὲν διατάσσει αὐτός, διότι αὐτὸς ἐκτελεῖ τὰς προτάσεις τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, εἶναι, οὕτως εἰπεῖν, δέσμιος εἰς τὸ ἅρμα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ· νομίζω δ’ ὅτι, ἂν ὄχι ἄλλος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ κ. Βουλευτὴς ὅμως ἐξ Ὕδρας δὲν θὰ συνεζήτησέ ποτε τὰ Διατάγματα ἢ τὰς προτάσεις, τὰς ὁποίας ἡ Γενικὴ Διοίκησις ὑπέβαλεν εἰς αὐτόν. Ἡ παραχώρησις, τὴν ὁποίαν οἱ συντάξαντες τὸν νόμον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ ἐποιήσαντο πρὸς τὰς ἀντιρρήσεις κατὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, ἐκρίθη τότε ὡς ἐγγύησίς τις ἀπέναντι τῶν ὑπονοιῶν ἢ τῶν ἀντιρρήσεων, τὰς ὁποίας προεκάλεσεν ὁ νόμος· διὰ τοῦτο ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἤμεθα ἐν γένει κατὰ τοῦ νόμου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐθεωροῦμεν αὐτὸν σκόπιμον, εὐλόγως εὑρέθημεν ἐν ἐκπλήξει, ὅτε ἀνέγνωμεν τὰ Διατάγματα περὶ ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, καὶ εὐλόγως ἐπεθυμήσαμεν νὰ ἐκφέρωμεν τὴν γνώμην μας πρὸς τὴν Βουλήν. Εἶναι εὔκολον νὰ δίδῃ τις ἐπαγγελίας εἰς λαὸν μεσημβρινὸν, τοῦ ὁποίου καὶ ἡ ἀντίληψις εἶναι ὀξεῖα καὶ τὰ αἰσθήματα θερμὰ, καὶ εὐκόλως ἐγείρονται· καὶ ὄχι μόνον εἶναι εὔκολον νὰ δίδῃ ἐπαγγελίας, ἀλλὰ καὶ νὰ καρπῶται ἀγαθὰ ἐκ τοῦ συστήματος τούτου. Οὕτως, ἐὰν δώσῃ τὴν ἐπαγγελίαν, ὅτι δι’ ἑνὸς νομοθετήματος θέλει κατορθώσει νὰ πληρώσῃ μεγάλην τινὰ ἀνάγκην τοῦ Κράτους, οἵα εἶναι ἡ τῆς ὀργανώσεως τοῦ στρατοῦ, βεβαίως θέλει ἀκουσθῆ μετὰ εὐχαριστήσεως καὶ εὐφροσύνης. Ἐγὼ δὲν συνήθισα ἐν τῷ βίῳ μου νὰ δίδω ἐπαγγελίας, καὶ, μολονότι ἦλθον εἰς ἄμεσον συνάφειαν μετὰ τῶν ἐκλογέων τοῦ Κράτους, περιωρίσθην μόνον νὰ δηλώσω εἰς αὐτοὺς πᾶν ὅ,τι ἔκρινον ἀναγκαῖον νὰ πραχθῇ ἐν τῷ τόπῳ. Καὶ δὲν συνήθισα νὰ δίδω ἐπαγγελίας, ὄχι διὰ τὸν λόγον, δι’ ὃν μοῦ ᾐτιῶντο ἄλλοτε, ὅσοι ἔλεγον, ὅτι ἐπαγγελίαν ἔχω νὰ πράττω μόνον τὰ ἐναντία τῶν ὑπὸ τῶν ἀντιπάλων μου πραττομένων,—διότι τότε αὐτὴ ἡ ἐπαγγελία ἦτο πλῆρες πολιτικὸν πρόγραμμα, ἀφοῦ ἐπρόκειτο περὶ σειρᾶς ἐνεργειῶν καὶ πράξεων, αἵτινες ἀπετέλουν σύστημα ἐπιζήμιον,—ἀλλὰ δὲν συνηθίζω νὰ ἐκδίδω