1900.03.24

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 50

Τῆς 24 Μαρτίου 1900.

(Παρασκευή).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐγκριθέντα ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου μέχρι τέλους Δεκεμβρίου τοῦ 1899. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 228, σελ. 625). Ὁ λαὸς Λαρίσης διὰ ψηφίσματός του, ψηφισθέντος ἐν συλλαλητηρίῳ, παρακαλεῖ, ὅπως ἡ νέα σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Πειραιῶς–Δεμερλῆ–συνόρων προεκταθῆ μέχρι Λαρίσης. Ὁ Κτηματολογικὸς Σύλλογος Αἰγίου διὰ τηλεγραφήματός του παρακαλεῖ νὰ μὴ ἐπιψηφισθῇ ἡ πρότασις νόμου περὶ προσδιορισμοῦ ἡμέρας ἐνάρξεως φορτώσεων σταφιδοκάρπου. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Λεβαδείας τηλεγραφικῶς ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην αὐτοῦ διὰ τὴν μέλλουσαν κατασκευὴν σιδηροδρομικῆς γραμμῆς Πειραιῶς–Δεμερλῆ–συνόρων. Ὁ ἐν Πειραιεῖ καπνέμπορος Χ. Ν. Χρηστόπουλος παραπονεῖται διὰ τὴν κατάσχεσιν ἐργαλείου χρησίμου εἰς τὴν ἐργασίαν του.

§2Ν. ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΣ. Ἐπὶ τοῦ τηλεγραφήματος, ὅπερ ἀπεστάλη ἐκ Λαρίσης, θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. Βουλευτὰς νὰ λάβωσιν ὑπ’ ὄψιν τὰ ἐν αὐτῷ διατυπούμενα παράπονα τῶν συμπολιτῶν μου, ὅπως κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς συμβάσεως περὶ τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Δεμερλῆ, ἡ ὁποία ἐλπίζω ὅτι θὰ γείνῃ προσεχῶς, ὄντες ἐν γνώσει τοῦ δικαίου τῶν παραπόνων καὶ τοῦ μεγίστου ἀδίκου, τὸ ὁποῖον προσγίνεται εἰς ὁλόκληρον τὸν νομὸν Λαρίσης, δυνηθῶσι νὰ ἐκφέρωσι πεφωτισμένην καὶ εὐσυνείδητον γνώμην ἐπὶ τῆς συμβάσεως ταύτης. Δὲν νομίζω ὅτι σήμερον εἶναι ὁ προσήκων χρόνος, ὅπως ἀναπτύξω τὸ θέμα· ἁπλῶς λέγω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι ὑψίστης σημασίας καὶ γενικῶς καὶ τοπικῶς, καὶ διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἵνα, εἰσακούουσα τὴν παράκλησιν τῶν κατοίκων τοῦ νομοῦ Λαρίσης, μελετήσῃ ὅσῳ τὸ δυνατὸν τὸ θέμα τοῦτο, ὅπως ἐν γνώσει ὅλων τῶν λεπτομερειῶν τοῦ ζητήματος ἐκφέρῃ γνώμην.

§3Α. ΠΕΤΑΛΑΣ. Καὶ ἐγὼ παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κύριον Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα μελετῶν καλλίτερον τὰ πράγματα, καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς εὐχὰς ὁλοκλήρου νομοῦ, ἀδικουμένου εἰς τὰ καίρια καὶ ἀξίου τῆς μερίμνης τῆς Κυβερνήσεως, λάβῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν ἀπόφασιν, ὅπως τὴν ὑπὸ ὅρον παραχώρησιν τῆς γραμμῆς Δεμερλῆ–Λαρίσης καταστήσῃ ὁριστικὴν, καὶ δηλώσῃ τῇ Ἑταιρίᾳ τῆς κατασκευῆς τὴν πρόθεσιν τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως αἱ ἐργασίαι τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου μετὰ τὴν συντέλεσιν αὐτῶν μέχρι Δεμερλῆ ἐξακολουθήσωσι καὶ πρὸς τὴν Λάρισαν, ἔστω καὶ ὑπὸ τύπον διακλαδώσεως τῆς γραμμῆς ταύτης. Ἐπιφυλάσσομαι κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ λάβω τὸν λόγον. Παρακαλῶ δὲ νὰ τυπωθῇ ἡ ἀναφορὰ τοῦ λαοῦ Λαρίσης καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ἵνα ἐν γνώσει τῶν πραγμάτων συζητήσωσι καὶ ψηφίσωσι.

§4Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα βεβαίως δὲν πρόκειται νὰ συζητηθῇ σήμερον, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑποθέτω, ὅτι θὰ ἔλθῃ ἡ συζήτησις προσεχῶς, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τῆς Διεθνοῦς Ἐπιτροπῆς τοῦ Ἐλέγχου διαμειφθεῖσαν ἀλληλογραφίαν σχετικῶς πρὸς τὰς δοθείσας ἐγγυήσεις διὰ τὸ δάνειον τὸ πρὸς κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς– Δεμερλῆ, ὡς καὶ διὰ τὸ δάνειον τὸ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πύργου–Κυπαρισσίας.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Ἀλέξανδρος Ρώμας ζητεῖ τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, ὅπως μεταβῇ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν.

§6ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Κατευόδιον.

§7Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἐν Πειραιεῖ καπνοπώλης Χρῆστος Χρηστόπουλος δι’ ἀναφορᾶς του, ἣν πρὸ ὀλίγου ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Πρόεδρος, παραπονεῖται δι’ ἕν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον διέπραξαν οἱ ἐπὶ τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ καπνοῦ ὑπάλληλοι, κατασχόντες μηχάνημά τι αὐτοῦ, τὸ ὁποῖον τῷ ἐχρησίμευεν εἰς κατασκευὴν σιγαρέτων, μὴ ἀπαγορευομένης τῆς εἰσαγωγῆς αὐτοῦ εἰς τὸ Καπνοκοπτήριον. Κατὰ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νόμου ͵ΒΥΙΑʹ τῆς 9 Ἀπριλίου 1896, «ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς καπνοπώλας, πλὴν τῶν πρὸς κοπὴν μηχανημάτων, νὰ εἰσαγάγωσιν ἐν τοῖς δημοσίοις ὡς καὶ τοῖς εἰδικοῖς καπνοκοπτηρίοις, ἰδίαις αὐτῶν δαπάναις καὶ ἐπὶ τοῖς ὅροις τοῦ νόμου ͵ΒΡΙΔʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1892, καὶ μηχανήματα, δι’ ὧν νὰ παράγωνται τέλεια σιγαρέτα, ἀπαγορευομένης τῆς χρήσεως μηχανημάτων, δι’ ὧν παράγονται σωλῆνες μόνον ἐκ σιγαροχάρτου». Τὰ μηχανήματα ταῦτα πρὸς κατασκευὴν σιγαρέτων διαιροῦνται εἰς δύο, εἰς τὰ κατασκευάζοντα τοὺς σωλῆνας τοὺς ἐκ σιγαροχάρτου, καὶ εἰς ἓν μηχάνημα, τὸ ὁποῖον πληροῖ διὰ καπνοῦ τοὺς σωλῆνας αὐτούς. Πάντες οἱ ἐργαζόμενοι ἐν τοῖς καπνοκοπτηρίοις ἔχουσι ξύλινα ἢ χάρτινα τοιαῦτα μηχανήματα· ὁ ἀναφερόμενος, θέλων νὰ τελειοποιήσῃ τὴν τέχνην, κατεσκεύασε σιδηροῦν μηχάνημα, καθ’ ὅλα ὅμοιον μὲ τὰ χάρτινα καὶ τὰ ξύλινα, πρὸς πλήρωσιν τῶν σιγαροσωλήνων. Τὸ μηχάνημα τοῦτο κατεσχέθη, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται παράνομον καὶ παράλογον, ἀφοῦ ἔχουσι εἰσαχθῆ πρὸς πλήρωσιν τῶν σιγαροσωλήνων χάρτινα ἢ ξύλινα μηχανήματα, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ χρῆσις μεταλλίνου μηχανήματος τοῦ αὐτοῦ σχήματος. Τὸ μηχάνημα αὐτὸ τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας, κύριε Ὑπουργέ, διότι ἔχει κατασχεθῆ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον, τὴν ἀναφορὰν τοῦ κ. Χρηστοπούλου νὰ τὴν διαβιβάσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν, ἵνα οὗτος μελετήσῃ τὸ ζήτημα καὶ κρίνῃ ἂν ἔχει δίκαιον ὁ ἀναφερόμενος.

§8Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐκ τοῦ προχείρου ἀπαντῶ, ὅτι κατὰ τὸν νόμον πᾶν μηχάνημα, δι’ οὗ κατασκευάζονται σιγαροσωλῆνες, ἀπαγορεύεται. Ἐπετράπη μόνον τοῦτο εἰς τὸ ἐργοστάσιον Κερκύρας. Τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο μόλις τελευταῖον κατώρθωσε νὰ κάμῃ σιγαροσωλῆνας, ἐξ ὧν ἠγόρασαν οἱ λοιποὶ καπνοπῶλαι. Ἐπειδὴ δὲ εἶναι ἀπηγορευμένη ἡ κατασκευὴ σιγαροσωλήνων, ἕπεται ὅτι πᾶν μηχάνημα, τὸ ὁποῖον πληροῖ τοὺς σωλῆνας, ἀπαγορεύεται ἐπίσης. Ἐν τούτοις θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπόθεσιν.

§9ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐκ Καλαμῶν μοὶ γράφουν, ὅτι ἡ χήρα τοῦ μακαρίτου ἐφέτου Δουκάκη ἔχει τὸ ἑξῆς παράπονον. Ὁ νομάρχης Μεσσηνίας κ. Θεοχάρης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 21176 τῆς 18 Μαρτίου 1900 ἐγγράφου του παρήγγειλε τὸν ἀστυνόμον Καλαμῶν, καὶ οὗτος συνεννοηθεὶς μετὰ τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Συμβουλίου τοῦ ναοῦ Ἁγίου Νικολάου κατέλαβε διὰ τῆς βίας, διὰ λογαριασμὸν τοῦ ναοῦ, ἓν γήπεδον, εὑρισκόμενον εἰς τὴν κατοχὴν τῆς χήρας, χωρὶς προηγουμένως ν’ ἀποζημιωθῇ αὕτη. Σχετικῶς μὲ τὴν ἐρώτησιν ταύτην ζητῶ διὰ σημειώματός μου καὶ ἄλλας πληροφορίας, τὰς ὁποίας κρίνω περιττὸν νὰ ἀναγνώσω. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὰς πληροφορίας ταύτας, καὶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ ἀκίνητος κτῆσις τῆς εἰρημένης χήρας ἀφῃρέθη, ἔστω καὶ διὰ δημοσίαν ἀνάγκην, ἄνευ προηγουμένης ἀποζημιώσεως.

§10Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. (Πρωθυπουργὸς, Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ προσωρινῶς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ΒΤΜΘʹ νόμου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου σκοποῦμεν νὰ πληρώσωμεν κενά τινα, τὰ ὁποῖα ἐν τῷ νόμῳ ἐκείνῳ ὑπάρχουσιν. Ὡς γνωρίζει ἡ Βουλή, οἱ ἐπίσκοποι εἶναι πρόεδροι τῶν Ἐποπτικῶν Συμβουλίων, ὅσοι δ’ ἐξ αὐτῶν διατελοῦσι συνοδικοὶ σύνεδροι, ἀπουσιάζουσιν ἐκ τῆς ἕδρας τῆς Ἐπισκοπῆς των, καὶ ἑπομένως τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ. Ἐπειδὴ δὲ βάσις τοῦ συστήματος, δύναταί τις εἰπεῖν, εἶναι ἡ κανονικὴ λειτουργία τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, ἐνόμισα καλὸν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου σὺν ἄλλοις λαμβάνεται πρόνοια καὶ περὶ ἀναπληρώσεως τοῦ ἀπόντος ἐπισκόπου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιτρέπεται, ὅπως ἐν οἷς νομοῖς οἱ ἐπίσκοποι διατελοῦσι συνοδικοὶ σύνεδροι ἢ ἄλλως ἀπουσιάζουσι τῆς ἐπισκοπῆς αὐτῶν, διορίζωσιν ἀντιπρόσωπόν των ἐκ τῶν μᾶλλον μεμορφωμένων ἐκκλησιαστικῶν ἀξιωματικῶν τῆς Ἐπισκοπῆς αὐτῶν, τοῦ ὁποίου τὸν διορισμὸν ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσι τῷ Ὑπουργείῳ. Δεύτερον, ἐπειδὴ ἔν τισι τῶν νέων νομῶν, τῶν δημιουργηθέντων διὰ τοῦ νόμου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, δὲν ὑπάρχουσι Γυμνάσια, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάρχει γυμνασιάρχης, ὅστις εἶναι μέλος τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τοῦ τρίτου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου προβλέπεται ἡ περίπτωσις αὕτη, καὶ ἀνατίθεται εἰς τὸν σχολάρχην ἡ ἀναπλήρωσις τοῦ γυμνασιάρχου. Ἑτέρα διάταξις ἀφορᾷ εἰς τὰ προσόντα τῶν ἐπιθεωρητῶν, διότι ὑπάρχουν κεναὶ θέσεις, καὶ διὰ τῶν προσόντων τῶν ἐν τῷ ἰσχύοντι νόμῳ ἀναγραφομένων εἶναι δύσκολος ἡ εὕρεσις καταλλήλου προσωπικοῦ. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι πρόκειται δι’ αὐτοῦ νὰ πληρώσωμεν ἀνάγκην σπουδαίαν, ἡ ὁποία παρουσιάζεται.

§11ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ προταχθῇ· δὲν θὰ ἔχῃ καμμίαν συζήτησιν.

