1900.04.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 57

Τῆς 2 Ἀπριλίου 1900.

(Κυριακή).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 15′ π. μ. ἄρχεται ἡ συνεδρίασις).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ πρακτικὰ θ’ ἀναγνωσθῶσι κατόπιν, διότι δὲν ἐτυπώθησαν ἀκόμη. Τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τοῦ Συνδέσμου τῶν ἐν Ἀθήναις Οἰνοπαντοπωλῶν δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ζητεῖ τὴν κατάργησιν τῶν διαπυλίων τελῶν. Οἱ κτηματίαι τῆς περιφερείας Κάτω Γουλωμένου τοῦ Αἰγίου ὑποβάλλουσιν αἴτησιν περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἐπιβληθέντος φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Φενεοῦ κλπ.» Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 282).

§2Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ ἐπικειμένῃ λήξει τῶν συνεδριάσεων θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ διατάξῃ νὰ ἐκτυπωθῶσιν εἰς ἓν τεῦχος οἱ νόμοι οἱ ψηφισθέντες κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον. Μετὰ τοῦτο θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ τῆς Βουλῆς ἐπὶ ἄλλης προτάσεως. Πράγματι εἶναι καιρὸς νὰ παύσωμεν συνεδριάζοντες ἐν τοιούτῳ καταστήματι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκατάλληλον καὶ ἀνεπιτυχὲς καὶ ὑπὸ ἔποψιν εὐπρεπείας καὶ ὑπὸ ἔποψιν ἀκουστικῆς καὶ εὐκολίας. Κατὰ τὸ 1890 ὁμιλῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης ἔλεγον: «Ἐὰν θέλετε δικαιοσύνην καλὴν, ἀποβλέψατε καὶ εἰς τὴν ἵδρυσιν εὐπρεπῶν δικαστηρίων, ὅπου ὁ μάρτυς δὲν ἔχει τὸ θάρρος νὰ προσέλθῃ μετ’ εὐκολίας νὰ ψευδορκήσῃ, θέτων τὴν χεῖρά του ἐπὶ πολυτελοῦς Εὐαγγελίου, ὅπως πράττει σήμερον ἐπὶ ἐρρακωμένου καὶ εὐτελοῦς». Ἰδιαιτέρως παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως περὶ τούτου, καὶ ἂν εἶναι ἀνάγκη, νὰ ληφθῇ καὶ ἀπόφασις τοῦ Σώματος, διότι οὐδεὶς θὰ ἦναι ὁ ἀντιλέξων. Θὰ ἐπιτύχωμεν πλεῖστα ἀγαθὰ διὰ τῆς ἀνεγέρσεως εὐπρεποῦς Βουλευτηρίου καὶ αἰθούσης τῶν συνεδριάσεων. Δὲν εἶμαι διατεθειμένος νὰ προτείνω τοῦτο ἢ ἐκεῖνο τὸ σχέδιον· μόνον παράκλησιν κάμνω, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Τότε θὰ κατορθωθῇ νὰ λυθῇ καὶ τὸ μέγα ζήτημα τῆς πρακτικογραφίας τῶν ἐφημερίδων, διὰ τὸ ὁποῖον αἰωνίως ἔχομεν παράπονα. Ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος ἔχει σύμφωνον καὶ τὴν Βουλήν, ὅπως ἀναλάβῃ τοιαύτην μέριμναν.

§3Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλοτε διωρίσθη μία ἐπιτροπή, ἵνα μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦ θεωρείου τῶν δημοσιογράφων καὶ λάβῃ μέριμνάν τινα, ὅπως οἰκονομήσῃ τὸ πρᾶγμα. Τί ἀπεφάσισεν ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη;

§4Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦ Βουλευτηρίου, εἶμαι σύμφωνος μὲ τὸν προλαλήσαντα, καὶ ἀναγνωρίζω τὸ βάσιμον τῶν λόγων του. Ἡ Κυβέρνησις ἀσχολεῖται ἐπὶ τούτου, καὶ κατὰ τὸν προσεχῆ Νοέμβριον θὰ ἤμεθα εἰς κατάστασιν νὰ ὑποβάλωμεν μέτρον τι πρὸς ὁριστικὴν λύσιν τοῦ ζητήματος.

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Βουλή, ἡ ὁποία ψηφίζει κατ’ ἔτος προϋπολογισμὸν τόσων ἑκατομμυρίων, θὰ ψηφίσῃ κατ’ ἀνάγκην καὶ ἓν ποσὸν pro domo sua κυριολεκτικῶς.

§6ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑποβάλλω μίαν αἴτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως μελετήσας ἐνεργήσῃ, κατὰ δὲ τὴν προσεχῆ Σύνοδον γνωρίσῃ τῇ Βουλῇ ποῖα ἀποτελέσματα ἔχει ἐπὶ τῆς ἀναφορᾶς τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου Καλαμῶν, ὑπ’ ἀριθ. 926 τῆς 26 Ἀπριλίου 1899, τῆς ἀφορώσης εἰς τὴν γενομένην ἁρπαγὴν οἰκοπέδων τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ πολίτου Γεωργίου Παπαδοπούλου. Κάμνω τὴν σύστασιν ταύτην διότι γνωρίζω θετικῶς, ὅτι ὁ Παπαδόπουλος σκοπὸν ἔχει ὅλην του τὴν περιουσίαν νὰ διαθέσῃ πρὸς συντήρησιν φιλανθρωπικῶν καταστημάτων, καὶ τὸ Δημόσιον πρέπει νὰ δείξῃ ἰδιαιτέραν στοργήν. Ἐπίσης ἔλαβον ἐπιστολὴν ἐκ Καλαμῶν τοῦ πολίτου Ἰωάννου Καρβέλα, διὰ τῆς ὁποίας οὗτος μὲ παρακαλεῖ νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παράκλησιν, ὅπως λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ἔκθεσιν περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ Παναγιώτου Καρβέλα, υἱοῦ του, τοῦ ὁποίου αἱ ἱεραρχικῶς ὑποβληθεῖσαι ἀποδείξεις ὅτι διέπρεψε δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ὑπαξιωματικοῦ τούτου διαιροῦνται εἰς δύο. Πρῶτον ἔλαβε μέρος εἰς ὅλας τὰς μάχας τοῦ Βελεστίνου κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον καὶ ἠνδραγάθησε, δεύτερον ἔχει προηγουμένας ὑπηρεσίας ἐν Μακεδονίᾳ, ὅπου ὑπῆγε μετ’ ἄλλων πολὺ πρὸ τοῦ πολέμου· εἶναι δὲ ἄδικον, οἱ ἀνδραγαθήσαντες ὑπαξιωματικοὶ νὰ παρορῶνται, πρὸς ἀπογοήτευσιν καὶ τῶν ἄλλων. Ἀκολούθως θὰ ἐπαναλάβω, τὸ τρίτον ἤδη, τὴν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν σύστασίν μου, νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ κτῆμα Ἰμίρμπεη. Δὲν πρόκειται νὰ προκαλέσω συζήτησιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤρχισεν ἡ καλλιέργεια, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ εἰσακούσῃ τὰ παράπονα τῶν ἰδιοκτητῶν.

§7ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅσα εἶπε περὶ τοῦ Παναγιώτου Καρβέλα, ὁ κ. προαγορεύσας εἶναι ἀκριβέστατα, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ τὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§8Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐγὼ ἐπεκτείνω τὴν παράκλησιν καὶ ἐπὶ ἄλλων ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες διέπρεψαν οὐ μόνον ἐν τῷ πολέμῳ, ἀλλὰ καὶ προηγουμένως εἰς τὴν καταδίωξιν καὶ σύλληψιν φυγοδίκων καὶ ληστοφυγοδίκων. Ἤδη, προκειμένου περὶ ἐξετάσεων, αἱ αἰτήσεις αὐτῶν δὲν λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ φανῇ ἐπιεικέστερος εἰς τὴν βαθμολόγησιν, διότι δὲν πρέπει νὰ ἀδικηθῶσι.

§9Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ὑποβάλω σύστασιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τακτικωτέρας συγκοινωνίας τῶν νήσων καὶ ἰδίως τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω· διότι ἡ συγκοινωνία μετὰ τῆς Κύθνου δὲν εἶναι τακτική, γνωρίζετε δέ, ὅτι ἐκεῖ μεταβαίνουσι πολλοὶ ἄνθρωποι διὰ τὰ λουτρὰ καὶ πολλάκις δυσκολεύονται ν’ ἀναχωρήσωσιν. Ἰδίως ὅμως ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τοῦ δρομολογίου τῆς Ἑταιρείας Τζών, διότι τὸ ἀτμόπλοιον, παραλαμβάνον ἐπιβάτας ἐκ Κέας καὶ Κύθνου διὰ Σῦρον, μεταφέρει αὐτοὺς πρῶτον εἰς Ἄνδρον καὶ Τῆνον καὶ μετὰ πολύωρον περιήγησιν ἀνὰ τὰς νήσους ταύτας ἀποβιβάζει εἰς Σῦρον, ὅπερ ἀδικώτατον ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις διὰ τοὺς ἀνθρώπους τούτους.

§10Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος, μολονότι ἡ Βουλὴ εὑρίσκεται εἰς ψυχολογικὴν κατάστασιν ἀνώμαλον, νὰ ἀπευθύνω ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργόν, διότι ἔλαβον τηλεγράφημα ἐκ Σκύρου παρὰ τοῦ κυρίου Στεφανίδου, ὅστις μὲ παρακαλεῖ νὰ ὑψώσω φωνὴν ἐπὶ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς διέπραξε, δοὺς τὴν ἄδειαν συστάσεως καὶ τρίτου φαρμακείου εἰς πόλιν ἔχουσαν πληθυσμὸν μόλις 3,000. Δὲν γνωρίζω ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν τῷ τηλεγραφήματι ἀναφερόμενα, καὶ ἂν ταῦτα ἀληθεύουσι, νὰ προβῇ ταχέως εἰς τὴν διόρθωσιν τῆς ἀδικίας, ἵνα μὴ τὸ Δημόσιον ἀποτίσῃ κατόπιν καὶ χρηματικὰς ἀποζημιώσεις διὰ τὰς τοιαύτας παρανομίας.

§11Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Πρὸ πέντε ἐτῶν εἶχεν ἀρχίσει ἀτμοπλοϊκὴ συγκοινωνία εἰς Δομβραίναν διὰ προσεγγίσεων τῶν ἀτμοπλοίων ἑταιρείας τινὸς εἰς τὸν ὅρμον Ἁγίου Ἰωάννου, ἀλλ’ ἕνεκα ἐλλείψεως σημαντῆρος εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο, ἀπαραιτήτου διὰ τὰς προσεγγίσεις τῶν ἀτμοπλοίων, ἡ ἑταιρεία ἠναγκάσθη νὰ διακόψῃ τὰς προσεγγίσεις. Ὁ δῆμος Θίσβης δὲν ἠδυνήθη ν’ ἀγοράσῃ σημαντῆρα· ἐπειδὴ δὲ μανθάνω, ὅτι εἰς τὸν Ναύσταθμον κατασκευάζονται σημαντῆρες, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ διατάξῃ, ἵνα τοποθετηθῇ εἰς τὸν ὅρμον Ἁγίου Ἰωάννου σημαντὴρ χάριν τῆς συγκοινωνίας.

§12Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑποβάλω αἴτησιν τοῦ σχολάρχου Καρυταίνης Π. Σκουρλέτη, διαμαρτυρομένου ὅτι μετετέθη παρανόμως, χωρὶς νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν. Ἡ δημοσιευθεῖσα αἴτησίς του φαίνεται ὅτι εἶναι πλαστή. Τοῦτο ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κυρίου Εὐταξία. Παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν αἴτησιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως.

§13Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Καπνοπῶλαί τινες μοὶ ὑπέβαλον σήμερον παράπονα κατὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Καπνοκοπτηρίου Ἀθηνῶν, τὰ ἑξῆς. Κατὰ τὸν νόμον καὶ κατὰ τὴν καθιερωθεῖσαν συνήθειαν, οἱ καπνοπῶλαι, προσερχόμενοι εἰς τὸ Καπνοκοπτήριον, δηλοῦσιν ὅσον καπνὸν ἔχουσι νὰ παραδώσωσι πρὸς κοπήν, λαμβάνουσι τὰς ἀπαιτουμένας ταινίας, καὶ πληρώνουσι τὸν φόρον εἴτε ἀμέσως, εἴτε καὶ ὑστερώτερον. Κατὰ τὴν 30 λήξαντος μηνὸς Μαρτίου εἰσήγαγον εἰς τὸ Καπνοκοπτήριον καπνὸν πρὸς κοπὴν καὶ ἐζήτησαν νὰ πληρώσωσι τὸν νενομισμένον φόρον, ὁ εἰσπράκτωρ ὅμως κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἀπουσίαζεν, εὑρισκόμενος εἰς τὸν προϊστάμενόν του, ἵνα δώσῃ λογαριασμὸν τῆς διαχειρίσεώς του διὰ τὸν παρελθόντα μῆνα, καὶ οἱ καπνοπῶλαι παρέλαβον κατ’ ἀνάγκην τὸν καπνὸν τὴν ἑπομένην ἡμέραν, ἤτοι μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ ἄρτι ψηφισθέντος νόμου, ὁ ὁποῖος, ὡς θὰ ἐπληροφορήθητε, ἐδημοσιεύθη καθ’ ἣν ἡμέραν καὶ ἐψηφίσθη εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, καὶ συνεπῶς ὁ καπνὸς ἐκεῖνος, ὁ παρασκευασθεὶς πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου αὐτοῦ, ὑπήχθη εἰς τὴν πρόσθετον φορολογίαν τῶν δύο δραχμῶν καὶ 40 λεπτῶν. Ὑποθέτω ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου δὲν θὰ καταδεχθῇ νὰ πληρώσουν οἱ καπνοπῶλαι τὸν ἄδικον τοῦτον φόρον, καὶ διὰ τοῦτο γνωρίζων τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν τῶν Οἰκονομικῶν τὸ ἄτοπον τοῦτο, τὸ λαβὸν χώραν ἕνεκα τῆς ἀμελείας τοῦ εἰσπράκτορος, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα.

§14ΜΠΑΣΙΑΣ. Καίτοι δὲν ἔχω τὴν εὐχαρίστησιν νὰ βλέπω σήμερον ἐνταῦθα παρακαθήμενον τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, σπεύδω μ’ ὅλα ταῦτα, ἐπειδὴ ἐγγίζομεν εἰς τὸ τέλος τῶν ἐργασιῶν μας, νὰ ἀπευθύνω σύστασιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα κατὰ τὰς διακοπὰς προβῇ εἰς τὴν πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων τοῦ Ἀνωτάτου Δικαστηρίου καὶ τῶν λοιπῶν δικαστηρίων, ὧν ἡ λειτουργία καθημερινῶς προσκόπτει ἐλλείψει προσωπικοῦ.

§15Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ὑποβάλω σύστασιν περὶ ἀντικειμένου ἀφορῶντας τὴν ἐπαρχίαν μου, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μεριμνήσῃ διὰ τοῦ νομομηχανικοῦ, ἵνα διορθωθῇ ὁ δρόμος ἀπὸ Καρπενησίου μέχρις Ἀγρινίου, διότι εὑρίσκεται εἰς κακὴν κατάστασιν. Ἄλλοτε, κατὰ τὸ 1896 ἢ 1897, ἐδόθη πίστωσις 65,000 δραχμῶν, ἧς δὲν ἐγένετο χρῆσις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τὴν πίστωσιν. Προσέτι δύο γέφυραι, δι’ ὧν συγκοινωνοῦσι τρεῖς δῆμοι, ἔχουσαι ἀνάγκην μικρᾶς ἐπισκευῆς, ἥτις δὲν θ’ ἀπαιτήσῃ μεγάλην δαπάνην, δέον καὶ αὗται νὰ ἐπισκευασθῶσι.

§16ΖΩΤΟΣ. Ἐλήφθη πρόνοια, καὶ μὴ ἀνησυχεῖτε.

§17ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐκάμετε σεῖς τὰς δεούσας συστάσεις; Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅμως δὲν ἔχει γνῶσιν, ὡς τοῦτο βεβαιοῖ διὰ τῆς σιωπῆς του.

§18Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἀνέπτυξα πρό τινων ἡμερῶν βραχεῖαν ἐπερώτησιν, ἀπευθυνομένην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ σκοποῦσαν τὴν κατασκευὴν κοινοτικῶν ἔργων ἐν Ἄνω Βόλῳ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη, ὅτι ἤθελε φέρει τὰς σχετικὰς πληροφορίας, ἀλλὰ δυστυχῶς αὗται μέχρι τοῦδε δὲν κατετέθησαν. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐὰν ἔχει τὰς πληροφορίας ταύτας, νὰ τὰς καταθέσῃ εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἄλλως νὰ φέρῃ αὐτὰς αὔριον. Ὀφείλω δὲ νὰ ποιήσωμαι μικρὰν δικαιολογίαν τῆς ἐπερωτήσεώς μου ταύτης καὶ πάλιν. Τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον, ἀφορᾷ δὲ εἰς ἔργον, καθ’ οὗ οὐδὲν πρόσκομμα δέον νὰ παρεμβληθῇ, καθόσον καὶ τῆς Πολιτείας τὸ συμφέρον καὶ τὸ τοπικὸν τοιοῦτον εἶναι, νὰ διευκολύνηται πᾶσα τοιαύτη ἀνάγκη.

§19Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἰδοὺ τί συνέβη. Μόλις κατετέθη ἡ σημείωσίς σας, ἐζήτησα πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ δυστυχῶς ἦτο ἀδύνατον ἐκ τῆς σημειώσεως ταύτης νὰ ἐννοήσωμεν περὶ τίνος πρόκειται. Παρεκάλεσα τὸν κ. Λιακόπουλον νὰ ἔλθῃ παρ’ ὑμῖν καὶ ζητήσῃ πληροφορίας, ἵνα δυνηθῶμεν ν’ ἀπαντήσωμεν εἰς τὴν ἐπερώτησιν ὑμῶν. Δόσατε, παρακαλῶ, σημείωσιν ἀκριβῆ, ὅπως αὔριον προσαγάγω τὰ ἔγγραφα.

§20ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἡ σημείωσίς μου ἦτο σαφεστάτη. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἦσαν αἱ τυχὸν ἐλλείψεις τῆς σημειώσεώς μου, αἵτινες ἐπήνεγκον τὴν βραδύτητα ταύτην. Φοβοῦμαι ὅτι ἦσαν ἄλλοι λόγοι, οἱ ὁποῖοι παρημπόδισαν ἢ παρέπεισαν ὑμᾶς νὰ μὴ φέρητε τὰ ἔγγραφα.

§21Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σᾶς εἶπον ὅτι ἀπέστειλα ἀκόμη καὶ τὸν τμηματάρχην, ὅπως ζητήσῃ πληροφορίας παρ’ ὑμῶν.

§22ΤΟΠΑΛΗΣ. Καὶ ὅμως ὁ κ. τμηματάρχης δὲν ἦλθε πρὸς ἐντάμωσίν μου.

§23Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δότε, παρακαλῶ, σημείωσιν ἀκριβεστέραν.

§24ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπαντήσω ἐγὼ εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Παξῶν Βουλευτοῦ. Τὸν Σκουρλέτην, προλύτην ὄντα τῆς Θεολογίας, διώρισα ἀπ’ εὐθείας ἑλληνοδιδάσκαλον ἐν Τριπόλει, ἄνευ οἱασδήποτε συστάσεως, καθ’ ἣν ἀρχὴν εἶχον καθιερώσει ἀείποτε, ἵνα πάντας τοὺς διδάκτορας τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς καὶ τοὺς προλύτας τῆς Θεολογίας καὶ τοὺς τελειοδιδάκτους ἀμφοτέρων τῶν Σχολῶν διορίζω ἀπ’ εὐθείας ἑλληνοδιδασκάλους. Ἅμα ὅμως διορισθεὶς αὐτὸς, ἢ μᾶλλον ἡμέρας τινὰς μετὰ τὸν διορισμόν του, κατέλιπε τὴν θέσιν του καὶ μετέβη εἰς τὸν ἰδιαίτερον δῆμον τῆς ἐπαρχίας αὐτοῦ πρὸς ψηφοθηρίαν ὑπὲρ ἑνὸς ὑποψηφίου δημάρχου. Κατ’ ἀκολουθίαν καταγγελίας ἠθέλησα νὰ διατάξω διοικητικὰς ἀνακρίσεις, ἀλλὰ σπεύσας εἷς τῶν συγγενῶν του μὲ παρεκάλεσε νὰ μὴ προβῶ εἰς αὐτὰς, ἀλλὰ νὰ δεχθῶ νὰ τὸν μεταθέσω τῇ αἰτήσει του. Πράγματι ἐνόμισα, ὅτι οὕτω πως θὰ ἔληγε τὸ ἐπεισόδιον ἐκεῖνο, καὶ προέβην εἰς τὴν μετάθεσιν αὐτοῦ. Δὲν παρῆλθον ὅμως πολλαὶ ἡμέραι, ὅτε ἐνεφανίσθη πρὸς ἐμὲ ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος Σκουρλέτης καὶ μοὶ ἔκαμε παραστάσεις, ὅτι ἐναντίον τῆς θελήσεώς του ὑπεβλήθη τοιαύτη αἴτησις. Τότε ἐδήλωσα πρὸς αὐτὸν, ὅτι θ’ ἀνεκάλουν μὲν τὸ διάταγμα τῆς μεταθέσεώς του, θὰ διέτασσον ὅμως διοικητικὴν ἀνάκρισιν περὶ τῆς γενομένης κατ’ αὐτοῦ καταγγελίας. Ἀλλὰ τότε μοὶ ἀνεκοινώθη, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ γείνωσι πάντα ταῦτα, διότι θεῖός του εὐκατάστατος ἀνέλαβε τὴν ἀποστολὴν αὐτοῦ ὡς ὑποτρόφου εἰς τὴν Γερμανίαν, καὶ οὕτως ἔληξεν ἡ ὑπόθεσις. Ἐλπίζω ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ζητήσῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἐγὼ ἐξέθεσα αὐτήν.

§25ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐγνώριζόν τι περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλ’ ἔλαβον τὴν αἴτησιν μετὰ παρακλήσεως νὰ ὑποβάλω ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, διότι ὁ ἑλληνοδιδάσκαλος αὐτὸς λέγει ὅτι μετετέθη χωρὶς νὰ ἔχῃ ὑποβάλει αἴτησιν πρὸς τοῦτο. Ὁ κ. ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴς ἐζήτησε πληροφορίας τινὰς περὶ καταγγελίας γενομένης κατὰ τοῦ στρατιωτικοῦ ἰατροῦ κ. Καπετανάκη. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ πορίσματα τῆς γενομένης ἀνακρίσεως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, διότι πολλὰ ἐγράφησαν εἰς τὰς ἐφημερίδας, καὶ δίκαιον εἶναι νὰ γνωσθῇ, ἐὰν τὰ καταγγελθέντα εἶναι ἀληθῆ ἢ ὄχι.

§26Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρὸς καθησύχασιν τῶν κυρίων Βουλευτῶν λέγω ὅτι καταγγελία ὑπεβλήθη εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ καταχρήσει κατὰ τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Βʹ Στρατιωτικοῦ Νοσοκομείου ἰατροῦ κ. Καπετανάκη. Διέταξα ἀνακρίσεις, αἵτινες ἐγένοντο μετὰ πάσης ἐπιμελείας καὶ λεπτομερείας· ἐξ αὐτῶν δ’ ἀπεδείχθη, ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ Νοσοκομείου ἐκείνου μετὰ ζήλου καὶ ἐπιμελείας ἐξετέλει τὸ καθῆκόν του, καὶ ὅτι οὐδεμία ὑπῆρξε κατάχρησις. Οὐχ ἧττον ἐπειδὴ ὁ κ. Καπετανάκης ὑπέπεσεν εἰς πειθαρχικὸν παράπτωμα, δοὺς ἄδειαν νοσοκόμου εἰς ὑπηρέτην,—πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ὁ κανονισμὸς ἀπαγορεύει,—ἐτιμωρήθη πειθαρχικῶς.

§27Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Πρόκειται περὶ ὑπολήψεως ἀξιωματικοῦ. Ἡ κατὰ στρατιωτικῶν πρισβολὴ καὶ ἀδικία, δημοσιευομένη μάλιστα διὰ τοῦ τύπου, ἐνέχει ἔννοιαν εὐνοήτου βλάβης καὶ τῇ ὅλῃ Πολιτείᾳ· δέον δὲ νὰ γίνεται καὶ ἡ ἀποκατάστασις πλήρης καὶ ὡς οἷόν τε ἐπισήμως...

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο τοῦτο.

§29Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Καὶ ἂν ἐγένετο, ἔχω καθῆκον, δι’ οὓς λόγους θὰ εἴπω, νὰ τὴν καταστήσω ἐπισημοτέραν. Τὴν τιμιότητα καὶ ἱκανότητα τοῦ Καπετανάκη ἀνομολογοῦσι πάντες οἱ γνωρίζοντες αὐτόν. Καὶ ἐκείνην μὲν ἀπέδειξαν αὐστηρὰ καὶ ἀμερόληπτος ἀνάκρισις, τὴν ἐπιστημονικὴν δ’ αὐτοῦ ἀξίαν ἀναγνωρίζουσι καὶ ἔξοχοι ξένοι ἐπιστήμονες. Ἐν τῷ μεγάλῳ π. χ. γνωστῷ εἰς πάντας τοὺς ἰατροὺς συγγράμματι «Traité de Pathologie externe» τοῦ Réclus, προκειμένου περὶ κοιλιακῶν τραυμάτων, ἀναφέρεται τὸ ὄνομα τοῦ κ. Καπετανάκη μεταξὺ ἄλλων ἐπιστημόνων ἰατρῶν, Γάλλων καὶ Γερμανῶν, λίαν εὐφήμως. Ἡ δὲ «Revue de Chirurgie», ἓν τῶν σπουδαιοτέρων γαλλικῶν ἰατρικῶν περιοδικῶν, τὸ «Mercredi Médical» κλπ. ἀναγράφουσι τὴν εἰς τὴν Ἀκαδημίαν τῆς Ἰατρικῆς ἀνακοίνωσιν τοῦ ἐξόχου Γάλλου χειρουργοῦ Verneüille περὶ περιπτώσεων τετάνου, ἃς ἐζήτησε καὶ ἔλαβεν οὗτος παρὰ τοῦ κ. Καπετανάκη, ἐν τῇ ἀνακοινώσει δὲ ταύτῃ ἀναφαίνεται πάλιν ἡ ἐπιστημονικὴ ἀξία τοῦ τιμῶντος τὸ Ὑγειονομικὸν σῶμα Ἕλληνος στρατιωτικοῦ ἰατροῦ. Καὶ ταῦτα μὲν λέγω οὐχὶ ἐκ προσωπικῶν λόγων, ἀλλ’ ὁρμώμενος ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ δημοσία διὰ τοῦ τύπου γιγνομένη ἀδικία εἰς ἄνδρας κατέχοντας δημόσιον ἀξίωμα, στρατιωτικὸν ἢ πολιτικὸν, καὶ μάλιστα ἐκ τῶν ἀνωτέρων, δέον δημοσίᾳ νὰ αἴρηται, ἐν βαθμῷ, οὕτως εἰπεῖν, πολλαπλασίῳ, διότι ὁ ψόγος ἐντυποῦται περισσότερον ἢ ὁ ἔπαινος, ὡς καὶ ἡ ἐκ τούτου ὠφέλεια εἶναι μικροτέρα τῆς ἐξ ἐκείνου βλάβης. Ὁπόσον δὲ βλάπτει δημοσιογραφία μὴ σώφρων καὶ ἀνεξετάστως εἰδήσεις ἀναγράφουσα ἐσφαλμένας περὶ διαπράξεως ἀδικημάτων δῆθεν καὶ καταχρήσεων, ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω τὸ ἀκόλουθον γεγονός. Πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν Γερμανὸς φίλος μου ἐν συνομιλίᾳ μετ’ ἐμοῦ μοὶ ἔφερεν ὡς ἀπόδειξιν τῆς ἐπικρατούσης παρ’ ἡμῖν καταστάσεως καὶ διαφθορᾶς, ὅτι ὁ πρῴην κεντρικὸς ταμίας ἔκλεψεν 6,000,000 δραχμάς! Ἕκαστος ἐξ ὑμῶν γνωρίζει τὴν ἀθῳότητα τοῦ συκοφαντηθέντος ἢ ἐκ πλάνης ἀδικηθέντος ἀτυχοῦς ἐκείνου κεντρικοῦ ταμίου, τοῦ κ. Γρηγοράκη. Καὶ ἐκεῖνος μὲν ἠδικήθη, ἀλλὰ τὸ ὄνομά του ἐλησμονήθη διὰ τοῦ χρόνου. Ἐκ τοῦ ἀτόμου ὅμως προσήφθη ἡ ὕβρις καὶ τὸ κακὸν εἰς τὴν Πολιτείαν, μεταπηδῆσαν ἐκ τοῦ μέρους εἰς τὸ ὅλον. Οὕτως ἡ μερικὴ φαινομένη ἀδικία καθίσταται γενική· πρὸς ἄρσιν δὲ καὶ ἐκμηδένισιν αὐτῆς δὲν ὁρμᾶταί τις πλέον ἐκ προσωπικῶν, ἀλλ’ ἐξ ἄλλων ὑψηλοτέρων λόγων· καὶ τοιοῦτοι λόγοι παρεκίνησαν καὶ ἐμὲ νὰ εἴπω ταῦτα.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κύριος Σταυρόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§31Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δικαιοῦμαι νὰ ὑψώσω φωνὴν παραπόνου, διότι, καίτοι ἡ Βουλὴ σύμπασα ἐδέχθη νὰ συζητηθῇ κατὰ προτίμησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν διατάξεων τῆς ποινικῆς δικονομίας περὶ προφυλακίσεως, καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὑπεσχέθη, ὅτι θὰ συζητηθῇ τοῦτο ἐντὸς 7 ἢ 8 ἡμερῶν, ἐν τούτοις φαίνεται ὅτι καὶ πάλιν θὰ μείνῃ ἀσυζήτητον, ἀφοῦ μάλιστα προτιμᾶται αὐτοῦ καὶ αὐτὸ τὸ περὶ σαρωθροχόρτου. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ τηρήσῃ τὴν ὑπόσχεσίν του καὶ προτάξῃ εἰς τὴν συζήτησιν τὸ εἰρημένον νομοσχέδιον, προκειμένου μάλιστα περὶ τῶν αὐθαιρέτως ὑπὸ τῶν δικαστικῶν ἀρχῶν προφυλακιζομένων ὑπηκόων τοῦ Βασιλέως Γεωργίου.

§32Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, θὰ προτιμηθῇ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νομοσχεδίου περὶ ναυτικῶν ἐμπορικῶν σχολείων. Ἑτέρα τροπολογία ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ αὐτοῦ νομοσχεδίου ὑπεβλήθη, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς τῶν κ. κ. Ν. Λεωνίδα, Ι. Κουντουριώτου, Π. Μαυροκεφάλου καὶ Α. Μπασιᾶ. Ὡσαύτως ὑπεβλήθη τροπολογία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν», φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς τῶν κ. κ. Μομφερράτου, Μαρκέτου καὶ Μπασιᾶ. Αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 283–285). Προβαίνομεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ ΒΥΚΒʹ νόμου περὶ Ἐφηβείου Ἀβέρωφ». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§34Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Δραγούμης, ὅστις ἀπουσιάζει ἤδη, παρεκάλεσε χθὲς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί θὰ γείνωσι τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν εἰσπραχθῆ ἐκ τῶν κατασκευαζομένων ἐν τῇ φυλακῇ τοῦ Ἀβέρωφ πραγμάτων. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι σεβαστόν. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, τί θὰ γείνωσι ταῦτα.

§35Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ προκύπτον κέρδος κατανέμεται μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν ἐργασθέντων καταδίκων.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ἀτμοπλοίου «Μάρθας» συνομολογηθείσης συμβάσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ΒΤΜΘʹ νόμου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχουσι τρεῖς τροπολογίαι· μία τῶν κυρίων Διγενοπούλου, Πέρρου καὶ Μπασιᾶ, ὅπως προστεθῇ ὡς δεύτερον ἄρθρον, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως· ἑτέρα τοῦ κ. Καλλιφρονᾶ, ὅστις ζητεῖ νὰ περιληφθῶσιν εἰς τοὺς ἀποκτῶντας προσόντα ἐπιθεωρητῶν «καὶ οἱ διατελέσαντες ἐπὶ 8 ἔτη διευθυνταὶ διταξίων δημοτικῶν σχολείων». Τρίτη τροπολογία εἶναι ἡ τοῦ κ. Πετρίδου...

§38Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως δέχεται τὴν τροπολογίαν μου, παρακαλῶ νὰ τὸ δηλώσῃ. Ἄλλως θὰ λάβω τὸν λόγον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ τροπολογία τοῦ κ. Πετρίδου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν τρίτην παράγραφον τὰ ἑξῆς: «Ἀλλ’ οἱ τελευταῖοι οὗτοι διορίζονται μετὰ δοκιμασίαν κατὰ τὰ ἄρθρα 34 καὶ 38 τοῦ ΒΤΜΘʹ νόμου, προτιμωμένων τῶν εὐδοκίμως ἐπὶ τριετίαν ὑπηρετησάντων ὡς ἐπιθεωρητῶν βʹ τάξεως ἢ ἄλλων κεκτημένων τὰ νόμιμα προσόντα ἢ ἐγνωσμένην ἱκανότητα.»

§40Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι οἱ τελευταῖοι οὗτοι διορίζονται μετὰ δοκιμασίαν κανονισθησομένην διὰ βασιλικοῦ διατάγματος...

§41ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ διαγωνισμοῦ;

§42Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα... Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραδεχθῶ ἄλλο τι, διότι περιορίζονται τὰ δικαιώματα τοῦ Ὑπουργοῦ· διότι πιθανὸν ἄλλως νὰ γίνωνται ἐπιθεωρηταὶ καὶ οἱ μὴ δυνάμενοι κατὰ τὴν γνώμην τῆς ὑπηρεσίας νὰ ἐπιτελέσωσι τὰ καθήκοντά των.

§43ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Κύριε Πετρίδη, ἀφοῦ τίθεται διαγωνισμὸς, εἶναι ἀρκετόν.

§44Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἀληθῶς ὀφείλει τις νὰ ὁμολογήσῃ, ὅτι ὁ ͵ΒΤΜΘʹ νόμος ἀναγνωρίζεται πάντοθεν κάλλιστος· ὑπὸ θεωρητικὴν μὲν ἔποψιν, διότι στηρίζεται ἐπὶ ἀποκεντρωτικῶν ἀρχῶν, ὑπὸ πρακτικὴν δ’ ἔποψιν, διότι τοὺς μὲν δημοδιδασκάλους κατέστησεν ἀνεξαρτήτους ἀπὸ τῆς ἑκάστοτε ἰσχυούσης πολιτικῆς, τοὺς δὲ Βουλευτὰς καὶ πολιτευομένους ἐν γένει ἀπήλλαξεν ὀχλήσεων καὶ ἀσχολιῶν, ἀποτρεπουσῶν αὐτοὺς ἐξ ἄλλων, μᾶλλον κοινωφελῶν, ὅταν ἔχωσιν οὗτοι τὴν δύναμιν καὶ τὴν θέλησιν, ἐργασιῶν. Ἀλλὰ τοιούτου τοῦ νόμου τούτου ἀναγνωριζομένου, πρέπει νὰ καταβάλληται προσοχὴ, ἵνα διὰ τροπολογιῶν μὴ βλάπτηται ὁ νόμος, ἀλλὰ μᾶλλον βελτιῶται. Οὕτω παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τῆς τρίτης παραγράφου προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «μετὰ διαγωνισμὸν ἐνώπιον πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς, ἀποτελουμένης ἐκ τῶν ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ ͵ΒΤΜΘʹ νόμου ἀναφερομένων, προστιθεμένων τούτοις δύο ἐκ τῶν ὑπηρετούντων ἐπιθεωρητῶν. Προσέτι οἱ πτυχιοῦχοι τῆς φιλολογίας καὶ οἱ διατελέσαντες ἐπὶ δεκαετίαν ὡς διευθυνταὶ ἰδιωτικῶν ἐκπαιδευτηρίων.» Διὰ τῆς τροπολογίας ταύτης προστίθενται εἰς τὴν ἐξεταστικὴν ἐπιτροπὴν, τὴν ἀποτελουμένην ἐκ καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, καὶ δύο ἐπιθεωρηταὶ ἐκ τῶν νῦν ὑπαρχόντων, οἱ ὁποῖοι ὡς ἐκ τῆς ὑπηρεσίας αὑτῶν κέκτηνται μὲν τὴν ἀπαιτουμένην πεῖραν, ὑπὸ δὲ παιδαγωγικὴν ἔποψιν εἶναι βεβαίως ἀνώτεροι τῶν καθηγητῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Ἑτέραν τροπολογίαν προτείνω, νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 2 τὸ ἑξῆς: «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ μέχρι τοῦδε δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ διωρισμένοι λαμβάνουσι τὸν μισθὸν τοῦ ἀρχικοῦ αὑτῶν διορισμοῦ.» Ἡ δικαιολογία εἶναι προφανὴς, ὅπως μένωσιν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐπιστήμονες ἀνεγνωρισμένης ἀξίας καὶ δικαιούμενοι εὐλόγως εἰς ἀμοιβὴν ὁπωσοῦν ἀνάλογον.

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τροπολογίαν τοῦ κ. Καπετανάκη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἡ τρίτη παράγραφος τοῦ ἄρθρου ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, προστεθεισῶν ἐν τέλει αὐτῆς τῶν ἑξῆς: «ἢ διατελέσας ἐπὶ ὀκταετίαν διευθυντὴς διταξίου δημοτικοῦ σχολείου· ἀλλ’ οἱ τελευταῖοι οὗτοι διορίζονται μετὰ δοκιμασίαν, ἧς αἱ λεπτομέρειαι ὁρισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2. Ὁ βουλευτὴς κ. Καπετανάκης ἐζήτησε νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 2 τὸ ἑξῆς: «Οἱ ἐπιθεωρηταὶ οἱ μέχρι τοῦδε δυνάμει τοῦ νόμου ΒΤΜΘʹ διωρισμένοι λαμβάνουσι τὸν μισθὸν τοῦ ἀρχικοῦ αὐτῶν διορισμοῦ.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα τροπολογία, τῶν κ. κ. Διγενοπούλου, Πέρρου καὶ Μπασιᾶ, νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 2 τὸ ἑξῆς: «Ὁ νόμος ΦΜʹ τῆς 14 Νοεμβρίου 1875 περὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἐπιθεωρητῶν τῆς δημοτικῆς ἢ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως.»

§46Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν ταύτην ἀποδέχομαι.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην, ὡς ἄρθρον 2, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνει ἤδη τὴν θέσιν ἄρθρου 3 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐμπορικῶν ναυτικῶν σχολείων.

§48Π. ΓΚΙΚΑΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι νομοσχέδια τηλικαύτης σπουδαιότητος, ὡς εἶναι τὸ προκείμενον, δὲν πρέπει νὰ συζητῶνται κατὰ τοιαύτην στιγμήν· ἄλλως δὲ καὶ οὐδὲν τὸ κατεπεῖγον ὑπάρχει περὶ συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι νομίζω, ὅτι δὲν ὑπερεπλεόνασαν τόσον τὰ ἐμπορικὰ ἀτμόπλοια, ὥστε νὰ ἐπείγῃ ἡ μόρφωσις ἐμποροπλοιάρχων. Ἓν βλέμμα ἂν ῥίψῃ τις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀμέσως θὰ ἐννοήσῃ, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀμελέτητον, μεθ’ ὅλας τὰς ἐπιτροπάς, αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν. Θαυμάζω μάλιστα, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του ὑπὸ τοιοῦτο νομοσχέδιον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πρόκειται νὰ μείνωμεν ἄνευ ἐμποροπλοιάρχων, διότι, ἐνῷ οἱ ὑπάρχοντες θὰ στερηθῶσι τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, οἱ νέοι θὰ μένωσιν ἐπὶ τρεῖς μῆνας εἰς τὸ Προγυμναστήριον καὶ μετὰ ταῦτα θὰ εἰσέρχωνται εἰς τὸν ἐμπορικὸν στόλον, ἵνα ὑπηρετήσωσι. Πότε θὰ καταρτισθῶσιν οὗτοι; Ἐκτὸς τούτου λαμβάνετε πρόνοιαν περὶ τῶν κληρουμένων, ἀλλὰ περὶ τῶν ἄλλων, οἱ ὁποῖοι ὑπηρετοῦσιν εἰς τὸ ἐμπορικὸν ναυτικόν, ἀλλὰ δὲν ἔχουσι λάβει δίπλωμα πλοιαρχίας, τί θὰ γείνῃ; Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο χρήζει σπουδαίας μελέτης καὶ πολλῆς συζητήσεως, καὶ πρέπει ν’ ἀναβληθῇ.

§49Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου περὶ ἀναβολῆς, διότι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἐμελετήθη ἀρκούντως, καὶ δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ δεχθῇ αὐτὸ ἄνευ μελέτης καὶ συζητήσεως.

§50Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ ἀναβληθῇ διὰ τὴν προσεχῆ Σύνοδον, ἵνα μελετηθῇ καλλίτερον.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τώρα θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, τὰ ὁποῖα τυπωθέντα διενεμήθησαν.

§52Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακαλῶ ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν νὰ γείνῃ μετὰ μεσημβρίαν.

§53ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται ἡ ἀνάγνωσις τῶν πρακτικῶν. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου ταύτης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§55Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Φρονῶ ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, διότι ἡ διάταξις αὐτοῦ θὰ παραγάγῃ χείρονα ἀποτελέσματα τῆς ἐνεστώσης καταστάσεως, καὶ θὰ ἴδωμεν εἰς τὸ μέλλον τοὺς πλημμελειοδίκας, ἐπὶ πάσης πράξεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας σήμερον ἐπιβάλλουσι ποινὴν φυλακίσεως δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν, νὰ ἐπιβάλλωσι ποινὴν ἑνὸς καὶ πλέον μηνὸς, ἵνα ἔχωσι δυνάμει τοῦ νόμου τὸ δικαίωμα τῆς προφυλακίσεως. Ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ καταργηθῇ ἐντελῶς ἡ προφυλάκισις ἐπὶ τῶν πλημμελημάτων.

§56Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη δὲν πληροῖ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν ἐνομοθετήθη. Γνωρίζομεν διὰ τίνας λόγους οἱ πλημμελειοδίκαι προβαίνουσιν εἰς τὴν προφυλάκισιν.

§57Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, βλέπω ὅτι ἔχει μεγάλην συζήτησιν, καὶ παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ περὶ ἀναβολῆς πρότασις;

§59ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§60Δ. ΡΑΛΛΗΣ. .... (Θόρυβος).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§62Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε, κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας (Θόρυβος).

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§64Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις ἀπαρτίας, καὶ δὲν δύνασθε ν’ ἀγορεύσητε.

§66Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν ἐζήτησα προηγουμένως.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀγορεύσητε, διότι ἐγένετο ἔνστασις ἀπαρτίας, καὶ θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος.

§68Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν ἀποσύρω (Θόρυβος)

§69ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύνασθε νὰ τὴν ἀποσύρητε (Θόρυβος καὶ ζωηροὶ διάλογοι). Ἡσυχάσατε, Κύριοι, θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ι. Δ. Τσιριμώκου καὶ Γ. Ραδινοῦ· μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Παρόντες Βουλευταὶ 155.

§71ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου. Εἴμεθα πρόθυμοι νὰ συμπράξωμεν, ὅπως περατώσῃ τὰς ἐργασίας αὐτῆς ἡ Κυβέρνησις, τὰς ἐχούσας ἀνάγκην τῆς παρουσίας τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δὲν εἴμεθα παντελῶς πρόθυμοι νὰ συμπράξωμεν κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ἡ Βουλὴ κατήντησε δημοπρατήριον ἐνταῦθα, ἐν ᾧ ἕκαστος ζητεῖ πῶς νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον ἑαυτοῦ, εἴτε τὸ νομοσχέδιον εἶναι συνδεδεμένον πρὸς ὑλικὰ ἔξω τῆς Βουλῆς συμφέροντα, εἴτε πρὸς ἰδέας, αἵτινες εἶναι ἄλλως ἀξιέπαινοι. Δὲν εἶναι κατάστασις ἀνεκτὴ αὕτη, κύριε Πρόεδρε· ἐκτιθέμεθα ἐνώπιον τοῦ δημοσίου ὅλου εἰς κατάπτωσιν ἐλεεινὴν, τὸ συμφέρον δὲ τῶν ἐλευθέρων θεσμῶν εἶναι νὰ μὴ καταπέσῃ ἡ Βουλὴ, διότι εἰς τῆς Βουλῆς τὴν φύλαξιν εἶναι ἐναποτεθειμένα πάντα τὰ δίκαια τοῦ ἔθνους, καὶ ἔχομεν καθῆκον νὰ συγκρατήσωμεν αὐτὴν εἰς τὴν θέσιν τὴν ὑψηλὴν, ὅπου ἡ Πολιτεία ἔταξεν αὐτήν. Παρακαλοῦμεν λοιπὸν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰς ἐργασίας ἡμῶν ἡσύχως, ἄνευ τοιαύτης ἐκρύθμου συγχύσεως καὶ ἀνωμαλίας, προβαίνοντες εἰς τὰ ἔργα ἐκεῖνα, ἅτινα ἡ Κυβέρνησις, ἡ ἔχουσα καθῆκον νὰ διευθύνῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς, θέλει ὁρίσει, κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐκθέτῃ τὴν Βουλὴν εἰς τοιαύτην ἐλεεινὴν κατάπτωσιν.

§72Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐδήλωσα ποῖα εἶναι τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ζητοῦμεν τὴν συνδρομὴν τῆς Βουλῆς...

