1900.11.14

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 7

Τῆς 14 Νοεμβρίου 1900.

(Τρίτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 4 μ.μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτελῶν τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς, ἀπηύθυνα τὸ ἑξῆς ἔγγραφον πρὸς τὸν ἐν Ῥώμῃ ἐπιτετραμμένον τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως: «Κύριε Ἐπιτετραμμένε. Ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, ἅμα τῇ ἐνάρξει τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς, ἐνετείλατό μοι, ἵνα γείνω διερμηνεὺς τῶν θερμοτάτων αὐτῆς συλλυπητηρίων πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα τῆς Ἰταλίας διὰ τὴν δοκιμασίαν, ἣν ὑπέστη ἐπὶ τῷ θανάτῳ τοῦ Σεπτοῦ Αὐτοῦ Πατρὸς, πρὸς δὲ καὶ τὰς ἐνθέρμους αὐτῆς συγχαρητηρίους εὐχὰς ἐπὶ τῇ ἀναρρήσει Αὐτοῦ εἰς τὸν Βασιλικὸν Θρόνον τῆς Ἰταλίας. Τὴν ἐντολὴν ταύτην ἐκπληρῶν, παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Ἐπιτετραμμένε, ὅπως πραγματοποιήσητε ὑμεῖς αὐτοπροσώπως τὴν ἀπόφασιν ταύτην τῆς Βουλῆς, διαβιβάζοντες αὐτὴν πρεπόντως. Ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς Ν. Μπουφίδης.»

§2ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν χωρίων τοῦ δήμου Ἀσωποῦ τῆς ἐπαρχίας Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ὑποβάλλουσιν ἀναφοράν, δι’ ἧς παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς παρεμπόδισιν τῆς ἀποφράξεως τῆς ἐν τῇ πεδιάδι τοῦ δήμου ἐκείνου καταβόθρας, δι’ ἧς ἀπορροφοῦνται τὰ κατ’ ἔτος κατακλύζοντα αὐτὴν ὄμβρια ὕδατα.

§4ΜΙΧ. ΣΤΕΛΛΑΚΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἀναφορὰν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ λάβῃ πρόνοιαν, διότι καὶ ἐφέτος καὶ πέρυσιν ἡ σπορὰ τοῦ Ἀσωποῦ κατεστράφη ἐκ τῆς ἀποφράξεως τῶν ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ καταβοθρῶν. Δύναμαι δὲ νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι εἷς τῶν σπουδαίων λόγων τῆς εἰς Ἀμερικὴν μεταναστεύσεως τῶν κατοίκων τοῦ δήμου τούτου εἶναι καὶ ἡ καταστροφὴ τῆς σπορᾶς αὐτῶν, ἕνεκα ἐλλείψεως τῆς δεούσης προνοίας.

§5Γ. ΛΥΡΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει διαβιβασθῆ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Διάφοροι φοιτηταὶ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ζητοῦσι νὰ ψηφισθῇ νόμος, δι’ οὗ νὰ ἐπιτρέπηται αὐτοῖς ν’ ἀνανεώσωσι παραλειφθείσας ἐγγραφάς των.

§7Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ αἰωνίως ζητούμενος νόμος!

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Αὐγερινὸς Ἀβέρωφ ἔχει τὸν λόγον.

§9ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Ἐπειδὴ ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναβάλλω.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Πάλης κ. Μπασιᾶς κατέθηκε τὴν ἑπομένην σύστασιν: «Παρακαλεῖται ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἀπεφάσισεν ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ παρακρατήματος, ἵνα οὕτω λυθῇ τοῦτο καὶ παύσωσιν αἱ διαδόσεις, αἵτινες δίδουσι χώραν εἰς τὴν κερδοσκοπίαν, πρὸς βλάβην τῶν τιμῶν καὶ ζημίαν τῶν ἀτυχῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Πρὸς τούτοις συνιστῶ θερμῶς εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα λάβουν πάντα τὰ μέτρα πρὸς περίθαλψιν τῆς ἰδιαιτέρας μου ἐπαρχίας, ἥτις, μόνον εἰσόδημα ἔχουσα τὸν σταφιδόκαρπον, ἔπαθεν ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην κατὰ τὸ τελευταῖον ἔτος, τοῦθ’ ὅπερ ἄλλως ἐπιβάλλεται εἰς τὸ περιέργου φύσεως τοῦτο σταφιδικὸν ἵδρυμα, οὗ κύριος ἔδει νὰ ἦναι σκοπὸς ἡ περίθαλψις τῶν παραγωγῶν καὶ ἡ βελτίωσις τῆς παραγωγῆς.» Ὡσαύτως ὁ βουλευτὴς Κραναίας κ. Θ. Μαρκέτος κατέθηκε τὴν ἑπομένην σύστασιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ φροντίσῃ, ὅπως οἱ ἁρμόδιοι παύσωσι νὰ φορολογῶσι παρανόμως τοὺς ἐξ Ἑπτανήσου ἐμποροπλοιάρχους, παρ’ ὧν ἀπαιτοῦσι φόρον ἐπιτηδεύματος, διότι γινώσκει καλῶς, ὅτι τοιαύτη φορολογία δὲν ὑφίσταται εἰς τὰς Ἰονίους νήσους. Τὸ ἄτοπον τοῦτο συμβαίνει, διότι πολλαὶ λιμενικαὶ ἀρχαὶ ἀρνοῦνται νὰ δώσωσι τὰ ναυτιλιακὰ ἔγγραφα τῶν ἀναχωρούντων πλοίων εἰς τοὺς πλοιάρχους πρὶν οὗτοι ἐπιδείξωσι τὴν ἀπόδειξιν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου ἐπιτηδεύματος αὐτῶν· ἀλλ’ ὁσάκις οἱ πλοίαρχοι τύχωσιν ὄντες ἐξ Ἑπτανήσου, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τοιαύτην ἀπόδειξιν πληρωμῆς φόρου ἐπιτηδεύματος· μέχρις οὗ δὲ ὁ πλοίαρχος κατορθώσῃ νὰ καταθέσῃ τοιαύτην παράνομον φορολογίαν, παρέρχεται πολὺς χρόνος, ἐπὶ ζημίᾳ μεγίστῃ τοῦ πλοίου, διότι οἱ μὲν ταμίαι τοῦ τόπου τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ πλοίου δὲν δύνανται νὰ ἐνεργήσωσι τοιαύτην εἴσπραξιν, μὴ ὄντων τῶν πλοιάρχων τούτων ἐγγεγραμμένων εἰς τοὺς καταλόγους τῶν ἐπιτηδευματιῶν, οἱ δὲ ταμίαι τῆς Ἑπτανήσου ἀρνοῦνται νὰ παραλάβωσι φόρον ἐπιτηδεύματος μὴ ἰσχύοντα ἐκεῖ. Ἐὰν δὲ δεχθῶμεν τὴν ἄτοπον λύσιν ταύτην, θὰ περιπέσωμεν καὶ εἰς ἄλλο ἄτοπον, ἤτοι τότε καὶ οἱ Πρόεδροι τῶν ποινικῶν Δικαστηρίων τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος θὰ δύνανται νὰ ἀρνηθῶσιν, ὅπως δικηγόρος ἐξ Ἑπτανήσου συνηγορήσῃ ὑπὲρ κατηγορουμένου, ἂν δὲ προσαγάγῃ ἀπόδειξιν ὅτι ἐπλήρωσε φόρον ἐπιτηδεύματος, ἐνῷ πρὸς στιγμὴν μετέβη εἰς Δικαστήριον τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος, ἵνα συζητήσῃ ποινικήν τινα ὑπόθεσιν· ἐντεῦθεν δὲ καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἄτοπα ἐπὶ ἄλλων ἐπαγγελμάτων.» Ὁ κύριος Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μόνον πληροφορίας τινὰς σκοπῶ νὰ ζητήσω παρὰ τῶν ἁρμοδίων κ. Ὑπουργῶν, παρακαλῶν νὰ καταθέσωσι ταύτας ἐν τῇ Βουλῇ. Εἰσὶ δὲ αὗται αἱ ἑξῆς: 1) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπὶ τῇ βάσει τίνων δεδομένων προσδιορίζονται τὰ ἀποδιδόμενα εἰς τοὺς ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ ἀπολυομένους ἄνδρας δι’ ἔξοδα ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὰς ἑστίας των, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ͵ΒΧΝΔʹ νόμου τῆς 24 Ἰουλίου 1899; Ποῖος ἦτο ὁ ἀνώτατος ὅρος, ποῖος δ’ ὁ κατώτατος τῶν πληρωθέντων μέχρι τοῦδε ἑκάστῳ;» 2) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ μεταδώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑπομένας πληροφορίας: αʹ) Πόσα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς νομοθετηθείσης νέας φορολογίας ἐπὶ τῶν ζῴων διὰ τοῦ ͵ΒΦΟΘʹ νόμου τῆς 9 Ἰουλίου 1899 ἐβεβαιώθη ὅτι ὑπάρχουσι κατ’ ἐπαρχίαν ζῷα 1) μικρὰ, 2) μεγάλα, 3) χοῖροι; βʹ) Πόσα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νέου συστήματος τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων, τοῦ κανονισθέντος διὰ τοῦ ͵ΒΦΟΔʹ νόμου τῆς 9 Ἰουνίου 1899, ἐδηλώθησαν στρέμματα ἀμπέλων καθ’ ἑκάστην τῶν φορολογικῶν τάξεων, πόσον δὲ τὸ ἐπιβληθὲν καὶ εἰσπραττόμενον ποσὸν φόρου ἐξ ἑκάστης τάξεως; γʹ) Πόσον ἅλας ὑπῆρχεν ἐν ταῖς ἀποθήκαις τῆς Ζακύνθου, τὸ ὁποῖον, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ ͵ΒΦΟΑʹ νόμου τῆς 1 Ἰουνίου 1899, μετεβιβάσθη εἰς τὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, ὑποχρεωθέντος νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ἢ τὸν ἐργολάβον τῆς ἁλικῆς τὸ τίμημα αὐτοῦ; Πόσα ἐπληρώθησαν ὡς τίμημα τοῦ ποσοῦ τοῦ ἅλατος τούτου; Πόση ἡ πρόσοδος τῆς ἁλικῆς καθ’ ἕκαστον τῶν τελευταίων πέντε ἐτῶν, ἀνθ’ ἧς ὑπεχρεώθη τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ, κατὰ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου, κατ’ ἔτος τὸ ποσὸν τῶν 32,000 δραχμῶν ὑπὲρ τῶν ἀγαθοεργῶν καταστημάτων τῆς νήσου;» 3) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἔλαβε χρήματα ἐκ τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἀντὶ δανείου, δυνάμει τίνος νόμου συνωμολόγησε τὸ δάνειον, ἐπὶ πόσῳ τόκῳ ἔλαβε τὰ χρήματα ταῦτα, καὶ ἐκ τίνος κεφαλαίου τοῦ προϋπολογισμοῦ θέλει πληρώσει τοῦ δανείου τούτου τοὺς τόκους;» 4) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν, ἐκτὸς τῶν ὑπαρχόντων τυχὸν ἐν τῷ Φρουραρχείῳ Ἀθηνῶν χρημάτων ἐκ τῆς προκαταβολῆς τῆς ὑπαρχούσης εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου, ὑπάρχωσιν ἐν τῷ ταμείῳ τοῦ Φρουραρχείου καὶ ἄλλα χρήματα, εἰσπραχθέντα εἴτε ὡς ἀντίτιμον φαρμάκων, εἴτε ἐξ ἄλλων ἐσόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, πόσα τοιαῦτα ὑπάρχουσι ποσὰ, ποῖαι διατάξεις ἰσχύουσι διὰ τὴν εἴσπραξιν καὶ τὴν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ἀπόδοσιν αὐτῶν, καὶ ἂν τῶν χρηματικῶν τούτων ποσῶν ἡ τήρησις ἐν τῷ Φρουραρχείῳ διαρκῆ, κατὰ τὰς διατάξεις ταύτας, ἐπὶ χρόνον, καὶ πόσον. «Προσέτι παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς νὰ ἐξετάσῃ καὶ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἀληθῶς ἐξηντλήθησαν ἀπὸ τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1900 αἱ πιστώσεις κεφαλαίων τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ εἰρημένου Ὑπουργείου, τίνων κεφαλαίων, καὶ ἕνεκα τίνων λόγων ἐπῆλθε τοσούτῳ προώρως τῶν πιστώσεων τούτων ἡ ἐξάντλησις.» 5) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν ἐχορηγήθησαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ἢ δι’ ἀναπληρωματικῶν ἢ ἐκτάκτων πιστώσεων, διὰ τὴν σύστασιν τῶν Πρωτοδικείων, διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως τῆς ἐπικρατείας, διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας καὶ διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου περὶ Γυμναστικῆς πιστώσεις, τίνος ποσοῦ δι’ ἑκάστην τῶν τεσσάρων τούτων κατηγοριῶν, πόσα δ’ ἐδαπανήθησαν ἐξ ἑκάστης τῶν τοιούτων πιστώσεων μέχρι τοῦδε;» 6) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, δηλοῦντα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐπλήρωσεν ὡς ὠφειλόμενα ὑπὸ τῆς Ἐξοικονομικῆς Τραπέζης Κερκύρας, συνεπείᾳ τοῦ ͵ΒΧΙΖʹ νόμου τῆς 8 Ἰουλίου 1899 περὶ καταργήσεως τοῦ ἐν Κερκύρᾳ Ταμιευτηρίου, καὶ τὰ ὀνόματα τῶν δικαιούχων πιστωτῶν, εἰς οὓς τοιαῦτα ἐπληρώθησαν.» 7) «Κατὰ τὸ ἄρθρον 39 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως τῆς 3 Νοεμβρίου 1895, οἱ Νομαρχιακοὶ Ἐπιθεωρηταὶ καὶ οἱ βοηθοὶ αὐτῶν μετατίθενται μόνον συνεπείᾳ ἠτιολογημένης προτάσεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, κατὰ τὴν § βʹ δὲ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου ἡ τοιαύτη πρότασις τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου δημοσιεύεται διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τοῦ περὶ μεταθέσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ Β. Διατάγματος. Ἐπειδὴ δὲν εὗρον ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιευθεῖσαν τὴν περὶ μεταθέσεως τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος δημοτικῶν σχολείων κ. Σπ. Δουκάκη καὶ τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ τῶν ἐν τῷ νομῷ Κερκύρας δημοτικῶν σχολείων κ. Παγκάλου πρότασιν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν αἱ μεταθέσεις τῶν εἰρημένων Ἐπιθεωρητῶν ἐγένοντο συνεπείᾳ προτάσεων τῶν ἁρμοδίων Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ἂν ἐδημοσιεύθησάν που τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως αἱ προτάσεις αὗται, καὶ, ἂν δὲν ἐδημοσιεύθησαν, διὰ ποίαν αἰτίαν δὲν ἐξετελέσθη κατὰ τοῦτο τοῦ εἰρημένου νόμου ἡ διάταξις.» 8) «Παρακαλεῖται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς νὰ μεταδώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν πληροφορίαν, πόσοι τῶν ὑπαλλήλων τῆς Βουλῆς, τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ διατελούντων καὶ τῶν προϋπηρετησάντων, κατετάχθησαν μεταξὺ τῶν συνταξιούχων δυνάμει τοῦ ͵ΒΧΚΔʹ νόμου τῆς 10 Ἰουλίου 1899 περὶ ἀναγνωρίσεως ὡς συνταξίμου καὶ τῆς ὑπηρεσίας ἐκείνων, τῶν ὁποίων ὁ βαθμὸς δὲν παρεῖχεν αὐτοῖς πρὸ τοῦ εἰρημένου νόμου τὸ τοιοῦτον δικαίωμα.» Προσέτι πόσαι συντάξεις ηὐξήθησαν, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου, καταλογισθείσης ὡς συνταξίμου καὶ τῆς κατὰ τὸν μνημονευθέντα νόμον χαρακτηρισθείσης ὡς τοιαύτης, τίνων, καὶ πόση ἐνεκρίθη αὔξησις ἑκάστης αὐτῶν.» 9) «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν προσεκλήθη ἀλλοδαπὸς ὀργανωτὴς τῆς τελωνειακῆς ὑπηρεσίας, ἂν ὁ προσκληθεὶς ἐξετέλεσε τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν, ἂν ἐξακολουθῇ ἔτι ὑπηρετῶν, ἢ ἀπῆλθε· πόσον χρόνον διετέλεσεν ὑπηρετῶν, καὶ πόσα ἐδαπάνησε τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς μισθὸν αὐτοῦ, πόσα δὲ εἰς ἀποζημιώσεις ὁδοιπορικῶν ἢ εἰς ἄλλα ἔξοδα αὐτοῦ. Ἐὰν οὗτος ὑπέβαλεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον γνώμας, ἐκθέσεις ἢ σχέδια, ἂν ταῦτα ἐτέθησαν ἐν ἐφαρμογῇ, καὶ δυνάμει τίνος νόμου, Β. Διατάγματος ἢ ὑπουργικῆς ἀποφάσεως. Ἂν δὲν ἐτέθησαν ἐν ἐφαρμογῇ, παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς περὶ τούτων ἐκθέσεις, πρωτόκολλα ἢ σχέδια αὐτοῦ.» 10) «Παρακαλοῦνται οἱ ἁρμόδιοι Ὑπουργοὶ νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν λιμενικῶν ταμείων, δηλοῦντα: αʹ) Τὰ παρ’ ἑκάστου αὐτῶν εἰσπραχθέντα καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1896, 1897, 1898 καὶ 1899 ἔξοδα καὶ τὰ παρ’ ἑκάστου αὐτῶν πληρωθέντα καθ’ ἕκαστον τῶν εἰρημένων ἐτῶν ἔξοδα. βʹ) Κατὰ τίνα ἔτη εἰσήνεγκον εἰς τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον εἰσφοράν, καὶ πόσον καθ’ ἕκαστον ἔτος ποσὸν ἕκαστον τῶν λιμενικῶν ταμείων; γʹ) Εἰς ποίας ἄλλας ἀνάγκας, πλὴν ἐκείνων, διὰ τὰς ὁποίας συνεστήθησαν τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, ὑπεχρεώθησαν νὰ εἰσενέγκωσι ποσά, διὰ τίνων νόμων, καὶ πόσα εἰσήνεγκον ἕκαστον αὐτῶν καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1896, 1897, 1898 καὶ 1899 χάριν τῶν τοιούτων ἀναγκῶν. δʹ) Πόσα ἕκαστον τῶν λιμενικῶν ταμείων εἰσήνεγκεν εἰδικῶς, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ᾼΦΝϚʹ νόμου τῆς 27 Μαΐου 1887 περὶ Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, καθ’ ἕκαστον τῶν ἐτῶν 1887, 1888 1889 καὶ 1890.»

§12Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν πρώτοις ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῶν ἐν Αἰγίνῃ κρατουμένων, οἱ ὁποῖοι παρακαλοῦσι τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διαβιβασθῇ αὕτη εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως ἴδῃ τὰ δικαιότατα παράπονα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς κατὰ τῆς διανομῆς τοῦ προϊόντος τῆς ἐργασίας των κλπ., κατὰ τὸ διάταγμα τοῦ 1836 «περὶ σωφρονιστικῶν φυλακῶν». Ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας, τοῦ τελευταίου ἐγγεγραμμένου σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 3)

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπό τινων ἡμερῶν, δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου τῆς Βουλῆς, προσῆλθε πρὸς ἐμὲ ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν παναθλίων ἐκείνων ἀνθρώπων, περὶ τῶν ὁποίων ἀναγινώσκομεν τόσα ἐσχάτως εἰς τὰς ἐφημερίδας, τῶν Καυκασίων, λέγω, τῶν ἐν Πειραιεῖ διαμενόντων, οἱ ὁποῖοι, ὡς ὅλοι γνωρίζετε, ὑπέστησαν τόσα ἀνεκδιήγητα παθήματα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπετελεῖτο ἀπὸ τὸν ἱερέα τῆς παροικίας ταύτης καὶ ἀπὸ τρεῖς ἢ τέσσαρας ἄλλους. Δὲν προτίθεμαι νὰ περιγράψω εἰς ὑμᾶς, κύριοι συνάδελφοι, τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ὅλοι γνωρίζετε μετὰ ποίων παλμῶν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἦλθον εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐπεθύμησαν νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν φιλτάτην πατρίδα, περὶ τῆς ὁποίας ἔπλαττον χρυσᾶ καὶ ἀδαμάντινα ὄνειρα μακρόθεν, ἵνα ἐγκατασταθῶσιν ἐδῶ, ἵνα τελειοποιηθῶσιν ἐν τῇ γλώσσῃ, ἵνα ἐκμάθωσιν εἰς τὰ τέκνα των τὴν Ἑλληνικὴν, ἵνα προσφέρωσιν εἰς τὴν πατρίδα τὴν ὑπηρεσίαν αὑτῶν καὶ τὸ αἷμά των ὑπὲρ αὐτῆς, περὶ ἧς εἶχον γλυκυτάτην ἰδέαν. Ἦλθον ἑκατὸν δέκα Ἑλληνικαὶ οἰκογένειαι, καταγόμεναι ἐκ τοῦ νομοῦ Τραπεζοῦντος, ὅπως ζήσωσιν ἐν τῇ ἐλευθερίᾳ καὶ ἀναθρέψωσι τὰ τέκνα αὑτῶν ἐν τῇ πίστει καὶ τῇ γλώσσῃ τῶν πατέρων των. Ἀλλ’ ἐρρίφθησαν εἴς τι ἐν Θεσσαλίᾳ μέρος ἄστεγον, ὅπου ἐνόσησαν πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, καὶ πολλοὶ ἀπέθανον ἐκ τῶν παντοίων κακουχιῶν καὶ τῆς πείνης, οὐδεμία δὲ οἰκογένεια ὑπάρχει, ἐν ᾗ νὰ μὴ ἐνόσησαν δύο ἢ τρία ἄτομα, πολλαὶ δὲ οἰκογένειαι καὶ ἐξηφανίσθησαν, ἐξολοθρευθεῖσαι διὰ τοῦ θανάτου. Τριάκοντα καὶ πέντε οἰκογένειαι, τῇ βοηθείᾳ τοῦ ἐν Ἀθήναις πολυτίμου καὶ παντὸς ἐπαίνου ἀξίου Συλλόγου τῶν Μικρασιατῶν «ἡ Ἀνατολὴ» καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπανῆλθον εἰς τὸν Καύκασον· δεκαπέντε δὲ ἄλλαι ηὐτύχησαν νὰ εὕρωσιν οἰκογενείας ἀρωγοὺς ἢ ἐργασίαν, καὶ τεσσαράκοντα πέντε οἰκογένειαι ἔφθασαν εἰς τὸν Πειραιᾶ, καὶ κατάκεινται ἐκεῖ ἐπὶ ἕνα καὶ ἥμισυν ἤδη μῆνα, ἐκτὸς τῶν δεκαπέντε ἡμερῶν, καθ’ ἃς ἔχω εἰς χεῖράς μου τὴν ἀναφορὰν, ταλαιπωρούμεναι καὶ κατατρυχόμεναι ὑπὸ τῆς πείνης καὶ τοῦ ψύχους, καὶ ἀποθνήσκουσαι ἐξ ἀσιτίας ἐν τῷ μέσῳ τῶν Ἀθηνῶν, τῆς πρωτευούσης τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου καὶ τοῦ Ἑλληνισμοῦ ὁλοκλήρου, Ἕλληνες αὐτοὶ, οἱ ὁποῖοι, ὡς σᾶς εἶπον, ὅλως ἄλλως ἐφαντάσθησαν τὴν πατρίδα ταύτην, τὴν πατρίδα των, μακρόθεν, καὶ ἀποθνήσκουσιν ἤδη ἐκ πείνης! Διὰ τοῦτο καταφεύγουσι (σᾶς ἀναφέρω αὐτὰς τὰς λέξεις τῆς ἀναφορᾶς των) εἰς τὴν εὐγένειαν καὶ φιλανθρωπίαν τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, καὶ καθικετεύουσιν ἡμᾶς, ὅπως λάβωμεν εὐσπλαγχνίαν ὑπὲρ ἑκατὸν ἐνενήκοντα... (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς ἀναφορᾶς). Ἐλπίζω ὅτι ποιοῦμαι τὴν σύστασιν ταύτην εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὡς ἐκ περισσοῦ πλέον, μετὰ τὴν πρόνοιαν, τὴν ὁποίαν περὶ αὐτῶν ἔλαβεν, ὡς τοὐλάχιστον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας. Ἀλλ’ ἐὰν τυχὸν καὶ ἐπ’ ὀλίγιστον ἔτι χρόνον παραταθῇ ἡ κατάστασις αὕτη, ἐν ᾗ διατελοῦσι σήμερον οἱ Καυκάσιοι, δὲν διστάζω μετὰ λύπης μεγάλης νὰ ὁμολογήσω ἐνταῦθα, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ καταισχύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους. Τόση εἶναι ἡ ἀθλιότης, εἰς ἣν περιῆλθον οὗτοι, τόση ἡ ἀστοργία ἐκ μέρους ἡμῶν! Καὶ τοῦτο λέγων δὲν ἐννοῶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς, καὶ τοὺς δήμους, καὶ τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα, διότι ὅλοι ἐνεχόμεθα, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἐλευθέραν Ἑλλάδα, διὰ τὴν πρὸς τοὺς θερμοτάτους τούτους ἀδελφούς μας συμπεριφορὰν, ἣν μέχρι τοῦδε ἐδείξαμεν. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, συμμεριζομένη τὸν πόνον ὑπὲρ τῶν ἀθλίων αὐτῶν ἀνθρώπων, θὰ προσπαθήσῃ ἢ ν’ ἀποκαταστήσῃ αὐτοὺς ἐνταῦθα, ἢ νὰ παράσχῃ αὐτοῖς τὰ μέσα, ἐλάχιστα δηλ. χρήματα, διὰ τὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου, ὅπως ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των.