προγράμματα, διότι, ἂν ἐμποιῶσιν ἐντύπωσίν τινα τὰς πρώτας ἡμέρας, λησμονοῦνται ὅμως ταχέως, καὶ λησμονοῦνται, ἀπαλλάσσοντα τοὺς δόντας τὰς ἐπαγγελίας τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀνέλαβον διὰ τῶν ἐπαγγελιῶν, τὰς ὁποίας διὰ τῶν προγραμμάτων των ἔδωσαν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν συνηθίζω νὰ δίδω ἐπαγγελίας, δὲν πρέπει καὶ νὰ ἀφίνω ἐν ἀπορίᾳ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν περὶ τοῦ μέλλοντος καὶ τῆς τύχης αὐτοῦ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τοῦ προσώπου ἐκείνου, εἰς ὃ ἀνετέθη ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ, διότι ἀναγνωρίζω τὰς ἀρετὰς καὶ τὰ προτερήματα, τὰ ὁποῖα ἔχει, ἡ δὲ χρηστότης αὐτοῦ, ὡς προσώπου, κρατύνει ἐν ἐμοὶ τὴν πεποίθησιν, ὅτι θέλει εἶσθαι ὁ πρῶτος Ἕλλην, ὁ ὁποῖος θέλει τηρήσει ὑπὲρ πάντα ἄλλον τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν πάντες· ἀλλὰ καὶ ἄνευ τούτου, ἂν δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἂν ἐπρόκειτο περὶ ὑπονοιῶν, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται κατὰ πολιτικῶν ἀνδρῶν, περὶ τῶν σκέψεων, αἱ ὁποῖαι κρατοῦσιν ἐν ταῖς χαμηλαῖς σφαίραις, ἐν αἷς ζῶμεν ἡμεῖς, οἱ ἁπλοῖ θνητοί, ἂν αἱ παραβάσεις εἴτε νόμων, εἴτε διατάξεων κεφαλαιωδεστέρων καὶ θεμελιωδεστέρων, ἂν αἱ παραβάσεις αὗται δύνανται νὰ ἐκθέσωσιν εἰς κίνδυνον τὸ πολίτευμα τοῦ Κράτους, ἐγὼ δὲν ἀνησυχῶ ὑπὲρ τὸ δέον, διότι ἐν τόπῳ, ἐν τῷ ὁποίῳ πᾶσαι αἱ ἐξουσίαι ἐκπορεύονται ἐκ τοῦ ἔθνους, τὸ ἔθνος ἔχει τὴν εὐθύνην τῆς τηρήσεως τῶν πολιτειακῶν ἐξουσιῶν καὶ τῶν κρατούντων πολιτικῶν κανόνων. Ἂν τὸ ἔθνος θέλῃ νὰ παραιτηθῇ τῶν δικαιωμάτων αὐτοῦ, ἡ δὲ παραίτησις αὐτοῦ ἦναι προϊὸν εἰλικρινοῦς πεποιθήσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅ,τι καὶ ἂν πράξωμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σταματήσωμεν τὴν πορείαν αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἔχει πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἐδιδάχθη ὑπὸ τῆς ἱστορίας, ἔχει πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας τῷ ἐνέβαλε καὶ αὐτὴ ἡ σύγχρονος ἱστορία, καὶ αὐτὴ ἡ πολιτεία τῶν Κυβερνήσεων, αἵτινες ὑπὸ τὸ Συνταγματικὸν