§73ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα εἶναι;

§74Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὰ ἐδήλωσα ἅπαξ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἐζήτησεν, ὑποθέτων ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀντίρρησις, νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ νομοσχέδιον «περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τῆς Ποινικῆς Δικονομίας», τὸ ὁποῖον ἄλλως δὲν ἀφορᾷ εἰς συμφέροντα προσωπικά. Ἐγεννήθη ὅμως πολλὴ συζήτησις, ἐπροτάθη ἀναβολὴ, καὶ ἀνεβλήθη τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§75Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν νὰ κανονίζῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς ἡ Κυβέρνησις κατὰ τὴν ἰδίαν αὐτῆς κρίσιν. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ὁ τρόπος καθ’ ὃν διεξήχθη ἡ συζήτησις κατὰ τὰς τελευταίας συνεδριάσεις, καὶ ἰδίως κατὰ τὴν χθεσινὴν, ἀληθῶς εἶναι ἀναξιοπρεπὴς διὰ τὴν Βουλὴν. Καὶ ἐπανέρχομαι εἰς τὸ ἐπεισόδιον τὸ πρὸ ὀλίγου λαβὸν χώραν· Ἐπρόκειτο περὶ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐκρίθη καὶ παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ὡς ἐνέχον τι τὸ ἐπεῖγον. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, ἀφορῶντος εἰς οὐσιώδη μεταρρύθμισιν τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, ἐγείρεται συζήτησις, καὶ καθ’ ἣν στιγμὴν ἐζήτουν τὸν λόγον καὶ ἤμην ἤδη ὄρθιος διὰ νὰ λάβω τὸν λόγον, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, φρονῶν ὅτι δύναται διὰ μιᾶς ψήφου τῆς Βουλῆς καὶ διὰ τῆς πλειονοψηφίας τὰ πάντα ν’ ἀνατρέψῃ, καὶ τὸν Κανονισμὸν νὰ καταρρίψῃ, μοὶ κόπτει τὸν λόγον, διότι θέτει εἰς ψηφοφορίαν ἀμέσως τὴν πρότασιν τοῦ κ. Χατζηπέτρου περὶ ἀναβολῆς, χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτήσῃ, ἂν τὴν πρότασιν ταύτην ὑποστηρίζουσι δέκα Βουλευταί... Νομίζετε ὅτι ἐκτελεῖτε τὸ καθῆκόν σας, κύριε Πρόεδρε;

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως νομίζω ὅτι τὸ ἐκτελῶ.

§77Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν τὸ ἐκτελεῖτε.

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν ὑποβάλληται πρότασις περὶ ἀναβολῆς, δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν.

§79Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν ἔχετε ὄρεξιν νὰ ἀγορεύσητε...

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ἀγορεύω· ἀλλ’ ἀφοῦ μοὶ ἀπευθύνετε ἐρώτησιν, ἐὰν ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου, σᾶς ἀπαντῶ.

§81Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ μὲ διακόπτητε. Ἐὰν ἔχετε ὄρεξιν ν’ ἀγορεύσητε, κατέλθετε τῆς θέσεώς σας. Τὸ ζήτημα τίθεται ὅλως διόλου διαφορετικόν· τὸ ζήτημα δὲ εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, ἐν τῷ μέσῳ μιᾶς συζητήσεως, πρότασις ἔχουσα σκοπὸν ἀκριβῶς νὰ καταρρίψῃ τὴν συζήτησιν, πρότασις ἔχουσα σκοπὸν ἕνα καὶ μόνον, νὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς συζητήσεως, ἂν ἡ πρότασις αὕτη κοινοβουλευτικῶς δύναται νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ἂν δικαιοῦται ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, χωρὶς κἂν νὰ δώσῃ τὸν λόγον ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, ἐὰν δικαιοῦται, λέγω, νὰ διακόπτῃ τὴν συζήτησιν... Ἐὰν νομίζητε ὅτι ἐξετελέσατε τὸ καθῆκόν σας, βεβαίως σφάλλεσθε. (Ἐνταῦθα ὁ Πρόεδρος Ν. Μπουφίδης παραχωρεῖ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου εἰς τὸν ἀντιπρόεδρον Ἀπ. Ζάππαν).

§82Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἀνευρίσκει πάντοτε ἀφορμὰς διὰ νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς προθέσεις μὴ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος αὐτοῦ. Τοῦτο γνωρίζω καὶ ἐξ ἄλλων περιστάσεων. Ὁ κ. Βουλευτὴς δύναται νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε ἰδέαν περὶ καθηκόντων· ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν γνωρίζει αὐτὸς, περὶ καθηκόντων, καὶ πάντοτε ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, εἰς οἱανδήποτε θέσιν καὶ ἂν εὑρέθην, οὐδεὶς δὲ δύναται νὰ μὲ ψέξῃ ἐπὶ μὴ ἐκπληρώσει καθήκοντος. Κατὰ τὸ προηγούμενον ἐπεισόδιον συνέβη ὡς ἑξῆς τὸ πρᾶγμα. Ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Σταυρόπουλος ἐζήτησε νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται· τὸ νομοσχέδιον προηγήθη· ἠγέρθησαν καὶ συνεζήτησαν ἐπ’ αὐτοῦ, προτείνοντες τὴν ἀναβολὴν, ἀκριβῶς διότι ἐθεώρησαν τὸ νομοσχέδιον ὡς μὴ ὥριμον, πολλοὶ τῶν κυρίων Βουλευτῶν, ὁ δὲ βουλευτὴς κ. Χατζηπέτρος προέβαλε ῥητῶς τὴν ἀναβολὴν, καθ’ ἣν στιγμὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἶχε ζητήσει τὸν λόγον. Ἔθεσα τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς εἰς ψηφοφορίαν, καὶ ἡ Βουλὴ παρεδέχθη σχεδὸν παμψηφεὶ τὴν ἀναβολήν. Αὕτη εἶναι ἡ ἀντίληψις τοῦ Προεδρείου. Μετὰ τοῦτο ἀμέσως ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς προέβαλεν ἔνστασιν ἀπαρτίας, ὁ δ’ ἕτερος κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς ἤθελε νὰ προχωρήσῃ, νὰ ἀγορεύσῃ· παρετήρησα εἰς αὐτὸν, ὅτι προεβλήθη ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας καὶ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀγορεύσῃ· ἐν τούτοις ἐπέμενεν ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἀγορεύσῃ, ὅτε ἐκ δευτέρου ἠναγκάσθην νὰ παρατηρήσω αὐτῷ, ὅτι προεβλήθη ἔνστασις ἀπαρτίας, καὶ δὲν ἠδύνατο ν’ ἀγορεύσῃ. Τότε κατέλιπε τὸν λόγον· ἀλλ’ ἐννοεῖται, ὅτι εἶχε πάντοτε τὴν ἐπιφύλαξιν, μόλις ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις, ν’ ἀπευθύνῃ μομφὴν κατὰ τοῦ Προεδρείου περὶ μὴ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος. Δύναται ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ἔχῃ οἱανδήποτε θέλει ἰδέαν περὶ ἐκπληρώσεως τοῦ καθήκοντος. Ἐγὼ γνωρίζω ποίαν ἰδέαν ἔχει ὁ κ. Βουλευτὴς περὶ καθήκοντος, γνωρίζει δὲ καὶ αὐτὸς ποίαν ἰδέαν ἔχω ἐγώ· ἀπευθύνομαι δὲ καὶ πρὸς πᾶσαν τὴν Βουλὴν, ἵνα ἀποφανθῇ καὶ αὐτὴ, ἐὰν ἀληθῶς κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς προεδρίας μου ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου πάντοτε μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας, καὶ ἂν ἔδωκα τὴν ἐλαχίστην ἀφορμὴν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὴν ἐξουσίαν μου μετεχειρίσθην κατὰ παράβασιν τῶν καθηκόντων μου.

§83Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εὗρε τὴν εὐκαιρίαν νὰ πλέξῃ ἐγκώμιον εἰς ἑαυτὸν διὰ τὸν τρόπον, μὲ τὸν ὁποῖον διεξήγαγε τὰ καθήκοντά του. Ἐγὼ δὲν ἔχω τίποτε νὰ εἴπω, καὶ δύναται ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς νὰ ἐγκρίνῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν διεξήγαγε κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην τὰ καθήκοντά του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς. Ἐγὼ ἔχω νὰ παρατηρήσω, ὅτι εἰς ὡρισμένας περιστάσεις, ἀκριβῶς κατ’ ἐκείνας, καθ’ ἃς ἡ παρέμβασις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἔπρεπε νὰ ἐπέλθῃ πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς προστασίας τοῦ λόγου καὶ τῆς τηρήσεως τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, καθ’ ὅλας αὐτὰς τὰς περιστάσεις ὁ τρόπος τῆς διευθύνσεως τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ἦγεν ἀκριβῶς εἰς τὰ ἀντίθετα ἀποτελέσματα, εἰς περιορισμὸν μὲν τοῦ λόγου, εἰς κατάπτωσιν δὲ τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς.

§84ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Κατὰ τὴν κρίσιν σας.

§85Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Παρευρίσκομαι ἐδῶ ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς Συνόδου, καὶ γνωρίζετε πόσον σπανίως ἔλαβον τὸν λόγον. Δύναμαι νὰ καυχηθῶ ἢ νὰ καταγγείλω ἐμαυτὸν, ὅτι ἀπέναντι ὅλων τῶν Βουλευτῶν μόνος ἐγὼ ἐτήρησα σιγὴν, καὶ οὐδεμίαν διετύπωσα ἐπερώτησιν. Ὑποθέτω ὅτι πάντες οἱ Βουλευταὶ γνωρίζουσιν ὅτι δὲν τὸ ἔπραξα διότι στεροῦμαι τοῦ μέσου νὰ λαλήσω· τὸ ἔπραξα διότι ἤθελον ν’ ἀποδείξω, ὅτι ἔστω καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, δύναταί τις καὶ ὀφείλει νὰ μετέλθῃ μετριοπαθῆ πολιτικήν. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, ὅστις μὲ παρημπόδισεν ἀπὸ τοῦ νὰ μετάσχω τῶν συζητήσεων ἐκείνων, τὰς ὁποίας λίαν ἀξιεπαίνως ἄλλοι Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως προεκάλεσαν. Ἀλλ’ ἔλαβον τὸν λόγον ἐπὶ τριῶν ἢ τεσσάρων, νομίζω, ἀντικειμένων ἐκ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἓν τῶν ἀντικειμένων τούτων ἦτο ἡ σιδηροδρομικὴ σύμβασις, ἣν ἔχομεν σήμερον εἰς τρίτην συζήτησιν. Ἀκριβῶς δὲ ἐπὶ ἐπεισοδίου προκληθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἐπὶ ἐπεισοδίου ἀφορῶντος εἰς τὸ 7ον ἄρθρον τῆς συμβάσεως ἐκείνης, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐνόμισεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ κρούσῃ εἰς τὰ ὦτά μου τὸν κώδωνα, διὰ νὰ μὲ παρεμποδίσῃ νὰ συζητήσω. Καὶ λέγει ὅτι αὐτὸ εἶναι ἐκπλήρωσις καθήκοντος! Σήμερον δὲ πῶς ἔλαβον χώραν τὰ πράγματα; εἶπε περὶ ἐνστάσεως ἀπαρτίας· ἀλλ’ ὅπως διευθύνονται αἱ συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς...

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν τὴν ἀντελήφθημεν.

§87Δ. ΡΑΛΛΗΣ. .. ὅπως διεξάγονται αἱ συζητήσεις ἐν τῇ Βουλῇ, εἶναι δυνατὸν ν’ ἀντιληφθῇ τις τί γίνεται; Ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, καὶ κατ’ ἐκείνην ἀκριβῶς τὴν στιγμὴν ὁ Βουλευτὴς Τρικκάλων ὑπέβαλε τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς. Κατὰ τὴν αὐτὴν στιγμήν, χωρὶς ἐγὼ ν’ ἀντιληφθῶ,—καὶ πιστεύω οὐδὲ οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν, διότι δὲν ὑπῆρχε λόγος,—προεβλήθη ἔνστασις μὴ ἀπαρτίας, ἡ ὁποία δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διέλθῃ ἐκ τοῦ νοῦ οἱουδήποτε ὡς βάσιμος, διότι εὑρισκόμεθα ἐνταῦθα εὐτυχῶς 160 ἢ 170 Βουλευταί. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ δικαιολογήσῃ ἀκριβῶς τὴν αὐθαίρετον πολιτείαν, τὴν ὁποίαν μετῆλθε κατὰ τὴν διεύθυνσιν τῶν συζητήσεων, εἶπεν ὅτι ἐγὼ δὲν ἤθελον νὰ ὑπακούσω εἰς τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας καὶ ἐπέμενον νὰ λάβω τὸν λόγον. Δὲν ἠθέλησα νὰ ὑπακούσω, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι οὐδόλως ἀντελήφθην ἔνστασιν μὴ ἀπαρτίας, διότι εἶχον τὸν λόγον καὶ ἐζήτουν τὸν λόγον ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ἐπεισοδίου, τὸ ὁποῖον προεκάλεσεν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τρικκάλων καὶ κατέστησε σκάνδαλον κοινοβουλευτικὸν ἡ συμπεριφορὰ καὶ ἡ διεύθυνσις τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς· διότι βεβαίως τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν ἐγείρεται εἷς Βουλευτής, ἵνα ὁμιλήσῃ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ διακόπτηται, νὰ τῷ ἀφαιρῆται ὁ λόγος, καὶ νὰ τίθηται εἰς ψηφοφορίαν ἐκ συναρπαγῆς μία πρότασις περὶ ἀναβολῆς. Ὑπὸ τοιούτους ὅρους συζήτησις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὴν ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς, ἐὰν νομίζητε ὅτι αὐτὸ συντελεῖ εἰς τὸ νὰ καταστήσωμεν σεβαστὰς τὰς πράξεις ἡμῶν, προβῆτε ὑπὸ τοιούτους ὅρους. Ἐγὼ ἔχω ἀντίθετον γνώμην· ἐὰν δὲ λαλῶ, λαλῶ ὑπὲρ τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Βουλῆς, λαλῶ ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος ὑμῶν, ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῆς Κυβερνήσεως, διότι τὸ συμφέρον τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγουμένης τὰ τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, εἶναι ἡ τήρησις τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸν λόγον, διότι μόνον διὰ τοῦ σεβασμοῦ πρὸς τὸν λόγον εἶναι δυνατὸν νὰ καταστῶσιν αἱ ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς σεβασταὶ παρὰ τῷ λαῷ.

§88Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν κατώρθωσα νὰ πεισθῶ ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅτι τὸ ἐπεισόδιον, ὅπερ μᾶς ἀπασχολεῖ, ἀπέβη ὑπὲρ αὐτοῦ. Ἐξεναντίας φρονῶ, ὅτι ἀπέληξεν εἰς βάρος του, διότι ἀπεδείχθη, ὅτι κατὰ προφανῆ παραβίασιν τοῦ Κανονισμοῦ ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ καὶ περιώρισε τὴν ἐλευθερίαν τῆς συζητήσεως, προκειμένου περὶ προτάσεως νόμου, εἰς ἣν ἀπεδόθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ δικαίως, μεγίστη σπουδαιότης. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον πολὺς ἐγένετο λόγος περὶ τῶν ἀδικημάτων, ὅσα διαπράττονται ἐν ὀνόματι τῆς Δικαιοσύνης κατὰ πλείστων πολιτῶν διὰ τῆς μακρᾶς καὶ πολλάκις ὅλως ἀδικαιολογήτου προφυλακίσεως. Συνεστήσαμεν τότε καὶ ἐγὼ καὶ ἄλλοι συνάδελφοι πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ εἰσαγάγῃ ἐκ τῶν πρώτων κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὰς σχετικὰς διατάξεις τῆς Ποινικῆς Δικονομίας, αἵτινες ἀφίνουν τὴν προσωπικὴν ἐλευθερίαν τῶν πολιτῶν ἕρμαιον εἰς χεῖρας ἀπροσέκτων ἢ φυγοπόνων ἀνακριτῶν, Εἰσαγγελέων καὶ Δικαστικῶν Συμβουλίων. Καὶ ὑπεσχέθη μὲν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τότε νὰ μεριμνήσῃ καὶ παρασκευάσῃ τὸ προσῆκον νομοσχέδιον, ἀλλ’ ἐλησμόνησε τὴν ὑπόσχεσίν του, προέβη δὲ ἡ Βουλὴ εἰς σύστασιν εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις συνέταξε καὶ ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, ἥτις ἐψηφίσθη εἰς αʹ καὶ βʹ ἀνάγνωσιν, προκειμένου δὲ νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην, ἀνεγράφη εἰς τὸ τέλος τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Δικαία ἑπομένως καὶ εὔλογος ὑπῆρξεν ἡ ἐκ μέρους τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ αἴτησις τοῦ νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος σπουδαιοτάτη πρότασις νόμου, τῆς ὁποίας σκοπὸς εἶναι νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὰς μακρὰς καὶ ἐγκληματικὰς προφυλακίσεις. Αὐτὸ ἐζήτησα καὶ ἐγὼ πρὸ τριῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην· σήμερον ὅμως ἡ Βουλὴ προθύμως καὶ ὁμοθύμως ἐδέχθη νὰ προταχθῇ ἡ πρότασις πρὸς συζήτησιν, μόλις δὲ ἤρχισεν αὕτη, ὁ κ. Πρόεδρος ἐδήλωσεν ἀποτόμως καὶ ἀδοκήτως, ὅτι ἀναβάλλεται αὕτη. Πῶς καὶ διατὶ τοῦτο ἐγένετο; Μόλις εἶδεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ ἡ ἀνάπτυξις τοῦ θέματος, δυσηρεστήθη, καὶ ἔσπευσε νὰ δεχθῇ πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Τρικκάλων Βουλευτοῦ περὶ ἀναβολῆς, ἀλλὰ τοῦτο ἐγένετο μετὰ τόσης σπουδῆς, ὥστε οὐδεὶς ἐνόησε, τί ἀκριβῶς συνέβαινε. Τότε ὁ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτὴς κ. Ῥάλλης ἐζήτησε τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλ’ ὁ κύριος Πρόεδρος ἠρνήθη νὰ δώσῃ αὐτὸν, ἐπὶ τῷ ἰσχυρισμῷ ὅτι ἐγένετο ἔνστασις ἀπαρτίας. Τότε ὁ ὑποβαλὼν τὴν ἔνστασιν κ. Σταυρόπουλος ἐδήλωσεν ὅτι τὴν ἀπέσυρεν, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος, παρὰ τὴν συνήθη καὶ κανονικὴν τακτικὴν, ἣν ἀκολουθοῦμεν, παρετήρησε μετ’ ὀργῆς πρὸς τὸν κ. Σταυρόπουλον ὅτι δὲν ἠδύνατο ν’ ἀποσύρῃ τὴν ἔνστασιν, καὶ διέταξε τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ καταλόγου. Τί ἀποδεικνύουν ὅλα ταῦτα; Ἀποδεικνύουν ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἐπιλαθόμενος ἑαυτοῦ καὶ τοῦ ὑψηλοῦ ἀξιώματός του, εἰς ἓν καὶ μόνον εἶχε στρέψει τὴν προσοχήν του, πῶς νὰ ματαιώσῃ τὴν συζήτησιν τῆς προταχθείσης ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει προτάσεως, διότι εἶχε τὴν παράδοξον ἀξίωσιν νὰ ἐπιψηφισθῇ αὕτη ἄνευ συζητήσεως. Αὐτὸ ἤθελε καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ τὴν θέλησίν της διηρμήνευσεν ὁ κ. ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς διὰ τῆς περὶ ἀναβολῆς προτάσεως. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἔπρεπε νὰ παρασυρθῇ· ἔπρεπε νὰ σταθῇ εἰς τὸ ὕψος τῆς θέσεώς του, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἠθέλησε δυστυχῶς νὰ πράξῃ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν μοὶ φαίνεται ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ εἴπῃ, ὅτι μετὰ θρησκευτικῆς εὐλαβείας ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του. Ἀλλ’ ἂς ἀφήσωμεν ἐπὶ τέλους τὸ τυπικὸν μέρος τοῦ ἀπασχολοῦντος ἡμᾶς ζητήματος καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὸ οὐσιαστικόν. Δὲν θέλει ἡ Κυβέρνησις νὰ χάνῃ καιρὸν εἰς τὴν συζήτησιν προτάσεως νόμου ἀποβλεπούσης εἰς τὴν περιφρούρησιν καὶ τὴν προστασίαν τῆς προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν πολιτῶν. Ἀλλὰ τότε ποῖα εἶναι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ μᾶλλον ἐπείγοντα καὶ μᾶλλον σπουδαῖα, καὶ ἐπιμένει νὰ τὰ ψηφίσωμεν σιδηροδρομικῶς σήμερον καὶ αὔριον; Ἰδού. Εἶναι τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν, διὰ τοῦ ὁποίου καλούμεθα νὰ δώσωμεν τριάκοντα ἐτῶν προνόμιον εἰς ἕνα Βουλευτὴν φίλον τῆς Κυβερνήσεως. Καὶ ὑπὲρ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου κινεῖται γῆ καὶ θάλασσα, καὶ δὲν ὑπάρχει Βουλευτής, πρὸς τὸν ὁποῖον νὰ μὴ ἀπηυθύνθησαν παρακελεύσεις κυβερνητικαὶ καὶ παρακλήσεις φιλικαί. Ὡς καὶ γυναῖκες ἀκόμη ἐτέθησαν εἰς κίνησιν! Ἄλλο σπουδαῖον νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἡ Κυβέρνησις ζητεῖ μετὰ σπουδῆς τὴν ἐπιψήφισιν, εἶναι τὸ λεγόμενον περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν καὶ κατὰ τὰς πρωϊνὰς ὥρας ἐψηφίσθη ἄνευ συζητήσεως εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν. Καὶ θὰ ἔχωμεν τὴν εὐχαρίστησιν μετ’ ὀλίγον νὰ ἴδωμεν συνταγματάρχας καὶ ταγματάρχας τῆς τελωνοφυλακῆς, ὁ Θεὸς δὲ νὰ μᾶς φυλάξῃ καὶ ἀπὸ στρατηγοὺς! Ἔχομεν ἔπειτα τὸν ταχυδρομικὸν κώδικα, τοῦ ὁποίου ἡ πρώτη διάταξις ἀποβλέπει εἰς τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Μᾶς ἐπῆραν, βλέπετε, τὰ ἑκατομμύρια ἀπὸ ’μπροστά, καὶ ἦτο ἀνάγκη ν’ ἀναβιβάσωμεν τὸν μισθὸν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ εἰς ἑξακοσίας δραχμὰς κατὰ μῆνα, ἐκτὸς τῶν ποσοστῶν καί τινων ἄλλων ἐκ τοῦ ἰδίου νομοσχεδίου ὠφελημάτων! Αὐτὰ εἶναι τὰ νομοσχέδια τὰ σπουδαῖα, τὰ σοβαρά, τὰ κατεπείγοντα, τὰ ὁποῖα μᾶς καλεῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ ψηφίσωμεν ἐσπευσμένως σήμερον καὶ αὔριον· ὅταν δὲ ἡμεῖς τὴν παρακαλοῦμεν νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν συζήτησιν καὶ ἐπιψήφισιν τοῦ περὶ προσωπικῆς ἐλευθερίας τῶν ἀνακρινομένων νομοσχεδίου, μᾶς ἀπαντᾷ: «Δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ χάνωμεν δι’ αὐτό!» Καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται σύμφωνος, καὶ ματαιώνει τὴν συζήτησιν διὰ τῆς παραβιάσεως τοῦ Κανονισμοῦ! Ἆ, κύριοι Βουλευταί, αὐτὴ δὲν εἶναι κατάστασις! Ἐπήραμεν κατήφορον καὶ ἀκατασχέτως φερόμεθα κατὰ κρημνῶν! Ἀσφαλῶς δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ὅλα σχεδὸν τὰ νομοσχέδια, ὅσα ἐψηφίσθησαν καὶ ὅσα πρόκειται νὰ ψηφισθῶσι, περιέχουν ποῦ μὲν κεκαλυμμένας, ποῦ δὲ ἀκαλύπτους προσωπικὰς παροχάς. Ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι ἥκιστα ἐποικοδομητικὴ διὰ τὰ πολιτικὰ ἡμῶν ἤθη, εἶναι αὐτόχρημα ἀπελπιστική. Κατήντησεν ἡ χώρα ἐλευθέρα Κέρκυρα, ὅπου δύναται ἕκαστος νὰ κάμνῃ ὅ,τι θέλει, νὰ ζητῇ ὅ,τι θέλει καὶ νὰ λαμβάνῃ διὰ νόμων καὶ συμβάσεων ὅ,τι θέλει! Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσῃ λειτουργοῦν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὸ Συνταγματικὸν καὶ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, δὲν διστάζω νὰ διακηρύξω, ὅτι χιλιάκις προτιμότερον εἶναι τὸ Μοναρχικὸν πολίτευμα. Ἂς ἀναλάβουν ἐπὶ τέλους οἱ ἀνευθύνως διὰ τῆς ἀνοχῆς των ὑποβοηθοῦντες τὴν κατάστασιν ταύτην νὰ κυβερνήσουν τὴν χώραν μοναρχικῶς, ἵνα μὴ τοὺς καλύπτῃ τὸ ἀνεύθυνον.

§89Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νομίζω ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς καὶ τοῦ ἐκ Πατρῶν κ. Βουλευτοῦ ὀφείλω νὰ ὑποβάλω πρότασιν εἰς τὴν Βουλήν, ἔχουσαν οὕτω: «Ἡ Βουλή, θεωροῦσα ὅτι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς ἐξεπλήρωσεν ἀκριβῶς τὰ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβαλλόμενα αὐτῷ καθήκοντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§90Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πολεμῶ τὴν πρότασιν, διότι δι’ αὐτῆς πρόκειται νὰ κυρωθῇ ἡ αὐθαιρεσία, καὶ θέλω ἀποδείξει, ὅτι ἡ συμπεριφορὰ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐν τῇ προκειμένῃ περιστάσει ὑπῆρξεν ἐντελῶς αὐθαίρετος· θὰ τὸ ἀποδείξω δὲ στηριζόμενος εἰς τὸν Κανονισμόν. Δὲν ἐπανέρχομαι εἰς τὰ λαβόντα χώραν μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὴν Βουλὴν, ἐρωτῶ τὸ Προεδρεῖον, ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ὡς προεβλήθη, ἦτο δυνατὸν συμφώνως πρὸς τὸν Κανονισμὸν νὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν; Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης προτάσεως ἀναβολῆς, ὁ Πρόεδρος θὰ εἶχεν εἰς χεῖράς του ἀμέσως τὸν Κανονισμὸν καὶ θὰ τὸν ἐπεδείκνυεν εἰς τὸν προβαλόντα τὴν πρότασιν, λέγων ὅτι ἀπαιτεῖται νὰ ὑποστηρίζηται αὐτὴ ὑπὸ 10 Βουλευτῶν· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἤμην ὄρθιος καὶ εἶχον λάβει τὸν λόγον, ὅτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων προέβαλε τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς λέγει: «Ὑποβάλλετε πρότασιν περὶ ἀναβολῆς;» — «Μάλιστα». Ἀμέσως δὲ ὁ κ. Πρόεδρος ἐρωτᾷ: «Ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν ἀναβολήν;... Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη». Καὶ ἐτελείωσεν! Εἶναι ἐκπλήρωσις καθήκοντος αὕτη; Θέλετε δὲ τοιαύτην ἐκπλήρωσιν καθήκοντος νὰ κυρώσητε διὰ τῆς ψήφου τῆς Βουλῆς; κυρώσατέ την εἰς βάρος σας, εἰς βάρος τῆς Βουλῆς θὰ κριθῇ ἡ τοιαύτη ἐνέργεια τοῦ Προέδρου.

§91ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀκριβῶς εἶχον σκοπὸν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς εἰς τοῦτο, ὅπερ ὑπέδειξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐν τῇ περιπτώσει, ἥτις προεκάλεσε τὸ ἐπεισόδιον, ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εὑρίσκεται ἐν τῷ ἀδίκῳ, διότι μὴ σκεφθεὶς ὡρίμως, ὡς ἐκ τῆς σπουδῆς, ἣν κατέβαλλεν, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ πέρας τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, παρέβλεψεν ἐντελῶς ῥητὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, ἥτις δὲν ἐπιτρέπει νὰ γίνηται δεκτὴ πρὸς συζήτησιν καὶ ψήφισιν πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ἐὰν ῥητῶς δὲν δηλωθῇ, ὅτι ὑποστηρίζεται ὑπὸ 10 Βουλευτῶν. Εἶναι ἀναντίρρητον, ὅτι παρέβλεψε τὸν Κανονισμὸν ὁ Πρόεδρος, καὶ ὑπέλαβον, ὅτε κατῆλθεν ἵνα ὁμιλήσῃ, ὅτι πρόκειται νὰ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἐκ παραζάλης ἔπραξε τοῦτο, καὶ νὰ ὁμολογήσῃ εἰλικρινῶς, ὅτι ὑπῆρξεν ἐν πταίσματι. Ἀντὶ ὅμως τούτου ἦλθεν ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ἔθηκε ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ζήτημα ἐγκρίσεως τῆς ὅλης αὑτοῦ πολιτείας τῆς προεδρικῆς...

§92ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐγώ· ὄχι ὁ κ. Πρόεδρος.

§93ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἔδειξεν, ὅτι τοῦτο τὸ ζήτημα θέτει, εἰς ὑμᾶς δὲ ἀπέκειτο νὰ παραλάβητε τὴν πρότασιν, ἵνα ὑποβάλητε αὐτὴν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς... Λέγω λοιπόν, ὅτι οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων γεννᾶται ζήτημα λυπηρὸν ἐν τῇ Βουλῇ, λυπηρὸν βεβαίως, ἀλλὰ μὴ δυνάμενον νὰ ζημιώσῃ ἄλλους παρ’ αὐτοὺς ἐκείνους, οἵτινες ὑποκινοῦσιν αὐτό. Νομίζω ὅμως, ὅτι οἱ πολιτευόμενοι πρέπει νὰ προσέχωσι νὰ μὴ προκαλῶσιν εἰς βάρος ἑαυτῶν τοιαύτας ζημίας. Ἀρκετὴν ζημίαν φέρει εἰς αὐτοὺς ἡ ἕνεκα τῆς περὶ τὰ πολιτικὰ πράγματα πάλης τριβή, ὥστε νὰ μὴ προστίθηται καὶ ἡ ἔκτακτος αὕτη ζημία. Μετὰ μίαν ἡμέραν, αὔριον, περατουμένων τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, πρόκειται νὰ πραχθῇ τὸ κανονικὸν ἐκεῖνο, τὸ γινόμενον ἐπὶ τῇ λήξει πάσης Συνόδου, νὰ δηλωθῶσιν εὐχαριστίαι πρὸς τὸν Πρόεδρον παρὰ τῆς Βουλῆς· οἱ Βουλευταί, ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν ἐν τῷ μεταξὺ συνέβη, δὲν θέλουσι βεβαίως δείξει διαφωνίαν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Ἀλλ’ ἐὰν τεθῇ σήμερον τὸ ζήτημα, ὅτε οὕτω προβάλλετε αὐτὸ, γεννᾶται τὴν παραμονὴν τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἀφορμὴ νὰ διαιρεθῇ ἡ Βουλὴ εἰς δύο, διότι τὸ ὀλιγώτερον, ὅπερ δύναται νὰ συμβῇ, εἶναι, ἐρωτωμένη ἡ Βουλή, νὰ δεχθῇ μὲν κατὰ πλειονοψηφίαν,— διότι γνωρίζομεν ποῦ εἶναι ἡ πλειονοψηφία,—τὴν πρότασιν, ἀλλ’ ἡ μειονοψηφία νὰ ἀρνηθῇ τοὐλάχιστον ψῆφον, τοῦθ’ ὅπερ ἀποτελεῖ τὸν ἐπιεικέστερον τρόπον ἀποδοκιμασίας. Δὲν νομίζω ὅτι τὸ πρᾶγμα συμφέρει, καὶ παρακαλῶ, ἀναγνωριζομένου ὅτι ἐγένετο πταῖσμα ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, διότι εἶναι πασίδηλον τὸ πταῖσμα, νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἄνευ προτάσεως, καὶ νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὰ ἔργα ἡμῶν.

§94Θ. ΦΛΟΓΑΙΤΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ Κανονισμὸς τῆς Βουλῆς δὲν ἐπιτρέπει νὰ τίθηται ζήτημα, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐξεπλήρωσε τὰ καθήκοντά του ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς· ἑπομένως νομίζω, ὅτι διὰ τοῦτον τὸν λόγον εἶναι ἀπορριπτέα ἡ πρότασις. Ποτὲ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐκφράσῃ γνώμην, ἐὰν ἐπιδοκιμάζει ἢ ἀποδοκιμάζει τὴν ἐνέργειαν τοῦ Προέδρου, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι ὁ Πρόεδρος ἔχει τὸ δικαίωμα, ἐκλεχθεὶς ὁριστικῶς τοιοῦτος διὰ τὴν Σύνοδον ὁλόκληρον, δυνάμει τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ παραμένῃ ἐν τῇ προεδρικῇ αὐτοῦ θέσει· ἐὰν δὲ ἠδύνατο ἡ Βουλὴ νὰ ἐκφράσῃ κατὰ ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν περίπτωσιν ἐπιδοκιμασίαν ἢ ἀποδοκιμασίαν, θὰ συνέβαινε πολλάκις, ὁ Πρόεδρος, ἐκφραζομένης μομφῆς, νὰ παραιτηθῇ, ὅπερ ὅμως κατ’ οὐδένα τρόπον προϋποθέτει ὁ Κανονισμός. Εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ὁ Κανονισμὸς ὁ Ἑλληνικὸς δὲν ὁρίζει τι ῥητῶς περὶ τοῦ ὅτι δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα ὁ Πρόεδρος νὰ παραιτηθῇ, ὡς ἄλλοι Κανονισμοί, λ. χ. ὁ τῆς Αὐστριακῆς Βουλῆς, ὅστις ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δύναται νὰ παραιτηθῇ, ἀλλὰ μὴ ὁρίζοντος τοῦτο τοῦ ἡμετέρου Κανονισμοῦ, δύναται ἴσως νὰ παραδεχθῇ τις, ὅτι δύναται ὁ Πρόεδρος νὰ παραιτηθῇ ἐν ἐκτάκτῳ περιπτώσει, εἴτε διὰ λόγους ὑγείας, εἴτε δι’ ἄλλον τινὰ λόγον ἰσχυρὸν ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὸν τοῦτο, ὅπερ ὅμως ὀφείλει νὰ ἐκτιμήσῃ ἡ Βουλή, ἀλλὰ τοῦτο μόνον ἐν ᾗ περιπτώσει καθίσταται ἀδύνατος εἰς αὐτὸν πανθομολογουμένως ἡ ἐκπλήρωσις τῶν κοπωδεστάτων ἀληθῶς προεδρικῶν καθηκόντων. Ἐν τῇ προκειμένῃ ὅμως περιπτώσει δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ ζητήματος, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐκπληροῖ τὰ καθήκοντά του ὁ Πρόεδρος, ἀμοιροῦσα τοῦ δικαιώματος τούτου, καὶ ἑπομένως νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαράδεκτος ἡ πρότασις.

§95ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν πρέπει ν’ ἀνακαλέσῃ αὐτὴν, διότι καὶ τὸ νὰ τίθηται ὑπὸ τοιαύτην δοκιμασίαν τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ νὰ εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην, ὅσοι ἐπείσθησαν ὅτι δὲν ἐτηρήθη ὁ Κανονισμὸς ἐν πάσῃ ἀκριβείᾳ, νὰ καταψηφίσωσι τῆς προτάσεως, ἢ νὰ ἀρνηθῶσι ψῆφον, εἶναι ἠθικὴ ἀπώλεια διὰ τὸ Προεδρεῖον, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὁ δεύτερος ἐκ τῶν ἀγορευσάντων, τὴν ὁποίαν δὲν πρέπει νὰ ὑποστῇ οὔτε ὁ Πρόεδρος οὔτε τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Καὶ ὁ τρόπος τῆς συζητήσεως τῆς ἀναβολῆς, ὁ τρόπος δηλαδὴ, καθ’ ὃν παρεδέχθη μόνος ὁ κ. Πρόεδρος, ὄχι ἐκ πταίσματος βεβαίως ἢ ἐκ προθέσεως, ἀλλ’ ἐκ τῆς κακῆς, ἐκ τῆς ἀξιομέμπτου, τῆς — ἂς τὴν χαρακτηρίσω ἐπιεικῶς — ἀτάκτου τακτικῆς, τὴν ὁποίαν ἀκολουθοῦμεν τὰς ἡμέρας ταύτας, τῆς κατεξευτελισάσης καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τοὺς Βουλευτὰς, τοῦ νὰ σπεύδωμεν ὅλοι ἐκεῖ (δεικνύει τὴν πρὸ τοῦ Προεδρείου Θέσιν) μὲ ἕνα χαρτὶ, διὰ νὰ προτιμηθῇ ἡ πρότασις ἢ τὸ νομοσχέδιον ἑνὸς ἑκάστου ἡμῶν, καὶ ν’ ἀπέχωμεν πάσης συζητήσεως, νὰ θεωρῶμεν δὲ ὡς ἔγκλημα κατὰ τῆς πλειονοψηφίας τὸ νὰ λαμβάνῃ τις τὸν λόγον ἐπί τινος νομοσχεδίου, ἐκ τῆς ἀταξίας, λέγω, ταύτης καὶ ἐκ τοῦ ὅτι διαπράττονται ὅλαι αὐταὶ αἱ ἀσχημίαι διὰ τὸν λόγον τῆς σπουδῆς τῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις κατοικούντων συναδέλφων, ἵνα ἀναχωρήσωσιν, ἐδέχθη τὴν ἀναβολὴν ὁ κ. Πρόεδρος, καὶ δὲν ἀντελήφθη ἂν ἀπέκρουσεν αὐτὴν ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ εἶπεν «ἀναβάλλω καὶ προβαίνομεν εἰς τὰ ἑπόμενα». Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ παραλείψεις ἐγένοντο ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου, δὲν εἶναι ὀρθὸν, οὔτε ἡ πλειονοψηφία νὰ ψηφίσῃ τοιαύτην πρότασιν, οὔτε ἡ μειονοψηφία. Νομίζω ὅτι ὑπάρχουσι κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου μάλιστα ἐκείνου τόσα τρωτὰ, ὥστε νὰ μὴ γίνηται λόγος περὶ τοιαύτης προτάσεως, καὶ ἐπαναλαμβάνω τὴν εὐχὴν νὰ ἀποσυρθῇ αὕτη.

§96Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ ἐπεισόδιον αὐτὸ ἀπεδόθη μείζων σημασία ἐκείνης, ἣν ἔχει πραγματικῶς. Ἐγένετο θορυβώδης ἡ συζήτησις κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Τρικκάλων ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὑπέβαλε τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς. Βεβαίως καὶ ἡμεῖς δὲν ἀντελήφθημεν ὅπως δὲν ἀντελήφθη καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, οὔτε τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Τρικκάλων κ. Βουλευτοῦ, οὔτε τὴν ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Φρονοῦμεν λοιπὸν καὶ ἡμεῖς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ Βουλὴ νὰ προβῇ σήμερον εἰς τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεως τοῦ κ. ἐκ Τρικκάλων Βουλευτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλοῦμεν τὸν κ. Χατζηπέτρον νὰ ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του, ἵνα μὴ σιωπηλῶς, ὡς εἶπον οἱ προαγορεύσαντες, ἀναγκασθῇ ἡ μειονοψηφία νὰ δώσῃ ψῆφον μομφῆς.

§97Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποσυρθῇ ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἐκ Τρικκάλων κ. Βουλευτής· διότι, ἐὰν ἤθελεν ἐγερθῆ συζήτησις ὡς πρὸς τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον παρουσιάσθη, καὶ ἂν ἡ συζήτησις αὕτη ἤθελεν ἀπαθῶς διεξαχθῆ, ἤθελον ἀποδειχθῆ τὰ ἑξῆς γεγονότα· ὅτι συνέβη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς πολλάκις συμβαίνει ἐν τῇ Βουλῇ· ταυτοχρόνως πολλοὶ ὡμίλουν, θόρυβος ἐγένετο, γνωρίζομεν δὲ ὅλοι, πόσας προσπαθείας τὸ Προεδρεῖον καταβάλλει πάντοτε, ὅπως ἐπαναφέρῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὴν τακτικὴν αὐτῆς τροχιὰν, ὅπως ἐμποδίσῃ τὸν θόρυβον, ὁ ὁποῖος πολλάκις λίαν ἀτόπως ἐγείρεται. Ἐν μέσῳ τοῦ θορύβου Βουλευταί τινες δὲν ἀντελήφθησαν τῶν πραγμάτων, ὅπως πράγματι ταῦτα ἔλαβον χώραν· ὅτι δ’ ἔλαβον χώραν ὡς ὁ κ. Πρόεδρος ταῦτα παρέστησεν, οὐδεὶς, νομίζω, δύναται νὰ ἀρνηθῇ.

§98ΖΩΤΟΣ. Πάντες τὰ ἀντελήφθημεν.

§99Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πάντες, ὅσοι ἠδυνήθησαν νὰ ἀκούσωσι, δὲν δύνανται παρὰ νὰ ὁμολογήσωσιν, ὅτι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος, εἶναι ἀκριβῆ. Ἐγένετο ἡ πρότασις τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι δὲν ἤθελεν ἐγερθῆ ἀντίρρησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· καὶ λέγω ὅτι δὲν ἤθελεν ἐγερθῆ ἀντίρρησις, διότι δυστυχῶς εἴμεθα εἰς τὸ τέρμα τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, καὶ ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι δύνανται νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὰς δύο τελευταίας ταύτας ἡμέρας νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ δώσωσι χώραν εἰς πολλὰς συζητήσεις. Ἐγένετο δεκτὴ ἡ γνώμη τῆς προτάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ προταχθέντος τούτου ἤρχισε μακρὰ συζήτησις ἐπ’ αὐτοῦ, πολλοὶ δὲ τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐξέφρασαν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀρκετὰ μεμελετημένον τὸ νομοσχέδιον καὶ ὅτι πρέπει νὰ ἀναβληθῇ· ὑπεβλήθη δὲ καὶ ῥητὴ πρότασις ἀναβολῆς,—περὶ οὗ οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀμφιβάλλων,—καὶ τὴν πρότασιν τῆς ἀναβολῆς δὲν ὑπεστήριξαν μόνον 10, ἀλλὰ 30 ἠγέρθησαν ὑποστηρίζοντες.

§100ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Μάλιστα, μάλιστα.

§101ΕΤΕΡΟΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Ὄχι, ὄχι.

§102Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἠρώτησεν, ἐὰν ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις ὑπὸ 10 Βουλευτῶν, — ὁμολογῶ, βλέπετε, τὰ γεγονότα, ὡς ἔλαβον χώραν, — ἀλλ’ ὑποβληθείσης προτάσεως, 30 ἠγέρθησαν φωνάζοντες: ἀναβολή, ἀναβολή. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, νομίζων ὅτι αἱ φωναὶ αὗται ἐπλήρουν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκ μέρους 10 Βουλευτῶν ὑποστηρίξεως τῆς προτάσεως, ἔθεσεν εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν, καὶ ἀνήγγειλε τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ψηφοφορίας, ὅτι δηλ. ἡ Βουλὴ δέχεται τὴν ἀναβολήν.

§103Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι.

§104Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· αὐτὸ εἶναι βέβαιον, ἡ Βουλὴ διὰ βοῆς παρεδέχθη τὴν ἀναβολήν. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα, αὐτὰ εἶναι τὰ θετικὰ γεγονότα. Ἐὰν μετὰ τοῦτο ἤθελε γείνῃ παρατήρησις περὶ τοῦ τρόπου,—ὄχι βεβαίως τοῦ πολὺ ἁρμόζοντος τῇ Βουλῇ,—μὲ τὸν ὁποῖον πολλάκις διεξάγονται ἐν θορύβῳ αἱ συζητήσεις, οἱ παραπονούμενοι θὰ ἦσαν ἐντελῶς ἐν τῷ δικαίῳ, διότι πράγματι πολλάκις συμβαίνει θόρυβος, διότι κατέρχονται ἐκ τῆς θέσεώς των πολλοὶ Βουλευταὶ καὶ ὁμιλοῦσι συγχρόνως τοῦτο δὲ δὲν συντελεῖ βεβαίως εἰς τὴν καλὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δυστυχῶς διετυπώθησαν μομφαὶ κατὰ τοῦ κ. Προέδρου ὄχι μόνον διὰ τὴν στάσιν του ἐν τῷ ἐπεισοδίῳ τῷ σημερινῷ, ἀλλὰ δι’ ὅλην τὴν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου διεύθυνσιν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς παρεπονέθη ὄχι μόνον διὰ τὴν κατὰ τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο ἐνέργειαν τοῦ κ. Προέδρου, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν κατὰ προγενεστέρας περιστάσεις, ἑπομένως διετυπώθησαν ῥηταὶ μομφαὶ κατὰ τοῦ κ. Προέδρου. Ἀπέναντι τούτων νομίζω ὅτι καθῆκον ἔχει ἡ Βουλὴ, ἵνα διὰ τῆς ἀποδοχῆς τῆς προτάσεως, ἣν ὑπέβαλεν ὁ κ. ἐκ Τρικκάλων Βουλευτὴς, δηλώσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην αὐτῆς πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὅτι οὗτος ἐτήρησε τὰς διατάξεις τοῦ Κανονισμοῦ καὶ ὅτι ἐξετέλεσε καλῶς τὸ καθῆκον του. Ἡ πρότασις τοῦ ν’ ἀποσυρθῇ ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται δεκτὴ, διότι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι μετὰ τὰ λεχθέντα κατὰ τοῦ κ. Προέδρου, ἐὰν δὲν ἐπήρχετο πρότασις ἱκανοποιοῦσα αὐτόν, ἡ θέσις αὐτοῦ μεγάλως ἤθελε μειωθῆ, εὑρίσκω δὲ, ὅτι πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Βουλῆς ἡ θέσις τοῦ Προέδρου αὐτῆς δὲν πρέπει ποτὲ νὰ μειωθῇ.

§105Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὰ εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς σπουδῆς· διότι βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ παρέμβω εἰς ὅλην αὐτὴν τὴν συζήτησιν, καὶ γνωρίζετε μετὰ πόσης φειδωλίας παρεμβαίνω εἰς συζητήσεις· μάλιστα δύναμαι νὰ καυχηθῶ, ὅτι ὑπῆρξε περίστασις, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ μοὶ ἐπέβαλε νὰ ὁμιλήσω, καὶ τότε ἔλαβον τὸν λόγον· ἦτο ἡ περίστασις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τοῦ Πτωχοκομείου, καὶ μοὶ ἐπέβαλε νὰ λάβω τὸν λόγον, ὄχι μόνον ἡ Βουλὴ, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀποταθεὶς πρός με καὶ ζητήσας τὴν γνώμην μου...

§106Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι κατεχράσθητε τοῦ λόγου.

