1900.03.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 52

Τῆς 28 Μαρτίου 1900.

(Τρίτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν αἴτησιν τῶν κατοίκων Νέας Κουτσούφλιανης τῆς ἐπαρχίας Καλαμπάκας περὶ ταχείας ἐπιψηφίσεως τοῦ περὶ ἐγκαταστάσεως αὐτῶν νομοσχεδίου.

§2Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Παρακαλῶ νὰ προτιμηθῇ ἡ ἐπιψήφισις τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη.

§3Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴπομεν ὅτι ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ θέλει τοῦτο.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ δυστυχέστεροι τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, οἱ τηλεγραφικοὶ ὑπάλληλοι, διὰ σωρείας τηλεγραφημάτων παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν τύχην αὐτῶν.

§7Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ πρὸς τοῦτο ὁ χαρακτηρισμός, τὸν ὁποῖον ἐδώσατε, «οἱ δυστυχέστεροι».

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅτι εἶναι οἱ δυστυχέστεροι ὑπάλληλοι τοῦ Κράτους. Ὁ βουλευτὴς κ. Ε. Γαρουφαλιᾶς ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν καὶ πῶς ἐλύθη τὸ ζήτημα τῶν βραχυπροθέσμων διαβατηρίων τῶν κατοίκων Ἄρτης, ὅπερ ἐγέννησεν ὁ ἄρτι ἐγκαταστὰς ἐκεῖ πρόξενος τῆς Τουρκίας. Συγχαίρω δὲ τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ἂν πράγματι ἀληθεύῃ ἡ εἴδησις τῆς ἀνακλήσεως τοῦ προξένου τούτου, ὅστις παραμένων ἐκεῖ ἤθελεν ἑκάστοτε προκαλεῖ πράγματα.» Ἑτέραν ἐπερώτησιν κατέθηκεν ὁ βουλευτὴς κ. Α. Μπασιᾶς, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωσιν, τίνων ἀξιωματικῶν ἐζητήθη καὶ διωρθώθη ἡ ἡλικία ἀπὸ τοῦ ἔτους 1897–1898, μετὰ τῆς σχετικῆς ἑνὸς ἑκάστου αἰτιολογίας.»

§9Ε. ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Συνεστήθησαν πρὸ πολλῶν ἐτῶν εἰς τὴν νῆσον Λευκάδα Νοσοκομεῖον καὶ Ὀρφανοτροφεῖον, ἅτινα διετηροῦντο παρὰ τοῦ ἐκεῖ ὑπάρχοντος ἐπαρχιακοῦ ταμείου, πόροι τοῦ ὁποίου εἶχον ὁρισθῆ, ἐκτὸς τῶν διαφόρων ἐπαρχιακῶν φόρων, καὶ τὰ ἔσοδα μεγάλης κτηματικῆς περιουσίας. Μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Ἑπτανήσου καὶ τὴν ἐγκαθίδρυσιν τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ἡ ἀκίνητος αὕτη περιουσία διῳκεῖτο ὑπ’ ἀντιπροσώπων διοριζομένων παρὰ τῶν δήμων, συνεργαζομένων δὲ μετὰ τοῦ ἐκεῖσε ἐπάρχου. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐξηκολούθησε μέχρι τοῦ ἔτους 1878, ὅτε διὰ τοῦ ψηφισθέντος νόμου ΨΞΓʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1878 ἡ ἐπαρχιακὴ περιουσία διενεμήθη κατ’ ἀναλογίαν εἰς τοὺς διαφόρους δήμους τῆς ἐπαρχίας· ἐπειδὴ ὅμως τὸ Νοσοκομεῖον ἦτο ἵδρυμα ἀνῆκον εἰς ἅπασαν τὴν ἐπαρχίαν, καὶ ἐπὶ τῷ σκοπῷ τῆς ἀπροσκόπτου λειτουργίας αὐτοῦ, διὰ τοῦ εἰρημένου νόμου ἐξῃρέθη τῆς διανομῆς τὸ κατάστημα τοῦ Νοσοκομείου καθὼς καὶ τὸ Ἰχθυοτροφεῖον, ὁρισθέντος ὅτι αἱ πρόσοδοι τούτου θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς κάλυψιν τῶν δαπανῶν τοῦ Νοσοκομείου καὶ Ὀρφανοτροφείου, καὶ ἐν περιπτώσει μὴ ἐπαρκείας οἱ δῆμοι θὰ συνεισφέρουν τὸ ἐπὶ πλέον. Ἐπειδὴ δὲ τὰ ἐξαιρεθέντα τῆς διανομῆς κτήματα δὲν ἔπαυσαν νὰ ὦσι δημοτικά, καὶ ἐπειδὴ οἱ δῆμοι ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ πληρώσωσι τὸ ἔλλειμμα, ὁ νόμος αὐτὸς ὑπεχρέωσε τὸ μέλλον νὰ διευθύνῃ τὸ Νοσοκομεῖον Ἀδελφᾶτον νὰ ᾖ ὑπόχρεον νὰ ὑποβάλλῃ εἰς τὴν ἔγκρισιν τῶν Συμβουλίων καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ἐτησίας δαπάνης καὶ πᾶν ὅ,τι ἀφορᾷ εἰς τὴν περιουσίαν τῶν δήμων. Ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι τὸ δικαίωμα τῶν δήμων βασίζεται εἰς τὸν νόμον, καὶ ἐπειδὴ διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου καταργοῦνται τὰ δικαιώματα ταῦτα τῶν ἐξοχικῶν δήμων τῆς Λευκάδος, παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν ν’ ἀναβάλῃ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ νόμου ΨΞΓʹ τοῦ 1878 περὶ τοῦ Νοσοκομείου καὶ Ὀρφανοτροφείου Λευκάδος, διαβιβασθῇ δὲ τὸ νομοσχέδιον πρὸς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια Λευκάδος, ὅπως γνωμοδοτήσωσιν ἐπ’ αὐτοῦ, μεθ’ ὃ νὰ συζητηθῇ.

§10ΓΕΡ. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Δὲν ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου. Ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος προὐκάλεσε τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 6 τοῦ ΨΞΓʹ νόμου τοῦ 1878, εἶναι ἀμέσου ἐνδιαφέροντος, καὶ ἄμεσος ἀνάγκη ἐπιβάλλει, ἵνα ἐπιληφθῇ ἡ Βουλὴ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ, ὅπως σωθῇ τὸ Ἀδελφᾶτον ἀπὸ ἐπικειμένης καταστροφῆς. Ἰδοὺ δὲ περὶ τίνος πρόκειται. Τοῦ Ἀδελφάτου, ὡς εἶναι διωργανωμένον διὰ τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἡ διαχείρισις καὶ ἡ διοίκησις ἀνετέθη εἰς ἐπιτροπὴν διοριζομένην παρὰ τοῦ Προέδρου τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου Λευκαδίων. Ἐν τούτοις αἱ ἀποφάσεις τοῦ Ἀδελφάτου πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ὅλα τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῆς ἐπαρχίας, ὅπως ἐγκριθῶσι καὶ μετ’ αὐτὸ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Νομάρχου. Μεταξὺ δὲ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, εὐνόητον εἶναι, ὅτι συγκαταλέγονται καὶ αἱ ἀποφάσεις αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν παράστασιν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἀδελφάτου ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ἀλλ’ ἕως ὅτου κατορθώσῃ τὸ Ἀδελφᾶτον νὰ συγκεντρώσῃ ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ κατόπιν νὰ προκαλέσῃ τὴν ἔγκρισιν τῆς Νομαρχίας ἐπὶ τῶν ἀποφάσεων αὐτῶν, καθὼς γνωρίζετε, παρέρχονται αἱ νόμιμοι προθεσμίαι. Πάντοτε λοιπὸν τὸ Ἀδελφᾶτον οὐ μόνον δικάζεται ἐρήμην, ἀλλὰ τρέχει καὶ τὸν κίνδυνον νὰ κατασταθῶσιν ὅλαι αἱ ἀποφάσεις ἐναντίον του τελεσίδικοι. Λοιπὸν ὁ σκοπὸς τῆς προτεινομένης τροποποιήσεως τοῦ νόμου δὲν ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ περιορίσωμεν δικαιώματα τῶν ἄλλων δήμων. Ἄπαγε! Ἡμεῖς τοὐναντίον θέλομεν, ὅλοι οἱ δῆμοι νὰ διατηρήσωσιν ἀκέραια τὰ δικαιώματά των, ὅπως ὅλοι οἱ δῆμοι συνεισφέρωσι διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Ἀδελφάτου αὐτοῦ. Ὁ μόνος λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσεν εἰς ἡμᾶς νὰ ὑποβάλωμεν αὐτὴν τὴν τροποποίησιν τῆς διατάξεως τοῦ νόμου ΨΞϚʹ, εἶναι ἡ ἐπιθυμία τοῦ νὰ προλάβωμεν ἐπικειμένην οἰκονομικὴν καταστροφὴν τοῦ Ἀδελφάτου, ἥτις εἶναι προφανής, διότι γνωρίζει κάλλιστα ὁ γηραιὸς συνάδελφός μου, ὅτι καθυστεροῦνται εἰς τὸ Ἀδελφᾶτον πλέον τῶν 40,000 δραχμῶν. Ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ Ἰχθυοτροφείου, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὴν μόνην πρόσοδον τοῦ Ἀδελφάτου, καθυστερεῖ αὐτὸ τὸ ποσὸν, ἀλλ’ ἔκαμεν ἀνακοπὴν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων κατὰ τῆς προσκλήσεως τοῦ εἰσπράκτορος πρὸς πληρωμὴν, καὶ ἐδίκασε τὸ Ἀδελφᾶτον ἐρήμην· τὸ Ἀδελφᾶτον ἔκαμεν ἔφεσιν τῆς ἀποφάσεως ἐνώπιον τῶν ἐν Πάτραις Ἐφετῶν, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖ ἐδικάσθη ἐρήμην, πρόκειται δὲ νὰ γείνῃ ἀνακοπὴ καὶ τῆς ἀποφάσεως ταύτης ἐνώπιον τοῦ αὐτοῦ Ἐφετείου. Τρέχει λοιπὸν τὸ Ἀδελφᾶτον τὸν κίνδυνον, οὐ μόνον ν’ ἀπολέσῃ 40,000 δραχμὰς, ἀλλὰ νὰ πληρώσῃ καὶ ἀποζημιώσεις εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν, — ὁ ὁποῖος, νομίζω, εὑρίσκεται νῦν ἐνταῦθα, — νὰ πληρώσῃ, λέγω, εἰς αὐτὸν ποσὸν ὑπέρογκον, διότι ὁ ἐνοικιαστὴς προέβαλε τὴν ἀξίωσιν, ὅτι ὄχι μόνον δὲν ὀφείλει εἰς τὸ Ἀδελφᾶτον τὸ εἰρημένον ποσὸν, ἀλλὰ καὶ δικαιοῦται εἰς ἀποζημιώσεις, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι κατασκευαζομένου τοῦ λιμένος ἐβλάβη τὸ Ἰχθυοτροφεῖον. Ἐννοεῖται ὅτι αἱ ἀξιώσεις αὗται τοῦ ἐνοικιαστοῦ εἶναι ὅλως ἀβάσιμοι καὶ ἀπαράδεκτοι, καὶ μόνον διὰ τῆς ἐρημοδικίας, ἢ διὰ τῆς ἀποκλείσεως τοῦ Ἀδελφάτου ἀπὸ τοῦ νὰ παρασταθῇ ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου, — ὅπερ, ὡς ἀπεδείχθη, ἐπιδιώκει ὁ ἐνοικιαστὴς μέχρι τοῦδε, — δύνανται νὰ ἐπιτύχουν. Ἐγὼ, ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν νόμου ταύτην, αὐτὸν τὸν σκοπὸν εἶχον, νὰ ἐμποδίσω τοιαύτην καταστροφήν. Ἐσκόπουν δὲ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν νὰ ζητήσω τὴν τροποποίησιν τῆς σχετικῆς διατάξεως συμφώνως καὶ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ, δηλαδὴ οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ Ἀδελφάτου, ὡς καὶ οἱ προϋπολογισμοὶ, νὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῶν Συμβουλίων. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ στερήσωμεν οὐδένα δικαιώματός τινος· πρόκειται μόνον νὰ σώσωμεν τὸ Ἀδελφᾶτον. Ὥστε ἐγὼ συναινῶ οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ ἀπολογισμοὶ τοῦ Ἀδελφάτου νὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν ὅλων τῶν Συμβουλίων. Λοιπὸν σᾶς παρακαλῶ νὰ μὴ φέρητε ἀντίρρησιν εἰς τοῦτο, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ προστατεύσωμεν τὰ συμφέροντα τοῦ Ἀδελφάτου. Γνωρίζετε πολὺ καλῶς, ὅτι τὸ φιλανθρωπικὸν τοῦτο ἵδρυμα εἶναι ἐντελῶς κατεστραμμένον, γνωρίζετε, ὡς ἐπανειλημμένως ἐγράφη καὶ εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι δὲν δυνάμεθα δυστυχῶς νὰ διατηρήσωμεν οὔτε δύο πένητας, δύο ἀνθρώπους δεομένους ἀμέσου περιθάλψεως. Ἑπομένως εἶναι ἀπαραίτητον νὰ ψηφισθῇ αὐτὸς ὁ νόμος, νὰ ψηφισθῇ δὲ μὲ τὴν τροποποίησιν, ὅτι οἱ προϋπολογισμοὶ καὶ οἱ ἀπολογισμοὶ τοῦ Ἀδελφάτου θὰ ὑποβάλλωνται ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῶν Συμβουλίων ὅλης τῆς ἐπαρχίας. Νομίζω δ’ ὅτι οὕτω καὶ ὁ κ. συνάδελφος εἶναι ἱκανοποιημένος.

§11ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, διετέλεσα μέλος τοῦ Ἀδελφάτου ἐπὶ πολλὰ ἔτη, καὶ τὰ χρήματα τοῦ Ἀδελφάτου τότε ἐπερίσσευον. Ἐξώδευσα ἐντολῇ αὐτοῦ καὶ ἔφερα τὰ ἀναγκαιοῦντα ἔπιπλα διὰ τὸ Νοσοκομεῖον· ἐπιδιωρθώσαμεν καὶ ἀνεκαινίσαμεν τὸ κατάστημα, καὶ ἐν τούτοις τὰ χρήματα ἐπερίσσευον. Τί συμβαίνει σήμερον καὶ δὲν πληρόνουσι; Δι’ αὐτὸ δὲν εἶναι ὑπόλογοι τῆς ἐξοχῆς οἱ δῆμοι, ἀλλ’ ὁ δῆμος τῆς πόλεως καὶ τὸ Ἀδελφάτον, οἱ ὁποῖοι συνήθισαν νὰ χαρίζωνται εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς, ἐλαττοῦντες τὰς μισθώσεις των λόγῳ δῆθεν ἐπερχομένων ζημιῶν, καὶ οὕτως ἡ ὑπερθεμάτισις αὕτη ἐπέφερε τὰς ἀλλεπαλλήλους δίκας τῶν μισθωτῶν. Κυρίως δὲ τὴν εὐθύνην ὑπέχει ὁ δῆμος τῆς πόλεως, διότι οἱ δῆμοι τῆς ἐξοχῆς δὲν ἐπεμβαίνουσιν εἰς αὐτὰ, εἰμὴ μόνον ὅταν προκληθῶσι ν’ ἀποφανθῶσιν. Ἑπομένως δὲν εἶναι δίκαιον νὰ στερηθῶσιν οἱ δῆμοι τῆς ἐξοχῆς τοῦ δικαιώματος νὰ ἐξελέγχωσι τοὺς ἀπολογισμοὺς καὶ νὰ ἐπεμβαίνωσιν εἰς τὰ τῆς διαχειρίσεως τοῦ Νοσοκομείου τούτου. Ὅθεν πάλιν ἐπαναλαμβάνω, ὅτι οὐδόλως πρέπει νὰ μεταβληθῶσι τὰ τῆς ἐξελέγξεως τῶν ἀπολογισμῶν καὶ τὰ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν δήμων τῆς ἐξοχῆς εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ Νοσοκομείου.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Μοσχούλας ἔχει τὸν λόγον.

§13Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ἤθελον νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ θέματος, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ κινήσῃ τὴν ἀηδίαν. Πρόκειται περὶ μιᾶς συμμορίας, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα ἐμπειρικὸν ἰατρὸν καὶ ἀπὸ ἕνα δυστυχῶς ἐπιστήμονα Πρόκειται περὶ συμμορίας ληστρικῆς, εἰς τῆς ὁποίας τοὺς ὄνυχας πίπτουσι θύματα δυστυχεῖς ἀπόκληροι τῆς τύχης καὶ καταδεδικασμένοι. Εἷς τῶν συμπολιτῶν μου, πάσχων ἐκ φθίσεως, διότι ὁ ἄνθρωπος εἶχε τὴν ἐλπίδα...

§14ΠΕΤΑΛΑΣ. Φθισικὸς μὲ ἐλπίδα!

§15ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Πολὺ λάθος ἔχετε. Ὑπάρχουσι πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀποβάλλουσι τὴν ἐλπίδα.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ ἀπαντᾶτε εἰς τὰς διακοπάς.

§17Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλθετε εἰς τὸ βῆμα, κ. Βουλευτά. Δὲν ἀκούομεν.

§18ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ὀλίγα ἔχω νὰ εἴπω. Εἰς τὴν «Ἑστίαν» ἀνέγνωσα ἐπανειλημμένως διατριβὴν φοιτητοῦ τῆς Ἰατρικῆς καὶ ἑνὸς δικηγόρου, ἀποκατεστημένου ἐν Ἀθήναις, ἐναντίον τῆς συμμορίας αὐτῆς...

§19ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ἀκούομεν τίποτε. Δυνατώτερα.

§20Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁμιλεῖς σὰν νὰ ἔχῃς ἀνάγκην τοῦ φαρμάκου, τὸ ὁποῖον κατηγορεῖς (γέλως).

§21ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ ὄψις μου δεικνύει ἂν ἔχω ἀνάγκην. Λοιπὸν ἡ ἑταιρεία αὕτη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖται ἀπὸ ἕνα ἐμπειρικὸν ἰατρὸν (ἕνα κατσικᾶν) καὶ ἀπὸ ἕνα ἰατρὸν, δυστυχῶς ἐπιστήμονα, ἔχει στήσει τὸ λημέρι της...

§22ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Τί ἑταιρεία εἶναι αὐτή;

§23ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἑταιρεία.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, μὴ διακόπτετε.

§25ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἔχει καταστατικόν;

§26ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μὲ ἐρωτᾶτε, ἂν ἔχει καταστατικόν. Δυστυχῶς τὸ καταστατικὸν ἔχει ἐγκριθῆ. Ἐὰν εἶναι ἀληθές, ὅτι παρεχωρήθη εἰς αὐτὴν σῆμα ἐκμεταλλεύσεως—καὶ περὶ τούτου ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργόν...

§27Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ναί, παρεχωρήθη· καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίμως ὑφίσταται.

§28ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Καὶ δὲν πρέπει νὰ γελᾶτε, κύριοι Βουλευταί. Πρόκειται περὶ συμπολιτῶν σας. Ὅπως ἔπεσεν εἷς συμπολίτης μου εἰς τοὺς ὄνυχας αὐτῆς τῆς ἑταιρείας, εἶναι δυνατὸν νὰ πέσωσιν αὔριον ἰδικοί σας συμπολῖται. Περιέρχονται αὐτοὶ οἱ φθισικοί, οἱ δυστυχεῖς, οἱ καταδεδικασμένοι ἀπὸ τοὺς ὑγιεινοὺς ὅρους, ὑπὸ τοὺς ὁποίους διαιτώμεθα, διότι δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς ὑγιεινή,—μέχρι σήμερον οὐδεμία Κυβέρνησις ἐμερίμνησε περὶ τῆς ὑγιεινῆς ἐν Ἑλλάδι· αὕτη δυστυχῶς εἶναι ἡ ἀλήθεια—(Θόρυβος).

§29ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐνεκρίθη τὸ σῆμα ὑπὸ τῶν δημοσίων ἀρχῶν, δὲν δύνασθε νὰ τὴν ὀνομάσητε ἀπὸ τοῦ βήματος ληστρικὴν συμμορίαν.

§30ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς θέλω νὰ μάθω, ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι ἐνεκρίθη τὸ σῆμα αὐτῆς τῆς συμμορίας. Διότι ἐγὼ ἐγενόμην αὐτόπτης μάρτυς...

§31ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὁ ἰατρός, τὸν ὁποῖον ὑπαινίττεσθε (διότι δὲν εἴπετε ἀκόμη ὄνομα), εἶναι συμπολίτης μου, φέρει δὲ δύο διπλώματα τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν δύνασθε δὲ νὰ τὸν ὑβρίζητε, διότι ἔχει ὅλην τὴν ἱκανότητα καὶ ὑπὸ ἰατρικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ φιλολογικήν. Εἶναι ὁ κύριος Οἰκονομίδης ὁ ἰατρός.

§32ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μοῦ εἶναι ἀδιάφορον.

§33ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ὑβρίζητε.

§34ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ὕβρισα καθόλου.

§35ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὅταν ὀνομάζητε ἑταιρείαν ληστρικήν, ὅταν ὀνομάζητε οὕτω ἀνθρώπους κατέχοντας θέσιν ἐν τῇ κοινωνίᾳ, τί ἄλλο κάμνετε; (Θόρυβος).

§36Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἡμεῖς δὲν ἠξεύρομεν ἀκόμη τὸ ἱστορικόν.

§37ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περιορίσατε τοὺς διακόπτοντας, κύριε Πρόεδρε.

§38ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν γνωρίζω κἂν περὶ τίνος πρόκειται. Τί νὰ περιορίσω;

§39ΠΟΛΛΟΙ. Δὲν καταλαμβάνομεν περὶ τίνος πρόκειται.

§40ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Μὰ δὲν ἀφίνουν!

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι, κάμετε ἡσυχίαν.

§42ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἁρμόδιον κύριον Ὑπουργόν,—δὲν γνωρίζω ποῖος Ὑπουργὸς εἶναι ἁρμόδιος,— νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν εἶναι ἀληθές, ὅτι εἰς τοὺς δύο αὐτοὺς Κυρίους, οἱ ὁποῖοι συνεταιρίσθησαν, παρεχωρήθη σῆμα ἐκμεταλλεύσεως τῶν φαρμάκων των, ἄνευ ἐγκρίσεως τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, ἄνευ ἐγκρίσεως τῆς Ἰατρικῆς Ἑταιρείας, διότι πᾶς ἰατρός ἐπιστήμων—ἀπαντῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον—ὀφείλει νὰ κανονίσῃ τὴν πορείαν αὐτοῦ...

§43ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦ Ἰατροσυνεδρίου, ναί· ὄχι τῆς Ἰατρικῆς Ἑταιρείας.

§44ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἡ Ἰατρικὴ Ἑταιρεία, ὅπως γνωρίζετε, λειτουργεῖ ἀπὸ τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου, καὶ πᾶς ἰατρὸς ἐπιστήμων, ἂν εἶναι ἐφευρέτης, ὀφείλει νὰ παρουσιασθῇ, ἵνα δώσῃ δεῖγμα τῆς ἀξίας του. Εἶναι ἐπιστημονικὸν σωματεῖον. Εἰς αὐτὴν παρουσιάζεται πᾶς ἀξιῶν ὅτι ἐφεῦρεν ἓν φάρμακον. Ἡ ἑταιρεία αὕτη ἀποτελεῖ τὴν λυδίαν λίθον, καὶ ἐκεῖ δύναται ν’ ἀποδειχθῇ, ἂν πράγματι ἡ ἀξία τοῦ φαρμάκου εἶναι ἀληθής. Ἐγὼ ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν μετέρχομαι τὸν ἰατρὸν ἤδη, ἀλλ’ οὔτε κανὲν συμφέρον μὲ ἐκίνησεν, ἀλλ’ ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ τοῦ ἑξῆς. Εἷς συμπολίτης μου, ὀνόματι Νικόλαος Μπιστόλας, ἐξ Ἀγουλινίτσης, ἀναγνοὺς ὅτι ὑπάρχει ἐν Ἀθήναις εἷς ἰατρός, ὅστις ἐφεῦρε φάρμακον κατὰ τῆς φθίσεως, ἦλθεν ἐδῶ καὶ προσέφυγεν εἰς τὴν πανάκειαν αὐτοῦ τοῦ ἰατροῦ. Ἀφοῦ τοῦ ἀφῄρεσαν 150 δραχμάς, ὁ ἀσθενὴς αὐτός, δυστυχῶς, ἀντὶ νὰ βλέπῃ τὴν ὑγείαν του καλλιτερεύουσαν, ἔβλεπεν αὐτὴν χειροτερεύουσαν. Προσέφυγεν εἰς ἐμὲ καὶ ἐζήτησε τὴν συνδρομήν μου. Τὸν ἠρώτησα ἀπὸ ποῦ ἐπῆρε τὰ φάρμακα, καὶ μοὶ εἶπεν «ἀπὸ τὸν κύριον Βαρλᾶν». Τότε ἠναγκάσθην νὰ προσφύγω εἰς τὴν ἀστυνομίαν. Διευθυντὴς ἦτο ὁ κύριος Λευκάδιος· τὸν παρεκάλεσα νὰ μοὶ δώσῃ τὴν συνδρομήν του, ἵνα λάβῃ ὀπίσω τὰ χρήματά του ὁ δυστυχὴς ἐκεῖνος ἀσθενής. Μετ’ ὀλίγας δ’ ἡμέρας, κατόπιν ἐπισκέψεως τοῦ Διευθυντοῦ εἰς τὴν ἑταιρείαν αὐτήν, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζει ὁ κ. συνάδελφος, ὁ κ. Λευκάδιος, ἀναγνωρίσας ὅτι ἔχω δίκαιον, μοὶ ἀπέδωκε δραχμὰς 25, τὴν ἀξίαν τῆς τελευταίας φιάλης, τὴν ὁποίαν εἶχε λάβει ὁ δυστυχὴς συμπολίτης μου. Μετά τινας ἡμέρας ἀνεχώρησεν ὁ συμπολίτης μου αὐτὸς εἰς τὴν ἑστίαν του, καὶ μετὰ ἕνα μῆνα σᾶς ἀφῆκε χρόνους!

§45ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἄλλως θὰ ἀπέθνησκε.

§46ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συλλάβῃ τὴν ἑταιρείαν αὐτὴν ἀπὸ τὸ ὠτίον καὶ νὰ τὴν στείλῃ εἰς τὰς φυλακάς, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὰς Ἀθήνας τοιαύτη ἑταιρεία, ἡ ὁποία νὰ ἔχῃ θύματα.

§47Κ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διατὶ ἀνεμίχθη ἡ ἀστυνομία;

§48ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ. Δὲν ἠμπορεῖ νὰ δίδῃ ἀπολογίαν ὁ κ. Βουλευτής.

§49Ν. ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Δὲν θέλω οὔτε ἐννοῶ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἀναφορικῶς πρὸς τὰς ὕβρεις περὶ λῃστρικῆς ἑταιρείας καὶ λοιπῶν, περὶ ὧν ἔφερε τὸν λόγον. Τοῦτο μόνον θὰ εἴπω, ὅτι ὁ ἰατρὸς Οἰκονομίδης, ὁ ὁποῖος ἔλαβεν ὑπὸ τὴν προστασίαν αὑτοῦ τὸ περὶ οὗ πρόκειται φάρμακον καὶ ἀνέλαβε νὰ ἐκτελέσῃ διάφορα πειράματα αὐτοῦ, ἀνεφέρθη εἰς ὅλας τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς πρὸ μηνῶν, εἰς τὸ Ἰατροσυνέδριον καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐζήτησε νὰ τῷ χορηγηθῇ τὸ μέσον, τὸ ἐκ τοῦ νόμου χορηγούμενον, ἤ, ἂν δὲν ὑπάρχει νόμος, τὸ ἐκ τῆς συνηθείας, ἵνα ἐνεργήσῃ ἐπὶ κλινικῆς τινος ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν ἁρμοδίων πειράματα. Ἀλλ’ αἱ ἀρχαὶ οὐδεμίαν ἀκρόασιν ἔδωκαν. Ὄχι δὲ μόνον τοῦτο δὲν ἐγένετο, ἀλλ’ ἡ Εἰσαγγελία διὰ τῆς ἀστυνομίας κατέσχε καὶ τὰ ἐπιστημονικὰ βιβλία τοῦ ἰατροῦ αὐτοῦ, καὶ εὑρίσκονται ταῦτα εἰσέτι κατεσχημένα εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ Εἰσαγγελία εἶχε δικαίωμα νὰ ἐμποδίσῃ τὸν ἰατρὸν ἀπὸ τοῦ νὰ προβαίνῃ εἰς τοιαῦτα πειράματα, καὶ νὰ κατάσχῃ τὰ βιβλία αὐτοῦ· ὁ ἰατρὸς ὅμως αὐτὸς καθαρὰ ἐδήλωσε καὶ διὰ τῆς δημοσιογραφίας καὶ δι’ αἰτήσεών του καὶ ὑπομνημάτων πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸ Ἰατροσυνέδριον, ὅτι εἶναι ἕτοιμος νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς δοκιμασίας ἐκείνας, τὰς ὁποίας καὶ ἡ ἐπιστήμη παραδέχεται καὶ τὸ Ἰατροσυνέδριον ἤθελε. Δὲν γνωρίζω ἂν ἀπέθανε καὶ ἐκ τίνος αἰτίας ἀπέθανεν ὁ συμπολίτης τοῦ κ. συναδέλφου, ὅστις ἕνεκα τοῦ δυστυχοῦς τούτου συμβάντος προέβη μέχρι τοῦ σημείου νὰ ὑβρίσῃ συνάδελφόν του ἰατρόν...

§50ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Δὲν ὕβρισα.

§51ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. .. Δηλῶ ὅμως εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ ἰατρὸς Οἰκονομίδης δὲν εἶναι τυχαῖος ἐπιστήμων, ὅπως παρέστησεν αὐτὸν ὁ ἔντιμος συνάδελφος, διότι εἶναι διδάκτωρ οὐ μόνον τῆς Ἰατρικῆς, ἀλλὰ καὶ τῆς Φιλολογίας. Φέρει δύο διπλώματα τοῦ Πανεπιστημίου ἡμῶν.

§52ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Ἐγὼ δὲν ἀνέφερα ὀνόματα.

§53ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Βεβαίως· ἀλλὰ δὲν εἴχετε δικαίωμα νὰ εἴπητε, ὅτι εἶναι μέλος λῃστρικῆς συμμορίας ὁ ἰατρὸς αὐτός. Εἶναι λυπηρὸν τοῦτο, διότι καὶ σεῖς ἔχετε δίπλωμα τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ κανονίσῃ τὸ ζήτημα αὐτό, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν του ἀπὸ πολλοῦ, πρὸς ἀποφυγὴν ἄλλων παρεκτροπῶν τῶν ἀρχῶν.

§54ΡΙΚΑΚΗΣ. Ποῖον ζήτημα; Διὰ τὰ γιατροσόφια; (γέλωτες).

§55ΣΥΝΟΔΙΝΟΣ. Ὄχι διὰ τὰ γιατροσόφια. Δὲν πρόκειται περὶ γιατροσοφιῶν, ἀλλὰ περὶ τοῦ ἂν εἶναι ἢ μὴ σπουδαία ἡ ἀνακάλυψις τοῦ φαρμάκου αὐτοῦ.

§56Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως ἔργων ἐν τῷ λεκανοπεδίῳ Ἀθηνῶν καὶ τῷ Θριασίῳ πεδίῳ πρὸς ἀνεύρεσιν ὑδάτων. Ἕτερον νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 300,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1900. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ συγκεφαλαιώσεως τῶν πρὸς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν χρεῶν τοῦ δήμου Λετρίνων.

§57Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Σύμβασις εἶναι;

§58Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἶναι νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δῆμον νὰ κάμῃ σύμβασιν, δηλαδὴ ἐπιτρέπεται, φόροι τινὲς τοῦ δήμου, οἱ ὁποῖοι εἶχον δοθῆ εἰς ἐγγύησιν διὰ παλαιὰ χρέη, νὰ δοθῶσιν εἰς ἐγγύησιν, προστιθεμένων καί τινων ἄλλων, πρὸς ἀνανέωσιν τοῦ παλαιοῦ χρέους. Ἐπιτυγχάνει οὕτω ὁ δῆμος εὐκολίαν μεγάλην· διότι, ἐνῷ ἐπλήρωνε τόκον 7%, σήμερον ἡ Τράπεζα συνῄνεσε νὰ συγκεφαλαιώσῃ ὅλον τὸ ποσὸν τὸ ὀφειλόμενον πρὸς 6%. Ἐπίσης συνῄνεσεν, ὅπως τὸ χρεωλύσιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀρκετὰ μέγα, περιορισθῇ κατὰ ποσόν, καὶ ἐφαρμοσθῇ μόνον διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρέους, ἐνῷ, καθὼς γνωρίζετε, εἶχε τεθῆ ἀπὸ τὴν ἀρχὴν τὸ χρέος καὶ ἦτο βαρὺ διὰ τὸν δῆμον. Ἐκ τῆς νέας ταύτης συμβάσεως, ὁ δῆμος ὁ ὁποῖος ἐπλήρωνεν 100,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος, πρόκειται νὰ πληρώνῃ εἰς τὸ μέλλον 82,000 μόνον.

§59Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ διατάξητε, παρακαλῶ, νὰ κατατεθῇ καὶ ἀντίγραφον τῆς παλαιᾶς συμβάσεως.

§60Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τῶν Ταχυδρομείων καὶ Τηλεγράφων καὶ τοῦ ἰδιοκτήτου τοῦ ἀτμοπλοίου «Μάρθας» συνομολογηθείσης ταχυδρομικῆς συμβάσεως. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποξηράνσεως τοῦ ἐν Βονίτσῃ ἕλους Λεσίνη. Ὡσαύτως νομοσχέδιον περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῶν ἐκτελεστέων ἐν Θεσσαλίᾳ ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὡς γινώσκει ἡ Βουλή, ἅπασαι αἱ Κυβερνήσεις ἠσχολήθησαν ἐπὶ τοῦ σπουδαίου τούτου ζητήματος, τοῦ ὁποίου ἡ λύσις σπουδαίως ἐνδιαφέρει οὐ μόνον τὴν Θεσσαλίαν, ἀλλὰ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἐνομίσαμεν ὅθεν τοῦτο καλὸν νὰ ληφθῇ πρόνοια πρὸς καταρτισμὸν πλήρους μελέτης περὶ τῶν ἐκτελεστέων ὑδραυλικῶν ἔργων. Ὡς γινώσκει ἡ Βουλή, εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ μελέτη αὕτη εἰς τὴν Γαλλικὴν Ἀποστολήν, ἥτις εἶχε συντάξει καὶ σχέδια καὶ προϋπολογισμούς, ἀτυχῶς ὅμως κατὰ τὸν πόλεμον τὰ σχέδια ταῦτα ἀπωλέσθησαν καὶ ἑπομένως εἶναι ἀνάγκη νέας μελέτης. Ἐνομίσαμεν λοιπὸν, ὅτι ἔπρεπε νὰ συσταθῇ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία νὰ ἀναλάβῃ τὴν μελέτην ταύτην. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη θ’ ἀποτελῆται ἐκ τῶν ἑξῆς: Ἐκ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ἐκ τοῦ Διοικητοῦ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ἐκ τοῦ προέδρου τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς Ἑταιρείας τοῦ σιδηροδρόμου Θεσσαλίας ἢ τοῦ νομίμου αὐτοῦ ἀναπληρωτοῦ. Ἐνομίσαμεν ὅτι εἶναι καλὸν, ἵνα εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην λάβωσι μέρος καὶ ὁ Διοικητὴς τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τοῦ σιδηροδρόμου Θεσσαλίας, ὡς ἀντιπρόσωποι δύο ἱδρυμάτων μεγάλως ἐνδιαφερομένων διὰ τὴν βελτίωσιν τῶν πραγμάτων τῆς Θεσσαλίας, διότι ἡ παρουσία αὐτῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ θὰ εἶχε καὶ τοῦτο τὸ καλὸν, ὅτι αὐτοὶ θὰ ἦσαν, οὕτως εἰπεῖν, τὰ διαρκῆ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς· οἱ Ὑπουργοὶ ἔρχονται καὶ παρέρχονται, καὶ πιθανὸν νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἑνότης ἐνεργείας, ἐνῷ ἐν τοῖς δυσὶν εἰρημένοις θὰ ἔχωμεν δύο μέλη, τὰ ὁποῖα θὰ παρακολουθῶσι τὴν γιγνομένην ἐργασίαν. Ἐννοεῖται ὅτι αἱ μελέται αὗται θ’ ἀπαιτήσωσι δαπάνας, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰς μελέτας ταύτας νὰ ἐκτελέσωμεν διὰ τῶν ἡμετέρων μηχανικῶν. Βεβαίως καὶ οὗτοι θὰ ἐργασθῶσιν ἐν ταῖς μελέταις ταύταις, ἀλλὰ θὰ ᾖναι ἀνάγκη νὰ μετακαλέσωμεν καὶ εἰδικοὺς μηχανικοὺς, ἀσχοληθέντας εἰς τοιαύτας ἐργασίας. Ὡς γινώσκει ἡ Βουλὴ, τὸ ἔργον τῆς ἀποξηράνσεως εἶναι ἐκ τῶν δυσχερεστέρων, τοιαῦτα ἔργα ὅμως πολλὰ ἐγένοντο ἐν Εὐρώπῃ· δὲν πρόκειται δὲ μόνον περὶ ἀποξηράνσεως, ἀλλὰ καὶ περὶ ἀρδεύσεως· πρόκειται νὰ ὠφεληθῶμεν ἐκ τῶν ὑδάτων, τὰ ὁποῖα θὰ περιορίσωμεν εἰς τὴν κοίτην τῶν ποταμῶν. Ἐνομίσαμεν δὲ, ὅτι ἔπρεπε νὰ εὕρωμεν εἰδικὸν πόρον πρὸς τοῦτο διὰ τῆς ἐπιβολῆς μικροῦ φόρου 2% εἰς τὰ διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου εἰσαγόμενα ἐμπορεύματα, ἑνὸς τετάρτου τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν εἰς τὸν ἐξαγόμενον σῖτον καὶ ἄλευρα, καὶ ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ καπνοῦ τοῦ ἐξαγομένου διὰ τοῦ τελωνείου Βόλου. Διὰ τῆς φορολογίας ταύτης, ὡς ἐκ τῶν πινάκων, τοὺς ὁποίους ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐξάγεται, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ποσὸν περὶ τὰς 60,000 δραχ. κατ’ ἔτος· ὁρίζομεν δ’ ὅτι ἡ φορολογία αὕτη θὰ διαρκέσῃ ἐπὶ πέντε μόνον ἔτη, ὑποθέτοντες ὅτι διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου θὰ ἦναι δυνατὸν τὰ ἔργα ταῦτα νὰ ἐκτελεσθῶσιν· ἐπιτρέπεται ὅμως δι’ ἄρθρου τινὸς, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ κρίνῃ ἀναγκαῖον, νὰ συνομολογήσῃ καὶ δάνειόν τι μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης, ὅπερ ὅμως δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὰς 500,000 δραχμὰς, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἐξακολουθῶσιν ὑφιστάμενοι οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ἐπιβάλλονται, μέχρις ἀποπληρωμῆς τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἤθελε συνομολογηθῆ. Προκειμένου περὶ ζητήματος τοσοῦτον σπουδαίου, νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν, ἡ Βουλὴ νὰ ἀσχοληθῇ σπουδαίως περὶ αὐτοῦ. Φρονῶ ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον εἰς ἡμᾶς νὰ παρασκευάσωμεν τὸ ἔδαφος. Ὁμιλοῦμεν πάντοτε περὶ ἔργων ἐκτελεστέων ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀλλ’ οὐδεὶς ὡρισμένως γνωρίζει ποῖα τὰ ἔργα ταῦτα. Νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ προβῶμεν εἰς τὸ πρῶτον τοῦτο στάδιον τῆς ἐργασίας· ἔχομεν δὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἀφοῦ μετ’ ἐπισταμένην μελέτην εἰδικῶν ἀνδρῶν πορισθῶμεν θετικὰ πορίσματα, θὰ δυνηθῶμεν, ἐπὶ τῶν πορισμάτων τούτων βασιζόμενοι, νὰ ἴδωμεν ποῖα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα δέον νὰ ληφθῶσι πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, τῶν τοσοῦτον ἀναγκαίων εἰς τὴν Θεσσαλίαν. Καταθέτω τὸ νομοσχέδιον καὶ τὰς στατιστικὰς πληροφορίας, τῶν ὁποίων ἴσως ἡ Βουλὴ ἔχει ἀνάγκην.

§61Δ. ΠΙΠΙΝΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὰ σχεδιογραφήματα ταῦτα τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας τὰ ἔλαβε τὸ Τουρκικὸν Ἐπιτελεῖον; Ἐὰν τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, νομίζω ὅτι διὰ καταλλήλου ἐνεργείας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας μας θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μᾶς ἀποδοθῶσι.

§62Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐγένοντο ἐνέργειαι διάφοροι καὶ δι’ ἄλλων μέσων, ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν ὑπῆρξε δυνατὸν νὰ λάβωμεν τὰ σχεδιογραφήματα ταῦτα, διότι οἱ Τοῦρκοι διατείνονται ὅτι ταῦτα ἀπωλέσθησαν, ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν ἐν τοῖς γραφείοις τῆς Ὑψηλῆς Πύλης. Καταθέτω πληροφορίας, ζητηθείσας χθὲς, περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Λεχωνίων–Μηλεῶν. Νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐζήτησε τὴν ἔκθεσιν τοῦ μηχανικοῦ Καντᾶ, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὴν γραμμὴν καὶ ὑπέβαλεν ἔκθεσιν περὶ τῶν ἀναγκαίων ἔργων καὶ τῆς δαπάνης τῆς ἀπαιτουμένης πρὸς ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ἐπίσης καταθέτω καὶ τὰς συμβάσεις καὶ συγγραφὰς τῶν Μεσημβρινῶν Σιδηροδρόμων, ζητηθείσας παρά τινος τῶν κ. Βουλευτῶν, ἐν σχέσει πρὸς τὸν σιδηρόδρομον Μελιγαλᾶ–Κυπαρισσίας.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὰς παλαιάς;

§64Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§65Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Περιλαμβάνονται καὶ αἱ τῆς Σπάρτης;

§66Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Περιλαμβάνονται ὅλαι.

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τῇ μελέτῃ τοῦ κ. Καντᾶ ὑπάρχει καὶ ἡ πληροφορία περὶ τοῦ μήκους τῆς γραμμῆς Λεχωνίων μέχρι Ζαγορᾶς;

§68Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα.

§69Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προσέτι καὶ ἡ δαπάνη ἡ ἀπαιτουμένη πρὸς κατασκευὴν τῆς ἀπὸ Λεχωνίων μέχρι Μηλεῶν γραμμῆς;

§70Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα, καὶ τὰ δύο· καὶ ὁριστικὴ μελέτη τοῦ τμήματος μέχρι Λεχωνίων καὶ Μηλεῶν, καὶ ὁριστικὴ μελέτη τοῦ κυβισμοῦ, τῶν ἐπιχωματώσεων, τῆς τοιχοποιΐας καὶ πολλὰ καθέκαστα. Ἐκ τῆς μελέτης δὲ ταύτης προκύπτει, ὅτι ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς 136,000 δραχμὰς κατὰ χιλιόμετρον, καὶ ἑπομένως, κατὰ τὸν κ. Καντᾶν, ὁ τόκος καὶ τὸ χρεωλύσιον τοῦ κεφαλαίου τούτου ἀνέρχεται εἰς 8,000 δραχμάς: ἐὰν δὲ προσθέσωμεν καὶ τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν διὰ τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ σιδηροδρόμου, ἔχομεν ποσὸν κατά τι ὑπερβαῖνον τὰς 12,000 δραχμὰς, αἱ ὁποῖαι ὁρίζονται ὡς χιλιομετρικὴ ἀπόδοσις δυνάμει τῆς ὑποβληθείσης συμβάσεως.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 246–251).

§72ΣΠ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ γνωρίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ἔχει πληροφορίας περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πλημμύρας τοῦ ποταμοῦ Παμίσου καὶ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἔλαβε. Συνάμα ὅμως ἐκφράζω τὴν λύπην μου, ὅτι οὐδὲν μέτρον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλὴν, σχετικὸν μὲ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τοῦ Παμίσου, ἐνῷ γνωρίζω ὅτι, ἂν ἐπὶ ἓν μόνον ἔτος σταματήσῃ ἡ ἐξακολούθησις τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων, ὄχι μόνον τὰ ὑπάρχοντα ἔργα θὰ καταστραφῶσιν, ἀλλὰ φοβοῦμαι ὅτι καὶ τὰ ὑπάρχοντα πρὸς τοῦτο χρήματα θέλουν χαθῆ, διατιθέμενα εἰς μισθοδοσίας ἀέργων.

§73Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Περὶ τῆς γενομένης πλημμύρας οὐδεμίαν ἄλλην εἴδησιν ἔχω, εἰμὴ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσα ἤδη εἰς τὴν Βουλὴν, τὸ τηλεγράφημα δηλαδὴ, διὰ τοῦ ὁποίου ἀνηγγέλλετο ὅτι κατεκλύσθη μεγάλη ἔκτασις γαιῶν καὶ ἐγένοντο μεγάλαι ζημίαι. Ἀμέσως ἐτηλεγράφησα εἰς τὸν Νομάρχην, ὅπως διατάξῃ τὸν μηχανικὸν, πρὸς τὸν ὁποῖον καὶ ἀπ’ εὐθείας ἔστειλα διαταγὴν, ἵνα ἀσχοληθῇ εἰς τὴν μελέτην καὶ ὑπόδειξιν τῶν προχείρων μέσων πρὸς ἀποσόβησιν μειζόνων καταστροφῶν. Ἔκθεσιν αὐτοῦ εἰσέτι δὲν ἔλαβον. Σήμερον ἀπέστειλα τηλεγράφημα νέον, ὅπως ἄνευ βραδύτητος ὑποβάλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἔκθεσιν. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἔργα τοῦ Παμίσου, ὁμολογῶ ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἀπόλυτος τῆς συμπληρώσεως αὐτῶν. Φρονῶ δὲ, ὅτι πρέπει νὰ ἐπωφεληθῶμεν ἐκ τῆς εὐκαιρίας, ἡ ὁποία παρίσταται ὡς ἐκ τῆς ἀποπερατώσεως τῆς ἐργασίας τοῦ κτηματολογίου,—ἐργασίας ἡ ὁποία προὐκάλεσε σπουδαίαν δαπάνην,—ὅπως ἐκ τῆς οἰκονομίας, ἡ ὁποία θὰ προέλθῃ ἐκεῖθεν καὶ ἐξ ἄλλων οἰκονομιῶν ἐπιτύχωμεν τὴν ἐξεύρεσιν τοῦ ἀναγκαίου ποσοῦ πρὸς ἀποπεράτωσιν τοῦ ἔργου. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ κατορθώσωμεν δι’ αὐτῶν τῶν μέσων ἄνευ νέου δανείου νὰ συντελέσωμεν τὸ ἔργον.

§74Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐξακολούθησις τῶν ἔργων τοῦ Παμίσου βεβαίως εἶναι ἀξία πολλῆς μελέτης, πρὸς τοῦτο δὲ θέλει συντελέσει πολὺ καὶ ἡ ἔρευνα τοῦ παρελθόντος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ συγκεντρωθῶσι πληροφορίαι περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσεπράχθη μέχρι τοῦδε παρὰ τοῦ ταμείου τῆς ἀποξηράνσεως, ὡς καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ τὸ ὁποῖον ἐδαπανήθη, προσέτι δὲ περὶ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα ἐξετελέσθησαν, καὶ τῶν ἔργων τὰ ὁποῖα δὲν ἐξετελέσθησαν μέχρι τοῦδε. Ἰδίως δὲ, ἂν τὰ ἔργα ἦσαν ὑπὸ τὴν διεύθυνσιν εἰδικοῦ μηχανικοῦ, καὶ τίς ἦτο οὗτος, ὡς καὶ ἂν τὰ κεφάλαια ἔμειναν ἀργὰ ἕνεκα ἐλλείψεως τινος, καὶ τίνος.

§75Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ τῆς ὑποβολῆς νομοσχεδίου περὶ συστάσεως ἐπιτροπῆς, ἥτις θέλει μεριμνήσει περὶ τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας (καὶ ἥτις ἐλπίζω ὅτι θὰ ἔχῃ εὐρύτερον ὁρίζοντα ἀπὸ τὸν τῆς ἁπλῆς φροντίδος πρὸς ἀναπλήρωσιν τῶν σχεδιογραφημάτων τῶν ἀπολεσθέντων), θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ζητήσω πληροφορίας τινὰς καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Ἀσπορίδος ἐν Νεζερῷ, καὶ συστήσω αὐτῷ νὰ ἀναβάλῃ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, δι’ οὗ ζητεῖται νὰ χορηγηθῇ παρὰ τῆς Βουλῆς ἄδεια συνάψεως συμβάσεως μετά τινος γεωπόνου Ἀμπελικοπούλου περὶ ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης ταύτης. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι δύναται καὶ ν’ ἀποσύρῃ τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον, καὶ εἴτε νὰ ἀρκεσθῇ εἰς τὴν μελέτην, ἡ ὁποία εὐρύτερον θέλει γείνῃ διὰ τὰ ὑδραυλικὰ τῆς Θεσσαλίας, εἴτε, ἂν δὲν θέλῃ νὰ περιμείνῃ ταύτην, νὰ χρησιμοποιήσῃ τοὺς Ἕλληνας μηχανικοὺς, ὅπως φωτίσωσι τὴν Κυβέρνησιν περὶ τῶν ληπτέων, μέτρων, δι’ ὧν ἀναμφισβητήτως θέλει ὁδηγηθῆ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς ὅλως ἀλλοίαν λύσιν τοῦ ζητήματος. Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε ὀλίγας λέξεις μόνον νὰ εἴπω ἐκ τοῦ προχείρου, διότι δὲν ἔχω κανὲν κείμενον ὑπ’ ὄψιν. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει ἀσυγχώρητος ἀνακρίβεια, διότι τὴν λίμνην Ἀσπορίδος θέτει εἰς τὸν δῆμον Γόννων, ἐνῷ ἀνήκει εἰς τὸν δῆμον Ὀλύμπου, ὅστις πρωτεύουσαν ἔχει τὴν κωμόπολιν Ῥαψάνην. Ἡ λίμνη αὕτη κεῖται 3,340 πόδας ὑπὲρ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς θαλάσσης, ἤτοι μέτρα 1018. Ἐν τῷ ὀροπεδίῳ τούτῳ εὑρίσκεται τὸ χωρίον Νεζερὸς, ὅπερ, νομίζω, εἶναι τὸ ἐν Ἑλλάδι ὑψηλότερον ἀπὸ τῆς ἐπιφανείας τῆς θαλάσσης, κείμενον 1050 μέτρα περίπου ὑπὲρ αὐτήν. Ὅταν κατὰ τὸ θέρος ἐπισκέπτηταί τις τὸν Νεζερὸν, εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ ἀναχωρήσῃ ἐκ τῆς πεδιάδος ἐφωδιασμένος μὲ τὰ χειμερινά του ἐνδύματα, διότι μόλις φθάσῃ εἰς τὸ χωρίον ἐπάνω, ἀναγκαίως θέλει περιβληθῆ ταῦτα. Ἐν μηνὶ Ἰουλίῳ ἐξέρχονται διὰ νὰ θερμανθῶσιν εἰς τὸν ἥλιον, ὅπως ἐνταῦθα εἰς τὸν κῆπον τοῦ Ζαππείου κατὰ τὸν χειμῶνα. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς ὑγείας τῶν κατοίκων Νεζεροῦ, πασχόντων δῆθεν ἐκ τῶν νοσογόνων μιασμάτων τῶν ἐκ τῆς ἐξατμίσεως τῆς λίμνης. Ἡ λίμνη κατὰ μὲν τὸν χειμῶνα πήγνυται, εἰς τρόπον ὥστε καὶ πυροβολικὸν δύναται νὰ διέλθῃ δι’ αὐτῆς, κατὰ δὲ τὸ θέρος ἐπικρατεῖ ἡ ἀπὸ ταύτης πνέουσα ζωογόνος αὔρα. Οἱ κάτοικοι τοῦ Νεζεροῦ ἔπαθον ἄλλο τι, ὅτι ἡ ὁροθεσία δὶς ἀφῄρεσεν αὐτοῖς τοὺς ἀγρούς των· τὸ πρῶτον κατὰ τὴν παραχώρησιν τῆς Θεσσαλίας οἱ ἀγροὶ αὐτῶν, αἱ ἄμπελοι καὶ ἓν δάσος, τὸ ὁποῖον διήκει εἰς ἀπόστασιν τεσσάρων ὡρῶν ἀπὸ τοῦ στενοῦ τῶν Καναλίων μέχρι τῆς θαλάσσης, καὶ ὅπερ εἰς αὐτοὺς ἐπίσης ἀνῆκεν, ἐναπέμειναν τῇ Τουρκίᾳ· πάντα δὲ ταῦτα ἀπωλέσθησαν, διότι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ ἐπιβάλωμεν τὴν ἐκτέλεσιν ὅρου τῆς συνθήκης προβλέποντος τὴν περίστασιν ταύτην, καὶ οἱ Νεζερῖται ἀπώλεσαν ὁριστικῶς τοὺς ἀγρούς των. Παράπονον δὲν ἐκφέρω διὰ τοῦτο οὔτε κατὰ τοῦ νῦν Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε κατὰ τῶν προκατόχων του. Ἐπῆλθε κατόπιν ἡ δευτέρα ὁροθέτησις, ἥτις τοῖς ἀφῄρεσε καὶ τοὺς ὀλίγους ἐναπομείναντας ἀγρούς. Ἀλλὰ κατὰ τῶν συνεπειῶν τοῦ πολέμου δὲν ἐξεγείρομαι· εἶναι ἡ τύχη τῶν ἡττημένων. Ἀφοῦ λοιπὸν τὸ πρῶτον ἕνεκα τοιαύτης ἑρμηνείας τῶν συνθηκῶν, τὸ δεύτερον ἕνεκα τοῦ πολέμου ἀπώλεσαν τὰ πάντα, αὐτὰς τὰς ἓξ χιλιάδας στρεμμάτων δὲν εἶναι δίκαιον νὰ χορηγήσωμεν εἰς τοὺς Νεζερίτας, ἄνευ μάλιστα ζημίας τοῦ Δημοσίου; Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δώσω ἐξηγήσεις τινὰς εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅστις ἐνδεχόμενον νὰ ὑποθέτῃ, ὅτι πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον σημαντικὰς θέλει προκαλέσει δαπάνας, ἔργου ὅπερ πρόκειται διὰ πρώτην φορὰν νὰ μελετηθῇ καὶ γείνῃ ἔναρξις αὐτοῦ, ἐνῶ δὲν πρόκειται περὶ μεγάλων δαπανῶν. Φαίνεται ὅτι καὶ ἄλλοτε — δὲν γνωρίζω πότε καὶ παρὰ τίνων —ἐπεχειρήθη ἡ ἀποξήρανσις τῆς λίμνης· ὑπῶρυξ εἶναι ἑτοίμη καὶ διακόπτεται ἐκεῖ, ὅπου πλησιάζει εἰς τὸ ἐσωτερικὸν μέρος πρὸς τὴν λίμνην, ἔνθα οἱ ἐργαζόμενοι, συναντήσαντες ἀμμώδη διάστρωσιν, ἐλλείψει τεχνικῶν μέσων δὲν ἠδύναντο νὰ στηρίξωσι τὴν καταπίπτουσαν ἄμμον. Εἶναι ἔργον, ὅπερ σήμερον δὲν θὰ παρουσιάσῃ σπουδαῖον ἐμπόδιον. Συντελουμένης τῆς ὑπώρυγος, τὸ ὕδωρ θὰ ῥεύσῃ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν Πηνειὸν καὶ θὰ συναντήσῃ αὐτὸν εἰς ὕψος μόνον 40 μέτρων, ἀφοῦ διέλθῃ κοιλάδα δεκτικὴν καλλιεργείας, ἀνήκουσαν κατὰ τὸ πλεῖστον εἰς κατοίκους τοῦ δήμου Γόννων. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν κρέμασιν ἐννεακοσίων ἢ 850 μέτρων, ἑπομένως κολοσσιαίαν δύναμιν, διὰ τῆς ὁποίας θέλομεν δυνηθῆ εἴτε ὕδατα ἐκ τοῦ Πηνειοῦ νὰ ἀνυψώσωμεν διὰ νὰ ἀρδεύσωμεν τὴν παρακειμένην πεδιάδα, εἴτε ἀπὸ τοῦτο τὸ ὕδωρ ν’ ἀποστείλωμεν εἰς τὴν διψῶσαν Λάρισαν, ἀφοῦ βεβαιώσωσιν ἡμᾶς οἱ μικροβιολόγοι, ὅτι τὸ ὕδωρ εἶναι κατάλληλον. Τοιαύτη εἶναι ἡ σημασία τοῦ ὕδατος τούτου. Ἂν ὑπῆρξαν δισταγμοὶ μέχρι σήμερον,—διότι, ὡς σᾶς εἶπον, μόνον διακοσίων μέτρων ἀπόστασιν ἔχομεν νὰ διατρήσωμεν,—ἂν ὑπῆρξαν δισταγμοί, λόγος ἦτο ὁ ἀκόλουθος. Κάτωθεν εἶναι τὸ χωρίον Δερελῆ, πρωτεύουσα τοῦ δήμου Γόννων· τοῦτο ἔχει πηγὰς ὕδατος προερχομένας ἐξ αὐτοῦ τούτου τοῦ ὀροπεδίου, ὡς πιστεύεται γενικῶς, ἐξ οὗ πρόκειται νὰ λάβωμεν τὰ ὕδατα καὶ ἐν ᾧ ὡς ἐν δεξαμενῇ διηθίζεται τὸ ὕδωρ, ὅπερ παρουσιάζεται εἰς μορφὴν πηγῶν περὶ τὸν κάτω Ὄλυμπον· ἀβέβαιον ὅμως εἶναι τὸ πρᾶγμα, καὶ ἄγνωστον ποίαν σχέσιν τὸ ὕδωρ τοῦτο ἔχει πρὸς ἄλλας ὑπογείους δεξαμενάς, συγκοινωνούσας ἢ μή. Οἱ δισταγμοὶ ὅθεν λόγον ἔχουσι τὸν φόβον, μὴ ἀποστερηθῶσιν αἱ πηγαὶ τοῦ τροφοδοτοῦντος αὐτὰς ὕδατος. Τὸ ἔργον ἀντὶ 60 ἢ 80 χιλιάδων δραχμῶν δύναται νὰ συντελεσθῇ. Διὰ τοῦτο παρεκάλεσα τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ στέρξῃ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον. Ἂν θέλῃ δὲ νὰ λάβῃ ἀκριβῆ ἔννοιαν τῶν πραγμάτων, θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἔκτυπον χάρτην, κατασκευασθέντα ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Στρατιωτικῶν τὸ 1891 ἐκ τοῦ ἀκριβοῦς τῶν συνόρων χάρτου τοῦ Ἄγγλου ἀντιπροσώπου ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῆς ὁροθετήσεως, ἀντισυνταγματάρχου Ἀρδάχ. Ὁ χάρτης Ἀρδὰχ εἶναι σαφέστατος καὶ εὐανάγνωστος καὶ διὰ τοὺς ἐλάχιστον εἰθισμένους εἰς μελέτην χαρτῶν, τῇ βοηθείᾳ δὲ τοῦ ἐκτύπου χάρτου (relief), ὅστις κατεσκευάσθη τῇ ἐμῇ προνοίᾳ, ὡς τμηματάρχου, οἱοσδήποτε δύναται νὰ ὁρίσῃ τὸ σημεῖον καὶ τῆς ἐξόδου καὶ τῆς εἰσόδου τῶν ὑδάτων. Οὐδεὶς δύναται νὰ ἀξιώσῃ, ἵνα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς συντάσσῃ μόνος τὰ νομοσχέδια· εἷς ὑπάλληλος, ὁ ἁρμόδιος, ἀναλαμβάνει τὸ ἔργον· αὐτὸς δέον νὰ προσκομίσῃ ἅπαντα τὰ στοιχεῖα πρὸς διαφώτισιν τοῦ προϊσταμένου του, ἐφ’ ὧν οὗτος βασιζόμενος θὰ συντάξῃ ὅ,τι τῷ ἐζητήθη. Δὲν συνεβουλεύετο ὁ συντάκτης αὐτὸς ἕνα πρόχειρον πίνακα, ἵνα μάθῃ πῶς ἀπαρτίζονται οἱ δῆμοι καὶ τὰ ἀποτελοῦντα αὐτοὺς χωρία; Ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν εἶναι ξένη ἆρά γε πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν; Δὲν εἶναι ἀδελφαὶ ὑπηρεσίαι, συντρέχουσαι ἀλλήλας; Δὲν ἔπρεπε πάντα τὰ σχεδιογραφήματα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν νὰ χρησιμεύωσι καὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων; Δὲν εἶναι πρώτη φορά, καθ’ ἣν γίνεται ἐπιδρομὴ κατὰ τῆς λίμνης Ἀσπορίδος. Καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς ἔβλεπον τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον, ὅστις ζητεῖ νῦν τὴν ἀποξήρανσιν, ἀποφεύγοντά με μάλιστα, ἵνα μὴ ὑποπτεύσω ὅτι διὰ τὸν λόγον τοῦτον εὑρίσκετο ἐνταῦθα. Διακοπεισῶν τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, μετέβην εἰς Θεσσαλίαν τότε, παρεκάλεσα δὲ τὸν διευθύνοντα τὰς τοπογραφικὰς ἐργασίας ἱκανὸν ἀξιωματικόν, τὸν λοχαγὸν Ὀρφανίδην, νὰ ἐπεκταθῇ ἡ περὶ τὸν Νεζερὸν τοπογραφικὴ ἐργασία. — Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἰδιαζόντως ἐνδιαφέρεται ὑπὲρ τῆς χαρτογραφικῆς ὑπηρεσίας, διότι εἶναι ὁ κυρίως περὶ ταύτης μεριμνήσας, ὡς Ὑπουργός, ἀπὸ τοῦ 1890, καὶ ἐπαίνους πρέπει νὰ ἀπευθύνῃ τις αὐτῷ ἐπὶ τούτῳ. Εἰς ἓν μόνον δὲν συμφωνοῦμεν, ὡς πρὸς τὸν καταρτισμὸν τοῦ κτηματολογίου μὲ κλίμακα 1: 5000. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι πρᾶξις περιττή, ἀπαιτεῖ δὲ καὶ τὴν ὑποβολὴν καὶ ψήφισιν πολλῶν διατάξεων παρὰ τῆς Βουλῆς, ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ σύνταξίς του. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, θεωρῶ περιττὴν τὴν ἐκτέλεσιν τοπογραφικῆς ἐργασίας μὲ κλίμακα 1: 5000, καὶ τὸν καταρτισμὸν κτηματολογίου ἄσκοπον δι’ ἐφαρμογὴν φορολογικοῦ συστήματος στηριζομένου εἰς τοῦτο, θεωρῶ δὲ μόνον χρήσιμον πρὸς ἵδρυσιν Κτηματικῆς Τραπέζης. Ἡ συντέλεσις τοῦ κτηματολογίου ἄλλως τε ἀπαιτεῖ 30 καὶ 40 ἔτη. Ὅθεν θεωρῶ ἐπαρκῆ τὸν καταρτισμὸν χάρτου μὲ κλίμακα 1: 20000.—Παρεκάλεσα, ἐπαναλαμβάνω, τὸν λοχαγὸν κ. Ὀρφανίδην νὰ ἐπεκταθῇ ἡ περὶ τὸν Νεζερὸν τοπογραφικὴ ἐργασία, ἥτις ἐνηργεῖτο τότε, καὶ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ μέρος, περὶ οὗ ὁμιλῶ. Ἀγνοῶ ἂν ἔπραξε τοῦτο. Θὰ παρακαλέσω ὅμως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ γείνῃ τουλάχιστον κατὰ τὸ ἀρχόμενον θέρος ἡ ἐργασία αὕτη, καθὼς καὶ ἡ βυθομέτρησις τῆς λίμνης. Οὕτω δὲ θὰ διευκολυνθῇ ἡ μελέτη τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἐλπίζω ὅτι θέλει πεισθῆ περὶ ὅσων εἶπον. Ὑποθέτω δέ, μεθ’ ὅσα εἶπον, ὅτι θὰ συγκατατεθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλε.

§76Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος συναδέλφου μου κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τυρνάβου εἶμαι σύμφωνος ὡς πρὸς τὸ προκείμενον θέμα. Εἶδον καὶ ἐγὼ τὴν σύμβασιν, ἡ ὁποία, ὁμολογῶ, δὲν ἐξυπηρετεῖ παντάπασι τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Οἱ χωρικοὶ μοὶ εἶχον ἀναθέσει νὰ διαπραγματευθῶ μὲ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀναλάβωσιν αὐτοὶ τὴν ἀποξήρανσιν, διὰ νὰ λάβωσιν ὡς ἰδιοκτησίαν των τὰς γαίας τῆς λίμνης μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη νὰ γείνῃ μελέτη τις καὶ προϋπολογισμὸς τῆς ἀναγκαίας πρὸς ἀποξήρανσιν δαπάνης, ἥτις δὲν ἐγένετο, διότι δὲν ἠδυνήθημεν νὰ στείλωμεν ἕνα μηχανικόν, διότι ὁ μηχανικὸς Γράβαρης, ὅστις ὑπηρετεῖ ἐν Λαρίσῃ, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐκτελέσῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἕνεκα τῶν πολλῶν του ἀσχολιῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ παρεκάλεσα τὴν Κυβέρνησιν νὰ μελετήσῃ τὸ ἔργον δι’ ἰδίων μηχανικῶν, διότι τὸ Δημόσιον θὰ εἶχε κέρδη ἐκ τῆς παραχωρήσεως τῶν γαιῶν εἰς τοὺς γεωργοὺς (ἐπὶ ἐκτιμήσει, εἰς δεκαετεῖς δόσεις) εἰκοσαπλάσια τῶν δαπανῶν, ἃς θὰ κατέβαλλε πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Προχθὲς ἔτι παρεκάλεσα τὴν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐνταῦθα περὶ τούτου, καὶ ἔλαβον ὑπόσχεσιν, ὅτι θὰ γείνῃ ἡ δέουσα ἐνέργεια. Νομίζω ὅτι ἤδη ἐπέρχεται ἑτέρα λύσις, ἀφοῦ ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ καταρτισμοῦ ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τῆς Θεσσαλίας, ἐν οἷς θὰ ἦναι καὶ ἡ ἀποξήρανσις τῆς λίμνης Νεζεροῦ καὶ ἡ χρησιμοποίησις τοῦ ὕδατος αὐτῆς. Ἐκ τοῦ ἔργου τούτου θὰ ὠφεληθῇ καὶ ὁ τόπος καὶ τὸ Δημόσιον. Ἕνεκα τούτου ἀποβαίνει περιττὴ ἡ σύμβασις αὕτη, καὶ πρέπει ν’ ἀναμείνωμεν τὴν ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς μηχανικῶν, καταρτιζομένων σχεδίων καὶ προϋπολογισμοῦ δαπάνης πρὸς ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης ταύτης δι’ ἐξόδων τοῦ Δημοσίου, καὶ παραχωρουμένων τῶν γαιῶν, ὡς προεξετέθη, εἰς τοὺς κατοίκους. Σχετικῶς πρὸς τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας θὰ ζητήσω μίαν πληροφορίαν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἄλλοτε εἶχεν ἐπιβληθῆ παρόμοιος φόρος, ἐξ οὗ προέκυψε ποσόν, τὸ ὁποῖον δὲν γνωρίζω πῶς διετέθη. Εἶχον τὰ τότε σχεδιασθέντα ὑδραυλικὰ ἔργα ἐκτεθῆ εἰς δημοπρασίαν, καὶ ἀνέλαβε τὴν κατασκευήν των ἐργολάβος τις, κατόπιν ὅμως ἐλύθη, νομίζω, ἡ ἐργολαβία. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ μάθω, ἂν ἔλαβε ποσόν τι ὁ ἐργολάβος, καὶ πόσον, καὶ τί ὑπόλοιπον μένει. Αἱ πληροφορίαι αὗται σχετίζονται μὲ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, καὶ παρακαλῶ τὴν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ αὐτὰς πρὸ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§77Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θέλω καταθέσει τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζήτησεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής. Ὡς πρὸς τὴν σύμβασιν δὲ, περὶ ἧς ὡμίλησαν οἱ δύο ἀξιότιμοι ἐκ Τυρνάβου Βουλευταί, ὁμολογῶ ὅτι μετὰ δισταγμοῦ ὑπέβαλον αὐτήν, διότι ἐφρόνουν ὅτι τὸ ζήτημα δὲν ἦτο μελετημένον ἐπαρκῶς, ὅπως ἀποτελέσῃ βάσιν συμβάσεως. Ἀλλ’ ἀφ’ ἑτέρου δὲν ἤθελον νὰ φέρω δυσκολίαν, ἀφοῦ ὑπεβλήθη αἴτησις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, διὰ τῆς ὁποίας παρίστατο, ὅτι ἡ λίμνη αὕτη ἦτο ἐπιβλαβὴς εἰς τὴν ὑγείαν τῶν κατοίκων. Ὑπέβαλον τὴν σύμβασιν, ὅπως προκληθῇ συζήτησις καὶ κρίνω ἐκ ταύτης ποῖον μέτρον ἐπεβάλλετο νὰ ληφθῇ. Ὁ ἕτερος τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν Τυρνάβου μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς συμβάσεως μοὶ παρέστησεν, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ μέρους ἐκείνου ἐζήτησαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἀποξήρανσιν τῆς περὶ ἧς πρόκειται λίμνης, ὅπως καρπωθῶσιν αὐτοὶ τὰς γαίας. Ἀπήντησα εἰς αὐτόν, ὅτι, ἂν ἀποδειχθῇ ὅτι εἶναι εἰς κατάστασιν οἱ κάτοικοι νὰ ἐκτελέσωσι τὸ ἔργον, καλλίτερον βεβαίως εἶναι νὰ ἀναλάβωσιν αὐτοὶ τοῦτο. Ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἑτέρου ἐκ Τυρνάβου Βουλευτοῦ, τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος, ὅτι καὶ δι’ ἕτερον λόγον πρέπει τὸ ζήτημα ν’ ἀναβληθῇ, νομίζω ὅτι δέον νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν, καὶ δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τὴν ἀναβολήν, ὅπως τὸ θέμα τοῦτο μελετηθῇ καλλίτερον.

§78ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πρέπει νὰ γείνωσι μελέται.