πολίτευμα ἐγκατεστάθησαν, καὶ εἶδεν, ὅτι, ὁσάκις ἡ ὑπουργικὴ εὐθύνη συμβαδίζῃ μετὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν νόμων, ὅσον ἀτελὴς καὶ ἂν ἦτο ἡ ἐκτέλεσις τῶν νόμων, ἡ εὐθύνη πάντοτε συνετέλει, ἵνα προλαμβάνῃ μεγαλείτερα κακά. Διὰ τοῦτο, καίτοι δὲν εἶμαι πλέον νέος, καὶ δὲν εἶναι μακρὰ τὰ ἔτη, εἰς τὰ ὁποῖα θέλει παραταθῆ ὁ βίος μου, πείθομαι, ὅτι δὲν θέλουσι κινδυνεύσει οἱ θεσμοὶ διὰ τῶν νόμων, τοὺς ὁποίους ψηφίζομεν, καὶ ἂν ἦναι τοιοῦτοι, ὁποῖος εἶναι ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ. Ἐπεθύμουν νὰ μὴ ἐψηφίζετο ὁ νόμος οὗτος, διὰ ν’ ἀποφύγῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀπογοήτευσιν, εἰς τὴν ὁποίαν θέλει περιέλθει, καὶ νὰ διατηρηθῇ ἀμείωτον τὸ γόητρον ἐκείνου, τὸν ὁποῖον τὸ ἔθνος καὶ ὁ Θεὸς προώρισεν, ἵνα διευθύνῃ ποτὲ τὰς τύχας τῆς πατρίδος, ὅταν ὁ Θεὸς θελήσῃ. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ζημία ἡ μείωσις τοῦ γοήτρου τοῦ μέλλοντος Βασιλέως τῆς Ἑλλάδος, ἥ ὁποία θέλει ἐπέλθει, ἐναντίον τῆς θελήσεως ἡμῶν καὶ μεθ’ ὅλας τὰς προσπαθείας αὐτοῦ, διότι ἡ ἐκτέλεσις τοῦ νόμου θέλει ἀποδειχθῆ ἀδύνατος, ὡς ἡμεῖς λέγομεν. Διὰ τοῦτο, καὶ ὅτε ἠγόρευον περὶ τοῦ Ταμείου τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου, ἔλεγον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ συνεβούλευον αὐτὴν νὰ ἀποδεχθῇ, ὡς πρόγραμμα πολιτικόν, τὸν κανόνα, ὅτι πρέπει πάντες ν’ ἀσχοληθῶμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν· διότι, ἂν δυνηθῶμεν νὰ ἐνισχύσωμεν τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν, τότε θέλομεν δυνηθῆ νὰ αὐξήσωμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, ἐντείνοντες τοὺς φόρους, ὄχι ἐπὶ τῶν ἐσόδων, τὰ ὁποῖα νῦν παράγει καὶ συγκομίζει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ἀλλ’ ἐπὶ τῶν αὐξηθησομένων ἐσόδων καὶ τῶν παραχθησομένων νέων πόρων. Τότε τὸ Κράτος θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ ταύτας. Ἀλλὰ, καταλήγων, ὀφείλω νὰ ἐπαναλάβω, ὅτι, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, τὰ Διατάγματα δὲν εἶναι σύμφωνα μὲ τοὺς νόμους, περὶ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ὁποίων ἐξεδόθησαν.