§107Δ. ΡΑΛΛΗΣ. .. Ἐὰν δὲ λαμβάνω τὸν λόγον καὶ σήμερον, πράττω τοῦτο ἀκριβῶς διότι θέλω νὰ ἐπαναφέρω τὰ πράγματα εἰς τὴν ἀληθῆ αὐτῶν θέσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσεπάθησε νὰ καλύψῃ τὴν παράβασιν τοῦ Κανονισμοῦ, τὴν ὁποίαν διέπραξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, εἰπὼν, ὅτι βεβαίως ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς δὲν ἠρώτησεν ἐὰν ὑποστηρίζεται παρὰ 10 Βουλευτῶν ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς, ἀλλ’ ὅτε ἔθηκε τὴν πρότασιν ταύτην εἰς ψηφοφορίαν, 30 ἠγέρθησαν. Ἐγὼ δέχομαι ὅτι ἠγέρθησαν 40 ἢ 100 ἢ καὶ 127, ὅτι πάντες δηλαδὴ οἱ Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ὑποστηρίζουν μετὰ τόσης αὐταπαρνήσεως τὴν Κυβέρνησιν, συγκατετέθησαν εἰς τὴν ἀναβολὴν, οὔτε ἀμφισβητῶ τοῦτο. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον συζητῶ εἶναι τὸ ἑξῆς· ἐὰν πρότασις περὶ ἀναβολῆς, οὕτω προταθεῖσα, ἠδύνατο νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τοῦ Προέδρου, καὶ ἂν πρότασις τοιαύτη, ἐπὶ τῆς ὁποίας προεκλήθη ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, εἶχε τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἀπέδωκεν ἤδη τὸ Προεδρεῖον κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου. Περὶ αὐτοῦ ἐπρόκειτο, ὄχι ἐὰν ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή. Ἀλλὰ παράβασις τοῦ Κανονισμοῦ ἐγένετο· διότι, ἐν ᾧ ἐγὼ εἶχον τὸν λόγον, ἐπέμενεν ὁ κ. Πρόεδρος νὰ προκληθῇ πρότασις περὶ ἀναβολῆς· διότι προεκάλεσε τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Τρικκάλων νὰ διατυπώσῃ τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς, ἐν ᾧ εἶχον τὸν λόγον, καὶ χωρὶς νὰ ἐρωτήσῃ, ἐὰν ὑποστηρίζεται ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων παρὰ 10 ἄλλων συναδέλφων, προέβη εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς. Λοιπὸν ἡ παραβίασις τοῦ Κανονισμοῦ εἶναι ἐντελῶς ἀποδεδειγμένη· ἔχω δὲ τοσούτῳ μᾶλλον δικαίωμα νὰ παραπονεθῶ, καθόσον εἶχον ζητήσει καὶ λάβει τὸν λόγον. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι, ἐὰν ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τρικκάλων περὶ ἐγκρίσεως τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἀφεώρα μόνον εἰς τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο, βεβαίως δὲν θὰ ἐδικαιολογεῖτο ἡ πρότασις, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐγὼ ἀνηνέχθην καὶ εἰς προηγουμένας παραβιάσεις τοῦ Κανονισμοῦ ἐκ μέρους τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦτο ἡ πρότασις αὕτη δὲν δύναται ν’ ἀποσυρθῇ. Μοὶ εἶναι ἐντελῶς ἀδιάφορον, ἐὰν τὴν ἀποσύρητε ἢ ὄχι· ἀλλὰ θέλω νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν πταίω ἐγὼ διὰ τὴν ὑπόμνησιν προηγουμένων περιστάσεων. Ἐγὼ περιωρίσθην κατὰ τὴν πρώτην ἀγόρευσίν μου μόνον ἐπὶ τοῦ σημερινοῦ ἐπεισοδίου, χωρὶς νὰ ἀναφέρω περὶ προηγουμένης τινὸς περιστάσεως· ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, κατελθὼν ἐκ τοῦ Προεδρείου, ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα, καὶ ἐκεῖνος ἐξέθηκεν, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀρέσκομαι καὶ ἐν προηγουμέναις περιστάσεσι εἰς τὴν πολιτείαν αὐτοῦ ὡς Προέδρου. Καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν ἀρέσκομαι εἰς τὴν πολιτείαν αὐτοῦ ὡς Προέδρου, ἐὰν δὲ οὐδέποτε ἠγέρθην, ἵνα κατακρίνω τὴν πολιτείαν αὐτοῦ, τοῦτο συνέβη ὄχι διότι δὲν ἔσχον ἀφορμήν, ἀλλὰ διότι δὲν ἠθέλησα. Χθὲς ἀκόμη, ἐὰν δὲν παριστάμην ἐδῶ, ἤθελε ψηφισθῆ νομοσχέδιον περιλαμβάνον διάταξιν περὶ ἐγκρίσεως ἐξόδων ἄνευ τῆς ὑπὸ τοῦ Συντάγματος ἀπαιτουμένης ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔσπευδεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἴσως ἑκατοντάδες χιλιάδων δραχμῶν...

§108Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τρεῖς χιλιάδες.

§109Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶπον ἑκατοντάδες χιλιάδων, ὄχι διότι πράγματι ἐπρόκειτο περὶ τόσου ποσοῦ, ἀλλὰ διότι ἤθελον νὰ δείξω τὴν σπουδήν, μετὰ τῆς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προέβαινεν εἰς τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου περὶ πιστώσεως, καὶ ἤθελον νὰ δείξω ὅτι ἡ σπουδή, μεθ’ ἧς διεξάγονται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς ἐν γένει, δὲν εἶναι συγγνωστή, καὶ ὅτι διάταξιν, ἣν πρέπει νὰ ἔχῃ διαρκῶς ὑπ’ ὄψιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, διάταξιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του τὸ Προεδρεῖον διαρκῶς, τὴν διάταξιν ταύτην παρεῖδεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, καὶ ἔπρεπε νὰ φωνάξω δὶς καὶ τρὶς διὰ γὰ τὸν σταματήσω. Περὶ τῶν περιστάσεων ἐκείνων δὲν ἔκαμα λόγον, προκληθεὶς ὅμως νῦν ἠναγκάσθην νὰ κάμω λόγον. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἠναγκάσθην νὰ τὸν ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν, διότι παρεβίαζε τὸν Κανονισμόν, διότι παρεβίαζε τὸ δικαίωμα Βουλευτοῦ ζητοῦντος τὸν λόγον, παρεβίαζε τὸ δικαίωμα τοῦτο, κρούων διαρκῶς τὸν κώδωνα καὶ μὴ ἀφίνων με νὰ ὁμιλήσω. Ὑπὸ τοιαύτης νευροπαθείας κατεχόμενος ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, παρεῖδε τὴν διάταξιν τοῦ Κανονισμοῦ, καθ’ ἣν πᾶσα πρότασις ἀναβολῆς πρέπει νὰ ὑποστηρίζηται ὑπὸ δέκα Βουλευτῶν.

§110ΜΠΑΣΙΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ τίθηνται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς αἱ πράξεις τοῦ Προεδρείου. Διὰ τοῦτο ὑποβάλλω πρότασιν, καθ’ ἣν «ἡ Βουλὴ μετὰ τὰ λεχθέντα προβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν».

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθησαν δύο προτάσεις· ἡ μία ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Τρικκάλων κ. Χατζηπέτρου, καθ’ ἣν «ἡ Βουλὴ θεωροῦσα ὅτι ὁ Πρόεδρος αὐτῆς ἐξεπλήρωσεν ἀκριβῶς τὰ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβαλλόμενα εἰς αὐτὸν καθήκοντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν», ἡ ἑτέρα ὑπὸ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς βουλευτοῦ κ. Φλογαΐτου περὶ ἀπαραδέκτου τῆς προτάσεως τοῦ κ. Χατζηπέτρου. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Φλογαΐτου εἶναι ἡ ἀπωτέρα, καὶ αὐτὴ θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν. Ἄν ἡ Βουλὴ παραδεχθῇ τὸ ἀπαράδεκτον τῆς προτάσεως τοῦ κυρίου Χατζηπέτρου, θὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν περὶ ἀπαραδέκτου πρότασιν τοῦ κ. Φλογαΐτου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἔρχεται τώρα ἡ πρότασις τοῦ κ. Χατζηπέτρου.

§112ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§113ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡμεῖς θ’ ἀναγκασθῶμεν ν’ ἀπόσχωμεν τῆς ψηφοφορίας, ἢ θὰ ἀρνηθῶμεν ψῆφον. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ μιᾷ καὶ ἐν τῇ ἑτέρᾳ περιπτώσει ἡ ψῆφος ἡμῶν δὲν θὰ ἔχῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ἐκφράσεως μομφῆς κατὰ τοῦ Προέδρου.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Χατζηπέτρου, καθ’ ἣν «ἡ Βουλὴ, θεωροῦσα ὅτι ὁ Πρόεδρος ἐξεπλήρωσεν ἀκριβῶς τὰ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπιβαλλόμενα αὐτῷ καθήκοντα, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν», λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνοματικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Λ. Μπασιᾶ καὶ Κ. Χατζηπέτρου, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφυρίας.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 143. Ὑπὲρ τῆς προτάσεως 136, κατὰ τῆς προτάσεως 2, καὶ 5 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν πρότασιν. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 4ης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 12 καὶ 10′ τῆς μεσημβρίας. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 καὶ 20′ μ. μ.)

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Θ’ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικὰ τῆς χθεσινῆς συνεδριάσεως, τὰ ὁποῖα τυπωθέντα ἤδη διενεμήθησαν. (Ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, καὶ μετά τινας παρατηρήσεις τῶν βουλευτῶν Στεφ. Δραγούμη καὶ Κ. Καραπάνου διορθωθέντα καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται).

§117Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Προχθὲς συζητουμένης τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἐγένετο παρὰ τοῦ κ. Ρικάκη ἡ παρατήρησις, ὅτι εἴχομεν συναλλαχθῆ μετὰ ἑταιρείας ἀναξιοχρέου· τοῦτο ἐπανέλαβον καὶ ἄλλοι, παρελθόντες ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ παραδεχθέντες τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦ κυρίου Ρικάκη ὡς αὐθεντίαν. Παρετήρησα τότε τῷ κυρίῳ Ρικάκῃ τὰ δέοντα, καὶ ἀνέγνωσα ἐπιστολὴν, γραφεῖσαν κατὰ Μάϊον τοῦ 1899· ἀλλὰ μοὶ παρετηρήθη, ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη τῶν συναλλαχθέντων μετὰ τῆς Κυβερνήσεως ἐγράφη προηγουμένως· διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ προκαλέσω τηλεγράφημα, εἰς ὃ ἔλαβον τὴν ἑξῆς ἀπάντησιν, γαλλιστὶ γεγραμμένην, τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκω ἐν μεταφράσει: «Πρὸς τὸν ἐξοχώτατον κύριον Γ. Θεοτόκην, Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Λαβόντες γνῶσιν τῆς συμβάσεως, ἥτις ἐπεψηφίσθη διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, ἐρχόμεθα νὰ ἐπικυρώσωμεν εἰς τὴν ὑμετέραν ἐξοχότητα τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀνελάβομεν διὰ τῆς ἐπιστολῆς τῆς 5 Μαΐου 1899, καὶ ἐξουσιοδοτοῦμεν ὑμᾶς, ὅπως δώσητε εἰς τὴν δήλωσιν ταύτην τὴν δημοσιότητα, ἣν θέλετε θεωρήσει ἀναγκαίαν. Θέλομεν δὲ παραδώσει τὴν προσεχῆ Δευτέραν εἰς τὸν ὑμέτερον πρεσβευτὴν ἐνταῦθα ἐπιστολὴν ἐπικυροῦσαν τὸ παρ’ ὑμῶν τηλεγραφηθέν.» (Ὑπογρ.) Guin Erlanger.» Ταῦτα ἐθεώρησα καθῆκον νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν.

§118Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Χαίρω διότι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς προεκάλεσε τηλεγράφημα, τὸ ὁποῖον ἔρχεται νὰ διασκεδάσῃ πᾶσαν ἀμφιβολίαν. Ἐγὼ δικαιολογῶ τὴν πρότασιν, ἣν ἔκαμα, καὶ εἶχον δίκαιον νὰ τὴν κάμω, διότι ὑποθέσεις τοιαῦται δὲν ἀναλαμβάνονται δι’ ἁπλῶν ἐπιστολῶν. Θὰ παρακαλέσω δὲ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, τὴν ἐπιστολὴν, ἣν ἔλαβε, καθὼς καὶ τὸ τηλεγράφημα νὰ τὰ προσαρτήσῃ εἰς τὸ πρωτότυπον τῆς συμβάσεως.

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολούθησις τῆς τρίτης συζητήσεως κατ’ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§120Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, κύριοι συνάδελφοι, κανονίζεται κατὰ τρόπον τελειότερον καὶ ἐντελέστερον καὶ πληρέστερον ἡ ταχυδρομικὴ ὑπηρεσία παρ’ ἡμῖν. Τὸ νομοσχέδιον ἀπ’ ἀρχῆς μέχρι τέλους ἀφορᾷ εἰς προσωπικὸν ζήτημα, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ κανονισμοῦ τοῦ προσωπικοῦ ὅλου τοῦ κλάδου τοῦ ταχυδρομικοῦ, τηλεγραφικοῦ καὶ τηλεφωνικοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως ὅλαι αἱ περιστάσεις ἐν ταῖς ὑπηρεσίαις καὶ ἐν τῇ κοινωνίᾳ καὶ ἐν τῷ κόσμῳ δὲν δύνανται νὰ ὑπαχθῶσιν ὑπὸ τὰ στενὰ ὅρια νομοσχεδίου, διότι πολλαὶ καινοτομίαι εἰσάγονται ἔν τισι, τὸ νομοσχέδιον τοῦτο διὰ τούτους τοὺς λόγους φθάνει μέχρις ἀδικίας εὐρυτάτης τάξεως προσώπων, καὶ ἐπὶ τῆς ἀληθείας ταύτης θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν ὑμετέραν προσοχὴν δι’ ὀλιγίστων λέξεων, φειδόμενος τοῦ ὀλίγου χρόνου, τὸν ὁποῖον ἔχομεν πρὸς συζήτησιν. Μέχρι τοῦδε διεξήγετο ἀτελῶς ἐν τῷ συνόλῳ καὶ ἀντικειμενικῶς ἡ ταχυδρομικὴ καὶ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία, ἀλλὰ δι’ αὐτὸ οἱ ἐκτελοῦντες αὐτὴν κατέβαλον ὑποκειμενικῶς κόπους καὶ μόχθους, τῶν ὁποίων δὲν δύναταί τις νὰ ἔχῃ σαφῆ γνῶσιν, ἂν μὴ ἀποφασίσῃ (ἐὰν δὲν ἔσχεν ἐν τῷ παρελθόντι τὴν εὐκολίαν) νὰ ἐγκύψῃ μετά τινος προσοχῆς καὶ εἰδικῆς παρατηρήσεως. Οἱ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀφωσιώθησαν εἰς τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν,—δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς τηλεφωνικῆς, διότι αὕτη ἐσχάτως εἰσήχθη, διεξάγεται δὲ ὑπὸ τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων,—καταβάλλουσι κόπους καὶ μόχθους μεγίστους, πλεῖστοι δ’ ἐξ αὐτῶν ἀποχωροῦσι τῆς ὑπηρεσίας πρὶν ἀκόμη συμπληρώσωσι τὸν πρὸς σύνταξιν χρόνον, καταστρεφόμενοι τὴν ὑγείαν. Τὸ τὶκ–τὰκ τοῦ χειριστηρίου ἔχει ἐπιρροὴν μεγίστην ἐπὶ τοῦ νευρικοῦ συστήματος τῶν χειριζομένων αὐτὸ, καὶ πλεῖστοι τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἔπαθον νευρικὰς διαταράξεις, καὶ ὅλοι φεύγουσι τῆς ὑπηρεσίας πένητες καὶ νευρασθενεῖς, διότι διήνυσαν 10, 12, 20, 24 καὶ 26 ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν ὑπουργικοῦ γραφέως αʹ τάξεως, κατ’ ἀνώτατον ὅρον, μετὰ ὑπηρεσίαν 26 ἐτῶν, καὶ ὑπηρεσίαν πολύτιμον πρὸς τὴν Πολιτείαν καὶ τὴν κοινωνίαν, αὐτόχρημα πολύτιμον, διότι πάντες ἐξαρτῶμεν τὰ συμφέροντα ἡμῶν, τὰ πολιτικά, τὰ οἰκογενειακά, τὰ κοινωνικὰ, τὰ κομματικά, τὰ ἐκλογικὰ, ἐκ τῆς διεξαγωγῆς τῆς ὑπηρεσίας ταύτης. Ἔχομεν ὅμως παράπονα διὰ τὰς ἀτελείας, τὰς ὁποίας πρῶτοι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ ὁμολογοῦσι καὶ ὑποδεικνύουσι, διὰ τὰς βραδύτητας διὰ τὰς καθυστερήσεις, διὰ τὰς ὁποίας πταίει ἡ ἀτέλεια τῶν ὁδῶν, ἡ συχνὴ βλάβη τῶν τηλεγραφικῶν στύλων κλπ. Δι’ ὅλα ταῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα οἱ ἄνθρωποι οὗτοι οὐδόλως ἔπταισαν καὶ οὐδόλως πταίουσι, καταβάλλουσι κόπους πολλοὺς καὶ φιλοτιμίαν πολλὴν, ἵνα βελτιώσωσι τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἀλλὰ δὲν κατορθοῦσί τι. Περὶ τῶν ἀνθρώπων τούτων ὤφειλε τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, νὰ ἦναι δικαιότερον· δὲν θέλω νὰ εἴπω ἐπιεικέστερον, διότι οὐδεμίαν ὑπὲρ αὐτῶν ζητῶ ἐπιείκειαν· δικαιοσύνην ζητῶ. Ἐν τούτοις, ἐν ᾧ ἀφ’ ἑνὸς ἔχει βαθμόν τινα πολυτελείας, ὡς θέλω ὑποδείξει δι’ ὀλιγίστων παρατηρήσεων μετὰ ταῦτα, ἔχει βαθμὸν πολυτελείας ἐν ταῖς ἀνωτέραις θέσεσι κατὰ βαθμὸν, διὰ τὸ μέγα πλῆθος τῶν ἀποτελούντων τὸ κατώτερον προσωπικὸν εἶναι αὐστηρὸν μέχρις ἀδικίας. Δὲν πιστεύω νὰ διαφεύγῃ τὴν προσοχὴν οὐδενὸς ἐξ ὑμῶν, καὶ ἂν δὲν ἔσχε τὸν καιρόν τις νὰ ἐγκύψῃ, δὲν πιστεύω νὰ μὴ ἐπεστήθη ἡ προσοχή του ὑπό τινος τῶν ἐνδιαφερομένων πρὸς ἐμὲ τοὐλάχιστον ἦλθον δεκάδες ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τούτων, καὶ μοὶ ἐξήγησαν τὰ σημεῖα, διὰ τὰ ὁποῖα παραπονοῦνται· οὕτω τίθεται ὅριον ἡλικίας 50 ἐτῶν· ἐνῷ εἰς οὐδένα κλάδον ὑπηρεσίας ἔχομεν ὅριον τοιοῦτον. Διὰ τοὺς ἀνθυπολοχαγοὺς ἔχομεν ἡλικίαν 52 ἐτῶν, διὰ τοὺς λοχαγοὺς 56, διὰ τοὺς ταγματάρχας 62, διὰ δὲ τοὺς περαιτέρω βαθμοὺς ἐν τῷ στρατῷ ἀνωτέραν ἡλικίαν· διὰ τοὺς τηλεγραφικοὺς καὶ ταχυδρομικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἐργαζομένους ἐν γραφείοις, δὲν βλέπω διὰ τίνα λόγον νὰ διατυπωθῇ ἡ ἀξίωσις ν’ ἀποχωρῶσι τῆς ὑπηρεσίας εἰς ἡλικίαν 50 ἐτῶν· καὶ πότε; ἀφοῦ κατηνάλωσάν τινες ἐξ αὐτῶν 15, 20, 25 καὶ πλέον ἔτη, ἵνα φθάσωσι μέχρι τοῦ βαθμοῦ γραφέως αʹ τάξεως, οἱ δὲ εὐτυχέστεροι καὶ πανόλβιοι μέχρι τοῦ βαθμοῦ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, καὶ πάντοτε ἀπέβλεπον εἰς αὐτὴν τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θὰ εἰσήγοντο ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ νομοσχέδια, ἵνα βελτιώσωσι τὴν τύχην των. Τὰ νομοσχέδια δὲ αὐτά, ἡ γῆ τῆς ἐπαγγελίας, εἰς τὴν ὁποίαν ἀπέβλεπον, μεταβάλλονται εἰς Σαχάραν, καὶ ῥίπτονται οὗτοι ἔξω τῆς ὑπηρεσίας ἄνευ συντάξεώς τινος! Τοῦτο πρέπει νὰ διορθωθῇ. Ἡ ἐπιτροπή, εἰς ἣν εἶχον καὶ ἐγὼ τὴν τιμὴν νὰ λάβω μέρος κατ’ ἐκλογὴν τοῦ κ. Προέδρου, ὁμοψήφως προέτεινε τὴν αὔξησιν τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας εἰς 60 ἔτη, διότι μέχρις αὐτῆς τῆς ἡλικίας οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ εἶναι ἀναγκαιότατοι, καὶ κατηρτίσθησαν ἐκ τῆς μακρᾶς πείρας, ὄχι μόνον τοῦ τηλεγραφικοῦ χειριστηρίου, ἀλλὰ καὶ τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, καθόσον πρὸ 15 ἐτῶν, νομίζω, ἐγένετο ἕνωσις τῶν δύο τούτων ὑπηρεσιῶν, καὶ κατηρτίσθησαν ἄριστοι ὑπάλληλοι δι’ ἀμφοτέρους τοὺς κλάδους...

§121Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὴ εἶναι συζήτησις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ διεξαχθῇ ἐπὶ τοῦ σχετικοῦ ἄρθρου.

§122Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑποβάλλω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τὰς ἐπὶ τῶν ἄρθρων παρατηρήσεις μου πρὸς οἰκονομίαν χρόνου.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι οἰκονομία χρόνου. Ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον 29, δύναται νὰ προβληθῇ ἡ πρότασις αὕτη τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἴσως θέλω τὴν ἀποδεχθῆ.

§124Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄλλη περίπτωσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ ἐξέφρασε τὴν γνώμην της, εἶναι ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐξάνει τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων τούτων μετὰ ὡρισμένην ὑπηρεσίαν. Καὶ ἐν τούτῳ ἡ ἐπιτροπὴ ὑποδεικνύει ἐν τῇ ἐκθέσει, ἣν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, τὰς μεταβολὰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ φέρητε εἰς τὸν νόμον, ἵνα μὴ καὶ ἐκεῖθεν προκύψῃ ἀδικία. Τρίτην παρατήρησιν ἔχω, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποχώρησιν τῶν ὑπαλλήλων ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὴν πρόνοιαν, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ληφθῇ διὰ πολλοὺς ἐξ αὐτῶν ὡς πρὸς τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἀποχωρήσεως, ἐὰν δὲν ἔχωσι—καὶ δὲν ἔχουσι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν—τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως συμπεπληρωμένον. Εἴδετε βεβαίως τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς· εἶχον ὅμως καὶ ἐγὼ καθῆκον ἐπιβεβλημένον νὰ ἐπιστήσω ἐπ’ αὐτῶν τὴν προσοχὴν ὑμῶν, ἵνα μὴ ἀδικηθῇ ὁ κλάδος οὗτος.

§125Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι, ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἤθελεν ἀναμείνει τὸ οἰκεῖον ἄρθρον, ἵνα ὑποβάλῃ τὰς παρατηρήσεις του, ἤθελεν ἀπαλλαγῆ τοῦ κόπου νὰ ἀναπτύξῃ αὐτὰς, διότι ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ἴσως ὑποβάλει τροπολογίαν καθιστῶσαν αὐτὰς περιττάς. Παρετήρησα ὅμως μικράν τινα ἀντίφασιν εἰς ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξέθηκε· διότι ἤκουσα ἐν ἀρχῇ αὐτοῦ λέγοντος ὅτι οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι κατ’ ἀνάγκην ἀποχωροῦσιν ἐν ἡλικίᾳ μικρᾷ, διότι ἡ χρῆσις τοῦ χειριστηρίου καθίστησιν αὐτοὺς νευρικούς, ἀσθενεῖς. Ἐνῷ δὲ ἡμεῖς θέτομεν ὅριον ἡλικίας 50 ἐτῶν, ὁ κύριος Βουλευτὴς ὑποστηρίζει ὅριον 60 ἐτῶν, λησμονῶν τὰ παρ’ αὐτοῦ λεχθέντα. Δὲν θέλω νὰ ἐπιμείνω πολύ· εἶμαι πρόθυμος νὰ αὐξήσω τὸ ὅριον μέχρι 54 ἐτῶν, καὶ νὰ παραδεχθῶ καὶ διάταξιν, δυνάμει τῆς ὁποίας, ἐὰν δὲν ἔχῃ ἀποκτήσει ὁ ὑπάλληλος τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως, νὰ δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑπηρετῶν μέχρις ἀποκτήσεως αὐτοῦ.

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ διαγραφῶσιν αἱ ἐν τέλει τῆς τρίτης παραγράφου λέξεις «ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου».

§127ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχουσι δύο τὰ παρατηρητέα. Πρῶτον ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο, περιλαμβάνει διάταξιν περιττὴν, ὅτι «τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως προΐσταται Διευθυντὴς φέρων τὸν τίτλον «Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων» ἔχων βαθμὸν Γενικοῦ Γραμματέως καὶ μισθὸν δραχ. 600 κατὰ μῆνα κλπ». Ἡ αὐτὴ δὲ διάταξις ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 22: «Γενικὸς Διευθυντὴς ἔχων βαθμὸν Γενικοῦ Γραμματέως καὶ μηνιαῖον μισθὸν δραχ. 600». Ὥστε τὰ τοῦ βαθμοῦ καὶ τὰ τοῦ μισθοῦ πρέπει νὰ διαγραφῶσιν ἐντεῦθεν καὶ μείνωσιν ἐν τῷ ἄρθρῳ 22. Ἡ διαγραφὴ οὐδεμίαν φέρει ζημίαν, διότι πρόκειται νὰ δώσωμεν εἰς τὸν Διευθυντὴν μισθὸν 600 δραχμὰς κατὰ μῆνα, τοῦτο δὲ κανονίζεται ἐν ἄρθρῳ 22. Ἔχω μόνον τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἐνταῦθα προτείνεται ἐξαίρεσις μοναδικὴ ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν. Οἱ Γενικοὶ Γραμματεῖς λαμβάνουσι 400 δραχμάς· ὁ Γενικὸς Γραμματεὺς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ πάντως προηγούμενος τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων, λαμβάνει 450, ὁ ὑποτεταγμένος θὰ λαμβάνῃ 600 δραχμάς· διὰ τίνα λόγον, δὲν ἐξέθηκε πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἀλλὰ παρετήρησα πρὸ ὀλίγου, ἐξ ὅσων εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ προέτεινε τὴν διαγραφὴν τῆς φράσεως «ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου». Ἐγὼ, πρὶν ἢ κρίνω, ἂν πρέπει νὰ διαγραφῇ ἡ φράσις αὕτη, ἐρωτῶ: τί σημαίνει «Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς εἰσηγεῖται παρὰ τῷ Ὑπουργῷ αὐτοπροσώπως, ἢ ἐν περιπτώσει κωλύματος διὰ τῶν παρ’ αὐτῷ τμηματαρχῶν αʹ τάξεως, τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ταχυδρομείων, τηλεγράφων καὶ τηλεφώνων, ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου»; Ἐὰν ἐννοήσω τί σημαίνει καὶ φανῇ ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ φράσις, θὰ προσθέσω καὶ ἐγὼ τὴν ψῆφόν μου εἰς τὴν διαγραφήν. Ἔρχεται ἡ τετάρτη παράγραφος: «Τὸ κατὰ τὸν νόμον ΑΚΕʹ τοῦ ἔτους 1883 τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καταργεῖται». Ἡ κατάργησις τοῦ τμήματος, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰ ἐν τοῖς ἑπομένοις ἄρθροις περιεχόμενα, εἶναι τελεία ἀπόδοσις εἰς τὸν Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἐξουσίας Ὑπουργοῦ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἱδρύσωμεν Ὑπουργεῖον τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, θέλω εἴπει ὅτι ἡ ἰδέα εἶναι ὀρθή· θὰ ἐξετάσωμεν δὲ μόνον, ἂν οἱ πόροι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἶναι ἱκανοὶ, ἵνα προβῶμεν εἰς τοιαύτην δαπάνην. Ἀλλὰ τότε θὰ ἔχωμεν Ὑπουργὸν ὑπεύθυνον, ἐν δὲ τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ δὲν ὑπάρχει οὐδὲ ἓν ἄρθρον, οὐ δυνάμει νὰ γεννᾶται εὐθύνη εἰς βάρος τοῦ Διευθυντοῦ, οὐδὲ κἂν πρὸς πειθαρχικὴν τιμωρίαν αὐτοῦ. Μεγάλη πρόνοια ἐλήφθη, ὅπως αἱ πειθαρχικαὶ ἐξουσίαι κατὰ τῶν ὑπαλλήλων ἀπολήγωσιν, ὡς εἰς κορυφὴν, εἰς τὸν Διευθυντὴν, ἀλλ’ οὐδεμία ὑπάρχει διάταξις, ἐξ ἧς ν’ ἀποδεικνύηται, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει δικαίωμα πειθαρχικῆς ἐξουσίας ἐπὶ τοῦ Διευθυντοῦ. Πλάττομεν ἄρα ἐνταῦθα ἀρχὴν ἀνεξέλεγκτον, καὶ μισθοδοτοῦμεν ἁδρότερον, ἵνα ὑπάρχῃ ἀνεξέλεγκτος, καὶ ἀφαιροῦμεν πᾶσαν μεσάζουσαν ἀρχὴν μεταξὺ Ὑπουργοῦ καὶ Διευθυντοῦ. Δέχομαι ὡς ὀρθὸν νὰ ἦναι αὐτοτελὴς ἡ θέσις τοῦ Διευθυντοῦ, καὶ πάντοτε τοιαύτη ὑπῆρξε· κατώρθωσαν δὲ οἱ Διευθυνταὶ νὰ κατέχωσι τοιαύτην θέσιν ἐν τῇ Πολιτείᾳ, ὥστε οἱ Ὑπουργοὶ μετὰ πολλῆς περισκέψεως πρὸς αὐτοὺς ἀείποτε προσηνέχθησαν, διότι διὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν εἰργάζοντο, τὴν τοιαύτην θέσιν κατέκτησαν. Ἀλλ’ οὐδέποτε μέχρι τοῦδε ἐθεωρήθη, ὅτι πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ μεταξὺ τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ σταθμὸς, ὃν πρέπει πάντοτε νὰ διέλθωσιν αἱ ὑποθέσεις, αἱ φθάνουσαι μέχρι τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπως προέλθῃ εἰς τὴν ἀναγκαίαν λύσιν τὸ Ὑπουργεῖον. Νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ διάταξις ἡ καταργοῦσα τὸ τμῆμα, καίτοι ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης προκύπτει τὸ ἀγαθὸν, ὅτι καταργεῖται ἓν τμῆμα καὶ γίνεται τις οἰκονομία· δύναται ὅμως ἕτερον τμῆμα, ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑφιστάμενον, νὰ ἀναλάβῃ τὴν διεύθυνσιν τῶν ταχυδρομικῶν ὑποθέσεων. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, συνέπεσε νὰ ἐργασθῶ ἐπὶ τῶν ταχυδρομικῶν ὑποθέσεων, ἔχων τὴν εἰσήγησιν ἀπ’ εὐθείας τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων ἐπὶ δύο ἔτη σχεδὸν ὁλόκληρα, ἐπείσθην δὲ ἐκ τῆς πράξεως, καίτοι ὁ διευθύνων τὰ Ταχυδρομεῖα ὑπῆρξε πάσης τιμῆς ἄξιος καὶ βεβαίως συνετέλεσεν εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ταχυδρομικῶν πραγμάτων, ἐπείσθην ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, ὁ ἐνεργῶν, ὁ διατάσσων, ὁ κύριος τῶν ταχυδρομικῶν ὑποθέσεων νὰ ἦναι αὐτὸς καὶ μόνος εἰσηγητὴς παρὰ τῷ Ὑπουργῷ, διότι οὕτω ὁ Ὑπουργὸς μίαν φωνὴν ἀκούει, ἑνὸς τὰς σκέψεις ἀντιλαμβάνεται, δὲν ὑπάρχει καὶ δεύτερος, ὅστις νὰ προκαλέσῃ ἐνδελεχεστέραν τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὰ προτεινόμενα καὶ εἰσαγάγῃ αὐτὸν, ὅστις τοσαύτας ἔχει ἀσχολίας, εἰς τὸ ἔδαφος τῆς ἐξετάσεως τῶν πραγμάτων, καὶ δώσῃ γνώμην δυναμένην νὰ ἐπιδράσῃ εἰς τὰς κρίσεις τοῦ Ὑπουργοῦ. Θὰ πράξῃ ἔργον φρόνιμον ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐὰν θελήσῃ νὰ καταργήσῃ τὴν διάταξιν ταύτην.

§128Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θ’ ἀρχίσω ἐκ τῆς τελευταίας παρατηρήσεως. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως ταύτης ἐξασφαλίζεται τελειότερον ἡ ἐπίβλεψις, ἣν πρέπει νὰ ἀσκῇ ὁ Ὑπουργὸς, ἐργαζόμενος ἀπ’ εὐθείας μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ, ἄνευ μεσάζοντος προσώπου. Οὕτω θὰ δυνηθῇ καὶ ἐπιτυχέστερον νὰ ἐξασκήσῃ τὸν ἔλεγχον τῶν πράξεων αὐτοῦ. Ἄλλως τοῦτο δὲν εἶναι πρωτοφανὲς ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὑπάρχει τάχα μεσάζον πρόσωπον μεταξὺ τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ; Ἀπεναντίας εἶναι καλὸν αἱ ὑποθέσεις νὰ συζητῶνται μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ...

§129ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς τὸ παράδειγμά σας ὅμως ποῖος ἀποφασίζει καὶ ποῖος ὑπέχει εὐθύνην; Ὁ Ὑπουργός.

§130Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι εἰς πάσας τὰς ἀποφάσεις. Διότι πολλὰ δύναται νὰ κάμῃ ὁ Διευθυντὴς τῶν Δημοσίων Ἔργων μόνος. Ὥστε καὶ τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβές. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι τμῆμα Διευθύνσεως παρὰ κατωτέρου ὑπαλλήλου, μεσάζον μεταξὺ τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ, δὲν δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὸ καλόν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν φράσιν «ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου», νομίζω ὅτι αὕτη δὲν πρέπει νὰ παραλειφθῇ.

§131ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν τὴν ἐννοῶ.

§132ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ἐννοῶ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς εἶναι οὕτω κριτὴς τοῦ κωλύματος, τὸ ὁποῖον παρεμποδίζει τὰς ἐργασίας τῆς ὑπηρεσίας. Διότι, ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τὴν φράσιν ταύτην, ὁ Διευθυντὴς ὀφείλει νὰ ἀπευθύνηται πρὸς τοὺς τμηματάρχας διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ. Ἡ φράσις εἶναι σαφής. Προκειμένου δὲ περὶ τῆς μισθοδοσίας, νομίζω ὅτι ὁ Διευθυντὴς τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ἔχων τὴν διεύθυνσιν μεγάλου προσωπικοῦ, εἶναι δίκαιον νὰ ἔχῃ μισθοδοσίαν Νομάρχου, ἤτοι δραχμὰς 600.

§133ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διὰ τὸν Νομάρχην ὑπάρχουσι καὶ ἔξοδα παραστάσεως.

§134Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν ἐξόδων ἀξιοπρεπείας καὶ διαμονῆς ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων πρέπει νὰ ἔχῃ τοιαῦτα ἔξοδα. Τὴν αὐτὴν μισθοδοσίαν ἔχει καὶ ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ. Δὲν εὑρίσκω λοιπὸν, ὅτι ἡ μισθοδοσία εἶναι μεγάλη, ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰς ἐργασίας καὶ τὴν θέσιν τοῦ Διευθυντοῦ.

§135ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος παρὰ τῇ Ἱερᾷ Συνόδῳ καὶ ὁ παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς ὁ παρὰ τῷ Ἀρείῳ Πάγῳ εἶναι ἀρχαὶ προσομοιάζουσαι ἀλλήλαις, καὶ ἔχουσι χαρακτῆρα διάφορον τῆς ἀρχῆς ταύτης· εἶναι ἄρα εὔλογος ἡ ἀφομοίωσις τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν. Εἶναι ἰσοβάθμιοι. Δὲν ἔχομεν ὅμως τὸ αὐτὸ, προκειμένου περὶ τοῦ Διευθυντοῦ τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας. Εἰ δ’ ἄλλως, ἔπρεπε νὰ μισθοδοτήσωμεν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ τὸν Διευθυντὴν τῶν Δημοσίων Ἔργων καὶ τὸν Γενικὸν Ἔφορον τῶν Ἀρχαιοτήτων. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὗρε πολὺ πρόχειρον παράδειγμα καὶ ἐπιχείρημα τὴν νομοθεσίαν τὴν περὶ τῆς μισθοδοσίας τῶν Νομαρχῶν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ὁ κ. Πρόεδρος, ὅτε ἐστενοχωρήθη ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, παρατηρησάσης ὅτι εἶναι ἀφειδὴς ἐν τῇ παροχῇ τῶν μισθῶν, μετέτρεψε κατὰ μέρος τούτους εἰς μικροτέρους, καὶ προσέθηκεν ἐπιχορήγημα προσωπικὸν διὰ δαπάνας παραστάσεως. Εἰς δὲ τοὺς Γενικοὺς Γραμματεῖς ἔδωκεν ἀνώτερον μισθὸν παρὰ τὸ ἐπιχορήγημα. Τί ἔπραξε διὰ τούτου; Ἔπλασεν ὑπαλλήλους κατὰ βαθμὸν ἰσοβαθμίους πρὸς τοὺς Γενικοὺς Γραμματεῖς, ἀλλὰ κατὰ μισθὸν κατωτέρους, καὶ οὕτω κατεδικάσθησαν οὗτοι νὰ λάβωσι μικροτέραν σύνταξιν, ἐνῷ ἐνταῦθα ἀσφαλίζει εἰς τὸν Διευθυντὴν σύνταξιν ἐπὶ τῇ βάσει 600 δραχμῶν.

§136Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τοῦτο. Οἱ Νομάρχαι λαμβάνουσι σταθερὸν ἐπιμίσθιον, καὶ τὸ ἐπιμίσθιον τοῦτο ὑπολογίζεται εἰς τὴν σύνταξιν, κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου περὶ συντάξεων.

§137ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον πείθομαι, ὅτι οὕτως ἔχουσι τὰ πράγματα, ὡς ἐξέθηκα.

§138ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Κακῶς ἐδόθη τοιαύτη ἑρμηνεία.

§139ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γνωρίζω πῶς δίδονται καὶ ποῦ ἀπολήγουσιν αἱ ἑρμηνεῖαι αἱ τοιαῦται, ἀλλὰ δὲν γνωρίζω εἰς τίνα εἰδικὴν ἑρμηνείαν χρεωστοῦμεν ν’ ἀποδώσωμεν τὴν τοιαύτην αὔξησιν. Τοῦτο ὅμως, ὅπερ ἀνομολογεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀποδεικνύει ὅτι πράγματι ἦτο ἐν γνώσει, ὅτι δὲν ζημιοῦνται κατὰ τὴν σύνταξιν οἱ Νομάρχαι, ὅτε ἔπραξεν ὅσα ἔπραξε, καὶ ἀποδεικνύει ποίας ἐπιπροσθέτους δαπάνας πρέπει νὰ ὑπολογίζωμεν, ἀναλόγως τῆς ἡλικίας τῶν Νομαρχῶν, διότι οἱ νεωστὶ διορισθέντες θὰ χρειασθῇ καιρὸς ἵνα ἀποκτήσωσι καὶ μύστακα καὶ συντάξεις.

§140Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δυσκόλως οὗτοι θὰ συμπληρώσωσι τὴν ἀπαιτουμένην ὑπηρεσίαν, ἵνα ἔχωσι δικαίωμα συντάξεως.

§141ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ μένει τὸ ζήτημα ἀκέραιον, ὅτι κακῶς, κατὰ τὴν κρίσιν μου, αὐξάνεται ὁ μισθὸς οὗτος, κακῶς παρέχεται ἀφορμὴ ἐπιπροσθέτου αὐξήσεως κατὰ τὴν ὥραν τῆς συντάξεως.

§142Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐπίστευον, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι μετὰ τὴν καταστροφὴν, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὸ ἔθνος, ἤθελε μείνῃ εἰς ἡμᾶς ἡ παρήγορος ἐλπὶς, ὅτι ἡ καταστροφὴ αὕτη ἤθελε γείνῃ ἡμῖν μάθημα, ὅπως ἀνορθώσωμεν τὸ Κράτος ἐκ τοῦ ὀλέθρου, εἰς ὃν πρὸ τοῦ πολέμου ἔβαινεν ὁλοταχῶς. Ἀλλ’ ἀτυχῶς, ἀντὶ τῆς παρηγόρου ταύτης ἐλπίδος, βλέπομεν τὴν Βουλήν, τὴν πρώτην ἐκλεγεῖσαν ὑπὸ τοῦ λαοῦ μετὰ τὸν πόλεμον, ἀντὶ σωφρονοῦσα νὰ ἐργασθῇ μὲ νέας ὅλας ἀρχὰς πρὸς βελτίωσιν τῶν τοῦ Κράτους καὶ πρὸς ἀνόρθωσιν τῆς χώρας ἐκ τοῦ βαράθρου, εἰς ὃ κατέπεσεν ἕνεκα τῆς κακοδιοικήσεως, ἀντὶ νὰ πράξῃ τοῦτο, βλέπομεν αὐτὴν πράττουσαν ὅλως τὸ ἐναντίον. Ἤλπιζον ὅτι μετὰ τὴν ἐθνικὴν καταστροφὴν ἡ Βουλὴ αὕτη ἤθελε θεωρήσει πρῶτον μέλημα καὶ καθῆκον ἑαυτῆς νὰ προβῇ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν πεπραγμένων καὶ πρὸ τοῦ πολέμου καὶ κατ’ αὐτὸν, καὶ μετὰ τοῦτο εἰς περισυλλογὴν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, στίπτουσα, οὕτως εἰπεῖν, τὸν προϋπολογισμὸν αὐτοῦ, ὥστε νὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον τῶν ἐξόδων, δι’ ὧν δύναται νὰ διοικηθῇ τὸ Κράτος. Τὰ καθήκοντα ὅμως ταῦτα παρέλιπε, καὶ διὰ τὴν παράλειψιν αὐτῶν ἐπιτραπήτω μοι νὰ εἴπω, ὅτι εὑρίσκω ἐγκληματοῦσαν τὴν Βουλὴν πρὸς τὸ ἔθνος· διότι, ἐὰν ἐξεπλήρου ταῦτα, δὲν θὰ ἐτόλμων νὰ φέρωσιν εἰς συζήτησιν νομοσχέδια, ὡς τὸ ψηφισθὲν περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἄλλα τοιαῦτα, διότι ἤθελε καταδειχθῇ ποῖοι ἦσαν οἱ αἴτιοι τῆς καταστροφῆς καὶ ἂν εἰς αὐτοὺς πρέπει νὰ παραδώσητε τὴν διοίκησιν τοῦ Κράτους. Ἀντὶ δὲ τούτων τί πράττομεν; Αὐξάνομεν τὰς θέσεις καὶ τοὺς μισθοὺς κατὰ ἑκατομμύρια, εἰς τρόπον ὥστε, ἐάν τις ξένος, ἐν ἀγνοίᾳ διατελῶν τῆς καταστάσεως ταύτης, ἔλθῃ καὶ ἴδῃ τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τῆς τε παρελθούσης καὶ τῆς παρούσης Συνόδου καὶ θελήσῃ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τῆς χώρας ἐκ τῶν δαπανῶν τοῦ Κράτους, ἢ θὰ πιστεύσῃ ὅτι εὑρισκόμεθα πρὸ πακτωλοῦ τινος, καὶ δὲν γνωρίζομεν, τί νὰ κάμωμεν τὰ περισσεύματά μας, καὶ διὰ τοῦτο διασκορπίζομεν ἀφειδῶς αὐτὰ, ἢ θὰ ὑπολάβῃ ἡμᾶς ἀξίους ἄλλου καταστήματος καὶ ὄχι τούτου, εἰς ὃ εὑρισκόμεθα νομοθετοῦντες...

§143ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Κατάστημα εἶναι αὐτό!