§79Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὡς εἴδετε, ὑπεβλήθη νομοσχέδιον περὶ γενικωτέρας τοῦ ζητήματος μελέτης, ἀλλὰ καλὸν εἶναι νὰ παρακαλέσωμεν καί τινα τῶν ἡμετέρων μηχανικῶν νὰ κάμῃ ἰδιαιτέραν ἐπὶ τοῦ μέρους αὐτοῦ μελέτην. Εἶπον πρὸ ὀλίγου ἀπὸ τοῦ βήματος, ὅτι πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ τὴν γνώμην ξένου μηχανικοῦ· ἔλεγον δὲ τοῦτο καὶ ἐκ γνώσεων, ἃς εἶχον ἐκ Κερκύρας. Ἐκεῖ, τῇ ἐμῇ πρωτοβουλίᾳ, εἶχεν ἀνατεθῆ εἰς ξένον μηχανικὸν ἡ μελέτη τῆς ἀποξηράνσεως τῶν ἑλῶν τῆς Κερκύρας· ἡ μελέτη ὑπῆρξε καλή, εὑρέθη δὲ καὶ τρόπος, ὅπως ἡ μελέτη πραγματοποιηθῇ. Ἐκ τῆς πείρας ἐκείνης ἐδιδάχθην, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο νὰ προβῶμεν καὶ εἰς μελέτην γενικωτέραν, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, τεχνικήν τε καὶ οἰκονομικήν, ὅπως πεισθῶμεν, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκτελεσθῇ τὸ ἔργον.

§80Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου ἡ δυσκολία, ὅσον ἀφορᾷ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα τῆς Θεσσαλίας, δὲν κεῖται τόσον εἰς τὴν μελέτην, οὔτε εἰς τὸν προσδιορισμὸν τῶν ἀναγκαίων ἔργων, οὔτε εἰς τὴν ἐξεύρεσιν τῶν πόρων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων αὐτῶν. Τοιαῦται μελέται ἐγένοντο ἄλλοτε διά τι τμῆμα τῆς Θεσσαλίας. Ἀληθῶς αὗται ἀπωλέσθησαν πρό τινος, ἀλλὰ δύνανται ν’ ἀνευρεθῶσιν. Εὔχομαι ἤδη νὰ γείνωσι καλλίτεραι. Ἐπίσης καὶ πόροι διὰ νόμου εἶχον προσδιορισθῆ, οἵτινες δὲν ἦσαν μὲν πάντες δίκαιοι, ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ὑπῆρχον. Τὴν μεγαλειτέραν δυσκολίαν εὑρίσκω — καὶ εἰς τοῦτο ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν — ἐπὶ τῶν διχογνωμιῶν, αἵτινες γεννῶνται μεταξὺ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ ἑπομένως μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν αὐτῆς ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν καὶ τὴν προτίμησιν τῶν ἐκτελεστέων ἔργων, διότι πάντα δὲν δύνανται νὰ γείνωσι συγχρόνως. Ἑκάστη ἐπαρχία ζητεῖ νὰ προτιμηθῶσι τὰ ἰδικά της ἔργα, ἄλλως ἀντιπράττει. Τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶχον μελετηθῆ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τρικκάλων καὶ ἐκτεθῆ εἰς δημοπρασίαν καὶ κατακυρωθῆ, ἐναυάγησαν ἕνεκα τοιούτου λόγου. Φοβοῦμαι δ’ ὅτι καὶ ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τοιοῦτον θέλουσι προσκόψει. Ἐνῷ οἱ φόροι χάριν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων εἶναι γενικοὶ ἐφ’ ὅλου τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ, τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα εἶναι τοπικῆς ἀξίας, τοπικῆς χρησιμότητος, καὶ οἱ μὴ ὠφελούμενοι ἐξ αὐτῶν εὐλόγως παραπονοῦνται καὶ ἐξεγείρονται. Αὐτοῦ κεῖται τὸ ἐλάττωμα τοῦ κειμένου νόμου, καὶ ἐξ αὐτοῦ ἡ κυριωτέρα δυσκολία.

§81Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τοιαῦται δυσκολίαι θέλουσι παρουσιασθῆ, ἀλλ’ ὑποθέτω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῶν μηχανικῶν, ἡ ὁποία θ’ ἀσχοληθῇ εἰς τὴν μελέτην τῶν ἔργων, θέλει θεωρήσει καθῆκον αὑτῆς νὰ ὁρίσῃ τὴν κατηγορίαν τῶν ἔργων καὶ τὴν τάξιν, καθ’ ἣν ταῦτα θέλουσιν ἐκτελεσθῆ, ὡς καὶ ποῖα τὰ πρωτίστης ἀνάγκης. Ἐὰν ὑπὸ τοιοῦτον πνεῦμα ἡ ἐπιτροπὴ ἐργασθῇ, θὰ ἦναι εὔκολον ν’ ἀντιταχθῶμεν κατὰ τῶν ἐπαρχιακῶν ἀπαιτήσεων.

§82Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Προκειμένου περὶ τοῦ καθορισμοῦ ἰδίως τῆς πρωτίστης ἀνάγκης ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν Θεσσαλίᾳ, λαμβάνω ἀφορμὴν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κύριον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὸ 1896 εἶχε καταρτισθῆ ἐπιτροπὴ πρὸς μελέτην τῆς παραγωγῆς τῆς Θεσσαλίας καὶ τῶν μέσων πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς· ταυτοχρόνως εἶχε καταρτισθῆ ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδημόνων μηχανικῶν, ἵνα μελετήσῃ τὰ ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων ὡμίλησεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Αὕτη κατήρτισε μελέτην, ἐν ᾗ ἐκτίθενται τὰ πορίσματά της, καὶ ὥρισε τὰ ἔργα τῆς πρωτίστης ἀνάγκης καὶ τὰ τῆς δευτερευούσης. Ἡ μελέτη αὕτη ἐτυπώθη, καὶ παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν παρὰ τὰς νέας μελέτας.

§83Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Πρὸ ἡμερῶν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων βουλευτὴς κ. Η. Ζαΐμης ὑπέβαλε πρότασιν, δι’ ἧς ἐζήτει, ἵνα ἡ πίστωσις ἡ ψηφισθεῖσα κατὰ τὸ 1897, ἀλλὰ μὴ διατεθεῖσα, καὶ ἀποβλέπουσα εἰς τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν καὶ ἐγκριθῇ νὰ δαπανηθῇ κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι συνηγοροῦσιν ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης, ἀνέπτυξεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ὑποβαλὼν τὴν πρότασιν. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν νὰ στέρξῃ, ὅπως ἡ πίστωσις αὕτη οὐ μόνον ἀναγραφῇ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἀλλὰ καὶ προταχθῇ, διότι πρόκειται περὶ πιστώσεως μὴ διατεθείσης ἄλλως τὰ εἰς τὸν Βουραϊκὸν ποταμὸν ἔργα, τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν ἤδη κατὰ τὰ δύο τρίτα, θέλουσι καταστραφῆ.

§84Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ παρατηρήσεις τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, ὅπως ἡ πρότασις, ἣν ὑπέβαλεν ὁ ἕτερος ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, εἶναι ὀρθαί. Πρέπει τὸ νομοσχέδιον νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὅπως ψηφισθῇ, διὰ τὸν λόγον κυρίως, ὅτι συνετελέσθησαν τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα μέγα ποσὸν ἐδαπανήθη, ὑπολείπεται δὲ ἓν κενὸν μεταξὺ τῶν δύο τμημάτων, ἔνθα συνετελέσθησαν τὰ ἔργα, ἐὰν δὲ τὸ κενὸν τοῦτο δὲν πληρωθῇ, τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα θὰ καταστραφῶσιν. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον πρέπει νὰ προταχθῇ καὶ συζητηθῇ.

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἀνάγκη τοῦ ἔργου εἶναι προφανὴς, ἀλλ’ ἡ πρότασις τῆς δαπάνης, ὡς διετυπώθη, δὲν εἶναι ἀκριβής. Δὲν πρόκειται περὶ μεταφορᾶς πιστώσεως εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1900, ἀλλὰ περὶ χορηγίας πιστώσεως.

§86Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Μάλιστα. Αὐτὸ εἶναι ἀκριβέστατον.

§87ΜΙΧ. ΚΩΤΣΑΚΟΣ. Κατά τινα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς ὁ ἐκ Μεσολογγίου βουλευτὴς κ. Δεληγεώργης ὑπέβαλεν αἴτησιν γεωργοκτηματιῶν τινων συμπολιτῶν του, δι’ ἧς ἐζητεῖτο νὰ ἐπιβληθῇ τέλος εἰς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα σάρωθρα καὶ τὸ σαρωθρόχορτον. Ὁμοίαν ἀναφορὰν, καθ’ ἃ πληροφοροῦμαι, ὑπέβαλον πολλοὶ τῶν συμπολιτῶν μου πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἐξαιτούμενοι καὶ οὗτοι νὰ ληφθῇ διοικητικὸν ἢ νομοθετικόν τι μέτρον πρὸς προστασίαν τοῦ προϊόντος τούτου τῆς γεωργίας. Πρὸ δεκαετίας καὶ πλέον, Κύριοι, ὅτε ἡ νόσος φυλλοξήρα ἐμάστιζε πολλὰ μέρη τῆς Δυτικῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀνατολῆς, ἐξεδόθη βασιλικὸν διάταγμα, δι’ οὗ ἀπηγορεύετο ἡ εἰσαγωγὴ πολλῶν εἰδῶν φυτικῶν, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκατελέγοντο καὶ τὰ σάρωθρα καὶ τὸ σαρωθρόχορτον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ οἱ γεωργοὶ διαφόρων Ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν ἐπελήφθησαν τῆς εὐρυτέρας καλλιεργείας τοῦ σαρωθροχόρτου ἢ σάρου καὶ συγχρόνως ἀνεπτύχθη παρ’ ἡμῖν βιομηχανία ἐπαρκεστάτη διὰ τὰς ἀνάγκας τοῦ τόπου, τὰ σάρωθρα δὲ τὰ κατασκευαζόμενα ἐν Ἑλλάδι καὶ ἐξ ἐντοπίου χόρτου ἦσαν κάλλιστα καὶ ὑπέρτερα τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων, διότι τὸ ἐντόπιον χόρτον εἶναι καλλιτέρας ποιότητος, εἶναι ἁπαλώτερον καὶ εὐλυγιστώτερον, ἐνῷ τὸ ἔξωθεν εἰσαγόμενον εἶναι σκληρὸν καὶ ἑπομένως ἀνεπιτηδειότερον πρὸς τὸν σκοπόν. Δυστυχῶς ὅμως τὸ διάταγμα ἐκεῖνο κατηργήθη δι’ ἑτέρου διατάγματος τῆς 23 Δεκεμβρίου 1897, ἀλλὰ κατ’ ἐμὴν γνώμην δὲν κατεβλήθη κατὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος τούτου ἡ δέουσα προσοχή, διότι δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ καταργηθῇ, καὶ νὰ ἀρθῇ ἡ ἀπαγόρευσις, ἥτις ἐπεβάλλετο εἰς ὅλα τὰ ἔξωθεν εἰσερχόμενα φυτικὰ εἴδη, καὶ ἰδίως εἰς τὰ σάρωθρα καὶ τὸ σαρωθρόχορτον. Ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐγένετο· ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἡ πτωχὴ ἡμῶν γεωργία καθὼς καὶ ἡ ἀρτιγενὴς βιομηχανία τῆς σαρωθροποιΐας ὑπέστησαν καὶ ὑφίστανται πολλὰς ζημίας, μὴ δυνάμεναι δυστυχῶς νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὴν πλουσίαν παραγωγὴν ἰδίως τῆς Βουλγαρίας καὶ Ἰταλίας. Δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἡ ἐλαχίστη ἀντίρρησις, ὅπως ληφθῇ μέτρον τι πρὸς προστασίαν τοῦ γεωργικοῦ τούτου προϊόντος. Ἐσκόπουν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ ἀναθεωρήσῃ τὸ διάταγμα τῆς 23 Δεκεμβρίου 1897, καὶ, εἰ δυνατὸν, ν’ ἀνακαλέσῃ αὐτὸ, διότι ὁ λόγος τῆς ἐκδόσεως τοῦ διατάγματος τούτου, ὅστις ἦτο ἡ ἀνάγκη τῆς εἰσαγωγῆς ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς χόρτου πρὸς τροφὴν τῶν κτηνῶν τοῦ στρατοῦ ἕνεκα τῆς κατοχῆς τῆς Θεσσαλίας ὑπὸ τῶν Τούρκων, ἐξέλιπεν, ἡ δὲ αἰτία τῆς ἐκδόσεως τοῦ πρὸ αὐτοῦ διατάγματος, τοῦ ἀπαγορευτικοῦ, νομίζω ὅτι ὑφίσταται, διότι δὲν εἶναι βεβαιωμένον ἐπισήμως καὶ ἀσφαλῶς, ὅτι ἡ νόσος φυλλοξήρα ἐξέλιπεν ἐξ ὅλων τῶν μερῶν τῆς Εὐρώπης, καὶ ἰδίως ἐκ Βουλγαρίας καὶ Ἰταλίας, ἑπομένως ὁ κίνδυνος πάντοτε ὑφίσταται. Δύο ὅμως λόγοι μὲ ἠνάγκασαν νὰ μὴ ἀπευθύνω τὴν παράκλησιν ταύτην πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, οὐδὲ νὰ ζητήσω παρ’ αὐτοῦ τὴν λῆψιν μέτρου προστατευτικοῦ· πρῶτον διότι φοβοῦμαι μήπως ἡ ἀνάκλησις τοῦ διατάγματος τῆς 23 Δεκεμβρίου 1897 συναντήσῃ δυσκολίας διεθνεῖς, αἵτινες ἤθελον ἐπιβραδύνει τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, καὶ δεύτερον διότι εἶχεν ἀναγγελθῆ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἤθελεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τροποποιήσεις τινὰς τοῦ δασμολογίου, ὅτε ἐσκόπουν νὰ ζητήσω νὰ ἐπιβάλῃ φόρον ἐπὶ τοῦ ἔξωθεν εἰσαγομένου σαρωθροχόρτου, ἵνα τοιουτοτρόπως προστατευθῇ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ καὶ βιομηχανία. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἤδη εἶναι σχεδὸν βεβαιωμένον, ὅτι τὰς τροποποιήσεις ἐκείνας, τὰς ὁποίας ἐσκόπει νὰ ἐπιφέρῃ ἐπὶ τοῦ δασμολογίου ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δὲν θὰ εἰσαγάγῃ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἀναγκαῖόν ἐστι νὰ ληφθῇ ἄλλως πρόνοια, διὰ προστατευτικοῦ τινος μέτρου, ὑπὲρ τῆς ἐφετεινῆς ἐσοδείας, ἥτις ἐπέρχεται κατόπιν τοῦ περυσινοῦ ἔτους, τοῦ τόσον ἀγόνου καὶ δυστυχοῦς. Διὰ τοῦτο ἔκρινα ἀναγκαῖον νὰ εἰσαγάγω πρότασιν νόμου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἡ πρότασίς μου αὕτη τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ αὔριον, καὶ, εἰ δυνατὸν, κατὰ τὰς τρεῖς ἀμέσως ἑπομένας συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ἐπιψηφισθῇ, διότι πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ἀντίρρησις. Σύγκειται δὲ ἡ πρότασις αὕτη ἐξ ὀλίγων λέξεων, τῶν ἑξῆς: «Εἰς τὴν 41ην κλάσιν τοῦ ἰσχύοντος δασμολογίου προστίθεται καὶ ἕκτη ὑποδιαίρεσις, ἡ ἑξῆς: Σαρωθρόχορτον ὀκάδες ἑκατὸν, δασμὸς εἰς μεταλλικὸν δραχ. 20, εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια δραχ. 26 καὶ .» Εἶναι ἀνάγκη, Κύριοι, νὰ προστατευθῇ οὕτως ἡ ἐγχώριος παραγωγή. Πολλοὶ τῶν γεωργῶν μας, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι τῆς ἀναγγελθείσης τροποποιήσεως τοῦ δασμολογίου, ἐκαλλιέργησαν ἐφέτος μεγάλας ἐκτάσεις σαρωθροχόρτου, θὰ ἐπέλθωσι δὲ μέγισται ζημίαι, ἂν μὴ σπεύσωμεν διὰ τῆς ψηφίσεως τῆς προτάσεώς μου εἰς προστασίαν τῶν καλλιεργητῶν.»

§88Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. Μετὰ τοῦτο δὲ ἡ Κυβέρνησις ἐπιφυλάσσεται νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην της.

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 252).

§90Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐζήτησε τὴν κατάθεσιν πίνακος ὀνομαστικοῦ τῶν ἐπιζώντων φαλαγγιτῶν. Ὑποθέτω ὅτι τὴν αἴτησιν ταύτην ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐποιήσατο ἕνεκα σφάλματος τοῦ ἀνακοινωθέντος ἀριθμοῦ τῶν ἐπιζώντων φαλαγγιτῶν, περὶ ὧν ἐλέχθη ὅτι εἶναι 17, ἐνῷ οἱ ἐπιζῶντες τοιοῦτοι εἶναι μόνον 7. Τὸ σφάλμα τοῦτο ἐγένετο κατὰ παραδρομὴν ὑπαλλήλου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, διότι σήμερον δὲν διαχειριζόμεθα πλέον ἡμεῖς τὰ τῶν φαλαγγιτῶν, διότι ἔληξεν ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου περὶ προαγωγῆς αὐτῶν, καὶ ἀπομένουσι μόνον ὡς συνταξιοῦχοι. Εἶναι λοιπὸν οἱ ἐπιζῶντες φαλαγγῖται δύο ταγματάρχαι καὶ πέντε λοχαγοί.

§91Α. ΚΑΡΑΤΖΑΣ. Κατόπιν τῶν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου μου κ. Κωτσάκου ἀναπτυχθέντων ἐνταῦθα ἰσχυρῶν λόγων πρὸς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας τοῦ σαρωθροχόρτου καὶ τῶν σαρώθρων καὶ τῆς ὑπ’ αὐτοῦ εἰσαγωγῆς προτάσεως νόμου, δι’ ἧς πρόκειται νὰ ἐπιδιωχθῇ ἡ προστασία καὶ ἐμψύχωσις τῆς γεωργίας διὰ τῆς καλλιεργείας τῶν σαρώθρων ἐν Ἑλλάδι, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον ὀλίγα τινὰ καὶ ἐγὼ ἐντεῦθεν νὰ εἴπω πρὸς ἐπίρρωσιν τῶν εὐλόγων καὶ δικαίων ἰσχυρισμῶν τοῦ κ. συναδέλφου περὶ προτάξεως τῆς προτάσεως νόμου ταύτης ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, διότι φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σπουδαιότατον καὶ χρήζει τῆς ἰδιαιτέρας μερίμνης καὶ προστασίας τῆς Πολιτείας. Ὅταν, κύριοι Βουλευταὶ, ἀναχωρήσωμεν ἐκ τῆς δικαίας καὶ ἱερᾶς ἀρχῆς, ἥτις ἐπεκράτησε καὶ ἐπικρατεῖ ἀπὸ αἰώνων παρὰ τοῖς πεπολιτισμένοις λαοῖς, βεβαίως δὲ καὶ παρ’ ἡμῖν, ὅτι ἡ γεωργία, ἡ βιομηχανία καὶ τὸ ἐμπόριον ἑκάστου τόπου δέον νὰ τυγχάνωσι πάσης τῆς δυνατῆς προστασίας παρὰ τῶν Κυβερνήσεων,—διότι ἡ κυρία ἢ μᾶλλον ἡ μόνη πηγὴ τοῦ δημοσίου πλούτου, διὰ τοῦ ὁποίου συντηροῦνται αἱ Κυβερνήσεις καὶ ἐκπληροῦσι τὸν νόμιμον τῆς Πολιτείας σκοπὸν, εἶναι αἱ περιουσίαι τῶν ἰδιωτῶν, αἵτινες ἀποφέρουσι καθαρὰν πρόσοδον, καὶ ἐν γένει αἱ παραγωγικαὶ τοῦ ἔθνους δυνάμεις,—ὅταν, λέγω, Κύριοι, ἀναχωρήσωμεν ἀπὸ τῆς ἀρχῆς ταύτης, οὐδεὶς, νομίζω, ἐξ ὑμῶν δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι ἡ πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ἐνώπιον τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ὁ ἄρτι ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατελθὼν ἀξιότιμος συνάδελφος, ἔγκειται τῷ δικαίῳ, τῇ ἀληθείᾳ καὶ τῇ νομιμότητι. Δὲν γνωρίζω, κύριοι συνάδελφοι, ἢ μᾶλλον δὲν ἔχω ἀκριβῆ γνῶσιν τῆς καταστάσεως τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ ἀνθηρὸν ἢ μὴ τῆς γεωργίας· ὑποθέτω ὅμως, ὅτι ἐκ παραλλήλου βαδίζει πρὸς τὴν τῆς ἐπαρχίας Ἄργους, διότι οἱ αὐτοὶ λόγοι συντρέχουσι. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν ἀπομακρύνομαι τοῦ θέματος καὶ τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει ἡ προκειμένη πρότασις νόμου, ἐὰν γνωρίσω ὑμῖν, ὅτι ἡ εὐφορωτάτη ἄλλοτε πεδιὰς τῆς ἐπαρχίας Ἄργους καταμαστίζεται ἀπὸ τριετίας ὑπὸ ἀφορίας μεγίστης καὶ δεινῆς. Τὸ μὲν ἡ ἐπικρατήσασα ἔκτοτε γενικὴ καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα ἀνυδρία, τὸ δὲ ἡ κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἐπακολουθήσασα στείρευσις τοῦ ποταμοῦ Ἐρασίνου, τὸν ὁποῖον πολὺ δικαίως οἱ ἀρχαῖοι Ἕλληνες ἐλάτρευον ὡς Θεὸν, διότι ἐξηκολούθει νὰ παρέχῃ εἰς αὐτοὺς ἀφειδῶς πάντα τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς, ὅλα, λέγω, ταῦτα οὐκ ὀλίγον συνετέλεσαν εἰς τὴν κακοδαιμονίαν τοῦ τόπου ἐκείνου. Καὶ αὐτὴ δὲ ἡ σημερινὴ οἰκονομικὴ δυσπραγία τῶν τῆς Πολιτείας ἡμῶν πραγμάτων οὐκ ὀλίγον συνετέλεσεν εἰς τοῦτο, διότι ἀπέναντι τῶν μεγίστων καὶ ἀναποφεύκτων ἀναγκῶν τῆς ἡμετέρας πατρίδος δὲν δύναται ὁ γεωργὸς, ὁ βιομήχανος, ὁ ἔμπορος, ἕκαστος πολίτης νὰ ἐπαρκέσῃ οὐδ’ εἰς τὰς ἀπολύτους αὐτοῦ ἀνάγκας, νυχθημερὸν ἐργαζόμενος, κοπιάζων καὶ ταλαιπωρούμενος καὶ εἰς παντοίας ὑποβαλλόμενος στερήσεις· μάλιστα δὲ ἡ ἐργατικὴ τάξις, ἐκείνη ἥτις συντηρεῖ τὰ ἔθνη, ἐλάχιστα ἀπολαμβάνει ἀπέναντι ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνεισφέρει. Ὡς ἐκ τούτου εὑρίσκεται τὸ Ἄργος σήμερον εἰς λίαν δυσχερῆ οἰκονομικὴν κατάστασιν· τὸ παρὸν ὅμως ἔτος προμηνύεται ἔτος εὐφορίας, ἔτος εὐτυχὲς, καὶ ἐμπνέει ἡμῖν ἐλπίδας, ἂν οὐχὶ καλλιτερεύσεως τῆς καταστάσεως ἡμῶν, μικρᾶς τοὐλάχιστον ἀνακουφίσεως ἀπὸ τὰ βαρέα καὶ δυσβάστακτα βάρη, ὑπὸ τὰ ὁποῖα ἅπαντες ἠναγκάσθημεν νὰ ὑποκύψωμεν. Ἔχομεν ἀνάγκην ἀπόλυτον νὰ ζητήσωμεν ἀπὸ τὴν Πολιτείαν οὐχὶ ἐλεημοσύνην, ἀλλ’ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοῦ καθήκοντος ἐπιβάλλεται εἰς αὐτὴν νὰ μᾶς παράσχῃ. Σπεύδομεν λοιπὸν νὰ ζητήσωμεν νὰ μᾶς ἐξασφαλίσῃ τοὺς καρποὺς τῶν κόπων μας, ὅπως δυνηθῶμεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἴς τε τὰς ἰδίας καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἀνάγκας. Διὰ τῆς προκειμένης προτάσεως νόμου οὐδὲν ἄλλο ζητεῖ ὁ γεωργικὸς καὶ ὁ ἐργατικὸς πληθυσμὸς τοῦ Ἄργους, ὡς καὶ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος, ἢ μόνον τὴν ἐξασφάλισιν ὑπὸ τῆς Πολιτείας τῶν καρπῶν τῶν ἱδρώτων καὶ μόχθων αὐτοῦ, ζητεῖ τὴν ἐξαφάλισιν τοῦ τιμήματος τῆς ἐργασίας αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον τίμημα, καὶ ὑπὸ αὐτὰς ἔτι τὰς συνθήκας τὰς δικαιοτάτας, ὑπὸ τὰς ὁποίας ζητεῖται, παρουσιάζεται ἐλάχιστον καὶ μὴ ἐπαρκοῦν. Ἐὰν δὲν σπεύσῃ ἡ Πολιτεία νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὴν γεωργικὴν τάξιν τὸ ἐλάχιστον τοῦτο καὶ ὑποστῇ ἕνεκα τούτου ἡ τάξις αὕτη καὶ ἐφέτος τὴν αὐτὴν ζημίαν, ἣν ἐπὶ τριετίαν ἤδη ὑφίσταται, τὸ κακὸν θὰ ἦναι μέγα. Διότι, Κύριοι, δὲν πρέπει νὰ μᾶς βαυκαλίζῃ ἐπὶ πλέον ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ γεωργὸς θὰ ἐξακολουθήσῃ νὰ ἐργάζηται πρὸς παραγωγὴν σαρώθρων ἢ ἄλλων οἱωνδήποτε προϊόντων τῆς γῆς, ὅταν βλέπῃ ἢ μᾶλλον ὅταν γνωρίζῃ ἀκριβῶς, ὅτι δι’ αὐτῶν οὐ μόνον δὲν ἱκανοποιεῖται, ἀλλὰ καὶ ζημίας διηνεκῶς ὑφίσταται. Θ’ ἀναγκασθῇ δὲ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ εἶδος τοῦτο καὶ νὰ τραπῇ εἰς ἐργασίαν πρὸς παραγωγὴν προϊόντος ἄλλου, κοινοῦ, ἀπὸ τὸ ὁποῖον ἐλπίζει ἴσως νὰ τύχῃ ἱκανοποιήσεως. Ἀλλὰ καὶ ἐξ αὐτοῦ ζημίαν θέλει ὑποστῆ, διότι κατ’ ἀνάγκην καὶ τὸ νέον τοῦτο εἶδος, εἰς τὸ ὁποῖον ὁ γεωργὸς θὰ τραπῇ, θέλει ὑποστῆ τὴν τύχην τοῦ πρώτου εἴδους, τὸ μὲν διότι τὸ νέον τοῦτο εἶδος θέλει ὑποστῆ ἀμέσως σημαντικὴν κατάπτωσιν τῆς ἀξίας αὐτοῦ, ἕνεκα τοῦ πλεονασμοῦ τῆς ποσότητός του καὶ τοῦ μὴ ἐπιμερισμοῦ τῶν προϊόντων τῆς γῆς συμφώνως καὶ ἀναλόγως πρὸς τὰς γενικὰς ἀνάγκας, τὸ δὲ διότι ἡ τιμὴ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐνταῦθα εἰσαγομένων προϊόντων θέλει ἀνυψωθῆ ἀμέσως ἕνεκα τῆς μεγάλης ζητήσεως ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως τοιούτων ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ἀγορᾷ καὶ τοῦ μὴ συναγωνισμοῦ αὐτῶν πρὸς ἄλλα προϊόντα τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς· θὰ ἐπέλθῃ δ’ ἐξ ἀνάγκης καὶ τὸ μέγιστον κακὸν, ὅτι μέγα ποσὸν ἐντοπίου χρήματος θὰ φυγαδεύηται εἰς τὰς ἔξω ἀγορὰς πρὸς ἀναζήτησιν καὶ προμήθειαν πράγματος, τὸ ὁποῖον πολὺ εὐχερῶς καὶ πρὸς τὸ συμφέρον ἡμῶν τῶν ἰδίων ἠδυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν ἐκ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἀνάγκη λοιπὸν ἀπόλυτος παρίσταται νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ, καὶ εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ὥστε νὰ ἦναι δυνατὸς ὁ συναγωνισμὸς πρὸς ἄλλα ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενα ἐνταῦθα προϊόντα. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ ἐν Ἑλλάδι συναγωνισμὸς οἱουδήποτε προϊόντος αὐτῆς πρὸς τὰ ἐκ τῆς ξένης ἐνταῦθα εἰσαγόμενα προϊόντα, ἐὰν δὲν τεθῇ ἀνάλογος δασμὸς εἰς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα, ὅστις καὶ νὰ ἐξισώνῃ τὰς ὑπαρχούσας ἀνισότητας. Διότι εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὡς γνωστὸν, καὶ ἡ γῆ καθίσταται γονιμωτέρα ἕνεκα τῆς ἐπιμεμελημένης καὶ ἐπιστημονικῆς καλλιεργείας αὐτῆς, καὶ τὰ ἔξοδα εἶναι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ ἐλάσσονα τῶν ἰδικῶν μας, καὶ οἱ τόκοι ἐλαφρότεροι, ἐνῷ ἐνταῦθα εἰσιν ἐπαχθέστατοι. Ἐπίσης ἐνταῦθα ἡ γῆ εἶναι διῃρημένη εἰς πολλὰ μικρὰ τεμάχια καὶ διανεμημένη εἰς πολλοὺς, δὲν ἐπιτρέπεται δὲ εἰς τοὺς γεωργοὺς, ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου καὶ ἐξ οἰκονομικῶν ὑπολογισμῶν, νὰ καταφεύγωσιν εἰς μηχανὰς ἢ εἰς ἄλλου εἴδους ἐργαλεῖα καλῆς ποιότητος, καὶ ἑπομένως ἀξίας μεγάλης, διότι δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰ ἔξοδα· ὡς ἐκ τούτου δ’ ἐργάζονται μόνον διὰ τῶν χειρῶν, ὅπως τοὐλάχιστον δυνηθῶσι νὰ ὠφεληθῶσι τὸ τίμημα τῆς ἐργασίας αὐτῶν, ἐνῷ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν αἱ μηχαναὶ ἀντιπροσωπεύουσιν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τὰς χεῖρας καὶ τιμῶνται ὀλιγώτερον ἢ ἐνταῦθα, αἱ δὲ δαπάναι τῆς συντηρήσεως καὶ τὰ ἡμερήσια ἔξοδά εἰσιν ἐλάχιστα, διότι μία μηχανὴ δύναται ν’ ἀντιπροσωπεύσῃ δι’ ἐλαχίστων ἡμερησίων ἐξόδων πολλὰς χεῖρας. Ἀλλὰ διότι δὲν δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν πρὸς τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενα ἐνταῦθα προϊόντα, δὲν εἶναι λόγος νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν γεωργίαν. Διότι ἐκ τῆς γεωργικῆς τάξεως τὰ πάντα ἀπορρέουσιν, ἐκ ταύτης σχεδὸν οἱ πάντες συντηρούμεθα. Ἐὰν καταστραφῇ ἡ γεωργικὴ τάξις, τὰ πάντα καταστρέφονται, καὶ ἡ γῆ, ἐναντίον τῆς φύσεως καὶ τοῦ προορισμοῦ αὐτῆς, θὰ μένῃ νεκρὰ καὶ ἄγονος, καὶ λαὸς πολὺς θέλει μείνῃ ἄνευ ἐργασίας, μὴ δυνάμενος νὰ ἐπιδοθῇ εἰς ἄλλα ἔργα ἕνεκεν ἐλλείψεως ἀφ’ ἑνὸς τοιούτων καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἕνεκεν ἀγνοίας περὶ τὰ τοιαῦτα. Ὥστε φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποστηριχθῇ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ καὶ ἐπιδιωχθῇ διὰ τῆς ὑποστηρίξεως αὐτῆς ἡ ἐμψύχωσις καὶ ὑποστήριξις τῆς γεωργίας, καὶ οὐχὶ ὁ περιορισμὸς καὶ ἡ καταστροφὴ αὐτῆς. Ἀνάγκη νὰ ζητηθῇ διὰ τῆς ὑποστηρίξεως τῆς γεωργίας ὁ ἐπιμερισμὸς τῆς παραγωγῆς εἰς τὰ διάφορα προϊόντα τῆς γῆς, συμφώνως πρὸς τὰς γενικὰς ἀνάγκας, τοῦθ’ ὅπερ νῦν γίνεται αὐτομάτως, καὶ νὰ μὴ ἀναγκασθῶσιν οἱ γεωργοὶ νὰ τραπῶσιν εἰς τὰς σταφίδας ἢ εἰς τὴν ἀποκλειστικότητα τῆς παραγωγῆς εἰς ἓν εἶδος, διότι δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐπέρχεται καταστροφὴ σχεδὸν τῆς γεωργίας καὶ ὡς ἐκ τούτου καίριον τραῦμα εἰς τὴν κοινωνίαν. Ὄταν, κύριοι Βουλευταί, εἷς κλάδος γεωργικὸς ἀναγκάζηται ν’ ἀπομακρυνθῇ τῆς καλλιεργείας τοῦ εἴδους, εἰς τὸ ὁποῖον ἦτο εἰδικὸς καὶ ἐξ οὗ ὁπωσδήποτε συνετηρεῖτο, καὶ νὰ τραπῇ εἰς ἄλλο εἶδος, τοῦτο ἐπιφέρει μεγάλας ζημίας, διότι σύμπασα ἡ γεωργικὴ τάξις συγκλονίζεται καὶ καιρίως τραυματίζεται. Ὁ γεωργὸς πρέπει νὰ παρακινῆται καὶ προστατεύηται, ὅπως ἐπιδίδηται εἰς ἐργασίαν πρὸς παραγωγὴν προϊόντος οὐχὶ πέραν τῆς γενικῆς ἀνάγκης, διότι οὕτω μόνον ἐπέρχεται ὁ ἐπιμερισμὸς καὶ δὲν ὑπάρχει φόβος νὰ ἐπέλθῃ περίσσευμα τοῦ προϊόντος, τὸ ὁποῖον νὰ μένῃ ἀδιάθετον καὶ ἄχρηστον, καὶ τὸ ὁποῖον κατ’ ἀνάγκην θὰ συναγωνισθῇ εἰς τὴν παραγωγὴν τοῦ ἐπιόντος ἔτους καὶ θὰ ἐπιφέρῃ κατάπτωσιν τῆς ἀξίας τοῦ προϊόντος αὐτῆς. Πρόχειρον δὲ παράδειγμα τοιαύτης καταστάσεως, κύριοι Βουλευταί, εἰς πάντας γνωστὸν, προβάλλεται σήμερον ἡ σταφίς. Εἴδομεν τὰ θλιβερὰ ἀποτελέσματα, ἅτινα ἐπέφερεν εἰς τὸ ἔθνος, εἰς τὸ ἐμπόριον, εἰς τὴν βιομηχανίαν καὶ ἐν γένει εἰς πάσας τὰς κοινωνικὰς τάξεις τὸ ἀποκλειστικὸν τῆς παραγωγῆς τῆς σταφίδος. Ὅπως εἰς ὅλας τὰς τάξεις τῆς κοινωνίας ἡ ἐργασία ἐπιμερίζεται συμφώνως πρὸς τὰς γενικὰς ἀνάγκας, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρχωσιν ὅλοι δικηγόροι ἢ ἰατροὶ ἢ φαρμακοποιοὶ κλπ., οὕτω καὶ ἐν τῇ γεωργίᾳ κατ’ ἴσην ἀναλογίαν δέον νὰ ἐπιμερίζηται ἡ ἐργασία πρὸς παραγωγὴν προϊόντων χρησίμων καὶ οὐχὶ περιττῶν. Τὰ σάρωθρα εἶναι ἀναγκαιότατα οὐ μόνον ἐν Ἑλλάδι, ἀλλὰ καὶ ἐν πάσῃ ἄλλῃ χώρᾳ, καὶ δέον νὰ ὑποστηριχθῇ καὶ προστατευθῇ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ αὐτῶν, οὕτως ὥστε αὐτὴ καὶ μόνη νὰ ἐπαρκῇ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενα σάρωθρα, ἕνεκα τῆς ὑποδεεστέρας αὐτῶν τιμῆς, διότι εἶναι κατώτερα τὴν ποιότητα τῶν ἡμετέρων, μὴ εὑρίσκοντα ἐνταῦθα συναγωνισμὸν ἀνάλογον, γίνονται ἀνάρπαστα, ἐνῷ τὰ ἰδικά μας δυστυχῶς μένουσιν ἀπώλητα. Πάντα τὰ ἔθνη φροντίζουσιν ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας καὶ παραγωγῆς. Ἡ Γαλλία, διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ καὶ ἐμψυχώσῃ τὴν ἐγχώριον βιομηχανίαν καὶ παραγωγήν της, ἀπέκλεισε τῆς ἀγορᾶς αὑτῆς τὴν σταφίδα. Ἡμεῖς δὲ, Κύριοι, δὲν ἐρχόμεθα νὰ ζητήσωμεν ἀποκλεισμόν, ἀλλὰ συναγωνισμόν· οὐδ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰ ἀγροτικὰ ἡμῶν κτήματα καὶ νὰ τραπῶμεν εἰς ἄλλας ἐργασίας, διότι τὸ τοιοῦτον ἀντιστρατεύεται πρὸς τοὺς ὅρους καὶ τῆς λογικῆς καὶ τῆς φύσεως· ἄλλως δὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα δὲν παρουσιάζονται τοιαῦται ἐργασίαι καὶ τόσαι, ὥστε νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὸν γεωργικὸν καὶ ἐργατικὸν ἡμῶν πληθυσμόν· οὐδ’ εἶναι δίκαιον, ἐπειδὴ δυνάμεθα νὰ προμηθευθῶμεν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς τὰ σάρωθρα, ἢ καὶ οἱουδήποτε ἄλλου εἴδους προϊόντα, μὲ τιμὴν κατωτέραν ἐκείνης, ἣν ἐνταῦθα, καλλιεργοῦντες τὴν γῆν καὶ ἀπολαμβάνοντες, θεωροῦμεν ἱκανοποιητικήν, νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὰς γαίας ἡμῶν, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ συναγωνισθῶμεν. Ὁ συναγωνισμὸς ἐπιβάλλεται πάντοτε νὰ ἦναι ἴσος καὶ δίκαιος· τὸν τοιοῦτον δὲ συναγωνισμὸν ἔχουσι καθῆκον τὰ ἔθνη νὰ προπαρασκευάζωσι πρὸς τὸ ἴδιον ἑαυτῶν συμφέρον καὶ μέχρι τοῦ δυνατοῦ καὶ δικαίου σημείου, ἵνα ἐμψυχώνηται ἡ γεωργία, καὶ ἡ ἐργατικὴ τάξις εὑρίσκῃ ἐργασίαν, μὴ φυγαδεύηται δὲ τὸ ἐντόπιον χρῆμα εἰς τὰς ἔξω ἀγορὰς πρὸς προμήθειαν πράγματος, τὸ ὁποῖον καὶ καλλίτερον δύναται νὰ παραχθῇ ἐνταῦθα. Προκειμένου δὲ περὶ τῶν σαρώθρων, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι περιττὸν νὰ γνωρίσω ὑμῖν, ὅτι ταῦτα παράγουσι καὶ καρπὸν, διὰ τοῦ ὁποίου τρέφονται καὶ συντηροῦνται αἱ ὄρνιθες καὶ ἅπαντα σχεδὸν τὰ κατοικίδια πτηνὰ, ὡς καὶ οἱ χοῖροι καὶ ἄλλα ζῷα. Ἐπίσης διὰ τοῦ καλάμου καὶ τοῦ φυλλώματος αὐτῶν συντηροῦνται ἐπὶ μῆνας οἱ βόες. Ὥστε βλέπετε, ὅτι κατὰ πολλοὺς τρόπους ζημία προσγίνεται, ἐὰν ἀναγκασθῶσιν οἱ γεωργοὶ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὴν καλλιέργειαν τῶν σαρώθρων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι τὸ ζήτημα, περὶ οὗ πρόκειται, τῆς ὑποστηρίξεως τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς εἶναι ζήτημα οὐχὶ ἐπουσιῶδες, οὐδὲ πάρεργον, ἀλλὰ μεγίστης καὶ ὑψίστης σημασίας, καὶ πρέπει νὰ σπεύσῃ ἡ Βουλὴ νὰ τὸ περιβάλῃ διὰ τῆς ψήφου αὑτῆς. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσωσιν, ἵνα ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου μετὰ τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτῆς ἀναγραφῇ καὶ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον.

§92Κ. ΠΛΑΤΟΥΤΣΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ὡς γνωρίζετε, μέχρι τοῦ Σαββάτου ἢ τὸ πολὺ μέχρι τῆς Μεγάλης Δευτέρας δυνάμεθα νὰ ἐργασθῶμεν. Δὲν ἤθελον δὲ λάβει τὸν λόγον, ἐὰν τὸ ζήτημα δὲν ἦτο σπουδαῖον. Ἀλλὰ καὶ λαβὼν τὸν λόγον, δὲν θὰ ἐπιμείνω πολὺ, διότι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ἄλλως τε δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω οὔτε περὶ τοῦ Παυσανίου, οὔτε περὶ τοῦ Ἡροδότου, οὔτε περὶ τοῦ Στράβωνος, οὔτε περὶ τοῦ ἐὰν τὰ νερὰ τοῦ Ἐρασίνου ἔρχονται ἀπὸ τὰς καταβόθρας ἢ εἶναι τοπικά. Ἐγὼ καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Ζαΐμη τὸ μόνον ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον παρεκάλεσα τὸν τότε Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν κ. Νέγρην, ἦτο τὸ ζήτημα τῶν σαρώθρων καὶ οὐδὲν πλέον, διότι δὲν συνηθίζω νὰ ζητῶ παροχὰς, ὅταν δὲν συνταυτίζωνται αἱ γνῶμαί μου πρὸς τὰς τῶν ἐν τοῖς πράγμασι· μάρτυς δὲ τούτου εἶναι ὁ ἴδιος κ. Ζαΐμης, τοῦ ὁποίου ἡ γενεὰ ἀριθμεῖ πεντακόσια ἔτη, ὅτι οὐδὲν κατεδέχθην νὰ τοῦ ζητήσω ἐπὶ δύο καὶ ἥμισυ ὅλα ἔτη, καθ’ ἃ ἦτο Πρωθυπουργός. Περὶ τῶν σαρώθρων ὡμίλησε καὶ ὁ κ. Δεληγεώργης, ὁ ὁποῖος ἡγεῖται κόμματος ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, κατὰ τὰ φαινόμενα δὲ, θὰ γείνῃ καὶ Πρωθυπουργός. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ περὶ σαρώθρων ζήτημα, διότι τοῦτο ἐνδιαφέρει καὶ ἄλλας ἐπαρχίας, ὅσον καὶ τὴν ἰδικήν μου. Ὡς γνωστόν, ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχουσιν ἀναγεγραμμένα 81 ἐν ὅλῳ νομοσχέδια· καίτοι δὲ πᾶσα πρότασις νόμου, προερχομένη ἀπὸ οἱονδήποτε Βουλευτήν, οἱονδήποτε ἀνάστημα καὶ ἂν ἔχῃ οὗτος, ὁσαςδήποτε γνώσεις καὶ ἂν ἔχῃ, καὶ τοῦ Ὁμήρου τὸν νοῦν ἀκόμη, δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ἐν τούτοις θὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν νόμου περὶ σαρώθρων. Καὶ χθές, ὡς ἐνθυμεῖσθε, καὶ ὡς ἐμφαίνεται ἐκ τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν, παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν, διότι εἶναι δύσκολος εἰς τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Τὰ πρακτικὰ λέγουσιν: «Ὁ βουλευτὴς κ. Πλαπούτας συνέστησεν, ὅπως μεταρρυθμιζομένου τοῦ δασμολογίου ἐπιβληθῇ φόρος ἐπὶ τῶν ἔξωθεν εἰσαγομένων σαρώθρων πρὸς προστασίαν τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας». Ἀλλὰ δυστυχῶς, ὅσα καλὰ καὶ ἂν κάμῃ τις εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ταῦτα δὲν ἐκτιμῶνται τόσον, ὅσον τὰ ἀτομικά. Ὡς γνωρίζετε, καὶ Βασιλεῖς καὶ Αὐτοκράτορες, καὶ Πρωθυπουργοὶ ἐκαρατομήθησαν διὰ προσωπικὰ ζητήματα. Ὅσας γεφύρας καὶ ἂν κάμητε, ὅσους δρόμους καὶ ἂν κάμητε, ἐὰν δὲν μεταθέσητε ἕνα ἀστυφύλακα ἀπὸ τὸν Α εἰς τὸν Β δῆμον, ἐὰν δὲν μεταφέρητε ἕνα φυλακισμένον εἰς ἄλλας φυλακές, — καὶ γνωρίζετε, ὅτι ὅλοι ἔχουσι δι’ αὐτὸ παράπονα κατὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, — τίποτε δὲν κάμνετε. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ περὶ σαρώθρων ζήτημα, καὶ ἐγὼ δὲ καὶ ἡ ἐπαρχία μου θέλομεν σᾶς εὐγνωμονεῖ, κύριε Πρωθυπουργέ, καὶ μάλιστα θὰ σᾶς κάμωμεν καὶ ἓν μνημόσυνον διὰ τοὺς γονεῖς σας, ἐὰν ἀπαγορευθῇ ἡ ἔξωθεν εἰσαγωγὴ τῶν σαρώθρων καὶ ἐνισχυθῇ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία.

§93Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. ἐξ Ἄργους Βουλευτής, ὁ κατὰ πρῶτον ὁμιλήσας περὶ σαρώθρων καὶ ὑποβαλὼν τὴν περὶ αὐτῶν πρότασιν νόμου, εἶπεν, ὅτι ἡ πρᾶξις τῆς μεταβολῆς τοῦ Β. Διατάγματος, διὰ τοῦ ὁποίου ἀπηγορεύετο ἡ εἰσαγωγὴ ξηροῦ χόρτου εἰς τὴν Ἑλλάδα, εἶναι πρᾶξις ἄδικος. Ἐπειδὴ ἐγὼ ἤμην τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔχω καθῆκον νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἀληθῶς, προκειμένου περὶ ἀναθεωρήσεως τοῦ πρώτου διατάγματος, τοῦ κανονίζοντος τίνα προϊόντα καὶ εἴδη ἠδύναντο ἐλευθέρως νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ τίνα ὄχι, εἶχον προκαλέσει τὴν προσοχὴν τοῦ ἁρμοδίου Συμβουλίου, τοῦ ἀπαρτιζομένου ἐκ τῶν διευθυντῶν τῶν Γεωργικῶν σταθμῶν, κατὰ τὸν περὶ τούτου νόμον, καὶ εἶχον ἀναθέσει εἰς αὐτὸ νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα, τίνων εἰδῶν ἡ εἰσαγωγὴ ν’ ἀπαγορευθῇ, ὡς ἐπικινδύνων διὰ τὴν μετάδοσιν τῆς φυλλοξήρας, καὶ τίνων ὄχι. Τὸ Συμβούλιον ἐκεῖνο ἐγνωμοδότησεν, ὅτι μεταξὺ τῶν εἰδῶν, ἅτινα ἀφόβως ἠδύναντο νὰ εἰσάγωνται εἰς τὴν Ἑλλάδα, χωρὶς τουτέστι νὰ γείνωσι πρόξενα μεταδόσεως τῆς φυλλοξήρας, ἦτο καὶ τὸ ξηρὸν χόρτον, τὸ πρὸς κατασκευὴν σαρώθρων χρησιμοποιούμενον, καὶ οὕτως ὑπεχρεώθην, ἵνα ἐν τῷ νέῳ διατάγματι, τὸ ὁποῖον προεκάλεσα, περιλάβω καὶ τὴν ἐλευθέραν εἰσαγωγὴν τοῦ χόρτου τούτου. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτην γνώμην εἶχον τότε, ἰδὼν ἀκολούθως, ὅτι πράγματι ὤφειλον, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ὡς Βουλευτής, νὰ ὑποστηρίξω τὴν ἐγχώριον παραγὴν καὶ βιομηχανίαν, παρεκάλεσα τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ συνάδελφόν μου, ἵνα, ἐν ᾗ περιπτώσει προέκειτο νὰ μεταρρυθμισθῇ τὸ δασμολόγιον, μὴ λησμονήσῃ νὰ περιλάβῃ φόρον εἰσαγωγῆς καὶ ἐπὶ τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων σαρώθρων. Ὁμοίαν δὲ πρότασιν εἶχον προτείνει καὶ κατὰ τὸ ἔτος 1885, ὅτε ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἶχεν ὑποβάλει τροπολογίαν τινὰ εἰς τὸ ἰσχῦον τελωνιακὸν δασμολόγιον, ζητήσας νὰ ἐπιβληθῇ δασμὸς εἰς τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγόμενα προϊόντα τῆς ἀγγειοπλαστικῆς, καὶ ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν κ. Δηλιγιάννης παρεδέχθη τὴν πρότασίν μου ἐκείνην χάριν τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, καὶ οὕτως ἔκτοτε πληρόνουσι δασμὸν τὰ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα εἰς τὴν Ἑλλάδα προϊόντα τῆς ἀγγειοπλαστικῆς. Καὶ σήμερον δ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι τὴν αὐτὴν ἔχω γνώμην, καὶ θέλω ἐν τῇ συζητήσει τῆς προτάσεως νόμου, ἣν προέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄργους Βουλευτὴς, ὑποστηρίξει αὐτὴν καὶ ψηφίσει ὑπὲρ τῆς προτάσεως ταύτης.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Πεταλᾶς, Κ. Χριστόπουλος, Μεντζελόπουλος, Μπασιᾶς κλπ. ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βόλου–Λεχωνίων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 253).

§95Χ. ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπέβαλα εἰς τὴν Βουλὴν γραπτὴν ἐπερώτησιν, διὰ τῆς ὁποίας ζητῶ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, διὰ ποῖον λόγον δὲν ἐγκατέστη εἰς τὰ χρέη του ὁ δημοτικὸς εἰσπράκτωρ Ἀνδριτσαίνης, καίπερ διορισθεὶς πρὸ πέντε ὅλων μηνῶν, τοῦ ὁποίου ἡ μὴ μέχρι τοῦδε ἐγκατάστασις ἐπιφέρει μεγάλην ζημίαν εἰς τὸ δημοτικὸν ταμεῖον. Πληροφορῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας, ἐπὶ τοῦ προκειμένου παρεμβάλλονται εὐμεθόδως ἀπὸ πέντε ἤδη μηνῶν προσκόμματα ὄχι μόνον ἄτοπα, ἀλλὰ καὶ ὅλως ἀδικαιολόγητα, καὶ τὸν παρακαλῶ νὰ φροντίσῃ περὶ ἄρσεως αὐτῶν.

§96Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Θὰ ἐξετάσω.

§97ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπίσης ὑποβάλλω ἀναφορὰν τῶν κατοίκων Μεγαλοπόλεως, διαβιβασθεῖσαν πρὸς ὑμᾶς, κύριε Πρόεδρε, ὡς καὶ πρὸς τὸν ἐκ Μεγαλοπόλεως βουλευτὴν κ. Πατρινὸν καὶ πρὸς ἐμέ. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς των ταύτης οἱ κάτοικοι Μεγαλοπόλεως παρακαλοῦσι νὰ μεριμνήσῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ κατασκευῆς ὁδοῦ διακοσίων μέτρων, ἑνούσης τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν μετὰ τῆς πόλεως ταύτης. Ἡ ὁδὸς, διὰ τῆς ὁποίας συγκοινωνεῖ ὁ σταθμὸς μετὰ τῆς πόλεως σήμερον, εἶναι ὁδὸς ἀδιάβατος, ἡμεῖς δὲ, οἱ συγκοινωνοῦντες μετὰ τῆς Μεγαλοπόλεως καὶ διὰ τῆς Μεγαλοπόλεως μετὰ τῆς ἐπαρχίας μας, καθὼς καὶ πάντες οἱ Γορτύνιοι καὶ πάντες οἱ Ὀλύμπιοι, κυλιόμεθα, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὸν βόρβορον, ὅταν πρόκηται νὰ μεταβῶμεν ἀπὸ τοῦ σιδηροδρομικοῦ σταθμοῦ εἰς τὴν πόλιν. Πρόκειται περὶ μικρᾶς μόνον δαπάνης, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ φροντίσῃ νὰ καταβληθῇ αὕτη ὑπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου, διὰ νὰ κατασκευασθῇ ἡ μικρὰ αὕτη ὁδὸς, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποφέρουν ἐκτὸς ἡμῶν καὶ πάντες οἱ ξένοι περιηγηταὶ, οἱ ἐπισκεπτόμενοι συχνότατα τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὧν πολλοὺς ἤκουσα ἐλεεινολογοῦντας καὶ ψέγοντας ἡμᾶς διὰ τὴν κατάστασιν τῆς ὁδοῦ ἐκείνης.

§98Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλοὶ ἐκ τῶν συμπολιτῶν μου, ζητηθέντες ἐν καιρῷ, ἐπλήρωσαν τοὺς πρὸς τὸ Δημόσιον ὀφειλομένους ποικίλους φόρους. Ἀπό τινος ὅμως ἡ ταμιακὴ ἐν Φθιώτιδι ὑπηρεσία καταζητεῖ αὐτοὺς καὶ πάλιν καὶ ἀπειλεῖ νὰ τοὺς φυλακίσῃ, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι τοὺς φόρους ἐκείνους δὲν ἐπλήρωσαν. Μάτην οἱ ἄνθρωποι αὐτοὶ ἐπέδειξαν εἰς τὸν ταμίαν καὶ τοὺς ἄλλους ὑπαλλήλους τὰς διπλοτύπους ἀποδείξεις, ἐξ ὧν καταδεικνύεται, ὅτι καλῶς ἐπλήρωσαν τοὺς φόρους, διὰ τὴν πληρωμὴν τῶν ὁποίων καὶ νῦν καταζητοῦνται. Αἱ ἀρχαὶ, μὴ δυνάμεναι, ὡς ἐκ τῶν κεκανονισμένων, νὰ λύσωσι τὸ ζήτημα, συνεβούλευσαν εἰς τοὺς φορολογουμένους αὐτοὺς νὰ ὑποβάλωσιν ἀναφορὰς, ἃς καὶ ὑπέβαλον οὗτοι, τὰς ὁποίας αἱ ἀρχαὶ διεβίβασαν ἀμέσως εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀναγνωρίσασαι τὸ δίκαιον τῶν ἀδίκως καταδιωκομένων. Αἱ ἀναφοραὶ ὅμως αὗται, καίπερ ὑποβληθεῖσαι πρὸ ἓξ ἢ ὀκτὼ μηνῶν, ἢ πρὸ ἔτους καὶ πλέον, εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, μένουσιν ἀνενέργητοι. Τοῦτο δέ με ἠνάγκασεν, οὐ μόνον κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν, νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ θέσῃ τέλος πάντων τέρμα εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν, ἧς ἡ παράτασις τῆς ἐκκρεμότητος τῆς ὁποίας ἀπειλεῖ πλείστους ὅσους τῶν συμπολιτῶν μου νὰ ὁδηγηθῶσιν εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς, ἐνῷ πράγματι οὗτοι οὐδὲν ὀφείλουσι πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ ἐπιτραπήτω μοι νὰ ὑπενθυμίσω καὶ ἑτέραν παράκλησιν, τὴν ὁποίαν κατὰ τὴν δευτέραν συνεδρίασιν τοῦ τμήματος τούτου τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην, κύριε Πρόεδρε, ὑπέβαλον εἰς ὑμᾶς τὴν πρὸς ὑμᾶς διευθυνομένην ἀναφορὰν συμπολίτου μού τινος, Παπακυριακῆ ὀνομαζομένου, ὁ ὁποῖος παραπονεῖται ἐπὶ τῷ ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, προβᾶσα ἐσχάτως εἰς προβιβασμοὺς διαφόρων ἀστυφυλάκων, προήγαγεν αὐτοὺς κατὰ τὸ φαινόμενον παρανόμως, ἴσως ὅμως καὶ συμφώνως πρὸς τοὺς νόμους· καὶ τοῦτο διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς του ἐκείνης ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος συμπολίτης μου ἀνέφερεν, ὅτι συμφώνως πρὸς τὸν νόμον περὶ ἀστυνομίας καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 10, νομίζω, τοῦ νόμου ἐκείνου ὁρίζεται ὁ χρόνος, ὃν πρέπει νὰ συμπληρώσῃ ὁ ἀστυφύλαξ, ἵνα ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα πρὸς περαιτέρω προαγωγὴν, κατ’ ἄλλο δὲ ἄρθρον, τὸ 16, νομίζω, τοῦ νόμου ἐκείνου δύναται καὶ νὰ προβιβασθῇ ὁ ἀστυφύλαξ πρὸ τῆς παρελεύσεως τοῦ ὁριζομένου ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 10 χρόνου, ἐν ᾗ περιπτώσει ἀνδραγαθήσας τύχῃ τῆς εὐμενείας τῆς προϊσταμένης ἀρχῆς, καὶ ἡ προϊσταμένη αὕτη ἀρχὴ ὑποβάλῃ δι’ αὐτὸν ἰδιαιτέραν ἔκθεσιν. Ὁ ὑποβαλὼν τὰ παράπονα ταῦτα συμπολίτης μου διὰ τῆς ἀναφορᾶς ἐκείνης ἰσχυρίζεται, ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν προαχθέντων ἀστυφυλάκων δὲν ἔχουσι λόγον δικαιολογοῦντα τὴν προαγωγήν των πρὸ τῆς παρελεύσεως τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 10 τοῦ νόμου ἐκείνου ὁριζομένου χρονικοῦ διαστήματος. Ἐγὼ, μὴ γνωρίζων ἀκριβῶς τί συμβαίνει, μὴ δικαιούμενος δὲ νὰ ἐπιρρίψω μομφὴν εἰς οὐδένα, ὑπέβαλον τότε τὴν ἀναφορὰν τοῦ συμπολίτου μου ἐκείνου, καὶ παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μετὰ τοῦ συναδέλφου του κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν εὐαρεστηθῶσι νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων προήγαγον τοὺς ἀστυφύλακας ἐκείνους. Παρῆλθεν ὅμως ἔκτοτε μὴν ὁλόκληρος καὶ πλέον ἴσως, καὶ οὐδὲν ὑπεβλήθη. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος παρακλήσεις μου, καὶ παρακαλῶ ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ διατάξῃ ἐπὶ τέλους, ἵνα δοθῇ πέρας εἰς τὰς ὑποθέσεις ἐκείνας, ὧν ἡ ἐκκρεμότης, ὡς εἶπον, ἀπειλεῖ πολλοὺς νὰ ὁδηγηθῶσιν ἀδίκως εἰς τὰς πολιτικὰς φυλακὰς, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν νὰ εὐαρεστηθῶσι νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις ἐκείνας, εἰ δυνατὸν, αὔριον ἢ μεθαύριον· διότι, ἂν πρόκειται νὰ τὰς ὑποβάλωσι κατὰ τὴν προσεχῆ ἑβδομάδα, θὰ τοὺς παρακαλέσω νὰ μὴ λάβωσι τὸν κόπον τοῦτον, διότι αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς λήγουσι, καὶ αἱ ἐκθέσεις αὗται θὰ ἦναι ὅλως ἄχρηστοι.

§99Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πράγματι, κύριε Πρόεδρε, πρὸ μηνὸς περίπου ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐζήτησε τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν, ἢ μᾶλλον τῶν πινάκων τῶν προβιβασθέντων ἀστυφυλάκων, καὶ τοὺς λόγους τοὺς δικαιολογοῦντας τὸν προβιβασμόν. Ἀλλὰ τὴν αἴτησιν ταύτην εἶχε πρὸ αὐτοῦ ὑποβάλει καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Σύρου Βουλευτὴς, πρὸ εἴκοσι δ’ ἡμερῶν κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς πληροφορίας σχετικάς· ἑπομένως νομίζω, ὅτι τὸ παράπονον τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ δὲν εἶναι δίκαιον, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ζητήσῃ ἀπὸ τὸ Προεδρεῖον τοὺς πίνακας καὶ τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι κατετέθησαν.

§100Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Δὲν ἦτο παρὼν ἐνταῦθα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην ὁ κύριος συνάδελφος.

§101Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Δὲν πταίω ἐγὼ διὰ τοῦτο.

§102Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Γενομένου—ἂν δὲν ἀπατῶμαι—λόγου ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Φθιώτιδος Βουλευτοῦ περὶ καταδιώξεως ὀφειλετῶν μὴ ὄντων τοιούτων, ἔλαβον ἐκ τούτου ἀφορμὴν καὶ ἔδωκα τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς, ὅπως μοὶ εἴπωσι, τί συμβαίνει· ὁ δὲ ταμίας μοι ἀνήνεγκεν, ὅτι οὐδεὶς ἐκ τῶν πληρωσάντων τὰ χρέη των ὀφειλετῶν κατεδιώχθη. Θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν, ἐὰν ἔχῃ ὡρισμένων ὀφειλετῶν παράπονα, νὰ λάβῃ τὴν καλωσύνην νὰ μοὶ δώσῃ σημείωμα τῶν ὀνομάτων αὐτῶν, ὅπως συγκεκριμένως ζητήσω πληροφορίας καὶ διατάξω τὰ προσήκοντα· διότι δὲν ὑπάρχει καμμία ἀμφιβολία, δὲν εἶναι δὲ δυνατὸν εἰς κανένα Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀνέχηται νὰ ζητῆται ὁ φόρος δὶς παρ’ οἱουδήποτε φορολογουμένου. Εἶναι καθῆκον στοιχειῶδες καὶ τοῦ Ὑπουργοῦ καὶ τοῦ ταμίου νὰ μὴ καταδιώκῃ ποτὲ τὸν ὀφειλέτην πρὸς πληρωμὴν διπλοῦ φόρου.

§103Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Διὰ τοῦτο καὶ ἐγὼ ἀπορῶ, διατί εἶναι καθῆκον στοιχειῶδες· ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐπιθυμῇ νὰ μάθῃ τὰ ὀνόματα, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ πληροφορήσω αὐτὸν, ὅτι ταύτην τὴν στιγμὴν δὲν εἶμαι βεβαίως εἰς θέσιν νὰ ἐνθυμῶμαι ὅλα τὰ ὀνόματα τῶν παραπονουμένων, τῷ γνωρίζω ὅμως, ὅτι ἐξ ὅλων ἐνθυμοῦμαι δύο, καὶ οὗτοι εἶναι ὁ Δημήτριος Χρόνης, ἐκ τοῦ δήμου Ἡρακλειωτῶν, ὁ ὁποῖος, πληρώσας τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων, νομίζω, κτηνῶν τοῦ 1897, καταζητεῖται καὶ πάλιν ἀπὸ ἕξ ἤδη μηνῶν νὰ πληρώσῃ τὸν αὐτὸν φόρον, καὶ ὁ Γεώργιος Καρυωτάκης, ὑποδηματοποιὸς ἐν Λαμίᾳ, ὁ ὁποῖος, πληρώσας τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος τῶν ἐτῶν 1896 καὶ 1897, ζητεῖται καὶ πάλιν τώρα νὰ πληρώσῃ ἐκ νέου. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπὸ σημείωσιν τὰ δύο ταῦτα ὀνόματα, τὰ ὁποῖα τώρα ἐνθυμοῦμαι, ἐντὸς ὀλίγου δὲ θὰ τῷ ὑποβάλω κατάλογον τῶν ὀνομάτων ὅλων τῶν συμπολιτῶν μου τῶν ὑποβαλόντων τοιαῦτα παράπονα.

§104Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ταχυδρομικῆς, τηλεγραφικῆς καὶ τηλεφωνικῆς ὑπηρεσίας, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 254).

§106Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, καὶ παρακαλῶ αὐτὸν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Μοὶ τηλεγραφεῖ ἐκ Κερκύρας πλοίαρχός τις, ἐκ Γαλαξειδίου καταγόμενος, ὁ κ. Κάττικας, τὸν ὁποῖον δὲν γνωρίζω, ὅτι τυχὼν ἀποφάσεως ὁριστικῆς καὶ τελεσιδίκου παρὰ τοῦ Ἐφετείου Κερκύρας ἐναντίον τῆς Ἑταιρείας Λόϋδ, δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ αὐτὴν, διότι ὁ προεδρεύων πρωτοδίκης κ. Ἰγγλέσης ἀνέστειλε τὴν ἀπόφασιν ταύτην, καίτοι ὁριστικὴν καὶ τελεσίδικον, κατὰ παράβασιν ὡρισμένης δικονομικῆς διατάξεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ τηλεγράφημα καὶ ἐνεργήσῃ ὅ,τι ἂν ἐγκρίνῃ.

§107Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ δύο περίπου μηνῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν ἰδιαιτέρως νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ ἄρσεως ἀτόπου τινὸς ἢ μᾶλλον παρανομίας, συμβάσης ἴσως ἐκ κακῆς εἰσηγήσεως καὶ ὑστεροβουλίας, σχετικῶς πρὸς τὰ καθήκοντα τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου ἐν τῷ δήμῳ Ἀγράφων τῆς Εὐρυτανίας, ἅτινα παρανόμως ἀνετέθησαν εἰς τὸν δήμαρχον, ἐνῷ κατὰ τὸν νόμον δὲν ἀνατίθενται εἰς τὸν δήμαρχον, ἀλλὰ εἰς ἄλλην δημοσίαν ἀρχὴν, ὅταν ὑπάρχῃ τοιαύτη, καὶ εὐτυχῶς καὶ τότε καὶ ἤδη ὑπάρχει τοιαύτη ἀρχὴ ἐν Ἀγράφοις. Ὄντως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρωθυπουργὸς ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τὴν παράκλησίν μου ταύτην καὶ διέταξεν ἐνώπιόν μου τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην νὰ διορθώσῃ τὸ ἄτοπον. Ἀπῆλθον τοῦ Ὑπουργείου, εὐχαριστήσας τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ διαταγή του ἤθελεν ἐκτελεσθῆ· ἀλλ’ αἴφνης σήμερον ἔλαβον ἐπιστολὴν, ὑπογεγραμμένην παρὰ διαφόρων κατοίκων, παραπονουμένων, ὅτι ὁ δήμαρχος, ὁ ἐκτελῶν τὰ καθήκοντα τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου, ἀπουσιάζει ἀπὸ ἡμερῶν ἐκεῖθεν, καὶ τὸ ταχυδρομεῖον τὸ διευθύνει εἷς χωρικός. Μετέβην εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἠρώτησα τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, διατὶ δὲν ἐξετέλεσε τὴν διαταγὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ὁ κ. τμηματάρχης μοὶ ἀπήντησεν ὡς θὰ ἀπήντα ἡ Πυθία ἢ ὁ Πάπας ἄλλοτε, καὶ τρόπον τινὰ μοὶ ὑπέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι καὶ ὑποχρεωμένος νὰ ἐκτελῇ τοιαύτας διαταγὰς τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ ὑπαλλήλου τούτου ἐγέννησεν εἰς τὴν κεφαλήν μου ἄλλας σκέψεις, μελαγχολικωτέρας. Τίνας ἀξιώσεις δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀπὸ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς εὑρισκομένους μακρὰν τοῦ κέντρου, ὅταν οἱ ἀνώτεροι ὑπάλληλοι, οἱ ἐν τῷ κέντρῳ εὑρισκόμενοι, δὲν ἐκτελῶσι διαταγὰς νομίμους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως; Διὰ τοῦτο ἐπεθύμουν πολὺ, καὶ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ μὲ πληροφορήσῃ, διατὶ δὲν ἐξετελέσθη ἡ διαταγή του, καὶ ἂν θὰ ἐκτελεσθῇ.

§108Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατὶ δὲν ἐξετελέσθη, δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω, διότι ὁμολογῶ, ὅτι μετὰ τὴν δοθεῖσαν διαταγὴν δὲν ἠσχολήθην περὶ τοῦ ζητήματος, πρώτην δὲ ταύτην φορὰν μανθάνω, ὅτι ἡ διαταγὴ δὲν ἐξετελέσθη. Θὰ ἐξετάσω σήμερον, καὶ κυρίως θὰ ἐξετάσω περὶ τοῦ γεγονότος, τὸ ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι ἐννοεῖται, ὅτι ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸν κύριον Βουλευτὴν ὁ ὑπάλληλος, μοὶ φαίνεται τόσον περίεργος, ὥστε μοὶ ἐπιβάλλει τὸ καθῆκον νὰ προβῶ εἰς ἐξετάσεις. Ὁμολογῶ καὶ ἐγὼ, ὅτι εἶναι ἄτοπον, ἐνῷ ὑπάρχει δημόσιος ὑπάλληλος, νὰ ἔχῃ τὴν ταχυδρομικὴν ὑπηρεσίαν ὁ δήμαρχος, διότι ὁ νόμος ἀπαγορεύει τοῦτο. Ἑπομένως ἂς ἦναι βέβαιος ὁ κύριος Βουλευτὴς, ὅτι αὔριον θὰ δοθῇ ἡ ἀναγκαία διαταγή.

§109ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι θὰ κάμητε ὅ,τι πρέπει.

§110Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν ἀξιότιμον κ. συνάδελφόν μου νὰ δηλώσῃ, ἂν ἐν τῷ δήμῳ Ἀγράφων, ἐν τῷ ὁποίῳ συνεστάθη ταχυδρομικὸν γραφεῖον, ὑπάρχει ἄλλη δημοσία ἀρχὴ, ἐκτὸς ἑνὸς γραμματοδιδασκάλου ἢ δημοδιδασκάλου.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ δηλώσῃ ὁ Βουλευτής.

§112ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαιῶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον καὶ συμπολίτην μου, ὅτι, καθ’ ὃν χρόνον ἀνετέθησαν τὰ καθήκοντα τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου εἰς τὸν δήμαρχον Ἀγράφων, ὑπῆρχε καὶ ἀστυνόμος, ἀνθυπολοχαγὸς ἢ ἀνθυπασπιστὴς, καὶ δημοδιδάσκαλος βʹ τάξεως, κατὰ προτίμησιν δὲ, κατὰ τὸν νόμον, ἀνατίθενται τὰ καθήκοντα τοῦ ταχυδρομικοῦ ἐπιστάτου εἰς τὸν δημοδιδάσκαλον ἢ τὸν εἰρηνοδίκην, ὅταν ὑπάρχῃ τοιοῦτος. Ἐὰν θέλῃ νὰ μάθῃ καὶ τὸ ὄνομα τοῦ δημοδιδασκάλου, οὗτος ὀνομάζεται Χατζόπουλος καὶ κατάγεται ἐκ Λάσπης, τὸν γνωρίζει δὲ καὶ ὁ κ. συνάδελφος.

§113ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας Βουλευτὴς, ὅστις εἶχε παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὰς δικογραφίας τὰς ἀφορώσας εἰς τὸν τμηματάρχην κ. Σάμιον, εἰδοποιεῖται ὅτι κατετέθησαν αὗται εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, καὶ δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν.

§114ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ αὔριον τὰς ὑπολοίπους δικογραφίας, διὰ νὰ γείνῃ συζήτησις.

§115ΑΣΗΜΑΚΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ὁ ἀξιότιμος κύριος Πρωθυπουργὸς ἐνθυμεῖται ὅτι μεταξὺ τῶν ὅρων τῆς συγγραφῆς τῆς παρακολουθούσης τὴν σύμβασιν περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Συνόρων περιλαμβάνεται καὶ ὅρος τις λίαν ἐπαινετὸς, ὁ ὅρος καθ’ ὃν ἐπιφυλάσσεται τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως, καθ’ ὃν χρόνον θὰ κατασκευασθῶσιν ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας αἱ ἀναγκαῖαι γέφυραι ἐπὶ τῶν διαφόρων ποταμῶν, οἵτινες ὑπάρχουσι μεταξὺ τῶν δύο σημείων, ἐπιβάλῃ εἰς τὴν ἀνάδοχον Ἑταιρείαν τὸ καθῆκον νὰ κατασκευάσῃ τὰς γεφύρας ταύτας χρησίμους ὄχι μόνον εἰς τὴν διέλευσιν τῶν σιδηροδρομικῶν συρμῶν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν διάβασιν τῶν ἁμαξῶν, πεζῶν, ὑποζυγίων κλπ. Εἶπον ὅτι ὁ ὅρος οὗτος εἶναι ἐπαινετὸς, καὶ ὁμολογῶ ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπιβαλὼν εἰς ξένην μάλιστα Ἑταιρείαν τὸν ὅρον τοῦτον, ἐξυπηρέτησε τὰ μέγιστα πάντας τοὺς περιοίκους τῶν ποταμῶν λαοὺς καὶ πάντα διαβάτην. Δὲν ἔχω δὲ καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ἐπὶ τῶν ποταμῶν τούτων ὑπάρχουσι κατὰ τὸ διάστημα τῆς γραμμῆς καί τινες, ἡ ὁρμητικότης καὶ τὸ πλάτος τῶν ὁποίων βεβαίως θὰ ἐνδείξωσιν εἰς τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ποιήσηται χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἐπεφυλάξατο ἐν τῇ συμβάσει. Ἀλλ’ ἐνῷ εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἀπευθύνω συγχαρητήρια εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ τὸν ὅρον τοῦτον, λυποῦμαι διότι δὲν ἀνεγράφη ὁ αὐτὸς ὅρος καὶ ἐν τῇ ἑτέρᾳ συμβάσει, προκειμένου περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας καὶ Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἔλαθέ ποτε τὴν εὐκαιρίαν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐπισκεφθῇ τὰς χώρας ἐκείνας, διὰ τῶν ὁποίων θέλει διέλθει ἡ γραμμὴ αὕτη· ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν τὰς ἐπεσκέφθη, γνωρίζει βεβαίως ἐκ τῆς Γεωγραφίας ἢ ἐκ πληροφοριῶν, ὅτι ὑπάρχει ποταμός τις ἐν Πελοποννήσῳ, ὁ μέγιστος πάντων, ὁ Ἀλφειὸς, ὅστις καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τοῦ χειμῶνος ἐπὶ τοσοῦτον κατακλύζει τὰς πέριξ γαίας, ὥστε πολλάκις συμβαίνει ἐπὶ ἑβδομάδα ν’ ἀποκλείωνται οἱ ὁδοιπόροι, μὴ δυνάμενοι νὰ διαβῶσιν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς μέρους τῆς ὄχθης εἰς τὸ ἕτερον. Γνωρίζω τί θέλει ἀντιτάξει εἰς ἐμὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δηλαδὴ πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ, ἑπομένως ἡ γέφυρα, ἥτις θέλει κατασκευασθῆ ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας, θέλει βεβαίως χρησιμεύει δι’ ὅλους. Ἀλλ’ εἰς τὴν παρατήρησιν ταύτην θέλω ἀντιτάξει τὸν ἰσχυρισμὸν, ὅτι ἡ συγκοινωνία δὲν πρέπει νὰ ᾖναι προωρισμένη δι’ ἐκείνους μόνον, οἵτινες ἔχουσιν εὐπορίαν, ὅπως ποιῶνται χρῆσιν τοῦ σιδηροδρόμου καὶ μετακομίζωσιν ἑαυτοὺς καὶ τὰ προϊόντα τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς πτωχοὺς, οἵτινες δὲν εὐποροῦσι. Διὰ τοῦτο ἤθελον παρακαλέσει τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, ὅπως μέχρι τῆς τρίτης ἀναγνώσεως τῆς συμβάσεως, ἥτις ὑποθέτω ὅτι θέλει γείνῃ αὔριον, ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, ἵνα αὕτη στέρξῃ νὰ περιληφθῇ ἐν τῇ συμβάσει ὁ ὅρος ὁ ὑπάρχων εἰς τὴν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσης. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναγνωρίζων τὸ δίκαιον τῆς αἰτήσεώς μου ταύτης, θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτήν.

§116ΠΕΡ. ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Μίαν ἀναφορὰν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Ἡ ἀναφορὰ αὕτη μοὶ ἐστάλη παρὰ καταδίκων κρατουμένων ἐν ταῖς φυλακαῖς Πύλου, τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ· ζητοῦσι δὲ οἱ κατάδικοι οὗτοι νὰ προσμετρηθῇ εἰς τὸν χρόνον τῆς ποινῆς ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως αὐτῶν πρὸ τοῦ σχετικοῦ νόμου. Πολὺς λόγος ἐγένετο καθ’ ὅλην τὴν Σύνοδον ταύτην παρὰ διαφόρων Βουλευτῶν περὶ τοῦ δικαίου πολλῶν τοιούτων αἰτήσεων καταδίκων. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀφοῦ μάλιστα καὶ συμπολῖται αὐτοῦ ζητοῦσι ν’ ἀποδοθῇ εἰς αὐτοὺς τοιαύτη δικαιοσύνη, θέλει σπεύσει ν’ ἀναγνωρίσῃ τὸ δίκαιον καὶ νὰ λάβῃ ὑπὲρ αὐτῶν πρόνοιαν, εἴτε δι’ ἀπονομῆς βασιλικῆς χάριτος, εἴτε δι’ ἄλλου τινὸς νομοθετικοῦ μέτρου. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, ἂν ὁ κ. ἐπιθεωρητὴς, ὁ ὁποῖος ἐστάλη νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰ ἐν Τριπόλει καὶ Πάτραις ποτοποιεῖα, ἐπανῆλθε καὶ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν, καὶ τί ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνήργησεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης.

§117Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Σήμερον μοὶ εἶπεν, ὅτι θὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν του· ὥστε αὔριον θὰ ἦμαι εἰς θέσιν νὰ δώσω πληροφορίας.

§118Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ δικαιολογητικὸς λόγος, ὁ ὁποῖος ἐνέπνευσε τὸν νομοθέτην, ὅπως διὰ νόμου καθορισθῇ, ἵνα ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως ὑπολογίζηται εἰς τὴν ποινὴν, ὑπάρχει καὶ διὰ τοὺς καταδικασθέντας πρὸ τοῦ νόμου αὐτοῦ. Ὁ νομοθέτης ὑπέλαβε, λίαν εὐλόγως καὶ δικαίως, ὅτι εἶναι ἀδικώτατον, ὁ χρόνος, τὸν ὁποῖον ὁ κατηγορούμενος διήνυσεν ἐν προφυλακίσει, νὰ ἀπόλλυται καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ διὰ τοῦτο διὰ νόμου ὥρισε νὰ ὑπολογίζηται ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως εἰς τὴν ποινήν. Ἀφοῦ δὲ τοῦτο ἐθεωρήθη δίκαιον διὰ τοὺς ἀπὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου καὶ ἐντεῦθεν καταδικαζομένους, δὲν βλέπω διατὶ δὲν πρέπει νὰ ἀποδοθῇ τὸ αὐτὸ δίκαιον καὶ εἰς τοὺς καταδικασθέντας πρὸ τοῦ νόμου ἐκείνου. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ λάβῃ μέτρα, μάλιστα διὰ νόμου, ἵνα καὶ διὰ τοὺς καταδίκους τοὺς πρὸ τοῦ νόμου ἐκείνου καταδικασθέντας ὑπολογισθῇ ὁ χρόνος τῆς προφυλακίσεως εἰς τὴν ποινὴν, ὥστε, ἂν πράγματι ἔχουν ἐκτίσει τὴν ποινήν των μέχρι τοῦδε, συνυπολογιζομένου καὶ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως, ν’ ἀπολυθῶσι.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δύο ὑπομνήσεις ὀφείλω νὰ κάμω. Καὶ πρῶτον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἔχω ἐπανειλημμένας ἐπιστολὰς πολλῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Προξενείου Πύργου, διὰ τῶν ὁποίων μοὶ ἐκθέτουσι συμβεβηκότα λίαν σοβαρὰ κατὰ τοῦ ἐκεῖ προξένου. Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἄλλοτε εἶχε γείνῃ λόγος ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τοῦ προξένου ἐκείνου, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶχε τότε ἀνακοινώσει εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔμελλε νὰ διατάξῃ τὴν ἐξέτασιν τῶν περὶ τούτου, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ πληροφορήσῃ ἡμᾶς, ἐὰν ἡ ἐξέτασις ἐγένετο, καὶ τίνα τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς. Δευτέραν ὑπόμνησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ παράκλησιν, τὴν ὁποίαν εἶχον ἀπευθύνει πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, πρὶν ἢ τὸ Ὑπουργεῖον αὐτὸ ἀνατεθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ παράκλησις, ἣν εἶχον ἀπευθύνει τότε, ἦτο νὰ συνταχθῇ πίναξ, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ ἀναγράφωνται οἱ δῆμοι, οἵτινες, συμμορφούμενοι πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως, προέτειναν νὰ αὐξηθῶσιν οἱ ἄμεσοι καὶ ἔμμεσοι δημοτικοὶ φόροι μέχρις 1%, ὅπως ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Οὕτω θέλει γενῆ ἡμῖν γνωστὸν ποῖοι δῆμοι ἀπέκτησαν τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν βοήθειαν τοῦ Δημοσίου, καὶ πόσον ποσὸν ἐδόθη εἰς ἕκαστον αὐτῶν, μετὰ σημειώσεως τοῦ ἐν τῷ δημοτικῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένου ποσοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῶν δήμων τούτων· ἀλλὰ πρὸς τούτοις νὰ ἀναγράφωνται ἰδίᾳ καὶ οἱ δῆμοι οἱ ὁποῖοι δὲν συνεμορφώθησαν πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως νόμου, ἐν οἷς ἑπομένως δὲν ηὐξήθησαν οἱ φόροι μέχρις 1%, καὶ οἵτινες ὡς ἐκ τούτου δὲν ἀπέκτησαν δικαίωμα νὰ ζητήσωσι τὴν συνδρομὴν τοῦ Δημοσίου. Προσέτι παρακαλῶ νὰ κατατεθῇ σημείωσις, ἐὰν εἰς τοὺς δήμους τούτους ἐχορηγήθη βοήθημα, καὶ πόσον.

§120Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Περὶ τοῦ ὑποπροξένου Πύργου τῆς Βουλγαρίας ἀπηύθυνε πρός με ἐπερώτησιν πρό τινων ἡμερῶν καὶ ὁ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμος Βουλευτής, ἀπήντησα δὲ τότε, ὅτι διετάχθη ὁ ἐν Σόφιᾳ Πολιτικὸς Πράκτωρ νὰ μεταβῇ πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ Προξενείου. Δυστυχῶς ὁ Πολιτικὸς Πράκτωρ, ἕνεκα ἐπειγούσης ὑποθέσεως, ἡ ὁποία τὸν ἠνάγκασε νὰ μὴ ἀπομακρυνθῇ τῆς ἕδρας του, δὲν ἠδυνήθη νὰ μεταβῇ ἐγκαίρως εἰς Πύργον, ἠναγκάσθην δὲ τότε νὰ διατάξω τὸν ἐν Κωνσταντινουπόλει Γενικὸν Πρόξενον νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τῆς ἐπιθεωρήσεως τοῦ Προξενείου Πύργου. Δυσκολίαι ὅμως παρουσιάσθησαν πρὸς ἀναπλήρωσιν τοῦ Γενικοῦ Προξένου τῆς Κωνσταντινουπόλεως κατὰ τὰς ἡμέρας, καθ’ ἃς ἤθελε μεταβῆ εἰς Πύργον, καὶ διὰ τοῦτο δὲν γνωρίζω ἐὰν μετέβη ἤδη· βεβαίως ὅμως θέλει μεταβῆ κατ’ αὐτάς, καὶ μετὰ τὴν ἐπιθεώρησιν τοῦ Προξενείου καὶ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως τοῦ Γεν. Προξένου θέλω προβῆ εἰς τὰ ὑπὸ τούτου ὑποδειχθησόμενα μέτρα ὡς πρὸς τὸν κύριον Ἐνυάλην, τὸν ἤδη διευθύνοντα τὸ Ὑποπροξενεῖον Πύργου.

§121Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω τὸν κ. πρόξενον, ποιοῦμαι ὅμως γνωστὸν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι αἱ αἰτιάσεις, τὰς ὁποίας ἐκεῖθεν μοὶ ἀνακοινοῦσι κατὰ τοῦ προξένου, συνδέονται μὲ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν καθηκόντων αὐτοῦ τῶν συναφῶν πρὸς τὴν διδασκαλίαν τῶν ἑλληνικῶν γραμμάτων καὶ τὴν ἐπὶ τῶν διδασκόντων ἐπιτήρησιν.

§122Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Θὰ ἀπευθύνω βραχεῖαν ὑπόμνησιν μιᾶς ἐπερωτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον ἐγγράφως κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐπηρώτησα τότε τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διατὶ δὲν ἐξέδωκε τὸ σχετικὸν διάταγμα ἐπὶ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 2806 τοῦ μηνὸς Μαρτίου 1899 ἐγγράφου τῆς Νομαρχίας Λαρίσης, δι’ οὗ ὑπεβλήθησαν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὰ σχετικὰ ἔγγραφα περὶ ἐκτελέσεως κοινοτικῶν ἔργων ἐν Ἄνω Βόλῳ τοῦ δήμου Ἰωλκοῦ τῆς ἐπαρχίας Βόλου, ἢ, ἂν ἐξεδόθη τὸ ἐν λόγῳ διάταγμα, διατὶ δὲν δημοσιεύεται. Ἀνέμενον ἐπὶ ματαίῳ ἀπάντησίν τινα εἰς τὴν βραχεῖαν ἐκείνην ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον τὴν τιμὴν ἐγγράφως νὰ ὑποβάλω τότε πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλὰ παρῆλθε χρόνος πολύς, καὶ οὐδεμία ἀπάντησις ἐδόθη, οὔτε διὰ λόγων πρὸς ἐμέ, οὔτε δι’ ἔργων πρὸς τὴν ἐν λόγῳ κοινότητα, ἡ ὁποία ἀνέμενεν εὐλόγως τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος ἐκείνου, ὅτε παραδόξως κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν,—ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι μάλιστα, τὴν ἡμέραν τῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν,—ἐδημοσιεύθη τὸ εἰρημένον διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως τῶν κοινοτικῶν ἐκείνων ἔργων καὶ περὶ ἀποδόσεως ὑπὸ τοῦ ταμίου Βόλου τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἔμενον κατατεθειμένα ἐν τῷ Ταμείῳ ἐκ κοινοτικῶν βοσκῶν τῆς εἰρημένης κοινότητος. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἔκδοσιν τοῦ διατάγματος ἐκείνου ἐπὶ ματαίῳ ἡ κοινότης ἀνέμενε τὴν κοινοποίησιν αὐτοῦ καὶ τὴν παραγγελίαν πρὸς τὸν ταμίαν, ὅπως ἀποδώσῃ εἰς τὴν κοινότητα τὰ χρήματα ἐκεῖνα πρὸς κατασκευὴν τῶν ἀναγκαίων ἔργων. Παρῆλθε τριῶν μηνῶν διάστημα μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ διατάγματος ἐκείνου, καθ’ ὃ κατ’ ἐπανάληψιν ὁ ἁρμόδιος δήμαρχος, φίλος μου κ. Α. Πυργιαλῆς, μοὶ ὑπέμνησε τὴν ἀνάγκην τῆς ἐκτελέσεως τῶν κοινοτικῶν ἐκείνων ἔργων, καὶ μοὶ εἶπεν ὅτι, καίτοι τὸ διάταγμα ἐξεδόθη, δὲν ἐκοινοποιήθη ὅμως, οὔτε διετάχθη ὁ ταμίας νὰ ἀποδώσῃ τὰ χρήματα τὰ κοινοτικά. Μοὶ προσέθηκε δ’ ὅτι ἐπεστράφησαν, ὡς ἔμαθεν, ἐν τῷ μεταξὺ τὰ σχετικὰ ἔγγραφα καὶ σχεδιογραφήματα εἰς τὴν Νομαρχίαν Λαρίσης, ἀλλὰ τὰ τελευταῖα ἐστάλησαν πάλιν ἐκ τῆς Νομαρχίας Λαρίσης ἐνταῦθα, διότι ἦσαν ἀθεώρητα ὑπὸ τοῦ τμήματος τῶν Δημοσίων Ἔργων. Ἐν τῷ μεταξὺ, ἐκτὸς τοῦ τριμήνου διαστήματος ἐκείνου, παρῆλθε καὶ ἕτερον διάστημα χρονικὸν, ὅτε λαμβάνω πληροφορίας παρὰ τοῦ αὐτοῦ δημάρχου, ὅτι ἐπεστράφησαν τὰ ἔγγραφα, τὰ σχετικὰ πρὸς τὴν ἐν λόγῳ κοινότητα, μὲ τὴν παραγγελίαν νὰ συνταχθῶσι νέα σχεδιογραφήματα, διότι τὸ διάταγμα ἐκεῖνο, καίτοι ἐξεδόθη, δὲν θὰ ἐκτελεσθῇ. Ἡ τοιαύτη ἐνέργεια εἶναι ὅλως παράδοξος, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπειδὴ ἡ κοινότης αὕτη, δυνάμει τοῦ νόμου ΚΘʹ, δικαιοῦται εἰς τὴν ἀπόληψιν τῶν χρημάτων τούτων, ὡς ἀνηκόντων εἰς αὐτήν,—ἀφοῦ ἄλλως ἐξετέθη καὶ εἰς δαπάνην μεγάλην, ἵνα προκαλέσῃ τὴν χάραξιν τῶν σχεδιογραφημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα κανονικῶς ὑπεβλήθησαν καθ’ ὅλας τὰς διατάξεις, ἃς ἀπαιτεῖ καὶ ὁ ῥηθεὶς νόμος καὶ τὸ σχετικὸν διάταγμα καὶ ἡ ἐγκύκλιος ἡ σχετικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, τῆς 11 Ἰουλίου 1896, —θὰ τὸν παρακαλέσω, λέγω, νὰ θελήσῃ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ διατάγματος ἐκείνου, διότι πλὴν τῶν νομίμων λόγων, οἵτινες ἐπιτάσσουσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ διατάγματος ἐκείνου, ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ ἐπικειμένων κινδύνων ἐπιδημικῆς νόσου ἐν τῇ κωμοπόλει ἐκείνῃ, τὴν ὁποίαν ἀφορῶσι τὰ ἐκτελεσθησόμενα ἔργα, διότι πρόκειται κυρίως περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου, ἐὰν δὲ δὲν ἐκτελεσθῇ καὶ κατὰ τὸ θέρος τοῦτο, ἀφεύκτως θὰ ἔχωμεν τὰ αὐτὰ ἀκριβῶς, τὰ ὁποῖα καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος εἴχομεν, δηλαδὴ ἐπιδημικὴν νόσον, ἥτις ἐπὶ μακρὸν ἐμάστισε τὸν τόπον ἐκεῖνον. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει νῦν τὰς σχετικὰς πληροφορίας, θὰ τὸν παρεκάλουν νὰ τὰς ἀνακοινώσῃ ἀμέσως· ἄλλως παρακαλῶ, ἵνα τὸ συντομώτερον προσαγάγῃ ταύτας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, πρὸς γνῶσιν τῶν ἐνδιαφερομένων.

§123Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ γραπτὸν σημείωμα, ὅπως δυνηθῶ νὰ ἐξετάσω ἐν τῷ Ὑπουργείῳ καὶ λάβω τὰς πληροφορίας, ἃς ἐζήτησε.

§124ΤΟΠΑΛΗΣ. Μάλιστα.

§125Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὑποβάλλω ἀναφοράν, τὴν ὁποίαν μὲ παρεκάλεσαν κάτοικοι τοῦ δήμου Παμφίας τῆς ἐπαρχίας Τριχωνίας νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλήν, καὶ τὴν ὁποίαν παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς ν’ ἀποστείλῃ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ τὴν σύστασιν νὰ ἐνεργήσῃ τὰ δέοντα. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης οἱ κάτοικοι τοῦ δήμου Παμφίας παραπονοῦνται, ὅτι, ἐνῷ πολλάκις ἀπηυθύνθησαν πρὸς τὸν Νομάρχην καὶ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, καταγγέλλοντες διαφόρους ἐκτρόπους πράξεις τῆς ἐκεῖ δημοτικῆς ἀρχῆς, οὐδὲν ἐγένετο. Νομίζω ὅτι ἐπὶ ὁμοίας ὑποθέσεως ὑπάρχει ἤδη δεδηλωμένη γνώμη τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ ὑποθέτω, ὅτι καὶ αὐτὴν τὴν φορὰν θέλει θεωρήσει τὰ παράπονα τῶν ἀναφερομένων βάσιμα. Παραπονοῦνται ὅτι, ἐνῷ ἐνεκρίθη ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 διὰ ψηφίσματος τοῦ Συμβουλίου τῆς παρελθούσης περιόδου, ἐπίσης ὁ φόρος τῶν ὠνίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων, οὐδὲν ἐνεργήθη παρὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς· παραπονοῦνται ἐπίσης, ὅτι, ἐνῷ κατὰ παραγγελίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐγνωμοδότησεν, ὅτι τὸ εἰρηνοδικειακὸν κατάστημα ἦτο ἐν ἐλεεινῇ καταστάσει καὶ μᾶλλον διὰ ζῷα παρὰ δι’ ἀνθρώπους κατάλληλον, ἐν τούτοις δὲν ἀντεκατέστη δι’ ἄλλου. Παρακαλῶ διὰ τοῦτο ν’ ἀποσταλῇ ἡ ἀναφορὰ αὕτη εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς καὶ νὰ συστηθῇ, ὅπως ληφθῇ πρόνοια.

§126ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μίαν ὑπόμνησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν αἰτήσεώς τινος πληροφοριῶν γενομένης τὴν 14 τοῦ μηνὸς τούτου περὶ ζητήματος ἀφορῶντος εἰς τὸν εἰσπράκτορα τοῦ δήμου Προσχίου, εἰς ἣν οὐδεμίαν ἔλαβον μέχρι τοῦδε ἀπάντησιν. Ἡ ἐπερώτησις ἐγένετο τὴν 14 Μαρτίου ἐγγράφως, καὶ εἶναι ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἀναγεγραμμένη· ἑπομένως παρακαλῶ, ἐὰν εἶναι δυνατὸν, νὰ ἔχωμεν αὔριον τὴν ἀπάντησιν.

§127Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός.). Βεβαίως.

§128ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν αὐτοῦ ἐπὶ παραπόνου, ὅπερ πολλοὶ ποτοποιοὶ δι’ ἐπιστολῆς μοὶ ἀπευθύνουσιν ἐκ Καλαμῶν, ὅτι ἐγεννήθη ἐκεῖ ἀνισότης, — δὲν ἐγγυῶμαι τὰ πράγματα, διότι δὲν γινώσκω τί ἀκριβῶς περὶ αὐτῶν, — ἐκ τούτου, ὅτι τινὲς τῶν ποτοποιῶν, ἵνα ἀποφύγωσι τὸν φόρον τὸν βαρὺν τῆς ποτοποιΐας, ποιοῦνται χρῆσιν μηχανημάτων ἄλλων ποτοποιείων, καὶ οὕτω δὲν φορολογοῦνται. Περὶ τοῦ ζητήματος τούτου φαίνεται ὅτι οἱ γράψαντες πρὸς ἐμὲ ὑπέβαλον ἐπανειλημμένας ἀναφορὰς τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1899 καὶ τὸν Ἰανουάριον καὶ Φεβρουάριον τοῦ 1900, παραπονοῦνται δὲ, ὅτι μέχρι τοῦδε οὐδὲν ἔλαβον ἁπτὸν δεῖγμα λήψεως προνοίας.

§129Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πράγματι τοιαύτη ἀναφορὰ εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐζήτησα δὲ πληροφορίας παρὰ τῶν ἐν Καλάμαις ἀρχῶν· ἐπειδὴ δὲ αἱ ἀρχαὶ μοὶ ἀπήντησαν, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβῆ τὰ ὑποβληθέντα παράπονα, ἐνόμισα ὅτι δὲν ἔπρεπεν ἐπὶ πλέον ν’ ἀσχοληθῶ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἐπειδὴ ὅμως ἔλαβον καὶ νεωτέραν ἀναφοράν, διέταξα νὰ μεταβῇ ἐπιθεωρητὴς πρὸς ἐξέτασιν.

§130Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ πρὸς ἐμὲ γράφουσι τὰ ἴδια παράπονα, καὶ συνιστῶ καὶ ἐγὼ νὰ ληφθῇ ἡ δέουσα πρόνοια, ἐὰν τὰ παράπονα ταῦτα εἶναι ἀκριβῆ. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ τὰ ζητηθέντα ἔγγραφα πρὸ τῆς ἐπιψηφίσεως τῶν σιδηροδρομικῶν συμβάσεων, διὰ νὰ λάβωμεν γνῶσιν.

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Κατ’ ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς θὰ συζητηθῇ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ Κουτσουφλιανιτῶν.

§132ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§133Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχουσι, νομίζω, ἀρκετὰ χρήματα,—82,000 δραχμαὶ περίπου,—συναχθέντα πρὸς ἀγορὰν τοῦ κτήματος τούτου.

§134Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἀγορὰ τοῦ κτήματος πρόκειται νὰ γείνῃ ἐκ τοῦ ὑπολοίπου τοῦ κατατεθειμένου εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν· ὑπάρχει δὲ τὸ ἀναγκαῖον ποσὸν πρὸς τοῦτο. Ἀπαντῶν δὲ εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. ἐξ Οἰτύλου Βουλευτοῦ, ζητήσαντος νὰ μάθῃ, ἂν οἱ Κουτσουφλιανῖται καλλιεργοῦσι τὰ κτήματά των κλπ., πληροφορῶ τὴν Βουλήν, ὅτι, καθ’ ἃς ζητήσας ἔλαβον πληροφορίας παρὰ τοῦ Νομάρχου, οἱ Κουτσουφλιανῖται μεταβαίνουν εἰς τὸ Τουρκικὸν τὸ πρωΐ καὶ καλλιεργοῦσι τὰ κτήματά των, τὸ δὲ ἑσπέρας ἐπανέρχονται εἰς τὸ Ἑλληνικόν.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἀγορᾶς κτήματος πρὸς παραχώρησιν αὐτοῦ εἰς συνοικισμὸν Κουτσούφλιανης».

§136Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Οἱ Κουτσουφλιανῖται, εἶναι γνωστόν, ὅτι συνῳκίσθησαν πρὸ καιροῦ εἰς τὴν Μονὴν Λιμποχόβου. Ἐπιθυμῶ νὰ μάθω, ἡ Κυβέρνησις σκοπεῖ νὰ συνοικίσῃ τοὺς Κουτσουφλιανίτας ἐκ νέου εἰς τὸ μέρος αὐτό, τὸ ὁποῖον θὰ παραχωρηθῇ εἰς αὐτοὺς, ἢ θ’ ἀφήσῃ αὐτοὺς ἐκεῖ, ὅπου συνῳκίσθησαν ἤδη; Τοῦτο δ’ ἐνδιαφέρει πολὺ τοὺς Κουτσουφλιανίτας, διότι καθ’ ὅλην τὴν ἔκτασιν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ δωρηθῇ εἰς αὐτοὺς, δὲν ὑπάρχει δυστυχῶς ὕδωρ, οὔτε ἄλλο τι ἐξ ἐκείνων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα κρίνονται ἀπαραίτητα διὰ τὴν πῆξιν ἑνὸς συνοικισμοῦ. Καλὸν θὰ ἦτο, ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ τῆς Μονῆς, ὥστε νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τοὺς Κουτσουφλιανίτας νὰ μείνωσιν ἐκεῖ, ὅπου εὑρίσκονται, καὶ ἐπ’ ἀνταλλαγῇ ἀκόμη ἴσης ἐκτάσεως μέρους, ὅπως διευκολυνθῶσι καὶ οἱ καλλιεργηταὶ τῆς Μονῆς εἰς τὴν βοσκὴν τῶν ζώων, διὰ τῶν ὁποίων καλλιεργοῦσι τοὺς ἀγροὺς τῆς Μονῆς. Τὸ μέρος, εἰς τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ἤδη συνοικισθῆ, εἶναι καθ’ ὅλα κατάλληλον πρὸς καταρτισμὸν χωρίου. Πλησίον ἐκεῖ εἶναι ἡ Μονή, συνεπῶς θὰ ἔχουν καὶ ἐκκλησίαν· ἀκριβῶς δὲ εἰς τὸ ἄκρον τῶν καλυβῶν, τὰς ὁποίας ἔπηξαν, ὑπάρχει ὕδωρ ἄφθονον, διὰ τοῦ ὁποίου πληροῦσιν ὅλας τὰς ἀνάγκας των, ἐνῷ, ἂν διαταχθῶσι νὰ συνοικισθῶσιν εἰς τὸ μέρος τὸ παραχωρούμενον, θ’ ἀπομακρυνθῶσιν ἐκ τῶν ἀπαραιτήτων αὐτῶν καλῶν, καὶ ἰδίως θὰ στερῶνται τοῦ μεγάλου καλοῦ τοῦ ὕδατος, τὸ ὁποῖον καθ’ ὅλην τὴν παραχωρουμένην ἔκτασιν δυστυχῶς σπανίζει.

§137Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Ἂν ἦτο δυνατόν, ἐπειδὴ τὸ μέρος τὸ ἀγοραζόμενον δὲν παρουσιάζει θέσιν κατάλληλον διὰ τὸν συνοικισμὸν τῶν οἰκογενειῶν τούτων, νὰ ἐπέλθῃ μετὰ τῆς Μονῆς συνεννόησις, ὅπως διευκολυνθῇ ὁ συνοικισμὸς τῶν Κουτσουφλιανιτῶν εἴτε εἰς τὸ μέρος, ὅπου σήμερον συνῳκίσθησαν, εἴτε, ἂν τοῦτο παρουσιάζῃ δυσκολίαν, εἰς ἄλλο καταλληλότερον μέρος τῆς Μονῆς, τὸ ὁποῖον νὰ παρουσιάζῃ τὰ προσόντα τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὸν συνοικισμόν, ἀφοῦ ἐν τῷ ἀγοραζομένῳ χωρίῳ δὲν ὑπάρχῃ χῶρος κατάλληλος.

§138Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὴν παράκλησιν ταύτην ὑποβάλλω ἐπὶ τῇ πληροφορίᾳ, ὅτι ἡ Μονὴ ἔχει ἀμετάτρεπτον ἀπόφασιν νὰ ζητήσῃ τὴν ἐκδίωξιν ἐκεῖθεν τῶν Κουτσουφλιανιτῶν. Ἂν τοῦτο εἶναι ἀληθές, καθῆκον ἔχει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως πείσῃ τὴν Μονήν, ὅτι ἐκ τῆς διαμονῆς τῶν ἐκ Κουτσούφλιανης οἰκογενειῶν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ζημίαν, ἀλλὰ μᾶλλον ὠφέλειαν, γνωστοῦ μάλιστα ὄντος, ὅτι καὶ σήμερον ἀκόμη πλεῖστοι ἐκ τῶν καλλιεργούντων τὰς γαίας τῆς Μονῆς εἰσι Κουτσουφλιανῖται.

§139ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἔχω πρόχειρον τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἀντελήφθην ἐξ ἁπλῆς ἀναγνώσεως αὐτοῦ, ὅτι πρόκειται περὶ παραχωρήσεως τῶν γαιῶν τούτων κατὰ παράκλησιν. Ὥστε ἐπὶ τῶν γαιῶν τούτων, αἵτινες θὰ χρησιμεύσωσιν εἰς βοσκὴν καὶ καλλιέργειαν, δὲν φαίνεται ὅτι πρόκειται νὰ ἐγκατασταθῇ ὁ συνοικισμός· διότι εἰς τόπον κατὰ παράκλησιν παραχωρούμενον δὲν εἶναι πιθανὸν ὅτι θέλουσι δαπανήσει πρὸς ἀνέγεσιν οἰκιῶν. Ἐκ τούτου εἰκάζω, ὅτι ἡ πρόθεσις τῆς Κυβερνήσεως εἶναι ν’ ἀφήσῃ αὐτοὺς συνῳκισμένους ἐκεῖ, ὅπου εἶναι σήμερον, ν’ ἀφήσῃ δὲ εἰς αὐτοὺς τὴν κάρπωσιν μόνον καὶ τὴν καλλιέργειαν τῶν χορηγουμένων γαιῶν.

§140Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μέχρι τοῦδε ἠσχολήθημεν εἰς τὴν εὕρεσιν τόπου, ἔνθα οἱ Κουτσοφλιανῖται θὰ ἠδύναντο νὰ καλλιεργήσωσι καὶ νὰ ζήσωσι διὰ τῆς καλλιεργίας. Τὸ ζήτημα τοῦτο εὐτυχῶς ἐλύθη. Σήμερον ἐγείρεται ἕτερον ζήτημα. Ἀλλ’ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον οὐδὲν παράπονον διεβιβάσθη ἐκ μέρους τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, δὲν δύναμαι ἑπομένως ν’ ἀποφανθῶ ἐκ τοῦ προχείρου. Τὸ νομοσχέδιον ἔχει τὴν ἔννοιαν, ἡ ὁποία ἐκ τοῦ γράμματος αὐτοῦ προέρχεται, ὅτι κατὰ παράκλησιν παραχωρεῖται τὸ ἀγοραζόμενον. Ἂν ὑποτεθῇ ὅτι δὲν δύναται νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἀλλὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ γείνῃ ὁ συνοικισμὸς ἐντὸς τοῦ χωρίου τούτου, τότε θέλομεν λάβει πρόνοιαν νὰ μεταβληθῇ ὁ τίτλος αὐτὸς, καὶ ὁ περὶ οὗ πρόκειται χῶρος νὰ δοθῇ εἰς αὐτοὺς ὡς ἰδιοκτησία, καὶ ὄχι ὡς ἁπλῆ κατοχὴ κατὰ παράκλησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἑτέρα παράκλησις πολλῶν Βουλευτῶν εἶναι νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ φαλαγγιτῶν.

§142ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§143ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸ νομοσχέδιον τῆς Καραβαγγέλη. Πότε θὰ ψηφισθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν;

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ τὸ ψηφίσωμεν τώρα, διὰ νὰ διακόψωμεν μετ’ αὐτό.

§145Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὔριον αὐτὸ, πρὸ τῶν ἐπερωτήσεων.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον λοιπὸν, πρὸ πάσης ἐπερωτήσεως, θὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προβιβασμοῦ τῶν λοχαγῶν καὶ ταγματαρχῶν τῆς ἐνεργοῦ φάλαγγος. (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1900».

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρόμου πλάτους 1 μ. 44 ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Δεμερλῆ καὶ τῶν Ὀθωμανικῶν συνόρων. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Τσιριμῶκος. Ἀλλὰ τώρα πρέπει νὰ διακόψωμεν διὰ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν ἐνάτην ὥραν ἀκριβῶς. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 7 καὶ 55 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 10 μ. μ.)

§148ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ διακοπεῖσα συνεδρίασις. Ὁ κ. Τσιριμῶκος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν κλπ. σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων.

§149Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μοὶ ἐπιτρέπετε, κύριε Πρόεδρε, θὰ καταθέσω νομοσχέδιον;

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§151Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν συγχώνευσιν τῶν ἑταιρειῶν τοῦ σιδηροδρόμου Ἀθηνῶν–Πειραιῶς καὶ τῆς προεκτάσεως αὐτοῦ, ὡς καὶ περὶ τῆς δι’ ἠλεκτρισμοῦ ἕλξεως.» Παρακαλῶ δὲ νὰ διατάξητε τὴν τύπωσιν καὶ διανομὴν αὐτοῦ.

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 255).

§153Ι. ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἀνεμένομεν, κύριοι Βουλευταί, πάντες ἐναγωνίως τὸ πέρας τῶν διαπραγματεύσεων μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας, ἡ ὁποία ἀναλαμβάνει τὴν ἀποπεράτωσιν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Συνόρων, καὶ πάντες μετὰ χαρᾶς ἠκούσαμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἰσηγούμενον τὴν ἐν λόγῳ σύμβασιν. Ὑποθέτω δὲ, ὅτι οὐδεὶς ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ μὴ αἰσθανόμενος ὑπερηφάνειαν, ὅτι θὰ συντελέσῃ διὰ τῆς ψήφου του, ὅπως κυρωθῇ σύμβασις περὶ ἔργου σημαντικωτάτου διὰ τὴν ἡμετέραν πατρίδα. Ἀλλ’ ἐνῷ πάντες αἰσθανόμεθα τὴν εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν τοῦ τελεσθησομένου ἔργου, καὶ ἐνῷ ὑπερήφανοι θ’ ἀναγγείλωμεν, μεταβαίνοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας ἡμῶν, ὅτι συνετελέσαμεν διὰ τῆς ψήφου μας νὰ κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Συνόρων, προκειμένου νὰ συζητηθῇ ἡ σύμβασις αὕτη καὶ νὰ ἐκφέρῃ ἕκαστος τὴν γνώμην του περὶ τῶν λεπτομερειῶν αὐτῆς, ὑπάρχουσιν αἴτια νὰ κρίνῃ τὴν σύμβασιν ἔν τισι μέρεσι καὶ ὡς ὑπηρετοῦσαν ἢ μὴ τοπικὰ συμφέροντα, συνδεόμενα μὲ τὸ γενικὸν συμφέρον τοῦ Κράτους· διότι, ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ ἀτόμου πρέπει νὰ ὑποτάσσηται εἰς τὸ συμφέρον τῶν πλειόνων, καὶ τὸ συμφέρον τούτων εἰς τὸ συμφέρον τῆς ὅλης Πατρίδος, εἶναι ἐπίσης ἀναντίρρητον, ὅτι, ἂν χάριν αὐτοῦ τοῦ γενικοῦ συμφέροντος, ἢ καὶ ὑπὸ τὸ πρόσχημα τῆς ἐξυπηρετήσεως τούτου, καταστρέφηται τοπικὸν συμφέρον, πρέπει ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ τόπου ἐκείνου νὰ ὑπερασπίζῃ αὐτὸ, ἐφ’ ὅσον δὲν συγκρούεται ἀπολύτως πρὸς τὸ καθολικὸν αὐτὸ συμφέρον. Ἴσως ἐνθυμεῖσθε, Κύριοι, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς—καὶ ὡρισμένως κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 19 Ἰουνίου παρελθόντος ἔτους—ἐπὶ τῇ κυκλοφορησάσῃ τότε φήμῃ, τῇ ἀποδειχθείσῃ ἀκριβεῖ, ὅτι διαπραγματεύσεις διεξήγοντο μετὰ τῆς Ἑταιρείας Μπατινιὸλ, ἔφερα τὸν λόγον περὶ τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, καὶ ἔθηκα ὑπ’ ὄψιν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς ὅλας τὰς σκέψεις, ἃς ἐπορίσθην ἐκ τῆς ἐπιτοπίου μελέτης τῆς χαραχθείσης σιδηροδρομικῆς γραμμῆς, καὶ αἵτινες σκέψεις ὑπαγορεύουσι τὴν μεταβολὴν τῆς γραμμῆς ἔν τινι σημείῳ καὶ τὴν διέλευσιν αὐτῆς διὰ τῆς πόλεως Λαμίας, πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω. Ἐφ’ ὅσον ἦτο δυνατὸν, ἐξέθηκα τότε τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ὑπαγορεύουσι τὴν διέλευσιν τῆς γραμμῆς διὰ Λαμίας, ἢ τοὐλάχιστον εἶναι τοιοῦτοι, ὥστε νὰ μὴ ἀποκλείωσι τὴν διέλευσιν ἄνευ ζημίας τινὸς τοῦ Δημοσίου, ἄνευ βλάβης τοῦ γενικωτέρου συμφέροντος. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἐπαναλάβω νῦν ὅσα τότε εἶπον, διότι ἐπιθυμῶ πάντοτε νὰ ἐκπληρῶ τὸ καθῆκόν μου, ἔστω καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι οἱ λόγοι μου θὰ λάβωσι καὶ σήμερον τὴν τύχην, ἣν ἔλαβον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον. Ἔχω δι’ ἐλπίδος, ὅτι εὑρισκόμεθα ἀκόμη ἐν καιρῷ, διότι ἡ μεταβολὴ ἡ αἰτουμένη εἶναι μεταβολὴ, ἡ ὁποία δύναται καὶ σήμερον νὰ πραγματωθῇ. Ἐνῶ δ’ ἔχω ταύτην τὴν ἐλπίδα, ἔχω καὶ ἀκράδαντον τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἂν παρελείφθη τι, βεβαίως ἡ παράλειψις ἐπῆλθε διότι ἀπερροφήθημεν ἐκ τῆς ἰδέας τῆς ἀποπερατώσεως ὁπωσδήποτε τοῦ ἔργου. Δὲν θέλω ἀσχοληθῆ περὶ τῆς ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι τοῦ ποταμοῦ Σπερχειοῦ γραμμῆς, διότι ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου ἄρχεται τὸ ἐνδιαφέρον τῆς ἰδιαιτέρας μου πατρίδος. Εἰς τὸν Σπερχειὸν ποταμὸν φθάνει ἡ γραμμὴ, διατρέχουσα 37,400 μέτρα, καὶ ἐκεῖ συναντᾷ τὴν ὁδογέφυραν τοῦ Φραντζῆ. Ἀπὸ τοῦ σημείου τούτου πρόκειται νὰ ἐξετάσω τὴν γραμμὴν μέχρι μικρᾶς ἀποστάσεως. Ἀφοῦ ἀφήσῃ τὸν ποταμὸν Σπερχειὸν ἡ γραμμὴ, ὡς σήμερον εἶναι ἡ χάραξις, διευθύνεται εὐθὺ πρὸς τὸ χωρίον Μπεκῆ. Μεσημβρινῶς αὐτοῦ πρόκειται νὰ ἱδρυθῇ ὁ σταθμὸς ὁ σιδηροδρομικὸς, ὅπου συναντᾷ τὴν διακλάδωσιν, ἡ ὁποία ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει, Λαμίας–Ἁγίας Μαρίνης–Στυλίδος. Ἐν τῇ συμβάσει ἀναγράφεται τὸ Λιανοκλάδι, ὡς τὸ μέρος, παρ’ ᾧ γίνεται ἡ σύστασις τῆς κυρίας γραμμῆς Μπράλου–Λιανοκλαδίου Σκαρμίτσης μετὰ γραμμῆς τῆς διακλαδώσεως Λαμίας· ἀλλ’ ἐσφαλμένως σημειοῦται τὸ Λιανοκλάδι. Τοῦτο ἀπέχει περίπου τοῦ χωρίου Μπεκῆ ὅσον καὶ ἡ Λαμία...

§154Ι. ΛΑΠΠΑΣ. Πόσον ἀπέχει τὸ Μπεκῆ ἀπὸ τὴν Λαμίαν;

§155ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ τὸ ἀκούσητε. Ἀπὸ τοῦ Σπερχειοῦ ποταμοῦ μέχρι τοῦ μέρους, ὅπου συναντᾷ ἡ γραμμὴ τὴν τῆς διακλαδώσεως, εἶναι ἀπόστασις 2400 μέτρων. — Σημειώσατε δὲ, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, τοὺς ὁποίους ἀναφέρω, εἶναι ἐπίσημοι, συνεπείᾳ καταμετρήσεως, τοπικῶς γενομένης. Εἰς τὸ σημεῖον δὲ τοῦτο ἔχουσι διακοπῆ αἱ ἐργασίαι.—Μέχρι τοῦ σημείου ἐκείνου τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ ἡ γραμμὴ εἶναι τετελεσμένη. Ἡ ἀπὸ τοῦ χωρίου Μπεκῆ ἀρχομένη διακλάδωσις πρὸς τὴν Λαμίαν εἶναι ἀπόστασις 5,100 μέτρων μέχρι ταύτης. Καὶ ἡ γραμμὴ αὕτη εἶναι τετελεσμένη, ἐλειτούργησε δὲ ὁ σιδηρόδρομος ἐπὶ αὐτῆς. Ἀπὸ τοῦ χωρίου Μπεκῆ ὁ σιδηρόδρομος διευθύνεται πρὸς τὸ χωρίον Δαϊτσάν. Τότε, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ἔλεγον πρὸς τὴν Κυβέρνησιν καὶ πρὸς τὴν Βουλὴν καὶ παρεκάλουν αὐτὰς νὰ λάβουν ὑπ’ ὄψιν μελέτην γενομένην ἐπὶ προκατόχου Κυβερνήσεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ γραμμὴ ἀπὸ τῆς Λαμίας διευθύνεται πρὸς ἀνατολὰς, ἀκολουθοῦσα δὲ τὴν δεξιὰν ὄχθην τοῦ χειμάρρου Ξηριᾶ, ἀνατολικῶς κειμένου τῆς Λαμίας, καὶ διευθυνομένη πρὸς βορρᾶν διὰ μικρᾶς πεδιάδος τῆς Ταράτσας, συναντᾷ τὴν κυρίαν γραμμὴν κατὰ τὸ ἕβδομον χιλιόμετρον ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ παρὰ τὸ χωρίον Δαϊτσάν. Ἡ ἀπόστασις ἀπὸ Λαμίας διὰ τῆς προτεινομένης ἀλλαγῆς τῆς διευθύνσεως τῆς γραμμῆς εἶναι ἴση τῇ ἀπὸ τοῦ χωρίου Μπεκῆ, ὅπου ἤδη ὁ σταθμὸς, μέχρι τοῦ παρὰ τὸ χωρίον Δαϊτσὰν σημείου, ὅπου θέλει συναντήσει τὴν γραμμὴν, κατὰ τὴν γενομένην ἀποδεκτὴν διὰ τῆς συμβάσεως χάραξιν· ἴσως δ’ εἶναι καὶ κατά τι μικροτέρα, οὖσα 6,500 μέτρων περίπου...

§156ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἐννοεῖτε ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ;

§157ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Μάλιστα, ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Λαμίας.

§158Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχουσιν ἐδαφικαὶ διαφοραί;

§159ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐλάχισται.

§160ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Γνωρίζετε, ὅτι ἐγὼ εἶμαι ὑπὲρ τῆς γνώμης σας καθ’ ὁλοκληρίαν, ὡς ἐκ τῆς ἐπιτοπίου παρατηρήσεώς μου ἐν Λαμίᾳ κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος.

§161ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Εὐχαριστῶ. Ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Λαμίας μέχρις οὗ συναντήσητε τὴν κυρίαν γραμμὴν, ἡ ἀπόστασις, ὡς εἶπον, εἶναι ἴση πρὸς τὴν ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ ἀπόστασιν μέχρι τοῦ σημείου, ὅπου ἤθελε συναντηθῆ ἡ κυρία γραμμή. Ἡ κυρία γραμμὴ, κατὰ τὴν παραδεχθεῖσαν χάραξιν, ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ μέχρι τῆς Δαϊτσᾶς δὲν ἔχει κατασκευασθῆ. Εἶχον γείνῃ μόνον ἔργα τινὰ, τὰ ὁποῖα τότε εἶχον ἀξίαν 60,000 δραχ. Πόσον δύνανται σήμερον νὰ ἐκτιμηθῶσι, μετὰ τόσα ἔτη ἐγκαταλελειμμένα, τὰ ἔργα ἐκεῖνα, κρίνατε ὑμεῖς. Ἀλλὰ βεβαίως πλέον δὲν ἔχουσιν ἀξίαν οὔτε 60,000 δραχμῶν. Σήμερον λοιπὸν θὰ κατασκευάσωμεν γραμμὴν 7,000 μέτρων, εἴτε ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ ἐκκινήσωμεν, ὅπως φθάσωμεν εἰς Δαϊτσὰν, εἴτε ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Λαμίας διὰ νὰ φθάσωμεν εἰς Δαϊτσὰν διὰ τῆς ὁριζομένης ὑπ’ ἐμοῦ γραμμῆς. Ἀλλὰ μήπως πρόκειται νὰ κατασκευασθῶσι τεχνικὰ ἔργα τοιαῦτα, ὥστε ν’ ἀπαιτήσωσι δαπάνας μεγάλας; Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἦτο, ἡ ἀξίωσις τῆς πόλεως Λαμίας δὲν θὰ ἦτο ἐξ ἐκείνων, ἃς ἐπιβάλλεται νὰ συζητῶμεν καὶ ἀποδεχώμεθα ὡς εὐλόγους καὶ πραγματοποιήσιμους. Δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης οὐδεμιᾶς. Οἵας δυσκολίας παρέχει τὸ ἔδαφος ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ μέχρι Δαϊτσᾶς καὶ ἄνωθεν αὐτῆς, τὰς αὐτὰς δυσκολίας παρέχει ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Λαμίας διὰ τῆς καθορισθείσης ἀλλαγῆς τῆς γραμμῆς μέχρι Δαϊτσᾶς. Ἐὰν δ’ ὑπάρχωσι δυσκολίαι τινὲς μείζονες, αὗται δὲν θὰ στοιχίσωσι πλέον τῶν 100 ἢ 150 χιλ. δραχμῶν, κατὰ μαρτυρίας ἐπιθεωρητῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐμελέτησαν τὸ ἔδαφος καὶ συνεμελέτησαν, νομίζω, μετὰ τοῦ ἀρχιμηχανικοῦ Γκοτλὰν, τοῦ χαράξαντος τὴν ἣν ὑποδεικνύω γραμμήν. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ δαπάνης. Ἡ δαπάνη εἶναι ἡ αὐτή. Ἀλλὰ πρόκειται βεβαίως περὶ ἀπωλείας χρόνου. Διότι, ὡς παρετηρήθη, ἔχομεν ἐπὶ πλέον ἀπόστασιν 5100 μέτρων τὴν τῆς διακλαδώσεως ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ μέχρι Λαμίας. Αὐτὰ θὰ διατρέξῃ ἐπὶ πλέον ὁ σιδηρόδρομος. Πέντε δὲ χιλιάδες ἑκατὸν μέτρα, μὲ τὴν ταχύτητα, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχῃ ὁ σιδηρόδρομος οὗτος, ἀντιστοιχοῦσι πρὸς 5 ἢ 6 πρῶτα λεπτὰ τῆς ὥρας...

§162ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Τὰς κλίσεις δὲν μᾶς εἴπετε. Διαφορὰν ὕψους;

§163ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ὑψομετρικὰς διαφοράς; Δὲν ὑπάρχουσι τοιαῦται. Αἱ αὐταὶ εἶναι.

§164ΚΡΙΤΣΑΣ. Φαίνεται ὅτι ἡ κλίσις θὰ ἦναι μεγαλειτέρα εἰς τὸ τμῆμα Λαμίας–Δαϊτσᾶς, τοῦ ὁποίου τὴν κατασκευὴν προτείνει ὁ κ. συνάδελφος. Κατά τινα ὅμως γενομένην μελέτην τῆς γραμμῆς ταύτης αἱ παρουσιαζόμεναι κλίσεις δὲν ὑπερβαίνουσι τὸ παραδεδεγμένον ὅριον τῶν κλίσεων, τὸ σύνηθες διὰ τὰς σιδηροδρομικὰς γραμμάς.

§165ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Εἶναι σχεδὸν ἐπίπεδος γραμμή.

§166ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Θὰ κάμῃ μίαν καμπύλην μόνον, ἂν γείνῃ παραδεκτὴ ἡ διεύθυνσις ἡ ὑπ’ ἐμοῦ προτεινομένη, μίαν καμπύλην εἰς τὸ σημεῖον τῆς ἑνώσεως τῆς κυρίας γραμμῆς μὲ τὴν γραμμὴν τῆς διακλαδώσεως, καμπύλην 500–1000 μέτρων. Ἀπώλεια λοιπὸν 6 λεπτῶν τῆς ὥρας. Ἀλλ’ ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι δὲν θὰ ἔχῃ σταθμὸν εἰς τὸ Μπεκῆ, θέλει κερδήσει χρόνον τινὰ, ἑνὸς, δύο ἢ τριῶν λεπτῶν τῆς ὥρας, καὶ ἑπομένως θέλει ὑπολειφθῆ κατὰ 3 ἢ 4 λεπτὰ τῆς ὥρας. Ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ στοιχίσωσι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θέλουσι κατασκευασθῆ, γιγνομένης δεκτῆς τῆς μεταβολῆς τῆς γραμμῆς, 100–150 χιλ. δραχμὰς, πρέπει νὰ ὑπολογίσωμεν, ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελε γείνῃ ὁ σταθμὸς ἐν Μπεκῇ, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐν τῷ πίνακι, σταθμὸς τρίτης τάξεως, καὶ ὅλα τὰ παρομαρτοῦντα εἰς τὸ Λιανοκλάδι, ὅπως τὸ ὀνομάζει, ἢ ἐν τῷ μέσῳ τῆς πεδιάδος παρὰ τὸ Μπεκῆ, ὅπως εἶναι τὸ ἀκριβὲς, αὐτὰς τὰς δαπάνας θέλομεν τὰς κερδήσει. Δὲν ἠξεύρω, ἂν θὰ ἀντιστοιχῶσιν αἱ δαπάναι αὗται πρὸς τὴν ζημίαν τὴν ὑποτιθεμένην, ἀλλὰ βεβαίως θέλουσι μειώσει τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία θὰ χρειασθῇ ἐπὶ πλέον. Ἐν τούτοις γινομένου δεκτοῦ, ὅτι θὰ χρειασθῇ δαπάνη 200,000 δραχ. ἐπὶ πλέον, γινομένου ἐπίσης δεκτοῦ, ὅτι θὰ ἔχωμεν ἀπώλειαν χρόνου τριῶν ἢ τεσσάρων πρώτων λεπτῶν τῆς ὥρας, νομίζετε, ὅτι αὐταὶ αἱ δύο ἀπώλειαι εἶναι τοιαῦται καὶ βαρύνουσιν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ παρίδωμεν τὸ συμφέρον τῆς πόλεως Λαμίας, μιᾶς πρωτευούσης νομοῦ, ἐχούσης ἄπειρα συμφέροντα ἐκ τῆς διελεύσεως κατ’ εὐθεῖαν τῆς γραμμῆς ἐκεῖθεν; Ἐὰν πρόκειται νὰ ὑπηρετηθῇ καὶ ἡ ἐσωτερικὴ συγκοινωνία, ἐὰν πρόκειται ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὴν συγκοινωνίαν τῶν πόλεων καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τοῦ ἐμπορίου, βεβαίως αἱ ἀπώλειαι αὐτῶν τῶν τριῶν ἢ τεσσάρων ἢ πέντε λεπτῶν τῆς ὥρας καὶ τῶν 200,000 δραχμῶν, διὰ τὰς ὁποίας θὰ πληρώνῃ τὸ Δημόσιον 10,000 δρ. ἐτησίως, δὲν εἶναι ἴσαι πρὸς τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας θὰ ὑποστῇ ἡ πόλις τῆς Λαμίας. Ἀλλὰ λέγουσιν ἡμῖν: «ἀφοῦ ἔχετε διακλάδωσιν, διατὶ ζητεῖτε νὰ διέλθῃ ἡ κυρία γραμμὴ διὰ τῆς πόλεως;» Βεβαίως, ἐὰν δὲν μελετήσῃ τις ἐπὶ τόπου τὸ ἔδαφος καὶ τὰς ἀνάγκας μιᾶς ἐπαρχίας, δύναται νὰ λέγῃ τοῦτο καὶ νὰ γίνηται καὶ πιστευτός. Ἀλλ’ ἡ πόλις τῆς Λαμίας ἔχει νὰ ζημιωθῇ μεγάλως, Κύριοι, διότι τὴν κυρίαν γραμμὴν συναντῶσιν ὅλοι οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι, ὅλαι αἱ ὀρειναὶ ἐπαρχίαι, αἱ πρὸς δυσμὰς τῆς Λαμίας κείμεναι, συναντῶσιν αὐτὴν πρὸ τῆς Λαμίας...

§167Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ Εὐρυτανία.

§168ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἡ Δωρίς, ἡ Εὐρυτανία, οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι τῆς Φθιώτιδος, τῆς Ναυπακτίας τινές, ὡς καὶ τῆς Καρδίτσης...

§169ΤΣΑΜΑΓΚΙΔΗΣ. Ὄχι τῆς Καρδίτσης.

§170ΤΣΙΡΙΜΩΚΟΣ. Ἐν τοσούτῳ, ἀγαπητὲ συνάδελφε, συχνὰ ἔχομεν τὴν εὐχαρίστησιν νὰ βλέπωμεν ὑμᾶς ἐν τῇ πόλει μας, διερχόμενον ἐκεῖθεν διὰ νὰ μεταβῆτε εἰς τὴν ἰδιαιτέραν σας πατρίδα. Αἱ ἐπαρχίαι λοιπὸν αὐταὶ καὶ οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι τῆς Φθιώτιδος, προκειμένου νὰ συγκοινωνήσωσι μὲ τὰς Ἀθήνας καὶ τὰς λοιπὰς πόλεις, εἰς ἃς θὰ προσεγγίσῃ ὁ σιδηρόδρομος, ὡς καὶ μὲ τὴν Θεσσαλίαν, θὰ συγκοινωνῶσι διὰ τοῦ σταθμοῦ Μπεκῆ, ὃν θέλουσι συναντᾷ εἰς ἀπόστασιν μιᾶς καὶ ἡμισείας ὥρας ἄνωθι καὶ δυτικῶς τῆς Λαμίας. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ οἱ ἐκ τῶν εἰρημένων μερῶν κατερχόμενοι ἢ οἱ πρὸς ταῦτα βαίνοντες θ’ ἀποβιβάζωσι καὶ θὰ ἐπιβιβάζωσι τὰ ἑαυτῶν ἐμπορεύματα, θὰ μεταφέρωσι τὰ πρὸς ἐμπορίαν ζῶα, καὶ θὰ διαμένωσιν ἐκεῖ κατ’ ἀνάγκην μετὰ τῶν μεταγωγικῶν των ζώων. Συνεπῶς θέλει δημιουργηθῆ συναγωνισμὸς τις λόγῳ τῆς πολυανθρώπου καὶ παντοειδοῦς κινήσεως, θ’ ἀνεγερθῶσιν ἀποθῆκαι πρὸς προσωρινὴν ἐναπόθεσιν τῶν ἐμπορευμάτων, πανδοχεῖα πρὸς διαμονὴν τῶν ταξειδιωτῶν καὶ τῶν μεταγωγικῶν των, κλπ. Ταῦτα δὲ τὰ ὀφέλη θὰ ἔχῃ ἡ Λαμία, ἂν δι’ αὐτῆς διέλθῃ ἡ κυρία γραμμὴ καὶ ἐν αὐτῇ ἱδρυθῇ ὁ κεντρικὸς σταθμός. Ἀλλὰ μὴ νομίσητε ὅτι οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι τῆς Φθιώτιδος ἐπιθυμοῦσι τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ὡς ἔχει χαραχθῆ, ἢ ἔχουσι συμφέροντα ἀντίθετα. Οἱ κάτοικοι αὐτῶν εἶναι ὑποχρεωμένοι, δι’ οἱασδήποτε ὑποθέσεις των, εἴτε διὰ νὰ εὕρωσι τοὺς πληρεξουσίους ἢ δικηγόρους των ἢ τοὺς μεθ’ ὧν συναλλάσσονται ἐμπορικῶς, εἶναι ὑποχρεωμένοι νὰ διέλθωσι διὰ Λαμίας, μεταβαίνοντες εἰς τὴν πρωτεύουσαν ἢ ἄλλας πόλεις. Κατ’ ἀναπόφευκτον λοιπὸν ἀνάγκην πλεῖστοι τούτων θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι εἰς τὴν δαπάνην καὶ τὸν κόπον νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Λαμίαν, ὅταν πρόκηται ν’ ἀπέλθωσι πρὸς περάτωσιν τῶν εἰς ἄλλας πόλεις ἐκτὸς τῆς Λαμίας ἐργασιῶν καὶ ὑποθέσεών των. Ἄλλως ἐν Λαμίᾳ θὰ παρείχοντο τῷ κινητῷ τούτῳ πληθυσμῷ καὶ παντὶ ἐπιβάτῃ τὰ μέσα καὶ ἡ εὐκολία τῆς διαμονῆς ἐν ἀνάγκῃ ἐπὶ ὥρας, ἢ καὶ ἐπὶ ὁλόκληρον ἡμέραν, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἤθελε φθάσει τὴν ὡρισμένην ὥραν τῆς ἀναχωρήσεως τοῦ σιδηροδρομικοῦ συρμοῦ. Καὶ μήπως μόνον τὰ τοπικὰ συμφέροντα ὑπαγορεύουσι τὴν τοιαύτην τῆς γραμμῆς ἀλλαγήν; Καὶ τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι ὑπὲρ ἡμῶν. Ἔλεγον ἄλλοτε, ὅτι ἐν περιπτώσει πολέμου ἡ Λαμία ἔσται τὸ γενικὸν κέντρον τῶν ἐφοδίων τοῦ πολέμου· καὶ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ ταγματάρχης κ. Γουλιμῆς μὲ διέκοψεν, εἰπὼν ὅτι τοῦτο εἶναι ἀναντίρρητον· καὶ πράγματι εἶναι ἀναντίρρητον, διότι ἐκ τῶν τελευταίων γεγονότων ἀπεδείχθη, ὅτι ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ ἦναι αἱ ἀποθῆκαι ὅλων τῶν ὑλικῶν τοῦ πολέμου, διότι πρὸ τῆς Λαμίας κεῖται ἡ παλαιὰ ὁροθετικὴ γραμμὴ καὶ ὁ Δομοκός. Ἐὰν λοιπὸν πρόκειται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς κέντρον τῶν ἐφοδίων τοῦ πολέμου, δὲν εἶναι ὀρθότερον ἀπ’ εὐθείας νὰ συγκοινωνήσῃ διὰ τῆς κυρίας γραμμῆς μετὰ τῆς πρωτευούσης; Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ τὸ γενικὸν συμφέρον ὑπαγορεύει τὴν διέλευσιν τῆς γραμμῆς ἐκ Λαμίας, διατὶ νὰ ἐγκαταλείψωμεν τὴν πόλιν καὶ νὰ παρακολουθήσωμεν τὴν παλαιὰν χάραξιν; Δὲν φρονῶ ὅτι ἡ Ἑταιρεία ἤθελεν ἀντιστῆ εἰς ἀπαίτησιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μεταβληθῇ ἡ γραμμὴ κατὰ τοῦτο ἐπ’ ἐλάχιστον. Οἱ ἐκ τοῦ νομοῦ Λαρίσης συνάδελφοι παρῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ εὐλόγως παρεπονέθησαν καὶ ἠμύνθησαν ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τοῦ τόπου αὐτῶν· ἀλλ’ οὗτοι εἶχον τὴν εὐτυχίαν ν’ ἀκούσουν τοὐλάχιστον τοὺς λόγους, οἵτινες ἐδικαιολόγησαν τὴν προσωρινὴν ἐγκατάλειψιν τῆς πόλεως Λαρίσης. Ἡμεῖς ὅμως, οἱ ἀντιπροσωπεύοντες τὴν Λαμίαν, δὲν εἴχομεν κἂν τὴν εὐτυχίαν νὰ ἀκούσωμεν διὰ τίνας λόγους δὲν εἰσηκούσθησαν αἱ εὐχαὶ ἡμῶν· καὶ ὄχι μόνον αἱ ἐκπεμφθεῖσαι ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ αἱ ἐπανειλημμένως διαβιβασθεῖσαι, τρὶς ἢ τετράκις, εὐχαὶ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ πανδήμου τοῦ λαοῦ καὶ τηλεγραφικῶς ἀνακοινωθεῖσαι πρὸς τὴν Κυβέρνησιν. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅταν λάβῃ τὸν λόγον, θέλει ἀξιώσει ἀπαντήσεως, τοὐλάχιστον διὰ νὰ πεισθῶσιν οἱ συμπολῖται ἡμῶν, ὅτι, ἐὰν δὲν εἰσηκούσθησαν αἱ εὐχαί των, λόγοι ἀνωτάτου συμφέροντος ὑπηγόρευσαν τοῦτο. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, συνειδὼς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχω πρὸς τὴν πατρίδα, θέλω ψηφίσει ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, καίτοι συνδέεται αὕτη μετὰ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἐπιβάλλοντος πρόσθετον ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρον, ὅστις σπουδαίως ἐπιδρᾷ ἐπὶ τῆς ἐπαρχίας μου καὶ βαρύνει αὐτήν, θέλω ψηφίσει, λέγω, ὑπὲρ τῆς συμβάσεως, διότι ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου, καὶ ἀναγνωρίζων ταύτην θυσιάζω τὸ τοπικὸν συμφέρον τῆς ἐπαρχίας μου εἰς τὸ συμφέρον τὸ γενικόν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τῆς ψήφου τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Φθιώτιδος ἐπὶ τῆς συμβάσεως, πρόκειται νὰ πεισθῶσι καὶ οἱ χορηγήσαντες εἰς ἡμᾶς τὴν ἐντολὴν νὰ μεριμνήσωμεν καὶ νὰ δρῶμεν ἐν ὀνόματι αὐτῶν, ὅτι δὲν ἦτο ἡ ἀδιαφορία τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἔκαμεν, ὥστε ἐν τῇ συμβάσει νὰ μὴ περιληφθῇ ὁ ὅρος τῆς μεταβολῆς τῆς γραμμῆς. Ἐὰν ὅμως εἶναι εἰσέτι καιρός, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ἐν συνεννοήσει μετὰ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας, νὰ ἐπιφέρῃ μεταβολήν τινα εἰς τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως καὶ τῆς συγγραφῆς κατὰ τρόπον χορηγοῦντα τὸ μέσον καὶ τὸ δικαίωμα τῇ Κυβερνήσει νὰ δεχθῇ τὴν προτεινομένην μεταβολὴν τῆς χαράξεως, εἴ ποτε ἤθελεν ἀποδειχθῆ δι’ ἐπιτοπίου μελέτης μηχανικῶν τῆς τε Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας, ὅτι δὲν ἐπέρχεται διὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης σπουδαία ζημία ὑλικὴ εἰς τὸ Δημόσιον. Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι μελέτη τῶν μηχανικῶν τῆς Ἑταιρείας μετὰ τῶν μηχανικῶν τοῦ Δημοσίου θέλει φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀλλαγῆς τῆς χαράξεως τῆς γραμμῆς οὕτως, ὥστε καὶ τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως Λαμίας νὰ μὴ παροραθῶσι καὶ τὰ γενικὰ συμφέροντα νὰ ὑπηρετῶνται τελεσφορώτερον. Ἐν τοιαύτῃ δὲ περιπτώσει, πέποιθα ὅτι ὁμόφωνος ἡ γνώμη τῆς Βουλῆς ἔσται ὑπὲρ τῆς Κυβερνήσεως, τοιαύτην τινὰ ἀπόφασιν λαμβανούσης.

§171ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§172Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριοι, λυποῦμαι ὅτι εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἀναγγείλω πρὸς ὑμᾶς δυστυχὲς γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν καὶ τὸ ὁποῖον μὲ κατέπληξε, δυστύχημα ἐξ ἐκείνων τὰ ὁποῖα οὐχὶ σπανίως συμβαίνουσιν εἰς τὰς θαλάσσας. Ἡ Μοῖρα τῶν γυμνασίων διετάχθη νὰ ἐκπλεύσῃ εἰς τὸν Παγασητικὸν κόλπον πρὸς ἐκτέλεσιν γυμνασίων. Εἰδοποιήθην πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ὅτι τὰ πλοῖα εἶναι ἕτοιμα, καὶ ἔδωκα τὴν διαταγὴν τῆς ἀναχωρήσεως. Δυστυχῶς πρὸ ὀλίγων ὡρῶν ἔλαβον τηλεγράφημα δυσάρεστον, τὸ ὁποῖον ἔχω ὑποχρέωσιν νὰ φέρω εἰς γνῶσιν τῆς Βουλῆς. Μοὶ τηλεγραφεῖ ὁ Διευθυντὴς τοῦ Ναυστάθμου (ἀναγινώσκει): «Ἐκ Ναυστάθμου, 28 Μαρτίου 1900. Κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν. Σήμερον 7 καὶ 15′ μ. μ. καθ’ ἣν στιγμὴν τορπιλλοβόλον ὑπ’ ἀριθ. 12 εὑρίσκετο παρὰ θωρηκτὸν «Ὕδρα», ἀποπλέον ἄγνωστον ἡμῖν διὰ ποῦ, καθόσον ἐτέθη ὑπὸ διαταγὰς ἀρχηγοῦ Μοίρας γυμνασίων, ἐγένετο ἔκρηξις λέβητος αὐτοῦ. Σκάφος μετά τινα λεπτὰ κατεβυθίσθη. Πανταχόθεν προσέδραμον πρὸς βοήθειαν. Ἐκ τῶν ἐπιβαινόντων κυβερνήτης ὑποπλοίαρχος Χρηστομάνος ἀνευρέθη νεκρὸς, ἠκρωτηριασμένος σχεδὸν κατὰ τὰ ἄκρα. Ἐπίσης ἀνευρέθη νεκρὸς εἷς ναύτης. Οἱ ἐπιβαίνοντες τρεῖς μηχανικοὶ ὑπαξιωματικοὶ ἐσώθησαν καὶ εἰσήχθησαν εἰς τὸ Νοσοκομεῖον, φέροντες ἐλαφρὰ τραύματα, ὡς καὶ εἷς θερμαστὴς καὶ εἷς ναύτης, φέρων σοβαρώτερα τραύματα. Πρὸς τούτοις ἐσώθησαν ὁ ὑποκελευστὴς τορπιλλητὴς, εἷς τεχνίτης καὶ τρεῖς ναῦται, μέχρι δὲ ταύτης τῆς στιγμῆς δὲν ἀνευρέθησαν εἷς δίοπος ὁπλίτης, τρεῖς ναῦται, δύο θερμασταὶ καὶ εἷς τεχνίτης. Διευθυντὴς Ναυστάθμου Κουτσοῦκος.» Τὰ τορπιλλοβόλα εἶχαν διαταχθῆ ν’ ἀποπλεύσουν εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἵνα ἀνθρακεύσωσι, καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἑνωθῶσι μὲ τὰ λοιπὰ πλοῖα. Τὸ τορπιλλοβόλον τὸ καταποντισθὲν, καθ’ ἣν στιγμὴν ἀνεχώρει ἔπαθεν ἔκρηξιν τοῦ λέβητος. Ἡ Διεύθυνσις λέγει, ὅτι τὸ σφάλμα προῆλθεν ἀπὸ τοὺς μηχανικούς, διότι ἔδωκαν πίεσιν μεγάλην.

§173Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τίνα βαθμὸν ἔχουσιν οἱ μηχανικοί;

§174ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Εἶναι ὑπαξιωματικοί. Τὸ τορπιλλοβάλλον ἦτο Γερμανικῆς κατασκευῆς.

