1900.03.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 53

Τῆς 29 Μαρτίου 1900.

(Τετάρτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ καπνοπαραγωγοὶ Ἀγρινίου διὰ τηλεγραφήματός των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν ν’ ἀπαλειφθῇ ἐκ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ ἡ διάταξις ἡ ὑποχρεοῦσα τοὺς παραγωγοὺς νὰ ἐφοδιάζωνται δι’ ἀδειῶν μεταφορᾶς. Ὁ Ἀντώνιος Κουτούφαρης ἐκ Καλαμῶν ἀπέστειλεν ἡμῖν ὑπόμνημα περὶ τοῦ συστήματος τῆς ἀνταλλαγῆς. Ὁ κύριος Ρετσίνας ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2Θ. ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅτε κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον ὑμῶν σκέψεις μού τινας πρὸς ἐμψύχωσιν τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς, εἰπόν τινα καὶ περὶ τῆς ἐμπορικῆς ἡμῶν ναυτιλίας, ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ σᾶς κουράσω τότε, ἐπεφυλάχθην νὰ σᾶς ἀναπτύξω τὰς περὶ τούτου γνώμας μου βραδύτερον· ὑπέβαλον δὲ τότε καὶ ὑπόμνημα εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἵνα ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν συσταθησομένης. Ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, τὸ ὁποῖον θεωρῶ ἓν τῶν σπουδαιοτέρων ἐξ ὅσων συνεζητήθησαν κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην, θὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπ’ ὀλίγον. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὰς ἰδέας τοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συναδέλφου κ. Παπαμιχαλοπούλου, ὅστις εἰς τὴν λαμπρὰν αὑτοῦ ὁμιλίαν περὶ ναυτιλίας εἶπεν, ὅτι ἡ πατρὶς ἡμῶν ἀπὸ τῆς παναρχαιοτάτης ἐποχῆς μέχρι σήμερον, ὡς ἐκ τῆς θέσεώς της, ἦτο καὶ εἶναι ἰδίως χώρα ναυτική· εἰς τὸ ναυτικὸν αὑτῆς ἐστήριξε τὴν ἰσχὺν, τὴν δόξαν, τὸν πλοῦτόν της. Αὐτὰ λέγει ἡ ἱστορία ἡμῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὅλοι γνωρίζουν, ὅτι διὰ τοῦ ναυτικοῦ ἦτο κυρία τῆς Μεσογείου καὶ τοῦ Εὐξείνου, τῶν δύο τούτων μεγάλων θαλασσῶν, καὶ δι’ αὐτοῦ ἐξεμεταλλεύετο τὸ ἐμπόριον, τὸ ὁποῖον ἐν αὐταῖς ἐνησκεῖτο. Πλὴν τούτου πάντες κατανοοῦμεν καλῶς, ὅτι τὸ ἐμπορικὸν ναυτικὸν εἶναι τὰ νεῦρα τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ καὶ ἡ κυρία πηγὴ τῆς συγκροτήσεως τῶν πληρωμάτων αὐτοῦ ἐκ ναυτῶν πεπειραμένων. Ὅτε τὸ ἐμπορικὸν ἡμῶν ναυτικὸν ἤνθει μέχρι τοῦ 1865, ὅλοι γνωρίζουν, ὅσοι ἰδίως κατῴκουν εἰς πόλεις παραλίας, πόσον ἀφθόνως ἐκυκλοφόρει ὁ χρυσὸς ἐν ἁπάσαις ταῖς ἀγοραῖς, καὶ ὅτι κατὰ τοὺς χρόνους ἐκείνους εἰς ὅλας τὰς ἐμπορικὰς συναλλαγὰς ὁ χρυσὸς ἦτο τὸ κυριαρχοῦν νόμισμα, διαχέων πανταχοῦ τὴν εὐεργετικὴν αὐτοῦ λάμψιν. Ἡ σπάνις τοῦ χαρτονομίσματος ἦτο οἵα ἡ σημερινὴ σπάνις τοῦ χρυσοῦ. Οἱ ὅροι δυστυχῶς ἤδη ἀνεστράφησαν. Ἂν καὶ σήμερον τὸ ναυτικὸν ἡμῶν ἤνθει, μεγάλως ἤθελεν ἀνακουφίσει τὴν χώραν καὶ ἤθελεν ἐπιδράσει εὐεργετικῶς εἰς τὴν μείωσιν τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ χρυσοῦ, ἡ ὁποία ὑπερτίμησις ἐπιβαρύνει τὸν τράχηλον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ μὲ ἄλλα 40,000,000 δραχμῶν περίπου ἐτησίως ἐπὶ πλέον. Εὐλόγως λοιπὸν δύναται νὰ παραπονεθῇ τις διὰ τὴν ἀδιαφορίαν καὶ τὴν ἀστοργίαν, ἣν ἔδειξεν ἡ Πολιτεία πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτιλίαν· διότι, ἐνῷ κατὰ τὰ 1865 εἴχομεν πλοῖα χωρητικότητος 508,000 τόννων, καὶ ἐνῷ ἔπρεπε κατὰ τὸ διαρρεῦσαν χρονικὸν διάστημα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης μέχρι σήμερον ἡ χωρητικότης αὐτῶν νὰ εἶχε τριπλασιασθῆ, ἐμειώθη εἰς 330,000 τόννους, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ 190,000 ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἀτμήρη ναυτιλίαν. Ὥστε δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ἀσφαλῶς, ὅτι ἐκ τῶν 508,000 τόννων τῆς ἱστιοφόρου ἡμῶν ναυτιλίας, τοὺς ὁποίους εἴχομεν κατὰ τὸ 1865, ἔχομεν 140,000 μόνον τόννους. Τούτου ἕνεκα δυστυχῶς ἡ ἱστιοφόρος ἡμῶν ναυτιλία, ἥτις ἐξετέλει τοὺς μεγάλους πλόας, σχεδὸν δὲν ὑφίσταται, παρέμεινε δὲ μόνον ἡ τὴν ἀκτοπλοΐαν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ὁμόρου ἐπικρατείας ἐκτελοῦσα, ἥτις δὲν θὰ παύσῃ ὑπάρχουσα, οἱοσδήποτε καὶ ἂν ἦναι ὁ διαγωνισμὸς τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας. Ἀφοῦ, Κύριοι, τῆς ἱστιοφόρου ἡμῶν ναυτιλίας ἡ θέσις κατέστη τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ, οἱ πολυπληθεῖς αὐτῆς ναῦται, εὑρεθέντες ἐν ἀπελπισίᾳ, ἐλλείψει ἐργασίας, διεσπάρησαν πανταχοῦ πρὸς εὕρεσιν τοιαύτης· ἐκ τούτων πολλοὶ κατετάχθησαν εἰς τὸ ναυτικὸν τῶν ξένων Κρατῶν, καὶ ἰδίως εἰς τὸ Ἀμερικανικὸν καὶ κατὰ προτίμησιν εἰς τὸ Ἀγγλικόν. Μόνον εἰς τὸ Jersey τῆς Ἀγγλίας εἶχον ἐγκατασταθῆ περὶ τὰς 8,000 ἐκ τῶν ναυτῶν μας τούτων, οἱ ὁποῖοι νυμφευθέντες Ἀγγλίδας ἐλησμόνησαν καὶ αὐτὴν τὴν μητρικήν των γλῶσσαν. Ἀλλ’ οἱ ναῦταί μας οὗτοι καὶ ἐν τῷ ξένῳ ναυτικῷ διεκρίθησαν ὡς οἱ νηφαλιώτεροι, ἐμπειρότεροι, δραστηριώτεροι καὶ προθυμότεροι εἰς πάντας τοὺς κινδύνους· δι’ αὐτὸ δὲ καὶ ἐπροτιμῶντο καὶ ἀκριβώτερον ἐμισθοδοτοῦντο. Τοιαύτη δὲ ἦτο ἡ περὶ αὐτῶν γενικὴ φήμη, ὥστε οἱ κυβερνῆται τῶν ξένων πλοίων ἐθεώρουν εὐτύχημα, ἐὰν μεταξὺ τῶν πληρωμάτων αὐτῶν ὑπῆρχον καὶ δύο ἢ τρεῖς ἐκ τῶν ναυτῶν μας. Ἐν ᾧ λοιπὸν ὁ ναυτικὸς κόσμος διετέλει ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ, οἱ δὲ ναῦται ἡμῶν ἐξεπατρίζοντο σωρηδὸν, ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ, ἡ Πολιτεία ἔλαβε καμμίαν πρόνοιαν περὶ τούτου; Γνωρίζω νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι διωρίσθη ἐπιτροπὴ, ἧς ἤμην μέλος καὶ ἐγὼ, διὰ νὰ ἐξετάσῃ, πῶς ἠδύνατο ν’ ἀναστηλωθῇ ἡ ἱστιοφόρος ἡμῶν ναυτιλία...

§3ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πότε;

§4ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Εἰς τὰ 1875 ἢ 1876... Ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς ἐπρότεινε μέτρα τινὰ, ἅτινα ἐνόμισεν, ὅτι ἠδύναντο νὰ σώσωσι τὴν ναυτιλίαν ἡμῶν ταύτην. Μὲ τὴν γνώμην τῆς πλειονοψηφίας ἐγὼ δὲν συνεφώνησα, ὄχι διότι δὲν ἤθελον τὴν ἀναστήλωσιν τῆς ἱστιοφόρου ἡμῶν ναυτιλίας, ἀλλὰ διότι διέβλεπον, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐπροτείνοντο, δὲν ἦσαν ἱκανὰ, οὐδὲ πρόσφορα πρὸς τοῦτο. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία δὲν ἐδέχθη τὴν γνώμην μου, ἐγὼ δὲ τότε ἀπῄτησα νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ αὕτη, καὶ τῷ ὄντι ἐγράφη. Ὑπεστήριζα τότε, ὅτι πλοῖα χωρητικότητος 8 ἕως 10 χιλιάδων κοιλῶν,—ὀλίγα δέ τινα ἦσαν κατὰ τι μεγαλείτερα αὐτῶν,— δὲν ἠδύναντο νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ ἱστιοφόρα πλοῖα τῶν ἄλλων Κρατῶν, χωρητικότητος 25 ἕως 50 χιλιάδων περίπου κοιλῶν, διότι, ἐνῷ τὰ ἔξοδα τῆς διοικήσεως καὶ τῆς κινήσεως αὐτῶν ἦσαν σχεδὸν τὰ αὐτὰ, δὲν ἠδύναντο βεβαίως νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ εὐρωπαϊκὰ, τὰ ὁποῖα ἀπελάμβανον τετραπλάσιον, πενταπλάσιον καὶ ἑξαπλάσιον ναῦλον. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὑπέδειξα τότε εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τὰς διαστάσεις, ἃς ἐλάμβανεν ἡ ἀτμήρης ναυτιλία, καὶ εἶπον, ὅτι εἰς αὐτὴν ἔπρεπε νὰ στραφῇ ὅλη ἡ προσοχὴ ἡμῶν. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία εἶπεν, ὅτι δὲν ἠδύνατο ν’ ἀφήσῃ ἀπροστάτευτα 8,000 πλοῖα, τὰ ὁποῖα ἦσαν ἠγκυροβολημένα εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας τοῦ Κράτους καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ τὰ προστατεύσῃ ἀντὶ πάσης θυσίας· τὰ ἐπελθόντα ὅμως ἀποτελέσματα ἀπέδειξαν δυστυχῶς, ὅτι τὰ μέτρα αὐτὰ δὲν ἐδικαίωσαν τὴν γνώμην ταύτην τῆς πλειονοψηφίας, διότι ἡ καταστροφὴ τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας δὲν ἀνεχαιτίσθη οὔτε ἀπὸ τὴν ἐκδηλωθεῖσαν ἐπιθυμίαν τῶν πλοιοκτητῶν, οὔτε ἀπὸ τὰς συστάσεις καὶ τὰ μέτρα τῆς ἐπιτροπῆς, ἅτινα ἀπεδείχθησαν ἐντελῶς ἀλυσιτελῆ, καὶ περὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶναι καιρὸς νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἤδη. Τὴν σύντομον ταύτην ἀφήγησιν περὶ τοῦ παρελθόντος ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ σᾶς κάμω γνωστὴν, διότι αὕτη μεγάλην ἔχει σχέσιν μὲ τὴν ἤδη ἀναπτυσσομένην ἀτμήρη ναυτιλίαν,— διότι περὶ αὐτῆς πρόκειται νὰ σᾶς ὁμιλήσω.— Κατὰ τὸν τριακονταετῆ ἀδρανῆ κατὰ θάλασσαν βίον, καθ’ ὃν ἡ ἡμετέρα ἱστιοφόρος ναυτιλία εἶχε παύσει συμμετέχουσα τῆς παγκοσμίου ἐμπορικῆς ναυτικῆς κινήσεως, ἐνῷ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἡ ἀτμήρης τῶν ξένων Κρατῶν ναυτιλία ἐλάμβανε μεγίστας διαστάσεις ἐπὶ τῆς κινήσεως ταύτης, οὐδεὶς ἐτόλμα, ἐκ προκαταλήψεως, νὰ ὁμιλήσῃ περὶ συστάσεως ἑταιρείας πρὸς ἀγορὰν ἢ κατασκευὴν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, κατόπιν τῶν συμφορῶν, ἅς, ὡς μὴ ὤφελεν, ὑπέστησαν δυστυχῶς αἱ ἐγχώριοι ναυτικαὶ ἑταιρίαι. Εὐτυχῶς ὅμως ἄνδρες δραστήριοι καὶ νοήμονες ἐκ τῶν Ἑλλήνων ἐφοπλιστῶν, ὡς οἱ οἶκοι Βαλλιάνων, Λαμπρυνίδων, Ἐμπειρίκων, Βλασσοπούλων, Σταθάτων καὶ λοιπῶν, κατανοήσαντες τὰ ὀφέλη τῆς ἀτμοπλοϊκῆς ἐπιχειρήσεως, ἔδωκαν τὴν πρώτην ὤθησιν εἰς τὴν ἀτμοκίνητον ναυτιλίαν, τὰ δὲ εὐχάριστα ἀποτελέσματα τῆς συνετῆς ταύτης διοικήσεως ἐνεθάρρυναν καὶ ἄλλους ἐκ τῶν ναυτικῶν ἡμῶν ἀνδρῶν καὶ ἐφείλκυσαν τὴν προσοχὴν αὐτῶν ἐπὶ τοῦ κλάδου τούτου, ὅστις ἀριθμεῖ ἤδη 152 σκάφη, χωρητικότητος 190,000 τόννων, κατὰ τὴν ἑξῆς κλίμακα. Ἔχομεν 70 ἀτμόπλοια ἀπὸ 100–1000 τόννων, 30 ἀπὸ 1000–1700 τόννων, 47 ἀπὸ 1700–2700 τόννων, καὶ 5 ἀτμόπλοια ἀπὸ 3000–4500 τόννων. Ἐν τούτοις, Κύριοι, κίνδυνός τις, μακρόθεν ἐρχόμενος, πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν ἡμῶν καὶ ἰδίως τῶν ἁρμοδίων. Ὅσον εὐτυχὲς εἶναι τὸ γεγονὸς, ὅτι ἡ ἀτμήρης ἡμῶν ναυτιλία κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἔκαμεν ἅλματα, προκαλέσαντα τὴν προσοχὴν τῶν ξένων Κρατῶν, ἄλλο τόσον εἶναι δυστυχῶς ἀληθὲς, ὅτι βαίνομεν ἀπροσέκτως ἐπὶ τὰ ἴχνη τῶν σφαλμάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα διεπράξαμεν κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἱστιοφόρου ναυτιλίας, διότι ἐκ τῶν 152 ἀτμοπλοίων, περὶ ὧν σᾶς ὡμίλησα, 70 εἶναι χωρητικότητος 100–1000 τόννων. Ἂν ἐξ αὐτῶν ἐξαιρέσητε 45, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς τὴν ἀτμοπλοϊκὴν ὑπηρεσίαν τῆς συγκοινωνίας τοῦ ἐσωτερικοῦ καὶ ἐξωτερικοῦ, καὶ τῶν ὁποίων αἱ ἐργασίαι δὲν εἶναι τόσον εὐχάριστοι, καὶ 25, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουν εἰς τὰς ἐμπορικὰς ἐργασίας, σᾶς διαβεβαιῶ, ὅτι τὰ κέρδη τῶν λοιπῶν δὲν εἶναι ἀνάλογα, δὲν εἶναι ὅσα ἠλπίζετο ὅτι θὰ ἦσαν· καὶ τοῦτο ἕνεκα τῆς μικρᾶς χωρητικότητος αὐτῶν. Ἐν τούτοις ὁ ἀριθμὸς τῶν 70 αὐτῶν πλοίων ἀντιπροσωπεύει κεφάλαιον δραχμῶν 18 ἑκατομμυρίων περίπου. Ἀλλὰ, Κύριοι, πλὴν τῶν 70 τούτων ἀτμοπλοίων ὑπάρχουν ἕτερα 30, τῶν ὁποίων ἡ χωρητικότης εἶναι ἀπὸ 1200 μέχρι 1700 τόννων. Ἄν τῶν ἀτμοπλοίων τούτων τοὺς πλόας εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ ἐπεκτείνωσι βραδύτερον πέραν τῆς Μεσογείου, ἀμφιβάλλω πολὺ, ἂν καὶ ταῦτα θὰ ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ ἀτμόπλοια τῆς μεγάλης χωρητικότητος. Δι’ αὐτὸ νομίζω, ὅτι οἱ ἐφοπλισταὶ δέον νὰ θέσωσι φραγμὸν εἰς τὴν τάσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσι, νὰ ἀγοράζωσιν ἀτμόπλοια, ὅπως τὰ χρησιμοποιῶσι διὰ τὴν Μεσόγειον, διότι τὰ ὑπάρχοντα εἶναι ἀρκετὰ διὰ τὴν χρῆσιν ταύτην. Διὰ τοῦτο, πρὶν σημάνῃ ὁ κώδων τοῦ κινδύνου, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσι μέτρα τινὰ, διὰ τῶν ὁποίων νὰ δυνηθῶμεν νὰ σταματήσωμεν ἐγκαίρως τὸ κακὸν, ὅπερ ἡμέραν τινὰ δύναται νὰ συντρίψῃ τὴν ἀναπτυσσομένην ἤδη ἐμπορικὴν ἡμῶν ναυτιλίαν. Ἀναγνωρίζω, Κύριοι, ὅτι αἱ ἰδιωτικαὶ πράξεις διαφεύγουσι τὸν ἔλεγχον τῆς νομοθετικῆς ἢ ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἀλλ’ ἡ Πολιτεία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ ἐφορεύῃ παντοῦ καὶ νὰ ἔχῃ παντοῦ ἄγρυπνον τὸ ὄμμα, ἔχει καθῆκον, διὰ τῆς ἐπιρροῆς καὶ τοῦ ὄγκου αὐτῆς, εἰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι ἔχουσι μάλιστα χαρακτῆρα ἐθνικὸν, νὰ ἐφορεύῃ, νὰ νουθετῇ, ὅπως προλαμβάνωνται ζημίαι, αἱ ὁποῖαι δυσκόλως δύνανται νὰ ἐπανορθωθῶσι, καὶ αἱ ὁποῖαι ἀναντιρρήτως δύνανται νὰ ἐπιδράσωσι καὶ εἰς αὐτὴν ἐν γένει τὴν οἰκονομικὴν κατάστασιν τοῦ Κράτους. Ἐπειδὴ δὲ αἱ Κυβερνήσεις ἕνεκα τῶν πολλῶν ἀσχολιῶν αὐτῶν δὲν δύνανται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τοῦτο, φρονῶ ὅτι καλὸν ἤθελεν εἶσθαι, ἂν διὰ νόμου ἢ διὰ Β. Διατάγματος κατηρτίζετο διαρκὴς ἐπιτροπὴ ἐξ ἐφοπλιστῶν, οἵτινες νὰ ἔχωσιν ἀνεγνωρισμένην ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων αὐθεντείαν, ὡς τοῦτο γίνεται καὶ εἰς ἄλλα Κράτη, καὶ δι’ ἐγκυκλίων ἢ δι’ ἄλλων μέσων νὰ διαφωτίζῃ τοὺς ἀσχολουμένους εἰς ναυτικὰς ἐπιχειρήσεις, διὰ νὰ μὴ περιπίπτωσιν εἰς λάθη, τὰ ὁποῖα καὶ ἐκείνους μὲν, ἀλλὰ καὶ τὴν κοινωνικὴν καθόλου οἰκονομίαν ζημιοῦσι. Ὅταν μία τοιαύτη ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία θὰ ἔχῃ ἐπίσημόν τινα χαρακτῆρα, παραστήσῃ εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς, ὅτι ἀτμόπλοια παλαιὰ, τῶν ὁποίων αἱ ἀτμομηχαναὶ δὲν εἶναι τριπλῆς ἐκτονώσεως (ἂν οὐχὶ τετραπλῆς), δὲν πρέπει ν’ ἀγοράζωνται, ὡς μὴ ἔχοντα τὰ στοιχεῖα τῆς οἰκονομίας ἐπὶ τῆς καυσίμου ὕλης, δίδουσα συγχρόνως καὶ τὰς δεούσας ἀποδείξεις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι αἱ νουθεσίαι αὗται, αἵτινες ὡς μόνον ἐλατήριον ἔχουσιν αὐτὸ τὸ συμφέρον τῶν ἐφοπλιστῶν, εὐγνωμόνως θέλουσιν εἰσακουσθῆ. Δὲν θὰ σᾶς ὁμιλήσω σήμερον περὶ τῶν μεγάλων προόδων, ἃς ἐπετέλεσαν αἱ δι’ ἀερίου κινούμεναι μηχαναὶ, αἵτινες παρουσιάζουσι 50% ἐπὶ ἔλαττον οἰκονομίαν ἐπὶ τῆς καυσίμου ὕλης, διότι αὗται ἤδη πρόκειται νὰ δοκιμασθῶσιν, ἂν καὶ ἐν τοῖς πλοίοις εὐχερῶς δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν, οὔτε θὰ σᾶς ὁμιλήσω περὶ τῶν δοκιμαζομένων διὰ πετρελαίου ἢ ῥευστοῦ ἀέρος ἀτμομηχανῶν, πρὶν ἢ αἱ δοκιμαὶ αὗται στεφθῶσιν ὑπὸ πλήρους ἐπιτυχίας. Ἡ ἐπιτροπὴ θὰ ἔλεγεν εἰς τοὺς κυρίους ἐφοπλιστὰς, ὅτι εἶναι ἀσύμφορος ἡ ἀγορὰ ἀτμοπλοίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀτμολέβητας παραλληλεπιπέδους, εἴτε κυλινδρικούς, τοὺς ὁποίους ἐξεθείαζεν ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος καὶ πρώην Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ἴσως πρὸς παραλληλισμὸν τῶν παραλληλεπιπέδων. Τὸ σκῆπτρον ἀναμφισβητήτως σήμερον τὸ ἔχουσιν οἱ σωληνωτοὶ ἀτμολέβητες, ἐντὸς τῶν ὁποίων θερμαίνεται τὸ ὕδωρ καὶ ἀναπτύσσεται ὁ ἀτμὸς, διότι αὐτοὶ εἶναι οἰκονομικώτεροι, καθόσον ἡ οἰκονομία αὐτῶν ἐν τῇ καυσίμῳ ὕλῃ εἶναι πασίγνωστος καὶ ἀκίνδυνος ἀπὸ πάντα φόβον ἐκρήξεως. Τί ἄλλο ἤθελε πράξει ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ διορισθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως; Ἤθελε παραστήσει εἰς τοὺς ἐφοπλιστὰς, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν, δὲν εἶναι συμφέρον ν’ ἀγοράζωνται ἀτμόπλοια χωρητικότητος μικροτέρας τῶν 3,000 τόννων,—μολονότι πολλοὶ τῶν ἡμετέρων ἐφοπλιστῶν παραδέχονται, ὅτι τὰ τοιαῦτα ἀτμόπλοια δὲν πρέπει νὰ ἦναι μικρότερα τῶν 4,000 τόννων, καὶ δὲν ἔχουσιν ἄδικον,—διότι, ἀφοῦ πάντες οἱ ἐν τοῖς ἄλλοις Κράτεσι κάτοχοι ἀτμοπλοίων μικρᾶς χωρητικότητος προσπαθοῦσι νὰ ἐκποιήσωσι ταῦτα διὰ νὰ τ’ ἀντικαταστήσωσι δι’ ἄλλων μεγαλειτέρας χωρητικότητος, εἶναι ἔγκλημα ἡμεῖς, ἕνεκα μικρᾶς οἰκονομίας, τὴν ὁποίαν προτιθέμεθα νὰ κάμωμεν, ν’ ἀγοράζωμεν ἐκεῖνα τὰ ἀτμόπλοια, τὰ ὁποῖα οὗτοι ἀποβάλλουσιν, ὡς μὴ οἰκονομικὰ, διὰ νὰ μὴ δυνάμεθα αὔριον νὰ διαγωνισθῶμεν πρὸς αὐτοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μᾶς τὰ ἐπώλησαν. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαιότατον καὶ δυνάμενον πολὺ νὰ παραβλάψῃ τὴν πρόοδον τῆς ἀτμοκινήτου ναυτιλίας, νὰ πάθωμεν δηλαδὴ ἐκείνην τὴν συμφορὰν, τὴν ὁποίαν ἐπάθομεν καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς ἱστιοφόρου ἡμῶν ναυτιλίας. Ἀπόδειξις δὲ τῆς μεγάλης σημασίας, ἣν ἀποδίδουσιν ἐν Εὐρώπῃ εἰς τὴν χωρητικότητα τῶν πλοίων, εἶναι καὶ τοῦτο ἀκόμη, ὅτι, ἐνῷ ἄλλοτε αἱ Κυβερνήσεις αὐτῆς ἔδιδον βραβεῖα εἰς τὰ ναυπηγεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατεσκεύαζον ἀτμόπλοια χωρητικότητος 2½ χιλιάδων τόννων, αὗται ἤδη ἐνομοθέτησαν, ὅτι τὰ βραβεῖα ταῦτα δὲν θὰ δίδωνται παρὰ μόνον εἰς ἀτμόπλοια χωρητικότητος 5,000 τόννων καὶ ἄνω.

§5ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κατασκευῆς;

§6ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Μάλιστα, κατασκευῆς. Τί ἄλλο θέλει πράξει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη; Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παρακαλέσῃ τὴν Διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἥτις διὰ τῶν εὐστόχων αὐτῆς ἐργασιῶν κατώρθωσε νὰ κατακτήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῆς κοινωνίας, ὥστε νὰ λαμβάνῃ παρ’ αὐτῆς ὅσα κεφάλαια ἤθελε ζητήσει, πρέπει, λέγω, νὰ παρακαλέσῃ τὴν Διοίκησιν αὐτῆς νὰ συστήσῃ παρ’ αὐτῇ ταύτῃ τῇ Τραπέζῃ ἴδιον τμῆμα ναυτοδανείων, τὸ ὁποῖον καὶ τὰ κεφάλαια ἤθελε μεγάλως ὠφελήσει καὶ εἰς τὴν ἀτμοκίνητον ἡμῶν ναυτιλίαν μεγάλην συνδρομὴν ἤθελε παράσχει καὶ κατὰ τὸ ἴδιον σύστημα θὰ ἠδύνατο νὰ ἐνισχύσῃ καὶ τὴν ἀσφαλιστικὴν ἑταιρείαν «Ἐθνικὴν», ἥτις θὰ ἐλάμβανε τότε, ἂν οὐχὶ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τῶν ἀσφαλίστρων, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑλληνικὴ ναυτιλία καὶ τὸ ἐμπόριον ἀποτίνει εἰς τὰς ξένας ἀσφαλιστικὰς ἑταιρείας, ἀλλὰ τοὐλάχιστον σπουδαῖον μέρος αὐτοῦ. Προσέτι δὲ τὰ ὑπέρογκα ἀσφάλιστρα, τὰ ὁποῖα ἤδη ἐπιβάλλουσιν εἰς τὴν ἀτμήρη ναυτιλίαν μας ξέναι ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρεῖαι, κατὰ πολὺ ἤθελον μειωθῆ διὰ τῆς ἱδρύσεως τοῦ τμήματος τούτου. Πλὴν τῶν εὐκολιῶν τούτων ἡ ναυτιλία ἡμῶν ἔχει ἀνάγκην καὶ τῆς ἀμέσου συνδρομῆς τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Εὐτυχῶς σύσσωμος ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐφάνη ὅτι δὲν ἀγνοοῦσι τὸ μέγεθος τῆς ἐθνικῆς ταύτης ἐπιχειρήσεως. Δι’ αὐτὸ καὶ διὰ τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου ὁμοθύμως ἡ Βουλὴ ἐδέχθη τὴν ἐλάττωσιν τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου ἐπὶ τῆς ἀγοραπωλησίας τῶν πλοίων καὶ τὴν μείωσιν τῶν προξενικῶν δικαιωμάτων, ἐψήφισε δὲ καὶ τὸ περὶ τῶν διπλοματούχων μηχανικῶν νομοσχέδιον, διὰ τοὺς ὁποίους ἡ ἀτμήρης ἡμῶν ναυτιλία πληρόνει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὅπως σᾶς εἶπεν ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος εἰς τὴν προηγουμένην ἀγόρευσίν του, περὶ τὰς 800,000 μέχρις ἑνὸς ἑκατομμυρίου φράγκων, διότι, ὡς γνωρίζετε, αἱ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀσφαλιστικαὶ ἑταιρεῖαι καὶ αἱ ἄλλαι ἐν Εὐρώπῃ δὲν δέχονται ν’ ἀσφαλίζωσιν τὰ ἡμέτερα πλοῖα, ἂν οἱ μηχανικοὶ αὐτῶν δὲν ἦναι διπλωματοῦχοι. Ἔχομεν ἀνάγκην πρὸς τούτοις καὶ Ναυτικῆς Σχολῆς, ἡ ἔλλειψις τῆς ὁποίας εἶναι αἰσθητὴ, διότι στερούμεθα πλοιάρχων μορφωμένων διὰ τὴν ἀτμήρη ἡμῶν ναυτιλίαν, κατόχων μιᾶς τοὐλάχιστον τῶν ξένων γλωσσῶν, καὶ ἰδίως τῆς Ἀγγλικῆς, ὄχι βεβαίως ὑπὸ φιλολογικὴν ἔποψιν, ἀλλὰ πρακτικῶς, ἵνα δύνανται νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται ἐν τοῖς ταξειδίοις αὐτῶν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι πολλοὶ τῶν πλοιάρχων ἡμῶν δύνανται ν’ ἀντιμετωπίσωσι τοὺς ἱκανωτέρους ἐκ τῶν ξένων συναδέλφων των, ἀλλ’ εἶναι καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν, τῶν ὁποίων τὰ διπλώματα, ἂν εἶχον δικαίωμα, ἤθελον τοῖς ἀφαιρέσει. Εὐτυχῶς ἡ Κυβέρνησις, συνεννοηθεῖσα μετὰ τῆς ναυτικῆς ἐπιτροπῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ κατήρτισε, κατώρθωσε νὰ φθάσῃ εἰς πρακτικὰ συμπεράσματα καὶ φέρῃ ἐνώπιόν σας τὸ ἀπαιτούμενον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ψηφιζόμενον θὰ πληρώσῃ καὶ αὐτὴν τὴν ὑπάρχουσαν ἀνάγκην. Ἔχομεν προσέτι, Κύριοι, ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγωμεν τὸν ἐν Ἀγγλίᾳ ἐπικρατοῦντα θεσμὸν τῶν εἰδικῶν Κανονιστῶν τῶν ἀβαριῶν, τῶν ὁποίων αἱ ἀποφάσεις οὐ μόνον ἀναγνωρίζονται παρὰ τῶν ἀσφαλιστικῶν ἑταιρειῶν, ἀλλὰ καὶ αἱ ἀναφυόμεναι διενέξεις περατοῦνται δι’ αὐτῶν λίαν συντόμως, πρὸς μεγίστην εὐκολίαν τῆς ἐμπορίας καὶ τῆς ναυτιλίας, ἐνῷ παρ’ ἡμῖν, ὡς γνωρίζετε, ἡ διαδικασία τῆς ἐκδικάσεως τῶν ὑποθέσεων τούτων κατὰ πολὺ βραδύνει, πρὸς ζημίαν μεγάλην τῶν ἐνδιαφερομένων. Καὶ συνέστη μὲν ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ πρὸς σύνταξιν σχετικοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν ἠδυνήθη εἰσέτι ἡ ἐπιτροπὴ νὰ συντάξῃ. Ἐὰν ὅμως ἡ Βουλὴ ἐργασθῇ μετὰ τὰς ἑορτὰς, πέποιθα ὅτι θέλει ὑποβληθῆ ὑμῖν τοῦτο κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον· ἄλλως τὴν ἑπομένην Σύνοδον πιστεύω ἀφεύκτως νὰ συζητηθῇ. Πρὸς τούτοις καὶ ἡ μεταρρύθμισις τοῦ ἄρθρου 220 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου ἐνδεικνύεται ὡς λίαν κατεπείγουσα. Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο, ὡς γνωρίζετε, ἰσχύει ἡ γνώμη τῆς πλειονοψηφίας, ἧς ἡ μετοχὴ εἶναι ἀνωτέρα τοῦ ἡμίσεος τῆς ἀξίας τοῦ πλοίου. Ὁ νομοθέτης διὰ τῆς διατάξεως ταύτης, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ἀπὸ τοὺς μικροὺς δυστρόπους μετόχους, τοὺς ἔχοντας μικροτέραν μερίδα τοῦ ἡμίσεος, ἀφ’ ἑτέρου ἀφῆκεν αὐτοὺς ἐκτεθειμένους εἰς τὴν πίεσιν καὶ τὴν αὐθαιρεσίαν τῆς πλειονοψηφίας, καὶ τοιουτοτρόπως ἀπεμακρύνθησαν ἀπὸ τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, ὡς μὴ ἔχοντα ἀσφάλειαν, τὰ μικρὰ κεφάλαια, ἅτινά εἰσι καὶ πολυπληθέστερα τῶν συγκεντρωμένων. Εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι κατὰ πολὺ ταῦτα ἤθελον συντελέσει εἰς τὴν πρόοδον τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης. Τὸ ζήτημα τοῦτο εὐτυχῶς τὸ ἔλυσαν ἐν Ἰταλίᾳ διὰ τοῦ ἄρθρου 495 τοῦ Ἰταλικοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ὁρίζει, ὅτι «τὸ Δικαστήριον ὀφείλει νὰ διατάξῃ τὴν διὰ πλειστηριασμοῦ πώλησιν τοῦ πλοίου, ὅταν ἡ αἴτησις γίνηται ὑπὸ τῶν ἰδιοκτητῶν, τῶν μετεχόντων ὁμοῦ κατὰ τὸ ἥμισυ τοὐλάχιστον τῆς ἀξίας τοῦ πλοίου, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐναντία συμφωνία. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἡ αἴτησις τῆς πωλήσεως ἦναι δεδικαιολογημένη ἐκ λόγων σπουδαίων, τὸ Δικαστήριον δύναται νὰ διατάξῃ ταύτην καὶ ὅταν οἱ αἰτοῦντες ἰδιοκτῆται δὲν παριστῶσιν, εἰμὴ τὸ τέταρτον τῆς ὁλικῆς ἀξίας τοῦ πλοίου.» Ἀλλὰ τῇ προτάσει τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου κ. Βοκοτοπούλου ἡ ἐπὶ τῆς ναυτιλίας ἐπιτροπὴ παρεδέχθη, ὅτι ἡ αἴτησις δύναται νὰ γείνῃ δεκτὴ, καὶ ἂν ἀκόμη ἀντιπροσωπεύῃ αὕτη τὸ πέμπτον τῆς ἀξίας τοῦ πλοίου, ὅταν τούτου ἡ χωρητικότης ὑπερβαίνῃ τοὺς 2,000 τόννους. Τὰ κατ’ αὐτὸ θὰ σᾶς ἀναπτύξῃ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς κ. Βοκοτόπουλος πληρέστερον. Τὸ ἄρθρον 220 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, οὕτω διαρρυθμιζόμενον, θέλει ἐνθαρρύνει μεγάλως τὰ μικρὰ κεφάλαια, ὅπως ἔλθωσιν εἰς ἐπικουρίαν τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης, τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας· θέλει γείνῃ δηλαδὴ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ἐγίνετο, καὶ πρὸ τοῦ 1821, εἰς τὰς ναυτικὰς ἡμῶν νήσους, ὅτε ἕκαστον πλοῖον ἀπήρτιζε καὶ μίαν ἑταιρείαν, ἧς μέλη ἦσαν πολλοὶ μεριδιοῦχοι. Ταῦτα ὅσον ἀφορᾶ τὴν ὑποστήριξιν τῶν μικρῶν κεφαλαίων. Ἀλλὰ πρὸς ἀνάπτυξιν τῆς ναυτικῆς πίστεως ἔχομεν ἀνάγκην νὰ προστατεύσωμεν καὶ τὰ συγκεντρωμένα κεφάλαια. Ὁ ἰδιοκτήτης, Κύριοι, ἀκινήτων ἢ χρεωγράφων ἢ ἄλλων ἀξιῶν δύναται, ὑποθηκεύων ἢ ἐνεχυριάζων αὐτὰς, νὰ λάβῃ τὰ ¾ τῆς ἀξίας τῆς περιουσίας του ταύτης. Ὁ ἰδιοκτήτης ἑνὸς ἀτμοπλοίου, ὁ ὁποῖος ἐδαπάνησε διὰ νὰ ἀποκτήσῃ τοῦτο 300–400 ἢ 500–800 χιλιάδας δραχμὰς, δὲν δύναται νὰ δανεισθῇ. Ποῖος εἶναι λοιπὸν ὁ σκόπελος, εἰς ὃν προσκόπτει ἡ ὑποθήκη τῶν πλοίων; Τὰ κατὰ τὸν διάπλουν ἀναγκαστικὰ δάνεια· διότι ὁ δανείζων δὲν δύναται νὰ ὑπολογίσῃ εἰς ποίαν θέσιν θέλει εὑρεθῆ τὸ δάνειόν του κατὰ τὸ τέλος τῆς προθεσμίας ἕνεκα τῶν ἀναγκαστικῶν τούτων δανείων. Πρὸς ἐπιτυχῆ δὲ ἐφαρμογὴν τοῦ ψηφισθέντος μὲν, ἀλλὰ μὴ δημοσιευθέντος νόμου περὶ ὑποθήκης τῶν πλοίων, κρίνεται ἀναγκαία ἡ μεταρρύθμισις τοῦ ἄρθρου τούτου, διὰ τοῦ ὁποίου θὰ τροποποιηθῇ τὸ προνόμιον τῶν κατὰ τὸν διάπλουν συνομολογουμένων δανείων. Διότι εἶναι ἤδη ἀποδεδειγμένον, ὅτι μὲ τὰ ὑπάρχοντα νῦν μέσα τῆς συγκοινωνίας ἀνεπληρώθησαν ὅλαι ἐκεῖναι αἱ δυσκολίαι, εἰς ἃς περιέπιπτον ἄλλοτε τὰ πλοῖα ἐκεῖνα, ἅτινα ἤθελον ὑποστῆ οἱανδήποτε ζημίαν εἰς ξένα Κράτη. Πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τῶν λεγομένων μου ἐπικαλοῦμαι τὸν κ. de Gourcy, τοῦ ὁποίου αἱ γνῶμαι ἐπὶ τῶν ζητημάτων τούτων λαμβάνονται ὑπ’ ὄψιν παρ’ ὅλων τῶν ναυτικῶν Κρατῶν, ὅστις πρὸς ὑποστήριξιν τῆς μεταρρυθμίσεως ταύτης μεταξὺ τῶν ἄλλων φέρει καὶ τὸ ἑξῆς παράδειγμα. Μέγα γαλλικὸν ἀτμόπλοιον, ὀνόματι «Νάντη», ἠσφαλισμένον διὰ ποσὸν δύο ἑκατομμυρίων περίπου φράγκων, μεταβαῖνον εἰς τὰς ἐσχατιὰς τοῦ κόσμου, εἰς τὴν Νουμέαν καὶ Ταϊτὴν, καὶ προσβληθὲν ὑπὸ κυκλῶνος κατὰ τὸν πλοῦν, ἀπώλεσε τὸ πηδάλιον καὶ οὐσιῶδές τι τεμάχιον τῆς πρύμνης του, μόλις δὲ μετὰ κόπου κατώρθωσε νὰ καταφύγῃ εἰς τὸ ἀκρωτήριον τῆς Καλῆς Ἐλπίδος, ὅπου δὲν ὑπῆρχον τὰ ἐπιτήδεια πρὸς διόρθωσιν. Τὸ συμβεβηκὸς ὅμως ἔμαθον ἀμέσως οἱ ἐφοπλισταὶ, καὶ ἐκ Λιβερπούλης διὰ τοῦ ἑπομένου ἀτμοπλοίου ἀπέστειλαν ἕτερον πηδάλιον καὶ τὸ ἀπολεσθὲν τῆς πρύμνης τεμάχιον, καὶ τὸ ἀτμόπλοιον ἐπισκευασθὲν ἐξηκολούθησε τὸν πλοῦν του ἐν καλῇ καταστάσει. Δὲν κρίνω ἐπάναγκες νὰ σᾶς ἀπασχολήσω περισσότερον, ἵνα σᾶς ἀποδείξω, ὅτι πλεῖστοι ναυτικοὶ συγγραφεῖς συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς τροποποιήσεως τοῦ προνομίου τῶν ἀναγκαστικῶν δανείων, χάριν τῆς ἐνθαρρύνσεως τῶν κεφαλαίων· ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ σπουδαιοτάτου τούτου θέματος, ὑπάρχουσι πολλοὶ τῶν κυρίων συναδέλφων, εἰδικοὶ μάλιστα, οἵτινες διὰ τῶν φώτων καὶ τῆς πείρας αὐτῶν θὰ διαφωτίσωσι τὴν Βουλὴν περὶ τῆς ἀνάγκης ταύτης, ὅταν ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ὑποβάλῃ ἐνώπιον ὑμῶν τὰς μεταρρυθμίσεις ταύτας τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, ἄνευ τῶν ὁποίων ἡ πρόοδος τῆς ἀτμήρους ἡμῶν ναυτιλίας δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, ὅσον πάντες ἐπιθυμοῦμεν. Ἀλλὰ, Κύριοι, διὰ νὰ σᾶς δώσω μίαν εἰκόνα τοῦ πλούτου, τὸν ὁποῖον θέλει εἰσκομίσει εἰς τὸ Κράτος ἡ ἀτμήρης ναυτιλία, καὶ διὰ νὰ μὴ σᾶς βαρύνω ἐπὶ πλέον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ὑποβάλω ἕνα πρόχειρον μὲν, ἀλλ’ ἀκριβῆ λογαριασμὸν ἑνὸς πλοίου 3,000 τόννων, ἀξίας 20,000 λιρῶν, ἤτοι 500,000 φράγκων χρυσῶν. Ἐὰν τὸ ἀτμόπλοιον τοῦτο ἀπολαύσῃ ναῦλον εἴκοσι μόνον σελλίνια κατὰ τόνον καθόδου καὶ ἀνόδου, —ὁ ὁποῖος εἶναι ἐκ τῶν μετρίων,—ἐκτελέσῃ δὲ πέντε μόνον πλόας ἐτησίως, μὲ φόρτωσιν ἀπὸ τὴν Μαύρην Θάλασσαν καὶ ἐκφόρτωσιν εἰς τὴν Ἀγγλίαν, Ἀμβέρσαν, Ρόττερδαμ, Ἁμβοῦργον, Δανίαν κλπ., μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν ὅλων τῶν δαπανῶν, ἤτοι τροφῶν, ἀντιμισθίας, καυσίμου ὕλης, ἀσφαλίστρων καὶ λοιπῶν ἐξόδων, ἐκτάκτων καὶ τακτικῶν, — ἔχω ἐνταῦθα λεπτομερῆ σημείωσιν, ἀλλὰ κρίνω περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολήσω, — μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν, λέγω, ὅλων τῶν δαπανῶν, ἀνερχομένων εἰς 228,000 φράγκα χρυσᾶ, ἐναπομένει καθαρὸν κέρδος 147,000 φράγκων ἐτησίως, ὅπερ ἰσοδυναμεῖ πρὸς 30% ἐπὶ τοῦ καταβληθέντος κεφαλαίου τῶν 500,000.

§7ΔΟΥΝΗΣ. Κατ’ ἔτος πέντε πλόας εἴπατε;

§8ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Πέντε. Ἠδύνατο νὰ κάμῃ καὶ ἕξ εὐχερῶς, ἀλλ’ ἐγὼ λογαριάζω τοῦτο μόνον διὰ πέντε πλόας, ἐπὶ τὸ ἀσφαλέστερον.

§9ΔΟΥΝΗΣ. Καὶ ὀκτὼ δύναται.

§10ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Δι’ αὐτὸ πανταχοῦ, ἀλλ’ ἰδίως ἐν Ἀγγλίᾳ, ὅπου ἡ ἐπιχείρησις αὕτη ἔλαβε κολοσσιαίας διαστάσεις, ἀνεμίχθησαν εἰς ταύτην ὅλα τὰ ἐπαγγέλματα. Ἐν Σκωτίᾳ δὲ εἷς κρεοπώλης ὑπῆρξεν ἰδιοκτήτης 42 ἀτμοπλοίων, χωρὶς νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ ἐπάγγελμά του. Ἐὰν, Κύριοι, ληφθῶσιν ὑπὸ σοβαρὰν ἔποψιν αἱ προτεινόμεναι εὐκολίαι, ἐπέλθῃ δὲ εἰς τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην ἀρωγὸς ἡ νομοθεσία μας, — δὲν θ’ ἀναβιβάσω τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀτμοπλοίων, καθ’ ὑπερβολικὸν τρόπον, ἅτινα δυνάμεθα ν’ ἀποκτήσωμεν, οὔτε τολμῶ νὰ σκεφθῶ περὶ χιλιάδων ἀτμοκινήτων σκαφῶν εἰς ἀντικατάστασιν τῶν ἄλλοτε χιλιάδων ἱστιοφόρων ἡμῶν πλοίων, διότι τοῦτο θὰ ἦτο ὄνειρον. Ἀλλ’ ἂν κατώρθωσεν ἡ ἀτμήρης ἡμῶν ναυτιλία ἄνευ μέσων, ἄνευ προστασίας τῶν κεφαλαίων, νὰ φθάσῃ εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 152 ἀτμοπλοίων, πολὺ εὐκόλως θέλει δυνηθῆ νὰ φθάσῃ τὸν ἀριθμὸν τῶν 500... Δὲν παραδέχεσθε; Βεβαίως. Ἐὰν δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν 500 ἀτμοπλοίων πολλαπλασιάσητε μὲ τὸ καθαρὸν κέρδος τῶν 147,000 φράγκων, θὰ ἔχητε καθαρὸν ἔσοδον χρυσοῦ ἐν τῷ τόπῳ 73,500,000 δραχμῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον αὐτὸ τὸ κέρδος, Κύριοι. Πρέπει εἰς αὐτὸ νὰ προσθέσητε 25–27 ἑκατομμύρια περίπου, τὰ ὁποῖα θὰ προέλθωσιν ἀπὸ τὰς ἀντιμισθίας τῶν πλοιάρχων, θερμαστῶν καὶ ναυτῶν καὶ ἀπὸ τὴν διαφορὰν τροφῶν, ἀσφαλίστρων καὶ λοιπῶν. Ὥστε ἐξ αὐτῶν καὶ μόνων τῶν 500 ἀτμοπλοίων θὰ ἔχωμεν εἰσαγωγὴν χρυσοῦ ἐν τῷ Κράτει πλέον τῶν 100,000,000 φράγκων ἐτησίως.

§11ΔΟΥΝΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ συνέταξε νομοσχέδιον;

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὐτὸ ὑποβάλλει. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§13ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Εὐαρεστηθῆτε, παρακαλῶ, νὰ πιστεύσητε, κύριοι συνάδελφοι, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παραθέσω ἐνώπιον ὑμῶν, δὲν εἶναι φανταστικοί, εἶναι ἐξηγμένοι κατόπιν ἐπισταμένης ἐμπορικῆς καὶ ναυτικῆς μελέτης, εἶναι ἐξηγμένοι ἀπὸ τὰ βιβλία αὐτῶν τῶν ἐφοπλιστῶν, οἱ ὁποῖοι, εὐμενῶς ἀποβλέποντες εἰς μεγαλείτερα καὶ γενικώτερα συμφέροντα τοῦ Κράτους, σᾶς λέγουσι: «Λάβετε τὰ βιβλία μας, Κύριοι, ἰδέτε, ἔχομεν 25–30% ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων κέρδη, καὶ ἀποφασίσατε περὶ τῶν μέτρων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συντελοῦσιν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐθνικοῦ ἡμῶν πλούτου, τοῦ πρωτίστου κλάδου τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς, τοῦ συμφυοῦς μὲ τὴν γεωγραφικὴν θέσιν τῆς χώρας μας». Ἀλλὰ δὲν εἶχον ἀνάγκην, Κύριοι, πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς γνώμης μου τῶν ἐγγράφων καὶ τῶν σημειώσεων τῶν κυρίων ἐφοπλιστῶν, διότι ταῦτα γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως. Ἐὰν, κύριοι συνάδελφοι, θελήσωμεν νὰ παραμερίσωμεν ὀλίγον τὰς ἄνευ σπουδαίων λόγων ἐπερωτήσεις, αἱ ὁποῖαι, ὡς παρατηρεῖτε, καταναλίσκουσι τὸν πλεῖστον χρόνον τῆς Βουλῆς, καὶ τραπῶμεν εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν παραγωγικήν... (κίνησις καὶ ψιθυρισμοὶ ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει).

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι.

§15Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Ἡμεῖς σᾶς ἀκούομεν μετὰ προσοχῆς μεγάλης. Δὲν ἔχετε παράπονον.

§16Π. ΓΚΙΚΑΣ. Θὰ ὑποβάλητε νομοσχέδιον, κύριε Βουλευτά; Περὶ αὐτοῦ ἀσχοληθῆτε.

§17ΡΕΤΣΙΝΑΣ. Μάλιστα... Λέγω, ὅτι, ἂν θελήσωμεν νὰ ἐργασθῶμεν εἰς νομοθετικὴν ἐργασίαν παραγωγικὴν, ταχέως βεβαίως θὰ κατορθώσωμεν ν’ ἀπαλλάξωμεν τὸ Κράτος ἡμῶν ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας, εἰς ἣν εὑρίσκεται καὶ ἥτις γεννᾷ τὰς πλειοτέρας τῶν ἐπερωτήσεων, τὰς ὁποίας εὑρίσκεσθε εἰς τὴν ἀνάγκην ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου πολλάκις νὰ ἀναπτύσσητε.

§18Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον σχετικῶς πρὸς τὸ ἴδιον θέμα.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ὁ κύριος Χοϊδᾶς.

§20Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Σχετικῶς.

§21ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί σχετικῶς; Θὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον.

§22Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπητε, θὰ ὑποβάλω ἐγὼ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς.

§23Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐγὼ ζητῶ τὸν λόγον κατόπιν.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§25Δ. ΒΟΚΟΤΟΠΟΥΛΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω δύο προτάσεις νόμων, ὡς εἰσηγητὴς τῆς συσταθείσης ἐπιτροπῆς πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Ἡ ἐπιτροπὴ διετύπωσεν εἰς νομοσχέδια δύο τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα ἔκρινεν ἀναγκαῖα, ὡς μέλλοντα νὰ συντελέσωσιν εἰς ἐνίσχυσιν καὶ ἀνάπτυξιν τῆς ἐμπορικῆς ναυτιλίας. Σπεύδει δὲ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ὑποβάλῃ ταῦτα, διότι νομίζει αὐτὰ λίαν ἐπείγοντα, καὶ παρακαλεῖ τὴν Βουλὴν νὰ τὰ ψηφίσῃ πρὸ τῆς λήξεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Συνόδου. Ἀφορῶσι δὲ εἰς δύο θέματα, ἄσχετα πρὸς ἄλλα ζητήματα τεχνικὰ καὶ ἐπιστημονικὰ. Τὸ ἓν εἶναι ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 220 τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον, ὡς εἶπε πρὸ μικροῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς παρακωλύσεως καὶ ἀναπτύξεως τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας. Δι’ αὐτῆς τῆς διατάξεως δεσμεύεται ἡ θέλησις τῆς μειονοψηφίας τῶν κεφαλαίων, ἥτις, ἐν ὅσῳ δὲν εἶναι τοὐλάχιστον ἰσοψηφία, δὲν δύναται ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς συνιδιοκτησίας πλοίου, τοῦ ὁποίου ἡ διαχείρισις ὑπὸ τῆς πλειονοψηφίας δὲν γίνεται κοινῶς ὠφέλιμος. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐνόμισε καλὸν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι ἐν ἰσχύϊ σήμερον ἐν Ἰταλίᾳ, ὅπου εἰς τὴν κρίσιν τοῦ Δικαστηρίου κεῖται νὰ δεχθῇ τὴν διὰ πλειστηριασμοῦ πώλησιν, καὶ ὅταν οἱ αἰτοῦντες αὐτὴν ἀντιπροσωπεύωσι μόνον τὸ ¼ τῆς ἀξίας τοῦ πλοίου, ἐὰν ἡ αἴτησις στηρίζηται εἰς λόγους οὐσιώδεις καὶ ἐπείγοντας. Ἐπειδὴ δὲ ὁ λόγος τῆς ἐνισχύσεως τῶν κεφαλαίων, ἵνα προσέλθωσιν εἰς τὴν ἀγορὰν ἀτμοπλοίων, ὡδήγησε τὴν ἐπιτροπὴν εἰς τὴν πρότασιν τοῦ νόμου, ἐνόμισεν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι ἠδύνατο νὰ προχωρήσῃ καὶ ἔτι περαιτέρω ἀπὸ τὴν ῥηθεῖσαν διάταξιν τοῦ ἰταλικοῦ νόμου, ὅταν πρόκηται περὶ μεγάλων ἀτμοπλοίων, καὶ διὰ τοῦτο προτείνει νὰ γένηται δεκτὴ ἡ αἴτησις πρὸς πλειστηριασμὸν τῶν ἀτμοπλοίων καὶ ὅταν οἱ αἰτοῦντες ἀντιπροσωπεύωσι τὸ ¼ τῆς ἀξίας καὶ τὸ πλοῖον ὑπερβαίνῃ τὴν χωρητικότητα τῶν 2,000 τόννων. Εἰς τὸ σχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς περιελήφθησαν καὶ ἕτεραι διατάξεις, μετέχουσαι χαρακτῆρος δικονομικοῦ· ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ τεθῶσιν αὗται, ὅπως λείψωσιν αἱ ἀμφιβολίαι ἰδίως περὶ τῆς ἁρμοδιότητος τοῦ Δικαστηρίου, τοῦ διατάξοντος τὴν ἐκποίησιν, καὶ περὶ τῆς διαδικασίας, ἥτις θὰ λάβῃ χώραν πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἐνδεχομένων κλητεύσεων τῶν μὴ στεργόντων εἰς τὴν πώλησιν διὰ τοῦ πλοιάρχου ὡς ἀντιπροσώπου αὐτῶν. Τὸ δεύτερον σχέδιον νόμου εἶναι τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 30 τοῦ νόμου ΑΩΞΒʹ περὶ ὑποθήκης πλοίων. Ὡς γινώσκει ἡ Βουλὴ, ὁ νόμος οὗτος, καίπερ πρὸ πολλῶν ἐτῶν ψηφισθεὶς, δὲν ἐτέθη ἐν ἰσχύϊ ἀκόμη, ἐνῷ ἡ ἐπιτροπὴ νομίζει, ὅτι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐν ἐφαρμογῇ, ἂν δὲ κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου προέκυπτον αἱ ἀντιρρήσεις, αἱ ὁποῖαι προεβλήθησαν καὶ κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ, ἠδύνατο ὁ νόμος νὰ διορθωθῇ ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Ἡ ἔλλειψις τῆς ἐφαρμογῆς εἶναι κατὰ τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς ἐπιβλαβὴς, καὶ ὁμοψήφως συνιστᾷ αὕτη τὴν ἔκδοσιν τοῦ ἐκτελεστικοῦ διατάγματος πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Ἐν τούτοις ὁ νόμος ἐκεῖνος περιέχει ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 30, καθ’ ὃ τὰ δάνεια τὰ λεγόμενα τῆς ἀνάγκης τοῦ τελευταίου διάπλου προηγοῦνται τῶν ἐνυποθήκων. Ὁ κ. Ποταμιᾶνος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξεν εἷς τῶν κυρίων συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου, θὰ ἐνθυμεῖται τὸ πρᾶγμα. Ἀλλ’ ἡ προτίμησις τῶν δανείων τῆς ἀνάγκης τῶν ἄλλων ἐνυποθήκων δανείων εἶναι ἡ κυρία πληγή, ἥτις δὲν ἄφησε νὰ προαχθῇ ἡ ἐμπορικὴ ναυτιλία. Διότι καταστρέφει τὴν πίστιν τῶν ἐπὶ ὑποθήκῃ διατεθειμένων νὰ δανείσωσι. Νομίζει λοιπὸν ἡ ἐπιτροπή, ὅτι, ἂν μεταρρυθμισθῇ τὸ ἄρθρον αὐτὸ καὶ διατηρηθῇ ἡ τάξις τῶν ὑποθηκῶν τοῦ πλοίου, ὅπως εἶναι ἐγγεγραμμένη ἐν τῷ βιβλίῳ τῶν ὑποθηκῶν, τὰ δὲ δάνεια τῆς ἀνάγκης νὰ μὴ προηγῶνται αὐτῶν, σώζεται ἡ πίστις ὑπὲρ τῆς ναυτιλίας. Τὸ μέτρον ἔσεται λυσιτελέστατον, διότι οὕτω θὰ ἐνθαρρυνθῶσι τὰ κεφάλαια καὶ δὲν θὰ ἔχουν νὰ φοβῶνται τὰ ἄγνωστα δάνεια τῆς ἀνάγκης· ἄμεσον δὲ ἀποτέλεσμα θὰ ἦναι νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἀπόκτησις πλοίων καὶ ἰδίως ἀτμοπλοίων. Ὅθεν ἡ ἐπιτροπὴ παρακαλεῖ δι’ ἐμοῦ, ἵνα ἡ Βουλὴ, χάριν τῆς ἐνισχύσεως τῆς ναυτιλίας, ὑπὲρ τῆς ὁποίας ἔδειξε προσφάτως μέγα ἐνδιαφέρον καὶ πρόνοιαν, ψηφίσῃ πρὸ τῆς λήξεως τῆς Συνόδου ταύτης τὰς δύο ταύτας προτάσεις νόμων.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, 259–260). Ὁ ἐν Ἀθήναις Σύλλογος τῶν καπνοπωλῶν καὶ καπνεμπόρων ὑποβάλλει ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζει τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἀλλὰ δὲν θέλει νὰ ἐπιβληθῇ πρόσθετος φόρος ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, δι’ οὓς λόγους ἐν τῷ ψηφίσματι ἐκθέτει. Ὁ βουλευτὴς Ἀττικῆς κ. Σταυρόπουλος παρακαλεῖ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ἵνα εἰς τοὺς ναύτας τοῦ Β. Ναυτικοῦ, τοὺς μεταβαίνοντας εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐπὶ πλοίων, χορηγῶνται αἱ ἀποδοχαὶ αὐτῶν εἰς χρυσόν. Ὁ βουλευτὴς Βονίτσης κ. Τσόγκας καταθέτει τὴν ἑξῆς σύστασιν: «Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς δύο ψηφίσματα τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Ἀνακτορίων, τοῦ ὁποίου αἱ εὐχαὶ παρακαλῶ καὶ ἐγὼ νὰ εἰσακουσθῶσι καὶ διαταχθῇ ἡ στάθμευσις ἑνὸς λόχου ἐν Βονίτσῃ, ὅπου καὶ στρατῶνες ἐν τῷ φρουρίῳ ὑπάρχουσιν, εἶναι δὲ οὗτος ἀναγκαῖος διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν καὶ διὰ τὴν μεθόριον γραμμὴν, ἧς ἐγγύτατα κεῖται ἡ Βόνιτσα, νὰ μεριμνήσῃ δὲ ἡ Κυβέρνησις καὶ διὰ τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν τῆς γραμμῆς Ἀκαρνανίας, ἐρχομένη ἀρωγὸς εἴς τινα ἑταιρείαν.» Χθὲς ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ νὰ προβῶμεν εἰς τὸν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τῆς χήρας Καραβαγγέλη πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Ἐὰν οἱ κύριοι Βουλευταὶ οἱ ἔχοντες ἐπερωτήσεις ἐπιφυλάσσωνται νὰ ἀναπτύξωσιν αὐτὰς κατόπιν, δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν τώρα.