§15ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι ἀνεχώρησαν.

§16Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω, ὅτι ἡ λέξις στίγμα καὶ ἡ λέξις καταισχύνη εἶναι ἀμφότεραι ὑπερβολικαὶ, προκειμένου περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Τὸ μόνον ζήτημα εἶναι τὸ ἑξῆς. Νομίζει ἡ Βουλὴ, ὅτι πάντες οἱ διατεινόμενοι ὅτι εἶναι Ἕλληνες ἐκ καταγωγῆς δικαιοῦνται νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ ν’ ἀξιώσωσιν, ὅπως τὸ Δημόσιον τοὺς διαθρέψῃ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, εἰς ὃ προσθέτω ἐγὼ καὶ ἕτερον ζήτημα: Νομίζετε, ὅτι δὲν ἔχομεν πρώτιστον καθῆκον νὰ διαθρέψωμεν τοὺς ἐντὸς τοῦ Βασιλείου Ἕλληνας ὑπηκόους, τοὺς διατελοῦντας ἐν τοιαύτῃ οἰκονομικῇ στενοχωρίᾳ, ὥστε νὰ δύνανται ν’ ἀξιώσωσι τοῦτο; Διότι ὑπάρχουσι πληθυσμοὶ, οἱ ὁποῖοι πεινῶσι, καὶ φρονῶ ὅτι τὸ καθῆκον ἡμῶν εἶναι νὰ προσπαθήσωμεν παντὶ τρόπῳ νὰ παράσχωμεν εἰς τοὺς πτωχοὺς αὐτοὺς μέσα ἐργασίας. Ἀλλ’ ὅταν ἔρχωνται ἐκ τῶν ἐκτὸς τοῦ Βασιλείου Ἕλληνες, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι δύνανται, ἐρχόμενοι ἐνταῦθα, νὰ ἀξιῶσι τὴν ὑπὸ τοῦ Δημοσίου διατροφὴν καὶ συντήρησιν αὑτῶν, ἀποφεύγουσι δὲ καὶ πᾶσαν ἐργασίαν, νομίζω ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν ἔχει τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Ἀλλοίμονον δὲ, ἐὰν, τὴν ἀρχὴν ταύτην ἀναγνωρίζοντες, καθιερώσωμεν τοιαύτην ὑποχρέωσιν! Οἰκογένειαί τινες προσεφέρθησαν νὰ προσλάβωσί τινας ἐξ αὐτῶν εἰς τὰ ἐν Θεσσαλίᾳ κτήματά των, ὅπου ἠδύναντο ἄριστα, ἐργαζόμενοι καὶ καλλιεργοῦντες τὴν γῆν, ν’ ἀπολαμβάνωσι τὰ μέσα τοῦ ζῆν· ἀλλ’ οὗτοι δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐργασθῶσι, καὶ οἱ μετακαλέσαντες αὐτοὺς ἠναγκάσθησαν νὰ τοὺς ἀποπέμψωσιν. Ἔφθασαν εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἠναγκάσθημεν δὲ δαπάναις τοῦ Δημοσίου νὰ χορηγήσωμεν αὐτοῖς τὰ μέσα, ἵνα ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των. Τὸ Δημόσιον κατέβαλε τὰ ἔξοδα τῆς διατροφῆς αὐτῶν καὶ τὰς δαπάνας τῆς ἐπανόδου εἰς τὰς ἑστίας των ἐκ δραχ. 1500. Ἀλλὰ τὸ παράδειγμα αὐτῶν ἠκολούθησαν καὶ ἄλλοι, καὶ ἦλθον ἐνταῦθα. Ἐλάβομεν τὸ μέτρον, ὅπως κατὰ τὸ δυνατὸν διαθρέψωμεν αὐτοὺς, σκεπτόμενοι ἵνα καὶ πάλιν παρέξωμεν αὐτοῖς τὰ μέσα τῆς εἰς τὰ ἴδια ἐπιστροφῆς. Προετείναμεν εἰς αὐτοὺς καὶ ἐλάβομεν τὰ κατάλληλα μέτρα, ὅπως παρέξωμεν αὐτοῖς ἐργασίαν· ὅσοι δ’ ἐξ αὐτῶν εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ ἐργασθῶσιν, εὗρον ἐργασίαν. Διότι πρέπει νὰ ὁμολογήσω, ὅτι οἱ δυνάμενοι νὰ παρέξωσιν αὐτοῖς ἐργασίαν ἐπροθυμοποιήθησαν νὰ ἔλθωσιν ἀρωγοὶ εἰς αὐτοὺς, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ ἐκτελῶσιν οὗτοι προθύμως καὶ ἀγογγύστως τὴν ἐργασίαν ταύτην· διότι δὲν δυνάμεθα νὰ καθιερώσωμεν ἀρχὴν, ὅτι πᾶς Ἕλλην, ἐρχόμενος ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, δύναται νὰ ἀξιοῖ τὴν διατροφὴν αὑτοῦ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, ἐν ὀκνηρίᾳ βιῶν. Φρονῶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔπραξε τὸ καθῆκόν της, καὶ ἑπομένως αἱ λέξεις στίγμα καὶ καταισχύνη εἶναι ὑπερβολικαί.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀνακαλέσω τὰς λέξεις αὐτὰς, ἀφοῦ ζητεῖ τοῦτο ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐγὼ ὡμίλησα ὅπως μοὶ παρεστάθη τὸ πρᾶγμα. Ἤδη δὲν ἀμφιβάλλω οὐδ’ ἐπελάχιστον, ὅτι τὸ πρᾶγμα ἔχει ἄλλως, καὶ εὐχαρίστως ἤκουσα τὰς λεπτομερείας τῶν πληροφοριῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνοι ἐν τῇ ἀναφορᾷ των λέγουσιν, ὅτι περιφέρονται ζητοῦντες ἐργασίαν, καὶ ὅτι ἐλλείψει τοιαύτης κατήντησαν εἰς τὸν Πειραιᾶ· προτείνουσι δὲ νὰ τοῖς δοθῇ μέρος, ἐν ᾧ νὰ δύνανται, ξυλοκοποῦντες καὶ λιθοτομοῦντες, νὰ στήσωσι προχείρους καλύβας διὰ νὰ εἰσέλθωσιν αὐτοὶ καὶ τὰ τέκνα των.

§18Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει οὕτω.

§19ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ζήτημα, ὅπερ καλῶς ἦλθεν, εἰσαχθὲν διὰ τῆς ἀναφορᾶς ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἔλαβε τὴν τροπὴν, ἣν ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς αὐτὸ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰπὼν περὶ Ἑλλήνων, ὧν ἡ κίνησις πρὸς τὴν Ἑλλάδα λόγον εἶχε τὴν ἐργασίαν, ὅτι εἶναι ἀργοὶ, καὶ ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἀργῶν ψωμοζητούντων, διὰ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις βεβαίως δὲν πρέπει νὰ φανῇ πρόθυμος πρὸς αὐτούς, ἐπιφυλασσομένη μόνον νὰ φροντίσῃ, ὅπως ἐπισπευσθῇ ἡ ἀναχώρησις αὐτῶν εἰς τὰς ἰδίας ἑστίας. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ προκαταλάβῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, λέγων πρὸς αὐτήν: «τί θέλετε νὰ πράξωμεν; νὰ σιτίσωμεν τοὺς ἔξωθεν ἐρχομένους καὶ ζητοῦντας σιτισμόν, ἢ νὰ παράσχωμεν βοήθειαν εἰς τοὺς ἐν Ἑλλάδι πενομένους πληθυσμούς;» Ἡ ἀπάντησις εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι δεδομένη πρὸ χιλιάδων ἐτῶν. «Κἀκεῖνο δεῖ ποιῆσαι, καὶ τοῦτο μὴ ἀφιέναι». Καὶ ἐκεῖνο ἔδει νὰ πράξῃ καὶ τοῦτο νὰ μὴ παραλίπῃ. Διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ἰσχυρίζηταί τις ἐνταῦθα, ὅτι πληθυσμὸς ὁλόκληρος διακοσίων περίπου οἰκογενειῶν, ὅστις ἦλθεν ὅπως ἐργασθῇ εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἦλθε δὲ ἀφοῦ ἐξεπατρίσθη διὰ λόγους ἐθνικούς, ὅτι οὗτος ἦλθεν ἐνταῦθα ἵνα ψωμοζητήσῃ, διότι συνέπεσε κατὰ δυστυχίαν νὰ ἀστοχήσῃ ἡ πρώτη αὐτοῦ ἐγκατάστασις διὰ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸν λόγον, δι’ ὃν οὐδεμίαν φέρουσιν εὐθύνην οἱ ἄνθρωποι οὗτοι οἱ δυστυχεῖς, οἱ μὴ ἔχοντες πλέον μηδὲ λεπτὸν ἵνα δαπανήσωσι, καθόσον εἶχον ἤδη καταβεβλημένα ἱκανὰ ἐν Ρωσσίᾳ εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Προξενεῖα, ὅπως δυνηθῶσι νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἀνὰ δέκα καὶ δεκαπέντε ῥούβλια ἕκαστος, ὅπως λάβωσι τὰ σήμερον μὴ ἀναγνωριζόμενα διαβατήρια. Οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ἐλθόντες ἐνταῦθα, δὲν ἦλθον, ὄχι, ἵνα ψωμοζητήσωσιν· ἦλθον ζητοῦντες ἐγκατάστασιν· διῆλθον διὰ Κρήτης, ὅπου ἠλπίζετο ὅτι ἤθελον εὕρει ἐγκατάστασιν, ἀλλ’ ἀκούσαντες ἔπειτα, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν Θεσσαλίᾳ γαῖαι καὶ ἰδιοκτήμονες, δυνάμενοι νὰ χρησιμοποιήσωσιν αὐτούς, ἦλθον ἐνταῦθα, καὶ δυστυχῶς διὰ πολλοὺς λόγους ἀπέτυχεν ἡ ἐγκατάστασις αὐτῶν. Ὅτε δ’ ἐπανῆλθον εἰς τὰς Ἀθήνας, ἐζήτουν ἢ ἐργασίαν, ἢ, ἂν τοῦτο ἀδύνατον, ν’ ἀπέλθωσι καὶ πάλιν, ἀλλὰ τοῦτο, τὸ δεύτερον, βεβαίως ἐν ἐσχάτῃ ἀνάγκῃ. Διότι καὶ νῦν, ὅτε ἀκριβῶς λιμοκτονοῦνται, καὶ νῦν πρὸ παντὸς ἐπιζητοῦσιν ἐργασίαν ἐν Ἑλλάδι, ὀκνοῦντες νὰ ἐπανέλθωσιν ἐκεῖ, ὁπόθεν ἀπῆλθον. Ἐνταῦθα δὲν ὑπῆρξε δυνατόν, δι’ οἱονδήποτε λόγον, νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν, ἐκτὸς δέκα καὶ πέντε. Καὶ σημειώσατε, Κύριοι, ὅτι τὰ μαρτυρούμενα περὶ αὐτῶν δὲν εἶναι μόνον ἐκεῖνα, ὅσα αὐτοὶ οὗτοι λέγουσιν ἐν ταῖς ἀναφοραῖς αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ μαρτυρούμενα προέρχονται ἐκ Συλλόγου Μικρασιατῶν, ἀποτελουμένου ὑπὸ χρηστοτάτων ἀνδρῶν ἐνταῦθα, χορηγούντων μάλιστα καὶ χρήματα πρὸς συντήρησιν, ἀλλ’ ἀνεπαρκῶς, διότι δὲν ἔχουσι πολλά, δὲν εἶναι πλούσιοι οἱ ἄνθρωποι, καὶ ὅσον πλούσιοι καὶ ἂν ἦναι, ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσωσιν αὐτοὶ μόνοι. Συλλόγου λοιπὸν ἐκ τοιούτων ἀνδρῶν ἀποτελουμένου ἡ μαρτυρία ἔρχεται ἐνταῦθα καὶ ἐπιμαρτυρεῖ εἰς τὰ λεγόμενα αὐτῶν. Ὁ Πρόεδρος τοῦ Συλλόγου, καθηγητὴς τοῦ Πανεπιστημίου, ἀνὴρ διακεκριμένος διὰ τὴν χρηστότητα, διακεκριμένος καὶ ἐν τοῖς γράμμασι, μαρτυρεῖ περὶ τῆς ἀθλιότητος τῶν ἀνθρώπων τούτων, μαρτυρεῖ δὲ καὶ περὶ τῶν χρηστῶν αὐτῶν προθέσεων, καὶ ὅστις θέλει ν’ ἀκούσῃ αὐτοῦ, ἀρκεῖ νὰ θελήσῃ. Ἤκουσεν αὐτοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐν Πειραιεῖ, χάρις εἰς τὰς ἐνεργείας τοῦ Συλλόγου, ὅστις ὥρισε καὶ ἐπιτροπὴν φιλανθρωπικὴν πρὸς τοῦτο, χάρις δὲ καὶ εἰς τὴν προθυμίαν πρωτευόντων ἐκεῖ πολιτῶν, ἐδόθη ποιά τις ἐπικουρία· τῇ ἐπικουρίᾳ αὐτῶν πρὸς τῇ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ δήμου Πειραιῶς ἠδυνήθησαν νὰ ἀναχωρήσωσί τινες οἰκογένειαι· ἀλλ’ ἡ ἐπικουρία ἡ δοθεῖσα δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ εὕρῃ δι’ αὐτοὺς στέγην, καὶ αὐτὸς δὲ ὁ Δήμαρχος Πειραιῶς, προσπαθήσας νὰ εὕρῃ οἰκήματα, δὲν ἠδυνήθη, διότι πανταχοῦ, ὅπου ἀπετάθη, ἐζητήθησαν βαρύτατα ἐνοίκια. Ἀποθήκας προσέφεραν οἱ ἔχοντες ἀποθήκας, ἀλλὰ ἐζήτησαν 100 καὶ 150 δραχμὰς κατὰ μῆνα, ὁ δὲ δῆμος δὲν ἠδύνατο νὰ χορηγήσῃ ἐνοίκια. Ἐγκαταλελειμμένοι ἐκεῖ εἰς τὴν ἀκτὴν, εἰς μίαν προβλῆτα τοῦ Πειραιῶς, τινὲς μὲν ὑπὸ σκηνὰς, τινὲς δὲ ἄνευ σκηνῶν, — οἱ πλεῖστοι — δὲν ἐπεβιβάζοντο πρὸς ἀποπομπὴν, δὲν ἐκρατοῦντο πρὸς ἐγκατάστασιν, ἀλλ’ ἀφέθησαν ὡς ἔτυχεν, ἐκτεθειμένοι ἐκεῖ, ταύτην τὴν ὥραν, ὑπὸ τὰς συνθήκας τὰς σημερινὰς τὰς ἀτμοσφαιρικὰς, ἀποθνήσκοντες καθ’ ἡμέραν· οἰκογένειαι ἀπώλεσαν πολλὰ μέλη, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις αὐτῆς τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις ἐπεσκέφθη τὸν κ. ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτὴν, ἥτις χθὲς καὶ ἐμὲ ἐπεσκέφθη· οἱ δὲ ὑπολειπόμενοι ἐκεῖ, ὡς μοὶ ἐμαρτύρησαν ἄνδρες ἄξιοι πάσης ὑπολήψεως καὶ τιμῆς, ὑπὸ τῆς πείνης κατήντησαν εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε πολλοὶ δὲν δύνανται οὐδὲ νὰ ὁμιλήσωσι, δὲν ἔχουσι φωνὴν ἵνα ἐκφέρωσι παράπονον! Δὲν συνηθίζω ὑπερβολὰς, κύριε Πρόεδρε. Ἀλλ’ ἐφρικίασα, ὅτε ἤκουσα τὰ λεγόμενα, οὐχὶ παρὰ τυχαίων ἀνθρώπων. Ἰδοὺ δὲ τί γράφει χρηστότατος καὶ ἐκ τῶν πρωτευόντων ἐμπόρων τοῦ Πειραιῶς, καὶ οὗτος ἐκ τῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ἀνὴρ, ὅστις καὶ δαπανᾷ ἐξ ἰδίων ὑπὲρ αὐτῶν καὶ προσφέρεται ἐπὶ τέλους ἐπιπροσθέτως νὰ δαπανήσῃ ὑπὲρ αὐτῶν, ὅπως ἀπέλθωσιν (ἀναγινώσκει): «Καίτοι δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἀντιληφθῇ τις τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθον οἱ παρὰ τὴν προβλῆτα τοῦ Τελωνείου τῶν σιτηρῶν διαμένοντες ἀτυχεῖς Καυκάσιοι, ἐν τούτοις κατόπιν τῶν γραφομένων καὶ σήμερον εἰς τὸ «Ἄστυ», ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ νὰ ληφθῇ φροντὶς, διότι ἐντὸς ὀλίγου ἅπαντες θ’ ἀποθάνωσιν ἔκ τε τοῦ ψύχους καὶ τῆς πείνης». — Εἶναι πρακτικὸς ἄνθρωπος ὁ γράφων. — «Ἀφοῦ δὲν συγκινοῦνται οἱ ὑπαίτιοι τῆς ἐλεεινῆς καταστάσεως τῶν ἀτυχῶν πλασμάτων, πρὸς δὲ καὶ οἱ ἁρμόδιοι, νομίζω φρόνιμον νὰ προσπαθήσητε ὑμεῖς, ἑτοιμάζοντες πάντα τὰ διὰ τὸ ταξείδιόν των ἀναγκαῖα· ὅσον ἀφορᾷ δὲ εἰς τὰ χρηματικὰ μέσα, θὰ προσπαθήσω μετ’ ἄλλων ἐνταῦθα φιλανθρώπων νὰ τὰ ἐξοικνοομήσω.» Αὕτη εἶναι ἡ κατάστασις τὴν 11 Νοεμβρίου. Ἂν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἦσαν ἀλῆται Ἕλληνες, ἐλθόντες ἐνταῦθα, ἔπρεπε παραχρῆμα ν’ ἀποπεμφθῶσιν· ὁ νόμος ὁ ἀστυνομικὸς ἔπρεπε νὰ ἐφαρμοσθῇ εἰς αὐτούς. Ἀλλὰ δὲν ἦσαν ἀλῆται, καὶ διὰ τοῦτο ἐγένοντο δεκτοὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Ἐὰν οὗτοι ἦναι ἀτυχήσαντες Ἕλληνες ἀλλοδαποὶ, — καὶ ἐνταῦθα ἐγένετο σήμερον διάκρισις μεταξὺ Ἑλλήνων ἀλλοδαπῶν καὶ ἡμεδαπῶν, ἣν ἀπὸ μακρῶν χρόνων ἔχομεν ν’ ἀκούσωμεν, — ἐὰν, λέγω, οὗτοι οἱ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς Ἕλληνες δὲν ἦναι ἀλῆται, καὶ δὲν ἐπαρκῇ τὸ Κράτος δι’ οἱωνδήποτε τρόπων, οὓς δύναται νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς, ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, νὰ ἐγκαταστήσῃ αὐτοὺς, νὰ τοὺς συντηρήσῃ, ἂς φροντίσῃ τὸ ταχύτερον νὰ ἀποπέμψῃ αὐτοὺς, καὶ ἂς συναποκομίσωσι μεθ’ ἑαυτῶν ἐκεῖνοι τὰ αἰσθήματα, ἅτινα ἡ τοιαύτη πρὸς αὐτοὺς συμπεριφορὰ τῆς ἐλευθέρας Ἑλλάδος κατ’ ἀνάγκην γεννᾷ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν δύναται σήμερον νὰ ἀποπέμψῃ αὐτοὺς, ἂν δὲν ἠδύνατο πρὸ 15 ἡμερῶν καὶ 20 καὶ 30 νὰ τοὺς ἀποπέμψῃ, ἔλειψαν τὰ οἰκήματα, ὅπως στεγάσῃ αὐτοὺς ἐπί τινα χρόνον; Καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχον εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἔλειψαν καὶ ἐν Ἀθήναις; Ὅτε προσέφυγον ἐνταῦθα Θεσσαλοὶ καὶ Κρῆτες κατὰ χιλιάδας, τότε δὲν εὑρέθησαν οἰκήματα, ὅπως στεγάσωσιν αὐτούς; Ἡ Σχολὴ ἡ Ἱερατικὴ τοῦ ἀοιδίμου Γερμανοῦ δὲν εἶναι ἐκεῖ, κενὴ, χωροῦσα χιλιάδα ὁλόκληρον ἀνθρώπων; Πῶς 110 οἰκογένειαι δὲν εὗρον στέγην ὑπ’ αὐτὴν, ἀλλ’ ἀφέθησαν εἰς τὴν προβλῆτα τῶν σιτηρῶν τοῦ Πειραιῶς, οἱ πλεῖστοι οὐδὲ κἂν ὑπὸ σκηνάς; Νομίζω ὅτι δὲν ἔχει δικαιολογίαν ἐκεῖνο, ὅπερ προέβαλεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐδείχθη μεγίστη ἀδιαφορία πρὸς ἀνθρώπινα πλάσματα, εὑρισκόμενα ὑπὸ ἀληθῆ κίνδυνον θανάτου ἐξ ἀσιτίας, πλάσματα ἐπὶ πλέον φέροντα πρὸς τῷ χαρακτῆρι τῷ ἀνθρωπίνῳ καὶ τὸν χαρακτῆρα τὸν ἑλληνικόν, πρὸς Ἕλληνας κατερχομένους, ποθήσαντας τὴν Ἑλλάδα καὶ ἐλθόντας ἐνταῦθα νὰ ἐγκατασταθῶσι καὶ ἐνταῦθα νὰ ἀφήσωσι τὰ ὀστᾶ αὐτῶν. Δὲν ἐδείχθη ἡ προσήκουσα προσοχή. Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις δὲν ἐπέδειξεν ἐνδιαφέρον μέχρι τοῦδε — ἠδιαφόρησε, διότι ἴσως ἦτο προκατειλημμένος, — ὑπὲρ τῶν ἀνθρώπων τούτων, ἔχει καθῆκον τὸ ταχύτερον νὰ προκαλέσῃ τὴν πρόνοιαν καὶ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλὰ καὶ τὴν πρόνοιαν τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐξετασθῇ, μήπως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκατασταθῶσιν οἱ ζητοῦντες ἐργασίαν ἐν Ἑλλάδι, μήπως δὲν εἶναι ὑπέρτερον τῶν δυνάμεων τῆς Ἑλλάδος καὶ τῶν καλλιεργησίμων ἐκτάσεων, ἃς διαθέτει ἡ Ἑλλάς, τὸ νὰ κατορθωθῇ νὰ ἐγκατασταθῶσιν οὗτοι ἐνταῦθα· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει τοῦτο φανῇ ἀδύνατον, νὰ σπεύσῃ, σιτίζουσα καὶ στεγάζουσα ἐν τῷ μεταξὺ τοὺς ἀτυχεῖς τούτους ἀνθρώπους, ν’ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἐκεῖ, ὁπόθεν ἀπῆλθον, ἵνα μὴ ἀποθάνωσι τοὐλάχιστον ἐκεῖ, βοηθούμενοι ὑπὸ ἄλλης Κυβερνήσεως.