§12Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐν Δομοκῷ μετὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897 παρεχωρήθη, ὡς γνωρίζετε, σιωπηρῶς χῶρός τις πρὸς ἐνταφιασμὸν στρατιωτῶν Τούρκων, πεσόντων κατὰ τὸν πόλεμον ἐκεῖνον. Ἐννοεῖται ὅτι εἶναι καθῆκον ὑπέρτατον ἡμῶν, ὅπως ἡ παραχώρησις αὕτη νομιμοποιηθῇ καὶ ἐμποδίσωμεν τὰς ἀξιώσεις τῶν τυχὸν ἐχόντων δικαιώματα ἐπὶ τοῦ χώρου ἐκείνου, ἵνα διαταράξωσι τὴν ἡσυχίαν τῶν ἐν τῷ πολέμῳ πεσόντων. Προσεπαθήσαμεν νὰ ἔλθωμεν εἰς συμφωνίαν μετὰ τῶν ἀξιούντων ὅτι ἔχουσι δικαιώματα ἰδιοκτησίας καὶ ἐπιτυχόντων καὶ ἀπόφασίν τινα τοῦ εἰρηνοδίκου, διὰ τῆς ὁποίας ἐτίθεντο εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ χώρου ἐκείνου· ἀλλ’ αἱ ἀπαιτήσεις αὐτῶν ἦσαν τοιαῦται, ὥστε δὲν ἐπετύχομεν τοῦ ἐπιδιωκομένου σκοποῦ. Ἐνόμισα λοιπόν, ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ ἀναγκαστικὴ ἀπαλλοτρίωσις τοῦ χώρου ἐκείνου μετὰ προηγουμένην ἀποζημίωσιν. Ὑποβάλλω σχέδιον νόμου περὶ Ἀντιβασιλείας ἢ διαχειρίσεως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ἐν ἐνδεχομένῃ ἐκτὸς τοῦ Κράτους ἀποδημίᾳ τοῦ Βασιλέως κατὰ τὸ ἔτος 1900. Ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐξ 25,000 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1900. Διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου σκοποῦμεν νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς τὴν ἀνάγκην, τὴν ὁποίαν πολλάκις ἡ Βουλὴ ὑπέδειξε, τῆς τακτοποιήσεως τῶν ἀποζημιώσεων τῶν ζητηθεισῶν διὰ τὰς ζημίας τὰς ἐκ τῶν πλημμυρῶν τοῦ 1896 καὶ 1899 ἐν Ἀθήναις καὶ Πειραιεῖ. Τέλος, Κύριοι, ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ προσθηκῶν καὶ τροποποιήσεων εἰς τὸν περὶ τοῦ προσωπικοῦ τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας νόμον ᾼΦΛΒʹ τῆς 28 Μαΐου 1887. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν τῆς ἀρχαιολογικῆς ὑπηρεσίας, ἐπέρχεται αὔξησίς τις δαπανῶν· ἀλλ’ ἡ Ἀρχαιολογικὴ Ἑταιρεία, δι’ ἐγγράφου της, τὸ ὁποῖον ἐπισυνάπτω (καὶ τὸ ὁποῖον παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀφοῦ κρατήσῃ ἀντίγραφον αὐτοῦ,) ἀναλαμβάνει, ὅπως ἰδίαις δαπάναις καλύψῃ τὴν αὔξησιν ταύτην, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ ἀναγκαίαν διὰ τὴν ἀρχαιολογικὴν ὑπηρεσίαν ἐν γένει, τὴν τόσῳ συμφέρουσαν εἰς τὸ ἔθνος. Ἡ Βουλὴ θέλει ἀναγνώσει τὸ νομοσχέδιον καὶ τὴν ἀναφορὰν τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας, καὶ πιστεύω ὅτι αἰρομένης τῆς δυσκολίας, τῆς προερχομένης ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς δαπάνης, δὲν θέλει διστάσει νὰ ψηφίσῃ αὐτό.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νὰ τυπωθῇ, παρακαλῶ, καὶ τὸ ἔγγραφον τῆς Ἀρχαιολογικῆς Ἑταιρείας.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 229–233).

§15Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἔρχομαι νὰ καταγγείλω πρᾶξιν τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων λίαν βανδαλικήν, συμβᾶσαν ἐν Πειραιεῖ. Εἷς δυστυχὴς Κρὴς νέος ἔμενεν ἐνταῦθα ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τῶν προσφύγων, ὑπηρετῶν εἰς ἓν κατάστημα. Ὁ κύριός του ἐπὶ πολὺν χρόνον τὸν εἶχεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν του, καὶ οὐδέποτε ἐξέφρασε παράπονα κατ’ αὐτοῦ. Τελευταῖον προσέλαβεν ἕνα συγγενῆ του εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἀπέβαλε τὸν Κρῆτα· ἀλλὰ τῷ ἔμεινεν ὀφειλέτης μισθῶν δεδουλευμένων, τοὺς ὁποίους ὁ νέος ἐζήτει. Ἡ πληρωμὴ ἀνεβάλλετο, ὅτε προχθὲς μεταβὰς ὁ Κρὴς νὰ ζητήσῃ τοὺς μισθούς του, εὗρε τὸν πρώην κύριόν του, ὁ ὁποῖος, ἀντὶ νὰ τὸν πληρώσῃ, προσεκάλεσεν ἕνα ἀστυφύλακα καὶ τῷ λέγει: «Βάλετέ τον εἰς τὴν φυλακήν, διότι μοῦ ἔκλεψε χιλίας δραχμάς». Τὸν ὡδήγησαν εἰς τὴν φυλακήν, ὅπου δὲν ἔχετε ἰδέαν ὁποῖα βασανιστήρια ὑπέφερε καὶ εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἕνεκα αὐτῶν. Σήμερον τὰ περιγράφει ἡ «Ἀκρόπολις», καθὼς τὰ ἀντελήφθη ἰδίοις ὄμμασι συντάκτης αὐτῆς. Θέλομεν, Κύριοι, νὰ εἰσαγάγωμεν τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, ἀφοῦ ἐπείσθημεν ὅτι ἡ στρατιωτικὴ δὲν ἐπέτυχε; Νὰ τὸ κάμωμεν μίαν ὥραν ἀρχήτερα, διὰ νὰ γλυτώσῃ ὁ κόσμος, διότι καθ’ ἑκάστην ἡμέραν παριστάμεθα μάρτυρες τοιούτων ὀργίων, ἰδίως δὲ ἀφ’ ὅτου ἔμαθον οἱ ἀστυνομικοί, ὅτι εἶναι προσωρινοί. Ἀλλ’ εἶναι ἐντροπὴ νὰ γίνωνται τὰ τοιαῦτα, καὶ ἐν Πειραιεῖ μάλιστα, πρὸ τῶν ὀμμάτων τῶν ξένων! Παραδίδω τὴν ἐφημερίδα, τὴν ἐξιστοροῦσαν τὸ γεγονὸς, εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα ἴδῃ τὰ λαβόντα χώραν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ πράξῃ ὅ,τι ἀπαιτεῖ ὁ νόμος κατὰ τῶν βανδαλικῶς φερθέντων ἀστυνομικῶν ὀργάνων.

§16Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Καταγγέλλω καὶ ἐγὼ τὸν ἀστυνόμον τοῦ Γʹ τμήματος Παπακώσταν διὰ παρομοίαν πρᾶξιν. Σήμερον τὸ πρωΐ συνέλαβε τὸν παρὰ τὸ Βαρβάκειον παντοπώλην Παναγιώτην Μπουγᾶν, καὶ τὸν ἐκράτησε μέχρι τῆς τετάρτης ὥρας μετὰ μεσημβρίαν εἰς τὸ κρατητήριον, διατὶ νομίζετε; διότι ὁ κύριος ἀστυνόμος ἐκοιμᾶτο ἕως τότε! Ἐπῆγα ἐγὼ ὁ ἴδιος διὰ νὰ μάθω διατὶ κρατεῖται ὁ παντοπώλης αὐτὸς, καὶ ἔμαθον ὅτι εἶχεν ἔξωθεν τοῦ καταστήματός του ἓν βαρέλιον, καὶ δι’ αὐτὸ τὸν ἐφυλάκισεν ὁ κ. ἀστυνόμος.—Σημειώσατε δὲ, ὅτι ὁ ἀπέναντι παντοπώλης ἔχει ἔξωθι τοῦ καταστήματός του ὅλα τὰ βαρέλια, τὰ ὁποῖα τῷ χρησιμεύουν εἰς τὴν ἐργασίαν του, καὶ οὐδεμία παρατήρησις τῷ γίνεται. —Ἐρωτῶ, «ποῦ εἶναι ὁ κύριος ἀστυνόμος;—Κοιμᾶται», μοὶ ἀπαντᾷ ὁ ἀστυφύλαξ, «καὶ ἔχω διαταγὴν νὰ μὴ τὸν ἐξυπνήσω». Ἦτο δὲ ἡ ὥρα 3 μετὰ μεσημβρίαν, ὁ δὲ πολίτης, ἔμπορος φορολογούμενος, ἔμενεν εἰς τὸ ὑπόγειον κρατητήριον ἐπὶ τόσας ὥρας, διὰ νὰ μὴ διαταραχθῇ ὁ ὕπνος τοῦ κυρίου ἀστυνόμου!

§17Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ναυπλίας ἀνέπτυξε κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ἐπερώτησιν ἀφορῶσαν εἰς τοὺς ὁπλοδιορθωτὰς τῶν στρατιωτικῶν σωμάτων· ἐμέμφθη δὲ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅτι αὐτὸς αὐθαιρέτως ἐζημίωσε τοὺς ὁπλοδιορθωτάς, περιορίσας τὸ ποσὸν, ὅπερ οὗτοι ἀπελάμβανον ἐκ τῆς ἐπισκευῆς τῶν ὅπλων τοῦ στρατοῦ. Ἀληθῶς διὰ Β. Διατάγματος, πρὸ μηνὸς περίπου ἐκδοθέντος, περιωρίσθη ἢ μᾶλλον μετήλλαξε τὸ τιμολόγιον τῶν ἐπισκευῶν τῶν ὅπλων εἰς παγίας ἀποζημιώσεις. Μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης αἱ ἐπισκευαὶ τῶν ὅπλων ἐνηργοῦντο κατὰ τὰ μέρη τοῦ ὅπλου ἐπὶ τῇ βάσει τιμολογίου, ὅπερ προέβλεπε τὴν ἀξίαν ἑκάστου μέρους· ἀλλ’ αἱ διάφοροι ἐκθέσεις τῶν ἐπιθεωρητῶν ἀπέδειξαν, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐνέργεια καὶ εἰς τὸ Δημόσιον ἦτο ἐπιζήμιος καὶ εἰς τὰ ὅπλα τοῦ στρατοῦ, διότι οἱ ὁπλοδιορθωταὶ, ἀποβλέποντες μᾶλλον εἰς τὸ συμφέρον τὸ ἴδιον, ἤρχοντο εἰς ἰδιαιτέρας συνεννοήσεις πρὸς τοὺς διαχειριστὰς, καὶ ἐβεβαίουν ἐπισκευὰς μερῶν τοῦ ὅπλου, αἵτινες δὲν εἶχον γείνῃ. Ἐντεῦθεν ἐπληρόνοντο ποσὰ, διὰ τὰ ὁποῖα οὐδὲν εἶχεν ἐκτελεσθῆ ἔργον. Ἀλλὰ πλὴν τούτου αἱ ἐπισκευαὶ αὐτῶν ἦσαν τοιαῦται, ὥστε ἀπῄτουν τὴν ἄμεσον ἐπισκευὴν τῶν ὅπλων, τὴν μετ’ ὀλίγον ἐπανάληψιν τῆς ἐπισκευῆς. Τὰς καταχρήσεις ταύτας ἐβεβαίωσαν οἱ ἐπιθεωρηταὶ δι’ ἐπανειλημμένων ἐκθέσεων. Δὲν ἔχω ἐνταῦθα τὰς ἐκθέσεις ταύτας, διότι αὗται ἐπεστράφησαν εἰς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ ὑλικοῦ πολέμου, ἀλλ’ ἔχω μίαν ζῶσαν ἐνταῦθα ἐπιθεώρησιν, ἡ ὁποία δύναται νὰ μαρτυρήσῃ περὶ τῆς ἀληθείας τῶν λεγομένων μου, καὶ αὐτὴ εἶναι ὁ ταγματάρχης καὶ βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης κ. Γουλιμῆς, ὁ ὁποῖος καὶ οὗτος, κατόπιν ἐπιθεωρήσεως, δι’ ἐκθέσεώς του συνιστᾷ τὴν μετατροπὴν τοῦ συστήματος τῆς ἐπισκευῆς τῶν ὅπλων, ὡς ἐπιζημίου εἴς τε τὸ Δημόσιον καὶ εἰς τὸ ὅπλον. Συνεπῶς, μετὰ σκέψιν καὶ μελέτην, ἀπεφασίσθη, οἱ μὲν ἐπιλοχίαι νὰ λαμβάνωσι παρὰ τοῦ Δημοσίου 17 δραχμὰς τὸν μῆνα, λόγῳ ἐπισκευῆς τῶν ὅπλων, οἱ λοχίαι δραχ. 13, καὶ οἱ δεκανεῖς 9, προσέτι δὲ καὶ 3 δρ. ἕκαστος διὰ συντήρησιν τῶν ἐργαλείων των, ὡς καὶ τὰ ὑλικά, δηλ. τὰ ἀπαιτούμενα διὰ τὴν ἐπισκευὴν τῶν ὅπλων. Ἑπομένως ἡ ἀπόφασις αὕτη δὲν εἶναι αὐθαίρετος, ἀλλ’ εἶναι σύστασις τῆς ὑπηρεσίας, καὶ ἀληθῶς καὶ ἐγὼ ἐπείσθην, ὅτι τοῦτο ἦτο τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου.

§18Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, διὰ νὰ μὴ μείνῃ καμμία ἀμφιβολία, βεβαιῶ ὅτι μετὰ τὴν ὑπ’ ἐμοῦ ἐν ἔτει 1896 γενομένην ἐπιθεώρησιν τοῦ ὁπλισμοῦ τοῦ τε στρατοῦ καὶ τῶν ἀστυνομιῶν τοῦ Κράτους ὑπέβαλον μακροτάτην ἔκθεσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, δι’ ἧς ἐπρότεινα τὴν μετατροπὴν τῆς ἐπισκευῆς τῶν ὅπλων, διότι ἡ ἐξακολούθησις τῆς ἐπισκευῆς αὐτῶν, ὡς ἐγίνετο, ἦτο ἐπιβλαβὴς οὐ μόνον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν καλὴν συντήρησιν τοῦ ὁπλισμοῦ· διότι εἰς πολλὰ μέρη τοῦ ὅπλου, ὅπου ἀπαιτεῖται ἀντικατάστασις καὶ ὅπου ἀδύνατον νὰ φανῇ ἂν ἐξετελέσθη ἐπισκευὴ ἢ ὄχι, ἡ ἐπισκευὴ αὕτη εἴτε οὐδόλως ἐγίνετο, εἴτε ἐξετελεῖτο τόσον ἐλλιπῶς, ὥστε κατὰ τὴν ἐπιθεώρησιν καὶ ἐξέλεγξιν τῶν ἐπὶ ἔτη γενομένων ἐπισκευῶν ἀπεδείχθησαν τὰ ὅπλα ἔχοντα τὰς αὐτὰς ἐλλείψεις, διὰ τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου χρόνου εἶχε πιστοποιηθῆ ὅτι ἐγένετο ἡ ἐπισκευή. Διὰ τοῦτο τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον τότε ἐπρότεινα, ὄχι μόνον διὰ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου εἶναι ἄριστον, ἀλλ’ ἐξασφαλίζει καὶ τὴν καλὴν συντήρησιν τοῦ ὅπλου, χωρὶς οὐδ’ ἐπ’ ἐλάχιστον νὰ ζημιοῖ τὰ συμφέροντα τῶν ὁπλοδιορθωτῶν.