§27Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὀλίγα θὰ εἴπω. Εἶμαι καὶ ἐγὼ θιασώτης τῆς ἰδέας τῆς ὑποστηρίξεως τῆς ναυτιλίας, διότι αὕτη ἀναμφισβητήτως ἀποτελεῖ σπουδαῖον παράγοντα κοινωνικῆς καὶ ἐθνικῆς δυνάμεως. Νομίζω ὅμως, ὅτι τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ληφθῶσι διὰ τὴν ναυτιλίαν, πρέπει νὰ τύχωσι μεγαλειτέρας καὶ σπουδαιοτέρας μελέτης ἐκείνης τῆς ὁποίας ἔτυχον τὰ πρὸ ὀλίγου ὑποβληθέντα. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι, ὅτε ἡ Ἰταλία ἠθέλησε νὰ βελτιώσῃ τὴν ναυτικὴν αὐτῆς νομοθεσίαν, ἐπιτροπαὶ ἐξ εἰδημόνων ἀνδρῶν ἐπὶ 3 ἢ 4 ἔτη εἰργάσθησαν, ἵνα φθάσωσιν εἰς ἀποτέλεσμα. Ἡμεῖς, ψηφίζοντες διὰ πιέσεως ψυχολογικῆς, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ περιπέσωμεν εἰς λάθη, τὰ ὁποῖα ἔσονται λίαν ἐπιβλαβῆ. Δὲν πρόκειται νὰ ἐκφέρω γνώμην ἐπὶ τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, ἀλλὰ θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ νομοσχεδίου ψηφισθέντος εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, τοῦ περὶ τῶν μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, ἐν τῷ ὁποίῳ ὑπάρχει διάταξις, ἥτις ἐνδεχόμενον νὰ ἐξαναγκάσῃ πλείστους Ἕλληνας ἰδιοκτήτας ἀτμοπλοίων νὰ μεταβάλωσιν ἐθνικότητα. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἡ ὑποχρεοῦσα τοὺς Ἕλληνας ἰδιοκτήτας ἀτμοπλοίων νὰ παραλαμβάνωσι μηχανικοὺς ἔχοντας δίπλωμα, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ψηφισθέντος χθὲς νομοσχεδίου. Πλεῖστοι τῶν ἰδιοκτητῶν ἀτμοπλοίων ἔχουσι μηχανικοὺς ξένους, Ἄγγλους ἰδίως, πρὸς οὓς ἔχουσιν ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην καὶ ἕνεκα τῆς ἱκανότητος αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ διότι παρέχουσιν ἐγγυήσεις εἰς τὰς ἀσφαλείας τὰς ἐν Εὐρώπῃ. Εἶναι ἀδύνατον οἱ ἰδιοκτῆται τῶν ἀτμοπλοίων τούτων νὰ χωρισθῶσι τῶν μηχανικῶν των, εἰς οὓς ἔχουσιν ἐμπιστευθῆ τὰ ἀτμόπλοια αὐτῶν ἀπὸ δεκαετίας. Βεβαίως δὲ οἱ Ἄγγλοι οὗτοι μηχανικοὶ δὲν θὰ δεχθῶσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐξετάσεις ἐνταῦθα, ὅπως λάβωσι τὸ παρὰ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενον δίπλωμα. Ὁ κίνδυνος οὗτος ἔπρεπε νὰ προληφθῇ. Τὸν ὑπέδειξε χθὲς καὶ ὁ ἔντιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφος. Ἐγὼ δὲν ἤμην παρών, ἕνεκα τοῦ προκεχωρηκότος τῆς ὥρας, καὶ οὕτως ἐψηφίσθη ἡ διάταξις αὕτη σχεδὸν ἀπαρατήρητος καὶ ἄνευ προσοχῆς. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ὁ νόμος δὲν θὰ λάβῃ ἰσχὺν παρὰ μετὰ διετίαν. Τοῦτο ὅμως, τὸ ἐν τῷ νόμῳ ἀναγραφὲν, μὲ ἠνάγκασε νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν νομοθετικὴν ἐργασίαν τὴν σχετιζομένην πρὸς τὴν ναυτιλίαν.

§28Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν γενικὴν παρατήρησιν τοῦ κ. συναδέλφου συμφωνῶ καὶ ἐγώ, ὅτι τὰ νομοσχέδια πρέπει νὰ ὑφίστανται μείζονα ἐξέτασιν. Ἐκ παρεξηγήσεως ὅμως ἐπῆλθεν ἡ παρατήρησις τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἄρτης, διότι χθὲς μοὶ ἀνεκοίνωσε παρατήρησιν ὑποβληθεῖσαν αὐτῷ ἔξωθεν παρ’ ἀξιοτίμου προσώπου), ἀφορῶσαν εἰς τὴν διευκόλυνσιν τῆς διατηρήσεως ξένων μηχανικῶν ἐν ἑλληνικοῖς ἀτμοπλοίοις. Εὐτυχῶς τοῦτο ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου, οὗτινος ἡ δευτέρα παράγραφος ἔχει οὕτω: «Μηχανικοὶ ἀλλοδαποὶ δύνανται νὰ ναυτολογηθῶσιν ἐπὶ ἑλληνικῶν ἐμπορικῶν ἀτμοπλοίων, ἐὰν κέκτηνται δίπλωμα μηχανικοῦ». Ἡ παρεξήγησις προῆλθεν ἐκ τοῦ ὅτι ἐγὼ ὑπέθεσα ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ὡμίλησε περὶ ἄλλων μηχανικῶν, φερόντων ξένον δίπλωμα, περὶ ὧν προνοεῖ τὸ ἄρθρον 10. Ἀληθῶς δὲ παρὰ τῶν τοιούτων ζητοῦμεν ἐξετάσεις θεωρητικὰς καὶ πρακτικὰς ἐν Ἑλλάδι περὶ τῶν γνώσεών των, διότι δὲν εἶναι ἀπίθανον νὰ προσαγάγωσι δίπλωμα ληφθὲν διὰ τῆς μεθόδου τῆς πλαστοπροσωπίας.

§29ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ μοὶ δώσῃ, ἐλπίζω, τὴν ἄδειαν νὰ συστήσω αὐτῷ παράκλησιν τοῦ ἐν Πάτραις Ἠθικοθρησκευτικοῦ Συλλόγου «Ἁγίου Ἀνδρέου» περὶ μεταθέσεως τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας ἐκ τῶν ἱερῶν ναῶν εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἀπό τινων ἐτῶν, Κύριοι, ἐν Πάτραις, τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Πατρῶν, κατωρθώθη ἡ ὑπὸ ἰδιωτῶν οἰκοδόμησις οἰκιῶν ἐπίτηδες διὰ δημοτικὰ σχολεῖα, αἱ ὁποῖαι καὶ ἐνοικιάσθησαν πολυετῶς ὑπὸ τοῦ δήμου διὰ τὸν σκοπὸν τοῦτον· κατὰ τὴν οἰκοδόμησιν αὐτῶν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν καὶ ὁ σκοπὸς τοῦ νὰ ἐνεργῆται ἡ ψηφοφορία κατὰ τὰς ἐκλογὰς ἐντὸς τῶν σχολείων. Τοιαῦτα ὠκοδομήθησαν ἤδη ἑπτὰ ἢ ὀκτώ, νομίζω, εὐρύχωρα καὶ δυνάμενα νὰ χρησιμεύσωσι καὶ ὡς τόπος ψηφοφορίας. Κατὰ τὸν νόμον ἡ ψηφοφορία ἐνεργεῖται εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ ὅπου τοιαῦτα δὲν ὑπάρχουσιν, εἰς τοὺς ναούς· ἔδει λοιπὸν μετὰ τὴν οἰκοδόμησιν καταλλήλων σχολείων, ὡς προεῖπον, νὰ διαταχθῇ ἡ ἐντὸς αὐτῶν ἐνέργεια τῆς ψηφοφορίας· ἡ Διοικητικὴ ὅμως ἀρχὴ διστάζει ν’ ἀποφασίσῃ τοῦτο, στενῶς ἑρμηνεύουσα τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 20 τοῦ νόμου, εἰς τὸ ὁποῖον ὁρίζεται «Σχολεῖα δημοτικὰ οἰκοδομήματα», φρονοῦσα ὅτι ὁ δῆμος πρέπει νὰ ἦναι κύριος τῶν σχολείων καὶ δὲν ἀρκεῖ νὰ ἔχῃ τὴν χρῆσιν μόνον. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν ἐπὶ Ἐσωτερικῶν, ἐὰν νομίζει, ὡς πιστεύω, ὅτι ὁ νόμος δὲν ἐννοεῖ κυριότητα τοῦ δήμου ἐπὶ τῶν σχολείων, νὰ ἑρμηνεύσῃ αὐτὸν δι’ ἐγκυκλίου, ἄλλως νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον τροποποιοῦν τὸν νόμον, διὰ νὰ παύσουν τὰ ἄτοπα, τὰ κατὰ τὰς ἐκλογὰς λαμβάνοντα χώραν ἐντὸς τῶν ἱερῶν ναῶν, μεταφερομένου τοῦ τόπου τῆς ψηφοφορίας εἰς τὰ δημοτικὰ σχολεῖα, ὅπου τοὐλάχιστον ὑπάρχουσι τοιαῦτα κατάλληλα, ὡς ἐν Πάτραις.

§30ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρό τινων ἡμερῶν εἶχον παρακαλέσει ἐγγράφως τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσωσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μεταξὺ τῶν δύο τούτων Ὑπουργείων καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς Λαμίας ἀλληλογραφίαν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς καταλήψεως ὑπὸ χωρικῶν τοῦ κτήματος Ἰμίρμπεη, τοῦ ἀνήκοντος εἰς ἰδιοκτήτας ἐν Φθιώτιδι κατοικοῦντας. Παρακαλῶ αὐτὸν κατ’ ἐπανάληψιν νὰ κατατεθῶσι τὰ ἔγγραφα ταῦτα, διότι φρονῶ, ὅτι διὰ τῆς μελέτης αὐτῶν καὶ τῶν παρατηρήσεων, εἰς τὰς ὁποίας ταῦτα θὰ δώσωσιν ἀφορμήν, θὰ διαφωτισθῇ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν ἀρχῶν ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἔχει γενικωτέραν μορφήν, διότι ἐνθαρρύνει τοὺς χωρικοὺς εἰς βιαίαν καὶ αὐθαίρετον κατάληψιν ἰδιωτικῶν κτημάτων.

§31Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πότε ὑπεβάλετε τοιαύτην αἴτησιν;

§32ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Πρὸ τεσσάρων ἡμερῶν παρέδωκα αὐτὴν γραπτὴν εἰς τὸν κ. Γραμματέα.

§33Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σήμερον συνέστησα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν νὰ ἑτοιμάσῃ ἀπαντήσεις εἰς ὅλας τὰς ἐπερωτήσεις.

§34Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἑκατὸν περίπου κτηματίαι τοῦ δήμου Στείρων ἀπηύθυναν αἴτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς παρακαλοῦσιν αὐτὸν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν. Παραπονοῦνται οἱ ἰδιοκτῆται οὗτοι, ὅτι ἕνεκα τῆς κακῆς συστάσεως τῆς ἀγροφυλακῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως ἀρκετοῦ προσωπικοῦ τῆς ἀστυνομίας οἱ κτηνοτρόφοι προξενοῦσι καθ’ ἑκάστην μεγάλας ζημίας εἰς τὰ κτήματα αὐτῶν. Εἰς μάτην καταγγέλλουσιν αὐτοὺς εἰς τὰς ἀστυνομικὰς ἀρχάς· αὗται δὲν εἰσάγουσι τὰς μηνύσεις αὐτῶν πρὸς ἐκδίκασιν. Οὕτως ἀπὸ διετίας οὐδεμία εἰσήχθη μήνυσις ἐπὶ φθορᾷ ξένης περιουσίας ἢ ἐπὶ ἀγροζημίᾳ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νόμου περὶ ποιμνιοβοσκῆς. Ἐντεῦθεν ἐθρασύνθησαν ἐπὶ τοσοῦτον οἱ κτηνοτρόφοι, ὥστε κινδυνεύουσι καὶ τὰ κτήματα τῶν ἀναφερομένων καὶ ἡ ἐφετεινὴ ἐσοδεία. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, νὰ διατάξῃ, εἰ δυνατόν, τηλεγραφικῶς τὸν ἐκεῖ ἀστυνόμον, ἵνα λάβῃ σύντονα μέτρα. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐνθυμηθῇ ἐγκύκλιον τοῦ Ὑπουργείου, ἐκδοθεῖσαν κατὰ τὸ 1893, δι’ ἧς ἀπηγορεύετο ἡ χορηγία ἀδειῶν εἰς φαρμακεμπόρους. Ἐσχάτως ἐδόθησαν πολλαὶ τοιαῦται ἄδειαι, καὶ ἐκ τούτου ἐπῆλθε μεγάλη στενοχωρία εἰς τοὺς φαρμακοποιοὺς καὶ φαρμακεμπόρους τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ αὐτὸν νὰ συστήσῃ ἐκ νέου τὴν ἐγκύκλιον ταύτην, ἣν ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, Ὑπουργὸς ὢν ἄλλοτε τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶχεν ἀποστείλει, διότι, ὡς γνωρίζετε, ὁ πολλαπλασιασμὸς τῶν φαρμακείων καὶ φαρμακεμπορείων καὶ οἱ συναγωνισμοὶ φέρουσι κινδύνους, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἰς ἣν εὑρίσκονται ταῦτα, νὰ νοθεύωσι τὰ φάρμακα. Ἐπίσης ὁ αὐτὸς κ. Ὑπουργὸς, παρὰ τὴν διαβεβαίωσίν του πρὸς τὴν Βουλὴν, ἐλησμόνησε νὰ προσαγάγῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Νομάρχου Εὐβοίας, δι’ ἧς ἐνεκρίθη ἀπόφασις τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Αὐλῶνος ἀφορῶσα εἰς τὸν διορισμὸν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἐπιτρόπων. Παρήλθεν ἀρκετὸς χρόνος.....

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν εἶναι τώρα ἐποχή.

§36ΔΟΥΝΗΣ. Δὲν εἶναι δι’ ὑμᾶς ἐποχή, ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω καθῆκον. Βλέπετε, ὅτι φροντίζω νὰ ἦμαι σύντομος, καὶ διὰ τοῦτο κάμνω μόνον ἁπλῆν ὑπόμνησιν.

§37Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγγράφως νὰ δίδητε ταῦτα, διότι πολλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι, ὅτε ἐλάβετε τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἴπετε ὅτι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπῆρχεν ἑτέρα ἀπόφασις. Ἠρώτησα ἐὰν τοιαύτη ἀπόφασις ὑπῆρχεν ἐκδεδομένη, καὶ μοὶ εἶπον, ἀφοῦ ἐξήτασαν τὰ ἔγγραφα, ὅτι οὐδεμία τοιαύτη ὑπάρχει. Τώρα λέγετε, ὅτι ὁ Νομάρχης προέβη εἰς τοιαῦτα μέτρα, ἀλλὰ προέβη ἐν ἀγνοίᾳ τοῦ Ὑπουργείου· τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔλαβε γνῶσιν τῆς ἐνεργείας ταύτης. Παρακαλῶ λοιπὸν, ἐγγράφως νὰ ζητήσητε ὅ,τι θέλετε, διότι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐνθυμηθῶ τὰς συστάσεις ὅλων τῶν κ. Βουλευτῶν.

§38ΔΟΥΝΗΣ. Ἡ παράκλησίς μου ἐδόθη ἐγγράφως, ἀλλὰ θὰ δώσω καὶ ἄλλην.

§39ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἶδον, ὅτι ἡ αἴτησίς μου παρεδόθη εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον τοῦ Ὑπουργείου πρὸ δύο ἡμερῶν.

§40Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν ἐδόθη πρὸ δύο ἡμερῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ φέρω τὰ ἔγγραφα αὔριον.

§41ΝΕΓΡΗΣ. Ἐπερώτησιν ἁπλῆν θέλω νὰ καταθέσω, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ φέρῃ τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ζητῶ δι’ αὐτῆς, αὔριον ἢ μεθαύριον.

§42Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὔριον εἶναι ἀδύνατον· ἐκτὸς ἐὰν λάβω ἀμέσως τώρα τὴν ἐπερώτησιν.

§43ΝΕΓΡΗΣ. Πρόκειται περὶ ἀποφάσεως, ἣν ἐξέδωκεν ὁ τέως Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐπὶ τῆς δημοπρασίας τῶν μαρμάρων Πεντέλης. Ἐλπίζω ὅθεν, ὅτι θὰ δυνηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ φέρῃ τὸ ἔγγραφον κατὰ τὴν προσεχῆ συνεδρίασιν. Κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους 1899 εἶχε γείνῃ πολυετὴς ἐνοικίασις τῶν μαρμάρων τῆς Πεντέλης. Ἐπὶ τῆς ἐνοικιάσεως ταύτης ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν ἐξέδωκεν ἀπόφασιν ἠτιολογημένην, ἀπορρίπτουσαν τὴν ἐνοικίασιν ταύτην. Ἐπειδὴ ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ εἶναι ἀνάγκη νὰ γνωρίζωμεν τοὺς λόγους, δι’ οὓς ὁ τότε Ὑπουργὸς ἀπέρριψε τὴν ἀπόφασιν ταύτην, θὰ παρακαλέσω, ἀφοῦ μάλιστα ὀλίγαι ἀκόμη ὑπολείπονται δυστυχῶς ἡμέραι συνεδριάσεων, νὰ διαταχθῇ ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν νὰ ἀνεύρῃ τὴν ἐν λόγῳ ἀπόφασιν ἀμέσως καὶ προσκομίσῃ ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργός.

§44Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ὡς γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε, τὸ Κράτος εἶναι ὑπόχρεων κατὰ τὸν νόμον εἰς τὴν παροχὴν συνδρομῆς εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους διὰ τὰς δαπάνας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Δυστυχῶς ἡ ὑποχρέωσις αὕτη δὲν ἐκτελεῖται πανταχοῦ συμφώνως πρὸς τὸν νόμον. Μεταξὺ τῶν δήμων, οἵτινες ὡς ἄποροι δικαιοῦνται τῆς συνδρομῆς τοῦ Δημοσίου, εἶναι καὶ ὁ δῆμος Ὁμιλαίων τῆς ἐπαρχίας Φθιώτιδος. Δύο καὶ πλέον ἔτη παρῆλθον ἀφ’ ὅτου ὁ δῆμος οὗτος δὲν τυγχάνει τῆς ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζομένης συνδρομῆς, ὁ δὲ τέως δήμαρχος ἠναγκάσθη ἐξ ἰδίων νὰ καταβάλῃ μέγα χρηματικὸν ποσὸν, ἵνα δυνηθῇ νὰ διατηρήσῃ τὸ δημοτικὸν σχολεῖον τοῦ δήμου αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο ποιοῦμαι σύστασιν πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ συστήσῃ τοῖς ἁρμοδίοις ν’ ἀποδώσωσι τῷ εἰρημένῳ δημάρχῳ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐξ ἰδίων κατέβαλεν ὑπὲρ τοῦ δημοτικοῦ σχολείου τοῦ δήμου του· διότι, ἐὰν δὲν ἀναγνωρίσωσι τὸ δικαίωμά του αὐτὸ αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαὶ, ὁ δήμαρχος δικαιοῦται νὰ καταφύγῃ εἰς τὰ δικαστήρια καὶ λάβῃ τὸ παρ’ αὐτοῦ καταβληθὲν ποσόν. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, δὲν δύναμαι, Κύριοι, ἢ νὰ διερμηνεύσω τὴν θλίψιν τῶν συμπολιτῶν μου καὶ διαμαρτυρηθῶ...

§45ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν ἀφίνετε νὰ ὁμιλήσητε καλλίτερον κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως;

§46ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἠξεύρω καλῶς πότε πρέπει νὰ ὁμιλῶ... Καὶ διαμαρτυρηθῶ, λέγω, ἐπὶ τῇ ἀστοργίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν οὔτε τὰς συστάσεις καὶ εὐχὰς τῶν συμπολιτῶν μου, οὔτε τὰς συστάσεις τῶν ἀντιπροσώπων τῆς ἐπαρχίας ταύτης, οἵτινες πολλάκις παρεστήσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου τὴν ζημίαν, ἥτις θέλει προσγείνῃ εἰς τὴν πόλιν τῆς Λαμίας, ἐὰν δὲν διέλθῃ ὁ σιδηρόδρομος δι’ αὐτῆς. Ἡ δαπάνη δὲ τῆς τοιαύτης τροποποιήσεως τῆς γραμμῆς, ὅπως διέρχηται ὁ σιδηρόδρομος καὶ διὰ Λαμίας, ἔσται ἐλαχίστη, μικρὰ δὲ ἡ ἐπὶ πλέον ἀνάπτυξις τῆς γραμμῆς ταύτης. Καὶ ἐνῷ δύναμαι νὰ συγχαρῶ τὴν Κυβέρνησιν καὶ τοὺς Βουλευτὰς τῆς Θεσαλίας, ἰδίως δὲ τοὺς ἐκ Λαρίσης, οἵτινες κατώρθωσαν, πεποιθότες εἰς τὸ δίκαιον αὐτῶν, νὰ διέλθῃ ἡ γραμμὴ καὶ διὰ Λαρίσης, δὲν δύναμαι νὰ εἴπω τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς ἀντιπροσώπους τῆς Φθιώτιδος, καὶ ἰδίως διὰ τοὺς ὑποστηρίζοντας διὰ τῆς ψήφου αὐτῶν τὴν Κυβέρνησιν. Ἠξεύρω ὅτι καὶ αὐτοὶ ἐνδιαφέρονται, ὡς πάντες ἡμεῖς, ὑπὲρ ζητημάτων τηλικούτου ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ἐπαρχίαν ἡμῶν, ἀλλὰ δὲν δύναμαι ἢ νὰ ἐκφράσω τὴν λύπην μου, διότι βλέπω αὐτοὺς περιοριζομένους μόνον εἰς ἁπλᾶς συστάσεις παρὰ τῇ Κυβερνήσει καὶ μὴ διερμηνεύοντας οὐδ’ ἀποδεικνύοντας ἐμπράκτως καὶ ζωηρῶς τὸ φρόνημα, τὸ ὁποῖον οἱ συμπολῖται ἡμῶν ἐξεδήλωσαν ἐπὶ τοῦ ζωτικοῦ τούτου ζητήματος, μὴ ἀποδεικνύοντας ὅτι τὸ συμφέρον τῆς ἐπαρχίας ἡμῶν ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἶναι τόσον μέγα, ὥστε ἐπιβάλλεται τοῖς εἰρημένοις ἀντιπροσώποις νὰ ὀλιγωρήσωσιν ἄλλων συμφερόντων, ἥκιστα σπουδαίων, ἀπέναντι τοῦ μεγάλου συμφέροντος τῆς διελεύσεως τοῦ σιδηροδρόμου διὰ Λαμίας, ἐν ὀνόματι τῆς ὁποίας διαμαρτύρομαι διὰ τὸ ἄδικον τὸ προσγινόμενον εἰς πόλιν ἀξίαν κρείσσονος τύχης.

§47Χ. ΣΠΗΛΙΩΤΗΣ. Μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ ὁποία ἐπέτρεψε τὴν κατασκευὴν μυστελίου ἐκ τοῦ παρακρατήματος, οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ὑποβάλλουσι δι’ ἐμοῦ πρότασιν νόμου, ἡ ὁποία διευκολύνει τὴν παραδοχὴν καὶ νωπῶν σταφυλῶν σταφίδος εἰς τὴν παρακράτησιν, διότι ἡ κατασκευὴ μυστελίου καὶ ἐκ τοιούτων σταφυλῶν θὰ διευκολύνῃ τὴν παρακράτησιν καὶ τὴν κατανάλωσιν.

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 262).

§49Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Δύο κατάδικοι ἐκ τῶν φυλακῶν Λαμίας, οἱ Κ. Καραγιαννόπουλος ἢ Γκούβας καὶ Ἰωάννης Κ. Γκούβας, μοὶ ἀπέστειλαν ἀναφορὰν, ἣν μὲ παρακαλοῦσι δι’ ἐπιστολῆς νὰ παραδώσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Οὗτοι ζητοῦσι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ τύχωσι χάριτος, ἰδίως διότι διανύουσι τὰ τελευταῖα ἔτη τῆς καταγνωσθείσης εἰς αὐτοὺς ποινῆς, ἀφοῦ δὲν περιελήφθησαν εἰς τὸ εὐεργέτημα τῆς προσμετρήσεως τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως εἰς τὴν ποινήν. Τὴν ἀναφορὰν ταύτην παραδίδω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν.

§50ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὅσοι τῶν καταδίκων ἀπέτισαν ἐκ τῆς ποινῆς αὐτῶν χρόνον τοσοῦτον, ὅστις συνυπολογιζομένου καὶ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως των συμπληροῖ τὸν χρόνον τῆς ποινῆς, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἐξακολουθῶσι μένοντες ἐν ταῖς φυλακαῖς, ἀφοῦ ὁ νόμος ὁ τελευταῖος, ὁ προσμετρῶν τὴν προφυλάκισιν εἰς τὴν ποινὴν, εἶναι νόμος ἐπιεικὴς, καὶ ἡ διάταξις αὕτη, ἥτις δίδει εἰς τὰ δικαστήρια τὸ δικαίωμα νὰ καταλογίζωσιν εἰς τὴν ποινὴν τὸν χρόνον τῆς προφυλακίσεως, δέον νὰ ἐφαρμόζηται κατ’ ἄλλον τρόπον, ἀφοῦ ὁ νόμος ἐκεῖνος παρέλειψε νὰ προνοήσῃ περὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ καταδεδικασμένων. Καὶ ἡ διάταξις καὶ ἡ ἔννοια τοῦ νόμου δικαιολογεῖ πληρέστατα τὴν ἐνάσκησιν τοῦ δικαιώματος τῆς χάριτος ἐκ μέρους τοῦ Βασιλέως, καὶ πρέπει νὰ χαρισθῇ αὐτοῖς τόσος τῆς ποινῆς χρόνος, ὅσον διήνυσαν ἐν προφυλακίσει.

§51Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διὰ τίνα λόγον πρὸ τῆς ὑπογραφῆς τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων δὲν προεκήρυξε διαγωνισμὸν περὶ ἀναλήψεως τῆς ἐπιχειρήσεως ταύτης, ἀφοῦ μάλιστα εἶχον ὑποβληθῆ περὶ τούτου προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν ὑπὸ διαφόρων ξένων ἑταιρειῶν.

§52Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Χθὲς ὑπεβλήθη καὶ ὑπεστηρίχθη ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν Ἄργους πρότασις νόμου, τροποποιοῦσα διατάξεις τοῦ δασμολογίου, δι’ ὧν καταργεῖται ἡ ἀτέλεια τοῦ εἰσαγομένου σαρωθροχόρτου ἢ ἐπιβάλλεται μικρὸς φόρος. Ἐδικαιολογήθη δὲ τοσοῦτον ἡ πρότασις, ὥστε εἰς οὐδένα ἀπέμεινεν ἀμφιβολία, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ εἰσαχθῇ ἡ τροποποίησις αὕτη, διότι οὔτε τὸ Δημόσιον θὰ βλαφθῇ, οὔτε ἡ κοινωνία, διότι πάντοτε μένει ὁ αὐτὸς φόρος, ὁ σήμερον πληρονόμενος ὑπὸ τῶν σαρώθρων, δὲν εἶναι δὲ φόβος, ὅτι θὰ αὐξηθῇ ἡ τιμὴ αὐτῶν, διότι θ’ ἀποκλεισθῇ ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ διὰ κατασκευὴν σαρώθρων χόρτου. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συναινέσῃ ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος πρότασις νόμου.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν φρονῇ, ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς προτάσεως περὶ σαρωθροχόρτου, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ δώσῃ πληροφορίας πρῶτον περὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσαγομένου ἔξωθεν καὶ δεύτερον περὶ τῆς ἀγοραίας τιμῆς τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου χόρτου.

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς βοηθήματος εἰς τὴν οἰκογένειαν Ε. Καραβαγγέλη. Τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει ὁ κύριος Κρίτσας.

§55Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίρρησιν διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβεν, ὅπως διὰ νόμου χορηγήσῃ βοήθημα εἰς τὴν οἰκογένειαν Καραβαγγέλη διὰ τὰς ὑπηρεσίας, ἃς οὗτος προσήνεγκεν εἰς τὸ ἔθνος. Ἓν μόνον παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐλπίζω ὅτι θὰ λάβῃ τὴν παράκλησίν μου ὑπ’ ὄψιν, ὡς στηριζομένην ἐπὶ τοῦ δικαίου. Ὁ Καραβαγγέλης ὑπῆρξεν ἀνὴρ ἐκ τῶν ὀλίγων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, μετρούμενοι πλέον εἰς τὰ δάκτυλα, σώζονται ἀκόμη κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην. Ἐφλέγετο ὑπὸ πατριωτικοῦ αἰσθήματος, χάριν τοῦ ὁποίου εὗρε προώρως, ἀλλ’ ἐνδόξως, τὸν θάνατον, ἡ δὲ πρᾶξις αὐτοῦ τιμᾷ τὴν Ἑλλάδα καὶ στολίζει τὴν ἱστορίαν αὐτῆς κατὰ τὸ ἔτος 1897 διὰ μιᾶς σελίδος, ἥτις θὰ ἦναι ἴσως ἱκανὴ νὰ ἐκπλύνῃ πολὺ μέρος τοῦ ῥύπου, τὸν ὁποῖον προσεκόλαψεν εἰς αὐτὴν ὁ πόλεμος ἐκεῖνος. Διὰ ταῦτα πάντα ἡ Κυβέρνησις καλῶς ἔπραξε, ζητήσασα παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ἀπονείμῃ σύνταξιν εἰς τὴν ἀπορφανισθεῖσαν οἰκογένειαν τοῦ Καραβαγγέλη. Ἀλλ’ ὅμως ὅ,τι ἐξετέλεσεν ὁ Καραβαγγέλης δὲν τὸ ἐξετέλεσε μόνος του. Πάντοτε συνεσκέπτετο καὶ συνειργάζετο ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων μετὰ τοῦ στενοῦ συγγενοῦς του Ἰωάννου Βελέτζα, καὶ ἐν συνεργασίᾳ μετ’ αὐτοῦ συνεκρότησε τὸ σῶμα, ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ὁποίου ἀμφότεροι εὗρον, ἐκεῖ ὅπου εὗρον, τὸν θάνατον. Μετὰ τοῦ Βελέτζα συνηγωνίσθη, μετὰ τοῦ Βελέτζα ἐπὶ τέλους ἔπεσε. Καὶ ἐνῷ οἱ δύο οὗτοι ἄνδρες, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐκ καταγωγῆς καὶ ἐξ ἀνατροφῆς εἶχον τὰ αἰσθήματα τὰ ὁποῖα εἶχον, ἐνῷ, λέγω, οἱ δύο οὗτοι ἀχωρίστως ἐσκέφθησαν, ἀπεφάσισαν, ἐπολέμησαν καὶ ἀπέθανον, εἶναι δίκαιον, εἰς μὲν τὴν οἰκογένειαν τοῦ ἑνὸς ν’ ἀπονεμηθῇ σύνταξις, τοῦ ἄλλου δὲ ἡ οἰκογένεια νὰ παροραθῇ; Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ὅτε ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖ τὴν χορήγησιν βοηθήματος εἰς τὴν χήραν Καραβαγγέλη, δὲν ὑπέβαλεν αἴτησιν καὶ διὰ τὴν οἰκογένειαν Βελέτζα οὐχὶ διότι ἔκρινεν αὐτὸν ἀνάξιον τοιαύτης τιμῆς, ἀλλὰ διότι, τίς οἶδε πῶς, δὲν ἐγένοντο εἰς αὐτὴν αἱ δέουσαι ὡς πρὸς τὴν οἰκογένειαν τοῦ Βελέτζα παραστάσεις. Περὶ Βελέτζα προκειμένου δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ μακρηγορήσῃ τις· γνωστὴ ἡ οἰκογένεια Βελέτζα, γνωστός ὁ γέρων Βελέτζας, γνωστὸς ὁ πατὴρ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται Ἀχιλλεὺς Βελέτζας, γνωστὸς δὲ καὶ ὁ ἴδιος, ὁ ὁποῖος ἀπέθανε μετὰ τοῦ Καραβαγγέλη, ἐγκαταλιπὼν σύζυγον καὶ θυγατέρα στερουμένας καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐπιουσίου ἄρτου, πρὸς πορισμὸν τοῦ ὁποίου προσέφυγον ἀμφότεραι αὗται αἱ δυστυχεῖς εἰς τὴν κωμόπολιν τῆς Εὐβοίας Λίμνην, ὅπου κατοικεῖ ἐξαδέλφη τις τῆς κυρίας Βελέτζα, ἵνα ὑπὸ τὴν στέγην αὐτῆς ζητήσωσι τὸν ἄρτον οὐχὶ τῶν συγγενῶν, ἀλλὰ τῶν ὑπηρετριῶν. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐπείσθη, ὅτι ἄδικος εἶναι ἡ παραγκώνισις τῆς οἰκογενείας Βελέτζα, καὶ ὅτι θὰ δεχθῇ, ὅπως εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον πρόκειται τὸ δεύτερον νῦν νὰ ψηφισθῇ, περιληφθῇ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας νὰ χορηγηθῶσι καὶ εἰς τὰς δύο αὐτὰς ἀπορφανισθείσας ὑπάρξεις, ἂν ὄχι 200 δραχμαὶ κατὰ μῆνα, τοὐλάχιστον 100 δραχμαὶ, διότι ἡ οἰκογένεια αὕτη εἶναι πολὺ ὀλιγομελεστέρα ἐκείνης, περὶ τῆς ὁποίας πρόκειται.

§56Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀπονομὴ συντάξεως ὑπὲρ προσώπου δὲν ἐπιτρέπεται νὰ προταθῇ ὑπὸ Βουλευτοῦ.

§57ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς δύναται, ἂν θέλῃ, νὰ ὑποβάλῃ τὴν πρότασιν ἀπόψε, ἵνα ψηφισθῇ αὕτη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ αὔριον εἰς δευτέραν μετὰ τῆς ὑπὲρ τῆς οἰκογενείας Καραβαγγέλη.

§58ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἀξία ἐπαίνου εἶναι ἡ μέριμνα τῆς Κυβερνήσεως διὰ τὴν ἀπονομὴν συντάξεως εἰς τὴν χήραν Καραβαγγέλη. Θὰ ἦτο ὅμως ἡ μέριμνα μᾶλλον ἐπαινετή, ἂν ἐλάμβανε πρόνοιαν καὶ διὰ τὴν οἰκογένειαν τοῦ Δημαρᾶ. Ὁ Δημαρᾶς, ἐκ Λακεδαίμονος καταγόμενος καὶ ἐν Ρωσσίᾳ μένων κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ πολέμου, ὅτε ἡ φωνὴ τῆς πατρίδος ἐκάλεσε πάντα τὰ τέκνα αὐτῆς, ἵνα τὴν ὑπερασπίσωσιν, ὁ Δημαρᾶς πρῶτος ἔσπευσε μετὰ σώματος ἐκλεκτοῦ καὶ ἦλθεν ἵνα πέσῃ θῦμα εἰς τὸν βωμὸν τῆς πατρίδος, ἔλαβε δὲ μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ τὴν μόνην προῖκα, τὴν μόνην ἐλπίδα τῆς ἀδελφῆς του, 6,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας ἐδαπάνησε διὰ τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν καὶ ἀπέθανεν. Ὁ Δημαρᾶς ἦτο ὁ ἀρχηγὸς τοῦ σώματος ἐκείνου, ὁ Δημαρᾶς ἦτο ὁ δημιουργήσας τὴν ἐκστρατείαν ἐκείνην, τῆς ὁποίας τ’ ἀποτελέσματα εἶναι γνωστὰ εἰς πάντας ὑμᾶς. Ἡ ἀδελφὴ τοῦ Δημαρᾶ μένει εἰς τοὺς πέντε δρόμους, δὲν ἔχει κανένα ἀπολύτως προστάτην· προστάτην εἶχε μόνον τὸν ἀδελφὸν αὐτῆς καὶ τὰς 6,000 δραχμὰς, τὰς ὁποίας οὗτος ἐδαπάνησεν ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν μνήμην τοῦ Δημαρᾶ καὶ πρὸς τὴν ἀδελφὴν αὐτοῦ νὰ ἀποτίσῃ τὸ χρέος, τὸ ὁποῖον ὀφείλει πρὸς αὐτήν. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, λαμβάνουσα ἀφορμὴν καὶ ἐκ τῆς συστάσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτοῦ, δύναται νὰ ὑποβάλῃ πρότασιν νόμου περὶ μηνιαίας χορηγίας εἰς τὰς οἰκογενείας Βελέντζα καὶ Δημαρᾶ, ἂν ὄχι 200, τοὐλάχιστον 100 δραχμῶν, διότι ἡ ἀπονομὴ τοιούτου βοηθήματος εἶναι οὐ μόνον φόρος εὐγνωμοσύνης πρὸς τὴν μνήμην τῶν ἡρωϊκῶς πεσόντων ὑπὲρ πατρίδος, ἀλλὰ καὶ ὑποχρέωσις πρὸς τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας αὐτῶν.

§59Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ψηφίζεται ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Παρακαλῶ νὰ ἔλθωσι δύο ψηφολέκται. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου ψηφίζουσιν εἰς τὸ Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ψηφίζουσιν εἰς τὸ Ὄχι. (Τεθείσης μιᾶς ψηφοδόχου κάλπης ἐπὶ τοῦ βήματος, γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, συμφώνως πρὸς τὰ ἄρθρα 61 καὶ 62 τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῶν βουλευτῶν Κ. Χατζηπέτρου καὶ Θ. Βελλιανίτου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 170. Εὑρέθησαν δὲ ψῆφοι 162 εἰς τὸ Ναὶ καὶ 8 εἰς τὸ Ὄχι. Συνεπῶς ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτή. (Ἀναγνωσθέντα εἶτα γίνονται δεκτὰ καὶ τὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀγορᾶς κτήματος πρὸς παραχώρησιν αὐτοῦ εἰς συνοικισμὸν Κουτσούφλιανης, καὶ εἰς γʹ συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ προβιβασμοῦ τῶν λοχαγῶν καὶ ταγματαρχῶν τῆς ἐνεργοῦ φάλαγγος. Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιρρήσεως, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον «περὶ Ἀντιβασιλείας, διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1900»).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρόμου πλάτους 1 μ. 44 ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Δεμερλῆ καὶ τῶν Ὀθωμανικῶν συνόρων», ὡς ἐτροποποιήθη. Ὁ κ. Νέγρης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§63Φ. ΝΕΓΡΗΣ. Κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε γενομένην συζήτησιν οἱ ἀγορεύσαντες ἔκ τε τῆς Συμπολιτεύσεως καὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπέδειξαν ὅτι τὸ ἔργον τοῦτο εἶναι τὰ μάλιστα ὠφέλιμον. Ἡ μόνη διαφωνία, ἡ ὁποία παρετηρήθη, εἶναι, ἂν αἱ διατάξεις αἱ ἀφορῶσαι τὸν ἔλεγχον ἐλαττώνουν τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἐξεφράσαμεν τὴν γνώμην ἡμῶν καὶ ἐδώσαμεν τὴν ψῆφόν μας κατὰ τὴν χθεσινὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην θεωροῦμεν καθῆκον νὰ δικαιολογήσωμεν ταύτην. Ἡμεῖς θεωροῦμεν, ὅτι ἡ κυριαρχία τοῦ Κράτους κατ’ οὐδὲν ἐλαττοῦται, ὅτι ἡ δικαιοδοσία τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου κατ’ οὐδὲν αὐξάνει. Οἱ λόγοι δὲ, ἐφ’ ὧν στηριζόμεθα, εἶναι οἱ ἑξῆς. Βεβαίως ἡ κυριαρχία τοῦ Κράτους ἐλαττοῦται, καθ’ ὅσον ὁ Ἔλεγχος ἐπεμβαίνει εἰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους, καθ’ ὅσον αὐτὸς εἰσπράττει τὰ εἰσοδήματα· καθ’ ὅσον ὅμως ὁ Ἔλεγχος πληρόνει κατ’ ἐντολὴν αὐτῆς τῆς Κυβερνήσεως χρέη πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, δὲν βλέπω κατὰ τί τοῦτο ἐλαττώνει τὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ ἐξετάσωμεν, κατὰ πόσον ἡ ἐπέμβασις τοῦ Ἐλέγχου εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους ἐπεκτείνεται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Πρὸς τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ σᾶς ἐνθυμίσω, ὅτι πρῶτον κατὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον οὐδεμία νέα ὑπηρεσία ὑποβάλλεται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἐλέγχου, οὐδεὶς νέος κλάδος ἢ μόνον ὅσοι ὑπεβάλλοντο κατὰ τὸν νόμον περὶ Ἐλέγχου. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ νόμῳ περὶ Ἐλέγχου ἀναφέρεται, ὅτι, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν τὰ εἰσοδήματα τοῦ Ταλωνείου Πειραιῶς, προστιθέμενα εἰς τὰ εἰσοδήματα τῶν ἑτέρων ὑπεγγύων μονοπωλιακῶν προσόδων δὲν ἤθελον ἐξαρκέσει, τότε ὁ ἔλεγχος ἐπεκτείνεται καὶ ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν Τελωνείων Λαυρίου, Πατρῶν, Βόλου καὶ Κερκύρας. Ἀλλ’ ἐξετάσωμεν ἂν τοιοῦτον κίνδυνον διατρέχομεν· διότι ὁμολογουμένως ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει: «ἰδοὺ, ἕνεκα τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπεκτείνεται ὁ ἔλεγχος καὶ ἐπὶ ἄλλων ὑπηρεσιῶν»...

§64ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπεκτείνεται.

§65ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ τὸ ἐξετάσωμεν. Τὰ ἔσοδα, ἅτινα εἰσέπραξεν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου κατὰ τὸ 1899, εἶναι τὰ ἑξῆς: Ἐκ τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς δραχ. 18, 045,971· ἐκ τῶν μονοπωλίων καὶ τοῦ χαρτοσήμου 30,710,283· ἐκ τῆς σμύριδος 464,376 φράγκα, ἅτινα, μετατρεπόμενα εἰς δραχμάς, πρὸς 1,55½ ὡς ἔγγιστα, δίδουσιν 721,987 δρ. Τὸ ὅλον αἱ ὑπέγγυοι εἰσπράξεις ἀνῆλθον κατὰ τὸ 1899 εἰς δραχ. 49, 478,241. Ὑποθέτω, Κύριοι, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅτι ὑπάρχει λόγος νὰ ἐλαττωθῇ τὸ ποσὸν τοῦτο. Καὶ ἂν μὲν παραδεχθῶμεν, ὅτι δυνατὸν τὰ ἐκ τῶν Τελωνείων εἰσοδήματα νὰ ἐλαττωθῶσιν ἴσως κατὰ ἥμισυ, ἴσως κατὰ ἓν ἑκατομμύριον, βεβαίως τὰ ἄλλα εἰσοδήματα θὰ ἐξακολουθήσωσι τὴν τακτικὴν αὔξησιν, ἡ ὁποία εἶναι ἤδη ἀποδεδειγμένη πρὸ καιροῦ, καὶ θέλουν καλύψει κατὰ πολὺ τὴν διαφορὰν τὴν προελευσομένην τυχὸν ἐκ τῶν Τελωνείων. Οὕτω λοιπὸν δυνάμεθα ἀναμφιβόλως νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι καὶ αἱ εἰσπράξεις τοῦ 1899, αἱ ἀνερχόμεναι εἰς 49,478,241 δρ., εἶναι ἀσφαλεῖς καὶ διὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη. Ἀπέναντι τούτων τί ὀφείλει νὰ διαθέσῃ ὁ Ἔλεγχος; Κύριοι, κατὰ τὸ τεῦχος τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 τὸ δημόσιον χρέος ἀνέρχεται εἰς 32,609,650. Εἶναι ἀληθές, ὅτι κατὰ τὸ 1903 θὰ χρειασθῶμεν νὰ πληρώσωμεν τὸ χρεώλυτρον τοῦ ἠγγυημένου δανείου πρὸς 1,10%, θ’ ἀναγκασθῶμεν ἐπίσης νὰ διπλασιάσωμεν τὸ χρεώλυτρον τῶν εἰς χρυσὸν δανείων. Τὸ χρεώλυτρον τοῦ ἠγγυημένου δανείου ἐπὶ 150,000,000 φράγκων εἶναι ἀκριβῶς 1,650,000· τὸ χρεώλυτρον τῶν ὑπολοίπων δανείων, τὸ ὁποῖον ὀφείλει νὰ προστεθῇ, εἶναι 258,000 φράγκα· ἀμφότερα μαζὺ εἶναι 1,908,000 φράγκα, τὰ ὁποῖα βεβαίως ἀπὸ τοῦ 1903 θέλουσι προστεθῆ εἰς τὰς δαπάνας τοῦ Ἐλέγγου. Ἀλλὰ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐποχήν, Κύριοι, ἢ καὶ πρίν, κατὰ τὸ 1901, θέλομεν παύσει πληρόνοντες τὸ 5% ἐπὶ τῶν 70% τοῦ τόκου τοῦ μὴ πληρωθέντος ἀπὸ τοῦ 1893 μέχρι τοῦ 1898 εἰς τὰ παλαιὰ ἡμῶν δάνεια· θέλομεν παύσει δηλαδὴ πληρόνοντες 914,000 φράγκα, ὅσα σημειοῦνται ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900. Ὀφείλομεν λοιπὸν ἐκ τοῦ ποσοῦ τοῦ 1,908,000 φρ. νὰ ἐκπέσωμεν τὰ 914,000 φράγκα, καὶ μένουν οὕτω 994,000 φράγκα, ἅτινα θέλουσι προστεθῆ ἀπὸ τοῦ 1903 εἰς τὰ βάρη ἡμῶν. Ὅπως μετατρέψωμεν ταῦτα εἰς δραχμάς, ἃς ὑπολογίσωμεν τιμὴν συναλλάγματος 1,60, καὶ ἔχομεν οὕτω ποσὸν 1,590,000, τὸ ὁποῖον προστιθέμενον εἰς τὰ 32,609,000 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ δημοσίου χρέους δίδει κατὰ τὸ 1903 ποσὸν 34,199,000 δρ. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ὀφείλω ν’ ἀφαιρέσω ἐπίσης τὰ ἑξῆς κονδύλια, ἅτινα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ δημοσίου χρέους εἶναι σημειωμένα, ἀλλὰ δὲν ἀνάγονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἐλέγχου· καὶ ταῦτα εἶναι:

αἱ ὁποῖαι δὲν διατίθενται παρὰ τοῦ Ἐλέγχου. Ἐπίσης πρὸ τοῦ 1903 θέλομεν παύσει εἰσφέροντες εἰς τὸν Ἔλεγχον τὰς 500,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν ν’ ἀποδώσωμεν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ εὑρεθέντος εἰς χεῖρας τῶν Μονοπωλίων καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐκηρύχθη ἡ χρεωκοπία. Ἐὰν λοιπὸν τὰ ποσὰ ταῦτα ἀφαιρέσωμεν ἐκ τῶν 34,199,000 δραχμῶν, μένουσι 33,473,000 δραχμαί, αἱ ὁποῖαι εἶναι ὅσα ὑποχρεοῦται νὰ πληρώνῃ ὁ Ἔλεγχος εἰς τοὺς δανειστάς. Κύριοι, ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ τῶν 49,478,000 εἶναι 16,000,000. Ποῖα εἶναι τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ὑποστῶμεν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Ὡς γνωρίζετε, εἶναι ὁ τόκος τῶν 35,000 φράγκων χρυσῶν, ὁ τόκος τῆς νέας προεκτάσεως (ἡ ὁποία δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς πόσον θὰ στοιχίσῃ, ἀλλὰ βεβαίως ἔλαττον τῶν 4,000,000), ὁ τόκος τοῦ δανείου τῆς γραμμῆς Πύργου– Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, ἐν ὅλῳ ἔλαττον τῶν 4,000,000 δραχμῶν. Ἀπέναντι λοιπὸν τῶν 4,000,000 ἔχομεν τὸ ποσὸν τῶν 16,000,000, ἅτινα περισσεύουν ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ μοὶ ἀντείπῃ, ὅτι τὸ συνάλλαγμα δύναται νὰ φθάσῃ εἰς τιμὴν ὑπέρογκον. Ἂς παραδεχθῶμεν, Κύριοι, ὅτι τὸ συνάλλαγμα φθάνει εἰς 2 δραχμάς, καίτοι οὐδείς, φρονῶ, δύναται νὰ πιστεύσῃ, ὅτι θὰ φθάσῃ ἢ θὰ ὑπερβῇ τὰς 2 δραχμάς. Τί θέλει συμβῆ; Εἶναι ὑπολελογισμένον ἐν τῷ Προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 τὸ συνάλλαγμα πρὸς 1,60· ἡ διαφορὰ ἀπὸ 1,60 μέχρι 2 δραχμῶν εἶναι 40 λεπτά· 40 λεπτὰ ἐπὶ τόκων ἀνερχομένων εἰς χρυσὸν εἰς 17,000,000 ἕως 18,000,000 εἶναι ποσὸν 6 ἕως 7 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ὥστε καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, τῇ ὅλως ἀπιθάνῳ, θέλομεν δυνηθῆ καὶ πάλιν νὰ ἐπαρκέσωμεν μὲ τὰ 16,000,000 καὶ εἰς τὰ νέα βάρη. Βλέπετε λοιπόν, Κύριοι, ὅτι οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι μὲ τὰς ὑπεγγύους προσόδους, ὡς ἔχουσι σήμερον, χωρὶς νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν ἔλεγχον εἰς οὐδὲν ἕτερον Τελωνεῖον, ἐπαρκοῦμεν πληρέστατα καὶ εἰς τὰ νέα βάρη. Μία ἠδύνατο νὰ γείνῃ νέα ἀντίρρησις, καὶ ἐγένετο χθές· ἐνδεχόμενον ὁ ἔλεγχος νὰ παύσῃ διὰ τὰ παλαιὰ χρέη πρὸ τῆς προθεσμίας τῶν 98 ἐτῶν, ἡ ὁποία περιλαμβάνεται εἰς τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔδωσεν ἀπάντησιν, ἡ ὁποία κατ’ ἐμὲ δὲν εἶναι ἀκριβής, διότι παραδέχεται ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἐὰν δείξωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην ὅτι ἡ διοίκησίς μας εἶναι πλέον τελεία, ἡ Εὐρώπη, λαμβάνουσα ὑπ’ ὄψιν ὅτι δύναται νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς ἡμᾶς, θ’ ἀποσύρῃ τὸν ἔλεγχον...

§66Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ αὐτὸν τὸν συλλογισμὸν τὸν ἔκαμα ἐπὶ τοῦ θέματος τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τοῦ ἐλέγχου, καὶ εἰς τὸ ζήτημα αὐτὸ ἔδωκα τὴν ἀπάντησιν, ὅτι, ἐνόσῳ θὰ ὑφίστανται τὰ δάνεια, θὰ ὑφίσταται καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου.

§67ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο ἀπήντησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ προσέθηκεν, ὅτι αὕτη εἶναι καὶ ἡ γνώμη τῶν μελῶν τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου.

§68ΝΕΓΡΗΣ. Ἐγὼ βαίνω μακρότερον. Ἐγώ, λέγω, ὅτι δυστυχῶς τὰ πράγματα ἔχουσιν οὕτως, ὥστε εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐλπίσωμεν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐλέγχου πρὸ τῆς παρελεύσεως ἑκατὸν ἐτῶν καὶ πλέον... Καὶ ἠρώτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, πότε λήγουσιν αἱ ὑποχρεώσεις ἡμῶν καὶ ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἀπήντησε, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ν’ ἀπαντήσω ἐγώ...

§69ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπήντησε: τὸ 1989.

§70ΝΕΓΡΗΣ. Τώρα θὰ σᾶς εἴπω πότε λήγουσι... Τὰ δάνεια, ὡς γνωρίζετε, συνίστανται ἐκ τοῦ δανείου τοῦ ἠγγυημένου, τὸ ὁποῖον ἔχει τοιοῦτον χρεώλυτρον, ὥστε λήγει μετὰ 48 ἔτη, μένουσι δὲ τὰ ὑπόλοιπα δάνεια, διὰ τὰ ὁποῖα λέγει ὁ περὶ ἐλέγχου νόμος, ὁμιλῶν περὶ τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου: «Ἡ Ἐπιτροπὴ αὕτη, ἥτις θὰ λειτουργῇ μέχρις ἐντελοῦς ἀποσβέσεως τῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1881 ἐν τῷ ἐξωτερικῷ συνομολογηθέντων εἰς χρυσὸν δανείων...» Τὰ δάνεια ταῦτα, Κύριοι, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν 551,000,000 φράγκων. Τί δίδομεν πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν δανείων τούτων; Τοῦτο ἂς ἀναζητήσωμεν. Τὴν σήμερον, ὡς γνωρίζετε, ἡ ἀπόσβεσις συνίσταται εἰς τὸ 1% ἐπὶ τῶν ἀρχικῶν τόκων τῶν νῦν ἐν κυκλοφορίᾳ ὁμολογιῶν, ἀλλὰ τοῦτο μόνον μέχρι τοῦ 1903, ἀπὸ δὲ τοῦ 1903 θὰ δίδηται ὡς χρεώλυτρον 2% ἐπὶ τῶν τόκων αὐτῶν. Τὸ 2% τοῦτο δίδει ποσὸν πάγιον κατ’ ἔτος δραχ. 490.054, ἀλλ’ ὄχι καὶ δόσιν συνθέτου ἀποσβέσεως, ἀφοῦ οἱ τόκοι τῆς δόσεως ταύτης δὲν χρησιμεύουσιν ὡς χρεωλύσιον, ἀλλὰ προσαυξάνουσι τοὺς τόκους τοῦ ὑπολοίπου χρέους· εἰς τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο προστίθεται καὶ μέρος τῶν πλεονασμάτων τῶν προερχομένων ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος καὶ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τῶν μονοπωλιακῶν. Κύριοι, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι δυστυχῶς ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν θ’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἐλέγχου, δὲν εἶναι πλησίον, ἂς παραδεχθῶ ἐνταῦθα τὰς εὐνοϊκωτέρας ὑπὲρ ἡμῶν περιστάσεις· ἂς παραδεχθῶ, ὅτι τὸ συνάλλαγμα θὰ φθάσῃ εἰς τὸ ἄρτιον. Τὸ κεφάλαιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου λογίζεται ἡ ὑποτίμησις τοῦ συναλλάγματος ὑπὲρ τῶν δανειστῶν, εἶναι κατὰ τὸ ἄρθρον 3 τοῦ Κανονισμοῦ 9,000,000 φράγκα. Ἐὰν ὑπολογίσωμεν λοιπὸν τὰ 65 λεπτὰ ἐπὶ τῶν 9,000,000, φθάνομεν εἰς τὸ ποσὸν τῶν 5,850,000 δραχμῶν. Ἐκ τούτων 30% χρησιμεύουσι μόνον εἰς ἀπόσβεσιν, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο εἶναι 1,755,000. Ὥστε εἰς τὴν εὐνοϊκωτέραν δι’ ἡμᾶς περίστασιν, τὴν ὁποίαν ἀδύνατον νὰ ἐλπίζωμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη, θὰ ἔχωμεν ἐκ τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ συναλλάγματος 1,755,000 δρ. πρὸς ἀπόσβεσιν, ἤτοι μὲ τὸ πάγιον χρεωλύσιον ἐκ 494,107.50 θὰ ἔχωμεν τὸ ποσὸν τῶν 2,249,107.50, εἰς ἃ δέον νὰ προσθέσωμεν τὸ χρεωλύσιον τὸ παραγόμενον ἐκ τῶν πλεονασμάτων. Πρὸς εὐκολίαν τῶν ὑπολογισμῶν μας ἂς ὑποθέσωμεν ὅτι θέλομεν νὰ ἴδωμεν ποῖα δέον νὰ ἦναι τὰ πλεονάσματα, ὅπως ἀποσβέσωμεν τὰ 550,000,000 τῶν δανείων μας ἐντὸς 100 ἐτῶν...

§71Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ὑπάρχει βάσις.

§72ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχετε βάσιν.

§73ΝΕΓΡΗΣ. Ἐὰν προσέξητε, θὰ τὴν εὕρητε... Πρὸς ἀπόσβεσιν τῶν 550,000,000 ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καταθέτωμεν κατ’ ἔτος 5,500,000 δραχμὰς, ἀλλὰ διὰ νὰ καταθέτωμεν κατ’ ἔτος 5,500,000, ἀφοῦ ἀφαιρέσωμεν 2,249,107.50, τὰ προηγουμένως ὑπολογισθέντα...

§74ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν λειτουργῇ τὸ 2% ἐπὶ τοῦ τόκου, πόσον ποσὸν ὑπολογίζετε;

§75ΝΕΓΡΗΣ. Τὸ 2% εἶναι πάγιον καὶ σταθερόν· εἶναι 494,000 φράγκα κατ’ ἔτος... Ὅπως, λέγω, ἀποσβεσθῶσι τὰ 555,000,000 ἐντὸς 100 ἐτῶν, ἔχομεν ἀνάγκην ἀποδόσεως τακτικῆς κατ’ ἔτος 5,500,000. Ἀφαιροῦντες δὲ τὰ 2,249,000, ἅτινα ὑπελόγισα ἤδη ὡς προερχόμενα ἐξ ἄλλων πηγῶν, βλέπομεν, ὅτι ἡ ἀπόδοσις ἐκ τῶν πλεονασμάτων δέον νὰ ἀνέρχηται εἰς 3,250,000, ὅπως ἀποσβεσθῶσι τὰ δάνεια ἐντὸς 100 ἐτῶν.