§20Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγώ, Κύριοι, δὲν ἦλθον εἰς ἀρωγὴν τῶν Καυκασίων δι’ εὐγλώττων ἀγορεύσεων, ὅπως ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ἀλλ’ ἔπραξα πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξω ὑπὲρ αὐτῶν. Ἀδίκως μὲ κατηγορήσατε, λέγοντες ὅτι ἔφερα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς διάκρισιν μεταξὺ ἀλλοδαπῶν καὶ ἡμεδαπῶν. Σεῖς θέλετε νὰ καθιερώσητε τοιαύτην διάκρισιν, διότι σεῖς θέλετε νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει ὑποχρέωσιν νὰ σιτίζῃ ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ ἐργασθῶσι. Καὶ ἂν μὲν τὴν ἀρχὴν ταύτην θελήσητε νὰ καθιερώσητε δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἡμεδαπούς τε καὶ ἀλλοδαπούς, βεβαίως δὲν θὰ ὑπάρχῃ διάκρισις· ἐν ὅσῳ ὅμως τὴν ἀρχὴν ταύτην θέλετε νὰ καθιερώσητε μόνον ὑπὲρ τῶν ἀλλοδαπῶν, βεβαίως ποιεῖτε διάκρισιν. Ἀδύνατον εἶναι νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι ὁ ἐπιθυμῶν νὰ ἐργασθῇ ἐν Ἑλλάδι τρέχει τὸν κίνδυνον νὰ ἀποθάνῃ ἐξ ἀσιτίας. Οὐδεὶς δύναται νὰ ὑποστηρίξῃ τοῦτο· τὸ δὲ κατηγορητήριον, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀπηυθύνατε κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂν τὰ παράπονά σας ἦσαν βάσιμα, ἔπρεπε ν’ ἀπευθύνητε κυρίως κατὰ τῆς πόλεως τοῦ Πειραιῶς. Διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῶ, ὅτι πόλις πλουσία, ὡς ὁ Πειραιεύς, ὅτι δῆμος πλούσιος, ὡς ὁ δῆμος Πειραιῶς, θὰ ἄφινεν ἀνθρώπους ν’ ἀποθάνωσιν ἐκ πείνης· ἡ δὲ ἀστυνομία οὐδέποτε ἀνέφερεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἀπέθανέ τις ἐξ ἀσιτίας. Λοιπὸν τὰ διατυπωθέντα παράπονα εἶναι ὑπερβολαὶ, καλαὶ ἴσως ἵνα ὑποβοηθήσωσιν εὔγλωττον ἀγόρευσιν, ἀλλὰ μὴ συντελοῦσαι βεβαίως εἰς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας. Τί ἠδύνατο νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις; Ἡ Κυβέρνησις καθῆκον εἶχεν, ἔστω καὶ ἀπέναντι ἀέργων, νὰ εὕρῃ μέσον, ὅπως οἱ ἄνθρωποι οὗτοι τραφῶσι. Τοῦτο καὶ ἐγένετο· διότι καὶ συσσίτιον ἐχορηγήθη αὐτοῖς καὶ χρηματικὴ προκαταβολὴ εἰς τὴν ἀστυνομίαν, ἵνα παράσχῃ αὐτοῖς τὸν ἀναγκαῖον ἄρτον. Καθῆκον εἴχομεν δεύτερον νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἐξευρέσεως τῶν μέσων τῆς ἐπανόδου αὐτῶν εἰς τὰς ἑστίας των. Καὶ περὶ τούτου ἐφροντίσαμεν, καὶ περιμένομεν ἀτμόπλοιον, ὅπερ ἐπὶ καταβολῇ τοῦ ἀναλόγου ναύλου θέλει παραλάβει αὐτοὺς καὶ μεταφέρει εἰς τὰς ἑστίας των, ὅπως πρὸ καιροῦ ἕτερον ἀτμόπλοιον, ἐπὶ καταβολῇ τοῦ σχετικοῦ ναύλου, παρέλαβε τοὺς ἤδη ἀναχωρήσαντας. Πέραν τούτου ἐγὼ δὲν θεωρῶ, ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ πράξωμεν. Εἶναι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθῇ αἰωνίως τὸ σύστημα τῆς διατροφῆς προσφύγων ἐν Ἑλλάδι. Ὁσάκις περιστάσεις ἐθνικαὶ ἀναγκάζωσί τινας νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς ἑστίας των, καθῆκον βεβαίως ἔχει ἡ ἐλευθέρα Ἑλλὰς νὰ ἔλθῃ εἰς αὐτοὺς ἀρωγός· ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ καθιερωθῇ ἡ ἀρχή, ὅτι οἱοσδήποτε, ἐρχόμενος εἰς Ἑλλάδα, ἵνα ἐγκατασταθῇ, ἔχει τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσῃ ἀπὸ τὸ Κράτος τροφήν, στέγην καὶ γαίας πρὸς καλλιέργειαν. Ἂν θέλετε νὰ καθιερώσητε τοιαύτην ἀρχὴν, τότε καθιερώσατε αὐτὴν δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας· διότι, ἀφοῦ ἔχομεν πληθυσμοὺς ἐν Πελοποννήσῳ, οἱ ὁποῖοι πάσχουσιν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦσι διὰ τῆς ἐργασίας νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας των, ἀφοῦ ἔχομεν ἐν Ἑπτανήσῳ πληθυσμοὺς, οἱ ὁποῖοι βεβαίως πεινῶσι, καὶ οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε ἐφαντάσθησαν νὰ ζητήσωσι παρὰ τοῦ Κράτους ἄρτον, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ τὴν διάκρισιν, τὴν ὁποίαν ὑμεῖς θέλετε νὰ καθιερώσητε. Εἶναι εὔκολον, Κύριοι, ἐνταῦθα νὰ λέγωμεν πατριωτικοὺς λόγους. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶχε τὴν εὐθύνην τῆς Κυβερνήσεως, εἶχε τὴν εὐθύνην τῆς διαχειρίσεως τῶν κοινῶν, βεβαίως δὲν ἤθελε καθιερώσει τοιαύτας ἀρχάς. Ἡ Κυβέρνησις νομίζει, ὅτι ἔπραξε τὸ καθῆκόν της· προσεπάθησε διὰ παντοίων μέσων, — καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εὗρε μεγάλην προθυμίαν ἐκ μέρους τῶν δυναμένων νὰ τῇ φανῶσιν ἀρωγοὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, — προσεπάθησε, λέγω, ἵνα εἰς τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ ἐργασθῶσι παράσχῃ ἐργασίαν, καὶ κατώρθωσε τοῦτο δι’ ἐκείνους, οἵτινες πράγματι ἐζήτουν ἐργασίαν· εἰς ἐκείνους ὅμως, οἵτινες δὲν ἐπεθύμουν νὰ ἐργασθῶσι, καθῆκον αὑτῆς ἐθεώρησε νὰ παρέχῃ ἄρτον, ἐν ὅσῳ μένουσιν ἐδῶ, καὶ νὰ φροντίσῃ νὰ εὐκολύνῃ τὴν ἐπάνοδον αὐτῶν εἰς τὰς πατρίδας των. Τοῦτο δὲ καὶ ἔπραξε.

§21ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν μεταμέλεται δι’ ὅσα εἶπε, διότι παντελῶς δὲν ἐπείσθη ὑπὸ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι τὰ πράγματα ἔχουσι καὶ εἶχον ὅπως παρεστάθησαν εἰς αὐτόν. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντα, ὅστις θέλει νὰ ἔχῃ τὰ ὄμματα ἀνοικτὰ πρὸς τὰς τοιαύτας κινήσεις τῶν Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν, ὅτι περὶ τὰς 70,000 Ἕλληνες ἐν Καυκάσῳ ποθοῦσιν ἐγκατάστασιν ἐν Ἑλλάδι, ἐκπατρισθέντες, διότι ἀπώλεσαν τὴν ἰδιαιτέραν αὐτῶν πατρίδα. Ἀπέστειλαν ἐπανειλημμένως ἐκ τῶν ἐν Ῥωσσίᾳ προκρίτων ἀντιπροσώπους, ἵνα ἐπιδιώξωσι τὴν ἐγκατάστασιν ταύτην. Καὶ ἐγὼ αὐτὸς ἐδέχθην τὴν ἐπίσκεψιν πέρυσιν ἑνὸς τῶν ἀνδρῶν τούτων. Ἐφρόντισα νὰ καθοδηγήσω αὐτούς, ὅπως παρουσιασθῶσιν ἐνώπιον τῶν Ὑπουργῶν καὶ ὑποβάλωσιν εἰς αὐτοὺς τὸν πόθον τῶν ἐν Καυκάσῳ Ἑλλήνων, καὶ ζητήσωσι τὴν διευκόλυνσιν τῆς ἐγκαταστάσεως. Μὴ ἔχων ἄλλον τρόπον, ὅπως βοηθήσω αὐτοὺς εἰς τοῦτο, ἐνθυμοῦμαι, ὅτι παρέλαβον τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν Καυκασίων Ἑλλήνων καὶ ὡδήγησα αὐτὸν παρὰ τῷ πρώην Ὑπουργῷ καὶ νῦν Διοικητῇ τῆς Τραπέζης, τῷ κ. Στρέϊτ, νομίσας ὅτι καὶ ἡ Τράπεζα ἦτο δυνατὸν νὰ συντελέσῃ ὑπὲρ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ πόθου τῶν Ἑλλήνων τούτων. Καὶ ἀληθῶς παρὰ τοῦ κ. Στρέϊτ ὁ ἀντιπρόσωπος τῶν Καυκασίων ἤκουσε λόγους ἐνθαρρυντικούς, εἶχε δὲ ἀναλάβει τὴν φροντίδα ὁ κ. Στρέϊτ καὶ ἀλλαχοῦ νὰ ὁμιλήσῃ περὶ τῆς ὑποθέσεως. Ταῦτα ἐγίνοντο, καὶ ἀπετύγχανον δυστυχῶς, ἀπελθόντος τοῦ ἀντιπροσώπου τότε οὐχὶ λίαν ἐνθουσιῶντος, ἐξ ὅσων παρά τινων τῶν Ὑπουργῶν ἤκουσεν, ὅτε ὁμάς τις οἰκογενειῶν, 200 περίπου, πεισθεῖσαι ὅτι καὶ ἐν Κρήτῃ καὶ ἐν Ἑλλάδι εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν καὶ ἐγκατάστασιν, ἐξεκίνησαν ἐκεῖθεν, ἐξ ἰδίων δαπανήσασαι, ἐξαντλήσασαι δὲ καὶ τὸν τελευταῖον ὀβολόν, ὅπως φθάσωσι τὸ πρῶτον εἰς Κρήτην καὶ μετὰ μικρὸν ἔπειτα ἐνταῦθα. Αὗται αἱ οἰκογένειαι, ἐρωτᾷ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἤρχοντο πρὸς ἐμέ, τὸν Βουλευτὴν Ἀττικῆς, διοικοῦντα τὰ δημόσια, δὲν θὰ ἐλάμβανον τὴν ἀπάντησιν, ἣν ἔλαβον παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Ἀπαντῶ, βεβαίως ὄχι. Διότι εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπάρχουσι τόσα στρέμματα, ὅσα καὶ ὑπεραρκοῦσι, χέρσα, ἀκαλλιέργητα, καταπατούμενα καθ’ ἑκάστην ὑπὸ τούτου καὶ ἐκείνου, ἕνεκα τῆς ἀμελείας τῶν διοικούντων τὸν δημόσιον θησαυρόν. Ὑπάρχουσι δὲ στρέμματα ἀρκοῦντα εἰς τὸν ἀριθμὸν τοῦτον τῶν γεωργικῶν καὶ καπνοκαλλιεργητικῶν οἰκογενειῶν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς χώρας. Βεβαίως ὑπάρχουσι γαῖαι, καὶ ἂν ἐλάμβανεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὸν κόπον, ἤθελεν ἐνθυμηθῆ τὰ κτήματα τοῦ Ζάππα, καὶ ἤθελεν ἴδει, ὅτι 200 οἰκογένειαι ἠδύναντο νὰ εὕρωσιν ἐργασίαν ἐπὶ κτημάτων, ὧν τὸ πλεῖστον τῆς γῆς χρησιμεύει εἰς βοσκὴν ποιμνίων.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὅλα καλλιεργημένα.

§23ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ εἴπω, ὅτι γνωρίζω τὰ τῶν Ζαππείων κτημάτων, διότι διῴκησα καὶ περιῆλθον αὐτὰ ἓν πρὸς ἕν. Ὑπῆρχε λοιπὸν τρόπος νὰ ἐγκατασταθῶσιν ἐν αὐτοῖς οἰκογένειαί τινες πρὸς καλλιέργειαν.

§24ΖΑΠΠΑΣ. Εἶναι τὸ κτῆμα Μπακράτσι, τὸ ὁποῖον περιέχει χιλιάδας στρεμμάτων.

§25ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶχε δὲ πρόχειρον ἡ Κυβέρνησις τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν Ζάππειον, ἥτις εἶναι παράρτημα τῆς Κυβερνήσεως, καὶ δὲν θὰ προσέκρουεν εἰς μεγάλην δυσκολίαν, ὅπως ἐξεύρῃ καὶ τὴν δαπάνην πρὸς ἵδρυσιν οἰκημάτων καὶ παράδοσιν στρεμμάτων ὀλίγων πρὸς Ἕλληνας καλλιεργητάς. Καὶ δὲν ἐξετάζω παντελῶς τὸ ζήτημα τὸ γεννηθὲν ἐν Ἁλμυρῷ, περὶ οὗ οὗτοι γράφουσι. Δὲν γνωρίζω, πῶς ἄλλως νὰ χαρακτηρίσω τὴν κυβερνητικὴν συμπεριφορὰν ἢ ὡς προϊόν προκαταλήψεως καὶ ἀδιαφορίας. Ὑπάρχει, φαίνεται, ἀδιαφορία τις παρ’ ἡμῖν, ὁσάκις ἔχωμεν ἡμεῖς ποῦ νὰ κλίνωμεν τὴν κεφαλήν, ὅταν πρόκηται περὶ ἀτυχημάτων ἄλλων Ἑλλήνων· καὶ δύναμαι νὰ φέρω πρόχειρον παράδειγμα. Ἀπὸ πρωΐας σήμερον ἐφοβούμην, βλέπων τὸν καιρόν, μήπως ἔχωμεν νέον κατακλυσμόν, ὅμοιον τοῦ τῆς ἡμέρας τοῦ ἁγίου Φιλίππου, ὅστις ἐγένετο πρὸ τριῶν ἐτῶν. Καὶ τότε ἐψήφισεν ἡ Βουλὴ βοηθήματα· ἀλλὰ δὲν διενεμήθησαν. Κατόπιν ἐπιμόνων διαμαρτυριῶν τῶν Βουλευτῶν Ἀττικῆς, ἐψηφίσθη ἐκ νέου, περικεκομμένον, τὸ βοήθημα, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καίτοι ἐγὼ ἔδωκα αὐτῷ τὸν κατάλογον, οὐδὲν διένειμεν. Ἦλθεν ἡ ἡμέρα τοῦ ἁγίου Φιλίππου τοῦ 1900, καὶ οὐδὲ λεπτὸν ἐδόθη, εἰς δικαιολόγησιν δὲ τῆς ἐλλείψεως προετάθη ὅτι ἦτο τόσον μηδαμινὸν τὸ ἀναλογισθὲν εἰς ἑκάστην οἰκογένειαν ποσόν, ὥστε δὲν ἦτο ἄξιον τοῦ κόπου, ὅπως ἐκτελεσθῇ ἡ διανομή. Τοιαύτη ἡ φροντὶς, ἥτις καταβάλλεται περὶ τῶν πενομένων καὶ πασχόντων πολιτῶν! Ἀλλὰ ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις, τελεσφόρως νὰ μεριμνᾷ περὶ θεραπείας, ὁσάκις παρουσιάζωνται τοιαῦται δυστυχεῖς περιστάσεις. Εἶναι ἐλεύθερος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ λέγῃ, ὅτι ἡμεῖς διετυπώσαμεν διακρίσεις μεταξὺ τῶν ἐνταῦθα καὶ τῶν ἔξω Ἑλλήνων. Ἡμεῖς τοιαύτας διακρίσεις δὲν δεχόμεθα· ἡμεῖς εἴπομεν, ὅτι καθῆκον εἶχε νὰ φροντίσῃ καὶ περὶ τῶν Καυκασίων, ὅσον καὶ περὶ τῶν ἐνταῦθα. Ἐὰν εἶναι πεπεισμένος, ὅτι καὶ ἐν Ἑπτανήσῳ καὶ Πελοποννήσῳ ὑπάρχουσι πληθυσμοὶ ἔχοντες ἀνάγκην ἐπικουρίας, δὲν πρέπει ν’ ἀδιαφορήσῃ πρὸς αὐτούς. Ὅ,τι δὲ ἠθέλησε νὰ στρέψῃ κατὰ τοῦ Βουλευτοῦ, ὅστις συνηγόρησεν ὑπὲρ τῶν Καυκασίων, στρέφεται καθ’ ὁλοκληρίαν κατ’ αὐτοῦ, ὅστις ἀπέδειξεν ὅτι καὶ περὶ Πελοποννησίων καὶ Ἑπτανησίων καὶ περὶ Ἀθηναίων προκειμένου δὲν καταβάλλει μείζονα πρόνοιαν.

§26Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ἠναγκασμένος καὶ πάλιν νὰ ὁμιλήσω. Ἐνόησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι εἶχε προβῆ εἰς διακρίσεις ἐπὶ βλάβῃ τῶν ἡμεδαπῶν, καὶ, ὅπως ἀποφύγῃ τὴν κατηγορίαν, ἐνεθυμήθη τοὺς παθόντας ἐκ τῆς πλημμύρας. Καὶ περὶ τούτων θέλω ὁμιλήσει. Ἀλλὰ πῶς, εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἀφοῦ ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουσιν γαῖαι ἀπέραντοι, πῶς δὲν δίδετε ἐξ αὐτῶν τινας εἰς τοὺς Καυκασίους; Γινώσκει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ὡδήγησεν, ὡς μᾶς εἶπε, τὸν ἀντιπρόσωπον τῶν Καυκασίων παρὰ τῷ τότε Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἀπαίτησις τῶν Καυκασίων δὲν περιωρίζετο εἰς τὸ νὰ δοθῶσι γαῖαι εἰς αὐτοὺς, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῇ τις περὶ ἐγκαταστάσεως διὰ χορηγίας μόνον γαιῶν· πρέπει νὰ γείνῃ σκέψις καὶ περὶ παροχῆς οἰκημάτων, γεωργικῶν ἐργαλείων κλπ., πρέπει νὰ χορηγηθῶσιν εἰς αὐτοὺς ζῷα, σπορὰ, ὅλα ἐκεῖνα, ὧν ἄνευ καλλιέργεια καὶ ἐγκατάστασις ἀδύνατον νὰ γείνῃ. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν, τὸ Κράτος νὰ καθιερώσῃ τοιαύτην ἀρχὴν, χωρὶς νὰ γεννηθῇ ἕτερον ζήτημα, νὰ ἔλθωσιν οἱ πληθυσμοὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ νὰ εἴπωσιν ἡμῖν: «Δότε καὶ εἰς ἡμᾶς ἐγκατάστασιν ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Διατὶ νὰ δουλεύωμεν πρὸς τὸ συμφέρον τῶν κυρίων τῶν κτημάτων; Διατὶ προτιμᾶτε τοὺς Καυκασίους; Δότε καὶ εἰς ἡμᾶς ζῷα, ἐργαλεῖα, σπόρον». Καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, τί ἤθελεν εἴπει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς; Εὔκολον νὰ λέγωμεν πατριωτικοὺς λόγους, νὰ δεικνύωμεν παράδειγμα διὰ τοὺς Καυκασίους, διὰ τοὺς Μακεδόνας, διὰ τοὺς ὑποδούλους ἐν γένει Ἕλληνας, ἀλλὰ πρέπει καὶ νὰ σκεφθῶμεν, ἂν ὑπάρχωσι καὶ τὰ μέσα. Δὲν πρέπει νὰ γεννῶμεν ἐν τῷ τόπῳ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι εὔκολον νὰ λύσωμεν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος νομίζει, ὅτι ἡ Κυβέρνησις περὶ οὐδενὸς φροντίζει, καὶ ὅτι αὐτὸς μόνος ἔχει τὸ μονοπώλιον τῆς φιλανθρωπίας, ἀνέφερε καὶ τοὺς ἐκ πλημμύρας παθόντας· ἀλλὰ γνωρίζει ὅτι, ὅτε κατηρτίσθη ὁ κατάλογος, ἕκαστος τῶν παθόντων εὑρέθη ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβῃ 20 δραχμὰς, καὶ ὅτι οὐδόλως ἤθελον ἀρκεσθῆ εἰς ταύτας. Ἐννοῶ, Κύριοι, νὰ κατηγορῆτε ἡμᾶς, ὅταν πταίωμεν· τοῦτο εἶναι δικαίωμα τῆς Βουλῆς, καὶ ἂν ἔτι ὑπάρχωσιν ἐλαφρυντικαὶ περιστάσεις· ἀλλὰ νὰ κατηγορώμεθα ὅταν δὲν πταίωμεν, εἶναι ἄδικον.

§27Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν ἔλαβεν αἴτησιν τῶν Καυκασίων περὶ ἐγκαταστάσεως ἐν Θεσσαλίᾳ δι’ ἰδίας αὐτῶν δαπάνης...

§28Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι.

§29Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. καὶ ἂν ἐζήτησαν νὰ προβῶσιν εἰς καλλιέργειαν καπνοῦ ἐπὶ γαιῶν καταλλήλων. Τοιαύτη πρότασις, ἐὰν ἐγένετο, νομίζω ὅτι ἤθελε δικαιώσει τὰ ἔξοδα τῆς ἐγκαταστάσεως αὐτῶν.

§30Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σᾶς εἶπον, ὄχι.