§19ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἂν ἐγίνοντο καταχρήσεις περὶ τὴν βεβαίωσιν τῶν γενομένων ἐργασιῶν, τῶν καταχρήσεων τούτων συνένοχοι θὰ ἦσαν οἱ ἐξελέγχοντες τὴν ἐργασίαν, καὶ ἐκεῖ ἔπρεπε νὰ στρέψῃ τὴν προσοχήν του τὸ Ὑπουργεῖον, ἵνα εὕρῃ τοὺς βεβαιώσαντας ψευδῆ ἐργασίαν. Δὲν εἶναι τῶν ὁπλοδιορθωτῶν πταῖσμα· διότι αὐτοὶ εἶναι ἴσως ὁ τελευταῖος παράγων τῆς καταχρήσεως. Ἀλλὰ πρὸ τοῦ τιμολογίου, διὰ τοῦ ὁποίου ὡρίζετο ἡ δι’ ἕκαστον ὅπλον διόρθωσις, εἶχε ληφθῆ ἄλλο μέτρον, τῆς κατ’ ἀποκοπὴν διορθώσεως τοῦ ὅπλου ὑπὸ τῶν διορθωτῶν μὲ 35 λεπτὰ τὸ τεμάχιον. Ἀλλὰ καὶ κατὰ πᾶσαν περίστασιν, ὅτε ἐδίδετο ὅπλον πρὸς διόρθωσιν, μετὰ τὴν διόρθωσιν ἦτο ἀξιωματικὸς παραλαμβάνων, ὅστις ἐξήλεγχεν, εἴτε ἐν τῷ συντάγματι, εἴτε ἐν τῇ ἀποθήκῃ κατετίθετο τὸ ὅπλον, ἂν ἐγένοντο αἱ διορθώσεις, καὶ ἠδύνατο διὰ τοῦ ἀριθμοῦ τοῦ ὅπλου νὰ εὕρῃ τὴν κατάχρησιν. Ἐὰν λοιπὸν ἐλειτούργει καλῶς ἡ ὑπηρεσία τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν ὅπλων, ἡ κατάχρησις δὲν θὰ ἐγίνετο, καὶ ἡ διόρθωσις θὰ ἦτο ἡ προσήκουσα. Εἶμαι βέβαιος, ὅτι τὰ σφάλματα καὶ αἱ ἐλλείψεις, τὰς ὁποίας παρετήρησεν ὁ ἐκ Βονίτσης συνάδελφος, εἶναι ἀληθῆ, ἀλλ’ ἔπρεπε τότε νὰ ζητηθῇ ἡ εὐθύνη οὐχὶ εἰς τὸν δυστυχῆ τεχνίτην, τὸν ὁπλοδιορθωτὴν, ἀλλ’ εἰς τὸν παραλαμβάνοντα τὰ ὅπλα. Νομίζω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Δημοσίου τὸ μέτρον τοῦ Ὑπουργοῦ, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραμείνωσιν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τεχνῖται ὁπλουργοὶ οἱοιδήποτε μὲ 1½ δραχμὴν, ἢ καὶ μὲ δύο δραχμὰς τὴν ἡμέραν, διότι μὲ τοιαύτην ἐργασίαν, ἂν θελήσωσι νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἢ εἰς ἄλλην ὑπηρεσίαν, θὰ εὕρωσιν ἀμοιβὴν ἐπαρκεστέραν διὰ τὴν οἰκογένειάν των. Τὸ μέτρον, ἐπαναλαμβάνω, δὲν εἶναι εὐτυχὲς, καὶ ἴσως ἔπρεπεν ἡ ὑπηρεσία νὰ ἐξεύρῃ ἄλλον τρόπον τῆς ἐν ὡρισμένῳ μέρει διορθώσεως τῶν ὅπλων. Κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἐγένετο ἀδίκημα πρὸς πρόληψιν καταχρήσεως, τῆς ὁποίας δὲν ἦσαν αὐτοὶ ἔνοχοι. Δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι τὸν Ὑπουργὸν ὡδήγησεν εἰς τὸ μέτρον τοῦτο ἡ ἐπιθυμία νὰ διορθώσῃ τὸ κακὸν, ἀλλ’ ἡ διόρθωσις αὕτη ἀδικεῖ οὐ μόνον τοὺς τεχνίτας αὐτοὺς, ἀλλὰ καὶ τὸ Δημόσιον, δὲν θὰ φέρῃ δὲ τὸ σκοπούμενον ἀποτέλεσμα.

§20Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Κατόπιν τῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ποταμιάνου λεχθέντων νομίζω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω τὰ αὐτά. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον βλέπω ἐκ τῆς συζητήσεως, εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια κατὰ τοῦ ῥιζικοῦ κακοῦ, καὶ τὸ ῥιζικὸν κακόν, εἰς τὸ ὁποῖον ὀφείλονται ὅλα αὐτά, τὰ ὁποῖα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργός, καὶ τὰ ὁποῖα βεβαίως πρέπει νὰ πιστεύσωμεν, εἶναι τὸ κατάστημα τοῦ Ὁπλοστασίου, περὶ τοῦ ὁποίου ἄλλοτε θέλω ὁμιλήσει ἐκτενῶς.

§21ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀφήσατε πλέον. Εἶναι συζήτησις ματαία.

§23Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Κατὰ τὸν ἰσχύοντα στρατολογικὸν νόμον, ἀνυπότακτοι, οἱ ὁποῖοι καθυστεροῦσιν, ἂν προσέλθωσι μετὰ ἕξ μῆνας, ὑποχρεοῦνται ἐκτὸς τῆς διετοῦς ὑπηρεσίας καὶ εἰς πρόσθετον τοιαύτην ἑνὸς ἔτους. Τοιοῦτοι ἀνυπότακτοι ὑπάρχουσιν ἀποδημοῦντες εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐκ πολλῶν ἐπαρχιῶν τοῦ Κράτους, καθ’ ὅσον δὲ γνωρίζω, ἐκ μόνης τῆς ἐπαρχίας Λακεδαίμονος ἀποδημοῦσιν εἰς Ἀμερικὴν ὑπὲρ τοὺς 700, οἱ ὁποῖοι, ὡς γράφουσιν ἐκεῖθεν, ἀναλογιζόμενοι, ὅτι, ἂν ἔλθωσιν εἰς τὴν πατρίδα των, θὰ ὑποχρεωθῶσιν εἰς τριετῆ στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, προτιμῶσι νὰ παρατείνωσι τὴν ἐκεῖ διαμονήν των, ζῶντες μακρὰν καὶ τῆς πατρίδος καὶ τῶν οἰκογενειῶν των. Δὲν εἶμαι, Κύριοι, κατ’ ἀρχὴν ὑπὲρ τῆς συγγνώμης τῶν τοιούτων ἀνυποτάκτων, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι καὶ δίκαιον καὶ συμφέρον εἶναι νὰ διευκολυνθῇ ἡ ἐπάνοδος τόσων νέων Ἑλλήνων εἰς τὰς πατρίδας των, ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ τοῦ ἔθνους, ὑπὸ ἔποψιν καὶ στρατιωτικοῦ καὶ ὑλικοῦ συμφέροντος. Καὶ ὑπὸ ἔποψιν μὲν στρατιωτικοῦ συμφέροντος, διότι, ἐφ’ ὅσον ἐκεῖνοι μένουσι μακρὰν τῆς Ἑλλάδος, τὸ Κράτος δὲν δύναται νὰ ἐκγυμνάσῃ καὶ νὰ χρησιμοποιήσῃ αὐτοὺς ὡς στρατιώτας, ἐνῷ, ἂν προσέλθωσι καὶ ὑπηρετήσωσιν ἐπί τινα χρόνον, τὸν ὁποῖον ἡ στρατιωτικὴ ἐπιστήμη θεωρεῖ ἐπαρκῆ πρὸς ἐκγύμνασιν, τὸ Κράτος θ’ ἀποκτήσῃ μόνον ἐκ Λακεδαίμονος περὶ τοὺς 700 σφριγῶντας στρατιώτας, ἴσως δ’ οὐχὶ ὀλιγωτέρους καὶ ἐξ ἄλλων νομῶν· ὑπὸ ἔποψιν δὲ ὑλικοῦ συμφέροντος, διότι οἱ προσερχόμενοι θὰ ἐξαγοράζωσι τὸ πλεῖστον τοῦ χρόνου, ὃν ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσι, καὶ τὸ Κράτος θὰ εἰσπράξῃ ἱκανὸν χρηματικὸν ποσόν. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν οἱ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εὑρισκόμενοι κατὰ τὸν χρόνον τῆς κληρώσεως ἀνυπότακτοι, προσερχόμενοι ἤδη, ὑποχρεοῦνται νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἐκ τῆς διετοῦς ὑποχρεώσεώς των καὶ ἐκ τῆς προσθέτου ἐτησίας τοιαύτης, ἐπὶ ἕξ μόνον μῆνας, χρονικὸν διάστημα, ὅπερ εἶναι ἀρκετόν, ὅπως ἐκγυμνασθῇ τις ὡς στρατιώτης, διὰ δὲ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ χρόνου νὰ πληρώσῃ ἕκαστος εἴκοσι μὲν δραχμὰς δι’ ἕκαστον μῆνα τῆς τακτικῆς ὑποχρεώσεώς του, τριάκοντα δὲ δι’ ἕκαστον μῆνα τῆς προσθέτου, διότι αὕτη, ὡς ποινή, δέον νὰ ἐξαγορασθῇ βαρύτερον. Διὰ τῆς ἐπανόδου τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν εἰς τὰς πατρίδας των, ἐκτὸς τῆς ἀμέσου χρηματικῆς ὠφελείας τοῦ δημοσίου ταμείου, θ’ ἀποκτήσωμεν καὶ πολίτας χρηστοὺς καὶ εὐπόρους, διότι βεβαιώθητε, ὅτι οὗτοι, κατὰ τὸ πλεῖστον, μετὰ διαμονὴν κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον μακρὰν ἐν ταῖς μεμακρυσμέναις ἐκείναις χώραις, ἐπανέρχονται οὐ μόνον μὲ ὑλικὰ κεφάλαια ἱκανά, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ πολιτισμῷ ἀρκούντως προηγμένοι. Γνωρίζω πλείστους ἐκ Λακεδαίμονος, οἵτινες ἔφυγον εἰς Ἀμερικὴν ὡς φυγόδικοι ἢ φυγόποινοι, καὶ ἐπανελθόντες ἐκεῖθεν εἶναι οἱ χρηστότεροι τῶν πολιτῶν. Τοιούτων λοιπὸν ἀνδρῶν δὲν πρέπει νὰ στερηθῇ τὸ Κράτος. Βλέπετε ὅτι διὰ τῆς εὐκολίας ταύτης θὰ ἐπανέλθωσι 1000 περίπου πολῖται χρηστοί, οἱ ὁποῖοι θὰ φέρωσιν ἐκεῖθεν καὶ πλοῦτον οὐκ ὀλίγον, ὡς εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, θ’ αὐξήσωμεν δὲ τοὺς γεγυμνασμένους ἄνδρας καὶ θὰ εἰσαγάγωμεν καὶ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον περὶ τὰς 800,000 δραχμὰς, συντελοῦντες οὕτω καὶ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν πόθων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ νὰ πληρώσῃ ὅσον τὸ δυνατὸν περισσότερον αὐτός.

§24Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Τὰ χρήματα ταῦτα ἔχουσιν ἄλλον προορισμόν.

§25ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἄλλον προορισμόν; Καὶ ὁ προορισμὸς οὗτος ἐθνικὸς εἶναι. Εἶναι μάλιστα ὠφελιμώτερον, κατ’ ἐμὲ, νὰ εἰσέλθωσι τὰ χρήματα αὐτὰ εἰς τὸ στρατιωτικὸν ταμεῖον, διότι εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὡς γνωρίζετε, χρησιμοποιοῦνται καὶ δι’ ἀργομίσθους. Λαμβάνων λοιπὸν τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν τοιούτου νόμου, πιστεύω ὅτι καὶ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θὰ εὕρωσι πολὺ δικαίαν καὶ πολὺ συμφέρουσαν ταύτην, καὶ θὰ προτάξωσιν αὐτὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὅπως ψηφισθῇ κατὰ τὴν Σύνοδον ταύτην.

§26ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μέχρι τίνος ἐποχῆς περιλαμβάνετε τοὺς καθυστεροῦντας;

§27ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Μέχρι καὶ τοῦ 1899. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τοιοῦτος νόμος εἶχε γείνῃ καὶ ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ.

§28ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἰς τὰ 1896.

§29ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Ἐὰν θέλετε, ἐλαττώσατε τὸν χρόνον τῶν ἀπογραφῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι πάντως συμφέρον ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις νὰ γείνῃ τοῦτο.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Λακεδαίμονος ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 234).

§31ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λακεδαίμονος Βουλευτὴς, δὲν συζητεῖται νῦν, ὅπως εἰσέλθω εἰς τὰ καθέκαστα. Συνιστῶ ὅμως καὶ ἐγὼ ἐνθέρμως τὴν πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ, ἐξ οὗ ὡρμήθη ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἵνα ὑποβάλῃ αὐτήν. Τὴν δὲ πραγματοποίησιν τοῦ σκοποῦ δύναται νὰ σκεφθῇ ὁ Ὑπουργὸς καὶ διατυπώσῃ ἐν νομοσχεδίῳ, ὅπως ἤθελε νομίσει χρησιμώτερον καὶ εἰς τὸν στρατὸν καὶ εἰς τὴν Πολιτείαν. Τοῦτο μόνον αἰσθάνομαι τὸ καθῆκον νὰ ὑπομνήσω εἰς τὸν κύριον Ὑπουργὸν, ὅτι ἀπό τινος μεγάλη τάσις ἐπικρατεῖ ἐν τοῖς πληθυσμοῖς τῆς Πελοποννήσου πρὸς ἀποδημίαν.

§32ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἕνεκα τοῦ στρατολογικοῦ νόμου;

§33ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ἕνεκα διαφόρων ἄλλων λόγων. Νεανίσκοι κάτω τοῦ εἰκοστοῦ πρώτου ἔτους ἀπέρχονται, καὶ ἐκεῖ μορφοῦνται τῷ ὄντι τέλειοι Ἀμερικανοί. Ὁσάκις ἐγὼ τουλάχιστον ἔτυχε νὰ ἴδω τοιούτους ἐπιστρέφοντας ἐκεῖθεν, ἤκουσα αὐτοὺς μετὰ θαυμασμοῦ διηγουμένους τὰ τῆς ἐκεῖ δημοσίας τάξεως. Ἐὰν ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος ὁ στρατολογικὸς ὡς ἔχει, βεβαίως θὰ στερηθῇ ἡ Ἑλλὰς διὰ παντὸς μεγάλου πληθυσμοῦ, φοβουμένου τὰς συνεπείας τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δέον δι’ οἱουδήποτε χρηματικοῦ ποσοῦ νὰ κανονισθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο. Ἂν δι’ οἱασδήποτε σκέψεως νομίζῃ καλὸν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ἁρμοδιώτερος πάντων ἡμῶν, νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς ἐπανόδου τῶν πληθυσμῶν αὐτῶν εἰς τὴν πατρίδα, ἄνευ βλάβης βεβαίως τοῦ στρατοῦ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ σπεύσῃ ὡς οἷόν τε τάχιον, ἢ νὰ υἱοθετήσῃ τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Φικιώρη, ἢ νὰ ὑποβάλῃ ἄλλην ἰδικήν του, ὅπως αὕτη, ψηφιζομένη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, χρησιμεύσῃ ὡς ἓν μέσον πρὸς ἐπάνοδον εἰς τὴν πατρίδα αὐτῶν τῶν πολιτῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι χρηστότατοι καὶ θὰ χρησιμεύσωσι πρὸς διαμόρφωσιν καὶ τῶν συγχωρίων των, θὰ εἰσκομίσωσι δὲ εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ μέγαν πλοῦτον εἰς χρυσόν.