§76ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἡ ἐξαγορὰ τῶν μετοχῶν εἰς τὴν τρέχουσαν τιμήν;

§77ΝΕΓΡΗΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τούτου κατόπιν. Ὡς γνωστὸν, τὸ ποσὸν τὸ προωρισμένον διὰ τὴν ἀπόσβεσιν ἐκ τῶν πλεονασμάτων εἶναι τὸ ἓν τέταρτον τοῦ ὅλου ποσοῦ. Ὥστε τὰ πλεονάσματα πρέπει νὰ ἀνέρχωνται εἰς τέσσαρας φορὰς 3,250,000, δηλαδὴ εἰς 13,000,000 φράγκα κατ’ ἔτος, διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἀπόσβεσιν, περὶ ἧς σᾶς ὁμιλῶ. Ἀλλ’ ἐν τῷ τεύχει τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 τὰ πλεονάσματα εἶναι ἐγγεγραμμένα πρὸς 2,300,000· φαντασθῆτε λοιπὸν, μετὰ πόσον καιρὸν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι θὰ φθάσουν εἰς τὰ 13,000,000. Ἀλλ’ εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ἀγοράζομεν ὑποτετιμημένους σήμερον τοὺς τίτλους. Ἀκριβῶς τοὺς ἀγοράζετε σήμερον ὑποτετιμημένους διότι τὸ συνάλλαγμα εἶναι εἰς τὴν τιμὴν, εἰς ἣν εὑρίσκεται, ἐπειδὴ τὰ πλεονάσματα εἶναι μικρά· ἀκριβῶς δὲ, ὅταν θ’ ἀνέλθουν τὰ πλεονάσματα ὄχι εἰς τὰ 13 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ εἰς ποσὸν πολὺ μικρότερον, καὶ κατέλθῃ τὸ συνάλλαγμα εἰς 1,40, θὰ ἴδητε ἀμέσως τοὺς τίτλους ἀνερχομένους, καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὴν στιγμὴν τοῦ νὰ ἔχωμεν τὴν παγίαν δόσιν τῶν 5,500,000, οἱ τίτλοι θὰ ἦναι βεβαίως ὑπερτετιμημένοι ἄνω τοῦ ἀρτίου. Μετὰ τὰ ὀλίγα ταῦτα, Κύριοι, ἔχομεν βεβαίως τὴν λυπηρὰν ἐντύπωσιν, ὅτι δὲν εἶναι δυστυχῶς πλησίον ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν θ’ ἀπαλλαχθῶμεν τοῦ ἐλέγχου. Ἅμα ὡς τοῦτο παραδεχθῶμεν, δὲν βλέπω τίνα κίνδυνον τρέχομεν νὰ παραδεχθῶμεν τὰ 98 ἔτη διὰ τὴν σύμβασιν, περὶ ἧς πρόκειται. Ἄλλως γνωρίζετε ἐπίσης, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει προβλέπεται ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξαγορασθῇ τὸ δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ ἂν παραδεχθῶμεν ὅτι θὰ ἔχωμεν πλεονάσματα ὄχι 13 ἑκατομμύρια, ἀλλὰ 5 ἢ 6 ἑκατομμύρια μόνον, βεβαιωθῆτε ὅτι δὲν θὰ δυσκολευθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ δάνειον εἰς εὐτελεστάτας τιμὰς καὶ νὰ ἐξαγοράσῃ τὸ παλαιὸν δάνειον. Ἰδοὺ λοιπὸν οἱ λόγοι, διὰ τοὺς ὁποίους πείθομαι, ὅτι τὴν σήμερον οὐδεμία αὔξησις τῆς δικαιοδοσίας τοῦ Ἐλέγχου γίνεται διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου, ὅτι εἰς τὸ μέλλον οὐδένα κίνδυνον διατρέχομεν νὰ ἴδωμεν ἐξακολουθοῦντα τὸν ἔλεγχον μόνον καὶ μόνον διὰ τὴν σύμβασιν ταύτην. Οἱ λόγοι οὗτοι μᾶς πείθουσι νὰ ψηφίσωμεν ὑπὲρ τῶν συμβάσεων, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ βέλτιστα προσδοκῶμεν διὰ τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου, διὰ τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων αὐτοῦ. Ἴσως δ’ ἀκριβῶς ἐκ τῆς κατασκευῆς τῶν σιδηροδρόμων δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν βελτίωσιν τοιαύτην τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου, ἥτις νὰ ἐπιφέρῃ καὶ τὴν αὔξησιν τῶν πλεονασμάτων καὶ τὴν ὑποτίμησιν τοῦ συναλλάγματος. Καὶ ταῦτα πρὸς δικαιολογίαν τῆς ψήφου ἡμῶν. Οὐχ ἧττον δὲν δύναμαι νὰ μὴ ἐκφράσω παρατηρήσεις τινὰς, ἀφορμὴν λαμβάνων ἐξ ἄρθρων τινῶν τῆς συμβάσεως. Καὶ πρῶτον βλέπω, ὅτι ὁ τόκος, τὸν ὁποῖον θέλομεν πληρώνει, εἶναι μὲν 4% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, ἀλλὰ δυστυχῶς 5% ἐπὶ τοῦ καταβεβλημένου. Τὸ ποσὸν τοῦτο εὑρίσκω ὑπέρογκον, διότι τὴν στιγμὴν ταύτην τὰ δάνεια ἡμῶν εἰς χρυσὸν διαπραγματεύονται ἐν Εὐρώπῃ εἰς τιμὴν ἀποδίδουσαν 4%, ἡ ἐγγύησις δὲ, τὴν ὁποίαν παρέχομεν εἰς τὸ δάνειον τοῦτο, εἶναι ὄχι ἴση πρὸς τὴν ἐγγύησιν τὴν ὁποίαν ἔχουν τὰ δάνεια τὰ ἐν Εὐρώπῃ, ἀλλὰ μεγαλειτέρα, διότι προστίθεται ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου. Ἦτο λοιπὸν ἐπιθυμητὸν νὰ εἶχε ληφθῇ τοῦτο ὑπ’ ὄψιν, ὅπως τύχωμεν βελτίονας ὅρους. Ἀλλ’ ἠδύνατό τις νὰ μὲ κακίσῃ διὰ τὸν ἑξῆς λόγον, ὅτι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ ὑπέδειξα, ὅτι δυστυχῶς τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν δὲν εἶναι εὔρωστα, ὅτι δυστυχῶς τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα ἐλπίζει ἡ Κυβέρνησις, δὲν ὑπάρχουν, ὅτι δυστυχῶς προβλέπω ἔλλειμμα. Οἱ λόγοι μου οἱ τότε φαίνονται ἐντελῶς εἰς ἀντίφασιν μὲ ἐκείνους τοὺς ὁποίους ἐξήνεγκεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἀναμφίβολον, εἶναι ὅτι ἐκ τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα προσδοκῶ ἐκ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους θέλουσιν αὐξήσει, ἔστω καὶ ἂν ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς καθ’ ἑαυτὸν δὲν δυνηθῇ νὰ πληρώνῃ τὰς εἰς αὐτὸν ἀφορώσας ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους· ἀναμφίβολον εἶναι, ὅτι ἡ παραγωγὴ τοῦ τόπου, ἡ εὐημερία τοῦ τόπου θέλει αὐξήσει, καὶ ὁ ἰδιώτης δὲ καὶ τὸ Δημόσιον θέλουσιν ἀπολαύσει ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν σιδηροδρόμων τοσαῦτα κέρδη, ὥστε βεβαίως θὰ καλυφθῶσιν αἱ ζημίαι, μὲ τὰς ὁποίας θέλει ἐπιβαρυνθῆ τὸ Δημόσιον ἕνεκεν αὐτοῦ. Ἀλλοῦ θέλω νὰ ἴδω τὰς οἰκονομίας. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς μᾶς εἶπε: «τίς ἐξ ὑμῶν δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι δὲν ἔπρεπε ν’ ἀποχωρισθῇ ὁ στρατὸς τῆς ἀστυνομίας;». Θ’ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν εἶναι ὁ μὴ ἐπιθυμῶν νὰ ἴδῃ τὸν στρατόν μας ἀληθῆ στρατὸν, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν περὶ τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν δυνάμεθα νὰ παρασκευάσωμεν αὐτὸν τοιοῦτον. Εἴμεθα σήμερον εἰς θέσιν νὰ πράξωμεν τοῦτο; Δυστυχῶς ὄχι. Τοῦτο δὲ θέλει ἐννοήσει καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις ἐντὸς τοῦ ἔτους· διότι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις ὑπέβαλε πρὸς ψήφισιν καὶ ἐψηφίσαμεν νομοσχέδια περὶ χωροφυλακῆς καὶ ἀστυνομίας, οὐδέτερον τούτων ἐπραγματοποιήθη μέχρι τοῦδε· οὔτε τὸ τῆς ἀστυνομίας, οὔτε τὸ τῆς χωροφυλακῆς. Ἐνδεχόμενον τὸ τῆς ἀστυνομίας αὔριον νὰ πραγματοποιηθῇ· τὸ τῆς χωροφυλακῆς ὅμως ὄχι, διότι δὲν ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἡ δαπάνη αὐτῆς. Ἤθελον νὰ ἴδω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως παρακολουθοῦντα τὴν οἰκονομικὴν ἡμῶν κατάστασιν ἐκ τοῦ σύνεγγυς, διότι τότε βεβαίως ἤθελε πεισθῆ, ὅτι, ὅταν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 (καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ προσέξῃ) αὐξάνῃ τὰ ταχυδρομικὰ ἔξοδα κατὰ 400,000 περίπου δραχμὰς, ὅταν διὰ τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον μᾶς ὑπέβαλε σήμερον, τὰ ταχυδρομικὰ αὐξάνουν κατὰ 700,000 περίπου, ὅταν δηλ. ἐντὸς μιᾶς μόνης Συνόδου ζητῶμεν αὔξησιν ἐξόδων διὰ μόνον τὰ Ταχυδρομεῖα καὶ Τηλεγραφεῖα 1,100,000, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἐμὲ νὰ λέγω, ὅτι δὲν ἀντιλαμβανόμεθα ποῦ βαίνομεν;

§78ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, Κύριοι, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὰς ἐννέα. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 7 καὶ 55′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.).

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κύριος Ρικάκης ἔχει τὸν λόγον.

§80Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ μίαν στιγμήν. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ΦΟΗʹ νόμου περὶ ἀδείας πρὸς περιορισμὸν τῆς δικαστικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ προξενικῶν ἀρχῶν καὶ περὶ καταργήσεως τῆς ποινικῆς δικαιοδοσίας τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Ἑλληνικῶν ποινικῶν δικαστηρίων ἐπὶ τῶν χρεωκοπιῶν ἐπὶ μικτῶν πτωχεύσεων». Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ὑπογεγραμμένον καὶ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης συναδέλφου.

§81Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Εἶναι κατεπεῖγον, κύριε Ὑπουργέ; Ἂν εἶναι κατεπεῖγον, νὰ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν αὔριον.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 263).

§83Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀδείας εἰς τὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως περὶ παρατάσεως ἐπὶ νέαν τριακονταετίαν τῆς μισθώσεως τοῦ παρὰ τῇ Κύμῃ ἐθνικοῦ μεταλλείου γαιανθράκων». Ὑποβάλλω ὡσαύτως νομοσχέδιον μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων ἐν ταῖς γαίαις τῆς λίμνης Φενεοῦ καὶ παραχωρήσεως αὐτῶν εἰς τοὺς περιοίκους καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 28,500 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1900».

§84ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ αὐτὰ, κύριε Ὑπουργὲ, διὰ νὰ προφθάσουν, πρέπει ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς αὔριον.

§85ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ τυπωθῶσι πρῶτον.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 264–265). Ὁρίστε, κύριε Ρικάκη.

§87ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἡ κατασκευὴ, Κύριοι, τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἐκπληροῖ ἕνα πόθον, τὸν ὁποῖον, δύναμαι νὰ καυχηθῶ, ὡς πρεσβύτερος, ὅτι πρὸ πάντων ὑμῶν εἶχον ἀπὸ τοῦ 1881. Ὅτε παρελάβομεν τὴν Θεσσαλίαν, ἡ πρώτη μέριμνα τῆς τότε Κυβερνήσεως ἦτο ἡ κατασκευὴ σιδηροδρόμου καὶ ἡ ἕνωσις τοῦ Πειραιῶς μετὰ τῶν συνόρων· ὡς σημεῖον δὲ ἐτέθη ἡ Λάρισα, ἡ ὁποία τότε ἐθεωρεῖτο τὸ ἀπώτερον κέντρον πρὸς τὰ σύνορα. Ὡς καὶ ἄλλοτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω, ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη συνωμολόγησε σύμβασιν ἀντὶ 105 ἑκατομμυρίων φράγκων διὰ τοὺς δύο σιδηροδρόμους Λαρίσης καὶ Πατρῶν, τὸ δὲ Δημόσιον δὲν ἀνελάμβανεν ἄλλην ὑποχρέωσιν, εἰμὴ νὰ ἐγγυηθῇ τόκον 5% ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου. Ἡ σύμβασις ἐκείνη δυστυχῶς ἠκυρώθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, καὶ ἠκυρώθη τῇ ψήφῳ τῶν Βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας, οἱ ὁποῖοι σήμερον διαμαρτύρονται, ὅτι δὲν προχωροῦμεν μέχρι Λαρίσης, ἀλλὰ σταματῶμεν εἰς Δεμερλῆ, καὶ ἠκυρώθη τῇ ψήφῳ τῶν Βουλευτῶν τῆς Θεσσαλίας, ἀφοῦ οἱ Βουλευταὶ ἐκεῖνοι ἀπεδοκίμασαν τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην, διότι ἐδέχθη τὴν Θεσσαλίαν, χωρὶς νὰ ἐπιμείνῃ διὰ τοῦ πολέμου νὰ διεκδικήσῃ ὁλόκληρον τὴν Βερολίνειον γραμμήν! Ἡ Κυβέρνησις μ’ ὅλα ταῦτα, νομίσασα ὅτι ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν της, ἀπεχώρησε, καὶ ἐπῆλθεν ἡ νέα κατάστασις πραγμάτων, ἡ ὁποία ἠκύρωσε τὴν σύμβασιν καὶ ἀφῆκε τὸ ἔργον εἰς μέλλουσαν διαπραγμάτευσιν. Ἐπῆλθεν ἡ διαπραγμάτευσις τοῦ 1889, καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ἔλαβον καὶ ἐγὼ ἐνεργὸν μέρος. Ἐνήργησα καὶ εἰργάσθην εἰς τὰς νέας διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο μεταξὺ Κυβερνήσεως καὶ μιᾶς Γαλλικῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία τότε παρουσιάσθη, ἀπὸ σπουδαῖα πρόσωπα συγκειμένη καὶ παρέχουσα πλήρεις καὶ ἱκανὰς ἐγγυήσεις. Ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν παρουσιάσθη καὶ μία Ἀγγλικὴ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία εἰς τὸν συναγωνισμὸν προέτεινε μικρὰν ἐλάττωσιν, ἡ δὲ Πρεσβεία ἡμῶν ἐν Λονδίνῳ ἔδωκε τὰς καλλιτέρας περὶ τοῦ ἀξιοχρέου αὐτῆς πληροφορίας, καὶ οὕτω ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἠναγκάσθη νὰ προτιμήσῃ τὴν Ἀγγλικὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία εἴδετε πῶς ἐπολιτεύθη καὶ εἰς ποῖον σημεῖον μᾶς ἔφερε. Τὸ πάθημα τοῦτο, καθὼς καὶ τὸ πάθημα τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, τοῦ ὁποίου τὴν ἐργασίαν καὶ τὴν κατασκευὴν ἐνεπιστεύθημεν εἰς Βελγικὴν Ἑταιρείαν, μοὶ ἔδωκαν ἀφορμὴν νὰ ἦμαι δύσπιστος πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι παρουσιάζονται πρόθυμοι νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον καὶ ν’ ἀναλάβωσι τὰς ὑποχρεώσεις, ἃς διὰ τῶν συμβάσεων συνωμολογήσαμεν. Ἔχω τὴν ἀρχὴν, ἰδίως μετὰ τὰ δύο ἐκεῖνα παθήματα, νὰ μὴ προσέχω τόσον εἰς τὰς χρηματικὰς ἐγγυήσεις καὶ εἰς τοὺς συμφερωτέρους ὅρους, ὅσον εἰς τὴν καλὴν πίστιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συναλλαχθῆ μεθ’ ἡμῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἀναλαμβάνουσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ δημοσίου τούτου ἔργου. Ἡ χρηματικὴ ἐγγύησις, κατ’ ἐμὲ, δὲν εἶναι ἀξία τοῦ ἔργου καὶ τῶν ὠφελημάτων, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν ἀπὸ τὴν συνομολόγησιν τοιαύτης συμβάσεως. Ἐὰν οἱ συμβαλλόμενοι μεθ’ ἡμῶν εἰσι κακῆς πίστεως, ὅπως καὶ οἱ πρὸ αὐτῶν, οἱασδήποτε ἐγγυήσεις χρηματικὰς καὶ ἂν λάβητε, αὗταί εἰσι μηδὲν ἀπέναντι τῆς ζημίας, ἡ ὁποία θέλει ἐπέλθει ἐκ τῆς ἀποτυχίας τοῦ ἔργου. Προσπαθῶ καὶ ἀξιῶ νὰ ἔχω τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας, αἵτινες δύνανται νὰ βεβαιώσωσιν, ὅσον εἶναι τοῦτο δυνατὸν, ὅτι ἡ καλὴ πίστις θέλει ὁδηγήσει τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας οἱ μεθ’ ἡμῶν συμβαλλόμενοι ἀναλαμβάνουσιν. Εἰς τοῦτο δίδω τὴν προσοχήν μου. Τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως δὲν τοὺς θεωρῶ τοιούτους, ὥστε νὰ τοὺς ἀποκρούσω, διότι κατ’ ἀρχὴν παραδέχομαι, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν καλλιτέρους, καὶ ὅταν ἔλθω μεταξὺ τοῦ διλήμματος, ἢ νὰ δεχθῶμεν τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἐπιβάλλονται, ἢ νὰ μὴ ἔχωμεν τὸν σιδηρόδρομον, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἀπέναντι τῆς σπουδαιότητος τοῦ ἔργου προτιμῶ τοὺς συνομολογηθέντας, ἀλλὰ θέλω νὰ ἔχω, ἂν ὄχι τὴν βεβαιότητα, τοὐλάχιστον τὴν μεγάλην πιθανότητα, ὅτι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνομολογοῦνται, θέλουσιν ἐκτελεσθῆ, καὶ ὅτι τὸ καλὸν, διὰ τὸ ὁποῖον προσφέρομεν τοσαύτας θυσίας, θέλει ἐπὶ τέλους ἐπιτευχθῆ. Εἰς τοῦτο δίδω τὴν προσοχήν μου, καὶ εἰς τοῦτο θέλω ἐκφράσει τοὺς δισταγμοὺς, οἱ ὁποῖοι μοὶ γεννῶνται, δισταγμοὺς, οἱ ὁποῖοι εὔχομαι ν’ ἀποδειχθῶσιν ἐσφαλμένοι, διότι σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι ἔχω πόθον νὰ ἴδω τὸ ἐθνικὸν τοῦτο ἔργον τετελεσμένον, ἀλλὰ δὲν δύναμαι καὶ νὰ παραδεχθῶ τὰ συνωμολογημένα, χωρὶς νὰ λάβω πάσας τὰς δυνατὰς ἐγγυήσεις, ὅτι οἱ μεθ’ ἡμῶν συμβαλλόμενοι θέλουσιν ἐκπληρώσει τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνουσιν. Ἡ χρηματικὴ ἐγγύησις, ἡ ὁποία διὰ τῆς συμβάσεως συνομολογεῖται, δὲν εἶναι, ὡς προεῖπον, ἀξία τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῇ, καὶ διὰ τὸ ὁποῖον ἰδίως ἐνδιαφερόμεθα. Ἀπεδείχθη, ὅτι οἱ Ἄγγλοι ἐργολάβοι κατέβαλον ἐγγύησιν δύο ἑκατομμυρίων φράγκων, καὶ ἐν τούτοις τὰ ἐθυσίασαν, ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου ἐγκατέλειψαν τὸ ἔργον, καὶ ὠφελήθησαν πολὺ περισσότερα ἀφ’ ὅ,τι ἐζημιώθησαν ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα κατέθεσαν· ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου μᾶς ἔκαμον τὸ μέγα κακὸν νὰ ματαιώσωσιν ἐπὶ δέκα ἤδη ἔτη τὸ ἔργον, διὰ τὸ ὁποῖον τοσοῦτον ἐνδιαφερόμεθα. Διὰ τοῦτο προχθὲς παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ καταθέσῃ τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας, μετὰ τῆς ὁποίας συμβαλλόμεθα. Θέλω νὰ γνωρίζω μετὰ ποίων συμβαλλόμεθα, θέλω νὰ γνωρίζω κατὰ πόσον δύναμαι νὰ ἔχω ἐμπιστοσύνην πρὸς αὐτοὺς, θέλω νὰ γνωρίζω κατὰ πόσον ὁ μετ’ ἐμοῦ συμβαλλόμενος, ὁ ἀναδεχόμενος νὰ ἐκτελέσῃ, ὡς προεῖπον, σπουδαῖον ἐθνικὸν ἔργον, δύναται νὰ μοὶ παράσχῃ τὰς ἐγγυήσεις ἐκείνας τὰς ἠθικὰς, ὥστε νὰ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, θυσιάζων οἰκονομικῶς, ὑποβάλλων τὸν τόπον εἰς ὑποχρεώσεις βαρείας, ὑποβάλλων τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας εἰς τὸν δημόσιον ἔλεγχον, θέλω ἔχει τὴν ἱκανοποίησιν, ὅτι ἐξετέλεσα τὸ ἔργον. Ἀπέναντι αὐτῶν, συγχωρήσατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι ἔχω δισταγμοὺς καὶ ἀμφιβολίας. Ἔχω δισταγμοὺς, διότι μέχρι σήμερον ἐγνώριζον καὶ γνωρίζω, ὅτι οἱ συμβαλλόμενοι μεθ’ ἡμῶν ἀληθῶς δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀναφέρονται ἐν τῇ συμβάσει· εἶναι ἄλλοι, πολὺ ἀξιόχρεοι, πολὺ ἀνώτεροι αὐτῶν, ἄξιοι μεγάλης ἐμπιστοσύνης, δὲν ἐννοῶ δὲ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον κρύπτονται ὄπισθεν τῆς μνημονευομένης Ἑταιρείας καὶ δὲν καταδέχονται ν’ ἀντικρύσωσι τὴν ὑπογραφὴν τῶν μετὰ τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἔθνους τοῦ Ἑλληνικοῦ! Ὅλαι αἱ διαπραγματεύσεις ἐγένοντο ἐν ὀνόματι τῆς Ἑταιρείας Battignol. Ἡ Ἑταιρεία Battignol εἶναι μεγάλη· οἱ ἀποτελοῦντες αὐτὴν εἶναι ἄξιοι πάσης ἐμπιστοσύνης, ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, ἐὰν ἔθετον τὴν ὑπογραφήν των, ποτὲ δὲν ἤθελον καταδεχθῆ νὰ μὴ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον, ἔστω καὶ ἂν ἐζημιώνοντο. Αὐτοὶ εἶναι. Καὶ αὐτοὶ μὲν δὲν ὑπέγραψαν, ἀλλὰ ποῖος ἔρχεται καὶ συμβάλλεται μεθ’ ἡμῶν, καὶ ἐν ὀνόματι τίνος συνομολογεῖται ἡ σύμβασις αὕτη; Μεταξὺ τοῦ βαρώνου G. de Reuter,—ὅστις οὐδεμίαν ἔχει ἐνοχὴν, ἀλλὰ δίδει τὸ ὄνομά του καὶ παρουσιάζεται ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ «Συνδικάτου κατασκευῆς σιδηροδρόμων ἐν Ἀνατολῇ» Limited, ἐνεργοῦντος ἐν ὀνόματι καὶ διὰ λογαριασμὸν τῆς Ἑταιρείας ταύτης,—καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Βλέπετε, ὅτι μόνον διὰ λογαριασμὸν καὶ ἐν ὀνόματι τῆς Ἑταιρείας ταύτης συνομολογοῦμεν σήμερον σύμβασιν, καὶ μόνον ἐκείνην ἔχομεν ἀπέναντί μας εὐθυνομένην. Ἂν δὲ, ὄχι ἕνεκα κακῆς πίστεως, ἀλλ’ ἕνεκα οἱουδήποτε ἄλλου λόγου, ἤθελε ματαιωθῆ τὸ ἔργον, οὐδεμίαν θέλουσιν ἔχει εὐθύνην ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι φείδονται τῆς θέσεώς των καὶ δὲν θέλουσι νὰ ὑπογράψωσιν. Ἠναγκάσθην λοιπὸν νὰ ζητήσω τὸ καταστατικὸν τῆς Ἑταιρείας, ὅπερ φαίνεται, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ προσκομίσῃ, καὶ τὸ ὁποῖον ὅμως ἐγὼ ηὐτύχησα νὰ εὕρω. Ποία εἶναι αὐτὴ ἡ Ἑταιρεία; Ἡ Ἑταιρεία αὕτη συνεστήθη κατὰ τὸ 1898 ἐκ τῶν κυρίων Μάκεντζ δικηγόρου, Στούαρ λογιστοῦ, Ἄδαμ γραμματέως Τραπέζης, Βένουελ, Καρβάλ, Μπάρετ καὶ Νέβιγκτον, ἐπίσης γραμματέων ἐμπορικῶν, οἵτινές εἰσι καὶ οἱ ἱδρυταὶ, ὁρίζουσι δὲ ὀνομαστικὸν κεφάλαιον ἐν τῷ καταστατικῷ ἐκ 12,000 λιρῶν. Ἐζήτησα νὰ ἴδω πόσας καταθέτουσιν οἱ ἱδρυταὶ αὐτοὶ ἐκ τῶν 12,000 λιρῶν, καὶ ἔμαθον, ὅτι κατέθεσεν ἕκαστος μίαν λίραν, λαβὼν μίαν μετοχὴν (ἱλαρότης). Αἱ λοιπαὶ μετοχαὶ ἐστάλησαν καὶ ἐνταῦθα ἀκόμη πρὸς πώλησιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ Ἑταιρεία, τὴν ὁποίαν παρουσιάζει ὁ βαρῶνος! Διὰ λογαριασμὸν δ’ αὐτῆς συνομολογοῦμεν σύμβασιν μὲ τὰς ὑποχρεώσεις τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνομεν! Ἡ συνείδησίς μου λοιπὸν δὲν μοὶ ἐπιτρέπει ν’ ἀποσιωπήσω καὶ νὰ μὴ ἐκθέσω τοὺς δισταγμούς μου, ἐπικαλούμενος τὴν κρίσιν σας καὶ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ παρακαλῶν αὐτὴν νὰ λάβῃ πλειοτέρας ἐγγυήσεις, καὶ νὰ προσέξῃ, ἵνα μὴ πάθωμεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐπάθομεν κατὰ τὸ παρελθόν. Αὐτὸς εἶναι ὁ μέγας δισταγμὸς, τὸν ὁποῖον ἔχω καὶ διὰ τὸν ὁποῖον βλέπετε, ὅτι καὶ ἀπέναντι τῆς συμβάσεως αὐτῆς, ἥτις ὑπόσχεται τὴν κατασκευὴν ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον τοσοῦτον παθαίνομαι, δὲν ἔχω τὸ θάρρος νὰ συνηγορήσω καὶ νὰ τὴν ὑποστηρίξω. Δὲν τὴν πολεμῶ, διότι πιθανὸν ν’ ἀποβῇ εἰς καλόν. Ἐὰν δὲ ἡ Ἑταιρεία δείξῃ καλὴν πίστιν καὶ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, θὰ ἦμαι λίαν εὐχαριστημένος, ἐὰν ἐπιζήσω καὶ ἴδω τὸ ἔργον τετελεσμένον. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ διστάζω, καὶ νὰ διστάζω πλειότερον, ὅταν βλέπω ὅτι ὑπάρχει ὅρος, καθ’ ὃν ἄρχεται ἰσχύουσα ἡ ὑποχρέωσις τῶν τρεῖς μῆνας μετὰ τὸ τέλος τοῦ πολέμου τοῦ Τράνσβαλ, ὁ δὲ πόλεμος τοῦ Τράνσβαλ δύναται νὰ τελειώσῃ μετὰ ἓξ μῆνας, ἢ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ δύναται νὰ κηρυχθῇ ἄλλος πόλεμος, καὶ ἡμεῖς, οἵτινες ἐπιβάλλομεν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, οἱ ὁποῖοι ὑποβαλλόμεθα ὑπὸ τὸν ξένον ἔλεγχον, οὐδεμίαν ἔχομεν βεβαιότητα, ὅτι αὐτὸ τοὐλάχιστον, τὸ ὁποῖον συνωμολογήσαμεν, θέλει ἐκτελεσθῆ, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ ὅρον ἀνεξάρτητον τῆς θελήσεως ἀμφοτέρων τῶν συμβαλλομένων. Ἀπέναντι τοιαύτης ἐκκρεμότητος ἔτι μᾶλλον οἱ δισταγμοί μου αὐξάνουσιν. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ, θὰ ἦμαι δὲ λίαν εὐχαριστημένος, ἐὰν αὐτοὶ οἱ κύριοι ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις τῶν· ἐπιθυμῶ ὅμως, ἐπειδὴ εἶναι γνωστὰ τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ὄπισθεν αὐτῶν καλύπτονται, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς σᾶς εἶπον, εἰσὶν ἀνώτερα πάσης ἐμπιστοσύνης, νὰ κατορθώσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν. Δὲν πιστεύω, ὅτι δι’ ἓν τοιοῦτον ἔργον θέλουσι δυσκολευθῆ νὰ συμβληθῶσι μεθ’ ἑνὸς Κράτους. Δὲν προσβάλλονται, ἐὰν θέσωσι τὴν ὑπογραφήν των καὶ συνομολογήσωσι μεθ’ ἡμῶν τὴν σύμβασιν ταύτην, τὴν ὁποίαν, ὡς σᾶς εἶπον, εἰς τὰ καθέκαστα παραδέχομαι, ἀρκεῖ νὰ γείνῃ τὸ ἔργον. Μίαν ἄλλην παρατήρησιν ὑπέβαλον προχθές, καθ’ ἣν φρονῶ, ὅτι αὐτὸς ὁ ἀναβλητικὸς ὅρος δὲν ἔπρεπε νὰ μείνῃ ἐντελῶς ἀόριστος, ἀλλ’ ἐνῷ αὐτοὶ ἀναδέχονται τὴν ὑποχρέωσιν μόνον ἀφοῦ περατωθῇ ὁ πόλεμος τοῦ Τράνσβαλ, νὰ ἔχωμεν καὶ ἡμεῖς ἓν ἄλλο δικαίωμα, ἤτοι ἐν ᾗ περιπτώσει μετὰ χρονικὸν διάστημα ἑνὸς ἔτους...

§88ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι δά!

§89ΡΙΚΑΚΗΣ. .. δὲν κατορθωθῇ νὰ περατωθῇ ὁ πόλεμος τοῦ Τράνσβαλ, αὐτοὶ δὲ δὲν ἔχωσι τὴν διάθεσιν νὰ ἐπιχειρήσωσι τὸ ἔργον, νὰ ἤμεθα τουλάχιστον ἐλεύθεροι ἡμεῖς, ἐὰν εὑρεθῇ ἕτερος ἀνάδοχος, νὰ συναλλαχθῶμεν μετ’ αὐτοῦ. Καὶ τίνος ἕνεκα νὰ δεσμευθῶμεν ἀορίστως; Ἕνεκα τῆς μεγάλης φερεγγυότητος, τὴν ὁποίαν παρουσιάζουσιν; ἢ ἕνεκα τῶν μεγάλων ἀνταλλαγμάτων, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχουσιν; Ἡ ἐκκρεμότης ἑνὸς ἔτους εἶναι ἀρκοῦσα. Ἡ πρώτη σύμβασις ἥτις ἐγένετο κατὰ τὸ 1881, ὥριζε τὴν ἀξίαν τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης εἰς 60,000,000, ἠγγυώμεθα δὲ τότε τόκον 5%, χωρὶς νὰ συνομολογήσωμεν δάνειον, οὔτε νὰ καταβάλωμεν χρήματα, οὔτε νὰ ἀναλάβωμεν ἄλλην ὑποχρέωσιν. Σήμερον ἐπὶ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ δίδουσιν, ἀγοράζοντες τὰς μετοχὰς ἠγγυημένας ἀπὸ τὸν Οἰκονομικὸν Ἔλεγχον, λαμβάνουσι 5%, διότι τὰς ἀγοράζουσι πρὸς 80. Τὸ 5% ἀπέναντι τοιούτων ἐγγυήσεων ποῦ τὸ εὑρίσκουσιν εἰς τὴν Εὐρώπην; Διατὶ λοιπὸν νὰ μὴ δώσωσι καὶ εἰς ἡμᾶς αὐτὴν τὴν παρηγορίαν, νὰ πιστεύωμεν τουλάχιστον, ὅτι ἅμα παρέλθῃ ἓν ἔτος ἀνωφελῶς, θέλομεν εἶσθαι ἐλεύθεροι νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ ἔργου καὶ, εἰ δυνατὸν, νὰ συμβληθῶμεν μετ’ ἄλλου; Αὐτοὶ οἱ Κύριοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἑπτὰ λίρας μόνον κατατεθειμένας, δὲν εὐχαριστοῦνται εἰς τὴν ἐκκρεμότητα ἑνὸς ἔτους; Αὐταί εἰσιν αἱ ἀμφιβολίαι καὶ οἱ δισταγμοί, τοὺς ὁποίους ἤθελον νὰ ὑποβάλω. Εὔχομαι νὰ διαψευσθῶ, διότι δὲν πολεμῶ, ὡς προεῖπον, τὴν σύμβασιν, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ἐπιθυμῶ τὴν ἐκτέλεσίν της, ἐὰν δὲ δεχθῇ ἡ Ἑταιρεία Battignol νὰ τὴν ὑπογράψῃ, μεγάλως θέλω εὐχαριστηθῆ. Θέλω νὰ ἔχω τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον, συμβαλλόμενος μὲ ἀνάδοχον ἀπολαύοντα τῆς πλήρους ἐμπιστοσύνης μου. Εὔχομαι, ἐπαναλαμβάνω, νὰ διαψευσθῶσιν οἱ φόβοι καὶ οἱ δισταγμοί μου. Ὅ,τι εἶπον τὸ εἶπον ὅπως σημειωθῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ὑψώθη μία φωνὴ διαμαρτυρίας, ἡ ὁποία εὔχομαι νὰ ψευσθῇ· διότι πολὺ φυσικὸν εἶναι, ὅτι πρὶν ἢ περατωθῇ τὸ ἔργον καὶ οἱ μεθ’ ἡμῶν συμβαλλόμενοι ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των δὲν θέλω ἐπιζήσει, καὶ ἑπομένως ἐπιθυμῶ νὰ ἀναγινώσκωσιν οἱ ἀπομένοντες τὴν ἐπὶ τῆς παρούσης συμβάσεως γνώμην μου.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§91Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ παραδοχὴ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν οἱ κ. κ. Βουλευταὶ τοῦ νομοῦ Λαρίσης, ἡ καθιστῶσα ὁριστικὴν τὴν δήλωσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ προεκταθῇ μέχρι Λαρίσης, βελτιοῖ τὴν σύμβασιν καὶ καθιστᾷ τὸ ἔργον σχετικῶς πληρέστερον. Ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης,— τοιοῦτον δὲ τίτλον πρέπει νὰ λάβῃ τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν παραδοχὴν τῆς προτάσεως,—ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ μείνῃ μέχρι Δεμερλῆ, δὲν ἤθελε φέρει τὸν χαρακτῆρα, χάριν τοῦ ὁποίου ἐψηφίσθη πρὸ ἑνδεκαετίας καὶ χάριν τοῦ ὁποίου ἐξακολουθοῦμεν πάντες ὑποστηρίζοντες τὴν περάτωσιν αὐτοῦ. Φθάνων μέχρι Λαρίσης ἐπανακτᾷ ἐν μέρει τὸν ἀρχικὸν αὐτοῦ χαρακτῆρα. Ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς, πλάτους 1,44, δὲν σκοπεῖ τὴν ἐξυπηρέτησιν ἐσωτερικῆς καὶ μόνον συγκοινωνίας. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ αὐτῆς, ἡ κατάστασις καὶ αἱ περιστάσεις τῆς χώρας δὲν ἤθελον ἐπιτρέψει τὴν κατασκευὴν τοιούτου πολυτελοῦς σιδηροδρόμου καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κατασκευῆς καὶ ὑπὸ τὴν τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Θὰ ἠδυνάμεθα νὰ συνδέσωμεν τὴν Θεσσαλίαν μὲ τὴν πρωτεύουσαν διὰ στενοῦ σιδηροδρόμου,—οἷοί εἰσιν οἱ ἄλλοι παρ’ ἡμῖν κατασκευασθέντες σιδηρόδρομοι,—ὅστις ἤθελον εἶσθαι πολὺ οἰκονομικώτερος καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς κατασκευῆς καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ὁ ἀρχικὸς καὶ κύριος σκοπὸς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἦτο καὶ εἶναι ὁ σύνδεσμος αὐτοῦ μὲ τοὺς τουρκικοὺς σιδηροδρόμους καὶ ἡ ἀποκατάστασις ἀμέσου συγκοινωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς κεντρικῆς Εὐρώπης· χάριν δὲ τοῦ σκοποῦ τούτου, δὲν πρέπει νὰ μείνῃ ἄνευ διεξόδου ἡ γραμμὴ Πειραιῶς–Λαρίσης. Δὲν γνωρίζω πόθεν οἱ προλαλήσαντες κ. κ. Βουλευταὶ Λαρίσης καὶ Τυρνάβου ἔχουσι πληροφορίας, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις ἦτο ποτὲ διατεθειμένη νὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν σύνδεσμον τοῦ σιδηροδρόμου ὑμῶν μετὰ τῶν τουρκικῶν διὰ Καλαμπάκας καὶ Σερβίων εἰς τὰ Βιτώλια. Ἐξ ὅσων γνωρίζω δὲν ἐξεδηλώθη τοιαύτη διάθεσις παρὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως, ἡ πολιτικὴ δὲ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως δὲν μᾶς ἐνθαρρύνει νὰ ἐλπίζωμεν, ὅτι εὐκόλως θὰ τύχωμεν τῆς συμπράξεως αὐτῆς διὰ τὸν σύνδεσμον τῆς Ἑλληνικῆς γραμμῆς μετὰ τῶν Τουρκικῶν, εἴτε διὰ Καλαμπάκας, εἴτε δι’ Ἐλασσῶνος, εἴτε διὰ Πλαταμῶνος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν δύναμαι νὰ ἔχω βασίμους ἐλπίδας, ὅτι θὰ δυνηθῶμεν ταχέως νὰ ἐπιτύχωμεν τὸν σύνδεσμον τοῦτον, ὅστις θὰ δώσῃ εἰς τὸν σιδηρόδρομον ἡμῶν τὸν ἀληθῆ αὐτοῦ χαρακτῆρα τοῦ διεθνοῦς. Ὅπως δὲ δυνηθῶμεν νὰ καταστήσωμεν ἀνετωτέρας καὶ εὐκολωτέρας τὰς διαπραγματεύσεις ἡμῶν μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως πρὸς ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ τούτου, ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ δώσωμεν εἰς τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Λαρίσης διέξοδον, ἡ ὁποία νὰ παράσχῃ ἀτελῆ μὲν, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὑφισταμένην δι’ αὐτῶν συγκοινωνίαν μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς κεντρικῆς Εὐρώπης· τοιαύτην δὲ διέξοδον ἐπιτυγχάνομεν, προεκτείνοντες τὸν σιδηρόδρομον μέχρι τοῦ Τζάγεζι. Ὅταν φθάσῃ εἰς Τζάγεζι, δὲν ὑπολείπεται παρὰ ἀπόστασις τριῶν περίπου ὡρῶν διὰ θαλάσσης, ὅπως διὰ Θεσσαλονίκης ἐπιτευχθῇ τοιαύτη συγκοινωνία. Τοῦτο δὲ ἐκτὸς τῆς εὐκολίας τῆς συγκοινωνίας θὰ συντελέσῃ ἀναμφισβητήτως καὶ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ἐσόδων τοῦ σιδηροδρόμου, ὅστις ὡς σιδηρόδρομος ἐσωτερικὸς δὲν ὑπόσχεται ἐπαρκεῖς εἰσπράξεις. Δὲν εἶναι δὲ ἁπλῆ θεωρία ἡ σκέψις αὕτη, ἀλλὰ στηρίζεται καὶ ἐπὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐκμεταλλεύσεως διαφόρων γραμμῶν, π. χ. τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, ὅστις οὐκ ὀλίγας ἔχει ὠφελείας ἐκ τοῦ διὰ θαλάσσης μεταξὺ Πατρῶν καὶ Βρινδισίου συνδέσμου αὐτοῦ μὲ τοὺς ἰταλικοὺς σιδηροδρόμους, μ’ ὅλον τὸ διήμερον θαλάσσιον ταξείδιον μεταξὺ Βρινδισίου καὶ Πατρῶν· τοιαύτην δὲ διέξοδον τοῦ σιδηροδρόμου τὸ νομοσχέδιον οὐ μόνον δὲν διευκολύνει, ἀλλ’ ἀπεναντίας ἀπαγορεύει ἐπὶ χρονικὸν διάστημα ἓξ περίπου ἐτῶν. Τὸ ἄρθρον 35 τῆς συμβάσεως ῥητῶς λέγει: «Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἤθελον ἀποφασίσει νὰ προεκτείνῃ τὸν σιδηρόδρομον πέραν τῆς Λαρίσης, μέχρι τῶν Ὀθωμανικῶν συνόρων, διὰ τῆς κοιλάδος τῶν Τεμπῶν, ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ κατασκευάσῃ τὴν προέκτασιν ταύτην ἀντὶ τοῦ κατ’ ἀποκοπὴν ποσοῦ 4,388,000 φρ. κτλ.... Μ’ ὅλα ταῦτα ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀμοιβαίων ὑποχρεώσεων ἐξαρτᾶται αʹ) ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ τμήματος Δεμερλῆ–Λαρίσης συμφώνως πρὸς τὰ ὁρισθέντα ἐν τῷ ἄρθρῳ 34· βʹ) ἐκ τῆς πραγματοποιήσεως τῆς ἑνώσεως τοῦ σιδηροδρόμου μετὰ τῶν γραμμῶν τοῦ ὀθωμανικοῦ συμπλέγματος καὶ ἰδίως ἐκ τῆς ὑπὸ τοῦ ἐν τῷ ὀθωμανικῷ ἐδάφει ἀναδόχου πραγματικῆς καταθέσεως τῆς ὁριστικῆς αὐτοῦ ἐγγυήσεως εἰς χεῖρας τῶν Ὀθωμανικῶν ἀρχῶν, ἢ ἐκ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων ἐν Τουρκίᾳ.» Πρὶν ἑπομένως λυθῇ ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῆς ἑνώσεως μὲ τὸ σύμπλεγμα τῶν ὀθωμανικῶν σιδηροδρόμων δὲν δυνάμεθα νὰ προεκτείνωμεν τὴν γραμμὴν διὰ τῆς κοιλάδος τῶν Τεμπῶν μέχρι Τζάγεζι...

§92Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμία τοιαύτη ἀπαγόρευσις ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει.

§93Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Μένει δηλ. τὸ δυνατὸν τῆς κατασκευῆς ἐκτὸς τῆς συμβάσεως δι’ ἑτέρας συνεννοήσεως μετὰ τῆς ἀναδόχου ἑταιρείας. Ἂν δὲν ἀπαγορεύεται, ἐμποδίζεται ὅμως διὰ τῆς συμβάσεως.

§94Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ μάλιστα· ἀλλ’ ὑμεῖς εἴπετε «ἀπαγορεύεται».

§95ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ δυσχέρεια αὕτη εἶναι θετική. Ἑπομένως κατὰ τὸ διάστημα 6 ἐτῶν περίπου δὲν δικαιοῦται ἡ Κυβέρνησις δι’ ἰδίων δαπανῶν νὰ κατασκευάσῃ τὴν γραμμὴν ταύτην ἄνευ τῆς συγκαταθέσεως τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ἥτις δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ δικαίωμα τῆς Κυβερνήσεως νὰ κατασκευάσῃ τὴν γραμμὴν Λαρίσης–Τζάγεζι πρὸ τῆς ἐκπνεύσεως τῆς προθεσμίας, ἢ πρὸ τῆς πραγματοποιήσεως τῶν ὅρων τοῦ ἄρθρου 35 τῆς συμβάσεως. Πρὸς ἀποφυγὴν τῆς τοιαύτης δυσκολίας ἐπρότεινα τὴν προσθήκην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καὶ τρίτου ἄρθρου, δυνάμει τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτρέπηται ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς Λαρίσης–Τσάγεζι. Ἐπρότεινα δὲ τοῦτο, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν θὰ τύχωμεν εὐκόλως καὶ ταχέως τὴν ἕνωσιν μὲ τὸ σύμπλεγμα τῶν τουρκικῶν σιδηροδρόμων. Ἔχοντες δὲ τὴν διέξοδον τοῦ Τσάγεζι, καθιστῶμεν παραγωγικώτερον τὸν σιδηρόδρομον ἡμῶν καὶ ἀνετωτέρας τὰς μετὰ τῆς Τουρκικῆς Κυβερνήσεως διαπραγματεύσεις πρὸς ἐπίτευξιν τῆς ἑνώσεως ταύτης. Ὅτι δὲ ἡ διὰ θαλάσσης ἕνωσις τοῦ Τσάγεζι μετὰ τῆς Θεσσαλονίκης θὰ φέρῃ τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, ἐκτὸς τῶν ὅσων εἶπον ἤδη, ἔχομεν καὶ τὸ παράδειγμα τῶν σιδηροδρόμων τῆς Ρουμανίας, οἵτινες ἑνοῦνται ἐπωφελῶς μὲ τὴν Κωνσταντινούπολιν διὰ ταχέων ἀτμοπλοίων μεταξὺ αὐτῆς καὶ τῆς Κωστάντζας. Ἡ διὰ θαλάσσης δ’ αὕτη ἕνωσις ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις ἦτο ἐπωφελὴς διὰ τοὺς ρουμανικοὺς σιδηροδρόμους. Πρὶν μεταβῶ εἰς ἕτερον θέμα συνιστῶ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν προσθήκην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεως ἀναλόγου πρὸς τὴν πρότασίν μου, ἔχουσαν οὕτω: «Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἤθελεν ἀποφασίσει νὰ προεκτείνῃ τὸν σιδηρόδρομον ἐκεῖθεν τῆς Λαρίσης, μέχρι Τσάγεζι, διὰ τῆς κοιλάδος τῶν Τεμπῶν, θέλει γνωρίσει τοῦτο εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν, εἴτε διαρκούσης τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Λαρίσης, εἴτε ἐντὸς δύο ἐτῶν ἀπὸ τῆς περατώσεως τῆς γραμμῆς ταύτης. Ἡ κατασκευὴ δὲ τῆς γραμμῆς Λαρίσης–Τσάγεζι θέλει ἐνεργηθῆ συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τῶν τεσσάρων πρώτων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου 37 τῆς συμβάσεως, τῶν δύο τελευταίων ἐδαφίων τοῦ ἄρθρου τούτου μὴ ἐφαρμοζομένων διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτῆς. Ἡ Ἑταιρεία τῶν Ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων θ’ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν καὶ τῆς γραμμῆς Λαρίσης– Τσάγεζι ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους τῶν τῆς γραμμῆς Πειραιῶς– Δεμερλῆ–Λαρίσης· δὲν θὰ ὑπάρχῃ δὲ, εἰμὴ εἷς μόνον λογαριασμὸς ἐκμεταλλεύσεως Πειραιῶς–Λαρίσης–Τσάγεζι.» Ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῆς συμβάσεως εἰς τὴν Βουλὴν, ἠγέρθη καὶ συνεζητήθη τὸ ζήτημα τῆς δι’ αὐτῆς ἐπεκτάσεως τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου. Ἐπ’ αὐτοῦ ἠκούσαμεν καὶ χθὲς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ σήμερον τὴν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ὅτι ἡ σύμβασις δὲν ἐπεκτείνει τὸν διεθνῆ ἔλεγχον. Αἱ γνῶμαι αὗταί εἰσι βεβαίως ἐσφαλμέναι καὶ ἐναντίαι τῶν πραγμάτων. Ἡ σύμβασις ἐπεκτείνει οὐσιωδῶς καὶ σπουδαίως τὸν διεθνῆ ἔλεγχον, εἰς τὴν διαχείρισιν δὲ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς προσθέτει καὶ νέα ἔσοδα τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἐπὶ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν κατὰ τὸν νόμον περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου εἶχεν ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ διαχείρισιν. Δὲν ἔχει αὕτη ἐξουσίαν ἐπὶ τῶν περισσευμάτων τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων μετὰ τὴν καταβολὴν εἰς χρυσὸν τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀναγκαίου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπὸ ἔλεγχον δανείων. Τὰ περισσεύματα ταῦτα μένουσι μέχρι σήμερον εἰς τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ Δημοσίου. Μετὰ τὴν ψήφισιν ὅμως τῆς συμβάσεως ταύτης καὶ τῆς ἑπομένης περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Μελιγαλᾶ–Κυπαρισίας δὲν θὰ ἔχῃ πλέον τὸ Δημόσιον τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τοῦ ποσοῦ τούτου. Ἐξ αὐτῶν τὸ ποσὸν δύο περίπου ἑκατομμυρίων φράγκων διὰ τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης καὶ 600,000 περίπου δρ. διὰ τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ διατίθεται παρὰ τῆς Διεθνοῦς τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζουσιν αἱ συμβάσεις αὗται. Ἐκτὸς δὲ τούτου καὶ ἓν νέον ἔσοδον τοῦ Δημοσίου, μὴ ὑπαγόμενον εἰς τὸν ἔλεγχον, τίθεται εἰς τὴν διαχείρισιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Τὸ ἔσοδον τοῦτο εἶναι ἡ ἐκ τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ κατασκευασθησομένου σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης καθαρὰ πρόσοδος, ἥτις θ’ ἀνήκῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Ὁ σιδηρόδρομος οὗτος θὰ κατασκευασθῇ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἰδίᾳ αὐτοῦ δαπάνῃ, ἐκ τῶν καθαρῶν δ’ αὐτοῦ ἐσόδων θ’ ἀνήκωσιν εἰς αὐτὸ τὰ 92½ ἑκατοστά. Ταῦτα, ἀντὶ νὰ περιέλθωσιν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, τίθενται κατὰ τὴν σύμβασιν εἰς τὴν διάθεσιν καὶ τὴν διαχείρισιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία οὐδὲν ἐπ’ αὐτῶν ἔχει δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου περὶ ἐλέγχου. Ἰδοὺ λοιπὸν καὶ νέος πόρος τοῦ Δημοσίου, ὁ ὁποῖος τίθεται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Τίθεται ἐπίσης ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς ἡ πρόσοδος τοῦ ἐπιπροσθέτου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ὑπολογίζεται εἰς 2,400,000 περίπου δραχμὰς καὶ ὅστις ἀνήκει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, χάριν τῶν ὁποίων ἐπεβλήθη εἰς τὴν Ἑλλάδα ὁ διεθνὴς ἔλεγχος. Ἡ ἐπέκτασις τοῦ κύκλου τῆς ἐνεργείας τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ἐπεκτείνεται οὗτος ἐπὶ τῶν περὶ πλέον εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων τῶν μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὑπὸ ἔλεγχον χρεῶν τοῦ Δημοσίου· ἐπεκτείνεται ἐπὶ τῶν καθαρῶν ἐσόδων τῶν κατασκευασθησομένων σιδηροδρόμων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Δημόσιον· ἐπεκτείνεται ἐπὶ τῶν νέων ἐσόδων ἐκ τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, τὸν ὁποῖον διαχειρίζεται μὲν ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπή, ἀλλ’ οὗτινος τὸ νέον ἐπιπρόσθετον ἔσοδον ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ ἐπέκτασις δὲ τῆς δράσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου δὲν εἶναι μόνον ἁπλῆ ἐπέκτασις ξένης ἐξουσίας, ἐλαττοῦσα τὴν αὐτοτέλειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀλλ’ ἐπιβάλλει συνάμα καὶ νέα βάρη εἰς τὸ Δημόσιον. Κατὰ τὸν νόμον περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου προσδιορίζεται ἐκ τῶν προτέρων τὸ πιθανὸν ἔσοδον τῶν ὑπεγγύων προσόδων, δηλαδὴ τῶν μονοπωλίων, τοῦ χαρτοσήμου, τοῦ καπνοῦ, τοῦ ἅλατος καὶ τῆς σμύριδος. Τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων τούτων, τὰ περισσεύματα τῶν ὁποίων διανέμονται μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ, ὑπολογίζεται εἰς 28,900,000 δραχμάς, τὸ ἔσοδον δὲ τοῦ καπνοῦ, τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται μεταξὺ αὐτῶν, ὑπολογίζεται εἰς δραχμὰς 6,600,000, τὸ δὲ ἔσοδον τοῦ σιγαροχάρτου εἰς 2,700,000 περίπου. Ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὁρίζεται ὡς ἐλάχιστος ὅρος εἰσπράξεων ἐκ τοῦ φόρου τούτου, ἀναβιβάζεται ἀπὸ δραχμῶν 6,600,000 εἰς δρ. 7,060,000, τὸ δὲ ποσὸν τὸ εἰσπραχθησόμενον ἐκ τοῦ σιγαροχάρτου ἀπὸ δρ. 2,700,000 ἀναβιβάζεται εἰς δρ. 2,921,000. Οὕτω δὲ ὁ ἐκ τῶν δύο τούτων φόρων ἐλάχιστος ὅρος εἰσπράξεων ὁρίζεται κατὰ δρ. 681,000 ἀνώτερος τοῦ ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐλέγχου ὁριζομένου. Τὸ πλεόνασμα δὲ τῶν εἰσπράξεων ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ὡς γνωρίζομεν, ὅταν αὗται ὑπερβαίνουν τὰς δρ. 28,900,000, διανέμεται μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δανειστῶν αὐτοῦ. Εἰς τὸν ὑπολογισμὸν δὲ τοῦ πέραν τῶν δραχ. 28,900,000 πλεονάσματος, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ᾖ τὸ ἔσοδον τῶν ἄλλων ὑπεγγύων προσόδων, τὸ τοῦ καπνοῦ θὰ ὁρισθῇ εἰς δραχμὰς 7,060,000, καὶ εἰς δρ. 2,921,000 τὸ τοῦ σιγαροχάρτου, θὰ ἐξασφαλίζεται δ’ οὕτω πλεόνασμα ἀσφαλὲς δραχ. 681,000 ὑπὲρ τῶν δανειστῶν τοῦ Δημοσίου. Τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ εἰσπραχθῇ οὐχὶ ἐκ τῆς ἰσχυούσης φορολογίας τῶν δραχμῶν 5,80 κατ’ ὀκᾶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς νέας πρασθήκης τῶν δραχμῶν 2,20 κατ’ ὀκᾶν καπνοῦ. Τοῦτο δὲ, διότι ἡ Κυβέρνησις ἔσπευσεν ἄνευ ἐπιβαλλομένης ἀνάγκης νὰ ἀποδώσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ μὲ τὴν ἐγγύησιν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἐνῷ ἠδύνατο ν’ ἀποφύγῃ τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, διότι καὶ ἄνευ τοῦ νέου φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων ἐξασφαλίζουσιν ἐπαρκῶς τὴν ὑπηρεσίαν καὶ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης καὶ τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας. Μεταξὺ τοῦ ἀπαιτουμένου ποσοῦ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τούτων καὶ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων ὑπάρχει περιθώριον ἀνερχόμενον εἰς δέκα τέσσαρα καὶ πλέον ἑκατομμύρια δραχμῶν. Τὸ περιθώριον τοῦτο εἶναι ἀρκετὸν νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δύο δανείων. Ἀλλὰ διὰ τοῦ πλεονάσματος τούτου ἐκτέλεσις τῆς ὑπηρεσίας τῶν δύο νέων δανείων θὰ ἐλαττώσῃ τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου, καὶ διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τὸ μέσον τῆς αὐξήσεως τῶν ἐσόδων αὐτοῦ. Τοῦτο δ’ ἐπεζητήθη διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, καὶ οὐχὶ ἡ ἐξασφάλισις τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου. Ἀλλὰ τὸ Δημόσιον ἀσφαλῶς εἰς οὐδεμίαν θὰ ὑποβληθῇ πληρωμὴν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἐπὶ ἓν ἔτος, πιθανὸν δὲ καὶ ἐπὶ δύο ἔτη. Δὲν ὑπάρχει ἑπομένως ἐπείγουσα ἀνάγκη ἀμέσου ἐπιβολῆς νέου φόρου. Τὸ ἐπιχείρημα δὲ, τὸ ὁποῖον μετεχειρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καρποφορήσῃ ἀμέσως εἷς νέος φόρος καὶ ἑπομένως πρέπει νὰ προηγηθῇ ἡ ἐπιβολὴ αὐτοῦ.

§96Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον ἐγὼ τοῦτο.

§97Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἴπατε ὅτι δὲν ἐλπίζετε νὰ φέρῃ τ’ ἀποτελέσματα τῶν εἰσπράξεων, τὰ ὁποῖα προσδοκᾶτε κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος. Θὰ λειτουργήσῃ καὶ ὁ νέος φόρος, διότι λειτουργεῖ ὁ παλαιός, ἂν δὲ δὲν θὰ φέρῃ τ’ ἀποτελέσματά του ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους, βεβαίως θὰ τὰ φέρῃ ἐντὸς τοῦ δευτέρου ἔτους. Οἱαδήποτε δὲ καὶ ἂν ὦσι τ’ ἀποτελέσματα ταῦτα, βεβαίως ἔσονται ἀνώτερα τῶν πληρωμῶν, τὰς ὁποίας θὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Κράτος νὰ πραγματοποιήσῃ ἐντὸς τοῦ πρώτου καὶ τοῦ δευτέρου ἔτους τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἡ μετὰ σπουδῆς ἐφαρμογὴ τοῦ νέου φόρου συνετέλεσε βεβαίως, ὅπως ἡ Κυβέρνησις παραδεχθῇ τὴν αὔξησιν τοῦ ἐλαχίστου ὅρου τοῦ ἐκ τοῦ καπνοῦ ἐσόδου, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου, βασιζομένη ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων τοῦ τελευταίου ἔτους τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, ἠθέλησε νὰ ἐπιτύχῃ. Βεβαίως, ἐὰν δὲν ὑπῆρχεν ἡ σπουδὴ τῆς ἑνώσεως τῶν δύο πράξεων, τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου καὶ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ νέου φόρου, καὶ ἂν ἀνετώτερον διεξήγετο ἡ διαπραγμάτευσις αὕτη, δὲν θὰ ἐπεβάλετο ἐπὶ τοῦ Δημοσίου τὸ νέον πρόσθετον βάρος. Τὸ πρόωρον τῆς εἰσπράξεως τοῦ νέου φόρου, μετὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ἐποιήσαντο διάφορα μέλη τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἀντελήφθη καὶ ἡ Κυβέρνησις, καὶ προσέθετο διάταξιν, καθ’ ἣν αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, αἱ ὁποῖαι θὰ πραγματοποιηθῶσι πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων, δὲν θὰ χρησιμοποιηθῶσιν εἰς ἄλλας ἀνάγκας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ θὰ μείνωσι παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ὅπως χρησιμεύσωσιν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀλλὰ τὰ σήμερον ὑπάρχοντα περισσεύματα τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων ἐσόδων εἶναι ἀρκετὰ, ὅπως καλύψωσι τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τούτων. Αἱ εἰσπράξεις ἑπομένως αἱ ἐκ τοῦ νέου φόρου κατατεθησόμεναι παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ πρὸς τὸν ἀποκλειστικὸν σκοπὸν τῆς ὑπηρεσίας ταύτης τί θὰ γείνωσιν, ὅταν καὶ ἐν τῷ μέλλοντι δὲν ἤθελε παρουσιασθῆ ἀνάγκη τῆς εἰδικῆς ταύτης χρησιμοποιήσεώς των; Θὰ μένωσιν αὗται διαρκῶς κατατεθειμέναι εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ὡς ἐπιπρόσθετος ἐγγύησις, διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τούτων, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν τὰ πλεονάσματα τῶν σήμερον ὑπεγγύων προσόδων δὲν ἤθελον ἀρκέσει δι’ αὐτήν; Ὁπωσδήποτε ἐπὶ τοῦ παρόντος αἱ εἰσπράξεις αὗται θὰ μένωσιν ἀδιάθετοι καὶ ἄχρηστοι διὰ τὸ Δημόσιον. Τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων προσδιορίζονται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν νέων δανείων. Μόνον δὲ καθ’ ἣν περίπτωσιν ἤθελον ἀποδειχθῆ ταῦτα ἀνεπαρκῆ, τότε θ’ ἀποβῇ ἀναγκαία ἡ χρησιμοποίησις τοῦ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν κατατεθειμένου ποσοῦ ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν νέων φόρων. Ποία δ’ ἔσεται ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ποσοῦ τούτου, ἐφ’ ὅσον ἀρκοῦσι τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων; Περὶ αὐτῶν οὐδὲν ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον· θ’ ἀναγκασθῶμεν δὲ διὰ νέου νόμου νὰ καθορίσωμεν τὴν ἀνάληψιν αὐτῶν ἀπὸ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ τὴν χρησιμοποίησίν των. Καὶ ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι οὐδεμία ὑφίσταται ἀνάγκη ἀμέσου αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ χάριν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἡ πρόωρος δ’ αὕτη φορολογία λαμβάνει οὕτω τὸν χαρακτῆρα ἐπιπροσθέτου ἐγγυήσεως διὰ τὴν ἐνδεχομένην περίπτωσιν ἀνεπαρκείας τῶν πλεονασμάτων, εἴτε ἕνεκα ἐλαττώσεως τῆς ἀποδόσεως τῶν ὑπεγγύων προσόδων, εἴτε ἕνεκα ὑπερβολικῆς ὑψώσεως τῆς τιμῆς τοῦ συναλλάγματος. Δὲν ἠξεύρω ἂν οἱ ἀναλαβόντες τὰ δάνεια τῶν σιδηροδρόμων ἐζήτησαν τοιαύτην ἐπιπρόσθετον ἐγγύησιν. Ἄν τοιοῦτόν τι ἐζήτησαν, τοιαύτη αὐτῶν ἀπαίτησις, μετὰ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς ἐξ αὐτῆς ἐγγυήσεως, ἔχει τι τὸ καθ’ ὑπερβολὴν πιεστικὸν, τὸ ὁποῖον Κυβέρνησις κηδομένη, οὐχὶ πλέον τῆς πίστεως, ἀλλὰ τῆς στοιχειωδεστέρας φιλοτιμίας τοῦ Κράτους, δὲν ἠδύνατο νὰ παραδεχθῇ. Ἡ θετικὴ ἐπέκτασις τῆς δράσεως τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου εἶναι ἀναμφισβήτητος. Ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅμως δὲν παραδέχεται αὐτὴν, ἰσχυριζόμενος ὅτι ὁ ἔλεγχος θὰ ἐκλείψῃ μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν δανείων, χάριν τῶν ὁποίων ἱδρύθη. Ἐὰν ὁ ἔλεγχος εἶχε περιορισθῆ εἰς μόνην τὴν παρ’ αὐτοῦ ἄμεσον ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, χάριν τῶν ὁποίων ἱδρύθη, βεβαίως θὰ ἐκλίπῃ μετὰ τὴν ἐξόφλησιν αὐτῶν. Ἀλλὰ διὰ τῶν συμβάσεων ἀναλαμβάνει νέας ὑποχρεώσεις τὸ Δημόσιον πρὸς νέους δανειστάς· τὴν ἐκτέλεσιν δὲ τῶν ὑποχρεώσεων τούτων ἀναδέχεται ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ τοῦ Ἐλέγχου νὰ ἐξασφαλίσῃ. Θὰ ἐξακολουθήσῃ ἑπομένως ὁ ἔλεγχος καὶ δὲν θὰ ἐκλείψῃ πρὶν ἢ καὶ τὰ νέα ταῦτα δάνεια ἐξοφληθῶσι. Διὰ τῆς μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς διαμειφθείσης ἀλληλογραφίας, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, συντελεῖται νέα σύμβασις μεταξὺ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Ἐλέγχου, δυνάμει τῆς ὁποίας οὗτος ἀναδέχεται ὁριστικῶς νὰ ἐξασκήσῃ χάριν τῶν νέων δανειστῶν τὴν αὐτὴν δρᾶσιν καὶ τὰς αὐτὰς ἐνεργείας, τὰς ὁποίας ἐκτελεῖ χάριν τῶν παλαιῶν δανειστῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Ἀλλ’ οἱανδήποτε καὶ ἂν δώσωμεν σημασίαν εἰς τὸ ζήτημα τῆς διαρκείας τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον δυσκόλως θὰ ἴδωμεν λήγοντα ἡμεῖς ἢ τὰ τέκνα ἡμῶν, ἡ ἐπέκτασις τῆς δράσεως αὐτοῦ καὶ ἐπὶ χρέους ἑτέρων 50,000,000 περίπου εἶναι ἀναμφισβητήτως ἐπέκτασις τῆς ἐλαττώσεως τῆς αὐτοτελείας ἡμῶν. Ἡ ἐλάττωσις τῆς αὐτοτελείας ἡμῶν, ἡ capitis deminutio τῆς Ἑλλάδος, ἀποβαίνει κατὰ τοσοῦτον μεγαλειτέρα, καθ’ ὅσον νέα ποσὰ ἐπιπροστίθενται εἰς τὰ ποσὰ τὰ ὁποῖα διαχειρίζεται ὁ Ἔλεγχος. Ἐὰν ἡ θεωρία, ἣν ἀνέπτυξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ποσῶν, ἅτινα διαχειρίζεται ὁ Ἔλεγχος, δὲν εἶναι καὶ ἐπέκτασις αὐτοῦ, ἐὰν ἡ θεωρία αὕτη εἶναι ἀληθὴς, συνέπεια αὐτῆς ἔσεται, ὅτι ὁ ἔλεγχος δύναται νὰ ἐπεκταθῇ ἐπὶ ὁλοκλήρου τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῆς Ἑλλάδος, χωρὶς νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπεκτεινόμενος. Διὰ τῆς θεωρίας ταύτης ἀνοίγεται πλήρης ἡ θύρα τῆς ἀπεριορίστου ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου, ὅστις λαμβάνει οὕτω τὴν μορφὴν τῆς κηλίδος ἐλαίου· ὁ ἔλεγχος, ὅστις εἶναι κηλὶς ἐπὶ τῆς ἀνεξαρτησίας τοῦ Κράτους, διὰ τῆς θύρας, ἣν θέλει νὰ ἀνοίξῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καταλήγει εἰς ἀποτελέσματα κηλῖδος ἐλαίου, ἀδιακόπως ἐπεκτεινομένης ἐπὶ τοῦ συνόλου τῆς ἀνεξαρτησίας τῆς Ἑλλάδος...