§31Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, καὶ νὰ προκαλέσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως· διότι οὐδόλως εἶναι εὐχάριστον δι’ οἱουσδήποτε Ἕλληνας, ἐλθόντας ἔξωθεν μὲ τὴν ἐπιθυμίαν νὰ ἐργασθῶσι, νὰ ἀποπέμψωμεν αὐτοὺς, ἐνῷ ἠδυνάμεθα νὰ ἐγκαταστήσωμεν αὐτοὺς εἰς τὴν χώραν, ἥτις ἔχει ἀνάγκην γεωργικοῦ πληθυσμοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς λέγει, ὅτι δὲν ἔλαβε τοιαύτην πρότασιν. Ἀλλ’ ἐὰν τοιοῦτόν τι προτείνωσιν, ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ τὴν αἴτησιν ταύτην ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§32Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡ ἐγερθεῖσα συζήτησις ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τῶν ἐκ Καυκάσου Ἑλλήνων μοὶ ὑπενθυμίζει, ὅτι πρὸ δεκαπενταετίας, ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ μακαρίτου Τρικούπη, μεγάλαι κατεβλήθησαν προσπάθεια, ἵνα ἑλκύσῃ ἡ τότε Κυβέρνησις τοὺς Καυκασίους τούτους εἰς Θεσσαλίαν πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς βελτιώσεως τῆς καλλιεργείας τοῦ καπνοῦ, ἐξ οὗ πολλὰ προσεδόκα τὰ ὀφέλη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις. Δὲν γνωρίζω διὰ τίνας λόγους αἱ προσπάθειαι ἐκεῖναι δὲν κατέληξαν εἰς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα, παρέμειναν δὲ μόνον εἰς τὸ στάδιον τῶν προσπαθειῶν. Ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι ἐγένετο μέγας λόγος καὶ ἐν τῷ Τύπῳ καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ἔγγραφα πολλὰ ἀντηλλάγησαν, καὶ μεγάλαι κατεβλήθησαν προσπάθειαι, ὅπως προσελκυσθῶσιν οἰκογένειαι γεωργικαὶ ἐκ Καυκάσου καὶ πρὸς βελτίωσιν τῆς καλλιεργείας, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Θεσσαλία εἶναι εἰς ἄκρον ἀραιῶς κατῳκημένη χώρα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σήμερον φρονεῖ, ὅτι δέον νὰ ἐκδιωχθῶσιν οἱ μετὰ παρακλήσεων τότε καλούμενοι νὰ προσέλθωσι καὶ οἰκήσωσι τὴν Θεσσαλικὴν χώραν. Ἴσως δὲν εἶχε τὴν πρόθεσιν, δι’ ὅσων εἶπε, νὰ ποιήσηται διάκρισιν μεταξὺ αὐτοχθόνων καὶ ἑτεροχθόνων, δὲν ἐσκόπει βεβαίως νὰ προκαλέσῃ τὰ ζητήματα καὶ τὰς συζητήσεις ἐκείνας, αἵτινες ἄλλοτε διῄρεσαν τὸν Ἑλληνισμόν, καὶ τὸν διῄρεσαν τόσον θλιβερῶς. Ὁ τρόπος ὅμως, μεθ’ οὗ προσηνέχθη πρὸς τοὺς Καυκασίους Ἕλληνας, ὁ τρόπος καθ’ ὃν ἀποπέμπονται οὗτοι ἐκ τῆς Ἑλλάδος, θέτει πάλιν τὸ ζήτημα μεταξὺ αὐτοχθόνων καὶ ἑτεροχθόνων. Διότι ἡ διάκρισις ἡ γενομένη μεταξὺ τῶν πενομένων πληθυσμῶν τῆς Πελοποννήσου, τῆς Ἑπτανήσου καὶ τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων, οὐδὲν ἄλλο ἐνέφαινεν. Ἐὰν πένωνται ἐν Πελοποννήσῳ, ἐὰν πένωνται ἐν Ἑπτανήσῳ, ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ μεριμνήσῃ περὶ αὐτῶν, δὲν ὀφείλει ὅμως νὰ μεριμνήσῃ ὀλιγώτερον καὶ ὑπὲρ τῶν πενομένων ἢ κατατρυχομένων ὑποδούλων Ἑλληνικῶν πληθυσμῶν. Διότι ὁ σκοπὸς τοῦ ἐλευθέρου Κράτους εἶναι ἡ διηνεκὴς μέριμνα ὑπὲρ τῶν ἀλυτρώτων Ἑλλήνων. Πρέπει νὰ κατανοηθῇ καλῶς τοῦτο, ὅτι, ὅτε ἱδρύθη τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, οὐδένα ἕτερον σκοπὸν εἶχεν ἢ νὰ μεριμνᾷ ὑπὲρ τῶν ὑπὸ τὴν δουλείαν ὁμοφύλων καὶ περιθάλπῃ αὐτούς. Τὸ ἐλεύθερον τοῦτο Βασίλειον χρησιμεύει μόνον ὡς σταθμὸς, ἀπὸ τοῦ ὁποίου λαμβάνουσα τὴν κίνησιν ἡ Ἑλληνικὴ φυλὴ θὰ δυνηθῇ νὰ πραγματοποιήσῃ τὰ ὄνειρα καὶ τοὺς πόθους, δι’ οὓς τόσα ἐχύθησαν αἵματα κατὰ τὸν ἱερὸν ἀγῶνα. Καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐκληφθῶσιν οἱ λόγοι μου οὗτοι ὡς λόγοι πατριωτικοὶ, ὡς ἐκφράσεις διθυραμβικαὶ, διότι εἶναι αὐτὴ ἡ πολιτικὴ τῆς Ἑλλάδος. Διότι, ἂν ἕτερος ἦτο ὁ σκοπὸς τῆς ὑπάρξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἐὰν ἐπρόκειτο μόνον περὶ εὐημερίας τῶν κατοίκων τοῦ ἐλευθέρου Βασιλείου, θὰ ἦσαν περιττὰ τὰ νομοσχέδια περὶ γενικῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, δι’ ὧν ζητεῖται ἡ ἀνάπλασις αὐτοῦ, ὅπως ἐκπληρώσῃ τὸ καθῆκόν του καὶ ἀποπλύνῃ τὴν γενομένην ὕβριν, θὰ ἦτο περιττὸν καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ ταμείου τῆς θαλασσίας ἀμύνης καὶ ἡ ἄλλη πολυτέλεια τοῦ προϋπολογισμοῦ, μὲ τὴν ὁποίαν ἐπιβαρύνεται ὁ λαός. Σκοπὸς τῆς διοικήσεως παντὸς Κράτους δὲν εἶναι μόνον ἡ προστασία καὶ ἡ δυνατὴ εὐημερία τῶν κατοίκων αὐτοῦ. Σκοπὸς δὲ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἶναι πρὸ πάντων αἱ ἐθνικαὶ ὑποχρεώσεις, εἶναι ἡ μετὰ τῆς αὐτῆς στοργῆς προστασία τῶν ὑποδούλων Ἑλλήνων, μεθ’ ἧς καὶ ἡ τῶν κατοίκων τῆς ἐλευθέρας χώρας. Διότι, ἂν τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας δὲν εἶχε τὸ Κράτος, ἀντὶ πάσης Κυβερνήσεως, θὰ ἐπῄρκει ἴσως ὁ ἔφορος τῶν ἀρχαιοτήτων, ὅπως ἀποτελέσῃ τὴν Κυβέρνησιν ἑνὸς Ἀρχαιολογικοῦ Μουσείου, οἷον θὰ ἦτο ἡ Ἑλλὰς, ὅπου θὰ ἤρχετο ὁ ἀρχαιόφιλος κόσμος νὰ προσκυνήσῃ τὸν ἀρχαῖον κόσμον, μὴ ἐνδιαφερόμενος παντάπασι περὶ τοῦ παρόντος Ἑλληνικοῦ, τοῦ μηδένα ἔχοντος νὰ ἐπιδιώξῃ σκοπόν.

§33Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρετήρησα, ἀφ’ ὅτου ἤρξαντο αἱ συνεδριάσεις τῆς παρούσης Συνόδου τῆς Βουλῆς, ὅτι ὁσάκις ἀπευθύνεταί τις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ πρὸς ἕνα ἕκαστον τῶν Ὑπουργῶν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀνίσταται τῆς θέσεώς του καὶ ἐπιτίθεται κατ’ αὐτοῦ δι’ ἐκφράσεων μὴ ἐπιτρεπομένων εἰς Πρόεδρον Κυβερνήσεως. Καὶ νομίζει, ὅτι οὕτω πως καταπλήσσει τὴν Βουλὴν καὶ κερδίζει ἔδαφος καὶ ἀποστομώνει τοὺς ἀντιπάλους. Ἐὰν μελετήσητε ὅμως τὰς ἀγορεύσεις αὐτοῦ, θὰ εὕρητε ἐντὸς αὐτῶν κενὰς λέξεις, τὴν μίαν κατόπιν τῆς ἄλλης, πολλάκις ἄνευ εἱρμοῦ. Κύριοι, διὰ νὰ ἀπευθυνθῶσι οἱ Καυκάσιοι πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ οὐχὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, τεκμαίρεται, ὅτι ἀπηλπίσθησαν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκώφευσε πρὸς τὰς παρακλήσεις αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ζητοῦσιν ἀπὸ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναγνωρίσῃ τὴν θέσιν των καὶ συστήσῃ νὰ δοθῶσιν αὐτοῖς γαῖαι, ἵνα καλλιεργήσωσιν αὐτὰς καὶ πορισθῶσιν ἄρτον διὰ τὰ τέκνα των. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αὐτοὶ δὲν ζητοῦσιν ἐργασίαν. Καὶ διὰ νὰ ἐξηγηθῶ, παρακαλῶ, νὰ μὲ προσέξητε. Διότι τί σᾶς εἶπεν; Ὅτι αὐτοὶ οἱ κύριοι Καυκάσιοι, προσκληθέντες ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐργασθῶσιν, ἀπεποιήθησαν. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν ἀπεποιήθησαν, διότι ἐν τῇ ἀναφορᾷ των ταύτῃ ἀναφέρουσιν, ὅτι εἰς τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον τοὺς ἐγκαθίδρυσεν ὁ καλέσας αὐτοὺς ἐνταῦθα, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ζήσωσι, καὶ ἀπέθανον πολλοί, διότι τὸ μέρος εἶναι ἑλῶδες. Κατὰ συνέπειαν ἡ κατάστασις αὐτῶν ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἦσαν ἀνίκανοι νὰ ἐργασθῶσι. Καὶ τὴν τοιαύτην ἔννοιαν τῶν λόγων τούτων παρεξήγησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἦλθε καὶ κατηγόρησεν Ἕλληνας ἀναχωρήσαντας ἐκ τῆς πατρίδος αὐτῶν καὶ ἐλθόντας εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα μόνον καὶ μόνον ὅπως ἐγκαταστῶσιν ἐν αὐτῇ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πιστευθῇ, ὅτι, ἐγκαταλείπων τις τὴν πατρίδα του καὶ ἐρχόμενος εἰς ἄλλο Κράτος, ἔρχεται μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι τὸ Κράτος αὐτὸ ὑποχρεοῦται νὰ διατρέφῃ αὐτὸν καὶ τὰ τέκνα του ἐφ’ ὅρου ζωῆς. Ἡ ἀρχικὴ ἰδέα, ἥτις προεκάλεσε τὴν ἀναχώρησιν αὐτῶν ἐκ τῆς πατρίδος των, ἦτο νὰ ἔλθωσιν ἐδῶ, ν’ ἀναλάβωσιν ἐργασίαν, νὰ ἐγκαταστῶσι, νὰ γείνωσιν ἰδιοκτῆται. Δὲν εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ παραδεχθῶ ὡς ἀκριβῆ τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως βεβαίως παρενόησε τὴν ἀπάντησιν τῶν Καυκασίων. Κύριοι, δὲν εἶναι πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν ἡ Ἑλλὰς δέχεται Ἕλληνας ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ ἐλθόντας. Καὶ εἰς παρελθοῦσαν ἐποχὴν Ἕλληνες ἐλθόντες ἐξ Ἰταλίας ἐγκαθιδρύθησαν τῇ ἀρωγῇ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν Ἠλείαν. Ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ὄχι μόνον γαίας, ἀλλὰ τὰ πάντα προσέφερεν εἰς αὐτοὺς, διὰ νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ εἰς τὴν Ἠλείαν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι παράδοξον, ἂν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν γνωρίζῃ τὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος, διότι δὲν προέρχεται ἐκ τῆς Ἑλλάδος καὶ δὲν ἐμελέτησε τὴν ἱστορίαν αὐτῆς.

§34Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ ποῦ προέρχομαι, παρακαλῶ; Δὲν μᾶς ἀναγνωρίζετε ὡς Ἕλληνας δηλαδή;

§35Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Σεῖς δὲν γνωρίζετε τὴν Ἑλλάδα, οὐδ’ ἐμελετήσατε ποτὲ τὴν πατρίδα μας, καὶ δὲν τὴν γνωρίζετε, διότι, ὅταν πρόκηται ν’ ἀναχωρήσητε ἀπὸ τὴν Κέρκυραν, λέγετε «πηγαίνομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα»! (γέλωτες). Ἀνέλαβε νὰ διευθύνῃ τὴν χώραν ταύτην ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ δὲν ἐσκέφθη, ὅτι ὤφειλε πρὸ παντὸς νὰ μελετήσῃ τὴν ἱστορίαν αὐτῆς, διὰ νὰ διδαχθῇ παρ’ ἐκείνων, οἵτινες παρῆλθον, πῶς διῳκήθη ἡ Ἑλλὰς καὶ πῶς προσεφέρθησαν ἀνέκαθεν πρὸς πάντας τοὺς ἔξωθεν ἐρχομένους Ἕλληνας οἱ διοικήσαντες αὐτήν.

§36Κ. ΠΛΑΤΟΥΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§37Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριοι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἀπεφάσισε νὰ ἐκδιώξῃ τοὺς Καυκασίους ἐντεῦθεν, σκοπὸν ἔχει νὰ ἀπελπίσῃ τοὺς ὑπὸ τὴν δουλείαν Ἕλληνας, ἵνα μὴ ἐλπίζωσιν ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα. Ὀφείλομεν νὰ λέγωμεν τὴν ἀλήθειαν. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν σεῖς, ὡς Ἕλληνες, νὰ μὴ γνωρίζητε, ὅτι μέγα μέρος τῆς χώρας ἡμῶν εἶναι ἀκαλλιέργητον, καὶ ὅτι ἔχομεν μεγάλην ἀνάγκην ἐργατικῶν χειρῶν. Οἱ Καυκάσιοι, Κύριοι, οἵτινες ἐκ τῆς ἀναφορᾶς των ἐμφαίνεται ὅτι εἶναι 190 ψυχαί, δυνάμεναι νὰ ἐργασθῶσιν, οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ νὰ τοὺς ἐγκαταστήσωμεν εἰς ὡρισμένα μέρη. (Ἀναγινώσκει ἐκ τῆς ἀναφορᾶς). Οὕτως ἐκφραζόμενοι καὶ ταῦτα ζητοῦντες ἀπὸ τὴν ἐπίσημον Συνέλευσιν τοῦ Κράτους οἱ Καυκάσιοι, τί ἄλλο λέγουσιν ἢ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς παρενόησε τὴν αἴτησιν αὐτῶν, νομίσας ὅτι δὲν θέλουσι νὰ ἐργασθῶσι, καὶ ζητεῖ νὰ τοὺς ἐκδιώξῃ σήμερον; Λοιπὸν, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν εἶναι ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον εἶπον, ὁ ὠθῶν ὑμᾶς εἰς τὸ νὰ ἐκδιώξητε τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς Ἕλληνας ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα, δύνασθε νὰ τοὺς ἐγκαταστήσητε εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα ζητοῦσι, καὶ μόνοι, ὡς λέγουσι, θὰ ξυλεύωνται καὶ θὰ λιθοτομῶσι διὰ νὰ κτίσωσι τὰς οἰκίας των. Δὲν σᾶς ζητοῦσι νὰ τοῖς δώσητε χρήματα πρὸς τοῦτο· σᾶς ζητοῦσι μόνον σπόρον καὶ, μέχρις ὅτου θερίσωσι, τὸν ἄρτον αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἱκανοὶ νὰ ζήσωσιν ἀπὸ τότε καὶ ἔπειτα. Δὲν χρειάζονται λοιπὸν ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἐγκαταστήσητε αὐτοὺς καὶ νὰ ὠφελήσητε, ὅπως εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς, καὶ τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῶν. Ἀλλὰ πάντοτε ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν τῷ ἀπευθύνηται ἐπερώτησις, ἐπιτίθεται κατὰ τοῦ ἐπερωτῶντος, ζητῶν νὰ παραστήσῃ αὐτὸν, ὅτι δημοκοπεῖ, ὁμιλῶν κατὰ τὸν τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον τρόπον. Δὲν εἶναι ἡ ἀποστολή σου αὕτη, κύριε Πρωθυπουργὲ, καθημένου ἐπὶ τοῦ ἑδωλίου ἐκείνου· ἡ ἀποστολή σου εἶναι νὰ ἀπαντᾷς καὶ νὰ ἀποδεικνύῃς, ὅτι ἡ κατηγορία, τὴν ὁποίαν σοὶ ἀπευθύνουσι, δὲν εἶναι ἀκριβής. Δὲν εἶναι ἡ ἀποστολή σου νὰ καταγγέλλῃς τοὺς ἐπερωτῶντας· οἱ ἐπερωτῶντες ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἐκφράζωσι τὰς γνώμας αὑτῶν, ἴσως καὶ αὐστηρῶς. Δύνασαι νὰ τοὺς βάλῃς εἰς τὴν θέσιν των, ἐξηγῶν τὰ πράγματα, καὶ ὅταν ἐξηγῇς τὰ πράγματα ἀφελῶς καὶ ἁπλῶς, εἶναι τοῦτο ἡ ἰσχυροτέρα ἀπάντησις κατὰ τῶν ἐπερωτώντων. Ὅταν δὲ ἀποδεικνύῃς ὅτι ἔχεις τὸ δίκαιον ὑπὲρ σοῦ, πάντα ὅσα λέγουσιν οἱ ἐπερωτῶντες κατὰ σοῦ ἢ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅσον καὶ ἂν θέλωσι νὰ χρωματίσωσι τὰς ἀγορεύσεις των, οὐδεμίαν ἐντύπωσιν θὰ προξενήσωσιν οὐδὲ εἰς ἡμᾶς οὐδὲ εἰς τὸ κοινόν. Φοβοῦμαι ὅμως, Κύριοι, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἓν μόνον ἀποτέλεσμα θὰ ἔχωμεν· ὅτι αὔριον τὸ πρωΐ ἡ δημοσιογραφία, ἡ ἀκολουθοῦσα τὴν Κυβέρνησιν, θὰ γράψῃ τοὺς θριάμβους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἴσως ζητήσῃ καὶ νὰ ἀπελάσῃ ἐντεῦθεν τὸν ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴν κ. Δραγούμην!

§38Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, μετὰ τὰς διαστάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβεν ἡ προκειμένη συζήτησις, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι ἁπλοῦν. Ἐρρίφθησαν λόγοι, ἐρρίφθησαν ἰδέαι, ἐρρίφθησαν ἀρχαὶ, αἱ ὁποῖαι δὲν δύνανται νὰ παρέλθωσιν ἐν σιωπῇ χωρὶς ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ εἰς ῥητὴν ἀπόφασιν. Δὲν ζητοῦμεν σήμερον, οὐδὲ οἱ εἰσαγαγόντες τὴν ἀναφορὰν ἐζήτησαν εὐθύνην, ὥστε νὰ ὑπάρχῃ συζήτησις περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν. Τὸ ζήτημα εἶναι ἐθνικόν· ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ὀφείλει νὰ μεριμνᾷ περὶ Ἑλλήνων ἐρχομένων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἢ ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τοῖς ἀπαντήσῃ: «Δὲν ἔχω θέσιν, δὲν ἔχω τὰ μέσα νὰ σᾶς ἐγκαταστήσω· σᾶς δίδω τὰ μέσα ν’ ἀναχωρήσητε». Περὶ ἀναχωρήσεως καὶ περὶ φυγῆς οὐδὲ λόγος ἔπρεπε νὰ γείνῃ, καὶ ἂν ὑπεδείχθη εἰς τοὺς Καυκασίους τὸ μέτρον τοῦτο, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθόν. Ἀλλὰ δὲν ζητοῦμεν περὶ τούτου λόγον· ἡμεῖς, μετὰ τὴν ἀναφοράν, ἡ ὁποία εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, ὀφείλομεν νὰ καταλήξωμεν εἰς ῥητὴν καὶ ἐκπεφρασμένην ἀπόφασιν περὶ τοῦ μέλλοντος καὶ περὶ τῶν πραγμάτων, ὅπως σήμερον εὑρίσκονται. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς ἐπαναστάσεως ὅλαι αἱ Ἐθνοσυνελεύσεις ἐκήρυξαν τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος κοινὸν δι’ ὅλον τὸν Ἑλληνισμόν· ἀπὸ τοῦ 1828 ὅλαι αἱ Κυβερνήσεις ἐκάλεσαν τοὺς ἁπανταχοῦ Ἕλληνας νὰ ἔλθωσιν εἰς τὴν μικρὰν αὐτὴν γωνίαν, ἡ ὁποία διὰ κοινῶν ἀγώνων ἠλευθερώθη, καὶ νὰ εὕρωσι καταφύγιον καὶ θέσιν ν’ ἀποκατασταθῶσι. Καὶ σήμερον γεννᾶται τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡμεῖς ἔχομεν θέσιν, ἐὰν μᾶς περισσεύουσι χρήματα ἀπὸ τὰ 114 ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα δαπανῶμεν, ἐὰν ἔχομεν καθῆκον νὰ περιθάλψωμεν τοὺς ὁμοεθνεῖς, τοὺς Ἕλληνας, οἱ ὁποῖοι προσφεύγουσιν ἐνταῦθα δι’ οἱονδήποτε λόγον, ἢ εἴμεθα δικαιολογημένοι, λέγοντες πρὸς αὐτούς: «φύγετε καὶ λάβετε τὸ διαβατήριον καὶ τὰ ἔξοδα τοῦ ταξειδίου σας.» Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα· δὲν εἶναι κοινόν, εἶναι ζήτημα ἐθνικὸν, εἶναι πρότασις, ἡ ὁποία συνέχεται μὲ ὅλας τὰς ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε αἱ Ἐθνοσυνελεύσεις καὶ αἱ Ἐθνικαὶ Κυβερνήσεις ἔλαβον. Καυκάσιοι, Μακεδόνες, Ἠπειρῶται ἔρχονται ἐδῶ, καὶ δὲν ἔχουσι νὰ φάγωσι, καὶ θέλουσι νὰ ἐργασθῶσι· θὰ τοὺς κρατήσωμεν; Ἔχομεν καθῆκον νὰ τοὺς κρατήσωμεν, καὶ νὰ τοῖς δώσωμεν τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, νὰ κόψωμεν τὸν ἄρτον ἀπὸ τὸ στόμα μας, νὰ παραμερίσωμεν ἀπὸ τὴν γῆν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, διὰ νὰ τοῖς δώσωμεν μίαν μικρὰν γωνίαν. Θὰ στενοχωρηθῶμεν ὀλίγον· ἂς στενοχωρηθῶμεν, διότι μετ’ αὐτῶν ἀπεκτήσαμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σήμερον ἡμεῖς ἔχομεν. Τοιαῦται συζητήσεις λοιπὸν νομίζω ὅτι εἶναι συζητήσεις αἱ ὁποῖαι γεννῶσι ζητήματα πολὺ γενικώτερα, πολὺ ἐθνικώτερα, περὶ τῶν ὁποίων δὲν δυνάμεθα ν’ ἀποφανθῶμεν ἐπιπολαίως, καὶ νὰ ὑπεκφεύγωμεν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν συζήτησιν διὰ γενικῶν λέξεων καὶ δι’ ἀποστροφῶν. Ἡ Βουλὴ σήμερον, κατ’ ἐμὴν γνώμην, πρέπει ν’ ἀπολήξῃ εἰς ῥητὴν ἀπόφασιν· τῇ ὑποβάλλεται μία αἴτησις, ὅτι Ἕλληνες πρόσφυγες ζητοῦσι τὰ μέσα τῆς ἐγκαταστάσεως· ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ παραδεχθῇ τὴν αἴτησιν· παραδεχομένη αὐτήν, συνιστᾷ τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῆς εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Δὲν ὑπάρχει μέσος ὅρος· δὲν δύναται νὰ κλείσῃ ἡ συζήτησις δι’ ἄλλης ἀποφάσεως· ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ ἐκφρασθῇ καὶ νὰ εἴπῃ, ὅτι πᾶς Ἕλλην, ὅθεν δήποτε καὶ ἂν ἔρχηται, δι’ οἷον δήποτε λόγον καὶ ἂν καταφεύγῃ ἐνταῦθα, θὰ εὕρῃ ἄσυλον. Ἡ Ἑλληνικὴ γῆ δὲν ἀνήκει εἰς ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι τὴν κατοικοῦμεν, ἀνήκει εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀπέκτησαν· ἐκεῖνοι δέ, οἱ ὁποῖοι τὴν ἀπέκτησαν, εἶναι ὁλόκληρος ὁ Ἑλληνισμός. Καὶ ἔχομεν, Κύριοι, προηγούμενα τοιούτων συνοικισμῶν. Πρὸ τοῦ Συντάγματος ἀκόμη τοῦ 1843 αἱ Κυβερνήσεις ἐσκέφθησαν περὶ συνοικισμοῦ τῶν Κρητῶν, περὶ συνοικισμοῦ τῶν Ψαριανῶν, περὶ συνοικισμοῦ τῶν Βαυκρῶν ἀκόμη. Ἔγειναν δύο συνοικισμοὶ Βαυκρῶν εἰς τὴν Τίρυνθα καὶ ἐδῶ εἰς τὸ Ἡράκλειον. Τοῖς ἐδώσαμεν τὰ μέσα, τὰς γαίας, τὰ χρήματα, τὰ ζῶα πρὸς ἐγκατάστασιν· ἐδώσαμεν εἰς τοὺς Βαυκροὺς, Κύριοι, καὶ τοὺς Ἕλληνας θὰ διώξωμεν; Καὶ θὰ γίνηται συζήτησις, ἂν πρέπει νὰ τοῖς δοθῶσι διαβατήρια νὰ φύγωσι; Πῶς θὰ τοὺς δεχθῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἐστραμμένα τὰ βλέμματα των πρὸς τὴν Ἑλλάδα; Καὶ πότε; ὅταν οἱ Βούλγαροι σφάζουσι τοὺς Ἕλληνας εἰς τὴν Μακεδονίαν καὶ διεκδικοῦσι βῆμα πρὸς βῆμα τὸ Ἑλληνικὸν ἔδαφος! Οἱ Ἕλληνες ἐκεῖ σκοτώνονται ὑπὲρ τοῦ Ἐθνισμοῦ των, καὶ ἡμεῖς τοὺς διώκομεν, διότι δὲν ἔχομεν τόπον νὰ τοὺς τοποθετήσωμεν, καὶ δὲν ἔχομεν τὰ μέσα νὰ τοὺς ἐγκαταστήσωμεν! Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς ὁριστικωτέραν ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν θέλω ὑποβάλει.

§39Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄνευ περαιτέρω συζητήσεως δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς ἀπόφασιν, κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλή.

§40ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον.