§175ΑΛΕΞ. ΡΩΜΑΣ. Πῶς ἐγνώσθη, ὅτι ἐκ σφάλματος τῶν μηχανικῶν ἐπῆλθε τὸ ἀτύχημα;

§176ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἠρώτησα, ἀλλὰ τὸ λέγουσιν ὡς εἰκασίαν. Ἐννοεῖται ὅτι πρῶτον ἔργον μου ἦτο νὰ διατάξω ἀνακρίσεις. Τὸ δυστύχημα εἶναι μέγα, διότι ἀπωλέσθησαν ἐννέα ἄνθρωποι. Τοιοῦτόν τι οὐδέποτε ἄλλοτε συνέβη παρ’ ἡμῖν, ἐνῷ καθ’ ἑκάστην δυστυχῶς συμβαίνουσι τοιαῦτα εἰς ἄλλα Κράτη· πρὸ ὀλίγων δ’ ἔτι ἡμερῶν ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας, ὅτι εἰς τὸν Γαλλικὸν στόλον συνέβη παρόμοιόν τι.

§177Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἓν εἶναι τὸ αἴσθημα, τὸ ὁποῖον κατέλαβε καὶ τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, αἴσθημα βαθυτάτης θλίψεως ἐπὶ τῷ φοβερῷ ἀγγέλματι, Ἀλλ’ ἔρχεται καὶ δεύτερον, τὸ τῆς αἰτίας τοῦ δυστυχήματος, δι’ ἣν εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι θὰ διατάξῃ ἀνακρίσεις. Ἡ πρώτη εἴδησις, ὅτι ἡ ἔκρηξις ἐπῆλθεν ἐκ πιέσεως, εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀληθής· ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπῆλθε καὶ ἐξ ἄλλων ἐλαττωμάτων. Ἐκ τῆς προνοίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἀπεκδέχεται ἡ Βουλὴ σύντονον ἐνέργειαν, ὅπως δώσωσι λόγον οἱ ὑπεύθυνοι ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τόσων ἀνδρῶν καὶ τοῦ πλοίου.

§178ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Αὔριον τὴν πρωΐαν θὰ διατάξω ἀνακρίσεις. Διέταξα δὲ τὸν ναύαρχον νὰ μὴ ἀποπλεύσῃ, καὶ θὰ συστήσω ἐπιτροπήν, ἵνα ἐπιθεωρήσῃ τὰ τορπιλλοβόλα καὶ τὴν κατάστασιν τῶν μηχανῶν αὐτῶν.

§179Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Λυπηρότατον εἶναι τὸ συμβὰν δι’ ὅλους τοὺς Ἕλληνας, ἰδίως δὲ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης κλαίουσι καὶ ὀδύρονται ἐπὶ τῇ τόσον σκληρᾷ στερήσει τῶν οἰκείων των. Ἔχω ὅμως τὴν γνώμην, ὅτι ἐπὶ τῷ ἀνελπίστῳ τούτῳ παθήματι δὲν πρέπει νὰ περιορισθῶμεν εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς λύπης ἡμῶν, ἀλλ’ ἐκ τούτου λαμβάνοντες ἀφορμὴν νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως προλάβωμεν καὶ ἄλλα ὅμοια δυστυχήματα, τὰ ὁποῖα ἀπειλοῦσι τὰ πληρώματα διαφόρων πλοίων τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ. Μανθάνω ὅτι τὰ πλοῖα τὰ φέροντα ὀνόματα ποταμῶν, ἢ τοὐλάχιστον τινα ἐξ αὐτῶν, τὰ ὁποῖα ἀπὸ προχθὲς εὑρίσκονται ἐν Τήνῳ, ἔχουσι τοὺς λέβητας ἐντελῶς κατεστραμμένους, καὶ ὅτι, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν δυνηθῶσι νὰ ἱστιοπλοήσωσι, θ’ ἀφεθῶσιν εἰς τὴν διάκρισιν τῶν κυμάτων. Ἂν τὸ σημερινὸν δυστύχημα θεωρηθῇ τυχαῖον, ἂς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἀμέριστον θὰ φέρῃ τὴν εὐθύνην διὰ δεύτερον τυχὸν τοιοῦτον, καὶ διὰ τοῦτο τῷ συνιστῶ νὰ διατάξῃ πρὸς πρόληψιν παντὸς ἀπευκταίου, γενικὴν ἐπιθεώρησιν ὅλων τῶν πλοίων.

§180Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Εἶσθε ἄδικος νὰ μὴ περιμένητε τὴν ἐξέτασιν, ἀλλὰ ν’ ἀποδίδητε ἀμέλειαν καὶ ἄλλα τοιαῦτα. Πρόκειται περὶ δυστυχήματος, τὸ ὁποῖον συμβαίνει συνήθως εἰς ὅλους τοὺς στόλους. Μὴ θέλετε νὰ ἀδικῆτε ἀνθρώπους· ἀφήσατε νὰ ἐνεργηθῇ μία ἀνάκρισις, ἔστε δὲ βέβαιος, ὅτι, ἂν τὸ δυστύχημα ἐπῆλθεν ἐξ ἀμελείας ἢ ἀδιαφορίας, θὰ ἐπέλθῃ τιμωρία. Ὡμιλήσατε περὶ τῆς Μοίρας τῶν ποταμῶν· σᾶς πληροφορῶ, ὅτι ὁ ἀτμομυοδρόμων «Ἀλφειὸς», τοῦ ὁποίου οἱ λέβητες εὑρέθησαν οὐχὶ ἐν καλῇ καταστάσει, τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι δεμένος εἰς τὸν Ναύσταθμον, ἀνετέθη δὲ εἰς τὸν Διευθυντὴν τοῦ Ναυστάθμου ἡ ἔρευνα τῆς καταστάσεως τῶν λεβήτων, καὶ ἂν τὸ πλοῖον εἶναι δυνατὸν νὰ ταξειδεύσῃ...

§181ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἐταξείδευσεν ὅμως.

§182Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἀφοῦ ἐξεκίνησε καὶ ἐταξείδευσε, τότε ἐφάνησαν αἱ ἐλλείψεις, καὶ ἀμέσως διέταξα τὸν παροπλισμὸν τοῦ πλοίου αὐτοῦ, καὶ εἶναι ἤδη τοῦτο ἠγκυροβολημένον ἐν Ναυστάθμῳ.

§183Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Μοὶ ἐπιβάλλεται, κύριε Πρόεδρε, ν’ ἀπαντήσω δι’ ὀλίγων εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν, ὁ ὁποῖος δι’ ὅσων εἶπε πρὸ ὀλίγου ἀφῆκε νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι ἐγὼ ὅσα πρὸ αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τῷ θλιβερῷ ἀγγέλματι εἶπον τὰ εἶπον μόνον καὶ μόνον ὅπως κατηγορήσω αὐτοῦ. Τὸν βεβαιῶ, ὅτι οὐδέποτε ἐσκέφθην νὰ ἐκζητήσω ἀφορμὰς πρὸς ἐπίθεσιν κατ’ αὐτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, καὶ τοῦτο διότι ἔχω ἀπὸ πολλοῦ τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, μὴ ὢν ναυτικὸς, καὶ μὴ γνωρίζων συνεπῶς τὰς λεπτομερείας τοῦ κλάδου, οὗ ἡγεῖται, εἶναι εὐκολώτατον νὰ ὑποπέσῃ εἰς σφάλματα καὶ παραλείψεις περὶ τὴν διοίκησιν τοῦ ναυτικοῦ, δυναμένας νὰ δώσωσιν ἀφορμὰς πρὸς τυπικὸν κοινοβουλευτικὸν ἔλεγχον. Δὲν ἠθέλησα λοιπὸν νὰ κατηγορήσω αὐτοῦ· ἠθέλησα μόνον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχήν του, ἵνα μὴ καὶ αὔριον θρηνήσωμεν ἄλλα θύματα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ ἐκτελῇ τὸ καθῆκόν του, καὶ διὰ τοῦτο οὐδεμίαν περὶ τούτου ἀμφιβολίαν ἐξέφρασα, πειθόμενος πάντοτε εἰς τὰς διαβεβαιώσεις του· παρὰ τὰς διαβεβαιώσεις του ὅμως ταύτας, γινώσκω καλῶς, ὅτι, ὅταν τὰ πλοῖα τὰ φέροντα ὀνόματα ποταμῶν διετάχθησαν νὰ ἀναχθῶσιν εἰς τὸ πέλαγος, ὅπως ἐπὶ δεκαπενθήμερον ἱστιοπλοήσωσιν, ἓν ἐξ αὐτῶν, θραυσθέντος ἑνὸς ἱστοῦ ἢ κεραίας τινὸς, ἠναγκάσθη νὰ διευθυνθῇ δι’ ἀτμοῦ εἰς Πόρον, ὅπου ἀντικατέστησε τὸν θραυσθέντα ἱστόν· ἂν δὲ, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ ἱστιοπλοΐας, ἐτύγχανε νὰ μὴ ἔχῃ ἄνθρακας, θὰ ἠναγκάζετο νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ἀνέμων.

§184Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Αὐτὰ εἶναι ἀνακριβέστατα, καὶ ἀπορῶ, πῶς ἀποφασίζετε νὰ λέγητε τοιαύτας ἀνακριβείας ἐνταῦθα.

§185ΚΡΙΤΣΑΣ. Εἶναι ἀκριβέστατα, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι περὶ τῆς ἀκριβείας των θὰ πεισθῇ ἡ Βουλὴ ἐντὸς ὀλίγου, ὅτε ἡμεῖς ὁ ἴδιος ἴσως θὰ γνωρίσητε αὐτὴ, ὅτι τὰ πλοῖα, περὶ ὧν ὁμιλῶ σήμερον, φέρουσι βλάβας σημαντικὰς, διὰ τὰς ὁποίας καὶ τὰ παροπλίζετε.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξακολουθεῖ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως πρὸς κατασκευὴν σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων. Ὁ κύριος Κυριακούλης Μαυρομιχάλης ἔχει τὸν λόγον.

§187ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παραχωρῶ τὴν σειράν μου εἰς ἄλλον ἐκ τῶν ἐπιθυμούντων ν’ ἀγορεύσωσι κυρίων συναδέλφων. Ἴσως ὁμιλήσω αὔριον.

§188ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Ροδόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§189Γ. ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ μακρηγορήσω, κύριοι Βουλευταὶ, καὶ θὰ περιορισθῶ μόνον εἰς τὸ νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους θεωρῶ ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ παρ’ ἡμῶν προταθεῖσα τροποποίησις, τὴν ὁποίαν ὁ ἐκ Λαρίσης ἀξιότιμος συνάδελφος ὑπέβαλε χθές. Ὅτε ἐγνώσθη, ὅτι εἰς τὰς σκέψεις τῆς Κυβερνήσεως ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη νὰ μὴ συντελεσθῇ ὁλόκληρος ἡ γραμμὴ μέχρι Λαρίσης, ὅπως ἦτο ἀρχῆθεν ἀποφασισμένον, ἀλλά νὰ περιορισθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ διεθνοῦς σιδηροδρόμου μέχρι Δεμερλῆ, ὅλος ὁ κόσμος ἐν τῷ νομῷ Λαρίσης ἐξανέστη κατὰ τῆς σκέψεως ταύτης, διότι ὁ νομὸς Λαρίσης καὶ ἰδίως αἱ ἐπαρχίαι Λαρίσης, Τυρνάβου καὶ Ἁγυιᾶς ἐφρόνουν ὅτι δικαιοῦνται νὰ τύχωσιν αὐτῆς τῆς μερίμνης ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔχουσι δικαίωμα κεκτημένον, ὅτι αὐτὸ τὸ συμφέρον τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου ἐπιβάλλει νὰ διέλθῃ ἀφεύκτως ἡ γραμμὴ διὰ τῆς Λαρίσης· διὰ τοῦτο εὐθὺς ὡς ἡ ἀπροσδόκητος αὕτη εἴδησις, τὸ θλιβερὸν διὰ τὸν τόπον ἄγγελμα, ἐγνώσθη, διὰ συλλαλητηρίου καὶ δι’ ἀναφορῶν ἐξέθηκαν οἱ κάτοικοι τῶν μερῶν ἐκείνων τὰ δίκαια, τὰ ὁποῖα ἐφρόνουν ὅτι ἔπρεπε νὰ ὑπερασπίσωσι, καὶ ἰδίως ἐξέθηκαν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐφρόνουν καὶ φρονοῦσιν, ὅτι ἐπιβάλλεται νὰ μὴ κολοβωθῇ τὸ ἔργον, ὅπερ ἡ ὑπέροχος διάνοια τοῦ Χαριλάου Τρικούπη ἐμελέτησε καὶ ἀπεφάσισε καὶ τὸ ὁποῖον ἐκεῖνος παρεχώρησεν εἰς ἑταιρείαν πρὸς κατασκευήν. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς τὰς σκέψεις τῆς Εὐρώπης περὶ τοῦ μέλλοντος τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ δυνατοῦ τῆς ὑπάρξεως καὶ τῆς ἀναπτύξεως τοῦ Κράτους τούτου ἐπεκράτησεν ἡ γνώμη τῆς ἐπεκτάσεως τῶν ὁρίων τῆς Ἑλλάδος μᾶλλον δοκιμαστικῶς, καὶ παρεχωρήθη ἡ Θεσσαλία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἵνα καταδειχθῇ, ἂν ἡ μικρότης καὶ μόνη τοῦ Κράτους τούτου ἦτο ἡ αἰτία τῆς κακοδιοικήσεως καὶ τῆς οἰκονομικῆς ἀτασθαλίας του, καὶ ἂν διὰ τῆς ἐδαφικῆς αὐξήσεως θὰ ἐπήρχετο βελτίωσίς τις· ἐδόθη δ’ οὕτως εὐκαιρία εἰς τὴν Ἑλλάδα, ὅπως ἐφαρμόζουσα ἀγαθὴν διοίκησιν ἐν Θεσσαλίᾳ, ὅπου καὶ Τουρκικοὶ πληθυσμοὶ κατῴκουν, ἀποδείξῃ εἰς μὲν τὴν Εὐρώπην, ὅτι δύναται ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς προσδοκίας αὐτῆς, εἰς δὲ τοὺς παρὰ τὰ νέα ὅρια πληθυσμοὺς, ὅτι μόνον ἐν τῇ Ἑλληνικῇ κυριαρχίᾳ ἠδύναντο νὰ εὕρουν ἀγαθὴν διοίκησιν, ἀσφάλειαν καὶ οἰκονομικὴν καὶ κοινωνικὴν πρόοδον. Διὰ τοῦτο ἐδόθη ἐνίοτε προσοχὴ καὶ ἔπρεπε πάντοτε νὰ δίδηται μεγάλη προσοχὴ, ὅπως ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ εἰς τὰς πόλεις τὰς παρὰ τὰ μεθόρια καὶ ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ διοίκησις ὦσι πρότυπον δικαιοσύνης καὶ διοικήσεως, διότι τούτων τῶν διαμερισμάτων ἡ διοίκησις προσπίπτει εἰς τὰ ὄμματα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, πλησίον τῶν συνόρων ζῶντες ὑπὸ τὴν δουλείαν, δὲν πρέπει ν’ ἀπογοητεύωνται ἐκ τῆς τύχης τῶν προαπελευθερωθέντων γειτονικῶν αὐτῶν πληθυσμῶν. Διὰ τοὺς λόγους τούτους καὶ πρὸς ἐνίσχυσιν τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως καὶ τῆς ἄλλης κοινωνικῆς οἰκονομίας ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ μεριμνᾷ, ὅπως εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι εἶναι πλησίον τῶν συνόρων, ὅπως εἰς τὰ ὄμματα τοῦ ἐν Μακεδονίᾳ πληθυσμοῦ γίνηται καταφανὴς ἥ τε κοινωνικὴ καὶ ἡ ἐμπορικὴ καὶ βιομηχανικὴ πρόοδος. Διὰ τὴν τοιαύτην δὲ πρόοδον τὸ σπουδαιότερον καὶ συντελεστικώτερον μέτρον εἶναι ἡ ἀνάπτυξις τῆς συγκοινωνίας. Ἐκ τούτων τῶν λόγων ὁρμώμενοι οἱ Λαρισαῖοι καὶ οἱ κατοικοῦντες τὰς μετὰ τῆς Λαρίσης ἐν ἀρρήκτῳ δεσμῷ συμφερόντων συνδεδεμένας ἐπαρχίας ἐφρόνουν καὶ φρονοῦσιν, ὅτι, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ὑποστῇ μείζονα θυσίαν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος χάριν τῆς προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης ἥτις εἶναι τὸ κέντρον τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς μετὰ τῆς Μακεδονίας συγκοινωνίας καὶ ἐπιμιξίας, καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ ἐπιβαρυνθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους μὲ ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζεται ὅτι θὰ ἐπιβαρύνῃ αὐτὸν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου τῶν συνόρων, ἔπρεπεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ μὴ φανῇ φειδωλὴ, προκειμένου νὰ ἐπεκταθῇ ἡ συγκοινωνία μέχρι Λαρίσης. Νομίζω προσέτι, ὅτι καὶ ἄλλος ἐθνικὸς λόγος ἐπιβάλλει νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὰς Θεσσαλικὰς ἐπαρχίας. Ἡ Λάρισα, ἡ ὁποία ἐπὶ τῆς τουρκικῆς κατοχῆς ἤκμαζεν, ἔχουσα πληθυσμὸν πλέον τῶν 30,000 κατοίκων, ὑπέστη σπουδαίαν ἐλάττωσιν τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς ἕνεκα τῆς προσαρτήσεως, διότι πλέον τῶν 10,000 Ὀθωμανοὶ μετενάστευσαν ἐξ αὐτῆς μετὰ τὴν προσάρτησίν της εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐκτὸς δὲ τούτου δύο διαμερίσματα, τὰ ὁποῖα ἐμπορεύοντο καὶ συνηλλάσσοντο μὲ τὴν Λάρισαν, παρὰ τὴν Ἐλασσῶνα, ἔμειναν εἰς τὸ Τουρκικὸν ἔδαφος. Ὡς ἐκ τούτου ἐπῆλθε κατάπτωσις εἰς τὸν τόπον, ἀλλεπάλληλοι δὲ συμφοραὶ, πυρκαϊὰ κατὰ τὸ 1882, πλήμμυρα κατὰ τὸ 1883, ἀφορία ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ τέλος τὰ δεινὰ τὰ ἐκ τῆς κατοχῆς τῶν Τούρκων ἐπήνεγκον εἰς τὸν τόπον κατάστασιν οἱονεὶ μαρασμοῦ, ἐπήνεγκον νέκρωσιν καὶ ἔλλειψιν πάσης κινήσεως. Ὁ κόσμος, ἀπηυδημένος ἐκ τῶν τόσων ἀτυχιῶν, ἀνέμενε βελτίωσίν τινα, ἐνίσχυσιν διὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας τῆς Θεσσαλίας μετὰ τῆς Μακεδονίας καὶ τοῦ Πειραιῶς, ἐκ τῆς ὁποίας σπουδαίως θὰ ἠδύνατο νὰ ἀναλάβῃ ὁ τόπος. Διότι εἶναι καταφανῆ τὰ ἀγαθὰ τῆς ἀναπτύξεως τῆς συγκοινωνίας καὶ αἱ ἐκ ταύτης ὠφέλειαι τοῦ τε ἐμπορίου καὶ τῆς παραγωγῆς, εἰς ἃς ἀποβλέπει ὁ τόπος. Ἀλλὰ καὶ ἐθνικοὶ λόγοι, ὡς προεῖπον, σπουδαιοτάτης σημασίας ἐπέβαλλον καὶ ἐπιβάλλουν, ἵνα ἡ Λάρισα ἐφελκύσῃ τὴν στοργὴν τοῦ Κράτους, ἐνισχυθῇ, βοηθηθῇ καὶ λάβῃ ζωήν, ἵνα παραστῇ ὡς πόλις εὐπραγοῦσα, ὡς πόλις προοδεύουσα ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Διότι οἱ πληθυσμοὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὑπὸ τὴν δουλείαν ζῶντες παρὰ τὰ σύνορα, οἱ γνωρίζοντες τὴν ἀκμὴν τὴν ἄλλοτε τῆς Λαρίσης, οἱ ἐνθυμούμενοι τὴν Λάρισαν πλουσίαν καὶ εὐπραγοῦσαν, βλέποντες ἤδη ταύτην, μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας, μικρὰν, μαραινομένην, ἀμοιροῦσαν πάσης μερίμνης καὶ στοργῆς ἐκ μέρους τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, καὶ δὴ παραγκωνιζομένην ἐν τῷ δικαίῳ της τοῦ ν’ ἀπολαύσῃ τῶν ἐκ τῆς νέας σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ὠφελειῶν, δικαίως δύνανται ἐν τῇ ἀπογοητεύσει των νὰ πιστεύσουν, ὅτι ἡ ἐλευθερία δὲν ὠφέλησεν ἀλλὰ μᾶλλον ἔβλαψε τὴν Λάρισαν, καὶ ἥκιστα ἐνθουσιωδῶς θὰ κρίνωσι περὶ τῶν ἐκ τῆς ἑνώσεώς της μετὰ τῆς Ἑλλάδος ἀγαθῶν, ὅταν, ἐπαναλαμβάνω, βλέπωσιν, ὅτι μία πόλις ἐν ἀκμῇ πρὶν εὑρισκομένη, σήμερον δὲ περιελθοῦσα εἰς δύσκολον οἰκονομικὴν θέσιν, ὄχι μόνον δὲν βοηθεῖται, ὄχι μόνον δὲν λαμβάνεται περὶ αὐτῆς πρόνοιά τις (διότι ποτὲ, Κύριοι, αἱ Κυβερνήσεις δὲν πρέπει νὰ ἐγκαταλείπουν τοιαύτας πόλεις εἰς τὴν τύχην των, ἀλλὰ καὶ ἀδικεῖται, παραβλεπομένων ἀνεγνωρισμένων δικαίων της· διότι ἀνεγνωρισμένον δίκαιον τῆς Λαρίσης εἶναι, ὁ περὶ οὗ πρόκειται σιδηρόδρομος νὰ διέλθῃ ἐκ Λαρίσης. Αὐτὴν τὴν ἔποψιν τοῦ ζητήματος πρέπει νὰ μελετῶσιν αἱ πατριωτικῶς ἐργαζόμεναι Κυβερνήσεις, καὶ νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν των, ὅτι δὲν εἶναι ἐθνικὸν ἔργον καὶ σήμερον ἀκόμη νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ Λάρισα, νὰ στερηθῇ τῆς συγκοινωνίας, νὰ παροραθῇ ἐν τῷ δικαίῳ της, νὰ ἀδικηθῇ ἐν τῇ ἀναπτύξει της, ὄχι ἕνεκα λόγων οἰκονομικῶν, ἀλλὰ μόνον ἵνα μὴ ἐπέλθῃ βλάβη ἢ μᾶλλον ἀνακοπὴ τῆς ἐμπορικῆς ἀναπτύξεως ἄλλης παραλίου πόλεως τῆς Θεσσαλίας. Ποία δὲ ἡ θέσις τῆς Λαρίσης, ἂν κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος, ὡς ἐν τῇ συμβάσει ἀπεφασίσθη, ἤτοι μόνον μέχρι Δεμερλῆ, ἂν ἡ Λάρισα ἀποκλεισθῇ τῆς δι’ αὐτοῦ ἀπ’ εὐθείας συγκοινωνίας; Βεβαίως, Κύριοι, μετὰ τὰς τόσας ἀτυχεῖς περιστάσεις, ἃς προηγουμένως ἀνέφερα, καὶ ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐπῆλθεν ἡ δεινὴ σήμερον δυσπραγία τῆς Λαρίσης, ἐνῷ ὁ τόπος ἤλπιζε νὰ ἀνακουφισθῇ σπουδαίως ἐκ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου τῶν συνόρων, ἐξ οὗ ἐπερίμενε ζωὴν καὶ κίνησιν ἐμπορικὴν εἰς τὸν νομόν Λαρίσης, περιῆλθεν εἰς ἀπελπισίαν ἐπὶ μόνῳ τῷ ἀκούσματι ὅτι ἡ γραμμὴ δὲν θὰ διέλθῃ ἐκ Λαρίσης, ἀλλὰ θὰ σταματήσῃ εἰς Δεμερλῆ, διότι τοῦτο συνετέλεσε καὶ συντελεῖ εἰς τὸ νὰ παύσουν αἱ συναλλαγαὶ, νὰ ἐκπέσῃ ἡ ἀξία τῆς ἀκινήτου περιουσίας ἐν Λαρίσῃ, νὰ καταπαύσῃ πᾶσα ἐμπορικὴ κίνησις, καὶ ὁ τόπος νὰ βυθισθῇ εἰς στυγνὴν ἀπελπισίαν. Ἀπέναντι λοιπὸν τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἐνισχυθῇ ὁ τόπος ἐκεῖνος, ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι, καὶ ἂν ἦτο ἀνάγκη πληρωμῆς διαμέσων τόκων (τοιαύτη ὅμως ἀνάγκη δὲν ἦτο, διότι οἱ τόκοι θὰ ἤρχιζαν ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐκ φράγκων 3,650,000 δανείου, ὅπερ θὰ ἐξεδίδετο διὰ τὸ τμῆμα Δεμερλῆ–Λαρίσης περὶ τὸ τέλος τῆς τετραετοῦς προθεσμίας τῆς κατασκευῆς τοῦ μέχρι Δεμερλῆ τμήματος) καὶ ἂν παρίστατο, λέγω, ἀνάγκη μιᾶς τοιαύτης θυσίας, ἠδύνατο καὶ ὤφειλε τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἀναλάβῃ καὶ τὸ πρόσθετον αὐτὸ βάρος. Καὶ λέγω τοῦτο, διότι, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐπροτιμήθη νὰ μὴ γείνῃ ἡ γραμμὴ ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι Λαρίσης, εἶναι ὅτι δι’ αὐτὴν θὰ ἐπλήρονε τὸ Κράτος τὸ ποσὸν 600,000 φράγκων διαμέσους τόκους δανείου ἐκ φράγκων 3,650,000 πρὸς κατασκευὴν τοῦ τμήματος ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν. Ἀλλ’ ἦτο ἀνάγκη τὸ δάνειον τοῦτο νὰ ἐκδοθῇ καὶ πραγματοποιηθῇ ἀπὸ τοῦδε, διὰ νὰ πληρώνωμεν καὶ τόκους αὐτοῦ καθ’ ὅλην τὴν τετραετίαν, τὴν ὁρισθεῖσαν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ μέχρι Δεμερλῆ τμήματος; Ἠδύνατο νὰ ὁρισθῇ, ὡς καὶ ὡρίσθη, ἡ ἔκδοσίς του βραδύτερον, περὶ τὸ τέλος τῆς τετραετίας, χωρὶς νὰ κωλύηται ἡ Κυβέρνησις νὰ συμβληθῇ μετὰ τῆς Ἑταιρείας, ὅπως καὶ ἡ κατασκευὴ τοῦ τμήματος Δεμερλῆ–Λαρίσης γείνῃ ὁριστικὴ καὶ ὑποχρεωτικὴ καὶ συνεπῶς ἡ κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς κατασκευῆς αὐτοῦ ἔκδοσις τῶν ὁμολογιῶν τοῦ ἐκ φράγκων 3,650,000 δανείου καταστῇ ὁριστικὴ καὶ ὑποχρεωτική. Ἀφοῦ ὅμως τὸ ζήτημα ἐκανονίσθη ὅπως δυστυχῶς ἐκανονίσθη, καὶ ἀφοῦ ἡμεῖς ὑπεχωρήσαμεν εἰς τὴν ἀντίρρησιν, τὴν ὁποίαν δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ὑπερπηδήσωμεν, λόγῳ ὅτι ἡ σύμβασις εἶχεν ὑπογραφῆ, καθ’ ὃν τρόπον ὑπεγράφη, ἐνομίσαμεν ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὁ ὁποῖος καὶ τὴν οἰκονομίαν τῆς συμβάσεως νὰ μὴ διαταράξῃ καὶ τοὺς πόθους τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Λαρίσης καὶ ἐν γένει ὅλων τῶν ἐνδιαφερομένων διὰ τὸ ἐθνικὸν μέλλον τῆς Ἑλλάδος νὰ ἱκανοποιήσῃ, καὶ τὸ ἔργον ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τοὺς σκοποὺς, τοὺς ὁποίους ἐκλήθη νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἐπροτείναμεν λοιπὸν τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι θὰ γείνῃ δεκτή, διότι δὲν προσκρούει, ὡς εἶπον, εἰς τὴν οἰκονομίαν τῆς συμβάσεως, συντελεῖ δὲ εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐκτελεῖται τὸ ἔργον. Τὸ ἄρθρον 33 τῆς συμβάσεως δίδει τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἂν ὀψέποτε θελήσῃ, νὰ ἐντείληται εἰς τὴν Ἑταιρείαν νὰ κατασκευάσῃ καὶ τὴν γραμμὴν Δεμερλῆ–Λαρίσης, ὁρίζει προθεσμίαν ἐκτελέσεως τοῦ ἔργου καὶ λέγει, ὅτι, ὅταν ἀποφασισθῇ ἡ ἐκτέλεσις καὶ τοῦ τμήματος τούτου, τότε ἡ Κυβέρνησις θὰ ἐκδώσῃ ἐπαρκῆ ἀριθμὸν ὁμολογιῶν, ἵνα ἀποτελεσθῇ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὡρίσθη διὰ τὴν ἀξίαν τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς ταύτης, ἤτοι 3,650,000 φράγκων. Ἔχει λοιπὸν ἀναλάβει ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν νὰ κατασκευάσῃ καὶ τὸ τμῆμα τοῦτο καὶ ν’ ἀγοράσῃ τὰς ἐκδοθησομένας ὁμολογίας εἰς τὴν τιμὴν τῶν 80% τῆς ὀνομαστικῆς αὐτῶν ἀξίας καὶ ὑπὸ τοὺς ὅρους τῶν ἄρθρων 40 καὶ 41 τῆς συμβάσεως, ἤτοι ἡ Ἑταιρεία εἶναι δεσμευμένη νὰ πραγματοποιήσῃ καὶ τὸ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος τούτου δάνειον τῶν 3,650,000 καὶ κατὰ χρόνον τοιοῦτον, ὥστε νὰ μὴ βαρύνηται τὸ Κράτος μὲ τόκους τοῦ διαμέσου χρόνου τῆς κατασκευῆς τοῦ ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Δεμερλῆ τμήματος, καὶ μόνον ἀπόκειται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐγκρίνῃ καὶ διατάξῃ νὰ κατασκευασθῇ καὶ τὸ τμῆμα τοῦτο καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὰς διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ ὁμολογίας. Ἡμεῖς φρονοῦμεν, ὅτι ὀρθότερον καὶ δικαιότερον εἶναι, καὶ εἰς τοῦτο ἀποβλέπει ἡ ὑφ’ ἡμῶν προταθεῖσα τροπολογία, νὰ διατυπωθῇ ἐν τῷ περὶ κυρώσεως τῆς συμβάσεως νόμῳ καὶ διὰ τὴν Ἑλληνικὴν Κυβέρνησιν ἐπιτακτικὸς ὁ ὅρος οὗτος, ἤτοι νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως (δὲν ὁμιλῶ περὶ τῆς παρούσης, ἀλλὰ περὶ πάσης Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ σκέπτηται οὕτως ἢ ἄλλως,) ἡ κατασκευὴ ἢ μὴ τοῦ ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν τμήματος τοῦ σιδηροδρόμου. Νομίζομεν ὅτι δικαιοῦται τὸ τμῆμα τῆς Θεσσαλίας, τὸ ὁποῖον ἔχομεν τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύωμεν, νὰ τύχῃ τῶν ἀγαθῶν τῆς συγκοινωνίας ταύτης, δι’ ἣν εἰς πόσας θυσίας ὑποβάλλεται τὸ Κράτος (ἧς ὅμως διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου μόνον μέχρι Δεμερλῆ, ὡς ἔχει ἡ σύμβασις, ἀποκλείεται), καὶ ἂν ἀκόμη ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἡ διεθνὴς γραμμὴ δὲν θέλει διέλθει διὰ Λαρίσης, καὶ ἂν ἔτι πρόκειται ἡ γραμμὴ Δεμερλῆ–Λαρίσης νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προέκτασις χρήσιμος διὰ τὴν συγκοινωνίαν τοῦ διαμερίσματος αὐτοῦ μετὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μακεδονίας. Δὲν εἶναι ὅμως πιθανὸν ἡ γραμμὴ τοῦ διεθνοῦς σιδηροδρόμου νὰ μὴ διέλθῃ ἐκ Λαρίσης, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν λέγωνται καὶ μεθ’ ὅσα καὶ ἂν μηχανεύωνται οἱ ἀδιαφοροῦντες πρὸς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα χάριν ἐφημέρων χρηματιστικῶν σκοπῶν. Ἀναγκαίως ἡ διεθνὴς γραμμὴ θὰ διέλθῃ διὰ Λαρίσης, καὶ δὲν θὰ ζημιωθῇ τὸ Κράτος, ἐὰν κατασκευάσῃ τὴν ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι Λαρίσης γραμμήν. Ἀναγκάζομαι δὲ ἐν παρεκβάσει νὰ σᾶς ἀναπτύξω τοὺς λόγους, ἐξ ὧν δύναταί τις εὐκόλως νὰ ἐννοήσῃ διατὶ ἀναγκαίως θὰ διέλθῃ ὁ διεθνὴς σιδηρόδρομος ἐκ Λαρίσης. Ὅτε ἐδόθη τὸ προνόμιον τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Λαρίσης εἰς τὸν Ἐκερλέϋ, ἐγένετο ἀπόπειρα συνενοήσεως τῆς γείτονος ἐπικρατείας περὶ τοῦ σημείου τῆς ἑνώσεως. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑπέδειξεν, ὅπως ἡ ἕνωσις, ὡς ἦτο ὁμαλώτερον καὶ φυσικώτερον, γείνῃ διὰ τῶν Τεμπῶν καὶ τῆς παραλίας τοῦ Θερμαϊκοῦ κόλπου. Ἀλλ’ ἡ Τουρκία δὲν ἔστεργε τὴν ἕνωσιν ταύτην, μὴ θέλουσα νὰ ἔχῃ τὴν γραμμήν της ἐκτεθειμένην ἀπὸ τῆς θαλάσσης, καὶ ὑπεδείκνυε σύστημα γραμμῆς διὰ Σκοπίων, ὅπου εἶναι τὸ σημεῖον ἑνώσεως καὶ τῶν ἄλλων σιδηροδρόμων, Σερβίων, Κωνσταντινουπόλεως καὶ Μητροβίτσης. Δυστυχῶς δὲν ἐπεκράτησαν ὀρθαὶ γνῶμαι τότε περὶ τῆς ἀξίας τῆς προτεινομένης γραμμῆς, διότι ἡ γραμμὴ αὕτη, διερχομένη διὰ τῆς πεδιάδος τῆς Πελαγονίας καὶ διὰ τῆς κοιλάδος τοῦ Ἐριγῶνος ποταμοῦ, τῆς Βογορίτιδος λίμνης (Ὀστρόβου) καὶ διὰ Καϊλὰρ καὶ Κοζάνης, θὰ ὑπηρέτει μὲν τὰ συμφέροντα τῆς Τουρκίας, διότι θὰ συνεκοινώνουν τουρκικοὶ πληθυσμοί, θὰ ἐξυπηρέτει ὅμως πράγματι τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος, διότι ὕψιστα μὲν ἐθνικὰ συμφέροντα ἐξυπηρετοῦντο διὰ τῆς γραμμῆς ταύτης, παρηγκωνίζετο δὲ ἡ Θεσσαλονίκη, πρὸς μεγίστην ἐμπορικὴν ὠφέλειαν τοῦ Πειραιῶς. Ἀπεκρούσθη λοιπὸν τότε ἡ γραμμὴ ἐκείνη, διότι ἐπέμενεν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιτύχῃ τὴν διὰ τῆς παραλίας ἕνωσιν. Ἀργότερον ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις διέπραξε σφάλμα...

§190ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Πόθεν γνωρίζετε ταῦτα, κύριε συνάδελφε;

§191Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν πληροφορίαν, ὅτι οὐδέποτε ἡ Τουρκία ἐπρότεινεν, οὔτε ἐδέχθη σημεῖον ἑνώσεως.

§192ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατὰ τὸ 1889 καὶ 1890 βεβαίως δὲν προέτεινε.

§193Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὔτε κατὰ τὸ 1891 καὶ 1892.

§194ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη ἀντηλλάγησαν μεταξὺ τῶν δύο Κυβερνήσεων τοιαῦται σκέψεις, καὶ ἐγένοντο αἱ ὑποδείξεις, ἃς προεμνημόνευσα.

§195ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τότε ἐγὼ διεύθυνον καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν· οὐδὲ νύξις δὲ τοιαύτης προτάσεως ἐγένετο.

§196ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔλαβον τὴν πληροφορίαν ταύτην παρ’ ἀνθρώπου ἀναμιχθέντος εἰς τὰ Μακεδονικὰ πράγματα καὶ ἐργασθέντος ἐντολῇ τοῦ Τρικούπη ἐπ’ αὐτῶν.

§197Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ἀνεμίχθη ὁ ἄνθρωπός σας αὐτὸς περισσότερον ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Ἐσωτερικῶν καὶ ἀπὸ τὸν Πρωθυπουργόν.

§198ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς ἀπαντήσω ἐπὶ τούτου, δι’ εὐνοήτους λόγους. Κατόπιν ἡ Τουρκία, πραγματοποιοῦσα ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ἐλέγομεν, ἀλλὰ δὲν ἐπράξαμεν, ἤτοι τὸν ἐξαναγκασμὸν τοῦ γείτονος πρὸς ἀποδοχὴν σημείου ἑνώσεως διὰ τῆς προτέρας κατασκευῆς γραμμῆς παρὰ τὰ σύνορα, εἰς ὃ σημεῖον θὰ προὐτίμα, κατεσκεύασε τὴν γραμμὴν ἀπὸ Θεσσαλονίκης εἰς Μοναστήριον (Βιτώλια). Ἡ γραμμὴ αὕτη διέρχεται διὰ Βερροίας, καὶ τὴν Βέρροιαν μᾶς ὑποδεικνύει ἡ Τουρκία διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης– Μοναστηρίου ὡς σημεῖον τῆς ἑνώσεως τοῦ διεθνοῦς σιδηροδρόμου. Μόλις 50 χιλιομέτρων γραμμὴ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἕνωσιν τῆς Βερροίας μετὰ τῶν Σερβίων, τὴν δὲ γραμμὴν ταύτην πρόκειται νὰ ἐκδώσῃ εἰς κατασκευὴν προσεχῶς ἡ Τουρκία. Εἶναι γνωστόν, ὅτι τὰ Σέρβια εἶναι στρατηγικὸν σημεῖον σπουδαίας σημασίας διὰ τὴν Τουρκίαν. Εἰς τὰ Σέρβια λοιπόν, ἐκεῖ ὅπου ἡ Τουρκία θὰ ἔχῃ κατασκευασμένην τὴν γραμμήν της πρὶν ἀκόμη ἡ πρώτη ἀτμάμαξα τοῦ ἰδικοῦ μας σιδηροδρόμου φθάσῃ εἰς Θήβας, ἐκεῖ θὰ γείνῃ ἀναγκαίως ἡ ἕνωσις μετὰ τῆς γραμμῆς Θεσσαλονίκης–Μοναστηρίου διὰ Βερροίας. Σᾶς ἐρωτῶ λοιπὸν, Κύριοι, ἀπὸ Σερβίων εἰς Πειραιᾶ ποία εἶναι ἡ ὁδὸς, ἣν θ’ ἀκολουθήσῃ ὁ σιδηρόδρομος; Τὰ Καμβούνια ὄρη καὶ ἡ Καλαμπάκα; Ἀπὸ Σερβίων εἰς Θεσσαλίαν μία ὁδὸς ἐνδείκνυται καὶ κυρίως μία ὁδὸς ὑπάρχει. Διὰ τῶν ὑπωρειῶν τοῦ Ἀμάρμπεη καὶ διὰ τῆς κοιλάδος τῆς Δεσκάτης, στρεφομένη πρὸς μεσημβρίαν, εἰσέρχεται εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Τιταρησίου ποταμοῦ, καὶ διὰ τοῦ στενοῦ Μπουγὰζ–Δερβέναγα εἰς τὴν κατὰ τὰ σύνορα θέσιν Μπέη Μύλου, παρὰ τὸν Τύρναβον, καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὴν Λάρισαν. Αὕτη εἶναι ἀναποφεύκτως ἡ γραμμὴ, ἣν θ’ ἀκολουθήσῃ ὁ διεθνὴς σιδηρόδρομος, διότι, ὡς προεξετέθη, ἔχει δώσει ἡ Τουρκία τὸ σημεῖον τῆς ἑνώσεως. Καὶ ὅσα ἀμελέτητα καὶ γεωργικῶς καὶ στρατηγικῶς λέγονται περὶ τοῦ ὅτι δύναται νὰ γείνῃ ἕνωσις διὰ Καλαμπάκας τῶν βουνῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα εἶναι σχεδὸν ἀδιάβατα εἰς γραμμὴν τοιαύτην,—διὰ νὰ διέλθῃ δ’ ἐξ αὐτῶν σιδηροδρομικὴ γραμμὴ πρέπει νὰ δαπανηθῶσιν ἑκατοντάδες ἑκατομμυρίων, χωρὶς νὰ ἐξυπηρετηθῇ οὐδεμία συγκοινωνία,—ὅλα ταῦτα, λέγω, οὐδεμίαν ἔχουν ὑπόστασιν. Ταῦτα ἐκθέτων, δὲν ἀποβλέπω μόνον εἰς τὴν ὑποστήριξιν τῶν συμφερόντων τῆς Λαρίσης, οὔτε δύναται νὰ ἔχῃ ἐπίδρασιν ἡ γνώμη μου ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἀλλ’ ἀποβλέπω εἰς τὰ συμφέροντα τῆς διεθνοῦς συγκοινωνίας καὶ εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα δὲν δύνανται νὰ παροραθῶσι, προκειμένου περὶ κατασκευῆς τοιούτου ἔργου. Ἐν τούτοις, ἂν ἐγὼ σφάλλομαι εἰς τὰς γνώμας μου καὶ τὰς πληροφορίας μου, ἂν ἡ ἕνωσις θὰ γείνῃ δι’ ἄλλου σημείου, ἂν ἡ διὰ Καλαμπάκας γραμμὴ κατορθωθῇ νὰ συναντήσῃ τοὺς σιδηροδρόμους τῆς Τουρκίας, ἂν τὰ Σέρβια δὲν γείνουν σημεῖον ἑνώσεως κλπ., εἶναι δίκαιον, ἐρωτῶ, ἡ Λάρισα, πόλις σημαίνουσα ὑπὸ ἐθνικὴν ἔποψιν, ἡ μητρόπολις τῆς Θεσσαλίας, τὸ πρῶτον καὶ μεγαλείτερον γεωργικὸν κέντρον τῆς Ἑλλάδος, νὰ μείνῃ ἐκτὸς τῆς διεθνοῦς συγκοινωνίας, νὰ μὴ ἀπολαύσῃ τῆς μετὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς σιδηροδρομικῆς ἑνώσεως καὶ τῶν ἐξ αὐτῆς ἐμπορικῶν πλεονεκτημάτων, τῶν ἐξ αὐτῆς ὠφελειῶν τῆς γεωργικῆς καὶ κτηνοτροφικῆς παραγωγῆς; Ὁπωσδήποτε λοιπὸν ἡμεῖς ἔχομεν ἐντολὴν ἀπὸ τοὺς συμπολίτας μας νὰ ζητήσωμεν καὶ ζητοῦμεν νὰ κατασκευασθῇ ἡ γραμμὴ αὕτη ὡς προέκτασις. Οὐδὲν ἔχει νὰ χάσῃ τὸ Κράτος, κατασκευάζον αὐτὴν νῦν ὡς προέκτασιν. Δὲν θὰ μείνῃ ὅμως προέκτασις, ὅταν γείνῃ ἡ ἕνωσις, θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν διεθνῆ γραμμὴν, ἡ ὁποία θὰ διέλθῃ ἐκ Λαρίσης, ὡς προεξέθηκα. Ὁπωσδήποτε δὲ, εἴτε ὡς προέκτασις, εἴτε ὡς τμῆμα τῆς διεθνοῦς γραμμῆς, ἡ γραμμὴ αὕτη δὲν θέλει ἐπιβαρύνει σπουδαίως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἐκ Λαρίσης κ. συνάδελφος, εἶναι τὸ μόνον προσοδοφόρον τμῆμα τῆς γραμμῆς ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι συνόρων. Τὸ τμῆμα τὸ μεταξὺ Δεμερλῆ καὶ Λαρίσης, ἐκτὸς τοῦ ὅτι παρουσιάζει ὀλίγας δυσκολίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, εἶναι καὶ τὸ ἧττον δαπανηρόν· ἐκτὸς τοῦ ὅτι διέρχεται διὰ πληθυσμῶν πυκνῶν καὶ θέλει ἐξυπηρετεῖ προσοδοφόρον διὰ τὴν Ἑταιρείαν κίνησιν ἐπιβατῶν καὶ ἐμπορευμάτων, θέλει συγκεντρώσει καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς Ἁγυιᾶς, τοῦ Τυρνάβου, τῆς Λαρίσης καὶ τῆς Νοτίου Μακεδονίας μετὰ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ἐκ τούτου δὲ καὶ ὁ τόπος θέλει ἐνισχυθῆ καὶ ἡ Ἑταιρεία θέλει ἱκανοποιεῖσθαι ἐκ τῶν εἰσπράξεων. Ὑπὲρ τὰς 150,000 ζῶα θὰ μετακομίζωνται κατ’ ἔτος εἰς Ἀθήνας, διότι οἱ ζωέμποροι θέλουσι προτιμᾷ τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν, διὰ ν’ ἀποφεύγωσι τὴν φθορὰν, ἥτις γίνεται κατὰ τὴν διὰ τῶν ἀτμοπλοίων μεταφοράν, καθ’ ἣν καὶ ἀρκετὰ πρόβατα πνίγονται, ἢ ἐκ τῆς κακουχίας καὶ πείνης ἐλαττοῦται τὸ βάρος αὐτῶν, καὶ διὰ νὰ μὴ ἐπιβαρύνωνται δι’ ἐξόδων ἐπιβιβάσεων καὶ ἀποβιβάσεων, λιμενικῶν φόρων καὶ ἄλλων ἐξόδων καὶ ζημιῶν...

§199ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Δὲν εἴδετε τὴν διατίμησιν;

§200ΡΟΔΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἔχετε ἀντιρρήσεις, λαμβάνετε κατόπιν τὸν λόγον. Ἀφήσατε, παρακαλῶ, νὰ τελειώσω. Ὡς προεῖπον, τὸ ζωεμπόριον θέλει προτιμήσει τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμήν. Ὅτε πρό τινος ἐταξείδευον ἐκ Βόλου εἰς Πειραιᾶ, παρετήρησα ὅτι ἐκ τριακοσίων προβάτων φορτωθέντων εἰς τὸ ἀτμόπλοιον ἐννέα ἐπνίγησαν. Εἶναι προφανὲς λοιπὸν, ὅτι τὸ ἐμπόριον, πρὸς ἀποφυγὴν τοιούτων ζημιῶν, θέλει προτιμήσει τὴν σιδηρᾶν ὁδὸν, οἱονδήποτε καὶ ἂν ἦναι τὸ τιμολόγιον. Ὥστε εἶναι πιθανὸν, ὅτι ὑπὲρ πᾶν ἄλλο τμῆμα τὸ τμῆμα τοῦτο θὰ ἔχῃ εἰσοδήματα καλύπτοντα τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου. Οὐδεὶς λοιπὸν ὑπῆρχε λόγος νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία, ἣν προετείναμεν. Δι’ αὐτῆς ζητοῦμεν νὰ ὑπάρξῃ ὑποχρέωσις πρὸς κατασκευὴν τῆς ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν γραμμῆς, ὑποχρέωσις ὄχι μόνον ἐθνικὴ, ἀλλὰ καὶ νομική· νὰ μὴ δύναται ν’ ἀποκρούσῃ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης ἡ Ἑταιρεία, ἀλλὰ καὶ νὰ μὴ ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς κρίσεως μιᾶς οἱασδήποτε Κυβερνήσεως ἡ κατασκευὴ ἢ μὴ αὐτῆς. Εἶναι ἀνάγκη, τὸ ἔθνος διὰ τῆς νομίμου ἀντιπροσωπείας του, ἀναγνωρίζον τὸ δίκαιον τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Λαρίσης, νὰ κυρώσῃ ἐπισήμως τὴν κατασκευὴν ἔργου χρησίμου καὶ ἐπωφελοῦς ἐθνικῶς, ἐμπορικῶς καὶ οἰκονομικῶς, μέλλοντος νὰ ἐξυπηρετήσῃ καὶ προαγάγῃ τὴν παραγωγὴν σπουδαιοτάτου ὑπὸ γεωργικὴν ἔποψιν διαμερίσματος, ὅπως ἐξεγερθῇ τὸ ἠθικὸν τοῦ τόπου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον κατέπεσε συνεπείᾳ ἐπανειλημμένων δοκιμασιῶν καὶ τὸ ὁποῖον θὰ ἐξακολουθήσῃ δυστυχῶς καταπῖπτον, ἐν ὅσῳ βλέπει ἀστοργίαν καὶ παραγκώνισιν ἐπιστέφουσαν τὰς ἄλλας αὐτοῦ ἀτυχίας. Ὁ λαὸς εὑρίσκεται ἐκεῖ ἐν κατηφείᾳ καὶ πένθει· βλέπων δὲ ὅτι μέγα κακὸν πρόκειται ν’ ἀπεργασθῇ κατ’ αὐτοῦ, ἐξανέστη κατὰ τῆς ἀδικίας. Ἡ ἰδέα, ὅτι ἐγκαταλείπεται ἡ Λάρισα, ἔχει ἐπηρεάσει τὸν λαὸν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ νομίζωσιν ἐκεῖ πάντες, ὅτι ἔμεινεν ἔρημος καὶ ἀπροστάτευτος ὁ τόπος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν ν’ ἀποδεχθῇ καὶ ψηφίσῃ τὴν πρότασίν μας, ἱκανοποιοῦσαν τὰς δικαίας ἀξιώσεις τοῦ λαοῦ ἐκείνου, ὅστις οὕτω μόνον θέλει πεισθῆ, ὅτι δὲν ἐγκατελείφθη ἐν τῇ ἀτυχίᾳ του, ἀλλ’ ὅτι προστατεύεται καὶ θὰ προστατευθῇ ἐν τῷ δικαίῳ του.

§201Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Παρακαλῶ καὶ αὖθις τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῆς τροπολογίας ἡμῶν. Καὶ ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν ἔχει τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῇ τὴν παράκλησιν ὁλοκλήρου νομοῦ, ἢ μᾶλλον ὁλοκλήρου λαοῦ, τότε βεβαίως θὰ ἐπισπάσῃ τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους καὶ ἡμῶν. Ἂν ὅμως ἀκούσωμεν δυστυχῶς ἓν Ὄχι, τότε θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἵνα αὔριον μοὶ δοθῇ πέντε λεπτῶν ἀκρόασις, ὅπως καταδείξω, ὄχι ὅτι εἶναι συμφέρον ἐθνικὸν νὰ φθάσῃ ἡ γραμμὴ μέχρι Λαρίσης, οὔτε ὅτι λόγῳ εὐσπλαγχνίας πρὸς τὸν λαὸν ἐκεῖνον πρέπει νὰ εἰσακουσθῇ ἡ παράκλησις αὕτη, — διότι ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ ὑποστηρίξῃ τὸν ἀτυχῆ ἐκεῖνον τόπον, ὅστις κατὰ μέγα μέρος ὀφείλει τὴν δυστυχίαν του εἰς τὴν ἀστόχαστον, ἵνα μὴ μεταχειρισθῶ σκληροτέραν λέξιν, ἐνέργειαν τῆς Κυβερνήσεως τῆς Ἑλλάδος, — ἀλλ’ ὅπως ἀποδείξω, διὰ ξηρῶν μὲν ἀριθμῶν, ἀλλὰ μεγάλην ἐχόντων εὐγλωττίαν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος μεταξὺ Λαρίσης καὶ Πειραιῶς θὰ ἐπιφέρῃ μεγάλα κέρδη, διότι, ὡς εἶπε καὶ ὁ κ. ἐκ Τυρνάβου συνάδελφος, πολλὰ καὶ ποικίλα προϊόντα θέλει μεταφέρει ἀπὸ Λαρίσης εἰς Ἀθήνας, καὶ θὰ σᾶς ἀποδείξω διὰ στατιστικῶν, ὅτι κατὰ τὸ πρῶτον μόνον ἔτος, ἤτοι ἅμα τῇ ἐνάρξει τῆς λειτουργίας αὐτῆς, ἡ γραμμὴ αὕτη κατ’ ἐλάχιστον θ’ ἀποδώσῃ 150,000 δραχμάς. Δὲν θέλω νὰ μακρηγορήσω νῦν, ἵνα μὴ καταπονήσω τὴν Βουλὴν διὰ τῆς κακοήχου φωνῆς μου (ἱλαρότης καὶ ψίθυρος). Δὲν δέχομαι, Κύριοι, εὐφυολογήματα, τοὐλάχιστον τὴν στιγμὴν ταύτην,—ἄλλοτε εὐχαρίστως.—Ἤδη πρόκειται περὶ ὑψίστων συμφερόντων, καὶ ὁ νοῦς μου τρέχει εἰς τὴν Λάρισαν. Παρακαλῶ λοιπὸν θερμῶς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ παύσῃ ἔχων ἡμᾶς ἐν βασανιστηρίῳ, —διότι μεγαλείτερον βασανιστήριον ἀπὸ τὴν ἀνυπομονησίαν δὲν ὑπάρχει, —νὰ μᾶς εἴπῃ ἐπὶ τέλους τὸν τελευταῖον αὐτοῦ λόγον. Ἂς εἴπῃ ἓν ναὶ ἢ ὄχι. Ἐὰν ἡ ἀπάντησίς του εἶναι ὄχι, θὰ κύψωμεν τὸν αὐχένα, ἀλλὰ πολεμοῦντες.

§202Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς συμβάσεως ἢ νὰ ὑποβάλω τροπολογίαν. Τὴν σύμβασιν θεωρῶ ὡς πληροῦσαν μέγα κενὸν, ὡς ἱκανοποιοῦσαν ἐθνικὴν ἀνάγκην, ὡς προνοοῦσαν περὶ θεραπείας γενικῶν συμφερόντων σπουδαίων, καὶ εἶμαι ὑπὲρ αὐτῆς. Ἐνόμισα ὅμως ἀναγκαῖον —καὶ περὶ τούτου εἶπόν τινα κατ’ ἰδίαν τῷ κυρίῳ Πρωθυπουργῷ καὶ Ὑπουργῷ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν,— νὰ κάμω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 41 τῆς συγγραφῆς (cahier des charges). Κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο «αἱ δι’ ἐπιβάτας ἅμαξαι θὰ ὦσιν εἴτε ἀρθρωταὶ εἴτε μὲ ἀκάμπτους ἄξονας μετὰ πλαγίων θυρίδων, ἢ μετὰ ἢ ἄνευ κατὰ μῆκος διαδρόμου.» Ἐν ταῖς λέξεσι ταύταις θίγεται τί; Θίγεται τὸ ζήτημα τοῦ συστήματος τῶν ἁμαξῶν. Δύο συστήματα κατασκευῆς τροχαίου ὑλικοῦ ὑπάρχουσι· τὸ σύστημα δηλαδὴ ἁμαξῶν εἰς διαμερίσματα (compartiments) μετὰ θυρῶν πλαγίων (portières latérales), ὅπως εἶναι αἱ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν, καὶ τὸ σύστημα τοῦ διαδρόμου (couloir) ἀπὸ τῆς πρώτης μέχρι τῆς τελευταίας ἁμάξης, ὅπως εἶναι περίπου αἱ τοῦ σιδηροδρόμου Λαυρίου καὶ αἱ τῶν Θεσσαλικῶν, νομίζω, σιδηροδρόμων. Ἐκ τῶν δύο συστημάτων τὸ πρῶτον εἶναι τὸ λειτουργοῦν ἐν Γαλλίᾳ, Ἀγγλίᾳ, Ἰταλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ, καὶ περὶ τούτου πρόκειται καὶ ἐνταῦθα. Εἰς τὴν παρατήρησίν μου ὡρμήθην ἐκ τῶν γενομένων ἐν Γαλλίᾳ συζητήσεων, διότι παρετηρήθη ὅτι διὰ τοῦ πρώτου συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ εἰς τὰ περισσότερα μέρη τῆς Εὐρώπης, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου κατεσκευάσθησαν οἱ πρῶτοι σιδηρόδρομοι ἐν Εὐρώπῃ, οἱ ἐν Γαλλίᾳ, Ἀγγλίᾳ, Γερμανίᾳ καὶ καθεξῆς, ἀπεδείχθη ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀσφάλεια εἰς τοὺς ἐπιβάτας.

§203Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Διὰ τῶν wagons à portières latérales;

§204ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τῶν wagons à portières latérales, τῶν ἁμαξῶν δηλ. μὲ πλατείας θύρας, ὅπως εἶναι αἱ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς. Εἶναι γνωστὸν εἰς πάντας ἡμᾶς καὶ ἰδίως τοὺς διατρίψαντας ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ, ὅτι αἱ δολοφονίαι αἱ τραγικαὶ ἐγένοντο ἐν ταῖς ἁμάξαις τοῦ πρώτου συστήματος, ὄχι μόνον τὴν νύκτα, ἀλλὰ καὶ τὴν ἡμέραν, ἐκ τῶν δολοφόνων δὲ οἱ πλεῖστοι σχεδὸν διέφυγον τὴν σύλληψιν καὶ τιμωρίαν, κατορθώσαντες τὴν νύκτα εὐκολώτερον, ἀλλὰ καὶ τὴν ἡμέραν ἀκόμη, νὰ ἐξέλθωσιν εἰς ἄλλους διαμέσους σταθμοὺς, ἢ καὶ νὰ πηδήσουν ἐκ τῶν ἁμαξῶν. Οἱ πρεσβύτεροι τῶν συναδέλφων τῶν ἐν Γαλλίᾳ σπουδασάντων, ὡς ὁ κ. Δραγούμης, ὁ κ. Θεοτόκης, ὁ κ. Ράλλης καὶ ἄλλοι, ἐνθυμοῦνται ἴσως τὴν δολοφονίαν τοῦ Προέδρου τῶν Ἐφετῶν, ἥτις ἐγένετο μεταξὺ Παρισίων καὶ Λυὼν καὶ ἧς δὲν εὑρέθη ὁ δράστης.

§205ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Καὶ εἷς Γάλλος συνταγματάρχης ἐπίσης ἐδολοφονήθη.

§206ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐν Ἀγγλίᾳ ἀνεκαλύφθη κατὰ σύμπτωσιν τὸ 1865 ὁ δολοφόνος Müller, διότι ἐλησμόνησε τὸν πῖλόν του ἐν τῷ διαμερίσματι τῆς ἁμάξης, ἡ δὲ ἀνάκρισις ἐκ τούτου κατώρθωσε νὰ τὸν ἀνεύρῃ. Ἐννοεῖται ὅτι ὁ φόβος τῆς δολοφονίας ὑπάρχει, ὅταν εὑρίσκωνται 2 ἢ 3 μόνον πρόσωπα ἐν τῷ αὐτῷ διαμερίσματι καὶ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι συνέβη καὶ εἰς ἐμὲ τοιοῦτόν τι. Ἐταξείδευον διὰ πρώτην φορὰν ἐκ Παρισίων εἰς τὸ Πλομπιὲρ, ὅπερ κεῖται εἰς τὰ Βόσγια ὄρη, τὰ μεταξὺ Γαλλίας καὶ Γερμανίας. Ὅτε ἀνεχωρήσαμεν ἐκ Παρισίων, ἦσαν πλήρεις αἱ θέσεις, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἐφθάνομεν εἰς διαφόρους πόλεις ἠραιοῦντο οἱ ἐπιβάται, καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἐμείναμεν μόνον δύο ἐν τῷ αὐτῷ διαμερίσματι. Ἐνομίσαμεν ἀμφότεροι κατὰ τὴν νύκτα δολοφόνον ὁ εἷς τὸν ἕτερον, καὶ τὸ πρωΐ ἐγελάσαμεν διὰ τὸν φόβον ἡμῶν, διότι ἐγὼ μὲν ἤμην πρεσβευτὴς τῆς Ἑλλάδος τότε ἐν Ρώμῃ, ὁ δὲ ἄλλος Γάλλος νομάρχης. Διότι οἱ δολοφόνοι δὲν διακρίνονται, καθὼς ἠξεύρετε, ἐκ τῆς ἀγρίας μορφῆς (ἱλαρότης). Ἐνόμισαν ὅτι τοῦτο ἠδύνατο νὰ προληφθῇ διὰ τοῦ ἠλεκτρικοῦ κομβίου ἢ διὰ τῆς ὑελοφράκτου θυρίδος, τῆς μεταξὺ τῶν διαμερισμάτων, ἀλλὰ καὶ ταῦτα ἀπεδείχθησαν ἀνεπαρκῆ. Τὸ μόνον σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐθεωρήθη ἐξασφαλίζον τοὺς ἐπιβάτας, εἶναι τὸ σύστημα τὸ ὁποῖον ἰδιαιτέρως ἐξέθηκα πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸ τοῦ διαδρόμου τῶν ἁμαξῶν. Καὶ εὐτυχῶς ἡ διασκευὴ τοῦ ἄρθρου 41 τῆς συγγραφῆς εἶναι δυνητική. Πρέπει ν’ ἀφίνηται εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ προνοήσῃ περὶ τοῦ καλλιτέρου συστήματος, κατ’ ἐμὲ δὲ, δὲν ὑπάρχει ἄλλο σύστημα καλλίτερον τοῦ συστήματος τοῦ διαδρόμου. Αἱ ἑταιρεῖαι ὅμως δὲν προτιμῶσιν αὐτὸ, διότι διὰ τοῦ ἄλλου ἔχουσιν εἰς τὴν διάθεσίν των περισσοτέρας θέσεις. Κρίνω περιττὸν νὰ μακρηγορήσω. Ἐνόμισα ὅτι ἔπρεπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου νὰ κάμω τὴν παρατήρησιν ταύτην διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων· ὅταν δὲ ὑπάρχῃ ἡ προσοχὴ αὕτη, δὲν εἶναι φόβος νὰ προκύψῃ τι δυσάρεστον καὶ ἀνεπανόρθωτον. Ἕν μόνον προσθέτω, ὅτι οἱ ἁρμόδιοι τῆς Διευθύνσεως τῶν δημοσίων ἔργων ἐν καιρῷ τῷ δέοντι πρέπει νὰ προνοήσωσιν, ὥστε ἡ Ἑταιρεία νὰ προτιμήσῃ τὸ σύστημα τὸ ἐξασφαλίζον τοὺς ἐπιβάτας, καὶ ἡ Ἑταιρεία νὰ μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ εἴπῃ: «ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις ἐπροτίμησε τὸ ἓν σύστημα, δὲν δύναται νὰ ἐπιβάλῃ τὸ ἄλλο». Διότι ἐν Γαλλίᾳ ἀνεφύη τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ἡ Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ ἐπιβάλῃ μεταρρυθμίσεις ἐπὶ τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ δι’ ἄλλου συστήματος, ἀλλ’ αἱ ἑταιρεῖαι, ἔχουσαι συμβάσεις, εἶπον ὅτι δὲν δύνανται νὰ ὑποστῶσι ζημίαν πολλῶν ἑκατομμυρίων, μεταβάλλουσαι τὸ σύστημα τοῦ τροχαίου ὑλικοῦ ῥιζηδόν. Σήμερον ὅλοι οἱ νέοι σιδηρόδρομοι γίνονται ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ νέου συστήματος. Ὁ νέος σιδηρόδρομος μεταξὺ Παρισίων καὶ Ὀρλεὰν ἐγένετο ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ συστήματος τὸ ὁποῖον σᾶς ἐξήγησα. Ἐπίσης οἱ Ἑλβετικοὶ καὶ οἱ Ρωσσικοὶ σιδηρόδρομοι, οἱ ὁποῖοι εἶναι νεώτεροι, καὶ ὅλαι αἱ νέαι γραμμαὶ τῶν σιδηροδρόμων ἐν Γαλλίᾳ, ἐφ’ ὧν λειτουργοῦσιν αἱ λεγόμεναι ἁμαξοστοιχίαι τῆς πολυτελείας (trains de luxe), τοιαῦται δὲ εἶναι αἱ μεταξὺ Παρισίων καὶ Νικαίας καὶ Παρισίων καὶ Βισὺ γραμμαί. Ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ εἴπω ταῦτα, ἀφοῦ καὶ κατ’ ἰδίαν ἐπέστησα τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ ἄλλων ἐγκρίτων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου εἰς τὸ προκείμενον θέμα, διὰ νὰ λάβωσι πρόνοιαν περὶ τούτου, πρὸς τὸ συμφέρον τῆς δημοσίας ὑπηρεσίας καὶ τῆς Πολιτείας, οἱ ἁρμόδιοι, οἱ διευθύνοντες τὰ δημόσια ἔργα, ὅπως μὴ δεσμευθῇ τὸ Κράτος ἀπέναντι τῆς Ἑταιρείας, ἀλλ’ ἔχῃ τὴν ἐλευθερίαν τῆς ἐπιλογῆς.

§207Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ χθὲς μᾶς ἐβεβαίωσε καὶ σήμερον ἀκόμη βεβαιοῖ, ὅτι ἤθελεν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μεταξὺ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν, ὅπως λάβωμεν γνῶσιν αὐτῆς καὶ δυνηθῶμεν ν’ ἀντιληφθῶμεν ἀκριβῶς, διατὶ ἐτέθησαν διατάξεις, αἵτινες, ἴσως τινὲς, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἐγώ, νομίζουσιν, ὅτι ἔχουσί τι τὸ ὑπερβολικὸν διὰ τὴν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων καὶ τὴν τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου.

§208Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸν φάκελον, ὃν μοὶ ἐζητήσατε, Γαλλιστὶ καὶ Ἑλληνιστὶ καταθέτω εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ἡ βραδύτης τῆς καταθέσεως προῆλθεν ἐκ τῆς μεταφράσεως, ἥτις μόλις πρὸ ὀλίγου ἐπερατώθη. Καταθέτων τοῦτον, παρακαλῶ τοὺς βουλομένους νὰ λάβωσι γνῶσιν, νὰ μὴ ζητήσωσιν ὅμως νὰ τυπωθῇ, διότι δὲν εἶναι πρέπον νὰ γείνῃ τοῦτο.