§98ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Τότε δὲν θὰ φαίνηται ὅτι εἶναι κηλίς.

§99ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Ἐὰν ἡ θεωρία αὕτη εἶναι ἀληθὴς, ἀποβαίνει περιττὸν νὰ σκεπτώμεθα καὶ νὰ ἐπιθυμῶμεν τὴν ἄρσιν τοῦ ἐλέγχου. Ἂν οὗτος ἐπεβάλλετο ἐπὶ χρέους μόνον 50,000,000, κατὰ τὴν θεωρίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἤθελεν εἶσθαι τὸ αὐτὸ, ἂν ἀπὸ 50,000,000 ἐπεξετείνετο ἐπὶ 500,000,000. Ἀλλ’ ἂν περιωρίζετο εἰς 50,000,000, δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην νὰ κάμωμεν ὑπολογισμοὺς περὶ τοῦ πότε θὰ λήξῃ ἡ δρᾶσις αὐτοῦ· 50,000,000 θὰ ἠδυνάμεθα νὰ εὕρωμεν, ὅπως ἀπαλλάξωμεν τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῆς ὑποταγῆς εἰς τὸν Ἔλεγχον. Ἐὰν τὸ ποσὸν δὲν εἶχε σημασίαν, ἡ θεωρία αὕτη δὲν θὰ ἦτο ἀληθής. Ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ ποσὸν ἔχει πολλὴν σημασίαν· ὅπως δὲ τὰ 500,000,000 εἶναι ἀνώτερα τῶν 50,000,000, οὕτω καὶ τὰ 750,000,000 εἶναι ἀνώτερα τῶν 500,000,000. Μόνον δ’ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦσι τὸν ἔλεγχον εὐεργέτημα διὰ τὸν τόπον καὶ οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ ἀποβάλωσι πᾶσαν ἐλπίδα ἀπαλλαγῆς ἀπ’ αὐτοῦ, δύνανται νὰ παραδεχθῶσι τὴν θεωρίαν, ὅτι εἶναι ἀδιάφορος ἡ δρᾶσις τοῦ ἐλέγχου, καὶ ν’ ἀνοίξωσιν εὐρεῖαν τὴν θύραν, δι’ ἧς νὰ δύναται νὰ εἰσέλθῃ ἐντὸς τοῦ κύκλου αὐτοῦ ὁλόκληρος ἴσως ἡ οἰκονομικὴ διαχείρισις τῆς Ἑλλάδος, ἀργότερον δὲ καὶ πᾶσα ἴσως ἡ ἄλλη διοίκησις αὐτῆς. Οἱ ἔχοντες ὅμως ἔστω καὶ ἀμυδρὰν ἐλπίδα, ὅτι ἐν ἀπωτέρῳ μέλλοντι δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῇ ἡ χώρα τῆς ὑποτελείας ταύτης, οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ὁ ἔλεγχος εἶναι δυστύχημα ἐπιβληθὲν εἰς τὴν χώραν καὶ ἀναιρεῖ τὴν αὐτοτέλειαν καὶ ἀνεξαρτησίαν αὐτῆς, δὲν δύνανται νὰ παραδεχθῶσι τὴν θεωρίαν τοῦ ἀνοίγματος τῆς θύρας καὶ τῆς ἐπεκτάσεως αὐτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ἀναπτύξας τὴν θεωρίαν ταύτην, μὴ ὑπολογίζων τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς, εἶπεν ὅτι δὲν κατέχεται καὶ αὐτὸς ἐξ αἰσθήματος ἀπελπισίας διὰ τὴν ἐν τῷ μέλλοντι ἀπαλλαγὴν τῆς χώρας ἐκ τοῦ ἐπιβληθέντος ἐλέγχου καὶ τῆς μειώσεως τῆς αὐτοτελείας αὐτῆς. Ἐλπίζει ὅμως τοῦτο ἐκ τῆς καλῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, ἐκ τῆς ἐπανακτήσεως τῆς πίστεως τοῦ Δημοσίου διὰ τῆς πρὸς αὐτὸ ἐμπιστοσύνης τῶν δανειστῶν του περὶ τῆς καλῆς αὐτοῦ πίστεως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεών του. Εἰς τοῦτο εἴμεθα πληρέστατα σύμφωνοι, τοῦτο δὲ ὑπεστηρίξαμεν καὶ ὑποστηρίζομεν. Μόνον καλὴ οἰκονομικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ δι’ αὐτῆς ἐπανάκτησις τῆς πίστεως πρὸ τὸ Δημόσιον τῶν κεφαλαίων ἐν γέννει, καὶ οὐχὶ μόνον τῶν σημερινῶν δανειστῶν αὐτοῦ, οἵτινες πάντοτε θὰ προτιμῶσι τὴν διὰ τοῦ ἐλέγχου ἐξασφάλισιν τῶν δανείων αὐτῶν, δύνανται νὰ μᾶς δώσωσι βάσιν θετικῆς ἐλπίδος ἀπαλλαγῆς ἐν τῷ μέλλοντι τῆς χώρας εἴτε διὰ τροπῆς τοῦ δανείου, εἴτε ἄλλως, ἀπὸ τοῦ ἐλέγχου τοῦ ἐπιβληθέντος εἰς αὐτὴν ἐκ τῶν σφαλμάτων προηγουμένης οἰκονομικῆς πολιτικῆς. Πρέπει ὅμως νὰ ἐξετάσωμεν, ποία εἶναι ἡ ὑγιὴς πολιτικὴ, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἦναι δυνατὸν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον νὰ ἐπανακτήσῃ τὸ Δημόσιον τὴν πίστιν αὐτοῦ. Βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν τοῦτο, ἐφ’ ὅσον ἡμεῖς δὲν ἀντιλαμβανόμεθα τῆς ἐννοίας τῆς πίστεως καὶ παραδεχόμενοι τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου ἀρνούμεθα νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ὁδὸν, διὰ τῆς ὁποίας δυνάμεθα ν’ ἀποδείξωμεν τὴν θέλησίν μας, ἵνα ἐπανακτήσωμεν τὴν ἀπολεσθεῖσαν πίστιν τοῦ Δημοσίου. Ἀκριβῶς δὲ κατάλληλος περίστασις, καθ’ ἣν δυνάμεθα νὰ ποιήσωμεν ἓν βῆμα πρὸς ἐπανάκτησιν τῆς πίστεως ἡμῶν, ἦσαν καὶ αἱ συμβάσεις περὶ κατασκευῆς τῶν σιδηροδρόμων, ἃς συζητοῦμεν. Ἀντὶ νὰ παρεμβάλωμεν τὸν Ἔλεγχον ἀμέσως εἰς τὴν συνομολόγησιν τῶν δι’ αὐτὰς δανείων, ἠδυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν τὰ πλεονάσματα τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τούτων, νὰ ἀνακοινώσωμεν τοῦτο εἰς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, εἰς ἣν κατατίθενται τὰ πλεονάσματα ταῦτα, καὶ νὰ ἐξασφαλίσωμεν οὕτω τὴν ὑπηρεσίαν αὐτῶν. Θὰ ὑπῆρχε καὶ οὕτως ἡ παρέμβασις τοῦ ἐλέγχου διὰ τῆς εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν ἀνακοινώσεως τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας θ’ ἀνελαμβάνομεν πρὸς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν. Δὲν θὰ ὑπῆρχεν ὅμως ἡ νέα μετὰ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς σύμβασις τοῦ Δημοσίου, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεκτείνεται ἡ ἄμεσος δρᾶσις τοῦ ἐλέγχου. Ὑπάρχει χροιά τις διαφορᾶς, καταληπτὴ παρὰ τῶν κεφαλαιούχων καὶ τῶν ἀσχολουμένων εἰς τὰ τραπεζικὰ, μεταξὺ τῆς ἀμέσου ὑποχρεώσεως τοῦ Δημοσίου, τῆς ἐξασφαλιζομένης διὰ τῶν πλεονασμάτων τῶν ὑπεγγύων προσόδων, καὶ τῆς ἀμέσου ἐπεμβάσεως τοῦ Ἐλέγχου διὰ νέας συμβάσεως μὲ τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν. Κατὰ τὸ πρῶτον σύστημα, χρεώστης πρὸς τοὺς δανειστὰς αὐτοῦ ἤθελεν εἶσθαι αὐτὸ τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ὅπερ, ἀσφαλῶς ἐκτελοῦν τὰς ὑποχρεώσεις του, θὰ ἠδύνατο ν’ ἀποδείξῃ τὴν καλὴν αὐτοῦ πίστιν, καὶ νὰ ἑλκύσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν κεφαλαίων. Κατὰ τὸ δεύτερον ὅμως σύστημα, τὸ ἐφαρμοσθὲν διὰ τῶν ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεων, πληρόνει μὲν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὰ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων ἀναγκαῖα ποσὰ, ὑπόχρεως ὅμως καὶ χρεώστης πρὸς τοὺς δανειστὰς εἶναι ὁ Ἔλεγχος καὶ οὐχὶ τὸ Κράτος. Οὕτω δὲ ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀναληφθεισῶν ὑποχρεώσεων οὐδὲν θὰ ἔχῃ ἀποτέλεσμα ὑπὲρ τῆς καλῆς πίστεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ὅπερ διὰ τὰς ὑποχρεώσεις ταύτας ἀνεγνώρισεν ἐκ τῶν προτέρων τὴν ἀνικανότητα αὑτοῦ, ἵνα ζητήσῃ τὴν ἐμπιστοσύνην τῶν κεφαλαίων, ἅτινα προσεφέρθησαν οὐχὶ εἰς αὐτὸ, ἀλλ’ εἰς τὸν Ἔλεγχον. Τοιουτοτρόπως δὲ, ἀντὶ βήματος πρὸς τὰ ἐμπρὸς, ἐποιήσαμεν ἓν ἔτι βῆμα πρὸς τὰ ὀπίσω. Διὰ τοιαύτης πολιτικῆς καὶ τοιούτης ἐνεργείας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τοὺς δανειστὰς ἡμῶν καὶ εἰς τὰ κεφάλαια τὴν ἐμπιστοσύνην, ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἔχει τὴν ἀπόφασιν καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς. Ἡ ἐκτέλεσις τῶν διὰ τῶν συμβάσεων τούτων ἀναλαμβανομένων ὑποχρεώσεων δὲν θὰ χαρακτηρισθῇ ὡς προϊὸν τῆς καλῆς πίστεως τῆς Ἑλλάδος, ἀλλ’ ὡς ἀποτέλεσμα τοῦ ἐλέγχου καὶ τῆς πίστεως αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁποία εἶναι καὶ ἡ ἐν γένει οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τῆς ὁποίας αὕτη στηρίζει τὴν ἀνόρθωσιν τῆς χώρας καὶ τὴν ἐπανάκτησιν τῆς πίστεως τοῦ Δημοσίου; Εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς αὐξήσεως τῶν ἀγόνων δαπανῶν καὶ τῆς καταπονήσεως τῆς χώρας. Τὴν τοιαύτην πολιτικὴν εἴδομεν ἐπὶ ἔτη ἐφαρμοζομένην καὶ ζητοῦσαν διὰ τῆς ἐντάσεως τῶν δυνάμεων τῆς χώρας νὰ προλάβῃ τὴν πτώχευσιν τοῦ Δημοσίου. Εἶναι ἡ πολιτικὴ τοῦ βατράχου, θέλοντος νὰ μεταβληθῇ εἰς βοῦν. Πλανώμεθα, πιστεύοντες ὅτι διὰ τοιαύτης πολιτικῆς εἶναι δυνατὸν νὰ ἀνορθώσωμεν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν. Ἡ πολιτικὴ ἡ δυναμένη νὰ φέρῃ εἰς τοιοῦτον ἀποτέλεσμα, ὅπως ἐν ἐκτάσει ἀνεπτύξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς περισυλλογῆς, καὶ οὐχὶ ἡ τῆς σπατάλης καὶ τῆς καταπονήσεως τῆς χώρας. Ἀνεπτύξαμεν τοῦτο ἀρκούντως, καὶ δὲν θὰ ἐπανέλθω ἐπ’ αὐτοῦ, οὐδὲ θὰ ἐπιχειρήσω νὰ πείσω τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ὁσάκις ἀφαιροῦμεν παρὰ τοῦ ἐργαζομένου λαοῦ, εἴτε διὰ πιεστικῆς εἰσπράξεως, εἴτε δι’ ἐπαυξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν φόρων, σχετικῶς μεγάλα χρηματικὰ ποσὰ, ἀφαιροῦμεν αὐτὰ ἐκ τῆς ἐργασίας καὶ τῆς δράσεως αὐτοῦ, ὅταν αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις καὶ ὁ πλοῦτος τῆς χώρας δὲν παρουσιάζουν ἀφθονίαν, καθιστῶσαν δυνατὴν τὴν εἴσπραξιν τῶν ποσῶν τούτων ἐκ τῶν περισσευμάτων τῆς κοινωνίας. Δὲν θὰ εἰσέλθω ἐπίσης εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ζητήματος τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν συνεζήτησε κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀναμένων νὰ θωρακωθῇ ὄπισθεν τῶν συμβάσεων τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Δικαιολογῶν δὲ τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 δὲν ἔθιξε τὸ ζήτημα τῆς συγκρίσεως αὐτῶν πρὸς τὰς δαπάνας, ἃς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν Μ. Δυνάμεων ἐθεώρησαν ἐπωφελεῖς, συμβουλεύσαντες ἡμᾶς νὰ περιορίσωμεν τὰ ἔξοδα τῶν δημοσίων ὑπηρεσιῶν ἐντὸς τοῦ παρ’ αὐτῶν ὑποδειχθέντος κύκλου, καὶ ὅπερ ζήτημα ἀνέπτυξα κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἔθιξεν ὅμως τὸ ζήτημα τῆς συγκρίσεως τῶν δαπανῶν τοῦ 1896 πρὸς τὰς τοῦ 1900, ὅπερ καὶ ἐγὼ καὶ εὐρύτερον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἀνεπτύξαμεν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὑρίσκει, ὅτι ἡ προσθήκη 12,000,000 εἰς τὰς δαπάνας τὰς ἀναγραφομένας ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς τοῦ 1896 προκύπτει ἐκ τῆς συγκρίσεως τοῦ ἀπολογισμοῦ, καὶ οὐχὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, τοῦ 1896 πρὸς τὸν τοῦ 1900. Ἀλλὰ καὶ ἡ σύγκρισις τῶν δύο προϋπολογισμῶν ἐπαρουσίαζεν αὔξησιν τῶν ἐξόδων τοῦ 1900 κατὰ 9 καὶ πλέον ἑκατομμύρια. Τοῦτο δὲ, διότι ἡ χρῆσις τοῦ 1996 παρουσιάζει μεταξὺ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπολογισμοῦ διαφορὰν δραχ. 3,000,000, προερχομένην ἐξ ἀδιαθέτων πιστώσεων, αἵτινες ὑπερτέρησαν κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο τὰς ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους τοιαύτας.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ἐννοεῖτε ἀδιαθέτους πιστώσεις;

§101Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰς μὴ ἐκτελεσθείσας. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 ἀνέγραφεν ἐν συνόλῳ δαπάνας ἐκ δραχμῶν 90,923,000, ἐξ ὧν 21,692,000 διὰ τὸ δημόσιον χρέος· ὥστε δι’ ὅλας τὰς ἄλλας δημοσίας ὑπηρεσίας ἀνέγραφε δραχ. 69,231,000. Συνέκρινα δὲ μόνον τὰς δαπάνας τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων, διότι περὶ αὐτῶν δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν καὶ ἀποφασίσωμεν, οὐδεμίαν δ’ ἔχομεν ἐξουσίαν ἐπὶ δαπανῶν τοῦ δημοσίου χρέους...

§102Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ τὴν εἴχετε κατὰ τὸ 1896;

§103Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν βλέπω ποίαν σχέσιν ἔχει ἡ ἐρώτησίς σας μὲ τὸ συζητούμενον θέμα. Δὲν σᾶς μέμφομαι δὲ διότι οὐδεμίαν ἔχετε ἐξουσίαν νὰ ἐλαττώσητε τὰς δαπάνας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀλλὰ διότι ἐκεῖ, ὅπου ἔχετε ἐξουσίαν, ἐπιδιώκετε τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν· ἔχετε δὲ τοιαύτην εἰς τὰς ἄλλας ὑπηρεσίας. Λυσιτελῆ δὲ σύγκρισιν καὶ οὐσιαστικὴν θεωρῶ τὴν μεταξὺ τῶν δαπανῶν διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας τοῦ 1896 καὶ τῶν τοῦ 1900. Εἰς ταύτην δὲ περιωρίσθην καὶ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ταύτην ἐννοῶ καὶ σήμερον.

§104Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀλλ’ ἐλάβετε τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896.

§105Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἔλθω καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Κατὰ τὸ 1896 ἐδαπανήθησαν διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας δραχμαὶ 65,898,000...

§106Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πόσα ἀνεγράφησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1896;

§107Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀνεγράφησαν 69,231,000.

§108Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὰ θὰ παραβάλητε.

§109Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παραβάλλων ταῦτα πρὸς τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 ἀναγραφέντα 78,000,000, εὑρίσκω, ὡς εἶπον ἤδη, διαφορὰν 9,000,000 ἐπὶ πλέον.

§110Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοὶ οὗτοι.

§111Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἀκριβεῖς.

§112ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ πιστώσεις αἱ χορηγηθεῖσαι διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ δι’ εἰδικοῦ νόμου καὶ διὰ Β. Διαταγμάτων ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1896, ἀνεξαρτήτως τοῦ δημοσίου χρέους, ἀνέρχονται εἰς τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 74,000,000.

§113Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Λαμβάνετε καὶ τὸ ποσὸν τῶν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων;

§114ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τότε πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀναπληρωματικὰς πιστώσεις, αἵτινες θὰ χορηγηθῶσι καὶ κατὰ τὸ 1900 καὶ τὰς ὁποίας δὲν δυνάμεθα νὰ ὑπολογίσωμεν ἀπὸ τοῦδε. Λαμβάνω τοὺς δύο προϋπολογισμοὺς ὡς ἐψηφίσθησαν. Ὁ προϋπολογισμὸς ὁ ψηφισθεὶς παρὰ τῆς Βουλῆς διὰ τὸ 1896 ἀναγράφει δαπάνας διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας 69,231,482 δραχμάς. Δὲν θέλω νὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἀναλύων ἐν λεπτομερείᾳ τὸ ποσὸν τοῦτο, ἀλλ’ ἔχω πίνακα ἀναλυτικὸν καὶ συγκριτικὸν μεταξὺ τοῦ 1896 καὶ τοῦ 1900 ὅλων τῶν δαπανῶν, τῶν δρ.69,231,482 διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν συντάξεων. Ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1898 ἀναγράφει δαπάνας 78,200,000, χωρὶς τὰς τελευταῖον ψηφισθείσας ἀναπληρωματικὰς καὶ ἐκτάκτους πιστώσεις...

§116ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 73,756,000.

§117Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ ψηφισθεὶς ἀναγράφει 77,977,000 κατὰ τὰς δηλώσεις σας, ἀκολούθως δὲ προσετέθησαν καὶ ἄλλαι πιστώσεις. Ἑπομένως 9,000,000 διαφορὰ ὑπάρχει μεταξὺ τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγραφομένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1899 καὶ τῶν πιστώσεων αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900 διὰ τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας, διαφορὰ δὲ 12,000,000 μεταξὺ τῶν δαπανῶν, αἵτινες ἐπραγματοποιήθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοί σας.

§119Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν περιλαμβάνω τὸ δημόσιον χρέος.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐδὲ τὸ δημόσιον χρέος, οὐδὲ τὰς συντάξεις περιλαμβάνω καὶ ἐγώ.

§121Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς). Βλέπετε πόσον δύσκολος εἶναι ἡ σύγκρισις; Δὲν συμφωνεῖτε.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι δύσκολον νὰ συμφωνήσῃ τις, ὅταν λαμβάνῃ ὡς βάσιν τὰ ἐπίσημα κείμενα. Ἐγὼ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐπίσημα κείμενα καὶ εὗρον διαφορὰν 17,424,267.39 μεταξὺ τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1896 καὶ τῶν προϋπολογιζομένων διὰ τὸ 1900.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁ κύριος Καραπᾶνος εὑρίσκει διαφορὰν μόνον 9,000,000.

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μεταξὺ τῶν ἀναγραφέντων.

§125Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τόση εἶναι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν ἀναγραφέντων εἰς τοὺς δύο προϋπολογισμούς· μεταξὺ δὲ τῶν ἀναγραφέντων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 καὶ τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1896 εὑρίσκω διαφορὰν 12,000,000· καὶ τοῦτο, διότι συνυπολογίζω καὶ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας τοῦ 1896, αἵτινες ἀφαιρούμεναι ἀναβιβάζουσι τὴν διαφορὰν τοῦ 1900 εἰς 17,000,000, ὡς εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος. Δὲν ἀφαιρῶ δὲ τὰς ἐκτάκτους δαπάνας τοῦ 1896, διότι καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900 ὑπάρχουσι δαπάναι τινὲς, αἵτινες δύνανται ἴσως νὰ χαρακτηρισθῶσιν ὡς ἔκτακτοι. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὰς ἀδιαθέτους πιστώσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἰσχυρίζεται ὅτι θὰ πραγματοποιήσῃ κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ μὴ δώσω πολλὴν πίστιν εἰς τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον. Δὲν δίδω δ’ εἰς αὐτὸν πίστιν, στηριζόμενος ἐπὶ τῆς πολιτικῆς, ἥτις καθωδήγησε τὴν Κυβέρνησιν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ ἥτις οὐ μόνον δὲν ἀπέβλεψεν εἰς οἰκονομίας, ἀλλ’ ἀπ’ ἐναντίας ἐπεδίωξε τὴν αὔξησιν τῶν δαπανῶν καὶ τὴν καταπόνησιν τῆς χώρας. Τοῦτο δ’ ἀποδεικνύουσι καὶ τὰ ψηφισθέντα νομοσχέδια καὶ ἐκεῖνα τῶν ὁποίων ἐπιδιώκεται ἡ ψήφισις καὶ ἐκ τῶν ὁποίων οὐδὲν σχεδὸν ὑπάρχει, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ περιέχῃ αὔξησιν δαπάνης. Ἀνεξαρτήτως δὲ τῆς τοιαύτης πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν γεννᾷ ἡ οἰκονομικὴ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως, ἔχομεν καὶ τὰς δηλώσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅστις βεβαιοῖ ὅτι θὰ ἐφαρμόσῃ τοὺς νόμους περὶ ἀστυνομίας καὶ χωροφυλακῆς, καὶ ὅτι θὰ παράσχῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τὰ μέσα τ’ ἀπαιτούμενα πρὸς μόρφωσιν καὶ βελτίωσιν τῶν τοῦ στρατοῦ. Ἐὰν αἱ δηλώσεις αὗται δὲν εἶναι φράσεις κεναὶ, ὁσονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ ποσὸν τῶν ἐξ ἄλλων ὑπηρεσιῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, βεβαίως θὰ ἦναι ἀνεπαρκὲς πρὸς κάλυψιν τῶν ἀναπληρωματικῶν καὶ ἐκτάκτων πιστώσεων, τὰς ὁποίας θ’ ἀπαιτήσωσιν αἱ τρεῖς αὗται ὑπηρεσίαι, ἡ τῆς ἀστυνομίας, ἡ τῆς χωροφυλακῆς καὶ ἡ τοῦ στρατοῦ. Ἡ ἐπιβαλλομένη οἰκονομικὴ πολιτικὴ, τὴν ὁποίαν δυνάμεθα νὰ θεωρήσωμεν ὡς δυναμένην νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν καὶ εἰς τὴν ἐν ἀπωτέρῳ μέλλοντι ἀπαλλαγὴν τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου, ὡς εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς περισυλλογῆς καὶ τῆς ἐξευρέσεως τῶν ἀναγκαίων πόρων διὰ τὴν ἁπλουστέραν καὶ ὁμαλωτέραν διοίκησιν τῆς χώρας, οὐχὶ ἐν τῇ καταπονήσει τοῦ τόπου, ἀλλ’ ἐν τῇ περιστολῇ τῶν ἀγόνων δαπανῶν. Ἡ πολιτικὴ δὲ αὕτη οὐ μόνον δὲν ἤθελε φέρει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν σωρείαν τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα ἐπιβάλλουσι νέας δαπάνας καὶ νέα βάρη εἰς τὸ Δημόσιον, ἀλλ’ ἤθελεν ἀναβάλει καὶ τὴν ἐκτέλεσιν πάσης ἀγόνου δαπάνης, περιλαμβανομένης ἐν τῇ ἰσχυούσῃ νομοθεσίᾳ. Ἐπὶ τοιαύτης πολιτικῆς δυνάμεθα νὰ στηρίξωμεν τὴν ἐλπίδα τῆς ἀπαλλαγῆς τοῦ Κράτους ἀπὸ τοῦ ἐλέγχου, τὸν ὁποῖον ἐπέβαλεν εἰς αὐτὸ ἀνωτέρα βία, καὶ τὸν ὁποῖον ἐρχόμεθα ἡμεῖς σήμερον, ὑπερβαίνοντες τὸν κύκλον τῆς ἐξουσίας καὶ τῆς δικαιοδοσίας ἡμῶν, νὰ ἐπεκτείνωμεν οἰκειοθελῶς. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀδικεῖ ἑαυτὸν, ἀδικεῖ καὶ τὸν τόπον, νομίζων ὅτι δὲν ἐπεκτείνει, δὲν ἐνισχύει τὴν οἰκονομικὴν ὑπουδούλωσιν τῆς Ἑλλάδος διὰ τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς τὴν Βουλὴν συμβάσεων, καὶ πιστεύων ὅτι ἡ Ἑλλὰς δύναται διὰ τοιαύτης οἰκονομικῆς πολιτικῆς νὰ ἐλπίσῃ τὴν ταχεῖαν ἐπανόρθωσιν τῶν ἐπελθουσῶν καταστροφῶν καὶ νὰ ἔχῃ τὴν βάσιν τῆς ἐν ἀπωτέρῳ μέλλοντι ἀπαλλαγῆς αὐτῆς ἀπὸ τῆς ἐπιβληθείσης εἰς αὐτὴν ἐλαττώσεως τῆς αὐτοτελείας της.

§126Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, διότι νομίζω, ὅτι δι’ ὅσων εἶπεν οὐδὲν ἕτερον ἔπραξεν ἢ ν’ ἀναπτύξῃ ἐπιχειρήματα παρ’ ἄλλων ῥητόρων τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀναπτυχθέντα ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ διὰ ν’ ἀναπτύξῃ ταῦτα, ἔδωκε τὸν χαρακτῆρα, τὸν ὁποῖον δίδει συνήθως εἰς τὰ ἐπιχειρήματα, τὰ ὁποῖα ὑποστηρίζει. Μίαν μόνον ἰδέαν ἤκουσα παρ’ αὐτοῦ νέαν, τὴν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχομεν, νὰ προεκτείνωμεν τὸν σιδηρόδρομον μέχρι Τσάγεζι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ περὶ τούτου δὲν πρόκειται, περιττὸν εἶναι νὰ ἀπαντήσω. Παρεκάλεσα ὅμως τὸν κ. Πρόεδρον νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ὅπως δώσω θετικωτέραν ἀπάντησιν εἰς τὰ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Πατρῶν λεχθέντα. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν εἶπεν, ὅτι προκειμένου περὶ συμβάσεως δὲν ἔπρεπε μόνον ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τοὺς ὅρους τοὺς ἐν τῇ συμβάσει περιεχομένους, οἵτινες ἐξασφαλίζουσι τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἀναλαμβάνει ὁ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως συμβαλλόμενος, ἀλλ’ ἔπρεπε ν’ ἀποβλέψωμεν καὶ εἰς τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τῶν μετ’ αὐτῆς συμβληθέντων· παρέστησε δὲ, ὅτι πιθανὸν οἱ συμβληθέντες ν’ ἀποτελῶσιν Ἑταιρείαν, τῆς ὁποίας τὸ κεφάλαιον δὲν ὑπερβαίνει τὰς 12,000 λίρας στερλίνας, καὶ ὅτι εἰς τούτους ἀνεθέσαμεν τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου. Εἶπον τότε, ὅτι κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις τὸ τεχνικὸν μέρος τῆς συμβάσεως συνεζητήθη μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑταιρείας Μπατινιόλ, καὶ ὅτι καὶ ὁ τραπεζίτης Ἐρλάγκερ ἐλάμβανε μέρος εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· ἀρκοῦμαι δὲ εἰς ὅσα τότε εἶπον. Τώρα θεωρῶ καθῆκον ν’ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐπιστολὴν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Londres, le 5 Mai 1899. Paris, le 6 Mai 1899. Monsieur le Ministre. La Eastern Railway Construction Syndicate Limited nous a soumis le projet de convention qui doit être présenté au Gouvernement Hellénique pour l'achèvement de la ligne du Chemin de fer du Pirée à Larissa. Nous avons l'honneur de vous informer que nous approuvons ce projet et que nous nous sommes engagés envers la Eastern Railway Construction Syndicate Limited à constituer des Sociétés qui entreprendront la construction de la dite ligne aux termes de la convention sus-mentionnée. En vous donnant cette assurance, nous nous réservons de vous indiquer ultérieurement les noms d'autres participants que nous comptons inviter à prendre part à l’ œuvre commune dès que les négociations seront assex avancées. Veuillez agréer, Monsieur le Ministre, l’ assurance de notre plus haute considération. Signé: JULES GOUIN Président de la Société de Construction des Batignoles Signés: EMILE ERLANGER for Pauling et Company Limited C. BODLLEY Director». «A Son Excellence Mʳ G. THÉOTOKIS Président du Conseil des Ministres à Athènes». Πιστεύω ὅτι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς ταύτης ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς δὲν θὰ ἔχῃ πλέον ἀνησυχίαν καὶ δὲν θὰ πιστεύῃ ὅτι συνεβλήθημεν μετὰ Ἑταιρείας, τῆς ὁποίας τὸ κεφάλαιον εἶναι μόνον 12,000 λίραι.

§127Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ ἡ ἐπιστολὴ αὕτη;

§128Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δύνασθε νὰ λάβητε γνῶσιν.

§129Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ἀναφέρονται καὶ ἄλλοι, πρὸς τοὺς ὁποίους θ’ ἀποταθῶσιν. Ὥστε πρόκειται περὶ coureurs de concessions.

§130Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγὼ ἀποβλέπω εἰς τὸν τραπεζίτην κ. Ἐρλάγκερ. Ἀλλ’ ἐὰν σεῖς νομίζητε, ὅτι ὁ Πρόεδρος τῆς Μπατινιὸλ, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑποδιοικητὴς τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης, εἶναι coureur de concession, ἔστω καὶ αὐτό.

§131Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§132Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἀπήντησα πρὸ πολλοῦ εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην, διότι ἐγένετο ἡ παρατήρησις αὕτη καὶ ὑπὸ ἄλλων. Δὲν ἀπήντησα κατὰ τὴν ἀγόρευσίν μου χθὲς, διότι περὶ τούτου δὲν ἐγένετο λόγος ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, πρὸς τὸν ὁποῖον κυρίως ἀπήντων. Εἶπον τότε, ὅτι ὁ ὅρος αὐτὸς βεβαίως εἶναι ὡς ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Ὁ ὅρος ἔχει ὡς ἑξῆς: ὅτι ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, ἡ ὁποία συνεβλήθη μεθ’ ἡμῶν, ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τῆς συμβάσεως προβῇ εἰς τὴν σύστασιν Ἑλληνικῆς ἀνωνύμου Ἑταιρείας κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, καὶ ἑπομένως εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους διὰ τῆς συμβάσεως ἀναλαμβάνει. Ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλὴν ποῖοι ἦσαν οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι προὐκάλεσαν τὴν πρότασιν ταύτην, καὶ ποῖοι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἔπρεπε τὸν ὅρον τοῦτον νὰ δεχθῇ. Παρέστησαν εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἕνεκα τοῦ πολέμου ἡ κατάστασις τῆς ἀγορᾶς ἦτο τοιαύτη, ὥστε δὲν ἠδύναντο νὰ ὦσι βέβαιοι, ἂν διαρκοῦντος τοῦ πολέμου ἤθελον δυνηθῆ νὰ προβῶσιν εἰς τραπεζιτικὴν ἐργασίαν, ἡ ὁποία εἶναι ἀναγκαία πρὸς πορισμὸν τῶν ἀπαιτουμένων χρημάτων, καὶ ὅτι ἑπομένως ἔθετον ὡς ὅρον ἐκεῖνον, τὸν ὁποῖον βλέπετε διατετυπωμένον ἐν τῇ συμβάσει. Ἐννοεῖται ὅτι ὁ ὅρος οὗτος ἔχει βάσιν· δὲν ἦτο ἀπὸ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ ἀπορρίψῃ· ἡ Κυβέρνησις ὅμως ἦτο ἐλευθέρα νὰ μὴ δεχθῇ τὸν ὅρον καὶ νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν σύμβασιν. Οὕτω πρέπει νὰ τεθῇ τὸ ζήτημα. Εὑρέθημεν ἀπέναντι διλήμματος, διότι αἱ διαπραγματεύσεις εἶχον ἀρχίσει πρὸ τοῦ πολέμου, διήρκεσαν δὲ καὶ μετὰ τὴν κήρυξιν αὐτοῦ καὶ τὰ ἐπελθόντα γνωστὰ εἰς πάντας γεγονότα. Τῆς καταστάσεως λοιπὸν τῆς Εὐρώπης ὡς ἐκ τοῦ πολέμου τοιαύτης οὔσης, ἡ Κυβέρνησις εὑρέθη πρὸ διλήμματος· ἢ ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψῃ πᾶσαν διαπραγμάτευσιν καὶ νὰ ἀπολέσῃ ὅρους, τοὺς ὁποίους εὕρισκε συμφέροντας, κυρίως ἐν παραβολῇ πρὸς ἄλλους ὅρους προταθέντας εἰς αὐτὴν, ἢ νὰ ἀποδεχθῇ τὸν ὅρον αὐτόν. Νομίζομεν ὅτι ὁ πόλεμος δὲν δύναται νὰ παραταθῇ ἐπ’ ἄπειρον, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι οἱ πόλεμοι σήμερον δὲν διαρκοῦσιν ἐπὶ ἔτη...

§133ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἔχομεν νέα τηλεγραφήματα σήμερον.

§134Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν γνωρίζω τί λέγουσι τὰ τηλεγραφήματα. Ἐγὼ δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ τις, ὁ ὁποῖος νὰ νομίζῃ ὅτι σήμερον εἶναι δυνατὸν πόλεμος νὰ διαρκέσῃ ἐπὶ ἔτη. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἔχω τοιαύτην γνώμην... Ἐσκέφθημεν λοιπὸν, ὅτι ἦτο ζήτημα ὀλίγων μηνῶν, καὶ ὅτι, ἐὰν διεκόπτομεν τὰς διαπραγματεύσεις,—δὲν ὑπῆρχε δὲ καὶ ἄλλος προτείνων ἡμῖν ὅρους πλησιάζοντας ἔστω πρὸς αὐτοὺς,— ἠθέλομεν ἀπολέσει τὴν εὐκαιρίαν, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν βεβαιότητα, ὅτι τὴν εὐκαιρίαν ταύτην ἠθέλομεν εὕρει βραδύτερον. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, οἱ ὁποῖοι μᾶς ἔπεισαν νὰ παραδεχθῶμεν τὸν περὶ οὗ πρόκειται ὅρον. Βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐδώσαμεν δικαίωμα option εἰς τὴν Ἑταιρείαν, νὰ ἐκτελέσῃ ἢ νὰ μὴ ἐκτελέσῃ τὸ ἔργον, διότι ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει ῥητὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ὁριστικῆς παύσεως τῆς ἐν τῇ Νοτίῳ Ἀφρικῇ ἐμπολέμου καταστάσεως προβῇ εἰς τὴν σύστασιν Ἑλληνικῆς Ἑταιρείας κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς μὲ κεφάλαιον 10,000,000 δραχμῶν. Ἐσκέφθημεν λοιπὸν, ὅτι προκειμένου περὶ χρονικοῦ διαστήματος μηνῶν μόνον τινῶν κατὰ τὴν κρίσιν ἡμῶν, δὲν ἐπετρέπετο εἰς ἡμᾶς νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς διαπραγματεύσεις. Εἰς τὴν Βουλὴν δ’ ἀπόκειται νὰ κρίνῃ, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς ἐπράξαμεν.

§135Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§136Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ὅσα εἶπεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἤθελε τὰ εἴπει Βουλευτὴς ξένος πρὸς ὅσα ἀπὸ δεκαπενταετίας τελοῦνται ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, ἴσως ὁ Βουλευτὴς οὗτος ἤθελεν ἔχει δικαιολογίαν τινά. Ἀλλὰ λεγόμενα παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, οὐδεμίαν τοιαύτην δύνανται νὰ ἔχωσι. Δὲν ἀρκεῖ, Κύριοι, νὰ εἴπῃ τις μεγάλας λέξεις, ἵνα ἀποδείξῃ ὅσα ἐπιθυμεῖ νὰ ἀποδείξῃ. Ὑπεστήριξεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι ἤλθομεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ ἐπικαλούμενοι τὸν λόγον τῆς τιμῆς μας ἐζητήσαμεν τὴν ψῆφον αὐτῆς. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀγνοεῖ τὸ παρελθόν; Μήπως πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον πρώτην ἤδη φορὰν ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; μήπως πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον δὲν ἐμελετήθη; μήπως πρόκειται περὶ ἔργου, τοῦ ὁποίου τὴν ἱστορίαν δὲν γνωρίζομεν ὅλοι;

§137ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐγὼ ὄχι.

§138Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Καὶ δὲν γινώσκομεν ὅλοι, ὅτι μελέται πολλαὶ ἐγένοντο τοῦ ἔργου, καὶ ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν ἐκείνων τὸ ἔργον εἶχε παραχωρηθῆ εἰς Ἑταιρείαν, ἥτις ἀνέλαβε τὴν ἐκτέλεσιν αὐτοῦ; Καὶ δὲν γινώσκομεν ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως περὶ παραχωρήσεως τοῦ ἔργου εἰς τὴν Ἑταιρείαν ἐκείνην, αὕτη προέβη καὶ ἐξετέλεσεν ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον ἐδαπάνησεν 20 ὅλα ἑκατομμύρια; Καὶ δὲν γνωρίζετε ὅτι μετεκαλέσαμεν μηχανικὸν ξένον, Γερμανὸν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα καὶ ἐκτιμήσῃ αὐτὰ, ὡς καὶ τὰ ὑπολειφθέντα ἔργα; Καὶ δὲν γνωρίζετε ὅλοι πάντα ταῦτα; Καὶ μήπως ἐάν τις τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἤθελε ζητήσει τὰς πληροφορίας ταύτας, ἠθέλομεν ἀρνηθῆ νὰ προσκομίσωμεν αὐτάς; Καὶ τί ἤθελε προκύψει ἐκ τῶν πληροφοριῶν; Ὅτι εἶχε παραχωρηθῆ τὸ ἔργον εἰς τιμὴν 54 ἑκατομμυρίων, καὶ ὅτι ἀπέναντι τούτων τὸ Κράτος ἐδαπάνησεν 20 ὅλα ἑκατομμύρια, καὶ ἐπῆλθεν ἡ ἔκπτωσις τῆς Ἑταιρείας. Παρέστησα δὲ, εἰσηγούμενος τὴν σύμβασιν εἰς τὴν Βουλὴν,—καὶ δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἦτο παρὼν κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ἢ ἂν ἔλαβεν τὸν κόπον νὰ μάθῃ τὰ κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα,—παρέστησα, λέγω, κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην, ὅτι συνετελέσθησαν ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον ἐδαπάνησεν 20 ἑκατομμύρια, ὅτι ἐκ τῶν ἑκατομμυρίων ἐκείνων, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου, πρέπει ν’ ἀφαιρεθῶσι 4 ἑκατομμύρια, ἐξ ὧν δύο ἑκατομμύρια ἐκ κρατήσεων καὶ δύο ἐξ ἐγγυήσεως, ὅτι τὰ ἔργα τὰ ἐκτελεσθέντα ἐξετιμήθησαν παρὰ τοῦ Γερμανοῦ μηχανικοῦ, ὅστις ἦλθεν ἐδῶ, μετακληθεὶς, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ ἔργα ἐκεῖνα, καὶ ὅτι ὁ ξένος οὗτος μηχανικὸς παρετήρησεν ὅτι ἐπληρώθησαν 3½ ἑκατομμύρια ἄνω τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη διὰ τὰ ἔργα ταῦτα. Καὶ εἶπον ὅτι τὰ ἔργα ταῦτα ὑπὸ μὲν τῆς ὑπηρεσίας τῶν Δημοσίων ἔργων ἐκτιμῶνται ὡς ἔχοντα ἀξίαν σήμερον 14 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ὑπὸ τῶν συμβληθέντων ὅμως μεθ’ ἡμῶν ἐκτιμῶνται ὡς ἔχοντα πολὺ κατωτέραν ἀξίαν. Καὶ εἶπον ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν μελετῶν ἐκείνων προέβημεν εἰς τὴν περὶ ἧς πρόκειται σύμβασιν. Καὶ προέβημεν εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην, ὅτε εἴχομεν δύο Ἑταιρειῶν προτάσεις,—μίαν τελικὴν καὶ μίαν ἄλλην ἐν σχεδίῳ,—διὰ τῶν ὁποίων ἀνεβιβάζετο ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἔργων εἰς πολλὰ ἑκατομμύρια περισσότερον ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐζήτουν οἱ μεθ’ ὧν συνεβλήθημεν. Καὶ εἶπον τότε, ὅτι ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν ἐξετίμησε τὰ ἔργα κάτω τοῦ ποσοῦ, εἰς τὸ ὁποῖον διὰ τῆς συμβάσεως παρεχωρήσαμεν τὰ ἔργα ταῦτα, ἀλλ’ ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν διὰ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρχε μεγίστη διαφορὰ μεταξὺ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία, μεθ’ ἧς συνεβλήθημεν, ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας ἄλλαι Ἑταιρεῖαι, ἐπίσης σπουδαῖαι, ὑπέβαλον εἰς αὐτὴν, ἐπροτιμήσαμεν τὰς προτάσεις τῆς Ἑταιρείας, μεθ’ ἧς συνεβλήθημεν· διότι σᾶς εἶπον, ὅτι ὑπεβλήθη πρότασις διὰ τὸν σιδηρόδρομον μέχρι Μπράλου ὑπὸ τοῦ κ. Βιτάλη, ὅτι μέχρι Μπράλου ὁ κ. Βιτάλης ἐζήτει 22 ἑκατομμύρια, καὶ τόκον 7% ἐπὶ τῶν 22 αὐτῶν ἑκατομμυρίων, ὅτι ἕτερος ἐργολάβος, μεγάλην ἔχων ἁρμοδιότητα, ὅστις ἤθελε νὰ ὑποβάλῃ προτάσεις εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ ἔπειτα συνενοηθεὶς μετὰ τῶν Βερολίνῳ καὶ ἀποτυχὼν ἐν ταῖς συνεννοήσεσι ταύταις δὲν ἠδυνήθη νὰ ὑποβάλῃ ταύτας, ἐξετίμησε τὸ ἔργον μέχρι Λαμίας εἰς 1,100,000 λίρας, ἤτοι 27,500,000 φράγκα, ὑπελόγιζε δὲ τὰ ἔργα ἀπὸ Λαμίας μέχρι Λαρίσης εἰς ἄλλα 27,500,000 φράγκα, ἄρα εἰς 55 ἑκατομμύρια, ἐκτὸς τῆς ἀξίας τῶν ἐκτελεσθέντων ἔργων. Ἀπέναντι τοιούτων, ἐπαναλαμβάνω, προτάσεων εὑρεθέντες, ἐκρίναμεν ὅτι ἔπρεπε νὰ προτιμήσωμεν τὰς προτάσεις τῆς μεθ’ ἧς συνεβλήθημεν Ἑταιρείας, ὡς συμφερωτέρας. Δὲν ἔχετε λοιπὸν καμμίαν παρατήρησιν νὰ κάμητε ὡς πρὸς τοῦτο. Εἶπον καθαρὰ, ὅτι τὸ Τμῆμα τῶν Δημοσίων Ἔργων, ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν, ἐκτιμᾷ τὰ ἐκτελεστέα ἔργα εἰς ποσὸν κατὰ 2 ἢ 2½ ἑκατομμύρια κατώτερον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἡ Ἑταιρεία ἐπρότεινεν εἰς ἡμᾶς, ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἐπρότεινε τιμὴν κατὰ 15 ὅλα ἑκατομμύρια ἐλάσσονα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἐπρότειναν ἄλλαι Ἑταιρεῖαι. Διατὶ λοιπὸν ἔρχεσθε καὶ παριστᾶτε εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἦλθον ἐγὼ καὶ εἶπον: «βασισθῆτε εἰς τὸν λόγον τῆς τιμῆς τῆς Κυβερνήσεως καὶ παραχωρήσατε τὸ ἔργον»; Ἄλλο ζήτημα εἶναι τὸ τῶν ὅρων τῆς συμβάσεως, ἄλλο ζήτημα εἶναι, ἐὰν νομίζετε ὅτι περιλαμβάνοντες τὸν ὅρον τοῦ ἐλέγχου ἐσκλαβώσαμεν τὴν Ἑλλάδα διὰ παντός. Εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ ἔχητε οἱανδήποτε γνώμην, θέλετε· ἀλλ’ ἐὰν ἡ γνώμη ὑμῶν ἐγίνετο δεκτὴ, ἤθελεν ἀναβληθῆ ἐπὶ ἕνα αἰῶνα ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου! Ἀλλ’ ἐγὼ ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος οὗτος πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, μὴ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τοὺς coureurs de concessions, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς. Ἡμεῖς ἐσκέφθημεν ὅτι εἶναι ἀνάγκη διὰ τὴν Ἑλλάδα νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς ἡμᾶς νὰ βελτιώσωμεν τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν ἀνάπτυξιν τὴν ἐσωτερικὴν τοῦ τόπου τούτου, διότι διὰ τῆς ἀναπτύξεως ταύτης καὶ μόνης θέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ἐσωτερικὰς, τὰς ὁποίας δὲν πρέπει ποτὲ νὰ παραβλέψωμεν, οὐδὲ νὰ νομίζωμεν ὅτι τὰ Κράτη δύνανται ἐπ’ ἄπειρον νὰ διοικηθῶσι μὲ τὰς πρὸ 10 ἢ πρὸ 5 ἐτῶν δαπάνας. Ἡ ἱστορία ὅλων τῶν Κρατῶν τοῦ κόσμου ἀποδεικνύει, ὅτι, καθ’ ὅσον τὰ Κράτη προοδεύουσιν, αἱ δαπάναι τῆς διοικήσεως αὐτῶν αὐξάνουσιν· εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ εἴπῃ τις, ὅτι, ἐπειδὴ προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 περιλαμβάνει αὐτὸ τὸ ποσὸν, πρέπει ἐπ’ ἄπειρον αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ δαπανᾶται. Ὄχι· αἱ δαπάναι θέλουσιν αὐξάνει, διότι εἶναι νόμος, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλεται εἰς ὅλα τὰ Κράτη, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖται εἰς ὅλα τὰ Κράτη τῆς Εὐρώπης· ἀδύνατον δὲ τὸ ἡμέτερον Κράτος ν’ ἀποτελέσῃ ἐξαίρεσιν τοῦ κανόνος τούτου, ὅστις ἐπιβάλλεται ἡμῖν ἀναγκαίως, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας τὰς ἐσωτερικὰς, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων ἡμῶν τῶν ἐξωτερικῶν. Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβοηθήσωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ τόπου, δὲν θὰ τὴν ὑποβοηθήσωμεν δὲ, ἐν ὅσῳ μένομεν ἐντὸς τῶν στενῶν αὐτῶν ὁρίων. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ὑπηρετοῦντες τὴν συγκοινωνίαν τοῦ τόπου μεγάλην προσφέρομεν εἰς τὸν τόπον ὑπηρεσίαν. Εἶσθε ἐλεύθεροι νὰ κρίνητε μεθ’ ὅλης τῆς αὐστηρότητος τὴν ἐνέργειαν ἡμῶν ταύτην, ἀλλὰ παρακαλοῦμεν εἰς τὴν ἐνέργειαν ἡμῶν ταύτην νὰ μὴ ἀποδίδητε ποταποὺς σκοπούς. Ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ μεταξὺ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἐνώπιον αὐτῆς ὑπεστήριξα, καὶ τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ὑμεῖς ὑπεστηρίξατε, καὶ ἂς ἀποφασίσῃ ὅ,τι θέλει. Ἐπαρκῶς, νομίζω, ἀπήντησα εἰς τὰς ἐνστάσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς κατὰ τῆς συμβάσεως. Ἐὰν ἀκούσω ἄλλα ἐπιχειρήματα κατ’ αὐτῆς, ἐλπίζω ὅτι καὶ εἰς ταῦτα θέλω δυνηθῆ νὰ ἀπαντήσω.

§139Δ. ΡΑΛΛΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§140Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγκάζομαι καὶ δευτέραν φορὰν νὰ λάβω τὸν λόγον, καίτοι δὲν συνηθίζω νὰ κουράζω τὴν Βουλήν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς τὸ θέμα τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ἀλλ’ ἀνέτρεξε καὶ εἰς τὸ παρελθὸν καὶ ἀνεμνήσθη τῆς συμβάσεως περὶ τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας, καὶ ἠθέλησεν ἀκόμη καὶ σήμερον νὰ ἐπιβαρύνῃ ἡμᾶς διὰ τὴν σύμβασιν ἐκείνην, λησμονῶν ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὅλως διάφορον. Τότε ὑπέκυψα μόνον εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν κ. Βουλευτῶν Ἀττικῆς δι’ ἕνα μόνον λόγον, τὸν ὁποῖον καὶ ἐξήγησα εἰς τὴν Βουλήν. Εἶχον προβῆ εἰς τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως ἐκείνης, καίτοι ἔβλεπον ὅτι αὕτη ἐπέβαλλε βάρη σπουδαῖα εἰς τὰς δύο πόλεις, ἐνόμιζον ὅμως, — καὶ ἐκεῖ ἠπατήθην, — ὅτι αἱ δύο πόλεις, αἱ ὁποῖαι ἀπὸ τόσων χρόνων ἐφώναζον ὅτι ἦσαν διατεθειμέναι πᾶσαν θυσίαν νὰ ὑποστῶσιν, ὅπως ἀποκτήσωσιν ὕδωρ ἄφθονον, ἐνόμιζον ὅτι θὰ εἶχον τὴν διάθεσιν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ βάρη τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Ὅτε ὅμως εἶδον ὅλους τοὺς Βουλευτὰς τοὺς ἀντιπροσωπεύοντας τὰς δύο ταύτας πόλεις διαμαρτυρομένους κατὰ τῆς συμβάσεως ἕνεκα τοῦ ἐπαχθοῦς τῶν ὅρων αὐτῆς, ἕνεκα τῶν βαρυτάτων ὅρων, οἱ ὁποῖοι κατ’ αὐτοὺς ἤθελον καταπονήσει τοὺς κατοίκους τῶν δύο πόλεων, ἠναγκάσθην νὰ ὑποκύψω. Δὲν ὑπέκυψα διότι δὲν ὑπῆρχεν ἄφθονον ὕδωρ ἐν Στυμφαλίᾳ, οὔτε διὰ τοὺς λόγους οἱ ὁποῖοι ἐλέγοντο, ὅτι δηλαδὴ ἡ σύμβασις ὑπελόγιζε τὰς δαπάνας εἰς ποσὸν μέλλον νὰ δώσῃ μυθώδη κέρδη εἰς τοὺς μεθ’ ὧν συνεβάλλετο τότε ἡ Κυβέρνησις. Ἡ Κυβέρνησις ἦτο πεπεισμένη, ὅτι καὶ ὕδωρ ἄφθονον ὑπῆρχε καὶ οἱ ὅροι δὲν ἦσαν ὑπερβολικοί. Ἦλθε δὲ καὶ ἡ ἔκθεσις τοῦ Μπέκμαν, ἡ ὁποία ἀποδεικνύει, ὅτι καὶ ὕδωρ ὑπῆρχε καὶ ὅτι τὸ ποσὸν, ὅπερ ὑπελογίζομεν, ἦτο κατώτερον τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τῆς Στυμφαλίας. Ἀποδεικνύει λοιπὸν ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἔχετε ἐνώπιον ὑμῶν, ἀνακριβὲς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καταγγέλλει ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς εἰς βάρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι λέγει ἡ ἔκθεσις, ὅτι ἐκ τῆς παρατηρουμένης παροδικῆς ἐλλείψεως ὕδατος δὲν πρέπει νὰ συναγάγωμεν τὸ συμπέρασμα ὅτι δὲν ὑπάρχει ὕδωρ, καὶ δὴ ἀφθονώτατον. Κατηγορήθημεν τότε, ὅτι ἐδώκαμεν εἰς τὴν Ἑταιρείαν τὴν μεθ’ ἡμῶν συμβληθεῖσαν κέρδη ἑκατομμυρίων ὅλων, καὶ ἐν τούτοις ἔρχεται ἡ ἔκθεσις τοῦ Μπέκμαν, ἡ ὁποία λέγει, ὅτι ἡ δαπάνη τῆς διοχετεύσεως εἶναι ἀνωτέρα ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ὑπελόγιζεν ἡ Ἑταιρεία. Τί ἔρχεσθαι λοιπὸν καὶ ὁμιλεῖτε κατὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης; Ἂν ὑπέκυψα τότε, ὑπέκυψα διότι ἐδόθη ἡ τρανὴ ἀπόδειξις, ἣν διηρμηνεύσατε ὑμεῖς οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν δύο πόλεων, ὅτι αἱ πόλεις αὗται δὲν ἠδύναντο νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὰ βάρη, εἰς τὰ ὁποῖα ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ ὑποβληθῶσιν, ἐὰν ἐπρόκειτο τὰ ὕδατα τῆς Στυμφαλίας νὰ διοχετευθῶσιν εἰς Ἀθήνας. Δὲν ἦτο λοιπὸν σπουδὴ ἐκ μέρους μου· ἦτο ἴσως πλάνη, εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσα ὡς πρὸς τὴν δύναμιν τὴν οἰκονομικὴν τῶν δύο πόλεων, ἢ μᾶλλον ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν εἶχον οἱ κάτοικοι τῶν δύο τούτων πόλεων, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς θυσίας, καὶ ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν, ἵνα ζῶσιν ὑπὸ καλλιτέρους ὅρους. Τοῦτο ζητοῦσι πάντοτε, ἀλλ’ ὅταν φθάσῃ ἡ στιγμὴ τῶν θυσιῶν, ὀπισθοχωροῦσιν ἀπέναντι αὐτῶν! Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις ἡ προκειμένη οὐδὲν ἔχει τὸ κοινὸν μετ’ ἐκείνης. Κατηγορεῖτε τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲν ἦλθεν εἰς τὴν Βουλὴν μὲ τὸν φάκελλον, μὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τοῦ Τμήματος. Ἀλλὰ μήπως ἐζητήθησαν οἱ ὑπολογισμοί; ἢ μήπως ἐπρόκειτο περὶ ἔργου νέου, εἰς τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία; Γνωστὸν εἶναι τὸ ποσὸν, εἰς τὸ ὁποῖον συνωμολογήθη ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου μετὰ τῆς προκατόχου Ἑταιρείας· εἶναι ποσὸν ὁρισθὲν συνεπείᾳ ὑπολογισμῶν τοὺς ὁποίους ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν εἶχε κάμει, ὑπολογισμῶν οἱ ὁποῖοι εἶχον ἀποδειχθῆ παρὰ τοῦ προσκληθέντος ξένου διαιτητοῦ κατώτεροι τῆς πραγματικῶς ἀπαιτηθησομένης δαπάνης. Εἶπον καθαρὰ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οἱ ὅροι οἱ περιλαμβανόμενοι ἐν τῇ συμβάσει, ἡ τιμὴ, ἣν προτείνουσιν ἐκεῖνοι μεθ’ ὧν συνεβλήθημεν, εἶναι κατὰ τι ἀνώτεροι ἀπὸ τὴν ἐκτίμησιν τῆς ὑπηρεσίας ἡμῶν, εἶναι ὅμως κατὰ πολὺ κατώτεροι τῶν ὅρων τοὺς ὁποίους ἐπρότειναν ἄλλοι πρὸς ἡμᾶς. Ἔτη ὁλόκληρα παρῆλθον, Κύριοι· παρουσιάσθη τις, ὁ ὁποῖος νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον ὑπὸ ὅρους καλλιτέρους; Καὶ ἐνῷ τὰ ἔτη παρέρχονται, κατηγορεῖτε ἡμᾶς, ὅτι σπεύδομεν, τὰ δὲ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐδαπανήσαμεν 20 ἑκατομμύρια, ὁλονὲν καταστρέφονται, καὶ ἂν ἐξηκολούθει παρατεινομένη ἡ πολιτικὴ τοῦ ἀναμένειν βελτίονας ὅρους, τὰ ἔργα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ ὑπηρεσία ἡμῶν ὑπολογίζει εἰς 14 ἑκατομμύρια, οἱ δὲ ξένοι εἰς 11 ἑκατομμύρια, δὲν θὰ ἤξιζον οὔτε 5 ἑκατομμύρια, καὶ τότε θὰ ἤμεθα ἠναγκασμένοι νὰ καταβάλωμεν, ἀντὶ 35 ἑκατομμυρίων, 45 ἑκατομμύρια διότι βεβαίως ἐκ τῆς ἀναβολῆς τοῦτο θὰ προκύψῃ. Ἂν θέλετε νὰ ἀναλάβητε τὴν εὐθύνην τῆς ἀναβολῆς, εἶσθε κύριοι· ἐγὼ ὅμως ποτὲ δὲν θὰ συμβουλεύσω τὴν ἀναβολὴν ταύτην.