§41Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι δὲν ἐσκόπουν νὰ μετάσχω τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος· ἀλλ’ ἐκτροπή τις ἐν τῷ θέματι τούτῳ, ἥτις κατεβίβασε καὶ τὸ ζήτημα καὶ τὴν θέσιν τοῦ εἰπόντος, μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω τινὰ βραχύτατα. Ὑπάρχουσι θέματα, κύριοι Βουλευταί, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀνώτερα οἱασδήποτε συζητήσεως πολιτικῆς, εἴτε κομματικῆς, εἴτε ἀντιπολιτευτικῆς. Καὶ τὸ ζήτημα τοῦτο, ὡς ἐρρίφθη ἐν τῷ μέσῳ, εἶναι ζήτημα πολὺ προέχον ἢ ὥστε νὰ κατέλθῃ εἰς τὸ χαμαλὸν ἔδαφος τῆς προσωπικῆς συζητήσεως καὶ τῆς διαμοιβῆς λόγων καταβιβαζόντων, ἐπαναλαμβάνω, καὶ τὸ ὕψος τοῦ ζητήματος καὶ τὸ ἀξίωμα τῶν εἰπόντων τοὺς λόγους τούτους. Κύριοι, τὸ ζήτημα δέον νὰ ἐρευνηθῇ ὑπὸ δύο ἐπόψεις· ὑπὸ τὴν κοινωνικὴν αὐτοῦ καὶ ὑπὸ τὴν πολιτικὴν ἢ τὴν ἐθνικὴν ἔποψιν. Ὅτε ἠρώτα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, τίνα μέτρα ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις περὶ τῶν προσφύγων τῶν ἐκ Καυκάσου, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπήντησεν εἰς τὸ ζήτημα, ὑπὸ τὴν κοινωνικὴν αὐτοῦ ἔποψιν, ὅ,τι ἀπαντῶσιν οἱ ἄκαμπτοι πλούσιοι εἰς τὰς τεινομένας πρὸς αὐτοὺς χεῖρας: «πήγαινε νὰ ἐργασθῇς»! Κύριοι, εἰς τοὺς δρόμους καὶ τὰς πλατείας, τὰς ὁποίας διερχόμεθα, πολλάκις εἴδομεν τεινομένας χεῖρας καὶ ἠκούσαμεν τὴν ἀπάντησιν αὐτήν· ἀλλὰ βεβαίως ἡ τοιαύτη διαγωγὴ δὲν χαρακτηρίζει καλοὺς πολίτας ἐκείνους, οἵτινες διὰ τοιούτων σκληρῶν φράσεων κλείουσι τὸ στόμα τῶν ζητούντων ἔλεος. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦναι ἐπιτετραμμένον εἰς οἱονδήποτε πεπολιτισμένον ἄνθρωπον οὕτω νὰ φέρηται, δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον περισσότερον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, συνδέοντα ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀρτιότητα τοῦ πολιτισμοῦ μὲ τὸ ὕψος τοῦ ἀξιώματος, τὸ ὁποῖον κατέχει· διότι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας τοῦ Κράτους καὶ ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, κατ’ ἐξοχὴν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἐρευνᾷ τὰ κοινωνικὰ ταῦτα ζητήματα καὶ νὰ διέπῃ τὰ τῶν ἀγαθοεργιῶν. Ἠρωτήθη ὁ κ. Πρωθυπουργός, τί ἐπὶ τούτου ἔπραξε, καὶ μονονουχὶ καθύβρισε τοὺς ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις ἐλθόντας δυστυχεῖς ὁμοφύλους ἐκ Καυκάσου. Εἶπεν ὅτι ἐδόθη εἰς αὐτοὺς ἄρτος· ἀλλὰ τοῦτο ἐλέχθη κατὰ τὴν τρίτην αὐτοῦ ὁμολογίαν· κατὰ τὴν πρώτην ἀπέκρουσεν αὐτοὺς κοινωνικῶς καὶ ἐθνικῶς. Ἀλλὰ τὰ δόγματα ταῦτα τὰ καινὰ, τὰ ὁποῖα εἰσήγαγεν οὐχὶ ἡ πολιτικὴ καὶ κοινωνικὴ ψυχὴ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ὁ ἐρεθισμὸς αὐτοῦ, ἂν, ὡς ταύτην τὴν ἑσπέραν, ἐπεκράτουν, ἔπρεπε νὰ κλείσωμεν πάντα τὰ φιλανθρωπικὰ καταστήματα. Ἐν τούτοις βλέπομεν καὶ τὴν ἰδιωτικὴν πρωτοβουλίαν καὶ τὴν κυβερνητικὴν οὐδέποτε δισταζούσας εἰς ἐκπλήρωσιν τοιούτων κοινωνικῶν καθηκόντων· καὶ προκειμένου περὶ ἀνθρώπων, περὶ τῶν ὁποίων ἐβεβαιώθη στατιστικῶς, ὅτι δὲν ἔχουσι στέγην, καὶ τὴν στέγην ταύτην ἠδύνατο νὰ παράσχῃ ἡ Κυβέρνησις, ὅτε ἐβεβαιώθη στατιστικῶς, ὅτι 42 ἐξ αὐτῶν ἀπέθανον ἐκ πείνης καὶ νόσων, δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς Ἕλληνα Βουλευτὴν νὰ ἐρωτήσῃ, διατὶ δὲν ἐμερίμνησεν ἡ Κυβέρνησις; Ἀλλὰ λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι δὲν ἀνηγγέλθησαν ταῦτα εἰς αὐτόν ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας. Ταῦτα ὅμως εἶναι πασίγνωστα, καὶ διὰ τῶν ἐφημερίδων ἐγνώσθη ἡ οἰκτρὰ κατάστασις τῶν ἀνθρώπων τούτων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι δὲν ἦτο ἄξιον τοῦ ὕψους τοῦ ζητήματος, καὶ ὑπὸ τὴν κοινωνικὴν καὶ ὑπὸ τὴν ἐθνικὴν αὑτοῦ ἔποψιν κρινομένου, νὰ εἴπῃ τοιαῦτα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ ἀνθρώπων μὴ δυναμένων νὰ ἐργασθῶσιν, ὑφ’ ἃς περιστάσεις ἐπανῆλθον ἐκ τοῦ ἑλώδους τόπου, ἐν ᾧ κατεστάθησαν τὸ πρῶτον. Τώρα ἔρχεται τὸ ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξε πᾶσαν χορδὴν πατριωτικὴν ἐνταῦθα· καὶ μὴ ὑψοῦμεν τοὺς ὤμους καὶ τὸν πρακτικὸν ἐπαγγελλόμενοι λέγωμεν: «τὶ θέλομεν τοὺς πατριωτικοὺς λόγους ἐνταῦθα!» Εὐτυχῶς θὰ ὑπάρχουν ἐν τῷ Ἑλληνικῷ πάντοτε ἄνθρωποι, οἵτινες θὰ αἰσθανθῶσι παλλομένην τὴν ψυχήν των τὴν Ἑλληνικὴν, ὅταν παρουσιάζωνται τοιαῦτα ζητήματα· ἀξιῶ δὲ εὐπαθεστέρους πρῶτον τοὺς Ὑπουργούς, οἵτινες μόνον δικαιολογοῦνται, νομίσαντες ὅτι ἀντιπολιτευόμενον ἔναυσμα ἦτο τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ εἶπον ὅσα εἶπον, ἀντικείμενα εἰς τὰ αἰσθήματά των καὶ τὴν θέσιν αὑτῶν. Τί εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν ἐθνικήν; «Μὴ ἐγείρετε τοιαῦτα ζητήματα, διότι πρὶν φροντίσωμεν περὶ τῶν ξένων τούτων πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν ὑπηκόων, καὶ ἴσως γεννήσωμεν ζητήματα μεταξὺ τῶν ἀπορούντων ἐνταῦθα.» Αἱ λέξεις αὗται εἶναι ἀντίθετοι πρὸς τὴν ἱστορίαν τοῦ τόπου καὶ τὴν ἱστορικὴν ἐξέλιξιν τῶν τοιούτων ζητημάτων, κύριε Πρόεδρε. Κύριοι, εἶναι ξένοι ἐκεῖνοι, καὶ ἡμεῖς εἴμεθα Ἕλληνες; Καὶ ὁσάκις, ὑπὸ τοιαύτας περιστάσεις, εἴτε ἐξ ἐθνικῶν δυστυχημάτων, εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, εἰς τοιοῦτον βαθμὸν περιῆλθον ὁμόφυλοι, ὥστε νὰ προσφύγωσιν ἐνταῦθα, ὑπῆρξέ ποτε ἐποχή, καθ’ ἣν ἐκλείσθη ἡ φιλανθρωπία, ἡ ἐπίσημος καὶ ἀνεπίσημος, πρὸς τοὺς τοιούτους; Χιλιάδες Ἠπειρωτῶν καὶ ἄλλοι ἦλθον ἐκ τοιούτων περιστάσεων. Ἐπετρέπετο νὰ εἴπῃ τις ἐν ἐρεθισμῷ: «Καὶ εἴμεθα λοιπὸν ὑπόχρεοι δι’ αὐτοὺς τοὺς ξένους, τοὺς μὴ ὑπηκόους Ἕλληνας, νὰ ὑποβαλλώμεθα εἰς τοιαύτας δαπάνας;» Μὴ εἴπητε δὲ, ὅτι πολεμικοὶ λόγοι ὡδήγησαν ἄλλοτε ἐνταῦθα τοὺς πρόσφυγας ἐκείνους, καὶ ὅτι ἐπεβάλλοντο ἡμῖν τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ὡδήγησαν τότε τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν εἰς λῆψιν τόσῳ ἐκτάκτων καὶ δαπανηρῶν μέτρων. Μὴ ἐξετάζητε τὴν αἰτίαν, ἐκ τῆς ὁποίας προσέρχεται ὁ Ἕλλην ὁ ὑπήκοος ἢ ὁ μὴ ὑπήκοος εἰς τὸ Ἑλληνικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἡ στέγη ἡ φιλόξενος διὰ πάντα Ἕλληνα, ὑπήκοον ἢ ὄχι. Ἐξετάσατε τὴν ἀνάγκην, εἰς ἣν περιῆλθον, ὥστε νὰ τείνουν ἐπαίτιδα χεῖρα. Ἀλλὰ διατί ποιούμεθα τὰς διακρίσεις ταύτας; Μὴ, ὅτε πέρυσιν ἡ Κυβέρνησις εἰσῆγε τὸ περὶ συνοικισμοῦ τῶν Καμαριναίων νομοσχέδιον, ὑπῆρξε φωνὴ δισταγμοῦ κατὰ τῆς προτάσεως τῆς Κυβερνήσεως; Μήπως οἱ Ἑπτανήσιοι, οἱ παθόντες, εἶπον: «διατὶ μεριμνᾶτε διὰ τοὺς Καμαριναίους καὶ ὄχι δι’ ἡμᾶς;» Καὶ μήπως οἱ Πελοποννήσιοι, οἱ ὁποῖοι περιῆλθον εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ὥστε νὰ τείνωσι τὴν χεῖρα, ὕψωσαν φωνὴν κατὰ τοῦ μέτρου; Θὰ ὕβριζε καὶ Ἑπτανησίους καὶ Πελοποννησίους ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θὰ ὡμίλει κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, προελθούσης εἰς μέτρα ὑπὲρ τῶν Καμαριναίων· καὶ ὑβρίζουσι τῷ ὄντι τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἐτόλμησαν νὰ εἴπωσι τοιαῦτα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Τώρα, Κύριοι, διατὶ φέρομεν τὰς διακρίσεις ταύτας, τὰς μὴ ὑφισταμένας ἐθνικῶς; Εἶναι ξένοι ἐκεῖνοι καὶ μὴ ὑπήκοοι! Ἀλλὰ τὴν στιγμὴν, καθ’ ἣν ἔρχονται, δὲν μᾶς ἀναμιμνήσκουν ἄλλας περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας τὸ ἔθνος τείνει τὴν χεῖρα, εἴτε διὰ τὸν στόλον, εἴτε διὰ κοινωνικὰ θύματα, εἴτε διὰ πατριωτικὰ δάνεια; Ποῦ τείνει τὴν χεῖρα ἡ Κυβέρνησις; Δὲν τείνει αὐτὴν εἰς πάντας τοὺς Ἕλληνας, μὴ ποιοῦσα διάκρισιν μεταξὺ ὑπηκόων καὶ μὴ ὑπηκόων; Νομίζω ὅτι ἄσκοπα ἦσαν τὰ λεχθέντα καὶ ἐπισήμως ἀνακοινωθέντα περὶ διακρίσεως εἰς ὑπηκόους καὶ μὴ ὑπηκόους, καὶ ἀστοχώτερα ἦσαν τὰ λεχθέντα, ὑπὸ κοινωνικὴν ἔποψιν, ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Εἷς λόγος θὰ ἦτο σοβαρὸς ἐν τῇ ἐρεύνῃ τοῦ ζητήματος, καθ’ ὃν ἦτο ἐπιβεβλημένον νὰ μὴ ἐλέγοντο ὅσα ἐλέχθησαν, ὁ λόγος ὅτι ἡ οἰκονομικὴ δυσπραγία τοῦ Κράτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ οὐδεμίαν θυσίαν· ἀλλ’ εὐτυχῶς τὰ φαντάσματα τῶν περισσευμάτων ὑπάρχουν ἐντὸς τῆς αἰθούσης, καὶ ἔναυλοι εἶναι αἱ δηλώσεις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Ἐκ τῶν περισσευμάτων τούτων ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις νὰ προέλθῃ εἰς οἰκονομικὰ μέτρα ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν, ἀντὶ τῆς ἀστόχου περισσείας τῶν λόγων, οἵτινες ἐξηνέχθησαν τὴν ἑσπέραν ταύτην.

§42ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πλατούτσας ἔχει τὸν λόγον.

§43Κ. ΠΛΑΤΟΥΤΣΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, γνωρίζετε πάντες, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ βήματος καὶ ἀνέγνωσε μίαν ἀναφορὰν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε παρὰ Καυκασίων, ἢ παρὰ συμπολιτῶν του, ἢ παρ’ ἄλλων· ἀνέγνωσεν αὐτὴν, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τὰ πράγματα, ἂν ἔχωσιν οὕτως ἢ ἄλλως, καὶ κατῆλθεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπήντησε, διότι πάντοτε ἀξιοῦμεν, ὁσάκις ἐπερωτῶμεν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μᾶς ἀπαντᾷ, ὁ δὲ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, πεισθεὶς ὅτι τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἐξέφρασε, δὲν ἔπρεπε νὰ τὰς εἴπῃ, τὰς ἀπέσυρε. Κατόπιν ὁ βουλευτὴς καὶ σεβαστὸς φίλος κ. Δραγούμης, ἐπειδὴ ἐν Πειραιεῖ διαιτῶνται οἱ Καυκάσιοι, εἶχεν ἀναφορὰν πολὺ μεγαλειτέραν τῆς τοῦ Βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ εἶπε τὰ αὐτά. Ὁ κ. Δραγούμης κατηγόρησε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ταύτην τὴν ἑσπέραν διῄρεσε τὴν Ἑλλάδα εἰς δούλην καὶ ἐλευθέραν, ἀφοῦ γνωρίζωμεν, ὅτι οἱ δοῦλοι εἶναι ὀκτὼ ἑκατομμύρια καὶ ἡμεῖς δύο ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια, ἀφοῦ καὶ τὸν στρατὸν καὶ τὸν στόλον δι’ αὐτοὺς τὰ διατηροῦμεν, καὶ τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον ἐβάλαμεν εἰς τὴν ῥάχιν μας, διὰ τὴν δούλην Ἑλλάδα τὸν ἐβάλαμεν, Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι, ὅταν πρόκηται ἀκουσίως νὰ ἔρχωνται ἐνταῦθα ἐκ τῆς δούλης Ἑλλάδος, βεβαίως ἔχομεν καθῆκον, ὅσον δυνάμεθα, νὰ τοὺς συντρέχωμεν πολυειδῶς καὶ πολυτρόπως. Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι μὲ τοῦτο λύεται τὸ ζήτημα; Νὰ ἴδωμεν τὶς πταίει. Τίς ἔφερεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἐδῶ; Τοὺς ἔφερεν ὁ κ. Πλατανιώτης, ὁ ἔχων κτήματα, ὡς ἠμπορεῖ νὰ φέρουν καὶ ὁ κ. Καραπᾶνος καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης διὰ τὰ κτήματά των. Εἰς τί πταίει ἡ Κυβέρνησις, ἐὰν γεωκτήμονες φέρουν ἀνθρώπους ἐδῶ διὰ νὰ καλλιεργήσουν τὰ κτήματά των, τὰς γαίας των ἢ τὰς φυτείας των, καὶ ὕστερον τοὺς ἐγκαταλείπουν; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ κατηγορήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὅτι οὕτω σκέπτεται, ὅτι δὲν ἀγαπᾷ τοὺς ὑποδούλους Ἕλληνας. Ἀγαπᾷ ὅλους τοὺς Ἕλληνας· εἶναι ὅπως ὁ Βασιλεὺς, ὁ ὁποῖος δὲν λέγεται Βασιλεὺς τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ Βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων. Λυποῦμαι δὲ πολὺ, διότι ὁ φίλος μου κ. Κουμουνδοῦρος, τὸν ὁποῖον διακρίνει πάντοτε, ἐκ τοῦ βήματος ὁμιλοῦντα, ἡ φιλαλήθεια καὶ τὸ σθένος, διότι εἶναι υἱὸς τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου, δὲν ἠξεύρω πῶς, ἐλησμόνησεν, ὅτι οἱ Ἑπτανήσιοι, ὅταν μεταβαίνωσιν εἰς τὴν Πελοπόννησον, λέγουν «πᾶμε εἰς τὸν Μωρηᾶ», καὶ δὲν ἐννοοῦν μὲ τοῦτο διάκρισιν Ἑλλήνων. Ἡ Ἑπτάνησος ἔχει 40 χρόνια, ὅπου ἡνώθη μὲ τὴν Ἑλλάδα, καὶ πρὶν ἑνωθῇ ἔλεγον οἱ Ἑπτανήσιοι «πᾶμε εἰς τὸν Μωργιὰ». Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτε ἤμην εἰς τὴν Κυλλήνην, διὰ νὰ κάμω λουτρὰ, ἤρχοντο ἐκεῖ Ἑπτανήσιοι καὶ ἔλεγον: «πᾶμε νὰ περάσωμεν εἰς τὸν Μωργιὰ», ὅπως καὶ ἡμεῖς λέγομεν: «πᾶμε εἰς τὴν Ἑπτάνησον»· τὸ ἔλεγον καθ’ ἕξιν, τὸ εἶχαν ἀκούσει ἀπὸ τοὺς γονεῖς των, ὄχι διότι οἱ Ἑπτανήσιοι δὲν γνωρίζουν καλῶς τὴν Ἑλλάδα, ὁ δὲ κ. Θεοτόκης καὶ ὁ κ. Δηλιγιάννης καὶ ὁ κ. Ζαΐμης καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης καὶ ὁ κ. Καραπᾶνος καὶ ὁ κ. Δραγούμης καὶ οἱ λοιποὶ ἄλλο τίποτε ἀπὸ εὐγένειαν! Μὲ ἔφαγεν ἡ εὐγένειά των! (ἱλαρότης). Αὐτοὶ δὲν γνωρίζουν τὴν Ἑλλάδα; Τί θέλει τώρα ἡ γεωγραφία τοῦ Βακαλοπούλου ἐδῶ μέσα; Παρακαλῶ νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις αὕτη, διότι ὅλοι εἴμεθα Ἕλληνες, καὶ ὅλοι ἔχομεν φιλοπατρίαν, καὶ ἅπαντες ἐνδιαφερόμεθα διὰ τοὺς ὑποδούλους Ἕλληνας, ὅπως ἐνδιαφερόμεθα καὶ δι’ ἡμᾶς αὐτούς. (Εὖγε! καὶ χειροκροτήματα).

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ρικάκης.

§45ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ ζητῶ νὰ συστηθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ληφθῇ πρόνοια πρὸς περίθαλψιν καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων Καυκασίων ἐν Ἑλλάδι.

§46Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§48Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως ἦσαν ἀτυχῆ ὅσα ἐλέχθησαν, ὅτι δῆθεν ἡ μέριμνα, ἥτις ἤθελε ληφθῆ ὑπὲρ τῶν ἐκ Καυκάσου ἀφικομένων εἰς Ἑλλάδα, ἤθελεν ἐγείρει ζηλότυπα αἰσθήματα εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τῆς Πελοποννήσου ἢ εἰς τοὺς πληθυσμοὺς τοῦ Ἰονίου πελάγους, ὡς ἦσαν ἀτυχῆ καὶ ὅσα ἐλέχθησαν περὶ διακρίσεως μεταξὺ Ἑλλήνων κατοικούντων ἐν τῷ Ἑλληνικῷ Βασιλείῳ καὶ Ἑλλήνων κατοικούντων ἐκτὸς τῶν ὁρίων αὐτοῦ. Ἂν ὑπῆρξε κατὰ τὸ παρελθὸν παρεξήγησις παραπλησία, τὴν ὁποίαν ἐπενόησεν ὁ κομματισμὸς καὶ ὁ ἀνταγωνισμὸς ὁ πολιτικὸς τῶν χρόνων ἐκείνων, οὐδέποτε ἐν Ἑλλάδι οὐδεὶς διενοήθη ν’ ἀποδεχθῇ, ἵνα εἰσαγάγῃ καὶ ἐνισχύσῃ τὰς τοιαύτας διακρίσεις. Ἡ πολιτικὴ ἡ ἐθνικὴ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εἶναι παράδοσις ὅλων τῶν γενεῶν, αἵτινες προηγήθησαν ἡμῶν, καὶ ἐκείνων ἀκόμη τῶν γενεῶν, αἵτινες ἔζησαν καὶ ἠγωνίσθησαν πρὶν ἢ ἡμεῖς ἐλευθερωθῶμεν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνη ἡ ἐθνικὴ πολιτικὴ, ἥτις ὡδήγησε τὴν Ἑλλάδα κατὰ τὸ παρελθόν· καὶ ἡ εὐγένεια τοῦ Ἑλληνικοῦ χαρακτῆρος ὡδήγησεν αὐτὴν, διότι τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, ἡ Ἑλλὰς τοῦ Βασιλείου τούτου οὐδέποτε ἔκλεισε τὴν θύραν πρὸς τοὺς κρούσαντας αὐτὴν καὶ ἐπικαλεσθέντας τὴν φιλανθρωπίαν αὐτῆς. Δὲν ἦτο ἐθνικὴ πολιτικὴ, δὲν ἦτο οὔτε κἂν φιλανθρωπία, ἀλλὰ εὐγένεια τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, ἥτις ἐνεποίει τὴν συγκίνησιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη ὅτε ἡ Οὑγγαρία εὑρίσκετο εἰς πολιτικὰς ἀνωμαλίας, καὶ οἱ πολῖται τῆς Οὑγγαρίας ἔφευγον καὶ ἄφινον τὸ ἔδαφος τῆς πατρίδος αὑτῶν, ὅταν οἱ Ἰταλοὶ ἠγωνίζοντο διὰ ν’ ἀποτελέσωσι τὸ Ἰταλικὸν Βασίλειον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει. Πῶς ἦτο δυνατὸν ἡμεῖς νὰ ἤμεθα τοσοῦτον ψυχροὶ καὶ ἀπαθεῖς, ὅταν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι κατάγονται ἐξ Ἑλλήνων, οἱ ὁποῖοι ἀπετέλουν ἄλλοτε μέρος τῆς Μεγάλης Ἑλλάδος, εὑρίσκωνται ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τούτου, ἐστερημένοι ἄρτου καὶ στέγης, καὶ ἐκτεθειμένοι εἰς τὰς ἐπιρροὰς τῆς ἀτμοσφαίρας; Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου καὶ λόγοι συμφέροντος δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσιν ἡμᾶς. Γνωστὸν εἶναι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι ἔχομεν ἀνάγκην ἀποίκων, καὶ πολλάκις ἐπειράθημεν καὶ ἐδοκιμάσαμεν σύστασιν ἀποικισμῶν. Διατὶ τάχα δὲν ἦτο δυνατὸν τοιαύτη νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ περὶ τῶν Καυκασίων, οἱ ὁποῖοι ἦλθον ἐνταῦθα, πεποιθότες ὅτι δύνανται νὰ ἐργασθῶσι καὶ ζήσωσιν ἐν τῇ χώρᾳ ταύτῃ; Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πάντες οἱ δισταγμοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπροτάθησαν, δὲν ἐπροτάθησαν προώρως καὶ συνηγορῶ καὶ ἐγὼ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ πρόνοιαν περὶ συστάσεως συνοικισμοῦ, καὶ ἂν δὲν ἦναι τοῦτο δυνατὸν, νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ φιλανθρώπου δεξιώσεως τῶν προσφύγων αὐτῶν.