§209Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης εἶναι ἔργον κοινῆς ὠφελείας, τὸ μέγιστον τῶν μέχρι τοῦδε ἐκτελεσθέντων, καὶ κατ’ ἐμὴν γνώμην τὸ λυσιτελέστερον πάντων. Βεβαίως ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς τοῦ στενοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Κορίνθου–Αἰγίου–Πατρῶν–Πύργου εὐκολύνει τὴν συγκοινωνίαν, ὡς εὐκολύνει αὐτὴν περισσότερον ἡ ἑτέρα γραμμὴ τῆς Πελοποννήσου, διαφέρουσα ἀπὸ τὴν πρώτην, διότι δὲν εἶναι παραλιακὴ, ἀλλὰ διασχίζει τὴν κεντρῴαν Πελοπόννησον. Ἀλλ’ ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης, κατ’ ἐμὴν γνώμην, εἶναι ἔργον μεγίστης ἐθνικῆς ὠφελείας, ἐξυπηρετεῖ ἀληθῆ συμφέροντα καὶ κοινωνικὰ καὶ πολιτικά. Διὰ τοῦτο ὁμολογῶ, ὅτι μετὰ μεγάλης εὐχαριστήσεως εἶχον ἀκούσει, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον προέβαινεν εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, καὶ ὅτι αἱ διαπραγματεύσεις αὗται πιθανῶς ἤθελον καταλήξει εἰς αἴσια ἀποτελέσματα. Τὴν εὐχαρίστησιν ταύτην ἐδήλωσα εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ὅτε πρό τινων ἡμερῶν ἠγόρευον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καθῆκον ἔχω νὰ δηλώσω αὐτὴν καὶ σήμερον. Ἡ μελέτη ὅμως τῆς συμβάσεως, τὴν ὁποίαν διεξήγαγον αὐτὰς τὰς ἡμέρας, ὁμολογῶ ὅτι μοὶ ἀφῆκε κενά, ἐπὶ τέλους δὲ μοὶ ἀφῄρεσε καὶ τὴν ποίησιν, τὴν ὁποίαν ἡ ἔννοια τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου μοὶ εἶχεν ἐμποιήσει. Μοὶ ἀφῆκε κενὰ, διότι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ Λαρίσης ἠρεύνησαν δὲν εἶναι, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ζήτημα τοπικοῦ ὀφέλους. Ὁμολογῶ ὅτι αἱ παραστάσεις τοῦ κ. Καραστεργίου, βουλευτοῦ ἐκ Λαρίσης, τοῦ πρώτου ἀγορεύσαντος, ἦσαν πλήρεις, καὶ ἡ παράστασις τῆς χρησιμότητος τοῦ ἔργου τῆς προεκτάσεως τῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης ἦτο ἀκριβής. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν ἔπρεπεν οἱ μετ’ αὐτὸν ἀγορεύσαντες νὰ χειρισθῶσι τὸ ζήτημα μόνον ἀπὸ τῆς ἀπόψεως τῆς ὠφελείας τῆς πόλεως Λαρίσης ἢ τῆς ἐπαρχίας Λαρίσης· μοὶ ἐφάνη μάλιστα, ὅτι τοσοῦτον εἶχον καταληφθῆ ἀπὸ τὴν στοργὴν πρὸς τὸν τόπον τῆς γεννήσεώς των, πρὸς τὸν τόπον τῆς κατοικίας αὑτῶν, ὥστε ὑπέλαβον, ὅτι παρεστάθησαν προσλιπαροῦντες, ὅτε ἀπευθύνοντο πρὸς τὸν Πρωθυπουργὸν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐζήτουν νὰ ἐπεκταθῇ ἡ γραμμὴ μέχρι τῆς πόλεως Λαρίσης. Δὲν θέλω νὰ ψαύσω τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου ἔδωκεν εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος. Ἴσως ἐὰν οἱ συνάδελφοι οἱ καθήμενοι ἄντικρυ δὲν ἤθελον ἐπιστήσει τὴν προσοχήν των εἰς τὴν ἑρμηνείαν ταύτην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τυρνάβου, ἴσως ἤθελε διέλθει ἀπαρατήρητος, καὶ δὲν ἤθελον κρίνει ἄξιον νὰ τρέψω τὸν λόγον μου ἐπὶ τούτων. Ἡ ἡλικία ὅμως, τὴν ὁποίαν ἄγω, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα νὰ συμβουλεύσω τοὺς νεωτέρους, ὅτι ἀπαιτεῖται πολλὴ προσοχὴ καὶ ἐγκράτεια γλώσσης, ὅταν θίγωσι ζητήματα μεγάλου συμφέροντος καὶ μεγάλης ἐννοίας· διότι μεγάλης σημασίας ἔργον ἦτο ἡ παραχώρησις εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν, ταπεινοῦται δὲ ὄντως τοῦ ἔργου ἐκείνου ἡ σημασία διὰ τῆς ἑρμηνείας, ἣν ἀπέδωκεν εἰς αὐτὸ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τυρνάβου κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην. Ἡ παραχώρησις τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν ἐγένετο ὑπὸ τῆς Εὐρώπης πάσης ὡς ἀντιστάθμισμα μεγάλων συμβεβηκότων, τὰ ὁποῖα συνετελέσθησαν ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς χερσονήσου ἐπὶ ζημίᾳ τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ ἐνισχύσει ἄλλων φυλῶν. Καὶ αὐτὸ τὸ ἀντισήκωμα τῆς παραχωρήσεως τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν ἦτο μικρὸν καὶ ταπεινὸν ἀντισήκωμα ἀπέναντι τῆς ἐπιγενομένης εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν ζημίας, ἡ ὁποία ἦτο πολὺ ὑπερτέρα. Ἤθελε δ’ εἶσθαι τῳόντι πρᾶξις ἀξία ἐλέγχου, ἀνάρμοστος εἰς τὴν Εὐρώπην, ἐὰν, ὅτε ἀπεφάσιζε τὴν παραχώρησιν εἰς τὸ ἡμέτερον Κράτος τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν, ἔπραττε τοῦτο, ἵνα δοκιμάσῃ ἡμᾶς, πῶς διοικοῦμεν, προκειμένου μάλιστα περὶ χωρῶν, αἱ ὁποῖαι διοικοῦνται ἀπὸ Τούρκους. (Εὖγε! ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Δὲν ἐννοῶ, πῶς τινες νομίζουσιν, ὅτι δύνανται νὰ ὁμιλῶσι περὶ τῶν ἐθνικῶν ζητημάτων μετὰ τοσαύτης εὐκολίας. Ἤκουσα καὶ ἀλλαχοῦ πολίτας χωρῶν, αἱ ὁποῖαι προσηρτήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, νὰ παραπονῶνται κατὰ τῆς προσαρτήσεως αὐτῶν εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ ἐνίοτε νὰ μεμψιμοιρῶσι διὰ τὴν μεταβολὴν ταύτην τῆς τύχης των. Δὲν πιστεύω ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ ἔχουσιν ἀφορμὰς νὰ παραπονεθῶσι διὰ τὸ μέγα συμβεβηκὸς τῆς ἀπαλλαγῆς των ἀπὸ τῆς Ὀθωμανικῆς κυριαρχίας. Οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ λησμονηθῇ, ὅτι, καὶ ὅτε ἡ ἕνωσις συνετελέσθη, γνωστὸν ἦτο καὶ εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς, γνωστὸν ἦτο καὶ εἰς τὴν Εὐρώπην σύμπασαν, ὅτι ἡ ἕνωσις ἐγένετο μετὰ Κράτους μικροῦ καὶ ἀσθενοῦς, καὶ πτωχοῦ, καὶ ὅτι δὲν προσηρτῶντο αἱ Θεσσαλικαὶ ἐπαρχίαι οὔτε εἰς τὴν Ἀγγλίαν, οὔτε εἰς τὴν Γαλλίαν, οὔτε εἰς ἄλλο Κράτος πλούσιον καὶ ἔχον ἄφθονα τὰ μέσα, ἵνα χύσῃ θησαυροὺς, ὅπως μεταβάλῃ τὴν φάσιν τῶν προσαρτηθεισῶν ἐπαρχιῶν. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι, καὶ ἂν τυχὸν δὲν ἐξεπληρώθησαν πάντες οἱ πόθοι τῶν Θεσσαλῶν, θέλει εἶσθαι λίαν παραμυθητικὸν εἰς αὐτοὺς, ὅτι συζῶσι μεθ’ ἡμῶν, τῶν ὁμοφύλων καὶ ὁμοθρήσκων, ὅτι ἔχουσι κοινὰ μεθ’ ἡμῶν τὰ ἀγαθὰ καὶ τὰ παθήματα τοῦ βίου, καὶ ὅτι θεωροῦσιν ἡμᾶς ἀδελφοὺς, ὡς ἡμεῖς θεωροῦμεν αὐτοὺς ἀδελφούς. Δὲν ὑπάρχει βεβαίως Κυβέρνησις, ἥτις ἤθελε παραγνωρίσει τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἐδημιούργησεν εἰς ἡμᾶς προσθέτως ὁ τελευταῖος ἀτυχὴς πόλεμος. Ἐν τῷ μέσῳ τῶν μεγάλων συμφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπέσκηψαν εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος καὶ εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν, οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους ἐμερίμνησαν καὶ ἔπραξαν πᾶν ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωσι πρὸς ἀνακούφισιν, πρὸς παραμυθίαν τοῦ πληθυσμοῦ ἐκείνου, τοῦ τοσοῦτον δοκιμασθέντος. Ἀλλὰ καὶ πρὸ τοῦ συμβεβηκότος τούτου, τοῦ ἀτυχοῦς, κατεδηλώθη πολλάκις ἡ πρόνοια τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων πρὸς βελτίωσιν τῆς τύχης τῆς Θεσσαλικῆς χώρας. Δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ οἱ παρόντες Ὑπουργοὶ καὶ πάντες οἱ διάδοχοι αὐτῶν θέλουσι παρασταθῆ ἐπίσης πρόθυμοι νὰ ἔλθωσιν ἐπίκουροι καὶ νὰ πράξωσι πᾶν ὅ,τι τὰ μέσα τοῦ Κράτους ἐπιτρέπουσιν, ἵνα βελτιώσωσι τὴν τύχην τῆς χώρας καὶ τοῦ λαοῦ ἐκείνου. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅσον καὶ ἂν πρέπῃ Κυβέρνησίς τις νὰ ἀποβλέπῃ καὶ εἰς τὰ τοπικὰ συμφέροντα, καὶ νὰ συνδυάζῃ ταῦτα μὲ τὰ γενικὰ, ὑποτάσσουσα ἐκεῖνα εἰς ταῦτα, ὅταν πρόκηται περὶ τῆς διευθύνσεως τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου τούτου, ὅταν πρόκηται ν’ ἀποφασισθῇ, ἐὰν πρέπει ὁ σιδηρόδρομος νὰ ἐπεκταθῇ ἢ νὰ μὴ ἐπεκταθῇ εἰς τὴν Λάρισαν, πρέπει νὰ ἐπικρατήσωσι συμφέροντα γενικώτερα, σκέψεις γενικώτεραι, αἱ γενικώτεραι δὲ σκέψεις καὶ τὰ γενικώτερα συμφέροντα ἐπιβάλλουσι τὴν προέκτασιν τῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης. Χθὲς, καθ’ ἣν ὥραν ἐλύετο ἡ συνεδρίασις, ἀνακοίνωσίς τι, τὴν ὁποίαν ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἐποιήσατο, ὅτε ἐζητεῖτο νὰ τυπωθῇ ἡ προταθεῖσα τροπολογία περὶ ἐπεκτάσεως τῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης, ἡ ἀνακοίνωσις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο, ὅτι ἐπεφυλάσσετο ν’ ἀποφήνηται γνώμην κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, μοὶ ἔδιδε τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἤθελον ἀκούσει τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ δηλοῦντος σήμερον τὴν γνώμην αὐτοῦ ἐπὶ τῆς τροπολογίας ἐκείνης. Ἐὰν τοῦτο ἤθελε γείνῃ, δὲν ἤθελον βεβαίως ἐνοχλήσει τὴν Βουλὴν, ἀπασχολῶν αὐτὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Ἀλλ’ ἀφοῦ τυγχάνει ἔτι ἄγνωστον, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις θέλει ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου γνώμην, ἣν εὑρίσκομεν ἐν τῇ συμβάσει, τὴν ὁποίαν ὑπέγραψεν, ἢ ἂν θέλει ἀποδεχθῆ μεταβολὴν τῆς γνώμης ταύτης, ἀναγκάζομαι δι’ ὀλίγων νὰ παραστήσω, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης, εἴτε ἤθελε θεωρηθῆ ὡς σιδηρόδρομος διεθνὴς, εἴτε ἤθελε θεωρηθῆ ὡς σιδηρόδρομος ἐσωτερικῆς συγκοινωνίας, ἀναποφεύκτως πρέπει νὰ ἐπεκταθῇ μέχρι Λαρίσης. Ὁ λόγος ὅτι πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς γραμμῆς ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν ἡ ἔρευνα, ποία θὰ ἦναι ἡ διεύθυνσις τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι τῶν ὁρίων, πρὸς συνάντησιν τῆς γραμμῆς τοῦ σιδηροδρόμου τῆς Τουρκίας, ἡ ἔρευνα αὕτη μοὶ φαίνεται ἐντελῶς περιττή. Γνωστὸν εἶναι, ποῖαι διευθύνσεις ἐγένοντο μέχρι τοῦδε ἀντικείμενον τῶν γενομένων μελετῶν, ὅπως ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης συναντήσῃ τὴν Ὀθωμανικὴν γραμμήν· ἀλλ’ ἀναντίρρητον κατεδείχθη πάντοτε, ὅτι, οἱαδήποτε τῶν διευθύνσεων τούτων γένηται ἀσπαστὴ, εἴτε ἡ παραλιακὴ γραμμὴ τῶν Τεμπῶν, εἴτε πᾶσα ἄλλη γραμμὴ, πάντοτε ἀνεγνωρίσθη, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παροραθῶσι τὰ συμφέροντα, τὰ ὁποῖα θέλει ἐξυπηρετήσει ἡ προέκτασις τῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἔχω ἀναγνώσει λόγον, τὸν ὁποῖον ἀπήγγειλεν ἐν Λαρίσῃ ὁ ἀποθανὼν ἡγέτης τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου εἶσθε μέλη ὑμεῖς, Κύριοι, ὅτε ἐκεῖνος ἐπεσκέφθη τὴν Λάρισαν. Ὑπισχνεῖτο εἰς τοὺς κατοίκους τῆς πόλεως ἐκείνης, ὅτι ἤθελεν ἀσχοληθῆ, ἵνα μεταποιήσῃ τὴν Λάρισαν εἰς κέντρον πολιτικὸν, ἐμπορικὸν, γεωργικὸν, ἐθνικόν. Δὲν γνωρίζω, ἂν αἱ ἐλπίδες, ἃς ἔδιδε τότε εἰς αὐτοὺς, ἦσαν ὑπερβολικαὶ, ἀλλὰ καὶ ἂν αἱ ὑποσχέσεις, τὰς ὁποίας οὕτως ἔδιδεν, ὑπερέβαινον τὰ ὑπάρχοντα κυβερνητικὰ μέσα καὶ τὰ ὅρια, μέχρι τῶν ὁποίων ἐκτείνεται ἡ ἐνέργεια τῶν Κυβερνήσεων τῆς Ἑλλάδος, ὑμεῖς ἔχετε καθῆκον, ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὸν ἡγέτην ὑμῶν, νὰ ἀποδείξητε, ὅτι δὲν ἐλησμονήσατε τοὺς λόγους του ἐκείνους, καὶ ὅτι ἐργάζεσθε νὰ ἐκτελέσητε αὐτούς. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι οὐδεὶς ἤθελε προβάλει ὅτι δέον νὰ ὁδηγήσωσι τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν ἡμῶν σκέψεις οἰκονομίας, φειδοῦς, περιστολῆς τῶν δαπανῶν. Ἡ δαπάνη τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν εἶναι τόσον μικρὰ, ἡ δὲ ὑπηρεσία τοῦ κεφαλαίου, τὸ ὁποῖον θέλει δαπανηθῆ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ τμήματος τούτου, τοσοῦτον μικρὰ, ὥστε δὲν εἶναι δυνατὸν τοιοῦτός τις λόγος νὰ ἀναστείλῃ τοὺς κυβερνήτας ἀπὸ τοῦ μέτρου τῆς ἐπεκτάσεως ταύτης. Διὰ τοῦτο ὁμολογῶ, ὅτι ἀκόμη ἔχω τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει παραβλέψει τὴν ἀνάγκην ταύτην. Αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας μεταδίδω ὑμῖν, ἀνάγονται εἰς λεπτομερείας. Εἶναι δὲ καὶ ἄλλη τις λεπτομέρεια, ἡ ὁποία ἐφείλκυσε τὴν προσοχήν μου. Ἡ λεπτομέρεια ἡ δευτέρα εἶναι ἡ προσφυγὴ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ ἐπὶ τοῦ καπνοῦ φόρου, πρὸς πορισμὸν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ κεφαλαίου τοῦ δαπανηθησομένου πρὸς κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς. Βεβαίως δὲν συνέπεσέ ποτε αἱ γνῶμαί μου νὰ συναντηθῶσι μὲ τὰς γνώμας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἠρίθμησα τὴν σειρὰν τῶν ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα συναντώμεθα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἀλλὰ δὲν ἐνθυμοῦμαι, ἂν συνέβη ποτὲ αἱ γνῶμαί μου νὰ συμπέσωσιν ἐπί τινος θέματος μετὰ τῶν γνωμῶν αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο δὲν θέλει ἐκπλαγῆ τις, ἂν ἀκούσῃ, ὅτι οὐδ’ ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων ἔχω τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τοιαύτην ὠργάνωσε διάθεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους, διέταξε οὕτω τὰ τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ, ὥστε ἐνδέχεται νὰ ὑποληφθῇ ἀπό τινας, ὅτι εὐλόγως, κατ’ ἀνάγκην ἀνυπέρβλητον, προσέφυγεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ τέλους τοῦ πληρονομένου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Ἐὰν ἡ γνώμη μου ἤθελε κρατήσει εἰς τὴν διαρρύθμισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900, εἰς τὴν διάταξιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ δημοσίου ταμείου, οὐδεμία ἤθελε παρουσιασθῆ ἀνάγκη, ἵνα αὐξηθῇ τὸ τέλος τὸ πληρονόμενον νῦν ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ. Μετ’ ὀλίγον ἕτερον θέμα θέλει μᾶς ἀπασχολήσει, καὶ θέλω τότε ἀναγκασθῆ πάλιν νὰ καταδείξω εἰς τὴν Βουλὴν ποία ἔδει νὰ ἦναι ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν τοῦ Κράτους, καὶ τότε θέλει κατασταθῆ καταφανὲς, ὅτι, ἂν τοιαύτη ἤθελε κατασταθῆ ἡ διοίκησις τῶν οἰκονομικῶν, οὐδεμίαν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην νὰ προσφύγωμεν εἰς αὔξησιν τοῦ τέλους τοῦ καπνοῦ, ἠθέλομεν δὲ πάντως ἀποφύγει καὶ ἄλλον ὄλεθρον, ἄλλην διάταξιν ἐν τῇ συμβάσει, ἡ ὁποία τῳόντι εἶναι διάταξις ὀλεθρία. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἦτο ἀναπόφευκτος ἡ ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ, τὸ μέτρον ἡμῶν ἔπρεπε νὰ ἦναι λίαν περιωρισμένον, καὶ ἐπὶ τοσοῦτον περιωρισμένον, ἐφ’ ὅσον ἀπόλυτος ἀνάγκη ἐπέβαλλεν αὐτό. Ὅτε εἰσήχθη τὸ πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ φορολογίας ἐπὶ τοῦ καπνοῦ, δὲν ὑπῆρχον οἱ περιορισμοὶ, οἵτινες κατόπιν ἀνεγράφησαν ἐν τῷ τροποποιηθέντι νομοσχεδίῳ. Κατὰ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον, ἡ αὔξησις τοῦ τέλους ἐπὶ τοῦ καταναλισκομένου καπνοῦ ἤθελεν ἀρχίσει ἀφ’ ἧς ὁ νόμος ἤθελε κυρωθῆ καὶ δημοσιευθῆ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως. Ἑπομένως, ἐνῷ κατὰ τὸ ἄρθρον 41 τῆς περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης συμβάσεως ἡ πρώτη πληρωμὴ φράγκων 8 ἑκατομμυρίων ἤθελε γενῆ ἐντὸς τοῦ πρώτου ἔτους ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἰσχύος τῆς συμβάσεως, ὁ χρόνος δὲ τῆς ἐνάρξεως ἄρχεται ἀπὸ τῆς συστάσεως τῆς Ἑταιρείας τῆς κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως, ἥτις Ἑταιρεία κατὰ τὸ ἄρθρον 2 τῆς συμβάσεως θέλει συσταθῆ ἐντὸς τριῶν μηνῶν ἀπὸ τῆς ὁριστικῆς παύσεως τῆς νῦν ὑφισταμένης ἐν τῇ Νοτίῳ Ἀφρικῇ ἐμπολέμου καταστάσεως, συνίσταται δὲ ἡ ὑπηρεσία τῶν 8 ἑκατομμυρίων φράγκων εἰς 320,000 φράγκα, ἤτοι, πρὸς 160 λεπτὰ τὸ φράγκον, εἰς δραχ. 512,000, ἡ αὔξησις τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ πληρονομένου τέλους κατὰ δραχ. 2,20 τὴν ὀκᾶν, ἐκ τῆς ὁποίας θέλουσιν εἰσπράττεσθαι ἐπὶ ὀκάδων 1,217,241 δρ. 2,677,930, θέλει ἀρχίσει ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ πληρονομένου δικαιώματος, ἄρχεται δὲ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου, ψηφισθησομένου σήμερον καὶ αὔριον, μετὰ δέκα ἡμέρας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, ἤτοι μετ’ ὀλίγας ἀπὸ σήμερον ἡμέρας, κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ Ἀπριλίου. Πότε θέλει καταπαύσει ἡ ἐν τῇ Νοτίῳ Ἀφρικῇ ἐμπόλεμος κατάστασις; Μετὰ ἕξ μῆνας; Μετὰ τὴν κατάπαυσιν, αὐτῆς ἐντὸς τριῶν μηνῶν θέλει συσταθῆ ἡ Ἑταιρεία, καὶ ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς συστάσεώς της θέλουσι καταβληθῆ τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια φράγκα, καὶ μετὰ ἓν ἔτος ἀπὸ τῆς καταβολῆς αὐτῶν θέλει πληρωθῆ ὁ τόκος αὐτῶν ἐκ δρ. 512,000, καὶ ἡ Κυβέρνησις θέλει ἀρχίσει νὰ εἰσπράττῃ τὴν αὔξησιν τοῦ φόρου, ἥτις θέλει φέρει ἔσοδα δραχ. 2,677,930 ἀπὸ τῆς μεθαύριον, ἤτοι ἀπὸ τοῦ δευτέρου δεκαημέρου τοῦ Ἀπριλίου! Σᾶς φαίνεται τὸ πρᾶγμα ὁμαλόν; ἀνάξιον προσοχῆς; Ὅθεν ἐγένοντο παραστάσεις περὶ τούτου διὰ τοῦ τύπου τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ἕνεκα τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς εἰσήγαγε νέον νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ εἰσπραττόμενα ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ θέλουσι κατατίθεσθαι ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ἐπὶ τόκῳ συμφωνηθησομένῳ. Διὰ τῆς μεταβολῆς ταύτης ὁ Ὑπουργὸς ἐσκόπει νὰ ἄρῃ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐνδεχόμενον ἦτο τὰ εἰσπραχθησόμενα νὰ χρησιμεύσωσι καὶ πρὸς πληρωμὴν ἐλλειμμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ· διότι, ἀφοῦ κατὰ τὸ νέον νομοσχέδιον τὰ εἰσπραττόμενα θέλουσι κατατίθεσθαι ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, δὲν θέλουσιν εἶσθαι πλέον εἰς τὴν διάθεσιν αὐτοῦ, οὐδὲ θέλει δύνασθαι νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτὰ εἰς πληρωμὴν ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Τοῦτο δύναταί τις νὰ συναγάγῃ ἐκ τῆς τοιαύτης μεταβολῆς, τῆς προταθείσης διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν τοιοῦτον συμπέρασμα, ἐὰν τοιοῦτος συλλογισμὸς ἤρκει, ἵνα ἐξασφαλίσῃ ἡμᾶς, ὅτι τὰ ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ εἰσπραχθησόμενα χρήματα δὲν ἤθελον διατεθῆ εἰς ἄλλας ἀνάγκας, εἰμὴ μόνον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ κεφαλαίου, ὅπερ θέλει δαπανηθῆ εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Λέγω τοῦτο, ὅτι δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἡ μεταβολὴ αὕτη ἤθελε μᾶς ἐξασφαλίσει, διότι δυστυχῶς καὶ κατὰ τὰς συναφεῖς πρὸς τοῦτο ἰδέας διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, διότι ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ παρελθόντα χρόνον ἐπὶ ἄλλης συζητήσεως σχετικοῦ θέματος ἐξήνεγκε γνώμας διαφόρους πρὸς τὰς γνώμας ἡμῶν, ἔχω δὲ τὰς γνώμας αὐτοῦ γραπτὰς ἐνταῦθα. Ἐπεθύμει τότε ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δικαιολογήσῃ τὴν πρὸς ἄλλον σκοπὸν διάθεσιν τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα διὰ δανείου εἶχε πορισθῆ ἡ Κυβέρνησις, ὅπως κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, ἀπεκρίνετο δὲ πρὸς τὰς περὶ τούτου παραστάσεις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, Ὑπουργοῦ τότε ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, προβάλλων, ὅτι δὲν ὤφειλεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἔχῃ σφραγισμένα ἐν τῷ κιβωτίῳ τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ἔλαβεν ἐκ τοῦ δανείου, καὶ νὰ μὴ ἀνοίξῃ τὸ περιέχον αὐτὰ κιβώτιον, εἰμὴ μόνον ὅτε ἐπρόκειτο νὰ δαπανήσῃ τὰ χρήματα πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον ἐγένετο τὸ δάνειον, ἀλλ’ ὅτι ἠδύνατο τὰ χρήματα ταῦτα νὰ δαπανήσῃ προχείρως εἰς ἄλλας ἀνάγκας, ὅτε δ’ ἤθελεν ἐπέλθει ὁ χρόνος τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἤθελεν ἐξοικονομήσει ἐξ ἄλλων πόρων τὰ χρήματα, τὰ ὁποῖα ὤφειλε νὰ δαπανήσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ. Ἐὰν τοιαύτη συνείδησις τῶν ὑποχρεώσεων τῶν Κυβερνήσεων ἐπὶ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα δανείζονται πρὸς ὡρισμένον σκοπὸν, ἐξακολουθῆ νὰ κρατῇ ἐν τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ μεταβολὴ, ἣν διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου παρεδέχθη, τῶν ἐν τῷ προηγηθέντι νομοσχεδίῳ διατάξεων, ἡ ἑρμηνεία, τὴν ὁποίαν ἀνεκοίνωσεν ὅτι δίδει εἰς τὴν εἰρημένην μεταβολὴν, τὴν διὰ τοῦ νέου νομοσχεδίου προταθεῖσαν, δὲν ἐξασφαλίζει ἡμᾶς διὰ τὴν ἀποκλειστικὴν χρῆσιν τῶν εἰσπραχθησομένων ἐκ τῆς αὐξήσεως τοῦ τέλους ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ χρημάτων εἰς τὸν σκοπὸν, δι’ ὃν, μᾶς ὡς εἶπεν, ἐπρότειναν τὴν αὔξησιν ταύτην. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο τὸ ἐλάττωμα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περὶ αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ πληρονομένου δικαιώματος· ἐλάττωμα ἄλλο, κατ’ ἐμὲ, κεῖται ἀλλαχοῦ, κεῖται εἰς τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἄλλως ἐπιβάλλει ἡμῖν τὸ συμφέρον, εἰς τὸ καθῆκον νὰ μὴ ἐπιβαρύνωμεν τὴν παραγωγὴν διὰ φόρων ὑπερβαινόντων τὴν ἀνάγκην. Ἐὰν λοιπὸν περιήλθομεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μὴ δυνάμεθα νὰ πράξωμεν ἄλλως, εἰμὴ νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὴν παραγωγὴν τοῦ καπνοῦ, νὰ προσκαλέσωμεν τοὺς παραγωγοὺς καὶ τοὺς καταναλωτὰς νὰ ὑποκύψωσι, νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὸ βάρος τοῦτο, ὅπερ ἡ αὔξησις τοῦ τέλους ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ θέλει ἐπιφέρει, ὀφείλομεν νὰ μὴ ὑπερβῶμεν τὴν ἀνάγκην, ὀφείλομεν νὰ ἐπιβάλωμεν βάρος τοσοῦτον, ὅσον ὑπαγορεύεται ἀπὸ τὴν ἀνάγκην, νὰ μὴ ὑπερβῶμεν δὲ τὸ ποσὸν τὸ ὑπὸ τῆς ἀνάγκης ἐνδεικνύμενον, ἵνα μὴ ἐπιβαρύνωμεν ὑπὲρ τὰ ὅρια τῆς ἀνάγκης ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι μέλλουσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ αὐξανομένου τέλους. Διὰ τοῦτο ἔπρεπε ν’ ἀρχίσῃ ἡ εἴσπραξις τοῦ αὐξανομένου τέλους ἀπὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἤθελε κατασταθῆ προσεχὴς ἡ ἔναρξις τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Καὶ ἐπειδὴ αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Κράτους ἕνεκα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης εἶναι ὑποχρεώσεις πρὸς πληρωμὴν χρημάτων διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων τούτων, αἱ ὑποχρεώσεις ἡμῶν πρὸς πληρωμὴν θέλουσιν ἀρχίσει, ἐὰν τὰ ἐν τῇ Νοτίῳ Ἀφρικῇ πράγματα διαρρυθμισθῶσι καὶ αἱ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀνασταλτικαὶ προθεσμίαι φθάσωσιν εἰς τὸ τέρμα των, θέλουσιν ἀρχίσει πάντως οὐχὶ ἀμέσως, ἀλλὰ μετὰ πάροδον χρόνου, ἑπομένως καὶ ἡ αὔξησις τοῦ τέλους τοῦ πληρονομένου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ δὲν ἔπρεπε ν’ ἀρχίσῃ καὶ αὕτη ἀπὸ τοῦδε, ἀλλὰ μετὰ πάροδον χρόνου, ὅπως συμβαδίζῃ μὲ τὴν ἔναρξιν τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Οὐδεμίαν ἔχω παρατήρησιν νὰ φέρω περὶ τῆς Ἑταιρείας, μεθ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις συνηλλάγη. Δὲν δύναμαι νὰ γνωρίζω τὸ μέλλον, καὶ νὰ προΐδω ἐνδεχόμενα συμβεβηκότα· ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι, τὰ διδόμενα, τὰ ὁποῖα μᾶς παρέχουσι σήμερον, εἰσὶ διδόμενα ἐνθαρρύνοντα· ἑπομένως δὲν ἀποστέργω τὴν πρᾶξιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τῆς ὁποίας συνηλλάγη μετὰ τῆς Ἑταιρείας ταύτης. Εἶχον ἀκούσει, ὅτι ἄλλη Ἑταιρεία εἶχεν ὑποβάλει προτάσεις εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι δὲ ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη ἔφερεν ὄνομα κυρίου, μετὰ τοῦ ὁποίου μὲ συνέδεε φιλία καὶ πρὸς τὸν ὁποῖον ἔχω πλήρη ἐμπιστοσύνην, τὸ ὄνομα τοῦ κ. Βιτάλη. Τὸν κ. Βιτάλην ἐγνώρισα πρὸ 33 ἐτῶν, τὸ ὄνομα δ’ αὐτοῦ ἀποτελεῖ πλήρη ἐγγύησιν· ἤκουσα ὅμως, ὅτι αἱ προτάσεις, τὰς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία ἐκείνη εἶχεν ὑποβάλει εἰς τὴν Κυβέρνησιν, περιεῖχον ὅρους βαρυτέρους ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἐπρότεινεν ἡ Ἑταιρεία, μεθ’ ἧς ἡ Κυβέρνησις συνηλλάγη. Διὰ τοῦτο φαίνεται, ὡς ἰσχυρίζονται, ἡ Κυβέρνησις συνωμολόγησε τὴν συζητουμένην σύμβασιν μετὰ τῆς Ἑταιρείας, μεθ’ ἧς συνηλλάγη. Ἔχω ὅμως δυσμενεστάτην κρίσιν ἐπὶ διατάξεώς τινος, ἡ ὁποία εἰσέφρησεν ἐν τῇ συμβάσει, ἐπὶ τῆς διατάξεως ἐκείνης, διὰ τῆς ὁποίας ἐπεκτείνεται ἡ λειτουργία τοῦ ἐλέγχου καὶ ἐπὶ ἐσόδων, τὰ ὁποῖα ἀπηλλάσσοντο μέχρι τοῦδε τοῦ ἐλέγχου, οὐδ’ εἶχον ὑποβληθῆ εἰς ἔλεγχον. Μοὶ ἐδόθη πολλάκις κατὰ τὸ παρελθὸν ἀφορμὴ νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἐμὰς γνώμας περὶ τοῦ Ἐλέγχου, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐτύγχανον ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει καὶ καθ’ ὃν χρόνον ἐτύγχανον ἐν τῇ Κυβερνήσει. Δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχω ἄλλην γνώμην, εἰμὴ τὴν γνώμην ἐκείνην, τὴν ὁποίαν μοὶ ἐπέβαλλεν ἡ συνείδησις, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι ἁρμοδία νὰ ἐκδίδῃ ἀποφάσεις ἐφαπτομένας τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους. Καὶ ὅτε πολλάκις ἐμέμφοντο ἐμοῦ καὶ ὅτε μάλιστα κατὰ τὰς γενομένας τὸ 1895 ἐν τῇ Βουλῇ συζητήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους δὲν ἐδίσταζον πολλοὶ ἐκ τῶν νῦν περὶ τὸ Ὑπουργεῖον, ἀντιπολιτευόμενοι τυγχάνοντες, νὰ μὲ καταγγέλλωσιν, ὅτι δῆθεν ἐγὼ ἐσκόπουν νὰ ἀπατήσω τοὺς δανειστὰς, οὐδὲ λογισμός τις ἀπέτρεπεν αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ νὰ παριστῶσι τότε τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο, δι’ οὗ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑπέβαλλε τὴν διαχείρισιν τῶν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων χρημάτων εἰς ἰθαγενῆ ἔλεγχον, νὰ παριστῶσι, λέγω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο ἐπροτάθη παρ’ ἐμοῦ, ἵνα ἀπατήσῃ τοὺς δανειστὰς, καὶ τότε ἔτι τὴν αὐτὴν εἶχον γνώμην, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ δίδῃ ψῆφον ἀκρωτηριάζουσαν τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους. Βλέπετε πόσον αἱ σκέψεις ἐμοῦ διαφέρουσιν ἀπὸ τὰς σκέψεις ἐκείνου τῶν προαγορευσάντων πρὸ μικροῦ, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι θέλει ἐξέλθει τοῦ Βουλευτηρίου ὑπερήφανος, διότι ἔμελλε νὰ δώσῃ ψῆφον πρὸς ἐπικύρωσιν τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἐγὼ οὐ μόνον δὲν κρίνω ὅτι καθιστᾷ τινα ὑπερήφανον ἡ ψῆφος, ἣν ἤθελε δώσει, ἀλλ’ ἤθελον ἐκπλαγῆ, ἂν εὑρίσκοντο ἄνδρες μὴ διστάζοντες τοιαύτην νὰ δώσωσι ψῆφον. Τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους ἐδημιούργησαν ἀγῶνες ἑπταετεῖς τῶν πατέρων ἡμῶν, ἀνεγνώρισε δ’ ἡ Εὐρώπη καὶ κατέστησεν αὐτὴν διὰ συνθηκῶν ἀκεραίαν καὶ ἀρτίαν, ὅτε ἐσχηματίσθη τὸ Ἑλληνικὸν Βασίλειον. Αἱ συνθῆκαι ἀπέδωκαν εἰς αὐτὸ πλήρη αὐτοβουλίαν καὶ πλήρη ἐλευθερίαν, ὅπως διαθέτῃ τὰ καθ’ ἑαυτὸ καθ’ ὃν αὐτὸ ἐγκρίνει τρόπον. Αὐτὴν τὴν αὐτοβουλίαν ἀναιρεῖ, αὐτὴν τὴν ἐλευθερίαν ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου δεσμεύει ἡ ψῆφος ἐκείνων, οἵτινες ἤθελον ψηφοφορήσει ὑπὲρ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος διατάξεως τῆς συμβάσεως· ἑπομένως ἐπιτρέπεται εἴς τινα νὰ ἦναι ὑπερήφανος διότι τοιαύτην ἔδωκε ψῆφον; Καὶ πρὸς τίνα σκοπὸν, ἀντὶ τίνος ὠφελείας ζητούμεθα ν’ ἀκρωτηριάσωμεν τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, νὰ ἀναιρέσωμεν τοιαῦτα ἐκ τῶν συνθηκῶν παρεχόμενα εἰς τὸ Κράτος δικαιώματα; Μᾶς προβάλλουσιν ὅτι πρέπει ταύτην τὴν θυσίαν νὰ παράσχωμεν, ἵνα πείσωμεν ἐκείνους, μεθ’ ὧν συνηλλάγη ἡ Κυβέρνησις, νὰ ἐμπιστευθῶσι τὸ Κράτος, ἵνα πείσωμεν αὐτοὺς, ὅτι δὲν εἴμεθα κακῆς πίστεως. Ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εἶχε τὸ δυστύχημα νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὰς καταστροφὰς τοῦ 1897 καὶ νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὰς θυσίας, εἰς ἃς ὑπεβλήθη, ἐὰν εἶχε τὸ δυστύχημα νὰ κύψῃ τὴν κεφαλήν, ὅτε ἡ Εὐρώπη σύμπασα ἐνέκρινε νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος τὸν ἔλεγχον, ὑπέκυψεν εἰς ἀνάγκην ὑπερτέραν, δὲν εἶχε τὴν ἐλευθερίαν νὰ ἀρνηθῇ, καὶ ἐνῷ εἶχε πλήρη συνείδησιν, ὅτι περιέρχεται εἰς ἐλάττωσιν καταστάσεως (Capitis deminutio), ἠναγκάσθη νὰ ὑποκύψῃ καὶ ὑπέκυψε μετὰ πένθους. Ἀλλὰ τώρα εὑρισκόμεθα εἰς τοιαύτην ἀνάγκην; Διατὶ νὰ ἐκτείνωμεν τὸ κακὸν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐπεβλήθη εἰς ἡμᾶς; Διατὶ νὰ εὐρύνωμεν τὴν ἐξουσίαν τῶν ἐλεγκτῶν, οἱ ὁποῖοι, μέλη τῆς ὑπὸ τῶν Μεγάλων Δυνάμεων συσταθείσης Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου, διαχειρίζονται ὡρισμένα ἔσοδα τοῦ Κράτους; Διατὶ νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν ἐξουσίαν ταύτην αὐτῶν καὶ ἐπὶ ἐσόδων ἄλλων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσιν ὑποβληθῆ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲ διασώζομεν ἔτι ἐλευθερίαν, ἵνα διαχειριζώμεθα αὐτά; Καὶ ζητούμεθα διὰ τοῦ ἄρθρου 42 τῆς συμβάσεως ἑκουσίως νὰ περιορίσωμεν ἡμεῖς τὰ δικαιώματα ἡμῶν! ἑκουσίως ν’ ἀκρωτηριάσωμεν τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους! Διὰ ποῖον λόγον; Διὰ νὰ πείσωμεν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι συνεισφέρουσι τὰ πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης χρήματα, ὅτι εἴμεθα τίμιοι ἄνθρωποι! Τὸ πρᾶγμα δὲν εἶναι μόνον ἀπαίσιον, ἀλλ’ εἶναι πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ἐξευτελιστικόν. Θέλουσι βεβαίως προβάλει εἰς ἡμᾶς, καὶ διὰ τῆς ἄκρας τῶν ὀφθαλμῶν μου εἶδον μορφάς τινας, καὶ ἡ κίνησις τῶν χειλέων αὐτῶν μοὶ ἐφάνη ὅτι ἐδείκνυεν, ὅτι ἡτοιμάζοντο ἵνα μοὶ προτείνωσι τὴν ἀντίρρησιν: «Λοιπὸν πῶς θέλομεν κατασκευάσει τὸν σιδηρόδρομον; Λοιπὸν δὲν θέλετε τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς Λαρίσης; Καὶ βεβαίως δὲν θέλετε αὐτόν, διότι, ἀφοῦ δὲν δύνασθε ἄλλως νὰ κατασκευάσητε τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, μᾶς ἐμποδίζετε νὰ πορισθῶμεν τὰ πρὸς τοῦτο ἀναγκαῖα χρήματα, διότι ἀρνεῖσθε νὰ στέρξητε, ἵνα ἐπεκταθῇ ὁ ἔλεγχος καὶ εἰς τὰ πλεονάσματα τῶν ὑπεγγύων προσόδων, αἱ ὁποῖαι θέλουσι διατεθῆ διὰ τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν κεφαλαίων τῶν δαπανηθησομένων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου. Ἀνθιστάμενοι, μὴ ἐνδίδοντες, παρακωλύετε τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης.» Τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχει. Ἀλλὰ διατὶ ἔχει οὕτω; Διότι διερρυθμίσθησαν τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους ὡς διερρυθμίσθησαν. Ἐὰν δὲν διερρυθμίζοντο τὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους ὡς διερρυθμίσθησαν, τὸ Ὑπουργεῖον ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τὰ ἀναγκαῖα χρήματα, ἵνα δαπανήσῃ ὄχι μόνον τὰ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν συνομολογηθεῖσαν σύμβασιν ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ κατὰ τὸ 1900, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖνα τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα θέλει πληρώσει καθ’ ὅλα τὰ ἑπόμενα ἔτη, μέχρις οὗ περατωθῇ ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Δὲν σᾶς λέγω λόγους κενούς· ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω ἀριθμούς. Ἐξέθηκα τοὺς ἀριθμοὺς προχθές, συζητῶν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλ’ οἱ ἀριθμοὶ ἦσαν πολλοί, καὶ ἴσως ἐσκοτίσθησαν οἱ ἀκούοντες. Θέλω νῦν ἀναφέρει ἀριθμοὺς ὀλιγωτέρους, ἁπλουστέρους, καὶ θέλω κατασταθῆ καταληπτότερος, ὅπως δυνηθῇ ἕκαστος νὰ ψηλαφήσῃ τὴν ἀλήθειαν, ἡ ἀλήθεια δὲ εἶναι, ὅτι τὸ Κράτος ἦτο εἰς κατάστασιν νὰ κατασκευάσῃ τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, χωρὶς νὰ προσφύγῃ εἰς ξένα κεφάλαια, καὶ χωρὶς ἕνεκα τούτου ν’ ἀναγκασθῇ νὰ δώσῃ ἐγγυήσεις ἄλλας, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὰ ξένα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα εὐλόγως ἴσως δυσπιστοῦσι πρὸς ἡμᾶς. Παρέβαλον κατὰ τὴν συζήτησιν τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900 πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τοῦ 1896. Διατὶ τάχα νὰ μὴ ποιήσωμαι τὴν παραβολὴν ταύτην; Μήπως ἡ Ἑλλὰς κατὰ τὸ 1896 εἶχε στερηθῆ διοικήσεως, ἣν ἀρτίαν καὶ ἄψογον κατέστησε νῦν ὁ κ. Πρωθυπουργός; Μήπως τότε τὸ Κράτος διῳκήθη κακῶς, καὶ τώρα διοικοῦσιν αὐτὸ ἄνδρες πεφωτισμένοι, σοφοὶ, εὐθεῖς ἀμερόληπτοι καὶ χρηστοί; Μήπως κατὰ τὸ 1896 ἡ δικαιοσύνη ἦτο εἰς χείρονα κατάστασιν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν ἀνεβίβασεν αὐτὴν ὁ κ. Καράπαυλος; Ὁ στρατὸς ἦτο εἰς κατάστασιν χειροτέραν ἐκείνης, εἰς τὴν ὁποίαν νῦν εὑρίσκεται; Τί ἀπεκτήσαμεν τελειότερον καὶ πληρέστερον; Τί ἀπεκτήσαμεν νέον, τὸ ὁποῖον δὲν εἴχομεν τότε, χάριν τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς θυσίας, εἰς τὰς ὁποίας προέβη τὸ Ὑπουργεῖον τὸ συντάξαν τοιοῦτον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1900; Δὲν γνωρίζω εἰς ποῖον ποσὸν ἀνῆλθον τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους τοῦ 1900 ἀναγεγραμμένα ποσὰ τῶν ἐξόδων, καθ’ ἣν ὥραν ἐψηφίσθη· ἀλλὰ στηριζόμενος ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πίναξ κατατεθεὶς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐδήλου, εὑρίσκω, μετὰ τὰς γενομένας διὰ δηλώσεων καὶ νομοσχεδίων προσθήκας, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων ἀνῆλθεν εἰς 113,322,857.52. Ἐὰν δὲ προσθέσητε καὶ τὰς 300,000 δραχμάς, τὰς ὁποίας σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐζήτησε διὰ τοῦ περὶ ὑδραυλικῶν μελετῶν νομοσχεδίου, ὅπερ εἰσήγαγε, τὸ προϋπολογισθὲν ποσὸν τῶν ἐξόδων τοῦ 1900 ἀνῆλθεν εἰς 113,622,852.52. Ποῖαί εἰσιν αἱ ἀναπόφευκτοι ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι μετὰ τὸ 1896 τοσοῦτον ἐπηύξησαν καὶ ἀπαιτοῦσι καταβολὰς χρημάτων τόσῳ μεγαλειτέρας, ποσὰ τοσοῦτον περισσότερα; Εἶναι ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους. Ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους ἀνῆλθεν εἰς δραχ. 32,609,650.20. Ἀφαιρέσατε ἀπὸ τὰ 113,622,857.52 τὸ ἀνωτέρω διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ψηφισθὲν ποσόν, θέλετε ἔχει ὑπόλοιπον ποσὸν 81,013,207.32. Ποῖα ἄλλα ἔξοδα ηὐξήθησαν, δὲν ἠδύνασθε δὲ ν’ ἀποφύγητε τὴν αὔξησιν ταύτην; Αἱ συντάξεις. Αἱ συντάξεις αἱ στρατιωτικαὶ καὶ αἱ συντάξεις τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων ἀνέρχονται εἰς δρ. 5,500,000. Ἀφαιρέσατε καὶ ταῦτα τὰ 5,500,000· θέλετε ἔχει ὑπόλοιπον δραχ. 75,513,207.32. Ἑπομένως τὰ ἔξοδα τῆς γενικῆς διοικήσεως, τὰ ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων προϋπελογίσθησαν διὰ τὸ 1899 εἰς δραχ. 75,513,207.32. Πάντα τὰ ἔξοδα τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 ἀνῆλθον εἰς 90,890,607.75. Ἀφαιρέσατε ἀπὸ αὐτὰ καὶ τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἅτινα τότε δὲν εἶχον ἀναβιβασθῆ εἰς 32,609,650.20, ἀλλ’ ἦσαν μόνον 23,216,425.06· ὑπολείπονται 67,674,182.69. Ἀφαιρέσατε ὡσαύτως ἀπὸ τὸ ὑπολειφθὲν τοῦτο ποσὸν τὰ πληρωθέντα εἰς τὰς συντάξεις τὰς στρατιωτικὰς καὶ εἰς τὰς συντάξεις τῶν πολιτικῶν ὑπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶχον τότε ἀναβιβασθῆ εἰς 5,500,000, ἀλλ’ ἦσαν μόνον 4,473,056.80· ὑπολείπεται ποσὸν δρ. 63,201,125.89. Ἀφαιρέσατε καὶ ἀπὸ τὸ ποσὸν τοῦτο τὰ χάριν παρασκευῶν στρατιωτικῶν καὶ ἄλλων ἐκτάκτων ἀναγκῶν τοῦ 1896 προκύψαντα ἕνεκα τῶν τότε ἀνωμαλιῶν καὶ δαπανηθέντα 5,112,185.96, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναγκάζεσθε νὰ δαπανήσητε ἐφέτος, ὑπολείπονται ὡς δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 δι’ ἀνάγκας τῆς γενικῆς διοικήσεως, δι’ ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, 58,08,939.93. Δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ζήσωμεν καὶ κατὰ τὸ 1900 ὡς ἐζήσαμεν εἰς τὰ 1896, καὶ νὰ δαπανήσωμεν καὶ κατὰ τὸ 1900 διὰ τὰ ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, διὰ τὰς ἀνάγκας τῆς γενικῆς διοικήσεως, 58,088,939.93, ὅσα ἐδαπανήσαμεν κατὰ τὸ 1896; Ἄν τοῦτο ἐπράττομεν, δὲν ἤθελον περισσεύσει τὰ ὑπόλοιπα μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 75,513,207.32, τὰ ὁποῖα προωρίσαμεν ὡς ἔξοδα τοῦ 1900; Ἄν τοῦτο ἐπράττομεν, ἠθέλομεν ἔχει περίσσευμα 17,424,267.39. Τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν ἤθελεν ἐπαρκέσει εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης; δὲν ἤθελεν ἐπαρκέσει ὡσαύτως εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ; δὲν σᾶς ἐπήρκει ἵνα ἐπιχειρήσητε καὶ ἄλλα δημόσια ἔργα, τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ μεταβάλωσι τὴν ἐπιφάνειαν τῆς χώρας; Ὅσοι ἤθελον προβάλει τὴν ἀντίρρησιν, ὅτι, «ἂν θέλητε νὰ κατασκευάσητε τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, πρέπει νὰ ὑποταχθῆτε εἰς τὸν ἔλεγχον», προβάλλουσιν ἀντίρρησιν παράλογον, μωράν, τὴν ὁποίαν ἡ διαστροφή, ἡ δοκησισοφία μόνη δύναται νὰ προβάλῃ, καὶ μόνη ἡ ἀμάθεια, ἡ ἀβελτηρία νὰ πιστώσῃ. Διὰ νὰ ἔχωμεν τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης, δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἐδυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν τὸν σιδηρόδρομον, χωρὶς νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς τὸν ἔλεγχον, ἂν διεχειριζόμεθα σωφρόνως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἂν δὲν ἀφιέμεθα εἰς τὴν κατωφέρειαν τῆς ἀνηκούστου σπατάλης, εἰς ἣν ἀφέθημεν. Ἀλλὰ τοιαῦται ἀντιρρήσεις ἂν ἤθελον προταθῆ, ἀλλ’ οἱαδήποτε ἀντίρρησις καὶ ἂν ἤθελε προταθῆ, δὲν μοὶ ἐπιτρέπεται νὰ ὑποθέσω, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων θέλει τολμήσει νὰ ὑπερβῇ τὰ ὅρια τῆς ἐντολῆς αὑτῆς, ὅτι θέλει ἐπιχειρήσει νὰ μεταβληθῇ εἰς Συντακτικὴν Συνέλευσιν,—διότι μόνον εἰς Συντακτικὴν Συνέλευσιν ἀπόκειται ν’ ἀποφασίζῃ, ἐὰν στέργει ἢ δὲν στέργει ν’ ἀκρωτηριάσῃ τὴν ἐθνικὴν κυριαρχίαν, καίτοι καὶ εἰς τὴν Συντακτικὴν Συνέλευσιν ἀμφισβητεῖται τοιοῦτον δικαίωμα, καὶ ἠμφισβήτησεν αὐτὸ ἄλλοτε ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης μετὰ λόγου. Ἀλλὰ τέλος πάντων ἡ Συντακτικὴ Συνέλευσις ἔχει ἐξουσίαν καὶ μείζονα καὶ εὐρυτάτην. Ἀλλὰ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων, Νομοθετικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον εἶναι ὡς πάντα τὰ Νομοθετικὰ Σώματα καὶ αὐτῶν τῶν ἁπλῶν συνταγματικῶν Κρατῶν, μὲ τὴν διαφοράν, ὅτι ἡ ἡμετέρα Βουλὴ ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ ἐλέγχου τῶν κυβερνώντων, Βουλὴ, λέγω, τῶν ἀντιπροσώπων ἔχει ἐξουσίαν περιωρισμένην, νὰ νομοθετῇ νόμους, οἱ ὁποῖοι δὲν ὑπερβαίνουσι τοὺς ὅρους τοὺς Συντάγματος, νόμους συμφώνους μὲ τὸ Σύνταγμα, καὶ νὰ ἐλέγχῃ τοὺς Ὑπουργοὺς, ἐὰν αὐτοὶ παραβαίνωσι τοὺς νόμους, ἢ ἂν κακῶς διαχειρίζωνται τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα ἢ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παρασταθῇ ἁρμοδία ν’ ἀποφασίσῃ. Ἀφοῦ δὲ τοιαύτην ἔχω γνώμην περὶ τῆς ἐξουσίας τῆς Βουλῆς, τὴν γνώμην ταύτην ἐκτείνω ἐπ’ ἐμαυτοῦ βεβαίως, καὶ ἀνομολογῶ ὅτι δὲν ἔχω δικαίωμα νὰ δώσω ψῆφον περὶ τῆς διατάξεως ἐκείνης τῆς συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐπεκτείνει τὴν ἁρμοδιότητα τοῦ ἐλέγχου καὶ ἐπὶ ἐσόδων, τὰ ὁποῖα δὲν ὑπεβλήθησαν μέχρι τοῦδε εἰς τὸν ἔλεγχον. Καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχω τὴν ἐξουσίαν ταύτην, βεβαίως ἐγὼ δὲν θέλω στέρξει νὰ δώσω ψῆφον ἄλλην, εἰμὴ τὴν ψῆφον τοῦ ἀπαραδέκτου· ἐν ᾗ δὲ περιπτώσει ἡ ψῆφος τοῦ ἀπαραδέκτου δὲν ἤθελε παρακωλύσει τὴν Κυβέρνησιν, ἔχω δικαίωμα νὰ μὴ μετάσχω ποσῶς πράξεως, ἡ ὁποία ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα.

§210Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συζήτησις μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἔλαβε τὸν λόγον, διεξήχθη κυρίως ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἂν ὁ σιδηρόδρομος πρέπει νὰ σταματήσῃ εἰς Δεμερλῆ ἢ πρέπει νὰ φθάσῃ μέχρι Λαρίσης. Ὑπεστήριξαν οἱ ἀξιότιμοι ἐκ Λαρίσης καὶ Τυρνάβου Βουλευταὶ, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος ἔπρεπε νὰ φθάσῃ μέχρι Λαρίσης, καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, παραδεχθεῖσα τὴν λύσιν, ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν τῇ συμβάσει, ἐθυσίασε τὴν Λάρισαν, ἐθυσίασε τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως ταύτης, ἥτις ἔχει δικαίωμα ἐπὶ τὴν προστασίαν ἡμῶν, ἐπὶ τὴν προστασίαν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τὴν προστασίαν τοῦ ἔθνους. Ὑπεστήριξαν ὅτι ἐθυσιάσθησαν τὰ συμφέροντα τῆς πόλεως ταύτης, ἀλλ’ ἐν ταυτῷ, ὅτι καὶ διὰ λόγους ἐθνικοὺς, διὰ λόγους συνδεομένους μὲ τὴν προέκτασιν τοῦ σιδηροδρόμου καὶ τὴν ἕνωσιν αὐτοῦ μετὰ τῶν Τουρκικῶν σιδηροδρόμων, ἔπρεπεν ἀπὸ σήμερον νὰ λυθῇ τὸ ζήτημα, ἔπρεπεν ἐν τῇ συμβάσει νὰ περιλάβωμεν ὅρον, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος θέλει φθάσει μέχρι Λαρίσης. Ἐξήγησα, Κύριοι, εἰσηγούμενος τὰ τῆς συμβάσεως ταύτης, τοὺς λόγους, δι’ οὓς ἡ Κυβέρνησις ἐνόμισεν ὅτι ἔπρεπεν ἐν τῇ συμβάσει νὰ ἀρκεσθῇ εἰς ὑποχρέωσιν ἐκ μέρους αὐτῆς καὶ ἐκ μέρους τῆς Ἑταιρείας, ἵνα ὁ σιδηρόδρομος φθάσῃ μέχρι Δεμερλῆ, νὰ περιλάβῃ ὅμως καὶ διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία ὑπεχρεοῦτο, ὀψέποτε ἡ Κυβέρνησις ἤθελε ζητήσει, ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν τῶν ἐν τῇ συμβάσει ὁριζομένων, ὅπως ἡ γραμμὴ ἀπὸ Δεμερλῆ μέχρι Λαρίσης κατασκευασθῇ, ὑπεχρεοῦτο, λέγω, ἡ Ἑταιρεία, ἵνα τὸ τμῆμα τοῦτο κατασκευάσῃ. Ἐξήγησα τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι ἔπεισαν ἡμᾶς, ὅτι τοιαύτην ἔπρεπε νὰ δώσωμεν λύσιν· καίτοι δὲ δὲν ἀπέκρουσα, ὅτι ἔπρεπεν ἡμέραν τινὰ ὁ σιδηρόδρομος νὰ φθάσῃ μέχρι Λαρίσης, εἶπον εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι δὲν ἔβλεπον τὸν λόγον, ἵνα ἀπὸ σήμερον τὸ ζήτημα λυθῇ, ἵνα τουτέστιν ἀναλάβῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πληρωμῆς διαμέσων τόκων, οἱ ὁποῖοι ἀνέρχονται οὐχί, ὡς ὑπεστήριξεν ὁ κ. ἐκ Λαρίσης Βουλευτής, εἰς 200,000 φράγκα, ἀλλὰ βεβαίως εἰς 500,000, καὶ ὅτι δὲν ἦτο λογικὸν νὰ ἀναλάβωμεν τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, ὅτι θὰ ἦτο θυσία, ἡ ὁποία θὰ ἐγίνετο ἄνευ τινὸς σκοποῦ. Ἔλεγον δὲ, εἰσηγούμενος τὰ τῆς συμβάσεως, ὅτι τὸ ζήτημα τῆς γραμμῆς Λαρίσης ὑπὸ διττὴν ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ ἔποψιν· ἂν ἡμέραν τινὰ ἐπιτευχθῇ νὰ γείνῃ ἡ ἕνωσις διὰ Λαρίσης, βεβαίως τὸ τμῆμα αὐτὸ θὰ θεωρῆται ὡς τμῆμα τοῦ διεθνοῦς σιδηροδρόμου· ἂν ὅμως ἀναγκασθῶμεν ὑπὸ τῶν περιστάσεων νὰ προτιμήσωμεν ἄλλην γραμμὴν, νὰ δεχθῶμεν ἄλλο σημεῖον ἑνώσεως, βεβαίως τότε ὁ σιδηρόδρομος αὐτὸς δὲν θὰ ἔχῃ ἢ τοπικὴν σημασίαν. Καὶ οὐδεὶς ἠδυνήθη τὸν συλλογισμὸν τοῦτον νὰ ἀναιρέσῃ, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ τὸν ἀναιρέσῃ. Ἀλλ’ οἱ ἀντιπρόσωποι Λαρίσης μᾶς εἶπον, ὅτι μετὰ τὴν προσάρτησιν τῆς Θεσσαλίας ἡ πόλις αὕτη κατέπεσεν. Ὁ εὔγλωττος Βουλευτὴς Λαρίσης ἀνέπτυξεν ὁπόσας ζημίας ὑπέστη ἡ Λάρισα, ὁπόσον τὸ ἐμπόριον αὐτῆς ἠλαττώθη, νομίζει δὲ, ὅτι διὰ τοῦ σιδηροδρόμου νέα ζωὴ ἤθελε δοθῆ εἰς τὴν πόλιν τῆς Λαρίσης. Ἐλησμόνησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι οἱ λόγοι τῆς καταπτώσεως τῆς Λαρίσης εἶναι σπουδαῖοι, καὶ ἀμφιβάλλω, ἂν διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου μέχρις ἐκεῖ οἱ λόγοι οὗτοι δύνανται νὰ ἐκλείψωσιν. Οἱ λόγοι τῆς καταπτώσεως τῆς Λαρίσης εἶναι δύο· πρῶτον ἡ ἐλάττωσις τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς ὡς ἐκ τῆς ἀναχωρήσεως τῶν Τούρκων κατοίκων, καὶ δεύτερον, ὅτι ἡ Λάρισα ἔπαυσε νὰ ἦναι κέντρον ἐμπορίου τῆς Μακεδονίας. Ἀμφιβάλλω, ἂν σιδηρόδρομος τοπικῆς ἀνάγκης, προωρισμένος τυχὸν νὰ γείνῃ εἰς τὴν Λάρισαν, δύναται νὰ γαλβανίσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὴν καταπεσοῦσαν πόλιν. Δὲν ἐπετρέπετο δὲ εἰς τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος νὰ εἴπῃ, ὅτι πρέπει πᾶσα θυσία νὰ γείνῃ, ὅπως μὴ ἐκληφθῇ, ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν Ἑλληνικαὶ πόλεις καταπίπτουσιν, ὅτι πλούσιαι καὶ εὐημεροῦσαι πόλεις πένονται. Εἰς ταῦτα δύναμαι νὰ ἀπαντήσω, ὅτι ὁ Βόλος ἀνεπτύχθη καὶ εὐημερεῖ, ἂν δὲ κατέπεσεν ἡ Λάρισα, δὲν πρέπει τοῦτο ν’ ἀποδοθῇ εἰς τὴν ἕνωσιν, ἀλλ’ εἰς τοὺς λόγους, οἱ ὁποῖοι φέρουσι τὴν κατάπτωσιν τῶν πόλεων ἐν γένει, τὴν κατάπτωσιν τῶν μὲν, τὴν ἀνύψωσιν τῶν δέ. Ἀλλὰ, Κύριοι, εἰσηγούμενος τὰ τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν ἀπέκρουσα τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ προεκταθῇ ἡ γραμμὴ μέχρι Λαρίσης· εἶπον ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει σκεφθῆ, ἂν πρέπει τὸ τμῆμα ἐκεῖνο νὰ κατασκευασθῇ, ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως ἔχει τὸ δικαίωμα, ἵνα τὴν γνώμην αὑτῆς ἐκφράσῃ μέχρι τῆς ἐποχῆς, καθ’ ἣν ἡ γραμμὴ θέλει φθάσει εἰς Δεμερλῆ. Ζητοῦσι σήμερον διὰ τροπολογίας, ἵνα ἡ Κυβέρνησις ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν τῆς προεκτάσεως τῆς γραμμῆς μέχρι Λαρίσης. Ἐγὼ ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς εἶπον, ὅτι, εἴτε ἡ ἕνωσις τῶν σιδηροδρόμων γείνῃ διὰ Λαρίσης, εἴτε δι’ ἄλλης ὁδοῦ, καίτοι δὲν προσδοκῶ ἐκ τούτου διὰ τὴν Λάρισαν τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶσιν οἱ ἀντιπρόσωποι αὐτῆς, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν νὰ παραδεχθῶ τὴν προταθεῖσαν τροπολογίαν. Καὶ εἰς τοῦτο περιωρίζετο, Κύριοι, ἡ συζήτησις μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἔλαβε τὸν λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής. Ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν περιωρίσθη εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, —καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ περιορισθῇ εἰς αὐτὸ,— ἀλλὰ προέβη εἰς τὴν ἐξέτασιν καὶ δύο ἄλλων ζητημάτων, στενῶς μετὰ τῆς συμβάσεως συνδεομένων. Ἐπὶ τῶν δύο τούτων ζητημάτων παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, ἵνα ἐκφράσω καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην μου. Ἐξήτασε πρῶτον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ἂν ἦτο ἀνάγκη, ἵνα μὲ τὴν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου συνδέσωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ καπνοῦ, καὶ μᾶς εἶπεν, ὅτι κατὰ τὰς ἰδέας, ἃς ἔχει περὶ τῶν οἰκονομικῶν τῆς χώρας, καὶ περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν τὰ οἰκονομικὰ ταῦτα ἔδει νὰ διαρρυθμισθῶσιν, οὐδεμίαν ἀνάγκην εὑρίσκει, ὅπως αὐξηθῇ ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ. Θέλω ἐξετάσει ἀργότερα, ἀπαντῶν εἰς τὸ τρίτον μέρος τῆς ἀγορεύσεώς του, κατὰ πόσον ἡ θεωρία, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, εἶναι ἀληθής, εἶναι βάσιμος. Ἐπὶ τοῦ παρόντος περιορίζομαι νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο τῆς ἀγορεύσεως αὐτοῦ, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεστήριξεν, ὅτι ὁπωσδήποτε δὲν ἔπρεπεν ὁ φόρος τοῦ καπνοῦ νὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ σήμερον, ὅτι, ἂν, ὡς ἐξάγεται ἐκ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία παρ’ ἡμῶν ὑπεβλήθη, ὁ σκοπὸς τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ εἶναι ἡ ἐξυπηρέτησις τῶν τόκων καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Λαρίσης, ἔπρεπεν ἡ αὔξησις αὕτη τότε μόνον νὰ ἐφαρμοσθῇ, ὅτε ἡ ἀνάγκη τῆς καταβολῆς τῶν τόκων καὶ τῶν χρεωλυσίων ἤθελε παρασταθῆ. Ἐδῶ νομίζω, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀπατᾶται, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀγνοῶν, ὅτι αὔξησις φορολογικοῦ ὅρου δὲν δύναται νὰ παραγάγῃ τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐκ ταύτης προσδοκᾷ τις, ἢ μετὰ παρέλευσιν χρόνου τινός· εἶναι ἀδύνατον νὰ εἴπῃ τις, ὅτι, ἂν σήμερον ἔχομεν κατανάλωσιν 1,200,000 ὀκάδων, ἡ αὔξησις τῆς φορολογίας δὲν θέλει κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος, ἴσως καὶ κατὰ δεύτερον ἔτος τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἐπηρεάσει τὸ ποσὸν τοῦτο. Οὐδεὶς δύναται τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ ἀρνηθῇ, διότι εἶναι κανὼν οἰκονομικὸς, τὸν ὁποῖον δὲν δύναται νὰ διαμφισβητήσῃ τις, ὅτι ὁ φόρος πρέπει ἀπὸ σήμερον νὰ ἀρχίσῃ λειτουργῶν, ὅπως δυνηθῇ νὰ παρουσιάσῃ τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐξ αὐτοῦ προσδοκῶμεν, καθ’ ἣν στιγμὴν θὰ ἔχωμεν ἀνάγκην τῶν ἀποτελεσμάτων τούτων, ἵνα ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰ νέα βάρη, τὰ ὁποῖα τὸ Δημόσιον διὰ τῆς συμβάσεως ἀναλαμβάνει. Καὶ τώρα μένει, Κύριοι, τὸ τρίτον μέρος τῆς ἀγορεύσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, τὸ καὶ σπουδαιότερον. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ὑπεστήριξεν, ὅτι οὐδεμία ὑπῆρχεν ἀνάγκη νὰ ἐπεκτείνωμεν, ὡς εἶπε, τὸν ἔλεγχον, ἵνα προβῶμεν εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἢ Πειραιῶς–Δεμερλῆ. Ὑπεστήριξεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτής, ὅτι, ἂν προήλθομεν εἰς τὴν ἐπέκτασιν ταύτην, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν σπάταλον πολιτικήν, τὴν ὁποίαν ἠκολουθήσαμεν, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τὴν τεραστίαν, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τὴν διοίκησιν ἡμῶν ὑπέστησαν αἱ δαπάναι τοῦ Κράτους. Ἂς ἐξετάσωμεν, Κύριοι, τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, ἂς ἐξετάσωμεν τὸ βάσιμον αὐτοῦ. Ἀλλὰ πρὸς ἐξέτασιν καὶ λύσιν αὐτοῦ εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐξετάσωμεν τοὺς ἀριθμούς, καὶ ζητῶ παρ’ ἡμῶν, ἵνα μοὶ ἐπιτρέψητε, ὅπως τοὺς ἀριθμοὺς τούτους ἐξετάσω. Ὑπεστηρίχθη παρὰ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἐπὶ ἡμέρας ὅλας, ὑπεστηρίχθη καὶ σήμερον ἀκόμη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὅτι, ἐνῷ τὰ ἔξοδα κατὰ τὸ 1896 ἀνήρχοντο εἰς 58,000,000, ἡμεῖς τὰ ἔξοδα ταῦτα ἀνεβιβάσαμεν κατὰ τὸ 1900, ἤτοι τέσσαρα ἔτη μετὰ τὸ 1896, εἰς τὸ ποσὸν τῶν 75 ἑκατομμυρίων, ἄρα ἔχομεν δαπάνας κατὰ τὸ 1900 ὑπερβαινούσας τὰς δαπάνας τοῦ 1896 κατὰ 17 ἑκατομμύρια. Καὶ τότε ἔρχεται φυσικῶς τὸ συμπέρασμα: ἂν ἔχομεν 17 ἑκατομμύρια, ἂν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν 17 ἑκατομμύρια καὶ ἑπομένως οἰκονομίαν, μετὰ παρέλευσιν τεσσάρων ἐτῶν διὰ τῶν ἰδίων ἡμῶν μέσων, ἄνευ δανείου, ἠδυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν τὸν σιδηρόδρομον Πειραιῶς–Λαρίσης. Ὁμολογῶ, ὅτι ἀπέναντι τοῦ ἐπιχειρήματος τούτου, ἂν τυχὸν τὸ ἐπιχείρημα εἶναι ἀληθές, οὐδεὶς ἐν τῇ Βουλῇ πρέπει νὰ διστάσῃ νὰ καταψηφίσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην, νὰ καταψηφίσῃ τῆς Κυβερνήσεως καὶ νὰ ζητήσῃ τὴν ἄμεσον ἀντικατάστασιν αὐτῆς. Ἀλλ’ ἂς ἐξετάσωμεν, εἶναι ταῦτα ἀκριβῆ; Καὶ πρῶτον, παρεβάλετε ἀπολογισμὸν τοῦ 1896 πρὸς προϋπολογισμὸν τοῦ 1900. Καὶ ἐνόσῳ Βουλευταὶ μὴ ἔχοντες τὸ κῦρος, τὸ ὁποῖον δικαίως ἔχει ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ταῦτα λέγουσιν, ἐπιτρέπεται αὐτοῖς, ἵνα ἐπὶ τοιούτων βασίζωσι τοὺς λογαριασμούς των· ἀλλ’ ὅταν Βουλευτὴς τοῦ κύρους καὶ τῶν γνώσεων τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ τοιαῦτα λέγῃ, μοὶ δίδει τὸ δικαίωμα, ἵνα κατ’ αὐτοῦ διαμαρτυρηθῶ. Εἶναι δυνατὸν νὰ παραβάλητε ἀπολογισμὸν πρὸς προϋπολογισμόν; Καὶ τίς λέγει πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τὰ ἔξοδα τοῦ 1900 θὰ ἦναι ἐν τῷ ἀπολογισμῷ αὐτοῦ ὅσα ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ; Καὶ μήπως αἱ δαπάναι τοῦ 1896, αἱ ἐκ τοῦ ἀπολογισμοῦ τοῦ 1896 προκύπτουσαι, ὁμοιάζουσι πρὸς τὰς δαπάνας τὰς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896 περιλαμβανομένας; Ἂς ἀπαντήσωσι εἰς τὴν ἐρώτησιν ταύτην. Ἀλλὰ, Κύριοι, ἂς μὴ ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο, κατὰ τοῦ ὁποίου βεβαίως ἀπάντησις δὲν εἶναι ἀναγκαία· ἂς προβῶμεν περαιτέρω. Ἐρωτῶ ὑμᾶς, ποῖαι εἶναι αἱ αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1900; ποῖαι εἶναι αἱ αὐξήσεις, αἱ ὁποῖαι προῆλθον καὶ αἱ ὁποῖαι ἐπραγματοποιήθησαν ἐκ τῶν παρ’ ὑμῶν ψηφισθέντων νόμων; Μέχρι τοῦδε ἐφηρμόσθη ὁ νόμος περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, γνωρίζομεν δὲ πάντες ποῖα τὰ βάρη τὰ ἐκ τοῦ νόμου τούτου προκύπτοντα. Ἐφηρμόσθη ὡσαύτως ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου δίδεται εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοῦ πεζικοῦ ποσὸν εἴκοσι δραχμῶν εἰς ἕκαστον κατὰ μῆνα δι’ ἀγορὰν βιβλίων...

§211ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅλων τῶν σωμάτων.

§212Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Αὐτὸ ἐνόουν· ἐκτὸς τῶν δύο σωμάτων... Ἐψηφίσθη λοιπὸν ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐδίδετο ἐπιμίσθιον πρὸς ἀγορὰν βιβλίων εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐλάμβανον τοιοῦτον, καὶ ἐκ τοῦ νόμου τούτου βεβαίως προῆλθεν αὔξησις δαπάνης. Ἐρωτῶ, Κύριοι, ἐκτὸς τῶν δύο τούτων νόμων, ἡ ἐκ τῶν ὁποίων αὔξησις δαπάνης εἶναι θετικὴ, δύνασθε νὰ δείξητε εἰς ἡμᾶς, ὅτι οἱ ψηφισθέντες παρ’ ἡμῶν νόμοι μέχρι σήμερον παρήγαγον δαπάνας περισσοτέρας; Εἷς νόμος εἶναι προωρισμένος νὰ παραγάγῃ μεγαλειτέρας δαπάνας, ἢ μᾶλλον δύο, ὁ νόμος περὶ ἀστυνομίας καὶ ὁ περὶ χωροφυλακῆς...