§34ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ συνιστῶ καὶ ἀναγνωρίζω, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ληφθῇ ἓν μέτρον περὶ αὐτῶν, ἀλλὰ διαφωνῶ ὡς πρὸς τὸν τρόπον. Ὁ νόμος τιμωρεῖ διὰ προσθέτου ὑπηρεσίας τοὺς φυγοστράτους, καὶ πολὺ ὀρθῶς ὁ νόμος προέβλεψεν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δυστυχῶς τὸ κακὸν ὑπερεπλήθυνεν, ἐπειδὴ δὲ διὰ τοῦ προτεινομένου μέσου δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν, τοῦ νὰ προλάβωμεν τὴν φυγοστρατείαν καὶ νὰ διευκολύνωμεν τὴν ἐπάνοδον τῶν ἤδη φυγοστράτων, νομίζω ὅτι δύναται νὰ γείνῃ μία ἰδιαιτέρα σκέψις· ἀλλ’ ὡς βάσις πρέπει νὰ τεθῇ ὁ ὅρος νὰ ὑπηρετήσωσι καὶ ἐκπληρώσωσι τὴν ὑποχρέωσιν αὐτῶν. Ἡ διετὴς ὑπηρεσία πρέπει πάντοτε νὰ ἐκτελεσθῇ, νὰ ἀπαλλαγῶσι δὲ μόνον τῆς προσθέτου ὑπηρεσία· διότι ἄλλως τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον θὰ δώσωμεν, κύριε Πρόεδρε, θὰ ἦναι πολὺ χειρότερον τοῦ κακοῦ, τὸ ὁποῖον ὑποφέρομεν σήμερον ἐκ τῆς καθυστερήσεως ὅλων αὐτῶν τῶν φυγοστράτων. Ἐγὼ γνωρίζω ξένους, ζῶντας εἰς τὴν Ἑλλάδα, κατέχοντας θέσιν, ἔχοντας ἀποκατάστασιν θετικωτάτην καὶ παραγωγικὴν, οἵτινες, ὅταν ἔλθῃ ἡ ὑποχρέωσίς των, ἐγκαταλείπουσι τὰ πάντα καὶ ἀπέρχονται εἰς τὰς πατρίδας των, ὅπως ὑπηρετήσωσιν. Αὐτὴ εἶναι ἡ τάξις εἰς ὅλα τὰ εὐνομούμενα Κράτη. Διατὶ ἡμεῖς νὰ παρουσιάζωμεν αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν; Ἐδώσαμεν ἀρκετὰς παραχωρήσεις ἕως τώρα· ἐφάνημεν συγκαταβατικοὶ εἰς τοὺς λεγομένους ἀπαλλαγέντας. Τώρα θὰ ἔχητε τοὺς φυγοστράτους, καὶ θὰ καταντήσωμεν ἐκεῖ, ὅπου κατηντήσαμεν κατὰ τὸ 1897. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὑπάρξῃ, εἰμὴ μόνον μία ἐπιείκεια συγχωρητὴ καὶ δυναμένη νὰ συμβιβασθῇ μὲ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντος, διότι ἄλλως ἡ Πολιτεία κλονίζεται, ἡ ἀπείθεια πρὸς τοὺς νόμους αὐξάνει, καὶ ἑπομένως τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦναι πολὺ χειρότερα ἀπὸ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐδοκιμάσαμεν.

§35Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὀρθότατα παρετήρησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, ὅτι ἁπλῶς πρόκειται περὶ ἐπιεικείας, ἀλλ’ ἐλησμόνησεν ὅτι νόμος περὶ τούτου ὑπάρχει, καὶ ὁρίζει ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον προέτεινεν ὁ κύριος ἐκ Λακεδαίμονος συνάδελφος. Ὑπάρχει νόμος, καθ’ ὃν οἱ καθυστεροῦντες...

§36ΡΙΚΑΚΗΣ. Νὰ μείνωμεν εἰς τὸν νόμον.

§37Γ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. .. οἱ ἀνυπότακτοι ὑπηρετοῦσι δύο ἔτη, καὶ πληρόνουσι τὴν πρόσθετον ὑπηρεσίαν. Ὥστε δὲν εἶναι αὐτὸς ὁ λόγος. Ὁ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς. Ἐπειδὴ οὗτοι πρόκειται νὰ μὴ ἐπανέλθωσι πλέον, —καὶ γνωρίζομεν ἡμεῖς θετικῶς, ὅτι πολλοὶ ἐκ τούτων πρόκειται νὰ μὴ ἐπανέλθωσι, —νὰ ληφθῇ μέτρον, ὅπως τοὺς ἐπαναφέρωμεν. Διὰ τοῦτο πάνυ ὀρθῶς ὁ ἀξιότιμος συνάδελφός μου ἐν τῇ προτάσει νόμου, ἣν ὑπέβαλε, περιλαμβάνει ἐπιείκειαν, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι θεμιτὴ, νὰ ἐξαγοράσωσι μὲ τὴν μεγαλειτέραν ἀξίαν τὸ διάστημα τῶν δύο ἐτῶν, καθ’ ὃ καθυστεροῦσι, καὶ νὰ ἐξαγοράσωσι καὶ τὴν δεκαπεντάμηνον ὑπηρεσίαν, ὅπως ὁ νόμος κελεύει. Περὶ τούτου πρόκειται. Τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον προτείνεται, ὑπάρχει καὶ ἐν τῷ πρώτῳ νόμῳ.

§38ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς αὐτὸν τὸν νόμον.

§39ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ δὲν ἀφίνετε, ὅταν συζητηθῇ ἡ ὑποβληθεῖσα πρότασις νόμου, νὰ γείνῃ ἡ συζήτησις; Τώρα χάνομεν τὴν ὥραν ἀδίκως. Ὁ κύριος Τσιτσάρας ἔχει τὸν λόγον.

§40Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, ὁ νομοθέτης, ἵνα ἐνισχύσῃ τὴν παραγωγὴν, διῄρεσε τὰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους εἰς καπνοπαραγωγοὺς καὶ εἰς μὴ τοιαύτας, καὶ τὰς μὴ καπνοπαραγωγοὺς ὑπέβαλεν εἰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι ἀπεδείχθησαν καταθλιπτικαί, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἠλαττώθη σημαντικῶς ἡ παραγωγή. Ὁ νομοθέτης ἐπέτρεψεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος χαρακτηρίζῃ τὰς καπνοπαραγωγοὺς ἐπαρχίας καὶ τὰς μὴ τοιαύτας, ἔθεσε δὲ ὅριον τῆς καπνοπαραγωγοῦ ἐπαρχίας τὸ ποσὸν 20,000 ὀκάδων ἐνιαυσίας παραγωγῆς. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτε ἐφηρμόσθη ὁ ἰσχύων νόμος, εἴτε ἐκ κακῶν εἰσηγήσεων, εἴτε ἐξ ἀγνοίας τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς τῆς ἐπαρχίας Εὐρυτανίας, δὲν ἐχαρακτήρισεν καὶ αὐτὴν ὡς καπνοπαραγωγόν. Ἀλλ’ εἶναι, Κύριοι, γνωστόν, ὅτι ἡ Εὐρυτανία ἔχει δύο δήμους κατ’ ἐξοχὴν καπνοπαραγωγοὺς, τὸν δῆμον Παρακαμπυλίων καὶ τὸν δῆμον Ἀπεραντίων, οἵτινες παράγουσι ποσὸν καπνοῦ ὑπὲρ τὰς 35,000 ὀκάδας, ἀλλ’ οἱ κάτοικοι τῶν δήμων τούτων ἕνεκα τῶν καταθλιπτικῶν πιέσεων, τὰς ὁποίας ὑφίστανται ἀπὸ τοὺς χωροφύλακας καὶ τοὺς ἀστυνόμους, καὶ ἀπὸ τοὺς δανειστὰς, οἵτινες εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐν καιρῷ ἀκαταλλήλῳ, τὸν Ἰούλιον ἢ τὸν Αὔγουστον, ὅτε ὁ καπνὸς δὲν συλλέγεται, ἐπιβάλλουν κατασχέσεις, ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψουν τὸ ἔργον αὐτὸ καὶ νὰ τραπῶσιν εἰς ἑτέρας ἐργασίας. Ἤδη, ἐπειδὴ ὁ μὴν Ἀπρίλιος εἶναι ὁ κατ’ ἐξοχὴν μὴν τῶν καλλιεργητῶν τῶν καπνῶν, ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συλλέξῃ πληροφορίας ἀπὸ τοὺς ἐφόρους Τριχωνίας καὶ Εὐρυτανίας περὶ τῆς παραγωγῆς τοῦ καπνοῦ, καὶ ἂν ἤθελε πεισθῆ, ὅτι τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς ὑπερβαίνει τὸ ὅριον τῶν 20,000 ὀκάδων, νὰ χαρακτηρίσῃ διὰ διατάγματος τοὺς δύο δήμους Ἀπεραντίων καὶ Παρακαμπυλίων ὡς καπνοπαραγωγοὺς, ἢ μᾶλλον ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν Εὐρυτανίας, διότι καὶ οἱ λοιποὶ δῆμοι τῆς Εὐρυτανίας δύνανται νὰ παράγωσι καπνόν.

§41Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὁμοίαν σύστασιν ποιοῦμαι μετὰ τοῦ συναδέλφου μου ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ παρακαλῶ, ὅπως καὶ ἡ ἐπαρχία Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς καταλεχθῇ μεταξὺ τῶν καπνοπαραγωγῶν.