§49Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις εἰς ὅσα μέχρι τοῦδε ἐλέχθησαν. Ἡ συζήτησις αὕτη, διαρκέσασα ἐπὶ πολὺ, κατέληξεν εἰς τὴν πλήρη διαστροφὴν τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων. Ἐπιτραπείτω μοι, Κύριοι, νὰ θέσω καὶ πάλιν τὸ ζήτημα ὡς ἦτο τὴν πρώτην στιγμὴν, καθ’ ἣν ἔλαβον τὸν λόγον, καὶ ὅπως ἐπανειλημμένως ἔθεσα τοῦτο. Εἶπον εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς: «Σεῖς θέλετε διακρίσεις· δὲν πλάττω ἐγὼ διακρίσεις.» Εἶπον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ μὴ ὑπήκοοι Ἕλληνες ἔχουσι τὰ αὐτὰ καὶ οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες δικαιώματα· ἀλλ’ ἐρωτῶ, εἶπον ὅτι εἰς τοὺς ὑπηκόους τοὺς ἀργοὺς καὶ πεινῶντας τὸ Δημόσιον ἔρχεται ἀρωγόν; Οὕτω πως ἔθεσα τὸ ζήτημα. Εἶσθε ἐλεύθεροι, Κύριοι, νὰ διαστρέφητε τὴν ἔννοιαν τῶν λόγων μου, εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ λέγητε, ὅτι ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης ἐποιησάμεθα διακρίσεις μεταξὺ αὐτοχθόνων καὶ ἑτεροχθόνων...

§50Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διαστροφὴ ἐμφαίνει προαίρεσιν· ὅταν δὲ ἀποδίδητε εἰς ἡμᾶς προαίρεσιν κακὴν, νομίζω ὅτι μᾶς ὑβρίζετε.

§51Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ ὕβριν δι’ ἐμὲ ἡ ὑπόθεσις, ὅτι τοιαύτας διακρίσεις ἔκαμα, ὅταν δὲν ἔκαμα τοιαύτας διακρίσεις. Δὲν νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται νὰ ἀποδοθῇ εἰς ἐμὲ, ὅτι ἔκαμα διακρίσεις, τὰς ὁποίας δὲν ἔκαμα. Εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καθῆκον ἔχομεν νὰ φερώμεθα πρὸς τοὺς μὴ ὑπηκόους Ἕλληνας καθ’ ὃν τρόπον φερόμεθα πρὸς τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας. Εἶπον, ὅτι προσεπαθήσαμεν διὰ παντὸς τρόπου νὰ εὕρωμεν ἐργασίαν διὰ τοὺς ἐλθόντας ἐνταῦθα Καυκασίους. Πράξαντες τοῦτο, ἐπράξαμεν πλέον ἢ ὅσον πράττομεν διὰ τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, διότι βεβαίως χάριν τούτων δὲν ἀσχολούμεθα νὰ εὕρωμεν ἐργασίαν. Εἶπον, ὅτι μέχρι τοῦδε ἐχορηγήσαμεν ἄρτον εἰς τοὺς ἐλθόντας ἐκ Καυκάσου Ἕλληνας· προσέθηκα ὅμως, ὅτι ὅσοι ἐξ αὐτῶν δὲν θέλουσι νὰ ἀναλάβωσιν ἐργασίαν, κατ’ ἀνάγκην πρέπει ν’ ἀναχωρήσωσι, καὶ ὑπεσχέθημεν νὰ εὐκολύνωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν ἀναχώρησιν. Ταῦτα εἶπον, Κύριοι, καὶ νομίζω, ὅτι ταῦτα εἰπὼν δὲν εἶπόν τι, τὸ ὁποῖον δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς κατ’ ἐμοῦ ἐπιτεθέντας ν’ ἀποδώσωσιν εἰς τοὺς λόγους μου ἐννοίας, τὰς ὁποίας οὐδέποτε ἐξέφερα. Εἶπον, ὅτι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ σκεφθῶμεν περὶ συνοικισμοῦ αὐτῶν, διότι προκειμένου περὶ συνοικισμοῦ τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι ἁπλοῦν, ὅπως ἐνταῦθα ἐλέχθη. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φαντασθῇ τις, Κύριοι, ὅτι δύνασθε, καλλιεργητὰς καπνοῦ, ὡς λέγετε, νὰ τοποθετήσητε εἰς τμήματά τινα γαιῶν, καὶ, χωρὶς νὰ δώσητε εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα ἵνα μετέλθωσι τὴν τέχνην αὐτῶν, νὰ ἀναμένητε ὅτι δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἑαυτῶν ἀνάγκας καὶ νὰ ὠφελήσωσι τὸ Δημόσιον. Πρέπει νὰ χορηγήσητε εἰς αὐτοὺς πάνθ’ ὅσα τοῖς εἶναι χρήσιμα. Νομίζετε δὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν τοῦτο νὰ πράξητε; Ἔχομεν ἕν παράδειγμα πρὸ ἡμῶν· ἔχομεν τοὺς Κουτσουφλιανίτας. Καὶ τότε ἐλέγετε, ὅτι πρόκειται μόνον νὰ ἐγκατασταθῶσιν οὗτοι, ὅτι πρόκειται νὰ ἐξευρεθῶσι μόνον κτήματα, ὅπως ἐγκατασταθῶσι καὶ γνωρίζετε, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ πολὺν χρόνον καὶ δι’ ἰδιωτικῶν ἐράνων συνετηρήθησαν, ὅτι ἐκτὸς τῶν ἐράνων αὐτῶν οἱ Κουτσουφλιανῖται ἔλαβον καὶ μέρος ἐκ τοῦ δανείου τῶν 8 ἑκατομμυρίων, ὅτι ἐκτὸς τούτου εἶχον καὶ τὰ κτήματά των τὰ ἐν τῷ τουρκικῷ ἐδάφει, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐπαρκέσωσιν· ἐνθυμεῖσθε δὲ, ὅτι ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀγοράσῃ κτῆμα, ὅπως ἐγκαταστήσῃ αὐτούς. Δὲν εἶναι εὔκολος λοιπὸν ἡ ἐγκατάστασις, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπητε: «προβῆτε εἰς τὴν ἐγκατάστασιν, ἢ ἑτοιμασθῆτε νὰ σκεφθῆτε περὶ τῆς ἐγκαταστάσεως τῶν 70,000 Καυκασίων, περὶ τῶν ὁποίων ἐγένετο λόγος». Ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι εὔκολον νὰ ὑποδεικνύωμεν τὰ μέτρα ταῦτα· ὅταν ὅμως ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν μέτρων τούτων, εὑρισκόμεθα ἀπέναντι δυσκολιῶν, τὰς ὁποίας βεβαίως ὁ Ἕλλην δικαιοῦται νὰ θεωρήσῃ ἀνυπερβλήτους. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐπετέλεσε τὸ πρὸς τοὺς Καυκασίους καθῆκόν της, ἐλθοῦσα πρὸς αὐτοὺς ἀρωγὸς, ἐφ’ ὅσον ἠδυνήθη. Ἐὰν ἤθελον οὗτοι νὰ ἐργασθῶσι, βεβαίως θὰ εἰργάζοντο· ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι τινὲς ἐξ αὐτῶν εὗρον ἐργασίαν καὶ ἐργάζονται. Περὶ τῶν μὴ ἐπιθυμούντων νὰ ἐργασθῶσιν εἶπον, ὅτι δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις μεταξὺ ὑπηκόων καὶ μὴ ὑπηκόων Ἑλλήνων· ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν εἶπον, ὅτι διάκρισις δὲν πρέπει νὰ γείνῃ. Ἐὰν, ποιούμενος χρῆσιν τῶν τοιούτων λέξεων ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν, εἶμαι ἄξιος τῶν κατηγοριῶν, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἐμοῦ ἀπηυθύνθησαν, ἂς κρίνῃ ἡ Βουλή. Ἀλλ’ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν συμμερίζεται τὴν ἀδικίαν, τὴν ὁποίαν οἱ προαγορεύσαντες μοὶ ἀπέδωκαν.

§52Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς πρότασιν: «Ἡ Βουλὴ, ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως λεχθέντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§53Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ρικάκης ἔχει ὑποβάλει ἤδη πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητεῖ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων αὐτῶν. (Διάλογοι).

§54Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Τὸ πνεῦμα ὑπὸ τὸ ὁποῖον, ἐπανειλημμένως ἐξήτασε τὸ ζήτημα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, βεβαίως δὲν εἶναι ἐκεῖνο, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν αὐτὸ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτής. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐθεώρησεν ὅτι οὕτω συνέφερεν αὐτῷ νὰ πράξῃ, ἵνα δυνηθῇ νὰ μετριάσῃ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐντυπώσεων, τῶν παραχθεισῶν ἐκ τῶν σκέψεων καὶ τῶν γεγονότων, τὰ ὁποῖα ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς πρὸς τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐμερίκευσε τὸ ζήτημα· τὸ ζήτημα ὅμως εἶναι γενικώτερον παρ’ ὅσον τὸ ἐξέθηκεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐν Ἑλλάδι ὑπάρχουν ἐκτάσεις γαιῶν μεγάλαι, αἱ ὁποῖαι μένουν χέρσοι καὶ ἀκαλλιέργητοι, πάντες δὲ ἀπὸ εἰκοσαετίας ἀνεγνώρισαν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς Ἑλλάδος εἶναι λίαν ἀραιὸς, εἶναι λίαν ἀνεπαρκὴς πρὸς καλλιέργειαν τῆς γῆς, καὶ ἐνῷ εἰς ἄλλας χώρας εἰδικὰ νομοθετικὰ μέτρα λαμβάνονται καὶ εἰδικὴ κυβερνητικὴ μέριμνα λαμβάνεται πρὸς αὔξησιν τῶν πληθυσμῶν, ἵνα καλλιεργῶνται αἱ χέρσοι γαῖαι, παρ’ ἡμῖν παρουσιάζεται τὸ παράδοξον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἐνῷ προσφέρονται εἰς αὐτὴν τὰ μέσα πρὸς αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ, πρὸς ἐπέκτασιν τῆς καλλιεργείας τῆς γῆς, πρὸς αὔξησιν τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας, ἡ Κυβέρνησις τὰ προσφερόμενα εἰς αὐτὴν μέσα τὰ ἀποκρούει. Δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα ἀπὸ φιλανθρωπικῆς ἀπόψεως, διότι ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης πολλὰ ἐλέχθησαν· δὲν ἐξετάζω τὸ ζήτημα οὔτε ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ἐθνικῆς, διότι καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης πολλὰ ἐλέχθησαν, ἀλλὰ τὸ ἐξετάζω μόνον ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς δημοσίας οἰκονομίας. Ἔχει ἡ Ἑλλὰς ἢ δὲν ἔχει ἀνάγκην χειρῶν πρὸς καλλιέργειαν τῆς γῆς αὐτῆς; Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἔχῃ ἀνάγκην χειρῶν πρὸς καλλιέργειαν τῶν χέρσων αὐτῆς γαιῶν, εἶχε καθῆκον ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐξεύρῃ τὰ μέσα, διὰ τῶν ὁποίων ἠδύνατο τὰς οἰκογενείας ἐκείνας νὰ ἐγκαταστήσῃ ἐν τῇ χώρᾳ, καὶ νὰ δώσῃ εἰς αὐτὰς ἐδάφη χέρσα, ἵνα τὰ καλλιεργήσωσιν. Ἐφ’ ὅσον αἱ Κυβερνήσεις ἐμπνέονται ἀπὸ τὸ πνεῦμα τὸ στενὸν, τὸ ὁποῖον ἀνήγγειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἡ Ἑλλὰς θὰ μένῃ αἰωνίως ἀκαλλιέργητος. Δέον ὅθεν νὰ ληφθῇ πρόνοια οὐ μόνον κυβερνητικὴ, ἀλλὰ καὶ νομοθετικὴ, πρὸς αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας, πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς παραγωγῆς τῆς χώρας. Εἶναι δὲ λυπηρὸν, κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην, ὅτε εἶναι πασίγνωστον πόσαι γαῖαι μένουσι χέρσοι, νὰ ἔρχηται κυβερνήτης τῆς χώρας ταύτης καὶ νὰ λέγῃ, ὅτι ἀποπέμπομεν αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, διότι, ὅπως δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ σιτίζωμεν Ἕλληνας μὴ ἐργαζομένους, οὕτω δὲν ἐπιτρέπεται νὰ σιτίζωμεν καὶ ἐκείνους. Ἀλλὰ ἐκεῖνοι δὲν ἐζήτησαν νὰ σιτισθῶσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως· ἐκεῖνοι λέγουσι: «δότε ἡμῖν γαίας, καὶ ἡμεῖς διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν μέσων δυνάμεθα νὰ ἐγκαταστῶμεν, νὰ καλλιεργήσωμεν, νὰ καταστήσωμεν παραγωγικὰς τὰς γαίας ἐκείνας.» Λοιπὸν πολὺ διαφέρει τὸ ζήτημα, ὡς τὸ ἔθηκεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καὶ ὡς ἐν τῇ ἀναφορᾷ ἐκτίθεται, ἀπὸ τὸ ζήτημα, ὡς τὸ ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Ὑπὸ τοῦ κ. Ρικάκη ὑπεβλήθη ἡ ἑξῆς πρότασις: «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν πρὸς περίθαλψιν καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων Καυκασίων.» Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα πρότασις, τοῦ κ. Μοσχούλα, ἔχουσα ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλὴ, ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἡ ἀπωτέρα, καὶ αὕτη θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν.

§56ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τῶν προτάσεων, κ. Πρόεδρε.

§57ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§58ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἤλπιζον, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀφοῦ ἐφρόντισε δι’ ἐπεξηγήσεων, ἃς ἔδωσε, νὰ καλύψῃ τὰς ἐντυπώσεις τὰς γεννηθείσας περὶ τῆς ἐννοίας τῶν πρώτων αὐτοῦ λόγων, δὲν ἤθελεν ἀποδεχθῇ νὰ ὑποβληθῇ ἐπὶ ζητήματος σχετιζομένου πρὸς τὴν περίθαλψιν τῶν Καυκασίων πρότασις ἐνέχουσα ἔννοιαν ἐμπιστοσύνης. Ποῖον ἦτο τὸ ζήτημα τὸ ἐγερθὲν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς ὑπὸ τῆς ἀγορεύσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὑποβαλὼν τὴν ἀναφορὰν, παρεκάλεσε τὴν Βουλὴν ν’ ἀκούσῃ τὰ ἐν αὐτῇ. Ἀναπτύξας μετ’ ἐπεξηγήσεως τὰ ἐν τῇ ἀναφορᾷ, προεκάλεσε συζήτησιν, ἥτις ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἀπολήξῃ εἰς ἀπόφασιν ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς, διότι ἡ ἀναφορὰ, ἂν προσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν, προσήχθη δυνάμει δικαιώματος, ὅπερ παρεσχέθη ὑπὸ τοῦ Συντάγματος εἰς πάντα,—οὐχὶ μόνον τοὺς Ἕλληνας, ἀλλὰ εἰς πάντα ἐν Ἑλλάδι εὑρισκόμενον,—νὰ ἀναφέρηται πρὸς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, ὅπως παρ’ αὐτῆς ζητῇ θεραπείαν ἢ πρόνοιαν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως, ἣν εἰσάγει. Ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, κατὰ τὴν ἔννοιαν, ἣν ἔχει ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου, ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, εἶναι ὑπόχρεως ἡ Βουλὴ νὰ φέρῃ ἀπόφασιν, καὶ ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει ὁποῖαι αἱ ἀποφάσεις, αἱ ἐπὶ τῶν ἀναφορῶν· ἢ ἁπλῶς ἀποφασίζεται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ἀποφασίζεται νὰ συστηθῶσιν εἰς αὐτήν. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ Κανονισμὸς (ἀναγινώσκει): «Αἱ ἀναφοραὶ, ἀφοῦ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν, πέμπονται ὑπὸ τοῦ Προέδρου εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπὴν, ὅπως αὕτη κλπ. Ἡ Βουλὴ ὅμως δύναται ν’ ἀποφασίσῃ νὰ διαβιβασθῶσιν ἁπλῶς αἱ ἀναφοραὶ ἀπ’ εὐθείας πρὸς τὸ οἰκεῖον Ὑπουργεῖον, ἢ νὰ σταλῶσι μετὰ συστάσεως.» Λοιπὸν εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ βʹ ἐδαφίου τοῦ 57 ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ· πρόκειται, μετὰ τὰ γενόμενα, ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ, ἢ ἁπλῶς νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἢ νὰ παραπεμφθῇ μετὰ συστάσεως· καὶ τοῦτο, τὸ τελευταῖον, προτείνει ὁ ἔντιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτής, ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν, ἣν πρὸ μικροῦ, κύριε Πρόεδρε, ἀνέγνωτε. Προτείνει ὁ ἐκ Πατρῶν συνάδελφος νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὴν Κυβέρνησιν μετὰ συστάσεως, ὅπως ληφθῶσιν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν τὰ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενα καὶ προνοηθῇ τὸ ζητούμενον, ἐὰν εἶναι δυνατὴ ἡ ἐγκατάστασις αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι. Ἐνῷ δὲ πρόκειται ν’ ἀποφασίσωμεν ἐπὶ τούτου, παρεμβάλλεται ζήτημα ἐμπιστοσύνης. Ἀγνοῶ διὰ ποῖον λόγον ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ παρεμβληθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἂν ψηφισθῇ ἡ πρότασις, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ὀλυμπίας καὶ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, θὰ ἤμεθα πάντως ὑπόχρεοι νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὴν ἑτέραν πρότασιν, διότι ἡ πρότασις προέρχεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ Κανονισμοῦ, μὴ ἀποκλειομένη ὑπὸ τῆς προτάσεως τῆς ἐνεχούσης ἔννοιαν ψήφου ἐμπιστοσύνης, μὴ ἀποφαινομένης δ’ ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ἐγὼ ἤθελον ἐπιθυμήσει νὰ ἔβλεπον τὴν Βουλὴν ἀκολουθοῦσαν τὴν πορείαν, ἣν ἐφάνη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐκ τῆς τελευταίας ἀγορεύσεως, ὅτι διέγραψε δι’ αὐτῆς, ζητήσας νὰ καλύψῃ ἐντύπωσιν προκληθεῖσαν ἐκ τῶν λόγων αὐτοῦ τῶν πρώτων, ὡς ἐνοήθησαν, καὶ δοὺς ἐξηγήσεις, αἵτινες μοὶ ἐφάνησαν ἐπαρκεῖς. Ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψηφοφορίαν τῆς προτάσεως, ἥτις ἐνέχει τὴν ἔννοιαν ψήφου ἐμπιστοσύνης, ἐπανέρχεται ἐπὶ τῶν θεμάτων, ἐφ’ ὧν ἔδωσε τὰς ἐξηγήσεις, καὶ προκαλεῖ ζήτημα, δι’ ὃ ἐγὼ βεβαίως δὲν θέλω δώσει ψῆφον, ἀλλὰ θέλω ἀρνηθῆ, διότι προκαλεῖται οὕτω ζήτημα, περὶ οὗ οὐδὲ λόγος ἔπρεπε νὰ ἀκουσθῇ ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ μόνον ἐκ παρεξηγήσεως ἐγένετο λόγος. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ συναινέσῃ ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν νὰ ἀποσύρῃ αὐτὴν, νὰ προχωρήσῃ δὲ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τῆς προτάσεως, ἥτις ὑποβάλλεται ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ.

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δύο προτάσεις ὑπεβλήθησαν, μία ἡ τοῦ κ. Ρικάκη καὶ ἑτέρα ἡ τοῦ κ. Μοσχούλα. Ἡ τοῦ κ. Μοσχούλα ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἡ Βουλή, ἀρκεσθεῖσα εἰς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.» Ἡ πρότασις αὕτη εἶναι ἡ ἀπωτέρα, ἀποκλείει καταφανῶς τὴν ἄλλην, καὶ διὰ τοῦτο τίθεται αὐτὴ εἰς ψηφοφορίαν.

§60Θ. ΦΛΟΓΑΙΤΗΣ. Ἡ Βουλὴ συνιστᾷ τὴν ἀναφορὰν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, κατὰ τὸ ἄρθρον 57 τοῦ Κανονισμοῦ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ εἶναι ἄλλη πρότασις. (Διάλογοι).

§62Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν μὲν πρόκειται περὶ προτάσεως παραπομπῆς ἁπλῶς τῆς ἀναφορᾶς, ἐννοεῖται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔχει δυσκολίαν νὰ ἀποδεχθῇ ταύτην· ἐὰν ὅμως πρόκειται περὶ προτάσεως, οἵαν διετύπωσεν ὁ ἐκ Πατρῶν ἔντιμος Βουλευτής, βεβαίως εἰς τὴν πρότασιν ταύτην ἀνθιστάμεθα, διότι ἡ πρότασις λέγει, ὅτι ἡ Βουλὴ παραπέμπει τὴν ἀναφορὰν καὶ συνιστᾷ, ὅπως ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα πρὸς ἀποτελεσματικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων τούτων. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ ἡ Κυβέρνησις.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύναται νὰ γείνῃ τὸ ἑξῆς. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλάβετε τὴν πρότασιν τοῦ κ. Ρικάκη.

§64ΠΡΟΕΔΡΟΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα λάβῃ πρόνοιαν πρὸς περίθαλψιν καὶ ἀποτελεσματικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων Καυκασίων.»

§65Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τεθῇ «ἢ ἀποτελεσματικήν», καὶ τότε μένει εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἀποτελεσματικὴ ἐγκατάστασις.

§66Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀλλὰ, καθ’ ἣν στιγμὴν ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἀποτελεσματικὴ ἐγκατάστασις εἶναι ἀδύνατος, ἤθελον, νομίζω, δείξει ἔλλειψιν εἰλικρινείας πρὸς τὴν Βουλὴν, — καὶ τοιαύτην οὐδέποτε ἔδειξα, — ἐὰν ἄφινον νὰ πιστεύσῃ, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ σκεφθῇ περὶ ἀποτελεσματικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν προσφύγων τούτων, καὶ ἑπομένως τὴν σύστασιν αὐτὴν ἐκ τῶν προτέρων δηλῶ, ὅτι δὲν ἀποδέχομαι.

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ζητῶ νὰ μεταβάλητε τὰς γνώμας σας, ἀλλ’ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς κάμω τὴν παρατήρησιν, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγετε, ὅτι ἔχετε πεποίθησιν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ συνοικισμὸς, εἶναι γνώμη ὑμῶν, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἶναι γνώμη πρόωρος, διότι δὲν προέβητε ἔτι εἰς ἐξέτασιν, διὰ νὰ μάθητε τίνων πραγμάτων ἔχετε ἀνάγκην, ὅπως κατορθώσητε νὰ πραγματοποιηθῇ ὁ σκοπὸς τοῦ συνοικισμοῦ. Ἔχετε ἀνάγκην γαιῶν, ἀλλ’ ἐξεταστέον, ὑπάρχουσι γαῖαι; Εἰς ποῖον μέρος; Ἔχετε ἀνάγκην χρημάτων, ἀλλ’ ἐξεταστέον ὑπάρχουσι χρήματα; Πόσα χρήματα ἀπαιτοῦνται, ὅπως δοθῶσιν εἰς ἕκαστον αὐτῶν, ἵν’ ἀγοράσῃ γεωργικὰ ἐργαλεῖα; Βλέπετε, ὅτι εἴμεθα ἐν πλήρει ἀγνοίᾳ τῶν πραγμάτων. Σεῖς εἶσθε ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσητε περὶ πάντων τούτων. Ἐὰν πεισθῆτε, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ ἡ πραγματοποίησις τοῦ σκοποῦ αὐτοῦ, οὐδεὶς θέλει ἔχει ἀφορμὴν νὰ σᾶς ἐλέγξῃ διὰ τοῦτο.

§68ΦΛΟΓΑΙΤΗΣ. Ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ὑπέβαλον τὴν πρότασίν μου.

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει καὶ πρότασις τοῦ κ. Φλογαΐτου, ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν μετὰ συστάσεως, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν.

§70Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι τοσούτῳ μᾶλλον εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γένηται ἡ σύστασις αὕτη, καθόσον διὰ τῆς συστάσεως αὐτῆς θέλει δειχθῆ ἡ ἐπιθυμία τῆς Ἐθνικῆς Ἀντιπροσωπείας, ὅπως γεωργικοὶ πληθυσμοὶ, θέλοντες νὰ ἐγκατασταθῶσιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, μὴ ἀπομακρύνωνται αὐτῆς.

§71Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι Βουλευταὶ, εἶναι ἀνάγκη νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τ’ ἀποτελέσματα τὰ προκύψοντα ἐκ τῆς ἀποδοχῆς μιᾶς προτάσεως τοιαύτης. Σήμερον ἔχετε ἕνα ἀριθμὸν Καυκασίων, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν μέσον διατροφῆς ἔχουσι. Διὰ τῆς παραδοχῆς τῆς προτάσεως ταύτης δὲν ἐννοεῖτε ὅτι ἐνθαρρύνετε τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς δι’ ἐλπίδων, ἃς ἐγὼ θεωρῶ ἀδύνατον νὰ πραγματοποιήσωμεν; Ἀποτέλεσμα ὅμως τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως ταύτης θὰ ἦναι νὰ ἐξακολουθῇ τὸ Δημόσιον νὰ δαπανᾷ ὑπὲρ αὐτῶν μέχρι τίς οἶδε τίνος χρόνου...