§144ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὄχι μόνον κατάστημα, ἀλλὰ καὶ δημοπρατήριον θέσεων καὶ μισθῶν. Καὶ ποῖος κατήντησεν αὐτὸ τοιοῦτον, εἶναι γνωστόν. Δὲν τὸ κατήντησαν βεβαίως ἐκεῖνοι, εἰς οὓς ὑμεῖς ἀποδίδετε τὴν κατάστασιν ταύτην καὶ τὴν ἀταξίαν... Ἀντὶ λοιπὸν νὰ περιστείλωμεν εἰς τὸ ἐλάχιστον ὅριον τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ ἐξοικονομήσωμεν περισσεύματα, διὰ νὰ ἀνορθώσωμεν τὰ στρατιωτικὰ πράγματα ἡμῶν, διὰ νὰ ἀναστείλωμεν τὴν καταστροφὴν τῶν οἰκονομικῶν, ἐξακολουθοῦμεν δημιουργοῦντες θέσεις καὶ αὐξάνοντες μισθοὺς. Ἐπάθομεν μεταρρυθμισιομανίαν, καὶ ἀποδίδοντες τὴν κατάστασιν, εἰς ἣν περιῆλθε τὸ Κράτος, εἰς τὴν κακοδιοίκησιν τῶν διαφόρων κλάδων τῆς ὑπηρεσίας, ἐνομίσαμεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιφέρωμεν βελτίωσιν διὰ μεταρρυθμίσεων εἰς τοὺς κλάδους αὐτούς. Ἀλλ’ οἱ εἰσηγηταὶ τῶν μεταρρυθμιστικῶν μέτρων ἐπίστευσαν ὅτι ἐν τῷ καταλαβόντι τὸ ἔθνος πυρετῷ τῶν μεταρρυθμίσεων εὗρον τὴν εὐκαιρίαν τῆς εἰσηγήσεως νομοσχεδίων μεταρρυθμιστικῶν κυρίως κατὰ τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν θέσεων καὶ τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν, ὡς ἐὰν αἱ ὑπηρεσίαι κατὰ τοῦτο ἐχώλαινον, δι’ οὐδενὸς δὲ νόμου ἐκ τῶν ψηφισθέντων ἐπιδιώκεται πράγματι ἡ ἐξεύρεσις καὶ ἐξασφάλισις χαρακτήρων, ὧν πρωτίστως ἔχομεν ἀνάγκην. Ἐρωτῶ λοιπὸν, εἶναι ταῦτα ἔργα Βουλῆς μετὰ τοιαύτην ἐθνικὴν καταστροφὴν συνερχομένης; Ἐπέτυχεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις ν’ ἀποκτήσῃ μεγάλην πλειονοψηφίαν, καὶ ἀπὸ τοῦ ἀσφαλοῦς προβαίνει εἰς τὴν τοιαύτην μεταρρυθμιστικὴν ἐργασίαν τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, κομπάζουσα διὰ τοῦτο. Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς κατὰ τὰς τελευταίας ἐκλογὰς δὲν ἀπέβλεψεν εἰς ὡρισμένα πρόσωπα, ἀλλ’ εἰς ἀρχὰς, καὶ ἐξέλεξε πλέον τῶν 100 ἀνεξαρτήτους Βουλευτὰς, διὰ ν’ ἀκολουθήσωσιν οὐχὶ προσωπικὰ κόμματα, ἀλλὰ κόμματα ἀρχῶν, δυνάμενα καὶ ἔχοντα τὴν θέλησιν νὰ ἐργασθῶσι πρὸς ἀνόρθωσιν τοῦ πεπτωκότος Ἑλληνισμοῦ, τοῦ ὁποίου ἡ ἰδέα ἐμεσουράνει πρότερον, καὶ ἤδη κατεβαραθρώθη! Τί δ’ ἐγένετο μετὰ τὰς ἐκλογὰς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ θάρρος ἡ Κυβέρνησις νὰ λέγῃ, ὅτι ὁ λαὸς ἐψήφισε τὸ πρόγραμμά της, τοῦτο εἶναι ἄλλο ζήτημα. Ὑπὸ τοῦ πνεύματος τῶν μεταρρυθμίσεων ἐπηρεαζομένη καὶ ἡ Ἀντιπολίτευσις καὶ οἱονεὶ ὑπενδίδουσα εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἀντιτάσσει ὅσην ὤφειλε νὰ ἀντιτάξῃ ἄμυναν κατὰ τῶν τοιούτων κυβερνητικῶν ἀτασθαλιῶν. Καὶ ταῦτα πράττομεν καθ’ ἣν ἐποχὴν, προκειμένου νὰ ζητήσωμεν δάνειον διὰ νὰ κατασκευάσωμεν μίαν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν ὀλίγων χιλιομέτρων, μᾶς λέγουν ὅτι οὐδ’ αὐτὴ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα δὲν μᾶς δίδει χρήματα, ἐὰν δὲν ἐπεκταθῇ ὁ Ἔλεγχος! Οὕτω δὲ πολιτευόμενοι ἀποπλανᾶτε τὸν λαὸν, ὅτι θέλετε νὰ βελτιώσητε τοὺς διαφόρους κλάδους τῶν ὑπηρεσιῶν τοῦ Κράτους, καὶ λέγετε ὅτι αὐξάνετε τὸν μισθὸν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων χάριν τῆς ἀξιοπρεπεστέρας παραστάσεως τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ὡς ηὐξήσατε τὸν μισθὸν τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ναυστάθμου καὶ ἄλλων εὐνοουμένων ὑπαλλήλων ἐπὶ τῇ αὐτῇ προφάσει. Παύσατε θεραπεύοντες πρόσωπα καὶ προσωπικὰ συμφέροντα εὐνοουμένων. Συνετισθῶμεν, κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν θέλωμεν νὰ σταματήσωμεν τοὐλάχιστον τὸ κακὸν, ἂν δὲν δυνάμεθα ἐπὶ τοῦ παρόντος νὰ ἐπιφέρωμεν βελτίωσιν. Συνετισθῶμεν καὶ ἐπιφέρωμεν πραγματικὰς οἰκονομίας, διότι ἄνευ αὐτῶν οὐδὲν δυνάμεθα νὰ πράξωμεν, καὶ ἀπατῶμεν καὶ τὸ ἔθνος καὶ ἡμᾶς αὐτούς. Εἶχε δὲ μέγιστον δίκαιον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν βουλευτὴς κ. Παπαγιαννακόπουλος, εἰπὼν πρὸ μικροῦ, ὅτι, ἐὰν πρόκειται χάριν τῶν κεκρυμμένως διοικούντων τὸ Κράτος νὰ λειτουργῇ οὕτω τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα, εἶναι προτιμότερον νὰ κηρυχθῶμεν ὑπὲρ τοῦ Μοναρχικοῦ, ἵνα φανερῶς πλέον καὶ ἀμέσως διοικῶσιν αὐτοὶ καὶ φέρωσι καὶ τὴν εὐθύνην, μὴ ἐπιρρίπτοντες αὐτὴν εἰς ἄλλους. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰς αὐξήσεις τῶν θέσεων καὶ μισθῶν. Ἐννοῶ τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τοῦ ταχυδρομικοῦ καὶ τηλεγραφικοῦ κλάδου, ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται ἡ βελτίωσις νὰ ἐπέλθῃ διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν θέσεων, ἐν ᾧ χρόνῳ τὸ Κράτος διατελεῖ ἐν τοιαύτῃ οἰκτρᾷ οἰκονομικῇ καταστάσει, ἂς λείψῃ ἡ τοιαύτη βελτίωσις, διότι θὰ ἐπιφέρῃ τελείαν καταστροφὴν εἰς τὸ ἔθνος.

§145Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι δύσκολον ν’ ἀντιληφθῇ τις τὰς συνεπείας τῆς ψηφίσεως τοῦ δευτέρου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν δὲν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἄρθρου 3, διότι ἐν αὐτῷ καθορίζονται τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Μόνον δὲ διὰ τῆς ἐπισταμένης ἐρεύνης τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 ἀναγραφομένων εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσῃ τις τὴν ἔκτασιν, ἣν λαμβάνει ἡ δικαιοδοσία τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ἥτις καθίσταται σήμερον ἀνεύθυνος, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου. Ἀναγκαίως πρέπει νὰ προτάξω καὶ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἄρθρου 3, διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν συνεπειῶν τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ. Κατὰ τὸ ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει) «ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἔχει τὴν ἀνωτάτην διοίκησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας, καὶ εὐθύνεται ἐπὶ τῇ διεξαγωγῇ αὐτῶν. Ἐκδίδει τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς καὶ ὁδηγίας πρὸς τὰς ὑπαλλήλους ἀρχὰς, καὶ φροντίζει περὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν. Εἰσηγεῖται τῷ Ὑπουργῷ περὶ παντὸς ἀντικειμένου τῶν ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσιῶν, καὶ προκαλεῖ τὴν ἔγκρισίν του, προκειμένου περὶ δαπάνης ὑπερβαινούσης τὰς 200 δραχμάς...» Ἐὰν πρόκειται λοιπὸν περὶ δαπάνης κάτω τῶν 200 δραχμῶν, αὕτη διαφεύγει τὸν ἔλεγχον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν (ἀναγινώσκει): «... Συνομολογεῖ, λαμβάνων εἰδικὴν πληρεξουσιότητα, καὶ ἐκτελεῖ τὰς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ ξένων Κυβερνήσεων, ὡς καὶ ἡμεδαπῶν ἢ ἀλλοδαπῶν Ἑταιρειῶν, ταχυδρομικὰς συμβάσεις. Ἀλληλογραφεῖ ἀπ’ εὐθείας πρὸς πάσας τὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, τὰς ξένας Διευθύνσεις τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τὰς Ἑταιρείας...» Αὐτὴ καὶ μόνη ἡ διάταξις καθιστᾷ ἐντελῶς ἀλλότριον πρὸς ὅλα τὰ τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Δὲν θὰ γνωρίζῃ οὗτος τίποτε ἐξ ὅσων θὰ συμβαίνωσιν, δὲν θὰ γίνηται εἰς αὐτὸν ποτὲ εἰσήγησις, διότι τὸ δικαίωμα τοῦ ἀλληλογραφεῖν πρὸς τὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους, τὸ δικαίωμα τοῦ ἀλληλογραφεῖν πρὸς τὰς ξένας Διευθύνσεις τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ πρὸς τὰς Ἑταιρείας, τὸ δικαίωμα τοῦτο ἀνήκει ἀποκλειστικῶς εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντήν: «...Φροντίζει περὶ τῆς ἐκκαθαρίσεως καὶ διαμοιβῆς τῶν μετ’ αὐτῶν λογαριασμῶν....» -καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν οὐδὲν ἔχει νὰ εἴπῃ. Μόνον τὸ εἰδικὸν Λογιστήριον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.—«Ἐκδίδει ἀνεκκλήτως τὰς ἐπὶ τῇ ἐξελέγξει τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τὰς ἐπὶ ἀπωλείᾳ συστημένων ἀντικειμένων καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων ἀποφάσεις. Ἐπιμελεῖται καὶ κανονίζει τὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν ταχυδρομικῶν ἀνταποκρίσεων, ἐγκρίνων τὰς ἐνεργουμένας πρὸς τοῦτο μειοδοσίας, ἐὰν δὲν ὑπερβαίνωσι τὸ ποσὸν τῶν 1000 δραχμῶν, καὶ κανονίζει τὴν πορείαν τῶν ταχυδρόμων κλπ. Ἐπιμελεῖται τῆς προμηθείας τῶν ἀναγκαίων ὑλικῶν... Ἐπαγρυπνεῖ ἐπὶ τῆς διαγωγῆς ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων, καὶ χορηγεῖ ἀδείας ἀπουσίας μέχρι 15 ἡμερῶν.» Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ καθήκοντα καὶ τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα χορηγεῖ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντήν. Δύναταί τις πρὸς ἔπαινον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εἴπῃ, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἀπεκδύεται ὁ Ὑπουργὸς παντὸς δικαιώματος καὶ πάσης ἐπιβλέψεως ἐπὶ τὴν ἐν γένει διοίκησιν τῶν ταχυδρομείων. Ὑποθέτω ὅτι ἴσως ἐβαρύνθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐθεώρησε δὲ ὅτι θὰ καθίστατο εὐκολώτερον τὸ ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὸ βάρος τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς ἐπιβλέψεως τῶν ταχυδρομείων τὸ ἔρριπτεν εἰς τὴν ράχιν τρίτου. Ἀλλὰ ῥίπτων τὸ βάρος τοῦτο εἰς τὴν ῥάχιν τρίτου, ἀναγκαίως καθιστᾷ τὸν ἔλεγχον ἀδύνατον· μένει μὲν αὐτὸς ὑπεύθυνος ἀπέναντι τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ὑπεύθυνος χωρὶς οὐδεμίαν νὰ φέρῃ εὐθύνην, διότι τὴν ὅλην εὐθύνην τὴν φέρει ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς, ἓν δὲ μόνον μένει δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ προκαλῇ τὴν παῦσιν αὐτοῦ, καὶ οὐδὲν περιπλέον. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν εὑρίσκετο ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς καὶ ἡ λειτουργία τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων, βεβαίως θὰ προελαμβάνετο ἡ περίπτωσις ἐκείνη, ἡ ἄκρα περίπτωσις, ἡ τελευταία περίπτωσις τῆς ἀπολύσεως· ἀλλὰ διὰ τῆς διατάξεως ταύτης οὐδὲν ἕτερον μέσον μένει εἰς χεῖρας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, παρὰ ἡ ἀπόλυσις τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ὅτε θὰ πέσῃ πάλιν εἰς χεῖρας ἑτέρου Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ ἦναι καλλίτερος, δύναται νὰ ἦναι χειρότερος, ἀλλὰ θὰ διαχειρίζηται τὰ τῆς δικαιοδοσίας του κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, κατὰ τὸν τρόπον δηλαδή, καθ’ ὃν τὰ τῆς δικαιοδοσίας του ἀναγράφονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τοῦ νομοσχεδίου. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶναι ἐντελῶς συνεπὴς πρὸς ἑαυτόν. Ἄλλοτε, εἰς ἄλλην ὑπουργίαν, μᾶς εἶχεν εἰσαγάγει τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων, καὶ ἐψηφίσθη ἐκείνη ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις, καὶ τ’ ἀποτελέσματα ὑπῆρξαν τοιαῦτα, ὥστε, καίτοι ἐκουρεύθη ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῶν Δημοσίων Ἔργων, καίτοι ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις ἐγένετο ἁπλῆ Διεύθυνσις τῶν Δημοσίων Ἔργων, σήμερον αὐτὸς ὁ ἴδιος θεωρεῖ, ὅτι καὶ ἡ θέσις ἀκόμη τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων, ὅπως διεπλάσθη διὰ τοῦ νόμου ἐκείνου, τὸν ὁποῖον αὐτὸς εἰσηγήσατο, εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἀναγκαίως πρέπει νὰ καταργηθῇ καὶ αὐτή· καὶ τὴν κατήργησε πράγματι, διότι Διευθυντὴς Δημοσίων Ἔργων δὲν ὑπάρχει σήμερον. Ἀλλὰ ἡ θέσις εἶναι ἡ αὐτή, οἵα εἶναι ἡ θέσις ἡ δημιουργουμένη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων; Ποσῶς. Ὡς πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων, βεβαίως δὲν ὑπάρχει ἡ ἀπόλυτος ἐξουσία, τὴν ὁποίαν ἀναγράφει ὡς πρὸς τὴν Γενικὴν Διεύθυνσιν τῶν Ταχυδρομείων τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Διατί; Διότι πᾶσα πρᾶξις τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Δημοσίων Ἔργων ἀναγκαίως πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, καὶ δὲν ἔχει κῦρος ἢ καθ’ ὅσον λάβῃ τὸ κῦρος τῆς ὑπογραφῆς τοῦ Ὑπουργοῦ, καί τι περιπλέον ὅμως. Παρὰ τῇ Διευθύνσει τῶν Δημοσίων Ἔργων ὑπάρχει τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων, εἰς τὸ ὁποῖον ὑπάγεται πᾶσα ὑπόθεσις τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἀφορῶσα εἰς σπουδαῖα ἀντικείμενα· ἐκεῖ μέχρι τινὸς λειτουργεῖ ὁ ἔλεγχος ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι εἰς αὐτὸν θὰ ὑποβληθῶσι πάντα τὰ ἀντικείμενα ἐκεῖνα, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρόκειται ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Διεύθυνσις τῶν Δημοσίων Ἔργων, λειτουργεῖ ὁ ἔλεγχος διότι παρὰ τῇ Διευθύνσει τῶν Δημοσίων Ἔργων ὑπάρχει τὸ Συμβούλιον τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐδῶ ὅμως τί ὑπάρχει; Οὐδέν. Ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ἔτι παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν τὸ τμῆμα τὸ ταχυδρομικόν· ἀλλὰ τὸ τμῆμα αὐτὸ καταργεῖται, καὶ τότε μένει ἕρμαιον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς καλῆς ἢ κακῆς διαχειρίσεως τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων...

§146Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ τῆς ὁποίας δὲν θὰ λαμβάνῃ καμμίαν γνῶσιν.

§147ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν δύναται νὰ λαμβάνῃ γνῶσιν· θὰ λαμβάνῃ μόνον γνῶσιν ἐκ τῶν ἐπερωτήσεων, αἱ ὁποῖαι θὰ γίνωνται ἐνταῦθα καὶ αἱ ὁποῖαι ἀναγκαίως θὰ πολλαπλασιασθῶσι, κατὰ λόγον τῶν ἀτόπων, τὰ ὁποῖα θὰ λαμβάνωσι χώραν ἐν τῇ διαχειρίσει τῶν ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν ὑποθέσεων. Καὶ θαυμάζω ὅτι εἰς αὐτὸ τὸ σημεῖον ἔφθασεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὥστε ν’ ἀποφασίσῃ νὰ θέσῃ τὴν ὑπογραφήν του ὑπ’ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ν’ ἀπαλλοτριωθῇ τόσον πολύτιμα καθήκοντα ὑπὲρ τοῦ δημοσίου συμφέροντος, ὅταν ἔχῃ ἤδη, κατὰ τὸ ὀλίγον διάστημα, καθ’ ὃ εὑρίσκεται ἐν τῇ ἀρχῇ, πεῖραν τῶν πραγμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ λάβωσι χώραν ἐκ τῆς ἐλαχίστης ἀπροσεξίας τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐκ τῆς ἐλαχίστης ἀπροσεξίας τοῦ τμήματος τοῦ ταχυδρομικοῦ! Τ’ ἀποτελέσματα τὰ εἴχετε ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Ἔχετε μίαν πρόσθετον δαπάνην 195,000 δραχμῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Καὶ ἂν δὲν ἤθελον νὰ μὴ θίξω τὴν φιλοτιμίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, θὰ τὸν προεκάλουν νὰ εἴπῃ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι ἔχει θέσει τὴν ὑπογραφήν του ἐξ ἀπροσεξίας εἰς τὴν ἐνοικίασιν ἐκείνην.

§148Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ποίαν ἐνοικίασιν, παρακαλῶ;

§149Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν ἐνοικίασιν, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀνεγράφη εἰς τὸ 13 κεφάλαιον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν μία πρόσθετος δαπάνη 195,000 δραχμῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τῶν ταχυδρομικῶν σάκκων.

§150Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπω τοιαῦτα πράγματα;

§151Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐδῶ βεβαίως δὲν θὰ τὸ εἴπητε.

§152Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς κανὲν μέρος.

§153Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν σᾶς προκαλῶ νὰ τὸ εἴπητε.

§154Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ μὲ προκαλέσητε. Οὔτε ἐδῶ οὔτε ἀλλαχοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπω αὐτὴν τὴν βλασφημίαν.

§155Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον γνωρίζω ἐγὼ, εἶναι, ὅτι ἡ πρόσθετος δαπάνη τῶν 195,000 δραχμῶν ὀφείλεται εἰς ἀπροσεξίαν τοῦ τμήματος τοῦ ταχυδρομικοῦ.

§156Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ποίαν; Παρακαλῶ νὰ τὴν μάθω.

§157Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ ἀπροσεξία εἶναι, ὅτι δὲν σᾶς παρέστησαν ἢ ἠμέλησαν νὰ σᾶς παραστήσωσιν, ὅτι ἡ πρόσθετος αὕτη δαπάνη τῶν 195,000 δραχμῶν δὲν ἐδικαιολογεῖτο ἐκ τῶν ὀλίγων ταχυδρομικῶν γραφείων, τὰ ὁποῖα συνεστήθησαν, καὶ ἐκ τῆς δαπάνης ὡς πρὸς τὴν μεταφορὰν, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἀπὸ τοῦ 1897 μέχρι σήμερον...

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ σᾶς διαδεχθῶ εἰς τὸ βῆμα καὶ θὰ σᾶς τὸ ἐξηγήσω.

§159Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Νὰ μοὶ τὸ ἐξηγήσητε. Τὸ τμῆμα τὸ Ταχυδρομικὸν ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν ἦτο ὁ ὀφθαλμὸς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Δι’ αὐτοῦ ἀναγκαίως διήρχετο πᾶσα ἐργασία τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, ἡ ὁποία ἐκέκτητο τὴν αὐτοτέλειάν της, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, καὶ ἐκ τοῦ ὑφισταμένου εἰσέτι νόμου. Τὴν αὐτοτέλειαν τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως εἶχε καθιερώσει ὁ ἰσχύων νόμος, ἀλλ’ ἡ αὐτοτέλεια αὕτη δὲν ἐξικνεῖτο μέχρι τοῦ σημείου, ὥστε νὰ καταργηθῇ ὁ ἔλεγχος ἐπὶ τὴν διαχείρισιν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων· ἡ αὐτοτέλεια αὕτη ἦτο ὡς πρὸς τὴν ἐν γένει λειτουργίαν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία αὕτη ὑφίστατο ἀναγκαίως τὸν ἔλεγχον, τὴν προεξέλεγξιν ἐκ μέρους τρίτου, ἀλλοτρίου πλέον πρὸς τὴν διαχείρισιν καὶ δυναμένου ἑπομένως νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τὰ πλημμελῆ τῆς τοιαύτης διαχειρίσεως. Σήμερον τὸ τοιοῦτον δὲν ὑπάρχει· σήμερον, ὡς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου, ἕνα θ’ ἀκούῃ κώδωνα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕνα καὶ ἀνεξέλεγκτον κώδωνα, κατὰ τὰς εἰσηγήσεις δ’ ἐκείνου ἀναγκαίως θ’ ἀποφασίζῃ, καὶ θὰ διέρχωνται ἀστραπηδὸν ἐνώπιον αὐτοῦ ὅλα τὰ ἀντικείμενα, τὰ ἀφορῶντα εἰς τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν. Πάντες, ὅσοι διήλθετε διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, γνωρίζετε τίς εἶναι ἡ ἐργασία, τὴν ὁποίαν ὀφείλει νὰ διεξάγῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν· ἡ ἐργασία αὕτη ἀναγκαίως διευκολύνεται διὰ τῆς προεξελέγξεως τῶν τμημάτων, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς ἀντίληψίν τινα τῶν γιγνομένων ἐν τῇ ἐν γένει διοικήσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν τὰ τμήματα ἐπιτελῶσι τὸ καθῆκον αὑτῶν. Μέχρι τοῦδε τὸ ἐπετέλεσαν ἄλλα μὲν τμήματα καλῶς, ἄλλα δὲ κακῶς. Ὅτε τὸ ἐπετέλεσαν καλῶς, ἡ ὑπηρεσία προέβη ὁμαλῶς· ὅτε τὸ ἐπετέλεσαν κακῶς, ἡ ὑπηρεσία προέβη ἀνωμάλως, εἴχομεν δὲ ζημίας τοῦ δημοσίου συμφέροντος. Σήμερον δὲν ὑπάρχει ἐλπὶς, ὅτι θὰ ὑπάρξῃ εἷς τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος νὰ διαχειρισθῇ αὐτὴν τὴν προεξέλεγξιν καλῶς, ὁ ὁποῖος νὰ τὴν διαχειρισθῇ ἔστω καὶ κακῶς, διότι καὶ κακῶς διαχειριζόμενον ἓν τμῆμα τὴν προεξέλεγξιν ταύτην, πάντοτε καλὸν θὰ πράξῃ. Σήμερον τὰ πάντα εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν ἀπόλυτον δικαιοδοσίαν τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων· σήμερον οὐδὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γνωρίζῃ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐκ τῆς διαχειρίσεως τῆς ὑπηρεσίας ὁ Ὑπουργὸς, ὡς ἄλλος δ’ Ἐπίσκοπος κρεμάμενος, θὰ γράφῃ καὶ θὰ ξεγράφῃ, κατὰ τὰς εἰσηγήσεις, αἵτινες θὰ γίνωνται αὐτῷ παρὰ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ, ὁ ὁποῖος βεβαίως θὰ προσπαθῇ διὰ παντὸς τρόπου,—οἱοσδήποτε καὶ ἂν ᾖναι ὁ Διευθυντὴς,—νὰ δικαιολογῇ τὰς ἰδίας του πράξεις, κατὰ τὰς εἰσηγήσεις, λέγω, τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θ’ ἀποφασίζῃ. Διότι θὰ ἔχῃ τὸν καιρὸν νὰ μελετᾷ μίαν ἑκάστην τῶν ὑποθέσεων; Ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁμολογῶ τὴν ἁμαρτίαν μου. Ὑπῆρξα Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ πολὺ σπανίως, ὅταν ἐπρόκειτο μόνον περὶ τιμαλφεστάτων συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, περὶ συμφερόντων ἑκατοντάδων χιλιάδων ἢ ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐζήτησα νὰ τεθῇ κατὰ μέρος ὁ σχετικὸς φάκελλος, ὅπως τὸν μελετήσω. Συνήθως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὡς καὶ οἱ ἄλλοι Ὑπουργοί, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς εἰσηγήσεως τοῦ τμηματάρχου ὑπογράφει ἢ δὲν ὑπογράφει. Αὐτὴ ἡ εἰσήγησις ἐκλείπει, αὐτὸς ὁ ἔλεγχος ἐκλείπει σήμερον. Αὐτὸ δὲ εἶναι ἓν τῶν καιριωτάτων ἐλαττωμάτων τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον θὰ φέρῃ εἰς πολλὰ ἄτοπα. Εἰς τοιαῦτα νομοθετήματα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα προσβάλλουσιν ἀκριβῶς εἰς τὰς βάσεις του τὸ πολίτευμα, ἡμεῖς δὲν ἀποδίδομεν σημασίαν, διότι εἷς ἄνεμος τὰ ἔφερε καὶ εἷς ἄνεμος θὰ τὰ πάρῃ. Ἐὰν δὲ λέγω ταῦτα, τὸ πράττω διὰ νὰ ἐπιφυλάξω τὴν γνώμην μου, διὰ νὰ μὴ νομίζωσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι τοιαῦτα διαπράττουσι διὰ τῆς ψήφου ὑμῶν, ὅτι καθιστῶσί τι στερεὸν καὶ ἀμετάβλητον. Θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ὅλα αὐτὰ θὰ σαρωθῶσι, καὶ θὰ ἡσυχάσωμεν.

§160Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀληθῶς εὐτύχημα διὰ τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, ὅτι διετέλεσεν Ὑπουργὸς κατὰ τὸ 1882 ἢ 1883...

§161Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἰς τὰ 1893.

§162Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε δὲν εἶναι εὐτύχημα, εἶναι ἀτύχημα δι’ αὐτὸν, διότι, διατελέσας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ 1893, δὲν γινώσκει τὸν νόμον, ὅστις διέπει τὰ τῶν Ταχυδρομείων, καὶ ἦλθε σήμερον ἐδῶ, ἵνα πιστοποιήσῃ τὴν ἄγνοιαν αὑτοῦ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν ἐξαγάγω τῆς ἀγνοίας, καὶ πρὸς τοῦτο θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ ἀνὰ χεῖρας τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπέβαλον, ἐνῷ εἰς ἐμὲ θὰ ἐπιτρέψῃ νὰ ἀναγνώσω τὸν ἰσχύοντα νόμον.—Παρακαλῶ νὰ τὸ κάμητε.—Ὁ ἰσχύων νόμος ἔχει ὡς ἑξῆς.—Παρακαλῶ, καὶ σεῖς, Κύριοι, λάβετε ἀνὰ χεῖρας τὸ νομοσχέδιον—: Καθήκοντα τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ», φέρει τίτλον τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΑΦΚΘʹ, τοῦ ἰσχύοντος ἀπὸ τοῦ 1887, χωρὶς οὐδ’ ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτε διετέλεσεν Ὑπουργὸς, νὰ τὸν μεταβάλῃ.

§163Δ. ΡΑΛΛΗΣ......

§164Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐπειδὴ εἴπετε καθαρὰ, ὅτι ἐγὼ, ὢν διατεθειμένος ἵνα ἀπαλλαγῶ ἐργασίας, εὗρον εὐκολώτατον ἵνα τὴν ἐργασίαν ταύτην, ἣν ἐβαρυνόμην νὰ ἐκτελέσω, ἐμπιστευθῶ εἰς τὸν Διευθυντὴν, θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὴν διάταξιν τοῦ νόμου, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀπὸ τοῦ 1887 ὅλα τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα δυνάμει τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου ἀνατίθενται εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν, ἦσαν ἀνατεθειμένα ἔκτοτε εἰς αὐτὸν, καὶ πιστεύω ὅτι θέλετε ἀναγνωρίσει, ὅτι δὲν εἴχετε δικαίωμα νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι πρὸς ἀπαλλαγήν μου ἀπὸ κόπου καὶ ἐργασίας ἀνέθεσα εἰς τὸν Γεν. Διευθυντὴν ὅλα αὐτὰ τὰ καθήκοντα. Ἄρθρον 2 τοῦ νόμου τοῦ 1887. Παρακαλῶ, ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Ὁ Γενικὸς Διευθυντὴς ἔχει τὴν ἀνωτάτην διοίκησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, καὶ εὐθύνεται ἐπὶ τῇ διεξαγωγῇ αὐτῆς. Ἐκδίδει τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς καὶ ὁδηγίας πρὸς τὰς ὑπαλλήλους ἀρχὰς καὶ φροντίζει περὶ ἐκτελέσεως αὐτῶν. Ἀναφέρει τῷ Ὑπουργῷ περὶ παντὸς σπουδαίου ἀντικειμένου κλπ.» Αὐτὸ λοιπὸν τὸ δικαίωμα, τὸ μέγιστον, τοῦ ὁποίου ἐγὼ ἀπαλλοτριοῦμαι, τὸ ἔχει ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων ἀπὸ τοῦ 1887, χωρὶς ποτε νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐξ ὀκνηρίας οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν εἶχον τοιαῦτα δικαιώματα ἀναθέσει εἰς τὸν Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων.

§165Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφαιρεῖ καί τι μάλιστα τὸ νομοσχέδιον.

§166Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (ἀναγινώσκει). «...Ἀλληλογραφεῖ ἀπ’ εὐθείας πρὸς ἁπάσας τὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους...»—Εἶναι ἀντιγραφὴ κατὰ γράμμα ναὶ ἢ ὄχι;—«... Ἐκδίδει τὰς ἐπὶ τῇ ἐξελέγξει τῶν τηλεγραφημάτων ἀποφάσεις...»

§167ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὸ νομοσχέδιον λέγει «ἀνεκκλήτως».

§168Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὴ εἶναι ἡ μόνη διαφορὰ εἰς ὅλα τὰ ἄρθρα (ἐξακολουθεῖ ἀναγινώσκων): «... Ἐπιμελεῖται καὶ κανονίζει τὰ τῆς μεταφορᾶς τῶν ταχυδρομικῶν ἀνταποκρίσεων κλπ. Ἐγκρίνει τὰ δρομολόγια τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιρειῶν καὶ ἐφορᾷ ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν. Ἐπιμελεῖται τῆς προμηθείας τῶν ἀναγκαίων ὑλικῶν καὶ ἐργαλείων διὰ τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν. Ἐπαγρυπνεῖ ἐπὶ τῆς διαγωγῆς ἐν γένει τῶν ὑπαλλήλων. Χορηγεῖ ἀδείας ἀπουσίας μέχρις ἑνὸς μηνὸς, καὶ ἐκδίδει ἀνεκκλήτως τὰς ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ συστημένων ἀντικειμένων ἀποφάσεις.» Αὐτὸ εἶναι τὸ παλαιὸν ἄρθρον τοῦ νόμου, καὶ αὐτὸ ἀντεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπεβάλομεν, δὲν εἶναι παρὰ κωδικοποίησις· ὀλίγαι εἶναι αἱ διατάξεις αἱ νέαι, αἱ περιληφθεῖσαι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ· αἱ πλεῖσται τῶν διατάξεων ἀντεγράφησαν ἀπὸ τοὺς ὑφισταμένους νόμους. Ἑπομένως δὲν εἶχε δίκαιον ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐγὼ, μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἐργασθῶ, ἀνέθεσα ὅλας αὐτὰς τὰς σπουδαίας ἐργασίας εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν, ἀκολουθῶν καὶ ἄλλο παράδειγμα ἄλλης ἐποχῆς, ὅτε ἐσύστησα τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων. Λοιπὸν ἐπιχειρήματα, οἷα τὰ κατὰ τοῦ νομοσχεδίου προβληθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, δὲν πρέπει νὰ προβάλλωνται, δὲν πρέπει νὰ λέγωνται μετὰ τοσαύτης πεποιθήσεως ἐκ μέρους ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι τὰ λέγουσι, διότι αἱ ἐντυπώσεις, αἱ ὁποῖαι γεννῶνται, δύνανται νὰ ᾖναι ἐντυπώσεις μὴ ἀνταποκρινόμεναι εἰς τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ ἑτέραν διετύπωσε κατηγορίαν κατ’ ἐμοῦ, ἄσχετον πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ πολὺ σοβαρωτέραν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν δι’ ὀλίγων κατώρθωσα νὰ ἀναιρέσω,— διότι δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις, εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ ὁποίου νὰ ἔμεινεν ἡ ἐλαχίστη ἀμφιβολία, ὅτι οὐδὲν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχον, ἀνέθεσα εἰς τὸν Γεν. Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι αὐτός. — Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἐξ ἀμελείας ἔθεσα τὴν ὑπογραφήν μου εἰς συμφωνίαν περὶ μεταφορᾶς τῶν ταχυδρομικῶν σάκκων, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπεβάρυνα τὸ Δημόσιον μὲ δαπάνην ἐπιπρόσθετον 195,000 δραχμῶν. Ὑποθέτων ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλει περὶ τῆς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Γ. Κατσίμπαλη συναφθείσης συμφωνίας, θέλω ἐξιστορήσει πρὸς τὴν Βουλὴν τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, περὶ ἧς πολλὰ διημείφθησαν ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐπὶ τῇ ἐπερωτήσει τοῦ ἐξ Οἰτύλου βουλευτοῦ κ. Κ. Κουμουνδούρου κατέθηκα ἤδη εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, Κύριοι, τὰ πράγματα ἔχουσιν ὡς ἑξῆς. Προεκηρύχθη μία πρώτη δημοπρασία, γενικὴ μὲν ἐν Ἀθήναις, εἰδικὴ δὲ εἰς τοὺς διαφόρους νομοὺς, διὰ τὴν γενικὴν μεταφορὰν τῶν ταχυδρομικῶν σάκκων, τῆς ὁποίας ἡ πενταετὴς ἐργολαβία ἔληγε κατὰ τὰ τέλη Δεκεμβρίου. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς πρώτης ταύτης δημοπρασίας ὑπῆρξεν ἀρνητικόν· οὐδεὶς ἐπαρουσιάσθη, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν γενικὴν μεταφορὰν ἐν δυσὶ νομοῖς μόνον ἐγένοντο προσφοραὶ, αἱ ὁποῖαι ἐθεωρήθησαν μὴ συμφέρουσαι, διότι ἐζήτουν ποσὰ ἀνώτερα ἐκείνων, εἰς ἃ εἶχε χορηγηθῆ ἡ γενικὴ ἐργολαβία. Προεκηρύχθη δευτέρα δημοπρασία, καὶ οὐδεὶς ἐπαρουσιάσθη· προεκήρυξα καὶ τρίτην δημοπρασίαν, καὶ πάλιν οὐδεὶς ἐπαρουσιάσθη. Ἐν τούτοις παρήρχετο ὁ χρόνος, ἐπλησίαζεν ἡ 31 Δεκεμβρίου, καὶ μετὰ ἕνα μῆνα, νομίζω, ἐτρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ εὑρεθῶμεν τὴν ἡμέραν τῆς λήξεως τῆς ἐργολαβίας ἄνευ οὐδεμιᾶς συμφωνίας, καὶ ἑπομένως νὰ ἐκτεθῶμεν, τὶς οἶδεν εἰς ποίας ἀπαιτήσεις τοῦ ἐργολάβου, διότι, ὡς γινώσκετε, πρέπει νὰ ἔχῃ καὶ τὰ ἀναγκαῖα ὑλικὰ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐργολαβίας ταύτης ἐκεῖνος, ὅστις ἤθελεν ἀναλάβει αὐτὴν, εἷς δὲ μόνος τὰ εἶχε μέχρι τῆς στιγμῆς ἐκείνης, ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος εἶχεν ἀναλάβει τὴν ἐργολαβίαν τὴν πενταετῆ. Τότε ἠναγκάσθην νὰ προβῶ εἰς ἰδίαν συμφωνίαν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τιμῶν τῆς παλαιᾶς ἐργολαβίας, ἡ ὁποία παλαιὰ ἐργολαβία ἦτο πολὺ κατωτέρα τῶν προγενεστέρων ἐργολαβιῶν, μὲ τὴν αὔξησιν μόνον τὴν ἑξῆς· μεταφοραί τινες, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο διὰ πεζῶν, θὰ γίνωνται δι’ ἐφίππων, καὶ ἄλλαι γινόμεναι δι’ ἐφίππων θὰ γίνωνται δι’ ἁμάξης· πρὸς τοῦτο δ’ ἐλάβομεν τὴν βάσιν τῆς παλαιᾶς ἐργολαβίας, ποία ἡ δαπάνη δι’ ἕνα ἔφιππον, ποία ἡ δαπάνη κατὰ 24 ὥρας διὰ μίαν ἅμαξαν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν τῶν ὑπολογισμῶν ἐφθάσαμεν εἰς τὴν νέαν συμφωνίαν, ἡ ὁποία κατηρτίσθη. Καταρτισθείσης τῆς συμφωνίας ταύτης, ἐπὶ τέσσαρας ἡμέρας προσεπάθησα νὰ ἐλαττώσω τὸ ποσὸν κατὰ 20,000 δραχμὰς, — καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν καὶ τοῦ κ. Κατσίμπαλη καὶ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων, — ἐβασάνισα ἐπὶ 4 ἡμέρας τὸν κ. Κατσίμπαλην, ἀρνούμενος νὰ ὑπογράψω τὴν συμφωνίαν ταύτην, διότι ἐπεθύμουν νὰ ἐπιτύχω αὐτὴν τὴν μικρὰν ἐλάττωσιν τῶν 20,000 δραχμῶν· ἀλλὰ δυστυχῶς κατ’ οὐδένα λόγον ὁ κ. Κατσίμπαλης ἐδέχετο τὴν ἐλάττωσιν ταύτην, ἐπιμένων ὅτι οὔτε λεπτοῦ ἐλάττωσιν δύναται νὰ κάμῃ, καὶ λέγων ὅτι ἤμην ἐλεύθερος νὰ διαθέσω ὅπως θέλω τὰ πράγματα. Ποῦ λοιπὸν ἡ ἀμέλειά μου καὶ ποῦ ἡ ἐν ἀγνοίᾳ μου ὑπογραφὴ ἐν τῇ συμβάσει; ποῦ εὑρίσκει αὐτὰ ὁ κ. Βουλευτής; Νομίζω ὅτι πρὶν ἢ λεχθῶσι τοιαῦτα καλὸν εἶναι νὰ ζητῶνται αἱ σχετικαὶ πληροφορίαι. Ἦτο βεβαίως δυνατὸν νὰ σφάλλω, ἐγὼ δ’ ἔχω τὴν συνήθειαν, ὅταν σφάλλω, νὰ ἀναγνωρίζω τὸ σφάλμα μου· ἀλλ’ ἐνταῦθα ἔκαμα ὅ,τι ἔπρεπεν, ὅπως περισώσω τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἡ ἑτέρα κατηγορία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς οὐδεμίαν ἔχει ὑπόστασιν.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ ὁ νόμος τοῦ 1882, τὸν ὁποῖον ἐζητήσατε (ἐγχειρίζει αὐτὸν τῷ κ. Πρωθυπουργῷ).

§170Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ὁ νόμος τοῦ 1882, ὁ ὁποῖος κατὰ σύμπτωσιν φέρει καὶ τὴν ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ράλλη, ἔχει καὶ αὐτὸς τὰς αὐτὰς διατάξεις. (Ἀναγινώσκει τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ νόμου τοῦ 1882).

§171ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀπὸ τοῦ 1833.

§172Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδὲν πρόσθετον ὑπάρχει ἀπέναντι τοῦ νόμου τοῦ 1887.

§173ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ λέξις «ἀνεκκλήτως».

§174Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκτὸς τῆς λέξεως ταύτης εἰς μίαν περίστασιν.

§175ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς ποίαν περίστασιν;

§176Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ περὶ τμήματος Ταχυδρομικοῦ καὶ δικαιωμάτων. Ἄλλα εἶναι τὰ δικαιώματα καὶ ἄλλο τὸ τμῆμα· ζήτημα ὡς πρὸς τὸ τμῆμα δύναται νὰ γεννηθῇ τοῦτο: ὁ ἔλεγχος τοῦ Ὑπουργοῦ γίνεται διὰ τοῦ τμήματος ἢ ἄνευ τοῦ τμήματος;

§177Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§178Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ τρίτον ζήτημα, ἀλλ’ ἐγὼ εἶχον καθῆκον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὰ δύο πρῶτα· δὲν ἕπεται δὲ, ὅτι ἕνεκα τοῦ τρίτου ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψω τὰ δύο πρῶτα, διότι θὰ ὑπετίθετο ὅτι ἐγκατέλειψα τὴν συζήτησιν. Ἀφοῦ ἐκαθαρίσαμεν αὐτὰ τὰ δύο, ἔρχομαι καὶ λέγω, ὅτι ἀπατᾶσθε, νομίζοντες ὅτι διὰ τοῦ τρόπου, δι’ οὗ σήμερον ἐξασκεῖται ὁ ἔλεγχος τοῦ Ὑπουργοῦ, δύνανται νὰ ἐξασφαλισθῶσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Παρακαλῶ, ποῖον εἶναι τὸ τμῆμα αὐτὸ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον; Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τὸ τμῆμα αὐτὸ ἔχει ἕνα τμηματάρχην, ἔχοντα καὶ ἄλλα τμήματα, καὶ ὁ τμηματάρχης οὗτος ἀσχολεῖται πολὺ ὀλίγον, ἡ δὲ ὑπηρεσία ὅλη γίνεται παρ’ ἑνὸς γραμματέως. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια, ὄχι μόνον τώρα, ἀλλὰ πάντοτε. Ἐγὼ δὲ, ὁ ὁποῖος, μὲ ὅλα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα μοὶ ἀποδίδει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, συνηθίζω νὰ ἐργάζωμαι, ὅσον δύναμαι, ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων, αἵτινες εἶναι ἐμπεπιστευμέναι εἰς ἐμὲ, προτιμῶ πολὺ τὴν ἀπ’ εὐθείας ἐργασίαν ἢ τὴν δι’ ὑπαλλήλου· ἐγὼ ἀκόμη φθάνω εἰς τὸ σημεῖον νὰ εἴπω, ὅτι καὶ διὰ τὴν Διεύθυνσιν τῶν Δημοσίων Ἔργων ὁ Ὑπουργὸς, ἂν ἀληθῶς θέλῃ νὰ ἐργασθῇ, δέον νὰ ἐργάζηται ἀπ’ εὐθείας καὶ μὲ τὸν Διευθυντὴν καὶ μὲ τὰ τμήματα, καὶ τοῦτο ἐγὼ πάντοτε θὰ πράττω· ἀλλ’ ὁπωσδήποτε λέγω, ὅτι ἡ ἀπ’ εὐθείας ἐργασία μὲ ἐκεῖνον, ὅστις ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως εἰργάσθη, πάντοτε εἶναι προτιμοτέρα τῆς ἐργασίας τῆς ἐμμέσου, τῆς διὰ τρίτου προσώπου. Ἀλλὰ μοὶ λέγετε, ὅτι ἔχετε ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἀνοίξῃ τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ νὰ τῷ παραστήσῃ ὅτι μία ὑπόθεσις πηγαίνει κακὰ, καὶ νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπ’ αὐτῆς. Ἐγὼ τοῦτο δὲν τὸ θεωρῶ ἀναγκαῖον, οὔτε ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν, ὅτι αὐτὸς ὁ τρόπος τῆς ἐργασίας συμβάλλει εἰς τὸ καλόν. Ἐγὼ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς, ἂν θέλῃ πράγματι εὐσυνειδήτως νὰ κανονίσῃ τὴν ἐνέργειάν του, πρέπει νὰ προσπαθῇ νὰ ἀσχολῆται, ὅσον δύναται, ὁ ἴδιος ἀπ’ εὐθείας ἐπὶ τῶν ὑποθέσεων. Βεβαίως ἀπαιτεῖται πεῖρα, ὅπως οὗτος ἐννοήσῃ καλῶς ποῖαι εἶναι αἱ ὑποθέσεις, εἰς ἃς πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του, καὶ ποῖαι ἐκεῖναι, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστηθῇ πολλὴ προσοχή. Οἱοσδήποτε διατελέσας Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπί τινα χρόνον, ἐὰν ἔχῃ ἀντίληψιν, εἶναι εὔκολον νὰ ἐννοήσῃ ποῖαι αἱ ὑποθέσεις αὗται. Ἀλλοίμονον δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ἀπέκτησε μετά τινα χρόνον τὴν ἱκανότητα, ἵνα ἀμέσως κατανοῇ, ποῖαι αἱ ὑποθέσεις, δι’ ἃς εἶναι ἀνάγκη νὰ μελετήσῃ, καὶ ποῖαι αἱ τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουν ἀνάγκην ἰδιαιτέρας μελέτης. Ἔχω λοιπὸν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἄμεσος μετὰ τοῦ Διευθυντοῦ ἐργασία πολὺ θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας, διότι θὰ ᾖναι ἄμεσος ἐργασία καθημερινὴ, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ περιορισθῇ μόνον εἰς τὰ θέματα, τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται, ἀλλὰ θέλει συντελέσει καὶ ὅπως ὁ Ὑπουργὸς ἐκ τῆς καθημερινῆς ταύτης ἐργασίας διατελῇ ἐν γνώσει τῆς ὅλης ὑπηρεσίας ἢ τοὐλάχιστον τῶν ἀντικειμένων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ὑποπίπτωσιν ὑπὸ τὰς ὄψεις αὐτοῦ καὶ νὰ ἐφελκύωσι τὴν προσοχήν του. Αὗται εἶναι αἱ αἱ πεποιθήσεις μου, Κύριοι, καὶ νομίζω ὅτι διὰ τοῦ ἄρθρου τοῦ περιληφθέντος ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὔτε δικαιώματα, τὰ ὁποῖα εἶχον μέχρι τοῦδε, ἐγκατέλειψα, οὔτε τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης διερρύθμισα κατὰ τρόπον δυνάμενον νὰ προκαλέσῃ βλάβην τοῦ δημοσίου συμφέροντος.

§179ΡΙΚΑΚΗΣ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης Ὑπουργῶν πᾶσα πρᾶξις τοῦ Ὑπουργοῦ ὡρισμένως προσυπογράφεται ἀπὸ τὸν τμηματάρχην, ὁ ὁποῖος εἶναι συνυπεύθυνος· ὅταν δὲ ὁ τμηματάρχης δὲν ἦναι σύμφωνος, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀρνηθῇ τὴν ὑπογραφήν του. Ἐρωτῶ, εἰς τοιαύτην περίστασιν σήμερον ποῖος θὰ ἦναι ὁ συνυπεύθυνος μὲ τὸν Ὑπουργόν;

§180Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως ὁ Γενικὸς Διευθυντής.