§131Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀφορμὴν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὸ νὰ ζητήσω τὸν λόγον κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην μοὶ ἔδωκαν σκέψεις τινὲς, ἐξ ἐκείνων, τὰς ὁποίας κατὰ τὴν ἀγόρευσίν του ἐξέθηκεν ἐνταῦθα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὁ συλλογισμὸς αὐτοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ χωροφυλακὴ ὑπήχθη μὲν ὡς πρὸς τὴν ἐπιθεώρησιν εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, δὲν ὑπήχθη ὅμως εἰς αὐτὸν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς διοικήσεως αὐτῆς. Ἡ θεωρία αὕτη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως μοὶ ἐνέπνευσε τὸ θάρρος νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ τὴν ἄδειαν νὰ τὸν διακόψω, καὶ τῷ ὑποβάλω τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον τῷ ὑπέβαλον, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁποίου, δυστυχῶς, ἐνῷ ἐπεράτωσε τὴν ἀγόρευσίν του, δέν μοι ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν. Τὸ ἐρώτημά μου ἦτο τὸ ἑξῆς: Νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, πῶς θεωρεῖ τὴν ἐπιθεώρησιν ἑνὸς στρατεύματος ἐκ μέρους τοῦ ἀνωτέρου αὐτοῦ διοικητοῦ; ποία εἶναι ἡ σχέσις μεταξὺ τῆς πράξεως τῆς ἐπιθεωρήσεως καὶ τῆς ἐννοίας τῆς διοικήσεως; Καὶ, ἂν τοιαύτη ὑπάρχῃ, νὰ εἴπῃ εἰς τὴν Βουλὴν, διατὶ, τούτου ὑπάρχοντος, ἐζητήθη τότε παρ’ αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐξαίρεσις τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς ἀπὸ τῆς ὑπαγωγῆς εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν; Τὴν ἀπάντησιν ἐπὶ τοῦ ἐρωτήματος τούτου, ὡς εἶπον πρότερον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εὐηρεστήθη, ἢ μᾶλλον δὲν ἐνεθυμήθη ἴσως, νὰ δώσῃ. Ἐνῷ δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δέν μοι ἔδωκε τὴν ἀπάντησιν, νύξιν τινὰ, ἐπέχουσαν θέσιν ἀπαντήσεως εἰς τὸ ἐρώτημα, μοὶ ἔδωκεν ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος προαγορεύσας, εἰπὼν, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις δὲν εἶναι ἄλλο τι ἢ πρᾶξις, δι’ ἧς ὁ ἐπιθεωρῶν τὸν στρατὸν πληροφορεῖται περὶ τοῦ ἂν αἱ δοθεῖσαι εἰς τὸν στρατὸν διαταγαὶ, ἔχουσαι ὡς σκοπὸν τὴν εὔρυθμον καὶ κανονικὴν λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Σωμάτων, ἐξεπληρώθησαν, καὶ ἂν ὁ στρατὸς ἐκεῖνος, ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν διαταγῶν αὐτῶν, βαδίζει ὡς ὁ δοὺς τὰς διαταγὰς ἐνόει νὰ βαδίζῃ. Νῦν, μετὰ τὰ λεχθέντα παρὰ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, φρονῶ, ὅτι δὲν ἔχω λόγον νὰ εἴπω πλείονα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὑπενθυμίζων δὲ εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα περὶ τῆς Ἐπιθεωρήσεως, ἐν σχέσει πρὸς τὴν Διοίκησιν, εἶπεν ὁ ἔντιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, τὴν ὁποίαν ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ δώσῃ εἰς τὸ ἐρώτημά μου...

§132ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δέν εἶναι παρών.