§72ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§73Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. .. Ἀποτέλεσμα τῆς προτάσεως τῆς ἰδικῆς σας θὰ ἔχητε τὸ νὰ παραδεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀρχὴν, ὅτι οἱοιδήποτε θὰ δύνανται νὰ ἔρχωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ νὰ σᾶς λέγωσι: «δόσατέ μας κτήματα, ὅπως ἐγκατασταθῶμεν»· μέχρις οὗ δὲ εὕρητε τὰ κτήματα, θὰ ἔχητε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διατρέφητε αὐτούς. Αὐτὴν τὴν ἔννοιαν ἔχει ἡ πρότασίς σας.

§74Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι. Ἡ ἔννοια τῆς προτάσεως εἶναι, ὅτι, ὅταν τοιοῦτοι πληθυσμοὶ Ἑλληνικοὶ ἔρχωνται ἔξωθεν, μένει ἐλευθέρα ἡ Κυβέρνησις νὰ κρίνῃ, ἐὰν τοὺς πληθυσμοὺς τούτους δύναται νὰ χρησιμοποιήσῃ ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐὰν δύναται, βεβαίως πρέπει νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ. Ἐὰν περιορισθῇ ἡ πρότασις εἰς μόνον τὸ πρῶτον μέρος, τότε ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ, ἀλλὰ πρέπει νὰ τοὺς περιθάλψῃ καὶ τοὺς ἀποπέμψῃ. Διὰ νὰ μὴ περιορισθῇ λοιπὸν ἡ ἔννοια τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς εἰς τὴν πρώτην μόνον ἰδέαν τῆς περιθάλψεως καὶ ἀποπομπῆς, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῶσιν ἀμφότερα, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἂς μελετήσῃ ὡς οἷόν τε τάχιον τὸ ζήτημα, ἂν δύναται νὰ τοὺς ἐγκαταστήσῃ, ἢ ἄλλως νὰ τοὺς ἀποπέμψῃ, περιθάλπουσα αὐτοὺς ἐν τῷ μεταξὺ.

§75Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρότασις, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην τοσούτων διασαφήσεων, ἵνα ὁρισθῇ ἡ ἔννοια αὐτῆς, εἶναι κατ’ ἐμὲ πρότασις, ἥτις δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ. Κατ’ ἐμὲ, ἡ μόνη πρότασις, ἥτις δύναται νὰ ψηφισθῇ, εἶναι ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅστις προτείνει νὰ παραπεμφθῇ ἡ ἀναφορὰ μετὰ συστάσεως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον. Τὸ δεύτερον μέρος δὲν δύναται νὰ περιληφθῇ, διότι γεννᾷ ἐλπίδας, αἵτινες δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γεννηθῶσι. Σκεφθῆτε τὸ ζήτημα, διότι ἔχει σπουδαιότητα μεγίστην. Ἐὰν σήμερον εὑρίσκεσθε ἐνώπιον διακοσίων ἀνθρώπων, αὔριον δύνασθε νὰ εὑρεθῆτε ἀπέναντι τριῶν χιλιάδων, πέντε χιλιάδων, εἴκοσι χιλιάδων, καὶ τότε πῶς θὰ δικαιολογηθῆτε, ἐὰν θελήσητε νὰ λάβητε ἄλλα μέτρα ἀπὸ ἐκεῖνα ἅτινα ἐλάβετε διὰ τοὺς διακοσίους; Καὶ εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, τοιαῦται προτάσεις, ὧν τὴν σημασίαν τὴν οἰκονομικὴν δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων, τοιαῦται προτάσεις νὰ ῥίπτωνται εἰς τὸ μέσον ἡμῶν; Διότι ἡ πρότασις αὕτη ἐνέχει τὴν παραδοχὴν τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ Κυβέρνησις εἶναι ὑπόχρεως νὰ σκεφθῇ περὶ ἀποτελεσματικῆς ἐγκαταστάσεως τῶν αἰτούντων, καὶ ἂν ἔχῃ τοιαύτην ἔννοιαν, ἤθελον ἐρωτήσει ἡμᾶς, ἐν τίνι δικαιώματι αὔριον θ’ ἀποκλείσητε ἄλλους ποιοῦντας τὴν αὐτὴν αἴτησιν; Ἔχομεν δὲ παράδειγμα, Κύριοι, ὅτι ἡ ἐγκατάστασις τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, τῶν ὀλίγων ἐκείνων, ἐστοίχισεν εἰς τὸ Κράτος πλέον τῶν διακοσίων χιλιάδων δραχμῶν, ἴσως δὲ τὸ ποσὸν ἀνέρχεται καὶ εἰς 300,000. Εἶναι δυνατὸν λοιπὸν νὰ παραδεχθῆτε, ὅτι τοῦτο δύναται νὰ γενικευθῇ; Ἂς ἀφήσωμεν, Κύριοι, τὰς ὡραίας λέξεις καὶ τὰς ὡραίας ἰδέας, ἃς ὅλοι παραδεχόμεθα, καὶ ἃς ἴδωμεν, ἂν ὑπάρχωσι τὰ μέσα πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῶν. Νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ ἦτο καλὸν νὰ περιορισθῇ εἰς ἁπλῆν σύστασιν, βεβαία οὖσα, ὅτι, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἴδῃ, ὅτι εἶναι δυνατὸν αὐτὰ, τὰ ὁποῖα λέγετε, νὰ πραγματοποιηθῶσι, δὲν θὰ ὀκνήσῃ νὰ τὸ πράξῃ. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖ αὐτὰ ἀδύνατα, διότι ὡμίλησα καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Συλλόγου, ὃν ἀνεφέρατε, καὶ ἐγνώρισα τὰς ἀξιώσεις τῶν Καυκασίων, αἵτινες δὲν περιορίζονται εἰς ὀλίγα στρέμματα· ὅταν δὲ πρόκηται περὶ καλλιεργείας καπνοῦ πολλῶν στρεμμάτων, ἡ γῆ μόνη δὲν ἐπαρκεῖ· ὑπάρχει ἀνάγκη λιπασμάτων, σπόρου, ζώων κλπ. Γαίας τοιαύτας, μὴ δεομένας λιπάσματος, δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν, διότι δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου τοιαῦται. Ἤθελον λοιπὸν παρακαλέσει τὴν Βουλὴν, ἐὰν τεθῇ ἡ πρότασις ὑπὸ τοιοῦτον τύπον, νὰ τὴν καταψηφίσῃ, νὰ ψηφίσῃ δὲ ὑπὲρ τῆς προτάσεως τῆς ὑπὸ τὸν ἄλλον τύπον.

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀληθῶς ἡ πραγματοποίησις ἀποικισμοῦ ἐν Ἑλλάδι ἀπαιτεῖ δαπάνας. Δὲν ἀπαιτεῖ μόνον παραχώρησιν γαιῶν, τὸ ὁποῖον καὶ τοῦτο εἶναι ἔργον μὴ εὐχερὲς πάντοτε, ἀλλ’ ἀπαιτεῖ καὶ ἄλλας δαπάνας, χρηματικάς. Πρῶτον πρέπει νὰ δοθῇ βοήθειά τις εἰς τοὺς ἀποίκους τούτους, νὰ ἀγοράσωσι γεωργικὰ ἐργαλεῖα, νὰ ἀγοράσωσι σπέρματα, νὰ κατασκευάσωσι καλύβας· δὲν ἔχομεν δ’ ἀνάγκην νὰ προσφύγωμεν εἰς τὸν συνοικισμὸν τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, διὰ νὰ μάθωμεν ταῦτα, διότι δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ συνοικισμὸς ἄνευ δαπάνης. Ἀλλ’ ἡ πρότασις, ἣν προέβαλεν ὁ κ. ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς, οὐδόλως ὑποχρεοῖ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προβῇ ἀμέσως εἰς τὸν ἐποικισμὸν τῶν περὶ ὧν πρόκειται Καυκασίων, ὑποδεικνύει ὅμως εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσῃ, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ παράσχῃ τοιαύτην συνδρομὴν, καὶ ἂν πεισθῇ ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι δυνατὸν, νὰ προβῇ εἰς τὴν παροχὴν αὐτῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει φόβον, μήπως ἀκουσθῇ εἰς τὴν Ἀνατολὴν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς διαθέτει γαίας καὶ χρήματα πρὸς συνοικισμὸν, δράμωσι δ’ ἐκεῖθεν χιλιάδες Ἑλλήνων, ζητοῦντες νὰ ἐποικισθῶσιν ἐνταῦθα, εὑρεθῇ δ’ ἡ Κυβέρνησις εἰς ἀδυναμίαν νὰ συνδράμῃ αὐτούς. Νομίζω, ὅτι ὁ φόβος αὐτὸς δὲν εἶναι πραγματικὸς, διότι, ἵνα ἔλθωσιν ἔξωθεν οἰκογένειαι εἰς τὴν Ἑλλάδα, πρέπει νὰ καταβάλωσι δαπάνας ταξειδίου, πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰ ἔργα των, νὰ ἐκποιήσωσι τὰ κτήματά των, δὲν εἶναι δὲ πιθανὸν νὰ ῥιψοκινδυνεύσωσι πάντα ταῦτα χιλιάδες πληθυσμῶν τοιούτων καὶ νὰ ἔλθωσι νὰ ἐποικισθῶσιν ἐνταῦθα. Ὅταν ὅμως θελήσωσιν ὀλίγαι τινὲς οἰκογένειαι νὰ ἔλθωσιν, ἐὰν ἀκούσωσιν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἰσχυρίσθη καὶ ἡ Βουλὴ ἀπεδέχθη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δεχθῶμεν τοιούτους πληθυσμοὺς, θέλουσι πάντως ἀποθαρρυνθῆ ὁμόφυλοι καὶ Χριστιανοί, ζητοῦντες ἴσως νὰ ἀπαλλαγῶσι δυσχερειῶν ἐν τῇ γῇ, ἐν ᾗ διατρίβουσιν, ἐνῷ καὶ αὐτοὶ ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἐνθαρρυνθῶσι, καὶ ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ περιθάλψωμεν αὐτούς. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν εἶναι πρότασις δίδουσα εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐλευθερίαν νὰ ἐξετάσῃ καὶ παράσχῃ περίθαλψιν καὶ συνδρομὴν, ἵνα ἀναχωρήσωσιν οἱ περὶ ὧν πρόκειται ὁμόφυλοι, οἱ ἐκ τοῦ Καυκάσου προελθόντες, ἢ, ἂν πεισθῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιήσῃ συνοικισμὸν αὐτῶν, νὰ ἐξετάσῃ ποίας ἀνάγκας ἔχουσι, καὶ ἂν τὰ μέσα τοῦ δημοσίου ταμείου ἐπαρκῶσιν. Βεβαίως, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἐποικισμὸς αὐτῶν, θέλει συμβουλεύσει αὐτοὺς ν’ ἀναχωρήσωσι, παρέχουσα αὐτοῖς τὰ πρὸς τοῦτο μέσα.

§77Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ πρότασιν, δι’ ἧς παραπέμπεται ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, προσκαλουμένην νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς ἀποτελεσματικὴν ἐγκατάστασιν τῶν προσφύγων Καυκασίων, διότι διὰ τοιαύτης προτάσεως δίδεται ἐντολὴ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ πράξῃ τοῦτο.

§78Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐδέχθην νὰ τεθῇ τὸ διαζευκτικὸν ἢ:

§79Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ πρότασις δύναται νὰ ψηφισθῇ μόνον ὑπὸ τὴν ἔννοιαν, ἣν ἔδωκεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ὅτι δηλαδὴ ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐλευθέρα, ἀφοῦ μελετήσῃ τὰ πράγματα, ἐὰν ἴδῃ ὅτι τὰ μέσα τοῦ δημοσίου ταμείου ἐπιτρέπουσι νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐγκατάστασιν ταύτην, νὰ πράξῃ τοῦτο, ἄλλως νὰ πράξῃ ὅ,τι φρονεῖ καλλίτερον.

§80ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§81ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, ὅπως διετυπώθη καὶ ἐπεξηγήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι).

§82ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις.

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§84Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν φάκελλον περιέχοντα πάντα τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς διαθήκης Ἀβέρωφ. Νομίζω περιττὸν νὰ ἀναλύσω τὸ περιεχόμενον τῶν ἐγγράφων. Ἕκαστος τῶν κυρίων Βουλευτῶν δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν.

§85Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζητήσαμεν συγχρόνως τὸ καταστατικόν καὶ τὴν τελευταίαν ἔκθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐθνικοῦ Στόλου.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς τρεχούσης Συνόδου μετὰ σχετικῆς ἐκθέσεως. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 4).

§87ΑΥΓ. ΑΒΕΡΩΦ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμπάκας, κύριοι Βουλευταί, ἐνέσκηψεν ἡ νόσος περονόσπορος, ἐξ ἧς κατεστράφη ἡ ἐσοδεία ἐντελῶς, οἱ δὲ κάτοικοι ἀδυνατοῦσι νὰ πληρώσωσι τὸν φόρον τῶν ἀμπέλων. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναστείλῃ, εἰ δυνατόν, τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων διὰ τὸ 1900 ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμπάκας, ἡ ὁποία ἀπὸ ἐτῶν ὑποφέρει.

§88ΑΓΓ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὁ περονόσπορος, κ. Πρόεδρε, προὐξένησε πανωλεθρίαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ἠλείας, καὶ ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἡ λῆψις μέτρων σπουδαίων πρὸς ἀνακούφισιν τῶν ἀτυχημάτων τοῦ λαοῦ ἐκείνου. Ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας, ὁ συνεισφέρων ἀρκετὰ κατ’ ἔτος εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἠξίου παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, ἠξίου ἵνα εἷς τῶν ἀξιοτίμων κ. Ὑπουργῶν μεταβῇ ἐπὶ τόπου, καὶ ἀντιληφθῇ τῆς ἀληθοῦς καταστάσεως τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ μεγέθους τῆς καταστροφῆς. Ἐν τούτοις καιρὸς εἶναι καὶ ἤδη νὰ σπεύσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἀφοῦ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀξιοθρηνήτου καταστάσεως, εἰς ἣν διατελεῖ ὁ λαὸς τῆς Ἠλείας, νὰ προβῇ εἰς μέτρα ἐπιβαλλόμενα καὶ δυνάμενα νὰ μετριάσωσι τὸ κακόν. Ἀνάγκη νὰ συστηθῇ πρὸς τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, καθὼς καὶ εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἡ παροχὴ δανείων εἰς εὐρύτερον τοῦ συνήθους κύκλον. Ἀλλὰ πρὸ πάντων συνιστῶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ καθοδηγήσῃ πάντας ἐν γένει τοὺς ἐν Ἠλείᾳ ὑπαλλήλους νὰ παύσωσιν ἐκδικούμενοι τοὺς πολίτας ἐκείνους, ὅσων τὸ φρόνημα δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ὑποτάξωσιν εἰς τὸ κόμμα. Φρονῶ δέ, ὅτι ἡ εἴσπραξις φόρων ἐν Ἠλείᾳ εἶναι ἔγκλημα, καὶ ἀντίκειται εἰς τὰ αἰσθήματα τῆς φιλανθρωπίας, τῶν ὁποίων δὲν πρέπει νὰ στερῆται ἡ Κυβέρνησις. Ὑπενθυμίζω ὡσαύτως εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος πρότασίν μου περὶ συστάσεως Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἐν Ἠλείᾳ, καὶ ἦτο ἀνταξία τοῦ κόπου καὶ τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως ἡ πρότασίς μου ἐκείνη. Διὰ τοῦ Γεωργικοῦ Σταθμοῦ θὰ ἐξευρίσκοντο τὰ μέσα πρὸς ἐξολόθρευσιν ἢ πρὸς μετρίασιν τοὐλάχιστον τῆς διὰ τοῦ περονοσπόρου προξενηθείσης ζημίας. Λυποῦμαι δέ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἔδωκε τὴν προσήκουσαν σημασίαν εἰς τὴν πρότασίν μου· εἰς τὴν ἀδιαφορίαν του δ’ ἐκείνην ὀφείλονται αἱ τεράστιαι καταστροφαὶ τοῦ περονοσπόρου, τοῦ ὁποίου τ’ ἀποτελέσματα εἶναι σήμερον τοσοῦτον φοβερά. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σωθῶμεν ἄλλως ἢ διὰ τῆς συστάσεως Γεωργικῶν Σταθμῶν, διδάσκοντες καὶ βοηθοῦντες τοὺς κτηματίας. Ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ταῦτα ὑπ’ ὄψιν, δὲν θ’ ἀναβάλῃ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τὴν σύστασιν Γεωργικοῦ Σταθμοῦ ἐν Ἠλείᾳ.

§89Α. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐ μόνον ἡμεῖς, ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Ἠλείας καὶ φίλοι τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ εἷς ἐκ τῶν οἰκονομικῶν ἐπιθεωρητῶν, ἐλθὼν ἐσχάτως εἰς Πύργον, παρέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν κατάστασιν τὴν παραχθεῖσαν ἐκεῖ ἐκ τῆς γνωστῆς καταστροφῆς τῶν ἀμπέλων, ἡ δὲ Κυβέρνησις διέταξε τὰ ὄργανα αὑτῆς, τὰ ἐντεταλμένα τὴν εἴσπραξιν τῶν φόρων, νὰ μὴ ἀσκῶσι βίαν κατὰ τῶν ὀφειλετῶν τοῦ Δημοσίου. Ἔκτοτε δὲ οὐδὲν παράπονον ἠγέρθη ἐκεῖθεν. Ὄσον δ’ ἀφορᾷ τὴν πενίαν, ἡ ὁποία καταθλίβει τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, πάντες γνωρίζομεν αὐτήν, ἴσως δὲ ὀλιγώτερον τὴν γνωρίζουσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀρκοῦνται εἰς λόγους, χωρὶς νὰ προβαίνωσιν εἰς καμμίαν θετικὴν πρᾶξιν πρὸς ἀνακούφισιν τῶν πενομένων συμπολιτῶν αὐτῶν. Νομίζω ὅτι τὸ μόνον φάρμακον, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο ν’ ἀνακουφίσῃ τοὺς πάσχοντας κατοίκους τῆς Ἠλείας, εἶναι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Ὡς ἐκ τούτου τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, συνελθὸν πρὸ 15 ἡμερῶν, ἀπεφάσισε νὰ χορηγήσῃ δάνεια εἰς τοὺς πάσχοντας, ἀνὰ 10 δραχμὰς δι’ ἑκάστην χιλιάδα, ὡς πρώτην δόσιν, ἐπιφυλαχθέντος τοῦ δικαιώματος, εὐθὺς μετὰ τὴν ἐκποίησιν τοῦ παρακρατήματος ν’ αὐξήσῃ τὴν δόσιν ταύτην. Ἐκτὸς δὲ τούτου τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐμερίμνησε καὶ περὶ μιᾶς ἄλλης ἀνάγκης, ἡ ὁποία εἶναι ἐκ τῶν ἐπειγουσῶν καὶ πρόκειται νὰ πληρώσῃ ἐπιτακτικήν, οὕτως εἰπεῖν, ἀνάγκην τῶν καλλιεργητῶν· ἐμερίμνησε περὶ προμηθείας μεγάλης ποσότητος θεϊκοῦ χαλκοῦ. Ταῦτα τὰ μέτρα ἔλαβεν ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Ἐὰν δὲ ἡ Κυβέρνησις δύναται νὰ λάβῃ καὶ ἄλλα πρὸς ἀνακούφισιν αὐτῶν, οὐ μόνον ἡμᾶς θὰ εὐχαριστήσῃ, ἀλλὰ καὶ τὴν εὐγνωμοσύνην τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν θὰ προσελκύσῃ.

§90Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι οὐχὶ ὀρθῶς οἱ προαγορεύσαντες περιώρισαν τὸ ζήτημα εἰς μόνην τὴν ἐπαρχίαν των. Δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, ἀλλὰ περὶ ὅλων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας καταστρεπτικὸς ἐπέσκηψεν ὁ περονόσπορος, καὶ μεταξὺ τῶν ὁποίων τὴν πρώτην δυστυχῶς θέσιν κατέχει ἡ ἐπαρχία Πατρῶν. Ὁ λαὸς τῶν ἐπαρχιῶν αὐτῶν ἐναγωνίως εἶχε τὰ βλέμματα ἐστραμμένα πρὸς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, ἤλπιζε δέ, ὅτι αὕτη θὰ ἔσπευδε νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς διὰ τῆς παροχῆς δανείων πρὸς συντήρησιν τῶν ἐν ἐσχάτῃ ἐνδείᾳ διατελουσῶν οἰκογενειῶν καὶ πρὸς καλλιέργειαν τῶν κτημάτων των. Δυστυχῶς ὅμως ἡ Τράπεζα αὕτη εὑρίσκεται εἰς ἀδυναμίαν ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς εὐλόγους προσδοκίας τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν, διότι ἀφ’ ἑνὸς μὲν δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ εἰσπράξῃ, εἰμὴ ἐλάχιστον μέρος ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐχορήγησεν ὡς δάνειον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δὲν εἶναι εὐχερὴς ἡ πώλησις τοῦ ἐν ταῖς ἀποθήκαις αὐτῆς ὑπάρχοντος παρακρατήματος. Καὶ ἐδῶ εἶναι ἀνάγκη ἐπιτακτικὴ νὰ δώσῃ μεγάλην προσοχὴν καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἡ ἀδιαφορία ἐκ μέρους αὐτῶν, ἢ καὶ ἡ βραδύτης πρὸς λῆψιν τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων μέτρων, θὰ δημιουργήσῃ κατάστασιν, ἥτις σοβαρῶς θὰ ἀπειλήσῃ καὶ αὐτὴν τὴν δημοσίαν τάξιν. Γνωρίζω ἀσφαλῶς, ὅτι τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης διεξάγει διαπραγματεύσεις μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς σύναψιν δανείου ἐκ πέντε ἑκατομμυρίων δραχμῶν, κατὰ τὴν περὶ τούτου διάταξιν τοῦ σχετικοῦ νόμου, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται προσκρούουν κατὰ δυσυπερβλήτων κωλυμάτων· ἐπεθύμουν μάλιστα νὰ ἔδιδε σήμερον σχετικάς τινας πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις εἶναι βεβαίως ἐν γνώσει τῶν διαπραγματεύσεων, διότι, ὡς γνωστόν, τὸ δάνειον τοῦτο δὲν δύναται νὰ συναφθῇ ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν λοιπὸν τὸ δάνειον αὐτὸ πραγματοποιηθῇ, θὰ δυνηθῇ ἡ Τράπεζα νὰ δώσῃ ἀποτελεσματικὴν ἀρωγὴν εἰς τοὺς ἐν ἀπελπιστικῇ καταστάσει διατελοῦντας σταφιδοκτήμονας. Ἂν ὅμως δὲν πραγματοποιηθῇ, τότε, ἐπαναλαμβάνω, ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ κατάλληλα καὶ ἀποτελεσματικὰ μέτρα ἐγκαίρως, διότι πᾶσα βραδύτης δύναται νὰ ἔχῃ λίαν δυσάρεστα ἀποτελέσματα. Δὲν ζητοῦν οἱ παθόντες δωρεὰς, δὲν ζητοῦν ἐλεημοσύνην, ἀλλὰ ζητοῦν κυβερνητικὴν ἀντίληψιν διὰ παροχὴν δανείων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐξοφλήσουν κατὰ τὸ ἐπιὸν ἔτος, διότι κατὰ πάντα ἀνθρώπινον ὑπολογισμὸν δὲν δυνάμεθα ν’ ἀπελπισθῶμεν διὰ τὸ μέλλον. Ποῖα εἶναι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ληφθῶσιν ἐν περιπτώσει ἀποτυχίας τοῦ δανείου τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κρίνῃ· ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον συνιστῶ, εἶναι νὰ σπεύσῃ εἰς τὰς ἐνεργείας αὑτῆς, διότι οἱ καιροὶ δὲν μᾶς περιμένουν.

§91Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀμπελοφυτείας, καὶ ἐγὼ ἀναφέρω, ὅτι οἱ δῆμοι τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης, Παμίσου, Ἀριστομένους, Ἰθώμης, Εὔας καὶ ἐν γένει ἡ ἐπαρχία Μεσσήνης κατεστράφη ἐντελῶς, καὶ φρονῶ ὅτι δύναται νὰ ληφθῇ γενικόν τι μέτρον, διότι τὸ νόσημα ἦτο τοιοῦτον, ὥστε ὄχι μόνον δὲν εἰσεκομίσθη οἶνος εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀλλὰ καὶ αὐτὰ τὰ κλήματα ἐξηράνθησαν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰ δάνεια τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, φρονῶ ὅτι εἶναι σκέψις ἄλλη, καὶ δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τοῦδε, μόλις ἤρξατο ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα τῶν ἐργασιῶν της, ἀμέσως νὰ πέσῃ εἰς τὸν πειρασμὸν τῶν δανείων. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα τῶν δανείων ἐκ μέρους τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνον, καὶ χρήζει μελέτης μεγάλης. Ἓν μόνον δύναται νὰ γείνῃ, νὰ πωληθῇ μέρος τοῦ παρακρατήματος δι’ ὡρισμένην χρῆσιν καὶ οὐχὶ δι’ ἐξωτερικὴν κατανάλωσιν. Ταῦτα εἶχον νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν μου.