§181Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ θέμα ἡμῶν κατέστησεν εὐκολώτερον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι κατώρθωσε διὰ τῶν ἐπανειλημμένων ἀναγνώσεων τοῦ ἄρθρου 3 νὰ μᾶς πληροφορήσῃ τίνα εἰσὶ τὰ δικαιώματα καὶ τίνα τὰ καθήκοντα τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 3, ἐπρόκειτο περὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ δὲ τῆς συζητήσεως τοῦ ἄρθρου 2 ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα διαγράφονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, χωρὶς νὰ ἔχω ἀνάγκην νὰ ἀνατρέξω εἰς τὸν νόμον τοῦ 1882 (τὸν ὁποῖον ἐδημοσίευσα) καὶ εἰς τὸν νόμον τοῦ 1887, οἱ ὁποῖοι ἐπίσης διαγράφουσι τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ. Τί ἠθέλησα νὰ ἀποδείξω, ἐπικαλούμενος τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 3; Ἠθέλησα νὰ ἀποδείξω, ὡς εἶπον, ὅτι ἡ αὐτοτέλεια τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως εἶναι πλήρης, προσέθηκα δὲ, ἡ αὐτοτέλεια ὑπῆρχε καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν, ὡς παρετήρησε καὶ ὁ ἀξιότιμος συμπολίτης μου. Ἀλλὰ σήμερον ἐκτὸς τῆς αὐτοτελείας ἔχομεν τὸ ἐλάττωμα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι καθίσταται πλέον ἀδύνατος ὁ ἔλεγχος ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι δὲν δύναται,—καὶ νομίζω ὅτι ὅλοι ἀντελήφθητε τί εἶπον,—παρὰ νὰ ἀκούσῃ ἕνα καὶ μόνον κώδωνα, τὸν κώδωνα τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ οὐδένα ἕτερον. Λοιπὸν ἡ συζήτησις δὲν ἐπρόκειτο περὶ τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 3, ὡς ἠθέλησε ν’ ἀποδείξῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι αἱ διατάξεις αὗται, αἱ περιλαμβανόμεναι ἐν τῷ ἄρθρῳ 3, εἶναι ὅμοιαι πρὸς τὰς διατάξεις τὰς περιλαμβανομένας ἐν τοῖς νόμοις τοῦ 1882 καὶ 1887· ἐπρόκειτο περὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 2, κατὰ τὴν ὁποίαν «ἡ Γενικὴ Διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἀποτελεῖ ἴδιον τμῆμα παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν» κλπ. «Τὸ κατὰ τὸν νόμον ΑΚΕʹ τοῦ ἔτους 1883 τμῆμα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν καταργεῖται». Αὐτὸ εἶναι τὸ ἐλάττωμα τὸ καίριον τοῦ ἄρθρου 2, ἡ κατάργησις τοῦ τμήματος τοῦ Ταχυδρομικοῦ καὶ Τηλεφωνικοῦ, τὸ ἐλάττωμα δὲ τοῦτο προκύπτει καταφανέστερον, ὅταν λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν τὰ δικαιώματα καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ, τὰ ὁποῖα ἀναγράφει τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὰ ὁποῖα ἀνέγραφε καὶ ὁ προηγούμενος νόμος καὶ ὁ ἰσχύων. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι ἠδύνατο κάλλιστα νὰ παραλείψῃ ὅλον τὸ πρῶτον μέρος τῆς ὁμιλίας του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, χωρὶς οὐδὲν νὰ ἀπολέσῃ ἡ συζήτησις ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα πραγματευόμενος τὸ τρίτον μέρος ἀνέφερε, καὶ τὸ τρίτον μέρος δὲν ἔπρεπε νὰ τὸ συγχωνεύσῃ μὲ τὸ πρῶτον. Ἔπρεπε νὰ ἀπαντήσῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὴν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἐγένετο καὶ παρὰ τοῦ συμπολίτου μου καὶ παρ’ ἐμοῦ, εἰς τὴν παρατήρησιν ὅτι καταργεῖται οἱαδήποτε ἐπίβλεψις ἐκ μέρους τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπὶ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, διότι αὐτὸς εἶναι, ὁ ὁποῖος θὰ διευθύνῃ, αὐτὸς εἶναι, ὁ ὁποῖος θὰ ἐνεργῇ καὶ ὁ ὁποῖος θὰ εἰσηγῆται παρὰ τῷ Ὑπουργῷ τῶν Ἐσωτερικῶν, Αὐτὴ ἦτο ἡ καταγγελία ἡμῶν κατὰ τοῦ ἄρθρου 2. Τί ἀπήντησεν εἰς αὐτὴν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως; ἀπήντησεν ὅτι φρονεῖ ὅτι ἡ ἐργασία γίνεται καλλιτέρα διὰ τῆς ἀπ’ εὐθείας ἐργασίας ὅταν δηλ. ὁ ἐνεργῶν τὴν πρᾶξιν ἔρχηται καὶ τῷ κάμνῃ τὴν εἰσήγησιν. Βεβαίως πάντοτε καλλιτέρα θὰ ἦναι ἡ ἐργασία, ὅταν ἔχητε προϊστάμενον τῆς ὑπηρεσίας, ἵνα σᾶς εἰσάγῃ τὰς ὑποθέσεις, ὅταν πρόκηται νὰ κρίνητε καὶ ἀποφασίσητε περὶ αὐτῶν. Ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ εἰσηγήσεως ἀφορώσης εἰς τὴν δικαιολόγησιν πράξεων οἱουδήποτε ὑπαλλήλου, τὸ σύστημα αὐτὸ εἶναι πλημμελές· τουλάχιστον ὅπου ἐννοοῦσι τὴν εὐθύνην, οὐδέποτε παρεδέχθησαν τοιοῦτον σύστημα. Ἀναγκαίως, ἵνα ὑπάρχῃ εὐθύνη, χρειάζεται νὰ ὑπάρχῃ σύστημα ἐλέγχου. Ἔχετε τὸν ἐκτελοῦντα, ἔχετε τὸν ἐξελέγχοντα. Ἐδῶ τί ἔχετε; Ἔχετε ἕνα τὸν ἐνεργοῦντα, τὸν Διευθυντήν, αὐτὸν ἔχετε καὶ εἰσηγητὴν, αὐτὸν ἔχετε καὶ ἐλεγκτὴν ἑαυτοῦ παρ’ ὑμῖν. Καὶ νομίζετε ὅτι εἶναι πλῆρες αὐτό; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι κατεδείχθη ἐπαρκῶς τὸ ἐλάττωμα τοῦ ἄρθρου 2. Ἔρχομαι εἰς τὸ ἄλλο ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ὡς παράδειγμα περὶ τῶν συνεπειῶν τῆς τοιαύτης ἐπεκτάσεως τῆς δικαιοδοσίας καὶ τῶν καθηκόντων τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων ἐπεκαλέσθην. Βεβαίως, ὡς παρέστησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, φαίνεται ὅτι οὐδὲν παρελείφθη· ἀλλ’ ἐλησμόνησε, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἐγνώριζεν ἡ Διεύθυνσις τῶν Ταχυδρομείων, ὅτι ἐγνώριζεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἄλλος ἐν τῷ Κράτει, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν, ἐντὸς ὀλίγων ἑβδομάδων νὰ καταρτίσῃ ὅλον ἐκεῖνο τὸ προσωπικὸν καὶ τὴν ὑπηρεσίαν, δι’ ὧν ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ μεταφορὰ τῶν ταχυδρομικῶν σάκκων· καὶ τότε τί συνετέλεσεν εἰς τὴν ἀναμφισβήτητον ἐπὶ πλέον δαπάνην τοῦ Δημοσίου; Ἡ παράλειψις τῶν τμηματικῶν δημοπρασιῶν. Ὅταν ἔχητε ἀπέναντί σας ἕνα καὶ μόνον ἐργολάβον, καὶ γνωρίζητε ὅτι τὸν ἔχετε ἀπέναντί σας, φυσικὴ συνέπεια τοῦ ὅτι ἐξεθέσατε ὑπὸ τοιούτους ὅρους τὴν δημοπρασίαν ἦτο, ὅτι ὁ ἐργολάβος ἐκεῖνος σᾶς ἐπέβαλε τὸν νόμον.

§182Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκάμαμεν τμηματικὰς δημοπρασίας.

§183Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἐκάμετε.

§184Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκάμαμεν δὶς, κατὰ νομούς.

§185Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως ἐκάμετε, καὶ ἐγνωρίζατε ὅτι εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρητε τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον θὰ συνηγωνίζετο. Ἐὰν καθιστᾶτε ὅμως πραγματικὰς τμηματικὰς δημοπρασίας, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία σας, ἀντὶ νὰ φροντίζῃ μόνον νὰ δικαιολογήσῃ τὴν κατακύρωσιν τῆς μεταφορᾶς τῶν σάκκων εἰς ὡρισμένον ἐργολάβον, ἐφρόντιζε νὰ καταρτίσῃ τὰ μέσα τοῦ συναγωνισμοῦ, βεβαίως δὲν θὰ ἐφθάνετε εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ἀπὸ τὸν ἐργολάβον, ὁ ὁποῖος ἦτο κύριος τῆς διευθύνσεως τῶν πραγμάτων, ἐζητεῖτε τὴν μείωσιν τῶν 20 χιλιάδων δραχμῶν, νὰ σᾶς εἴπῃ οὗτος, ὅτι θὰ τὰς πληρώσητε, καὶ τὰς ἐπληρώσατε. Ἀλλ’ ὅλα αὐτὰ δεικνύουν πλημμελῆ διεύθυνσιν καὶ διαχείρισιν τῶν ὑποθέσεων τοῦ Δημοσίου.

§186Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§187ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν ὑποβάλλω τὴν ἑπομένην τροπολογίαν. Ἡ δευτέρα παράγραφος τοῦ ἄρθρου 2 γίνεται πρώτη, ἡ πρώτη παράγραφος διαγράφεται, ὡς καὶ ἡ τετάρτη. Παρακαλῶ δὲ νὰ ψηφισθῇ ἡ τροπολογία αὕτη δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§188Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Δηλῶ ὅτι θεωρῶ ἐπαρκῆ τὸν μισθὸν τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως διὰ τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, καὶ θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ μισθοῦ τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως.

§189ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Διευθυντὴς τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου καὶ ὁ Κεντρικὸς Ταμίας λαμβάνουσι μισθὸν 400 μόνον δραχμῶν.

§190ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς ἔχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Δραγούμη: «Τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως προΐσταται Διευθυντής, φέρων τὸν τίτλον «Γενικὸς Διευθυντὴς Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων», ἔχων βαθμὸν καὶ μισθὸν Γενικοῦ Γραμματέως, διοριζόμενος δὲ διὰ Β. Διατάγματος, προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, καὶ ὑπαγόμενος εἰς τὰς ἐπὶ ἀνωτέρων ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου ἰσχυούσας πειθαρχικὰς διατάξεις». «Ἡ πρώτη καὶ ἡ τετάρτη παράγραφος διαγράφονται». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ι. Γ. Ρούφου καὶ Θ. Βελλιανίτου, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 142. Ἐκ τούτων 25 ὑπὲρ τῆς τροπολογίας καὶ 117 κατὰ τῆς τροπολογίας. Ἑπομένως ἡ τροπολογία ἀπερρίφθη. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ν’ ἀφαιρεθῶσιν ἐκ τοῦ τέλους τῆς τρίτης παραγράφου αἱ λέξεις «ἀποφάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§192ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3, πρὶν ὁμιλήσω, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μοὶ εἴπῃ, τί ἐννοεῖ, λέγων «ἐξελέγξει τῶν τηλεγραφημάτων», ἐκεῖ ὅπου λέγει «ἐκδίδει ἀνεκκλήτως τὰς ἐπὶ τῇ ἐξελέγξει τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τὰς ἐπὶ ἀπωλείᾳ συστημένων ἀντικειμένων καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων ἀποφάσεις.»

§193Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ γίνηται ἐξέλεγξις, ἂν τὸ ἀποσταλὲν τηλεγράφημα ἐστάλη ἀκριβῶς, ἂν παρέλαβεν ὁ ὑπάλληλος τὸ δι’ αὐτὸ πληρωτέον ποσὸν κλπ.

§194ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δηλαδὴ τοῦ οἰκονομικοῦ μέρους καὶ τῶν τῆς τάξεως. Ὄχι τοῦ περιεχομένου.

§195Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι διὰ τοῦ περιεχομένου!

§196ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Οὕτως ἐνόουν καὶ ἐγὼ τὸ ἄρθρον, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἦμαι βέβαιος. Λοιπὸν ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 3 ὑποβάλλω τὰς ἑπομένας παρατηρήσεις, ἀφοῦ ἀπερρίφθησαν αἱ τροπολογίαι, ἃς πρὸ ὀλίγου ὑπεβάλομεν. Νομίζω ὅτι ἐνδείκνυται ἀφορμὴ μεταρρυθμίσεως τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τούτου, καίτοι κατὰ τὸ πλεῖστον εἶναι διατάξεις κείμεναι ἀπὸ τοῦ 1833 καὶ ἐπανελήφθησαν ὑπὸ τῶν ἀλλεπαλλήλων ἀναδιοργανώσεων, διότι ὅτε αἱ διατάξεις αὗται ἴσχυον ὑπῆρχε καὶ τὸ τμῆμα τὸ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ, ὅπερ ἐχρησίμευεν ὡς εἰσηγητὴς παρὰ τῷ Ὑπουργῷ ἐπὶ τῶν διαφόρων πράξεων τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων. Εἶπε πρὸ ὀλίγου ἀγορεύων,—ἀπαντῶν εἰς τὸν ἔντιμον συμπολίτην μου,—ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι θεωρεῖ ὀρθότερον καὶ ἀσφαλέστερον νὰ ἐργάζηται ἀπ’ εὐθείας μετὰ τῶν τμηματαρχῶν, διότι οὕτω καλλίτερον ἀντιλαμβάνεται τῶν ὑποθέσεων, καὶ δύναται ν’ ἀποφασίσῃ ἐπ’ αὐτῶν. Καὶ ἐφ’ ὅσον μὲν πρόκειται περὶ Γενικοῦ Γραμματέως καὶ τμηματάρχου, ὁ εἰσάγων αὐτὰς εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ὁ συζητῶν μετὰ τοῦ Ὑπουργοῦ αὐτὰς καὶ λαμβάνων ἔπειτα τὰς προσταγὰς τοῦ Ὑπουργοῦ, ὅπως διεξαγάγῃ τὰ περαιτέρω καὶ διατυπώσῃ τὴν ἀπόφασιν, ἔχει γνώμην βεβαίως καὶ συμμερίζεται τὴν ὑπουργικὴν εὐθύνην, ἐκτὸς ὅταν διαφωνῇ καὶ δὲν ὑπογράφῃ. Ἀλλὰ δὲν ἔχομεν τὸ αὐτὸ, προκειμένου περὶ Διευθυντοῦ, τιθεμένου οὕτως ἀνεξαρτήτου, ὑπεράνω τῶν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου, ἔξω εὐθυνῶν καὶ ἔξω πάσης πειθαρχικῆς ἐξουσίας. Διότι ὁ Διευθυντὴς ἐνεργεῖ πράξεις ἐξ ἰδίας ἐξουσίας· ἔχει ἐξουσίαν, ἔχει ἀπόφασιν. Ὁ δὲ Ὑπουργὸς, συνεργαζόμενος μετ’ αὐτοῦ, δὲν ἔχει τρόπον, δὲν ἔχει ὄργανον, ἵνα παρακολουθήσῃ τὰς πράξεις αὐτοῦ καὶ ἐξελέγξῃ αὐτὸν, ὡς ἤθελε δυνηθῆ νὰ παρακολουθήσῃ καὶ ἐξελέγξῃ, ἂν ὑπῆρχεν ὁ παρ’ αὐτῷ τμηματάρχης. Ὁ τμηματάρχης, ὁ συνευθυνόμενος, ἤθελεν ἐπισύρει τὴν προσοχὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν προτάσεων, ἀλλ’ ἰδίως ἐπὶ τῶν πράξεων τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, καὶ ἤθελεν ἀνοίξει ἐπ’ αὐτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἵνα ᾖ ἀνοικτὸς καὶ ὁ ὀφθαλμὸς τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν πράξεων τῶν διεξαγομένων ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως, ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων τῆς Διευθύνσεως. Προκειμένου περὶ τῆς ἐξουσίας νὰ προκαλῇ, νὰ ἐγκρίνῃ δαπάνας κάτω τῶν 200 δραχμῶν, βεβαίως ἐν ὅσῳ ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων ὑπέκειτο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἠναγκάζετο νὰ ὑποβάλλῃ τὰς ὑποθέσεις πάσας, καὶ ἐκείνας, ἃς αὐτὸς ἐνέκρινεν, εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργοῦ, βεβαίως ἡ ἐξέλεγξις ἦτο δυνατή. Ὅτε ὅμως δὲν ὑπάρχει πλέον ὁ μέλλων νὰ φωτίσῃ τὸν Ὑπουργὸν περὶ τοῦ τράπου, καθ’ ὃν ἑκάστοτε ἀσκεῖται ἡ ἐξουσία ἡ ἀνατεθειμένη εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν, νομίζω ὅτι εἶναι λίαν ἐπικίνδυνον νὰ ἀναθέσωμεν εἰς τὸν ἕνα, τὸν Γενικὸν Διευθυντὴν, τὸν ἀνεξάρτητον, τὸν ἀνεξέλεγκτον, τὴν τοιαύτην ἔγκρισιν δαπάνης οὐχὶ ὑπεράνω τῶν 200 δραχμῶν, διότι αἱ δαπάναι μέχρι 200 δραχμῶν δὲν εἶναι σπάνιαι ἐν τῇ ταχυδρομικῇ ὑπηρεσίᾳ, εἶναι καθημεριναὶ, καὶ αἱ τοιαῦται δαπάναι, αἱ διακόσιαι δραχμαὶ, ἀθροιζόμεναι, ἀποτελοῦσι χιλιάδας καὶ δεκάδας χιλιάδων. Τὸ πρᾶγμα εἶναι σπουδαιότατον, ὅτε πρόκειται νὰ ἐγχειρίσωμεν τὴν τοιαύτην ἐξουσίαν οὐχὶ πλέον εἰς ἐξηρτημένον, ἀλλ’ εἰς ἀνεξάρτητον τελείως λειτουργὸν, ὅστις δὲν ἔχει οὐδὲ τὴν εὐθύνην, ἣν ἔχουσιν οἱ Ὑπουργοὶ, οἱ ὑπεύθυνοι ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Διὰ τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ἐπικινδύνου τῆς διατηρήσεως τῆς διατάξεως ὅπως ἔχει. Ἐπὶ τῆς ἑπομένης περιόδου τοῦ ἄρθρου, «συνομολογεῖ, λαμβάνων εἰδικὴν πληρεξουσιότητα, καὶ ἐκτελεῖ τὰς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ ξένων Κυβερνήσεων ὡς καὶ ἡμεδαπῶν ἢ ἀλλοδαπῶν ἑταιρειῶν ταχυδρομικὰς συμβάσεις», ἔχομεν διάταξιν, ἥτις ἐπαναλαμβάνεται ἀπὸ τῶν προγενεστέρων ὀργανισμῶν. Ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς προγενεστέροις ὀργανισμοῖς ἡ διάταξις αὕτη ἦτο ἀτελὴς, διότι προκειμένου περὶ τῆς συνομολογήσεως συμβάσεων μετὰ ξένων Κυβερνήσεων δὲν ἐλαμβάνετο πρόνοια νὰ λεχθῇ, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ ἐντολὴν οὐχὶ μόνον ἐκ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων. Ὑπάρχουσι ζητήματα, καθ’ ἃ ἡ γνώμη καὶ ἡ ὁδηγία τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἀπαραίτητοι. Ἐπειδὴ δ’ ἐκ τοῦ νόμου τοῦ μέχρι τοῦδε δὲν ἐπεβάλλετο ἡ τοιαύτη ζήτησις γνώμης, ὁσάκις μὲν οἱ Διευθυνταὶ εἶχον τὸν ὀρθὸν νοῦν νὰ ἀπευθύνωνται καὶ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὰ πράγματα πάντοτε ἔβαινον καλῶς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν συνέβαινε πάντοτε. Καὶ ἐπειδὴ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ περίστασις, καθ’ ἣν ν’ ἀποφασισθῇ τι ὑπὸ τῆς Γενικῆς Διευθύνσεως, ἐχούσης τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὴ καταβαλλομένης φροντίδος νὰ ἐρωτηθῇ καὶ ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, νομίζω καλὸν νὰ τεθῇ ἐνταῦθα ἡ διάταξις, ὅτι ἐρωτᾶται καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τιθεμένης μετὰ τὰς λέξεις: «εἰδικὴν πληρεξουσιότητα» (τῆς φράσεως «τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ προκειμένου περὶ συμβάσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ ξένων Κυβερνήσεων, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν; διότι προκειμένου περὶ συμβάσεων πρὸς ξένας Κυβερνήσεις τὸ δικαίωμα ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων παράγει ἐκ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ οὐχὶ τοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. (.) Ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι κάτοχος τῶν πρὸς τὰς μετὰ τῶν ξένων σχέσεις συνδεομένων ὑποθέσεων, καὶ ἀπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ λάβῃ τὴν γνώμην ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων, μετ’ αὐτὸν δὲ, ἐμμέσως, καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τὸ ἄρθρον ἐπαναλαμβάνει, ὡς ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐν τοῖς πλείστοις τὰς διατάξεις τῶν προγενεστέρων νόμων, ἀλλ’ ἔχει καὶ παρεμβεβλημένους ὅρους, οἵτινες αὐξάνουσι τὴν ἐξουσίαν τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων, καὶ αὐξάνουσιν αὐτὴν ἀνεκκλήτως (ἀναγινώσκει): «Ἐκδίδει ἀνεκκλήτως τὰς ἐπὶ τῇ ἐξελέγξει τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τὰς ἐπὶ ἀπωλείᾳ συστημένων ἀντικειμένων καὶ ταχυδρομικῶν δεμάτων ἀποφάσεις». Αἱ ἀποφάσεις αὗται, αἱ ἀνέκκλητοι σήμερον τὸ πρῶτον γινόμεναι, τοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων εἶναι ἀποφάσεις ἀνέκκλητοι, ὡς εἶπον, ἀνεξαρτήτου ἀνωτάτου λειτουργοῦ, μὴ εὐθυνομένου δυνάμει οὐδεμιᾶς διατάξεως ἐν τῷ ὀργανισμῷ, ὃν ψηφίζομεν. Αἱ ἀνέκκλητοι δ’ αὗται ἀποφάσεις ἀνάγονται εἰς θέματα σπουδαιότατα, ἐν οἷς καὶ εἰς θέματα λογιστικὰ, οἰκονομικά. Εἶναι πάντως ἀναγκαῖον, προκειμένου περὶ ζητημάτων συναφῶν πρὸς διαχείρισιν, νὰ ὑπάρχῃ καὶ δεύτερος βαθμὸς, καὶ παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ λέξις «ἀνεκκλήτως», ἥτις δὲν ὑπῆρχεν εἰς τὸν μέχρι τοῦδε ἰσχύοντα ὀργανισμὸν, καίτοι μέχρι τοῦδε παρενεβάλλετο μεταξὺ τοῦ Διευθυντοῦ καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τὸ τμῆμα, ὁ τμηματάρχης. Κατωτέρω ἔχει πάλιν προσθήκην τινὰ τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκει): «Ἐγκρίνει τὰ δρομολόγια τῶν ἀτμοπλοϊκῶν Ἑταιρειῶν καὶ ἐφορᾷ ἐπὶ τῆς ἐκτελέσεως αὐτῶν, καταλογίζει αὐταῖς ἀνεκκλήτως καὶ τὰ ἐπὶ παραβάσει τούτων ἢ δι’ ἄλλων συμβάσεων ἐπιβεβλημένων εἰς αὐτὰς ὑποχρεώσεων ὁριζόμενα τυχὸν πρόστιμα». Ἐνταῦθα ἔρχεται ὁ Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ καταλογίζει ἀνεκκλήτως τὰ πρόστιμα εἰς βάρος τῶν ἑταιρειῶν, ἐγχωρίων ἢ ξένων, εἶναι δὲ ὑποχρεωμέναι αἱ ἐγχώριαι αὗται ἑταιρεῖαι ἢ αἱ ξέναι νὰ κύψωσι τὴν κεφαλὴν ἐνώπιον τοῦ ἀνεξελέγκτου τούτου Διευθυντοῦ, μὴ ἔχουσαι τὸ δικαίωμα νὰ προσφύγωσιν ἐνώπιον τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ. Καὶ προκειμένου μὲν περὶ τῶν Ἑλλήνων ἐνδιαφερομένων, τῶν Ἑλληνικῶν ἑταιρειῶν, ἐπειδὴ ἀπό τινος εἰσήλθομεν εἰς τὴν ὁδὸν τῆς ὑποταγῆς πάντων ὑπὸ τύπον τινὰ καταβιβάζοντα τοὺς περὶ ἡμᾶς εἰς θέσιν ραγιάδων, ἴσως ἠδύνατό τις σήμερον νὰ σιωπήσῃ· ἀλλὰ προκειμένου περὶ ξένων, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, μήπως γεννηθῶσιν εἰς αὐτὴν δυσχέρειαι, ἃς δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ ὑπερβῇ τις, διότι εἰς αὐτὴν θέλουσιν ὑποβληθῆ τὰ παράπονα τῶν ξένων ἑταιρειῶν, — Γαλλικῶν, Ἀγγλικῶν, Γερμανικῶν, — καὶ δὲν ἠξεύρω τί θέλει δυνηθῆ νὰ ἀπαντήσῃ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὰς Κυβερνήσεις ταύτας. Τί ἄλλο ἢ ὅτι «εἶναι δεδικασμένη ἡ ὑπόθεσις»; Ἀλλ’ ὅταν παραστήσωσιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν οἱ ξένοι, ὅτι εἰς τὴν δεῖνα περίπτωσιν ὑπάρχει μεγάλη ἀδικία, ἀγνοῶ κατὰ τίνα τρόπον θέλει ἀποφύγει τὰς δυσχερείας, διότι αὗται αἱ ἀνέκκλητοι ἀποφάσεις εἶναι καὶ ἀμετάκλητοι. Δὲν εἶναι ἀποφάσεις διοικητικαὶ ἐκ τῶν ἀνακαλουμένων εἶναι ἀποφάσεις πειθαρχικαί, μὴ ἀνακαλούμεναι. Δεσμεύομεν λοιπὸν τὰς χεῖρας ἡμῶν ἀπέναντι τοῦ ἀγνώστου, καὶ, ὡς εἶπον, προκειμένου μὲν περὶ Ἑλληνικῶν ὑποθέσεων, τί νὰ πράξωμεν; Θὰ ὑπομείνωμεν· ἀλλὰ προκειμένου περὶ ξένων, εἶναι πρέπον νὰ δοθῇ προσοχὴ, ὅπως ἀποφύγωμεν ἄτοπα. Καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ οὐδὲν ὑπάρχει τὸ προκαλοῦν σκέψεις περὶ ζητημάτων αὐξήσεως δαπανῶν. Θέλει μοὶ δοθῆ ἀφορμὴ ἐν τοῖς ἑπομένοις ἄρθροις νὰ ἐπανέλθω εἰς τὰ περὶ τῶν δαπανῶν, ἵνα δώσω καὶ ἀπαντήσεις τινὰς συναφεῖς.

§197Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν σκοπῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ ζήτημα τοῦ τμήματος. Νομίζω ὅτι αὐτὸ ἐξηντλήθη. Ἡ γνώμη τοῦ κυρίου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ διαφέρει ἐντελῶς τῆς γνώμης τῆς ἰδικῆς μου· διότι ἐγὼ ἐν γένει, ὡς εἶπον καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος, θεωρῶ ὅτι ἡ ἀπ’ εὐθείας ἐργασία εἶναι καλλιτέρα, καὶ δι’ αὐτὸ, ὁσάκις ὑπῆρξα Ὑπουργὸς, νομίζω ὅτι οὐδέποτε ἐζήτησα νὰ ἔχω Γενικὸν Γραμματέα, διότι προετίμησα πάντοτε τὴν ἀπ’ εὐθείας ἐργασίαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν παρατήρησιν περὶ τῶν δαπανῶν τῶν κάτω τῶν 200 δραχμῶν, νομίζω ὅτι εὑρίσκεται εἰς πλάνην ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής. Καὶ ὁ λόγος εἶναι, ὅτι αὐτὰς τὰς δαπάνας ἠδύνατο νὰ κάμῃ καὶ δύναται νὰ κάμῃ ἡ ὑπηρεσία ἄνευ γνώσεως τοῦ τμήματος, καὶ ἑπομένως τὸ τμῆμα οὐδένα τρόπον ἔχει, ὅπως ἐξελέγξῃ ποῖαι δαπάναι εἶναι κάτω τῶν 200 δραχμῶν, διότι τὸ τμῆμα ἀσχολεῖται μόνον περὶ τῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὸν νόμον ὑποβάλλονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ περὶ ἐκείνων ἀποκλειστικῶς προνοεῖ. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Αὐτὰ εἶναι τὰ πράγματα, ὅπως διεξάγονται. Ὡς πρὸς τὰς δύο τελευταίας παρατηρήσεις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ, δὲν ἔχω καμμίαν δυσκολίαν νὰ ἀφαιρέσω τὴν λέξιν «ἀνεκκλήτως». Ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη, νομίζω, νὰ προστεθῇ καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, διότι τὰ τῶν Ταχυδρομείων ἀνάγονται εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐὰν παραδεχθῶμεν τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ, τότε καὶ ἡ παρέμβασις τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν δύναται νὰ ἦναι ἀναγκαία, διότι σχετίζεται μὲ τοὺς φάρους.

§198ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι λαμβάνει γνῶσιν πρὸ τῆς ἐγκρίσεως ἡ ὑπηρεσία τοῦ τμήματος τῶν δαπανῶν τῶν κάτω τῶν 200 δραχμῶν· ἀλλ’ εἶπον ὅτι τὸ τμῆμα, ὡς ἐπιλαμβανόμενον ἐν συνόλῳ τῶν ὑποθέσεων, εἶναι εἰς θέσιν νὰ φωτίζῃ τὸν Ὑπουργόν. Γινώσκων δὲ καὶ ὁ Διευθυντὴς, ὅτι ὑπεράνω αὐτοῦ ἀγρυπνεῖ τὸ τμῆμα, καθίσταται προσεκτικώτερος. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ὑπῆρξε καιρὸς, καθ’ ὃν ὁ τμηματάρχης εὑρέθη ἐν τελείᾳ συγκρούσει ἐπὶ διαφόρων ζητημάτων πρὸς τὸν Διευθυντὴν τῶν Ταχυδρομείων, καὶ ἀπέληξεν ἡ σύγκρουσις εἰς τὴν παραίτησιν τοῦ Διευθυντοῦ, καὶ ἐστερήθη ἡ ὑπηρεσία ἱκανοῦ Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων· ἀλλὰ διότι τοιοῦτο δυσάρεστον γεγονὸς συνέβη, δὲν σημαίνει ὅτι πάντοτε ἡ ἀντίθεσις τοῦ τμήματος ἀποβαίνει εἰς θλιβερὰ ἀποτελέσματα. Διὰ τοῦτο θεωρῶ, ὅτι εἶναι φρονιμώτερον νὰ ὑπάρχῃ ὁ τμηματάρχης, ὅστις ἐπισήμως νὰ πληροφορῇ τὸν Ὑπουργόν.

§199ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ καὶ ὁ κ. Δραγούμης προτείνουσι ν’ ἀφαιρεθῇ ἡ λέξις «ἀνεκκλήτως».

§200Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τὰ δύο «ἀνεκκλήτως» ν’ ἀφαιρεθῶσι.

§201ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 4. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§202Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι «οἱ τμηματάρχαι ἐφέλκουσιν εὐθύνας πρὸς τὸν Γεν. Διευθυντήν.» Ἀλλὰ πῶς καθορίζονται αἱ εὐθῦναι;

§203Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐτέθη ἡ παράγραφος αὕτη, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν τοῦ Διευθυντοῦ.

§204Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Οἱ τμηματάρχαι ὀφείλουσιν εὐθύνας πρὸς τὸ Κράτος, ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ν’ ἀπαλειφθῇ ἡ τελευταία παράγραφος.

§205ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν διαγραφὴν τῆς τελευταίας παραγράφου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ δὲ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 6 (ἀναγινώσκεται). Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, εἰς τὸ τέλος τῆς αʹ παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «ἀζητήτων ἀντικειμένων» νὰ προστεθῇ «καὶ τῶν δεδηλωμένης ἀξίας ἀποστολῶν».

§206Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ τροπολογία δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτή, διότι τὰ «καὶ τῶν δεδηλωμένης ἀξίας» θὰ κανονισθῶσι διὰ νόμου. Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς ἔχει.

§207ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§208Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου, ἀντὶ «ἐπιθεωρητῶν καὶ ὑποδιευθυντῶν» νὰ τεθῇ «τμηματαρχῶν ἢ Διευθυντῶν Αʹ τάξεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ).

§209ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται). Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει, εἰς τὸ τέλος τοῦ ἐδαφίου βʹ, μετὰ τὰς λέξεις «εἴτε προσωρινῆς παύσεως» νὰ τεθῇ: «ὁπότε ὅμως δὲν μετέχει τοῦ Συμβουλίου ὁ ἄμεσος προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ὑπὸ κατηγορίαν ὑπαλλήλου».

§210Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, διότι ὑπάρχει ἀνάγκη τοῦ προϊσταμένου, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ φωτίσῃ τὸ Συμβούλιον.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπίσης ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει νὰ μεταβληθῇ τὸ ἐδάφιον δʹ ὡς ἑξῆς: «Ἐπὶ τῶν τροποποιήσεων τῶν κανονισμῶν».

§212Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καλῶς ἔχει τὸ ἐδάφιον δʹ.

§213Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐδάφιον ηʹ λέγει, ὅτι τὸ Συμβούλιον γνωμοδοτεῖ «ἐπὶ τῶν μειοδοσιῶν διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ταχυδρομικῆς ἀλληλογραφίας καὶ ἐπὶ τῆς κατασκευῆς τῶν τηλεγραφικῶν καὶ τηλεφωνικῶν γραμμῶν, ὅταν ἡ δαπάνη ὑπερβαίνῃ τὰς χιλίας δραχμάς»· ἀλλ’ ἐν ἄρθρῳ τρίτῳ ἀναγράφεται, ὅτι ὁ Διευθυντὴς ἐγκρίνει τὰς ἐνεργουμένας μειοδοσίας, ἐὰν δὲν ὑπερβαίνωσι τὰς 1000 δραχμάς. Ἐνταῦθα ἔχομεν περιπλέον τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Ταχυδρομικοῦ Συμβουλίου.

§214Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂς ἀφαιρεθῶσιν αἱ λέξεις «ὅταν ἡ δαπάνη ὑπερβαίνῃ τὰς χιλίας δραχμάς».

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται).

§216Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θέλω νὰ ἐπαναλάβω τοὺς ὑπολογισμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο χθὲς κατὰ τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἁρμόζει ὅμως νὰ ὑποδειχθῇ ποία εἶναι ἡ δαπάνη, ἥτις προστίθεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἡ ὁποία κατὰ τὰ εἰθισμένα θὰ δικαιολογῆται πάντοτε ἐν τῇ ἀναγραφῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἑκάστου ἔτους, ὅτι βασίζεται ἐπὶ νόμου. Διὰ νὰ ἐννοήσῃ τις ὁπόση ἡ δαπάνη αὕτη, ἣν ὑπολογίζω εἰς δραχ. 800,000 περίπου, ἐκτὸς τῶν 300,000 τῶν προστεθεισῶν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, ἀναφέρω τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑπαλλήλων τῶν προστιθεμένων εἰς τοὺς ἀναγεγραμμένους ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900, ὅστις περιέχει προσωπικὸν ἀνώτερον τοῦ ἐν τοῖς προηγουμένοις προϋπολογισμοῖς ἀναγεγραμμένου. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων ἀνέρχονται εἰς 1276, ἐκ τῶν ὁποίων 175 εἶναι χωροφύλακες· οἱ ὑπάλληλοι ὅλων τῶν τάξεων, ἀπὸ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ μέχρι τῶν διανομέων, κατὰ τὸ νομοσχέδιον θέλουσιν ἀνέλθει εἰς 1923· ὥστε ὑπάρχει προσθήκη 647 ὑπαλλήλων. Καὶ ἄλλοτε ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ παρατηρήσω, ὅτι μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τῆς τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας ἀναμφισβητήτως ὑπάρχουσι πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐργάζονται καὶ πλείονα ἱκανότητα ἐκείνης τὴν ὁποίαν ἀπαιτοῦμεν ἔχουσιν· ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐργάζονται. Ἐὰν ἠθέλομεν νὰ εἰσαγάγωμεν βελτίωσιν θετικὴν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ταχυδρομείων, δὲν εἴχομεν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων, ἀλλ’ ἠδυνάμεθα ἀναμφισβητήτως νὰ ἐπιτύχωμεν σπουδαιοτέραν βελτίωσιν, ἀμείβοντες τὴν ἐργασίαν τῶν ὑπαρχόντων, ἀναλόγως τοῦ ποσοῦ καὶ τοῦ ποιοῦ τῆς ἐργασίας τῆς ἑκάστῳ αὐτῶν ἀνατεθειμένης. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ποιοῦμαι πρὸς ὑποστήριξιν τῆς πολλάκις ἐπαναληφθείσης ἰδέας, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προσθέτει δαπάνας σπουδαίας, δαπάνας δυσαναλόγους πρὸς τὴν κατάστασιν τῆς χώρας καὶ μὴ ἀπαραιτήτους πρὸς βελτίωσιν τῆς ὑπηρεσίας, ἀφίνει δὲ καὶ τὴν θύραν ἀνοικτὴν διὰ τοῦ τελευταίου ἐδαφίου, ὅπως δίδωται ἀποζημίωσις 20 δραχμῶν εἰς οἱονδήποτε μέρος, καὶ χωρίον ἀκόμη, ἐγκριθὲν ὑπὸ τῆς Διευθύνσεως τῶν Ταχυδρομείων πρὸς ἐγκατάστασιν ταχυδρομικοῦ γραφείου, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ διευθύνῃ ἁπλοῦς πολίτης ἐγγράμματος καὶ κάτοχος ἀνεξαρτήτου θέσεως...

§217Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Μήπως τοῦτο δὲν γίνεται καὶ σήμερον;

§218Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον ὅτι δὲν γίνεται, δὲν εἶπον ὅτι ἡ θύρα αὕτη εἶναι κλειστὴ τώρα· λέγω ὅτι ἀφίνεται καὶ θύρα ἀνοικτή· προσθέτομεν 647 ὑπαλλήλους, καὶ ὅμως ἀφίνομεν καὶ τὴν θύραν ταύτην ἀνοικτήν. Βεβαίως ἡ κατάστασις καὶ αἱ ἀνάγκαι αἱ οἰκονομικαὶ τῆς χώρας ἡμῶν δὲν μᾶς δικαιολογοῦσιν, ὅπως ψηφίσωμεν τοιαύτην δαπάνην, τῆς ὁποίας μέρος θὰ δαπανηθῇ κατὰ τὸ 1900, τὸ ὑπόλοιπον δὲ κατὰ τὸ προσεχὲς ἔτος ἢ κατὰ τὰ προσεχῆ δύο ἔτη. Ἀντὶ νὰ περιστέλλωμεν τὰς δαπάνας τὰς ἀμέσους, ἀντὶ νὰ λαμβάνωμεν πρόνοιαν, πῶς καὶ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ περισταλῶσιν αἱ δαπάναι αὗται, διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου αὐξάνομεν τὰς δαπάνας, καὶ αὐξάνομεν αὐτὰς εἰς βαθμὸν πολὺ ἐπιβαρύνοντα τὰ οἰκονομικά μας.

§219Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι δὲν κατωρθώσαμεν ἀκόμη νὰ συνεννοηθῶμεν περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, καὶ φαίνεται ὅτι διαφωνοῦμεν, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις. Εἶπον ἐπανειλημμένως, ὅτι διὰ τοῦ νόμου τούτου, ὁ ὁποῖος εἶναι πάγιος, κανονίζων τὴν ὑπηρεσίαν τὴν ταχυδρομικήν, τηλεγραφικὴν καὶ τηλεφωνικήν, διὰ τοῦ παγίου τούτου νόμου καθορίζονται τὰ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης, ἄνευ ὑποχρεώσεως ὅμως ἀμέσου ἐφαρμογῆς, διότι δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ἄμεσος ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου, καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ὑφίσταται ἴσως τὸ γραφεῖον, καὶ διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ἔχοντες τὰ προσόντα. Ἀλλ’ ἐὰν ἐλάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰ μέχρι τοῦδε τακτικῶς ἐπαναλαμβανόμενα, θὰ παρετηρήσατε, ὅτι κατ’ ἔτος αἱ Κυβερνήσεις, στηριζόμεναι ἐπὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας καὶ πιεζόμεναι ὑπ’ αὑτῶν, προσθέτουσιν ὑπαλλήλους ἄνευ νόμου ἐπιτρέποντος τὴν προσθήκην ταύτην, ὑπὸ τὸν τύπον τῶν ὑπεραρίθμων. Ἅπασαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις προσέθηκαν τοιούτους ὑπαλλήλους, καὶ ἔρχονται κατόπιν διὰ νόμου καὶ κανονίζουσι τὴν θέσιν αὐτῶν. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, γενόμενον νόμος, δὲν θὰ φέρῃ ὡς ἄμεσον ἀποτέλεσμα τὰς δαπάνας τὰς ὁποίας ἀναγράφει, ἀλλὰ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ θὰ χορηγῶνται αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγκαῖαι πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Τί θὰ συμβῇ; Κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου θὰ ἐκθέσῃ ὁ Ὑπουργὸς εἰς τὴν Βουλὴν, ποῖαι αἱ ἀνάγκαι τῶν ταχυδρομείων, καὶ θὰ ζητήσῃ ἀνάλογον πίστωσιν περὶ τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων. Μένει τώρα τὸ ζήτημα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τηλεγραφοφυλάκων. Περὶ αὐτῶν πρέπει ἀναγκαίως νὰ ληφθῇ πρόνοια, διότι ἡ ἔλλειψις τοιούτων φυλάκων μεγάλως συντελεῖ εἰς τὴν ἀταξίαν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ τηλεγραφικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία. Διὰ τῶν χωροφυλάκων οὐδὲν κατορθοῦται· καὶ μὴ νομίζετε ὅτι ὠφελήθη τὸ Δημόσιον διὰ τοῦ συστήματος τῆς διὰ χωροφυλάκων φυλάξεως τῶν γραμμῶν· διότι, ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι διὰ τοὺς τηλεγραφοφύλακας δαπανῶμεν 60,360 δραχμὰς, ὅτι δαπανῶμεν διὰ χωροφύλακας 93,600 δραχμὰς, ὅτι δαπανῶμεν μέγιστα ποσὰ διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν γραμμῶν αὐτῶν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία ἕνεκα τῆς κακῆς φυλάξεως αὐτῶν, ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρὸς ἐπισκευὴν λαμβάνομεν ἐργάτας, τοὺς ὁποίους πληρόνομεν 4 καὶ 5 δραχμὰς τὴν ἡμέραν, ἐνῷ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὁρίζεται ὅτι αὐτοὶ οἱ φύλακες θὰ ἐπισκευάζωσι τὰς γραμμὰς, βεβαίως οὐδεμία ἀμφιβολία ἀπομένει, ὅτι θὰ ἔχητε οἰκονομίαν, καὶ ἂν δὲν ἔχητε οἰκονομίαν, βεβαίως θὰ ἔχητε γραμμὰς ἐν καλῇ καταστάσει, καὶ δὲν θὰ συμβαίνωσιν ἄτοπα καὶ δὲν θ’ ἀκούωμεν τὰ παράπονα, τὰ ὁποῖα σήμερον ἀκούομεν. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀρνηθῶμεν, ὅτι ἡ τηλεγραφικὴ ἡμῶν ὑπηρεσία εἰς κακίστην εὑρίσκεται κατάστασιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ διορθώσωμεν, πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐλπίζομεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ, ὅταν γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους καὶ λειτουργήσῃ, μεγίστη θὰ ἐπέλθῃ ὠφέλεια. Ἀλλὰ πάντοτε ἡ Βουλὴ μένει κυρία νὰ δώσῃ τὰς αναγκαίας πιστώσεις πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιβάλλει. Ἐλπίζω ὅτι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη τῆς ὅλης δαπάνης κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἢ καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον· βεβαίως ὅμως μετά τινα ἔτη θὰ παρουσιασθῇ ἡ ἀνάγκη αὕτη, ἀλλὰ τότε προσδοκῶ αὔξησιν ἐσόδων, δυναμένην νὰ δικαιολογήσῃ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν. Ἐξ αὐτῆς τῆς ἰδέας ὁρμηθέντες ἐφέραμεν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ταύτην τὴν ἰδέαν πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν αὐτοῦ.

§220Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως ταύτην τὴν ἰδέαν ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, συζητῶν τὸ νομοσχέδιον· βεβαίως δὲν ἠδυνάμην νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ζητήσῃ ψήφισιν νόμου παρὰ τῆς Βουλῆς ἐπιβάλλοντος αὔξησιν δαπάνης κατὰ 600,000 δραχμὰς, χωρὶς νὰ ἔχῃ ἐλπίδα, ὅτι θέλουσιν αὐξήσει τὰ ἔσοδα αὐτῆς. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ἔπρεπε νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, πρῶτον ἐὰν ἐπιτρέπουσι τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης, καὶ δεύτερον, ἐὰν ἡ δαπάνη, ὡς ὁρίζεται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου νὰ ἐκτελεσθῇ, θὰ ἔχῃ ἀποτελέσματα τόσον ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας τῆς ταχυδρομικῆς, ὅσον καὶ ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας τῆς τηλεγραφικῆς. Τοιουτοτρόπως ἐξετάζων τὸ νομοσχέδιον, εὑρίσκω ὅτι ἡ δαπάνη ὑπερβαίνει τὰ μέσα καὶ τὰς δυνάμεις τὰς οἰκονομικὰς τῆς χώρας. Δὲν νομίζω δὲ, ἀφοῦ οἱ 195 χωροφύλακες ἐθεωρήθησαν ἀρκετοὶ μέχρι τοῦδε, καίτοι ἴσως δὲν ἦσαν κατάλληλοι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, ἡ ὁποία τοῖς ἀνετέθη, δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τόσον σπουδαία ἀνάγκη, ὥστε τοὺς 195 χωροφύλακας ν’ ἀντικαταστήσωμεν μὲ 500 φύλακας τῶν τηλεφωνικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραμμῶν, διὰ τοὺς ὁποίους, ὡς εἶπον, δὲν ἀπαιτοῦνται προσόντα· γνωρίζομεν δὲ ποία ἐν γένει ἡ ἀντοχὴ τῶν Ὑπουργῶν εἰς τοὺς διορισμοὺς ὑπαλλήλων, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἀπαιτοῦνται προσόντα· βεβαίως θὰ πιεσθῇ πᾶσα Κυβέρνησις καὶ πᾶς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως εἰς πᾶν τμῆμα τηλεγραφικὸν διορίσῃ ἀντὶ ἑνὸς χωροφύλακος 3 ἢ 4 φύλακας. Δὲν δύναμαι νὰ εἴπω κατὰ πόσον ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ ἐνδώσῃ εἰς τοιαύτας αἰτήσεις, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἦναι πολὺ δύσκολον καὶ διὰ τὸν νῦν Ὑπουργὸν καὶ διὰ πάντα ἄλλον νὰ μὴ ἐνδώσῃ. Τοῦτο καὶ μόνον ἀρκεῖ, ὅπως δικαιολογήσῃ τὴν παρατήρησίν μου, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἡ δέουσα προσοχή, ὅτι δὲν ὑπάρχει τὸ ἀπαιτούμενον κῆδος διὰ τὰς δαπάνας καὶ ἡ προσοχή, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ὄχι ἡ ἐπιθυμία τῆς βελτιώσεως ὅλων καὶ διὰ μιᾶς, ἀλλ’ ἡ ἐπιθυμία ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὰς ἀνάγκας καὶ τὴν κατάστασιν τῆς χώρας.