§141Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἠμπορεῖτε νὰ μᾶς εἴπητε πότε θὰ γείνῃ ἡ ἔναρξις τῶν ἔργων;

§142Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶπον ὅτι ὑπάρχει διάταξις ἐν τῇ συμβάσει, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀναλαμβάνει ἡ Ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς λήξεως τοῦ Νοτιοαφρικανικοῦ πολέμου συστήσῃ Ἑταιρείαν ἑλληνικὴν κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως τῆς γραμμῆς μὲ κεφάλαιον 10 ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Δὲν εἶναι δυνατὸν ἐγὼ νὰ ὁρίσω ἀκριβῶς τὸν χρόνον. Εἶπον ὅμως, ὅτι ἐν τῇ ἐποχῇ, ἐν ᾗ ζῶμεν, οἱ πόλεμοι δὲν δύνανται νὰ διαρκέσωσιν ἐπὶ ἔτη, καὶ ὅτι ἐντὸς ὀλίγων ἴσως μηνῶν θὰ γείνῃ δυνατὴ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς ἐν τῇ συμβάσει ἀναφερομένης διατάξεως.

§143Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται εἰς τὴν κρίσιν ἡμῶν, εἶναι ἐκ τῶν σπουδαιοτέρων, διότι ἀφορᾷ εἰς συγκοινωνίαν σιδηροδρομικὴν, ἥτις πάντοτε ἐχαρακτηρίσθη ὡς μέλλουσα τῷ ὄντι νὰ προαγάγῃ ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν τὴν χώραν. Καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν, λαμβάνων τὸν λόγον, νὰ ψέξω τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἔσπευσε νὰ προβῇ εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς τοιούτου σιδηροδρόμου, καίτοι λυποῦμαι ὅτι δὲν κατωρθώθη νὰ ἐπεκταθῇ αὕτη μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου, εἰς τὸ ὁποῖον σύμβασις προγενεστέρα εἶχεν ὁρίσει, ἤτοι μέχρι Λαρίσης. Τὸ ζήτημα τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, τῆς ἐσπευσμένης ὑποβολῆς τοῦ νομοσχεδίου εἶναι τωόντι ἄξιον λόγου, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μελετηθῇ τελείως σύμβασις τοιαύτη, ἥτις ὑποβάλλεται ἀμέσως εἰς τὴν Βουλὴν, ἀναγράφεται τὴν ἐπιοῦσαν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ καλεῖται πᾶς τις νὰ προβάλῃ ἐπ’ αὐτῆς τὴν γνώμην του καὶ νὰ κρίνῃ ἐπὶ τῶν κενῶν καὶ τῶν ἐλαττωμάτων, τὰ ὁποῖα αὕτη παρουσιάζει. Ἐγὼ ἐν τούτοις θὰ ἐξετάσω λεπτομερείας τινὰς τῆς συμβάσεως ταύτης. Καὶ στρέφω ἐν πρώτοις τὸ βλέμμα, εἰς τὸ μέρος ἐπὶ τοῦ ὁποίου καὶ ὁ πρῶτος τῶν ἀγορευσάντων τὴν ἑσπέραν ταύτην, ὁ σεβαστός μοι φίλος κ. Ρικάκης, ἐπιμελῶς ἠσχολήθη, ἐπὶ τοῦ προοιμίου δηλαδὴ καὶ τοῦ ἄρθρου πρώτου τῆς συμβάσεως. Τὸ πρῶτον ζήτημα, τὸ ὁποῖον πράγματι ἐγείρεται, εἶναι, πρὸς ποῖον συμβαλλόμεθα; Παρίστανται ἐν τῇ συμβάσει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὁ τῶν Οἰκονομικῶν ὡς ἀντιπρόσωποι τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ συμβάλλονται. Πρὸς ποίους συμβάλλονται; Ὀρθῶς ἐξεπλάγη ὁ κύριος συνάδελφος, ὅτε παρετήρησεν, ὅτι ὡς ἕτερος τῶν συμβαλλομένων ἐμφανίζεται ὁ βαρῶνος Reuter, ὡς ἀντιπρόσωπος Συνδικάτου Limidet, καὶ ἠρώτησε, ποία εἶναι ἡ Ἑταιρεία αὕτη; τίς ἡ ὑπόστασις αὐτῆς καὶ ποῖον τὸ καταστατικόν της; Εὐτυχῶς ἐγὼ ἐφρόντισα νὰ προμηθευθῶ τὸ καταστατικὸν τοῦ Συνδικάτου. Παρίσταται ἐν τῇ συμβάσει ὁ βαρῶνος Reuter, καὶ δὲν τολμᾷ αὐτὸς νὰ ἀναλάβῃ προσωπικὴν εὐθύνην, ἀλλ’ ἐνεργεῖ ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ Συνδικάτου. Νομίζω ὅμως ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸ πρῶτον καθῆκον, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ, ἦτο νὰ ἐξετάσῃ τίνα ἦσαν τὰ μέλη τῆς Ἑταιρείας τὰ ἀναλαμβάνοντα τὰς σοβαρὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Κατὰ τὸν Ἀγγλικὸν νόμον, διὰ νὰ ὑπάρξῃ Ἑταιρεία Limited, ἀνώνυμος δηλ. Ἑταιρεία, εἶναι ἀνάγκη νὰ συμπράττωσιν ἑπτὰ τοὐλάχιστον πρόσωπα ὡς ἱδρυταὶ, διότι ὁ ἀριθμὸς οὗτος ἐθεωρήθη ἀναγκαῖος πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ κινδύνου, τὸν ὁποῖον ἤθελον διατρέχει οἱ τρίτοι, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δύο ἢ τρεῖς ἠδύναντο εὐκολώτερον νὰ συγκρατήσουν Ἑταιρείας ἀνωνύμους, ἐν ταῖς ὁποίαις περιορίζεται ἡ εὐθύνη μόνον ἐν τοῖς καταβαλλομένοις κεφαλαίοις καὶ διότι ἡ εὐθύνη περισσοτέρων ἱδρυτῶν ἀποτελεῖ μείζονα ἀσφάλειαν. Τὸ Ἀγγλικὸν Συνδικάτον λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἀνέλαβε νὰ κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον τὸν ἑλληνικὸν, συνεκροτήθη ὑπὸ ἑπτὰ προσώπων. Ἀλλὰ τίνες εἰσὶν οἱ ἑπτὰ ἱδρυταὶ τοῦ Συνδικάτου, πρὸς οὓς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον συμβάλλεται; Εἶναι ἑπτὰ ἀχύρινοι ἄνθρωποι, οἱ ἑξῆς: Μακένζυ δικηγόρος, Στίουαρτ λογιστὴς, Θωμᾶς Ἄδαμς γραμματεὺς Ἑταιρείας, Ἀρθοῦρος Βένουελ ὑπάλληλος, Ἑρρῖκος Κάρουελ ὑπάλληλος, Μπάρετ ὑπάλληλος, Νιούϊγκτον ὑπάλληλος. Αὐτοὶ οἱ ὅλως ἄσημοι ἰδιωτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ Ἄγγλοι λογισταὶ, αὐτοὶ οἱ ἑπτὰ ἀχύρινοι Κύριοί εἰσι τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα ἀπετέλεσαν τὸ νομικὸν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον συνέστη, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ τὴν ἀξιοπρέπειαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους καὶ συμβληθῇ περὶ σπουδαιοτάτου ἔργου μετ’ αὐτοῦ. Αὐτοὶ εἶναι οἱ ἄνθρωποι, πρὸς τοὺς ὁποίους ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν συνηλλάγησαν. Ἕκαστος αὐτῶν, ὡς θέλετε παρατηρήσει ἐκ τοῦ καταστατικοῦ, ἐνεγράφη διὰ μίαν μόνον μετοχὴν, ἀξίας μιᾶς λίρας μόνον Ἀγγλικῆς. Κατὰ τὸ καταστατικὸν μάλιστα τοῦτο, οὐχὶ ὁλόκληρος ἡ λίρα, ἀλλὰ καὶ τμηματικῶς εἰς δόσεις, ἀνὰ πέντε σελίνια, ἠδύνατο νὰ καταβληθῇ. Τὸ ποσὸν τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου εἶχεν ὁρισθῆ εἰς 3600 λίρας, κατὰ τὸ ἔτος δὲ 1898 ἀνεβιβάσθη εἰς λίρας 12,000, προστεθεισῶν 8,400 λιρῶν. Ἀλλ’ ἐὰν οἱ ἑπτὰ ἱδρυταὶ ἐνεγράφησαν διὰ μίαν ἕκαστος λίραν, πόθεν δῆλον, ὅτι ὑφίσταται τὸ ἑταιρικὸν κεφάλαιον τῶν 12,000 λιρῶν; Ἐντεῦθεν γεννᾶται τὸ ζήτημα: τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον ὑπάρχει ἆρά γε καταβεβλημένον; Οὐδαμοῦ ὑπάρχει. Καὶ τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι ἡ Ἑταιρεία αὕτη συνέστη βεβαίως μόνον διὰ νὰ ἐπιδιώξῃ τὸν σκοπὸν αὐτῆς ἐν τῇ Ἀνατολῇ, δηλαδὴ ἐν Ἑλλάδι, καὶ δὲν ἦτο ἀναγκαῖον νὰ καταβληθῶσι κεφάλαια. Ἐὰν ὅμως ἐπρόκειτο νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ δράσῃ τοιαύτη Ἑταιρεία ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν θὰ ἐτόλμα βεβαίως οὐδ’ ἐνώπιον δικαστηρίων νὰ παρίσταται ἄνευ καταβολῆς τῶν ἑταιρικῶν κεφαλαίων...

§144ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πότε συνεστήθη;

§145ΤΣΑΤΣΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§146ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Διότι κατὰ τοὺς ἀγγλικοὺς νόμους περὶ Ἑταιρειῶν ἀπαιτεῖται καταβολὴ προκαταρκτικὴ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου, δὲν φαίνεται δὲ, ὡς εἶπον, ἂν κατεβλήθη ἐπὶ τοῦ προκειμένου τὸ κεφάλαιον, πλὴν τῶν 7 λιρῶν τῶν ἱδρυτῶν.

§147Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνωρίζεται ὡς Ἑταιρεία ἢ ὡς Συνδικάτον;

§148ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀνώνυμος Ἑταιρεία. Διότι λέγει «Limited».

§149ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ τίνα ἐπιγραφὴν φέρει; Ἔχει τίτλον;

§150ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὁ τίτλος της εἶναι «Συνδικάτον κατασκευῆς σιδηροδρόμων ἐν Ἀνατολῇ».

§151Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Πότε κατηρτίσθη αὐτὸ τὸ Συνδικάτον;

§152ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Εἰς τὰ 1898.

§153ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Κατὰ ποῖον μῆνα;

§154ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἰούλιον.

§155ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ ζήτημα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἐγείρεται πρωτίστως ἐν τῇ προκειμένῃ συμβάσει, εἶναι τοῦτο: Ἀφοῦ τοιοῦτο παρίσταται τὸ Συνδικάτον, ποῖος θὰ ἦναι ἆρά γε ὁ ὑπεύθυνος ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οὐδεμία τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ ἤθελεν ἐκτελεσθῆ;

§156ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐγγύησις.

§157ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω καὶ περὶ τῆς ἐγγυήσεως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐξήγαγεν ἐκ τοῦ θυλακίου του μίαν ἐπιστολὴν καὶ μᾶς εἶπεν: «Ἰδοὺ δύο πρόσωπα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄξια πάσης ἐμπιστοσύνης· ὁ εἷς εἶναι ὁ Ἐρλάγκερ καὶ ὁ ἄλλος εἶναι ὁ Γκουέν».

§158ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι ὁ Ἐρλάγκερ τῶν Παρισίων;

§159Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ὁποῖος δὲν ἔπαυσε νὰ ἔχῃ ὑπὲρ τὰ 30 ἑκατομμύρια.

§160ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχει πολλὰ ἑκατομμύρια καὶ ὀλίγην πίστιν.

§161ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω ἐγὼ τὴν πίστιν τῶν δύο τούτων κυρίων. Ἀπ’ ἐναντίας ὁ ἕτερος αὐτῶν, ὁ κ. Γκουέν, εἶναι πρώην διευθυντὴς τῆς Μπατινιόλ.

§162ΣΚΟΥΖΕΣ. Καὶ νῦν.

§163Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νῦν.

§164ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Εἶναι καὶ σύμβουλος τῆς Γαλλικῆς Τραπέζης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, διατὶ λοιπὸν δὲν συμβάλλεται ὁ Γκουέν; Διατὶ δὲν φέρεται τοὐλάχιστον ὁ βαρῶνος Ρέουτερ ὡς ἀτομικῶς συμβαλλόμενος, ἀλλὰ παρίσταται ἐνταῦθα ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ περιφήμου Συνδικάτου; Διατὶ ἡ τοιαύτη μυστικότης; Δὲν ἐμπιστεύονται τάχα τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν καὶ δὲν ἐννοοῦν νὰ ἀναλάβωσιν εὐθύνην; Αὐτὰ εἶναι βεβαίως ζητήματα, τῶν ὁποίων περιμένω τὴν λύσιν. Θὰ ἐπεθύμουν δὲ νὰ διαφωτίσῃ ἡμᾶς ἐπὶ τούτων ὁ κ. Πρωθυπουργός.

§165Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπήντησα ἐπαρκῶς. Ἄλλο δὲν δύναμαι νὰ εἴπω, παρὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶπον.

§166ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Εἴπετε ὅμως, ὅτι ἰδιαιτέρως ὁ Ἐρλάγκερ καὶ ὁ Γκουὲν ἐργάζονται καὶ συνεννοοῦνται, καὶ αὐτοὶ θ’ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον.

§167ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὄχι, δὲν ἀναλαμβάνουσιν αὐτοί.

§168Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως αὐτοὶ θέλουσιν ἀναλάβει. Ἡ Μπατινιὸλ θέλει ἀναλάβει.

§169ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπαντᾷ, ὅτι «ἡ Μπατινιὸλ θέλει ἀναλάβει». Καὶ ἐγὼ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι πρὶν ἀναγνώσω τὴν σύμβασιν ἐνόμιζον ὅτι ἡ Μπατινιόλ, ἡ μεγάλη αὕτη ἀνώνυμος ἐν Παρισίοις Ἑταιρεία, ἤθελεν ἀναλάβει, διότι ἡ Μπατινιόλ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἶναι προάστειον τῶν Παρισίων, καὶ ἐκ τοῦ προαστείου ἐλήφθη τὸ ὄνομα τῆς Ἑταιρείας, εἰς τὴν ὁποίαν ὀφείλεται, ἂν δὲν πλανῶμαι, καὶ ἡ κατασκευὴ τοῦ Πύργου Ἄϊφελ.

§170Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§171Α. ΡΑΛΛΗΣ. Ποῦ εὕρετε τὴν Μπατινιόλ;

§172Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν συνεβλήθη ἡ Μπατινιόλ. Νομίζω ὅτι τὸ εἶπον καὶ τὸ ἐπανέλαβον.

§173ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐν τούτοις καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ καὶ ἐν ἰδιαιτέραις συνομιλίαις μετ’ ἐπιτάσεως διεδίδετο καὶ πάντες ἐσχημάτισαν πεποίθησιν, ὅτι ἡ Μπατινιὸλ ἔμελλε νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, ὅτι ἡ Μπατινιὸλ ἤθελε συμμετάσχει ἐν τῇ συμβάσει. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι σήμερον ἡ Μπατινιόλ; Αὕτη δὲν φαίνεται μὲν ἐν τῇ συμβάσει, δὲν ἀναλαμβάνει ἐνοχικήν τινα ὑποχρέωσιν ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἀναλαμβάνει ὅμως ἰδιαιτέρως νὰ παραχωρήσῃ τὸ τροχαῖον ὑλικὸν, ἐκ τοῦ ὁποίου θὰ κερδήσῃ ἀσφαλῶς, κατὰ τὰς πληροφορίας τὰς ὁποίας ἔχω, περὶ τὰ 8,000,000!

§174Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπατᾶσθε. Λέγετε ὅτι ἀναλαμβάνει τὸ τροχαῖον ὑλικὸν, καὶ ἐν τούτοις εἰς τὰς διαπραγματεύσεις ἦτο διατεθειμένη ν’ ἀφήσῃ τοῦτο εἰς βάρος τοῦ Κράτους, διότι εὕρισκεν ὅτι ἡ τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐπεμένομεν νὰ ὁρισθῇ τὸ τροχαῖον ὑλικὸν, ἦτο τόσον χαμηλὴ, ὥστε δὲν ἠδύνατο αὕτη ν’ ἀναλάβῃ τὴν προμήθειαν αὐτοῦ. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι τὰ παρ’ ὑμῶν λεγόμενα, ὅτι ἡ Μπατινιὸλ θὰ κάμῃ κέρδη μυθώδη εἰς τὴν προμήθειαν τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ, δὲν εἶναι ἀκριβῆ· διότι ἦτο διατεθειμένη νὰ δεχθῇ, ἵνα τὴν προμήθειαν τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ ἀναλάβῃ τὸ Κράτος.

§175ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὑμεῖς ἐθίξατε τὸ ζήτημα τῆς Μπατινιόλ.

§176Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ Μπατινιὸλ κατασκευάζει σιδηροδρόμους. Κατεσκεύασε καὶ ἄλλους.

§177ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ πῶς παρίσταται ἐνταῦθα ἡ Μπατινιόλ;

§178Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω ὅτι σᾶς ὡμίλησα ἀρκετὰ εὐκρινῶς. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ἡ σύμβασις περιλαμβάνει τὸ ὄνομα τῆς Ἑταιρείας, μετὰ τῆς ὁποίας τὸ Δημόσιον συνεβλήθη. Προσέθηκα ὅμως, ὅτι ὄπισθεν τῶν μεθ’ ἡμῶν συμβληθέντων ὑπῆρχεν ἡ Μπατινιὸλ ἀφ’ ἑνὸς καὶ ὁ Ἐρλάγκερ ἀφ’ ἑτέρου, οἱ ὁποῖοι δηλώνουσι δι’ ἐπιστολῆς, τὴν ὁποίαν ἀπέστειλαν πρὸς ἡμᾶς, ὅτι θ’ ἀναλάβωσι τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν.

§179ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ὑποχρέωσιν ὅμως ἀπέναντι τοῦ Κράτους καμμίαν δὲν ἔχουσιν αὐτοί!

§180Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τέλος πάντων σᾶς εἶπον, ὅτι βασιζόμεθα κυρίως εἰς τὰς ὑλικὰς ἀσφαλείας. Ποῖαι εἶναι αἱ ὑλικαὶ ἀσφάλειαι; Ἡ κατάθεσις τοῦ ποσοῦ.

§181ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τῶν 750,000.

§182Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν εἶναι μόνον αἱ 750,000, ἀλλ’ εἶναι ὅτι ἀναλαμβάνουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ χορηγήσωσι prime τὸ δάνειον τῶν 35,000,000, ὅτι θὰ καταβάλωσι καὶ ποσὸν δέκα ἑκατομμυρίων δραχμῶν, ἐξ ὧν ὀκτὼ ἑκατομμύρια εἶναι προωρισμένα διὰ τὴν κατασκευήν.

§183ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Διατὶ λοιπὸν δὲν ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον ἡ Μπατινιὸλ καὶ ὁ Ἐρλάγκερ;

§184Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀναλαμβάνει ἡ Ἑταιρεία. Καὶ τοιαύτη εἶναι ἡ ἀσφάλεια μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ δανείου. Ἐν ὅσῳ τοῦτο δὲν πραγματοποιηθῇ, ἡ ἀσφάλεια διὰ τὸ Κράτος συνίσταται εἰς τὴν κατατεθεῖσαν ἐγγύησιν.

§185ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα ἐνταῦθα εἶναι, ὅτι ἡ Ἑταιρεία, πρὸς ἣν συνεβλήθητε, εἶναι τὸ ἐν Ἀγγλίᾳ «Συνδικάτον κατασκευῆς σιδηροδρόμων ἐν Ἀνατολῇ», καὶ ἑπομένως ἡμεῖς ἐνταῦθα δὲν ἔχομεν σύμβασιν πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἰδιαιτέρως ἐν τῷ θυλακίῳ σας κρύπτετε, διότι ἡμεῖς συζητοῦμεν ἐπὶ τῇ βάσει τῆς συμβάσεως, καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως ἐγὼ βλέπω, ὅτι μόνη ἐγγύησις εἶναι τῳόντι ἡ τῶν 750,000 δραχμῶν, ἡ ὁποία κατατίθεται ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο τῳόντι κατετέθη, ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 18 τῆς συμβάσεως καὶ εἰς τὴν ἐγγύησιν αὐτὴν ἐδόθησαν ὡς οἷόν τε περισσότερα πλεονεκτήματα, ἵνα μὴ αἰσθάνηται τὸ βάρος αὐτῆς ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρία, διότι συναινέσει τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἐγγύησις αὕτη «δύναται νὰ κατατεθῇ εἰς μετρητὰ ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους, τοῦτο δὲ θέλει πληρόνει εἰς αὐτὴν τόκον ἐτήσιον 4%». Ἂν δὲν συναινέσητε ὑμεῖς εἰς τοῦτο, τότε δικαιοῦται ἡ Ἑταιρία νὰ μετατρέψῃ τὸ ποσὸν εἰς τίτλους, ἵνα μὴ μένῃ νεκρὸν τὸ κεφάλαιον τῶν 750,000. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως πάντων τούτων, βεβαιῶ ἡμᾶς, ὅτι οὐδέποτε θὰ διακινδυνεύσῃ τὴν ἐγγύησιν τῶν 750,000, ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία, διότι οὐδέποτε ἀσφαλέστεροι ὅροι ἐπιχειρήσεως διετυπώθησαν. Ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις προσφέρουσι καὶ διακινδυνεύουσι τὸ λεγόμενον δῶρον, ἵνα κερδήσωσι μεγάλα ποσά. Ἐνταῦθα κατατίθενται 750,000 φράγκα, ἵνα δρέψωσιν ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς μυθώδεις ὠφελείας. Εἰς οὐδεμίαν ἄλλην δαπάνην ὑποβάλλεται τὸ Συνδικάτον, μετὰ τοῦ ὁποίου συνεβλήθητε.

§186Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω.

§187ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐὰν προσπαθήσητε, θὰ μὲ ἐννοήσητε. Κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως τὸ Συνδικάτον ὑποχρεοῦται νὰ συστήσῃ Ἑλληνικὴν ἀνώνυμον ἑταιρείαν κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, ἔχουσαν κεφάλαιον 10,000,000 δραχμῶν. Ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία λοιπὸν, ἣν θὰ ἐκκολάψωσιν οἱ συμβαλλόμενοι ἀνάδοχοι, θὰ ἀναλάβῃ τὰς εὐθύνας τῆς ἐκτελέσεως. Λυποῦμαι, διότι δὲν ἔχομεν δυστυχῶς νόμον περὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν, καίτοι ἐπὶ δύο Συνόδους ψηφίζομεν σωρείαν νόμων, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ηὐδόκησε νὰ στρέψῃ ποτὲ τὰ βλέμματά του εἰς τὸν ἐμπορικὸν κώδικα. Ἐὰν ἠρεύνα τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς, θ’ ἀνεκάλυπτεν ἐκεῖ ἐργασίαν τοῦ 1896, ἐργασίαν ἑτοίμην περὶ ἑταιρειῶν. Ὁλόκληρον τὸ τμῆμα τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου περὶ ἑταιρειῶν τὸ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην Ὑπουργεῖον εἶχε μεταρρυθμίσει ἐπὶ τῇ βάσει τῶν Βελγικῶν νόμων. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἤθελε νὰ ὑποβληθῇ εἰς τοιαύτας ἐρεύνας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἠδύνατο τουλάχιστον νὰ λάβῃ τὸν Γαλλικὸν νόμον τοῦ 1867 περὶ ἑταιρειῶν καὶ ἐν μεταφράσει νὰ ὑποβάλῃ αὐτὸν εἰς τὴν Βουλήν. Λέγω τοῦτο, διότι σήμερον ἐν Εὐρώπῃ αὐστηρότατα ἐλήφθησαν μέτρα ἐπὶ ἀνωνύμων ἑταιρειῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν καταβολὴν τῶν κεφαλαίων καὶ ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην τῶν ἱδρυτῶν καὶ ὡς πρὸς τὴν εὐθύνην τῶν διοικητικῶν συμβούλων. Ἡ ἀνώνυμος ἑταιρεία εἶναι ἑταιρεία κεφαλαίων. Δὲν δύναται νὰ νοηθῇ ἵδρυσις ἀνωνύμου ἑταιρείας, ἐὰν προκαταρκτικῶς δὲν βεβαιῶται ἡ καταβολὴ τοῦ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου, τοὐλάχιστον μερικῶς.

§188Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι γνωστόν. Εἰς τὴν Εὐρώπην δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀνώνυμος ἑταιρεία ἄνευ τῆς καταθέσεως ταύτης.

§189ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐνῷ ὅμως εἶναι τόσον γνωστόν, δυστυχῶς ἡμεῖς κατατριβόμεθα εἰς νόμους προσωπικοὺς, κατατριβόμεθα πολλάκις εἰς νομοσχέδια ἀσήμαντα, καὶ ἔχομεν ἀκόμη νόμον ἐμπορικὸν τοῦ 1807! Οὐδὲν Κράτος ἐν Εὐρώπῃ ἔχει πλέον τὸν νόμον περὶ ἑταιρειῶν, ὅστις διέπει τὰς ἐμπορικὰς ἡμῶν σχέσεις. Εἶπον τοῦτο, διότι τὸ Συνδικάτον τῶν ἑπτὰ λιρῶν δὲν θὰ παρίστατο ὡς συμβαλλόμενον, ἐὰν ὁ ἡμέτερος νόμος ἀπῄτει τὴν κατάθεσιν ἑταιρικοῦ κεφαλαίου ἔστω καὶ κατὰ τὸ ⅕, ὅπως γίνεται ἐν ταῖς εὐρωπαϊκαῖς νομοθεσίαις. Θὰ συσταθῇ λοιπὸν ἀνώνυμος Ἑλληνικὴ Ἑταιρεία, θὰ διαδεχθῇ τὸ Συνδικάτον εἰς ὅλα του τὰ δικαιώματα καὶ τὰς ὑποχρεώσεις· ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἡ ἀνώνυμος αὕτη Ἑταιρεία θὰ ἔχῃ ἕτοιμον τὸ ἑταιρικὸν κεφάλαιον; Πλανᾶσθε. Μετὰ τοιούτου ὑπολογισμοῦ ἔχουσιν ὑπολογισθῆ τὰ χρονικὰ διαστήματα ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει, ὥστε οὔτε τὸ Συνδικάτον οὔτε οἱ ὄπισθεν αὐτοῦ κρυπτόμενοι κερδοσκόποι διαθέτουσιν ἢ διακινδυνεύουσι πλέον τῶν 750,000 δραχμῶν.

§190Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μοὶ συγχωρεῖτε μίαν παρατήρησιν;

§191ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὅ,τι θέλετε.

§192Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὁμιλεῖτε πάντοτε περὶ 750,000, ἐνῷ πρόκειται περὶ ἑνὸς καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίου· διότι παρὰ τὰς κατατεθείσας ἤδη 750,000 δραχ. λόγῳ ἐγγυήσεως θὰ κατατεθῶσιν ἕτεραι 750,000 ἅμα ὡς συσταθῇ ἡ Ἑταιρεία τῶν ἑλληνικῶν σιδηροδρόμων.

§193ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Θὰ κατατεθῶσι.

§194Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· ἅμα τῇ συστάσει τῆς Ἑταιρείας πρέπει νὰ καταθέσῃ τὰς ἄλλας 750,000.

§195ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἄρθρον 4, κύριε Πρωθυπουργὲ, μόνον 10,000,000 θὰ κατατεθῶσιν ὑπὸ τῶν μετόχων τῆς ἱδρυθησομένης Ἑταιρείας.

§196Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐκ τοῦ κεφαλαίου τῶν 10,000,000 θὰ κατατεθῶσιν ὀκτὼ ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ δὲν λογαριάζετε τὴν ἐγγύησιν. Ἡ ἐγγύησις εἶναι 1,500,000, ἐκ τῶν ὁποίων κατετέθησαν 750,000, αἱ δὲ ἄλλαι 750,000 θὰ κατατεθῶσιν ἅμα τῇ συστάσει τῆς Ἑταιρείας. Αὕτη εἶναι ἡ διάταξις ἡ ῥητὴ τοῦ ἄρθρου 18 τῆς συμβάσεως. Ἑπομένως εὑρίσκεσθε ἐν πλάνῃ.

§197ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Νομίζω ὅτι δὲν πλανῶμαι.

§198Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἀναγνώσατε τὸ ἄρθρον καὶ θὰ ἴδητε.

§199ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Βλέπω ὅτι τὸ ποσὸν τῶν προστεθησομένων 750,000 λόγῳ ἐγγυήσεως θέλει καταβληθῆ τῷ ὄντι κατὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἑταιρείας. Ἀλλὰ κατὰ τὴν σύστασιν τῆς Ἑταιρείας τὰς μετοχὰς τῶν 10,000,000 βεβαίως θὰ διαθέσωσιν οἱ κύριοι ἱδρυταὶ, καὶ οἱ ἀνάδοχοι θὰ ἐκμεταλλευθῶσιν αὐτὰς, διαθέτοντες κατὰ βούλησιν.

§200Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Βεβαίως. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία.

§201ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἡ ἐπιχείρησις αὕτη εἶναι σοβαρωτάτη καὶ ἀσφαλεστάτη καὶ ἐπικερδὴς, θὰ διαθέσωσιν αὐτὰς ὑπὲρ τὸ ἄρτιον καὶ θὰ ἐξασφαλίσωσιν ἰδιαίτερα κέρδη.

§202ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Αἱ ἀσφάλειαι εἶναι σπουδαιόταται.

§203Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Τί ὁμιλεῖτε περὶ μετοχῶν, ἃς συγχίζετε πρὸς τὰς ὁμολογίας; Αὗται ἔχουν πραγματικὴν ἐγγύησιν, ἐνῷ ἡ ἐγγύησις τῶν μετοχῶν θὰ ἦναι ἰδανικὴ ἐπὶ πολλὰ ἔτη.

§204ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διότι διὰ τὸ κεφάλαιον τῆς Ἑταιρείας ἐγγυᾶται τὸ Κράτος 6% διὰ τὰς μετοχὰς, αἱ ὁποῖαι θὰ ἀφαιρῶνται.

§205Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τί θὰ ἐλέγετε, κύριε ἐκ Ναυπλίας Βουλευτὰ, ἂν ἐλαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ Γαλλία δίδει ἐγγύησιν 6% διὰ τοὺς σιδηροδρόμους τῆς Τύνιδος καὶ τῆς Ἀλγερίας; Δίδει τὸ Κράτος 6% ἐπὶ ὑποθετικῶν κερδῶν, καὶ εὑρίσκετε τοῦτο ὑπερβολικόν!

§206ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Διότι τοὺς χρειάζεται διὰ στρατιωτικὰς ἀνάγκας.

§207Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σεῖς εὑρίσκετε δικαιολογίας πάντοτε!

§208ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§209Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. «Δίδει ἐγγύησιν διότι τοὺς χρειάζεται διὰ στρατιωτικὰς ἀνάγκας!» Ἐὰν μεταχειρισθῇ τὰ κεφάλαια τὰ ἰδικά της, ἠμπορεῖ μὲ 3%. Ἀλλ’ ἐγγυᾶται μὲ 6%. «Διὰ στρατιωτικὰς ἀνάγκας» λέγετε. Ἀλλὰ τότε δύναται νὰ δανεισθῇ καὶ νὰ ἐκτελέσῃ μὲ 3%· ἀλλὰ δίδει ἡ Γαλλία ἐγγύησιν 6%, καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν χρήματα μὲ 3%!

§210ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐμνήσθη τῆς Γαλλίας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παραβάλλωμεν τὴν Γαλλίαν μὲ ἡμᾶς, διότι, ὅτε ἐπρόκειτο νὰ κατασκευασθῇ ἐν Γαλλίᾳ ὁ σιδηρόδρομος Παρισίων–Ἀβινιὼν, δὲν εἰσήγαγον εἰς τὰς Βουλὰς σύμβασιν, ἵνα μελετηθῇ καὶ ψηφισθῇ ἐντὸς τριῶν ἡμερῶν, ἀλλ’ ἐγένετο μακρὰ μελέτη καὶ σοβαρὰ συζήτησις, ἵνα δοθῇ τὸ ἔργον εἰς ἀνωνύμους σπουδαίας ἑταιρείας, ἅτε ἐδικαιολογοῦντο καὶ αἱ πρὸς αὐτὰς ἐπιχορηγήσεις. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἐνταῦθα συμβαλλόμεθα πρὸς Συνδικάτον 7 λιρῶν, ἐλαφροτάτας ἀναλαμβάνον ὑποχρεώσεις, σὺν τοῖς ἄλλοις δὲ δικαιώμασι παρέχομεν καὶ ἀναβλητικὰς αἱρέσεις, ὡς τὴν λῆξιν τοῦ Νοτιαφρικανικοῦ πολέμου πρὸς σύστασιν τῆς Ἑταιρείας τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, ἵνα αὕτη μετὰ τὸν πόλεμον δυνηθῇ νὰ διαθέσῃ ἐπικερδέστερον τὰς μετοχὰς, τὰς ὁποίας τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ἐξασφαλίζει διὰ τόκου 6%.

§211Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐξασφαλίζει τόκον 6% ἐπὶ τοῦ περισσεύματος, ἀφοῦ καταβληθῶσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως.

§212ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ 6% λαμβάνεται ἐπὶ τῶν ἀκαθαρίστων προσόδων.

§213Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πρὶν ἢ λάβωσι τὰ 6% πρέπει νὰ καταβάλωσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως. (Ἀναγνώσατε μετὰ προσοχῆς τὴν σύμβασιν) (Διαλογὴ καὶ συζητήσεις). Ἡ σύμβασις ἔχει ὡς ἑξῆς: Ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου γίνεται διὰ κεφαλαίου, ὅπερ ἀπαρτίζεται ἐκ δύο μερῶν. Πρῶτον ἐκ 35 ἑκατομμυρίων φράγκων, ἅτινα θὰ πορισθῶμεν διὰ δανείου κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως. Διὰ τὸ δάνειον αὐτὸ τῶν 35 ἑκατομμυρίων ἐγγυᾶται τὸ Δημόσιον τόκον 5% ἐπὶ τοῦ πραγματικοῦ κεφαλαίου. Δεύτερον ἐξ ἑτέρου κεφαλαίου 8 ἑκατομμυρίων, λαμβανομένων ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν 10 ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἡ Ἑταιρεία πρέπει νὰ καταβάλῃ. Τὰ 8 ἑκατομμύρια εἶναι κεφάλαιον κατασκευῆς. Θὰ λάβῃ δὲ τόκον τοῦ κεφαλαίου τούτου, ἂν τὰ ἔσοδα τοῦ σιδηροδρόμου εἶναι τοιαῦτα, ὥστε νὰ δύνανται νὰ καλύψωσι τὰ ἔξοδα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἅτινα ὁρίζονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 29 τῆς συμβάσεως, ἐν τῷ τύπῳ ἐκμεταλλεύσεως, τῷ barême. Τὸ barême ὁρίζεται διότι δὲν συμφέρει εἰς τὸ Κράτος νὰ εἰσέλθῃ εἰς τοὺς λογαριασμοὺς τῆς Ἑταιρείας, ὅπως εὕρῃ τὰς πραγματικὰς δαπάνας τῆς ἐκμεταλλεύσεως. Ἀφοῦ δὲ τὸ ποσὸν τὸ ὑπὸ τοῦ barême ὁριζόμενον καλυφθῇ, ἂν μείνῃ ὑπόλοιπον, θὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία τὸν τόκον τῶν 8 ἑκατομμυρίων. Ἀφοῦ δὲ λάβῃ τὸν τόκον ἡ Ἑταιρεία, ἂν ὑπάρχωσι περισσεύματα, ταῦτα θὰ λάβῃ τὸ Κράτος ἐπὶ λογαριασμῷ ποσοῦ, ὅπερ ἠγγυήθη.

§214ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀσφαλῶς θὰ λάβῃ ἡ Ἑταιρεία τὸ 6%. Ἀλλ’ ἡμεῖς λέγετε, ὅτι δὲν ἀσφαλίζεται ὁ τόκος τοῦ ἑταιρικοῦ κεφαλαίου διὰ τοῦ 6%. Ἀλλὰ τότε ἐρωτῶ ὑμᾶς, ποῦ θὰ εὕρητε τοὺς μετόχους Ἑταιρείας, ἧς δὲν ἀσφαλίζεται διὰ τοῦ 6% τὸ μέλλον νὰ εἰσρεύσῃ ἑταιρικὸν κεφάλαιον;

§215Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἰδοὺ πῶς θὰ τοὺς εὕρωμεν. Ἢ θέλετε ν’ ἀπαντήσητε σεῖς;

§216ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τίνες θὰ ἦναι ἐκεῖνοι, οἵτινες θ’ ἀποφασίσωσι νὰ δώσωσιν 8 ἢ 10 ἑκατομμύρια διὰ νὰ ἀγοράσωσι μετοχὰς, ἐὰν δὲν θὰ ἦναι βέβαιοι περὶ ἐξασφαλίσεως τοῦ ποσοστοῦ τῶν 6%; Γνωρίζω ὅτι τοὺς μετόχους τῶν ἀνωνύμων ἑταιρειῶν ἀποκαλοῦσι brebis ἢ hommes aux grandes oreilles, ἀλλ’ οὐδένα φαντάζομαι τοσοῦτον ἠλίθιον, ὥστε νὰ ἀγοράσῃ μετοχὰς τῆς Ἑταιρείας σας, ἂν αἱ ἀσφάλειαι εἶναι τόσον φαντασιώδεις, ὅσον ὑμεῖς λέγετε. (Διαλογικαὶ θορυβώδεις συζητήσεις μεταξὺ διαφόρων Βουλευτῶν καὶ τοῦ Πρωθυπουργοῦ). Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ δάνειον τῶν 35,000,000, ἐπιτρέψατέ μοι ὀλίγας λέξεις. Πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου ἡ Κυβέρνησις ἔχει βεβαίως ἀνάγκην δανείου. Ἐστράφη κατ’ ἀνάγκην πρὸς τοὺς ἀνθρώπους τοῦ Συνδικάτου, καὶ ὑπεσχέθησαν οὗτοι νὰ παράσχωσι τὸ δάνειον τῶν 35 ἑκατομμυρίων, λαμβάνοντες αὐτὸ οὐχὶ βεβαίως εἰς τὸ ἄρτιον, ἀλλ’ εἰς τὰ 80. Ἀπορία τις ὅμως ἀμέσως γεννᾶται, τὴν ὁποίαν δὲν ἐννοῶ νὰ λύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι θυμώνει, ἐγὼ δὲ μετὰ ψυχραιμίας ἐννοῶ νὰ διεξαγάγω τὴν συζήτησιν. Ἀφοῦ ἡ ἀνώνυμος Ἑταιρεία, ὡς ἐξάγεται ἐκ τοῦ καταστατικοῦ, κατέχει ἑταιρικὸν κεφάλαιον 12,000 λιρῶν, ποῦ θὰ εὕρῃ τὸ ποσὸν τῶν 35,000,000; Κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως θὰ παραλάβῃ τὰς σχετικὰς ὁμολογίας καὶ θὰ καταβάλῃ τὸ δάνειον, καταθέτουσα εἰς τὴν Τράπεζαν εἰς 4 δόσεις. Ἡ πρώτη δόσις εἶναι 8,000,000. Καὶ νομίζετε ὅτι τοιουτοτρόπως ἡ Ἑταιρεία ἀναλαμβάνει νὰ ἐκτελέσῃ σπουδαίας ὑποχρεώσεις; Ἀπατᾶσθε. Οὐδένα κίνδυνον διατρέχει νὰ καταβάλῃ ἐξ ἰδίων κεφαλαίων. Ἡ ἀναδοχὴ τοῦ δανείου τῶν 35,000,000 εἶναι νέα πηγὴ κέρδους διὰ τοὺς πληρεξουσίους τοῦ Συνδικάτου Ἐγένετο μάλιστα γνωστὸν, ὅτι συνεβλήθησαν μετά τινος Ἑλληνικοῦ πιστωτικοῦ καταστήματος καὶ ἐξησφάλισαν ἤδη τὴν πρώτην δόσιν μετὰ κέρδους εἰς τὰ 90! Τὸ συμπέρασμα ἐντεῦθεν εἶναι, ὅτι οἱ ἐργολάβοι, οἵτινες παρίστανται ἐν τῇ συμβάσει, καὶ κυρίως οἱ ὄπισθεν τῆς συμβάσεως κρυπτόμενοι κερδοσκόποι, οὐδένα κίνδυνον διατρέχουσιν, οὐδὲ λεπτὸν ν’ ἀπολέσωσιν, οὔτε τὴν ἐγγύησιν, ἣν κατέβαλον, οὔτε τι ἐξ ἰδίων κεφαλαίων, ἀπέναντι τῶν μεγάλων καὶ ἀσφαλῶν παραχωρήσεων, τῶν ἁδρῶν ἐγγυήσεων, ἃς παρέχει τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος, ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ, ὅπερ χρησιμεύει ὡς βάσις ἐγγυήσεως ἐκ τῶν πλεονασμάτων τοῦ ἐλέγχου καὶ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ, — ὑποθέτω δὲ, ὅτι μεγαλείτεραι ἀσφάλειαι δὲν ἠδύναντο νὰ ὑπάρξωσι πρὸς ὑποστήριξιν δανείου δραχ. 35,000,000, — ἀλλ’ ἀπεναντίας ἀσφαλέστατα καὶ μεγάλα κέρδη ἀκινδύνως θ’ ἀποκομίσωσιν. Ὁμολογῶ, ὅτι, ὅταν πρόκηται νὰ ἐκτελεσθῶσι σπουδαῖα ἔργα, ἐξυπηρετοῦντα τὴν συγκοινωνίαν καὶ προάγοντα τὰς οἰκονομικὰς δυνάμεις τῆς χώρας, ἀπαιτοῦνται μεγάλαι δαπάναι πρὸς ἐπιτυχίαν αὐτῶν. Ἐπέρχεται λοιπὸν ἡ ἀνάγκη τῆς δημιουργήσεως πόρων, καὶ τὸ Κράτος ὑποχρεοῦται νὰ προστρέξῃ εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων ἢ δανείων. Δὲν ἐλέγχω τὴν Κυβέρνησιν, διότι καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐζήτησε νὰ ἐπιβάλῃ φόρον τινὰ, οὐδὲ δέχομαι τὴν θεωρίαν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους δέον νὰ μένῃ στάσιμος. Καὶ συμφωνῶ μάλιστα ὡς πρὸς τοῦτο πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ἵνα ἱκανοποιήσω αὐτόν. Διότι πολλάκις ἀκούομεν ἐπαναλαμβανόμενον τὸ ἐπιχείρημα, ὅτι, ἐνῷ ἄλλατε αἱ δαπάναι ἦσαν 60 ἑκατομμύρια, σήμερον εἶναι μεγαλείτεραι. Ἀλλ’ ὅταν ἐπιχειρῶμεν ἔργα σιδηροδρομικὰ καὶ ἔργα δημόσια, τείνοντα εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς, ὅταν νέας καὶ ποικίλας ἀνάγκας προκαλῇ ἡ πρόοδος καὶ ὁ πολιτισμὸς, τότε καὶ τὰ ἔξοδα καὶ τὰ ἔσοδα αὐξάνουσι. Διὰ τοῦτο οἰκονομολόγος σπουδαιότατος ἐν τῷ Ἰταλικῷ Κοινοβουλίῳ ἐβεβαίου, ὅτι κατ’ ἀνάγκην ἀνὰ χρονικὰς περιόδους ἀναπτύσσονται — ἐν δικαίᾳ, ἐννοεῖται, ἀναλογίᾳ — τὰ σκέλη τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐν τοῖς πεπολιτισμένοις Κράτεσιν. Ἄλλο τὸ ζήτημα, ἂν ἡ Κυβέρνησις τρέπεται τὴν ὁδὸν τῆς σπατάλης. Οἱ διαρκῶς στάσιμοι ὅμως προϋπολογισμοὶ ἐμφαίνουσιν ἔλλειψιν εὐρωστίας, στασιμότητα ἐν τῇ παραγωγῇ τῆς χώρας καὶ τῷ πολιτισμῷ...

§217ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἔχῃ ἡ χώρα, πῶς θὰ φορολογηθῇ;

§218ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. .. Ἐν τούτοις ἀποκρούω πάσῃ δυνάμει τὴν ἀνάμιξιν τοῦ Ἐλέγχου εἰς τὴν ἐπιχείρησιν. Δὲν γνωρίζω, οὐδὲ θὰ ἐξετάσω, ἐὰν ἡ ἀνάμιξις αὕτη, ὡς ἐν τῇ συμβάσει διατυποῦται, ἀντιβαίνει εἰς τοὺς συνταγματικοὺς θεσμούς. Ἕτεροι συνάδελφοι διὰ μακρῶν ἠσχολήθησαν εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἀλλὰ τὸ ἄρθρον 42 γεννᾷ εἰς ἐμὲ ἀπορίαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ, προκειμένου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὁμολογιῶν τούτων καὶ περὶ τοῦ ἐλέγχου τῶν καταβολῶν, θὰ παρεμβαίνῃ ὑπὸ τὸν αὐτὸν τίτλον καὶ κατὰ τὸν ἴδιον τρόπον, καθ’ ὃν καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ἐθνικοῖς δανείοις, τοῖς ὑπὸ τὸν ἔλεγχον αὐτῆς τεθειμένοις.» Ἐρωτῶ λοιπὸν, ἡ Κυβέρνησις ἐστράφη πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τοῦ Ἐλέγχου καὶ παρεκάλεσεν αὐτὴν νὰ ἀναλάβῃ τὴν διαχείρισιν, νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου ὡς ἐντολοδόχος ἁπλῶς, ἢ μήπως ἀνέθηκε τὸ ἔργον τοῦτο κατὰ παρέκτασιν ὡς τοῦ Ἐλέγχου δικαίωμα; Ἐὰν ἦναι ἐντολὴ, τότε βεβαίως οὐδένα διατρέχομεν κίνδυνον, διότι πᾶσα Κυβέρνησις δύναται ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἐντολήν. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἦναι ἐντολὴ, ἀλλ’ ἦναι παρέκτασις τοῦ ἐλέγχου, τότε ἀναμφιβόλως εὑρισκόμεθα ἀπέναντι ὀδυνηρᾶς καταστάσεως πραγμάτων. Ἐὰν ὑπάρχῃ παρέκτασις τοῦ ἐλέγχου, τότε θὰ γεννηθῶσιν ὅλα ἐκεῖνα τὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἀνεκινήθησαν σχετικῶς πρὸς τὴν θέσιν τῆς Ἑλλάδος ἀπέναντι τοῦ ἐνισχυομένου ἐλέγχου, μεταξὺ δὲ ἄλλων καὶ τὸ περὶ τῆς παρατάσεως τοῦ χρόνου τοῦ ἐλέγχου. Καὶ ἐλέχθη μὲν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ὅτι ὁ ἔλεγχος θὰ λήξῃ μετὰ 100 ἔτη, ἀλλὰ κατ’ ἄλλην ἀσφαλεστέραν ἴσως γνώμην καὶ πιθανωτέρους ὑπολογισμούς, ἡ Ἑλλὰς δύναται ν’ ἀπαλλαγῇ τοῦ ἐφιάλτου τούτου μετὰ 50 ἢ 60 ἔτη. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθές, τότε ὑμεῖς, διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως ἀναβιβάζετε εἰς 98 ἔτη τὴν διάρκειαν αὐτοῦ. Καὶ δύνασθε μὲν νὰ εἴπητε, ὅτι θὰ κατορθώσῃ τὸ Κράτος ἐνωρίτερον ν’ ἀποτινάξῃ τὸν ζυγὸν τοῦ ἐλέγχου, ἀλλὰ τίς ἐγγυᾶται περὶ τοιαύτης εὐχαρίστου ἐκβάσεως; Τίς ἐγγυᾶται ὅτι ἄλλαι Κυβερνήσεις δὲν θὰ εὑρεθῶσιν ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τὴν ἀνάγκην, χάριν ἐθνικῶν περιστάσεων, νὰ ἀξιώσωσι παρὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ νέους φόρους, νέας θυσίας; Καὶ πρὸς τοῦτο θὰ ὑπῆρχε βεβαίως ὡς βάσις τὸ πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον διασώζει ἔτι τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἀπηλλαγμένον τοῦ ἐλέγχου, διασώζει ἓν ράκος τῆς οἰκονομικῆς αὐτοῦ τιμῆς. Ἀλλὰ διὰ τίνα λόγον ὑποβάλλετε αὐτὸ εἰς τὸν ἔλεγχον; Διατὶ τὸν κλοιόν, ὅστις περιέβαλε τὸν τράχηλον τῆς πατρίδος, περισφίγγετε μέχρις ἀποπνιγμοῦ; Τὸ πλεόνασμα, τὸ ὁποῖον ἐξηρέθη τῆς διαχειρίσεως τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου, ἠδύνατο νὰ χρησιμεύσῃ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς ἄλλους ὑψηλοτέρους σκοπούς, δι’ ἄλλας σπουδαιοτέρας περιστάσεις, αἵτινες ἴσως δὲν εἶναι μακράν. Τὸ ποσὸν τῶν 35,000,000, τὸ ὁποῖον δανείζεσθε ἐπὶ ὑποθηκεύσει τοῦ πλεονάσματος, δύναται νὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὸν ὁπλισμὸν τῆς Ἑλλάδος. Διατὶ λοιπὸν ὑμεῖς κλείετε τὴν θύραν καὶ ἀποσβέννυτε πᾶσαν ἐλπίδα νὰ εὕρῃ ἐν τῷ μέλλοντι ἡ πατρὶς ἡμῶν τὸ μόνον ἐναπολειφθὲν δάνειον, ἵνα ἀντιμετωπίσῃ ἐνδεχομένους ἐθνικοὺς κινδύνους; Ἀλλὰ μήπως καὶ ὁ σιδηρόδρομος, χάριν τοῦ ὁποίου δεσμεύετε τοιουτοτρόπως τὸ Κράτος, στηρίζεται τοὐλάχιστον ἐπὶ συμβάσεως ὁριστικῆς; Οὐχί· διότι ἡ σύμβασις εἶναι ὑπὸ αἵρεσιν· διότι ὅταν λέγωμεν ὅτι ὑποχρεοῦται τὸ Συνδικάτον νὰ ἄρξηται τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου μετὰ τρεῖς μῆνας ἀφοῦ ἀποπερατωθῇ ὁ πόλεμος τοῦ Τράνσβαλ δι’ ὁριστικῆς συνθήκης, βεβαίως εὑρισκόμεθα ἐνώπιον μιᾶς αἱρέσεως...

§219Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μιᾶς προθεσμίας.

§220ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Βεβαίως αἱρέσεως... Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἐὰν δὲν περατωθῇ ὁ πόλεμος δι’ ὁριστικῆς συνθήκης; ἐὰν βραδύνῃ ἐπὶ μακρὸν χρόνον νὰ ὑπογραφῇ συνθήκη; Εὑρισκόμεθα λοιπὸν ἀπέναντι ἀβεβαίου γεγονότος, εὑρισκόμεθα εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Γέρο–Κροῦγερ (ἱλαρότης)· διότι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι αὐτὸς δὲν θέλει ποτὲ νὰ ὑπογράψῃ τὴν ὁριστικὴν συνθήκην, ἐκδικούμενος μάλιστα διὰ τὰ μνημόσυνα τὰ ὁποῖα ἡμεῖς ἐνταῦθα ἐτελέσαμεν ὑπὲρ τῶν Ἄγγλων, δὲν θὰ ἄρξηται ποτὲ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου (ἱλαρότης). Ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐπείσθη, ὅτι δέον νὰ ἐξαρτήσῃ τὴν ἔναρξιν τοῦ ἔργου ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ Ἀφρικανικοῦ πολέμου, διατὶ δὲν ἔθετε τοὐλάχιστον ἓν ὅριον ἀνώτατον, π. χ. ἑνὸς ἔτους; Ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον εἶναι τῷ ὄντι ἀνιαρὸν, ὅ, τι εἶναι ἀναξιοπρεπὲς εἰς τοιαύτας πρωτοφανεῖς συμφωνίας, εἶναι τοῦτο, ὅτι ἡ αἵρεσις τίθεται οὐχὶ μεταξὺ δύο Κρατῶν, ἀλλὰ συμβάλλεται ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις πρὸς ἓν Συνδικάτον 7 λιρῶν, καὶ ἐξαρτᾷ τὴν ὁριστικότητα τῆς συμβάσεως ἐκ τῆς συνθήκης τῆς Νοτίου Ἀφρικῆς! Εἰς οὐδὲν ποτε μέρος τοῦ κόσμου ὑπεγράφη τοιαύτη σύμβασις παρὰ Κράτους ἔχοντος συναίσθησιν τῆς ἀξιοπρεπείας του. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη ἆρά γε τοσοῦτον ἀπόλυτος καὶ τοσοῦτον κατεπείγουσα; Διέβλεπε κίνδυνόν τινα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ἔσπευδε νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν σύμβασιν πρὸς τὸ Συνδικάτον; Ὁ ναύτης, ὅταν εὑρίσκηται ἐπὶ νηὸς κινδυνευούσης, ῥίπτει καὶ τὰ πολυτιμότερα πράγματα εἰς τὴν θάλασσαν, ἵνα σωθῇ. Ἀλλ’ ἡμεῖς εὑρισκόμεθα ἆρά γε εἰς τοιαύτην ἀνάγκην; εὑρισκόμεθα ἀπέναντι τοιούτων περιστάσεων; Κινδυνεύει ἆρά γε ἡ τιμὴ καὶ ἡ ὕπαρξις τῆς χώρας, ἵνα θυσιάσωμεν καὶ τὸ τελευταῖον λείψανον τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν ἀνεξαρτησίας πρὸς ἐξασφάλισιν συμβάσεως, ἥτις περιέχει τοιούτους ὅρους καὶ τόσα δικαιώματα ὑπὲρ ἑνὸς ἀφανοῦς Συνδικάτου; Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης παραδίδομεν πλέον τὴν Ἑλλάδα δούλην, διότι τελειοποιεῖται ἡ ἐλάττωσις τῆς οἰκονομικῆς αὐτῆς καταστάσεως καὶ ἀνεξαρτησίας, καὶ παρουσιάζει πράγματι τὴν εἰκόνα τῆς δούλης, ἡ ὁποία γυμνὴ ἐσύρετο εἰς τὰς ἀρχαίας ἀγοράς, ἵνα ἀπεμποληθῇ ἡ προσωπικότης αὐτῆς, ἡ ὕπαρξις αὐτῆς, ἡ τιμὴ αὐτῆς!

§221ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν νομίζει ἡ Κυβέρνησις, ὅτι εἶναι συμφέρον, ὅπως διασαφηθῇ κάλλιον ἡ ἔννοια τῶν ὅρων τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν εἰς αὔριον; Δὲν μοὶ φαίνεται, ὅτι πρόκειται περὶ ἀντικειμένου τοιούτου, ὥστε νὰ θεωρηθῇ ἄνευ σημασίας ἡ ἐπιμονὴ νὰ συζητῶμεν οὕτω βεβιασμένως ἐπὶ τρεῖς νύκτας κατὰ συνέχειαν, ἐνῷ εἶναι προφανὲς, ὅτι δὲν ἐδόθη καιρὸς εἰς τὴν Βουλὴν νὰ μελετήσῃ οὔτε τὴν σύμβασιν αὐτὴν, οὔτε τὰ ζητήματα τὰ πολλαπλᾶ, τὰ γεννώμενα ἐξ αὐτῆς. Ὑπάρχει πλῆθος ὅρων ἐν τῇ συμβάσει διεσπαρμένων, οὓς ὀφείλει τις νὰ περισυλλέξῃ, παραβάλῃ καὶ μελετήσῃ. Εἶναι δυνατὸν τοιαύτη σύμβασις, ἐρχομένη πρὸς συζήτησιν κατὰ τὴν τελευταίαν ὥραν καὶ μετὰ σωρὸν ἄλλων νομοσχεδίων, εἶναι δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ, ὅτι ἐμελετήθη ἐπαρκῶς καὶ συζητεῖται ἀληθῶς ὡς ἐμπρέπει εἰς οὕτω σοβαρὰν ὑπόθεσιν, ὥστε καὶ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ κεκαλυμμένην τὴν εὐθύνην αὐτῆς; Δὲν ἔχει κεκαλυμμένην τὴν εὐθύνην ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ἀξιοῖ, ἐπιμένει καὶ ἀπαιτεῖ παρὰ τῆς Βουλῆς νὰ ψηφίζῃ τοιαύτας συμβάσεις τυφλοῖς ὄμμασι διότι μέχρι τούτου δὲν ἐξικνεῖται ἡ δύναμις τῆς πλειονοψηφίας, νὰ ἀξιοῖ νὰ παρέχῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ πᾶν ἀσυζητητεί. Τύποις βεβαίως παραλαμβάνει τὸ νομοσχέδιον ἡ Κυβέρνησις ἐψηφισμένον, καὶ δημοσιεύει αὐτὸ ὡς νόμον, ἀλλὰ βεβαίως συγκομίζει καὶ ἀκεραίαν τὴν εὐθύνην, ὅτι ἥρπασεν ἀπὸ τῆς Βουλῆς νόμον, ὅστις βεβαίως δὲν ἐδόθη λελογισμένως εἰς αὐτήν. Εἶναι δὲ καὶ ἀπρεπὲς, ὅτε οἱ Βουλευταὶ συναισθάνονται ὅτι δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσωσιν ὡς πρέπει τὸ καθῆκον αὐτῶν, νὰ ἀξιοῖ ἡ Κυβέρνησις νὰ συζητῶμεν εἰς τοιαύτην ὥραν, κατάκοποι, νομοσχέδιον τοιοῦτο, μὴ δίδουσα μιᾶς ἡμέρας χρόνον, ἵνα μελετηθῇ. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς μιᾶς ἡμέρας ἀναβολήν.

§222ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖτε, κύριε Βουλευτὰ, τὴν ἀναβολήν;

§223ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, κύριε Πρόεδρε.

§224ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποστηρίζεται ἡ αἴτησις τῆς ἀναβολῆς ὑπὸ δέκα ἄλλων;

§225Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπιμένει ἡ Κυβέρνησις μὴ στέργουσα νὰ ἀναβληθῇ εἰς τὴν αὔριον ἡ περαιτέρω συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου;

§226Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ συναινέσω εἰς τὴν ἀναβολὴν, ἀλλὰ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσω ἄνευ ἀπαντήσεως τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἀττικῆς. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ εἴπω, ὅτι οἱ λόγοι, δι’ οὓς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς τὴν ἀναβολὴν, δὲν δύνανται νὰ ἦναι ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἀνέφερε· διότι δὲν δύναμαι νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὅσοι τῶν κυρίων Βουλευτῶν δὲν κατώρθωσαν ἐπὶ 15 ἤδη ἡμέρας νὰ μελετήσωσι καὶ κατανοήσωσι τὴν σύμβασιν θὰ κατορθώσωσι τοῦτο μέχρι τῆς αὔριον. Εἶναι οὗτοι λόγοι νὰ λέγωνται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς; Δὲν πρέπει νὰ λέγητε ταῦτα, διότι εἶναι βέβαιον, ὅτι δὲν θὰ πείσητέ τινα. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς πάντοτε ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ζητεῖ ἀναβολὴν καὶ ἀναβολήν. Στέργομεν εἰς τὴν ἀναβολὴν, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον θὰ ἔχωμεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ ἀκούσωμεν τὸν κ. Βουλευτὴν ὁμιλοῦντα ἐπὶ τῆς συμβάσεως· στέργομεν εἰς τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τῆς συμβάσεως ταύτης διὰ τὴν αὔριον.

§227Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ ἀναβολὴ ἡ ζητηθεῖσα ἔχει δικαιολογίαν τινά. Ἐγὼ δὲν εἶμαι ἐκ τῶν ζητησάντων τὴν ἀναβολὴν, ἀλλ’ ὑπὸ ἄλλου προταθεῖσαν φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ συναινέσω εἰς αὐτήν. Νομοσχέδιον τοσοῦτο σπουδαῖον, τοσοῦτο σοβαρὸν, νομίζω ὅτι δὲν δύναται ἐντὸς ἑπτὰ ἡμερῶν νὰ μελετηθῇ, καὶ διὰ τοῦτο τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς θεωρῶ δεδικαιολογημένην.

§228Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ εὑρίσκετε ὑμεῖς δεδικαιολογημένην τὴν αἴτησιν περὶ ἀναβολῆς, δι’ αὐτὸ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη τὴν γνώμην σας.

§229ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἡ ἐξακολούθησις τῆς συζητήσεως ἐπὶ τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Δεμερλῆ ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Πύργου εἰς Κυπαρισσίαν καὶ ἀπὸ Καλόνερο εἰς Μελιγαλᾶν.