§133ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν πειράζει· εἶναι παρόντες οἱ συνυπουργοί του, καὶ ἀναμένω νὰ ἀκούσω ἀπάντησιν ἑνὸς ἐξ αὐτῶν. Ταῦτα ὡς πρὸς τὸ ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτε ἠγόρευεν. Ἀλλὰ πρὸ τούτου, κύριε Πρόεδρε, ὡμίλησε, δι’ οὐχὶ τόσῳ μακρῶν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος, ὁμιλῶν περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ὑπαγωγῆς ἢ μὴ τῆς χωροφυλακῆς εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, εἶπεν ὅτι ἡ χωροφυλακὴ εἶναί τι δισυπόστατον, ὅτι μετέχει καὶ τοῦ στρατοῦ, δὲν μετέχει ὅμως καὶ αὐτοῦ, θελήσας ἴσως νὰ ἐννοήσῃ, ἢ μᾶλλον νὰ δώσῃ εἰς ἡμᾶς νὰ ἐννοήσωμεν, ἐκεῖνα, τὸ ὁποῖον ἀνέπτυξεν ὁπωσδήποτε εὐρύτερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, εἰπὼν καὶ ὑποστηρίξας, ὅτι δικαίως ἡ χωροφυλακή, ὡς πρὸς μὲν τὴν διοίκησιν, δὲν ὑπήχθη εἰς τὴν Γενικὴν Διοίκησιν τοῦ στρατοῦ, ὡς πρὸς τὴν ἐπιθεώρησιν δὲ, ὑπήχθη εἰς αὐτὴν, καὶ δικαίως. Ἂν τὸ τοιοῦτον πιστεύῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα, ἀναχωροῦντι ἐκ τῆς ἰδέας, τὴν ὁποίαν αὐτὸς οὗτος διετύπωσεν ἐνταῦθα, ὅτι ἡ χωροφυλακὴ εἶναι διφυὴς, ἐξ ἄλλου δ’ ἔχοντι ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀληθεστάτην γνώμην, ἣν ἐξήνεγκε πρὸ ὀλίγου ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, εἰπὼν καὶ οὗτος, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἐπιθεωρῶν βεβαιοῦται, ἂν ἐγένοντο ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα διέταξε πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν, εἶναι ἀποκλειστικὸν δικαίωμα τοῦ διοικοῦντος, μοὶ δίδει, λέγω, τὸ δικαίωμα νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν περὶ τοῦ ἑξῆς. Ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ κατὰ τὸν νόμον διοικητὴς τοῦ Σώματος τῆς χωροφυλακῆς ἐνήργησεν, ἐν τῷ δικαιώματι, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ νόμου περὶ χωροφυλακῆς, ἐπιθεώρησιν, σκοπὸν ἔχουσαν νὰ πληροφορηθῇ περὶ τοῦ ποιοῦ ἑκάστου τῶν ἀξιωματικῶν, τῶν ἀποτελούντων τὸ ὑπ’ αὐτὸν Σῶμα, καὶ ἀπεφάνθη περὶ ἑνὸς μοιράρχου ἢ ὑπομοιράρχου, ὅτι οὗτος, ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ καθήκοντος αὑτοῦ, εἶναι ἄξιος ἀμοιβῆς καὶ προαγωγῆς κατ’ ἐκλογήν. Ἂν τοῦτο ὁ διοικητὴς καὶ ἐν τῷ δικαιώματί του ἐπιθεωρῶν τοὺς ἀξιωματικοὺς τῆς χωροφυλακῆς προτείνῃ, ποῦ θέλει τὸ προτείνει; Εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὸν νόμον, εἶναι ἡ ἄμεσος προϊσταμένη ἀρχὴ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς χωροφυλακῆς; ἢ εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ, εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου, ὡς πρὸς τὴν ἐπιθεώρησιν, διὰ τοῦ ἀπὸ 7 Σεπτεμβρίου Βασιλικοῦ Διατάγματος ἡ Κυβέρνησις ὑπήγαγε τὴν χωροφυλακήν; Ἂς δεχθῶμεν πρὸς στιγμὴν, ὅτι εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ δέον ὁ ἀρχηγὸς τῆς χωροφυλακῆς νὰ ὑποβάλῃ τὴν περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου πρότασιν αὑτοῦ. Ὑποτεθείσθω ὅμως ἀφ’ ἑτέρου, ὅτι ὁ Γενικὸς Ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ ἔλαβε τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην περὶ τοῦ ἀξιωματικοῦ ἐκείνου πρότασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ εἰδικοῦ τῆς χωροφυλακῆς, ἀλλ’ ὅτι ἐνήργησε καὶ αὐτὸς, κατὰ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐκ τοῦ Διατάγματος τῆς 7 Σεπτεμβρίου, τὴν ἐπιθεώρησιν εἰς τὸ Σῶμα τῆς χωροφυλακῆς, καὶ, ἐξετάσας αὐτὸν τὸν ἴδιον μοίραρχον ἢ ὑπομοίραρχον εἰς τὰ καθήκοντά του, ἐσχημάτισε τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς ἐκεῖνος οὐ μόνον ἄξιος ἀμοιβῆς δὲν εἶναι, ἀλλὰ, τοὐναντίον, ἄξιος ἐκδιώξεως. Πῶς θὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα; Ἔχομεν τὴν μίαν πρότασιν τοῦ φυσικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, λέγουσαν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς εἶναι ἱκανὸς, καὶ πρέπει νὰ ἀμειφθῇ· ἔχομεν τὴν ἄλλην γνώμην τοῦ παρεισάκτου ἐπιθεωρητοῦ, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι πρέπει ν’ ἀποπεμφθῇ τοῦ στρατοῦ, ἢ νὰ μείνῃ στάσιμος, διότι, κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ Γενικοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, δὲν εἶναι ἱκανός. Πῶς θὰ λυθῇ αὐτὸ τὸ ζήτημα; Ποία γνώμη θὰ ἐπικρατήσῃ; Τίς θ’ ἀποφανθῇ, ποία τῶν γνωμῶν εἶναι ἡ καλλιτέρα; Βεβαίως ὁ Ὑπουργὸς, ὡς προϊστάμενος ἀμφοτέρων. Ἀλλ’ εἶναι φρόνιμον, ἢ συμφέρον, νὰ διεκδικῶνται γνῶμαι ἑνὸς Διαδόχου; Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι μόνον αὐταὶ αἱ ἀπορίαι, αἱ ὁποῖαι ἐγεννήθησαν ἐν ἐμοὶ ὡς ἐκ τῆς μελέτης—ἐκ τῆς ἀναγνώσεως μᾶλλον, ὄχι μελέτης—τῶν Διαταγμάτων καὶ τῶν νόμων, ἐπὶ τῶν ὁποίων σήμερον ὁπωσδήποτε ἐκτάκτως ἤλθομεν νὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ καὶ ἄλλαι τινὲς, μία τῶν ὁποίων εἶναι καὶ ἡ ἑξῆς. Κατά τι ἄρθρον τοῦ Διατάγματος, περὶ τοῦ ὁποίου ἐγένετο πρὸ ὀλίγου πολὺς λόγος, εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ ἀφίεται τὸ ἀποκλειστικὸν καὶ ἀπόλυτον δικαίωμα, νὰ διατάξῃ μεταστάθμευσιν Σωμάτων στρατιωτικῶν, ἢ ἀποσπασμάτων, μὲ τὴν ὑποχρέωσιν μόνον νὰ γνωρίζῃ ἀμέσως τὴν διαταγήν του ταύτην πρὸς τὴν ἀμέσως προϊσταμένην ἀρχὴν, τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ διατάξῃ μεταστάθμευσιν τοιαύτην, ἄνευ προτάσεως τοῦ Γενικοῦ Ἀρχηγοῦ. Κατά τι ὅμως ἄρθρον τοῦ αὐτοῦ Διατάγματος, ἢ μᾶλλον τοῦ αὐτοῦ Κανονισμοῦ, ὡς ἐπιγράφεται, ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἀναπληροῦται ὑπὸ ἄλλου ἀξιωματικοῦ, τοῦ ἀρχαιοτέρου ὑποστρατήγου, μόνον ὅταν καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ Γενικὸς Διοικητὴς διατελῇ ἐκτὸς τοῦ Κράτους. Καὶ ὑποθέσωμεν τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ περιοδεύοντα πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ ὑπ’ αὐτὸν στρατεύματος, καὶ ὅτι σήμερον ὁ Γενικὸς Διοικητὴς, ἐπιβιβασθεὶς εἰς ἀτμόπλοιον ἐν Πάρῳ, ἢ ἐν Σύρῳ, ἢ ἐν Γυθείῳ, ἀπέπλευσε πρὸ μιᾶς ὥρας, κατευθυνόμενος εἰς Κέρκυραν, ἢ εἰς Βόλον, ὅπως καὶ τὴν ἐκεῖ φρουρὰν ἐπιθεωρήσῃ· ἀλλ’ ἐνῷ ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ ἀνεχώρησεν ἤδη καὶ εὑρίσκεται ἐν πλῷ, ἐκρήγνυται μία οἱαδήποτε στάσις, ἐκρήγνυται ἐνταῦθα ἐπανάστασις κατὰ τῶν καθεστώτων. Κατὰ τὸ Διάταγμα, πρέπει μόνον ὁ Γενικὸς Διοικητὴς τοῦ στρατοῦ νὰ διατάξῃ, ὅπως τμῆμα στρατοῦ, ἐγγὺς τῶν Ἀθηνῶν διαμένον, μεταβῇ εἰς τὸ μέρος τῆς ταραχῆς, ἵνα καταστείλῃ τὸ κακόν· ὁ Ὑπουργὸς οὐδὲν δικαίωμα ἔχει νὰ διατάξῃ μεταστάθμευσιν Σώματος στρατοῦ· καὶ βεβαίως, καὶ ἂν διατάξῃ, ἡ διαταγή του δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ. Ποῦ νὰ εὕρῃ κατ’ ἐκείνην τὴν στιγμὴν τὸν ἐν πλῷ εὑρισκόμενον Γενικὸν Διοικητὴν, ἵνα τῷ ἀνακοινώσῃ τὰ συμβαίνοντα, ὅπως οὗτος λάβῃ μέτρα πρὸς καταστολὴν τοῦ κακοῦ, καὶ διατάξῃ ἓν τῶν Σωμάτων, τῶν διαμενόντων ἐν Κορίνθῳ, ἐν Πάτραις, ἐν Ναυπλίῳ, ἢ ἐν Τριπόλει, ὅπως σπεύσῃ καὶ ἔλθῃ ἐνταῦθα πρὸς καταστολὴν τοῦ κινήματος, τὸ ὁποῖον ἐτάραξε τὴν δημοσίαν τάξιν; Ἀλλὰ δὲν θὰ σταματήσω μέχρις ἐδῶ. Καὶ ἄλλη ἀπορία μου ἔχει ἀνάγκην τῆς ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν λύσεως. Ἐλέχθησαν μέχρι τοῦδε πλεῖστα ὅσα περὶ τοῦ ἂν εἶναι δικαίωμα τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ τὸ μεταθέτειν ἀξιωματικοὺς, ἢ ἐὰν εἶναι δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἢ ὑποχρέωσις τοῦ Ὑπουργοῦ, τὸ ἀποδέχεσθαι τὰς προτάσεις τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ. Καὶ ἐπειδὴ περὶ μεταθέσεως πρόκειται, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτραπείτω μοι νὰ ἀπευθύνω καὶ ἕτερον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ἐρώτημα. Εἰς τὸν Γενικὸν Διοικητὴν τοῦ στρατοῦ ἀνετέθη ἡ διοίκησις, καθ’ ἡμᾶς, μόνον τοῦ στρατοῦ, τοῦ κυρίως στρατοῦ, ἐξῃρέθησαν δὲ τῆς διοικήσεως τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ ἡ χωροφυλακὴ, ἡ στρατιωτικὴ Δικαιοσύνη, ἡ στρατολογικὴ ὑπηρεσία, ἡ χαρτογραφικὴ ὑπηρεσία. Ὑποτεθείσθω νῦν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ ὁποίου διατελεῖ ἡ στρατιωτικὴ Δικαιοσύνη, πεισθεὶς ἐξ αὐτῆς τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι εἷς εἰσηγητὴς λ. χ. παρά τινι Στρατοδικείῳ δὲν ἐργάζεται οὕτως, ὥστε ν’ ἀνταποκρίνηται εἰς τὰς ἀπαιτήσεις τῆς ὑπηρεσίας, θέλει νὰ ἐφοδιάσῃ τὸ Στρατοδικεῖον ἐκεῖνο δι’ εἰσηγητοῦ καλλιτέρου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος, μέχρι σήμερον ὑπηρετῶν, ἀπέτυχεν ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῆς ὑπηρεσίας του ταύτης. Καὶ ἂς ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν κρίνει εὔλογον, ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ταύτῃ νὰ τοποθετήσῃ ἀξιωματικόν τινα ἐκ τῶν τῆς χωροφυλακῆς, ἄνδρα γνώστην τῶν νόμων, ἐπιστήμονα, καὶ καθ’ ὅλα, κατ’ αὐτόν, ἱκανὸν εἰς τὸ νὰ καταλάβῃ τὴν θέσιν ἐκείνην. Τί θὰ πράξῃ; Οἱ ἀξιωματικοὶ τῆς χωροφυλακῆς, κατὰ τὸν νόμον, εἶναι ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ, κατ’ ἐμὲ, ἠδύνατο νὰ τοποθετήσῃ ἐκεῖνον εἰς τὸ Στρατοδικεῖον, χωρὶς νὰ εἰδοποιήσῃ κανένα. Κατὰ τὸ Διάταγμα ὅμως, πρέπει νὰ ζητήσῃ τὴν ἔγκρισιν ἢ τὴν πρότασιν τοῦ Γενικοῦ Ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ. Καὶ ἐρωτῶ, τί ἔχει νὰ κάμῃ ὁ Γενικὸς Ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ μὲ ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ τοποθετηθῇ εἰς ὑπηρεσίαν ἐκτὸς τῆς διοικήσεως αὐτοῦ, καὶ ἀξιωματικόν, ὁ ὁποῖος, πρὶν ἢ τοποθετηθῇ ἐν τῷ Στρατοδικείῳ, ἀνῆκεν εἰς ὑπηρεσίαν ὑπαγομένην καὶ αὐτὴν ὑπὸ τὰς ἀμέσους διαταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ὄχι τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ; Πλεῖστα ὅσα τοιαῦτα ἐρωτήματα, κύριε Πρόεδρε, ἠδυνάμεθα νὰ ὑποβάλωμεν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐν γένει, ἐπὶ τῶν ὁποίων, μοὶ φαίνεται, ὅτι ὄχι τόσον εὐκόλως θὰ ἔδιδε τὴν ἀπάντησιν. Δὲν θέλω ὅμως νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τοῦτο, ἀρκούμενος εἰς ταῦτα, ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω, ὅτι, ἀμελετήτως παρασκευασθέντα, κακῶς ἐδημοσιεύθησαν τὰ ἐν λόγῳ Διατάγματα, καὶ νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ σκεφθῇ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ ἐπενέγκῃ τὴν διόρθωσιν τῶν κακῶς ἐχόντων, χωρὶς νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὰς ἐσφαλμένας γνώμας της, ὑπ’ ὄψιν ἔχουσα, ὅτι, ἂν τὸ ἐμμένειν εἰς σφάλματα εἶναι χεῖρον τοῦ σφάλλεσθαι, βεβαίως τὸ νὰ ὁμολογῇ τις τὰ σφάλματά του, καὶ τὸ νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν διόρθωσιν αὐτῶν, εἶναι ἡ μεγίστη τῶν ἀρετῶν.

§134Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§135Κ. ΔΟΥΝΗΣ. .. (θόρυβος).

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§137ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὄχι, ὄχι.

§138ΕΤΕΡΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§139ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὔριον ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως.

§140Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔληξεν αὐτὴ ἡ συζήτησις. Εἰσήλθομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§141ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Βεβαίως (θόρυβος).

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10, 35′ μ. μ.)