§42Α. ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν κρίσιν καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς δύο προτάσεις νόμων, ἐξ ὧν ἡ μὲν ἔχει ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν νὰ ἀναλαμβάνῃ τὴν πώλησιν σταφιδοκάρπου, ὡς παραγγελιοδόχος, ἐπὶ προμηθείᾳ καὶ ἐπὶ ἀναλόγῳ προκαταβολῆς», ἡ δὲ ὡς ἑξῆς: «Ἀπαγορεύεται ἐπὶ τριετίαν ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου ἡ κατάσχεσις σταφιδοκάρπου ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι τέλους Ὀκτωβρίου ἑκάστου ἔτους. Ἐπιτρέπεται δὲ ἡ τῇ προτάσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου διὰ Β. Διατάγματος ἀναστολὴ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ παρόντος νόμου ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει.» Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, ἵνα διὰ βραχέων ἀναπτύξω τὸν λόγον καὶ τὸν σκοπὸν τῶν νομοσχεδίων τούτων. Ὁ λόγος καὶ ὁ σκοπὸς τῶν νομοσχεδίων τούτων δὲν ἐνδιαφέρει μόνον τὰ σταφιδοφόρα μέρη, ἀλλὰ ὁλόκληρον τὴν χώραν, καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ Κράτος. Ὡς γνωστὸν, μέχρι τοῦ 1892, ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν πρότερον, εἰσήγοντο εἰς τὴν χώραν ἡμῶν διὰ τῆς σταφίδος ἄνω τῶν 70 ἑκατομμυρίων χρυσῶν δραχμῶν κατ’ ἔτος, διότι κατηναλίσκοντο τακτικῶς κατ’ ἔτος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἄνω τῶν 350 ἑκατομμυρίων λίτραι σταφίδος, πρὸς 200 δραχ. τὸ χιλιόλιτρον κατὰ μέσον ὅρον. Ἀπὸ τοῦ 1892 ὅμως, ἕνεκα τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῆς σταφίδος ἀπὸ τῶν ἀγορῶν τῆς Γαλλίας, αἱ τιμαὶ αὐτῆς ὑπέστησαν ἀπότομον καὶ ῥαγδαιοτάτην μείωσιν, καὶ ἡ ἐκ τῆς σταφίδος εἰσαγωγὴ χρυσοῦ εἰς τὴν χώραν κατῆλθεν ἀποτόμως εἰς ποσὸν ἔλασσον τῶν δέκα ἑκατομμυρίων φράγκων, ἐλαττωθείσης ἐκ τούτου τῆς εἰς τὴν χώραν εἰσαγωγῆς χρυσοῦ ἀποτόμως κατὰ 60 καὶ πλέον ἑκατομμύρια φράγκων. Εἰς τοῦτο δὲ δέον ν’ ἀναζητηθῇ καὶ ἡ ἄμεσος αἰτία καὶ τῆς τοῦ Κράτους πτωχεύσεως καὶ τῆς ἔκτοτε οἰκονομικῆς καχεξίας καὶ τῆς χώρας καὶ τοῦ Κράτους. Πᾶν ὅ,τι ἑπομένως ἤθελε συντελέσει εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος καὶ εἰς τὴν διὰ ταύτης μείζονα εἰσαγωγὴν χρήματος εἰς τὴν χώραν ἐνδιαφέρει οὐ μόνον τὰ σταφιδοφόρα μέρη, ἀλλ’ ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ Κράτος. Ἡ ἐσοδεία δὲ τοῦ ἔτους 1897 ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν τοῦτο· ἡ ἐσοδεία ἐκείνη ἀπέδειξεν, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλίσκωνται τριακόσια ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου κατ’ ἔτος, πρὸς 200 καὶ ἄνω δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον, κατὰ μέσον ὅρον, καὶ ὅτι ἑπομένως εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσάγωνται κατ’ ἔτος τακτικῶς ἄνω τῶν 60 ἑκατομμυρίων δραχμῶν διὰ τῆς σταφίδος, ἄνευ βλάβης τῆς καταναλώσεως, διότι, καὶ ὅταν αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος ἦναι κατώτεραι, δὲν καταναλίσκεται συνήθως μεῖζον ποσόν. Ἀπέδειξε δὲ συγχρόνως ἡ ἐσοδεία τοῦ 1897, ὅτι τοῦτο εἶναι δυνατὸν νὰ γίνηται τακτικῶς, ἐὰν ἀρθῶσι πάντες οἱ λόγοι τῆς ὑποτιμήσεως τῆς σταφίδος, καὶ οὐχὶ μόνον ὁ ἐκ τῆς πληθώρας τῆς παραγωγῆς, οὗτινος τὴν ἄρσιν ἐπέτυχεν ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, διότι τὸ ἔτος ἐκεῖνο ἀπέδειξεν, ὅτι δὲν εἶναι οὗτος ὁ μόνος λόγος τῆς μεγάλης ὑποτιμήσεως τῆς σταφίδος. Ἀπεδείχθη ὄντως τότε, ὅτι ἐκτὸς τῆς πληθώρας τῆς παραγωγῆς, ἥτις ἤρθη διὰ τῆς παρακρατήσεως, τὴν ὑποτίμησιν φέρει κυρίως ἡ πρὸς πώλησιν σπουδὴ τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ σταφιδεμπόρων, καὶ ἡ ἐκ τούτου ἀθρόα καὶ δὴ ἱκετευτικὴ προσφορὰ σταφιδοκάρπου καὶ παρὰ τῶν μὲν καὶ παρὰ τῶν δέ. Διότι, ἂν δὲν συνέβαινε τοῦτο, ἀλλ’ οἱ κάτοχοι σταφιδοκάρπου ἐκρατοῦντο καὶ δὲν προσέφερον τὸ προϊόν των εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς, ἀλλ’ ἐπροτίμων νὰ πετῶσι μᾶλλον αὐτὸ, ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει, ἢ νὰ προσφέρωσιν εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς, ἐὰν δηλονότι ἔπραττον ἀφ’ ἑαυτῶν ὅ,τι ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως ἐπεδίωξε, βεβαίως δὲν θὰ ἐξέπιπτον αἱ τιμαὶ εἰς τοιοῦτον σημεῖον. Εἶναι ἀναμφισβήτητον, ὅτι οἱονδήποτε ἀντικείμενον, ὅσον βαρύτιμον καὶ ἂν ἦναι, ὅταν ὁ κάτοχος παρακαλῇ ἕτερον νὰ τὸ ἀγοράσῃ, εἶναι ἀδύνατον νὰ εὕρῃ τὴν τιμήν του· ἐνῷ τοὐναντίον, ὅσον μεγάλη καὶ ἂν ἦναι ἡ παραγωγὴ εἴδους τινὸς, ὅταν οἱ κάτοχοι αὐτοῦ δὲν προσφέρωσιν αὐτὸ εἰς τιμὰς ἐξευτελιστικάς, βεβαίως θὰ ἐπιτύχωσι τὴν τιμήν του. Ἀπεδείχθη δὲ κατὰ τὸ ἔτος 1897, ὅτι ἡ μεγάλη, ἀθρόα, ἱκετευτικὴ προσφορὰ τῆς σταφίδος καὶ ἐκ μέρους τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ ἐκ μέρους τῶν σταφιδεμπόρων τοῦ ἐξωτερικοῦ εἶναι ἡ κυριωτέρα αἰτία τῆς ὑποτιμήσεως τοῦ προϊόντος, διότι δὲν συνέβη κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο ὅ,τι τακτικῶς συμβαίνει κατὰ τὰ λοιπὰ ἔτη, ἀπὸ τοῦ 1892 καὶ ἐντεῦθεν. Ἀπὸ τοῦ 1892 καὶ ἐντεῦθεν εἰς τὰ σταφιδοφόρα μέρη συμβαίνει τὸ ἑξῆς. Ὡς γνωστὸν, τὸ ἔτος 1892 εὗρε τοὺς σταφιδοκτήμονας κατὰ τὸ πλεῖστον καταχρέους, διὰ πολλοὺς καὶ ποικίλους λόγους, οἵτινες δὲν εἶναι τοῦ παρόντος. Οἱ δανεισταὶ λοιπὸν αὐτῶν, πρὸς ἀπόληψιν τῶν εἰς αὐτοὺς ὀφειλομένων, προβαίνουσι κατ’ ἔτος εἰς ἀναγκαστικὴν κατάσχεσιν τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ εἰς ἀφαίρεσιν αὐτοῦ ἀπὸ τῶν ἁλωνίων εὐθὺς μετὰ τὴν ἀποξήρανσιν. Πρὸς πρόληψιν τούτου οἱ σταφιδοκτήμονες παραβιάζουσι τὸν καρπὸν, ἤτοι τὸν ἀποχωρίζουσιν ἀπὸ τῶν στεμφύλων πρὸ τῆς πλήρους αὐτοῦ ἀπαξηράνσεως, — καταστρέφοντες οὕτω καὶ τὴν ποιότητα, — καὶ μεταφέροντες αὐτὸν κρύφα εἰς ἀποθήκας σταφιδεμπόρων, πρὸς οὓς δὲν ὀφείλουσιν ἢ ὀφείλουσι μικρὰ ποσὰ, παρακαλοῦσιν αὐτοὺς νὰ τὸν δεχθῶσι, χωρὶς νὰ ἔλθωσιν εἰς οὐδεμίαν μετ’ αὐτῶν συμφωνίαν περὶ τιμῆς. Ἀλλὰ καὶ οἱ ἀφαιροῦντες ἀναγκαστικῶς διὰ κατασχέσεως τὸν σταφιδοκαρπὸν τῶν ὀφειλετῶν σπανιώτατα προβαίνουσιν εἰς τὸν πλειστηριασμὸν αὐτοῦ, γίνονται δὲ κάτοχοι αὐτοῦ χωρὶς οὐδὲν νὰ καταβάλωσι δι’ αὐτὸν, ἐρχόμενοι εἰς ἰδιαιτέραν περὶ τούτου συμφωνίαν μὲ τοὺς ὀφειλέτας. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, καὶ πλεῖστοι τῶν σταφιδοκτημόνων, ἐπὶ προσδοκίᾳ μείζονος τιμῆς, προσφέρουσι τὸν σταφιδοκαρπόν των εἰς τοὺς σταφιδεμπόρους ὑπὸ δήλωσιν, ἤτοι μὲ τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσωσι τὴν τιμὴν του κατόπιν, ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας, συμφώνως πρὸς τὰς τρεχούσας τιμὰς κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς δηλώσεως. Οὕτω δὲ οἱ σταφιδέμποροι τοῦ ἐσωτερικοῦ, γινόμενοι κάτοχοι εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς ἕκαστος μεγάλου ποσοῦ σταφιδοκάρπου, δι’ ὃν οὐδὲ λεπτὸν κατέβαλον, πάσχοντες δὲ καὶ οὗτοι ἐξ ἀχρηματίας, σπεύδουσι πρὸς πώλησιν καὶ προσφέρουσιν αὐτὸν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως ἀθρόως, καὶ δὴ καὶ ἱκετευτικῶς. Πολλοὶ δὲ πράττουσι τοῦτο καὶ ἐπίτηδες, ἵνα καταρρίψωσι τὰς τιμὰς, καθόσον ἐπὶ τῇ βεβαιότητι, ὅτι θὰ συμβῶσι τὰ προειρημένα, καὶ θὰ γείνωσι κάτοχοι μεγάλου ποσοῦ σταφιδοκάρπου χωρὶς νὰ καταβάλωσι δι’ αὐτὸν οὐδὲ λεπτὸν, προπωλοῦσι πρὸ τῆς συγκομιδῆς, ἀπὸ τοῦ Μαΐου καὶ Ἰουνίου, εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως μεγάλα ποσὰ καὶ εἰς τιμὰς σχετικῶς μικρὰς, ὅπως ἐπιτύχωσιν ἀγοραστὰς, καὶ κατόπιν ἐνδιαφέρονται, ἵνα καταρρίψωσιν τὰς τιμὰς πολὺ κάτω τοῦ τιμήματος, εἰς ὃ προεπώλησαν, ὅπως κερδήσωσι τὴν διαφοράν. Ὅταν δὲ οὕτως ἀρχίσῃ ἡ ὑποτίμησις, ἐκ φόβου μείζονος τοιαύτης σπεύδουσι πάντες πρὸς πώλησιν, καὶ οὕτω καὶ ἡ ἐκ τούτου ἀθρόα καὶ ἱκετευτικὴ προσφορὰ φέρει μείζονα ὑποτίμησιν. Ὅτι ταῦτα οὕτω συμβαίνουσι κατ’ ἔτος τακτικῶς, τοῦτο γινώσκουσι καὶ δύνανται νὰ βεβαιώσωσι πάντες οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων μερῶν ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Ὅτι δ’ ἕνεκα τῶν λόγων τούτων προέρχεται ἡ μεγάλη ὑποτίμησις τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦτο ἀπέδειξεν ἡ ἐσοδεία τοῦ 1897, καθ’ ἣν δὲν συνέβησαν ταῦτα, διότι ἕνεκα τοῦ δικαιοστασίου οἱ σταφιδοκτήμονες, μὴ φοβούμενοι κατασχέσεις, ἐκρατήθησαν καὶ δὲν προσέφεραν ἀθρόως καὶ ἱκετευτικῶς τὸ προϊόν των, καὶ οὕτως ἐπέτυχον τιμὰς ἱκανοποιητικάς.

§43Π. ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἡ αὔξησις τῶν τιμῶν τῆς ἐσοδείας τοῦ 1897 ὀφείλεται εἰς τὸ μικρὸν τῆς παραγωγῆς.

§44ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Ἀπόδειξις, ὅτι τοῦτο δὲν εἶναι ἀκριβὲς, εἶναι τὸ ἀναμφισβήτητον γεγονὸς, ὅτι, ἐνῷ ἡ ἐσοδεία τοῦ 1899 ἦτο πολὺ μικροτέρα τῆς τοῦ 1897, ἐν τούτοις, καίτοι ἐν ἀρχῇ ὑπεστηρίχθησαν ὀλίγον αἱ τιμαὶ, κατόπιν, ἕνεκα τῶν ἀνωτέρω λόγων, ὑπέστησαν ραγδαιοτάτην ὑποτίμησιν.

§45ΧΟΙΔΑΣ. Εἰς Πάτρας κατῆλθον εἰς 70 δραχμὰς τὸ χιλιόλιτρον.

§46ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Καὶ ἐν Πύργῳ εἰς 90 δραχμὰς καὶ κάτω. Ἑπομένως ἐκ τούτου προκύπτει ἀναμφισβητήτως, ὅτι ἡ μεγάλη ὑποτίμησις τοῦ σταφιδοκάρπου ὀφείλεται κυρίως εἰς τὴν ἀθρόαν καὶ ἱκετευτικὴν προσφορὰν αὐτοῦ καὶ ἐκ μέρους τῶν σταφιδοκτημόνων καὶ ἐκ μέρους τῶν σταφιδεμπόρων τοῦ ἐσωτερικοῦ ἕνεκα τῶν κατασχέσεων καὶ τῆς ἀχρηματίας, τῶν αἰτίων δὲ τούτων τῆς ὑποτιμήσεως ἡ ἄρσις ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν προκειμένων νομοσχεδίων. Διὰ τοῦ ἑνὸς αἴρεται ἡ ἐκ τῶν κατασχέσεων ὑποτίμησις, καὶ διὰ τοῦ ἑτέρου ἡ ἐκ τῆς ἀχρηματίας. Διὰ τῶν ἐκ μέρους τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης προκαταβολῶν αἴρεται ὁ λόγος οὗτος.

§47ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ὥστε εἶναι περιττὴ ἡ παρακράτησις;

§48ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Οὐχί. Διότι ἡ παρακράτησις αἴρει τὸ πλεόνασμα τῆς παραγωγῆς καὶ τὴν ἐκ τούτου ὑποτίμησιν. Ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι, ὅ,τι ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ χορηγουμένου εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν δικαιώματος, ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν Γενικῶν Ἀποθηκῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἡ διὰ τῶν Γενικῶν ἀποθηκῶν ὑπὲρ τοῦ σταφιδοκάρπου δρᾶσις ἔσται οἱονεὶ παθητική, ἐὰν μετ’ αὐτῆς συνδυασθῇ καὶ εἰς ταύτην προστεθῇ καὶ ἡ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης διὰ τοῦ χορηγουμένου διὰ τοῦ νομοσχεδίου εἰς αὐτὴν δικαιώματος ἐνεργὸς πρὸς ὑπερτίμησιν τοῦ σταφιδοκάρπου δρᾶσις, ὁ σκοπὸς ἐπιτυγχάνεται ἀσφαλέστερον. Ποικιλοτρόπως διὰ τοῦ δικαιώματος τούτου ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα δύναται νὰ ἐργασθῇ ἀποτελεσματικῶς πρὸς ὑπερτίμησιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ἄνευ βλάβης τῆς καταναλώσεως, καὶ νὰ ἀποβῇ τὸ κέντρον τοῦ σταφιδεμπορίου καὶ ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐπὶ μεγίστῃ ὠφελείᾳ καὶ τῆς παραγωγῆς καὶ τῆς καταναλώσεως, ἂν, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ὁ ρέκτης Διευθυντὴς τῆς Τραπέζης ταύτης ἐργασθῇ ἐπιδεξίως. Εὐχερέστατα διὰ τοῦ δικαιώματος τούτου δύναται νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ὑπὸ τῶν σταφιδεμπόρων τοῦ ἐσωτερικοῦ παράδοσιν εἰς αὐτὴν τοῦ ὑπ’ αὐτῶν ἀγοραζομένου πράγματος πρὸς πώλησιν αὐτοῦ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ὅτε δύναται νὰ κανονίζῃ τὰς τιμὰς ἐπ’ ὠφελείᾳ καὶ τῶν παραγωγῶν καὶ τῶν σταφιδεμπόρων, ἄνευ βλάβης τῆς καταναλώσεως. Αἱ μεγάλαι ζημίαι, ἃς ὑφίστανται οἱ τοῦ ἐσωτερικοῦ σταφιδέμποροι ἐκ τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἀνταποκριτῶν των, ἡ παροῦσα ἀστασία τῶν τιμῶν καὶ αἱ ἐκ τούτων ζημίαι αὐτῶν, ἡ ἐξασφάλισις τοῦ κέρδους διὰ τῆς σταθερότητος τῶν τιμῶν, ἐὰν ἐργάζωνται πάντες μετὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, αἱ εἰς αὐτοὺς προκαταβολαὶ θὰ ἐξαναγκάσωσιν αὐτοὺς εἰς τοῦτο. Ἀλλὰ καὶ ἂν μὴ ἐπιτευχθῇ τοῦτο, ὁπωσδήποτε ἡ δρᾶσις τῆς Τραπέζης διὰ τοῦ χορηγουμένου εἰς αὐτὴν διὰ τοῦ νομοσχεδίου δικαιώματος ἔσται ἐπωφελεστάτη. Ἁπλῆ ἑκάστοτε προτροπὴ αὐτῆς πρὸς τοὺς σταφιδοκτήμονας καὶ αἱ πρὸς αὐτοὺς μικραὶ προκαταβολαὶ ἀρκοῦσι ν’ ἀποτρέψωσιν αὐτοὺς ἀπὸ τῆς σπουδῆς πρὸς ἀθρόαν προσφορὰν τοῦ σταφιδοκάρπου των. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὁ ἐπιδιωκόμενος διὰ τῶν νομοσχεδίου τούτων σκοπὸς δὲν ἐπιτευχθῇ μήτε ἐν ὅλῳ μήτε ἐν μέρει, οὐδεμία ὅμως ζημία ἐκ τῶν δι’ αὐτῶν προτεινομένων μέτρων δύναται νὰ πηγάσῃ. Ὅτι δὲ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα οὐ μόνον οὐδὲν ἔχει νὰ ζημιωθῇ, ἀλλὰ καὶ θὰ ὠφεληθῇ ἐκ τοῦ χορηγουμένου αὐτῇ δικαιώματος, πρόδηλον. Θὰ ὠφελῆται ἐκ τῆς προμηθείας, ἀδύνατον δὲ νὰ μὴ καλύπτωνται ἐκ τῶν τιμῶν τοῦ εἰς αὐτὴν παραδιδομένου πρὸς πώλησιν σταφιδοκάρπου αἱ μικραὶ σχετικῶς προκαταβολαὶ αὐτῆς καὶ τὰ ἔξοδα. Ἀλλὰ καὶ ἐκ τῆς ἀπαγορεύσεως τῶν κατασχέσεων τοῦ σταφιδοκάρπου οὐ μόνον οὐδεμία ζημία, ἀλλὰ καὶ κέρδος θὰ προκύψῃ. Θὰ προληφθῶσιν αἱ μάτην ἐκ τῶν κατασχέσεων κατ’ ἔτος προκαλούμεναι εἰς τὰ σταφιδοφόρα μέρη διαταράξεις τῆς τάξεως καὶ οἱ κίνδυνοι τῆς ζωῆς τῶν δανειστῶν, θὰ γίνηται δὲ νομίμως, μὲ προσδοκίαν κοινῆς ὠφελείας, ὅ,τι νῦν γίνεται ἀνόμως, ἐπ’ ὀλέθρῳ, ὡς ἐδείχθη, πάντων, καὶ δανειστῶν καὶ ὀφειλετῶν καὶ τῆς χώρας. Δὲν θὰ ἐπιβάλλονται κατασχέσεις σταφιδοκάρπου, δυνάμει τοῦ νόμου, ἐπὶ προσδοκίᾳ ὑπερτιμήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου, ἐνῷ νῦν ὑπεκφεύγονται αὗται ὑπὸ τῶν ὀφειλετῶν, ζημιουμένων μὲν τῶν δανειστῶν καὶ τὰ ἔξοδα, ἅτινα καταβάλλουσι διὰ τὴν κατάσχεσιν, ὑποτιμωμένου δὲ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐπὶ βλάβῃ πάντων. Ἐνῷ, ἂν τὰ μέτρα ταῦτα ἐπιτύχωσι, θὰ ὠφεληθῶσι πάντες, καὶ πρὸ πάντων οἱ δανεισταί, διὰ τῆς βελτιώσεως τῆς οἰκονομικῆς θέσεως τῶν ὀφειλετῶν, καὶ θὰ ἐπιτευχθῇ ἀκινδύνως ὁ ὑπὸ πάντων ποθούμενος διακανονισμὸς τῶν χρεῶν. Τί εἶναι προτιμότερον; Νὰ ἐπιτρέπωνται κατασχέσεις καὶ νὰ εἰσέρχωνται καὶ κυκλοφορῶσιν εἰς τὴν χώραν 25–30 μόνον ἑκατομμύρια δραχ. κατ’ ἔτος, ἢ νὰ ἀπαγορευθῶσι προσκαίρως αἱ κατασχέσεις καὶ νὰ εἰσάγωνται καὶ κυκλοφορῶσιν 60 καὶ ἄνω ἑκατομμύρια δραχμῶν κατ’ ἔτος; Κατὰ τὸ ἔτος 1897, ὅτε εἰσῆλθον καὶ ἐκυκλοφόρησαν ἐν τῇ χώρᾳ ἄνω τῶν 60 ἑκατομμυρίων δραχμῶν, οὐ μόνον πάντα τὰ δάνεια καλλιεργείας, ἅτινα κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο συνωμολογήθησαν, ἐπληρώθησαν, ἀλλὰ καὶ πλεῖστα ἐκ τῶν τοῦ παρελθόντος. Περὶ τούτου δύναται νὰ βεβαιωθῇ ἡ Βουλὴ, ἂν παρακληθῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ζητήσῃ πληροφορίας διὰ τῶν κ. Εἰσαγγελέων ἀπὸ τοὺς συμβολαιογράφους τῶν σταφιδοφόρων μερῶν.