§230Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ ἀναβληθῇ καὶ αὐτὸ, διότι συνδέεται.

§231Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Φαίνεται, ὅτι διάθεσιν ἔχετε νὰ παρακωλύσητε πᾶσαν συζήτησιν. Κατὰ τί ἡ σύμβασις αὕτη συνδέεται πρὸς τὴν ἑτέραν; Ὑποθέσατε, ὅτι ἀπορρίπτεται ἡ ἄλλη· δὲν πρέπει αὕτη νὰ ψηφισθῇ;

§232Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως τῆς προηγουμένης συμβάσεως ἐδόθη πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ μελετηθῇ ἡ σύμβασις ἐκείνη. Ἀλλ’ ἀφοῦ πρόκειται, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις, νὰ διαρκέσῃ ἡ συνεδρίασις μέχρι πρωΐας, δὲν παρέχεται ἐπαρκὴς χρόνος πρὸς μελέτην.

§233ΑΓΓ. ΠΕΤΡΑΛΙΑΣ. Ὡς γνωρίζετε, πρό τινων ἡμερῶν ἐγένετο συλλαλητήριον ἐν Πύργῳ, καὶ ὁ λαὸς τοῦ Πύργου ὑπέβαλεν αἴτησιν πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Βουλὴν, παρακαλῶν νὰ τεθῇ ὅρος ἐν τῇ συμβάσει περὶ ἑνώσεως τῶν γραμμῶν Πύργου–Κυπαρισσίας καὶ Πύργου–Κατακώλου. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἀπεφάσισεν ἐπ’ αὐτοῦ, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν, ἵνα μελετηθῇ τὸ ζήτημα.

§234Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπιμένητε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν τὴν ἀναβολήν.

§235ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου;

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι καὶ ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ ὑπάρχει ἐκεῖνο τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον κατέδειξα ὅτι ὑπάρχει καὶ ἐν τῇ συμβάσει περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Ἀλλ’ ὅτε ἐπρότεινα τὸ ἐλάττωμα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἠκούσθη φωνὴ ἐκ τοῦ ἄνω μέρους τῆς ἀριστερᾶς πτέρυγος, ἀμφισβητοῦσα τὸν ἐμὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης καὶ ἰδίως διὰ τοῦ ἄρθρου 42 ἐπεξετείνετο ὁ ἔλεγχος καὶ ἐπὶ προσόδου, ἥτις δὲν εἶχεν ὑποβληθῆ διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1898 εἰς αὐτόν. Ἠρώτησε τότε ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτὴς, ἂν ἐπεκτείνεται ὁ ἔλεγχος ἐπὶ ἄλλων προσόδων διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης. Τὸ ἐρώτημα ἤρκει νὰ καταγγείλῃ τὴν προαίρεσιν, ὅτι ἐγίνετο διὰ νὰ χρησιμεύσῃ ὡς δικαιολογία τῆς ψήφου, ἣν ἀπεφάσισαν νὰ δώσωσιν οἱ περὶ τὸν κ. Βουλευτὴν Κυνουρίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τοῦ ἀπαραδέκτου, ὅπερ ἐτίθετο εἰς ψηφοφορίαν. Δὲν μοὶ ἐδόθη τότε ἡ εὐκαιρία νὰ ἀπαντήσω ἐν ἐκτάσει πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοιοῦτον προέβαλον ἐρώτημα, ἵνα δικαιολογήσωσιν ἑαυτούς. Ἡ ἀντίρρησις, ἣν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου προέβαλε χθές, δὲν μὲ ἐξέπληξεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου δὲν ἠμφισβήτησεν ὅτι νομοθετεῖται διὰ τῆς συμβάσεως ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου· ἠμφισβήτησε μόνον τὸ ἐπιβλαβές, τὸ ἐπιζήμιον τῆς ἐπεκτάσεως ταύτης, ἰσχυριζόμενος, ὅτι, ἀφοῦ ὁ ἔλεγχος ἐπεβλήθη ἤδη ἐπὶ ὡρισμένων ὑπεγγύων προσόδων, αἱ ὁποῖαι ἐξελέχθησαν διὰ νὰ χρησιμεύσωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἐξωτερικῶν δανείων τοῦ Κράτους, ἔχομεν τὸν ἔλεγχον ἐν τῷ Κράτει, ἐὰν δὲ καὶ ἄλλη πρόσοδος ὑπαχθῇ εἰς τὸν ἔλεγχον, οὐδεμία ζημία ἐκ τούτου, διότι, ἂν ἡ ἐπιβολὴ τοῦ ἐλέγχου ἀποτελῇ ἀκρωτηριασμὸν τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας, ὁ ἀκρωτηριασμὸς οὗτος συνετελέσθη, καὶ ἐὰν ὁ ἔλεγχος ἐπεκταθῇ καὶ ἐπὶ ἄλλης τινὸς προσόδου, ὁ ἀκρωτηριασμὸς δὲν θὰ ἦναι μεγαλείτερος ἢ ὅσος ἦτο ὅτε ὁ ἔλεγχος ἐπεβλήθη ἐπὶ τῶν ὑπεγγύων διὰ τὰ ἐξωτερικὰ δάνεια προσόδων. Δὲν μὲ ἐξέπληξεν, εἶπον, ἡ ἀντίρρησις αὕτη τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, διότι, καίτοι δὲν κρίνω αὐτὴν ὀρθὴν, εὑρίσκω ὅμως ἐν τῇ μὴ ὀρθῇ ταύτῃ ἀντιρρήσει τὴν εἰλικρίνειαν αὐτοῦ, ὁμολογοῦντος ὅτι ὑπάρχει ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου. Ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τις ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀμφισβητῶν ὅτι ἀποτελεῖ ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἡ ἐπίκλησις τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, ἵνα μετάσχῃ τῆς ἀλλοτρίας ταύτης ὑποθέσεως, τῆς ἀφορώσης τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἵνα ἐξασφαλίσῃ τὴν ἐγγύησιν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τούτου ἀναγκαιοῦντος δανείου, ἵνα συμπληρώσῃ τὴν ἐγγύησιν ταύτην. Ἐγὼ δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ ἐξετάσω, ἂν αἱ πεποιθήσεις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν εἶναι ἀπόρροια κρίσεως αὑτῶν ἐπὶ τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἡ ἀντίληψις αὑτῶν εἰσάγει εἰς τὴν διάνοιάν των, ἢ εἶναι ἀποτέλεσμα ἐπιδράσεως ἀσκουμένης ἐπ’ αὐτῶν ἔξωθεν τοῦ Κοινοβουλίου. Δυστυχῶς αἱ ἔξωθεν τοῦ Κοινοβουλίου ἐπιδράσεις κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους ἐπεφάνησαν πλέον ἢ ἅπαξ, ὅσον καὶ ἂν ἦσαν ἀντικοινοβουλευτικαί. Ἐχρεώστουν ὅμως ν’ ἀπαντήσω εἰς τὸ ἀκουσθὲν χθὲς πονηρὸν ἐρώτημα, διὰ νὰ ἀποδείξω, ὅτι ὄντως ὑπάρχει ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου, δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ φράξω οὕτω τὰ στόματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι διὰ τοιούτων ἐρωτημάτων ἐπειράθησαν νὰ δικαιολογήσωσι τὰς ἀδικαιολογήτους ψήφους αὑτῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔγραψε τὴν 7/20 Μαρτίου 1900 πρὸς τὸν Πρόεδρον τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου ἔγγραφον ὑπ’ ἀριθ. 24,594, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀναγιγνώσκω ταῦτα (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συνομολογηθησομένης συμβάσεως, ἡ γραμμὴ αὕτη, ἀρχομένη ἐκ Πειραιῶς, σταματᾷ ἐπὶ τοῦ παρόντος εἰς τὸ ἐν Θεσσαλίᾳ χωρίον Δεμερλῆ, τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἀναλαμβανούσης τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ καὶ τὸ μέχρι τῆς Λαρίσης τμῆμα, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἤθελε καλέσει αὐτὴν ἐντὸς ἑξαετίας ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἔργων. Τὸ ἐπὶ τούτῳ συνομολογηθησόμενον δάνειον, ὅπερ οἱ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως συναλλαττόμενοι ἀναλαμβάνουσιν ὁριστικῶς (ferme), ὡρίσθη εἰς φρ. χρ. 35,000,000 ἐπὶ τόκῳ 5 τοῖς ἑκατὸν καὶ χρεωλυσίῳ ½ τοῦ ἑνὸς ἐπὶ τοῖς ἑκατόν. Ἡ ἐτησία χρεωλυτικὴ δόσις, ἀποτελουμένη ἐκ φρ. χρ. 1,750,000 διὰ τόκον καὶ ἐκ φράγκων 50,000 διὰ χρεωλύσιον, ἀνελεύσεται ἐν ὅλῳ εἰς φράγκα 1,800,000, πληρωτέα εἰς δύο ἑξαμηνιαίας δόσεις. Τὸ δάνειον ἐκδοθήσεται εἰς ἀνωτέραν ὀνομαστικὴν ἀξίαν ἐπὶ καταβολῇ 80% καὶ τόκῳ 4%, τῆς ἐτησίας χρεωλυτικῆς δόσεως μὴ δυναμένης νὰ ὑπερβῇ τὸ ἀνωτέρω ὁρισθὲν ποσὸν τῶν φράγκων 1,800,000. Τὸ προϊόν τοῦ δανείου καταβληθήσεται εἰς τὴν διαταγὴν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος παρὰ Τραπέζαις ἐν Λονδίνῳ, Παρισίοις, Βερολίνῳ καὶ Φραγκφούρτῃ, ὁρισθησομέναις ἐκ συνεννοήσεως τῆς Κυβερνήσεως μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, εἰς τέσσαρας δόσεις ἐτησίας, ἢ εἰς δύο, κατ’ ἐκλογὴν τῆς Ἑταιρείας, ἐπὶ τῇ παραδόσει ἀναλόγου ἀριθμοῦ ἐκ τῶν ὁμολογιῶν τοῦ δανείου. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τῶν φράγκων 35,000,000 τὰ 22,500,000 δικαιοῦται ν’ ἀγοράσῃ ἡ Κυβέρνησις ἐπὶ τιμῇ δρ. 1,466 κατὰ φράγκον. Τὸ δάνειον ἀσφαλίζεται ἐκ τοῦ μετὰ τὰς ὑφεστώσας ὑποχρεώσεις ὑπολοίπου τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ἐξ οὗ ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ μεσολαβοῦσα θὰ καταβάλῃ τὴν χρεωλυτικὴν τοῦ δανείου τούτου δόσιν. Κατὰ τοὺς ὅρους τῆς περὶ τούτου συμβάσεως, ἡ ὑπηρεσία τοῦ διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Συνόρων δανείου (τόκου καὶ χρεωλυσίου) ἀφομοιοῦται πρὸς τὴν τῶν ὑπαρχόντων ἐξωτερικῶν ὑπὸ ἔλεγχον δανείων τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους· ὑποβάλλεται δ’ αὕτη εἰς τὸν διεθνῆ ἔλεγχον. Δέον νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα, ὅτι ἐσημειώθη μὲν ἀνωτέρω ἡ χρεωλυτικὴ τοῦ δανείου δόσις, ὡς ἀνερχομένη εἰς φράγκα 1,800,000 διὰ τὴν μέχρι Δεμερλῆ γραμμήν, ἀλλὰ συνάμα συνεφωνήθη, ὅτι, ἐν περιπτώσει ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης καὶ Συνόρων, ὑποχρεοῦται μὲν ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ὅροις, ἀλλὰ τὸ διὰ τὰς προσθέτους ταύτας γραμμὰς ἀναλαμβανόμενον ὑπὸ τῆς αὐτῆς Ἑταιρείας δάνειον θὰ ἔχῃ τὰς αὐτὰς ἀσφαλείας καὶ ἐγγυήσεις τοῦ δανείου τῶν φράγκων 35,000,000. Οὕτως ἡ μεσολάβησις τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διὰ τὴν γραμμὴν Πειραιῶς–Συνόρων δανείου ἀφορᾷ καὶ εἰς τὸ τυχὸν ἐν τῷ μέλλοντι συνομολογηθησόμενον συμπληρωματικὸν δάνειον, ἡ δὲ ἀφομοίωσις τοῦ νῦν συνομολογουμένου δανείου πρὸς τὰ ὑπάρχοντα ἐξωτερικὰ εἰς χρυσὸν δάνεια ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὸ συνομολογηθησόμενον συμπληρωματικὸν δάνειον.» Κατωτέρω ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ ἀνωτέρω σημειωθέντος ἐγγράφου του ἐπελάβετο ἑτέρου θέματος, τοῦ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Μελιγαλᾶ. Ἐξακολουθεῖ δ’ οὕτω (ἀναγινώσκει): «Κατὰ τοὺς ὅρους τῆς ὑπογραφησομένης συμβάσεως, ἡ Τράπεζα ἀναλαμβάνει ὁριστικῶς (ferme) τὴν χορηγίαν τοῦ δανείου, ἐκδίδουσα τοῦτο εἰς ὀνομαστικὸν κεφάλαιον δραχ. 11,750,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια πρὸς 90%, ἐπὶ τόκῳ 5% ἐπὶ τοῦ ὀνομαστικοῦ κεφαλαίου, πληρωτέῳ καθ’ ἑξαμηνίαν. Τὸ δάνειον τοῦτο θέλει ἀποσβεσθῆ χρεωλυτικῶς, κατὰ τὸ σύστημα τῆς συνθέτου χρεωλυσίας, διὰ κληρώσεων ἑξαμηνιαίων ἐν διαστήματι 130 ἑξαμηνιῶν, κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νόμου ΒΦΜΑʹ τῆς 21 Μαρτίου 1898 περὶ δανείου ἠνοποιημένου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια. Ἑκάστῃ ἑξαμηνιαίᾳ χρεωλυτικὴ δόσις ἀνέρχεται εἰς δραχμὰς 306,102.77. Τὸ δάνειον ἐξασφαλίζεται ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ἐφ’ ὅσον ἀπομένει καθ’ ἑξαμηνίαν ὑπόλοιπον ἐκ τῶν εἰσπράξεων τούτων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀνειλημμένων διὰ τοῦ νόμου περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου ὑποχρεώσεων καὶ μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ἀναγκαίων ποσῶν διὰ τὴν ἑξαμηνιαίαν ὑπηρεσίαν τοῦ συνομολογηθησομένου δανείου διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης... Ἐκ τῶν ἀνωτέρω ἐκτεθέντων ἐπληροφορήθη ἤδη ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπή, ὅτι αἱ περὶ τῶν δύο ἄνω σιδηροδρομικῶν γραμμῶν ἐκβάσεις καὶ ἑπομένως ἡ κατασκευὴ τούτων ἐξήρτηνται ἐκ τῆς εὐμενοῦς ἀποφάσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἀποδεχθῇ νὰ μεσολαβήσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν περὶ ὧν πρόκειται δανείων, διαθέτουσα ὑπὲρ αὐτῆς τὸ ὑπόλοιπον τῶν ὑπεγγύων προσόδων. .... Συνεφωνήθη μετὰ τῶν ἀναλαμβανόντων τὰ δάνεια, ὅπως ἡ ὑπηρεσία τῶν δανείων τούτων, τόκος καὶ χρεωλύσιον, ἐξασφαλίζηται προνομιακῶς ἐκ τῶν εἰσπράξεων τῶν δημοσίων προσόδων τῶν ὑπεγγύων δυνάμει τῶν ἄρθρων 11 καὶ 12 τοῦ ΒΦΙΘʹ νόμου εἰς ὑπηρεσίαν τῶν διὰ τῶν ἄρθρων 24, 25 καὶ 31 τοῦ αὐτοῦ νόμου προβλεπομένων δανείων, ἐφ’ ὅσον ἀπομένει καθ’ ἑξαμηνίαν ὑπόλοιπον ἐκ τῶν εἰσπράξεων τούτων μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν ποσῶν τῶν ἀναγκαίων εἰς τὴν ἑξαμηνιαίαν ὑπηρεσίαν τῶν ἐν τοῖς εἰρημένοις ἄρθροις ἀναγραφομένων δανείων. Ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τούτου θὰ διαθέτῃ ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης συνομολογηθησομένου δανείου, καὶ ἐκ τοῦ νέου ὑπολοίπου θὰ διαθέτῃ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Μελιγαλᾶ συνομολογηθησομένου δανείου. Ἡ πρὸς τοῦτο μεσολάβησις τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἐτέθη ὑπὸ τῶν συνομολογησάντων τὸ δάνειον ὡς ὅρος, οὗ ἄνευ οὐδὲν δύναται γενέσθαι. ... Ἐκ τοιούτων δὲ σκέψεων καὶ πεποιθήσεων ἀγόμενος, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω δι’ ὑμῶν, κύριε Πρόεδρε, τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπήν, ὅπως εὐαρεστηθεῖσα μοὶ δηλώσῃ τὴν ἀποδοχὴν τῆς κατὰ τὰ εἰρημένα μεσολαβήσεώς της εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν διὰ τὰς σιδηροδρομικὰς ταύτας γραμμὰς συνομολογηθησομένων δανείων...» Ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεκρίθη εἰς τὸ εἰρημένον ἔγγραφον τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ δι’ ἐγγράφου αὑτῆς ὑπ’ ἀριθ. 394 ἀπὸ 27 Μαρτίου (9 Ἀπριλίου) 1900, ἔχοντος οὕτω (ἀναγινώσκει): Διὰ τῆς ἐπιστολῆς ὑμῶν ὑπὸ ἡμερομηνίαν 7)20 Μαρτίου ηὐδοκήσατε νὰ αἰτήσητε τὴν ἐπέμβασιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ὅπως ἐξασφαλισθῇ ὡς πρὸς τὸ οἰκονομικὸν μέρος ἡ ἐκτέλεσις τῶν νέων σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ὧν ἡ κατασκευή, ἀποφασισθεῖσα πρὸ πολλοῦ, ἐβράδυνεν ἕνεκα τῶν διαφόρων περιστάσεων, αἵτινες ἐπῆλθον ἐν Ἑλλάδι κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη. Πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ᾐτήσασθε παρὰ τῆς ἐπιτροπῆς: 1) Ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν 35 ἑκατομμυρίων φράγκων, τῶν προωρισμένων εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ, νὰ ἐνεργῇ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τούτου, ἤτοι 1,800,000 φράγκα κατ’ ἔτος, τόκος καὶ χρεωλύσιον, ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων καὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὡς ἐνεργεῖ νῦν ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν Ἑλληνικῶν δανείων, τῶν προβλεπομένων ἐν τῷ περὶ Ἐλέγχου νόμῳ. 2) Νὰ ἐκτελῇ τὴν αὐτὴν ὑπηρεσίαν διὰ τὸ συμπληρωτικὸν δάνειον, ὅπερ ἤθελε συνομολογηθῆ εἰς τὸ μέλλον διὰ τὴν ἐπέκτασιν τῆς γραμμῆς ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι τῶν Ὀθωμανικῶν συνόρων. 3) Νὰ καταθέτῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τῶν ὑπεγγύων προσόδων τὸ ἀναγκαῖον ποσόν, ἤτοι ἐτησίως δραχ. 612,205.54, τόκος καὶ χρεωλύσιον, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 11,750,000 δραχμῶν, ἀφοῦ ἐκτελεσθῶσι πᾶσαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι. Πιστὴ εἰς τὴν ἰδέαν, ἥτις ἀδιαλείπτως ἐμπνέει αὐτὴν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προορισμοῦ της, ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἐξήτασε τὰς προτάσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐμφορουμένη ἐκ τῆς ἐπιθυμίας νὰ παράσχῃ τὴν συνδρομήν της καὶ τὴν ὑποστήριξίν της εἰς ἔργα, ἅτινα εἶναι προωρισμένα νὰ συντελέσωσι μεγάλως εἰς τὴν οἰκονομικὴν ἀνάπτυξιν τοῦ τόπου. Καίτοι αὐξάνουσι τὰ βάρη καὶ αἱ εὐθῦναι ἡμῶν διὰ τῶν νέων ὑπηρεσιῶν, ἃς ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις παρακαλεῖ ἡμᾶς νὰ ἀναλάβωμεν, οὐδεμίαν ὅμως τὸ ἐφ’ ἡμῖν διατυποῦμεν ἀντίρρησιν ἐπὶ τῶν ὑμετέρων αἰτήσεων, τῶν ἀναφερομένων ἀνωτέρω ὑπ’ ἀριθ. 1 καὶ 3. Ἐν τούτοις ὅμως, ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν αἴτησιν, ἐννοεῖται ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ ἀναλάβωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ μέλλοντος δανείου Δεμερλῆ–Συνόρων, εἰμὴ μόνον ἐὰν τὰ διαθέσιμα ποσὰ φαίνωνται ἡμῖν ἐπαρκῆ, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἤθελε συνομολογηθῆ τὸ δάνειον τοῦτο. Κατὰ συνέπειαν ὑπὸ τὴν ἐπιφύλαξιν ταύτην ἐσμὲν διατεθειμένοι νὰ συστήσωμεν εἰς τὰς Κυβερνήσεις ἡμῶν, ὅπως δώσωσι τὴν συγκατάθεσίν των εἰς τὰς προτάσεις τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως...» Ἡ ἐπίσημος αὕτη ἀλληλογραφία εἶναι ἡ σύμβασις, ἣν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις συνωμολόγησε μετὰ τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἵνα τὸν ἔλεγχον, τὸν ὁποῖον αὕτη ἐνασκεῖ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἄλλων δανείων, ἐπεκτείνῃ καὶ ἐπὶ τῶν προσόδων ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι προωρίσθησαν νὰ χρησιμεύσωσι διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 35,000,000 καὶ τοῦ δανείου τῶν 11,500,000 εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Ὁ κύριος ἐκ Κραναίας Βουλευτὴς δὲν εὕρισκε σύμβασιν, καὶ ὑπέθετεν ὅτι ὑπῆρχε μόνον ἐντολή· ἔλεγε δέ, ὅτι, ἐὰν εἶναι μόνον ἐντολή, ἡ ἐντολὴ ἀνακαλεῖται παρὰ τοῦ δόντος αὐτήν, ἑπομένως, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δύναται ν’ ἀνακαλέσῃ αὐτήν. Ἀλλ’ ἀποδείκνυται ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐντολή, οὔτε ἦτο δυνατὸν νὰ λάβῃ χώραν ἐντολή, ἵνα ἐπεκτείνῃ τὸν ἔλεγχον. Ὑπάρχει σύμβασις, διότι ἄνευ συμβάσεως τοιαύτης, ἄνευ τῆς μεσολαβήσεως τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἄνευ τῆς ἀσφαλείας ταύτης εἰς τοὺς καταβαλόντας τὰ χρήματα διὰ τὸ δάνειον, τόκους καὶ χρεωλύσιον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ συνομολογηθῇ ἡ σύμβασις...

§237ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ διεθνεῖς ἐπίτροποι ἐζήτησαν τὴν συναίνεσιν τῶν Κυβερνήσεών των;

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει ἔγγραφον περὶ τούτου, ὅπερ σᾶς ἀνέγνων πρὸ μικροῦ. Ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ ἐδέχθη τὰς δύο ἐκ τῶν τριῶν προτάσεων τῆς Κυβερνήσεως, τὴν πρότασιν ἵνα μεσολαβήσῃ, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὸν τόκον καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ δανείου τῶν 35 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης καὶ τοῦ δανείου τῶν ἕνδεκα καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, τοῦ προωρισμένου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Μελιγαλᾶ. Ἐπὶ τῆς τρίτης ὅμως προτάσεως, τῆς μεσολαβήσεως αὐτῆς, ὅπως ἀναλάβῃ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς πληρωμῆς τοῦ δανείου (τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου) τοῦ χρησιμεύσοντος διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν, ἡ Διεθνὴς Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀνέβαλε ν’ ἀποφανθῇ, ἐπιφυλασσομένη νὰ ζητήσῃ τὰς γνώμας τῶν Κυβερνήσεών της, τὰς ὁποίας θέλει ὡσαύτως ζητήσει καὶ ἐπὶ τῶν δύο πρώτων προτάσεων, τὰς ὁποίας κατ’ ἀρχὰς καὶ ἐδέχθη...

§239Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν συγκατάθεσιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Διεθνοῦς τοῦ Ἐλέγχου ἐζητήσαμεν μόνον διότι ἐπρόκειτο νὰ συνομολογηθῇ δάνειον, διότι, ὡς γινώσκετε, κατὰ τὸν νόμον περὶ Διεθνοῦς Ἐλέγχου δὲν εἶναι ἐπιτετραμμένον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἢ μόνον τῇ συγκαταθέσει τοῦ Ἐλέγχου.

§240ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δάνειον ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ.

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὐ μόνον νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὴν πληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου κατὰ τοὺς ὅρους, οἱ ὁποῖοι ἐφαρμόζονται διὰ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἄλλων ὑπὸ τὸν ἔλεγχον δανείων τοῦ Κράτους.

§242Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον νὰ συνομολογήσῃ δάνειον ἐπ’ ἀναγκαστικῇ κυκλοφορίᾳ, ἀλλ’ οὐδεμία ὑπάρχει ἐν τῷ νόμῳ περὶ Ἐλέγχου ἀπαγόρευσις εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον, ἵνα συνομολογήσῃ δάνειον, ἀπαγορεύεται δὲ μόνον εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον ν’ αὐξήσῃ τὴν ἀναγκαστικὴν κυκλοφορίαν.

§243Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἐπεβλήθη ἡ ὑποχρέωσις εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητῇ τὴν συναίνεσιν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, ὁσάκις ἤθελε προτεθῆ νὰ συνομολογήσῃ δάνειον, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν ἐπρόκειτο νῦν περὶ τῆς ἀδείας τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς πρὸς συνομολόγησιν δανείου, ἀλλ’ ἐπρόκειτο περὶ τῆς ἀποδοχῆς, τὴν ὁποίαν ἡ Ἐπιτροπὴ ἐποιήσατο, τῶν προτάσεων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἐζήτησε παρὰ τῆς εἰρημένης Ἐπιτροπῆς νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴ τὴν ἐξασφάλισιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τοῦ δανείου τῶν 35 ἑκατομμυρίων φράγκων καὶ τῶν τόκων καὶ χρεωλυσίων τοῦ δανείου τῶν ἕνδεκα καὶ ἡμίσεος ἑκατομμυρίων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια· ἡ δὲ Οἰκονομικὴ Ἐπιτροπὴ ἀπεδέχθη κατ’ ἀρχὴν τὴν αἴτησιν ταύτην τῆς Κυβερνήσεως, ἀποκριθεῖσα ὅτι θέλει ὑποβάλει καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δύο εἰρημένων δανείων ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ὑπάρχει ὑποβεβλημένη ἡ ὑπηρεσία τῶν ἐξωτερικῶν δανείων τοῦ Κράτους. Τοῦτο δὲν εἶναι ἐπέκτασις πλήρης καὶ ἀληθὴς τοῦ ἐλέγχου ἀκεραίου, οἷος ὑπάρχει ἐπιβεβλημένος ὑπὸ τῆς Ἐπιτροπῆς ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐξωτερικῶν ἡμῶν χρεῶν;

§244ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ παράκλησιν.

§245Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ διαφορὰ ὄντως, κύριε συνάδελφε ἐκ Πατρῶν, εἶναι, ὅτι ἐκεῖνον μὲν τὸν ἔλεγχον ἐπέβαλον ἡμῖν αἱ μεγάλαι συμφοραὶ τοῦ 1897, αἱ ἕνεκα αὐτῶν ἀνάγκαι τῆς δυστυχοῦς πατρίδος, συμφοραὶ καὶ ἀνάγκαι καὶ περιστάσεις, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὑπεχώρησαν αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις εἰς τὴν ἀπαίτησιν νὰ ἐπιβάλωσιν ἐφ’ ἡμᾶς τὸν ἔλεγχον, καὶ ὑπεβλήθημεν οὕτως εἰς αὐτὸν ἄκοντες· ὅτε δὲ τότε ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον ἐνταῦθα, τὸ ὁποῖον ἐκανόνιζε τὰ τοῦ ἐλέγχου, ἐγὼ αὐτὸς ἠγόρευσα, παραστήσας ὅτι ἄκοντες ὑποβαλλόμεθα εἰς τὸν ἔλεγχον. Νῦν δ’ ἐπεκτείνομεν τὸν ἔλεγχον ἡμεῖς αὐτοί, ἡμεῖς αὐτοὶ ζητοῦμεν νὰ ἐπιβληθῇ ὁ ἔλεγχος. Τοῦτο εἶναι τὸ δεινόν, μέγα ὄντως, τοῦτο εἶναι ἡ μαύρη εἰκὼν τῆς ἠθικῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν περιῆλθεν ὁ τόπος ἡμῶν. Ἀληθῶς ὁμολογῶ, ὅτι μὲ συνδέει προσωπικὴ γνωριμία καὶ σχέσις μετὰ τῶν μελῶν τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, ἐκτιμῶ δὲ τὰ πρόσωπα τὰ ἀποτελοῦντα τὴν Διεθνῆ ταύτην Ἐπιτροπήν, καὶ προάγομαι νὰ ἀναγνωρίζω καὶ χάριν τινὰ πρὸς αὐτά, διότι δὲν ἤκουσα ὅτι ἐνασκοῦσι τὴν ἐξουσίαν των μετὰ πιέσεων, ἤκουσα δ’ ἐξ ἐναντίας, ὅτι μεθ’ ἁβρότητος καὶ προσηνείας προσφέρονται· μ’ ὅλα ταῦτα δὲν σᾶς ἀποκρύπτω, ὅτι, ὅταν συναντῶ τινα τῶν μελῶν τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς, κύπτω τὴν κεφαλὴν καὶ καταβιβάζω τοὺς ὀφθαλμούς, ἀναμιμνησκόμενος τὸ ὄνειδος, τὸ ὁποῖον ὁ Ἔλεγχος ἐπεκόλλησεν εἰς τὴν πατρίδα μου. Δὲν εἶναι δύσκολον νὰ θερμαίνωνται τὰ πλήθη καὶ νὰ πανηγυρίζωσιν ἐκθύμως τὴν ἑορτὴν τῆς 25 Μαρτίου· ἀλλὰ καὶ οἱ θερμαίνοντες αὐτὰ καὶ οἱ θερμαινόμενοι ὤφειλον νὰ μὴ λησμονήσωσι τοσοῦτον ταχέως εἰς ποίας περιήχθη ἡ χώρα περιπετείας, πόσον ἐμειώθη ἡ πολιτικὴ θέσις τοῦ Κράτους, ποῖαι ἐπέσκηψαν ἐπὶ τὸν Ἑλληνισμὸν ζημίαι. Ἄν δὲ ἀνεμιμνήσκοντο κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην τὰ κατορθώματα ἐκείνων, οἵτινες διὰ θυσιῶν μεγάλων, καὶ ζωῆς καὶ περιουσίας, ἠδυνήθησαν νὰ παρασκευάσωσι τὴν ἀπελευθέρωσιν τοῦ τόπου τούτου, ἤθελον καταρρίψει καὶ αὐτοὶ τὰ βλέμματά των κάτω, καὶ κύψει τὰς κεφαλάς των, διότι ἡμεῖς οἱ διάδοχοι ἐκείνων τοσοῦτον ἐμειώσαμεν τὰ πολύτιμα ἀποκτήματα, τὰ ὁποῖα ἐκεῖνοι μᾶς παρέδωκεν. Διὰ τοῦτο ἐφώνουν χθὲς πρὸς τὸν κύριον Πρωθυπουργόν: «Ποῖος ἀμφισβητεῖ ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης εἶναι χρησιμωτάτη καὶ ἀναγκαία; Ποῖος ἀμφισβητεῖ ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου θέλει ὠφελήσει τὸν τόπον, θέλει ἐνισχύσει τὴν παραγωγὴν, θέλει ἐνθαρρύνει τὸ ἐμπόριον; Ἀλλ’ ἐὰν ταῦτα ἀναγνωρίζητε καὶ σεῖς, κύριοι Ὑπουργοὶ, διατὶ δὲν προετάξατε τὴν ἀνάγκην ταύτην πάσης ἄλλης ἀνάγκης; Διατὶ δὲν προετάξατε αὐτὴν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ὀργανώσητε τὰ ταχυδρομεῖα καὶ τὰ τηλεγραφεῖα, αὐξάνοντες τὰς δαπάνας τοῦ Κράτους κατὰ 800 ἢ 900 χιλιάδας δραχμάς; Διατὶ δὲν προετάξατε τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἀπὸ τὴν νέαν διοικητικὴν διαίρεσιν, ἀπὸ τὴν προσθήκην δέκα νομαρχῶν, ἀπὸ τὴν σύστασιν τῶν Νομαρχιακῶν Συμβουλίων, διὰ τὰ ἔξοδα τῶν ὁποίων ἐπεδράμετε νὰ λεηλατήσητε καὶ αὐτὰ τὰ λιμενικὰ ταμεῖα, ἀπὸ τὴν αὔξησιν τῶν Πρωτοδικείων, ἀπὸ τὰς ἀδικαιολογήτους καὶ διὰ τοῦτο ἀσυνειδήτους ἄλλας αὐξήσεις τῶν ἐξόδων, εἰς τὰς ὁποίας ὡρμήσατε, ἐξογκώσαντες πάντα σχεδὸν τὰ ἄρθρα τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων πάντων τῶν Ὑπουργείων; Ἐὰν ἐπροτιμᾶτε τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, τὸ ὁποῖον προτείνετε διὰ νὰ δικαιολογήσητε τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, πῶς παρελίπετε νὰ ἐξοικονομήσητε πρῶτον τὰ χρήματα τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, ἵνα μὴ ἀναγκασθῆτε νὰ ἐπαιτῆτε ὡς χάριν καὶ νὰ ἱκετεύητε νὰ στέρξωσιν νὰ περιβάλωσι τὸν τράχηλόν σας σφιγκτότερον διὰ τοῦ κλοιοῦ; Αἱ οἰκονομικαὶ θεωρίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κραναίας ὁμολογῶ, ὅτι μὲ ἐξέπληξαν τὴν ἑσπέραν ταύτην. Πῶς εὑρίσκει ἐντεινομένην τὴν οἰκονομικὴν δύναμιν τοῦ τόπου, πῶς εὑρίσκει ἀνυψουμένην τὴν τιμὴν τῆς χώρας, διότι κατὰ πᾶσαν πενταετίαν ἤθελον αὐξάνει τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους; Τοιαῦται γνῶμαι ἐλαφραὶ καὶ ἐπιπόλαιοι ὤθησαν δυστυχῶς τὴν Ἑλλάδα, πρὶν ἢ ἀκουσθῇ τοῦ κ. Μομφερράτου ἡ φωνὴ, καὶ αὐταὶ περιήγαγον τὴν πατρίδα ἡμῶν εἰς τὴν κατάστασιν αὐτήν, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον περιήχθημεν. Ηὐξάνομεν καὶ ἡμεῖς τὰ ἔσοδα καὶ κατὰ πενταετίαν καὶ κατ’ ἔτος, καὶ ἐντὸς εἴκοσιν ἐτῶν ἀνεβιβάσαμεν ταῦτα ἀπὸ 45,816,457, ὅσα ἐγὼ εἶχον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1880, εἰς 112,206,849, ὅσα ὁ κ. Σιμόπουλος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀνέγραψεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900, αὐτὸς οὗτος, ὅστις κατὰ τὸ 1880 ἐκραύγαζε κατὰ τῆς δαπανηρᾶς καὶ ἀτασθάλου διοικήσεως ἡμῶν, καὶ ἀνελάμβανε νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν περιστολὴν τῆς σπατάλης τοῦ χρόνου ἐκείνου! Πόθεν ἐπορίσθημεν τὰς ῥαγδαίας καὶ ἀλογίστους ταύτας αὐξήσεις, εἰμὴ διὰ φόρων; Δὲν σᾶς ἀρκεῖ ὁ ὑπερδιπλασιασμὸς τῶν ἐσόδων, ἡ τοσαύτη αὔξησις αὐτῶν, ἀνελθοῦσα εἰς δραχ. 66,390,362 ἐντὸς τῆς εἰκοσαετίας; Καὶ μήπως εἰσεπράξαμεν μόνον 66,390,392, ἐπιβαλόντες νέους φόρους ἢ αὐξήσαντες τοὺς ὑπάρχοντας; Ἐδανείσθημεν καὶ 551,716,500, εἰς ὅσα ἀνεβιβάζετο κατὰ τὸ τέλος τοῦ 1898 τὸ ποσὸν τοῦ χρέους ἡμῶν, μὴ περιλαμβανομένου εἰς τὸ ποσὸν τοῦτο οὐδὲ τοῦ χρέους ἡμῶν πρὸς τὸν Βασιλέα Ὄθωνα, οὐδὲ τοῦ πατριωτικοῦ δανείου, οὐδὲ τοῦ χρεωλυτικοῦ δανείου τῆς ἑνοποιήσεως ἐκ δραχμῶν 76,384,000. Καὶ μᾶς συμβουλεύετε αὐτὴν νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν τακτικήν! Εἰς ποίαν ἄλλην μᾶς ὑπολείπεται νὰ ὑποβληθῶμεν θυσίαν; Μήπως πέπρωται νὰ διακινδυνεύσωμεν καὶ αὐτὴν τὴν ἐθνικὴν ἡμῶν ὕπαρξιν; Πρέπει νὰ αὐξάνωσι τὰ ἔσοδα αὑτῶν τὰ Κράτη, οὐχὶ αὐξάνοντα τοὺς ὑπάρχοντας φόρους ἢ ἐπιβάλλοντα νέους, ἀλλὰ φροντίζοντα νὰ αὐξάνωσι τὰ ἐκ τῶν φόρων ἔσοδα καὶ οὐχὶ νὰ αὐξάνωσι τοὺς φόρους διὰ νὰ εἰσπράττωσι περισσότερα ἔσοδα· ἀλλὰ τοῦτο μόνον διὰ τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς ἐπιτυγχάνεται, μόνον διὰ τοῦ τρόπου τούτου πρέπει τὰ Κράτη νὰ συντελῶσιν εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἐσόδων, οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ αὐξάνωσι τὰ ἔξοδα διὰ νὰ δημιουργῶσι θέσεις, ἀναγκαζόμενα ἔπειτα, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς σπατάλας ταύτας, νὰ αὐξάνωσι τοὺς φόρους. Ἑπτακοσίας πεντήκοντα ἓξ θέσεις δημιουργοῦσι τὰ προταθέντα ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν νέα περὶ ταχυδρομικῆς καὶ τηλεγραφικῆς ὑπηρεσίας νομοσχέδια. Ὅτε πρό τινων ἡμερῶν ἠγόρευον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους, ἠρίθμησα πόσας ἐν τῇ ταχυδρομικῇ καὶ τηλεγραφικῇ ὑπηρεσίᾳ εἶχεν ἀναγράψει ὁ προϋπολογισμὸς νέας θέσεις, καὶ ἀνεῦρον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένας 151 νέας θέσεις, καὶ ταύτας ἠρίθμησα· ἀλλὰ διὰ τῶν ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίων δὲν δημιουργοῦσι μόνον 151 νέας θέσεις, ἀλλ’ ἑπτακοσίας πεντήκοντα καὶ ἕξ, οὐδ’ ἀνέρχονται μόνον εἰς 3046 αἱ νέαι θέσεις, αἵτινες ἐδημιουργήθησαν ἐν μόναις ταῖς ὑπηρεσίαις, αἵτινες ὑπάγονται εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον, ὡς ἔλεγον πρὸς τὴν Βουλὴν προχθές, ὅτε ἠγόρευον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ εἰς 3651. Ὁ προϋπολογισμὸς οὕτω μετεβλήθη εἰς μισθολόγιον, προορίζεται εἰς τροφοδοσίαν ἀργῶν· ἀλλ’ οὕτως αἱ τοιαῦται ἀνάγκαι ἀπὸ ἡμέρας εἰς ἡμέραν πολλαπλασιάζονται, ἀναγραφομένων πάντοτε νέων. Λερναία Ὕδρα! Ἡ μία κεφαλὴ γίνεται δύο, αἱ δύο ἑπτά. Καὶ κατηντήσαμεν νὰ αὐξήσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς Γενικῆς Διοικήσεως, τῆς συνήθους διοικήσεως, κατὰ 17,424,367, τὰ ὁποῖα ἐπιτρέπει ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 νὰ δαπανηθῶσιν ὑπὲρ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896. Ποίαν, σᾶς παρακαλῶ, εὕρετε μέχρι τοῦδε ὠφέλειαν, ποίας εὕρετε συντελεσθείσας συμπληρώσεις, ποίαν βελτίωσιν ἐπετύχετε διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899; Ἢ ποίαν προσδοκᾶτε διὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ 1900; Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔχει εὐστροφίαν, τὴν ὁποίαν διευθύνει νοημοσύνη μὴ συνήθης. Προέβαλε χθὲς τὴν ὀργάνωσιν τῆς χωροφυλακῆς καὶ τὴν ἵδρυσιν τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας. Σᾶς ἐπέδειξε τὸν στρατὸν, σᾶς ἔδωκε τὴν ἐλπίδα ὅτι θέλει ὀργανώσει καὶ συντάξει αὐτὸν, ὅτι θέλει καταστήσει ὁμοιότυπόν τι τοῦ Γερμανικοῦ στρατοῦ. Ταῦτα θεραπεύουσι τὴν φιλοτιμίαν σας, θερμαίνουσι τὴν φιλοδοξίαν σας, καὶ σᾶς εἶδον πῶς ἐσπεύδετε νὰ ψηφίσητε τὸν προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ θέλουσιν ἐπιτευχθῆ πάντα ταῦτα; Διὰ τίνων θέλουσιν ἐπιτευχθῆ; Διὰ τῶν 2484 ἀστυφυλάκων, τοὺς ὁποίους θέλει προσθέσει; ἢ διὰ τῶν 556,711 δραχμῶν, αἵτινες προσετέθησαν διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ τῆς χωροφυλακῆς; Καὶ ἐνῷ ταύτας τὰς πομπώδεις ἐπαγγελίας δίδετε εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν τῇ ἀγορᾷ πωλεῖτε τὰ κτήνη τοῦ στρατοῦ, διὰ νὰ ἐλαττώσητε τὰ διὰ τὴν ἱπποφορβὴν ἔξοδα. Καὶ ἀπολύετε τοὺς ἄνδρας τοῦ στρατοῦ, ὅστις δὲν ἐπαρκεῖ πλέον οὐδὲ τὴν συνήθη ὑπηρεσίαν νὰ ἐκτελῇ! Ὑμεῖς θέλετε συγκαλέσει τοὺς ἐφέδρους διὰ νὰ τοὺς ἀσκήσητε; Καὶ ποίας ἐζητήσατε πιστώσεις διὰ νὰ τοὺς ἀσκήσητε, διὰ νὰ συντηρήσητε αὐτοὺς, ὅταν ἠθέλατε τοὺς συγκαλέσει πρὸς ἄσκησιν; Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ προσφέρωνται πρὸς ἡμᾶς ὡς προσφέρονται πρὸς τὰ νήπια, τὰ ὁποῖα γλυκαίνουσι μὲ ζαχαρωτὰ, ἢ θερμαίνουσι μὲ ἐλπίδας ματαίας καὶ κενάς. Προσεθήκατε αὐξήσεις ἀκατανοήτους ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, αἱ δὲ αὐξήσεις αὗται δὲν ἐνδεικνύουσι φειδὼ, ἀλλὰ καταγγέλλουσι σπατάλην· ἐν ὅσῳ δὲ σπαταλῶμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, δὲν δικαιολογούμεθα, ζητοῦντες αὐξήσεις. Ἐὰν δ’ ἐπιμείνητε ἐπιβάλλοντες αὐξήσεις, θέλετε ταχέως ἐπιφέρει πλήρη κάματον εἰς τὴν παραγωγήν, ἡ δὲ τάξις τῶν φορολογουμένων θέλει δώσει τὴν αὐτὴν εἰκόνα, ἣν δίδουσι τὰ σύροντα τὰς ἁμάξας ζῷα, ὅταν φορτώνωσιν αὐτὰ μὲ ὑπέρογκα βάρη, ἀδυνατοῦσι δὲ τὰ δυστυχῆ κτήνη νὰ σύρωσι ταῦτα. Περὶ αὐτῶν ἔλαβε πρόνοιαν ὁ κ. Διευθυντὴς τῆς Ἀστυνομίας, καὶ ἐξέδωκε πρὸς τοῦτο ἀστυνομικὴν διάταξιν. Ποῖος θέλει λάβει πρόνοιαν διὰ τὴν τάξιν τῶν φορολογουμένων καὶ ἐκδώσει ἀστυνομικήν τινα παραπλησίαν διάταξιν;

§246ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν θὰ μείνῃ ὅμως ζῷον πάντοτε ὁ λαός. Θὰ σηκωθῇ αὐτὸς νὰ τὴν ἐκδώσῃ.

§247Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀγορεύω, Κύριοι, διὰ νὰ πείσω τὴν πλειονοψηφίαν. Ἂν λυποῦμαι δὲ διότι δὲν ἔχω τὴν ἐλπίδα νὰ πείσω αὐτήν, δὲν λυποῦμαι δι’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔλεγεν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου χθὲς, ὅτι δύναται νὰ καταλίπῃ τὴν ἀρχὴν, ἵνα ἀναλάβωμεν ἡμεῖς νὰ διοικήσωμεν. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ διοίκησις τῶν δημοσίων ἔχει τόσον γόητρον ἀπαστράπτον κατὰ τὴν περίοδον ταύτην· ἐὰν δὲ φιλοδοξίαι ἐγείρωνται εἰς ψυχὰς, αἵτινες δὲν ἐγεύθησαν τοῦ ἀγαθοῦ τούτου, εἰς ἡμᾶς καὶ ἡ θερμότης ἐψυχράνθη καὶ οἱ πόθοι ἐμαράνθησαν. Ἄλλο κινεῖ ἡμᾶς αἴσθημα, τὸ αἴσθημα τῆς θλίψεως, διότι βλέπομεν ὅτι ἡ πατρὶς ἡμῶν μετὰ ἑβδομήκοντα καὶ ἓν ἔτη ἀφ’ ἧς ἀφῆκε τὸ ὅπλον καὶ μετὰ 57 ἐτῶν συνταγματικὸν βίον περιήχθη εἰς ἣν κατάστασιν εὑρίσκεται. Ἂν δὲ, ὡς εἶπον, δὲν ὁμιλῶ διὰ νὰ πείσω τὴν πλειονοψηφίαν, ὀφείλω ὅμως οὐχὶ νὰ ὁμιλήσω, ἀλλὰ νὰ κραυγάσω, διὰ νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Οὐδὲ φροντίζω, ἂν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐπαναλάβῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὡς Βουλευτὴς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἔλεγε μετὰ τὰς ἐκλογὰς τῆς 7 Ἀπριλίου 1885, ἤτοι μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τοῦ κόμματος αὐτοῦ, ὅτε περιύβριζε τὴν ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ἀναδειχθεῖσαν πλειονοψηφίαν, ἀφοῦ κατὰ τὰς ἐκ τῶν ἐκλογῶν ἐκείνων ἐνδείξεις ἐκλήθημεν ἡμεῖς εἰς τὴν ἀρχήν. Ἔλεγε τότε, ὅτι ἡ πλειονοψηφία ἦτο ἠγορασμένη ἀπὸ ἡμᾶς, καὶ ὅτι ἠγοράσαμεν αὐτὴν καὶ ἠγοράσαμεν συγχρόνως καὶ τὸν λαὸν, ὑπισχνούμενοι εἰς αὐτὸν, κάτω οἱ φόροι! Ἡμεῖς οὐδέποτε εἴχομεν ὑποσχεθῆ εἰς τὸν λαὸν, ὅτι θὰ καταργήσωμεν τοὺς φόρους, ὡς συκοφαντῶν ἔλεγεν ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος Βουλευτὴς, ἀλλ’ εἴχομεν ὑποσχεθῆ εἰς τὸν λαὸν, ὅτι θέλομεν ἀποκαταστήσει τὴν φειδὼ εἰς τὴν διαχείρισιν τῶν κοινῶν πραγμάτων. Τὴν φωνήν μου κατὰ τῆς σπατάλης καὶ τώρα ἐκβάλλω, περιφρονῶν πᾶσαν συκοφαντίαν καὶ πᾶσαν ὕβριν, καὶ θέλω ἐκβάλει τὴν φωνήν μου μετὰ θέρμης, ὅπως ἀκουσθῶ ἀπὸ τὸν Ἑλληνικὸν λαόν. Ἐὰν αἱ ἐκλογαὶ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1899 παρήγαγον ἀποτελέσματα ἀνώμαλα, διότι ἐδημιούργησαν Κοινοβούλιον τοσοῦτο κατανεμημένον, ὅσον τυγχάνει κατανεμημένον τὸ Κοινοβούλιον τοῦτο, ἕνεκα δὲ τούτου ἡ λειτουργία αὐτοῦ δὲν εἶναι οὔτε ἐντελὴς οὔτε πλήρης, εὐτυχῶς αἱ πλεῖσται ὁμάδες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως — καὶ ποιοῦμαι εὔφημον μνείαν αὐτῶν — ἀγωνίζονται μεθ’ ἡμῶν τὸν αὐτὸν κοινὸν ἀγῶνα. Ἂν δ’ ὑπάρχῃ καί τις ὁμὰς, ἡ ὁποία, ἐνῷ, ὡς λέγει, δὲν ἀποτελεῖται ἀπὸ φίλους τοῦ Ὑπουργείου, ἐνθαρρύνει αὐτὸ καὶ ἐνισχύει αὐτὸ εἰς τὴν πορείαν του, καὶ ὑποστηρίζει τὰς πράξεις του, μίαν μοὶ ἐμποιεῖ ἀπορίαν, διατὶ δὲν μεταβαίνει εἰς τὴν πτέρυγα τῶν φίλων τοῦ Ὑπουργείου, καὶ δὲν παρακάθηται μετ’ αὐτοῦ, ὁμολογοῦσα δημοσίᾳ, ὅτι ὑποστηρίζει τὸ Ὑπουργεῖον;

§248ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ.....

§249ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν δίδω νόμους ἐγώ. Οἱ λέγοντες δὲ, ὅτι δίδω νόμους, καταγγέλλουσιν ἄγνοιαν τῶν κοινοβουλευτικῶν ἐθίμων. Ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἡγεῖτο τοῦ κόμματος, εἰς τὸ ὁποῖον σεῖς λέγετε ὅτι ἀνήκετε, ἐκάλεσεν ἄλλοτε ὁμάδα διοικουμένην ὑπὸ ἐπιφανοῦς πολιτικοῦ ἀνδρὸς, χρηστοῦ καὶ φιλοπάτριδος, καὶ εἶπεν εἰς αὐτὴν «μεταβῆτε ἐκεῖ», δεικνύων τὴν ὑπουργικὴν πτέρυγα, «ἀφοῦ σεῖς ὑποστηρίζετε τὸ Ὑπουργεῖον». Ἡ δημοσία παράστασις τῆς πολιτείας ἑκάστου ὑπὸ τὰ Κοινοβουλευτικὰ πολιτεύματα εἶναι ὅρος ἀπολύτως ἀπαιτούμενος, διότι τοῦτο ἀπαιτεῖ ἡ εἰλικρίνεια περὶ τὴν λειτουργίαν τῶν πολιτευμάτων. Λέγω δὲ ταῦτα, οὐχὶ διότι μεριμνῶμεν περὶ τῆς ὁδοῦ, ἣν οἱ εἰρημένοι θέλουσι νὰ βαδίσωσι, διότι ἡμεῖς, ὅπου καὶ ἂν εὑρισκόμεθα, ὑπὸ οἱασδήποτε περιπετείας καὶ ἂν περιήχθημεν, θέλομεν μετὰ παρρησίας πάντοτε ἐκπληρώνει τὸ καθῆκον ἡμῶν· ὅσον δὲ καὶ ἂν οἱ κόποι ἡμῶν ἤθελον ἀποβαίνει μάταιοι, ἡμεῖς οὐδέποτε θέλομεν παραλίπει καὶ ὑπὸ τοιούτους ὅρους νὰ ἐκπληρώσωμεν μετὰ τῆς αὐτῆς θερμότητος καὶ ἀκριβείας τὸ καθῆκον ἡμῶν.

§250ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις ἓν μόνον ἔχει τὸ ἄξιον ἰδιαιτέρας ἐξετάσεως καὶ ἄξιον ἐν ταὐτῷ τῆς ἰδιαιτάτης προσοχῆς τῆς Βουλῆς, αὐτὸ ἐκεῖνο, ἐφ’ οὗ προεκάλεσε τὴν προσοχὴν ὁ πρὸ ἐμοῦ ἀναβὰς τὸ βῆμα. Πρόκειται περὶ συμβάσεως, ἐν ᾗ οἱ συμβαλλόμενοι μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως εἶναι ἱδρύματα ἑλληνικὰ, καὶ οἱ συνεννοούμενοι μετὰ τῶν συμβληθέντων ἀποτελοῦσι καὶ αὐτοὶ ἵδρυμα ἑλληνικὸν, ἐξόχως ἐθνικὸν, παρακολούθημα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, στήριγμα τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν πάσαις ταῖς οἰκονομικαῖς ὑποθέσεσι, φέρον καὶ τὸν τίτλον προνομιούχου ἐθνικοῦ ἱδρύματος. Παρακαλῶ, Κύριοι, νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπομνήσω ποία ἐγεννήθη κατάστασις μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου περὶ Ἐλέγχου ἐπὶ ὡρισμένων ὑποχρεώσεων τοῦ Δημοσίου, οὐχὶ ἀπέναντι τῶν ἐξωτερικῶν δανειστῶν, ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν ἄλλων δανειστῶν, τῶν ἐντὸς τοῦ Κράτους, καὶ ἐπὶ τῆς ὑποχρεώσεως ἣν ἀνέλαβε τὸ Κράτος πρὸς τοὺς κληρονόμους τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος. Κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νόμου περὶ Ἐλέγχου, μετὰ τὴν ἐκ τῶν ὑπεγγύων προσόδων, τῶν τεθειμένων ὑπὸ τὸν ἀπόλυτον ἔλεγχον καὶ τὴν ἀπόλυτον διαχείρισιν τῆς Ἐπιτροπῆς τῆς Διεθνοῦς, πληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐξωτερικῶν δανείων εἰς χρυσὸν, πᾶν τὸ περισσεῦον εἰσάγεται εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν καὶ τίθεται εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῆς· ἐπειδὴ δὲ ἡ Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ ἀντὶ ἄλλου ταμίου ἐξέλεξε ταμίαν τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, πᾶν τὸ περισσεῦον μετὰ τὴν ἐξόφλησιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐξωτερικῶν δανείων τίθεται διὰ παραγγελίας τῆς Ἐπιτροπῆς εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ἐχούσης ὡρισμένην ἐντολὴν, ἐξ αὐτοῦ τοῦ περισσεύματος νὰ ἀποτίσῃ τὰ ὀφειλόμενα εἰς τοὺς δανειστὰς τῆς Ἑλλάδος, τοὺς εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἐν οἷς καὶ εἰς τοὺς κληρονόμους τοῦ Βασιλέως Ὄθωνος, τὸ δὲ μετὰ τὴν πληρωμὴν ταύτην πλεονάζον νὰ εἰσαγάγῃ ἀμέσως εἰς τὸ ταμεῖον τοῦ Κράτους. Τοῦτο ῥητῶς λέγει τὸ ἄρθρον 31 τοῦ νόμου περὶ Ἐλέγχου (ἀναγινώσκει): «Τὰ ποσὰ τὰ ὑπερβαίνοντα τὴν καθ’ ἑξαμηνίαν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων, περὶ ὧν πραγματεύονται κτλ., καὶ τὰς κατὰ τὰ ἄρθρα 4 καὶ 25 δαπάνας τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης τῆς Ἑλλάδος, ὅπως διατεθῶσιν ὡς ἑξῆς... Ἐὰν ἀπομένῃ ὑπόλοιπον, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ὑποχρεοῦται νὰ καταβάλῃ τοῦτο ἀμέσως εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Κράτους...» Καὶ πῶς μὲν ἐκτελεῖται ἡ καταβολὴ αὕτη παρὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης εἰς τὸ Ταμεῖον τοῦ Κράτους, ἀγνοῶ, διότι δὲν ἐδόθη καὶ ἀφορμὴ νὰ μάθωμεν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως κατὰ τίνα τρόπον ἐκανονίσθησαν τὰ τῆς ἀποδόσεως ταύτης, καὶ ἂν μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὑποχρεώσεων, ὧν ἡ ἐκτέλεσις εἶναι ἀνατεθειμένη εἰς τὴν Τράπεζαν, δὲν μεσολαβεῖ χρόνος, καθ’ ὃν στερεῖται τὸ Δημόσιον τοὺς τόκους τοῦ χρήματος, τοῦ ὁμολογουμένως καὶ ἀναντιρρήτως εἰς αὐτὸ ἀνήκοντος μετὰ τὴν εἰρημένην πληρωμήν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι τὸ ζήτημα. Προκειμένου νὰ συνομολογηθῇ ἡ σύμβασις, ἣν ζητοῦσι παρ’ ἡμῶν νὰ ψηφίσωμεν, ἀναγκαία ἦτο ἡ ἀνάμιξις τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, διότι αὕτη ἐκρίθη ὅτι ἦτο ἡ μόνη δυναμένη νὰ δανείσῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, τὴν μέλλουσαν νὰ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, τὸ χρῆμα τὸ ἀπαραίτητον πρὸς κατασκευὴν τούτου, τὰ 11 ἑκατομμύρια. Τὸ ἐθνικὸν ἵδρυμα, ὅπερ ἐζητήθη νὰ δανείσῃ τὸ χρῆμα τοῦτο εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἐγίνωσκεν ὅτι ἔχει διαρκῶς εἰς χεῖρας αὐτοῦ τὰ πλεονάσματα, μετὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὀφειλομένων εἰς τὸ ἐσωτερικὸν χρέος· ἐγίνωσκε δέ, ὅτι τὰ πλεονάσματα ταῦτα, χάρις εἰς τὴν ἀφθονίαν τῶν ἐσόδων, εἶναι τοσαῦτα, ὥστε οὐδένα κίνδυνον διατρέχει, οὐδὲ τῆς ἐλαχίστης ἀπωλείας, ἐκ τῶν χρημάτων τούτων, τῶν παρ’ αὐτῷ κατατεθειμένων, ἂν ἤρχετο ἀπ’ εὐθείας εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ μετ’ αὐτῆς συνῆπτε τὴν σύμβασιν, καθ’ ἣν ἤθελε παραγγελθῆ νὰ κρατῇ τὰ χρήματα ταῦτα πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ σκοποῦ τῆς συμβάσεως, ἣν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι εἰς οἱονδήποτε ἄλλο κατάστημα τραπεζιτικὸν, δυνάμενον νὰ διαθέσῃ τὸ ζητούμενον ποσὸν, ἂν ἀπετείνετο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, δὲν ἤθελεν ἀκούσει παρὰ τοῦ ἑλληνικοῦ ἐκείνου καταστήματος τὴν ἔνστασιν, ἣν ἤκουσε παρὰ τοῦ ἐθνικοῦ καταστήματος, τοῦ ἐξόχως ἐθνικοῦ καταστήματος, τῆς Ἐθν. Τραπέζης, τὴν ἀντίρρησιν, τὴν ἐπίμονον ἀπαίτησιν, ἥτις ἀπέληξεν εἰς τὴν συμφωνίαν, ἣν ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 24 τῆς συμφωνίας ταύτης, ἐν § 2, (ἀναγινώσκει) «ἡ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω νόμου Ἐπιτροπὴ τοῦ Διεθνοῦς Ἐλέγχου θέλει μεσολαβήσει»,—προσέξατε, παρακαλῶ,—«θέλει μεσολαβήσει εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ διὰ τῆς παρούσης συμβάσεως συνομολογουμένου δανείου, μέχρις ἐπαρκείας τοῦ ὡς ἀνωτέρω ἐν τῷ παρόντι ἄρθρῳ προβλεπομένου ὑπολοίπου τῶν μνησθεισῶν ὑπεγγύων προσόδων ἐκ τοῦ νόμου ΒΦΙΘʹ, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, καθ’ ὃν λειτουργεῖ διὰ τὰ εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δημόσια δάνεια, τὰ ἐκ τῶν αὐτῶν ὑπεγγύων προσόδων ὑπηρετούμενα, κατὰ τὸ ἄρθρον 31 τοῦ εἰρημένου νόμου.» Ἡ διάταξις αὕτη τοῦ ἄρθρου 24 ἀντιστοιχεῖ ἀκριβῶς πρὸς τὴν ἀξίωσιν, ἣν διετύπωσε τὸ ἐθνικὸν ἵδρυμα, ἀντιστοιχεῖ ἀκριβῶς εἰς τοὺς ὅρους, ὧν ἐποιήσατο χρῆσιν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀποταθεὶς, τῇ αἰτήσει τῆς εἰρημένης Τραπέζης, πρὸς τὴν Διεθνῆ Οἰκονομικὴν Ἐπιτροπὴν καὶ ζητήσας τὴν «εὐμένειαν αὐτῆς», ὅπως τύχωμεν τῆς ἀσφαλείας, δι’ ἧς ἠδυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν σύμβασιν ταύτην (ἀναγινώσκει): «Συνεφωνήθη», λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐν τῇ πρὸς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν ἐπιστολῇ τῆς 20 Μαρτίου, ἧς τμήματα ἀνεγνώσθησαν πρὸ ὀλίγου, «συνεφωνήθη μετὰ τῶν ἀναλαμβανόντων τὰ δάνεια... ὅτι ἐκ τοῦ ὑπολοίπου θὰ διαθέτῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν κλπ.» (τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων) «καὶ ἐκ τοῦ νέου ὑπολοίπου»— τοῦτο ἐνδιαφέρει ἡμᾶς σήμερον—«θὰ διαθέτῃ» (ἡ Ἐπιτροπὴ, οὐχὶ ἡ Τράπεζα) «τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ὑπὲρ τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Μελιγαλᾶ συνομολογηθησομένου δανείου. Ἡ πρὸς τοῦτο μεσολάβησις τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἐτέθη παρὰ τῶν συνομολογησάντων τὸ δάνειον ὡς ὅρος, οὗ ἄνευ οὐδὲν δύναται γενέσθαι.»