§221Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ προσέξῃ εἰς αὐτοὺς τοὺς ἀριθμούς. Ἔχομεν σήμερον 8379 χιλιόμετρα τηλεγραφικῶν γραμμῶν, ἔχομεν δὲ καὶ 950 χιλιόμετρα τηλεφωνικῶν γραμμῶν. Εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσητε, ὅτι εἷς φύλαξ δύναται νὰ φυλάττῃ πλέον τῶν 20 χιλιομέτρων γραμμήν; Σᾶς ἐρωτῶ.

§222Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δύναται.

§223Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἕκαστος φύλαξ πρέπει καθ’ ἑκάστην νὰ ἐπιθεωρῇ τὰ 20 ταῦτα χιλιόμετρα.

§224ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὰς σιδηροδρομικὰς γραμμάς, τὰς ὁποίας κατορθώνει εἷς φύλαξ νὰ ἐπιθεωρῇ.

§225Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι εἶναι δυνατὸν 500 ἢ 1000 χιλιόμετρα νὰ ἀναθέσητε εἰς ἕνα φύλακα, τότε θὰ ἔχωμεν τὴν σημερινὴν κατάστασιν, ἀπαιτοῦσαν διαρκῶς ἐπισκευάς. Ἀπόδειξις δὲ εἶναι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δαπανῶνται δι’ ἐπισκευὰς περισσότερα παρ’ ὅσα εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ἔθνη, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι αἱ ἰδικαί μας γραμμαὶ δὲν συντηροῦνται. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν κατὰ χιλιόμετρα, ἐπὶ 9329 χιλιομέτρων ἔχομεν ἀνάγκην 500 ὑπαλλήλων.

§226Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπετε ὅτι δὲν θὰ διορίσητε αὐτούς.

§227Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπον ὅτι ὡς πρὸς τοὺς φύλακας ἡ δαπάνη δὲν θὰ γείνῃ ἀμέσως διὰ 500, ἀλλὰ θ’ αὐξάνῃ κατ’ ἀναλογίαν. Ἐὰν π. χ. παρουσιασθῇ γραμμὴ 30 χιλιομέτρων, δυναμένη νὰ ἐπιθεωρηθῇ παρ’ ἑνὸς φύλακος, ἐκεῖ θὰ διορίσω ἕνα.

§228ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατὶ δὲν γίνεται κατὰ χιλιόμετρον ὁ προσδιορισμός;

§229Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Διότι ἐπὶ ὁδοστατῶν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ἀσφάλειαν, Διότι ἐφ’ ὅσον δὲν ἔχομεν κατηγορία, ὁδῶν, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν ὁδοστάτας ὡρισμένους. Ὑπάρχουσιν ὁδοί, εἰς ἃς δύναται νὰ ἐπιθεωρήσῃ εἷς φύλαξ περισσότερα χιλιόμετρα καὶ ἀλλαχοῦ ὀλιγώτερα. Εἰς τὰς γραμμὰς τὰς ὑποκειμένας εἰς περισσοτέρας ἐπιθέσεις θὰ ὑπάρχωσι περισσότεροι ὑπάλληλοι, διότι θὰ ὑπάρξῃ ἀνάγκη καὶ περισσοτέρων ἐπισκευῶν.

§230ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Γνωρίζει ἡ ὑπηρεσία ποῦ εἶναι καλαὶ καὶ ποῦ κακαὶ γραμμαί.

§231Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν νομίζητε πάντα γινόμενα πρὸς τοποθέτησιν φυλάκων καὶ ἐπιστατῶν, ἔχετε δίκαιον. Δὲν γίνονται ὅμως πρὸς τοιοῦτον σκοπόν.

§232Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν βλέπομεν τοιοῦτον σκοπὸν ἐκ μέρους ὑμῶν, ἀλλὰ βλέπομεν ὅτι τὸ νομοσχέδιον καταλήγει εἰς τοιοῦτον σκοπόν.

§233Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤθελον νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς ὅτι ἔχομεν 9329 χιλιόμετρα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἔχομεν εἰς μῆκος τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Ὁ ἀληθὴς ἀριθμὸς εἶναι 5,300 χιλιόμετρα. Εἶναι ἐσφαλμένος ὁ ἀριθμὸς 9,329...

§234Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἐμέτρησα τὰς γραμμὰς, ἀλλὰ βασίζομαι ἐπὶ πληροφοριῶν. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν πληροφορίαν. Ἐπειδὴ δὲ τίθεται ὡς ἀρχὴ, ὅτι ἀνὰ 20 χιλιόμετρα θὰ τίθηται εἷς φύλαξ, θὰ διορίσω τόσους φύλακας, ὅσοι ἀναλογοῦσιν εἰς τὸ ἀληθὲς μῆκος τῆς γραμμῆς. Δὲν θὰ ἐπιτρέψω παρὰ τὸν διορισμὸν μόνον ἀναλόγων φυλάκων.

§235ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ὀρθότερον νὰ ὁρίζηται τοῦτο ἐν τῷ νόμῳ;

§236Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ.

§237ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του εἰς τὴν παρατήρησιν, ἣν θὰ κάμω ἐπὶ τῆς πρώτης παραγράφου τοῦ ἄρθρου 9. Μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ ἦτο εὐστοχώτερον νὰ ὡρίζετο «Διευθυντὴς» μόνον ὁ ἐν Ἀθήναις Γενικὸς Διευθυντὴς τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων, ὅλοι δὲ οἱ ἄλλοι, οἱ 9, νὰ καλῶνται ὑποδιευθυνταί. Διότι θὰ φαίνηται εὐστοχωτέρα ἡ διάκρισις ὑποδιευθυντῶν αʹ τάξεως διὰ τὰς θέσεις Ἀθηνῶν, Πατρῶν, Λαρίσης, Τριπόλεως, καὶ ὑποδιευθυντῶν βʹ τάξεως διὰ τὰς ἄλλας θέσεις, Ναυπλίου, Καλαμῶν, Μεσολογγίου, Ζακύνθου καὶ Σύρου. Νὰ ὁρισθῶσιν ὑποδιευθυνταὶ ὅλοι, διακρινόμενοι εἰς πρώτης ἢ δευτέρας τάξεως, ἀναλόγως τῆς ἐκτάσεως καὶ τῆς ἀνάγκης ὑπηρεσίας. Ὡς πρὸς τοὺς ταχυδρομικοὺς ἐπιθεωρητὰς, νομίζω ὅτι ἀντὶ δύο εἰς μόνον θὰ ἤρκει, διότι δὲν ἔχει παρὰ νὰ ἐπιθεωρήσῃ ἕκαστον ἀνταλλακτήριον γραφεῖον, ὡς καὶ τὰ ἐν τοῖς σιδηροδρομικοῖς σταθμοῖς. Εἷς ἐπιθεωρητὴς ἀρκεῖ, ἐνῷ τοὐναντίον οἱ τρεῖς τηλεγραφικοὶ ἐπιθεωρηταὶ πρέπει νὰ αὐξηθῶσιν εἰς 4, ὡς εἶναι τώρα. Οἱ τηλεγραφικοὶ ἐπιθεωρηταὶ ἐπιθεωροῦσιν ὁλοκλήρους νομοὺς, καὶ οἱ ὑπάρχοντες δὲ 4 ἐπιθεωρηταὶ δὲν ἀρκοῦσι διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν· διότι ἐλέχθησαν ἐν τῇ σημερινῇ συνεδριάσει πολλὰ περὶ τῆς καταστάσεως τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἔχωμεν καλλιτέραν συγκοινωνίαν τηλεγραφικὴν, διότι ἐκ τῶν ἐλλείψεων τούτων συμβαίνει νὰ φθάνῃ ταχύτερον εἰς ἕνα τόπον ὁ ταξειδιώτης ἢ τὸ προαποσταλὲν τηλεγράφημα. Ἤθελον κάμει παρατήρησιν καὶ ἐν τῇ πέμπτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου τούτου ὡς πρὸς τὸν διευθυντὴν βʹ τάξεως καὶ τοὺς ἐπιστάτας· ἀλλ’ εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην θέλω προβῆ, ἐὰν δὲν εἶναι δυνατὰ τὰ προταθέντα παρ’ ἐμοῦ. Ἤδη δὲ εἶναι περιττὸν νὰ μακρηγορήσω.

§238ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἡ κυρία δικαιολογία τοῦ Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τῆς παρατηρήσεως, ἣν ὑπέβαλον περὶ τοῦ μεγάλου ἀριθμοῦ τῶν ὁριζομένων ὑπαλλήλων ὅλων τῶν τάξεων τῶν πολυωνύμων καὶ τῆς μεγάλης δαπάνης, ἥτις ἀπαιτεῖται, εἶναι αὕτη. Ἐκ τῆς δαπάνης δὲν θὰ διατεθῇ σήμερον ἢ ποσὸν 330,000, ἀντὶ τῶν 920,000 τοῦ ἰδικοῦ μου ὑπολογισμοῦ. Ἐκ τοῦ ἰδικοῦ μου ὑπολογισμοῦ εὑρίσκω ὑπαλλήλους ἐν ὅλῳ 1925, ἀπέναντι 1179, ὅσοι ἦσαν μέχρι τοῦδε· ἤτοι διαφορὰν προσωπικοῦ 746 ὑπαλλήλων, καὶ δαπάνην μέχρι μὲν σήμερον δραχ. 1,343,380, διὰ δὲ τοῦ νομοσχεδίου δραχ. 2,231,460, ἤτοι διαφορὰν ἐπὶ πλέον δραχ. 888,080. Ταῦτα κατὰ τὸν ὑπολογισμόν μου, ὅστις ἐὰν δὲν εἶναι ἀκριβέστατος, δὲν δύναται ἢ ὀλίγον μόνον νὰ σφάλλῃ, διότι εἶναι λεπτομερής. Αὐξάνει ὁ μισθὸς 270 ὑπαλλήλων, αὐξάνει τοῦ Διευθυντοῦ, τῶν διευθυντῶν βʹ τάξεως, τῶν τηλεγραφητῶν καὶ ἐπιστατῶν βʹ τάξεως, τῶν βοηθῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως, τῶν ταξινόμων, τῶν διανομέων. Δικαιολογία τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶναι ἡ ὑπόσχεσις, ἣν παρέχει, ὅτι δὲν θὰ δαπανήσῃ ἢ μέρος τῆς δαπάνης. Εἶναι κινδυνῶδες ὅμως διὰ τὴν νομοθετικὴν ἐξουσίαν νὰ ἐπιτρέπῃ νὰ καθορίζωνται νομοθετικῶς δικαιώματα πολὺ ἀνώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα αἱ σημεριναὶ ἀνάγκαι ἀπαιτοῦσιν. Εἶναι δὲ καὶ πρακτικῶς κακὸν, διότι, ὡς γνωρίζει ἐκ πείρας ὁ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ὅταν ἔχῃ εὐρεῖαν ἐξουσίαν εἰς πρόσωπα ἓν Ὑπουργεῖον, ἔχει περισσοτέρας στενοχωρίας καὶ πιέσεις, καὶ ἐξαναγκάζεται εἰς τὴν ταχίστην πλήρωσιν μέχρι καὶ τῆς τελευταίας θέσεως. Καὶ ἂν τώρα τηρήσῃ τὴν ὑπόσχεσίν του ὁ Ὑπουργὸς, καὶ δὲν ὑπερβῇ τὸ προσωπικὸν τὴν δαπάνην τῶν 300,000 δραχμῶν, τὸ ἀμέσως ἑπόμενον ἔτος θὰ ἔχωμεν καὶ ἄλλων τόσων δραχμῶν αὔξησιν, καὶ μετὰ δύο ἔτη αἱ 890,000 δραχμαὶ θὰ ἐξαντληθῶσιν. Ἐὰν αἱ σημεριναὶ ἀνάγκαι τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας δὲν εἶναι τόσον μεγάλαι, ὥστε νὰ γένηται τοιαύτη πρόβλεψις, ἂς περιορισθῶμεν εἰς τὸν ἀναγκαιοῦντα ἀριθμὸν, καὶ ὅταν παρουσιάζηται ἀνάγκη, ἂς ζητῆται ἡ νομοθετικὴ τῆς ἀνάγκης πλήρωσις πρὸς αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ. Ἡ ἐλευθερία τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ μὴ λάβῃ σήμερον τὰς διαστάσεις, ἃς ἐγὼ προβλέπω· ἀλλὰ τίς ἐγγυᾶται περὶ τοῦ μέλλοντος; Ἔχομεν τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, αἵτινες ποτὲ σχεδὸν δὲν ἐγένοντο ἀφορμὴ ἐλέγχου διὰ τὰς Κυβερνήσεις, καὶ αἵτινες δύνανται νὰ δώσωσι διέξοδον εἰς ὅλας τὰς ἀπαιτήσεις. Λέγω μόνον περὶ τούτου τὰς ἰδέας μου ὡς πρὸς τὸν πολλαπλασιασμὸν τῶν προσώπων. Πρέπει δὲ νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ αὐξήσεις αὗται τῶν μισθῶν συνεπάγονται βραδύτερον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῆς αὐξήσεως κατ’ ἴσον ποσὸν καὶ τῶν συντάξεων. Γνωρίζετε ὅτι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους μετὰ ὡρισμένην ὑπηρεσίαν λαμβάνουσι σύνταξιν ἴσην τῷ μέσῳ ὅρῳ τοῦ μισθοῦ τῶν τεσσάρων τελευταίων ἐτῶν τῆς ὑπηρεσίας των. Λοιπὸν πρὶν ἢ παρέλθουν 5 ἔτη δέκα τοιοῦτοι ὑπάλληλοι θὰ λάβουν σύνταξιν ηὐξημένην οὐσιωδῶς. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι κακὸν ἐπάγεται ἡ αὔξησις. Αὕτη ἐγένετο, ὡς εἶπον, κατὰ τὰ 4 ἢ 5 τελευταῖα ἔτη· ὅθεν ὁ ὑπηρετήσας 4 ἔτη θὰ λάβῃ σύνταξιν μὲ αὔξησιν χωρὶς νὰ συνεισφέρῃ ἀνάλογον ποσόν. Τὴν παρατήρησιν ποιοῦμαι, ὅπως τεθῇ χαλινὸς τοὐλάχιστον κατὰ τὸ ἥμισυ, ἂν ὄχι κατὰ τὸ ὅλον, καὶ ἡ αὔξησις τοῦ κεφαλαίου τῶν συντάξεων διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ μὴ γίνηται τόσον ἀπερισκέπτως, ἀλλὰ ῥυθμισθῇ ὡς πρὸς τοὺς τοιούτους ὑπαλλήλους ἄλλως ἢ ὡς ὁ νόμος περὶ συντάξεων ὁρίζει. Ἀλλαχοῦ, ὅπου ἀπαιτεῖται πολὺ προσωπικὸν, κατέφυγον εἰς τὴν γυναικείαν ἐργασίαν, ἡ ὁποία εἶναι οἰκονομικωτέρα καὶ τακτικωτέρα, διὰ τὴν ταχυδρομικὴν δὲ καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν προσφορωτέρα. Ἐν Ρουμανίᾳ π. χ. εἰσήχθησαν εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας γυναῖκες, αἱ ὁποῖαι οὔτε σύνταξιν οὔτε ἀπαιτήσεις μεγάλων μισθῶν ἔχουσι. Προκειμένου μάλιστα περὶ ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας, οἷα εἶναι ἡ ταχυδρομικὴ, εἰς τὴν διανομὴν ἐπιστολῶν, τὴν λῆψιν τηλεγραφημάτων, τὴν παραλαβὴν δεμάτων κλπ. ἡ γυνὴ εἶναι δεξιωτέρα. Τὸ νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσοδος αὐτῶν εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας, εἶναι σφάλμα. Ἀφοῦ μάλιστα ἔχομεν τοσαύτην πληθὺν γυναικῶν ἐξερχομένων ἐκ τοῦ Ἀρσακείου, ἠδύνατο νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε νὰ χρησιμοποιῶνται εἰς τοιαύτας ὑπηρεσίας πρὸς οἰκονομίαν. Ἐπιμένω ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δύναται νὰ δεχθῇ ἐλάττωσιν τοῦ προσωπικοῦ, διότι ἡ διδομένη αὐτῷ ἐλευθερία εἶναι μεγάλη, καὶ θὰ ἐξαναγκάσῃ αὐτὸν, ἑκόντα ἄκοντα, εἰς αὔξησιν τῆς δαπάνης μέχρι τοῦ ἀνωτάτου ὅρου τάχιστα. Ἰδίως προνοίας ἔργον εἶναι νὰ μὴ ζητῶμεν νὰ κάμνωμεν νόμους προβλέποντας περὶ προσωπικοῦ διὰ τὸ ἀπώτερον μέλλον. Εἰς τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν πρέπει νὰ καθορίζωσιν οἱ νόμοι τὰς δαπάνας οὕτως, ὥστε ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου καὶ τὰς οἰκονομίας ὅλων τῶν συναλλακτηρίων ἀναγκῶν καὶ τῆς συγκοινωνίας. Αὐτὰ πρέπει νὰ ζητῶμεν νὰ θεραπεύσωσιν οἱ ταχυδρομικοὶ νόμοι· διότι, ἂν θέλωμεν νὰ κάμωμεν περισσότερα τῶν δεόντων καὶ νὰ προτρέξωμεν τῶν ἀναγκῶν, προεξοφλοῦμεν ἀσυλλογίστως τὸ μέλλον, ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. ἐξ Ἑρμιονίδος Βουλευτοῦ, ὅτι καὶ κατὰ τὸ 1891 εἰσήχθη νομοσχέδιον παρὰ τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀντιπροσώπου, τότε Ὑπουργοῦ, εἶναι ἀληθής. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ὅμως δὲν προέβλεπε περὶ χρεωκοπίας, περὶ τῆς καταστροφῆς τοῦ 1897, περὶ Ἐλέγχου, περὶ περιτομῆς τῆς χώρας, καὶ ὅμως καὶ τότε ἐγκατελείφθη. Παρὰ δὲ τοῦ μακαρίτου Τρικούπη δὲν ἐπανελήφθη ἡ ἀπόπειρα τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ θέσεων, ὡς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἐκείνῳ διεγράφετο· καὶ ὅτε κατόπιν ἐπανῆλθεν ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ 1895, δὲν ἐπανέφερε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Δὲν ἐθεώρησαν ἀμφότεροι κατεπείγουσαν τὴν ἀνάγκην ταύτην. Ὅταν δὲ, ὡς ἀπέδειξα, ἔχωμεν ἄλλας πρώτας ἀνάγκας πρὸς θεραπείαν, ἀνάγκας πρωτίστας καὶ λίαν ἐπειγούσας, νομίζω ὅτι ἡ εὔρυνσις τῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς τὸ νὰ δαπανήσῃ ἐν τούτῳ τῷ κεφαλαίῳ δὲν εἶναι ἔργον συνετῆς Κυβερνήσεως. Δὲν εἶμαι ἀπολύτως κατὰ τῆς αὐξήσεως, διότι ὁμολογῶ, ὅτι τὸ σημερινὸν προσωπικὸν τοῦ κλάδου τούτου εἶναι φιλόπονον καὶ ἠδικημένον. Ἐπεθύμουν ὅμως ἡ τοιαύτη αὔξησις νὰ μὴ ἐπισπευσθῇ ἤδη καὶ νὰ μὴ ἐκταθῇ εἰς τόσον μέγαν ἀριθμὸν ὑπαλλήλων, καὶ ταύτην τὴν ἀρχὴν ἀκολουθῶν διατυπῶ τὴν γνώμην, ἡ αὔξησις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων καὶ τῶν μισθῶν νὰ μὴ γένηται ἤδη, καὶ ἐν πάσῃ περιστάσει νὰ ᾖ ἀνάλογος πρὸς τὰς ἀπαιτήσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ πράξῃ ὀρθότατα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐὰν δὲν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ἀφοῦ διακανονίσῃ τὰ τῆς ὑπηρεσίας ἐντὸς τοῦ διαλείμματος τοῦ μεταξὺ ταύτης καὶ τῆς ἄλλης Συνόδου, νὰ φέρῃ νόμον τότε, ὁρίζοντα ἀκριβῶς τὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι οὕτω θὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς πεποίθησιν, ὅτι δὲν θὰ ἐξαναγκασθῇ ὁ Ὑπουργὸς νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς ἐπιθυμίας τῶν φίλων του μέχρι τοῦ τελευταίου σημείου τῶν ὀπισθοχωρήσεων, ἃς παρέχει ὁ νόμος οὗτος.

§239ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ προτείνει ἐν § 12 τοῦ ἄρθρου 9, μετὰ τὰς λέξεις «δι’ ὑπουργικῆς ἀποφάσεως» νὰ τροποποιηθῇ ἡ ἑπομένη περίοδος ὡς ἑξῆς: «κατὰ τὴν ἑξῆς σειράν: αʹ) εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους, βʹ) εἰς συμβολαιογράφους καὶ γʹ) μόνον ἐν ἐλλείψει τοιούτων εἰς ἰδιώτας...» Ἡ δὲ προτελευταία παράγραφος νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Παρ’ ἑκάστῳ τῶν τοιούτων γραφείων δύναται νὰ διορισθῇ εἷς ἄμισθος διανομεὺς, τῇ προτάσει καὶ ὑπ’ εὐθύνην τοῦ διευθύνοντος αὐτὸ, ἐγγράμματος καὶ ἄγων ἡλικίαν οὐχὶ κατωτέραν τῶν 20 καὶ οὐχὶ ἀνωτέραν τῶν 40 ἐτῶν.»

§240Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δέχομαι καὶ τὰς δύο τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς.

§241ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω, διότι προλαβόντες ἄλλοι ἐξήντλησαν ὑπερεπαρκῶς τὰ γενικῶς ἐπὶ τοῦ θέματος λεκτέα καὶ διότι δυστυχῶς ὅσα εἶναι ἀνάγκη νὰ λεχθῶσι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν εἰς τοιαύτην ὥραν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως παρεπονέθη πρὸ ὀλίγου, ὅτι δὲν ὑπῆρξε δυνατὴ συνεννόησις μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀφοῦ ἔδωκε πληρεστάτας ἐξηγήσεις χθὲς περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν γενήσεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου, οὗ τὰς δαπάνας θὰ ἐκτελέσῃ βαθμιαίως ἐντὸς τριῶν ἢ τεσσάρων ἐτῶν, καὶ ἐπανέλαβε τὴν ἐξήγησιν, ἣν καὶ χθὲς ἔδωκεν εἰς ἡμᾶς. Τὴν ἐξήγησιν ἀντελήφθημεν χθὲς, καὶ ἀντελήφθημεν αὐτὴν εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ἀδικῶμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, συζητοῦντες περισσότερον ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως. Ἦτο μάλιστα ἀρκετὰ εὐτυχὴς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε τινὲς τῶν χθὲς ἀγορευσάντων καὶ διαμαρτυρηθέντων κατὰ τοῦ μεγέθους τῶν ἐξόδων, ἅτινα προστίθενται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ζητησάντων δὲ καὶ νὰ φωτίσωσι περὶ τῶν ποσῶν αὐτῶν τὴν Βουλὴν, σήμερον νὰ ἔλθωσι, καὶ ἐπὶ τῆς πρώτης καὶ κυρίας αὐξήσεως, ἐκείνης, ἥτις ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην ἴσως κινεῖ εἰς ἐξέγερσιν τοὺς ἀγαπῶντας τὴν οἰκονομίαν Βουλευτὰς, ἐπὶ ταύτης, ἀναιροῦντες αὐτοὶ ἑαυτοὺς, οἱ χθὲς ἐκθέσαντες ἐν πλάτει τὰ τῆς σπατάλης νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς δαπάνης...

§242Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποῖοι;

§243ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, ὁ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Χθὲς πρῶτος ἤνοιξε τοὺς ὀφθαλμοὺς ἡμῶν, καὶ ἠγόρευσε πρὸς ἡμᾶς, καταδεικνύων ἡμῖν, ὅτι αἱ δαπάναι αἱ προστιθέμεναι ἀναβαίνουσιν εἰς 700,000 δραχμὰς, ἄνευ οὐδεμιᾶς χρησιμότητος. Ἀλλὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ σήμερον ἠνοίχθησαν οἱ ὀφθαλμοί· εἶχον τόσην πειθὼ οἱ λόγοι τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὥστε ἐπείσθη σήμερον νὰ ὑπερψηφίσῃ τῆς δαπάνης· ἀλλ’ ὅστις ὑπερεψήφισε τῆς δαπάνης τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ τοῦ Διευθυντοῦ ἀπὸ 400 εἰς 600 δραχμὰς, βεβαίως εἶναι ὑποχρεωμένος ν’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ὑπάρχουσι σημεῖα εὐλογωτέρας αὐξήσεως δαπανῶν, ἐν οἷς ὀφείλει νὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ αὐτῶν. Διότι βεβαίως προκειμένου περὶ τῶν ταχυδρομικῶν ὑπηρετῶν ἢ ὑπαλλήλων ἀπαιτεῖται πρόνοιά τις περὶ βελτιώσεως τῆς θέσεως αὐτῶν, καὶ λόγῳ τοῦ μισθοῦ καὶ λόγῳ τῆς συντάξεως, ἧς δικαίωμα δὲν ἔχουσιν. Ἐὰν βεβαίως ἐκεῖ μόνον περιωρίζετο καὶ εἰς δύο ἢ τρία ἄλλα θέματα ἡ Κυβέρνησις, ἴσως ἤθελεν εὕρει καὶ ἐντεῦθεν τοὺς συνευδοκοῦντας. Ἀλλ’ ἐκεῖ ἀκριβῶς καὶ εἰς ὅλα τὰ ἄλλα ὁ πρὸ ὀλίγου οὕτως ἀναιρέσας τὰς ἰδίας αὑτοῦ γνώμας εἶναι νῦν ὑποχρεωμένος νὰ ὑπερψηφίσῃ, πρέπει δὲ νὰ ὑπερηφανεύηται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατώρθωσε νὰ πείσῃ τὸν πρώην Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν οὕτω νὰ ἀνακρούσῃ πρύμναν ἐντὸς 24 ὡρῶν. Ταῦτα ἐν παρόδῳ. Ἀλλ’ εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡμεῖς, οἵτινες ἀντελήφθημεν τῶν ἐξηγήσεων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτε ὡμιλοῦμεν περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, δὲν ὡμιλοῦμεν ἀποβλέποντες εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, ἀλλ’ ἐν σχέσει πρὸς τὸν σταθερὸν προϋπολογισμὸν, ὃν κατασκευάζων πάγιον νόμον παρεσκεύασεν ἐξωγκωμένον ὁ κ. Πρωθυπουργός. Διότι βεβαίως κατασκευάζων πάγιον νόμον εἶχεν ὑπ’ ὄψει σταθερὸν προϋπολογισμὸν ὑπελόγισεν ὅτι μετὰ τρία, μετὰ τέσσαρα ἔτη, ὅτε συμπίπτει καὶ ὁ χρόνος τοῦ ἰσοζυγίου καὶ τοῦ σταθεροῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ προβλεπομένου ὑπὸ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς, θὰ δυνάμεθα νὰ φέρωμεν τὴν διαφορὰν τῆς δαπάνης, ἥτις βεβαίως διαφορὰ δαπάνης ἐπὶ τοῦ προσωπικοῦ ταχυδρομείων καὶ τηλεγραφείων, δι’ ὃ δαπανῶμεν σήμερον 1,271,000 δραχμὰς, ἀνέρχεται εἰς 967,000 δραχμάς. Τοῦτο εἶναι βέβαιον,—δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ ἀνακρίβειά τις μικρὰ, 2 ἢ 3 χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλ’ ἀρίθμησις τῶν ὑπαλλήλων καὶ ὑπολογισμὸς τῶν μισθῶν φέρει στρογγύλως εἰς τοῦτο τὸ ἀποτέλεσμα. Πράξεις ἰδίας ἐνήργησα ἐγὼ, πράξεις ἰδίας ἐνήργησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας, καὶ συνέπεσαν οἱ ὑπολογισμοὶ ἡμῶν, δὲν εἶναι δὲ πιθανὸν, ὅτι καὶ οἱ δύο ἐπλανήθημεν. 1925 ὑπάλληλοι ἐπὶ τῷ σήμερον ψηφιζομένῳ μισθολογίῳ ἐπιφέρουσι διαφορὰν 967,480 δραχμῶν. Αὕτη ἡ διαφορὰ εἶναι ἡ μέλλουσα νὰ βαρύνῃ τὸν σταθερὸν προϋπολογισμὸν ἐφέτος 300,000 μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν χωροφυλάκων, τοῦ χρόνου ἄλλαι τόσαι, καὶ οὕτω καθεξῆς. Καὶ τοῦτο, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, κλειομένων τῶν θυρῶν, αἵτινες μέχρι τοῦδε ἦσαν ἀνοικταί. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὗρε παρηγορίαν εἰς τοῦτο, ὅτι σήμερον αἱ δαπάναι θὰ γίνωνται προκαταβολικῶς ὁριζόμεναι, ἐνῷ πρότερον ἐγίνοντο δι’ ἐγκρίσεως μεταγενεστέρας· ἀλλ’ ἡ παρηγορία αὕτη, προκειμένου περὶ ἑκατομμυρίων ἐπιπροστιθεμένων, μοὶ φαίνεται μικρὰ, καὶ ὀρθότερα θὰ ἔπραττεν, ἂν ἔκλειε τὰς θύρας, περὶ ὧν εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, καὶ δὲν ἤνοιγε τὴν θύραν ταύτην, ἥτις γνωρίζομεν ἐκ τῶν προτέρων ποῦ ἄγει.

§244Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως μᾶς εἶπεν, ὅτι ἡ δαπάνη, τὴν ὁποίαν συνεπάγεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, δὲν εἶναι ὑποχρεωτική· ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι, ἂν δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ σήμερον, θὰ ἦναι ὑποχρεωτικὴ εἰς τὸ μέλλον· διότι, ἂν μή τι ἄλλο, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀποτελεῖ ἓν πρόγραμμα ὡς πρὸς τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν, τὸ πρόγραμμα δὲ αὐτὸ ἀναγκαίως πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ· διότι, ἂν πρόκειται νὰ νομοθετῶμεν μόνον πρὸς σκοποὺς πλατωνικοὺς, εἶναι περιττὸν νὰ καταναλισκώμεθα. Ἀναγκαίως σήμερον συζητοῦμεν, καὶ πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ νομοσχέδιον, τὸ νομοσχέδιον δὲ αὐτὸ ἐφαρμοζόμενον φέρει εἰς τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ὑπέδειξαν ὅλοι οἱ προλαλήσαντες Βουλευταί, φέρει δηλαδὴ εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, ὅτι τὸ προσωπικὸν, τὸ ὁποῖον σήμερον ἀνέρχεται εἰς 1180 ὑπαλλήλους, αὐξάνεται εἰς 1925, καὶ δαπάνη 1,271,000 δραχμῶν αὐξάνεται εἰς 2,238,000, διότι εἶναι ἀναμφισβήτητον, —καὶ βεβαίως δὲν δύναται νὰ κρυβῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τοὺς ὑπολογισμοὺς, τοὺς ὁποίους πρὸ ὀλίγου ἔφερεν,— εἶναι ἀναμφισβήτητον καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐν τῇ ὁποίᾳ κατεστρώθη ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι, ὅταν τοῦτο ἐκτελεσθῇ ἐντελῶς ὡς νόμος, ἡ δαπάνη αὕτη θ’ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον καθώρισεν ὁ συμπολίτης μου κ. Δραγούμης, ἤτοι εἰς δραχμὰς 967,000. Ψηφίζοντες λοιπὸν τὸ πρόγραμμα αὐτὸ, δὲν πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον ἡ δαπάνη ἡ ἀναγραφεῖσα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους εἶναι ἢ δὲν εἶναι δικαιολογημένη· πρέπει νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον σήμερον εἶναι δυνατὸν νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοιαύτης μεταρρυθμίσεως τῆς ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, ὥστε νὰ συνεπαγάγωμεν ὁριστικῶς εἰς τὸ μέλλον ὑπέρβασιν τῶν σημερινῶν δαπανῶν κατὰ 967,000 δραχμάς.

§245ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μόνον ἐν τῷ μισθολογίῳ.

§246Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀφήσατε τὰ ἄλλα.

§247Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐν τῇ ἀναπτύξει τῶν μισθῶν, κατὰ λόγον τῆς παρόδου τοῦ χρόνου, ἀναμφισβητήτως, ἂν θελήσῃ τις νὰ ἐξετάσῃ τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας συνεπάγεται ἡ τοιαύτη τοῦ μισθολογίου διαρρύθμισις, τὰς ἄλλας δαπάνας τῆς τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, θέλομεν μετ’ ὀλίγον φθάσει εἰς τὸ 1½ ἑκατομμύριον, εἰς τὰ 2,000,000, οὐδὲ ἠξεύρομεν ποῦ θὰ σταματήσωμεν. Ἀλλ’ ἐπανέρχομαι εἰς τὰς σκέψεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ἔλεγεν ὅτι δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ ἡ δαπάνη. Ἀλλὰ τί καθιστᾷ τὸ νομοσχέδιον; Καθιστᾷ ἕνα διαρκῆ πειρασμόν. Καὶ δὲν δύναται πλέον νὰ ἀντιτάξῃ ὁ Ὑπουργὸς ἀπέναντι τῶν ἀξιώσεων τῶν καθημερινῶν, ὅ,τι ἠδύνατο νὰ ἀντιτάξῃ, ὅταν δὲν ὑπῆρχεν αὐτὸ τὸ πρόγραμμα ἐψηφισμένον καὶ κυρωμένον. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνέφερεν, ὅτι ἐγένοντο ὑπερβάσεις κατὰ τὸ παρελθόν. Αἱ ὑπερβάσεις αὗται καθίστων κατάχρησιν τῆς ἐξουσίας τοῦ Ὑπουργοῦ, καὶ ἡ κατάχρησις αὕτη δύναται νὰ κατακριθῇ, ὡς ὑποπίπτουσα εἰς τὸν ἔλεγχον τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ εἰς τὸ μέλλον τίνα κατάχρησιν θέλετε ἀνεύρει, ἐν ᾗ περιπτώσει ψηφίσητε τὸ νομοσχέδιον, καὶ ὁ Ὑπουργὸς, εἴτε ὁ νῦν εἴτε ὁ μέλλον, ἤθελεν ἀποβλέψει εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου; Αὐτὸ εἶναι ἀκριβῶς τὸ ἄτοπον τοῦ νομοσχεδίου. Θέλετε νὰ προβῆτε, λέγοντες ὅτι σήμερον ἡ δαπάνη θὰ ἀνέλθῃ μόνον εἰς 300,000 δραχμάς· ἀλλ’ ἡ δαπάνη αὕτη εἰς πόσον ποσὸν ὁριστικῶς θὰ ἀνέλθῃ; Θὰ ἀνέλθῃ εἰς τὸ ποσὸν τῶν 900,000 περίπου δραχμῶν. Ἐν οἱᾳδήποτε δὲ ὑπηρεσίᾳ, εἰς τὴν ὁποίαν δύναταί τις νὰ ἀποβλέψῃ, δὲν θὰ ἴδῃ ὅτι δύναται νὰ δοθῇ κατὰ τὸ ¼ περισσοτέρα πίστωσις ἐκείνης, τὴν ὁποίαν χορηγοῦμεν εἰς τὴν ταχυδρομικὴν καὶ τηλεγραφικὴν ὑπηρεσίαν. Λάβετε π. χ. τὸν στρατόν. Σήμερον προσθέτετε 300,000 δραχμὰς διὰ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν· τί ἐπράξατε διὰ τὸν στρατόν; Διὰ τῶν τελευταίων δηλώσεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν προέβητε εἰς οἰκονομίας ἱκανάς· 400,000 δραχμῶν οἰκονομίαν ἐκ τῆς ἱπποφορβῆς, 200,000 δραχ. οἰκονομίαν ἐκ τῆς τροφοδοσίας τῶν στρατιωτῶν, 200,000 δραχμῶν οἰκονομίαν ἐκ τοῦ ἱματισμοῦ, 300,000 δραχ. ἐκ τοῦ περιορισμοῦ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χωροφυλάκων. Αὗται εἶναι αἱ οἰκονομίαι· προέβητε δὲ ἀκριβῶς εἰς τὰς οἰκονομίας ταύτας τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν εἶχε ψηφισθῆ παρὰ τῆς Βουλῆς ὁ νόμος περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ καὶ ἔχει ψηφισθῆ ἤδη ἀπὸ τῆς παρελθούσης Συνόδου ὁ νόμος περὶ προσκλήσεως ξένου ὀργανωτοῦ τοῦ στρατοῦ. Ὁ ξένος ὀργανωτὴς τοῦ στρατοῦ βεβαίως θὰ σᾶς ζητήσῃ ἵππους καὶ διὰ τὸ ἱππικὸν καὶ διὰ τὸ πυροβολικόν· ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον ἐτροποποιήσατε τὴν τελευταίαν στιγμὴν καὶ ὁ ὁποῖος ἐκυρώθη ὡς νόμος τοῦ Κράτους σήμερον, συνεπάγεται διὰ τὸν στρατὸν ἀντὶ ἵππων καλάμους. Ἐκάματε οἰκονομίαν 200,000 δραχμῶν ἐκ τῆς τροφοδοσίας τῶν ἀνδρῶν τοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ διὰ νὰ κάμητε αὐτὴν τὴν οἰκονομίαν, βεβαίως θὰ περιορίσητε τὸν ἀριθμὸν, καὶ βεβαίως ὁ περιορισμὸς τοῦ ἀριθμοῦ τῶν στρατιωτῶν δὲν συντελεῖ εἰς τὴν ἀναδιοργάνωσιν τοῦ στρατοῦ. Ἀλλ’ ἐκάμετε οἰκονομίαν καὶ ὡς πρὸς τὸν ἱματισμόν, καὶ διὰ νὰ κάμητε οἰκονομίαν ὡς πρὸς τὸν ἱματισμὸν, ἢ θὰ περιορίσητε τὸν ἀριθμὸν τῶν στρατιωτῶν κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ἢ ἄλλως θὰ μεταφέρητε τὴν δαπάνην εἰς τὸ προσεχὲς ἔτος. Ἀλλ’ ἐκάμετε οἰκονομίαν καὶ ὡς πρὸς τοὺς χωροφύλακας...

§248Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὅλα αὐτὰ ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὑπαρχούσης δυνάμεως, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πληρώσωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν. Λοιπὸν ἐγένοντο ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματικῆς δυνάμεως τοῦ στρατοῦ. Ἀφῃρέθησαν τὰ σιτηρέσια τῶν μὴ ὑπαρχόντων ἀνδρῶν, ὑπελογίσθη δὲ ὁ ἱματισμὸς ἐπὶ τῆς πραγματικῆς δυνάμεως καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῆς προϋπολογισθείσης ἐσφαλμένως. Λοιπὸν δὲν ἀφαιροῦμεν πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν, ἀφαιροῦμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἔχομεν.

§249Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἔχω τὰς δηλώσεις σας ἐδῶ. Αἱ δηλώσεις σας φέρουσι χρονολογίαν 28 Φεβρουαρίου, ὁ δὲ προϋπολογισμὸς ὑπεβλήθη τὸν Δεκέμβριον.

§250ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Βεβαίως.

§251Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ὑποθέτω ὅτι ἀκριβῶς, ἀφοῦ ἀπὸ τοῦ Δεκεμβρίου τοῦ 1899 μέχρι τῆς ἐποχῆς τῶν δηλώσεων ὑμῶν ὑπεβλήθη καὶ ἐψηφίσθη τὸ νομοσχέδιον περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἀναγκαίως ἔπρεπε νὰ προβλέψητε περὶ πληρώσεως τῶν κενῶν, ἔπρεπεν ἀναγκαίως πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ καταστήσητε δρῶσαν τὴν νέαν νομοθεσίαν περὶ διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ν’ ἀγοράσητε ἵππους ....

§252ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὅταν δὲν ἔχωμεν δύναμιν στρατοῦ...

§253Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ βεβαίως δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε δύναμιν, δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε ἵππους, ἀφοῦ μειοῦτε τὴν πίστωσιν διὰ τὴν ἱπποφορβήν· διότι μόνον ἐὰν παραδεχθῆτε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσι κτήνη τοῦ στρατοῦ ὡς τὰ τοῦ σχολαστικοῦ, εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχῃ καὶ στρατὸς ὅπως τὸν ἀντιλαμβάνεσθε· διότι ἐγὼ καθαρὰ σᾶς λέγω, ὅτι ἐννοῶ ὅτι τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ πρέπει νὰ τρέφωνται, διὰ νὰ τρέφωνται δὲ, ἔχουσιν ἀνάγκην τροφῆς, καὶ διὰ νὰ ἔχωσι τροφὴν, ἔχομεν ἀναγκαίως ἀνάγκην πιστώσεων. Ἐὰν ὑμεῖς κατωρθώσητε μὲ τὰ μεταρρυθμιστικά σας σχέδια νὰ εἰσαγάγητε τὴν τακτικὴν τοῦ σχολαστικοῦ, ὅστις ηὐφραίνετο βλέπων ὅτι ὁ ἵππος του εἶχε κατορθώσει νὰ μὴ τρώγῃ,— ἀλλ’ ἔθανεν ἐξ ἀσιτίας, —τότε βεβαίως ὅλα σας τὰ σχέδια θὰ πραγματοποιηθῶσιν, ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ θὰ κατορθώσῃ τὴν ἀναδιοργάνωσιν αὐτοῦ, καὶ τέλος τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ πυροβολικὸν θὰ ἱππεύωσι καλάμους, ὅπως ἀνταποκρίνωνται εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας. Ἐγὼ βεβαιῶ τὰ γεγονότα. Τὰ γεγονότα δ’ εἶναι αὐτά· ὅτι, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς περιορίζετε τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ 1899 εἶχον κριθῆ ἀναπόφευκτα διὰ τὸν στρατὸν, ἔρχεσθε καὶ αὐξάνετε τὰς δαπάνας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἰς οὐδὲν ἄλλο θὰ συντελέσωσιν ἢ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀξιώσεων· διότι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τὸ κορύφωμα, εἶναι τὸ ἀέτωμα ἀκριβῶς, καὶ εἰς οὐδὲν ἕτερον ἀποβλέπει ἢ εἰς τὴν ἱκανοποίησιν προσωπικῶν ἀξιώσεων. Μᾶς εἴπετε ὅτι πρόκειται νὰ διοργανώσητε τὴν ὑπηρεσίαν. Ἀλλὰ διοργανώσατέ την, πρὸς Θεοῦ, παραστήσατε εἰς τὴν Βουλὴν μίαν πρὸς μίαν τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ὅταν παραστήσητε τὰς ἀνάγκας, ἔλθετε νὰ ζητήσητε πιστώσεις· ἀλλὰ μὴ λέγετε ὅτι ἔχετε ἐνώπιόν σας ἓν πρόγραμμα, τὸ ὁποῖον δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὸ 1901, ἂν θὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὸ 1902, ἂν θὰ ἐκτελεσθῇ κατὰ τὸ 1903· ἀλλὰ τὸ πρόγραμμα εἶναι ἐκεῖνο, διὰ τοῦ ὁποίου δύναται νὰ ἐπιτευχθῇ τελεία ἡ λειτουργία τῆς ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας, τελεία ἡ λειτουργία τῆς τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας, καὶ τὸ πρόγραμμα αὐτὸ συνεπάγεται δαπάνην 960,000 δραχμῶν. Σήμερον ἀνεγράψατε τὰς 320,000 δραχμὰς, αὔριον θ’ ἀναγράψητε τὰς ἄλλας 320,000 καὶ μεθαύριον τὰς ἄλλας 320,000. Αὐτὸ εἶναι τὸ ἀναπόφευκτον μέλλον, ὁ σκοπός, πρὸς τὸν ὁποῖον βαίνετε, ὁ σκοπὸς δὲ αὐτὸς δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ μὲ τὴν σημερινὴν κατάστασιν τῶν οἰκονομικῶν. Ὁ προϋπολογισμός σας ἀναγράφει ἔξοδα τοῦ Κράτους 113,000,000· ὁ προϋπολογισμός σας ὅμως, ὅπως φαίνεται, ἀποβλέπει εἰς πολὺ ὑπέρτερον ποσὸν διὰ τὸ μέλλον, καὶ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀναβιβάζει τὰ ἔξοδα εἰς 113,000,000, ὁ προϋπολογισμὸς βεβαίως τοῦ ἔτους 1901, ὅτε θὰ λειτουργήσῃ τὸ ἀστυνομικὸν νομοθέτημα, ὅτε θὰ λειτουργήσῃ τὸ νομοθέτημα περὶ χωροφυλακῆς, ὅτε θὰ λειτουργήσῃ ἡ Γενικὴ Διοίκησις τοῦ στρατοῦ, — ἡ ὁποία δὲν γνωρίζομεν εἰς τίνα ἀποτελέσματα θὰ μᾶς φέρῃ, — ὅτε θὰ λειτουργήσῃ καὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, θ’ ἀναβιβασθῇ εἰς 120,000,000, καὶ τότε θὰ ἔλθητε νὰ ζητήσητε νέους φόρους, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι πρόκειται νὰ μεταρρυθμίσητε τὸ φορολογικὸν ἡμῶν σύστημα, νὰ καταστήσητε ἴσην τὴν φορολογίαν· τὸ ἀποτέλεσμα ὅμως θὰ ἦναι, ὅτι ἀφ’ ἑνὸς μὲν θὰ ἔχωμεν δαπάνην 120,000,000, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, διὰ νὰ πληρώσωμεν τὴν δαπάνην ταύτην, διὰ νὰ δυνάμεθα ν’ ἀποτίσωμεν τὴν δαπάνην ταύτην, θὰ ἔχωμεν νέαν φορολογίαν.