§213ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν δικαστῶν;

§214Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐπιμίσθια δικαστῶν καὶ ἀξιωματικῶν, διοικητικὴ διαίρεσις, ὅλα ταῦτα δὲν ἀνέρχονται οὔτε εἰς ἓν ἑκατομμύριον, δὲν ἀποτελοῦσι τὴν διαφοράν, ἣν θέλετε νὰ παραστήσητε, μεταξὺ τῶν 68 καὶ 75 ἑκατομμυρίων. Ὅσα καὶ ἂν εἴπητε, οὐδένα θὰ δυνηθῆτε νὰ πείσητε, ὅτι ταῦτα δύνανται νὰ παρασταθῶσιν ὡς ἀποτελοῦντα 17 ὅλα ἑκατομμύρια. Ἀλλὰ μένουν οἱ νόμοι περὶ ἀστυνομίας καὶ χωροφυλακῆς. Ὁμολογοῦμεν, ὅτι τοὺς νόμους τούτους ἡμεῖς ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τῇ συστάσει ἡμῶν αὐτοὶ ἐψηφίσθησαν, καὶ ὅτι διὰ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτῶν τὰ ἔξοδα τοῦ Κράτους θὰ αὐξήσουν, καὶ ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ μεγάλη αὔξησις τῶν δαπανῶν. Ἀλλὰ, Κύριοι, οὐδένα ἤκουσα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀρνούμενον ὅτι εἶναι ἀνάγκη ὁ στρατὸς ν’ ἀποχωρισθῇ ἀπὸ τὰ ἔργα, δι’ ἃ δὲν εἶναι προωρισμένος, οὐδένα ἤκουσα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως διατεινόμενον, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ἐξακολουθήσῃ ἐκτελῶν ἀστυνομικὰ καθήκοντα. Ἀφοῦ δὲ οὐδένα ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἤκουσα τοιαῦτα διατεινόμενον, βεβαίως δὲν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀκούσω τοιαῦτα ἀπὸ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἔχουσι τὴν ἰδέαν, ὅτι δὲν εἶναι πρέπον ὁ στρατὸς νὰ ἐξακολουθήσῃ τοιαῦτα ἔργα ἐκτελῶν. Ἀλλὰ τί προέτειναν οἱ Κύριοι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν ἐζήτουν καὶ ἐπὶ τέλους κατώρθωσαν τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου περὶ στρατιωτικῆς ἀστυνομίας, χωρὶς ὅμως καὶ νὰ δημοσιεύσωσιν ἢ ἐκτελέσωσι τὸν καταργήσαντα αὐτὸν ἰδικόν των νόμον; Καὶ τί ἔλεγεν ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου; Ἔλεγεν: «Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας· εἶμαι ἐναντίος, διότι προβλέπω, ὅτι αἱ δαπάναι αὐτῆς θὰ ἦναι μεγάλαι. Τὸ σύστημα τὸ ἐμὸν εἶναι, διοικητικὴ ἀστυνομία εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν, εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν, δημοτικὴ ἀστυνομία εἰς ἄλλα μέρη.» Ἐρωτῶ δὲ αὐτὸν, ἂν ἐξετάσῃ τοὺς πίνακας, ἂν ἐξετάσῃ τὰ πράγματα, ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μικτοῦ συστήματος πόσας δαπάνας θέλει ἐπιφέρει; Καὶ μήπως ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ μικτοῦ τούτου συστήματος δὲν θέλει προκαλέσει τὸ πλεῖστον τῶν δαπανῶν, ἃς τὸ σύστημα, ὅπερ τῇ συστάσει ἡμῶν ἐψηφίσθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, κατ’ ἀνάγκην θέλει ἐπιφέρει; Ἐξετάσατε τοὺς πίνακας, ἐξετάσατε πόσοι εἶναι οἱ ἀστυφύλακες, πόσοι οἱ ἀστυνόμοι, πόσοι οἱ ὑπαστυνόμοι, οἱ ἀναγκαῖοι εἰς τὰς πρωτευούσας τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν, διὰ τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ὅτι πρέπει νὰ καθιερωθῇ τὸ σύστημα τῆς διοικητικῆς ἀστυνομίας, ἀφαιρέσατε τὰς δαπάνας ταύτας, καὶ τότε θέλετε ἴδει, ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἐπιβαρύνει τὸ Δημόσιον διὰ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ πλήρους ἡμῶν συστήματος. Διότι διὰ τοῦ συστήματος τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, τὸ ὁποῖον οὗτος ὑπεστήριξε καὶ τότε καὶ προχθὲς ἀκόμη, ἔχομεν νὰ ὑπολογίσωμεν ὄχι μόνον τὰς δαπάνας τὰς ἀναγκαίας διὰ τὰς ἀστυνομίας τὰς διοικητικὰς τῶν πρωτευουσῶν τῶν νομῶν καὶ ἐπαρχιῶν, ἀλλ’ ἔχομεν νὰ ἀναλάβωμεν — ὅπως θέλομεν ἀναλάβει ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου τοῦ παρ’ ἡμῶν ψηφισθέντος — καὶ τὰς δαπάνας ὅλων τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι σήμερον παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν πληρόνονται, διότι ἐκτελοῦσιν ἀστυνομικὰ καθήκοντα. Πῶς λοιπὸν ἔρχεσθε, Κύριοι, ὅταν τὸ σπουδαιότερον μέρος τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν ὀφείληται εἰς σύστημα, τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζετε τὴν ἀνάγκην, καὶ ἀρνεῖσθε εἰς τὸν ὑπολογισμὸν τῆς δαπάνης, τὸν ὁποῖον κάμνετε, τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαιοῦν πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ συστήματος τούτου; Ἀλλ’ ἔρχομαι εἰς τὸ δεύτερον μέρος, εἰς τὸ περὶ τῆς χωροφυλακῆς. Βεβαίως, ἂν θελήσωμεν νὰ μὴ συστήσωμεν τὴν χωροφυλακὴν, θέλομεν ἐξοικονομήσει 2,000,000 δραχ. κατ’ ἔτος. Ἀλλὰ τότε πῶς συνδυάζεται ἡ μὴ σύστασις τῆς χωροφυλακῆς μὲ ὅλας ἐκείνας τὰς ἀγορεύσεις, τὰς πομπώδεις καὶ τὰς λίαν εὐγλώττους, τὰς ὁποίας ἠκούσαμεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, δι’ ὧν ὅλοι ἀδιακρίτως ὑπεστήριξαν, ὅτι ὁ στρατὸς πρέπει νὰ ὀργανωθῇ, ὅτι εἶναι ἀπαίτησις ἐθνικὴ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη ἐθνικὴ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐγκαταλειφθῇ εἰς τὴν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι σήμερον; Καὶ ἐρωτῶ ὑμᾶς, ἂν πρόκειται νὰ ὀργανωθῇ ὁ στρατὸς, εἶναι δυνατὸν νὰ ὀργανωθῇ ἄνευ συστάσεως τῆς χωροφυλακῆς; Εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχητε χωροφυλακὴν ἄνευ αὐξήσεως δαπάνης; Ἐξέλθετε ἐκ τῶν διλημμάτων τούτων. Βεβαίως, ἂν θέλετε νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα τὸ παλαιὸν τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας, ἂν θέλετε νὰ μὴ ἔχητε ἀστυνομίαν καὶ χωροφυλακὴν, ἂν θέλετε νὰ ἔχητε στρατὸν, διὰ τὸν ὁποῖον τὸ Κράτος θὰ ἐξακολουθήσῃ ἀκόμη δαπανῶν 16–18 ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος, χωρὶς νὰ ἔχῃ στρατὸν, χωρὶς νὰ δύναται νὰ ἀξιώσῃ ὅτι θέλει ἔχει στρατὸν, εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτύχωμεν τὰς οἰκονομίας, περὶ τῶν ὁποίων ἐκάμετε λόγον. Ἐὰν ὅμως θέλετε τὰς ἀνάγκας ταύτας, τὰς ὁποίας ἀναγνωρίζετε, νὰ ἱκανοποιήσητε, μὴ ὁμιλεῖτε, παρακαλῶ, περὶ δαπανῶν διοικήσεως 58 ἑκατομμυρίων. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ ἀπόδειξις εἶναι τοσοῦτον καθαρὰ, τοσοῦτον ἀναμφισβήτητος, ὥστε οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ βάσιμον αὐτῆς. Ἀλλ’ ἐὰν αἰσθάνεσθε τὴν δύναμιν νὰ ἐξακολουθήσητε σύστημα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον βεβαίως δὲν ὑπάρχει οὔτε δύναται νὰ ὑπάρξῃ στρατὸς, ἐὰν νομίζετε ὅτι δύνασθε τοιοῦτον σύστημα νὰ ἐξακολουθήσητε, ἐὰν νομίζετε ὅτι δύνασθε νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὴν δημοτικὴν ἀστυνομίαν, ἐὰν νομίζετε ὅτι δύνασθε καὶ τὰς μικρὰς βελτιώσεις μισθῶν, τὰς ὁποίας ἐξ ἀνάγκης ἐποιήσαμεθα, νὰ ἐλαττώσητε καὶ νὰ ἐπανέλθητε εἰς τὸ παρελθὸν, ἐὰν ταῦτα σπουδαίως φρονεῖτε, ἐὰν αἰσθάνεσθε ἐν ὑμῖν τὴν δύναμιν τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν τοιαύτη κατάστασις θέλει ἐπιρρίψει ἐφ’ ὑμᾶς, ἐὰν αἰσθάνεσθε τὴν δύναμιν, ἵνα ὑπὸ τοιούτους ὅρους κυβερνήσητε, τότε ἀναλάβετε τὴν ἀρχήν· ἡμεῖς καταλείπομεν ταύτην. Διότι, Κύριοι, αἰσθανόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὅτι ὀδυνηρὰ εἶναι ἡ ἀνάγκη, ἵνα ἐπεκτείνωμεν τὸν ἔλεγχον, διότι τὸν ἔλεγχον ᾐσθάνθημεν πρῶτοι ἡμεῖς, εἰς τοὺς ὁποίους ἔτυχε τὸ δυστύχημα νὰ θέσωμεν τὴν ὑπογραφὴν ἡμῶν εἰς τὴν πρώτην ἐγκατάστασιν τοῦ ἐλέγχου ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι, ἂν ὁ ἔλεγχος ἀποτελεῖ —καὶ ἀποτελεῖ βεβαίως— ἐλάττωσιν τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους, ἐὰν ὑπέστημεν τὴν Capitis deminutio, περὶ τῆς ὁποίας ἐποιήσατο λόγον ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής, ἔχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ ἐλάττωσις τῆς κυριαρχίας οὐδόλως αὐξάνει, ἂν καὶ τὸ δάνειον τοῦτο ὑπαγάγωμεν εἰς τὸν ἔλεγχον. Ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου δὲν αὐξάνει τὴν ἐλάττωσιν τῆς κυριαρχίας ταύτης. Ἡ εὔρυνσις τῆς δικαιοδοσίας τοῦ ἐλέγχου τότε μόνον δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς συντελοῦσα εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους, ὡς ἐπαυξάνουσα τὴν ἐλάττωσιν ταύτην, ἂν ἦτο δυνατὸν ν’ ἀποδειχθῇ,—ὅπερ ὅμως οὐδεὶς δύναται ν’ ἀποδείξῃ,—ὅτι θὰ ἠδυνάμεθα ν’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἐλέγχου ἐν χρόνῳ ὡρισμένῳ, καὶ ὅτι ἡ ἐπέκτασις αὕτη παρεμποδίζει τὴν ἀπαλλαγὴν ἡμῶν ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τοῦ ἐλέγχου. Ἀποδείξατε τοῦτο, καὶ τότε παραδέχομαι τὸ βάσιμον τοῦ ἐπιχειρήματός σας. Ἀλλὰ δὲν δύνασθε νὰ τὸ ἀποδείξητε, διότι οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ δυνάμενος νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι θὰ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἐλέγχου δι’ ἄλλου τρόπου ἢ μόνον διὰ τῆς καλῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς, διὰ τῆς εἰλικρινείας ἐν τῇ ἐκτελέσει τῶν ὑποχρεώσεων ἡμῶν, διὰ τῆς πεποιθήσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐμπνεύσωμεν εἰς τοὺς ξένους, ὅτι ἔχομεν ἀμετάκλητον ἀπόφασιν, ἵνα τὰς ὑποχρεώσεις ἡμῶν ἐκτελέσωμεν, διὰ τῆς πεποιθήσεως, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν ἡμῖν ἀρκετοὶ πόροι, ὅπως δυνηθῶμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὰς ἀνάγκας ἡμῶν πρὸς τοὺς δανειστὰς, εἰς τὰς ἀνάγκας ἡμῶν τὰς ὑπὸ τῆς διοικήσεως τῆς χώρας ἐπιβαλλομένας. Τὴν ἡμέραν καθ’ ἣν ἡ πεποίθησις αὕτη θέλει γεννηθῇ, τότε ἴσως θέλομεν πλησιάσει εἰς τὴν στιγμήν, καθ’ ἣν θ’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἐλέγχου, διότι τότε, ἀνεξαρτήτως τοῦ ποσοῦ τοῦ ὀφειλομένου, αἱ Δυνάμεις θέλουσιν ἀναγνωρίσει, ὅτι εἶναι περιττὴ ἡ ἐξακολούθησις τοῦ ἐλέγχου, ἢ θὰ δυνηθῶμεν νὰ δανεισθῶμεν τὸ ποσὸν, διὰ τοῦ ὁποίου δυνάμεθα νὰ ἐξοφλήσωμεν τὰ χρέη ἡμῶν καὶ ν’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἐλέγχου. Ἐὰν δὲ ἤθελεν ἔλθει ἡμέρα, καθ’ ἣν θὰ δυνηθῶμεν νὰ δανεισθῶμεν τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ τὸ κεφάλαιον τῶν χρεῶν ἡμῶν, πεισθῆτε, Κύριοι, ὅτι ἡ διαφορὰ 35,000,000 δρ. δὲν θὰ ἐμποδίσῃ τὴν συνομολόγησιν τοιούτου δανείου. Ἐν ὅσῳ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον δὲν ἀποδείξητε μὴ βάσιμον, δὲν δύνασθε νὰ ὑποστηρίξητε, ὅτι ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου ἀποτελεῖ μείωσιν τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους. Ἡ μείωσις ὑπάρχει, καὶ τὴν μείωσιν θὰ ὑφιστάμεθα μέχρι τῆς στιγμῆς, τὴν ὁποίαν ὥρισα. Ὑπαρχούσης τῆς μειώσεως τῆς κυριαρχίας, δὲν δύναται διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ποσοῦ τῶν 35,000,000, ἢ διὰ τῆς αὐξήσεως ὀλίγων προσόδων, ἡ μείωσις αὕτη νὰ αὐξήσῃ. Ἡ μείωσις, ἐπαναλαμβάνω, ὑπάρχει. Ἂς φροντίσωμεν ἵνα διὰ τῆς διοικήσεως ἡμῶν τῆς οἰκονομικῆς δυνηθῶμεν νὰ γεννήσωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡμέρα, καθ’ ἣν ἡ μείωσις αὕτη θὰ παύσῃ. Τοιαύτας ἔχοντες πεποιθήσεις, Κύριοι, νομίζομεν ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ γίνηται λόγος περὶ διοικήσεως τοῦ Κράτους διὰ 58,000,000. Ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν κατάστασιν ἡμῶν, ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἀνταποκρινόμενον πρὸς τὰς ἐλπίδας τοῦ τόπου, ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἔχωμεν στρατὸν ἀσχολούμενον εἰς τὸν προορισμὸν αὑτοῦ, ἀσχολούμενον εἰς τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα θὰ καταστήσωσιν αὐτὸν ἄξιον ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὸν προορισμὸν τοῦτον, ἂν θέλομεν ταῦτα νὰ ἔχωμεν, ἂν θέλομεν ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἔχωμεν βελτίωσιν τῆς διοικητικῆς καὶ δικαστικῆς ἡμῶν καταστάσεως, δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος περὶ δαπανῶν 58,000,000. Ἔχομεν τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐν τῇ ἐφαρμογῇ τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμῶν βεβαίως θὰ παρουσιάσῃ διαφορὰν, θὰ παρουσιάσῃ τὴν διαφορὰν, τὴν ὁποίαν ἐπαρουσίασεν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1896, ὃν διεχειρίσθη ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής. Καὶ δὲν βλέπω διατὶ, ἐνῷ ὑπάρχει διαφορὰ ἑκατομμυρίων ὅλων μεταξὺ τῶν προϋπολογισθέντων παρ’ αὐτοῦ ἐσόδων καὶ τῶν πραγματοποιηθεισῶν δαπανῶν, διατὶ δὲν δύναται νὰ παραδεχθῇ, ὅτι καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ἡμῶν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ του θὰ παρουσιάσῃ τὴν αὐτὴν διαφορὰν. Ἐγὼ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὴν διαφορὰν ταύτην θέλει παρουσιάσει, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν δὲν εἶναι τοιαῦτα, οἷα εὐηρεστήθη νὰ παραστήσῃ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι εἴμεθα ἐν ἰσοζυγίῳ, ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ὄχι ἐλλείμματα, ἀλλὰ μικρὰ περισσεύματα ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 θέλει παρουσιάσει, ὡς ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 δὲν θέλει παρουσιάσει τὸ ἔλλειμμα, τὸ ὁποῖον ἡμεῖς ὑποθέτετε, ἀλλὰ θέλει κλείσει ἐν ἰσοζυγίῳ καὶ θέλει ἴσως ἀφήσει καὶ περίσσευμα. Ἀλλ’ ἐνῷ ἔχω τὴν πεποίθησιν ταύτην, νομίζω ὅτι ἀφ’ ἑνὸς πρέπει νὰ προσπαθήσωμεν, ἵνα, καθ’ ἣν στιγμὴν νέα βάρη παρασκευάζομεν διὰ τὸν τόπον, παρασκευάσωμεν ἐν ταὐτῷ καὶ τὰ μέσα, ὅπως εἰς τὰ βάρη ταῦτα ἐπαρκέσωμεν. Ἔχω ὅμως καὶ ἑτέραν πεποίθησιν, ὅτι μὲ ὅλα τὰ περισσεύματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ὑπάρξωσι, περισσεύματα μικρὰ, καθ’ ἃς ἡμεῖς ἔχομεν ἰδέας περὶ διοικήσεως, περισσεύματα μεγάλα, καθ’ ἃς ὑμεῖς ἔχετε ἰδέας, εἶναι ἀδύνατον νὰ σκεφθῶμεν ὅτι θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εὑρεθῇ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀπαιτούμενον πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἄνευ μεσολαβήσεως τοῦ Ἐλέγχου. Ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι ἀεροβατοῦμεν, Κύριοι, ἐὰν νομίζωμεν, ὅτι τὸ ποσὸν τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἄνευ τοῦ ὅρου ἐκείνου. Κατ’ ἐμὲ, τὸ ζήτημα τίθεται ὡς ἑξῆς· ἢ πρέπει τὸν ὅρον τοῦτον νὰ παραδεχθῶμεν, ἢ πρέπει νὰ ἐγκαταλείψωμεν ἐντελῶς, διὰ πολλὰ ἔτη τοὐλάχιστον, τὴν ἰδέαν τῆς κατασκευῆς σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Οἱ φρονοῦντες ὅτι πρέπει νὰ ἐγκαταλειφθῇ ἡ ἰδέα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης ἂς δεχθῶσι τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ἂς παραδεχθῶσι τὸ ἀπαράδεκτον· ἀλλὰ βεβαιῶ αὐτοὺς, ὅτι, ἂν ἡ πρότασις αὕτη γείνῃ δεκτὴ, ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης οὐδέποτε θέλει κατασκευασθῆ, ἢ τοὐλάχιστον ἐπὶ πολλὰ ἔτη θὰ ἦναι ἁπλῆ ἐπιθυμία. Δὲν θέλει κατασκευασθῆ, διότι θὰ ἦναι ἀδύνατος ἡ εὕρεσις τοῦ ποσοῦ· δὲν θὰ κατασκευασθῇ, διότι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἀποχωροῦμεν ἡμεῖς τῆς ἀρχῆς καὶ ἀναλαμβάνει αὐτὴν ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς, ἐν τῇ ἐφαρμογῇ εἶναι ἀδύνατον νὰ διοικήσῃ τὸν τόπον μὲ τὸ ποσὸν τῶν 58 ἑκατομμυρίων. Εἰλικρινῶς, Κύριοι, ἐξέθηκα εἰς ὑμᾶς τὰς πεποιθήσεις μου. Ἀφίνω ὑμᾶς ἐντελῶς ἐλευθέρους. Παρακαλῶ δὲ, ἵνα ἐν τῇ ψήφῳ, τὴν ὁποίαν θὰ δώσητε, μὴ ἀποβλέψητε εἰς κανένα κομματικὸν δεσμόν. Ἐὰν ὅσα σᾶς ἀνέπτυξεν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐθεωρήθησαν παρ’ ὑμῶν ὡς βάσιμα, ἐὰν πιστεύετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος μὲ 58,000,000, ἐὰν πιστεύετε ὅτι ἡ διοίκησις διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου δύναται νὰ πραγματοποιήσῃ τοὺς πόθους, τοὺς ὁποίους ἔχετε, δόσατε μέλαιναν ψῆφον εἰς ἡμᾶς, καταβιβάσατε ἡμᾶς ἐκ τῆς ἀρχῆς, καὶ ἀναβιβάσατε ἐκείνους. Διότι, ἐὰν πράγματι δύναται ὁ τόπος νὰ κυβερνηθῇ διὰ 58 ἑκατομμυρίων, θὰ πράξητε ἔγκλημα, ψηφίζοντες τὴν σύμβασιν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας πρόσοδοί τινες ὑποβάλλονται εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Ἐλέγχου. Σκεφθῆτε, καὶ ἐν τῇ συνειδήσει ὑμῶν ἀποφασίσατε. Ἐὰν, ἐπαναλαμβάνω, δεχθῆτε ὅτι ὅσα εἶπεν ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς εἶναι πραγματοποιήσιμα, ψηφίσατε ὑπὲρ τοῦ ἀπαραδέκτου, διότι ὑπηρετεῖτε τὰ συμφέροντα τοῦ τόπου. Ἐὰν ὅμως τοὐναντίον πεισθῆτε, ὅτι ὅσα ἐγὼ εἶπον εἶναι ἀκριβῆ, τότε ἀφήσατε τὰ ὄνειρα καὶ ἀποβλέψατε εἰς τὴν πραγματικότητα. (Χειροκροτήματα ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§215Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦτο βεβαίως περιττὴ ἡ διασάφησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔδιδε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ ζήτημα δὲν εἶναι κομματικόν. Ἦτο περιττὴ, διότι, ὅταν αἱ Ἀντιπολιτεύσεις ἐμφορῶνται ὑπὸ τῶν αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα ἐμπνέουσι τὴν ἐνεστῶσαν Ἀντιπολίτευσιν, ὅταν ἔχωσι κανόνα τὸν κανόνα ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ῥυθμίζει τὰς πράξεις ἡμῶν, καθίσταται κατάδηλον, ὅτι ζήτημα, ὡς τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, δὲν ἤθελεν ἐκληφθῆ ὡς δυνάμενον νὰ χρησιμεύσῃ εἰς κομματικὸν ἀνταγωνισμὸν· εἶναι ζήτημα γενικοῦ συμφέροντος, καὶ οὐδεὶς ἐξ ἡμῶν ἤθελεν ἐκλάβει τοῦτο ὡς εὐκαιρίαν διὰ νὰ ἐπιτεθῇ, ἐπικρίνων τὰς πράξεις τοῦ Ὑπουργείου καὶ ζητῶν νὰ μὴ γείνῃ δεκτὴ ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν αὐτὸ συνωμολόγησεν. Ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου μάλιστα δὲν εἶχεν οὔτε ἀφορμὴν ἐκ τῆς μέχρι τοῦδε πολιτείας τῆς Ἀντιπολιτεύσεως νὰ ἐκλάβῃ τοιοῦτόν τι, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δισταγμὸς εἴς τινα ἐκ τῶν ἀκουόντων ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ τῶν λόγων μου, ὅτι κομματικὸν συμφέρον, ὅτι κομματικὴ σκέψις ὑπηγόρευσεν αὐτούς· διότι καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον διατελοῦμεν ἐν τῇ Ἀντιπολιτεύσει καὶ διατελεῖτε ἐν τῇ ἀρχῇ σεῖς, εἴδετε μετὰ ποίας μετριοπαθείας καὶ ἀνοχῆς, μετὰ πόσης εὐσυνειδησίας διεχειρίσθημεν τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐπιτήρησις τῆς πολιτείας τῶν κυβερνώντων καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν πράξεων αὐτῶν ἐπιβάλλουσιν εἰς τὰς Ἀντιπολιτεύσεις. Ὁ κύριος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἠρνήθη τὸν ἰσχυρισμὸν, ὃν προέβαλον, ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1900 ἀναγράφει ἔξοδα διοικήσεως ὑπερβαίνοντα τὰ παρ’ ἡμῶν δαπανηθέντα τὸ 1896 κατὰ 17 ἑκατομμύρια, καὶ ἠρώτα διατὶ ἐποιησάμεθα παραβολὴν προϋπολογισμοῦ πρὸς ἀπολογισμὸν, ἐνῷ ἡ ἐκτέλεσις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἀκόμη δὲν συνετελέσθη, καὶ ἐνδέχεται νὰ μὴ δαπανηθῶσι πάνθ’ ὅσα ἀναγράφονται ὡς ἔξοδα διοικήσεως. Ἀλλὰ μόλις προέβαλε τοὺς δισταγμοὺς τούτους, ἐνόησεν ὅτι ἤθελον εἰπεῖ πρὸς αὐτὸν, ὅτι, ἂν δὲν θέλουσιν ἐξοδευθῆ πάντα τὰ ἔξοδα τὰ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφέντα ἐκ δραχ. 113,622,857, ἂν κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ σπατάλου προϋπολογισμοῦ σας ἐφαρμόσητε οἰκονομίας, τότε θέλετε ἔχει περίσσευμα. Πόσον θέλει εἶσθαι τὸ περίσσευμα; Δέκα καὶ πέντε ἑκατομμύρια; δέκα ἑκατομμύρια; ὀκτὼ ἑκατομμύρια; Θέλετε δυνηθῆ νὰ φέρητε κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1900 οἰκονομίαν 8 ἑκατομμυρίων; Λοιπὸν ἔχετε τὰ ἀπαιτούμενα χρήματα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης. Διατὶ λοιπὸν ζητεῖτε νὰ αὐξήσητε τὸν φόρον τοῦ καπνοῦ; ἢ διατὶ ζητεῖτε δάνειον 35 ἑκατομμυρίων διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἀφοῦ ἔχετε τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν σύμβασιν ἀπαιτοῦνται διὰ τὸ πρῶτον ἔτος; Ὅτε συνετάσσετε τοιοῦτον προϋπολογισμὸν διὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος, ὅτε καθ’ ἑκάστην ἐζητεῖτε αὐξήσεις τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν αὐτῷ ἐξόδων, ὅτε ἀνεβιβάσατε ταῦτα εἰς τὸ ὀγκῶδες ποσὸν τῶν 113,622,857, ὑπελαμβάνομεν ὅτι θέλετε δαπανήσει πάντα τὰ ποσὰ ταῦτα· ἀλλ’ ἂν δὲν δαπανήσητε αὐτὰ, θέλομεν σᾶς ἐπαινέσει. Ἀλλὰ τὸ παρελθὸν δὲν μᾶς ἐμπνέει τοιαύτας περὶ τούτου ἐλπίδας. Ἰδέτε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐκτελεῖτε τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1899. Ποίαν πληθὺν ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων εἰσηγάγετε εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ συνέβησαν μάλιστα καὶ λάθη ἐκ τεσσάρων ἑκατομμυρίων, τὰ ὁποῖα ἐλησμονήσατε νὰ ἀναγράψητε, καὶ τὰ ὁποῖα ἐζητήσατε ὅπως–ὅπως νὰ κανονίσητε! Ἀλλ’ ἂν ἔχητε περισσεύματα, τὶς δὲν θέλει σᾶς ἐπαινέσει; Κατορθώσατε νὰ ἔχητε περίσσευμα 10 ἑκατομμυρίων· μὴ ῥίπτετε μόνον τὴν ἐλπίδα, ὅτι θέλετε ἔχει περίσσευμα. Μὴ καταφεύγετε εἰς τὴν ἀστυνομίαν καὶ εἰς τὴν χωροφυλακὴν, παριστῶντες, ὅτι πᾶσαι αἱ δαπάναι, αἱ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγραφεῖσαι, εἰσὶν ἀναπόφευκτοι, καὶ ὅτι ἄνευ αὐτῶν δὲν θέλει δυνηθῆ νὰ διοικηθῇ ὁ τόπος ἐπαρκῶς. Καὶ προέβητε εἰς τὸ ζήτημα τοῦ στρατοῦ, περὶ οὗ ὀλίγον ἔλειψε νὰ ἰσχυρισθῆτε, ὅτι θέλετε παρασκευάσει στρατὸν ἐφάμιλλον τοῦ στρατοῦ τῆς Γερμανικῆς Αὐτοκρατορίας, ἂν δώσωμεν ὑμῖν τὰ χρήματα, ἅτινα ἐζητήσατε. Καὶ πῶς θέλετε ἔχει τοιοῦτον στρατόν; Προετείνατε νόμον, ὅστις ἐπεψηφίσθη ἄνευ τῆς συνδρομῆς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας, δι’ οὗ ὑπερέβητε τὰ δαπανηθέντα κατὰ τὸ 1896 διὰ τὴν ἀστυνομίαν ἔξοδα κατὰ 2,378,074.87, διότι, ἐνῷ κατὰ τὸ 1896 ἐδαπανήσαμεν διὰ τὴν ἀστυνομίαν δραχ. 2,593,785.13, ἐζητήσατε νὰ ὑπερδιπλασιάσῃ ταῦτα ἡ Βουλὴ, καὶ ἡ Βουλὴ ἐπεψήφισε διὰ τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν δραχ. 4,971,860. Καὶ λησμονεῖτε, ὅτι τὸ πλεῖστον τῆς δαπάνης ταύτης δὲν ἐπιφέρουσιν οἱ μισθοὶ τῶν διευθυντῶν, τῶν ἀστυνόμων καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων, ἀλλ’ οἱ μισθοὶ τῶν 2484 ἀστυφυλάκων καὶ ἐνωμοταρχῶν, τοὺς ὁποίους ἀνεφέρατε ὅτι θέλετε προσθέσει. Ἂν δὲν προσθέσητε αὐτοὺς, δὲν θέλετε ἔχει ὄργανα διὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἀστυνομίας, διὰ τὴν ἀσφάλειαν. Τὰ ἐννοῶ· ἀποδέχομαι μάλιστα, ὅτι, ἂν κατατάξητε 10,000 ἀστυφύλακας καὶ ἐνωμοτάρχας, θέλετε ἔχει μείζονα ἀσφάλειαν, καὶ ἔτι μείζονα, ἂν τάξητε ἀνὰ ἕνα ἀστυφύλακα ὄπισθεν ἑκάστου πολίτου. Ἀλλ’ ἡ χωροφυλακὴ, τῆς ὁποίας τὴν αὔξησιν προετείνατε, εἰς τί χρησιμεύει ἄλλο ἢ διὰ τὰ ἔργα τὰ ὁποῖα ἐκπληροῦσιν οἱ ἀστυφύλακες; Καὶ ποῖα κακουργήματα, ποῖαι διαταράξεις τῆς δημοσίας τάξεως συνέβαινον, ὅτε ὑπῆρχεν ἡ δημοτικὴ ἀστυνομία, καὶ ἐπενοήσατε τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, ἵνα καταπαύσητε τὰ ἐπὶ τῆς δημοτικῆς ἀστυνομίας διαπραττόμενα ἐγκλήματα, καὶ τὰς στάσεις ἢ τὰς ταραχὰς, αἵτινες συνέβαινον τότε; Δύνασθε κἂν νὰ παραβάλητε τὴν τότε τηρουμένην τάξιν πρὸς τὴν τάξιν, ἣν ἀποκατέστησεν ἡ στρατιωτικὴ ἀστυνομία; Δὲν προφθάνουσιν οἱ κύριοι Βουλευταὶ ν’ ἀπευθύνωσι καθ’ ἑκάστην ἐπερωτήσεις καὶ νὰ ποιῶνται παραστάσεις κατὰ τῶν παραβάσεων τῆς στρατιωτικῆς ἀστυνομίας. Ἀλλὰ κατωρθώσατε νὰ καταστήσητε τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν; κατωρθώσατε νὰ ὀργανώσητε τὴν χωροφυλακήν; Ἔχετε στρατόν; ἔχετε μέσα ἵνα ὀργανώσητε τὸν στρατὸν, ὅπως παρασκευάσητε κἂν πυρῆνα στρατοῦ καὶ καταρτίσητε τοῦ χρόνου προϊόντος σῶμα στρατοῦ; Ποσάκις συνεζητήσαμεν περὶ τοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νόμου περὶ γενικοῦ διοικητοῦ τοῦ στρατοῦ! Ποσάκις σᾶς ἀπεδείξαμεν ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε στρατὸν, ὅταν δὲν δύνασθε νὰ συγκεντρώσητε τοὺς ἄνδρας τοῦ στρατοῦ, ὅπως διδάσκωνται καὶ τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ καὶ οἱ ἄνδρες αὐτοῦ! Καὶ μήπως ἀνεγράψατε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πάσας τὰς δαπάνας τῆς χωροφυλακῆς; Ἂν θελήσητε νὰ ἐφαρμόσητε τὸν περὶ αὐτῆς νόμον, πρέπει νὰ ἀναγράψητε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πολλὰς ἄλλας πιστώσεις, ἃς δὲν ἀνεγράψατε, διότι δὲν σκέπτεσθε νὰ συμπληρώσητε τὸ σῶμα τοῦτο κατὰ τὸν νόμον, ὃν τῇ προτάσει ὑμῶν ἐπεψήφισεν ἡ Βουλή. Εἶναι εὔκολον εἰς ἕκαστον νὰ ζητῇ χρήματα διὰ πάσας τὰς ἀνάγκας, νὰ ἐπιθυμῇ νὰ πληρώνῃ τὰς ἀνάγκας ταύτας εὐρύτατα καὶ πολυτελῶς, νὰ ζητῇ νὰ ὀργανώσῃ πλήρη χωροφυλακὴν, πλήρη ἀστυνομίαν, πλήρη στρατιωτικὸν ὀργανισμὸν, νὰ ζητῇ νὰ κατασκευάζῃ σιδηροδρόμους, δρόμους, νὰ ζητῇ αὐξήσεις δαπανῶν καὶ προσθήκας ἐξόδων· ἀλλὰ χρεωστεῖ πρὸ πάντων τούτων νὰ ἐξετάζῃ, ἂν ἡ χώρα δύναται νὰ χορηγῇ πάντα τὰ ποσὰ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα ζητεῖτε νὰ δαπανήσητε. Διὰ τοῦτο ὠφείλετε νὰ ἐκλέξητε ἐκεῖνα, ὧν ἡ ἀνάγκη ἦτο ἀναπόφευκτος καὶ ὧν ἔπρεπε νὰ προηγηθῇ ἡ ἐκτέλεσις. Ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Λαρίσης ἦτο ὄντως ἀνάγκη ἀναπόφευκτος, ἦτο ἀνάγκη, τὴν ὁποίαν πρὸ πάσης ἄλλης ὠφείλετε νὰ πληρώσητε. Ἀλλὰ σεῖς προετιμήσατε ἄλλας ἀνάγκας, τῶν ὁποίων τινὲς μὲν ἠδύναντο νὰ ἀναβληθῶσιν, αἱ πλεῖσται δὲ ἦσαν ἀνάγκαι τῆς φαντασίας σας. Καὶ ηὐξάνετε τὰ ἔξοδα, καὶ ἐζητεῖτε προσθήκας ἐξόδων, καὶ ηὐξήσατε πάντα τὰ ἔξοδα, καὶ δὲν παρελίπετε κλάδον χωρὶς νὰ αὐξήσητε τὰ ἔξοδα αὐτοῦ. Καὶ ηὐξήσατε τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν κατὰ δραχ. 228,549.55. Καὶ τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης κατὰ δραχ. 1,219,639.08. Καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ δραχ. 3,448,130.56. Καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως κατὰ δραχμὰς 1,307,349.74. Καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κατὰ δραχ. 1,374,023.60. Καὶ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κατὰ δραχμὰς 1,139,449.18. Καὶ τὰ τῆς Διοικήσεως καὶ Ἐπιστασίας κατὰ δραχ. 1,513,813.88. Τί ἀπέμεινεν ἄνευ αὐξήσεως: Δὲν θέλετε πραγματοποιήσει πάντα ταῦτα τὰ ἔξοδα; Διατὶ τὰ ἐζητήσατε; διατὶ τὰ ἀνεγράψατε ἐν τῷ προϋπολογισμῷ; Ἀλλ’ ἂν τὰ δαπανήσητε, ποίαν σπατάλην, ποίαν ἀσυνείδητον διασπάθησιν τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου διαπράττετε! Διότι σπάταλος εἶναι ἡ διοίκησις, ἥτις οὐδαμοῦ σταματᾷ, ἀλλὰ ζητεῖ αὐξήσεις δαπανῶν, προβαίνει εἰς προσθήκας ἐξόδων, καὶ μάλιστα τὴν ἐπιοῦσαν ἑνὸς πολέμου, ὅστις τοσαύτας ἐδημιούργησεν ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι πρὸ παντὸς ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσιν. Ἡ θεωρία, ἣν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς πρὸ μικροῦ ἀνεκοίνωσεν εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι ὀρθή. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει νοημοσύνην οὐχὶ συνήθη, καὶ ἀδύνατον νὰ μὴ κατενόησε τὸ ἐσφαλμένον τῆς θεωρίας αὐτοῦ, καθ’ ἣν, ἐπειδὴ ἐπεβλήθη ἡμῖν ὁ ἔλεγχος ἐπί τινων ἐσόδων, οὐδεμία ζημία εἶναι, ἂν τὸν ἐπεκτείνωμεν καὶ ἐπὶ ἄλλων. Ἂν ἀσπασθῶμεν τὴν θεωρίαν ταύτην τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, θέλομεν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐπεκτείνει τὸν ἔλεγχον ἐπὶ πάσης τῆς διοικήσεως. Ἀλλ’ ἡ θεωρία δὲν εἶναι ἀληθὴς, εἶναι σφαλερὰ, εἶναι δὲ καὶ ὀλεθρία. Ἀλλὰ δὲν δύναται, δὲν ἔχει δικαίωμα ἡ Βουλὴ νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν ἔλεγχον ἐπὶ ἐσόδων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν περὶ τῆς εἰρήνης συνθήκην δὲν ὑπεβλήθησαν εἰς αὐτόν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἑρμηνεύει τὸ ζήτημα τοῦ ἀπαραδέκτου κατὰ τρόπον περίεργον! Ἂν νομίζετε, σᾶς εἶπεν, ὅτι ὁ σιδηρόδρομος δὲν εἶναι ἀναγκαῖος, ψιφίσατε τὸ ἀπαράδεκτον, ἄλλως παραδεχθῆτε τὴν σύμβασιν. Ἀλλ’ ὅταν προτείνηται τὸ ἀπαράδεκτον, ἡ Βουλὴ δὲν καλεῖται νὰ ἐξετάσῃ, ἂν εἶναι ἢ δὲν εἶναι ἀναγκαῖος ὁ σιδηρόδρομος, ἀλλ’ ἂν αὐτὴ ἔχει ἢ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν ἔλεγχον καὶ ἐπὶ ἐσόδων, ἐπὶ τῶν ὁποίων δὲν εἶχεν οὗτος ἐπιβληθῆ. Ἂν δὲ δὲν εἶχε τὸ δικαίωμα κατὰ τὸν Δεκέμβριον τοῦ 1897 νὰ ἐπιβάλῃ αὐτὴ τὸν ἔλεγχον, πῶς ἤθελε νομίσει ὅτι ἔχει δικαίωμα νὰ ἐπεκτείνῃ αὐτόν; Ὁ ἔλεγχος ἐπεβλήθη εἰς ἡμᾶς, διότι ἐπέβαλον αὐτὸν εἰς ἡμᾶς αἱ Δυνάμεις, καὶ ὑπεκύψαμεν. Τὸν ἔλεγχον δὲν ἐπεκτείνουσι νῦν αἱ Δυνάμεις, ἀλλὰ ζητεῖτε νὰ ἐπεκτείνῃ αὐτὸν ἡ Βουλή· αὕτη ὅμως δὲν ἔχει τοιοῦτον δικαίωμα. Εὔχομαι ἵνα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου κατασταθῇ ἐν τῇ διοικήσει σώφρων διαχειριστὴς τῶν οἰκονομικῶν, καὶ περιστείλῃ πᾶσαν σπατάλην, καὶ ἀποκαταστήσῃ πραγματικὰς οἰκονομίας. Ἡμεῖς, ἂν κατὰ τὸ 1896 ἐδαπανήσαμεν εἰς ἀνάγκας τῆς γενικῆς διοικήσεως, εἰς ἔξοδα τῶν ἑπτὰ Ὑπουργείων, μόνον 58,088,939.93, δὲν ἐστερήσαμεν τὴν χώραν οὐδεμιᾶς τῶν ὠφελειῶν, ἃς ἠδύναντο νὰ ἀξιώσωσιν οἱ συμπολῖται, ἐπληρώσαμεν δὲ πάσας τὰς ἀνάγκας τῆς διοικήσεως καὶ τὰς ἀνυπερβλήτους χρείας τῆς χώρας. Δὲν ἐπραγματοποιήσαμεν παραλόγους οἰκονομίας κατὰ τὸ ἔτος 1896, ἡ διοίκησις ὅμως ἡμῶν διέψευσε πάντας ἐκείνους, οἵτινες προσεπάθουν νὰ διασύρωσι τὴν ὑπόληψιν τῆς τότε Κυβερνήσεως. Ἀλλὰ τοιαύτην μετήλθομεν πολιτείαν πάντοτε, ὁσάκις ἐκλήθημεν ἐν τῇ ἀρχῇ. Ἐξετάσατε τὴν διοίκησιν ἡμῶν κατὰ τὰ 1890 καὶ 1891, ἐξετάσασε τὴν διοίκησιν ἡμῶν καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ 1885, τὸ ἔτος τῆς ἐπιστρατείας, διὰ νὰ μάθητε ποίας κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ τοῦ ἔτους ἐκείνου ἐπηνέγκομεν οἰκονομίας κατὰ τὴν ἑξάμηνον διαχείρισιν αὐτοῦ. Κατὰ τὴν διοίκησιν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου ἐδαπανήσαμεν τὸ ἑξάμηνον ἐκεῖνο ὀλιγώτερα τῶν ποσῶν, τὰ ὁποῖα εἶχον δαπανηθῆ κατὰ τὸ 1884 δρ. 181,061.16. Κατὰ τὴν διοίκησιν τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, ὀλιγώτερα τῶν δαπανηθέντων τὸ 1884 δραχ. 271,718.38. Κατὰ τὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὀλιγώτερα τῶν δαπανηθέντων τὸ 1884 δραχ. 612,217 03. Κατὰ τὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κτλ. Ὑπουργείου, ὀλιγώτερα τῶν δαπανηθέντων τὸ 1884 δραχ. 436,944.13. Κατὰ τὴν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὀλιγώτερα τῶν δαπανηθέντων τὸ 1884 δραχ. 989,870.76. Καὶ κατὰ τὴν διοίκησιν αὐτοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου ἐπὶ τῶν τακτικῶν ἐξόδων αὐτοῦ ἐδαπανήσαμεν ὀλιγώτερα τῶν δαπανηθέντων κατὰ τὸ 1884 κατὰ δραχμὰς 3,282,964.96. Καὶ αἱ ἐλαττώσεις αὗται συνεκεφαλαίωσαν οἰκονομίαν τῶν ἐξόδων τοῦ δημοσίου ταμείου ἐπὶ ἓν μόνον ἑξάμηνον ἐκ δραχ. 5,714,876.42. Καὶ ἂν δὲν συνέβαινε τὸ ἀπαίσιον διὰ τὸν Ἑλληνισμὸν τόλμημα τῆς Φιλιππουπόλεως, δι’ οὗ κατηδαφίσθησαν πάντα τὰ προχώματα, ἅτινα ἡ Εὐρώπη εἶχεν ἀνεγείρει, ὅπως προστατεύσῃ τὸν Ἑλληνισμὸν ἀπὸ ἐπιδρομὰς ἀλλοφύλων, ἂν ἕνεκα τούτου δὲν ἐπεβάλλετο ἡμῖν ἡ ὑποχρέωσις νὰ καταδείξωμεν διὰ πραγμάτων τὴν διαμαρτυρίαν, τὴν ὁποίαν ὠφείλομεν ν’ ἀπευθύνωμεν, ἐπιστρατευόμενοι, ἂν δὲν ἐπεβάλλετο ἡμῖν ἡ ὑποχρέωσις νὰ μείνωμεν μέχρι τέλους μὲ τὰ ὅπλα ἐπὶ βραχίονος, ὡς διαμαρτύρησις ζῶσα κατὰ ἀδικήματος, ὅπερ διεπράχθη, καὶ νὰ πέσωμεν ἀπὸ τὴν ἀρχὴν, ἵνα μὴ παραιτηθῶμεν ἀπὸ τῆς διαμαρτυρίας ἡμῶν, αἱ οἰκονομίαι ἤθελον εἶσθαι τοσαῦται, ὥστε ἤθελον καταπλήξει ἐκείνους, οἵτινες εἰσήγαγον τὴν σπατάλην καὶ δι’ αὐτῆς εἶχον συνηθίσει νὰ συντηρῶνται. Ἐξεπλήρωσα τὸ καθῆκόν μου, καταδείξας εἰς τὴν Βουλὴν, ποίαν ἐξουσίαν ἔδωκεν αὐτῇ τὸ Σύνταγμα. Συμβουλεύω αὐτὴν νὰ μὴ ὑπερβῇ τὰ ὅρια τῆς ἐξουσίας ταύτης. Ἂν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ ἀκούσῃ τὴν συμβουλὴν ἡμῶν, ἡμεῖς ὡς ἄτομα δὲν ζημιούμεθα, ἀλλ’ οὐδ’ ὡς κόμμα, οὐδ’ ὡς Ἀντιπολίτευσις, ἐνόσῳ ἐκπληροῦμεν τὰ καθήκοντα ἡμῶν. Εἴμεθα φρουροὶ, καὶ ὀφείλομεν ἀπὸ καιροῦ εἰς καιρὸν νὰ φωνάζωμεν τὸ «φύλακες γρηγορεῖτε!» Τοῦτο τὸ κήρυγμα ἀπευθύνομεν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ νῦν: «Φύλακες γρηγορεῖτε!» Ἂν ἡ πλειοψηφία δὲν θέλῃ νὰ ἀκούσῃ, αὐτὴ θέλει καταστραφῇ.

§216ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, προτείναντος τὸ ἀπαράδεκτον τῆς σχετικῆς ἐν τῇ συμβάσει διατάξεως.

§217Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου δὲν εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Ἡ ἀρχὴ εἶναι ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου. Τοῦτο οὐδεὶς ἀποκρούει. Ἔχω δὲ τὴν γνώμην, καὶ θέλω δικαιολογήσει τὴν ψῆφόν μου, ὅτι ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου, καθ’ ὃν τρόπον ὑπέδειξεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ δι’ ἑτέρων ἀσφαλειῶν, ἃς ἐπιφυλάττομαι νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν, ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἄνευ ἀμέσου καὶ ἀδικαιολογήτου ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου, ἥτις θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν τόπον καὶ τὴν αὐτοτέλειαν αὐτοῦ. Ὁ σιδηρόδρομος ἠδύνατο νὰ κατασκευασθῇ καὶ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ καὶ δι’ ἑτέρων ἀσφαλειῶν. Πρέπει λοιπὸν νὰ χωρισθῇ τὸ ζήτημα τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου ἀπὸ τοῦ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου. Τὸ ζήτημα τοῦ ἀπαραδέκτου ἀναφέρεται εἰς τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου.

§218Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι ἡ Βουλὴ πρόκειται νὰ ψηφίσῃ, εἶναι τοῦτο: κυροῦται ἡ σύμβασις τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἐάν τις θεωρῇ τὴν σύμβασιν, ἕνεκα ἄρθρων τινῶν αὐτῆς, ἀπαράδεκτον, θὰ ψηφίσῃ τὸ ἀπαράδεκτον, καὶ ἑπομένως δὲν θὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον· ἡ δὲ ψῆφος αὐτοῦ θὰ ἔχῃ ὡς δικαιολογίαν τὴν μὴ παραδοχὴν τοῦ ὑπάρχοντος ὅρου. Μήπως φοβεῖσθε, ὅτι θὰ εἴπωμεν ὅτι δὲν θέλετε τὸν σιδηρόδρομον τῆς Λαρίσης; Ὄχι· τὸν θέλετε, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ὅρου καταψηφίζετε αὐτόν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος σαφῶς ἀνέπτυξε τὸ ζήτημα.

§219Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔχει τὴν ἀξίωσιν νὰ ἑρμηνεύῃ τὰς γνώμας τῶν ἄλλων κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ. Ἐγὼ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ σύμβασις καὶ ἄνευ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ. Καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦ ἐλέγχου εἶναι ὅλως διακεκριμένον τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἂν εἶχον τὴν γνώμην, ὅτι ἐπιβάλλεται ἀναποδράστως ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου, δὲν ἠξεύρω ἂν θὰ ἐψήφιζον ὑπὲρ, ἀλλ’ ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἠδύνατο νὰ συνομολογηθῇ ἡ σύμβασις καὶ ἄνευ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου, ἐπεκτάσεως ἐφ’ ἧς δὲν ἔχομεν δικαίωμα νὰ ψηφίσωμεν. Ἂν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἑρμηνεύει τὰς γνώμας τῶν ἄλλων ὡς θέλει, ἵνα καταστήσῃ δυσχερῆ τὴν θέσιν αὐτῶν, εἶναι ἐλεύθερος νὰ τὸ πράξῃ. Ἕκαστος ἔχει ἴδιον τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, ἐγὼ δὲ οὕτως ἑρμηνεύω τὴν ψῆφόν μου. Ψηφίζω κατὰ πεποίθησιν κατὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου, χωρὶς νὰ συνδέω τὸν ἔλεγχον μετὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου. Ἔχει τὴν ἰδέαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τὴν ἀνέπτυξεν, ὅτι ἄνευ ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου δὲν θὰ ἦτο δυνατὴ ἡ συνομολόγησις τῆς συμβάσεως· ἐγώ, ἔχων γνώμην ἐναντίαν, ψηφίζω τὸ ἀπαράδεκτον τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου.

§220Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ νομοσχέδιον ἀποτελεῖ τὴν πρότασιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ τὴν σύμβασιν, ἥτις συνάπτεται. Κατ’ αὐτῆς τῆς προτάσεως προβάλλεται τὸ ἀπαράδεκτον, λόγῳ ὅτι ὁ σιδηρόδρομος θὰ κατασκευασθῇ διὰ δανείου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης φρονεῖ, ὅτι ἠδύνατο ὁ σιδηρόδρομος νὰ κατασκευασθῇ διὰ τῶν τακτικῶν τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐσόδων. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει ἀντίθετον γνώμην· ὑπὸ τὴν ψῆφον δὲ τῆς Βουλῆς τίθεται σήμερον ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, ἤτοι ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξευρεθῇ καθ’ ὃν ἡ σύμβασις ὁρίζει τρόπον.

§221ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ὑπέβαλε πρότασιν, ἥτις ἀρκετὰ σαφῶς ὑπεβλήθη, ὥστε νὰ δυνάμεθα ἐπ’ αὐτῆς νὰ ὁμιλήσωμεν. Λοιπὸν λέγω, ὅτι οἱαδήποτε ἔκτασις δοθῇ εἰς τὴν ἑρμηνείαν τῆς προτάσεως ταύτης, — καὶ εἶδον ὅτι ἐδόθη εὐρεῖα ἔκτασις ὑπὸ τοῦ ἀγορεύσαντος Ὑπουργοῦ,—εἰς ἐμὲ οὐδεμία θὰ ὑπάρξῃ δυσκολία νὰ ψηφίσω ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ ἂν δὲν διασκευασθῶσι τὰ πράγματα οὕτως, ὥστε νὰ ψηφίσωμεν διακεκριμένως ἓν ἕκαστον τῶν θεμάτων· διότι ἐγὼ ἔχω ἀπόφασιν νὰ ψηφίσω κατὰ τῆς συμβάσεως, εἴτε διότι θεωρῶ αὐτὴν ἀπαράδεκτον λόγῳ ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου, εἴτε διότι θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι ὠφέλιμον νὰ ψηφισθῇ ἡ σύμβασις αὕτη, δι’ οὓς λόγους ἐλπίζω ὅτι θέλω δυνηθῆ νὰ ἐκθέσω αὔριον. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι εἶναι ὀρθαὶ αἱ σκέψεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἀναπτύξαντος ὅτι καλούμεθα νὰ ψηφίσωμεν νόμον πρὸς ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, πρᾶγμα ὅπερ δὲν δύναται νὰ ψηφίσῃ ἡ Βουλή, ὡς μὴ ἔχουσα τὸ δικαίωμα ν’ ἀπεμπολήσῃ μέρος τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· πρόκειται εἰδικῶς περὶ τούτου· τὸ νομοσχέδιον, ὅπερ προτείνεται εἰς ἡμᾶς καὶ ὅπερ δυνατὸν κατ’ ἀρχὴν νὰ μὴ ψηφισθῇ δι’ ἄλλους λόγους, ἢ νὰ ἦναι ἄξιον νὰ ψηφισθῇ, περιέχει τι τὸ ἀντισυνταγματικόν; Τὸ ζήτημα, ἂν περιέχει τι τὸ ἀντισυνταγματικόν, εἶναι ζήτημα ψηφιστέον κεχωρισμένως πρότερον καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀναμίξεως πρὸς ἕτερον θέμα.

§222Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι κατ’ οὐσίαν εἴμεθα πάντες σύμφωνοι, καὶ ἀπορῶ διατὶ ἐπιμένομεν διιστάμενοι. Ἐὰν τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὅσοι τυχὸν ψηφίσωμεν ὑπὲρ αὐτῆς ἐννοοῦμεν ὅτι ψηφίζομεν, ὅτι ἐν τῇ ἐπεκτάσει τοῦ ἐλέγχου διαβλέπομεν παράβασιν θεμελιώδη τοῦ Συντάγματος, οὐδόλως δὲ ἐνέχει ἡ ψῆφος αὕτη ἔννοιαν ἀποδοκιμασίας τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν περιέχει ἡ σύμβασις περὶ κατασκευῆς σιδηροδρόμου μέχρι Λαρίσης. Ἐγὼ θὰ καταψηφίσω τὴν σύμβασιν καὶ διὰ λόγους οὐσιαστικοὺς ἀκόμη, διότι θεωρῶ ὅτι αὕτη ἐντελῶς ἀπέτυχε καὶ εἰς τὸν σκοπὸν καὶ εἰς τὰ μέσα· ἐὰν δὲ ὁμιλήσω, θὰ ἐξηγήσω τοὺς λόγους τούτους. Ἀλλὰ σήμερον ἐννοῶ, ὅτι διὰ τῆς ἐπεκτάσεως τοῦ ἐλέγχου παραβιάζεται ἀρχή, τὴν ὁποίαν ὅλοι ὀφείλομεν νὰ σεβώμεθα. Δὲν φρονῶ ὅτι δικαιοῦται οἱαδήποτε Κυβέρνησις νὰ προτείνῃ ἡμῖν νὰ ἀποσπῶμεν προσόδους τοῦ Κράτους, καὶ χάριν αὐτῆς ἢ ἐκείνης τῆς ἐπιχειρήσεως νὰ διατίθηνται αὗται ὑπὸ τὸν ἔλεγχον. Ἐὰν τοῦτο πράξωμεν, οὐδὲν θὰ ὑπάρχῃ μετ’ ὀλίγον μὴ ὂν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον, καὶ δι’ αὐτῆς τῆς μεθόδου θὰ ἐγκαταστήσωμεν εἰς πάντα αὐτόν, καὶ θὰ μείνωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἴδιοι ἔκπληκτοι διὰ τὸ Κράτος, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσαμεν.

§223ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος σαφέστατα ἔθηκε τὸ ζήτημα: ἡ σύμβασις, τὴν ὁποίαν πρόκειται νὰ κυρώσωμεν, περιέχει ὅρον, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ αὐτὴν ἀπαράδεκτον. Ἀποτέλεσμα τῆς ψηφίσεως τῆς προτάσεως ταύτης εἶναι νὰ τεθῇ ἡ σύμβασις κατὰ μέρος, διότι ὁ ὅρος οὗτος τῆς συμβάσεως δύναται νὰ χωρισθῇ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὸν ὅρον τοῦτον τῆς συμβάσεως καταψηφίζουσι τὸ νομοσχέδιον τὸ κυροῦν τὴν σύμβασιν.

§224Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ συμβάσεις δὲν ψηφίζονται κατ’ ἄρθρον, καὶ ὅτι συζητεῖται καὶ ψηφίζεται ὁ νόμος, ὅστις κυροῖ τὰς συμβάσεις. Ἀλλ’ εἶναι ἐπίσης ἀναμφισβήτητον, ὅτι αἱ συμβάσεις αἱ ὑποβαλλόμεναι εἰς τὰ Κοινοβούλια εἶναι ἐπιδεκτικαὶ μεταρρυθμίσεων. Αἱ μεταρρυθμίσεις αὗται δὲν δύνανται νὰ ἐπέλθωσιν ἐκ μόνης τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς· ἀλλ’ ἐὰν προταθῶσιν ὑπὸ τῆς Βουλῆς, πρέπει, διὰ ν’ ἀποβῶσιν ἀποτελεσματικαί, νὰ γείνωσι δεκταὶ καὶ ὑπὸ τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων μερῶν. Βεβαίως ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, κηρύττουσα ἀπαράδεκτον τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, δὲν ὑποχρεοῖ τοὺς ἄλλους συμβαλλομένους, οὔτε ἀκυροῖ τὴν ὑπάρχουσαν σύμβασιν· ἐπιβάλλει μόνον τὴν ἄμεσον διαπραγμάτευσιν μετὰ τῶν συμβαλλομένων καὶ τὴν ὑποβολὴν νέων προτάσεων,—ἢ ὁμοίων ἢ διαφόρων τῶν πρώτων,—ἃς δύναται νὰ δεχθῇ ἡ Βουλή, ἀναγράφουσα τὴν ἀπόφασιν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι οὐδόλως θίγει τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις εἶναι ἡ κατασκευὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης παρὰ τοῦ Κράτους ἐπὶ βάσεων ὁμοίων ἢ καὶ διαφόρων τῶν περιεχομένων ἐν τῇ συμβάσει, οὐδόλως θίγει τὴν ἀρχὴν ταύτην ἡ πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου ἑνὸς μέρους τῆς συμβάσεως ταύτης, τοῦ μέρους τοῦ ἐπεκτείνοντος τὸν ἔλεγχον.

§225Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι πράγματι λυπηρόν, Κύριοι, νὰ βλέπωμεν Βουλευτὴν τῆς περιωπῆς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ὑποστηρίζοντα τοιαῦτα. Μὲ ἐπέκρινε πρὸ ὀλίγου, ὅτι εἶμαι παρὰ πολὺ πρακτικός. Ἐγὼ ὑπέθετον, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος εἶναι πρακτικός, ἀλλὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην ἐπείσθην, ὅτι εἶμαι πολὺ ὀλίγον πρακτικός. Τὴν ἑσπέραν ταύτην μᾶς λέγει, ὅτι δύναται ἡ Βουλὴ νὰ μεταβάλῃ ὅρον τινὰ τῆς συμβάσεως, καὶ ἡ μεταβολὴ τοῦ ὅρου τούτου συνεπάγεται τὴν ὑποχρέωσιν τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς νέας διαπραγματεύσεις πρὸς ἐπιτυχίαν τοῦ σκοποῦ τούτου. Ἀλλ’ εἶναι δυνατὸν οἱ μεθ’ ἡμῶν συμβληθέντες νὰ δεχθῶσι τοῦτο, προκειμένου περὶ ὅρου ἀποτελοῦντος τὴν βάσιν τῆς συμβάσεως; Ἂς μὴ κρυπτώμεθα ὄπισθεν τῶν δακτύλων μας· καὶ ἡ Ἑταιρεία, ἡ ὁποία συνεβλήθη μεθ’ ἡμῶν, καὶ οἱ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον προτάσεις πρὸς ἡμᾶς, ὡς πρῶτον ὅρον ἔθηκαν τὸν ὅρον, τὸν ὁποῖον θέλετε νὰ διαγράψητε. Ὑπάρχει ἀμυδρὰ ἐλπίς, ὅτι διὰ τῆς διαγραφῆς τοῦ ὅρου θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα; Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ ἐλπίς, ἡ διαγραφὴ τοῦ ὅρου τούτου οὐδὲν ἕτερον σημαίνει ἢ τὴν ἀπόρριψιν τῆς συμβάσεως. Ἂς μὴ χάνωμεν λοιπὸν τὸν χρόνον ἀδίκως. Δὲν ἀξιοῦμεν ὅτι ἡ ψήφισις τοῦ ἀπαραδέκτου σημαίνει ὅτι δὲν θέλετε τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου· θεωροῦμεν ὅτι ἡ ψῆφος ὑμῶν σημαίνει ὅτι δὲν παραδέχεσθε τὸν ὅρον, διότι εἶναι ἀπαράδεκτος. Διατὶ παίζομεν μὲ τὰς λέξεις; Μήπως φοβεῖσθε μὴ σᾶς εἴπωσιν ὅτι δὲν ἠθέλατε τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσης; Ὄχι! Θὰ εἴπητε, ὅτι θέλετε τὸν σιδηρόδρομον Λαρίσης, ἐπειδὴ ὅμως ἐν τῇ συμβάσει ὑπάρχει ὅρος sine qua non, ἡ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου, διὰ ταῦτα κρίνετε τὸν ὅρον τοῦτον ἀπαράδεκτον, καὶ ψηφίζετε κατὰ τῆς συμβάσεως.

§226ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως εἶναι βεβαίως ἐν συνόλῳ ὀρθὰ, διότι λέγει: «ὅταν δεχθῆτε τὴν ἔνστασιν ἀπαραδέκτου, καταρρέει τὸ ὅλον οἰκοδόμημα», διότι κατὰ τὴν πεποίθησιν, ἣν ἔχομεν ἡμεῖς καὶ ἥτις μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πασίδηλος, τὸ μόνον στήριγμα τῆς συμβάσεως ταύτης εἶναι ὁ ἔλεγχος. Ἡ πρότασις περὶ ἀπαραδέκτου προτείνεται κατὰ τοῦ νομοσχεδίου ὡς πρότασις ἐξοβελίζουσα αὐτὸ διὰ τὴν προσβολὴν, ἣν περιέχει, τῶν συνταγματικῶν ὅρων· τοιαῦται δὲ προτάσεις πάντοτε οὕτως ὑποβάλλονται, δυστυχῶς δὲ, καὶ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην ὑπῆρξεν ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσι, διότι εἴχομεν δυστυχῶς καὶ κατ’ αὐτὴν ὁμοίου εἴδους προσβολήν. Τοιαύτη πρότασις ἀπαραδέκτου ὑπεβλήθη καὶ ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ νομοσχεδίου· καὶ ἐκεῖ, ἀφοῦ ἐψηφίσαμεν ἐπὶ τοῦ ἀπαραδέκτου, ἔπειτα ἐψηφίσαμεν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· καὶ ἡ μερὶς μὲν αὕτη ἐψήφισεν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, ἡ δὲ ἄλλη ἀπέσχε, διότι ἐνόμισεν ὅτι δὲν ὑπῆρχε περίπτωσις νὰ ἀναμιχθῇ εἰς τὰ περαιτέρω. Διατὶ θέλομεν σήμερον νὰ εἴπωμεν, ὅτι διὰ τῆς προτάσεως τοῦ ἀπαραδέκτου συναπορρίπτεται καὶ τὸ νομοσχέδιον; Ἐὰν δὲν γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις ἀπαραδέκτου θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου.

§227ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι περὶ τούτου.

§228Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§229Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κρίνω ὀρθὰς τὰς γνώμας, ἃς ἐξήνεγκε σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ συμφώνως πρὸς αὐτὰς καταθέτω πρότασιν γραπτὴν πρὸς ψηφοφορίαν (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλὴ, ἀναγνωρίζουσα ἑαυτὴν ἀναρμοδίαν νὰ ψηφίσῃ τὴν διὰ τοῦ ἄρθρου 42 τῆς συμβάσεως ἐπιβαλλομένην ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.»

§230Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Τὸ «ἀναγνωρίζουσα ἑαυτὴν ἀναρμοδίαν ἡ Βουλὴ νὰ ψηφίσῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου» εἶναι ζήτημα σύνθετον. Πόθεν ἔχομεν δεδομένον, ὅτι ἀποτελεῖ ἡ σύμβασις ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου; Πρέπει πρῶτον νὰ κρίνωμεν, ἂν ἡ σύμβασις ἀποτελεῖ ἢ ὄχι ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, καὶ κατόπιν, ἐν καταφατικῇ περιπτώσει, ν’ ἀποφανθῶμεν περὶ τῆς ἁρμοδιότητός μας. Ἡ πρότασις λοιπὸν αὕτη εἶναι διαιρετὴ, καὶ πρέπει νὰ διαιρεθῇ. Νὰ λυθῇ πρῶτον τὸ ζήτημα, ἂν ἡ σύμβασις, ὡς κατηρτίσθη, ἀποτελεῖ ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, καὶ κατόπιν νὰ ἔλθῃ τὸ ζήτημα τοῦ ἀπαραδέκτου.

§231Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις ἡ ὑποβληθεῖσα ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ εἶναι ἐντελῶς νέα, εἶναι πρότασις τοσοῦτον ἀπόλυτος, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ ψηφισθῇ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ ὅτι «ἡ Βουλὴ, θεωροῦσα ἑαυτὴν ἀναρμοδίαν νὰ ψηφίσῃ τὴν ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν», εἶναι πρότασις θεωρητικὴ καὶ μὴ σχετιζομένη πρὸς τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα εἶχε τεθῇ πρὶν καθαρώτατα ὑπὸ τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ. Συζητῶν ὁ κ. Βουλευτὴς τὰ τῆς συμβάσεως ἀνέλυσε τοὺς σπουδαιοτέρους ὅρους αὐτῆς, καὶ κατέκρινέ τινας αὐτῶν· ὅτε δ’ ἔφθασεν εἰς τὸν ὅρον τὸν σχετικὸν πρὸς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ τόκου καὶ τοῦ χρεωλυσίου τοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συνομολογηθῇ, εἶπεν ὅτι ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἀπαράδεκτος. Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα, ὅπως ἐτέθη. Πρόκειται σήμερον ἡ Βουλὴ ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν ἐν τῇ συμβάσει ταύτῃ ὑπάρχει ὅρος, ὁ ὁποῖος καθιστᾷ τὴν σύμβασιν ἀπαράδεκτον· πρέπει λοιπὸν οὕτω νὰ γείνῃ ψηφοφορία περὶ ἀπαραδέκτου, διότι μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης ἐπρόκειτο οὐχὶ περὶ ἀπαραδέκτου τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἤδη προβάλλεται εἰς ψηφοφορίαν, ἀλλὰ περὶ ἀπαραδέκτου ὅρου τινὸς τῆς συμβάσεως, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ καθιστᾷ τὴν σύμβασιν ἀπαράδεκτον, διότι ἐν αὐτῇ ὑπάρχει ὅρος ἀντισυνταγματικός. Ὅσοι ἤθελον ψηφίσει ὑπὲρ τοῦ ἀπαραδέκτου ἕνεκα τοῦ ὅρου τούτου εἶναι ἀδύνατον νὰ ψηφίσωσιν ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς. Τίς ὁ λόγος νὰ παρατείνωμεν τὴν συζήτησιν, ἐνῷ ἡ οὐσία εἶναι αὐτή; Ὑποστηρίζετε ὅτι ὑπάρχει ἐν τῇ συμβάσει ὅρος ἀπαράδεκτος, μὴ συνταγματικός· ἕνεκα δὲ τούτου ψηφίζετε τὸ ἀπαράδεκτον τοῦ ὅρου. Ἕνεκα τοῦ ὅρου τούτου δὲν δύναται νὰ τεθῇ ἀπόλυτος ἀρχὴ, ὅτι ἡ Βουλὴ, ἀναγνωρίζουσα ἑαυτὴν ἀναρμοδίαν νὰ ἐπεκτείνῃ τὸν ἔλεγχον, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τίς ἀμφισβητεῖ τὴν ἀρχὴν ταύτην; Ἐν τῇ ἀγορεύσει μου ὑπεστήριξα τὴν πεποίθησιν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν ὅτι ὑπάρχει ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου· εἶπον ὅτι μόνος ὁ ἔλεγχος ἀποτελεῖ ἐλάττωσιν τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους, δὲν ἀποτελεῖ ἐλάττωσιν τῆς κυριαρχίας αὐτοῦ ἐν σχέσει πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον αὐτὸς διαχειρίζεται. Ἡ παρουσία αὐτοῦ ἐν Ἑλλάδι, ἡ εἴσπραξις ὑπ’ αὐτοῦ καὶ μιᾶς μόνης προσόδου ἐξ ἑνὸς ἔστω ἑκατομμυρίου ἀποτελεῖ μείωσιν τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους, ἡ δὲ μείωσις αὕτη δὲν αὐξάνει, ἂν ἀντὶ ἑνὸς ἢ τεσσάρων ἢ ὀκτὼ ἑκατομμυρίων εἰσπράττῃ δώδεκα. Κατὰ τὴν ἰδικήν μου πεποίθησιν, δὲν ὑπάρχει ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου, διότι κατ’ ἐμὲ ἡ μείωσις τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους προέρχεται ἐκ μόνης τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἐλέγχου ἐν Ἑλλάδι. Ἄλλο ὕπαρξις καὶ ἄλλο μὴ ὕπαρξις. Αὐτὰ μόνον διαφέρουσι...

§232ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο ὕπαρξις καὶ ἄλλο μὴ ἐπέκτασις.

§233Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἡ μείωσις τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους ὑπάρχει. Δὲν δυνάμεθα τὴν μείωσιν ταύτην νὰ ἐλαττώσωμεν δι’ οἱασδήποτε ἐλαττώσεως τῶν προσόδων τοῦ Ἐλέγχου. Καὶ ἂν κατωρθωθῇ διά τινος μέσου οἱουδήποτε, ἵνα αἱ πρόσοδοι, ἃς διαχειρίζεται ὁ Ἔλεγχος, ἐλαττωθῶσι κατὰ ἓν οἱονδήποτε ποσὸν, ἐρωτῶ, ἡ μείωσις τῆς κυριαρχίας τοῦ Κράτους ἐξακολουθεῖ ὑπάρχουσα ἢ ὄχι; Μὴ θέλων νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ ζητήματος, ἐπανέρχομαι εἰς τὸ θέμα. Ὑποστηρίζοντες τὸ ἀπαράδεκτον τῆς συμβάσεως ἕνεκα τοῦ ἐν αὐτῇ ἀναγραφομένου ὅρου, συνταγματικῶς ἀπαραδέκτου, ὡς λέγετε, νομίζω ὅτι δὲν δύνασθε νὰ ψηφίσητε ὅρον ἀπορρίπτοντα τὴν σύμβασιν ὡς ἀπαράδεκτον. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως δύναται νὰ προκύψῃ πρότασις, οἵα ἡ ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ ὑποβληθεῖσα.