§251ΡΙΚΑΚΗΣ. Δι’ ἐσωτερικὸν δάνειον;

§252ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα. Εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ἀκούσητε ἐκ νέου: «Ἡ πρὸς τοῦτο μεσολάβησις τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς ἐτέθη ὑπὸ τῶν συνομολογησάντων τὸ δάνειον ὡς ὅρος, οὗ ἄνευ οὐδὲν δύναται γενέσθαι». Ἀλλὰ, Κύριοι, ἠκούσατε πρὸ ὀλίγου· εὐθὺς ὡς Ἐπιτροπὴ διὰ τοῦ χρήματος τοῦ παρὰ τῷ ταμείῳ αὐτῆς, τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἐξοφλήσῃ τὸν τόκον καὶ τὰ χρεωλύσια τῶν ἐξωτερικῶν δανείων, παρέχει ἐντολὴν εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ ἐκτελέσῃ αὕτη τὰ ἴδια ἑαυτῆς καθήκοντα, τὰ ἐκ τοῦ νόμου περὶ Ἐλέγχου πηγάζοντα, καὶ τίθησιν εἰς τὴν διάθεσιν αὑτῆς ἀπολύτως, ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων τῶν ἐκ τοῦ νόμου πρὸς τοὺς ἐσωτερικοὺς δανειστὰς πηγαζουσῶν, πᾶν τὸ ποσὸν τὸ περισσεῦσαν. Κατὰ τίνα νῦν τρόπον ζητεῖται ἡ μεσολάβησις τῆς Ἐπιτροπῆς ἐνταῦθα, ὥστε διὰ τῆς Ἐπιτροπῆς νὰ δοθῇ διαταγὴ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ πληρώνῃ καὶ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ νέου δανείου, ὅπερ συνομολογεῖται; Ἦτο δύσκολον νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν ἡ Τράπεζα μετὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκ τῶν χρημάτων τῶν κατατεθειμένων παρ’ αὐτῇ νὰ συνομολογηθῇ ὅτι θέλει πληρώνεσθαι ἡ ὑπηρεσία τοῦ δανείου τοῦ συνομολογουμένου σήμερον; Ἦτο δύσκολον νὰ ἀνακοινωθῇ ἁπλῶς πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν,—εἰς ἣν ἀνακοινοῦνται πάντα τὰ τοιαῦτα, δυστυχῶς, διότι πάντα συνδέονταί πως πρὸς τὰ οἰκονομικὰ αὑτῆς καθήκοντα, τὰ ἐποπτικὰ, τὰ ἐξελεγκτικὰ καθήκοντα αὐτῆς, κατ’ ἀνάγκην,—νὰ ληφθῇ ἡ συναίνεσις ἁπλῶς καὶ νὰ μὴ ζητηθῇ ἡ μεσολάβησις αὐτῆς, ὅπως μεσολαβοῦσα αὐτὴ διατάξῃ τὴν Τράπεζαν νὰ πράξῃ ταῦτα, οὕτω δὲ λάβῃ αὐτὴ τὴν διεύθυνσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, παρεντιθεμένη οὕτω μεταξὺ τοῦ Κράτους καὶ τῆς Τραπέζης τῆς συνομολογούσης τὸ δάνειον; Ταῦτα τὸ μὲν κατάστημα τὸ ἐθνικὸν εἰς οὐδὲν ἐλογίσθη, διότι φαίνεται ὅτι παρὰ τῷ καταστήματι τῷ ἐθνικῷ μικρὰ εἶναι ἡ προσήλωσις εἰς τὰ αἰσθήματα τὰ ἐθνικὰ καὶ μεγάλη ἡ προσοχὴ εἰς μόνον τὸ χρηματικὸν συμφέρον. Ἀλλ’ ἡμεῖς ἔχομεν δικαίωμα νὰ παραπονεθῶμεν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, τοιαύτας προτάσεις δεχθεῖσα, ὑπέβαλεν αὐτὰς δι’ οὗ τρόπου μετεχειρίσθη, ἐνώπιον τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς, καὶ ἔδωκεν οὕτως εἰς αὐτὴν ἀφορμὴν νὰ πιστοποιήσῃ ἐκεῖνο, ὅπερ πρὸ ὀλίγου ἐλέχθη περὶ τῶν μελῶν αὐτῆς ὑπὸ τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, ὅτι εἶναι πολὺ περισσότερον προσεκτικοὶ οὗτοι, προκειμένου περὶ τῆς χώρας, ἣν ἔχουσιν ὑπὸ τὸν ἴδιον αὑτῶν ἔλεγχον, καὶ πολὺ φειδωλότεροι τῆς φιλοτιμίας αὐτῆς ἢ ὅ,τι ἡμεῖς αὐτοὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτούς. Καὶ ἀκούσατε τὴν ἀπάντησιν τῆς Ἐπιτροπῆς. «Ἡ Ἐπιτροπὴ, ἀπαντῶσα ἐπὶ πάντων τῶν θεμάτων τῶν τεθειμένων εἰς αὐτὴν, καὶ τῶν ἀναγομένων εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων καὶ τοῦ ἀναγομένου εἰς τὴν ὑπόθεσιν τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, (τὰ δύο πρῶτα κεφάλαια τῆς ἀπαντήσεως αὐτῆς ἀφορῶσιν εἰς τὸν εἰρημένον σιδηρόδρομον, καὶ περὶ τούτων θέλει δοθῆ ἀφορμὴ νὰ ὁμιλήσω αὔριον, ἐπὶ τοῦ δευτέρου, διότι νομίζω ὅτι ἔχει ἡ ἀπάντησις σημασίαν σπουδαίαν ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ὅπερ θέλομεν συζητήσει, τῆς παραχωρήσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης,) ἐπὶ τοῦ τρίτου ἰδοὺ τί λέγει.—Τὸ ἔγγραφον δὲν ἔχω ἐδῶ· ἔμεινεν ἐν τοῖς ἐγγράφοις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Γόρτυνος, ἀλλ’ ἔχω σημείωσιν ἀκριβῆ.— Ἡ Ἐπιτροπὴ λέγει ἁπλῶς, ὅτι «συναινεῖ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τῶν προσόδων τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τῶν 11 ἑκατομμυρίων, ἀφοῦ ἐκτελεσθῶσι πᾶσαι αἱ ἄλλαι ὑπηρεσίαι»...

§253Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ αὐτὸ πράττει καὶ διὰ τὰ ἐσωτερικὰ δάνεια.

§254ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἔπραξε τοῦτο διὰ τὰ ἐσωτερικὰ εἰς γραμμάτια δάνεια, ἐξήντλησε πλέον τὸ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ κατατεθειμένου δικαίωμα αὐτῆς, καὶ ἔθηκεν ἐφεξῆς τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Τραπέζης, καὶ μετὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ἐσωτερικῶν δανείων εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους. Τίς ἡ ἀνάγκη νὰ ἀναδράμωμεν πάλιν εἰς αὐτὴν καὶ νὰ παρακαλέσωμεν αὐτὴν νὰ ἀναμιχθῇ εἰς ὑπόθεσιν, ἐφ’ ἧς οὐδὲν ἔχει ἐκ τοῦ νόμου περὶ Ἐλέγχου δικαίωμα νὰ ἀναμιχθῇ; Διότι οὔτε ἔχει οὐδὲν δικαίωμα, οὔτε ἀξιοῖ βεβαίως δικαίωμα ἡ Ἐπιτροπὴ νὰ ἀναμιγνύηται εἰς τὰ τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων τῶν προωρισμένων ὑπὲρ τῶν ἐσωτερικῶν δανείων, καὶ πολλῷ ὀλιγώτερον εἰς τὰ τῶν περισσευόντων ὑπὲρ τοῦ Ταμείου τοῦ Κράτους, εἰμὴ μόνον ἐφ’ ὅσον τυχὸν ὑποπτευθῇ ἢ ἀντιληφθῇ ὅτι δὲν γίνεται ἡ χρῆσις ἡ προσήκουσα, προκειμένου περὶ καταβολῆς εἰς τοὺς ἐσωτερικοὺς δανειστάς· διότι δυστυχῶς αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ συμφέροντα, ἅτινα ἤγαγον ἡμᾶς εἰς τοιαύτας συμφωνίας ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ συμφέροντα ὑπήγαγον καὶ τὰ ἐσωτερικὰ δάνεια ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Διεθνοῦς Οἰκονομικῆς Ἐπιτροπῆς. Δὲν δύναμαι ἀληθῶς,—καὶ ἐπανέρχομαι πάλιν ἐκεῖ, ὅθεν ἤρχισα,—νὰ κατανοήσω, πῶς, προκειμένου περὶ δανείου 11 ἑκατομμυρίων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, ἵδρυμα ἐθνικὸν ἠδυνήθη νὰ ὑποβάλῃ τοιαύτην ἀξίωσιν· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ κατανοήσω καὶ πῶς ἡ Κυβέρνησις ἔστερξεν, ἀπέναντι τοιαύτης ἀξιώσεως, νὰ δώσῃ συναίνεσιν καὶ νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἵνα τύχῃ τῆς συναινέσεως αὐτῆς εἰς τὴν τοιαύτην συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως. Ἡ συνομολόγησις συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἦτο βεβαίως ἔργον ἄξιον παντὸς ἐπαίνου, καὶ δὲν ἤθελεν ἐγείρει οὐδὲ τὴν παραμικρὰν ἀντίρρησιν ἐνταῦθα, ἂν δὲν περιεῖχε τὴν διάταξιν ταύτην. Ἀλλ’ ἡ συνομολόγησις τῆς συμβάσεως, προκειμένου περὶ εὑρέσεως 11 ἑκατομμυρίων εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια, βεβαίως δὲν ὑπερέβαινε τὰς δυνάμεις τῆς Κυβερνήσεως. Ἂν δ’ εὕρισκε τοιαῦτα προσκόμματα παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, βεβαίως ἠδύνατο ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ εὕρῃ καὶ ἀλλαχοῦ ἴσως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, καὶ ἐν τοῖς πόροις αὐτῆς ἔτι, τὸ ἀπαιτούμενον χρῆμα, ὥστε βαθμηδὸν νὰ φθάσῃ εἰς τὴν συντέλεσιν τοῦ ἔργου, μὴ προστρέχουσα εἰς ἵδρυμα, ὅπερ ἦτο διατεθειμένον νὰ μὴ ἀποβλέψῃ εἰς ἄλλο τι παρὰ μόνον εἰς τὸ κέρδος καὶ τὴν τελείαν αὐτοῦ ἀσφάλειαν, δεικνῦον αὐτὸ πρῶτον περιφρόνησιν πρὸς τὴν πίστιν τῆς χώρας. Εἶναι προφανές, Κύριοι, ὡς καὶ πρὸ ἐμοῦ ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἐντίμου προαγορεύσαντος, ὅτι καὶ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ὑπάρχει ἡ κηλὶς τῆς ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως, καὶ ὅτι ἐνταῦθα ἡ κηλὶς εἶναι ἔτι μείζων, δι’ οὓς λόγους ἐξέθηκα. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρέλθωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, μὴ ὑποβάλλοντες καὶ ἐνταῦθα τὴν πρότασιν περὶ ἀπαραδέκτου λόγῳ τῆς ἀντιθέσεως πρὸς τὸν θεμελιώδη ἡμῶν νόμον.

§255Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ καταγγελλόμενος καὶ μὴ ἀπαντῶν, διὰ τῆς σιωπῆς του δηλοῖ, ὅτι ἀποδέχεται τὰς ἐναντίον αὐτοῦ κατηγορίας, διὰ τοῦτο εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις, ἵνα δι’ αὐτῶν δηλώσω, ὅτι δὲν ἀποδέχομαι τὰς κατηγορίας, ἃς ὁ ἐκ Γόρτυνος ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξετόξευσεν ἐναντίον ἡμῶν. Λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου μᾶς εἶπεν ὅτι δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1880, τὸν ὁποῖον ἀπὸ 40,000,000 ἀνεβιβάσαμεν εἰς 110 καὶ 113 ἑκατομμύρια, δὲν ἠρκέσθημεν εἰς τὰ 500 περίπου ἑκατομμύρια, μὲ τὰ ὁποῖα ἐχρεώσαμεν τὸν τόπον, ἀλλ’ ἐξακολουθοῦμεν ψηφίζοντες νομοθετήματα, διὰ τῶν ὁποίων ἐπεκτείνομεν τὸν ἔλεγχον καὶ αὐξάνομεν τὰ δεσμὰ τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Νομίζω ὅτι πᾶς ἄλλος ἠδύνατο τοιαύτην κατηγορίαν ἐναντίον ἡμῶν νὰ ἀπευθύνῃ παρὰ ὁ προλαλήσας, διότι εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ὑμᾶς, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1882, ὅτε ἀπέθανεν ὁ Κουμουνδοῦρος, τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος διῃρέθη εἰς δύο στρατόπεδα, τὸ μὲν ὑπὸ τὸν Τρικούπην, τὸ δὲ ὑπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος. Ὁ Τρικούπης διώκησε κατὰ πρῶτον τὸν τόπον μέχρι τοῦ 1885, ἀλλὰ τούτου τὴν διοίκησιν δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ἐξετάσω, διότι δὲν ὑπάρχει ἐν τῇ ζωῇ· περὶ αὐτοῦ θὰ ὁμιλήσῃ ἡ ἱστορία. Ἡ ἑβδόμη Ἀπριλίου τοῦ 1885 ἀνέδειξε κυβερνήτην τοῦ Κράτους τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτήν, ὁ ὁποῖος μετὰ πάροδον πέντε ἢ ἓξ μηνῶν ἀπὸ τῆς εἰς τὴν ἀρχὴν ἀναρρήσεώς του ἐκάλεσε τὸν τόπον εἰς ἐπιστρατείαν, καὶ ἀπέστειλεν ἑβδομήκοντα ὅλας χιλιάδας Ἑλλήνων εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Ἡ ἐπιστράτευσις ἐκείνη ἐπεβάρυνε τὸν τόπον, διότι εἶχεν ἀνάγκην δαπανῶν. Παραλείπω τὰ θύματα, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι περὶ τὰς πέντε ἕως ἓξ χιλιάδες ἀνδρῶν ἀπέθανον μόνον εἰς τὰ διάφορα νοσοκομεῖα καὶ εἰς ἄλλα οἰκήματα. Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνέβησαν αἱ γνωσταὶ συμπλοκαὶ, μετὰ τὰς ὁποίας ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἔστειλε τὰ κλειδιὰ εἰς τὸ Παλάτι, παραιτηθεὶς τῆς ἐξουσίας, καὶ δηλώσας εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, ὅτι δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ πταίστης τῆς φοβερᾶς ἐκείνης καταστάσεως, καὶ ὅτι ἦτο ἀνάγκη ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς νὰ προσέξῃ, διότι ὑπῆρχον καὶ ἄνθρωποι ἐπιβουλευόμενοι τὰ συμφέροντα αὐτοῦ! Καὶ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, (ἂν ὄχι τὸ ὅλον, ἂν ὄχι τὸ ἥμισυ, βεβαίως ὅμως τὸ τρίτον αὐτοῦ) μὴ γνωρίζων ὅσα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐγνώριζεν, ἐπίστευσεν εἰς ὅσα οὗτος ἔλεγε. Παραλείπω τὰ μετὰ ταῦτα, τὰς ἐν γένει ἐνεργείας, διότι δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ εἴπω τι περὶ αὐτῶν. Κατὰ τὸ 1890 ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἀνῆλθε καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐξουσίαν, διοικήσας ἐπ’ ἀρκετὸν χρόνον, καὶ ἐγκαταλείψας αὐτὴν χωρὶς νὰ θέλῃ. Παρῆλθον ἔπειτα πέντε ἔτη ὁλόκληρα, καὶ πάλιν ἦλθεν εἰς τὴν ἐξουσίαν, τὸ 1895. Καὶ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην εἴχομεν νέαν ἐπιστράτευσιν, εἴχομεν νέας δαπάνας, εἴχομεν τὴν ὁλοσχερῆ καταστροφὴν τοῦ τόπου! Καὶ ἐν τούτοις δι’ ὅλα αὐτὰ δὲν πταίει ποσῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ἀλλὰ πταίομεν ἡμεῖς, οἵτινες τὴν ἑσπέραν ταύτην ψηφίζομεν τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης! Ἡμεῖς ζητοῦμεν νὰ καταστρέψωμεν τὸν τόπον! Καὶ διαμαρτύρεται ἐπὶ τούτῳ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ! Ἀλλ’ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς θὰ σᾶς διδάξῃ μίαν ἔτι φορὰν, — λυποῦμαι δὲ, ὅτι ἴσως εἶναι μακρὰν ἡ ἡμέρα ἐκείνη, καὶ δὲν γνωρίζω ἂν θὰ ἔχῃ ὄρεξιν ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς νὰ πολιτευθῇ, — ὅτι δὲν πλανᾶται πλέον. Ταῦτα, Κύριοι, ἐνόμισα ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ εἴπω, διότι αἱ ἐναντίον ἡμῶν κατηγορίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, ὅτι δὲν ἐνδιαφερόμεθα διὰ τὸν τόπον, δὲν εἶναι δίκαιαι. Δυνατὸν νὰ μὴ γνωρίζωμεν τὰ κοινοβουλευτικὰ πράγματα, ἢ καὶ νὰ μὴ ἐννοῶμεν αὐτὰ ὡς ὁ κ. Δηλιγιάννης, ἀλλὰ πάντοτε καλῇ τῇ πίστει καὶ ἐν εἰλικρινείᾳ δίδομεν τὴν ψῆφόν μας εἰς ἐκείνους, εἰς τοὺς ὁποίους ἐνεπιστεύθημεν τὴν διοίκησιν τοῦ τόπου.

§256Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἂν τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γυθείου ἐλέγοντο ὑπὸ Βουλευτοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν), οὐδόλως θὰ μοὶ ἐφαίνετο παράδοξον· ἀλλ’ ὅταν λέγωνται παρὰ Βουλευτοῦ ἀνήκοντος εἰς τὴν πτέρυγα ἐκείνην (δεικνύει τὴν δεξιὰν), νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι ὅλως ἀνακόλουθον πρὸς τὰς πράξεις τῆς πτέρυγος ἐκείνης. Ὁ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐκυβέρνησε τὸ Κράτος εἰς δύο ἐποχὰς ἀξιοσημειώτους· ἐν τούτοις, καίτοι ἐπιρρίπτονται ὅλαι αἱ εὐθῦναι εἰς αὐτὸν ἐπὶ ταῖς καταστροφαῖς, αἵτινες συνέβησαν κατὰ τὰς ἐποχὰς ἐκείνας, οὔτε τότε εἶχον τὸ θάρρος, οὔτε σήμερον ἔχουσι, νὰ ζητήσωσιν εὐθύνας παρ’ αὐτοῦ, ὅστις μετὰ θαυμαστοῦ θάρρους ἔρχεται καὶ προκαλεῖ πάντοτε τὸν ἔλεγχον. Ἐγὼ ἐπεθύμουν, οἱ λέγοντες τὰ τοιαῦτα νὰ εἶχον καὶ τὴν τόλμην νὰ ὁμιλήσωσι καθαρὰ, νὰ ἐλέγξωσι τὰς πράξεις τοῦ ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, τάς τε πρὸ τοῦ πολέμου καὶ τὰς κατ’ αὐτὸν, καὶ ὄχι ν’ ἀποφεύγουν... Διατὶ φεύγετε τὸν ἔλεγχον; Μήπως φοβεῖσθε ὅτι θ’ ἀποκαλύψῃ, ἀντὶ ν’ ἀποκαλυφθῇ; Πρέπει νὰ ἔχητε τὸ θάρρος νὰ προβῆτε. Μὴ νομίζετε ὅτι ταῦτα λέγων κηρύσσομαι ὑπὲρ τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη. Ὄχι! Τὴν γνώμην μου περὶ αὐτοῦ θὰ ἀκούσητε, ἂν καὶ ὅταν γείνῃ συζήτησις εὐρεῖα ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Καὶ τοιαύτην συζήτησιν θέλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὁ ὁποῖος δυνατὸν νὰ εἶχεν ἀπολέσει τὴν οἰκονομικὴν πίστιν πρὸ τοῦ πολέμου, ἀλλὰ διετήρει τὴν ἐθνικὴν τιμὴν πολὺ ὑψηλά. Εἶναι ἔγκλημα, ὅτι δὲν εὑρίσκεται ὁ ὑπεύθυνος τῆς τελευταίας καταστροφῆς τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Εἶχε καθῆκον ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων, ἡ πρώτη συνελθοῦσα μετὰ τὸν καταστρεπτικὸν ἐκεῖνον πόλεμον, πρωτίστως νὰ ζητήσῃ λόγον ἀπὸ τοὺς ἐνόχους, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν, ὁπουδήποτε καὶ ἂν ἵστανται οὗτοι, διότι οὐδεὶς δύναται νὰ ἦναι ἀνεύθυνος ἀπέναντι τοῦ ἔθνους διὰ τοιαύτας καταστροφάς. Μὴ ἀποφεύγετε λοιπὸν, ἀλλὰ προβῆτε εἰς ἔλεγχον, καὶ ἂν ἀποδείξητε τὸν ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν ἔνοχον, πρέπει οὗτος νὰ τεθῇ εὐθὺς ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου τούτου, ἐκτὸς τῆς πολιτικῆς δράσεως· ὄχι ὅμως νὰ ἔρχησθε νὰ τὰ λέγητε μόνον ἐν παρόδῳ καὶ νὰ θίγητε ὑπολήψεις ἄνευ ἀποδείξεων. Αὐτὸ εἶναι τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχετε, ἀλλὰ δὲν τὸ ἐπράξατε μέχρι τοῦδε. Ἡ πλειονοψηφία ἔχει ἐγκληματίσει πρὸς τὸ ἔθνος, παραλείψασα μέχρι τοῦδε τὸ ὕψιστον τῶν ἑαυτῆς καθηκόντων, τὸν ἔλεγχον τῶν πεπραγμένων πρὸ τοῦ πολέμου καὶ κατ’ αὐτὸν, καὶ τὴν ζήτησιν εὐθυνῶν παρὰ τῶν ὑπαιτίων τῆς ἐθνικῆς καταστροφῆς.

§257Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Πρὶν εἰσέλθῃ εἰς τὸ Κοινοβούλιον ὁ κ. συνάδελφος, ἤτοι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Περίοδον, ἐγὼ πρῶτος ὑπέγραφα μεταξὺ ἄλλων συναδέλφων πρότασιν περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς, ἥτις νὰ ἐξελέγξῃ πάντα ταῦτα· καὶ συνεστήθη ἐπιτροπή.

§258ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διὰ νὰ τὰ καλύψῃ.

§259Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Βεβαίως διὰ νὰ τὰ καλύψῃ· διότι ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία συνεστήθη, δυστυχῶς ἐζήτει νὰ ἐξελέγξῃ μόνον τὴν Ἐθνικὴν Ἑταιρείαν, ἐγὼ δὲ δὲν ἤθελον νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος τούτου. Ἐπιφυλάσσομαι εἰς ἄλλην ὥραν νὰ τὰ ἐκθέσω, διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν λεχθῶσι τὰ ἀληθῆ, ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ὄχι μόνον θὰ ἐκδιώξῃ ἀπὸ τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ καὶ θὰ λιθοβολήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν ἔφερον εἰς αὐτὴν τὴν κατάστασιν.

§260Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δι’ ἐμὲ, Κύριοι, εἶναι θλιβερὸν, ὅτι παρέρχομαι ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἄρτι κατέλιπον οἱ παλαίμαχοι ἐν τῇ πολιτικῇ σκηνῇ· διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἐπιχειρήσω νὰ ἐκταθῶ, ἀλλὰ θὰ εἴπω ὀλίγας μόνον λέξεις ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἡ δήλωσις τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς χθὲς εἰς ἐπερώτησιν τοῦ ἐντίμου ἐξ Ὀλυμπίας συναδέλφου κ. Χριστοπούλου ἐποιήσατο ἐν σχέσει πρὸς ἕνα ὅρον τῆς συγγραφῆς τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, ἀφορῶντα εἰς τὸ πλάτος τῆς σιδηροδρομικῆς γεφύρας, ἡ ὁποία θὰ ζεύξῃ τὸν Ἀλφειὸν ποταμὸν μεταξὺ Πύργου καὶ Ἀγουλινίτσης, ἡ δήλωσις αὕτη μὲ ἀπαλλάσσει τοῦ κόπου, ὅπως ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Δὲν παρῆλθεν ὅμως δι’ ἐμὲ ἀπαρατήρητος οὔτε ὁ τόνος τῆς φωνῆς, οὔτε ὁ τρόπος τῆς ἐκφράσεως τῶν διαμαρτυριῶν καὶ παραπόνων ἐνίων ἐκ τῶν συναδέλφων τῆς δυτικῆς Πελοποννήσου, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ἐν σχέσει πρὸς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα· διότι, ἂν ἡ Κυβέρνησις προῆλθεν εἰς συμφωνίας μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ὅπως ἡ Ἑταιρεία συμπληρώσῃ τὸ δίκτυον τὸ σιδηροδρομικόν, ἐφ’ ὅσον οἱ πόροι τοῦ Κράτους καὶ αἱ οἰκονομικαὶ δυνάμεις αὐτοῦ ἐπέτρεπον τοῦτο, δὲν ἔπραξε τοῦτο διὰ νὰ ἀδικήσῃ τὰς ἐπαρχίας τὰς ὁποίας ἀντιπροσωπεύουν οἱ ἐκ Λακεδαίμονος καὶ Γόρτυνος συνάδελφοι. Ὀφείλω δὲ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὸν τόνον τῆς φωνῆς αὐτῶν, διότι ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης διέρρηξαν τὰ ἱμάτια αὐτῶν καὶ ἔρρηξαν κραυγὰς διαμαρτυρίας, φωνοῦντες πρὸς τὴν Κυβέρνησιν: «Διατί τὸν πακτωλὸν τῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας ἀνοίγετε μόνον ὑπὲρ τῶν ἐπαρχιῶν, περὶ ὧν προνοεῖ ἡ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν σύμβασις; Μήπως αἱ ἐπαρχίαι αὗται δὲν συγκοινωνοῦσι διὰ θαλάσσης πρὸς ἀλλήλας; μήπως δίκτυα καὶ συμπλέγματα ὁδῶν δὲν διασχίζουσι τὰς ἐπαρχίας ταύτας, καὶ δὲν ἀπήλαυσαν ἄχρι τοῦδε καὶ δὲν ἀπολαύουσι μέχρι σήμερον τῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας;» Ἐγὼ, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας Ὀλυμπίας, κρίνω ἐπιεικῶς τὰς γνώμας ταύτας τῶν συναδέλφων...

§261ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν. Διατί;

§262ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Διότι τὰς γνώμας ὑμῶν ταύτας δικαιολογεῖ τὸ θάρρος τῆς ἀγνοίας... Ὀφείλω ὅμως νὰ διαμαρτυρηθῶ, διότι ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἶναι ὁ παρίας τοῦ Κράτους ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας· διότι μία καὶ μόνη ὁδὸς ὑπάρχει ἐν Ὀλυμπίᾳ, καὶ αὕτη οὐχὶ ἑνοῦσα τοὺς διαφόρους δήμους τῆς ἐπαρχίας πρὸς ἀλλήλους ἢ πρὸς τὴν πρωτεύουσαν, ἀλλὰ συγκοινωνοῦσα ταύτην μετὰ τῆς πρωτευούσης ἄλλης ἐπαρχίας, τῆς Μεγαλοπόλεως. Ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ὁδὸς, ἡ ὁποία ἑνόνει ἕνα τῶν δήμων τῆς ἐπαρχίας μου, τὸν δῆμον Σκιλλοῦντος μετὰ τοῦ δήμου Βώλακος, τῆς Ἀγουλινίτσης, ἀλλὰ καὶ αὕτη ὀφείλεται μᾶλλον εἰς φυσικὴν οἰκονομίαν τοῦ ἐδάφους, οὐδεμία δὲ ἔχει ληφθῆ πρόνοια περὶ συντηρήσεως ταύτης. Εἶναι λοιπὸν, κύριοι συνάδελφοι, αἱ διαμαρτυρίαι ὑμῶν δίκαιαι;

§263ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως.

§264ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Οὐχί. Διότι ὀφείλετε νὰ ζητήσητε ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, ἢ ὀφείλετε μᾶλλον νὰ ἀναμείνητε, ὅταν συμπληρωθῇ τὸ δίκτυον, περὶ τοῦ ὁποίου προνοεῖ ἡ ὑπὸ συζήτησιν σύμβασις, καὶ ἂν δὲν εἰσακουσθῆτε, ζητοῦντες τὴν ἐπέκτασιν τοῦ σιδηροδρομικοῦ δικτύου μέχρι τῶν ἐπαρχιῶν, ἃς ἀντιπροσωπεύετε, τότε νὰ διαμαρτυρηθῆτε. Διότι γνωρίζω ὅτι μέχρι Τριπόλεως ὑπάρχει σιδηρόδρομος, ἐνῷ διὰ τὴν Ὀλυμπίαν δὲν ὑπάρχει οὔτε βατὴ ὁδός· καὶ γνωρίζετε ἐπὶ πλέον, πῶς συγκοινωνεῖ ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας μετὰ τῆς πρωτευούσης τοῦ νομοῦ, τῆς Κυπαρισσίας. Διὰ τοῦ νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας ὑπήχθη διοικητικῶς καὶ δικαστικῶς εἰς τὸν νομὸν Τριφυλλίας, τοῦ ὁποίου πρωτεύουσα εἶναι ἡ Κυπαρισσία. Σεῖς, κύριε Διγενόπουλε, ὁ ὁποῖος κατοικεῖτε ἐν Πάτραις καὶ εἶσθε πλησίον ἡμῶν, γνωρίζετε πῶς συγκοινωνοῦμεν μὲ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ μας; διὰ κατσαβράχων! Ἀλλὰ γνωρίζετε ὅτι ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας συγκοινωνεῖ ἢ μᾶλλον εὑρίσκεται εἰς ἀμέσους ἐμπορικὰς σχέσεις μετὰ τῆς Ἠλείας. Γνωρίζετε δὲ πῶς συγκοινωνεῖ ἡ ἐπαρχία Ὀλυμπίας μετὰ τῆς πρωτευούσης τῆς Ἠλείας; Ἐπίσης διὰ κατσαβράχων, διότι δὲν ὑπάρχει ἡ μία μόνη βατὴ ὁδὸς, μᾶς χωρίζει δὲ τοῦ Πύργου ὁ αἰώνιος ἐχθρὸς, ὁ Ἀλφειός...

§265ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Διατὶ αἰώνιος ἐχθρός...

§266ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Λέγω αἰώνιος ἐχθρὸς διότι εἰς τὰ ἄδυτα βάθη αὐτοῦ κρατεῖ ἀπὸ μακρᾶς σειρᾶς ἐτῶν ἀναρίθμητα θύματα ἐκ τῶν συμπολιτῶν μου, ὡς ὁμήρους τῆς ἀβελτηρίας τῶν ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου μέχρι τῆς χθὲς κυβερνησασῶν τὸν τόπον Κυβερνήσεων. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν, ἀφ’ ἑνὸς νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ὡμίλησαν ὅπως ὡμίλησαν ἐπὶ τῆς συμβάσεως, καὶ ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἐκφράσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου, καθ’ ὃ ἔχω καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν, πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ διὰ τὴν ὑποβολὴν ὑπὸ τὴν ψῆφον ἡμῶν τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν δήλωσιν, ἣν ἐποιήσατο ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ τοῦ πλάτους τῆς γεφύρας, ἡ ὁποία θὰ ζεύξῃ τὸν Ἀλφειὸν καὶ θὰ ἑνώσῃ τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ Ἠλείας μετὰ τῆς Ἀγουλινίτσης, καὶ θὰ δύνανται οὕτω νὰ διέρχωνται οἱ συμπολῖταί μου ἀκινδύνως πλέον μετὰ τῶν ὑποζυγίων καὶ τῶν ἁμαξῶν αὐτῶν.

§267ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§268ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπεβλήθη πρότασις ἀπαραδέκτου, κύριε Δαραλέξη.

§269ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐννοῶ ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς πλέον, ἵνα διατυπώσω οἱανδήποτε παράκλησιν ὑπὲρ τῆς εὐχῆς ἐκείνης, ἡ ὁποία κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας κατέστη εἰς ὑμᾶς ἐπὶ τοσοῦτον γνώριμος, χωρὶς ὅμως νὰ κατορθωθῇ νὰ καταστῇ καὶ πολὺ φίλη. Ἐννοῶ ὅτι πᾶσα συνηγορία ὑπὲρ τῆς εὐχῆς ταύτης ἔσεται ματαία καὶ ἀνωφελής. Μετὰ τὰς κατηγορηματικὰς καὶ ἱκανῶς ζωηρὰς ἐξηγήσεις, τὰς ὁποίας ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη τέλος νὰ παράσχῃ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς χθὲς, κατ’ ἐμὲ ἐξέλιπε πᾶσα ἐλπὶς, ὅτι εἶναι δυνατὸν διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης τροποποιουμένης νὰ ἐπέλθῃ ἡ ἕνωσις τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν Πύργου– Κυπαρισσίας καὶ Πύργου–Κατακώλου, τὴν ὁποίαν εὔχεται ὁ νομὸς Ἠλείας. Ἐὰν ὅμως δὲν ὑπολείπεται ἡ ἐλπὶς αὕτη, ὑπολείπεταί τι ἄλλο· ὑπολείπεται εἰς ἐμὲ ἡ ἐκπλήρωσις ἑνὸς καθήκοντος πρὸς τὸν νομὸν Ἠλείας, καὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος τούτου προβαίνων, διαμαρτύρομαι ἐντόνως τὴν στιγμὴν ταύτην, καθ’ ἣν συντελεῖται τὸ κατὰ τῆς Ἠλείας κακὸν, διαμαρτύρομαι, λέγω, κατὰ τῆς παραλείψεως, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει, παραλείψεως, ἡ ὁποία θέλει γείνῃ ὄντως πρόξενος καιριωτάτης βλάβης εἰς πᾶσαν τὴν Ἠλείαν.

§270ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη τὸ ἀπαράδεκτον τοῦ νομοσχεδίου. Ὑποβάλλω τὴν πρότασιν εἰς ψηφοφορίαν.

§271Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Περὶ τῆς συμβάσεως Πύργου–Κυπαρισσίας– Μελιγαλᾶ.

§272ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§273ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§274Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἐὰν εἶναι 15.

§275ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἂς μὴ χάνωμεν τὸν καιρόν μας.

§276ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὴ λεπτολογεῖτε εἰς αὐτὰ, κύριε Πρόεδρε.

§277Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, νὰ ἐρωτήσητε, ἂν εἶναι 15. (Ἐγείρονται ὑπὲρ τοὺς 15).

§278ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴμεθα 15.

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν κ. Δραγούμην). Δὲν ἐπρόκειτο νὰ λεπτολογήσω ἀλλὰ καθῆκον εἶχον νὰ ἐρωτήσω, ἂν τὴν γνώμην σας συμμερίζονται καὶ οἱ λοιποὶ ἀντιπολιτευόμενοι, διότι δὲν ἔχω κανὲν δεδομένον, ὅτι τὴν συμμερίζονται.

§280ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρετηρήσατε ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις συμφωνεῖ.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν εἰς ψηφοφορίαν.

§282ΛΑΠΠΑΣ. Νὰ ἀκούσωμεν τὴν πρότασιν.

§283ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι ἀπαράδεκτον....

§284ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λόγῳ τῆς ἀντισυνταγματικῆς διατάξεως αὐτοῦ.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. .. λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Α. Κασσαβέτη καὶ Ν. Γουναράκη, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογὴ, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 149. Ἐκ τούτων 126 κατὰ τῆς προτάσεως καὶ 23 ὑπὲρ αὐτῆς. Ἑπομένως ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βόλου–Λεχωνίων μέχρι Μηλεῶν».

§287Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐζήτησα τὸν λόγον καὶ ἐπρότεινα νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι ὑπέβαλον παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παράσχῃ πληροφορίας τινὰς, σχετιζομένας πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Ἴσως δὲ δὲν κατέστη δυνατὸν νὰ φέρῃ ταύτας, καὶ εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ συζητήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου καὶ ἄνευ τῶν πληροφοριῶν τούτων. Ἐὰν ἐπρόκειτο διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως νὰ παραχωρηθῇ ἡ προέκτασις τοῦ σιδηροδρόμου εἰς ἄλλην Ἑταιρείαν, πλὴν τῆς τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, μήτε θὰ εἶχον ἀντίρρησίν τινα· ἀλλὰ προκειμένου νὰ παραχωρηθῇ ἡ προέκτασις τοῦ σιδηροδρόμου Βόλου– Λεχωνίων μέχρι Μηλεῶν εἰς τὴν ὑφισταμένην Ἑταιρείαν Βόλου–Λαρίσης, εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ὁμιλήσω καὶ καταδείξω ὅτι ἀληθῶς ἡ Ἑταιρεία αὕτη δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν νὰ λαμβάνῃ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως ἀνταλλάγματα, ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1884 ἔχουσα τὴν χρῆσιν τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων δὲν ἐφάνη ὡς πρὸς τὸν νομὸν Τρικκάλων ἱκανοποιητικὴ τῶν ἀξιώσεων τοῦ νομοῦ καὶ τῶν ὑποχρεώσεων, ἃς εἶχε πρὸς αὐτόν. Εἶναι κοινῶς παραδεδεγμένον, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος τῆς Θεσσαλίας ἦτο προωρισμένος νὰ παράσχῃ ὠφελείας εἰς τὴν Θεσσαλίαν, δι’ ὧν προσεδοκᾶτο ὑποστήριξις οὐχὶ μόνον τοῦ ἐμπορίου, ἀλλὰ καὶ τῆς παραγωγῆς· τούτου δὲ τοῦ λόγου ἕνεκα φυσικὸν θὰ ἦτο, ἂν αὕτη ἐπεζήτει τὴν προέκτασιν τῶν γραμμῶν αὐτῆς πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Καλαμπάκας (Βόρυβος). Ὅτε παρεχωρήθη ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν σιδηροδρόμων τῆς Θεσσαλίας εἰς τὴν νῦν Ἑταιρείαν, τοσαῦτα ὠφελήματα παρεσχέθησαν εἰς αὐτὴν διὰ τῆς συμβάσεως, ὥστε δὲν περιεβλήθη μὲ τὰς ὑποχρεώσεις καὶ τοὺς περιορισμούς, δι’ ὧν περιβάλλονται αἱ σήμερον συμβαλλόμεναι Ἑταιρεῖαι. Ἀφ’ ἧς ἡ Ἑταιρεία αὕτη ἤρξατο ἐκμεταλλευομένη ὁλόκληρον τὸ σιδηροδρομικὸν σύμπλεγμα ἐν Θεσσαλίᾳ, παραδόξως δὲν ἠθέλησε νὰ ἀναπτύξῃ τὴν συγκοινωνίαν πρὸς τὸν νομὸν Τρικκάλων, ὡς ἀνέπτυξε ταύτην πρὸς τὴν Λάρισαν καὶ τὴν Καρδίτσαν· διότι μετ’ αὐτῶν διατηρεῖ πρὸς τὸν Βόλον συγκοινωνίαν δὶς τῆς ἡμέρας, ἐνῷ μὲ τὰ Τρίκκαλα ἅπαξ μόνον, καὶ μετὰ ταχύτητος, ἥτις ἀντὶ ὠφελείας ἀποβαίνει μᾶλλον ζημίας πρόξενος εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ τὸ ἐμπόριον. Ἡ Ἑταιρεία δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἔχει μεγίστας ὠφελείας ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων· διότι, καίτοι δὲν ἔχω ἐπίσημον στατιστικὴν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ἄπειρα γεωργικὰ, δασικὰ, κτηνοτροφικὰ καὶ ἄλλα προϊόντα μεταφέρονται ἀπὸ Τρικκάλων εἰς Βόλον, ἐνῷ διὰ τῆς γραμμῆς πρὸς τὴν Λάρισαν δὲν ἔχει τὰ αὐτὰ ὠφελήματα, διότι τὰ γεωργικὰ προϊόντα αὐτῆς εὑρίσκουσι συμφερώτερον οἱ ἔμποροι καὶ παραγωγοὶ νὰ μὴ μεταφέρωσι διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, πράττουσι δὲ τοῦτο μόνον ἐν ἀπολύτῳ ἀνάγκῃ· ἐπίσης καὶ αἱ ἐπαρχίαι αἱ ἐγγύτεραι πρὸς τὸν Βόλον, ἡ τῶν Φαρσάλων καὶ ἡ τοῦ Ἁλμυροῦ, οὐδεμίαν παρέχουσιν εἰς τὸν σιδηρόδρομον ὠφέλειαν. Δύναμαι δὲ νὰ εἴπω, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος οὗτος διατηρεῖται καὶ τροφοδοτεῖται διὰ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων· καὶ ἐν τούτοις ὁ νομὸς οὗτος ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, ἐνῷ ἔπρεπε πρωτίστως ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀναπτύξῃ τὴν συγκοινωνίαν αὐτοῦ διὰ τῆς προσθήκης δύο ἁμαξοστοιχιῶν τοὐλάχιστον. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ Ἑταιρεία ὤφειλε νὰ ἐξαντλήσῃ πάσας τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς πρὸς τὸ ἐσωτερικὸν τῆς Θεσσαλίας καὶ ἔπειτα νὰ τραπῇ εἰς προεκτάσεις ἐχούσας μόνον τοπικὸν σκοπὸν, οἵα ἡ διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως, παρέλειψε τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς ταύτας, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἀναγκάζεται τώρα νὰ παρίδῃ τὰς τοιαύτας παραλείψεις, καὶ συμβάλλεται πρὸς αὐτὴν, χωρὶς νὰ θελήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ καὶ τὰ συμφέροντα ὁλοκλήρου νομοῦ, τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, ἅτινα κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἀνέκαθεν παρορῶνται. Ἀλλ’ ἴσως εἴπῃ τις, τίνα σχέσιν ἔχουσι ταῦτα πρὸς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον; Ἔχουσι σχέσιν, κατ’ ἐμὴν κρίσιν, διότι νομίζω ὅτι διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως παραβλέπονται καὶ πάλιν αἱ ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἔκτοτε ἡ Ἑταιρεία ἀνέλαβε, διότι παρέχονται ὠφέλειαι ἄνευ ἀνταλλαγμάτων. Ἄλλως δὲ, νομίζω ὅτι ὁ σιδηρόδρομος τοῦ Πηλίου δὲν θὰ ἦναι ἄλλο τι ἢ σιδηρόδρομος διασκεδάσεως· θὰ χρησιμεύῃ μόνον εἰς ἀνθρώπους ἔχοντας ἀνάγκην ψυχαγωγίας, καὶ οὐδόλως θὰ ὠφελήσῃ τὸ ἐμπόριον καὶ τὴν βιομηχανίαν. Διότι οἱ κάτοικοι τοῦ Πηλίου μεταφέρουσι διὰ τῶν λιμένων τοῦ Παγασητικοῦ τὰ προϊόντα των καὶ ἀποφεύγουσι τὸν λιμένα Βόλου, ἵνα ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς τῶν λιμενικῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑποβάλλονται πάντα τὰ εἰς Θεσσαλίαν εἰσαγόμενα καὶ ἐκ ταύτης ἐξαγόμενα προϊόντα. Διὰ τοῦτο λέγω, ὅτι ἡ προέκτασις ἀπὸ Βόλου εἰς Λεχώνια καὶ ἀπὸ Λεχωνίων εἰς Μηλέας καὶ περαιτέρω θὰ ἔχῃ λόγον τότε μόνον, ὅταν ἡ Ἑταιρεία τοῦ Σιδηροδρόμου Θεσσαλίας ἐκπληρώσῃ τὰς ἐπιβεβλημένας αὐτῇ ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τῆς Θεσσαλίας· διότι ἐκ τῆς μεταφορᾶς τῶν ἀπείρων ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα εἰσάγονται διὰ τοῦ λιμένος Βόλου, καὶ ἐκ τῆς μεταφορᾶς ἐκ τοῦ ἐσωτερικοῦ τῆς Θεσσαλίας εἰς Βόλον τῶν ἐκ ταύτης προϊόντων καὶ μόνον ὠφελεῖται, ὡς ὠφελεῖται καὶ τὸ Λιμενικὸν Ταμεῖον Βόλου, ὅπερ εἰσπράττει ἐτησίως ἐκ τούτων περὶ τὰς 225,000 δραχμὰς, ἐνῷ ἐκ τοῦ Πηλίου, ὡς προεῖπον, οὔτε εἰσάγεται οὔτε ἐξάγεταί τι διὰ τοῦ λιμένος Βόλου. Δὲν ἔχω λοιπὸν ἀντίρρησιν ἀπολύτως, ἀλλὰ λέγω μόνον, ὅτι ἡ Ἑταιρεία δὲν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ τὴν ἀξίωσιν εὐεργετημάτων, ἀφοῦ δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις αὑτῆς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν Θεσσαλίαν καὶ πρὸ πάντων πρὸς τὸν νομὸν Τρικκάλων, τοῦ ὁποίου οἱ κάτοικοι οὐδέποτε κατώρθωσαν νὰ πείσωσι τὴν Ἑταιρείαν νὰ αὐξήσῃ τὰς ἁμαξοστοιχίας αὐτῆς καὶ τὸ ποσὸν τῶν πρὸς τὴν Λάρισαν καὶ Καρδίτσαν ἁμαξοστοιχιῶν, ὁπόθεν ἀναχωροῦσιν, ὡς εἶπον, δύο ἁμαξοστοιχίαι καθ’ ἑκάστην, ἐνῷ ἐκ Βόλου εἰς Τρίκκαλα ἀναχωρεῖ μία μόνον τὴν πρωΐαν, εἰς τὰς 8, μία δ’ ἐπίσης ἑκάστην πρωΐαν ἐκ Τρικκάλων εἰς Βόλον. Τοῦτο δὲ καθίσταται ἐπιζήμιον καὶ δι’ ἄλλον λόγον εἰς τοὺς κατοίκους Τρικκάλων, ὀφειλόμενον ἐπίσης εἰς τὴν ἔλλειψιν τῆς Ἑταιρείας ταύτης· διότι οἱ ἀναχωροῦντες ἑκάστην πρωΐαν ἐκ Τρικκάλων — καὶ εἶναι οὗτοι πολλοὶ — φθάνουσιν εἰς Βόλον τὸ ἑσπέρας, καὶ εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διανυκτερεύωσιν ἐν Βόλῳ καὶ νὰ δαπανῶσιν ἐκεῖ τὰ διπλάσια τῶν ὅσων ἤθελον πληρώσει εἰς ναῦλον ἀτμοπλοίων ἀπὸ Βόλου εἰς Πειραιᾶ· εἰς τὴν τοιαύτην δὲ δαπάνην δὲν ὑποβάλλονται οἱ λοιποὶ κάτοικοι τῆς Θεσσαλίας, διότι οὗτοι, φθάνοντες εἰς Βόλον τὴν μεσημβρίαν, ἐπιβιβάζονται ἀμέσως ἐπὶ τῶν ἀτμοπλοίων, ἅτινα μετὰ μίαν ὥραν ἀναχωροῦσι. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ λάβῃ ἀφορμὴν ἡ Βουλὴ νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ ζητήματος, ἴσως δὲ πεισθῇ καὶ ἡ Ἑταιρεία, ὅτι εἶναι ἀνάγκη, ὄχι νὰ ζητῇ μόνον παροχὰς καὶ ὠφελείας ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ νὰ αἰσθάνηται ὅτι ἔχει καὶ ὑποχρεώσεις ἀπέναντι τοῦ τόπου, ὁ ὁποῖος τροφοδοτεῖ αὐτὴν ἐπὶ 16 ἤδη ὅλα ἔτη. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ὀφείλει ἡ Ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου Βόλου–Λαρίσης νὰ σκεφθῇ περὶ αὐξήσεως τῆς συγκοινωνίας μετὰ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, καθόσον καὶ ἐκ τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς Δεμερλῆ–Συνόρων ὁ νομὸς Τρικκάλων οὐδὲν ἔχει νὰ ὠφεληθῇ. Ὁ σιδηρόδρομος οὗτος, διερχόμενος διὰ Δεμερλῆ, εἰς οὐδὲν σημεῖον πρόκειται νὰ συναντηθῇ μετὰ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, οἱ δὲ ἔμποροι καὶ οἱ παραγωγοὶ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, διὰ νὰ μεταφέρωσι τὰ προϊόντα αὑτῶν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς διπλῆν δαπάνην τῆς ὑπὸ τῶν ἐμπόρων τοῦ νομοῦ Λαρίσης καταβαλλομένης, διότι τὴν μεταφορὰν τῶν προϊόντων θέλουσιν ἐνεργεῖ μέχρι Δεμερλῆ διὰ τοῦ λειτουργοῦντος ἤδη σιδηροδρόμου. Ὥστε ὑπὸ πᾶσιν ἔποψιν δυστυχῶς εἶναι παραδεδομένος ὁ νομὸς Τρικκάλων εἰς τὸν σιδηρόδρομον Βόλου–Λαρίσης. Καὶ διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, φρονῶ, ὅτι πρέπει σήμερον νὰ ληφθῶσι μέτρα, ὅπως ἀναπτυχθῇ ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Τρικκάλων καὶ Βόλου τοὐλάχιστον κατὰ τοσοῦτον, καθ’ ὅσον ἔχει ἀναπτυχθῆ μεταξὺ Βόλου καὶ Λαρίσης καὶ Βόλου καὶ Καρδίτσης. Ταῦτα λέγων, βεβαίως δὲν ἐννοῶ νὰ καταψηφίσω τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν. Θὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ θὰ πράξω τοῦτο μετὰ τῆς διαμαρτυρίας, ἣν διετύπωσα ἐναντίον τῆς μέχρι τοῦδε διαγωγῆς τῆς Ἑταιρείας τοῦ Σιδηροδρόμου Θεσσαλίας ἀπέναντι τοῦ νομοῦ Τρικκάλων.

§288Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Εἶμαι βεβαίως ὑπὲρ τῆς ἀναπτύξεως τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ φρονῶ ὅτι αὕτη πρέπει νὰ τελῆται εἰς μέρη, εἰς ἃ ἀπαιτοῦσι τὰ συμφέροντα τοῦ ἐμπορίου καὶ γενικώτερα συμφέροντα. Εἰς μέρη ὅμως, ὅπου δὲν ὑπάρχουσι τὰ στοιχεῖα ταῦτα τῆς συγκοινωνίας, δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἐπεκτείνηται αὕτη, καὶ μάλιστα ὅταν τὸ Δημόσιον ἀναλαμβάνῃ πρὸς τοῦτο ὑποχρέωσιν δαπάνης μέχρις ἴσως 180,000 δραχμῶν ἐτησίως. Διότι ἀπὸ τὰ Λεχώνια μέχρι Μηλεῶν οὔτε πληθυσμὸς ὑπάρχει πυκνὸς, οὔτε ἐμπόριον· ὥστε οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος νὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον εἰς τοιαύτην ὑποχρέωσιν, ἐν ἐποχῇ μάλιστα, καθ’ ἣν πολλαὶ ἐπαρχίαι τῆς Ἑλλάδος οὔτε βατὰς ὁδοὺς ἔχουσιν. Ὡρισμένως δὲ ἐκφράζω τὸ παράπονον τῆς Καρυστίας, ἥτις συμμετέχει ἀπὸ ἑβδομήκοντα ἤδη ὅλων ἐτῶν τῶν βαρῶν, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπεβλήθη τὸ ἔθνος, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουσι τρεῖς δῆμοι αὐτῆς καταδεδικασμένοι εἰς ἀκινησίαν ἕνεκεν ἐλλείψεως πάσης συγκοινωνίας. Ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοσχέδιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἤθελον κατασκευασθῇ ὀλίγαι τινὲς βαταὶ ὁδοὶ ἐν Καρυστίᾳ, ἀλλ’ οὐδὲν ἐγένετό ποτε. Φρονῶ, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις πρέπει νὰ δεικνύωσιν ἴσην στοργὴν πρὸς ὅλον τὸ Κράτος, πρὸς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Κυβερνήσεις δὲ, αἱ ὁποῖαι μεροληπτικῶς δεικνύουσι πρός τινας ἐπαρχίας ἀστοργίαν, ἐνῷ εἰς ἄλλας ἐπιδαψιλεύουσι τὰς κυβερνητικὰς χάριτας, Κυβερνήσεις τοιαῦται βεβαίως δὲν ἐξυπηρετοῦσι τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ ἔθνους.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὑπάρχει ὑπὸ τύπον τροπολογίας μία παράκλησις, ὅπως περιληφθῇ ἐν τῇ συμβάσει διάταξις περὶ ἐλευθέρας κυκλοφορίας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν διὰ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, ὡς ὑπάρχει καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων γραμμῶν. Δὲν τὴν ἀνέγνωσα διότι δὲν εἶναι τροπολογία. Ἄλλως τὸ Διοικητικὸν Συμβούλιον τῆς Ἑταιρείας ὑπεσχέθη ὅτι θὰ ἐφαρμοσθῇ ὡς πρὸς τοῦτο καὶ ἐπὶ τῆς γραμμῆς ταύτης ὅ,τι ὑπάρχει καὶ εἰς τὰς ἄλλας σιδηροδρομικὰς γραμμάς. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελεστέων ἔργων τῇ συνδρομῇ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς– Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου ἐν τῷ λιμένι τοῦ Ναυπλίου κλπ. πρὸς ἀντικατάστασιν τῶν ἔργων διὰ τὴν προέκτασιν τῆς ἀποβάθρας Μύλων.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ».

§290ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ; Θὰ γείνῃ συζήτησις μακρά.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παραμένει, θέλουσα, ὡς φαίνεται, νὰ συζητήσῃ.

§292ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε προηγουμένως, ὅτι θ’ ἀναβληθῇ πᾶν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον χρήζει συζητήσεως. Ἄλλως, κύριε Πρόεδρε, ἔχω ζητήσει τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§293ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον, δι’ οὗ προτείνεται ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἀληθῶς δὲν προετάθη ἕνεκα τοῦ λόγου, δι’ ὃν σήμερον ὑποστηρίζεται. Σήμερον ὑποστηρίζεται ὡς συνδεόμενον ἀρρήκτως μετὰ τοῦ σχεδίου κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων.

§294Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, κύριε Πρόεδρε, νὰ συζητήσωμεν πλέον κατὰ τοιαύτην ὥραν. Δὲν ἀντέχομεν πλέον. Ἐμπαίζομεν οὕτω τὸν λόγον! Δὲν εἶναι ἀπαρτία.

§295ΚΡΙΤΣΑΣ. Θὰ ἐνιστάμεθα ἕως αὔριον τὸ ἑσπέρας, κύριε Πρόεδρε. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συζητῶμεν χασμώμενοι.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγένετο ἔνστασις ἀπαρτίας. Θ’ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς τῶν Βουλευτῶν κατάλογος, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Α. Κασσαβέτη καὶ Ν. Γουναράκη, μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§297ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 137. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ. Ὁ κύριος Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§298ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔλεγον, Κύριοι, ὅτι ἀρχικῶς ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο νὰ φορολογήσῃ τὸν καπνὸν διὰ λόγους καθαρῶς φορολογικούς, αὐξήσεως τῶν ἐσόδων, καὶ οὐχὶ δι’ ὃν λόγον σήμερον ὑποστηρίζει τὸ νομοσχέδιον, ἐν ᾧ μάλιστα κατεχώρισε διάταξιν προσδιορίζουσαν ἀποκλειστικῶς διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων τὴν πρόσοδον τὴν ἐκ τοῦ νέου φόρου. Ὅτι δὲ ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως ἦτο τοιαύτη, ἐγινώσκομεν καὶ ἄλλως, ἐξ ὅσων ἀρχομένου τοῦ ἔτους εἶχον δημοσίᾳ συζητηθῆ περὶ τοῦ ἀρχικοῦ σχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ σχεδίου τῆς εἰσαγωγῆς τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ γινώσκομεν καὶ ἐπισήμως τοῦτο σήμερον ἐκ τῶν ἐγγράφων, ἅτινα ζητηθέντα κατέθηκεν ἡ Κυβέρνησις χθές. Κατ’ αὐτὰ, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ἀνακοινώσει εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν τὴν σκέψιν περὶ ἱδρύσεως μονοπωλίου κατὰ Ὀκτώβριον τοῦ 1899, καὶ εἶχε λάβει παρ’ αὐτῆς τὴν ἀπάντησιν, ὅτι ἐζητήθη ἡ συγκατάθεσις τῶν Κυβερνήσεων τῶν Μεγάλων Δυνάμεων τῶν μετεχουσῶν εἰς τὸν ἔλεγχον, πρὸς τοῦτο δὲ ἦσαν ἀναγκαῖαι συμπληρωματικαί τινες πληροφορίαι. Ἀλλὰ τὴν 24 Νοεμβρίου ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δι’ εἰδικοῦ ἐγγράφου ἀνήγγειλεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τὴν διάρρηξιν τῶν ὑφισταμένων διαπραγματεύσεων μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ἥτις ἐζήτει τοῦ μονοπωλίου τὴν παραχώρησιν, καὶ τὴν ἐγκατάλειψιν τῆς ἰδέας περὶ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, διὰ τοὺς λόγους τοὺς ἐν τῷ ἐγγράφῳ περιεχομένους. Ἀλλὰ ταῦτα ἀνακοινώσας ὁ Ὑπουργὸς, ἐπέμεινεν εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ κατὰ δραχ. 2,20, καὶ προσθέτως δι’ ἑτέρων 20 λεπτῶν πρὸς ἵδρυσιν καπνοκοπτηρίων καὶ πρὸς περίθαλψιν τῶν καπνοκοπτῶν. Ἔδωκε δὲ λόγον πρὸς τὴν Ἐπιτροπὴν τῆς αὐξήσεως ταύτης τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἔκτοτε προέτεινεν ἡ Ἐπιτροπὴ τὴν διαίρεσιν τῆς προσόδου εἰς ὀγδοηκοστὰ, ὧν τὰ 58 ὀγδοηκοστὰ προσέφερεν ὑπὲρ τῶν δανειστῶν καὶ τὰ 22 ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου...

§299Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑπὲρ τῶν πλεονασμάτων. Αἱ ὑπέγγυοι πρόσοδοι δὲν δύνανται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν κανόνα αὐτόν.