§254Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῦ;

§255Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Καὶ ἐπὶ τίνος θὰ τὴν ἐπιβάλητε; Ἤδη ηὐξήσατε δι’ ἕνα σκοπὸν, ὁ ὁποῖος δὲν γνωρίζετε κἂν πότε θὰ πραγματοποιηθῇ, κατὰ 33% τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ· προσεθέσατε 5,40, προσεθέσατε καὶ 2,20. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, τὰ ὁποῖα εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστῶσι τοιαύτας αὐξήσεις; Εὕρετέ τα. Ἡ φορολογία ἔφθασεν εἰς τὸ ἄκρον ἄωτον, πέραν τοῦ ὁποίου, δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, θὰ ἦναι πλήρης ὁ κάματος τῆς παραγωγῆς, πλήρης ὁ κάματος τῆς καταναλώσεως. Ἀλλὰ σεῖς τί σκέπτεσθε; Σᾶς ὑπεβλήθη ἓν νομοσχέδιον, σᾶς εἶπον περὶ τῶν ἰδιωτικῶν θυρίδων, σᾶς παρέστησαν ὅτι πρέπει τέλος πάντων νὰ ἔχωμεν ἕν....., ὡς ἔχουσιν εἰς τὸ Λονδῖνον, καὶ ἔπρεπεν ἀμέσως, διὰ νὰ πραγματοποιηθοῦν ὅλα ταῦτα, νὰ ὑποβληθῇ ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὡς πρόγραμμα ἔχει τὴν αὔξησιν τῶν ὑπαλλήλων εἰς ἀριθμὸν πλέον τοῦ τρίτου καὶ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν εἰς ποσὸν πλέον τοῦ τρίτου τῶν σήμερον καταβαλλομένων, ἂν οὐχὶ τὴν αὔξησιν κατὰ τὸ ἥμισυ. Κύριοι, ἔρχομαι εἰς εἰδικώτερα θέματα, εἰς τὸ θέμα τῶν τηλεγραφοφυλάκων. Ἀπὸ μακροῦ χρόνου τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐλάμβανεν ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν 165 χωροφύλακας, τοὺς ὁποίους ἐχρησιμοποίει εἰς τὴν φύλαξιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν. Σημειώσατε ὅτι αὐτοὶ δὲν εἶναι ἐπαρκεῖς, ἀλλὰ βέβαιον εἶναι, ὅτι αὐτοὶ ἀποτελοῦσι τὸ τελειότερον προσωπικὸν, διότι πρόκειται περὶ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ὑπόκεινται εἰς μίαν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Οἱ ἄλλοι, οἱ ἰδιῶται τηλεγραφοφύλακες, εἶναι ἐντελῶς ἄχρηστοι, εἰς οὐδὲν δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν. Ἐὰν ἐγένετό ποτε σκέψις περὶ ἀναπληρώσεως τῶν χωροφυλάκων καὶ τηλεγραφοφυλάκων δι’ ἰδιωτικῶν τηλεγραφοφυλάκων, ἐγένετο ἡ σκέψις αὕτη κατόπιν παραστάσεων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι ἔχει ἀνάγκην τῆς δυνάμεως τῶν χωροφυλάκων τῆς ἀποσπασθείσης ἀπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην, ἀλλὰ ποτὲ δὲν ἐσκέφθη ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τοὺς χωροφύλακας, οἱ ὁποῖοι χρησιμεύουσι πλέον ὡς τηλεγραφοφύλακες, νὰ τοὺς ἀναπληρώσῃ δι’ ἰδιωτῶν· διατί; διότι ἔχομεν τὴν πεῖραν τοῦ παρελθόντος, διότι γνωρίζομεν πάντες, ὅτι οἱ ἰδιῶται, οἱ ὁποῖοι διορίζονται τηλεγραφοφύλακες, δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ ἀργόμισθοι· πρόκειται δηλ. μόνον περὶ τῶν ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι ἕνεκα ἐκλογικῶν πιέσεων διορίζονται· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι αὐτοὶ ἐκτελοῦσι καμμίαν ἐργασίαν; Ποτέ! Σᾶς ὡμίλει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως πρὸ ὀλίγου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν χιλιομέτρων, τὰ ὁποῖα ἕκαστος τῶν τηλεγραφοφυλάκων διατρέχει, καὶ σᾶς ὡμίλει περὶ ἀπομονητηρίων, καὶ ἔλεγε: «πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ διανύῃ εἷς φύλαξ πέραν τῶν 20 χιλιομέτρων καθ’ ἑκάστην;» Βεβαίως, ἐὰν εἴχομεν ὠργανωμένην ὑπηρεσίαν, θὰ ἦτο ὀρθὸν, ἀλλὰ δὲν ἔχομεν· ἐκτὸς τῶν γραμμῶν ἐκείνων, διὰ τὰς ὁποίας ἔχομεν τοὺς χωροφύλακας ὡς τηλεγραφοφύλακας, ὅλαι αἱ ἄλλαι γραμμαὶ εἶναι ἐκτεθειμέναι· οὐδεὶς φροντίζει περὶ αὐτῶν, οἱ δὲ ἰδιῶται τηλεγραφοφύλακες παρουσιάζονται μόνον τὴν πρώτην τοῦ μηνὸς, ἵνα ἐπιθεωρήσωσι τὰς καταστάσεις των καὶ πληρωθῶσι τὸν μισθόν των· αὐτοὶ εἶναι οἱ κοινῶς λεγόμενοι φύλακες τῶν φωλεῶν τῶν χεληδόνων· φυλάττουν τὰς φωλεὰς τῶν χελιδόνων! Τοιοῦτοι εἶναι! Ἀλλ’ εὐτυχῶς δὲν ὑφιστάμεθα ἐντεῦθεν μεγάλας ζημίας· διατί; Διότι ὡς πρὸς τὰς γραμμὰς, αἱ ὁποῖαι ἔχουν καλῶς τοποθετηθῆ, αὗται εὑρίσκονται εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ, τῶν περιστάσεων τῶν καιρικῶν, ἀλλὰ καὶ ὀλίγον εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος εὐτυχῶς συνήθισε νὰ μὴ θίγῃ τὰ τηλεγραφικὰ σύρματα, τὰς τηλεγραφικὰς γραμμάς. Ἀλλ’ ἐάν που προσκόπτῃ ἡ ὑπηρεσία, προσκόπτει ὄχι ἐκ τῆς ἐλλείψεως φυλακῆς τῶν γραμμῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς κακῆς τοποθετήσεως τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν καὶ τῶν τηλεγραφικῶν συρμάτων, προσκόπτει δὲ κυρίως ἐκ τῆς κακῆς ὀργανώσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας. Γνωρίζετε δὲ οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν συνάδελφοι, τί συμβαίνει μὲ τὴν ἀποστολὴν τῶν τηλεγραφημάτων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, καὶ πόσον βραδέως μεταβιβάζονται τὰ τηλεγραφήματα, διότι δι’ ὅλης τῆς ἡμέρας τὸ τηλεγραφικὸν γραφεῖον εἶναι κλειστὸν καὶ ἔχει ὡρισμένην ὥραν, καθ’ ἣν λειτουργεῖ. Τοῦτο δὲ εἰς τί ὀφείλεται; Εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν. Ἡ κεντρικὴ ὑπηρεσία εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία ἔχει καθορίσει τὰς ὥρας, καθ’ ἃς ἕκαστον τῶν τηλεγραφικῶν γραφείων εἶναι ἀνοικτόν· ὁ τηλεγραφικὸς ὑπάλληλος ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἀναγκαίως θὰ συμμορφωθῇ πρὸς τὰς διαταγὰς τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, καὶ δύναταί τις νὰ κρούῃ ἐπ’ ἄπειρον τὸν κώδωνα, ζητῶν τὸν ὑπάλληλον ἐν τῷ γραφείῳ του ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, οὐδεὶς θὰ τῷ ἀπαντήσῃ, διότι δὲν θ’ ἀπαντήσῃ παρὰ μόνον τὰς ὥρας ἐκείνας, καθ’ ἃς ὀφείλει νὰ ἐργάζηται ὁ τηλεγραφητὴς ὁ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μέχρις οὗ λάβῃ τὰ τηλεγραφήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ σταλοῦν εἰς τὴν ἐπαρχίαν, καὶ μέχρις οὗ φθάσῃ ἡ ὥρα, καθ’ ἣν πρόκειται κατὰ τὰς διαταγὰς τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας νὰ δοθῶσι. Κατὰ τοῦτο προσκόπτει ἡ ὑπηρεσία, καὶ εἰς αὐτὸ ὀφείλεται κυρίως ἡ ὀλιγωρία περὶ τὴν ἀποστολὴν καὶ τὴν λῆψιν τῶν τηλεγραφημάτων, τὰ ὁποῖα πολὺ συχνὰ πρόκειται νὰ ἐξυπηρετήσουν ἰδιωτικὰ συμφέροντα, καὶ τὰ ὁποῖα συμφέροντα ἐν τούτοις πάσχουν ἐξ ὀλιγωρίας τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλὰ νομίζετε, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς προσθέτου δαπάνης τῶν 967,000 δραχμῶν θὰ βελτιωθῇ κατ’ ἐλάχιστον ἡ ταχυδρομικὴ καὶ τηλεγραφικὴ ὑπηρεσία; Βεβαίως πλανᾶσθε, ἐὰν νομίζητε, ὅτι διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῶν χωροφυλάκων τηλεγραφοφυλάκων δι’ ἰδιωτῶν τηλεγραφοφυλάκων θέλετε κατορθώσει νὰ βελτιώσητε τὴν ἐπιτήρησιν τῶν τηλεγραφικῶν γραμμῶν· ἀπατᾶσθε, καὶ τὸ μετ’ ὀλίγον μέλλον θὰ τὸ ἀποδείξῃ. Ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι τὸ ψηφιζόμενον τοῦτο νομοθέτημα ἀποτελεῖ ἓν πρόγραμμα, τὸ πρόγραμμα δὲ αὐτὸ ὁρίζει, ὅτι θὰ αὐξηθῇ κατὰ τὸ ἓν τρίτον ἐπὶ πλέον ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων καὶ κατὰ 967,000 δραχμὰς ἡ δαπάνη τοῦ Δημοσίου.

§256Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μόνον ἐκ μισθοδοσιῶν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Φικιώρης ἔχει τὸν λόγον.

§258Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω τὴν πεῖραν τοῦ ἐρευνᾶν καὶ μελετᾶν τοιαύτης φύσεως νομοσχέδια ἐν ταῖς λεπτομερείαις, οὐχ ἧττον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὑποπίπτει καὶ εἰς τοῦ ἀπειροτέρου μελετητοῦ τοῦ νομοσχεδίου τούτου τὴν ἀντίληψιν, εἶναι ἡ οἰκονομικὴ βάσις αὐτοῦ, ἡ αὔξησις τῶν δαπανῶν ἀπέναντι τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, καὶ διὰ τοῦτο πρὸ ὀλίγου ἔλαβον τὸν λόγον, ὅπως γενικῶς ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρὸς τὴν οἰκονομικὴν αὐτοῦ βάσιν. Ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα ἤκουσα καὶ χθὲς παρὰ τοῦ κ. εἰσηγητοῦ τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦ ἐξ Ἑρμιονίδος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, καὶ παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, εἶδον ὅτι ὁ κύριος λόγος τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶναι ἡ βελτίωσις τῆς τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς ὑπηρεσίας. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως ἀμφιβολία, ὅτι δι’ αὐτοῦ ἐπιδιώκεται ἡ βελτίωσις, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι βελτίωσις δὲν εἶναι ἡ ἐπιδιωκομένη διὰ τῆς αὐξήσεως τῶν μισθῶν καὶ τῶν θέσεων, καθ’ ὃν χρόνον ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τοῦ Κράτους εἶναι τοιαύτη, ὥστε ἦτο προτιμότερον ἀντὶ τοιαύτης βελτιώσεως νὰ ἐμμείνωμεν ἐν ᾗ καταστάσει εὑρίσκεται σήμερον ἡ ὑπηρεσία αὕτη, ὡς μένουσιν ἀμετάβλητοι καὶ τόσοι ἄλλοι κλάδοι τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας, καὶ μάλιστα ὁ στρατιωτικός, εἰς βελτίωσιν τοῦ ὁποίου ἔπρεπε νὰ δώσωμεν μείζονα προσοχὴν, ἔστω καὶ δι’ αὐξήσεως τῶν δαπανῶν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν χάριν τῆς βελτιώσεως τῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς δὲν εἶναι πολὺ ἐπιτυχές. Λέγετε ἐπίσης, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ δαπανηθῶσι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο πάνθ’ ὅσα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναφέρονται, διότι δὲν θὰ ἐφαρμασθῶσιν ἀμέσως πᾶσαι αἱ περὶ αὐξήσεως θέσεων καὶ βαθμῶν διατάξεις αὐτοῦ, ἀλλὰ βαθμηδὸν κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη, κατὰ τὰς ἀνάγκας τῆς ὑπηρεσίας καὶ ἐφ’ ὅσον ἀποκτῶσι τὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα σήμερον δὲν ἔχουν, ὅσοι πρόκειται νὰ προαχθῶσι καὶ νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς τὰς νομοθετουμένας νέας θέσεις, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ τὸν φόβον τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος. Νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο εἶναι ἐπίσης ἀτυχὲς ἐπιχείρημα, διότι ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, πιστεύουσιν ὅτι τὸ ἑπόμενον ἔτος θὰ ἤμεθα εἰς καλλιτέραν οἰκονομικὴν κατάστασιν τῆς σημερινῆς, ὥστε νὰ εἴπωμεν, ὅτι, ἂν σήμερον τὰ οἰκονομικά μας δὲν ἐπιτρέπουσι νὰ πραγματοποιήσωμεν πάσας τὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προστιθεμένας δαπάνας, θὰ μᾶς ἐπιτρέψωσι τοῦτο κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη ἀσφαλῶς, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀποτραπῶμεν διὰ τοιοῦτον λόγον ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίσωμεν τόσον ὠφέλιμον νόμον; Ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀμφιβάλλω, ὅτι εἰς τὸ ἑπόμενον ἔτος ἡ οἰκονομικὴ κατάστασις τῆς χώρας θὰ βελτιωθῇ, μεθ’ ὅσας ἐψηφίσατε καὶ ἐξακολουθεῖτε ψηφίζοντες πάντοτε αὐξήσεις δαπανῶν. Τοὐναντίον ἔχω πεποίθησιν, καὶ εἴθε αὕτη νὰ διαψευσθῇ, ὅτι θὰ εὑρεθῶμεν πρὸ οἰκονομικοῦ βαράθρου πολλῷ χείρονος ἐκείνου, ἐν τῷ ὁποίῳ εὑρισκόμεθα σήμερον, μὲ τὴν κεκτημένην ταχύτητα, τὴν ὁποίαν ἔχετε πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν...

§259ΦΛΟΓΑΪΤΗΣ. Θὰ εὑρεθῇ κατ’ ἀνάγκην ὁ τόπος.

§260ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Βεβαίως ὁ τόπος θὰ εὑρεθῇ εἰς χείρονα οἰκονομικὴν κατάστασιν. Ἕτερον ἐπιχείρημα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου ἔφερεν ὁ ἐξ Ἑρμιονίδος ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὅτι καὶ ἄλλοτε, ἐν ἔτει 1891, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν παρόμοιον νομοσχέδιον. Ὑπεβλήθη ἀληθῶς τότε τοιοῦτο νομοσχέδιον, ἀλλὰ ποῖαι ἦσαν αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, καὶ ποῖαι εἶναι τώρα; Τότε ἦσαν αἱ περιστάσεις τοιαῦται, ὥστε ὁ τότε Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι ἠδύνατο νὰ εἴπῃ: «ἔλθετε τώρα νὰ δρέψητε τοὺς καρποὺς τῆς οἰκονομικῆς εὐπραγίας τοῦ Κράτους». Ἀλλ’ εἶναι παρόμοιαι αἱ σημεριναὶ περιστάσεις; Καὶ ἐν τούτοις, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ προαγορεύσας ἀξιότιμος ἐκ Ναυπλίας Βουλευτὴς, καὶ αὐτὸς ὁ ὑποβαλὼν τότε τὸ τοιοῦτο νομοσχέδιον Πρωθυπουργὸς παρῃτήθη αὐτοῦ, καὶ οἱ διαδεχθέντες αὐτὸν δὲν ἐτόλμησαν νὰ τὸ ὑποβάλωσι πλέον, διότι αἴφνης τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους κατέρρευσαν. Ἀλλὰ καὶ ἄλλος λόγος ὑπάρχει, ὅπως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὡς πρὸς τὴν αὔξησιν τῶν θέσεων μὴ ψηφισθῇ. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις νομίζῃ ὅτι σήμερον ἡ ὑπηρεσία δὲν ἔχει ἀνάγκην πασῶν τῶν ἐξ αὐτοῦ δημιουργουμένων θέσεων, ἂς περιορισθῇ εἰς μόνας τὰς ἀπολύτως ἀναγκαίας, καὶ ἂς μὴ ἐπιμένῃ νὰ ἀνοίξῃ τοὺς ἀσκοὺς τῆς συναλλαγῆς διὰ τῆς προσθήκης θέσεων καὶ βαθμῶν μὴ ἀπολύτως ἀναγκαίων. Ἤλθετε μὲ πρόγραμμα ὅτι εἶσθε ἐναντίοι τῆς συναλλαγῆς, καὶ διὰ τῶν νομοσχεδίων σας ἀνοίγετε ὅλας τὰς θύρας αὐτῆς. Λέγετε, ὅτι δὲν θὰ συμπληρώσητε πάσας τὰς νέας θέσεις κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ δυνηθῆτε νὰ ἀντιστῆτε εἰς τὸν πειρασμὸν τῶν ἀξιώσεων. Ὑμεῖς οἱ ἴδιοι ὡμολογήσατε ἄλλοτε ἐντὸς τῆς αἰθούσης ταύτης, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἀντιστῆτε εἰς τὸν πειρασμὸν τῆς συναλλαγῆς. Ἀφοῦ λοιπὸν οἱ ἴδιοι ἀνομολογεῖτε τὴν ἀδυναμίαν σας ταύτην, διατὶ δὲν προσπαθεῖτε διὰ παντὸς τρόπου νὰ κλείσητε τὰς θύρας τῆς συναλλαγῆς, ἀλλ’ ἀνοίγετε αὐτὰς τόσον ἀναπεπταμένας; Σταματήσατε, πρὸς Θεοῦ! πρὸ τοῦ κακοῦ τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, περιορίσατε τὰς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ θέσεις εἰς ὅσας νομίζετε σήμερον ἀπολύτως ἀναγκαίας διὰ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ μὴ δημιουργεῖτε νέας, αὐξάνοντες καὶ τοὺς βαθμοὺς καὶ τοὺς μισθοὺς τῶν ὑπαλλήλων, μὲ τὴν δικαιολογίαν ὅτι δὲν θὰ συμπληρώσητε τὰς θέσεις ταύτας κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο. Ἄλλως μὴ λέγετε ὅτι δὲν αὐξάνετε τὰς δαπάνας εἰς ὅσον ἡ Ἀντιπολίτευσις ὑπολογίζει, ἐξετάζουσα τὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου δημιουργουμένας θέσεις. Δὲν ἀποκρύπτω ὅτι οὐδεμίαν ἔχω πεποίθησιν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν θὰ συμπληρώσῃ αὐτὰς τὰς νέας θέσεις, ἀλλὰ καὶ ἂν ἔχῃ τοιαύτας διαθέσεις, δὲν θὰ δυνηθῇ νὰ ἀντιστῇ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῆς συναλλαγῆς. Τὴν ἀδυναμίαν σας ταύτην ὡμολογήσατε ἐπανειλημμένως ὑμεῖς οἱ ἴδιοι, δικαιολογούμενοι ὅτι ἀναγκάζεσθε νὰ μὴ ἀρνηθῆτε τὴν συναλλαγὴν, διότι βλέπετε ὅτι μόνον δι’ αὐτῆς δύνασθε νὰ παραμείνητε ἐν τῇ Κυβερνήσει τῆς χώρας, ὅπως ἐκπληρώσητε τὰς ἀγαθάς σας προθέσεις ὑπὲρ τῆς εὐημερίας τοῦ Κράτους!

§261ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον.

§262Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 9, μετὰ τὴν λέξιν «Ἐπιθεωρήσεις» καὶ ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ μετὰ τὴν λέξιν «Ἐπιθεωρηταὶ» νὰ προστεθῇ «Βʹ τάξεως». Ὡσαύτως ἐν τῇ αὐτῇ τρίτῃ παραγράφῳ μετὰ τὰς λέξεις «Τέσσαρες τηλεγραφικοὶ Διευθυνταὶ» νὰ προστεθῇ «Αʹ τάξεως», καὶ ἀντὶ «Πέντε τηλεγραφικοὶ ὑποδιευθυνταὶ» νὰ τεθῇ «Πέντε τηλεγραφικοὶ Διευθυνταὶ Βʹ τάξεως». Ἐν δὲ τῇ ἑβδόμῃ παραγράφῳ, μετὰ τὴν λέξιν «τηλεγραφικῆς» νὰ προστεθῇ «ἢ τηλεφωνικῆς». Ὅπου δὲ ὑπάρχουσιν αἱ λέξεις «τηλεγραφικὸς ὑποδιευθυντὴς» καὶ «ὑποδιεύθυνσις», ἔν τε τῷ ἄρθρῳ τούτῳ καὶ ἁπανταχοῦ τοῦ νομοσχεδίου, νὰ τεθῶσιν ἀντ’ αὐτῶν αἱ λέξεις «Διευθυντὴς Βʹ τάξεως» καὶ «Διεύθυνσις».

§263ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Ἐδῶ ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Χατζηπέτρου, προτείνοντος νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν τρίτην παράγραφον τὰ ἑξῆς: «Ἀφομοιοῦνται προσέτι κατὰ τε τὸν βαθμὸν καὶ μισθὸν πρὸς τοὺς ταχυδρομικοὺς βοηθοὺς βʹ τάξεως οἱ παρὰ τῇ Ταχυδρομικῇ Ὑποδιευθύνσει Ἀθηνῶν διανομεῖς αʹ τάξεως, οἱ ἐκτελοῦντες χρέη ὑπαλλήλου καὶ ἔχοντες ἐν αὐτῇ τῇ θέσει ὑπηρεσίαν ἄνω τῶν 5 ἐτῶν.»

§264Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω ἂν δύναται νὰ διορθωθῇ τώρα τὸ ἑξῆς. Ἐν τῇ προτελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου, κατὰ τὸ σύστημα τῶν παραπομπῶν, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς εἰσήχθη ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ, τὸ ἐδάφιον τοῦτο παραπέμπει εἰς τὸν νόμον ΑΚΓʹ τοῦ 1882, ὁ ὁποῖος νόμος δυνάμει τοῦ νομοσχεδίου τούτου καταργεῖται.

§265Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι δυνατὸν τώρα.

§266ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Χατζηπέτρου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιρρήσεως). Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, προτεινούσης, ἵνα εἰς τὸ τέλος τῆς τρίτης παραγράφου, μετὰ τὰς λέξεις «καὶ δεκαεξαετοῦς ἐν συνόλῳ ὑπηρεσίας» προστεθῇ «ἢ καὶ μικροτέρας μὲν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, δεκαοκταετοῦς ὅμως ἐν συνόλῳ».

§267Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν τροπολογίαν ταύτην δὲν δύναμαι ν’ ἀποδεχθῶ, διότι τὸ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι αὔξησις τῶν δαπανῶν· ἄλλως θὰ ἦτο καὶ ἄδικον τὸ προτεινόμενον μέτρον, διότι ἠθέλομεν αὐξήσει τὸν μισθὸν τῶν πρὸ ὀλίγου προαχθέντων. Ἡμεῖς ἀναχωροῦμεν ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ αὔξησις γίνεται εἰς ὅλους τοὺς βαθμοὺς καὶ ὄχι εἰς ὡρισμένους μόνον βαθμούς.

§268Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται περὶ ὀλίγων μόνον ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἄξιοι τῆς προτεινομένης ὑποστηρίξεως.

§269Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποδεχθῶ τὰς τροπολογίας τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ τὰς ἀποδέχωμαι· αὐτὴν ὅμως, ἐπειδὴ ἐπιβάλλει ἀμέσως αὔξησιν δαπανῶν καὶ δι’ ὅσους λόγους εἶπον, δὲν ἀποδέχομαι.

§270ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ ἕκτον ἐδάφιον λέγει «διὰ τὴν αὔξησιν δὲ συνυπολογίζεται...» κλπ. Αὐτὸ τὸ δὲ νὰ λείψῃ, διότι εὐκόλως δύναται νὰ γείνῃ δὲν, ὅτε ἀλλάσσει ὅλως ἡ ἔννοια, σημαίνουσα τὸ ἀντίθετον.

§271Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης, ἥτις προέρχεται ἐκ τοῦ ἄρθρου τούτου, δὲν περιλαμβάνεται εἰς τοὺς προϋπολογισμούς, οἵτινες ἀναβιβάζουσι τὴν αὔξησιν τῆς δαπάνης εἰς 900,000 δραχμάς.

§272Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἂν εἶναι δυνατόν, νὰ μὴ λέγῃ «ὀργανικὰς θέσεις» εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον. Ποῖαι εἶναι αἱ μὴ ὀργανικαὶ θέσεις, αἱ ὁποῖαι δὲν συνυπολογίζονται διὰ τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας;

§273Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁρίζεται ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν αὔξησιν μισθοῦ ἢ ὅταν κατέχωσιν ὀργανικὰς θέσεις.

§274Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Εἶναι ἓν μέσον, τὸ ὁποῖον δίδετε εἰς τὸν Γενικὸν Διευθυντήν, ὅπως πιέζῃ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον τοὺς ὑπαλλήλους, τοποθετῶν αὐτοὺς εἰς μὴ ὀργανικὰς θέσεις καὶ στερῶν οὕτω αὐτοὺς τοῦ δικαιώματος τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ἀπάλειψιν τοῦ ἐδαφίου τούτου.

§275Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἂς διαγραφῇ, κύριε Πρόεδρε, ὁλόκληρος ἡ τελευταία παράγραφος.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διαγράφεται.

§277Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Θὰ ἐνόουν, τὸ Κράτος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του τὴν γλίσχραν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἑνὸς γενικοῦ μέτρου νὰ προτείνῃ τὴν αὔξησιν· ἀλλ’ αὐτὴ ἡ μονομερὴς αὔξησις εἰς τὴν μισθοδοσίαν μερικῶν ὑπαλλήλων ἀποτελεῖ βεβαίως νέαν ἀνωμαλίαν καὶ ἀνισότητα. Διατὶ τάχα μόνον αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἔχουν δικαίωμα εἰς τὴν αὔξησιν; Δὲν ὑπάρχουν καὶ ἄλλοι ὑπάλληλοι, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς εἶναι γλισχρότατος; Καὶ αὐτὸ εἶναι ἓν τῶν κυριωτέρων ἐλαττωμάτων τοῦ ἄρθρου. Ἀλλ’ ἔχει καὶ ἕτερον ἐλάττωμα, ὅτι καθιστᾷ μίαν περίεργον κλίμακα, ἐντελῶς ἀνώμαλον, αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας καὶ ὡς πρὸς τὸν χρόνον καὶ ὡς πρὸς τὰ ποσά. Οὕτω «ὁ μισθὸς τῶν βοηθῶν βʹ τάξεως αὐξάνει μετὰ διετῆ αὐτῶν ὑπηρεσίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ κατὰ δραχμὰς δέκα μηνιαίως, καὶ καθ’ ἑτέρας ἀκόμη δέκα μετὰ παρέλευσιν δευτέρας διετίας», κατὰ δὲ τὸ ἐδάφιον βʹ, «ὁ μισθὸς τῶν βοηθῶν αʹ τάξεως αὐξάνει μετὰ πενταετῆ ὑπηρεσίαν ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ κατὰ δραχμὰς εἴκοσι μηνιαίως καὶ καθ’ ἑτέρας εἴκοσι μετὰ παρέλευσιν δευτέρας πενταετίας». Κατόπιν «ὁ μισθὸς τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν καὶ τηλεγραφητῶν βʹ τάξεως αὐξάνει κατὰ δραχμὰς 30 μετὰ παρέλευσιν ὀκταετοῦς ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ καὶ δεκαεξαετοῦς ἐν συνόλῳ ὑπηρεσίας. Ὁ μισθὸς τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιστατῶν καὶ τηλεγραφητῶν αʹ τάξεως αὐξάνει ἐφάπαξ κατὰ δραχμὰς ἑξήκοντα μετὰ παρέλευσιν δεκαετοῦς μὲν ὑπηρεσίας ἐν τῷ αὐτῷ βαθμῷ, εἰκοσιπενταετοῦς δ’ ἐν συνόλῳ. Πᾶσαι δ’ αἱ αὐξήσεις αὗται ἐφαρμόζονται ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν ἐν τῇ Γενικῇ Διευθύνσει ὑπηρετούντων γραφέων καὶ γραμματέων ἀμφοτέρων τῶν βαθμῶν». Ἐρωτῶ, διατὶ αὐτὴ ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὸν χρόνον, ὅστις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν αὔξησιν τῆς μισθοδοσίας; καὶ διατὶ ἡ διαφορὰ ὡς πρὸς τὸ ποσόν, καθ’ ὃ αὐξάνει ὁ μισθός; Ὁ χρόνος ὁ ἀπαιτούμενος διὰ τὴν αὔξησιν ἔπρεπε νὰ ἦναι ἴσος δι’ ὅλους τοὺς ὑπαλλήλους· ἀλλὰ νὰ δεχώμεθα διὰ τὴν αὔξησιν αὐτὴν ὡς πρὸς τοὺς μὲν δύο ἔτη, ὡς πρὸς ἄλλους πέντε ἔτη, καὶ ὡς πρὸς ἄλλους δέκα ἔτη καὶ μὲ διάφορα ποσά, αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ γενικοῦ σχεδίου, ἀλλὰ πρόκειται μόνον περὶ ἀξιώσεων προσωπικῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἱκανοποιηθῶσι διὰ τῆς τοιαύτης διατάξεως.

§278Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου, διότι δὲν ἔχομεν μόνον ἐνταῦθα αὐξήσεις μισθοδοσιῶν, ἀλλ’ ἔχομεν αὐξήσεις καὶ διὰ τοὺς δικαστικοὺς ὑπαλλήλους, καὶ ἐπειδὴ ἀναγνωρίζουν ὅλοι, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν τηλεγραφικῶν ὑπαλλήλων, τῶν ἐργαζομένων περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, εἶναι γλίσχροι, ἐλήφθη τὸ μέτρον νὰ νομοθετηθῇ αὔξησίς τις διὰ τοὺς ὑπαλλήλους τούτους. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διαφοράν, βλέπετε ὅτι δὲν πρόκειται περὶ προσώπων, διότι κανονίζονται τὰ τῆς αὐξήσεως κατὰ βαθμόν, ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ προστασίας προσώπων. Ἄλλος εἶναι ὁ λόγος τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τῶν διαφόρων βαθμῶν· ὁ λόγος εἶναι, ὅτι οἱ βοηθοὶ δευτέρας τάξεως λαμβάνουν πολὺ γλίσχρον μισθὸν καὶ ἑπομένως μετὰ δύο ἐτῶν μισθὸν παραδεχόμεθα νὰ ἐπέλθῃ αὔξησις· καθ’ ὅσον ὅμως ἀνερχόμεθα, οἱ μισθοὶ εἶναι ἀνώτεροι καὶ ἑπομένως αὐξάνομεν τὸν χρόνον τῆς θητείας, καὶ λέγομεν ὅτι αὐξάνομεν τὸν μισθὸν κατὰ πενταετίαν κατὰ 20 δραχμάς, καὶ κατὰ ὀκταετίαν κατὰ 30 δραχμάς. Ὁ λόγος εἶναι ἁπλούστατος, ὅτι εἰς μὲν τὰς μικροτέρας θέσεις εἶναι ὀλίγος ὁ μισθός, καὶ πρέπει νὰ αὐξάνῃ μετὰ παρέλευσιν ὀλίγου χρόνου, εἰς δὲ τὰς ἀνωτέρας μεγαλείτερος, καὶ πρέπει νὰ αὐξάνῃ βραδύτερον. Πρόκειται δὲ περὶ ὑπαλλήλων ἀνηκόντων εἰς τὸν αὐτὸν βαθμόν, καὶ τοιοῦτοι εἶναι χιλιάδες. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εἴπῃ τις, ὅτι προσωπικοὶ λόγοι ἐνέπνευσαν τὴν αὔξησιν τῶν μισθῶν καὶ τὴν διαφορὰν τῶν αὐξήσεων τῶν μισθῶν;

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, προτεινούσης νὰ μεταβληθῇ ἡ προτελευταία παράγραφος ὡς ἑξῆς: «Ἡ περίπτωσις τῆς νόσου ἐξακριβοῦται δι’ ἐνόρκου λεπτομεροῦς πιστοποιήσεως δύο τοὐλάχιστον ἰατρῶν, πλὴν ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι τόσοι ἐν ᾧ τόπῳ ὑπηρετεῖ ὁ ὑπάλληλος, ἐνώπιον τοῦ εἰρηνοδίκου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§280Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἐδάφιον 6 λέγει, ὅτι τοῦ ὀργανικοῦ προσωπικοῦ ἀποτελοῦσι μέρος καὶ οἱ ἀναγκαιοῦντες ἑκάστοτε εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἀνταποκρίσεως βοηθοὶ αʹ ἢ βʹ τάξεως. Μένει δηλαδὴ ἐντελῶς ἀόριστον τὸ προσωπικὸν τῆς Τηλεγραφικῆς Διευθύνσεως τῶν Ἀθηνῶν· θὰ ἔχωμεν δὲ ἐκεῖ ὁλόκληρον τὸ προσωπικὸν τῶν αʹ καὶ βʹ τάξεως βοηθῶν προσκεκολλημένον. Αὐτὴ εἶναι ἡ συνέπεια τοῦ ἀορίστου πλέον κατωτάτου προσωπικοῦ ἀναμφισβητήτως.

§281Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἀδύνατον νὰ τὸ ὁρίσωμεν.

§282Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἂν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὁρισθῇ ἐν τῷ νόμῳ, νὰ ἀφεθῇ νὰ καθορισθῇ διὰ Β. Διατάγματος.

§283Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν ἔχω δυσκολίαν.

§284Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διότι, ὡς ἔχει, βλάπτει καὶ τὴν ὑπηρεσίαν· διότι καθ’ ὅσον ἤθελον ἀφαιρεθῆ ἐξ ἑνὸς τηλεγραφικοῦ γραφείου, ἀναγκαίως ἤθελον προσληφθῆ οἱ ἀναγκαιοῦντες ὑπάλληλοι. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ ἡ διάταξις, ἢ νὰ ἀντικατασταθῇ οὕτως: «Ἐκ τῶν ἀναγκαιούντων ἑκάστοτε εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς ἀνταποκρίσεως βοηθῶν αʹ ἢ βʹ τάξεως, ὁριζομένου τοῦ ἀριθμοῦ αὐτῶν ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος.»

§285Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§286Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δι’ ὅλας τὰς Διευθύνσεις. Διότι ἄλλως ἡ φράσις μένει ἀόριστος.

§287Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκτὸς τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ράλλη προταθείσης τροποποιήσεως παρακαλῶ νὰ γείνωσι καὶ αἱ ἑξῆς. Μετὰ τὴν ἐν τῷ πέμπτῳ στίχῳ τῆς ἐνάτης παραγράφου λέξιν «διευθυντῶν» νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις «ταχυδρομικῶν καί», μετὰ δὲ τὴν ἐν τῷ ἑβδόμῳ στίχῳ λέξιν «Ταχυδρομείου» νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἢ τῆς Τηλεγραφικῆς Διευθύνσεως». Ν’ ἀπαλειφθῶσι δὲ αἱ ἐν τέλει τῆς ἑπομένης παραγράφου λέξεις «ἢ ἐὰν ἡ μετάθεσις ἐπιβάλλεται αὐτῷ λόγῳ ποινῆς κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 38 § γʹ.»

§288ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 14 (ἀναγινώσκεται).

§289Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσέξῃ εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου αὐτοῦ. Λέγει ὅτι: «τοῦ παρὰ τῇ τηλεγραφικῇ Διευθύνσει Ἀθηνῶν λογιστοῦ τηλεγραφητοῦ αʹ τάξεως αὐξάνει ὁ μισθὸς κατὰ 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα ὑπὸ τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 7 τοῦ παρόντος νόμου ὅρους». Τὸ ποσὸν αὐτὸ δὲν εἶναι ὑπέρογκον;

§290Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι ὑπέρογκον, ἀκριβῶς διότι εἶναι λογιστής.

§291ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. «Κατὰ τοὺς ὅρους τοῦ ἄρθρου 7», δηλαδὴ ἐὰν ἔχῃ εἰκοσιπενταετῆ συμπεπληρωμένην ὑπηρεσίαν. Τὸ ἄρθρον 7 λέγει: «Ὁ μισθὸς τῶν προϊσταμένων τῶν γραφείων 1) τοῦ τῶν ταχυδρομικῶν ἐπιταγῶν, τοῦ ταχυδρομικοῦ τμήματος, καὶ 2) τοῦ τῆς προεξελέγξεως, τοῦ τηλεγραφικοῦ τμήματος, αὐξάνει κατὰ δραχμὰς ὀγδοήκοντα, ἐὰν οὗτοι ἔχωσιν εἰκοσιπενταετῆ μὲν ἐν ὅλῳ ὑπηρεσίαν, πενταετῆ δὲ συνεχῆ τοιαύτην ὡς προϊστάμενοι τῶν ῥηθέντων γραφείων.»

§292Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐδῶ προστίθεται καὶ ὁ λογιστής.

§293ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι τὸ ποσὸν ὑπέρογκον;

§294Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι. Διότι ἔχει εὐθύνην ὁ λογιστὴς μεγάλην.

§295ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὅλοι ἔχουσιν εὐθύνην.

§296Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ δώσῃ καὶ ἐγγύησιν.

§297ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατωτέρω λέγει τὸ ἄρθρον: «... Ὑποχρεοῦται δὲ πρὸ τῆς ἀναλήψεως τῶν καθηκόντων του ὡς λογιστοῦ νὰ καταβάλῃ εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον διὰ γραμματίου ἢ εἰς χρεώγραφα τοῦ ἠνοποιημένου ἐθνικοῦ δανείου ἐγγύησιν δραχμῶν τρισχιλίων...» Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω, διατὶ γίνεται αὕτη ἡ εἰδίκευσις, ἡ ἐγγύησις νὰ γίνηται δεκτὴ μόνον εἰς ἓν εἶδος χρεωγράφων; Δὲν λέγεται ὅ,τι ἐν πᾶσι τοῖς ἄλλοις νόμοις «εἰς τίτλους τῶν ἐθνικῶν δανείων», ἀλλὰ λέγεται «εἰς χρεώγραφα τοῦ ἠνοποιημένου ἐθνικοῦ δανείου». Διατὶ ἀποκλείονται τὰ ἄλλα;

§298Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς τεθῇ «ἐθνικῶν δανείων», ἀντὶ «τοῦ ἠνοποιημένου ἐθνικοῦ δανείου».

§299ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, προτεινούσης νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν ἐν στίχῳ ἕκτῳ τῆς πρώτης παραγράφου λέξιν «ἀλληλογραφίας» αἱ λέξεις «καὶ δεδηλωμένης ἀξίας ἀποστολῶν».

§300Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε. Διότι ὅταν εἰσαχθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν τοιούτων ἀποστολῶν, θὰ ληφθῇ πρόνοια.

§301Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ διορθωθῇ ἓν λάθος, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ ἄρθρου 15. Ἐνῷ εἰς τὸ ἄρθρον 9, ἀμέσως εἰς τὴν ἀρχὴν, ἀναφέρεται ὁ βαθμὸς καὶ μισθὸς τμηματάρχου μόνον αʹ τάξεως, ἐδῶ ἀναφέρεται ά καὶ βʹ. Ἐὰν νομίζητε καλὸν, νὰ διορθωθῇ.

§302Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§303Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 13 προσετέθη διάταξις, καθ’ ἣν ὁ ἀριθμὸς τῶν βοηθῶν ἑκάστης τηλεγραφικῆς καὶ ταχυδρομικῆς Διευθύνσεως ὁρίζεται ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος. Θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ καὶ ἐδῶ τοιαύτη ῥητὴ διάταξις, διὰ νὰ ᾖναι ὡρισμένον.

§304Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως.

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προστίθεται. Λοιπὸν ἀντὶ τῶν λέξεων «δι’ ἀποφάσεως τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ», τίθενται αἱ λέξεις «ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος».

§306Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὡσαύτως ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ νὰ γείνῃ ἡ τροποποίησις, ἡ ὁποία ἐγένετο εἰς τὸ προηγούμενον ἄρθρον· ἀντὶ «τοῦ ἠνοποιημένου ἐθνικοῦ δανείου» νὰ τεθῇ «ἐθνικῶν δανείων».

§307Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§308ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι ὑπερβολικὴ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἡ δαπάνη ἡ ἐκ τῆς προσθήκης ἑνὸς ἐπιστάτου, ὡς ἀναφέρει ἡ δευτέρα παράγραφος; (ἀναγινώσκει): «Ἐπίσης διὰ τὸν αὐτὸν λόγον δύναται νὰ προστεθῇ εἷς ἐπιστάτης Βʹ τάξεως εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν ἐν τῷ ταχυδρομείῳ παραμενουσῶν (poste restante) ἐπιστολῶν». Διὰ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ διορισθῇ εἰδικὸς ὑπάλληλος, διότι οἱ ἄλλοι, οἱ ἀνωτέρω ἀναφερόμενοι, δύνανται εὐχερῶς νὰ διεξάγωσι καὶ αὐτήν. Διὰ δέκα ἢ ἑκατὸν ἐπιστολὰς νὰ προστεθῇ καὶ ἄλλος ὑπάλληλος!

§309Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δέκα· εἶναι τὰ δύο τρίτα τῶν ἐπιστολῶν.

§310ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶναι πολυτέλεια ὑπερβολική.

§311Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι ἄπειροι αἱ ἐπιστολαί.

§312Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Διατὶ ὡς πρὸς τὸν Πειραιᾶ καὶ τὸν Βόλον κανονίζεται ὅτι ὁ Διευθυντὴς τοῦ ἀνταλλακτηρίου ταχυδρομείου θὰ ᾖναι ἐπιστάτης αʹ ἢ βʹ τάξεως;

§313Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι πράγματι τρία ταχυδρομικὰ ἀνταλλακτήρια ἔχομεν, τὸ τῆς Κερκύρας, τὸ ὁποῖον ἔχει τὰς μεγαλειτέρας ἐργασίας, τὸ τῶν Πατρῶν καὶ τὸ τῆς Σύρου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸν Πειραιᾶ, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ παρὰ τῷ σιδηροδρομικῷ σταθμῷ παραρτήματος δὲν ἔχει πολλὴν ὑπηρεσίαν παρὰ μόνον τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Πειραιῶς, ἐνῷ τὰ τρία ἄλλα γραφεῖα ἔχουσι μεγάλας ἐργασίας.

§314Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπιμένω, διότι νομίζω ὅτι καὶ τὸ ταχυδρομεῖον Πειραιῶς καὶ τὸ ταχυδρομεῖον Βόλου ἔχουσι μεγάλας ἐργασίας, καὶ ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ τις στατιστικὰς πληροφορίας, ἤθελε βεβαιωθῆ περὶ τούτου. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω. Ὄχι διότι συνηγορῶ ὑπὲρ τῆς ὑποδιευθύνσεως Πειραιῶς, ἀλλὰ διότι ἐξεπλάγην, ὅτι μένει ἀκριβῶς ἡ ὑποδιεύθυνσις Πειραιῶς· ἐξεπλάγην δὲ τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἔμαθον, ὅτι πρόκειται ἀκριβῶς περὶ προσωπικῶν λόγων. Φαίνεται ὅτι ὑπάρχει τις, κατέχων τὴν θέσιν ταύτην καὶ μὴ ἔχων τὰ προσόντα. Μὴ ἔχοντος δ’ αὐτοῦ τὰ προσόντα, ἀναγκαίως μένει καὶ ἡ ὑποδιεύθυνσις ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ἵνα μὴ ταραχθῇ τὸ πρόσωπον.

§315Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, Κύριε. Διότι τὰ τοῦ νομοσχεδίου συνεζητήθησαν διὰ μακρῶν μετὰ τῶν καλλιτέρων ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἐν τῇ ταχυδρομικῇ καὶ τηλεγραφικῇ ὑπηρεσίᾳ ἔχομεν. Μὴ νομίζετε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρεσκευάσθη, ὡς εἴπετε, ἐπὶ τῆς ἕδρας εἰς τὴν Βουλήν. Διὰ μακρῶν ἡ ὑπηρεσία παρέστησεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα σᾶς εἶπον. Μὴ νομίζετε ὅτι ὑπάρχουσι προσωπικοὶ λόγοι. Ἄν οἱ ὑπάλληλοι οἱ ἀνώτεροι, καὶ οἱ ταχυδρομικοὶ καὶ οἱ τηλεγραφικοί, παρέστησαν ἄλλως τὰ πράγματα, φέρουσιν αὐτοί, φέρω καὶ ἐγὼ τὴν εὐθύνην, χωρὶς νὰ γνωρίζω τι εἰδικῶς περὶ προσώπου οὔτε διὰ τὸν Πειραιᾶ, οὔτε διὰ τὸν Βόλον, οὔτε δι’ ἀλλαχοῦ.

§316Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σᾶς ἀποδώσῃ τις εὐθύνην. Σᾶς καταγγέλλω τι, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἐξακριβώσητε.

§317Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ ἐξακριβώσωμεν. Καὶ τὰ δύο αὐτὰ γραφεῖα ἔχουσι τὴν αὐτὴν θέσιν. Ἐν τούτοις, ὅταν θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, θὰ λάβω τὴν γνώμην σας ὑπ’ ὄψιν.

§318Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ τὸ κάμητε ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας, μάλιστα. Ἀλλὰ ἐγὼ δὲν θέλω οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ συντελέσω εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν.

§319Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐξ ἰδίας πρωτοβουλίας δὲν θὰ τὸ κάμω.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§321Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω ἐπὶ τῆς τετάρτης παραγράφου, ἥτις λέγει: «Εἰς τοὺς προϊσταμένους τῆς ἐν Ἀθήναις Κεντρικῆς Ἀποθήκης καὶ τοῦ ἐν Πειραιεῖ παραρτήματος αὐτῆς χορηγοῦνται εἰς ἑκάτερον δραχμαὶ τεσσαράκοντα λόγῳ ἀποζημιώσεως καὶ ὁδοιπορικῶν ἐξόδων, ἄνευ λογοδοσίας». Κάθε πότε θὰ δίδωνται αὐταὶ αἱ 40 δραχμαί;

§322Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κατὰ μῆνα.

§323ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ποῦ τὸ λέγει;

§324Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ λέγει.

§325ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν τὸ λέγει. Καὶ αὐτὸ τὸ «ἄνευ λογοδοσίας» διατὶ ἐτέθη;

§326Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Προκειμένου περὶ τόσον εὐτελῶν ὁδοιπορικῶν ἐξόδων καὶ ἀποζημιώσεως, οὔτε λόγος δὲν πρέπει νὰ γίνηται.

§327ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶναι καὶ παρακάτω διὰ μεγαλείτερον ποσόν. Καὶ τοῦτο, προκειμένου περὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, εἶναι ἓν εἶδος προσβολῆς. Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι πρέπει νὰ ἔχωσι τὸ θάρρος νὰ ἦναι πάντοτε ὑπόλογοι καὶ νὰ δίδωσι λόγον διὰ τὰς πράξεις των. Διατὶ «ἄνευ λογοδοσίας»; Παρακαλῶ νὰ διαγραφῇ.

§328Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν θὰ διαγραφῇ. Ὅπως εἶναι.

§329ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Πολὺ καλά!

§330ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§331Ι. Γ. ΛΑΠΠΑΣ. Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κυρίου Παπαμιχαλοπούλου.