§234Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως αἱ προτάσεις αἱ τιθέμεναι εἰς ψηφοφορίαν πρέπει νὰ ὦσι πόρισμα τῆς συζητήσεως. Νομίζω ὅτι πόρισμα τῆς συζητήσεως εἶναι ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν γραπτὴν κατέθηκα εἰς τὸ Προεδρεῖον. Ὑπάρχει ὅμως τι τὸ δικαιολογοῦν τὴν ἀντίρρησιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυνουρίας Βουλευτοῦ; Ὁ κ. ἐκ Κυνουρίας Βουλευτὴς ὁμολογεῖ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι αὐτὸς δὲν εὑρίσκει συντελουμένην ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου ἐν τῇ συμβάσει περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ–Συνόρων. Δικαίωμα ἑπομένως ἔχει νὰ σχηματίσῃ οἱανδήποτε θέλει γνώμην, δὲν δύναται ὅμως νὰ ἐπικρίνῃ τὴν πρότασίν μου. Ἀφοῦ δὲ εἶπεν, ὅτι δὲν ἐσχημάτισε γνώμην ἂν ὑπάρχει ἢ μὴ ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου, λυποῦμαι πολὺ, ὅτι δὲν ἔσπευσε νὰ ἐκφέρῃ πρότερον τὴν τοιαύτην του γνώμην, διὰ νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτῆς. Δὲν ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμένει, ὅτι ἡ πρότασίς μου δὲν εἶναι πόρισμα τῆς συζητήσεως, ἀφοῦ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπε ῥητῶς, ὅτι δὲν θεωρεῖ τὸν ἐν τῇ συμβάσει ὅρον ὡς ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, διότι νομίζει, ὅτι, ἀφοῦ τεθῇ ὁ ἔλεγχος ἐπὶ ὡρισμένου ποσοῦ μιᾶς κατηγορίας ἐσόδων, δὲν κρίνει ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου, ἂν οὗτος ἐπεκταθῇ ἐπὶ ὅλου τοῦ ποσοῦ τῶν εἰσπραττομένων ἐκ τῆς κατηγορίας ἐκείνης ἐσόδων. Τὸ ἄρθρον 11 τοῦ ΒΦΙΘʹ νόμου τῆς 26 Φεβρουαρίου 1898 περὶ ἐλέγχου διατάσσει, ὅτι «προορίζονται διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὑπὸ τῶν ἄρθρων 7 ἕως 10 προβλεπομένων δανείων αἱ ἀκαθάριστοι πρόσοδοι: αʹ) τῶν Μονοπωλίων ἅλατος, πετρελαίου, πυρείων, παιγνιοχάρτων, σιγαροχάρτου καὶ σμύριδος τῆς Νάξου· βʹ) τῶν δικαιωμάτων ἐπὶ τοῦ καπνοῦ· γʹ) τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 17 καθοριζομένων· δʹ) τῶν ὑπὸ τοῦ Τελωνείου Πειραιῶς εἰσπραττομένων εἰσαγωγικῶν τελῶν». Τὰ ἔσοδα δὲ ταῦτα προϋπελογίσθησαν ὑπὸ τοῦ εἰρημένου νόμου εἰς 39,600,000 δραχ. Ἀλλὰ ὁρίζονται ἐν τῷ νόμῳ, ὡς προηγουμένως ἐρρήθη, καὶ τὰ δάνεια, διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὁποίων προορίζονται, εἰσὶ δὲ ταῦτα τὸ τοῦ 1881, τὸ τοῦ 1884, τὸ τῶν Μονοπωλίων τοῦ 1887, τὸ πάγιον τοῦ 1889, τὸ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης τοῦ 1890 καὶ τὸ τῆς κεφαλαιοποιήσεως τοῦ 1893. Ἐὰν ὅμως τὰ εἰρημένα κατὰ τὸ ἄρθρον 11 ἔσοδα προορίσωμεν καὶ ἐπὶ ἄλλων δανείων, πλὴν τῶν ἀνωτέρω ἀναγραφομένων, δὲν ἐπεκτείνομεν τὸν ἔλεγχον τῆς διαχειρίσεως τῶν εἰρημένων ἐσόδων καὶ ἐπὶ ἄλλα δάνεια, νέα, πλὴν ἐκείνων, διὰ τὰ ὁποῖα ἐπεβλήθη ὁ ἔλεγχος, δάνεια τὰ ὁποῖα δὲν ὑπῆρχον, δὲν εἶχον συνομολογηθῆ, ὅτε ἐπεβλήθη ὁ ἔλεγχος, ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲ ἐπὶ τὰ μετὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν κατὰ τὰ ἄρθρα 7–10 τοῦ περὶ ἐλέγχου νόμου δανείων ὑπόλοιπα, τὰ ὁποῖα ἀνῆκον εἰς τὸ Κράτος, ἠδύνατο δὲ πλέον νὰ διαχειρίζηται αὐτὰ ἐλευθέρως ἡ διοίκησις τοῦ Κράτους; Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ καταφανῆ ἐπέκτασιν τοῦ ἐλέγχου;

§235Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἔχει τὴν διαχείρισιν τῶν προσόδων αὐτῶν.

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Ἀλλὰ τὸ ὑπόλοιπον, μετὰ τὴν πληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον δανείων, τὸ ὁποῖον ἔμελλε νὰ ἀφεθῇ εἰς τὴν διάθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τοῦτο ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τῆς διοικήσεως, καὶ ἐπεκτείνετε καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τὸν ἔλεγχον. Λοιπὸν ἡ πρότασις, ἣν προέτεινα, εἶναι πιστὸν πόρισμα τῆς συζητήσεως. Δὲν λέγω τοῦτο διότι ἐγὼ δίδω σημασίαν τινὰ εἰς τὸ τοιοῦτον ἢ τοιοῦτον θέμα πρὸς ψηφοφορίαν, τὸ ὁποῖον θέλει ἀποδεχθῆ ὡς τοιοῦτον ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, οὐδὲ κρίνω ἄξιον προσοχῆς, ἂν γένηται ἀποδεκτὸν ὡς θέμα τὸ προταθὲν, ὅτι «ἡ Βουλή, μὴ ἀναγνωρίζουσα ἑαυτὴν ἁρμοδίαν νὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 42 τῆς συμβάσεως, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». Δι’ ἐμὲ εἶναι ἀδιάφορον, διότι ἡ γνώμη μου εἶναι ῥητὴ, διότι κηρύσσω ὅτι τὸ ἀπαράδεκτον εἶναι ἐν τῇ ἐπεκτάσει τοῦ ἐλέγχου, ἕνεκα δὲ τούτου ἔγραψα τὴν πρότασιν οὕτω. Ἀλλ’ ὑμεῖς, οἱ πλειονοψηφοῦντες, διαρρυθμίσατε τὸ θέμα ὡς θέλετε, πάντοτε ὅμως δὲν εἶσθε ἁρμόδιοι νὰ ψηφίσητε τὴν διάταξιν τοῦ περὶ οὗ πρόκειται ἄρθρου.

§237ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ αὐτοτελὴς πρότασις ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων εἶναι ἀπαραίτητος· δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ψηφισθῇ ἄλλο, πρὶν ἢ εἰδικῶς πρῶτον ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ συνταγματικοῦ τῆς νομοθετικῆς προτάσεως ἢ μή. Περὶ τοῦ ὅτι ὁ ἔλεγχος ἐπεκτείνεται, εἶπεν ἀρκετὰ ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτής· ἐπαυξάνεται οὐχὶ μόνον τὸ ποσὸν τὸ πληρωτέον, ὡς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ἀλλ’ ἐπεκτείνεται ὁ ἔλεγχος καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, ὅπερ μετὰ τὴν ἀποπληρωμὴν τῆς ὑπηρεσίας τῶν ὑπὸ ἔλεγχον δανείων μένει ἐλεύθερον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Κράτους· ἀδιάφορον δὲ, ἂν ἀποδίδεται εἰς τὸ Κράτος μετὰ πλήρωσιν διατυπώσεών τινων. Ἀλλ’ ὁ ἔλεγχος ἐπεκτείνεται καὶ χρονικῶς, μεταξὺ τοῦ 1989, ὅτε λύεται τὸ τελευταῖον δάνειον τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, μέχρι τοῦ ἔτους 2000. Διότι, ἂν ὑποθέσητε ὅτι μετὰ ἓξ ἢ ἑπτὰ μῆνας συνιστᾶται ἡ Ἑταιρεία, λήγοντος τοῦ πολέμου, καὶ ἄρχεται ἡ ὑποχρέωσις τοῦ δανείου, ἡ χρεωλυσία τοῦ δανείου φέρει εἰς λύσιν αὐτοῦ κατὰ τὸ 1999 ἢ κατὰ τὸ 2000 ἔτος μ. Χ. Ὄχι μόνον λοιπὸν ἐπὶ περισσευμάτων ἀνηκόντων εἰς τὸ Κράτος ἐπεκτείνεται ὁ ἔλεγχος, ἀλλὰ καὶ κατὰ εἴκοσιν ἔτη μετὰ τὴν λῆξιν τοῦ 1989. Ἀλλὰ τοῦτο ἀντιβαίνει εἰς τὰς διατάξεις τοῦ Συντάγματος, καὶ δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς ἑκουσίως νὰ ἐπεκτείνωμεν τὸν ἐπιβεβλημένον ἔλεγχον ἐπὶ νέαν εἰκοσαετίαν. Διὰ τοῦτο ἐπιμένομεν καὶ πρέπει νὰ ψηφίσωμεν ἀπ’ εὐθείας τὴν τοιαύτην πρότασιν, ἥτις οὐδὲν ἀφίνει νὰ κρυφθῇ ὑπὸ προσχήματα.

§238Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶμαι ὑποχρεωμένος πλάνην τινὰ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ νὰ διασκεδάσω. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὑπεστήριξεν, ὅτι ὑπάρχει ἐπέκτασις τοῦ ἐλέγχου καὶ κατὰ χρονικὸν διάστημα. Ἀπατᾶται, διότι λησμονεῖ πῶς ὑφίσταται παρ’ ἡμῖν ὁ ἔλεγχος. Ὁ ἔλεγχος ὑφίσταται δυνάμει διεθνοῦς συμβάσεως. Ὁ λόγος, ὁ τίτλος τῆς ὑπάρξεως αὐτοῦ εἶναι ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ διὰ πράξεως ἢ συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ἑταιρείας. Μόλις λήξῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, — ἐλπίζω δὲ, ὅτι θ’ ἀπαλλαγῶμεν τοῦ ἐλέγχου πρὶν φθάσῃ τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου αὐτοῦ, — ὁ Ἔλεγχος δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐξασκῶν τὰ δικαιώματά του, διότι ὑπάρχει ἡ σύμβασις, διότι δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως, δὲν ὑφίσταται παρὰ μέχρις ἀποπληρωμῆς τῶν δανείων, τῶν ὁριζομένων ἐν τῇ συμβάσει ἐκείνῃ, δυνάμει τῶν ὁποίων καὶ ἐπεβλήθη. Ἑπομένως πλανᾶται ὁ κ. Βουλευτὴς, λέγων ὅτι ὁ ἔλεγχος παρατείνεται κατὰ χρονικὸν διάστημα. Καὶ τὰ μέλη τοῦ Ἐλέγχου τὴν γνώμην ταύτην ἔχουσι καὶ τὴν πεποίθησιν, ἣν ἐξέφρασα καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ ἐντολὴ τοῦ ἐλέγχου ἐν Ἑλλάδι δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ὑφισταμένη ἢ ἐνόσῳ ὑφίσταται ἡ ἀνάγκη, ὁ λόγος ὁ προκαλέσας τὸν ἔλεγχον. Μετὰ τὴν παρέλευσιν τοῦ χρόνου αὐτοῦ δὲν ἔχει λόγον ὑπάρξεως.

§239ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Πότε; Κατὰ τὸ 1989;

§240Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τώρα ὑπολογίζετε, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ σύμβασις γίνεται διὰ 99 ἔτη, θὰ ἐξακολουθήσῃ ὁ ἔλεγχος καὶ ἀφοῦ ἀποπληρωθῶσι τὰ δάνεια, καὶ ἑπομένως γίνεται ἐπέκτασις ἐπὶ 20 ἔτη. Καὶ ἐγὼ σᾶς λέγω, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαύτην ἑρμηνείαν νὰ δώσητε. Ὁ Ἔλεγχος θὰ ἔχῃ τὴν διαχείρισιν ἐνόσῳ ὑφίσταται ὡς ἐπιτροπὴ ἐλέγχου. Ἀφοῦ ὑφίσταται ὡς Διεθνὴς Ἐπιτροπὴ Ἐλέγχου, δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐπιτροπὴ ἐλέγχου δυνάμει συμβάσεως, διότι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου εὑρίσκονται ἐν Ἑλλάδι ὡς ἀπεσταλμένοι τῶν Κυβερνήσεών των, οὐχὶ ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν δανειστῶν. Ἑπομένως ὡς ἀντιπρόσωποι τῶν Κυβερνήσεων αὑτῶν ἔλαβον τὴν ἐντολὴν νὰ μένωσιν ἐν Ἑλλάδι μέχρις ἀποπληρωμῆς τῶν δανείων. Τῶν δανείων αὐτῶν ἀποπληρωθέντων, παύει ἡ λειτουργία τοῦ ἐλέγχου καὶ ἑπομένως καὶ ἡ ὕπαρξις τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι τὰ μέλη τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου ὅλα ἔχουσι τὴν πεποίθησιν ταύτην.

§241ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς θέσεως τοῦ ζητήματος. Νομίζω ὅτι δὲν ἐλάβομεν ποσῶς ὑπ’ ὄψιν τὸ Κανονισμόν. Κατὰ τὸ ἄρθρον 35 τοῦ Κανονισμοῦ, «ἐὰν Βουλευτής τις φρονῇ, ὅτι ἡ ὑπὸ συζήτησιν πρότασις ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα, προβάλλεται τὸ ἀπαράδεκτον, ἐρωτᾶται δὲ ἡ Βουλὴ ἐπὶ τούτου.» Ἐπὶ τοῦ προκειμένου μία πρότασις δύναται νὰ ὑποβληθῇ, ἡ πρότασις τοῦ ἀπαραδέκτου, καὶ ταύτην νομίζω ὅτι ἔχετε καθῆκον ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ θέσητε εἰς ψηφοφορίαν.

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀκριβῶς αὐτὴν τὴν πρότασιν ἔθηκα, τὴν πρότασιν τοῦ ἀπαραδέκτου.

§243Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὡμίλησεν ὀρθῶς, καὶ ἐπικαλεῖται τὸν Κανονισμὸν ὀρθῶς. Κατὰ τὸν Κανονισμόν, βεβαίως τίθεται εἰς ψηφοφορίαν ὡς πρότασις τοῦ ἀπαραδέκτου ἐπὶ τῆς διατάξεως ἐκείνης, ἡ ὁποία κρίνεται ὡς ἀπαράδεκτος. Ποία πρότασις καταδικάζεται ὡς ἀπαράδεκτος; Ἡ πρότασις τοῦ ἄρθρου 42 τῆς συμβάσεως. Τὸ ἄρθρον 42 τῆς συμβάσεως ἀντιβαίνει εἰς τὸ Σύνταγμα, διότι ἐπεκτείνει τὸν ἔλεγχον. Λοιπὸν ἡμεῖς προτείνομεν τὸ ἀπαράδεκτον διὰ τὸ ἄρθρον 42 τῆς συμβάσεως.

§244ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 42 δὲν συζητεῖται μονομερῶς, οὔτε ψηφίζεται.

§245Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ ἀπαράδεκτον συζητεῖται μεμονωμένως.

§246Δ. ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ἄρθρον 42 τῆς συμβάσεως περιλαμβάνεται ἐν ὅλῃ τῇ συμβάσει, ἀλλὰ διὰ τῆς προτάσεως, τὴν ὁποίαν διετύπωσεν ἐγγράφως ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, οὐδὲν ἕτερον ἔπραξεν ἢ νὰ ἐξασκήσῃ τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ, νὰ ζητήσῃ τὴν διαίρεσιν. Ζητεῖ λοιπὸν ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλὴ, ὅτι τὸ ἄρθρον 42 τῆς συμβάσεως εἶναι ἀπαράδεκτον ἐκ τοῦ Συντάγματος.

§247ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ πρότασις, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος καὶ τὴν ὁποίαν θὰ θέσω εἰς ψηφοφορίαν...

§248Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχομεν καὶ μίαν τροπολογίαν.

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μετὰ τῆς τροπολογίας ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἡ Βουλή, ἀναγνωρίζουσα ἑαυτὴν ἀναρμοδίαν νὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν τῆς συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται τῇ Διεθνεῖ Ἐπιτροπῇ ἡ διαχείρισις μέρους τῶν περισσευμάτων, μεταβαίνει εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν». (Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, ὅτι δηλαδὴ ἡ Βουλὴ εἶναι ἀναρμοδία νὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν ἐκείνην τῆς συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ἀνατίθεται εἰς τὴν Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν ἡ διαχείρισις μέρους τῶν περισσευμάτων, λέγουσι Ναί, οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν, τουτέστιν οἱ παραδεχόμενοι ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι ἁρμοδία νὰ ψηφίσῃ τὴν διάταξιν ταύτην, λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλίσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Γ. Οἰκονομοπούλου καὶ Περ. Ἀλεξάκη, ὡς ψηφολεκτῶν, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§250ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 157. Ἐκ τούτων 24 ὑπὲρ τῆς προτάσεως, 131 κατ’ αὐτῆς, καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Συνεπῶς ἡ πρότασις ἀπερρίφθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§251Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλω τροπολογίαν, ὅπως τεθῇ ὡς 2ον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 2. Διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 34 τῆς συμβάσεως προβλεπομένης προεκτάσεως ἀπὸ Δεμερλῆ εἰς Λάρισαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ὑποχρεοῦται νὰ ἀσκήσῃ τὸ ἀπέναντι τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας ἐκ τοῦ προσημειωθέντος ἄρθρου τῆς συμβάσεως δικαίωμά της τοὐλάχιστον ἓξ μῆνας πρὸ τοῦ τέλους τῆς κατὰ τοὺς ὅρους τῆς συμβάσεως τασσομένης πρὸς ἀποπεράτωσιν τῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Δεμερλῆ προθεσμίας.»

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατόπιν τῆς τροπολογίας ταύτης τὸ ἄρθρον μόνον γίνεται ἄρθρον 1. (Ἀναγινώσκεται τὸ ἄρθρον 1). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἤδη ἄρθρον 2 εἶναι ἡ τροπολογία τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ νομοσχέδιον θέλει ἀνατυπωθῆ, ὡς ἐτροποποιήθη. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 256). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Πύργου εἰς Κυπαρισσίαν καὶ ἀπὸ Καλόνερο εἰς Μελιγαλᾶ». Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ἔχει τὸν λόγον ὁ κύριος Φικιώρης.

§253Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Δὲν λαμβάνω τὸν λόγον, κύριοι Βουλευταί, ὅπως ἀποκρούσω τὴν σύμβασιν τῆς κατασκευῆς σιδηροδρόμου ἀπὸ Πύργου εἰς Κυπαρισσίαν καὶ ἀπὸ Κυπαρισσίας εἰς Μελιγαλᾶ, οὐδὲ προτίθεμαι νὰ κακίσω τὴν σύμβασιν ταύτην, διὰ τῆς ὁποίας παρέχονται τόσον δαψιλῶς τὰ ἀγαθὰ τῆς συγκοινωνίας ὑπὸ τῆς Πολιτείας πρὸς ἐπαρχίας, τῶν ὁποίων τοὺς πληθυσμοὺς βεβαίως οὔτε μισῶ διὰ τοῦτο, οὔτε φθονῶ, ἀλλὰ τοὐναντίον μακαρίζω. Λαμβάνω ὅμως τὸν λόγον, ὅπως ῥήξω κραυγὴν διαμαρτυρίας ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τῆς ἀστοργίας, ἡ ὁποία δεικνύεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως κατ’ ἄλλης ἐπαρχίας, ἀξίας κρείττονος μερίμνης καὶ κρείττονος τύχης· αὕτη δὲ εἶναι ἡ ἐπαρχία Λακεδαίμονος, παρὰ τῆς ὁποίας ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἐκλέγωμαι. Ἕν τῶν πρωτίστων καὶ μεγίστων ἀγαθῶν, τῶν ὑπὸ τῆς Πολιτείας παρεχομένων εἰς τοὺς λαοὺς ἀντὶ τῶν φόρων, εἰς τοὺς ὁποίους ὑποβάλλονται οὗτοι, εἶναι τὸ ἀγαθὸν τῆς συγκοινωνίας, διότι δι’ αὐτῆς βεβαίως καὶ ἡ παραγωγὴ αὐξάνει καὶ τελειοποιεῖται, καὶ ὁ πολιτισμὸς ἐπεκτείνεται, καὶ τὰ ἤθη ἐξημεροῦνται, καὶ ἡ τάξις καὶ ἡ ἀσφάλεια ἐμπεδοῦνται. Τοῦ ἀγαθοῦ δὲ τούτου πρέπει νὰ γίνηται ἡ προσήκουσα χρῆσις παρὰ τῶν Κυβερνήσεων, αἱ ὁποῖαι διέπουσι τὰ τῆς Πολιτείας, καὶ ἵνα γίνηται ἡ προσήκουσα χρῆσις αὐτοῦ, πρέπει ἡ συγκοινωνία νὰ παρέχηται κατὰ λόγον τῆς ἀνάγκης ἑκάστου τόπου. Οἱ σιδηρόδρομοι βεβαίως δὲν ἔχουσι τὸν προορισμὸν νὰ συμπληρῶσι τὴν θαλασσίαν συγκοινωνίαν τῶν διαφόρων πόλεων καὶ ἐπαρχιῶν, ἀλλὰ προορίζονται νὰ ἐξυπηρετῶσι πρωτίστως τὴν συγκοινωνίαν τῶν μερῶν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα στεροῦνται πάσης ἄλλης συγκοινωνίας, ἤτοι τῶν μεσογείων κυρίως πόλεων καὶ ἐπαρχιῶν. Μεσογειοτέρα δ’ ἐπαρχία ἀπὸ τὴν ἐπαρχίαν Λακεδαίμονος δὲν εἶναι ἄλλη· καὶ ἐν τούτοις ἡ ἐπαρχία αὕτη, ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας, ἔχει παραμεληθῆ καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ στερεῖται σχεδὸν καὶ αὐτῆς τῆς δι’ ἁμαξιτῆς ὁδοῦ συγκοινωνίας, ἐνῷ πᾶσαι αἱ παράλιοι πόλεις καὶ ἐπαρχίαι τῆς βορειοδυτικῆς ἀκτῆς τῆς Πελοποννήσου ἔχουσι τὴν εὐτυχίαν νὰ ἔχωσι πολλαπλῆν τὴν συγκοινωνίαν καὶ διὰ θαλάσσης καὶ δι’ ἁμαξιτῶν ὁδῶν καὶ διὰ σιδηροδρόμων. Ἔπρεπεν ὅμως, ἀντὶ νὰ γίνηται τοῦτο, νὰ προτιμῶνται πάντοτε εἰς τὸ ζήτημα τῆς συγκοινωνίας τὰ μέρη ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα στεροῦνται παντὸς ἄλλου μέσου συγκοινωνίας. Ἡ Σπάρτη, ἡ ὁποία ἀληθῶς δαψιλῶς ὑπὸ τῆς φύσεως ἔχει εὐνοηθῆ, καὶ ἡ ὁποία ἔχει μεγάλην παραγωγὴν, διότι πάντα σχεδὸν τὰ προϊόντα παράγονται ἐν τῷ τόπῳ αὐτῷ, ὁ ὁποῖος ἠδύνατο νὰ ἦναι καὶ προσκύνημα τῶν ξένων διὰ τὴν ἀρχαιολογικήν του ἀξίαν, τήν τε Ἑλληνικὴν καὶ τὴν Βυζαντινὴν, ἂν εἶχε συγκοινωνίαν εὔκολον, ἡ Σπάρτη, καίτοι ἀπέχει τῆς θαλάσσης καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις πλέον τῶν 50 καὶ 60 χιλιομέτρων, συγκοινωνεῖ μετὰ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν καὶ νομῶν μόνον δι’ ἁμαξιτῶν ὁδῶν, καὶ αὐτῶν λίαν ἀτελῶν, τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης πρὸς τὸ Γύθειον καὶ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀγούσης πρὸς τὴν Τρίπολιν, ὅπου συναντᾷ τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμὴν Καλαμῶν–Τριπόλεως–Ἀθηνῶν. Αἱ ὁδοὶ αὗται, λίαν ἀτελεῖς, πολλάκις τὸν χειμῶνα καθίστανται ἀδιάβατοι, καὶ ἡ συγκοινωνία διακόπτεται οὕτως, ὥστε οὐδὲ δι’ ἁμαξῶν δύναται νὰ ἐκτελῆται, καὶ οὕτω καὶ οἱ ἄνθρωποι ἀδυνατοῦσι νὰ μεταβαίνωσιν εἰς Τρίπολιν καὶ εἰς Γύθειον καὶ τὰ προϊόντα των ν’ ἀποστέλλωσιν εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως. Ἐπίστευον λοιπὸν, ὅτι τοιαύτην πόλιν καὶ τοιοῦτον νομὸν, ὁποῖος ὁ τῆς Λακεδαίμονος, οὐδέποτε ἤθελε παρίδει ἡ Κυβέρνησις, προκειμένου νὰ συμπληρωθῇ τὸ σιδηροδρομικὸν δίκτυον τῆς Πελοποννήσου, καὶ ὅτι ἤθελε προτιμήσει τὴν κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης πρὸ πάσης ἄλλης, ὡς εἶχεν ἀποφασισθῆ καὶ ἐν ἔτει 1890, ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Εἶπον προηγουμένως, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ Λακεδαίμων ἐδεῖτο περισσοτέρας μερίμνης, διότι καὶ ἡ παραγωγὴ αὐτῆς εἶναι ἀξία προστασίας διὰ τῆς συγκοινωνίας, καὶ ὁ λαὸς αὐτῆς εἶναι εἷς τῶν νομοταγεστέρων λαῶν τοῦ Κράτους, ὡς μαρτυρεῖ ἡ στατιστικὴ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, ὡς καὶ ἡ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τῶν φόρων. Ἡ Σπάρτη καὶ ἐν γένει ἡ Λακεδαίμων ἔχει πράγματι ἀνάγκην ἐκ τῶν πρώτων νὰ συνδεθῇ σιδηροδρομικῶς πρὸς τὰς Ἀθήνας καὶ πρὸς ἄλλα μέρη καταναλώσεως, διότι τὰ προϊόντα αὐτῆς, τῶν ὁποίων τὰ κυριώτερα εἶναι τὸ ἔλαιον, τὰ κουκούλια, ἡ μέταξα καὶ τὰ πορτοκάλλια, δὲν δύνανται νὰ ἐξαχθῶσι καὶ νὰ μετενεχθῶσι σήμερον εὐκόλως εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως ἢ μόνον διὰ τῶν κάρρων καὶ φορτηγῶν ἁμαξῶν, καὶ διὰ τοῦτο δὲν δύνανται νὰ συναγωνισθῶσι πρὸς τὰ προϊόντα τῶν ἄλλων τόπων, ἕνεκα τῶν μεγάλων ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς καὶ ἕνεκα τῆς κατ’ αὐτὴν προξενουμένης φθορᾶς· πορτοκαλλίων μάλιστα μέγα μέρος πολλάκις μένει ἐν τῷ τόπῳ σηπόμενον. Ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἐγκαταλείψεως τοῦ τόπου τούτου παρὰ τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων ἐπετάθη καὶ ὁ πόθος τοῦ λαοῦ τῆς Λακεδαίμονος πρὸς τὴν μετανάστευσιν, καὶ βλέπομεν χιλιάδας Λακεδαιμονίων κατ’ ἔτος μεταναστεύοντας εἰς Ἀμερικὴν, διότι δὲν δύνανται νὰ εὑρίσκωσιν ἐργασίαν, ὅταν τὰ προϊόντα αὐτῶν δὲν καταναλίσκωνται ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως τῶν μέσων τῆς μεταφορᾶς αὐτῶν εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸ νομοσχέδιον τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τῆς γραμμῆς Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, ἐν τῇ αἰτιολογικῇ αὐτοῦ ἐκθέσει λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἐν τῇ μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου συμβάσει περιελάβομεν καὶ τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐκμεταλλευθῇ αὕτη καὶ τὰς γραμμὰς Κυπαρισσίας–Πύλου καὶ Λεονταρίου–Σπάρτης, ὅταν αὗται ἤθελον κατασκευασθῆ. Δὲν ἠδυνήθημεν δὲ νὰ περιλάβωμεν ἀπὸ τοῦδε ὁριστικῶς ἐν τῇ συμβάσει τὴν κατασκευὴν τῶν δύο τούτων γραμμῶν, μὴ δυνάμενοι νὰ ἐπιβαρύνωμεν τὸν προϋπολογισμὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος πλειότερον κλπ.» Ἠρκέσθη δηλαδὴ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς διὰ τῆς εἰσηγητικῆς του ἐκθέσεως νὰ ῥίψῃ παρηγόρους λόγους πρὸς τὸν ἐγκαταλελειμμένον λαὸν τῆς Λακεδαίμονος, ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ἐφελκύσῃ περισσότερον τὴν προσοχήν του, καὶ δικαιολογεῖται ὅτι δὲν δύναται τώρα νὰ προνοήσῃ καὶ περὶ τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Λεονταρίου εἰς Σπάρτην, διότι δὲν δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ πλειότερον τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους διὰ τῆς ἀπαιτουμένης διὰ τὴν γραμμὴν ταύτην δαπάνης. Ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὁπόση εἶναι αὐτὴ ἡ δαπάνη, ἡ ὁποία θὰ ἐπιβαρύνῃ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ὥστε νὰ στερηθῇ ὁ λαὸς νομοῦ ὁλοκλήρου τοῦ μεγίστου τούτου ἀγαθοῦ τῆς συγκοινωνίας; Κατὰ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐν ἔτει 1890 διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης–Ξηροκάμπου, προϋπελογίσθη δαπάνη 3,800,000 περίπου δραχμῶν, δηλαδὴ δαπάνη μὴ ὑπερβαίνουσα τὰ 4,000,000. Ποία ἡ ὑπηρεσία ἑνὸς δανείου τόσου ποσοῦ, ὥστε ἡ δι’ αὐτῆς ἐπιβάρυνσις τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ δικαιολογῇ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ἀρνηθῇ εἰς τὸν λαὸν ἐκεῖνον τὴν σιδηροδρομικὴν συγκοινωνίαν; Καὶ τὸ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου αὐτοῦ ἀπαιτούμενον μικρὸν ποσὸν μήπως ἐπρόκειτο νὰ καταβάλῃ ἀμέσως τὸ Δημόσιον; Ἀντὶ λοιπὸν νὰ ἐγγυηθῇ ἡ Κυβέρνησις διὰ δάνειον δραχμῶν 11,750,000 πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, ἠδύνατο καὶ ἦτο προτιμότερον, ἂν ἀληθῶς ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἀνεπάρκειαν τοῦ προϋπολογισμοῦ, νὰ ἐγγυηθῇ διὰ δάνειον 4,000,000 δραχμῶν πρὸς κατασκευὴν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης, θεραπεύουσα οὕτω τὴν μᾶλλον ἐπείγουσαν ἀνάγκην τῆς συγκοινωνίας τῆς Λακεδαίμονος, καὶ ὀλιγώτερον ἐπιβαρύνουσα τὸν μὴ ἐπιδεχόμενον μείζονα βάρη προϋπολογισμόν. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει κἂν νὰ λέγηται, ὅτι ὁ λόγος τῆς μὴ ἐπιβαρύνσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ διὰ μηδαμινῆς σχετικῶς δαπάνης ἀπέτρεψε τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ἀπὸ τοῦ νὰ μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας τοῦ λαοῦ τῆς Λακεδαίμονος. Ὅτε, εἰσηγουμένης τῆς προκειμένης συμβάσεως, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐὰν ὑπάρχει μελέτη σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Λεονταρίου εἰς Σπάρτην καὶ ἐκεῖθεν μέχρι Ξηροκάμπης, καὶ ἐζήτησα νὰ προσαγάγῃ ταύτην εἰς τὴν Βουλὴν, μοὶ ἀπήντησεν ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη μελέτη, ἀλλ’ ὅτι καὶ νῦν διὰ τῆς προκειμένης συμβάσεως προνοεῖ, ὅπως ἡ Ἑταιρεία ἀναλάβῃ μετὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς κατασκευασθησομένης γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης. Ἀλλὰ μελετῶν τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν εὑρίσκω ἐν ἄρθρῳ 26, ὅτι οὐδεμία ὑποχρέωσις κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Ἑταιρείαν ταύτην, ἀλλ’ ἀναφέρονται μόνον τὰ ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐν ᾗ περιπτώσει ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ κατασκευάσῃ τὰς γραμμὰς ἀπὸ Κυπαρισσίας εἰς Πύλον καὶ ἀπὸ Λεονταρίου εἰς Σπάρτην, ἡ κατασκευὴ αὐτῶν ἐνεργηθήσεται διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους τῆς συνημμένης συγγραφῆς... Ἐπὶ ἴσοις ὅροις προτιμηθήσεται ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς– Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου, ἂν καὶ αὕτη ὑποβάλῃ προσφοράν. Μετὰ τὴν κατασκευὴν ἢ ἀμφοτέρων τῶν ἄνω γραμμῶν ἢ ἑκατέρας τούτων ἡ Ἑταιρεία τῶν Σιδηροδρόμων Πειραιῶς– Ἀθηνῶν–Πελοποννήσου ὑποχρεοῦται νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτῶν κλπ.» Δηλαδὴ τὸ ἄρθρον τοῦτο, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπέδειξεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι ἐπιβάλλει εἰς τὴν Ἑταιρείαν ὑποχρέωσιν κατασκευῆς τοιαύτης γραμμῆς, πᾶν ἄλλο φαίνεται ἀναγράφον ἢ τοιαύτην ὑποχρέωσιν. Ὑποθετικῶς μόνον ἀναφέρει, ὅτι, ἂν τὸ Δημόσιον ἀποφασίσῃ ποτὲ νὰ κατασκευάσῃ τοιαύτην γραμμὴν, ὑποχρεοῦται ἡ Ἑταιρεία νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐκμετάλλευσιν, ἤτοι ἀναλαμβάνει ἡ Ἑταιρεία τὴν ὑποχρέωσιν τῆς ἐκμεταλλεύσεως, καὶ ὄχι κατασκευῆς, ὅταν ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν κατασκευὴν διὰ χρημάτων τοῦ Δημοσίου, τουτέστιν ὅταν περισσεύσωσι χρήματα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ καὶ εὐδοκήσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐνθυμηθῇ τὰς ἀνάγκας καὶ αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, ὁ ὁποῖος ἐπίσης συνεισφέρει εἰς τὰ βάρη τοῦ Κράτους διὰ τῆς προθύμου καταβολῆς τῶν φόρων του. Ἀλλὰ τὸ Κράτος διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης, ἐκτὸς τῆς ὠφελείας, τὴν ὁποίαν ἀναγκαίως θὰ ἔχῃ, ὅταν ὁ λαὸς εὐημερῇ, — καὶ θὰ εὐημερήσῃ ὁ λαὸς τῆς Λακεδαίμονος διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας,—θὰ ἔχῃ καὶ ἄλλην μεγάλην ὠφέλειαν, τὴν ἐκ τῆς φορολογίας τῶν λακωνικῶν προϊόντων, ἅτινα, καίπερ ὑπαγόμενα εἰς φορολογίαν κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν, ἀποφεύγουσι καθόλου σχεδὸν τὸν φόρον ἐξαγωγῆς, ἐφ’ ὅσον ἐξάγονται διὰ τοῦ λιμένος Γυθείου ὡς προϊόντα τῆς Λακεδαίμονος, διότι εὐκόλως ἀναμιγνύονται μετὰ τούτων καὶ ἐξάγονται καὶ αὐτὰ ὡς προερχόμενα ἐκ Λακεδαίμονος, ἐνῷ κατασκευαζομένου τοῦ σιδηροδρόμου Λεονταρίου–Σπάρτης–Ξηροκάμπης τὰ προϊόντα τῆς Λακεδαίμονος θὰ ἐξάγωνται δι’ αὐτοῦ, καὶ συνεπῶς δὲν θὰ εὑρίσκωσιν οἱ Λάκωνες τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξάγωσι καὶ τὰ λακωνικὰ προϊόντα ὡς ἐκ Λακεδαίμονος προερχόμενα, καὶ ν’ ἀποφεύγωσιν οὕτω τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Ἡ ὠφέλεια δ’ αὕτη θὰ ἦναι ἴσως πολλῷ μείζων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δανείου, ὅπερ ἀπαιτεῖται διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς ταύτης. Ἕτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν τῆς κατασκευῆς τῆς σιδηροδρομικῆς ταύτης γραμμῆς, εἶναι καὶ τὸ ζήτημα τῆς προσελκύσεως τῶν ξένων· διότι σημειώσατε, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔλθῃ ξένος, εἰς τὰς Ἀθήνας, καὶ νὰ μὴ θελήσῃ νὰ ἐπισκεφθῇ καὶ τὴν Σπάρτην διὰ τὴν ἐξόχως μαγευτικὴν φύσιν αὐτῆς καὶ διὰ τὰς ἐν αὐτῇ ἀρχαιότητας τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος καὶ τὰς τῆς Βυζαντινῆς ἐποχῆς ἐν Μιστρᾷ· ἀλλ’ ἀτυχῶς δὲν πληροῦται ὁ πόθος αὐτὸς πάντων τῶν ξένων, διὰ τὴν ἔλλειψιν σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας. Σήμερον ἔτι, μεθ’ ὅλα τὰ δεινὰ, τὰ ὁποῖα ὑφίστανται κατὰ τὴν δι’ ἁμαξῶν μετάβασιν, ἐπισκέπτονται τὴν Σπάρτην πλέον τοῦ ἑνὸς τετάρτου τῶν ἐπισκεπτομένων τὰς Ἀθήνας ξένων. Δὲν θὰ ἦναι δὲ ὀλίγη ἡ ὠφέλεια, ἥ τε ὑλικὴ καὶ ἡ ἠθικὴ, ἂν πάντες οἱ ξένοι οὗτοι ἔρχωνται καὶ εἰς τὴν Σπάρτην. Πρέπει καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας νὰ προσελκύωμεν τοὺς ξένους,—ὄχι μόνον εἰς τὰς Ἀθήνας,—ἵνα μετέχωσι καὶ αἱ ἐπαρχίαι τῶν ἐκ τῆς ἐπισκέψεως αὐτῶν προερχομένων ὑλικῶν καὶ ἠθικῶν ἀγαθῶν. Εἶπον ἐν ἀρχῇ περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ τόπου καὶ κατὰ πόσον οὗτος θέλει ὠφεληθῆ διὰ τῆς σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας ἐκ τῆς εὐκολωτέρας ἐξαγωγῆς τῶν προϊόντων εἰς τοὺς τόπους τῆς καταναλώσεως· ἀλλὰ προσθέτω, ὅτι καὶ ἡ εἰσαγωγὴ θὰ ἦναι μεγίστη καὶ ἱκανὴ νὰ ἀποδώσῃ ἀρκετὰ κέρδη καὶ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία θ’ ἀναλάβῃ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν τῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης, διότι πολλῶν ἑκατομμυρίων ὀκάδων ἐμπορεύματα εἰσάγονται εἰς Λακεδαίμονα. Ἀλλ’ ἡ Ἑταιρεία προὐτίμησε νὰ σταματήσῃ σήμερον μέχρι Τριπόλεως, ἐγκαταλείπουσα τὴν Σπάρτην, καὶ νὰ ἐπεκτείνῃ μόνον τὴν συγκοινωνίαν μεταξὺ Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, διότι ἀρκούντως ἐκμεταλλεύεται τοὺς ἐπιβάτας καὶ τὰ ἐμπορεύματα τῆς Λακεδαίμονος μέχρι Τριπόλεως σήμερον, καὶ διὰ τοῦτο σπεύδει διὰ τῆς κατασκευῆς τῆς νέας γραμμῆς νὰ ἐκμεταλλευθῇ καὶ τὰς διὰ θαλάσσης συγκοινωνούσας σήμερον ἐπαρχίας Τριφυλίας καὶ Ὀλυμπίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι τὴν συγκοινωνίαν τὴν σιδηροδρομικὴν δὲν πρέπει νὰ κανονίζωσιν αἱ Ἑταιρεῖαι. Ἡ Ἑταιρεία σήμερον νομίζει ὅτι ἔχει συμφέρον νὰ ἐκμεταλλευθῇ ἄλλας ἐπαρχίας, δὲν ἔπρεπεν ὅμως νὰ εἰσακουσθῇ παρὰ τῆς Κυβερνήσεως. Ἔπρεπεν ἡ Κυβέρνησις νὰ τῇ ἐπιβάλῃ νὰ κατασκευάσῃ κατὰ προτίμησιν γραμμὴν ἐκεῖ, ὅπου εἶναι μεγαλειτέρα ἡ ἀνάγκη, ὅπου δὲν ἔχουσιν ἄλλην συγκοινωνίαν. Ἀλλὰ τοῦτο δυστυχῶς δὲν ἔπραξεν ἡ Κυβέρνησις, φερομένη ὡς μητρυιὰ πρὸς τὸν λαὸν τῆς Λακεδαίμονος, ὁ ὁποῖος εἶναι ἄξιος μείζονος μερίμνης καὶ προστασίας. Ἀτυχῶς ὅμως ὁ λαὸς αὐτὸς ἔχει ἓν ἐλάττωμα,—τὸ ὁποῖον ἴσως εἰς ἄλλας περιστάσεις θεωρεῖται προτέρημα,—δὲν συνταράσσεται καὶ δὲν ἐξεγείρεται, ὡς ἐξεγείρονται ἄλλοι λαοὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, διὰ νὰ ζητήσῃ τὰ παραβλεπόμενα δικαιώματά του, νὰ ζητήσῃ τὸ ἀντιστάθμισμα τῶν φόρων, τοὺς ὁποίους καταβάλλει. Βλέπομεν ὅτι διὰ τὰ ἐλάχιστα ζητήματα ἐξεγείρονται καὶ συνταράττουσι τὰς Κυβερνήσεις οἱ λαοὶ τῶν διαφόρων ἐπαρχιῶν, ὅταν βλέπωσιν ὅτι παραβλάπτονται τὰ συμφέροντά των, ἀλλὰ ἐκ Σπάρτης οὐδέποτε ἦλθον νὰ σᾶς ταράξωσι, καὶ τοῦτο θεωρῶ ἐλάττωμα τῶν συμπολιτῶν μου· διότι πρέπει νὰ ζητῇ τις τὸ δίκαιόν του, ἵνα τὸ λαμβάνῃ. Ἔπρεπε λοιπὸν καὶ ἡμεῖς νὰ ἐξεγειρώμεθα καὶ νὰ προβαίνωμεν μέχρι τῶν ἀκροτάτων ἐνεργειῶν, διὰ νὰ ἐξαναγκάζωμεν τὰς Κυβερνήσεις νὰ μὴ λησμονῶσιν ἡμᾶς. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ἐπὶ τῆς προκειμένης συμβάσεως, ὄχι, ὡς καὶ ἐν ἀρχῇ ἐδήλωσα, διὰ ν’ ἀποκρούσω αὐτὴν,— διότι τοὺς πληθυσμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὠφελοῦνται ἐξ αὐτῆς, δὲν φθονῶ, ἀλλὰ καὶ μακαρίζω,— ἀλλὰ διὰ νὰ διαμαρτυρηθῶ διὰ τὴν ἀστοργίαν τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν ἐπαρχίαν μου, ἡ ὁποία ἐδείχθη πάντοτε νομοταγεστάτη καὶ εἶναι ἄξια πάσης προστασίας καὶ μερίμνης ὑπὸ τῆς Πολιτείας. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ παρίδῃ τὰ δίκαια τοῦ λαοῦ τῆς Λακεδαίμονος, ἀλλὰ νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως ἐπεκταθῇ καὶ εἰς αὐτὴν ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμή, ὡς οἷόν τε τάχιον καὶ ὄχι μετὰ παρέλευσιν ἐτῶν, ἤτοι ὅταν μὲ τὴν ἡσυχίαν της ἡ Κυβέρνησις εὕρῃ τὰ μέσα ἐκ περισσευμάτων τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὅταν θέλῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐξευρίσκει τὰ χρηματικὰ πρὸς τοῦτο μέσα· εἶναι δὲ ταῦτα τόσον μικρά, ὥστε οὐδεμίαν δυσκολίαν θ’ ἀπαντήσῃ, ἀφοῦ δὲν δυσκολεύεται ποσῶς νὰ δαπανᾷ εἰς αὐξήσεις μισθοδοσιῶν, εἰς ἀργομισθίας καὶ εἰς πολλὰς ἄλλας ἀσκόπους δαπάνας. Νομίζω ὅτι, διὰ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ μέχρι Σπάρτης, δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποβάλλητε τὸ Κράτος εἰς ἐπέκτασιν τοῦ διεθνοῦς ἐλέγχου διὰ τὴν εὕρεσιν δανείου, διότι καὶ ἄνευ δανείου δύναται ἡ Κυβέρνησις, ἂν θέλῃ, νὰ κατασκευάσῃ τὴν γραμμὴν ταύτην, ἀποφασίζουσα μόνον νὰ ἀναγράψῃ εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς δύο ἐτῶν ἀνὰ 600,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος εἰδικῶς διὰ τὴν γραμμὴν ταύτην, διότι κατὰ τὴν μελέτην, ἡ ὁποία ἐγένετο, εἶναι 62 χιλιόμετρα ἀπὸ Λεονταρίου μέχρι Ξηροκάμπου καὶ 50 χιλιόμετρα μέχρι Σπάρτης, ἡ δὲ χιλιομετρικὴ ἀποζημίωσις, κατὰ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν εἶχε συνάψει ἡ Κυβέρνησις μὲ τὴν ἐκπεσοῦσαν Ἑταιρείαν, εἶναι 24,000 δραχμαὶ κατὰ χιλιόμετρον, ὥστε ἐπὶ 50 χιλιομέτρων εἶναι 1,200,000 δραχμαί, ἡ δὲ συντέλεσις τῆς γραμμῆς θὰ γείνῃ ἐντὸς δύο ἐτῶν. Εἶναι λοιπὸν δίκαιον νὰ στερῆται σιδηροδρομικῆς συγκοινωνίας τοιαύτη ἐπαρχία διὰ τόσῳ μικρὸν ποσόν;

§254ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Λεώπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§255ΒΡΑΣ. ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θὰ ἐκταθῶ ἐπὶ πολὺ κατὰ τὴν συζήτησιν ταύτην, διότι ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας συνάδελφος διὰ μακρῶν ἐξήτασε τὸ ζήτημα. Δὲν σκοπῶ νὰ παραπονεθῶ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἢ νὰ μεμφθῶ αὐτῆς, διότι ἐπεχείρησε τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Κυπαρισσίας–Πύργου. Θὰ διαμαρτυρηθῶ ὅμως καὶ ἐγὼ, ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς Λακεδαίμονος, κατὰ τῆς παραλείψεως, ἥτις ἐγένετο ἐν τῇ ὑποβληθείσῃ συμβάσει, τοῦ νὰ μὴ συμπεριληφθῇ ἐν τῇ κατασκευῇ τοῦ περὶ οὗ πρόκειται σιδηροδρόμου καὶ ἡ γραμμὴ Λεονταρίου–Σπάρτης, ἀφοῦ μάλιστα ἡ δαπάνη εἶναι ἐλαχίστη καὶ ὁ προϋπολογισμὸς κατ’ ὀλίγον θὰ ἐπεβαρύνετο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ θὰ ἐξυπηρετεῖτο ἡ συγκοινωνία ἐπαρχίας, ἥτις εἶναι ἐντελῶς ἀποκεκλεισμένη ἐκ τῆς συγκοινωνίας μετὰ τῆς ἄλλης Ἑλλάδος. Ὀφείλω, λέγω, νὰ διαμαρτυρηθῶ κατὰ τῆς γενομένης ἀδικίας, διότι ὁ λαὸς τῆς Λακεδαίμονος, ὅστις πληρόνει ἀγογγύστως τοὺς φόρους αὐτοῦ καὶ εἶναι νομοταγὴς, ἔχει τὴν δικαίαν ἀξίωσιν ν’ ἀπολαμβάνῃ τοὐλάχιστον τῶν μέσων τῆς συγκοινωνίας. Καὶ λόγῳ παραγωγῆς ἐγχωρίου ἡ Λακεδαίμων ὑπερτερεῖ τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ἀπόδειξις δὲ τούτου εἶναι, ὅτι ἐν Λακεδαίμονι ἀφθονεῖ τὸ χρῆμα, ὅτι ὁ τόκος ἐκεῖ κυμαίνεται ἀπὸ 6 ἕως 8% ἐτησίως εἰς τὰ ἰδιωτικὰ δάνεια, ὁ δὲ χρυσὸς, ὁ ὁποῖος εἰσρέει ἐκ τῆς Ἀμερικῆς, χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὸ ἐμπόριον. Λοιπὸν, ἂν τὸ Δημόσιον δὲν ἐφείδετο μικρᾶς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου, τὰ κέρδη θὰ ἦσαν πολλαπλάσια, διότι ἡ γραμμὴ αὕτη θὰ ἐξυπηρέτει τὴν βιομηχανίαν καὶ τὸ ἐμπόριον τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἡ ὁποία εὑρίσκεται εἰς ἀνθηροτάτην κατάστασιν. Δὲν ἐλπίζω διὰ τῶν λόγων μου νὰ μεταβάλω τὴν σύμβασιν, ἐλπίζω ὅμως νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασίς μου, καὶ νὰ τεθῇ ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει ὁ ὅρος, ὅτι ἅμα τῇ ἀποπερατώσει τῆς γραμμῆς Πύργου–Κυπαρισσίας θ’ ἀρχίσῃ ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης, δι’ ἣν τὸ Δημόσιον εἰς οὐδεμίαν θὰ ὑποβληθῇ δαπάνην, διότι ἡ Ἑταιρεία, καθ’ ὅσον θὰ λαμβάνῃ τὸ χρῆμα ἐκ τῆς Τραπέζης, κατὰ τοσοῦτον θὰ ὑποχρεῶται εἰς πληρωμὴν τόκου· τοῦτο δὲ θὰ συμβῇ μετὰ δύο καὶ πλέον ἔτη. Δὲν πρέπει τὰ ἀγαθὰ τῆς συγκοινωνίας νὰ περιορίζωνται εἰς ὀλίγα μόνον μέρη, πρέπει νὰ ἐπεκτείνωνται καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα δικαιοῦνται νὰ ἔχωσι ταῦτα· ὑπὲρ πᾶν δὲ ἄλλο μέρος δικαιοῦται εἰς τοῦτο ἡ Λακεδαίμων, ἡ ὁποία ἐκτελεῖ, ὡς προεῖπον, πάσας τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῆς πρὸς τὸ Δημόσιον. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἀναγνωρίζουσα τὸ δίκαιον τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, ἀναγνωρίζουσα ὅτι ὀφείλει νὰ συγκοινωνήσῃ καὶ τὸ μεσογειότερον μέρος τῆς Ἑλλάδος μὲ τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, θέλει προσπαθήσει, ἀφοῦ συνεννοηθῇ μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν Πελοποννησιακῶν σιδηροδρόμων, νὰ τεθῇ ἐν τῇ συμβάσει ὁ ὅρος, ὅπως ἡ κατασκευὴ τῆς γραμμῆς Λεονταρίου–Σπάρτης ἀρχίσῃ ἅμα ὡς συντελεσθῇ ὁ σιδηρόδρομος Κυπαρισσίας–Πύργου.

§256ΧΡ. ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐν σχέσει πρὸς τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν ἀλλεπάλληλα ἀνεκοινώθησαν πρός τε τὴν Βουλὴν καὶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ψηφίσματα καὶ Δημοτικῶν Συμβουλίων καὶ ἅπαντος τοῦ λαοῦ Ἠλείας, ψηφίσματα, ἐν οἷς μία μόνη διατυποῦται εὐχὴ, ἡ ψυχὴ ὑπὲρ τῆς ἑνώσεως τῶν σιδηροδρομικῶν γραμμῶν Κυπαρισσίας– Πύργου καὶ Πύργου–Κατακώλου. Ἀφ’ ἑτέρου ἐπίσης ἀλλεπάλληλοι ἀντήχησαν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ αἱ ὑπὲρ τῆς πληρώσεως τῆς εὐχῆς ταύτης θερμόταται συνηγορίαι τῶν πλείστων ἐξ Ἠλείας ἀντιπροσώπων. Ἐν τούτοις, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἔντονον ταύτην ἐξ Ἠλείας εὐχὴν, μετὰ λύπης παρατηρῶ, ὅτι ἐκεῖνος, πρὸς ὃν ἰδιαίτατα ἀπηυθύνετο αὕτη, οὐ μόνον διατελεῖ κωφεύων, ἀλλ’ οὐδὲ κἂν προβαίνει εἰς ποιάν τινα δικαιολογίαν, εἰς ἐξήγησίν τινα, ἡ ὁποία θὰ ἠδύνατο νὰ λογισθῇ ἐπὶ τέλους ὡς μικρὰ παραμυθία διὰ τὸ ἀρνητικὸν γεγονὸς τῆς μὴ ἑνώσεως τῶν δύο σιδηροδρομικῶν γραμμῶν, ἀρνητικὸν γεγονός, τὸ ὁποῖον διὰ τὴν Ἠλείαν δὲν δύνανται νὰ χαρακτηρίσωσιν ἢ αἱ λέξεις κοινὴ συμφορά.

§257Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νὰ κάμωμεν σιδηρόδρομον, νὰ ἑνώσωμεν τὸν Πύργον μὲ τὴν Κυπαρισσίαν, εἶναι συμφορά; Νομίζω, ὅτι ἡ ὑπερβολὴ ὑπερβαίνει τὰ ὅρια.

§258ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐνοήθην.

§259Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν φθάνωμεν εἰς τὸ σημεῖον, οἱ Βουλευταὶ τοῦ Πύργου νὰ λέγωσιν, ὅτι εἶναι συμφορά, ἂν γείνῃ σιδηρόδρομος, ἑνώνων τὸν Μελιγαλᾶν διὰ Κυπαρισσίας μὲ τὸν Πύργον, εἶναί τι, τὸ ὁποῖον...

§260ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Ἐπιμένω, ὅτι εἶναι κοινὴ συμφορὰ ἡ μὴ ἕνωσις τῶν δύο γραμμῶν.

§261Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Σεῖς ἠμπορεῖτε νὰ λέγητε ὅ,τι θέλετε. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ λέγητε, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς διατελεῖ κωφεύων, ὅτι δὲν σᾶς λέγει τι, διὰ νὰ σᾶς παραμυθήσῃ ἀπ’ αὐτὴν τὴν μεγάλην συμφοράν! Πῶς δυνάμεθα νὰ ἐπέμβωμεν ἡμεῖς εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Ἑταιρείας τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κατακώλου καὶ τῆς Ἑταιρείας Πύργου–Κυπαρισσίας; Ἔπρεπε νὰ ἐννοήσητε ἓν πρᾶγμα ἁπλούστατον, ὅτι τὰ συμφέροντα τῆς μιᾶς Ἑταιρείας εἶναι διάφορα τῶν συμφερόντων τῆς ἄλλης, καὶ ὅτι ἕνωσις γραμμῶν δύο Ἑταιρειῶν ἐχουσῶν διάφορα συμφέροντα δὲν ἐπιτυγχάνεται ἢ διὰ συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν δύο Ἑταιρειῶν. Πῶς δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Ἑταιρείαν, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ κάμῃ τὸ τμῆμα Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ, νὰ ἑνωθῇ μὲ ξένην Ἑταιρείαν; Ἐννοεῖται ὅτι, ἂν ἡ Ἑταιρεία Πύργου–Κατακώλου ἔχῃ συμφέρον νὰ ἑνωθῇ, πρέπει νὰ κάμῃ τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα πρὸς τὴν Ἑταιρείαν Πελοποννήσου, ἵνα ἐπιτύχῃ τὴν ἕνωσιν. Πῶς λοιπὸν χαρακτηρίζετε τὴν σιωπήν μου ὡς δεικνύουσαν ἀδιαφορίαν διὰ τὸν Πύργον, καὶ μὲ παριστάνετε ὡς συντελοῦντα εἰς αὐτὴν τὴν μεγάλην συμφοράν, ἡ ὁποία θὰ συμβῇ εἰς τὸν Πύργον; Ἐγὼ περιέμενον τοὐλάχιστον, ὅπως εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς γνώμης σας μεταχειρισθῆτε τὸν τόνον, τὸν ὁποῖον οἱ ἄλλοι συνάδελφοί σας ἐκ Πύργου μετεχειρίσθησαν, οἱ ὁποῖοι τοὐλάχιστον ἐξέφρασαν τὴν εὐγνωμοσύνην των διὰ τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, διὰ τὴν σύμβασιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμε, καὶ προσέθεσαν, ὅτι θὰ ἦτο ἐπιθυμητὸν, εἰ δυνατὸν, νὰ ἐπιτευχθῇ αὐτὴ ἡ ἕνωσις· ἀλλὰ σεῖς ἐχαρακτηρίσατε τὸ πρᾶγμα μὲ ὑπερβολὴν τοιαύτην, ἡ ὁποία μὲ ἠνάγκασε νὰ σᾶς διακόψω, καίτοι δὲν ἐπεθύμουν.

§262ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, καθ’ ὅσον γνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ἡ Ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ἡ ἀναλαμβάνουσα τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου αὐτοῦ, τοσοῦτον νομίζει ὅτι ἀντιτίθενται τὰ συμφέροντα αὐτῆς πρὸς τὴν ἕνωσιν τοῦ κατασκευασθησομένου σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ μὲ τὸν σιδηρόδρομον Πύργου–Κατακώλου, ὥστε, καθ’ ἃ ἤκουσα σήμερον παρά τινος ἀνωτάτου ὑπαλλήλου τῆς Ἑταιρείας τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου, ἡ Ἑταιρεία αὐτὴ θέτει αὐτὸ ὡς ὅρον sine qua non, τουτέστι νὰ μὴ γένηται ἡ ἕνωσις.

§263Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς αὐτό. Ἦτο περιττὸν, Κύριοι, νὰ λάβῃ τὴν ἔκτασιν αὐτὴν ἡ συζήτησις, διότι σᾶς βεβαιῶ, ὅτι εἶναι ἀπελπιστικὸν νὰ βλέπῃ τις αὐτὰς τὰς ὀρέξεις, αἱ ὁποῖαι ἐγείρονται ἅμα τῇ ὑποβολῇ οἱασδήποτε συμβάσεως· ἀντὶ δηλ. νὰ ἐκφράσωσιν οἱ ἀντιπρόσωποι τῆς ἐνδιαφερομένης ἐπαρχίας τὴν εὐχαρίστησιν, ἣν αἰσθάνονται, διότι ἡ ἐπαρχία αὐτῶν βελτιοῦται ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας, τοὐναντίον κατηγοροῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ὁποία ἤκουσε τὰς παραστάσεις τῶν κυρίων Βουλευτῶν, οἵτινες παρέστησαν εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιθυμίαν τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἐπιθυμίαν ἐγνώριζεν ἡ Κυβέρνησις, διότι ἔλαβε τὰ ψηφίσματα, περὶ ὧν ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐποιήσατο μνείαν. Νομίζετε, ὅτι δὲν ἐκάμομεν ἐνεργείας πρὸς τοῦτο; Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοήσητε, ὅτι αἱ ἐνέργειαι πάσης Κυβερνήσεως ἔχουσι καὶ αὐταὶ τὰ ὅριά των, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ ὑπερπηδήσῃ. Δὲν ἀρκεῖ ἡ καλὴ θέλησις τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως πείσῃ μίαν Ἑταιρείαν νὰ πράξῃ τι ἐναντίον τῶν συμφερόντων αὐτῆς. Οὐδεὶς βεβαίως ἀγνοεῖ, ὅτι ἡ Ἑταιρεία τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου ἔχει συμφέρον, ἵνα τὰ ἐμπορεύματα τῆς κατασκευασθησομένης γραμμῆς Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ δυνηθῇ νὰ μεταφέρῃ ἀπ’ εὐθείας μέχρι Πατρῶν. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο δέον νὰ ὑποβληθῇ εἰς θυσίας, εἰς ἃς βεβαίως δὲν δύναται νὰ ὑποβληθῇ, ἂν ἡ ἄλλη Ἑταιρεία δὲν τῇ προτείνῃ ἀνταλλάγματα. Εἶναι τόσον καθαρὰ τὰ πράγματα, ὥστε δὲν ἦτο ἀνάγκη νὰ τὰ χαρακτηρίζητε μὲ τοιοῦτον τόνον.

§264ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκληθεὶς ἐπανειλημμένως παρ’ ἡμῶν, ἔδιδεν ἐξ ἀρχῆς τὰς ἐξηγήσεις ταύτας, βεβαίως δὲν ἤθελον κάμει χρῆσιν τοῦ τόνου, τοῦ ὁποίου ἔκαμον χρῆσιν. Ἐν τούτοις ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ἐπιμένω μὴ χαίρων, καὶ ἰδίᾳ μὴ εὐγνωμονῶν, ὅταν γινώσκω τοσοῦτον καλῶς, ὅτι διὰ τῆς μὴ ἑνώσεως τῶν δύο αὐτῶν γραμμῶν βεβαίως σφαγιάζονται τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ Ἠλείας καὶ ἰδιαίτατα τῆς πόλεως τοῦ Πύργου.

§265ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§266Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μίαν παρατήρησιν, παρακαλῶ, εἰς τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας Βουλευτής. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς εἰς τὴν πρώτην ἀγόρευσίν του μὲ ἐκάκισε, νομίζω...

§267ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν σᾶς ἐκάκισα· τοὐναντίον σᾶς συνεχάρην.

§268Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, εἴπετε ὅτι, ἐνῷ ἐφάνην γενναῖος πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς Θεσσαλίας...

§269ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! ὄχι!

§270Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Παρακαλῶ.

§271ΑΣ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁμιλίας μου θέλετε νὰ δημιουργήσητε ἀγόρευσιν!

§272Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Θὰ ἐπαναλάβω τὰς λέξεις σας. Εἴπετε, ὅτι, ἐνῷ ἐν τῇ συμβάσει Πειραιῶς–Δεμερλῆ περιέλαβον διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐκανονίζετο τὸ ζήτημα τῶν γεφυρῶν, καὶ ὑπάρχει διάταξις ἐν τῇ συγγραφῇ, διὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἑταιρεία ὑποχρεοῦται νὰ κατασκευάσῃ γεφύρας πλάτους τοιούτου, ὥστε νὰ χρησιμεύωσι καὶ διὰ τὴν διέλευσιν τῶν ὑποζυγίων, ἁμαξῶν κλπ., δὲν περιέλαβον τοιαύτην διάταξιν ἐν τῇ συμβάσει μετὰ τῆς Ἑταιρείας τῶν σιδηροδρόμων Πελοποννήσου διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ. Εἶναι ἀκριβῶς αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἴπετε, νομίζω. Ἡ παρατήρησις αὕτη προῆλθεν ἐκ πλάνης· διότι ἐν τῇ συγγραφῇ περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρόμου ἀπὸ Πειραιῶς μέχρι Δεμερλῆ ὑπάρχει ἄρθρον, τὸ ἄρθρον 14, τὸ ὁποῖον λέγει (ἀναγινώσκει): «Ὁσάκις ὁ Ὑπουργὸς κρίνῃ ἀναγκαῖον, δύνανται νὰ εὐρυνθῶσιν αἱ πρὸς χρῆσιν τοῦ σιδηροδρόμου ἐγερθεῖσαι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας γέφυραι, πρὸς χρῆσιν τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἁμαξῶν. Ἡ ὡς ἐκ τούτου προκύπτουσα καθ’ ὑπέρβασιν δαπάνη καταβάλλεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἢ τῶν ἐνδιαφερομένων μετ’ ἐκτίμησιν κατ’ ἀντιμωλίαν, γινομένην ὑπὸ τῶν μηχανικῶν τοῦ Ἐλέγχου καὶ τῆς ἀναδόχου Ἑταιρείας». Αὕτη εἶναι ἡ διάταξις τῆς συγγραφῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ. Ἂς ἴδωμεν τώρα ποία εἶναι ἡ διάταξις τῆς συγγραφῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου– Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀνάδοχος Ἑταιρεία ὑποβάλλεται ὡς πρὸς τὴν κατασκευὴν καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πύργου–Κυπαρισσίας μετὰ διακλαδώσεως εἰς Μελιγαλᾶ εἰς τοὺς ὅρους τῆς συγγραφῆς Μύλων–Καλαμῶν, τῆς συνημμένης τῷ ἀπὸ 21 Μαΐου 1888 βασιλικῷ διατάγματι, τῷ κυρωθέντι διὰ τοῦ νόμου ᾼΧϞΔʹ τῆς 3 Φεβρουαρίου 1889, ἐξαιρέσει τῶν τροποποιήσεων τῶν ἐπιφερομένων εἰς τὰ ἄρθρα 1–3–6– 7–8–19–21–29–35–36–40–41–47–48». Ἄρα ὅσα ἄρθρα δὲν μνημονεύονται ἐδῶ δὲν τροποποιοῦνται καὶ μένουσιν ἐν ἐφαρμογῇ. Μεταξὺ δὲ τῶν ἄρθρων τῆς συγγραφῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ὑπάρχει τὸ ἄρθρον 14 (τὸ ὁποῖον δὲν τροποποιεῖται διὰ τῆς συγγραφῆς τῆς συμβάσεως Μελιγαλᾶ–Πύργου), ἔχον τὴν ἑξῆς διάταξιν, ἡ ὁποία ἐφαρμόζεται ἑπομένως καὶ εἰς τὸν σιδηρόδρομον Μελιγαλᾶ–Πύργου (ἀναγινώσκει): «Ὁσάκις ὁ Ὑπουργὸς κρίνῃ ἀναγκαῖον, δύνανται νὰ εὐρυνθῶσιν αἱ πρὸς χρῆσιν τοῦ σιδηροδρόμου ἐγερθεῖσαι ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας γέφυραι, πρὸς χρῆσιν τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἁμαξῶν. Ἡ ὡς ἐκ τούτου προκύπτουσα καθ’ ὑπέρβασιν δαπάνη καταβάλλεται ὑπὸ τοῦ Δημοσίου ἢ τῶν ἐνδιαφερομένων μετ’ ἐκτίμησιν κατ’ ἀντιμολίαν, γινομένην ὑπὸ τῶν μηχανικῶν τοῦ Ἐλέγχου κλπ.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι ἡ συγγραφὴ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ ἀντιγράφει κατὰ γράμμα τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 14 τῆς συγγραφῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ἡ ὁποία διάταξις ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τὸν σιδηρόδρομον Πύργου–Μελιγαλᾶ. Ὥστε ἡ παρατήρησις ὑμῶν ἐκείνη δὲν ἐβασίζετο εἰς τὰ κείμενα.

§273ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁμολογεῖ τὸ λάθος ὁ κύριος Βουλευτής.

§274ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀναντιρρήτως, κύριε Πρωθυπουργέ, ὑπέπεσα εἰς σφάλμα, μὴ ἀνατρέξας εἰς τὴν μελέτην τῆς συμβάσεως περὶ κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Δὲν ὑπάρχει ὅμως πλάνη, ὅπως ἐχαρακτηρίσατε ταύτην, διότι ἐγὼ ἐμελέτησα τὰ ὑπ’ ὄψιν μου κείμενα, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν προκύπτει αὐτὸ, τὸ ὁποῖον διεσαφήσατε πρὸ ὀλίγου. Δὲν εἶχον τὴν σύμβασιν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν.

§275Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἴχετε ὅμως ὑπ’ ὄψιν σας τὴν συγγραφὴν, ὅπερ εἶναι τὸ αὐτό.

§276Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κύριοι Βουλευταί, κατόπιν τῶν λεχθέντων κατὰ τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν δικαιολογεῖται ἐν μέρει, ἢ καὶ καθ’ ὁλοκληρίαν, ἡ Κυβέρνησις, δεχθεῖσα τὸν ἔλεγχον πρὸς συνομολόγησιν τοῦ δανείου διὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Ἀθηνῶν–Δεμερλῆ. Ἀλλὰ δὲν βλέπω τὸν λόγον, ἢ δὲν γνωρίζω, ἐγὼ τοὐλάχιστον, διατὶ ἡ Κυβέρνησις ἐδέχθη νὰ τεθῇ μέγα ποσὸν ἐθνικῆς προσόδου ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ δάνειον 11 ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον θ’ ἀπαιτηθῇ πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας–Μελιγαλᾶ. Νομίζω ὅτι τὸν σκόπελον τοῦτον ἠδύνατο ἡ Κυβέρνησις ν’ ἀποφύγῃ, διότι ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀποτελεῖται ἀπὸ Ἕλληνας κεφαλαιούχους, οἵτινες μέχρι τοῦδε ἔχουσιν ὠφεληθῆ ἀπὸ τὸ ἔθνος οὐκ ὀλίγα...

§277ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἀλλὰ καὶ ὠφέλησαν.

§278ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἀρνοῦμαι τοῦτο. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἀπέναντι τῶν μετόχων τῆς Τραπέζης εἴμεθα ἄξιοι ἐμπιστοσύνης διὰ 575,000 δραχμάς. Ἐπεθύμουν νὰ μοὶ λύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν ἀπορίαν αὐτήν, διότι ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ ἦτο προτιμότερον τὸ ἵδρυμα αὐτὸ νὰ ἀφαιρέσῃ τὸν τίτλον «Ἐθνικὴ Τράπεζα τῆς Ἑλλάδος» καὶ νὰ ὀνομασθῇ ἄλλως πως. Αὐτὸ εἶχον νὰ παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργόν.

§279Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς ἀπάντησιν δὲν ἔχω παρὰ δύο λέξεις νὰ εἴπω, ὅτι τὸ ἐν τῇ συμβάσει ἄρθρον ἀπεδέχθημεν ἐξ ἀνάγκης, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἄλλως.

§280ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν ἔχω καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι ὑμεῖς ἐπετελέσατε τὸ καθῆκόν σας. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι τοιαύτη πίεσις ἠσκήθη, ὥστε ἠναγκάσθητε νὰ ἐνδώσητε χωρὶς νὰ τὸ θέλητε.

§281ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ κυρώσεως συμβάσεως διὰ τὴν κατασκευὴν καὶ ἐκμετάλλευσιν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βόλου–Λεχωνίων μέχρι Μηλεῶν». Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου πολλοὶ Βουλευταὶ ὑπέβαλον τροπολογίαν, δι’ ἧς ζητεῖται ἡ ἐλευθέρα κυκλοφορία τῶν Βουλευτῶν διὰ τῆς γραμμῆς ταύτης.