§49Π. Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Κατὰ τὰ λοιπὰ ἔτη δὲν πληρόνονται;

§50ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΗΣ. Οὐχί. Καὶ ἀπόδειξις εἶναι, ὅτι οἱ τοκισταὶ δὲν χορηγοῦσι πλέον ἐκ συστήματος δάνεια καλλιεργείας. Εἰς τὴν αὔξησιν ὅμως τοῦ εἰσαχθέντος διὰ τῆς σταφίδος κατὰ τὸ ἔτος 1897 ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ χρήματος κατὰ 40 καὶ πλέον ἑκατομμύρια δραχμῶν,—διότι ἐπωλήθησαν 300 ὡς ἔγγιστα ἑκατομμύρια λιτρῶν πρὸς 200 δραχ. κατὰ μέσον ὅρον τὸ χιλιόλιτρον,—ὀφείλεται ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἀνακούφισις τῆς χώρας κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους κατὰ τὸ 1898, καίτοι ἡ Θεσσαλία κατείχετο ὑπὸ τῶν Τούρκων. Ὑπεστηρίχθη ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου καὶ ἐν τῇ δημοσιογραφίᾳ, ὅτι ἡ αὔξησις αὕτη ὀφείλεται εἰς τὴν μείζονα εἰσαγωγὴν διαφόρων εἰδῶν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ. Λησμονοῦσιν ὅμως οἱ ὑποστηρίζοντες τοῦτο, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε τὸ ἀναγκαῖον πρὸς εἰσαγωγὴν τῶν εἰδῶν τούτων χρῆμα, θὰ ἦτο ἀδύνατος ἡ εἰσαγωγὴ αὐτῶν. Πόθεν δὲ θὰ ἐποριζόμεθα τὸ χρῆμα τοῦτο, κατόπιν μάλιστα τῆς ἀχρηματίας τοῦ παρελθόντος, ἐπιταθείσης ἐκ τοῦ πολέμου, ἂν μὴ εἰσήγετο διὰ τῆς σταφίδος τὸ εἰρημένον ποσόν; Ἑπομένως, ὡς βλέπει ἡ Βουλὴ, τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα προτείνονται διὰ τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, ἐνδιαφέρουσιν οὐ μόνον τὰ σταφιδοφόρα μέρη, ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρον τὴν χώραν καὶ κατ’ ἐξοχὴν τὸ Κράτος, καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὰ λάβουν ὑπὸ σπουδαίαν ἔποψιν.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἠλείας ὑποβληθεῖσαι δύο προτάσεις νόμων θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 235–236).

§52Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Κατά τι νομοθετικὸν διάταγμα τοῦ ἔτους 1834, ἐπιτρέπεται εἰς τὰς διαφόρους Μονὰς τοῦ Κράτους νὰ παραχωρῶσι μέρος τῶν εἰς αὐτὰς ἀνηκουσῶν ἀκαλλιεργήτων γαιῶν εἰς ἰδιώτας, ὅπως χρησιμοποιῶσι τοῦτο εἰς φύτευσιν ἀμπέλων ἢ σταφιδαμπέλων. Τοῦ δικαιώματος τούτου πολλαὶ τῶν Μονῶν τοῦ Κράτους ἐποιήσαντο χρῆσιν, δυστυχῶς ὅμως ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης σταφιδικῆς κρίσεως οἱ ἀναλαβόντες τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην τῆς ἐμφυτεύσεως ὑπέστησαν οἵαν καὶ οἱ λοιποὶ σταφιδοκτήμονες ζημίαν, καὶ σήμερον πιεζόμενοι ὑπὸ μεγάλης στενοχωρίας ζητοῦσι νὰ ταῖς ἐπιτραπῇ νὰ καλλιεργήσωσιν εἰς τὰς γαίας ταύτας δημητριακοὺς καρπούς. Τοιαύτην αἴτησιν πολλαὶ τῶν Μονῶν ὑπέβαλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ παρέστησαν μάλιστα τὴν ὠφέλειαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωσιν αἱ Μοναὶ καὶ τὸ Δημόσιον. Βεβαίως τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν σήμερον τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐπιτρέψῃ, διότι τὸ διάταγμα τὸ νομοθετικὸν ἐκεῖνο ὁρίζει, ὅτι μόνον πρὸς τὸν σκοπὸν ἐμφυτεύσεως ἀμπέλων καὶ σταφιδαμπέλων παρέχονται αἱ γαῖαι αὗται. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὸ ζήτημα, καὶ ἂν φρονῇ, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ ὅ,τι ζητεῖται, νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐπιτρέπηται εἰς τοὺς πρὸς οὓς παρεχωρήθησαν τοιαῦται γαῖαι, ἀντὶ νὰ ἐμφυτεύσωσι σταφιδαμπέλους, νὰ καλλιεργήσωσι δημητριακοὺς καρποὺς ἐν αὐταῖς· οὕτω δὲ τὸ παράδειγμα τούτων θὰ μιμηθῶσι καὶ ἄλλοι, καὶ ἴσως διὰ τοῦ μέτρου τούτου λυθῇ μετὰ πάροδον χρόνου καὶ τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως τῆς σταφίδος ἀφ’ ἑαυτοῦ.

§53Π. ΜΑΥΡΟΚΕΦΑΛΟΣ. Ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀναφέρωνται ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς ἀνακριβῆ πράγματα, διότι ταῦτα μεταδιδόμενα συντελοῦσιν ἵνα ὁ λαὸς σχηματίζῃ πεπλανημένας ἰδέας, διὰ τοῦτο εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ παρατηρήσω, ὅτι δὲν στηρίζονται εἰς τὴν ἀλήθειαν ὅσα ἐξέθεσεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας. Αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος κατὰ τὸ 1897 ἦσαν ὑψηλαί, οὐχὶ διὰ τοὺς λόγους τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτής, ἀλλὰ διότι ἡ παραγωγὴ ἀπέβη πολὺ μικροτέρα τῆς τοῦ προηγουμένου ἔτους. Κατὰ τοὺς ἐπισήμους τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν πίνακας, ἡ ἐξαχθεῖσα σταφὶς ἐκ τῆς παραγωγῆς τοῦ 1895 ἀνῆλθεν εἰς 308 ἑκατομμύρια λίτρας, ἡ τοῦ 1896 περιωρίσθη εἰς 257 ἑκατομμύρια, ἀλλ’ ἡ τοῦ 1897 ἠλαττώθη εἰς μόνον 182 ἑκατομμύρια ἑνετικῶν λιτρῶν. Ἐκ τῶν ἐπισήμων τούτων βεβαιώσεων πείθονται καὶ οἱ μὴ ἔχοντες πλήρη γνῶσιν τῆς κινήσεως τοῦ ἐμπορίου τῆς σταφίδος, ὅτι αἱ τιμαὶ ὑψώθησαν κατὰ τὸ 1897 διότι ἡ παραγωγὴ ἠλαττώθη κατὰ 70 σχεδὸν ἑκατομμύρια. Καὶ αὕτη εἶναι ἡ κυρία αἰτία, οὐχὶ δὲ αἱ προπωλήσεις καὶ τὰ ἄλλα τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἠλείας. Ἀνάγκη λοιπὸν πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ ἐννοήσουν οἱ κάτοικοι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅτι, ἐφ’ ὅσον ἐξακολουθεῖ ἡ δυσαναλογία τῆς παραγωγῆς πρὸς τὴν κατανάλωσιν, δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ αἱ τιμαὶ νὰ μὴ ἱκανοποιοῦν τὰς ἀξιώσεις αὑτῶν. Ἐὰν ἀληθῶς θέλωσι νὰ βελτιώσωσι τὴν κατάστασίν των, πρέπει νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ ἄλλων προϊόντων, καὶ νὰ μὴ ἀναμένωσι τὰ πάντα ἐκ τῆς σταφίδος. Ἐὰν τοῦτο δὲν πράξωσιν, ἀλλ’ ἐξακολουθήσωσι βαίνοντες ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ, οὐδὲν μέτρον τεχνητὸν, οὐδὲ ἡ παρακράτησις, θ’ ἀνταποκριθῇ εἰς τὰς μεγάλας αὑτῶν προσδοκίας. Ἵνα ἐπιτευχθῇ ῥιζικὴ βελτίωσις, πρέπει νὰ πεισθῶσιν οἱ σταφιδοκτήμονες, ὅτι ἀπαραίτητον εἶναι νὰ ἐπέλθῃ ἰσορροπία μεταξὺ παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως. Ἀλλὰ διὰ νὰ φθάσωσιν εἰς τοῦτο, ὑπάρχει χρεία νὰ λέγηται πρὸς αὐτοὺς ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς μόνον ἡ ἀλήθεια, καὶ νὰ μὴ συγκαλύπτωνται τὰ πράγματα. Ἡ ἀλήθεια δὲ εἶναι, ὅτι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος κατὰ τὸ 1897 ὑψώθησαν διότι ἡ παραγωγὴ σημαντικώτατα ἐμειώθη, ὑπολειφθεῖσα τῆς παραγωγῆς τοῦ προηγουμένου ἔτους κατὰ 70 σχεδὸν ἑκατομμύρια λίτρας.

§54ΗΛ. ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Εἰς τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κέας συναδέλφου προσθέτω ἓν ἐπιχείρημα, πρὸς ἐνίσχυσιν αὐτῆς. Αἱ διάφοροι Μοναὶ ἔχουσι μεγάλας ἐκτάσεις γαιῶν, καλλιεργησίμων μὲν, ἀκαλλιεργήτων δὲ οὐσῶν καὶ χρησιμευουσῶν πρὸς βοσκὴν ποιμνίων. Ὑπάρχουσι δὲ πληθυσμοί, οἵτινες ἕνεκα ἱστορικῶν λόγων ἠναγκάσθησαν νὰ συνοικισθῶσιν εἰς μέρη, ὅπου οὔτε γαῖαι ὑπάρχουσιν, οὔτε ὕδωρ, καὶ ὅπου κατέφυγον, διωκόμενοι ἐκ τῶν πεδιάδων ὑπὸ κατακτητῶν ἢ ληστρικῶν ὀρδῶν. Οἱ πληθυσμοὶ οὗτοι καὶ φιλόπονοι εἶναι καὶ ἐργατικοί, καὶ ὅμως στεροῦνται τῶν μέσων τῆς ἐργασίας. Ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ γνωρίσω τὸ κακὸν ἐν τῇ πατρίδι μου. Ἔχομεν ἐπὶ τοῦ Ἀραχναίου ὄρους τὸ χωρίον Χέλι, κατοικούμενον ὑπὸ Ἑλλήνων ἀλβανοφώνων, τὸ ὁποῖον ᾠκοδομήθη παρὰ τὴν τελευταίαν κορυφὴν τοῦ ὄρους Ἀραχναίου, ὅπου στεροῦνται τελείως ὕδατος. Κάτωθι τοῦ ὄρους τούτου ὑπάρχουσι μεγάλαι ἐκτάσεις γαιῶν, ἀνηκουσῶν εἰς Μονάς, γαιῶν καλλίστης ποιότητος, αἵτινες ἔχουσι καὶ ὕδωρ, ὅπως δικαιολογήσωσιν ἕνα συνοικισμόν. Θὰ κατωρθοῦτο λοιπὸν εἰς τὰς γαίας ταύτας συνοικισμὸς, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἐνίσχυε τοὺς κατοίκους εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν δημητριακῶν καρπῶν, ἐὰν τοὺς εἰς ἄγρια μέρη κατοικοῦντας ηὐκόλυνε ν’ ἀποκτήσωσι καλλιεργησίμους γαίας εἰς πεδιάδα καὶ νὰ συνοικίσῃ αὐτοὺς ἐκεῖ. Ἐὰν τὸ διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο τότε χάριν τῆς ἐνισχύσεως τῆς ἀμπελοφυτείας καὶ σταφιδοφυτείας, ἐπεκταθῇ χάριν τῆς ἀνάγκης ταύτης, τῆς σήμερον παρουσιαζομένης, τῆς καλλιεργείας γαιῶν πρὸς παραγωγὴν δημητριακῶν καρπῶν, φρονῶ ὅτι θὰ συντελέσῃ μεγάλως εἰς τὴν εὐημερίαν τοῦ τόπου. Ἄν μελετηθῇ τὸ ζήτημα τοῦτο, θὰ ἴδωμεν ὅτι εἰς πολλὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος θὰ φανῇ ὠφέλιμον, διότι καὶ ἀλλαχοῦ τοιαῦται γαῖαι Μονῶν καλλιεργήσιμοι μένουν ἀκαλλιέργητοι, ἐνῷ πολλαχοῦ πάσχουσι πληθυσμοὶ δι’ ἔλλειψιν γαιῶν καλλιεργησίμων.