§332ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος προτείνει τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐν τῷ ἐδαφίῳ 2· ἀντὶ «Εἷς ἀρχιτεχνίτης μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τηλεγραφητοῦ αʹ ἢ βʹ τάξεως» νὰ τεθῇ «Εἷς ἀρχιτεχνίτης μὲ βαθμὸν καὶ μισθὸν τηλεγραφητοῦ αʹ τάξεως».

§333ΛΑΠΠΑΣ. Δικαιότατον.

§334Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι.

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐνταῦθα ὑπάρχει τροπολογία τῆς ἐπιτροπῆς, προτεινούσης νὰ τροποποιηθῇ τὸ ἐδάφιον 3 τῆς δεκάτης παραγράφου ὡς ἑξῆς: «Ἐὰν ὑπερβῶσι τὸ ἑξηκοστὸν ἔτος τῆς ἡλικίας των». Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§337Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ δευτέρα παράγραφος προβλέπει τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν εἶναί τις ἀλλοδαπός. Ἐὰν εἶναι δυνατόν, ν’ ἀφήσωμεν Β. Διάταγμα νὰ προσδιορίζῃ τὴν ὑπηρεσίαν.

§338Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Λέγει: «ἐπὶ μηνιαίῳ μισθῷ καθοριζομένῳ διὰ Β. Διατάγματος καὶ ἀναγραφομένῳ ἐν τῷ ἐνιαυσίῳ τοῦ Κράτους προϋπολογισμῷ».

§339Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἤθελεν εὑρεθῇ εἰς τὴν ἄμεσον ἀνάγκην τὸ Δημόσιον νὰ προσκαλέσῃ αὐτὸν, τί θὰ κάμῃ;

§340Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὡρίσαμεν ἓν ποσὸν, ἴσως ἀνώτερον τοῦ ἀναγκαιοῦντος, διὰ νὰ δυνάμεθα ἐν ἀνάγκῃ νὰ τὸ διαθέσωμεν. Γινώσκετε ὅτι τοῦτο γίνεται πάντοτε. Ἐὰν ὁρίσωμεν μικρότερον, δὲν θ’ ἀρκέσῃ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι εἶναι ἀσφάλεια, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ περιληφθῇ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν.

§341ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν τῇ τελευταίᾳ παραγράφῳ τοῦ ἄρθρου 18 λέγεται: «Αἱ λεπτομέρειαι τῆς λειτουργίας τοῦ Ἠλεκτρικοῦ ἐργοστασίου καὶ ὁ ἐσωτερικὸς κανονισμὸς αὐτοῦ, ὡς καὶ τὸ ποσὸν τῆς παρεχομένης τῷ διευθυντῇ αὐτοῦ γραφικῆς ἐπιχορηγήσεως κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος». Πρέπει νὰ προστεθῇ «ἐντὸς τῶν ὁρίων τοῦ προϋπολογισμοῦ».

§342Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω ἀντίρρησιν. Νὰ προστεθῇ: «ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένης σχετικῆς πιστώσεως».

§343ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§344Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ φράσις καὶ τῶν ἄλλων ἐδαφίων, ἀλλ’ ἰδίως τοῦ τελευταίου, ἔχει τι τὸ ἄστοχον (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος δύναται νὰ ἐγκριθῇ ἡ σύστασις σηματοφορικῶν σταθμῶν, ἀφομοιουμένων πρὸς ταχυδρομικὰ καὶ τηλεγραφικὰ γραφεῖα γʹ τάξεως, κανονίζεται δὲ συγχρόνως διὰ τοῦ αὐτοῦ Διατάγματος ἡ λειτουργία τούτων καὶ ὁρίζεται τὸ εἰς ἕκαστον αὐτῶν ἀναγκαιοῦν προσωπικόν». Ἐννοεῖ ἐκτὸς τοῦ προσωπικοῦ τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ νόμου τούτου; ἤτοι καθ’ ὑπέρβασιν;

§345Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Βεβαίως· ἄλλο προσωπικὸν αὐτὸ, καθ’ ὑπέρβασιν.

§346Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διόλου ἄλλο, παρὰ τὸ ἐν τῷ νόμῳ. Νὰ προστεθῇ.

§347Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ προστεθῇ, λέγει ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§348Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἄλλως χρειάζεται ὑποχρέωσις ἐκ συμβάσεως.

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προστίθεται εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου: «ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐν τῷ παρόντι νόμῳ ἀναγραφομένων ὑπαλλήλων».

§350ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πρέπει καὶ ἐδῶ νὰ σημειωθῇ, ὅτι δέον νὰ προβλέπηται ἡ πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§351Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πολὺ καλά. Ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ λέγητε πάντοτε ὅ,τι θέλετε.

§352ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομοθετοῦμεν! Λέγω λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ περιλαμβάνηται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ πίστωσις.

§353ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἐδέχθη αὐτὸ ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§354ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ναί· ἀλλὰ μετὰ διαμαρτυρήσεως.

§355ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§356ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ ἐδῶ ἀναφαίνεται ἡ ἀνάγκη τῆς προσθήκης ἐν τέλει τῆς δευτέρας παραγράφου «ἐντὸς τῶν ὁρίων τῆς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφομένης πιστώσεως».

§357Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα, νὰ προστεθῇ.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§359Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Ἡ ὥρα εἶναι ἐνάτη. Ἐφθάσαμεν εἰς τὸ κεφάλαιον τρίτον.

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί λέγει ἡ Βουλή;

§361Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ κάμω μίαν δήλωσιν. Ὅλα, ὅσα εἴπομεν, πρέπει νὰ τηρηθῶσι.

§362ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Βεβαίως.

§363Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Λέγετε «βεβαίως». Ἀλλ’ ὄχι ἐν μέρει, ἐν ὅλῳ.

§364ΠΟΛΛΟΙ. Ἐν ὅλῳ.

§365Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἴπομεν ὅτι κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας πρέπει νὰ ψηφισθῶσι τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἀνεφέραμεν, καὶ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν σήμερον τὰ χθὲς ἀναγνωσθέντα εἰς πρώτην. Βλέπω ὅτι ἐγεννήθησαν δυσκολίαι διὰ δύο νομοσχέδια, διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ καλλιεργείας τῶν ἁλικῶν καὶ διὰ τὸ περὶ ζωοκλοπίας. Καὶ ἐγὼ, μετὰ τὴν πεῖραν μάλιστα, ἣν ἐλάβομεν ἐκ τῆς συζητήσεως τῶν νομοσχεδίων, οὐδεμίαν διάθεσιν ἔχω νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων τούτων, καὶ ἑπομένως δυνάμεθα νὰ τὰ ἀφήσωμεν διὰ τὸν Νοέμβριον, ἂν εὐτυχήσωμεν νὰ ἤμεθα ἕως τότε ἐν τῇ ἀρχῇ. Περιορίζομαι δὲ εἰς ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνεφωνήθησαν προχθές, εἰς τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν δίδουσι χώραν εἰς συζητήσεις· διότι ὑποθέτω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι διατεθειμένη νὰ συζητήσῃ διὰ μακρῶν οὔτε περὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ ἐργασθῇ πρὸς μελέτας ὑδραυλικὰς ἐν Θεσσαλίᾳ, οὔτε περὶ τῆς ἀποστολῆς εἰς Εὐρώπην τεσσάρων νέων ἐκπαιδευθησομένων εἰς Γεωργικὰς Σχολὰς, οὔτε περὶ ἄλλων τινῶν νομοσχεδίων. Ἑπομένως ἤθελον παρακαλέσει νὰ τελειώσωμεν σήμερον τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον, νὰ ψηφίσωμεν δὲ εἰς δευτέραν ἢ τρίτην ἀνάγνωσιν τὰ ἄλλα νομοσχέδια, περὶ ὧν εἶπον.

§366Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν μᾶς ὁρίζετε ἓν πρὸς ἓν τὰ νομοσχέδια, ἵνα γνωρίζωμεν ποῖα προτιμᾶτε; (Θόρυβος).

§367ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, προτείνω νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ περὶ ἐκπαιδεύσεως γεωργικῶν ἐπιστημόνων (Θόρυβος), νὰ ἀφήσωμεν τὸ περὶ τελωνειακῆς ἀστυνομίας, νὰ ψηφίσωμεν τὸ περὶ παραγραφῆς τῶν ἀπαιτήσεων (Θόρυβος).

§368ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Αὐτὸ νὰ μείνῃ (Θόρυβος).

§369ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ περὶ συμβατικοῦ τόκου; (Θόρυβος καὶ συζητήσεις διαλεκτικαὶ μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν).

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀδύνατον οὕτω νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις. Καθήσατε, παρακαλῶ· ἡσυχάσατε.

§371Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Κύριοι, εἴμεθα, νομίζω, σύμφωνοι εἰς τοῦτο· νὰ διακόψωμεν τὴν ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ ταχυδρομικοῦ νομοσχεδίου συζήτησιν καὶ νὰ προβῶμεν εἰς ἀνάγνωσιν τῶν εἰς δευτέραν συζήτησιν νομοσχεδίων, τῶν μὴ ἐχόντων συζήτησιν. Καὶ πρῶτον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀναγνώσωμεν τὸ περὶ παραγραφῶν (Θόρυβος), ἔπειτα τὸ περὶ ζωοκλοπίας, τὸ ὁποῖον μετὰ τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ἀποδεχθῆ, διότι οὐδὲ πόρρωθεν θίγει προσωπικὰ συμφέροντα. Ἐπὶ τέλους, ἂν ἴδωμεν ὅτι παρουσιάζει ἀτελείας, εἶναι δυνατὸν τὸν Νοέμβριον νὰ φέρωμεν διόρθωσιν. Ἔχομεν ἐπίσης τὸ νομοσχέδιον περὶ πνευματικῆς ἰδιοκτησίας (Θόρυβος). Ἂν γεννηθῶσιν ἀντιρρήσεις ἐπὶ τούτου, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπὶ τέλους πρέπει ν’ ἀποκτήσωμεν νόμον περὶ πνευματικῆς ἰδιοκτησίας, ἥτις εἶναι ἡ μόνη μένουσα ἀφρούρητος (Θόρυβος).

§372ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Περιφρουρεῖται ἀπὸ τὸν ποινικὸν νόμον (Θόρυβος).

§373Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κύριος Ποταμιᾶνος συντελεῖ εἰς τὸν θόρυβον, καὶ παραπονεῖται ὅταν ὅλοι θορυβῶσιν! Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ἀφίνομεν. Ἔχετε ὑμεῖς τὴν εὐθύνην. Τέλος ἂς ἀφήσωμεν τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον τῶν νομοσχεδίων τῶν εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν (Θόρυβος).

§374ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὰ δύο νομοσχέδια, τὸ περὶ παραγραφῶν καὶ τὸ περὶ πνευματικῆς ἰδιοκτησίας, πρέπει νὰ συζητηθῶσι κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, διότι πρέπει νὰ γείνῃ ἐπ’ αὐτῶν εὐρεῖα συζήτησις (Θόρυβος).

§375ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπόν, Κύριοι, ἡσυχάσατε. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκπαιδεύσεως δημοσίᾳ δαπάνῃ τεσσάρων νέων ἐν Γεωργικαῖς ἐπιστημονικαῖς καὶ πρακτικαῖς Σχολαῖς τῆς Ἑσπερίας.... (Θόρυβος καὶ σάλος ἐν τῇ Βουλῇ).

§376ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ νὰ ἀναβληθῇ.

§377ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§378Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πῶς εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοιούτου νομοσχεδίου νὰ ὑπάρχῃ ἀντίρρησις!

§379ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ὠφελιμώτατον (Θόρυβος).

§380ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὄχι! νὰ ἀναβληθῇ.

§381Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν δύναται ἡ ἰδιοτροπία ἑνὸς Βουλευτοῦ νὰ ἐπιβάλῃ θέλησιν εἰς τὴν Βουλὴν (Θόρυβος). Ἐὰν ἐπιμένητε, ἂς μείνῃ. Ἀλλὰ φέρετε τὴν εὐθύνην.

§382ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται... Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταλογισμοῦ χρηματικῶν ἐνταλμάτων ἐκδοθέντων καὶ ἐκδοθησομένων κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΚΕʹ τοῦ ἔτους 1892. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§383ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παραγραφῆς τῶν ἀπαιτήσεων δυνάμει γραμματίων παραλαβῆς ἐπὶ συμψηφισμῷ ἢ ἐπὶ παρακαταθήκῃ κοινῇ ἢ αὐτουσίῳ.

§384ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι! Αὐτὸ νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἔχει συζήτησιν.

§385Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Συζητήσατε.

§386Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Ναυπλίας παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθαρῶς ὑπηρεσιακόν. Πρόκειται νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τάξιν τὰς παρακαταθήκας. Αὔριον προβάλλετε τὰς τροπολογίας.

§387ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶναι συντεταγμένον κακῶς. Συντέμνει τὴν τριακονταετῆ παραγραφὴν εἰς πενταετῆ.

§388ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δέχομαι τὰς τροποποιήσεις. Ἐγὼ θέλω νὰ γείνῃ παραδεκτὴ ἡ ἀρχή.

§389ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ πρέπει νὰ συζητήσωμεν. Δὲν κανονίζει μόνον τὴν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ καὶ ἕτερα δικαιώματα πολιτῶν, καὶ ὀρφανῶν καὶ χηρῶν καὶ ἀπόντων καὶ ἀνικάνων, καὶ θὰ γεννήσῃ δίκας καὶ θὰ καταστρέψῃ οἰκογενείας, καὶ θὰ φέρῃ εἰς κίνδυνον πολλοὺς πολίτας. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι πρέπει ὁ Ὑπουργὸς νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολήν.

§390ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος συνεννοήσεως ἐπ’ αὐτοῦ· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας ἐκ πεποιθήσεως καὶ μελετήσας τὸ νομοσχέδιον ἔχει ἀντίρρησιν. Νομίζω ὅτι, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ πεισθῇ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναβάλῃ τὸ νομοσχέδιον μέχρι τῆς αὔριον, ὥστε ν’ ἀποκτήσωμεν ἐν τῷ μεταξὺ τὸν προσήκοντα χρόνον πρὸς μελέτην αὐτοῦ, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα.

§391ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι καθιστῶσι προσωπικὸν τὸ ζήτημα, καὶ βλέπω συναδέλφους τινὰς ἐρεθιζομένους ἐναντίον μου, ὡς ἂν ἐγὼ νὰ ἔχω συμφέρον τι ἐκ τοῦ ζητήματος τούτου. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι ὑποχρεωτικῶς γίνονται αἱ παρακαταθῆκαι εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἤδη τὸ Δημόσιον ὅλα τὰ χρήματα ταῦτα τῶν παρακαταθηκῶν τὰ ὑποβάλλει ὑπὸ τὴν πενταετῆ παραγραφήν.

§392Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὴν ἀρχήν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς παραγραφὴν τοιαῦται παρακαταθῆκαι. Ἐὰν ἡ σύνταξις τοῦ νομοσχεδίου γεννᾷ τὴν δυσπιστίαν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, νομίζω ὅτι δύναται νὰ διασκευασθῇ τὸ νομοσχέδιον κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ τοιαύτη δυσπιστία.

§393ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν προχείρως νὰ κανονισθῶσι τοιαῦτα ζητήματα· μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι χονδρικῶς λαμβάνουσιν ἅπαντα τὰ ζητήματα, εἶναι δυνατὸν τοῦτο.

§394Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνετάχθη ὑπὸ τοῦ παρὰ τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν δικαστικοῦ συμβούλου μετὰ ἐπισταμένην μελέτην. Τὸ Ἀστικὸν Δίκαιον παραδέχεται τὴν τριακονταετῆ παραγραφὴν, ὅπου ὑπάρχει τελεσιδικία· ὅπου ὅμως ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, γίνεται ἐξαίρεσις. Ὡς πρὸς τὴν πενταετῆ παραγραφὴν, τὴν ἀναγραφομένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, εἶπον ὅτι οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν παράτασιν αὐτῆς. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας παρουσιάζεται ὡς ἐκτάκτως ἐνδιαφερόμενος διὰ τοὺς ἀνηλίκους, διὰ τὰ ὀρφανά, ὡσανεὶ τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ νὰ μεταβιβάσῃ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰ χρήματα τὰ ἐμπιστευθέντα εἰς αὐτό. Πλὴν δὲ τούτων, ἀναγκαῖον εἶναι νὰ γινώσκῃ ἡ Βουλὴ, ὅτι τινὰ τῶν γραμματίων τούτων εἶναι ἤδη τακτοποιημένα, διότι οἱ δικαιοῦχοι ἐζήτησαν καὶ ἔλαβον ἀντίγραφα, ἰσχυρισθέντες ὅτι ἀπώλεσαν τὰ πρωτότυπα.

§395ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἀστικοῦ Δικαίου ἡ παραγραφὴ ἄρχεται ἀφ’ ἧς γεννᾶται ἀγωγὴ, ἀφ’ ἧς δηλαδὴ ἐποχῆς ὁ ἔχων δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὸ πρᾶγμα ἀμελεῖ νὰ πράξῃ τοῦτο. Ἀλλ’ ἐδῶ, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ὁρίζεται ὁ χρόνος τῆς ἐνάρξεως τῆς παραγραφῆς, αὐτὴ ἡ ἡμέρα τῆς παρακαταθήκης. Ἐὰν ἔλεγεν ὅτι ἀφ’ ἧς γεννᾶται ἡ ἀγωγὴ πρὸς ἀνάληψιν ἄρχεται ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς, θὰ τὸ ἐδεχόμην, ἀλλὰ δὲν λέγεται τοῦτο, ἐξαιροῦνται δὲ, λέγει τὸ νομοσχέδιον, αἱ παρακαταθῆκαι, περὶ ὧν ὑπάρχει δικαστικὴ διένεξις. Ἡ τοιαύτη διατύπωσις δεικνύει τὸ ἀμελέτητον τοῦ γράψαντος. Δὲν εἶναι δικαστικῆς διενέξεως ἀντικείμενον ἡ παρακαταθήκη, εἰς ἣν ἠναγκάσθην λόγῳ ἐγγυήσεως, ὅπως λάβω ἄδειαν συντηρητικῆς κατασχέσεως· ἡ δικαστικὴ διένεξις στρέφεται περὶ τὸ ἀντικείμενον τῆς δίκης καὶ ὄχι περὶ τὴν ἐγγύησιν, τὴν ὁποίαν κατέθηκα διὰ τὴν δίκην· καὶ ὅμως ἡ τοιαύτη πρὸς ἐγγύησιν παρακαταθήκη παραγράφεται μετὰ πέντε ἔτη, ἀφ’ ἧς κατέθηκα τὰ χρήματα, καὶ ἐνῷ ἡ δίκη ἐξακολουθεῖ! Ταῦτα ἔχουσιν ἀνάγκην τροποποιήσεων, διότι θὰ γεννήσωσι καταστροφάς Σᾶς τὰ λέγω, καὶ κάμετε ὅ,τι θέλετε, διότι ἐνδέχεται ἐγὼ νὰ μὴ ἦμαι ἐνταῦθα κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§396ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναπτύξεως δασικῶν φυτειῶν πέριξ ἢ ἐντὸς κατῳκημένων μερῶν καὶ περὶ ἀναδασώσεων ἐν γένει. (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§397ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμβατικοῦ τόκου καὶ ἀνατοκισμοῦ.

§398ΜΕΝΤΖΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ προκαλεῖ μεγάλην συζήτησιν, κύριε Πρόεδρε.

§399ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ θὰ συζητήσωμεν, κύριε Πρόεδρε. Εἶναι ἀνάγκη ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ δώσῃ ἐπ’ αὐτοῦ ἐξηγήσεις τινὰς ἀναγκαίας, ὡς πρὸς τὴν ἀναδρομικὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν φαίνεται ὅτι ἔχει.

§400Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ οὐδεμίαν ἀναδρομικὴν δύναμιν δύναται νὰ ἔχῃ· θὰ συνταχθῇ δὲ κατὰ τοιοῦτον τρόπον κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ὥστε οὐδεμίαν ἀναδρομικὴν δύναμιν νὰ ἔχωσιν αἱ διατάξεις αὐτοῦ.

§401ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ἡ σκέψις τῶν προτεινόντων τὸ νομοσχέδιον εἶναι νὰ μὴ ἀνατρέχῃ εἰς τὸ παρελθὸν, πρέπει αὔριον ν’ ἀναθεωρηθῇ τὸ 5ον ἄρθρον καὶ προσέτι νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ εἰδικὴ θέσις τῆς Ἑπτανήσου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιρρήσεως).

§402ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δημοσίων γεωμετρῶν.

§403Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω σήμερον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ταύτας ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν συζήτησιν τῆς αὔριον. Ὡς εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον 5, αἱ προθεσμίαι, καθ’ ἃς ἐπέρχονται αἱ αὐξήσεις, παραβολικῶς μὲ τὸν ἰσχύοντα νόμον, ἀλλάσσουσι, τοῦτο δὲ φέρει εἰς τὸ ἄδικον ἀποτέλεσμα, ὅτι τινὲς τῶν γεωμετρῶν, ὧν ὁ μισθὸς ηὔξησε διὰ τοῦ εὐεργετικοῦ νόμου τοῦ 1895 μέχρι 210 δραχμῶν, εὐθὺς ὡς ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ νῦν συζητούμενος, θέλουσιν ἐπανέλθει εἰς τὸν μισθὸν τῶν δραχμῶν 180. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 5, ὅτι διατηροῦνται τὰ κεκτημένα δικαιώματα. Ἐπίσης νομίζω, ὅτι τὸ ὅριον τοῦ ἄρθρου 10 τῶν ἐτῶν 55 εἶναι μικρόν.

§404ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐδέχθη τὴν τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου 10, δηλαδὴ τὴν αὔξησιν τῆς ἡλικίας ἀπὸ 55 ἐτῶν εἰς 60. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐπίσης πρέπει νὰ δεχθῇ, ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 5, τὸ ὁποῖον ὁρίζει ὅτι ἀπαιτοῦνται 5 ἔτη, ἐλαττωθῶσι ταῦτα εἰς 3 ἔτη Τοῦτο δὲν προσκρούει οὔτε εἰς τὸ δημόσιον συμφέρον, οὔτε εἰς τὴν ὑπηρεσίαν.

§405Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν δυνάμεθα νὰ τὸ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–7, ὡς ἔχουσι).

§406ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκεται).

§407ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ᾖναι δυνατόν, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ ἐνταῦθα ὑπηρεσίαν εἰκοσαετῆ, ἀντὶ εἰκοσιπενταετοῦς.

§408Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν).

§409ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κατέθηκε τροπολογίας ἐπὶ τοῦ εἰς δευτέραν συζήτησιν ψηφισθέντος νομοσχεδίου «περὶ δημοσίων γεωμετρῶν», ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς δι’ αὐτῶν τροποποιεῖται. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 286). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσκτήσεως τοῦ παρὰ τὸ Τελωνεῖον Σύρου διωρόφου οἰκοδομήματος τῆς πτωχευσάσης Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρείας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§410ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀδείας εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως περὶ παρατάσεως ἐπὶ νέαν τριακονταετίαν τῆς μισθώσεως τοῦ παρὰ τὴν Κύμην ἐθνικοῦ μεταλλείου γαιανθράκων. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει ὁ κ. Νέγρης.

§411Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ ἀνθρακωρυχεῖον, περὶ οὗ πραγματεύεται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, εἶχε παραχωρηθῆ παρὰ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ διάταγμα τοῦτο ἠκύρωσεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις δι’ ἑτέρου. Ἄρα τὸ ἕτερον τῶν δύο διαταγμάτων εἶναι παράνομον. Εὐκόλως ὅμως θέλω ἀποδείξει, ὅτι τὸ διάταγμα τὸ πρῶτον ἐξεδόθη λίαν νομίμως, καὶ οὕτω θέλω φθάσει εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι τὸ δεύτερον Β. Διάταγμα εἶναι παράνομον, καὶ ὡς ἐκ τούτου παράνομον εἶναι καὶ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον. Τὸ ἀνθρακωρυχεῖον Κύμης εἶχεν ἐκμισθωθῆ τὸ 1869 εἰς τὴν τότε Ἑλληνικὴν Μεταλλευτικὴν Ἑταιρείαν, ἥτις εἶχεν ἀναλάβει τὴν τῆξιν τοῦ σιδήρου ἐν Ἑλλάδι. Δυστυχῶς ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη ἀπέτυχεν εἰς τὰς δοκιμάς της, τὸ δὲ ἀνθρακωρυχεῖον Κύμης ἐξηκολούθησε λειτουργοῦν, ἀλλὰ παράγον ἐλάχιστα ποσὰ γαιανθράκων, μέχρι τοῦ 1891, ὅτε περιῆλθεν εἰς χεῖρας τῆς Ἑταιρείας τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων δι’ ἐξαγορᾶς τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκμισθώσεως παρὰ τῶν παλαιῶν μισθωτῶν. Ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἤρξατο ἡ παραγωγὴ ἀνερχομένη, καὶ ἔφθασε μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 14,000 τόννων κατὰ τὸ 1898. Ἀλλ’ ἔχουσα πρὸ ὀφθαλμῶν ἡ Ἑταιρεία τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων τὴν λῆξιν τῆς ἐκμισθώσεως, ἥτις ἔμελλε νὰ λάβῃ χώραν κατὰ τὴν 31 Φεβρουαρίου 1899, εἰς οὐδὲν σπουδαῖον ἔργον ἐγκαταστάσεως προέβαινε, καὶ οὕτω τὸ ἀνθρακωρυχεῖον δὲν ἐλάμβανε τὴν δέουσαν ἀνάπτυξιν. Διὸ κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ 1898 ἡ Ἑταιρεία τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων ἐζήτησε τὴν ὁριστικὴν παραχώρησιν τοῦ ἀνθρακωρυχείου, προβᾶσα εἰς ἅπαντα τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα (διαγράμματα, αἰτήσεις, δημοσιεύσεις, συμφώνως μὲ τὸν νόμον περὶ Μεταλλείων), καὶ ὅτε ἦλθεν ἡ ὑπόθεσις ἐνώπιον τοῦ Μεταλλευτικοῦ Συμβουλίου, τοῦ μόνου ἁρμοδίου ν’ ἀποφασίσῃ κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου, συνεζητήθη ἡ αἴτησις τῆς Ἑταιρείας, καὶ μετὰ μελέτην ἐπισταμένην τῆς ὑποθέσεως ὑπὸ τῶν διακεκριμένων νομομαθῶν, τῶν λαμβανόντων μέρος εἰς τὸ Συμβούλιον (Εἰσαγγελέων Ἀρείου Πάγου καὶ Ἐφετῶν), ἀπεφασίσθη ἡ παραχώρησις, καὶ ἐξεδόθη τὸ οἰκεῖον Β. Διάταγμα. Ἀλλὰ τὸ διάταγμα τοῦτο ἐθεωρήθη ἄκυρον παρὰ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, ἥτις καὶ προεκάλεσε γνωμοδότησιν σύμφωνον τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ὁ περὶ μεταλλείων νόμος πραγματεύεται περὶ μεταλλείων ἀγνώστων μόνον καὶ μὴ καλλιεργηθέντων. Ἄπορον μοὶ φαίνεται, Κύριοι, πῶς τοιαύτη ἀλλόκοτος ἑρμηνεία ἐδόθη εἰς τὸν περὶ μεταλλείων νόμον, καὶ ἔτι ἀπορώτερον, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις ἐπανειλημμένως ἐδήλωσεν ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι οὐδόλως λαμβάνει ὑπ’ ὄψιν τὰς γνωμοδοτήσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὁσάκις ἔχουν συμβουλευτικὸν χαρακτῆρα, ἀκριβῶς εἰς τὴν περίστασιν ταύτην υἱοθέτησε μετὰ προθυμίας τὴν γνωμοδότησιν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου. Δὲν εἶναι Κύριοι, δύσκολον ν’ ἀποδείξω, ὅτι ὁ νόμος περὶ μεταλλείων οὐδεμίαν ποιεῖται διάκρισιν περὶ μεταλλείων ἀγνώστων ἢ μὴ, καλλιεργημένων ἢ μή. Ἡ ἡμετέρα νομοθεσία περὶ μεταλλείων ἔθεσε τὰς πρώτας διατάξεις αὑτῆς περὶ μεταλλείων εἰς τὸν Ὀργανικὸν Νόμον τῇ 3/15 Ἀπριλίου 1833. Γνωστὸν ὅτι τὸν νόμον ἐκεῖνον συνέταξαν οἱ Βαυαροί. Οὗτοι, θεωρήσαντες, λίαν ὀρθῶς, ὅτι ἅπαντα τὰ ἡγεμονικὰ δικαιώματα τῆς Τουρκίας περιῆλθον μετὰ τὴν σύστασιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους εἰς τὸ Δημόσιον, ἀνέθεσαν εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τῆς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Γραμματείας τὴν διοίκησιν τῶν μεταλλείων τοῦ Κράτους, τὴν ἐπέκτασιν καὶ ἐπωφελῆ αὐτῶν μεταχείρισιν, τὴν διατήρησιν καὶ χρησιμοποίησιν τοῦ ἐπὶ τῶν μεταλλείων Βασιλικοῦ νομήματος, κατὰ τὸ γερμανικὸν κείμενον τοῦ νόμου, ἔχον οὕτω: «Zu dem Wirkungskreise der Ministeriums des finanzen gehören: der Bergbau des Staats, dessen Erweiterung und vortheilhafte Betreibung; die Bewahrung und Nutzbarmachung des Bergregals.» Ταῦτα σαφῶς ἐκθέτει ὁ ἀείμνηστος Ἐπ. Δεληγεώργης ἐν ἐκθέσει του πρὸς τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον τῆς 26 Αὐγούστου 1872, ἀναφέρων συγχρόνως ἀπάντησιν τῆς Πύλης, προκληθεῖσαν παρὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, καθ’ ἣν τὰ μεταλλεῖα ἐν γένει ὑπήγοντο ἐν τῷ Τουρκικῷ Κράτει εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, ἀναφέρων δὲ καὶ σύμφωνον γνώμην τοῦ Dalloz, ἔχουσαν οὕτω: «Τὸ Κράτος, ἤτοι ὁ Σουλτάνος, ὤν, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Θεοῦ ἐπὶ τῆς γῆς, ἰδιοκτήτης πάντων τῶν μεταλλείων τῆς Αὐτοκρατορίας, ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ τὰ ἐκμεταλλεύηται ἀμέσως δι’ ἴδιον λογαριασμὸν, καὶ τοῦτο ἀληθῶς συμβαίνει διὰ τὰ περισσότερα τῶν μεταλλείων καὶ ὀρυχείων.» Εἶναι λοιπὸν φανερὸν, ὅτι ἅπαντα τὰ μεταλλεῖα ἐν Ἑλλάδι, γνωστὰ ἢ ἄγνωστα, καλλιεργημένα ἢ μὴ, ἀνήκουν εἰς τὴν ἀποκλειστικὴν κυριότητα τοῦ Δημοσίου, ἐν ὅσῳ τοῦτο δὲν παρεχώρησεν αὐτά. Τὸ δὲ Δημόσιον μυριοτρόπως καθιέρωσεν ἐν τῇ πράξει τὴν ἀρχὴν ταύτην, ποῦ μὲν δι’ ἐγκυκλίων, ὡς ἡ τῆς 18 Φεβρουαρίου 1836 περὶ στατιστικῆς τῶν ἐθνικῶν κτημάτων, ποῦ δὲ διὰ συμβολαίων ἐνοικιάσεως, ἐξ ὧν βρίθουσι τὰ ἀρχεῖα τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ποῦ δὲ καὶ διὰ τῆς κατ’ εὐθεῖαν ὑπ’ αὐτοῦ ἐκμεταλλεύσεως, ἄνευ ἄλλης ἰδιαιτέρας νομοθεσίας, μεταλλείου τινὸς, ὡς καὶ τοῦ ἐν λόγῳ μεταλλείου ἀνθράκων, οὗ ἐπεδίωξε τὴν ἐκμετάλλευσιν ἐπὶ χώρου ἀνήκοντος εἰς ἰδιώτας ἐπὶ τῆς Βασιλείας τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος καὶ πρὸ τοῦ νόμου περὶ μεταλλείων τοῦ 1861. Ὁ νόμος οὗτος τί ἐσκόπει; νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς διαθέσεως τῶν μεταλλείων, καὶ τοῦτο ἔπραξε, λέγων ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν μεταλλείων δὲν ἐπιτρέπεται, εἰμὴ δυνάμει πράξεως τῆς Κυβερνήσεως, παρεχούσης τὸ πρὸς τοῦτο δικαίωμα, χωρὶς νὰ ποιήσηται οὐδεμίαν διάκρισιν μεταξὺ τῶν μεταλλείων εἰς ἃ εἰργάσθη τὸ Δημόσιον καὶ ἐκείνων εἰς ἃ δὲν εἰργάσθη. Εἶναι λοιπὸν φανερὸν, ὅτι ὁ νόμος περὶ μεταλλείων παρέχει εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ δικαίωμα νὰ παραχωρήσῃ καὶ τὸ ἀνθρακωρυχεῖον Κύμης, ἀφοῦ δὲν ἐξαιρεῖ αὐτό. Ἄλλως τοιαύτη εἶναι καὶ ἡ ἐν Γαλλίᾳ κρατοῦσα γνώμη περὶ μεταλλείων ἤδη ἐκμεταλλευθέντων, ὡς ἀποδεικνύεται διὰ τῆς ἐγκυκλίου τῆς 3 Αὐγούστου 1810, τῆς ἐπεξηγούσης τὸν νόμον περὶ μεταλλείων τῆς 21 Ἀπριλίου 1810, παρ’ οὗ ἐλήφθησαν τὰ πλεῖστα τῆς νεωτέρας ἡμῶν νομοθεσίας. Ἡ ἐγκύκλιος αὕτη, ἑρμηνεύουσα τὸ κεφάλαιον τέταρτον τοῦ περὶ μεταλλείων νόμου, λέγει τὰ ἑξῆς: «Παραχώρησις γίνεται εἴτε διὰ μεταλλεῖα νεωστὶ ἀνακαλυφθέντα, εἴτε διὰ μεταλλεῖα ἐκμεταλλευθέντα ἤδη, ἀλλὰ μὴ παραχωρηθέντα.» Ἀποδεικνύεται ὅθεν σαφῶς, ὅτι ἡ παραχώρησις τοῦ ἀνθρακωρυχείου Κύμης ἐγένετο νομίμως.

§412ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὑπῆρχεν αἴτησις τῆς Ἑταιρείας τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων περὶ παραχωρήσεως τοῦ ἀνθρακωρυχείου;

§413ΝΕΓΡΗΣ. Βεβαίως. Ἂς ἐξετάσωμεν νῦν, ἂν συνέφερεν εἰς τὸ Δημόσιον νὰ γείνῃ ἡ παραχώρησις. Εἶναι γνωστὸν τοῖς πᾶσι, καὶ πιστοποιεῖται καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. Λίβα, τῆς προσηρτημένης εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἡ ἐκμετάλλευσις τοῦ ἀνθρακωρυχείου ὑπῆρξε μικρὰ, διότι πρὸς ἀνάπτυξιν αὐτοῦ ἀπῃτοῦντο σπουδαῖα κεφάλαια, ἅτινα δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ καταβληθῶσιν, ἂν δὲν ἠσφαλίζετο εἰς τὸν ἐκμεταλλευτὴν ἡ κυριότης τοῦ μεταλλείου. Τὸ συμφέρον δὲ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἦτο μέγιστον, διότι διὰ τῆς παραγωγῆς μεγάλης ποσότητος γαιανθράκων ἠλαττοῦτο ὁ ἐκ χρυσοῦ φόρος, ὃν καταβάλλομεν εἰς τὴν Ἀγγλίαν δι’ ἀγορὰν γαιανθράκων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου γενικοῦ συμφέροντος λόγου, ὑπῆρχε καὶ εἰδικός· ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐνοικιάσεως τὸ μὲν μεταλλεῖον περιήρχετο εἰς τὸ Δημόσιον, ὁ δὲ σιδηρόδρομος, ὁ χρησιμεύων πρὸς ἐξαγωγὴν καὶ μεταφορὰν τῶν γαιανθράκων εἰς τὴν παραλίαν, ἔμενεν, ὡς δηλοῦται ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κ. Λίβα, ἰδιοκτησία τοῦ παλαιοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἤτοι τῆς Ἑταιρείας τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων. Ἡ περίστασις αὕτη καθίστα τὴν παραχώρησιν τοῦ ἀνθρακωρυχείου εἰς ἕτερον, ἐκτὸς τοῦ παλαιοῦ ἐνοικιαστοῦ, ἀδύνατον, διότι πᾶς νέος ἐκμεταλλευτὴς, ἐστερημένος τῆς χρήσεως τοῦ ἐν λόγῳ σιδηροδρόμου, ὤφειλε πρὸς ἐκμετάλλευσιν νὰ ἐγκαταστήσῃ νέον σιδηρόδρομον, νὰ διατρήσῃ δὲ στοὰν χιλίων διακοσίων μέτρων, πρὶν ἄρξηται τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καταναλίσκων καὶ χρόνον καὶ δαπάνας μεγάλας· ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ἤθελε διακοπῆ ἡ ἐκμετάλλευσις ἐπὶ ἔτη πολλὰ, πρὸς ζημίαν αὐτοῦ τοῦ Δημοσίου. Τὸ συμφέρον ὅθεν τοῦ Κράτους, ὅπως γείνῃ ἡ παραχώρησις εἰς τὴν Ἑταιρείαν τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων, ἦτο φανερὸν, καὶ τὸ Β. Διάταγμα, ὅπερ ἐξέδωκεν ἡ τέως Κυβέρνησις, ἦτο ὄχι μόνον νόμιμον, ἀλλ’ ἐπεβάλλετο καὶ ὑπὸ τῶν περιστάσεων. Ὅθεν καὶ τὸ νέον διάταγμα καὶ τὸ ὑποβαλλόμενον νομοσχέδιον εἶναι παράνομα. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂς ῥίψωμεν ἕν βλέμμα εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐκ πρώτης μὲν ὄψεως, καίτοι παράνομον, φαίνεται ἀσφαλίζον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι καὶ τὸν φόρον αὐξάνει καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ἀσφαλίζει τὸ ἥμισυ τῆς παραγωγῆς τῶν γαιανθράκων ἐπὶ τῇ τιμῇ τῆς ἐξορύξεως, καὶ τὸ σπουδαιότερον, διαλαμβάνει ὅτι οἱ σιδηρόδρομοι τοῦ μεταλλείου μετὰ τριακονταετίαν περιέρχονται εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ οἱ ὅροι εἶναι τοσοῦτον βαρεῖς διὰ τὴν Ἑταιρείαν τῶν Δημοσίων καὶ Δημοτικῶν Ἔργων, ὥστε δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἑταιρείας ἤθελεν εἶναι τοσοῦτον ἄφρων, ὥστε νὰ ὑπογράψῃ τοιαύτην σύμβασιν. Τῷ ὄντι ὁ σιδηρόδρομος, ὃν καταλαμβάνει τὸ Δημόσιον μετὰ τριακονταετίαν, εἶναι αὐτὸς ἐκεῖνος, δι’ οὗ θὰ ἐξεμεταλλεύετο ἡ Ἑταιρεία τὸ ἕτερον αὐτῆς ἀνθρακωρυχεῖον, τὸ περιβάλλον τὸ ἐθνικὸν, μετὰ τὴν ἐξάντλησιν τούτου. Ἀφαιρουμένου τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ τῆς Ἑταιρείας, αὕτη ἀδυνατεῖ νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὸ μέγιστον καὶ σπουδαιότερον μέρος τοῦ ἑτέρου ἀνθρακωρυχείου, εἰς τὸ ὁποῖον ἐστήριζε καὶ τὰς ἐλπίδας της διὰ τὸ μέλλον, διότι ἡ ἐξάντλησις τοῦ ἐθνικοῦ ἀνθρακωρυχείου εἶναι προσεχής. Ἀλλὰ γνωρίζομεν, ὅτι ἡ Διεύθυνσις τῆς Ἑταιρείας δὲν εἶναι ἄφρων, διὸ προτιμῶμεν νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι δὲν θὰ ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, ἢ νὰ κάμωμεν ἄλλας ὑποθέσεις. Ἀλλ’ ἂν ἡ Ἑταιρεία δὲν ὑπογράψῃ τὴν σύμβασιν, τί γενήσεται; Ἀνελογίσθη ἡ Κυβέρνησις εἰς ποίας ἀποζημιώσεις θέλει ὑποβληθῆ τὸ Κράτος, διακοπτομένης τῆς ἐκμεταλλεύσεως; Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὴν συμβουλεύσω νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς ἣν εὗρεν αὐτὰ κατάστασιν, ἄλλως θέλει περιέλθει εἰς τὸ ἀδιέξοδον.

§414Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Βουλευτήν.

§415ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε.

§416ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§417Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε ἀπαντῶ αὔριον.

§418ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ἐν ταῖς γαίαις τῆς λίμνης Φενεοῦ καὶ παραχωρήσεως αὐτῶν εἰς τοὺς περιοίκους, καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 28,500 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1900. 2) Περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῶν ἐκτελεστέων ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων. 3) Περὶ ἐγγραφῆς ἐκ νέου καὶ μεταγραφῆς τῶν ἐγγεγραμμένων ὑποθηκῶν καὶ προσημειώσεων καὶ μεταγραφῶν εἰς τὰ καταστραφέντα βιβλία τῶν ὑποθηκῶν καὶ μεταγραφῶν τοῦ δήμου Ἀετοῦ τοῦ νομοῦ Τριφυλίας.) (Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἡ πρότασις νόμου «περὶ προσθήκης ἕκτης ὑποδιαιρέσεως εἰς τὴν 41 κλάσιν τοῦ δασμολογίου τοῦ προσηρτημένου ἐν τῷ νόμῳ ΒΡΚΑʹ τῆς 30 Δεκεμβρίου 1892 καὶ ὑποβολῆς τοῦ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένου σαρωθροχόρτου εἰς τέλος εἰσαγωγικόν».)

§419ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης διατάξεών τινων εἰς τοὺς νόμους περὶ ζωοκλοπίας καὶ ζωοκτονίας.

§420Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ νομοσχέδιον ἐτροποποιήθη. Ἀντὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου προτείνω νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς: «Ἄρθρον 1. Ὁσάκις ὁ Εἰσαγγελεὺς προτιμήσῃ τὴν δι’ ἀπ’ εὐθείας κλήσεως εἰσαγωγὴν ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου τῶν ἐπὶ ζωοκλοπίᾳ ἢ ζωοκτονίᾳ κατηγορουμένων, πράττει τοῦτο ἐντὸς δεκαπέντε τὸ βραδύτερον ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς περιέλθῃ εἰς αὐτὸν ἡ μήνυσις. Αἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 156 τῆς Ποινικῆς Δικονομίας προεισαγωγικαὶ ἀνακρίσεις περατοῦνται ἐντὸς μηνός, πλὴν ἂν δοθῇ ἔγγραφος ἠτιολογημένη παράτασις παρὰ τοῦ παρὰ Πλημμελειοδίκαις Εἰσαγγελέως. Οἱ ἀνακριταὶ ὀφείλουσι νὰ περατώσωσι τὰς ἀνακρίσεις ἐντὸς δύο τὸ πολὺ μηνῶν, πλὴν ἐὰν τὸ Συμβούλιον παρατείνῃ τὴν προθεσμίαν ταύτην. Οἱ Εἰσαγγελεῖς ὑποβάλλουσι τὰς πρὸς τὸ Συμβούλιον προτάσεις ἐντὸς 15 ἡμερῶν. Μετὰ δὲ τὴν ἔκδοσιν ἀμετακλήτου βουλεύματος ὀφείλουσι νὰ εἰσαγάγωσι τὴν ὑπόθεσιν ἐνώπιον τοῦ ἀκροατηρίου, οἱ μὲν Εἰσαγγελεῖς τῶν Πλημμελειοδικῶν ἐντὸς τῆς ἐν τῇ πρώτῃ παραγράφῳ τοῦ παρόντος ἄρθρου προθεσμίας, οἱ δὲ παρ’ Ἐφέταις Εἰσαγγελεῖς εἰς τὴν ἀμέσως ἑπομένην σύνοδον.» Ὡς δεύτερον δ’ ἄρθρον δέχομαι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δραγούμη, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ὁ κατὰ τοὺς περὶ ζωοκλοπίας καὶ ζωοκτονίας νόμους τῆς 9 Ἰουνίου 1848 καὶ ΣΛʹ τῆς 27 Ἀπριλίου 1867 καταδικασθεὶς ἐπὶ κλοπῇ ἢ θανατώσει ζῴων βοσκόντων, αὐλιζομένων ἢ ἐλαυνομένων (ἄρθρον 376 ἐδάφ. 2 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου) ὑποβάλλεται αὐτοδικαίως ἐν ὑποτροπῇ εἰς τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 34 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν ἀπὸ τριῶν μηνῶν μέχρι δύο ἐτῶν. Ἡ ἀστυνομικὴ ἐπιτήρησις ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς λήξεως τῆς ποινῆς. Οἱ κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου ὁριζόμενοι εἰς τὸν καταδικασθέντα τόποι διατριβῆς ἐκλέγονται πάντοτε ἔξω τῆς ἐπαρχίας, ἐν ᾗ διεπράχθη τὸ ἀδίκημα, καὶ μακρὰν τῶν ὁρίων αὐτῆς. Ἂν ἐν τῇ καταδικαστικῇ ἀποφάσει παρελείφθη ὁρισμὸς χρόνου διαρκείας τῆς ἐπιτηρήσεως, ἐφαρμόζεται ὁ ἐλάχιστος ὅρος. Μετὰ παρέλευσιν ἓξ μηνῶν ἐν τῇ πρώτῃ περιπτώσει τῆς παραγράφου πρώτης καὶ ἑνὸς ἔτους ἐν τῇ δευτέρᾳ τὸ ἐκδὸν τὴν καταδικαστικὴν ἀπόφασιν Δικαστήριον, ἐπὶ αἰτήσει τοῦ καταδικασθέντος, ἢ ἐπὶ προτάσει τοῦ Εἰσαγγελέως, δύναται, ἐκτιμῶν τὰς περιστάσεις, νὰ διατάξῃ τὸν περιορισμὸν ἢ τὴν κατάργησιν τοῦ ὑπολοίπου τῆς ἐπιτηρήσεως. Ἐπὶ καταδίκης εἰς ἐγκληματικὴν ποινὴν ἐφαρμόζονται τὰ ἐν τῇ γʹ παραγράφῳ ἀνωτέρω ὁριζόμενα καθ’ ὅλον τὸν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου χρόνον. Ἀλλὰ μετὰ παρέλευσιν πενταετίας ἐπιτρέπεται εἰς τὸ ἁρμόδιον Δικαστήριον τῶν Ἐφετῶν, ἐπὶ αἰτήσει τοῦ καταδικασθέντος ἢ προτάσει τοῦ παρ’ αὐτῷ Εἰσαγγελέως, νὰ περιορίσῃ ἢ καταργήσῃ τὴν ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης).

§421ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 287). Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10 καὶ 15′ μ. μ.)