§283Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν κύρωσιν συμβάσεως περὶ προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἀπὸ Λεχωνίων εἰς Μηλέας Βόλου, εἶναι τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ὑποβάλλεται, καὶ ἀφορᾷ ἰδίως εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν σπουδαιοτάτων μὲν συμφερόντων τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ τοπικῶν τῆς Θεσσαλίας, καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν δύναμαι παρὰ κατ’ ἀρχὴν νὰ ἐπικροτήσω εἰς ταῦτα· ἐπεθύμουν ὅμως νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας πρόκειται νὰ παρασχεθῶσιν ὠφελήματα εἰς τὴν Ἑταιρείαν τοῦ σιδηροδρόμου Βόλου–Λαρίσης, καὶ νὰ καταγείνω, ἐφ’ ὅσον μοὶ εἶναι δυνατὸν, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου· ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, ὅπως δὲ συζητήσω, ἔχω ἀνάγκην πληροφοριῶν τινων, θὰ ἀναβάλω μὲν, ἵνα λάβω τὸν λόγον κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν, ἀλλ’ ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ παράσχῃ, εἰ δυνατὸν, τὰς ἑξῆς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν: 1) Ἂν ἐγένετο μελέτη περὶ προεκτάσεως τῆς σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Βόλου–Καλαμπάκας ἀπὸ Καλαμπάκας μέχρι Μαλακασίου. Γνωρίζω ὅτι ἐγένετο μελέτη ἄλλοτε τοιαύτη, μελέτη ἔχουσα διπλοῦν σκοπόν. Διὰ τῆς μελέτης ἐκείνης ἐπρόκειτο πρῶτον νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἐμπορικὴ ἐν γένει κίνησις ἀπὸ τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας πρὸς τὰ Τρίκκαλα καὶ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαμπάκας, ἐξ οὗ ἐπρόκειτο νὰ κρίνῃ ἡ Ἑταιρεία αὕτη, ἂν ἠδύνατο ἐπωφελῶς νὰ προεκτείνῃ τὴν γραμμὴν αὑτῆς πρὸς τὸ Μαλακάσιον, καὶ δεύτερος σκοπὸς ἦτο ἡ μελέτη τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς ὑπὸ στρατηγικὴν ἔποψιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ πρώτη πληροφορία, τῆς ὁποίας ἔχω ἀνάγκην διὰ νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης. 2) Ἡ δευτέρα πληροφορία εἶναι, ἂν ἡ Ἑταιρεία τοῦ σιδηροδρόμου Βόλου–Λαρίσης ἔκαμε προτάσεις πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, διὰ τῶν ὁποίων ἐζήτει νὰ παρασχεθῶσιν εἰς αὐτὴν ἀνταλλάγματα διὰ τὴν σύστασιν δευτέρου συρμοῦ πρωϊνοῦ, ἀπὸ Τρικκάλων μέχρι Βόλου. Ὁ συρμὸς οὗτος λειτουργεῖ ἤδη ἀπὸ Καρδίτσης μέχρι Βόλου, ἀλλ’ ἐπειδὴ διὰ τῆς τοιαύτης κινήσεως τῆς γραμμῆς ἀποκλείεται καθ’ ὁλοκληρίαν ὁ νομὸς Τρικκάλων ὁλόκληρος, τοῦτο δὲ παρεμβάλλει σπουδαῖα προσκόμματα καὶ εἰς τὴν συγκοινωνίαν καὶ εἰς τὸ ἐμπόριον, ἡ Ἑταιρεία ἐθεώρησε καλὸν νὰ ζητήσῃ, ἵνα τῇ ἐπιτραπῇ νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν λειτουργίαν τοῦ πρωϊνοῦ συρμοῦ ἀπὸ Τρικκάλων, ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πληροφοροῦμαι ὅτι ἐζήτησεν ἀνταλλάγματά τινα. Τῶν πληροφοριῶν τούτων ἔχω ἀνάγκην, ἐὰν ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου εἶναι εἰς θέσιν νὰ χορηγήσῃ αὐτάς. Μετὰ δὲ ταύτας ἐπιφυλάσσομαι νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι θὰ κάμω συστάσεις τινὰς, σχετικὰς πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ νομοῦ Τρικκάλων, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἀκριβῶς εἰς ἀξιώσεις, ἃς δύναται νὰ ἔχῃ ὁ τόπος, ἕνεκα τῶν μεγάλων ὠφελειῶν, ἃς ἔχει ὁ σιδηρόδρομος, ἀπέναντι τῶν ὁποίων ἐλάχιστα ἀποδίδονται πρὸς αὐτὸν ὑπὸ τῆς εἰρημένης Ἑταιρείας.

§284Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ πρώτου ζητήματος θέλω ζητήσει πληροφορίας, καὶ θέλω προσκομίσει αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον, εἰς ἐμὲ οὐδεμία πρότασις ἐγένετο ὑπὸ τῆς Ἑταιρείας περὶ ἀνταλλαγμάτων, ὅπως ἔχῃ δεύτερον συρμόν. Θέλω ἐξετάσει, ἂν τοιαύτη πρότασις ἐγένετο ἐπὶ τοῦ προκατόχου μου, διότι ἀφ’ ἧς ἐγὼ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τοιαῦται προτάσεις δὲν ὑπεβλήθησαν.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κασσαβέτης ἔχει τὸν λόγον.

§286ΑΛΕΞ. ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον ἐπιβεβλημένον...

§287Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν τὰ ἀφίνετε αὐτὰ τὰ καθήκοντα δι’ αὔριον, κύριε Βουλευτά;

§288ΚΑΣΣΑΒΕΤΗΣ. Ἔχω, λέγω, καθῆκον νὰ εὐχαριστήσω τὴν Κυβέρνησιν διὰ τὴν προθυμίαν, τὴν ὁποίαν ἔδειξεν, ὑποβαλοῦσα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν προέκτασιν τῆς γραμμῆς μέχρι Μηλεῶν· ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ σκοπὸς τῆς γραμμῆς ταύτης εἶναι νὰ φθάσῃ μέχρι Ζαγορᾶς, ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐν προσεχεῖ μέλλοντι θέλει φροντίσει νὰ προεκτείνῃ αὐτήν.

§289ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§290Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, κύριε Πρόεδρε, ἡ τροπολογία περὶ ἐλευθέρας κυκλοφορίας τῶν Βουλευτῶν, διότι εἶναι σπουδαία.

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν τρίτην συζήτησιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐκτελεστέων ἔργων τῇ συνδρομῇ τῆς Ἑταιρείας τῶν Σιδηροδρόμων Ἀθηνῶν–Πειραιῶς–Πελοποννήσου ἐν τῷ λιμένι τοῦ Ναυπλίου κλπ. πρὸς ἀντικατάστασιν τῆς ἀποβάθρας Μύλων».

§292Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μίαν καὶ μόνην παρατήρησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἔχω νὰ κάμω. Κατὰ προηγουμένην σύμβασιν ἡ Ἑταιρεία τῶν Πελοποννησιακῶν σιδηροδρόμων εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δαπανήσῃ 100,000 δραχ. πρὸς βελτίωσιν τῆς ἀποβάθρας τοῦ λιμένος Μύλων, πρὸς εὐκολωτέραν μεταφορὰν τῶν ἐμπορευμάτων εἰς Τρίπολιν· διότι, ἂν τὰ ἐμπορεύματα μετεφέροντο ἐκ Ναυπλίου εἰς Τρίπολιν, θὰ ἐπεβαρύνοντο μὲ πλειότερα ἔξοδα· οἱ Μύλοι δὲ κεῖνται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἀπαλλαγὴν τῆς Ἑταιρείας ἀπὸ τῆς ὑποχρεώσεως ταύτης, διότι τοῦτο θὰ φέρῃ βλάβην εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς Τριπόλεως, διότι ἐν Ναυπλίῳ τὰ ἐμπορεύματα θὰ ὑποβάλλωνται εἰς φόρους καὶ νέα βάρη, ἔστω καὶ ἠλαττωμένα.

§293Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Πᾶσα προσπάθεια, ὅπως κατασκευασθῇ ἀποβάθρα ἐν Μύλοις, ἀπέβη ἄκαρπος ἕνεκα τοῦ ἐδάφους καὶ τῆς καταστάσεως τοῦ πυθμένος. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις ὑπεχρεώθη νὰ φέρῃ τὴν παροῦσαν σύμβασιν. Τὸ ἔργον θέλει ἐκτελέσει ἡ Ἑταιρεία διὰ τῆς δαπάνης, ἣν ἤθελε καταβάλει διὰ τὴν ἀποβάθραν τῶν Μύλων. Λαμβάνεται δὲ πρόνοια ἐν τῇ συμβάσει περὶ τῶν ἐμπορευμάτων τῶν προωρισμένων διὰ τὴν Τρίπολιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ». Ὁ κύριος Κρίτσας ἔχει τὸν λόγον.

§295Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Ὁ κώδων τῆς αἰθούσης ταύτης, κύριοι συνάδελφοι, ἐσήμανε πρὸ ὀλίγου τὴν 3ην πρωϊνὴν ὥραν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶναι κατάλληλος πρὸς συζήτησιν νομοσχεδίων σοβαρῶν, ὡς τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Ἀναγνωρίζω τοῦτο, ὡς ἐπίσης ἀναγνωρίζω, ὅτι κεκοπιακότες ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα οὔτε νὰ ὁμιλῶμεν κατὰ τὴν ὥραν ταύτην, οὔτε ν’ ἀντιλαμβανώμεθα ὅσα οἱ ὁμιλοῦντες λέγουσι· ἀλλά, καίτοι ἀναγνωρίζω τοῦτο, ἀναγκάζομαι, ὑπείκων εἰς τὴν ἀνεξήγητον τῆς Κυβερνήσεως ἐπιμονήν, νὰ ὁμιλήσω, οὐχὶ βεβαίως, ἵνα πείσω τὴν ἀμετάπειστον Κυβέρνησιν, ὅτι κακῶς πράττουσα ζητεῖ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλ’ ἵνα διαμαρτυρηθῶ κατὰ τοῦ ὑπ’ αὐτῆς λαμβανομένου μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐφαρμοζόμενον,—ἴσως ἀπὸ τῆς αὔριον, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν φορολογικὴν μανίαν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν,—θέλει ὑποβάλει εἰς μεγάλας ζημίας τὰς καπνοφόρους ἐπαρχίας, μεταξὺ τῶν ὁποίων συγκαταλέγεται καὶ ἡ Φθιῶτις, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω καὶ ἐγώ. Ὁ καπνός, κύριοι Βουλευταί, εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτέρων προϊόντων τοῦ ἀτυχοῦς μας τούτου τόπου, ἐκ τῆς καλλιεργείας καὶ ἐμπορίας τοῦ ὁποίου πολλαὶ ἴσως δεκάδες χιλιάδων οἰκογενειῶν πορίζονται τὰ πρὸς τὸ ζῆν, καὶ ὡς τοιοῦτον ἔπρεπε καὶ πρέπει νὰ προκαλῇ συχνὰ τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ βεβαίως, ὅπως αὕτη αὐξάνῃ, ὡς σήμερον, τὸν ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως αὐτοῦ φόρον, ἀλλ’ ὅπως βελτιώσῃ τὴν παραγωγὴν αὐτοῦ κατὰ ποσότητα καὶ ποιότητα καὶ ὅπως εἰς τὸ παραγόμενον προϊὸν δώσῃ τὴν εἰς αὐτὸ ἐμπρέπουσαν θέσιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ· πρᾶγμα τὸ ὁποῖον οὐ μόνον εἰς πολλὰς ἀκόμη χεῖρας θὰ ἔδιδεν ἐργασίαν καὶ κέρδη, ἀλλὰ καὶ ἅπασαν τὴν χώραν ἡμῶν καὶ τὸ Κράτος αὐτὸ θ’ ἀνεκούφιζε διὰ τῆς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καταναλώσεως αὐτοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας θὰ εἰσέρρεεν ἐνταῦθα χρυσός, δυνάμενος ν’ ἀντισταθμίσῃ πολὺ μέρος τοῦ ἐξαγομένου τοιούτου πρὸς προμήθειαν εἰδῶν μὴ παραγομένων ἐν Ἑλλάδι. Τοῦτο, νομίζω, ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπιδιώξῃ, καὶ οὐχὶ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ζητεῖ καὶ τὸ ὁποῖον, ἅμα ὡς ἐγνώσθη εἰς τοὺς καλλιεργητὰς τοῦ προϊόντος τούτου, πολὺ φυσικῶς καὶ πολὺ δικαίως προὐκάλεσε τὰς διαμαρτυρίας αὐτῶν, διαμαρτυρίας, τὰς ὁποίας ὀλίγον μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ μέτρου τούτου θὰ δικαιώσῃ καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἀφεύκτως ἐν τῇ ἐφαρμογῇ θὰ ἴδῃ διαψευδομένους τοὺς ὑπολογισμούς της καὶ τὰς ἐπαγγελίας της, ἂν ἀληθῶς αὕτη πιστεύῃ εἰς αὐτούς, καὶ ἂν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν τίθησιν, ὡς πολλοὶ πιστεύουσι, βάσιν σκέψεων ἄλλων, ἃς ἡμεῖς οἱ κοινοὶ θνητοὶ δὲν ἠδυνήθημεν ἀκόμη νὰ ἐννοήσωμεν. Ἐνθυμεῖσθε πάντες τὴν ἐποχήν, καθ’ ἣν ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἦτο ἐλευθέρα. Τότε ἐγίνετο ἡ ἐκλογὴ εὐκόλως, καὶ διὰ τοῦτο καὶ οἱ καλλιεργηταὶ ἐπώλουν τὸ προϊόν των μὲ τιμὰς ἱκανοποιούσας τοὺς πρὸς παραγωγὴν τοῦ προϊόντος αὐτοῦ κόπους των, καὶ οἱ καπνοπῶλαι ἐπώλουν τὸ προϊόν αὐτὸ λίαν ἐπιμεμελημένον εἰς τιμὴν, τῆς ὁποίας ὁ μέσος ὅρος ἀνήρχετο εἰς πέντε δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν, ὀκᾶν ὅμως ἀκεραίαν καὶ οὐχὶ ἐλλιπῆ, ὡς σήμερον. Ἦλθεν ἡ ἐποχὴ, καθ’ ἣν ἐπεβλήθη φόρος ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, καὶ ἀμέσως, ὡς πάντες γινώσκετε, ἡ τιμὴ αὐτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐλλιπῆ ἐτετραπλασιάσθη ὡς πρὸς τοὺς καταναλίσκοντας αὐτὸν, ἐμειώθη δ’ ἐπαισθητῶς ὡς πρὸς τοὺς καλλιεργητάς. Τὸ πρᾶγμα τοῦτο εἶναι μὲν ἀδιαφιλονίκητον διὰ τοὺς γινώσκοντας, εἶναι ὅμως καὶ περίεργον καὶ ἀπίστευτον ἴσως δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι δὲν παρακολουθοῦσι τὰ τοιαῦτα ζητήματα. Ὅτε ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη καὶ ἐφηρμόσθη, ὁ ἀριθμὸς τῶν τε καπνεμπόρων καὶ καπνοπωλῶν ἐμειώθη πολύ· τοῦτο δὲ, διότι αἱ τεθεῖσαι πρὸς τὸν σκοπὸν τῆς περιστολῆς τοῦ λαθρεμπορίου διατάξεις ἦσαν τοιαῦται, ὥστε πᾶς ὁ μὴ δυνάμενος ὡς ἐκ τῆς ἀνεπαρκείας τῶν κεφαλαίων του ν’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς ἀνάγκας αὐτοῦ μόνον ἐκ τοῦ περιωρισμένου ἐμπορίου τοῦ καπνοῦ παρῄτησεν αὐτὸ, ὡς παρουσιάζον πλείονας τῶν κερδῶν κόπους, καὶ τοιουτοτρόπως τὸ ἐμπόριον τοῦ καπνοῦ περιωρίσθη εἰς ἀριθμὸν ἀνθρώπων λίαν περιωρισμένον, μεταξὺ τῶν ὁποίων ἦτο δι’ ἕκαστον τόπον παραγωγῆς δυνατὴ ἡ συγγενόησις, ὅπως ἐπιτυγχάνωσι τὴν ὑπὸ καλλιτέρους δι’ αὐτοὺς ὅρους προμήθειαν τοῦ καπνοῦ· τοῦτο δὲ πράττοντες τακτικῶς διὰ τῶν ὀλιγίστων δι’ ἕκαστον τόπον παραγωγῆς μεσιτῶν, διατεινόμενοι δὲ ὅτι ὁ νόμος ἐκείνους τοὺς ὑπέβαλλεν εἰς μεγίστας προκαταβολικὰς δαπάνας διὰ τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, τῶν ταινιῶν καὶ τοῦ σιγαροχάρτου καὶ διὰ τὴν παρασκευὴν τῶν κυτίων κλπ., πείθουσι τοὺς χωρικοὺς, ὅτι ταῦτα πάντα ἀποτελοῦσι μεγάλην καὶ ἀνυπολόγιστον δαπάνην, ἐκμεταλλευόμενοι δὲ οὐ μόνον τὴν εὐπιστίαν αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀνάγκας, ἃς οὗτοι ἔχουσι καὶ ἃς διὰ τῶν ἐκ τῆς πωλήσεως τοῦ προϊόντος των αὐτοῦ χρημάτων προσπαθοῦσι νὰ ἐξοικονομήσωσι, κατορθοῦσι ν’ ἀγοράζωσι τὸ προϊόν τοῦτο ἐν ὑποτιμήσει. Καὶ τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀποδεικνύει τὴν ζημίαν, ἣν ὑφίστανται οἱ καπνοκαλλιεργηταί. Ἐξετάσωμεν ὅμως, ἂν εἶναι πρέπον καὶ οἱ καταναλίσκοντες τὸν καπνὸν ἐν Ἑλλάδι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μείζονα ἀκόμη φορολογίαν. Ἂς ὑποθέσωμεν καπνιστὴν καταναλίσκοντα καθ’ ἑκάστην ἡμέραν 10 δράμια καπνοῦ. Ὁ καπνιστὴς οὗτος, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ κατανάλωσις τοῦ καπνοῦ ἦτο ἐλευθέρα, εἶχεν ἀνάγκην νὰ καταναλώσῃ ἐννέα ἢ δέκα ὀκάδας καπνοῦ κατ’ ἔτος, ὁ ὁποῖος, πρὸς πέντε δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν ὑπολογιζόμενος, ἐπέβαλλε δαπάνην πεντήκοντα δραχμῶν μετὰ τοῦ σιγαροχάρτου, τὸ ὁποῖον τότε οὐδεμίαν ἀξίαν εἶχε. Μετὰ τὸν φόρον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως, ὅτε ἡ κατ’ ὀκᾶν τιμὴ τοῦ καπνοῦ μετὰ τοῦ ἀναλόγου κατὰ τοὺς νόμους, ἐλλιποῦς ὅμως πάντοτε, σιγαροχάρτου ἀνῆλθεν εἰς δρ. δέκα ἕξ, ὁ καπνιστὴς οὗτος ὑποβάλλεται εἰς τὴν καταβολὴν 160 δραχμῶν κατ’ ἔτος πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς αὐτὸν καπνοῦ· ἂν δὲ ὑπολογίσητε καὶ τὸ ἐλλιπὲς τοῦ ἐν τοῖς κυτίοις καπνοῦ, ὁ ὁποῖος ἀντὶ 10 δραμίων ἀνέρχεται μόλις εἰς ἐννέα δράμια, καὶ ὑπολογίσητε διὰ τὸν λόγον τοῦτον ὡς καὶ διὰ τὸ συνηθέστατα παρατηρούμενον, ὅτι πολλάκις τὰ κυτία περιέχουσι καπνὸν εἰς τρίμματα, τὰ ὁποῖα ὁ καταναλωτὴς ἀπορρίπτει, δύο εἰσέτι ὀκάδας, θέλετε εὕρει, ὅτι ὁ καπνιστὴς οὗτος εἶναι ἠναγκασμένος νὰ καταβάλλῃ κατ’ ἔτος πρὸς προμήθειαν τοῦ ἀναγκαιοῦντος αὐτῷ καπνοῦ δραχμὰς 192, ἐκ τῶν ὁποίων ἀφαιροῦντες τὰς 50, ἃς πρὸ τῆς ἐπιβολῆς τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ ἐδαπάνα, ἔχετε ὑπόλοιπον δραχμὰς ἑκατὸν τριάκοντα δύο, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσι διὰ τὸν καταναλωτὴν φόρον βαρὺν, ἀδιάφορον δι’ αὐτὸν, ἂν ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἰσέρχεται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Φρονῶ, Κύριοι, ὅτι οἱ καταναλίσκοντες τὸν καπνὸν, ὑποβληθέντες ἀπὸ ἐτῶν ἤδη εἰς τὴν πρόσθετον ταύτην δαπάνην τῶν 132 δραχμῶν, ἐκ τῶν ὁποίων αἱ 100 περίπου εἰσέρχονται εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς μείζονα τοιαύτην. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ ἐν Ἑλλάδι ζῶντες, μεθ’ ὅλα ὅσα πρό τινων ἡμερῶν εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς περὶ τῆς εὐπορίας αὐτῶν, εἶναι πτωχοὶ, καὶ ὡς τοιοῦτοι ἀνάγκη ν’ ἀνακουφισθῶσι, καὶ οὐχὶ νὰ ὑποβάλλωνται εἰς πλειοτέρας ὑποχρεώσεις, αἱ ὁποῖαι, ὁλονὲν αὐξανόμεναι, περιήγαγον αὐτοὺς εἰς θέσιν, τῆς ὁποίας τὴν κρισιμότητα μόνον, ὡς φαίνεται, οἱ κυβερνῶντες τὸν τόπον δὲν θέλουσι ν’ ἀντιληφθῶσιν. Ἂς ἐξετάσωμεν ὅμως τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν καθαρῶς ταμιευτικὴν αὐτοῦ ὄψιν. Συμφέρει, νομίζετε, ν’ αὐξήσωμεν τὸν ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ φόρον; Φρονεῖτε, ὅτι αὐξανομένου τοῦ φόρου τούτου κατὰ δραχ. 2,40 κατ’ ὀκᾶν θέλουσιν εἰσπραχθῆ περισσότερα τῶν νῦν εἰσπραττομένων; Ἐγὼ, Κύριοι, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θέλει μειώσει μᾶλλον τὰς εἰσπράξεις, τοὐλάχιστον κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τοῦτο δὲ πιστεύω, οὐχὶ διότι δὲν θέλω νὰ δεχθῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐκ πνεύματος ἀντιπολιτεύσεως, ἀλλ’ ἀγόμενος ἐκ μελέτης τοῦ παρελθόντος, οὗ πιστοτάτην εἰκόνα δίδει ὁ πίναξ, ὃν ἐν τῇ δικαιολογητικῇ ἐκθέσει, τῇ συνοδευούσῃ τὸ κατὰ πρῶτον ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, προσήρτησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Κατὰ τὸν στατιστικὸν αὐτὸν πίνακα τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1888 ἐκόπησαν ἐν τοῖς καπνοκοπτηρίοις καὶ συνεπῶς ἐφορολογήθησαν ὀκάδες καπνοῦ 929,564, κατὰ δὲ τὸ παρελθὸν ἔτος 1899 ὀκάδες 1,284,921, ἤτοι παρατηρεῖται διαφορὰ ἐπὶ τοῦ καταναλωθέντος καπνοῦ ἐξ ὀκάδων 355,357. Ποῦ ὀφείλεται ἡ αὔξησις αὕτη τοῦ φορολογουμένου καπνοῦ; Εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ πληθυσμοῦ; Οὐχὶ βεβαίως· διότι πάντες γνωρίζομεν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τοῦ Κράτους ηὔξησε κατ’ ἐλάχιστον. Ἀναμφισβήτητον εἶναι, ὅτι οἱ καταναλίσκοντες τὸν καπνὸν κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς τόσον βαρείας δι’ αὐτοὺς φορολογίας ἀπέφευγον τὸν φόρον τοῦτον, προτιμῶντες τὸν ἐκ λαθρεμπορίας προερχόμενον καπνὸν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον δὲν ἀγνοεῖ ὁ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν κ. Ὑπουργὸς, τὸ καπνοκοπτήριον τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας τοῦ ὁποίου μετὰ πολλῶν ἄλλων δὲν ἐπαρουσίασε κατὰ τὰ ἔτη ἐκεῖνα τ’ ἀναμενόμενα ἀποτελέσματα. Ἐνῷ δὲ κατὰ τὰ πρῶτα ἐκεῖνα ἔτη ἀπέφευγον οἱ ἄνθρωποι τὸν φόρον τοῦτον, βαθμηδὸν ἐξοικειούμενοι πρὸς αὐτὸν, συντελούσης εἰς τοῦτο καὶ τῆς καταδιώξεως τοῦ λαθρεμπορίου, ἔφθασαν εἰς ὃ σημεῖον ἔφθασαν, μὲ τὴν πιθανότητα, ἢ μᾶλλον μὲ τὴν βεβαιότητα, ὅτι μετ’ οὐ πολὺ κατὰ πολὺ θέλουσιν αὐξήσει αἱ ἐκ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ πρόσοδοι διὰ τῆς προσχωρήσεως εἰς τὴν ἰδέαν τῆς πληρωμῆς τοῦ φόρου τούτου καὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι μέχρι σήμερον οὐδέποτε ἐπλήρωσαν αὐτόν. Εἶμαι βέβαιος, Κύριοι, περὶ τούτου, ἔχω ἄκραν πεποίθησιν, ἣν στηρίζω ἐπὶ τῶν ἑξῆς. Ἐφορολογήθησαν, κατὰ τὸν στατιστικὸν πίνακα τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ ἔτος 1899 ὀκάδες καπνοῦ 1,284,921. Τὸ ποσὸν τοῦτο τοῦ φορολογηθέντος καὶ συνεπῶς καταναλωθέντος καπνοῦ συνεσκευάσθη καὶ ἐπωλήθη εἰς 52,396,840 κυτία, ἐκ δέκα δραμίων ἕκαστον. Εἶπον πρότερον, ὅτι ὁ μέτριος καπνιστὴς ἔχει ἀνάγκην κατ’ ἔτος δώδεκα ὀκάδων καπνοῦ, ἤτοι 480 πακέτων· ἂν δὲ τοῦτο λάβωμεν ὡς μέσον ὅρον καπνίσματος καὶ διαιρέσωμεν διὰ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ τὸν ὁλικὸν ἀριθμὸν τῶν καταναλωθέντων κυτίων, εὑρίσκομεν ὅτι ὅλος οὗτος ὁ καπνὸς καταναλίσκεται ὑπὸ 107 χιλιάδων ἀνθρώπων. Ἀλλὰ 107 χιλιάδες μόνον εἰσὶν οἱ καπνίζοντες ἐν Ἑλλάδι; Ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι οἱ Ἕλληνες ἄρχονται τοῦ καπνίσματος ἀπὸ τοῦ εἰκοστοῦ ἔτους καὶ ὅτι τὸ ἀνώτατον ὅριον τῆς ζωῆς εἶναι τὸ ἑβδομηκοστὸν ἔτος, ἔχομεν πεντήκοντα ἡλικίας, αἱ ὁποῖαι μᾶς δίδουσι πληθυσμὸν ἀρρένων ἑξακοσίων χιλιάδων. Ἐκ τούτων πόσους θέλετε νὰ ὑπολογίσωμεν μὴ καπνίζοντες; Θέλετε τὸ ⅒; θέλετε τὸ ¼; τὸ ἥμισυ; Ἐγὼ δὲν ἐξαιρῶ τὸ ¼, ἀλλὰ δέχομαι τὸ ἀντίθετον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εὐκόλως ἠδύνατο νὰ ὑποτεθῇ· δέχομαι ὅτι ¼ μόνον εἰσὶν οἱ καπνίζοντες. Δέγομαι αὐτοὺς ἀνερχομένους εἰς 150 μόνον χιλιάδας. Αἱ 150 αὗται χιλιάδες καταναλίσκουσιν, ὡς προηγουμένως ὑπελόγισα, ἀνὰ 12 ὀκάδας ἕκαστος κατ’ ἔτος, ἤτοι ἓν ἑκατομμύριον καὶ ὀκτακοσίας χιλιάδας ὀκάδας καπνοῦ καθ’ ἕκαστον ἔτος. Κατὰ τὸ παρελθὸν ὅμως ἔτος κατηναλώθησαν ὀκάδες καπνοῦ 1,284,921, ἤτοι 500,000 ὀκάδες ἐπὶ ἔλαττον τοῦ κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμοὺς καταναλωτέου. Ἂν λοιπὸν ἐφροντίζομεν οὐχὶ ν’ αὐξήσωμεν τὸν φόρον, ἀλλὰ νὰ ἐπιβάλωμεν τὸν νόμον εἰς πάντας, θὰ εἴχομεν ὡς κέρδος τὴν φορολογίαν τῶν 500,000, ἢ τοὐλάχιστον 300,000 ὀκάδων καπνοῦ, ἡ ὁποία θὰ ἔδιδε μετὰ τῆς ἀξίας τοῦ ἀναλογοῦντος εἰς τὴν ποσότητα ταύτην τοῦ καπνοῦ σιγαροχάρτου πρόσοδον ἐπὶ πλέον ἐκ 2½ σχεδὸν ἑκατομμυρίων δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ὑπερήρκουν διὰ τὸν σκοπὸν, εἰς ὃν ἡ Κυβέρνησις προορίζει τὰ ἐκ τῆς προσθέτου ταύτης φορολογίας προσδοκώμενα, τὰ ὁποῖα δι’ ἐμὲ εἶναι ζήτημα ἂν θὰ εἰσπράξωμεν, διότι αὐξανομένου τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ κατὰ 2 δραχμὰς καὶ 40 λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν, οἱ πληρόνοντες τὸν φόρον τοῦτον θέλουσιν ἐκπλαγῆ πρὸ τῆς ἀδικαιολογήτου ταύτης αὐξήσεως, θέλουσι πτοηθῆ ἐκ τῆς προσθήκης τῶν 30 εἰσέτι δραχμῶν κατ’ ἔτος καὶ κατ’ ἄτομον, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀνέλθωσιν εἰς 50 καὶ 60, ἂν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν καὶ τὴν ἐπὶ τῇ ἀφορμῇ τῆς προσθήκης τοῦ φόρου ὕψωσιν τῆς τιμῆς τοῦ καπνοῦ ἐκ μέρους τῶν καπνοπωλῶν, καὶ ἐπὶ τέλους θέλομεν ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπάνοδον πολλοῦ μέρους τῶν καπνιζόντων εἰς τὴν λαθρεμπορικὴν προμήθειαν τοῦ καπνοῦ, καὶ συνεπῶς ἀντὶ αὐξήσεως θέλομεν παρατηρήσει μεγάλην μείωσιν τῶν προσόδων. Φοβοῦμαι μὴ καὶ νῦν συμβῇ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνέβη κατὰ τὰ πρῶτα ἔτη τῆς ἐφαρμογῆς τῆς φορολογίας ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ὅτε ἐφορολογήθησαν ὀλίγαι χιλιάδες ὀκάδων καπνοῦ, ἀντὶ τῶν πολὺ περισσοτέρων, αἱ ὁποῖαι ἔπρεπε νὰ φορολογηθῶσιν, ὡς ἀναμφισβητήτως καταναλισκόμεναι ἐν Ἑλλάδι. Φοβοῦμαι, λέγω, μὴ αἱ καταναλωθησόμεναι ὀκάδες καπνοῦ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο δὲν ὑπερβῶσι τὰς 900 ἢ 800 χιλιάδας καὶ μὴ ἀντὶ τῆς προσδοκωμένης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως αὐξήσεως τῶν προσόδων ἔχωμεν μείωσιν αὐτῶν εἰς βαθμὸν, ὥστε αἱ ὁλικαὶ εἰσπράξεις νὰ ὑστερήσωσι κατὰ πολὺ τῶν γενομένων κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος. Ἀλλὰ τί ζητοῦμεν, Κύριοι, παρὰ τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος; Δὲν ἀρκοῦσι 10 περίπου ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα εἰσπράττομεν ἐκ τοῦ φόρου τοῦ καπνοῦ καὶ σιγαροχάρτου; Δὲν ἀρκούμεθα εἰς 12 ἑκατομμύρια, εἰς τὰ ὁποῖα αἱ εἰσπράξεις αὗται θέλουσι φθάσει ἀσφαλῶς μετὰ ἓν ἔτος ἢ μετὰ δύο ἔτη; Τί ζητοῦμεν; Εἶναι δίκαιον, εἶναι λογικὸν, μίαν τοιαύτην συνήθειαν, μίαν τοιαύτην ἀδυναμίαν τῶν κατοίκων τοῦ Βασιλείου νὰ φορολογῶμεν τόσον, ὥστε ἐκ τοῦ φόρου αὐτῆς νὰ ἐπιδιώκωμεν ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς ὅλας τὰς ἀνάγκας μας, ἀνάγκας ἐπὶ τέλους οὐχὶ ἀναποφεύκτους, ἀλλὰ πλαττομένας πρὸς ἐξυπηρέτησιν τῶν κακῶν συνηθειῶν μας; Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν δηλοῖ ἐν τῇ συνοδευούσῃ τὸ νομοσχέδιον αἰτιολογικῇ ἐκθέσει, ὅτι ἄνευ τῆς αὐξήσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ εἶναι ἀδύνατον νὰ κατασκευασθῇ ὁ σιδηρόδρομος Πειραιῶς–Θεσσαλίας, καὶ τοῦτο ἐπαναλαμβάνων καὶ τονίζων πολλάκις, λέγει πρὸς ἡμᾶς τοὺς ἐντὸς τῆς Βουλῆς, δι’ ἡμῶν δὲ καὶ πρὸς τοὺς ἐκτὸς αὐτῆς: «Μὴ φωνάζετε· ψηφίσατέ το, διότι ἄλλως δὲν θέλετε ἰδεῖ σιδηρόδρομον». Καὶ ἐνῷ ταῦτα λέγει καὶ διὰ τούτων προσπαθεῖ νὰ ἐκβιάσῃ ἡμᾶς εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, προσποιεῖται τὸν μὴ ἐννοοῦντα ὅτι καὶ ἄλλως ἐπὶ τοῦ καπνοῦ σκεπτομένη μία Κυβέρνησις ἠδύνατο ν’ αὐξήσῃ τὰς προσόδους τοῦ Κράτους θετικῶς καὶ οὐχὶ ὑποθετικῶς. Καὶ ὁ πρῶτος τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύναντο αἱ πρόσοδοι ἐκ τοῦ καπνοῦ νὰ αὐξηθῶσιν, εἶναι ἡ ἐπιδίωξις τῆς καθολικῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας, ὡς ἀπέδειξα πρότερον, ἠδυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὰς προσόδους κατὰ 2½ τουλάχιστον ἑκατομμύρια δραχμῶν. Λέγω δὲ τουλάχιστον, διότι παρεδέχθην ὅτι μόνον τριακοσίας χιλιάδας ὀκάδας καπνοῦ ἠδυνάμεθα προσέτι νὰ ὑποβάλωμεν εἰς τὸν φόρον τῆς καταναλώσεως, ἐνῷ κατὰ τοὺς μετριωτάτους ὑπολογισμούς μου αὗται ἀνέρχονται εἰς 500,000, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπέφερον πρόσοδον τεσσάρων ὅλων ἑκατομμυρίων. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ τρόπου τούτου ὑπάρχει καὶ ἄλλος, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ τὴν καλλιέργειαν τοῦ καπνοῦ θὰ ἐξετείνομεν, καὶ τὸν ἐν Ἑλλάδι παραγόμενον καπνὸν θὰ ἐβελτιοῦμεν, καὶ χρῆμα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ θὰ εἰσήγομεν πλειότερον, τὸ ὁποῖον καὶ τὴν χώραν καὶ τὸ Κράτος θὰ ὠφέλει κατὰ πολύ. Ἰδοὺ δὲ οὗτος, ὃν ἐκτὸς ἐμοῦ καὶ πάντες οἱ εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ τὸ ἐμπόριον τοῦ προϊόντος τούτου ἀσχολούμενοι συνιστῶσι πάντοτε, χωρὶς ν’ ἀκούωνται, διότι οἱ κυβερνῶντες δὲν θέλουσι νὰ ἐργασθῶσι πρὸς βελτίωσιν τῆς καταστάσεως πολυπληθεστάτης τάξεως, τῆς τάξεως δηλονότι τῶν καπνοφυτευτῶν, καπνεμπόρων, καπνοπωλῶν καὶ καπνεργατῶν, καὶ πρὸς παγίαν βελτίωσιν τῶν οἰκονομικῶν τοῦ τόπου. Οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν, κύριοι συνάδελφοι, ἀγνοεῖ, ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ δὲν καλλιεργεῖται ὁ καπνός· καὶ ὅμως διὰ τοῦ καπνοῦ ἐκεῖ οὐ μόνον χιλιάδες ἀνθρώπων ζῶσι καὶ πλουτοῦσιν, ἀλλὰ καὶ τὸ Κράτος εἰσπράττει μέγιστα σχετικῶς ποσά. Εἰσάγεται ἐκεῖ ὁ καπνὸς τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Ἑλλάδος, ὑποβαλλόμενος εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος ἓξ καὶ ἑπτὰ φράγκων κατ’ ὀκᾶν. Ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις ἠθέλησε ν’ αὐξήσῃ τὰς ἐκ τοῦ καπνοῦ προσόδους της· πρὸς τοῦτο ὅμως δὲν ἔπραξεν ὅ,τι ἤθελον πράξει οἱ κυβερνῶντες τὴν Ἑλλάδα, δηλαδὴ δὲν κατέφυγεν εἰς τὸ εὔκολον, δι’ αὐτὴν μέτρον τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ τέλους, ἀδιαφοροῦσα ἂν ἡ προσθήκη αὕτη ἐπεβάρυνε κατὰ πολὺ τοὺς κατοίκους τῆς χώρας ἐκείνης, ἀλλ’ ἐσκέφθη καὶ εὗρε μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου κατώρθωσε καὶ τὰς δημοσίας εἰσπράξεις ν’ αὐξήσῃ καὶ τὴν χώραν νὰ ὠφελήσῃ, εὗρε τὸ μέσον τῆς βιομηχανίας τῆς σιγαροποιΐας, τὸ ὁποῖον δι’ ἡμᾶς ἦτο εὐκολώτατον, ἀλλ’ οὐδεὶς τὸ ἐσκέφθη ποτέ, θεωρήσας αὐτὸ ἀνάξιον λόγου. Εἶπε δηλαδὴ ἡ Αἰγυπτιακὴ Κυβέρνησις: «Ἐκ τοῦ φόρου τοῦ εἰσαγωγικοῦ τοῦ καπνοῦ ἐπιστρέφω τὸν ἥμισυν εἰς ἐκεῖνον, ὅστις θὰ ἐξαγάγῃ αὐτὸν ἐξ Αἰγύπτου, ὅπως τὸν πωλήσῃ εἰς ἄλλας ἐπικρατείας». Τοῦτο δὲ ἀνέπτυξεν ἐκεῖ τὴν βιομηχανίαν τῆς σιγαροποιΐας, ἡ ὁποία δι’ ἀναλόγου παρασκευῆς τοῦ καπνοῦ εἰς σιγαρέτα ἐφοδιάζει διὰ τοῦ προϊόντος αὐτῆς πλείστας εὐρωπαϊκὰς ἀγορὰς καὶ αὐτὴν τὴν τῶν Ἀθηνῶν. Ἐξάγονται λοιπὸν σήμερον, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας. Ἐξ Αἰγύπτου περὶ τὰς ἑπτακοσίας χιλιάδες ὀκάδας καπνοῦ εἰς σιγαρέτα, καὶ ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ ἐκ τῆς καλῆς παρασκευῆς τοῦ καπνοῦ αὐτοῦ εἰς σιγαρέτα εἰσάγονται εἰς μὲν τὸ Αἰγυπτιακὸν ταμεῖον 2½ περίπου ἑκατομμύρια φράγκα, ἐκ φόρου, ὁ ὁποῖος δὲν θὰ εἰσπράττετο, ἂν ἡ βιομηχανία αὕτη τῆς σιγαροποιΐας δὲν ἀνεπτύσσετο, περὶ τὰ 30 δ’ ἑκατομμύρια φράγκα εἰς τὴν χώραν, ἀντιπροσωπεύοντα τὴν ἀξίαν τῶν σιγαρέτων αὐτῶν, διὰ τὴν πρώτην ὕλην τῶν ὁποίων ἐξάγουσιν ἐξ Αἰγύπτου μόνον περὶ τὰ τρία ἢ τέσσαρα ἢ πέντε ἑκατομμύρια, τῶν ὑπολοίπων διανεμομένων εἰς τοὺς διαφόρους ἐμπόρους καὶ ἐργάτας, τοὺς κινοῦντας τὴν βιομηχανίαν ταύτην. Καὶ ταῦτα πάντα, κύριοι συνάδελφοι, γίνονται ἐν χώρᾳ, ἐν τῇ ὁποίᾳ δὲν καλλιεργεῖται ὁ καπνός· ἐκ τούτων δὲ δυνάμεθα πάντες νὰ ἐννοήσωμεν, τί ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἐν Ἑλλάδι, ὅπου παράγεται τὸ προϊὸν τοῦτο, ὅπου μάλιστα ἀπό τινος ἔκαμον ἀρχὴν οἱ κάτοικοι τῶν καπνοφόρων μερῶν καλλιεργείας καπνοῦ τῆς Ξάνθης καὶ πολλῶν ἄλλων μερῶν, ἡ ὁποία, εὐδοκιμοῦσα, ἂν τύχῃ καὶ προστασίας τινὸς κυβερνητικῆς, πολλὰ ὑπόσχεται. Ἐν αὐτῇ τῇ Φθιώτιδι, ἔν τινι χωρίῳ αὐτῆς, ἐπὶ τῆς Ὄθρυος κειμένῳ, τὸ ὁποῖον διὰ πολλὰ ἔτη ἐξεμίσθωσεν ἡ ἑταιρεία Ζάννου καὶ Ρὼς, ἐκαλλιεργήθη καὶ παρήχθη μεγάλη σχετικῶς ποσότης καπνοῦ Ξάνθης, δι’ ἑκάστην ὀκᾶν τοῦ ὁποίου τὸ ἐμπόριον, ὡς μὲ ἐπληροφόρησαν μέλη τινὰ τοῦ Συλλόγου τῶν καπνεμπόρων καὶ καπνοπωλῶν, προσφέρει ὀκτὼ δραχμὰς κατὰ μέσον ὅρον. Ἂν δὲ ἡ τιμὴ αὕτη τῶν ὀκτὼ δραχμῶν κατ’ ὀκᾶν ἐδόθη σήμερον εἰς τὸν καπνὸν τοῦτον, δύνασθε εὐκόλως νὰ ἐννοήσητε κατὰ πόσον αὕτη δύναται νὰ ὑψωθῇ εἰς τὸ μέλλον, ὅτε τὸ προϊὸν τοῦτο, ἐπιμελέστερον καὶ ἀνελλιπέστερον καλλιεργούμενον, θέλει καταστῆ τελειότερον. Καὶ ἐνῶ ἀποδεδειγμένον πλέον εἶναι, ὅτι ἐν Ἑλλάδι δυνατὴ εἶναι ἡ παραγωγὴ ἀρίστης ποιότητος καὶ παντὸς εἴδους καπνοῦ, διατὶ ζητοῦμεν τὴν αὔξησιν τῶν ἐκ τοῦ καπνοῦ προσόδων διὰ τῆς αὐξήσεως τοῦ ἐπὶ τῆς καταναλώσεως αὐτοῦ φόρου, ὁ ὁποῖος, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ἀπομακρύνει τοὺς φορολογουμένους ἀπὸ τοῦ δημοσίου ταμείου, περιορίζει ἀφ’ ἑτέρου καὶ αὐτὴν τὴν καλλιέργειαν καὶ τὴν βελτίωσιν, καὶ δὲν προσπαθοῦμεν ν’ ἀναπτύξωμεν ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν τὴν ἐν Αἰγύπτῳ ἀκμάζουσαν βιομηχανίαν τῆς σιγαροποιΐας, ἐκ τῆς ὁποίας θετικὰ θέλομεν ἔχει τὰ κέρδη; Εἶναι τόσον δύσκολον, νομίζετε, νὰ ἐξαχθῶσιν ἐξ Ἑλλάδος σιγαρέτα; Εἶναι, νομίζετε, ἀδύνατον ἡ βιομηχανία αὕτη νὰ εἰσαχθῇ ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐντὸς ὀλίγου χρόνου νὰ διαδοθῇ τὸ προϊὸν αὐτῆς εἰς διαφόρους ἀγορὰς τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἀποκλείουσα ἐξ αὐτῶν μέγα μέρος τοῦ ἐξ Αἰγύπτου προερχομένου; Ἐκ τῶν 700,000 ὀκάδων καπνοῦ, ὃν εἰς σιγαρέτα ἐξάγουσιν οἱ ἐν Αἰγύπτῳ σιγαροποιοί, δὲν θὰ ἠδυνάμεθα ἡμεῖς οἱ ἐν Ἑλλάδι νὰ κερδήσωμεν τὴν ἐξαγωγὴν ὑπὲρ ἡμῶν τοῦ ἡμίσεος ποσοῦ; Διατὶ τάχα ὄχι, ἐνῷ καὶ καπνὸν ἐν Ἑλλάδι παντὸς εἴδους καὶ ἐπιτήδειον πρὸς σιγαροποιΐαν παράγομεν, καὶ τεχνητῶν καταλλήλων πρὸς τοῦτο δὲν στερούμεθα; Μόνον 250,000 ὀκάδες ἂν ἐξήγομεν, καὶ μόνον δύο δραχμῶν φόρον κατ’ ὀκᾶν ἂν ἐπεβάλλομεν εἰς τὸ ἐξαγόμενον αὐτὸ ποσὸν, ὅπερ εἶναι τὸ ἐλάχιστον ὅριον τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξήγομεν, θὰ εἰσεπράττομεν 500,000 δραχμὰς, αἵτινες, προστιθέμεναι εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα θὰ εἰσεπράττομεν, ἂν ἐφροντίζομεν, ὡς εἶπον πρότερον, νὰ γενικεύσωμεν τὸν φόρον, καταργοῦντες τὸ λαθρεμπόριον, ἢ τοὐλάχιστον περιορίζοντες αὐτὸ, θὰ ἔδιδον πρόσοδον ἐπὶ πλέον τῆς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος τριῶν ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Ἀλλὰ θὰ μοὶ εἴπῃ ἴσως ἡ Κυβέρνησις ἢ ἄλλος τις, ὅτι ἀπὸ ἐτῶν ἤδη ὑπάρχουσιν ἰδιωτικὰ καπνοκοπτήρια, προωρισμένα νὰ ἐξάγωσι σιγαρέτα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὡς τὸ τοῦ συναδέλφου μας κ. Ἀγαθοκλέους· ἐν τοιαύτῃ ὅμως περιπτώσει θὰ ζητήσω παρ’ αὐτῶν νὰ μοὶ εἴπωσι τ’ ἀποτελέσματα τῶν καπνοκοπτηρίων τούτων ὡς πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ἐκ τῶν ὁποίων πάντες θὰ βεβαιωθῶσιν, ὅτι τὰ καπνοκοπτήρια ταῦτα δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχωσι πλέον, διότι οὐδόλως ἐξεπλήρωσαν τὸν προορισμὸν αὑτῶν, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπίβλεψιν καὶ ἐξέλεγξιν αὐτῶν ἐκ μέρους τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους διορίζει μὲν ἡ Κυβέρνησις, μισθοδοτοῦσιν ὅμως τὰ ἐργοστάσια... Κατ’ ἐμὲ, κύριοι συνάδελφοι, πειθόμενον εἰς ὅσα παρ’ εἰδικῶν ἤκουσα, ὅπως ἐπιτύχωμεν μεγάλην ἐξαγωγὴν σιγαρέτων, ὀφείλομεν νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦτο καὶ πᾶσαν δυνατὴν εὐκολίαν οὐχὶ εἰς δύο ἢ τρία μόνον ἄτομα, ὡς γίνεται μέχρι τοῦδε, ὅτε τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην δύνανται ν’ ἀναλάβωσιν οἱ μεγάλοι μόνον κεφαλαιοῦχοι, ὁ ἀριθμὸς τῶν ὁποίων ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἐλάχιστος, ἀλλ’ εἰς πάντα...

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν συντομεύετε, κύριε συνάδελφε, ὀλίγον;

§297ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀναγνωρίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ἐκουράσθη ἡ Βουλὴ, ἀκούουσά με· ἀλλὰ καὶ τί νὰ κάμω; Τὸ ζήτημα, βλέπετε, εἶναι σοβαρὸν, ἰδίως δι’ ἡμᾶς τοὺς ἐκ καπνοφόρων ἐπαρχιῶν προερχομένους, ὡς ἐπίσης σοβαρὸν ἦτό ποτε ἕτερον ζήτημα διὰ τοὺς ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν κ. συναδέλφους. Ἐν τούτοις πάντοτε προσπαθῶ νὰ ἦμαι σύντομος.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν ἐκουράσθη ἕνεκα ὑμῶν, ἀλλ’ ἕνεκα τῆς ὥρας. Σᾶς ἀκούει, βλέπετε, μετὰ προσοχῆς.

§299ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀληθῶς ἡ ὥρα παρῆλθεν· ἂν δὲ καὶ ὑμεῖς κύριε Πρόεδρε ἀληθῶς ἀντελήφθητε, ὅτι τοῦτο ἰδίως κατεπόνησεν ἡμᾶς, εὐχῆς ἔργον εἶναι νὰ λύσητε τὴν συνεδρίαν, ὅπως ἀναλαβόντες συνεχίσωμεν τὴν συζήτησιν αὔριον.

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὲ τὰς ἀναβολὰς, τὰς ὁποίας συνιστᾶτε, δὲν τελειώνομεν ποτέ.

§301ΚΡΙΤΣΑΣ. Τότε ἐξακολουθῶ. Ἔλεγον λοιπὸν, ὅτι διὰ νὰ κατορθώσωμεν νὰ ἐξάγωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον καπνὸν, πρέπει τὰς περὶ τούτου ἐλπίδας μας νὰ μὴ ἀναθέτωμεν εἰς δύο ἢ τρεῖς μόνον κεφαλαιούχους μεγάλους, ἀλλ’ εἰς πάντα πολίτην, δυνάμενον ἔστω καὶ ἑκατὸν μόνον ὀκάδας νὰ ἐξάγῃ, διότι μόνον ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θέλομεν κατορθώσει νὰ προκαλέσωμεν τὴν ἅμιλλαν ὡς πρός τε τὴν καλαισθησίαν καὶ τὴν καλὴν τοῦ καπνοῦ παρασκευήν. Διὰ τοῦτο δὲ πρέπει, κατὰ τὴν γνώμην μου, νὰ ἐπιτρέψωμεν τὴν ἐξαγωγὴν καπνοῦ καὶ σιγαρέτων εἰς πάντα, κανονίζοντες αὐτὴν οὕτως, ὥστε νὰ μὴ χωρῇ κατάχρησις. Καπνοκοπτήρια ὑπάρχουσιν εἰς ὅλας τὰς πόλεις. Ἐν τοῖς καπνοκοπτηρίοις τούτοις, εὐρυνομένοις καὶ καταλλήλως λειτουργοῦσι, θὰ παρασκευάζηται ὁσηδήποτε ποσότης καπνοῦ, ὅταν δὲ ἡ ὁσηδήποτε αὕτη ποσότης ἑτοιμασθῇ, ταύτην ὁ κάτοχος νὰ παραδίδῃ εἰς μίαν ἐκ τῶν ἁρμοδίων τοῦ τόπου ἀρχῶν, καὶ δι’ αὐτῆς νὰ ἐνεργῆται ἡ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀποστολὴ, μεθ’ ἣν ὁ ἀποστολεὺς νὰ λαμβάνῃ παρὰ τοῦ Δημοσίου καὶ ἄνευ τῶν ἀτελευτήτων ἐκείνων Ἑλληνικῶν διατυπώσεων τὴν διαφορὰν μεταξὺ τοῦ φόρου ἐπὶ τῆς ἐσωτερικῆς καταναλώσεως καὶ τοῦ εἰς τὴν ἐξαγωγὴν ἐπιβαλλομένου. Δυνάμεθα ἐπίσης νὰ κανονίσωμεν τὸ πρᾶγμα οὕτως, ὥστε ὅλους αὐτοὺς τοὺς λογαριασμοὺς ν’ ἀποφύγωμεν, εἰσπράττοντες τὸν ἐπὶ τῆς ἐξαγωγῆς φόρον τοῦ καπνοῦ κατὰ τὴν παράδοσιν αὐτοῦ εἰς τὸ καπνεργοστάσιον, ὑπὸ τοῦ ὁποίου, τῇ ἐπιμελείᾳ ὑπαλλήλων εἰδικῶν, θὰ μεταφέρηται τὸ παρασκευασθὲν ποσὸν καπνοῦ ἢ εἰς τὸ Τελωνεῖον, ἂν πρόκειται νὰ σταλῇ διὰ φορτωτικῆς, ἢ εἰς τὸ Ταχυδρομεῖον, ἂν θὰ σταλῇ διὰ ταχυδρομικοῦ δέματος.

§302Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν φρονεῖτε ὅτι τοῦτο θὰ ἔδιδε χώραν εἰς καταχρήσεις; Πιθανὸν μία συνεννόησις μεταξὺ καπνοπωλῶν καὶ ὑπαλλήλων νὰ κατώρθου, ὥστε τὰ διὰ τὸ ἐξωτερικὸν προωρισμένα σιγαρέτα νὰ ἐξοδευθῶσιν ἐν Ἑλλάδι.

§303ΚΡΙΤΣΑΣ. Τὸν φόβον τοῦτον τὸν εἶχον καὶ ἐγὼ, διότι καὶ ἐγὼ ἐκ πολλῶν αἰτίων ἔχω σχηματίσει τὴν γνώμην, ὅτι μεταξὺ τῶν ἐμπόρων ἐν γένει καὶ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους εὐκόλως εὑρίσκονται πολλοὶ, ἔχοντες τὴν διάθεσιν νὰ ζημιῶσι τὸ δημόσιον ταμεῖον εἰς πᾶν αὐτῶν βῆμα· οἱ γινώσκοντες ὅμως τὰ ἀφορῶντα εἰς τὸν καπνὸν, ἀναπτύσσοντές μοι τὸ ζήτημα καὶ ἀπαντήσαντες εἰς τὸν ὑπ’ ἐμοῦ ἐκφρασθέντα φόβον, ὃν καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἔχει, μὲ ἔπεισαν, ὅτι οὐδεὶς φόβος περὶ τοιαύτης καταχρήσεως δύναται νὰ ὑφίσταται, ἂν ἡ Κυβέρνησις, σοβαρῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος σκεπτομένη, κανονίσῃ ὥστε οἱ καπνοπῶλαι τὸν διὰ τὸ ἐξωτερικὸν προωρισμένον καπνὸν νὰ τυλίσσωσιν ἐν σιγαροχάρτῳ φέροντι σῆμά τι εἰδικὸν, τοῦ ὁποίου χρῆσις δὲν θὰ ἐπιτρέπηται ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ εἰς τὰ σιγαρέτα τὰ προωρισμένα διὰ τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν. Ἀλλὰ περὶ σιγαροχάρτου προκειμένου, κύριοι συνάδελφοι, ἔχω τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω τινὰ καὶ περὶ αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον κατὰ τὴν γνώμην μου, ἰδίως δὲ κατὰ τὴν γνώμην τῶν περὶ τὰ τοιαῦτα ἀσχολουμένων, ἀποτελεῖ ἓν τῶν σοβαρωτέρων αἰτίων τοῦ λαθρεμπορίου. Καὶ ἐν πρώτοις ἔχομεν κανονίσει 960 φύλλα σιγαροχάρτου δι’ ἑκάστην ὀκᾶν καπνοῦ. Εἰς τοὺς πλειοτέρους καπνιστὰς, ἐκ τῶν ὁποίων ἄλλοι μὲν ἐκ συνηθείας, ἄλλοι δὲ καὶ πρὸς οἰκονομίαν, κατασκευάζουσι τὰ σιγάρα των λεπτὰ, τὰ 24 φύλλα σιγαροχάρτου δὲν ἀρκοῦσιν, ἵνα καταναλώσωσι τὸν ἐν τῷ κυτίῳ τῶν δέκα δραμίων εὑρισκόμενον καπνόν. Ἐξοδεύουσι τὸ σιγαρόχαρτον, καὶ ἔχουσιν ἐν τῷ κυτίῳ 2 ἢ καὶ 3 ἀκόμη δράμια καπνοῦ, τὸν ὁποῖον ἵνα καπνίσωσι, —διότι δύσκολον εἶναι πᾶς τις, ἰδίως δὲ ὁ πτωχὸς, νὰ χάσῃ τὸ τρίτον ἢ τὸ τέταρτον τοῦ ἀκριβώτατα πληρωθέντος καπνοῦ, — ἔχουσιν ἀνάγκην σιγαροχάρτου, τὸ ὁποῖον, ἀφοῦ δὲν δύνανται νὰ πορισθῶσι μόνοι των ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου, προμηθεύονται κατ’ ἀνάγκην ἐκ τοῦ λαθρεμπορίου. Ἐξ ἄλλου πάλιν ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι, εἴτε διότι συνήθισαν νὰ κατασκευάζωσι τὰ σιγάρα των πολὺ χονδρὰ, εἴτε διότι οὐδόλως ποιοῦνται χρῆσιν σιγαροχάρτου, ὡς συνηθίσαντες νὰ καπνίζωσι διὰ καπνοσύριγγος, ἔχουσι περίσσευμα σιγαροχάρτου, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσιν ἄλλοι, χρησιμοποιοῦντες αὐτὸ εἰς κατασκευὴν σιγάρων διὰ καπνοῦ λαθρεμπορικοῦ. Ἀλλ’ ὁπωσδήποτε ἡ ζημία ἡ προκύπτουσα εἰς τὸ Δημόσιον καὶ προερχομένη ἐκ τῆς περισσείας ἢ τῆς ἐλλείψεως τοῦ σιγαροχάρτου εἶναι τόσον μικρὰ, ὥστε δὲν πρέπει νὰ γίνηται περὶ αὐτῆς λόγος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῶν ἁρμοδίων, εἶναι ἡ ποιότης τοῦ σιγαροχάρτου, σὺν ταύτῃ δὲ καὶ ἡ κακίστη φυλλαδιοποίησις αὐτοῦ. Τὰ 960 φύλλα σιγαροχάρτου, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸν νόμον ἀντιστοιχοῦσιν εἰς μίαν ὀκᾶν καπνοῦ, τιμῶνται λεπτῶν μόνον δέκα· ἐνῷ δὲ δεκάλεπτος εἶναι ἡ ἀξία αὐτῶν καὶ τὸ Δημόσιον εἰσπράττει διὰ τὰ 960 ταῦτα φύλλα δρ. 2 καὶ λεπτὰ 40, εἶναι, νομίζω, δίκαιον νὰ ὑποβληθῶμεν εἰς δαπάνην ἑνὸς ἢ δύο ἀκόμα λεπτῶν, διὰ τῆς προσθήκης τῶν ὁποίων θὰ κατορθωθῇ νὰ προμηθευώμεθα σιγαρόχαρτον, ἂν ὄχι πρωτίστης ποιότητος, τοὐλάχιστον ὅμοιον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προμηθεύουσιν εἰς πολλοὺς καπνιστὰς οἱ λαθρέμποροι, τοῦ ὁποίου πολὺ χεῖρον εἶναι τὸ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου εὑρισκόμενον, οὗ ἡ χρῆσις οὐ μόνον ἐπιβλαβὴς εἶναι, ὡς λέγουσι πολλοὶ, εἰς τὴν ὑγείαν τῶν καπνιστῶν, ἀλλὰ καὶ τοιοῦτον, ὥστε νὰ καταστρέφῃ καθ’ ὁλοκληρίαν καὶ τὴν γεῦσιν τοῦ ἐν αὐτῷ τυλισσομένου καπνοῦ, παρουσιάζον καὶ τὸν κάλλιστον καπνὸν ὡς καπνὸν τῆς ἐσχάτης ποιότητος καὶ τοιοῦτον, ὥστε πολλοὶ ἐκ τῶν καπνιζόντων νὰ ἀναγκάζωνται καὶ ἄκοντες νὰ προτιμῶσι τὸν καπνὸν τοῦ λαθρεμπορίου μετὰ σιγαροχάρτου τῆς αὐτῆς προελεύσεως, τὸ ὁποῖον οὐ μόνον εὐθηνότατον εἶναι, ἐν σχέσει πρὸ τὸ ἐκ τῶν δημοσίων ἀποθηκῶν προερχόμενον, καὶ καλλιτέρας ποιότητος, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ ἐσχισμένον καὶ ἐντελῶς κατεστραμμένον, ὡς τὸ τοῦ Δημοσίου, τὸ ὁποῖον, τόσον ἀπροσέκτως φυλλαδιοποιούμενον ἐν τῷ καταστήματι τοῦ κυρίου Ἀσπιώτου, φέρει ἐνίοτε τὰ πλεῖστα τῶν φύλλων του διάτρητα καὶ ἐντελῶς πρὸς σιγαροποιΐαν ἀκατάλληλα. Διανύω τὸ ὄγδοον ἔτος καὶ τὴν τρίτην περίοδον τοῦ βουλευτικοῦ μου βίου, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι δὲν ἐνθυμοῦμαι Σύνοδον τῆς Βουλῆς νὰ παρέλθῃ, χωρὶς νὰ ἀκουσθῇ ἐνταῦθα φωνὴ διαμαρτυρίας κατὰ τῆς ποιότητος τοῦ σιγαροχάρτου· εἰς τὰς διαμαρτυρίας δὲ ταύτας πολλῶν Βουλευτῶν, ἐν οἷς καὶ ἐγώ, στερεότυπος ἐδίδετο πάντοτε ἡ ἀπάντησις τῆς ἑκάστοτε Κυβερνήσεως: «Ἀληθῶς τὸ σιγαρόχαρτον, οὗ μέχρι τοῦδε ἐγίνετο χρῆσις, προκαλεῖ πολλὰ ἐκ μέρους πολλῶν παράπονα· ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας ὅμως ἐπρομηθεύθημεν σιγαρόχαρτον, τὸ ὁποῖον μετ’ ὀλίγον θέλει τεθῆ εἰς χρῆσιν καὶ τὸ ὁποῖον, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς παραλαβούσης αὐτὸ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι καθ’ ὅλα ἄριστον». Πολλάκις διεμαρτυρήθημεν κατὰ τῆς καταστροφῆς, ἣν ὑφίσταται τὸ σιγαρόχαρτον κατὰ τὴν φυλλαδιοποίησίν του ἐν τῷ ἐν Κερκύρᾳ καταστήματι τοῦ κυρίου Ἀσπιώτου, τοῦ ὁποίου ἡ στέγη, ἀτελὴς οὖσα, ἐπιτρέπει τὴν δι’ αὐτῆς διέλευσιν κόκκων ἄμμου, οἱ ὁποῖοι πίπτοντες ἐπὶ τοῦ σιγαροχάρτου, ὅταν τοῦτο στρώννυται, ἵνα ἑτοιμασθῇ πρὸς κοπὴν, καταστρέφουσιν αὐτὸ κατὰ τὴν κοπήν του καὶ τὴν πρὸ ταύτης γιγνομένην πίεσιν, καὶ ἕνεκα τούτου οὐδέποτε εἴδομεν μέχρι σήμερον κανονικὴν τοῦ σιγαροχάρτου φυλλαδιοποίησιν. Πλειστάκις ἐλέχθη ἐνταῦθα, ὅτι τὸ σιγαρόχαρτον κόπτεται τόσον μικρὸν, ὥστε ἀδύνατος ἀποβαίνει εἰς χεῖρας μὴ ἁδρὰς ἡ κατασκευὴ τοῦ σιγάρου, καὶ ὅμως οὐδέποτε εἴδομεν σιγαρόχαρτον ὀλίγον μεγαλείτερον. Καὶ ὕστερον ἀπὸ ὅλα αὐτὰ ἔχομεν τὴν ἀξίωσιν νὰ ἐκλίπῃ τὸ λαθρεμπόριον τελείως! Δότε τὰς δυνατὰς εὐκολίας εἰς τοὺς φορολογουμένους, πείσατε αὐτοὺς ὅτι τὰ εἰσπραττόμενα χρησιμοποιοῦνται πρὸς τὸ καλὸν αὐτῶν, ἐπιβάλετε εἰς πάντας, καὶ οὐχὶ μόνον εἰς τοὺς στερουμένους προστασίας, τοὺς νόμους, καὶ τότε θέλετε ἰδεῖ καὶ τὸ λαθρεμπόριον ἐκλεῖπον. Διὰ τοῦ μέτρου ὅμως, τὸ ὁποῖον λαμβάνετε διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θὰ ἐνισχύσητε τὸ λαθρεμπόριον, καὶ διὰ τοῦτο ἐγὼ θέλω καταψηφίσει αὐτοῦ. Πρὸ τούτου ὅμως καθῆκόν μου θεωρῶ νὰ συνοψίσω τὰς γνώμας μου, ὅπως μή ποτε ὑποτεθῇ ὑπό τινος, ὅτι κηρυχθεὶς κατὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν προέτεινα σαφῶς τὰ κατ’ ἐμὲ πρακτέα. Ταῦτά εἰσι τὰ ἑξῆς: 1) Νὰ ἀρκεσθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸν μέχρι τοῦδε ἐπιβαλλόμενον ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ φόρον, ὡς ἀρκετὰ βαρὺν καὶ ἐπαχθῆ. 2) Νὰ δοθῇ εἰς τοὺς καπνοπώλας τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς τοῦ ἀναγκαιοῦντος εἰς ἕκαστον τούτων σιγαροχάρτου, τὸ ὁποῖον ἀποθηκευόμενον εἰς τὸ σχετικὸν ταμεῖον νὰ λαμβάνωσι κατὰ δόσεις, ἀναλόγους πρὸς τὸ ποσὸν καπνοῦ τὸ παραδιδόμενον εἰς τὸ καπνοκοπτήριον πρὸς κοπήν. 3) Νὰ ἐπιτραπῇ εἰς πάντα ἡ ἐξαγωγὴ σιγαρέτων ἐπὶ καταβολῇ φόρου μὴ ὑπερβαίνοντος τὰς δύο δραχμὰς κατ’ ὀκᾶν καὶ ἐπὶ χρήσει διακεκριμένου σιγαροχάρτου. 4) Νὰ ὁρισθῇ εἰδικὸν σιγαρόχαρτον πρὸς κατασκευὴν σιγαρέτων λιανικῶς πωλουμένων. 5) Νὰ δοθῇ ἐν τοῖς καπνοκοπτηρίοις εἰς τοὺς καπνοπώλας ἀρκετὸς χρόνος καὶ χῶρος, ὅπως παρασκευάζωσι τὸν καπνόν των, χωρὶς οὗτος νὰ ὑφίσταται βλάβην τινὰ, δυναμένην καὶ τὴν ὑγείαν τῶν καπνιστῶν νὰ παραβλάπτῃ. Ἀλλ’ ἵνα ταῦτα πάντα γένωνται, ἀνάγκη παρίσταται, ἡ Κυβέρνησις νὰ μὴ σπεύδῃ, ἀλλὰ ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως λάβωμεν οὕτω καιρὸν,—ἀφοῦ μάλιστα αἱ πρὸς κατασκευὴν τῆς ἀπὸ Πειραιῶς εἰς Θεσσαλίαν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς ἐργασίαι δὲν πρόκειται ν’ ἀρχίσωσιν ἀμέσως,— νὰ μελετήσωμεν τὰ πράγματα καὶ κατὰ τὴν ἑπομένην τῆς Βουλῆς Σύνοδον ψηφίσωμεν νόμον, δυνάμενον νὰ διευκολύνῃ πράγματι τὸ ἔργον τοῦ σιδηροδρόμου, χωρὶς νὰ ἐπαυξήσῃ τὸ βάρος, τὸ ὁποῖον φέρει ὡρισμένος ἀριθμὸς πολιτῶν, καὶ τοῦ ὁποίου ἡ αὔξησις, κατὰ τὴν γνώμην μου, μόνην ἀσφαλῆ συνέπειαν θέλει ἔχει τὴν ἐπέκτασιν τοῦ λαθρεμπορίου καὶ συνεπῶς τὴν μείωσιν τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου.

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–11, ὡς ἔχουσι).

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§306Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς τροποποίησις. Αἱ ἐν τῇ δευτέρᾳ παραγράφῳ λέξεις: «ἡ ἐτησία κατανάλωσις ἤθελεν ὑπερβῆ τὸ ποσὸν 1,217,241 ὀκάδων, τὸ εἰσπραττόμενον ἐπὶ πλέον ποσὸν ἐκ δικαιώματος καπνοῦ» ν’ ἀντικατασταθῶσι διὰ τῶν λέξεων «αἱ ἐτήσιαι ἐκ δικαιώματος καπνοῦ εἰσπράξεις ὑπερβαίνωσι τὸ ποσὸν τῶν δραχμῶν 7,060,000, τὸ ἐπὶ πλέον τοῦ ποσοῦ τούτου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος ἤδη εἰς δευτέραν συζήτησιν νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ» ὁ βουλευτὴς κ. Τσιτσάρας ὑποβάλλει διαφόρους τροπολογίας. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ, ὅπως ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 257). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης ἐκ δραχ. 110,000 διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ πρώην Σχολείου τῶν Ὑπαξιωματικῶν εἰς Βʹ Στρατιωτικὸν Νοσοκομεῖον Ἀθηνῶν καὶ περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 110,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1900». (Γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§308Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ προηγηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν;

§309Φ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κατὰ σειρὰν τὰ νομοσχέδια.

§310ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 25,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1900». (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§311ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ παροχῆς ταῖς διοικούσαις τὸ Ναυτικὸν Ἀπομαχικὸν Ταμεῖον καὶ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ ἐπιτροπαῖς δικαιώματος κανονισμοῦ τῶν ἐκ τῆς διαθήκης καὶ τοῦ Κωδικέλλου τοῦ Ἀνδρέου Συγγροῦ δικαιωμάτων αὐτῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§312ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀδείας ἀπουσίας μέχρι τριῶν ἐτῶν εἰς δημοσίους ὑπαλλήλους» (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 αὐτοῦ).

§313Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ὡς ἄρθρον 3 τὸ ἑξῆς: «Ἐπίσης ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ χορηγῶσιν ἀδείας ἀπουσίας μέχρι τριῶν ἐτῶν εἰς ἀξιωματικοὺς καὶ ὑπαξιωματικούς, ὅπως ἀναλάβωσιν ὑπηρεσίαν ἐν Κρήτῃ. Ὁ χρόνος τῆς ἐν Κρήτῃ ὑπηρεσίας τούτων λογίζεται, ὡς πρὸς τὴν ἀρχαιότητα αὐτῶν καὶ τὰ πηγάζοντα ἐκ ταύτης δικαιώματα, ὡς χρόνος ὑπηρεσίας ἐν Ἑλλάδι».

§314ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νέον ἄρθρον 3 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὸ ἄρθρον 3 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνει νῦν τὴν θέσιν ἄρθρου 4. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§315Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Τὸ περὶ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν, κύριε Πρόεδρε, νὰ προταχθῇ. Δὲν ἔχει συζήτησιν. Εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν καὶ πολὺ σπουδαῖον.

§316ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ ἐγκαταστάσεως συγκοινωνίας δι’ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν ἐπί τινων ὁδῶν τοῦ Κράτους». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§318ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ͵ΒΧΕʹ περὶ νομῶν καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν. (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ μηχανικῶν τῶν ἐμπορικῶν ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων.

§319ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τοῦ Κράτους κλπ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–20 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§321Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 21 παρακαλῶ ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου ἄρχεται ἀπὸ τῆς καταχωρίσεως αὐτοῦ εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως».

§322ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκταὶ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, αἱ προτάσεις νόμων: 1) Περὶ προσαρτήσεως τοῦ χωρίου Βενέτου εἰς τὴν ἐπαρχίαν Βόλου, ὑπαγομένου εἰς τὸν δῆμον Ζαγορᾶς. 2) Περὶ ἐπισκοπικῆς περιφερείας Καρυστίας).

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὑπὸ στοιχεῖα ͵ΒΧΜΖʹ νόμου περὶ τροποποιήσεως τῶν περὶ κατασκευῆς λιμένος τῆς πόλεως Λευκάδος νόμων». (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 9 τοῦ ΨΞϚʹ νόμου τοῦ 1878 περὶ διανομῆς τῆς περιουσίας Λευκάδος». Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς προτάσεως νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§325ΓΕΡ. ΦΙΛΙΠΠΑΣ. Παρακαλῶ, ὅπως εἰς τὸ τέλος τοῦ δευτέρου ἐδαφίου καὶ μετὰ τὴν λέξιν «Λευκαδίων» προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «ἐκτὸς τῶν ἀποφάσεων τῶν ἀφορωσῶν εἰς τοὺς ἐτησίους προϋπολογισμοὺς καὶ ἀπολογισμοὺς τοῦ Ἀδελφάτου, οἵτινες ὑποβάλλονται εἰς ἅπαντα τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια τῆς ἐπαρχίας καὶ δι’ αὐτῶν εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ Νομάρχου».