§300ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα, καίτοι δὲν ἐνθυμοῦμαι ἂν περιέχεται ἡ λέξις «πλεονάσματα». Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δι’ ὑστέρου ἐγγράφου προέτεινεν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν σαφεστέραν τὴν πρότασιν αὑτοῦ, καὶ ἐκ τῶν ἀνταλλαγέντων ἐγγράφων φαίνεται, ὅτι τὰ ἔγγραφα ἐγένοντο ἀφοῦ ἀντηλλάγησαν προφορικαὶ συνεννοήσεις, προεξομαλίσασαι τὰς ἐγγράφους. Πρὶν ἢ τὰ ἔγγραφα πιστοποιήσωσι τοῦτο, προέτεινεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν ὡς ἐλάχιστον ὅρον τὰ 58/80 κατὰ μέσον ὅρον τῶν ἐτῶν 1895 μέχρι 1899, καὶ ἐὰν—λέγει τὸ ἔγγραφον τοῦτο—κριθῇ ἀνεπαρκὲς τὸ ποσὸν, λόγῳ τοῦ ὅτι ἄνευ τῆς προσθήκης τοῦ φόρου οἱ δανεισταὶ προσδοκῶσιν ὅτι ὁ φόρος οὗτος θὰ φέρῃ μείζονα πλεονάσματα, προλαμβάνει ὁ Ὑπουργὸς καὶ δηλοῖ, ὅτι δύναται νὰ προσθέσῃ εἰς τὸν ἐλάχιστον ὅρον τὸν νέον δραχμὰς 100,000, ἵνα ἀποτελεσθῇ ὁ μέσος ὅρος τέλειος· συμπληροῖ δὲ τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην τὴν ἐπιοῦσαν δι’ ἑτέρου ἐγγράφου, ὅπερ ὑπάγει καὶ τὰ τοῦ σιγαροχάρτου εἰς τὸν κανόνα τοῦ καπνοῦ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ νέῳ ὅρῳ τὸ σύνολον τῶν ἐσόδων καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου. Καὶ ἡ Ἐπιτροπὴ δὲν ἐδέχθη ἀκριβῶς τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τὰ ὑπ’ αὐτῆς προταθέντα δὲν ἀπεῖχον καὶ πολὺ τῶν προτεινομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως. Ἡ Ἐπιτροπὴ παρεδέχθη ὡς ἐλάχιστον ὅρον τὸ ποσὸν τῶν ὀκάδων 1,200,000 περίπου, κατὰ 83,000 ὀκάδας ἔλασσον τοῦ ποσοῦ τοῦ κοπέντος κατὰ τὸ 1899, καὶ κατὰ 17,000 τοῦ κοπέντος κατὰ τὸ 1898. Προσέθηκε δὲ, λόγῳ αὐξήσεως τῆς καταναλώσεως,—ἐπωφεληθεῖσα τῆς προτάσεως τῆς γενομένης πρὸς αὐτὴν,—ποσὸν 17,241 ὀκάδων, αἵτινες πρὸς δραχ. 5,80 φέρουσιν 99,978 δραχμὰς, ἤτοι παρὰ 22 τὰς 100,000 τὰς προταθείσας ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Οὕτως ἐτέθη ἐλάχιστος ὅρος καπνοῦ 7,060,000 δραχμῶν, καὶ ὡρίσθη οὕτω τὸ ποσὸν, ὅπερ θέλει καταλεχθῆ εἰς τὸ σύνολον τῶν ὑπεγγύων προσόδων. Ὅταν δ’ ἡ κοπὴ ὑπερβῇ τὰς 1,217,000 ὀκάδας, πᾶν τὸ ποσὸν τὸ ὑπερβαῖνον 9,737,000 δραχμὰς θέλει διανέμεσθαι ὡς 22/80 πρὸς 58/80, ἅτινα 58/80, λέγει τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς, θεωροῦνται ὑπέγγυοι πρόσοδοι, ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς διανομῆς τοὺς ὁριζομένους ἐν τῷ νόμῳ. Τὰ αὐτὰ ὥρισεν ἀναλόγως καὶ περὶ τοῦ σιγαροχάρτου. Οὕτως εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐν τῷ μεταξὺ, συμπληρωθείσης τῆς συνεννοήσεως περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης καὶ ἀνακοινωθέντων τῶν κατ’ αὐτὴν εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν, ἥτις ἀνεκοίνωσε καὶ τὰς ἰδίας αὐτῆς σκέψεις ἐν τοῖς ἐγγράφοις, ὧν μνημονεύσαμεν, ἐτροποποιήθη. Χθὲς ἐρωτήσας τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἔλαβον ἀπάντησιν, ἥτις δὲν μοὶ φαίνεται τελείως συνάδουσα πρὸς τὰ ἔγγραφα, ἅτινα ἔχομεν πρὸ ὀφθαλμῶν. Ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἂν συνεπείᾳ τῆς μεταβολῆς τῆς βάσεως ἐπέρχεται μεταβολὴ ἐπὶ αὐξήσει τοῦ συνόλου τῶν ὑπεγγύων προσόδων ἐκ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν αὔξησις τοῦ ὁλικοῦ ἀθροίσματος τῶν ὑπεγγύων προσόδων, ὧν τὰ πλεονάσματα διανέμονται μεταξὺ τῶν δανειστῶν καὶ τοῦ Κράτους, Ὁ δὲ Ὑπουργὸς ἀπήντησεν, ὅτι τοιαύτη μεταβολὴ δὲν ἐπέρχεται...

§301Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ πράγματα μένουσιν ἄθικτα.

§302ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μένουσι τὰ 28,900,000,—τὸ ποσὸν, οὗ ὑπεράνω γίνεται ὁ ὑπολογισμὸς τῶν πλεονασμάτων,—ἄθικτα; Τότε ἡ διαφορὰ ἡ ἐπερχομένη ἐκ τῆς μεταρρυθμίσεως τῆς βάσεως εἶναι ποσὸν 681,000 δραχμῶν, ποσὸν ὅπερ βεβαίως κάπου εἰσάγεται. Ἂν εἰσάγεται εἰς τὰς ὑπεγγύους προσόδους, εἶναι φανερὸν ὅτι ὁ ὑπολογισμὸς τῶν πλεονασμάτων αὐξάνει κατ’ ἴσον ποσόν· ἂν δὲν εἰσάγεται ἐκεῖ, ποῦ εἰσάγεται;

§303Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ ὑπολογισμοῦ καταναλώσεως καπνοῦ ὀκάδων 1,138,000 ὡρίσθη ἐτησία πρόσοδος ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἐλέγχου τὸ ποσὸν δραχμῶν 6,600,000, τὰ τέλη δὲ τοῦ σιγαροχάρτου εἰς τὸ ποσὸν 2,335,000. Μετὰ τὴν συντελεσθεῖσαν συνεννόησιν μετὰ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς ἐγένετο δεκτὸν, ὅπως ὁ ἐλάχιστος ὅρος τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ ὁρισθῆ εἰς 1,217,000 ὀκάδας. Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου πρὸς 5,80 ἀποδίδεται πρόσοδος 7,060,000 δραχ. Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τούτου ὑπολογίζεται τὸ σιγαρόχαρτον πρὸς 2,40 κατ’ ὀκᾶν, ἤτοι πρόσοδος ἐκ δρ. 2,920,000. Πλέον τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 7,060,000, μέχρις 9,937,000, ὅσα προέρχονται ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου κατὰ 2,20 κατ’ ὀκᾶν, ἀνήκει ὁλόκληρον εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Δημοσίου, αἱ ἐπὶ πλέον δὲ εἰσπράξεις τοῦ ποσοῦ τῶν 9,937,000 θὰ διανέμωνται κατὰ 22/80 εἰς τὸ Δημόσιον καὶ κατὰ 58/80 θὰ καταλογίζωνται εἰς τὰ πλεονάσματα.

§304ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἔχω ἀνάγκην μιᾶς ἐξηγήσεως. Ὅπως ἔχει τὸ ἔγγραφον τῆς Ἐπιτροπῆς καὶ ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, «ὑπὸ τοὺς ὅρους τῆς διανομῆς τοὺς ὁριζομένους ὑπὸ τοῦ ἀνωτέρω περὶ διεθνοῦς ἐλέγχου νόμου», προαφαιρεῖται τὸ 18% λόγῳ τῶν ἐξόδων;

§305ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θίγεται αὐτό.

§306ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅπως ληφθῶσι τὰ 58/80, προαφαιρεῖται;

§307ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§308ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἦτο ἀναγκαία ἡ διασάφησις αὕτη, ἵνα μὴ ὑπάρχῃ ἀμφιβολία περὶ τοῦ πράγματος. Προκειμένου περὶ τοῦ εἰδικοῦ θέματος τῆς συζητήσεως τοῦ φόρου, δὲν θέλω ἀπασχολήσει ὑμᾶς ἐπὶ πολύ. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν φρονούντων ὅτι ὁ καπνὸς δὲν εἶναι ἐπιδεκτικὸς αὐξήσεώς τινος φορολογικῆς, καὶ ἐδήλωσα ἐρωτηθεὶς, ὅτι, ἂν πρόκειται ἡ τοιαύτη φορολογικὴ αὔξησις νὰ χρησιμεύσῃ εἰς σκοπὸν, ὁποῖος ὁ σκοπὸς εἰς ὃν σήμερον καθορίζεται ὅτι θέλει χρησιμεύσει ἡ πρόσοδος αὕτη, ὁ λόγος τῆς ἐπιβολῆς τῆς φορολογίας εἶναι εὔλογος καὶ εὐνόητος. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἐνεδεικνύετο καὶ ἄλλοθεν καὶ ἐκ τῆς σημερινῆς καταστάσεως τῶν πραγμάτων νὰ μὴ δοθῇ τοιαύτη ἔντασις εἰς τὴν φορολογίαν, προστιθεμένων εἰς τὰς δραχ. 5,80 ἀμέσως ἑτέρων 2,20 δραχμῶν, αἵτινες ἀποτελοῦσι περίπου τὸ ¼ τοῦ ὅλου ποσοῦ ἐπὶ πλέον. Καὶ οἱ ξένοι, οἱ ἐξετάσαντες τὰ ἡμέτερα οἰκονομικὰ, ὑποδείξαντες τὰ κεφάλαια τὰ ἐπιδεκτικὰ αὐξήσεώς τινος φορολογικῆς, περὶ τοῦ καπνοῦ εἶπον, ὅτι εἶναι προϊὸν ἐπιδεκτικὸν «ἐλαφρᾶς τινος» φορολογίας ἐπὶ πλέον. Ἀλλ’ ἡ προσθήκη δραχ. 2,20 ὑπερβαίνει κατ’ ἐμὲ τὸ μέτρον, καὶ πᾶν ἄλλο μοὶ φαίνεται ἢ «ἐλαφρά». Πολὺ φοβοῦμαι, ὅτι πολὺς χρόνος θέλει παρέλθει μέχρις οὗ ἀποκατασταθῶσι τὰ πράγματα τοιαῦτα, ὥστε αἱ ἀποδόσεις αἱ ἐκ τῆς κοπῆς τοῦ ποσοῦ τῶν κοπτομένων ὀκάδων νὰ ὑπερβῶσι σημαντικῶς τὸ σήμερον παρεχόμενον ποσὸν, ἂν δὲν ὑποστῇ τοῦτο μείωσίν τινα. Ἐκ τῆς προσθήκης τοῦ ποσοστοῦ τῶν δραχμῶν 2,20, μέχρις οὗ ἐπέλθῃ ὁ συμψηφισμὸς τῆς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ κοπτομένου καπνοῦ ζημίας, δὲν θέλει πιθανῶς προκύψει μεγάλη προσθήκη προσόδων. Ἐνῷ, ἂν ἀντὶ τῶν 2,20 ἠρκεῖτο ἡ Κυβέρνησις εἰς φορολογίαν ἠπιωτέραν, πιστεύω ὅτι ἡ ἀνακοπὴ τῆς εἰς καπνὸν δαπάνης ἤθελεν εἶναι πιθανὸν καὶ ν’ ἀποφευχθῇ. Διὰ τοῦτο, μὴ ἔχων σκοπὸν νὰ καταψηφίσω τοῦ νομοσχεδίου, παρακαλῶ μόνον τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐξετάσῃ, μήπως εἶναι δυνατὸν ἀντὶ τῶν 2,20 νὰ δεχθῇ τὴν πρότασίν μου περὶ περιορισμοῦ τῆς φορολογίας εἰς δρ. 1,50. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι εἰς τὰ τοῦ καπνοῦ καὶ διαμαρτυρόμενοι σήμερον, ὅτι τὸ βάρος τὸ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας καθίσταται ὑπερβολικὸν, πέποιθα ὅτι δὲν ἤθελον διαμαρτύρεσθαι, ἂν τὸ ποσὸν περιωρίζετο εἰς 1,50. Ἂν δὲ τῆς Κυβερνήσεως οἱ ὑπολογισμοὶ δὲν ἀποκρούουσι πάντως τὴν τοιαύτην ὑποβίβασιν, παρακαλῶ νὰ δεχθῇ τὴν προτεινομένην τροπολογίαν.

§309Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εὐηρεστήθη ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι πρέπει νὰ δοθῇ καιρὸς εἰς τοὺς Βουλευτὰς νὰ μελετήσωσι τὴν σύμβασιν. Ἀλλ’ ὅ,τι εὐηρεστήθη νὰ πράξῃ δὲν συντελεῖται διὰ τῆς ἐπὶ τοσοῦτον παρατάσεως τῆς συνεδριάσεως, διότι οὕτως ἀφαιρεῖται ὁ χρόνος ὁ πρὸς μελέτην. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον, ἀφοῦ ἐδόθη ἡ ἀναβολὴ, νὰ ἦναι αὕτη πραγματικὴ καὶ οὐχὶ φαινομενική· διότι καθ’ ὃν τρόπον ἐξακολουθοῦμεν ἀποβαίνει φαινομενική. Φρονῶ δ’ ὅτι, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλονται φόροι, εὐπρεπὲς εἶναι νὰ συζητηθῇ τοῦτο ἀνετώτερον ὁπωσδήποτε, ἵνα μὴ ὑποθέτῃ ὁ λαὸς, ὅτι συνερχόμεθα τὴν 5ην πρωϊνὴν ὥραν καὶ ἐπιβάλλομεν ἀσυζητητεὶ φόρους ἐπ’ αὐτοῦ. Νομίζω ὅτι αὐτὴ ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Βουλῆς ἐπιβάλλει νὰ ἀναβάλωμεν, καὶ αὔριον τὸ ἑσπέρας, ἢ μᾶλλον σήμερον τὸ ἑσπέρας, διότι εἴμεθα ἤδη εἰς τὴν 5ην πρωϊνὴν ὥραν, νὰ συζητηθῇ. Καὶ ἐπὶ τοῦ ἑνὸς καὶ ἐπὶ τοῦ ἑτέρου νομοσχεδίου δὲν ὑπάρχουσι βεβαίως ἀντιρρήσεις πολὺ σοβαραί. Δὲν πιστεύω ὅτι ἡ Ἀντιπολίτευσις θὰ ματαιώσῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις φρονεῖ ὅτι θὰ ψηφισθῇ, καὶ βλέπετε, ὅτι ὁ κύριος Δραγούμης ἐδήλωσεν, ὅτι θὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ μετά τινος ἀνέσεως, διότι ἄλλως ἡ ἀναβολή, τὴν ὁποίαν ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὅτι ἀποδέχεται, ἐπὶ τῷ σκοπῷ νὰ μελετηθῇ τὸ νομοσχέδιον, καθίσταται ἐντελῶς περιττή. Εἴμεθα καταπεπονημένοι καὶ Συμπολίτευσις καὶ Ἀντιπολίτευσις.

§310ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Εἶναι πολὺ ὀρθὴ ἡ παρατήρησις αὕτη. Ἔχομεν τρεῖς νύκτας νὰ κοιμηθῶμεν.

§311ΚΡΙΤΣΑΣ. Δὲν εἶναι ἄλλως καὶ εὐπρεπὲς νὰ ἐξακολουθήσῃ εἰς τοιαύτην ὥραν ἡ συζήτησις.

§312Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μᾶς δώσητε μερικὰ μαθήματα εὐπρεπείας.

§313ΚΡΙΤΣΑΣ. Εἶμαι πρόθυμος. Καὶ μετὰ λύπης μου βλέπω, ὅτι θὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ σᾶς δώσω (Θόρυβος).

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσᾶνος ἔχει τὸν λόγον.

§315Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Καὶ ἐν παρελθούσῃ συνεδριάσει ἀξιότιμος ἐκ Φθιώτιδος συνάδελφος διὰ μακρῶν ἀγορεύσας κατέδειξε τὰς ἐπιβλαβεῖς συνεπείας, τὰς ὁποίας τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον παρουσιάζει. Ἴσως καὶ ἄλλοι λάβωσι τὸν λόγον καὶ ἀναπτύξωσι τὰς θλιβερὰς συνεπείας, τὰς ὁποίας ψηφιζόμενον τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ εἰς νόμον τοῦ Κράτους μεταβαλλόμενον παρασκευάζει κατὰ τῆς καπνοπαραγωγῆς. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ οἱ κύριοι συνάδελφοι, οἱ ἐκ τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν προερχόμενοι, πολὺ θὰ σκεφθῶσι πρὶν ἢ κυρώσωσι διὰ τῆς ψήφου των ὡς νόμον τοῦ Κράτους τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον καὶ πρὶν ἢ ἐκδώσωσι καταδικαστικὴν κατ’ ἐμὲ ἀπόφασιν κατὰ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχω καὶ ἐγὼ ὑποχρέωσιν, καθῆκον ἀπαραίτητον, ἵνα ὡς ἀντιπρόσωπος κατ’ ἐξοχὴν καπνοφόρου ἐπαρχίας διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς προκειμένης φορολογίας. Τοιαύτην δὲ ποιούμενος διαμαρτυρίαν, πράττω τι αὐθαίρετον καὶ ἀδικαιολόγητον; Βεβαίως ὄχι· διότι ἡ ὑποτιθεμένη αὐθαιρεσία ἐπὶ τοῦ προκειμένου εἰς οὐδὲν ἠδύνατο νὰ μὲ ὠφελήσῃ. Ἀλλὰ μήπως ὀφείλεται τοῦτο εἰς ἀντιπολιτευτικὰς τάσεις κατὰ τῶν ὑποβαλλόντων τὸ νομοσχέδιον; Βεβαίως ὄχι. Διότι πάντες γνωρίζουσιν, ὅτι παρακαθήμενος καὶ ἐγὼ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ψηφίζω πάντα τὰ μέτρα, τὰ προτεινόμενα ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, ψηφίζω μάλιστα καὶ μέτρα, περὶ τῶν ὁποίων ἔχω πολλὰς τὰς ἀμφιβολίας, ἂν ἤθελον ἀποβῆ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς χώρας ἐφαρμοζόμενα, ἀλλὰ πράττω τοῦτο πεποιθὼς ἐπὶ τὰς ἀγαθὰς προαιρέσεις τῶν κυβερνώντων, τὰς ὁποίας καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἀναγνωρίζω, ἀλλὰ πάντοτε ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑποβληθεῖσαν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Ἀλλὰ δὲν δύναμαι, Κύριοι, νὰ μὴ λάβω ὑπ’ ὄψιν τὴν ἰδιαιτέραν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἐπέδειξε καὶ ἐπιδεικνύει πρὸς ἐπιβολὴν φορολογίας ἐπὶ τοῦ προϊόντος τούτου. Καὶ κατ’ ἀρχὰς μὲν λόγος πολὺς ἐγένετο περὶ μονοπωλίου, ἀλλ’ ἡ ἰδέα αὕτη ἐγκατελείφθη, ἀγνοῶ διὰ τίνας λόγους, ἐξευρέθη ὅμως ἤδη ἡ κατάλληλος εὐκαιρία, ἵνα τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καρυκεύσῃ διὰ τοῦ εὐγεύστου ἀληθῶς μεθυστικοῦ ἀρτύματος τῆς συμβάσεως τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, διὰ νὰ μὴ παραγάγῃ τὴν ὀδυνηρὰν ἐκείνην αἴσθησιν, τὴν ὁποίαν ἤθελε παραγάγει ὑποβαλλόμενον μόνον. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εὑρεθεὶς πρὸ τῆς ἀνάγκης τῆς ἐξοικονομήσεως τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν συντέλεσιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πειραιῶς– Συνόρων, ὑπέβαλε τὴν ὄντως ἐπινοητικὴν αὐτοῦ διάνοιαν ὑπὸ βάσανον, καὶ ἠρεύνησε καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ πόρου τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν κάλυψιν τῆς δαπάνης ταύτης. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ ἐσκέφθη ἴσως καὶ περὶ ἀποκοπῆς ἐξόδων ἐκ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους, ἴσως καὶ περὶ ἐπιβολῆς φορολογίας ἐπὶ ἄλλων εἰδῶν πολυτελείας ἢ ἄλλων προϊόντων, ἀλλ’ ὡς φαίνεται, δὲν ἠδυνήθη νὰ εὕρῃ καλλιτέραν φορολογίαν τῆς τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὑποβάλλων ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαπράξῃ αὐθαιρεσίαν τινὰ, ἢ νὰ τὸ ὑποβάλῃ ἄνευ συλλογισμοῦ καὶ ἄνευ σκέψεως. Δυστυχῶς δὲν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν δύναμιν μαντικὴν, οὐδ’ ἔμπνευσιν θείαν, ἵνα παρακολουθήσωμεν τοὺς συλλογισμοὺς τούτους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔχομεν πρὸ ἡμῶν εἰκόνα τινὰ, ἔστω καὶ ἀμυδρὰν, τῶν συλλογισμῶν τούτων, καὶ τὴν εἰκόνα ταύτην ἀνευρίσκομεν ἐν τῇ ἐρεύνη τῆς δικαιολογητικῆς ἐκθέσεως τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καὶ ἐν τῇ μελέτη τῆς εἰσηγητηρίου ἀγορεύσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν ἐξετάσωμεν, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν δικαιολογητικὴν ἔκθεσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν εἰσηγητήριον ἀγόρευσιν αὐτοῦ κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, θέλομεν καταλήξει εἰς τὰ ἑξῆς πορίσματα· ὅτι τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐνέπνευσε καὶ ὑπηγόρευσεν ἡ ἀνάγκη τῆς ἐξευρέσεως τῆς δαπάνης τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει γνώμην, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὐπορεῖ, καὶ ὅτι ἄνευ κινδύνου τινὸς κλονισμοῦ τῶν οἰκονομικῶν συνθηκῶν δύναται ὁ λαὸς νὰ καταβάλῃ τρία περίπου ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα ἀπαιτεῖ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, καὶ ὅτι ἡ μὲν κατανάλωσις ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ἐλαχίστην θέλει ὑποστῆ βλάβην, ἡ δὲ παραγωγὴ οὐδεμίαν. Ἐὰν ταῦτα ὄντως οὕτως ἔχουσι, βεβαίως οὐδεὶς δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίρρησιν, οὐδὲ νὰ σκέπτηται περὶ καταψηφίσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐὰν ὅμως ἤθελε πεισθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι δύνανται νὰ ἔχωσι καὶ ἄλλως, τότε φρονῶ, ὅτι δυνατὸν νὰ ἦναι ἐπιεικέστερος ὅσον ἀφορᾶ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ προϊόντος τοῦ καπνοῦ, ὅτι ἠδύνατο ὁπωσδήποτε νὰ μεταρρυθμίσῃ τὰς σκέψεις, τὰς ὁποίας ἔχει ἐπὶ τοῦ παρόντος. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὐπορεῖ, ἰσχυρίζεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, στηρίζων τὴν αἰσιοδοξίαν του ταύτην πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ εἰς τὴν προϊοῦσαν αὔξησιν τῶν ἐσόδων τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ ἰδίως τῶν τελωνειακῶν τελῶν. Βεβαίως ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν εὑρέθη εἰσέτι πρὸ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ἵνα σπεύδωμεν εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρων, διότι ἀναγκαίως θὰ ἐπέλθῃ ἡ καταπόνησις, καὶ τότε θὰ εὑρεθῇ πρὸ τῆς ἀδυναμίας τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεών του, θὰ ἦναι δὲ περιττοὶ καὶ οἱ προϋπολογισμοί μας, περιτταὶ καὶ αἱ σιδηροδρομικαὶ γραμμαί. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θέλει ἀνεύρει τὴν πενίαν ἐν τῇ ὁδῷ Σταδίου· ἐὰν ὅμως ἤθελε περιοδεύσει, κατὰ τὰς ἐπισήμους μάλιστα ἡμέρας ταύτας, ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας, δὲν θὰ ἔβλεπε τὰς πολυτελεῖς ἀμφιέσεις, οὐδὲ τὰ καινουργῆ ὑφάσματα τῶν θυγατέρων τῶν εὐπόρων Ἀθηναίων, ἀλλὰ μόνον τὰ τῆς πρώτης ἀνάγκης, καὶ ταῦτα ἐν θετικῇ μειώσει. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι ἐν μέρει εὐπορεῖ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, τότε διὰ τίνα λόγον ἔκρινε καλὸν νὰ μὴ θέσῃ χεῖρα φορολογικὴν ἰδίως ἐπὶ τῶν εὐπορουσῶν τάξεων; Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἐν τινι τῶν προηγουμένων ἀγορεύσεών του διετείνετο, καὶ ἴσως πολὺ δικαίως, ὅτι οὐδεὶς εἶναι εἰς θέσιν ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι τὰ τελωνειακὰ τέλη καταπληκτικῶς ηὐξήθησαν, καὶ ἰδίως ἐκ τῶν ὑφασμάτων, τὰ ὁποῖα κατανέμονται εἰς ὁλόκληρον τὸ Κράτος. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, — καὶ δὲν ἔχω λόγον ν’ ἀμφιβάλλω, — διατὶ νὰ μὴ προτιμήσῃ τοιαύτην φορολογίαν, ἡ ὁποία δύναται νὰ κατανεμηθῇ εἰς ὁλόκληρον τὸν Ἑλληνικὸν λαόν; — Διότι βεβαίως δὲν εἴμεθα διατεθειμένοι ἀπολύτως ν’ ἀμφισβητήσωμεν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐξευρέσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἀλλὰ διαφωνοῦμεν ὡς πρὸς τὰ μέσα τῆς ἐκτελέσεως, διότι ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταπονηθῇ μία μόνη τάξις ὡρισμένη, ἢ μᾶλλον δύο, ἡ τάξις τῶν καπνοπαραγωγῶν καὶ ἡ τάξις τῶν καταναλωτῶν τοῦ καπνοῦ. Δὲν εἶμαι οἰκονομολόγος, οὐδὲ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ διαπραγματευθῶ τοιαῦτα ζητήματα, οὐχ ἧττον ὑποθέτω, ὅτι δύναται νὰ ὑπάρξῃ φορολογία ἄλλη, τῆς ὁποίας ἡ κατανομὴ ἤθελε γείνῃ δικαιοτέρα. Ἔχομεν τάξεις εὐπόρων, ἔχομεν κεφάλαια· διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν θέτει τὴν φορολογικήν του χεῖρα ἐκεῖ, ἀλλ’ ἀτενίζει εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν, ἂν οὕτως ἐξακολουθῶμεν, θὰ καταπονήσωμεν εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος κατόπιν θὰ μεταμεληθῇ, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους θὰ ἀναπτύξω; Ἀλλ’ ἴσως ἰσχυρισθῇ, Κύριοι, — μολονότι δὲν θὰ ἔχω τὴν τιμὴν νὰ λάβω ἀπάντησιν, — ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, προβάλλων τὸ τετριμμένον ἐπιχείρημα, ὅτι ἡ ἕξις τοῦ καπνίζειν ἀποτελεῖ πάθος, ἀποτελεῖ ἀνθρωπίνην ἀδυναμίαν, καὶ ὅτι οἱ εἰθισμένοι εἰς τὸ καπνίζειν δὲν δύνανται παρὰ νὰ καταβάλωσι τὸν φόρον, ὡς ὁ συνειθισμένος νὰ τρώγῃ κρέας δὲν δύναται παρὰ νὰ δαπανήσῃ τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς ἀγορὰν αὐτοῦ ποσόν, ὡς καὶ ὁ ἐξῳκειωμένος νὰ κάμνῃ τὸν περίπατόν του δι’ ἁμάξης. Ἤθελον συμφωνήσει μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἐπρόκειτο ἡ κατανάλωσις ἅπασα νὰ περιορισθῇ εἰς τὰς τάξεις τῶν εὐπόρων. Βεβαίως, ἐὰν τὴν κατανάλωσιν αὐτὴν ἐποιεῖτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν γένει ἡ τάξις τῶν εὐπόρων, οὐχὶ μόνον εἰς τὴν ἐπιβολὴν φόρου 2 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸν διπλασιασμὸν αὐτοῦ ἤθελον συμφωνήσει. Ἀλλ’ ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὴν κατανάλωσιν τοῦ καπνοῦ λαμβάνουσι μέρος τοὐλάχιστον κατὰ τὰ ⅔ αἱ ἐργατικαὶ τάξεις, αἱ ἄποροι τάξεις, εἰς τὰς ὁποίας ἡ αὔξησις δαπάνης, ὅσον μικρὰ καὶ ἂν φαίνηται, εἶναι ἐπαισθητή, μετὰ τὰ τελευταῖα μάλιστα βάρη, τὰ ὁποῖα ὑπέστη τὸ προϊὸν αὐτό. Δὲν δυνάμεθα λοιπὸν σπουδαίως νὰ συζητήσωμεν καὶ ἐνταῦθα ὀφείλω νὰ συγχαρῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁ ὁποῖος πολὺ εἰλικρινῶς ὡμολόγησεν ἔν τινι τῶν ἀγορεύσεών του, ὅτι βεβαίως ὀφείλομεν νὰ ἀναμένωμεν κλονισμόν τινα ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὡς καὶ ἐκ πάσης φορολογίας, ἡ ὁποία διὰ πρώτην φορὰν ἐπιβάλλεται. Ἀναγκαίως λοιπὸν θὰ ἔχωμεν μείωσιν καταναλώσεως, τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα νὰ προσδιορίσωμεν. Ἐκ τῆς μειώσεως δὲ ταύτης θὰ μείνῃ ἀδιάθετον ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι ἐναποθειμένον εἰς τὰς ἀποθήκας καὶ τὰς καλύβας τῶν καπνοπαραγωγῶν. Ἀλλὰ πλὴν τούτου, κύριοι Βουλευταὶ, θ’ ἀναπτυχθῇ καὶ μειοδοτικὸς, οὕτως εἰπεῖν, ἀνταγωνισμὸς μεταξὺ καπνοπαραγωγῶν καὶ καπνεμπόρων, διότι ἕκαστος θὰ ἔχῃ τὸ ἐνδιαφέρον, ἔστω καὶ ἐν μειώσει τῆς τιμῆς, νὰ σπεύσῃ νὰ πωλήσῃ τὸ προϊόν του. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἐντεῦθεν βεβαίαν τὴν ζημίαν τῆς παρακαταθήκης, ἡ ὁποία θὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῶν παραγωγῶν, ἀλλὰ θὰ ἔχωμεν καὶ τὴν μείωσιν τῶν τιμῶν ἀναντίρρητον καὶ ἀναμφισβήτητον, ἀλλὰ καὶ τὴν μείωσιν τῶν ὑπολογιζομένων δημοσίων ἐσόδων. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐξ ἅπαντος θὰ ἐπέλθῃ ἡ μείωσις τῆς τε καταναλώσεως καὶ τῶν τιμῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διὰ νὰ καταστήσῃ ἧττον ὀδυνηρὰς τὰς συνεπείας τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, νὰ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ὑπέβαλε, περὶ μειώσεως τοῦ δικαιώματος τῆς καταναλώσεως εἰς τὸ ἥμισυ τοῦ ἐπιβαλλομένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐὰν καὶ τοῦτο δὲν ἀποδεχθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, οὐδὲν ἄλλο δύναμαι νὰ πράξω, παρὰ νὰ ἐπαναλάβω τὴν διαμαρτυρίαν μου καὶ νὰ καταψηφίσω τὸ προκείμενον νομοσχέδιον. Ὀφείλω δὲ νὰ συστήσω καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς Βουλευτὰς τῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν νὰ προσέξωσι· διότι, ἐὰν ψηφίσωσι τὴν αὔξησιν τῆς φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὅταν μεταβῶσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας των θὰ εὑρεθῶσι πρὸ θλιβερᾶς πραγματικότητος, διότι θὰ ἴδωσι τοὺς συμπολίτας αὐτῶν πάσχοντας, τὰς περιουσίας των ἐκπλειστηριαζομένας, καὶ αὐτοὺς συρομένους εἰς τὰς φυλακάς. Ἀλλὰ τότε δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ διορθωθῇ τὸ κακὸν, ὅσον καὶ ἂν ἤθελον μεταμεληθῆ.

§316ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ εἰς τὸ ἄρθρον 7, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «εἰς τὰς ὑπὸ τοῦ νόμου τοῦ 1887 ὁριζομένας ποινὰς ὑπόκειται... καὶ πᾶς καπνοπώλης διατηρῶν ἐν τῷ καταστήματι αὐτοῦ ἢ ἀλλαχοῦ δοχεῖα ἐμπεριέχοντα καπνὸν ἢ σιγάρα ἔχοντα διερρηγμένην τὴν ἔνσημον ταινίαν, ἢ μὴ φέροντα εὐδιάκριτον τὴν σφραγῖδα τοῦ καπνοκοπτηρίου ἐπί τε τῆς ταινίας καὶ τοῦ δοχείου ἀποτετυπωμένην.» Ὁ ὅρος οὗτος εἶναι πολὺ βαρὺς, καὶ νομίζω ὅτι καὶ χωρὶς νὰ θέλῃ τις θὰ ὑποπέσῃ εἰς τὴν παράβασιν· διότι ἡ ταινία, ὡς γνωρίζετε, εἶναι τόσον λεπτή, ὥστε διὰ τῆς προστριβῆς μόνον τῶν πακέτων, ὅταν ταῦτα μεταφέρωνται ἀπὸ τοῦ καπνοκοπτηρίου εἰς τὸ καπνοπωλεῖον, συμβαίνει νὰ διαρρηγνύηται. Ὡς πρὸς δὲ τὴν σφραγῖδα, αὕτη, ὡς γνωστὸν, τίθεται ἐπὶ τῶν πακέτων ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου ἐν τῷ καπνοκοπτηρίῳ· ἐὰν δὲ ἕνεκα τῆς μεγάλης πληθύος τῶν πακέτων, τὰ ὁποῖα σφραγίζονται, τύχῃ αἱ σφραγῖδες νὰ μὴ ὦσι καθαρῶς τυπωμέναι, τί πταίει ὁ καπνοπώλης; Πταίουν οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιθέτουν τὰς σφραγῖδας. Καὶ ὅμως, ὡς ἔχει τὸ ἄρθρον, καὶ ὁ ἐντιμότερος καπνοπώλης θὰ τρέχῃ τὸν κίνδυνον νὰ χαρακτηρισθῇ λαθρέμπορος, καὶ νὰ τῷ ἐπιβληθῇ ποινὴ χιλίων δραχμῶν καὶ ὅλαι αἱ ἄλλαι συνέπειαι. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιφέρῃ τὴν δέουσαν διόρθωσιν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην.

§317Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγορεύων πρό τινος χρόνου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ φόρου τῶν οἰκοδομῶν, ἔλεγον ὅτι θὰ πολεμῶ κατ’ ἀρχὴν πᾶν νομοσχέδιον τεῖνον εἰς αὔξησιν τῆς φορολογίας. Καὶ δὲν ἠδυνήθην μὲν τότε, ἕνεκα τῆς παρατάσεως τῆς συνεδριάσεως πέραν τοῦ μεσονυκτίου, νὰ ἀναπτύξω εὐρέως τοὺς λόγους, ἐφ’ ὧν στηρίζω τὴν γνώμην μου ταύτην, ἔπραξα ὅμως τοῦτο κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ διὰ τοῦτο εἶμαι σήμερον ἀπηλλαγμένος τῆς ἀνάγκης νὰ μακρηγορήσω, ἀφοῦ μάλιστα κατέλαβεν ἤδη ἡμᾶς ἡ ἡμέρα καὶ πανταχόθεν ἐκδηλοῦται ἡ ἐπιθυμία νὰ λήξῃ ἡ συζήτησις καὶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις. Τίς εἶναι ἡ δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου; Μᾶς τὸ εἶπεν ἡ Κυβέρνησις, Εἶναι ἀνάγκη, λέγει, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὸ ἀπαιτούμενον χρηματικὸν ποσὸν πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν δανείων διὰ τοὺς σιδηροδρόμους, καὶ διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἐπιβληθῇ ὁ πρόσθετος φόρος, ὅστις θὰ χρησιμεύσῃ ἀποκλειστικῶς πρὸς αὐτὸν τὸν σκοπόν. Ἡ δικαιολογία αὕτη δὲν εἶναι ἐπαρκής· εἶναι μᾶλλον πρόφασις πρὸς τὴν νέαν φορολογίαν. Ἦτο ἐπιτακτικῶς ἐπιβεβλημένον εἰς ἡμᾶς νὰ προσπαθήσωμεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν ὑπηρεσίαν τῶν διὰ τοὺς σιδηροδρόμους δανείων διὰ τῶν ὑφισταμένων ἐσόδων, χωρὶς νὰ προσφύγωμεν εἰς νέον φορολογικὸν βάρος. Εἶναι δὲ ἀναντίρρητον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 θὰ μᾶς παρεῖχε τὸ πρὸς τὴν λύσιν ταύτην ἔδαφος, ἐὰν ἐδεικνύομεν τὴν προσήκουσαν περὶ τὴν διαρρύθμισιν τῶν οἰκονομικῶν ἡμῶν προσοχήν. Ἀπεδείχθη κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ὅτι κατὰ τὸ ἔτος 1896, καθ’ ὃ αἱ περιστάσεις ἦσαν ὁμαλαί, ἐδαπανήθησαν δι’ ἔξοδα διοικήσεως ἐν γένει ἑξήκοντα τρία ἑκατομμύρια δραχμῶν. Ἐὰν τὸ ποσὸν τοῦτο ἐτίθετο ὡς βάσις τῶν δαπανῶν κατὰ τὸ 1900 καὶ ἐφεξῆς, θὰ εἴχομεν ἓν περίσσευμα πολὺ σπουδαῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἠδύνατο νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν διὰ τοὺς σιδηροδρόμους δανείων. Καὶ ἰδοὺ ἡ ἀπόδειξις. Ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἔσοδα ἑκατὸν δώδεκα καὶ ἐπέκεινα ἑκατομμυρίων δραχ. Ἐξ αὐτῶν δέον ν’ ἀφαιρέσωμεν δι’ ἔξοδα διοικήσεως ἐν γένει ἑξήκοντα τρία ἑκατομμύρια, καὶ δι’ ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους τριάκοντα δύο ἑκατομμύρια, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐνενήκοντα πέντε ἑκατομμύρια· ἐὰν δ’ εἰς ταῦτα προσθέσωμεν τὴν ἐκ τῶν συντάξεων αὔξησιν καὶ τὰς ἄλλας, περὶ ὧν ἐγένετο χθὲς λόγος, αἵτινες ὅλαι ἀνέρχονται μόλις εἰς τρία ἑκατομμύρια, ἀναβιβάζονται ἐν ὅλῳ αἱ δαπάναι διὰ τὸ ἔτος 1900 εἰς ἐνενήκοντα ὀκτὼ ἑκατομμύρια. Ὥστε μέχρι τῶν ἑκατὸν δώδεκα ἑκατομμυρίων ἐσόδων ὑπάρχει διαφορὰ ἐπὶ πλέον, ἤτοι περίσσευμα δεκατεσσάρων ἑκατομμυρίων. Ὅταν λοιπὸν ἔχωμεν τὸ περιθώριον τοῦτο, τίς ἡ ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς νέαν φορολογίαν;

§318Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ἀριθμοὶ αὐτοί.

§319ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ἦναι ἀκριβεῖς, ἀφοῦ σᾶς ὁμιλῶ περὶ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1896 καὶ περὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900;

§320ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, διότι ἡ σύγκρισις γίνεται παρ’ ὑμῶν μεταξὺ προϋπολογισμοῦ καὶ ἀπολογισμοῦ. Δι’ ὀλίγων δίδω τὴν ἐξήγησιν ταύτην σήμερον, διότι θὰ δοθῇ ἄλλοτε ἀφορμὴ ν’ ἀναπτυχθῶσιν εὐρύτερον τὰ τῶν ἀριθμῶν. 98 ἑκατομμύρια ἦσαν αἱ πιστώσεις τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896· εἰς αὐτὰ θὰ προσθέσητε 10,000,000 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, καὶ ἔχετε 108,000,000. Ἐὰν προσθέσητε 1,000,000 διὰ τὰς συντάξεις, ἔχετε 109,000,000. Ἐὰν προσθέσητε 1,000,000 διὰ τὰς δαπάνας τὰς ἐπιβληθείσας λόγῳ τῆς αὐξήσεως τῶν προσόδων ἐκ τῶν μονοπωλίων, ἔχετε 110,000,000. Ἐὰν προσθέσητε 2 ἔτι ἑκατομμύρια διὰ τὰς κεκλεισμένας χρήσεις, ἔχετε 112,000,000. Ἰδοὺ λοιπόν, ὅτι ἔχετε τὸ αὐτὸ ποσὸν τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι ζητοῦνται καὶ διὰ τὸ 1900. Πρέπει δὲ νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι εἰς τὰ 1896 ἐδόθησαν πιστώσεις 98,000,000, καὶ ἐδαπανήθησαν 90,000,000· τώρα ζητοῦνται πιστώσεις 112 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ δαπανηθῶσιν. Ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν αὐτὸ τῶν 8,000,000 τῶν ἀδιαθέτων πιστώσεων, θὰ ἔχητε καὶ διὰ τὸ 1900 ἔτος 105 περίπου ἑκατομμύρια. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ποιήσητε σύγκρισιν, πρέπει νὰ συγκρίνητε τὸν προϋπολογισμὸν ἐκεῖνον πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦτον, καὶ ὅταν θὰ ἔχητε τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1900, τότε δύνασθε νὰ προέλθητε εἰς τὴν σύγκρισιν πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896.

§321ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἐπιχείρημα ὑμῶν θὰ εἶχεν ἀξίαν, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ διαφορᾶς μικρᾶς, ἐὰν δηλαδὴ ἡ διαφορὰ ἦτο 1 ἢ 2 ἑκατομμύρια.

§322ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ὑπάρχει καμμία διαφορά.

§323ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ. Ἡ χρῆσις τοῦ 1896 παρουσιάζει 14,000,000 διαφορὰν ἀπὸ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό;

§324ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι. Ὅπως φανῇ τοιαύτη διαφορὰ, προεβλήθη ὁ ἰσχυρισμὸς, ὅτι εἰς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896 περιελήφθησαν 5,000,000 λόγῳ ἐκτάκτων δαπανῶν. Ὑπῆρχον πράγματι τοιαῦται δαπάναι, ἀλλ’ αὗται ἀνέρχονται εἰς μόνον 2½ ἑκατομμύρια· ἀλλὰ μήπως εἰς τὸν τοῦ 1900 δὲν περιλαμβάνονται ἔκτακτοι δαπάναι 3,000,000; Περὶ τούτων γενήσεται ἐν καιρῷ εἰδικωτέρα συζήτησις. Ἐπαναλαμβάνω δὲ μόνον νῦν, ὅτι δὲν δύνασθε νὰ συγκρίνητε τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896 πρὸς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900, πρέπει δὲ νὰ συγκρίνητε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1896 πρὸς τὸν τοῦ 1900, καὶ ἐν τῇ συγκρίσει ταύτῃ δὲν θὰ εὕρητε διαφοράν.

§325Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν, κύριε Βουλευτὰ, παραδεχθῶμεν τὰ παρ’ ὑμῶν λεχθέντα, ἤθελον παρακαλέσει νὰ μοὶ λύσητε τὴν ἑξῆς ἀπορίαν. Δὲν ἀσχολοῦμαι περὶ τοῦ 1900· λαμβάνω τὸ 1899. Ὡς γνωστόν, οἱ νόμοι περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως καὶ περὶ χορηγίας εἰς ἀξιωματικοὺς ἀποζημιώσεως διὰ διδακτικὰ βιβλία, νόμοι οἱ ὁποῖοι ἐπήνεγκον αὔξησιν δαπανῶν, ὑπολογιζομένην εἰς 1,000,000, δὲν ἐφηρμόσθησαν καθ’ ὅλον τὸ ἔτος 1899. Τώρα ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 ἀνέρχεται εἰς ποσὸν 110 περίπου ἑκατομμυρίων. Παρακαλῶ νὰ μοὶ λύσητε τὴν ἑξῆς ἀπορίαν. Ἐὰν εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ὑπολογισμοὶ οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο παρὰ τῶν ἀντιφρονούντων ἐπὶ τόσας ἡμέρας, ἐρωτῶ, τὴν διαφορὰν αὐτήν, τὴν ὁποίαν οἱ μὲν ὑπολογίζουν εἰς 15 ἑκατομμύρια, ἄλλοι δὲ εἰς 12 καὶ ἄλλοι εἰς 7 ἑκατομμύρια, ποῦ τὴν ἐδαπανήσαμεν κατὰ τὸ 1899, ἀφοῦ ἐκ τῶν νόμων τῶν ψηφισθέντων μόλις πρέπει νὰ ὑπολογίσητε 500,000 δραχμῶν αὔξησιν, διότι οἱ νόμοι αὐτοὶ ἐφηρμόσθησαν μόνον κατὰ τοὺς τελευταίους μῆνας τοῦ ἔτους; Ὅταν μοὶ λύσητε αὐτὴν τὴν ἀπορίαν, τότε ἴσως οἱ λογαριασμοὶ ὑμῶν νὰ ἔχουν βάσιν τινά.

§326ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δυστύχημα ἀληθῶς εἶναι, ὅτι ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ἀπέβαινεν ἀδύνατος ὁ καθορισμὸς τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους, καὶ διὰ τοῦτο αἱ Κυβερνήσεις μὲν παρίστων ὅτι εἶχον ἰσοζύγια καὶ περισσεύματα, αἱ Ἀντιπολιτεύσεις δὲ διϊσχυρίζοντο, ὅτι ὑπῆρχον ἐλλείμματα, καὶ τὰ πράγματα δ’ ἀπεδείκνυον, ὅτι αἱ Ἀντιπολιτεύσεις εἶχον πάντοτε δίκαιον. Εἰς τὴν παρέκβασιν ταύτην μοὶ ἔδωκαν ἀφορμὴν τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ λεχθέντα. Ἐπανερχόμενος δὲ εἰς τὸ θέμα μου, ἐμμένω εἰς τὴν γνώμην, ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐπιβάλωμεν νέον φόρον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ. Ἔπρεπε νὰ μὴ συνδέσωμεν ἀρρήκτως τὴν νέαν ταύτην φορολογίαν πρὸς τὴν πραγματοποίησιν τῶν σιδηροδρομικῶν συμβάσεων, διότι καὶ ἄνευ τῆς φορολογίας ταύτης ὁ προϋπολογισμὸς μᾶς δίδει ἀσφαλὲς ἔδαφος πρὸς ὑπηρεσίαν τῶν σιδηροδρομικῶν δανείων, ἀρκεῖ μόνον νὰ σταματήσῃ τὸ κακὸν τῆς ἄνευ ἀνάγκης αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, τοῦθ’ ὅπερ κατέστη χρονία καὶ δυσθεράπευτος νόσος. Τὸ νὰ ἐξακολουθῶμεν μετ’ ἐλαφρᾶς συνειδήσεως ἐπιβάλλοντες φόρους, εἶναι καὶ πρόχειρον καὶ εὔκολον μέσον, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ βεβαιώσω, ἂν εἶναι καὶ ἀκίνδυνον.

§327ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Κηρύσσεται περατωμένη ἡ συζήτησις. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δραγούμη, ζητοῦντος νὰ ἐλαττωθῇ εἰς 1,50 ἡ πρόσθετος φορολογία. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§328ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δηλώσῃ, ἂν ἀποδέχεται, ἔστω καὶ ἐν μέρει, τροπολογίαν τινὰ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου.

§329Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἵνα μὴ εὑρεθῶ εἰς τὴν ἀνάγκην ν’ ἀπαντήσω πάλιν εἰς προτάσεις περὶ τροπολογιῶν, δηλῶ ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι οὐδεμίαν μεταβολὴν δύναμαι νὰ δεχθῶ. Εἶναι ἄλλως εὐνόητος εἰς ὑμᾶς ὁ λόγος, οὗ ἕνεκεν δὲν δύναμαι νὰ δεχθῶ μεταβολήν.

§330ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Οὔτε διὰ τὰ 20 λεπτά;

§331ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Οὔτε δι’ ἓν λεπτόν.

§332ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Εἰς τὸ ζήτημα τῶν ποινῶν ἢ τῆς μεταφορᾶς;

§333ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδεμίαν δέχομαι μεταβολήν.

§334ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Διὰ τὴν κακὴν ἔκφρασιν τῶν διατάξεων;

§335ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ὑπάρχει φιλολογική τις παρατήρησις, παρακαλῶ νὰ τὴν γνωρίσητε.

§336ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Νομίζω ὅτι δὲν εἶσθε συνεπὴς εἰς τὴν διαβεβαίωσιν, τὴν ὁποίαν μᾶς ἐδώκατε κατὰ τὴν πρώτην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε ὑπεσχέθητε ὅτι πᾶσαν λογικὴν καὶ μὴ ἐπιβλαβῆ τροπολογίαν θὰ τὴν ἀπεδέχεσθε.

§337ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑμεῖς τότε ὑπεβάλετε μετά τινων ἄλλων συναδέλφων τροπολογίαν τινά. Παρετήρησα, ὅτι ἡ τροπολογία ἐκείνη εἶναι ἀντικείμενον ἰδίου νομοθετήματος, ἐδήλωσα δὲ νῦν διατὶ δὲν δέχομαι τροπολογίαν.

§338ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀξίωσιν ὡς πρὸς τὴν τροπολογίαν ἐκείνην. Σᾶς παρακαλῶ μόνον νὰ προσθέσητε ἕνα μῆνα, νὰ προσθέσητε τὸν Δεκέμβριον.

§339ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτου ἠρώτησα Βουλευτὰς πολλῶν καπνοφόρων ἐπαρχιῶν,—δὲν πρόκειται ἀπολύτως περὶ μετακομίσεως καπνοῦ, πρόκειται περὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ εὑρισκομένου ἐν συγκομιδῇ,—μοὶ ἀπήντησαν δὲ οὗτοι, ὅτι μέχρι τέλους Νοεμβρίου εἶναι συγκεκομισμένος ὁ καπνός.

§340ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι ἀκριβὲς αὐτό· διότι καὶ ἐγὼ παράγω καπνὸν καὶ γινώσκω ὅτι ἡ συγκομιδὴ αὐτοῦ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸν καιρόν.

§341ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ συγκομιδὴ τοῦ καπνοῦ ἄρχεται ἀπὸ τοῦ Αὐγούστου, εἶναι δὲ ἐντελῶς συγκεκομισμένος ὁ καπνὸς μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου. Ἐπειδὴ ὅμως μεταφέρεται ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον μέχρις οὗ παρασκευασθῇ καὶ τοποθετηθῇ οὕτως, ὥστε ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὸ ἐμπόριον, διὰ τοῦτο ἡ προθεσμία παρετάθη μέχρι τέλους Νοεμβρίου.

§342ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὁ καπνὸς μένει εἰς τὰς ἡλιάστρας μέχρι τέλους Αὐγούστου, τὸν Αὔγουστον τὸν κρεμοῦν εἰς τὴν σκιὰν, ἐξαρτᾶται δὲ ἀπὸ τὸν καιρὸν ἡ συγκομιδὴ αὐτοῦ. Ἂν ὁ καιρὸς εἶναι νότιος καὶ βροχερὸς, συσκευάζουν τὸν καπνὸν εἰς δέματα, ἄλλως παρατείνουν τὴν κατάστασιν αὐτὴν μέχρι Δεκεμβρίου. Λοιπὸν, ἂν πρόκηται νὰ τὸν μεταφέρουν ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χωρίου;

§343ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπαγορεύεται ἡ ἀπὸ χωρίου εἰς χωρίον μεταφορὰ ἄνευ ἀδείας, καὶ ἡ ἀπὸ ἀποθήκης εἰς ἀποθήκην ἐντὸς πόλεων, αἵτινες εἶναι πρωτεύουσαι νομοῦ ἢ ἐπαρχίας, ὄχι ὅμως καὶ ὅταν μεταφέρηται ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ χωρίου· τότε δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη ἀδείας.

§344ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἡ διάταξις αὕτη, ἂν εἶναι δυνατὸν, νὰ τροποποιηθῇ· νὰ προστεθῇ καὶ ὁ μὴν τῶν βροχῶν.

§345ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ οὐδεμία μεταβολὴ εἰς τὸ νομοσχέδιον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2 καὶ 3 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§346ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσάρα (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§347ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 4 παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§348ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶσθε 15. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5 καὶ 6 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§350Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἡ διάταξις αὕτη, ὅπως οἱ καπνοπῶλαι μὴ ἔχωσι κυτία μὲ διερρηγμένην τὴν ταινίαν, εἶναί τι, τὸ ὁποῖον θὰ δώσῃ χώραν εἰς πολλὰς πιέσεις ἐκ μέρους τῶν χωροφυλάκων καὶ ἄλλων· διότι εὔκολον θὰ ἦναι μεταξὺ πολλῶν χιλιάδων κυτίων, ὕστερον ἀπὸ τὴν ἐν τῷ καπνοκοπτηρίῳ ἐπικρατοῦσαν ἀταξίαν, ἢ ἕνεκα ἀπροσεξίας τινὸς κατὰ τὴν μεταφορὰν τῶν κυτίων ἐκεῖθεν εἰς τὸ καπνοπωλεῖον, νὰ διαρραγῶσι μία ἢ δύο ἢ καὶ δέκα ταινίαι. Ἀλλ’ ἔστω· ἂς ἀπαιτήσωμεν ἀπὸ τοὺς καπνοπώλας ὑπεράνθρωπον προσοχήν. Προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ τύπου τῆς σφραγῖδος, τί πταίει ὁ καπνοπώλης; αὐτὸς σφραγίζει ἢ ὁ δημόσιος ὑπάλληλος; Καὶ ἐνῷ εἶναι γνωστὸν ὅτι ὑπάλληλοι τοῦ Δημοσίου σφραγίζουν τὰ κυτία τῶν σιγαρέτων καὶ τοῦ καπνοῦ, διατὶ διὰ τὸ μὴ εὐκρινὲς τῆς σφραγῖδος ταύτης καὶ διὰ τὸ ἐν γένει ἀτελὲς αὐτῆς νὰ ὑποβάλωμεν εἰς ποινὰς τὸν καπνοπώλην, ὁ ὁποῖος οὐδεμίαν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ παραλείψει ἔχει εὐθύνην;

§351Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐννοεῖται ὅτι ἡ ποινὴ αὕτη δὲν θὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅταν δὲν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἐκ δόλου ἐγένοντο ταῦτα· διότι πάντες οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὴν ἐποπτείαν τῶν σιγαρέτων καὶ κυτίων ἐπανειλημμένως ἀνέφεραν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι πολλάκις συνέπεσε νὰ εἰσέλθωσιν εἰς καπνοκοπτήρια καὶ νὰ εὕρωσι διερρηγμένον κυτίον πλῆρες σιγαρέτων, ἡ δὲ διάρρηξις τῶν ταινιῶν ἐδείκνυεν, ὅτι τὰ κυτία ταῦτα ἦσαν παλαιά, τὰ δὲ σιγαρόχαρτα πρόσφατα. Τί δὲ ἀπεδείχθη; Οἱ καπνοπῶλαι συνέλεξαν τὰ κυτία καὶ τὰ ἐπλήρωσαν πάλιν. Ὅταν ὅμως ἡ διάρρηξις ἐγένετο καθ’ ὁδὸν, θ’ ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ὑπάρχει δόλος, καὶ δὲν θὰ τῷ ἐπιβληθῇ ἡ ποινή. Ἡ ποινὴ ἐπιβάλλεται κατὰ τοῦ δολιευθέντος τὸν νόμον.

§352ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὡς πρὸς τὴν σφραγῖδα;

§353ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Αὕτη δὲν τίθεται μόνον ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ τίθεται καὶ ὑπὸ τῶν ὑπαλλήλων τῶν καπνοπωλῶν. Ἀνάγκη νὰ προσέχουν, ὅπως τὴν θέτουν καλῶς.

§354ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἐπιθυμῶ ὅμως νὰ μάθω, ἂν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς ὑπογράφετε, φέρουν τόσον ζωηρὰν τὴν σφραγῖδα, ὅσον τὴν θέλετε εἰς τὰ κυτία.

§355Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ὅ,τι εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὅτι ἐγένετο, ἐπιβάλλει νὰ ληφθῇ μέτρον, ὅπως μὴ ἐπαναληφθῇ εἰς τὸ μέλλον. Ἀλλὰ βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν· τὸν νόμον θὰ ἐφαρμόσουν τὰ δικαστήρια, καὶ δὴ τῇ εἰσηγήσει τῶν χωροφυλάκων καὶ τῶν ἀστυφυλάκων, οἱ ὁποῖοι εἰσερχόμενοι εἰς τὸ κατάστημα τοῦ καπνοπώλου καὶ βλέποντες ἓν κυτίον ἀνεῳγμένον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς καπνίζει ἢ τὸ ἔχει ἀνοικτὸν διὰ νὰ προσφέρῃ εἰς φίλον του, θὰ τὸν καταγγέλλωσιν ὡς παραβάτην τοῦ νόμου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς θὰ ἦτο ὁ καταλληλότερος νὰ μὲ βοηθήσῃ εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ λυθῇ τόσον εὐκόλως, ὅταν διὰ μιᾶς διατάξεως ἐκθέτωμεν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ πολίτου εἰς τὴν διάκρισιν οὐχὶ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ τοῦ τυχόντος ἀστυφύλακος ἢ χωροφύλακος. Θὰ ἐξετασθῇ ὁ δόλος, λέγει ὁ κ. Ὑπουργός. Ἀλλὰ ποία ἡ ἱκανοποίησις τοῦ πολίτου καὶ ἂν ἀθωωθῇ, ἀφοῦ εἰσαχθῇ εἰς δίκην καὶ ὑποστῇ τόσα ἔξοδα καὶ τόσας φροντίδας καὶ χρονοτριβήν; Διότι αὐτὸς πρέπει νὰ φέρῃ τὴν ἀπόδειξιν, ὅτι δὲν ἔκαμε δόλον. Ἀλλ’ ὅταν παρουσιασθῇ κυτίον μὲ διερρηγμένην ταινίαν, ποίαν ἀπόδειξιν θὰ φέρῃ ὁ καπνοπώλης περὶ τῆς ἀνυπαρξίας τοῦ δόλου; Νομίζω ὅτι ἐπὶ ποινικῶν διατάξεων πρέπει νὰ ἔχωμεν μεγάλην προσοχὴν εἰς γενικάς τινας ἀρχάς, ἀπὸ τὰς ὁποίας νὰ μὴ ἀπομακρυνώμεθα. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ ἐπινοήσῃ ἄλλο μέσον, ἢ νὰ διαγράψῃ τὴν διάταξιν ταύτην, διότι δὲν εἶναι νόμος ὁ μὴ στηριζόμενος ἐπὶ τῶν ἀρχῶν τοῦ ποινικοῦ δικαίου.

§356Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοιαῦται καταχρήσεις, οἵας ἀνεφέρατε, ἐγένοντο καὶ πρότερον, κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου. Τό γε νῦν ἔχον, δὲν δυνάμεθα νὰ προέλθωμεν εἰς μέτρον τι.

§357ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Γνωρίζετε πῶς διεξάγονται αὐτὰ τὰ πράγματα εἰς τὸ Πλημμελειοδικεῖον; Ἔρχονται 80 ὑποθέσεις, τὰς ὁποίας εἶναι ὑποχρεωμένος ὁ πλημμελειοδίκης νὰ ἐκδικάσῃ. Σᾶς ὁμιλῶ ἐκ πεποιθήσεως, ἐκ γνώσεως τῶν πραγμάτων.

§358ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Περὶ τούτων θὰ λάβωμεν πρόνοιαν, ὥστε αἱ ἀρχαὶ νὰ προσέχωσι πλειότερον.

§359ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ σᾶς· μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου εἶναι ἔργον τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8).

§360ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσάρα, ἵνα εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου ἀντὶ «δραχμῶν 25» τεθῇ «δραχμῶν 15» καὶ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ τρίτον ἐδάφιον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 9, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Ὁ κ. Τσιτσάρας προτείνει νὰ διαγραφῇ ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον τοῦτο. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 11 (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσάρα (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§361Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν ἀρχῇ τῆς παραγράφου, ἀντὶ τῶν λέξεων «Καθ’ ἣν περίπτωσιν ἡ ἐτησία κατανάλωσις ἤθελεν ὑπερβῆ τὸ ποσὸν 1,217,241 ὀκάδων, τὸ εἰσπραττόμενον ἐπὶ πλέον ποσὸν (ἐκ δικαιώματος καπνοῦ», νὰ τεθῶσιν αἱ λέξεις: «Καθ’ ἣν περίπτωσιν αἱ ἐτήσιαι ἐκ δικαιώματος καπνοῦ εἰσπράξεις ὑπερβαίνουσι τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 7,060,000, τὸ ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τούτου....»

§362ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται). Ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Τσιτσάρα, προτείνοντος νὰ ψηφισθῇ ὡς ἄρθρον 13 τὸ ἑξῆς: «Ἐκτὸς τῶν ὑπαρχουσῶν καὶ θεωρουμένων ὡς καπνοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους χαρακτηρίζονται καὶ θεωροῦνται ἐπίσης τοιαῦται καὶ αἱ ἐπαρχίαι Ἀγυιᾶς, Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, Εὐρυτανίας καὶ Ξηροχωρίου.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 13, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν Ἑταιρειῶν τοῦ Σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ τῆς Προεκτάσεως αὐτοῦ, ὡς καὶ περὶ τῆς δι’ ἠλεκτρισμοῦ ἕλξεως».

§364Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω καλὸν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις αὐτοῦ δι’ αὔριον, καὶ νὰ λυθῇ ἡ συνεδρίασις.

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 5 π. μ. τῆς ἐπιούσης).