§55ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἔχω σύστασίν τινα νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν ἀξιότιμον κύριον ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίαν ἐψηφίσαμεν νόμον, ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης καὶ ὑπ’ αὐτῶν τῶν πραγμάτων, περὶ τῆς τῶν ἐπιτηδευμάτων φορολογίας. Ὁ νόμος οὗτος ἦτο φυσικὴ συνέπεια τοῦ ἀσυζητητεὶ καὶ ἀπαρατηρητεὶ κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 28 Ἰουνίου τῆς παρελθούσης Συνόδου ψηφισθέντος. Τὸ τοιοῦτον ἂς χρησιμεύσῃ ὡς νέα ἀπόδειξις τῆς πλημμελοῦς καὶ ὑπὸ ἀμαθῶν ὑπαλλήλων συντάξεως τῶν ἡμετέρων νόμων, ὧν ἡ ψήφισις ἐπιδιώκεται συνήθως ὑπὸ τῶν Κυβερνήσεων ἄνευ εὐρείας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς συζητήσεως καὶ μελέτης, ἀλλ’ ἐξ ὑφαρπαγῆς, οὕτως εἰπεῖν. Διὰ τοῦτο ἐκ τῶν ψηφισθέντων μεταρρυθμιστικῶν νόμων ἄλλους μὲν δὲν ἠδυνήθησαν μέχρι σήμερον νὰ ἐφαρμόσωσιν, ἄλλους δὲ ἠναγκάσθησαν διὰ νεωτέρων νόμων νὰ τροποποιήσωσιν, ἐν οἷς καὶ τὸν περὶ ἐπιτηδευμάτων. Δυστυχῶς ἡ κατάστασις αὕτη, πρὸ καιροῦ δημιουργηθεῖσα, φαίνεται ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ πρὸς ζημίαν τοῦ τε λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους. Ἐὰν ὀλίγον μελετήσωμεν τὴν ἀρχαιοτέραν νομοθεσίαν, θέλομεν ἰδεῖ πόσον ἐν συγκρίσει τὰ νομοθετήματα ἐκεῖνα, τὰ θεσμοθετηθέντα ἐν χαλεποῖς χρόνοις τῆς συστάσεως τοῦ Βασιλείου ἦσαν τελειότερα τῶν νῦν, ἅτινα δῆθεν ψηφίζομεν καὶ ἅτινα μεταβάλλονται εἰς νόμους, χωρὶς πράγματι ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν γνῶσιν. Συνεχῶς αἱ ἑκάστοτε Κυβερνήσεις καθῆκον ὑπολαμβάνουσι μᾶλλον πρὸς ἐπίδειξιν τὴν ὑποβολὴν σωρείας νομοσχεδίων, ὧν σκοπός ἐστὶν ἡ ἀνατροπὴ τῶν ἐπὶ τῶν προκατόχων αὐτῶν ψηφισθέντων νόμων· δὲν θέλουσι δὲ νὰ ἐννοήσωσιν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις νόμων τὸ μόνον κακὸν, ἀλλ’ ἰδίως ἡ χειρίστη διοίκησις εἶναι τὸ μέγιστον κακόν. Ἐν τῷ χθὲς ψηφισθέντι νόμῳ περὶ ἐπιτηδευμάτων, τῇ προτάσει ἐμοῦ καὶ ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων ἀπηλλάγησαν τοῦ φόρου πάντες οἱ ἐπὶ τῆς κινήσεως τοῦ τροχιοδρόμου ὑπάλληλοι. Ἀλλ’ ὅμως, ὡς καὶ ἄλλοτε παρετήρησα τῷ κ. Ὑπουργῷ, ὁ φόρος οὗτος ἐζητήθη πρὸ ἔτους καὶ πλέον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου νὰ καταβληθῇ παρὰ τῆς Διευθύνσεως τῶν τροχιοδρόμων, ὡς ὀφειλόμενος δῆθεν δι’ ὁλόκληρον τριετίαν, ἀδίκως, ἀφοῦ οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ἦσαν ἡμερομίσθιοι καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν παλαιὸν νόμον, καὶ οὐδέποτε ἐζητήθη ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου αὐτῶν ἐν καιρῷ, ὡς ὁ νόμος κελεύει. Ὁ διευθυντὴς τῆς ἑταιρείας κατέβαλε κατ’ ἀνάγκην τὰ ζητηθέντα, ἅτινα ἤδη καταλογίζει καὶ αὐτός, μιμούμενος τὸ Δημόσιον, εἰς βάρος τοῦ νῦν ὑπηρετοῦντος προσωπικοῦ, ὅπερ ἕνεκα τούτου ἔκτοτε ἔχει κατὰ τὸ μέγιστον μέρος μεταβληθῆ. Καὶ ὅμως οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια περὶ τῶν ἀτυχῶν αὐτῶν ὄντων, ὧν τὴν ἐργασίαν ἐκμεταλλεύονται, διατηροῦντες αὐτοὺς ὡς ἡμερομισθίους, ἄνευ ταμείου περιθάλψεως, καὶ οἵτινες ἐργάζονται δεκαὲξ περίπου ὥρας τὸ ἡμερονύκτιον ἀντὶ γλίσχρου μισθοῦ. Ἐνῷ ἐν τῇ πεπολιτισμένῃ Εὐρώπῃ μεγίστη λαμβάνεται φροντὶς περὶ τῆς βελτιώσεως τῆς τύχης τῶν ἐργατικῶν τάξεων, ἡμεῖς, μὴ προλαμβάνοντες, θ’ ἀφήσωμεν νὰ γεννηθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν ζήτημα ἐργατικὸν, χωρὶς νὰ τὸ ἐννοήσωμεν. Ἐγκαταλείψαμεν δὲ ἄνευ ἐλέγχου καὶ προστασίας τὴν ἑταιρείαν τῶν τροχιοδρόμων, τὴν τοσαύτας παρέχουσαν ὑπηρεσίας εἰς τὸν λαὸν διαρκῶς.

§56Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Πάντες γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐψηφίσαμεν νόμον καταργοῦντα τὸν νόμον περὶ φορολογίας τῶν ζώων καὶ ἐπιβάλλοντα τὴν φορολογίαν ἐπὶ τῶν σφαζομένων. Ὁ οὐσιωδέστερος λόγος, ὁ ὑπαγορεύσας τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ἐκείνου, εἶναι ἡ ἀπαλλαγὴ τῆς κτηνοτροφίας ἀπὸ τῶν καταπιέσεων· ἀλλὰ καθ’ ὃν χρόνον ἡ Βουλὴ ἠσχολεῖτο εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νόμου ἐκείνου διάφορα ἀποσπάσματα, εὔζωνοι καὶ λοιποὶ, ἠσχολοῦντο εἰς τὴν σύνταξιν πλαστῶν καὶ αὐθαιρέτων πρωτοκόλλων, καὶ οὕτως ὅλα τὰ γραφεῖα ἐπληρώθησαν μηνύσεων. Ἐν τούτοις τελευταῖον καὶ ἡ Κυβέρνησις καὶ ἡ Βουλὴ, καὶ τὰ δικαστήρια, νομίζω, ἀνεγνώρισαν, ὅτι δὲν ὑπάρχει νόμος, ὅπως ἐνεργηθῶσιν αἱ μηνύσεις ἐκεῖναι, καὶ τοιουτοτρόπως διετάχθη ἡ ματαίωσις αὐτῶν. Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἀστυνόμοι τινὲς, πολὺ σπεύδοντες πρὸς ἐκδίκασιν τῶν μηνύσεων τούτων, εἰσήγαγον αὐτὰς παρὰ τοῖς Πταισματοδικείοις, οἱ δὲ ἁρμόδιοι πταισματοδίκαι ἢ εἰρηνοδίκαι, ἐξ ὑπερβάλλοντος ἴσως ζήλου πρὸς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἐξέδωκαν πλείστας καταδικαστικὰς ἀποφάσεις. Ἐντεῦθεν ἀγόμεθα εἰς μίαν ἀνισότητα, εὑρισκόμεθα πρό τινος ἐκτρόπου· διότι, ἐνῷ κατὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐλύθη τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ὑπὸ τῶν δικαστηρίων, οἱ πολλοὶ δὲν ἐτιμωρήθησαν, οἱ ἄλλοι καταζητοῦνται διὰ πληρωμὴν φόρου δυνάμει τοιούτων ἀποφάσεων. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐὰν ἐγκρίνῃ καὶ θεωρῇ νόμιμον, νὰ διατάξῃ τὴν ἀναστολὴν τῆς πληρωμῆς, ἢ τὴν διαγραφὴν τῶν ὀφειλομένων πρὸς τὸ Δημόσιον ἕνεκα τοιούτων ἀποφάσεων.

§57Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὡς Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, συγχρόνως δὲ καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τοῦ ἑξῆς ζητήματος. Κατὰ τὸν νόμον περὶ γυμναστικῆς, ὃν ἐψηφίσαμεν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον τῆς Βουλῆς, ἱδρύεται ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων· ἐκ τῆς ἐπιτροπῆς δὲ ταύτης ἐξήρτηται σχεδὸν τὸ σύνολον τῆς γυμναστικῆς κινήσεως ἐν Ἑλλάδι καὶ τῆς συμμετοχῆς Ἑλλήνων ἀθλητῶν εἰς ἀγῶνας τελουμένους ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Μέχρι τῆς σήμερον ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων δὲν φαίνεται ἱδρυθεῖσα, ἢ τοὐλάχιστον δὲν συνέβη εἰς ἐμὲ νὰ μάθω τοῦτο· ἕνεκα δὲ τῆς ἐλλείψεως ταύτης δὲν δυνάμεθα οὔτε τοὺς τεθεσπισμένους Πανελληνίους ἀγῶνας νὰ τελέσωμεν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, οὔτε τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐν Παρισίοις εἰς τὴν Παγκόσμιον Ἔκθεσιν τοῦ ἔτους τούτου νὰ μετάσχωμεν. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ ἐξεύρῃ τρόπον, ἵνα ἐξέλθωμεν τῆς δυσχερείας ταύτης.

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἡ ἐπερώτησις ἀνάγεται εἰς ἰδικήν μου ἐνέργειαν, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ, πιστεύω, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ν’ ἀπαντήσω ἐγώ. Δυστυχῶς δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ παρασκευασθῶσι καὶ δημοσιευθῶσιν ἀμέσως ὅλα τὰ ἐκτελεστικὰ διατάγματα τοῦ περὶ γυμναστικῆς νόμου. Ὡς ἐκ τούτου ἐπῆλθε βραδύτης σὺν ἄλλοις καὶ εἰς τὴν σύνταξιν καὶ δημοσίευσιν τοῦ διατάγματος τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν Ἐπιτροπὴν τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων. Τὸ διάταγμα τοῦτο ἐδημοσιεύθη μόλις πρὸ ὀλίγων ἑβδομάδων, δὲν ἦτο δὲ δυνατὸν ἀμέσως νὰ καταρτισθῇ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη καὶ ἀναλάβῃ τὰ καθήκοντα αὑτῆς καὶ δι’ ἄλλον λόγον καὶ διότι τὸ Παναθηναϊκὸν Στάδιον, ὡς πάντες γινώσκετε, εὑρίσκεται ἀκόμη εἰς χαώδη κατάστασιν, διὸ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐνεργηθῶσιν ἐν αὐτῷ, ἐφέτος τοὐλάχιστον, οἱ Πανελλήνιοι ἀγῶνες. Ἐκ Παρισίων δὲν εἴχομεν πληροφορίας, ἐὰν θὰ τελεσθῶσι τῳόντι οἱ διεθνεῖς ἀγῶνες, οὐδὲ πρόσκλησιν ἐλάβομεν δι’ αὐτούς, ἐξωδίκως δὲ μόνον ἐμάθομεν, ὅτι ἐπῆλθε διαφωνία μεταξὺ τῶν ἀνδρῶν τῶν ἀναλαβόντων ἐκεῖ τὴν διοργάνωσιν τῶν ἀγώνων, δι’ ἣν πιθανώτερον θεωρεῖται, μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης τοὐλάχιστον, ὅτι δὲν θὰ τελεσθῶσιν ἀγῶνες Ὀλυμπιακοὶ κατὰ τὴν Ἔκθεσιν τῶν Παρισίων. Ἐὰν δὲ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνωσιν ἐφέτος οἱ Πανελλήνιοι ἀγῶνες, οἵτινες θὰ ἦσαν προκριματικοὶ τῶν διεθνῶν Ὀλυμπιακῶν, δὲν πρόκειται νὰ χάσωμέν τι.

§59Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλω, κύριε Πρόεδρε, νὰ δηλώσω—διότι συμβαίνει νὰ ἦμαι Πρόεδρος τοῦ «Πανελληνίου Γυμναστικοῦ Συλλόγου»,—ὅτι περιῆλθεν εἰς γνῶσιν μου τὸ ἑξῆς. Οἱ Ὀλυμπιακοὶ ἀγῶνες θὰ τελεσθῶσιν ἀνυπερθέτως ἐν Παρισίοις κατὰ τὸ διάστημα τῆς Ἐκθέσεως· ὡρίσθη δὲ χρόνος τελέσεως τῶν ἀγώνων τούτων τὸ ἀπὸ τοῦ Μαΐου μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου χρονικὸν διάστημα. Εἰς τὴν ἐν Παρισίοις Διεθνῆ Ἐπιτροπὴν πρὸς τέλεσιν τῶν τοιούτων ἀγώνων ἀνῆκε μέχρι τοῦδε ἐκ τῶν ἡμετέρων ὁ κ. Δ. Βικέλας, τούτου δὲ παραιτηθέντος, ἀνετέθη ἡ θέσις αὕτη εἰς τὸν κ. Ἀλέξανδρον Μερκάτην. Παρὰ τούτου ἀκριβῶς ἔλαβον τὴν πληροφορίαν, ὅτι οἱ ἀγῶνες θὰ τελεσθῶσιν ἐν Παρισίοις, ὅτι ἐξεδόθησαν ὅλα τὰ προγράμματα, τὰ ὁποῖα ἔχει ἤδη εἰς χεῖράς του, ἦλθε δὲ καὶ ἠρώτησε καὶ ἐμὲ σήμερον, τί θὰ πράξῃ ὁ «Πανελλήνιος Γυμναστικὸς Σύλλογος». Παρέπεμψα αὐτὸν εἰς τὸν «Σύνδεσμον τῶν Ἑλληνικῶν ἀθλητικῶν καὶ γυμναστικῶν σωματείων», ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἀναγνωρίζεται ὑπὸ τοῦ νόμου περὶ γυμναστικῆς· ἀλλὰ καὶ ὁ Σύνδεσμος οὗτος δὲν δύναται νὰ λειτουργήσῃ, δὲν δύναται νὰ προβῇ εἰς ἐνέργειαν, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ ἡ Ἐπιτροπὴ τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, ἡ ὁποία κατὰ τοὺς ὁρισμοὺς τοῦ νόμου θὰ σύγκηται ἀπὸ Πρόεδρον τὴν Α. Β. Ὑψ. τὸν Διάδοχον Κωνσταντῖνον, ὀνομαστὶ ἀναφερόμενον ἐν τῷ νόμῳ, καὶ ἐννέα ἕτερα μέλη. Ταῦτα φέρων εἰς γνῶσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, καὶ συγχρόνως ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πρὸ ὀλίγου, ὑπέδειξα ὅτι μέχρι τοῦδε δὲν ἐγένετο ἡ σύστασις τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων, καὶ διὰ τοῦτο σταματᾷ πᾶσα κίνησις γυμναστικὴ ἔν τε τῷ ἐσωτερικῷ καὶ τῷ ἐξωτερικῷ. Ἐν τούτοις ἐν Παρισίοις θὰ τελεσθῶσιν, ἐπαναλέγω, οἱ ἀγῶνες, οἱ δ’ ἐν Ἀθήναις δύο γυμναστικοὶ σύλλογοι,— τοὺς ὁποίους ἀντιπροσωπεύομεν, κατὰ σύμπτωσιν, οἱ δύο τῶν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς Βουλευτῶν, ἐγὼ μὲν τὸν «Πανελλήνιον Γυμναστικὸν Σύλλογον,» ὁ δὲ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Στελλάκης τὸν «Ἐθνικὸν Γυμναστικὸν Σύλλογον»,—εἴμεθα μὲν πρόθυμοι νὰ λάβωμεν μέρος εἰς πάντα ἀγῶνα ἐγχώριον ἢ διεθνῆ, ἀλλ’ ἀδυνατοῦμεν νὰ κινηθῶμεν, διότι δὲν ἔχομεν τὴν ἐλευθερίαν νὰ κινηθῶμεν, περιοριζόμενοι ὑπὸ τοῦ νόμου. Ἀνάγκη ταχείας συστάσεως τῆς Ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων.