§92ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲ ἔχει νὰ εἴπῃ τίποτε;

§93Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ νὰ ἀπαντήσω, διότι τὸ θέμα εἶναι ὑπὸ διαπραγμάτευσιν.

§94ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐπικειμένην ἐξέτασιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ὑποβάλλω αἰτήσεις πληροφοριῶν, καὶ παρακαλῶ τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς νὰ σπεύσωσιν εἰς τὴν συλλογὴν αὐτῶν, ὅπως ταχέως ἔχωμεν τὴν ἀπάντησιν καὶ δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν περὶ τῶν θεμάτων. Καὶ πρῶτον παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, διότι σχετίζεται καὶ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ ὑπέβαλε χθὲς, νὰ καταθέσῃ πίνακα τῆς καθ’ ὅλον τὸ ἔτος κινήσεως τῶν πλοίων τοῦ στόλου, περιέχοντα διακεκριμένως δι’ ἓν ἕκαστον αὐτῶν τὰς ἑπομένας πληροφορίας: αʹ) Πόσους πλοῦς ἐξετέλεσεν ἕκαστον πλοῖον, διαρκοῦντος τοῦ ἔτους 1900 (μέχρι τῆς ἡμέρας τῆς συντάξεως τοῦ πίνακος) καὶ πόσων μιλίων ἕκαστον; βʹ) Πόσους τόννους γαιανθράκων κατηνάλωσεν ἕκαστον πλοῖον καθ’ ὅλον τὸ ἔτος τοῦτο; γʹ) Πόσοι τόννοι γαιανθράκων ὑπῆρχον ἐν ταῖς ἀποθήκαις, λήγοντος τοῦ ἔτους 1899; δʹ) Πόσοι τόννοι γαιανθράκων ἠγοράσθησαν ἀπὸ 1ης Ἰανουαρίου 1900; εʹ) Ποῖαι αἱ τιμαὶ, καθ’ ἃς ἠγοράσθησαν ἐν ἔτει 1899, καὶ ποῖαι ἐφέτος; Ϛʹ) Ἐπληρώθη ὁλόκληρον τὸ ἀντίτιμον τῶν ἀγορασθέντων γαιανθράκων, ἢ ὀφείλεται ὑπόλοιπόν τι, καὶ πόσον; ζʹ) Ποῖα πλοῖα ἐπεσκευάσθησαν (μικρὰς ἢ μεγάλας ἐπισκευὰς) ἐν ἔτει 1900, καὶ πόσα ἐδαπανήθησαν εἰς ἐπισκευὰς ἑνὸς ἑκάστου; ηʹ) Ὁποῖα ὑλικὰ ἐπισκευῶν, διακεκριμένως κατ’ εἶδος καὶ κατὰ ποσότητα, καὶ ὁπόσης ἀξίας ἠγοράσθησαν ἐν ἔτει 1900; θʹ) Ἐξωφλήθη ὅλον τὸ ἀντίτιμον αὐτῶν, ἢ μέρος, καὶ πόσον; ιʹ) Ὁποῖα καὶ ὁπόσα, κατ’ εἶδος, ὑλικὰ ἐπισκευῶν ὑπελείποντο εἰς τὰς ἀποθήκας κατὰ τὸ τέλος τοῦ ἔτους 1899; Τὸν δὲ κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῶν ἑπομένων: 1) Ποῦ κατατίθενται μέχρι τῆς διανομῆς τὰ παραδιδόμενα ἢ ἀποστελλόμενα τῇ Γεν. Διευθύνσει τῶν Ταχυδρομείων ποσοστά, κατὰ τίνα τρόπον καὶ ὑπὸ τίνας ὅρους. 2) Πόσα τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ γραμματοσήμου καὶ λοιπῶν εἰδῶν ἐνσήμου ποσοστὰ ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἐνεστῶτος ἔτους, διακεκριμένως κατὰ ταχυδρομικὸν γραφεῖον, ἰδιαιτέρως δὲ τὰ τῶν γραφείων γʹ τάξεως, πόσα τὰ εἰσπραχθέντα ἐκ πωλήσεως ἐνσήμου καὶ ἐντύπων ταχυδρομικῶν δεμάτων, πόσα τὰ ἐκ ταχυδρομικῶν ἐνσήμων καὶ ἐντύπων ἐπιταγῶν. Νὰ ὑποβάλῃ δὲ καὶ τοὺς ἑπομένους πίνακας: ά) Τῶν κατὰ τριμηνίαν ἀπὸ Ἰουνίου γενομένων διανομῶν, διακεκριμένως κατὰ δικαιούχους τῆς ά κατηγορίας. βʹ) Ὡσαύτως τῆς δευτέρας κατηγορίας. γʹ) Ὡσαύτως τῆς γʹ κατηγορίας. Ταῦτα μὲν τὰ σχετιζόμενα πρὸς τὸ οἰκονομικὸν θέμα, ὅπερ πρωτίστως ἀπασχολεῖ τὴν Βουλήν. Ἔχω ὅμως καὶ δύο ἄλλας ἐρωτήσεις νὰ ἀποτείνω ἀπὸ κοινοῦ πρὸς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν, διότι ἀμφότεροι ἔχουσιν ἁρμοδιότητα ἐν τοῖς θέμασι, καὶ ὁ ἕτερος αὐτῶν δύναται ν’ ἀπαντήσῃ ἐπιπροσθέτως εἰς ὅσα ὁ ἄλλος. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, ἂν ἔχωσιν ἐκ τῆς ἐν Ἀγγλίᾳ ὑπηρεσίας τῆς Κυβερνήσεως εἴδησιν, ὅτι ἔληξεν ὁ ἐν τῇ Νοτίῳ Ἀφρικῇ πόλεμος, καὶ καταλυθεισῶν τῶν Δημοκρατιῶν Ὀράγγης καὶ Τρανσβαάλ, δι’ ἐπισήμων πράξεων προσηρτήθησαν ἀμφότεραι αἱ χῶραι, καὶ κατὰ τίνας ὡρισμένας χρονολογίας, εἰς τὴν Βρεττανικὴν Αὐτοκρατορίαν. Ἡ δευτέρα ἐπερώτησις ἔχει πλέον περιωρισμένον θέμα: 2) Διατὶ ἀπελύθη τῆς θέσεως ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος παρὰ τῷ ἐν Αἰγύπτῳ Διεθνεῖ Ὑγειονομικῷ Συμβουλίῳ ὁ ἰατρὸς Ἀρ. Βαλασσόπουλος, ἀρχίατρος τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Ἑλληνικοῦ Νοσοκομείου.

§95Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν ἐπερώτησιν ταύτην θέτω καὶ ἐγὼ τὴν ὑπογραφήν μου.

§96ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Χαίρω ὅτι προσθέτει τὸ κῦρος τῆς ὑπογραφῆς αὑτοῦ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην. Αὕτη δὲ εἶναι οὐχὶ ἁπλῆ ἐρώτησις, ἀλλὰ προαναγγέλλει ἐπερώτησιν. Ἰδοὺ δὲ πόθεν ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὑποβάλω τὴν ἐρώτησιν· καὶ τοῦτο λέγω, ἵνα ὁπλισθῇ καλῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἔλαβον ἐξ Ἀλεξανδρείας ἐφημερίδα, ἐν ᾗ ἀνέγνων τὰ τῆς ἀπολύσεως τοῦ ἰατροῦ κ. Ἀρ. Βαλασσοπούλου, ὃν δὲν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίζω. Ἐν τῇ ἐφημερίδι ταύτῃ γίνεται λόγος περὶ τῆς κακῆς ἐντυπώσεως, ἥτις ἐγεννήθη ἐν Αἰγύπτῳ ἕνεκα τῆς ἀπολύσεως τοῦ κ. Βαλασσοπούλου. Τοῦτο δὲν ἤθελεν ἀρκέσει ἴσως εἰς ἐμέ, ἵνα ὑποβάλω τὴν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ κατὰ συνοχὴν πρὸς τὴν γνώμην τῆς ἐφημερίδος βλέπω πρᾶξιν τῆς Ἑλληνικῆς Κοινότητος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, τῆς ἀποτελουμένης ἐκ τῶν ἀρίστων Ἑλληνικῶν στοιχείων ἐν Αἰγύπτῳ καὶ προεδρευομένης ὑπὸ τοῦ ἐξόχου ἐν τοῖς Ἕλλησιν ἐκεῖ καὶ ἀληθῶς ἑλληνικωτάτου τὰ αἰσθήματα κ. Σαλβάγου, ἐν ᾗ πράξει, ὡς εἰς ἀπάντησιν ἐπὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ κ. Βαλασσοπούλου, ἡ Ἑλληνικὴ Κοινότης οὐ μόνον ἐκφράζει λύπην περὶ τούτου, οὐ μόνον ἀπευθύνει παράκλησιν εὐσεβάστως πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ φέρῃ διόρθωσιν εἰς τὸ ἀδίκημα, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀπόδειξιν ὁποίαν τιμὴν ἀπονέμει εἰς τὴν ἱκανότητα καὶ τὴν ἄλλην ἀξίαν τοῦ κ. Βαλασσοπούλου, ὡς εἰς ἀντίκτυπον πρὸς τὴν γενομένην ἀπόλυσιν, διορίζει αὐτὸν ἀρχίατρον τοῦ Ἑλληνικοῦ Νοσοκομείου. Διὰ τούτους τοὺς λόγους ὑποβάλλω τὴν ἐρώτησιν.

§97Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ προστεθῇ ἡ ὑπογραφή μου, διότι τὰ μέλη τῆς Κοινότητος μὲ παρεκάλεσαν πρὸς τοῦτο.

§98Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νομοσχέδιον ὑψίστης σημασίας, εἰσαχθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον, τὸ νομοσχέδιον περὶ συμβατικοῦ τόκου. Θὰ παρακαλέσω νὰ ἀναγραφῇ μεταξὺ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τὸ νομοσχέδιον αὐτό.

§99Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ ἀνατυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ.

§100Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μάλιστα.

§101Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Χαίρω πολύ, Κύριοι, διότι αἱ παρατηρήσεις μου ἔφεραν ἀποτέλεσμα, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διώρθωσε τὸν τρόπον τῶν ἀγορεύσεών του. Τοῦτο μοὶ δίδει τὸ θάρρος νὰ ἀνέλθω τὸ βῆμα καὶ νὰ ὑποβάλω ἐπερωτήσεις τινὰς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀναγκάζομαι, Κύριοι, νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης σήμερον, διότι δυστυχῶς δὲν ἠδυνήθην νὰ παρευρεθῶ, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, κατὰ τὰς ἀρχαιρεσίας αὐτῆς, καθόσον ἡ πρόσκλησις, ἡ ὁποία μοὶ ἀπεστάλη, ἐσημείου ἄλλην ἡμερομηνίαν παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ, διὰ νὰ παρευρεθῶ εἰς τὴν συνεδρίασιν τῆς ἐπιτροπῆς. Ἐπεθύμουν δὲ νὰ ἦμαι παρὼν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην τῆς ἐπιτροπῆς, διότι, ἐκτὸς τῶν ἀρχαιρεσιῶν αὐτῆς, προέβησαν καὶ εἰς τὸν καθορισμὸν τῆς ὥρας ἐνάρξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὡς δὲ ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὡρίσθη ἡ ἐνάτη ὥρα τῆς πρωΐας...

§102Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταβάλλεται ἡ ὥρα.

§103Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ... Ὁ ὁρισμὸς τῆς ὥρας μοὶ ἔδωκε τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι βιάζονται τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δηλ. τῆς πλειονοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ὑποβάλωσι τὴν ἔκθεσίν των ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον εἰς τὴν Βουλήν. Ἐγὼ δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν, ἵνα τὸ ταχύτερον ὑποβάλωσι τὴν ἔκθεσίν των καὶ ἡ πλειοψηφία καὶ ἡ μειοψηφία, καὶ νὰ ἐπιληφθῶμεν ἐνταῦθα τῆς συζητήσεως τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Ἀλλὰ, διὰ νὰ γείνῃ τοῦτο, καὶ διὰ νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς, καὶ διὰ νὰ ἴδωμεν, ἂν τὰ περισσεύματα εἶναι ἀληθῆ, διὰ νὰ ἀπολαύσωμεν καὶ ἡμεῖς τῆς ἀγαλλιάσεως, τῆς ὁποίας ἀπολαμβάνει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ πλειοψηφία, εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξελέγξωμεν τὸν προϋπολογισμὸν, νὰ διϋλίσωμεν αὐτόν· καὶ ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διϋλίσωμεν καὶ τὸν κώνωπα, καθόσον εὑρισκόμεθα ὑπὸ ἔλεγχον, ὑπὸ οἰκονομικὰς περιστάσεις οὐχὶ πολὺ εὐχαρίστους εἰς τὴν πατρίδα ἡμῶν. Τοῦτο δὲ νομίζω, ὅτι θὰ ἦναι εὐχάριστον καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἀφοῦ ἡμεῖς, διϋλίζοντες τὸν κώνωπα, θὰ εὕρωμεν καὶ θ’ ἀποδείξωμεν, ἂν τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα παρουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι πραγματικά. Καὶ ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἄμεσον συμφέρον νὰ κάμωμεν τὸν ἔλεγχον πλήρη καὶ τέλειον, ἐλπίζω ὅτι ἡ ἀπόφασις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ θὰ μεταβληθῇ κατὰ τρόπον, ὅστις νὰ διευκολύνῃ τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἐπιληφθῶσι τοῦ ἐλέγχου τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ. Σπεύδω δὲ, ἀφοῦ ἀρχίζουσιν αἱ ἐργασίαι τῆς ἐπιτροπῆς, ν’ ἀπευθύνω παρακλήσεις τινὰς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν...

§104ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δυνατώτερα.

§105Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ὅταν θὰ κάμω τὸν πανηγυρικὸν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, τότε θ’ ἀκούσητε νὰ τὰ λέγω εἰς τὴν διαπασῶν... Καὶ σπεύδω νὰ κάμω τὴν ἐπερώτησιν, διὰ νὰ μὴ φανῶ κωλυσιεργῶν, νὰ μὴ φανῶ, ὅτι θέλω νὰ παρελκύσω τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ νὰ μὴ ἀρχίσουν οἱ δημοσιογράφοι, οἱ φίλα φρονοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ μᾶς ἐπιτίθηνται, καταγγέλλοντες ἡμᾶς, ὅτι παραγνωρίζομεν τὴν ἀποστολήν μας, ὅτι δὲν εἴμεθα εὔορκοι πολῖται Ἕλληνες, ὅτι δὲν κατανοοῦμεν τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν καὶ τὰ καθήκοντα, ἅτινα ἔχομεν, ὅτι εἴμεθα τέλος πάντων φελλάχοι ἐδῶ, μισθωτοὶ, διὰ νὰ ῥίψωμεν τὸν Πρωθυπουργὸν, καὶ βιαζόμεθα νὰ ῥίψωμεν τὴν Κυβέρνησιν καὶ ν’ ἀνέλθωμεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἀρχὴν, ἵνα νεμώμεθα τ’ ἀγαθὰ τῆς ἐξουσίας! Μᾶς χαρακτηρίζουσιν οἱ δημοσιογράφοι κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἑκάστην ἡμέραν, ὥστε μᾶς ἀναγκάζουσι νὰ καταντήσωμεν διὰ τῆς συνοπτικῆς διαδικασίας νὰ τοὺς φέρωμεν εἰς τὴν εὐθεῖαν ὁδὸν τοῦ καθήκοντος. Δὲν δύναται νὰ ὑποδείξῃ κανεὶς εἰς ἐμὲ, ἂν ἔχω καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα μου, καὶ πῶς θὰ τὸ ἐπιτελέσω, οὔτε θὰ τολμήσῃ κανεὶς ἐκ τῶν δημοσιογράφων, προκειμένου περὶ τῶν ἐνεργειῶν, τὰς ὁποίας ἔχω νὰ ἐκτελέσω ἐδῶ, νὰ μὲ ἐλέγξῃ. Θὰ ἐκτελέσω τὸ ἐμὸν καθῆκον, ὡς ἐγὼ κρίνω ὀρθόν. Οὐδεὶς δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ οὐδενὸς ἡμῶν ἐνταῦθα τὸν πατριωτισμόν, μήτε τὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντος, καὶ ἰδίως οἱ δημοσιογράφοι. Δὲν θέλω νὰ ἐπεκτείνω τὰς περὶ τούτου παρατηρήσεις μου· ἀλλὰ θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν θ’ ἀκούσωσιν οἱ δημοσιογράφοι τὴν φωνήν μου ἐντεῦθεν, καὶ ἐλπίζω, ὅτι αὕτη θὰ ἔχῃ τὰ αὐτὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἡ παρατήρησίς μου ὡς πρὸς τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ θὰ παύσῃ ἡ τοιαύτη τακτικὴ, ἡ προπηλακίζουσα πάντα πολιτευτὴν, ὅστις ἐκ τῆς θέσεως ταύτης ἢ ἐκείνης ἐκπληροῖ τὸ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον αὑτοῦ. Οἱ κύριοι δημοσιογράφοι πρέπει νὰ μάθωσιν, ὅτι δὲν δύνανται νὰ μεταβάλωσι τὴν πεποίθησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους αὐτοῦ, οἵτινες ἐκτελοῦσι τὸ καθῆκόν των, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν γράφωσιν. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς μᾶς γνωρίζει εὐτυχῶς. Δὲν εἴμεθα σημερινοὶ, οὔτε χθὲς ἤλθομεν εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν καὶ πρὸς τὴν Ἑλλάδα εἴμεθα ἐρριζωμένοι τόσον, ὅσον δὲν εἶναι οἱ Κύριοι αὐτοὶ, οἵτινες ποιοῦνται κατάχρησιν τῆς ἐλευθερίας, ἣν ἐχορήγησεν αὐτοῖς τὸ Σύνταγμα, ἵνα ἐξ αἰτίας των ἐπέλθωσι μέχρι τοῦδε πολλὰ καὶ μεγάλα δυστυχήματα εἰς τὸν τόπον. Ἀλλ’ ἂς ἔλθω εἰς τὰς πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν ἐπερωτήσεις μου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὰς εἰσπράξεις τῶν ἑξῆς ἐμμίσθων προξενικῶν ἀρχῶν: Τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κων)πόλει Πρεσβείας· τῶν Γενικῶν Προξενείων Θεσσαλονίκης, Ἰωαννίνων, Σμύρνης, Ἱεροσολύμων, Βηρυττοῦ, Καΐρου, Ἀλεξανδρείας, Σοφίας, Φιλιππουπόλεως, Κετίγνης, Μασσαλίας, Τύνιδος, Τεργέστης· τῶν Προξενείων Ἀδριανουπόλεως, Σκόδρας, Μοναστηρίου, Σκοπείων, Σερρῶν, Λάρνακος, Ταϊγανίου, Γαλαζίου, Ἐλασσῶνος, Ἐλμπασανίου, Βερατίου, Αὐλῶνος, Χίου, Ῥόδου, Τραπεζοῦντος, Σάμου, Βάρνης, Πὸρτ–Σάϊδ, Βραΐλας καὶ Βατούμ· τῶν Ὑποπροξενείων Δυρραχίου, Ἑλλησπόντου, Ἀτταλείας, Καβάλλας, Κυδωνιῶν, Προύσσης, Ραιδεστοῦ, Δεδεαγὰτς, Γρεβενῶν, Βερροίας, Πρεβέζης, Πύργου, Ρουχτσουκίου, Σουλινᾶ, Τάντας, Μανσούρας, Ζαγαζικίου, Σουὲζ καὶ Μιτυλήνης τῶν ἐτῶν 1893, 1894, 1896, 1899, καὶ 1900 τῶν τριῶν τριμηνιῶν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα τῶν εἰσπραχθέντων ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου προξενικῶν τελῶν ὑπὸ τῶν ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ ἐμμίσθων Προξενικῶν ἀρχῶν, προερχομένων ἐκ τοῦ ἡμίσεος τῶν διαμονητηρίων καὶ κληρονομικῶν τελῶν τῶν καταργηθέντων διὰ τοῦ νέου προξενικοῦ νόμου Προξενικῶν Πρακτορείων, ἤτοι Βεγγάζης, Ζέδδας, Νικομηδείας, Τριπόλεως τῆς Βαρβαρίας, Χιλῆς, Χοδέϊδας καὶ Ποντοηρακλείας, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κων)πόλει Πρεσβείας, Ἁγίων Σαράντα, Μετσόβου, Πάργας καὶ Σαγιάδος, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ἰωαννίνοις Γενικοῦ Προξενείου, Ἀϊδινίου, Ἀξαρίου, Μαγνησίας, Μάκρης, Νέας Ἐφέσου, Περγάμου, Φωκαίας, Παϊνδηρίου, Τσεσμὲ καὶ Βρυούλλων, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Σμύρνῃ Γενικοῦ Προξενείου, Λήμνου, ὑπαγομένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Χίῳ Προξενείου, Ἀλεξανδρέττας, Ἀντιοχείας, Δαμασκοῦ, Λαοδικείας, Μυρσίνης, Πτολεμαΐδος, Σιδῶνος, Τριπόλεως τῆς Συρίας, Χαλεπίου, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Βηρυττῷ Γενικοῦ Προξενείου, Καλύμνου, Καρπάθου, Κάσσου, Καστελλορίζου, Κῶ, Λέρου, Πάτμου, Σύμης καὶ Χάλκης, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ρόδῳ Προξενείου, Ἀμισοῦ, Κερασσοῦντος, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Τραπεζοῦντι Προξενείου, Ἰόππης, ὑπαγομένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ἱεροσολύμοις Γενικοῦ Προξενείου, Καλλιπόλεως, Σαράντα Ἐκκλησιῶν καὶ Ξάνθης, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ἀδριανουπόλει Προξενείου, Κατερίνης, ὑπαγομένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ἐλασσῶνι Προξενείου, Φιλιππιάδος, ὑπαγομένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Πρεβέζῃ Προξενείου, Μύρας καὶ Φοίνικος, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ἀτταλείᾳ Ὑποπροξενείου, Ἀδραμυτίου, ὑπαγομένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Κυδωνίοις Ὑποπροξενείου, Αἴνου, ὑπαγομένου εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Δεδεαγὰτς Ὑποπροξενείου, Κίου, Μουδανιῶν καὶ Πανόρμου, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Προύσσῃ Ὑποπροξενείου, Καρτοὺμ καὶ Σουακεὶμ, ὑπαγομένων εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξενείου. Σᾶς τὰ ἀνέφερα ὅλα, διὰ νὰ σᾶς διευκολύνω εἰς τὴν ἀποστολὴν διαταγῆς, δυνάμει τῆς ὁποίας θὰ ἦναι δυνατὸν ταχέως νὰ ἔλθωσιν αἱ ἀπαντήσεις, καὶ οὕτω νὰ δυνηθῶμεν νὰ μελετήσωμεν τὸν προϋπολογισμόν· διότι, ἂν δὲν μᾶς προσαγάγητε ὅ,τι ζητοῦμεν, θὰ ἦναι δύσκολον νὰ μελετήσωμεν τὸν προϋπολογισμὸν καθ’ ὃν τρόπον ἐννοοῦμεν νὰ τὸν μελετήσωμεν, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν ὑπαγόμεθα εἰς τὴν εὐθύνην, διὰ τὴν ὁποίαν οἱ κύριοι δημοσιογράφοι ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν καταγγέλλουσι τὴν Ἀντιπολίτευσιν.

§106Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι γραμματεὺς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ἀναλαμβάνω νὰ διαβιβάσω εἰς αὐτὴν ὅλα τὰ αἰτήματα.

§107Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἐγὼ ὑπέβαλον τὰς αἰτήσεις μου ἀπὸ σήμερον, διὰ νὰ δείξω τὴν καλήν μου πίστιν.

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑπῆρξέ τις παράλειψις, νομίζω.

§110ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν βλέπω κανένα ἐδῶ ἐγγεγραμμένον.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι δι’ ὑμᾶς παράλειψις. Δὲν διενεμήθησαν τὰ νομοσχέδια. Τί θὰ συζητήσωμεν;

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω γνῶσιν. Εὑρίσκω πρὸ ἐμοῦ ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ δι’ αὐτὸ προβαίνω.

§113ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ διανεμηθῶσι.

§114Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂς ἀναβάλωμεν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 7 μ. μ.)