§60Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§61ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρκεῖ ὅτι ἐψυχράναμεν τοὺς φοιτητὰς τοῦ ἐσωτερικοῦ διὰ τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν· μὴ ἀναγκάζομεν οὕτω καὶ τοὺς ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ νὰ τραπῶσι πρὸς ἄλλα μέρη, ἐπὶ ζημίᾳ ἡμῶν.

§62Ν. ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Πληροφοροῦμαι ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα κατὰ τὸ ἄρθρον 26 τοῦ περὶ ταύτης νόμου πρόκειται νὰ συστήσῃ ὑποκαταστήματα καὶ πρακτορεῖα πρὸς παροχὴν δανείων· μεταξὺ ὅμως τῶν πόλεων, ἐν αἷς πρόκειται νὰ συστήσῃ τοιαῦτα, δὲν συμπεριλαμβάνεται δυστυχῶς, ὡς ἐπληροφορήθην, ἡ Πύλος. Ἡ ἐπαρχία Πυλίας, κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἐκ τῶν πρώτων σταφιδοπαραγωγῶν ἐπαρχιῶν, ἑπομένως δικαιοῦται νὰ τύχῃ πρακτορείου. Δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν βεβαίως νὰ διανύωσιν οἱ κάτοικοι ὁλοκλήρου ἐπαρχίας ἀπόστασιν ὀκτὼ καὶ δέκα ὡρῶν πρὸς εὕρεσιν ὑποκαταστήματος ἢ Πρακτορείου τῆς Τραπέζης, νὰ ὑποβάλλωνται δηλ. εἰς δαπάνας ὁδοιπορικῶν, νὰ χάνωσι δύο καὶ τριῶν ἴσως ἡμερῶν ἐργασίαν, ὅπως τύχωσι τοῦ εὐτελοῦς δανείου, ὅπερ ἡ Τράπεζα πρόκειται νὰ παράσχῃ. Βεβαίως ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἡ ὕπαρξις καὶ ἡ χρησιμότης τῆς Τραπέζης δι’ αὐτοὺς θέλουσιν εἶσθαι ἰδανικαί. Παρακαλῶ ὅθεν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν, οἵτινες ἐξασκοῦσι κατὰ τὸν νόμον τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ τῆς ῥηθείσης Τραπέζης νὰ λάβωσιν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης τὰ προσήκοντα μέτρα.

§63Α. ΣΤΡΑΤΟΣ. Αἱ ἐπαρχίαι Βάλτου καὶ Ἀκαρνανίας, ἔχουσαι πληθυσμὸν 50 χιλιάδων ψυχῶν, ἔκπαλαι ἐζήτησαν ὑποκατάστημα Τραπέζης, ἀλλ’ ἐστάθη ἀδύνατον νὰ συσταθῇ τοιοῦτον, οὔτε ἐκ τῆς Ἠπειροθεσσαλικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία ἦτο πλησιεστέρα, οὔτε ἐκ τῆς Ἐθνικῆς, ἡ ὁποία πολλάκις ὑπεσχέθη τοῦτο. Αἱ ἐπαρχίαι αὗται συνεισφέρουσιν ἀρκετὰ εἰς τὸ Κράτος, ἔχουσι δὲ μεγάλην δυσκολίαν πρὸς ἐξεύρεσιν χρημάτων, δι’ ἔλλειψιν τοιούτου τραπεζικοῦ ὑποκαταστήματος. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἐνεργήσῃ παρὰ τῇ Διοικήσει τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης πρὸς σύστασιν ὑποκαταστήματος, ὅπερ μεγάλως θὰ διευκολύνῃ τὰς ἀνάγκας τῶν μερῶν ἐκείνων.

§64Κ. ΤΟΠΑΛΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ ζητήματος ἀφορῶντος τοὺς ἐκ τῶν πλημμυρῶν κινδύνους. Δὲν λαμβάνω τὸν λόγον δι’ ἐκείνους τοὺς κινδύνους, οἵτινες ἀπειλοῦσι τὸ λεκανοπέδιον τῆς Ἀττικῆς καὶ τὰς πόλεις τῶν Ἀθηνῶν καὶ Πειραιῶς, διότι ἄλλοι εἶναι ἐντεταλμένοι πρὸς τοῦτο, καὶ ἡ Κυβέρνησις μεριμνᾷ, ἐλπίζω, ὅπως ἀποσοβηθῶσιν οἱ τοιοῦτοι κίνδυνοι, ἀλλ’ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐπὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι τὴν πρωτεύουσαν τῆς ἐπαρχίας μου καὶ ἅτινα σκοποῦσι τὴν ἀπὸ πλημμυρῶν προφύλαξιν αὐτῆς, περὶ τῆς διευθετήσεως δηλ. τῶν χειμάρρων Ἀναύρου καὶ Κραυσίνδωνος. Τὰ ἔργα ταῦτα, κατασκευασθέντα πρὸ 10 περίπου ἐτῶν, ἀφέθησαν ἔκτοτε εἰς τὴν τύχην των, διότι, ὡς ἐγένοντο, δὲν ἀνήκουσιν οὔτε εἰς τὴν τάξιν τῶν δημοτικῶν, οὔτε εἰς τὴν τῶν δημοσίων, οὔτε εἰς τὴν τῶν λιμενικῶν ἔργων. Κατεσκευάσθησαν δυνάμει εἰδικοῦ νόμου, τοῦ ᾼΧΚʹ τῆς 14 Δεκεμβρίου 1887, ὁ ὁποῖος προέβλεψε μὲν τὴν διευθέτησιν τῆς κοίτης τῶν εἰς τὸν λιμένα ἐκβαλλόντων τούτων χειμάρρων, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ τὴν ἐπισκευήν. Παρῆλθεν ἔκτοτε, ὡς εἶπον, δεκαετία, καὶ τὰ ἔργα ταῦτα κινδυνεύουν νὰ καταστραφῶσι καθ’ ὁλοκληρίαν· σημειώσατε δὲ, ὅτι ἡ δαπάνη αὐτῶν ἀνῆλθεν εἰς πολλὰς ἑκατοντάδας χιλιάδων δραχμῶν, διότι δὲν εὑρίσκεται ὁ ἁρμόδιος, ἵνα ἐπιληφθῇ τῆς ἐπισκευῆς τῶν ἔργων αὐτῶν. Ὁ νόμος ΑΦΠΗʹ τῆς 17 Δεκεμβρίου 1887, ὁ ὁποῖος εἶναι προγενέστερος τοῦ ῥηθέντος εἰδικοῦ νόμου, ἀπαγορεύει εἰς τὰ λιμενικὰ ταμεῖα νὰ ποιῶσι τῶν χρημάτων αὐτῶν χρῆσιν ἄλλην τῆς διὰ λιμενικὰ ἔργα προωρισμένης. Ἀλλ’ εἶναι ἡ διευθέτησις τῆς κοίτης τῶν ῥηθέντων χειμάρρων ἔργον λιμενικὸν ἢ ὄχι; Δὲν ἔλαβον τὸν λόγον, οὔτε σκοπῶ νὰ ἐξετάσω τοῦτο. Βεβαίως συνδέονται τὰ ἔργα ταῦτα ἀναποσπάστως οὐ μόνον μετὰ τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦ λιμένος· ἀλλὰ δὲν σκοπῶ νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ θελήσῃ νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ εἴδους τῶν ἔργων τούτων, διότι ἐγὼ μόνον τὴν ἐπισκευὴν τῶν ἔργων συνιστῶ. Ἐὰν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δύναται διὰ δαπάνης τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων νὰ ἐπισκευάσῃ τὰ ἔργα ταῦτα, ἂς προβῇ εἰς τοῦτο· ἐὰν δὲ νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο διὰ δαπάνης τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, τὸν παρακαλῶ νὰ ἐπιληφθῇ τούτου· ἐὰν ὅμως φρονῇ, ὅ,τι δὲν εἶναι δυνατὸν δυνάμει τοῦ ὑπάρχοντος νόμου νὰ ἐπισκευασθῶσι τὰ ἐν λόγῳ ἔργα, τότε δέον συντόμως νὰ προκαλέσῃ εἰδικὸν νόμον, πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ ψηφισθέντος πρὸ δεκαετίας νόμου, ὅπως ἀνατεθῇ εἰδικῶς εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον καὶ ἡ διευθέτησις καὶ ἡ ἐπισκευὴ τῶν καταρρεόντων ἔργων, πρὸς πρόληψιν ἐνδεχομένων μεγίστων ζημιῶν διὰ τὴν πόλιν τοῦ Βόλου καὶ τελείας καταστροφῆς αὐτῶν.

§65Α. ΒΙΤΑΛΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν νὰ ζητήσῃ τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἐψηφίσθη πρὸ ἑνὸς ἔτους, περὶ κατασκευῆς δεξαμενῆς ἐν Σύρῳ καὶ τροποποιήσῃ αὐτὸν οὕτως, ὥστε ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον τοῦτο. Διότι οἱ ἐργολάβοι διατείνονται, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀτελὴς, καὶ οὕτω καταστρέφεται ὁ τόπος. Εἶναι δὲ ἡ δεξαμενὴ ἡ μόνη πνοὴ, ἡ ὁποία ἀπομένει εἰς τὴν Σῦρον.

§66Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ποία εἶναι τὰ κωλύματα, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἐκτελεῖται τὸ ἔργον;

§67Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Θὰ ἐξετάσω καὶ θὰ ἀπαντήσω.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως δαπάνης ἐκ δραχμῶν 110,000 διὰ τὴν μετατροπὴν τοῦ πρώην Σχολείου τῶν ὑπαξιωματικῶν εἰς Βʹ Νοσοκομεῖον κλπ. Ἡ ἔκθεσις θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 237). Οἱ βουλευταὶ κ. κ. Π. Τυπάλδος καὶ Σπ. Στάης ὑποβάλλουσι τὴν ἑπομένην σύστασιν: «Παρακαλεῖται ἡ Σ. Κυβέρνησις, ὅπως ποιήσηται τὰ κατάλληλα διαβήματα παρὰ τῇ Ὑψ. Πύλῃ, ἵνα ἐπιτραπῇ ἡ ἀνέγερσις μνημείων ἐπὶ τῶν τάφων τῶν Ἑλλήνων στρατιωτῶν τῶν ἐν ταῖς μάχαις Γριμπόβου, Πέντε Πηγαδίων καὶ Ἀνωγείων πεσόντων, ἀναλόγων τῶν ὑπὸ τῆς Ὑψ. Πύλης ἐγερθέντων διὰ τοὺς στρατιώτας αὐτῆς τοὺς ἐν Δομοκῷ πεσόντας.» Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ΧΜΗʹ νόμου.

§69ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προηγεῖται ἓν ἄλλο.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Ἐγένετο παράκλησις, ὅπως ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην συζήτησιν τὸ νομοσχέδιον περὶ φαλαγγιτῶν. Ἐπειδὴ συμπίπτει αὔριον ἡ 25 Μαρτίου, νομίζω ὅτι ἐκπληροῦμεν καθῆκον πρὸς ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἐδημιούργησαν τὴν ἡμέραν τῆς αὔριον, ἐὰν ψηφίσωμεν σήμερον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§71ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§72ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προβιβασμοῦ τῶν λοχαγῶν καὶ ταγματαρχῶν τῆς ἐνεργοῦ φάλαγγος». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§73Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ διατάξῃ νὰ συνταχθῶσι κατάλογοι τῶν τοιούτων ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι νὰ κατατεθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν.

§74Ν. ΤΣΑΜΑΔΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρτιωτικῶν). Τῶν φαλαγγιτῶν;

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§76Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι εὐτυχεῖς, διότι μετὰ παρέλευσιν ἑνὸς τετάρτου αἰῶνος ἐλήφθη πρόνοια περὶ αὐτῶν.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 82 τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν ΧΜΗʹ νόμου.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Περιῆλθον εἰς ἐμὲ τρία νομοσχέδια· ἓν φέρον χρονολογίαν 25 Μαρτίου καὶ ὑπογραφὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕτερον φέρον ἡμερομηνίαν 21 Μαρτίου καὶ ὑπογραφὴν τοῦ Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, καὶ προσέτι ἕτερον οὐδεμίαν φέρον ὑπογραφὴν καὶ ἡμερομηνίαν.

§79ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι τροπολογία, ἣν ὑπέβαλον ἐγὼ, καὶ ἥτις ἐγένετο δεκτὴ καὶ ἐψηφίσθη.

§80Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ πρὸς συζήτησιν κείμενον;

§81Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§82Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον πρόκειται νὰ κανονίσῃ οὐχὶ τὸ μέλλον, ἀλλὰ τὸ παρελθόν. Ἐὰν ἠσχολούμεθα εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν διατάξεων, αἱ ὁποῖαι κανονίζουσι τὴν ἐνέργειαν καὶ τὴν διεύθυνσιν τῶν ἐκλογῶν, ἤθελεν εἶσθαι κατάλληλος ἡ ὥρα, ἵνα μεριμνήσωμεν, ἐὰν καλῶς ἢ κακῶς διετάχθησαν τὰ περὶ τούτου διὰ τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν. Ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ὁ νόμος οὗτος ἐξεδόθη μέχρι τοῦδε οὐδέποτε ἐπροτάθη ἀντίρρησις, οὐδὲ δισταγμὸς, περὶ τῶν ἐννοιῶν τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ εἰρημένου νόμου, ἢ περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Διὰ ποίαν δὲ αἰτίαν προέτεινε τὸ μέτρον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις; Βεβαίως διὰ νὰ κανονίσῃ τὸ παρελθόν· διότι οὐδεμία ἀνάγκη ἐνεδείχθη, ἵνα κανονισθῇ τὸ μέλλον κατ’ ἄλλον τρόπον ἢ ὡς ἔχει κανονισθῆ διὰ τοῦ ἄρθρου 38. Ποῖον δὲ εἶναι τὸ παρελθόν; Ὑπῆρξε παράβασις τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ νόμου περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν, ἐπειδὴ δὲ ἡ παράβασις αὕτη τοῦ ἄρθρου ἐκείνου χαρακτηρίζεται ὡς πλημμέλημα, ἐπετελέσθη διὰ τῆς παραβάσεως τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ νόμου πρᾶξις ἀξιόποινος, τιμωρουμένη ὡς πλημμέλημα, καὶ ἐπελήφθησαν αὐτῆς, ὅπως δικάσωσι καὶ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον κατὰ τῶν διαπραξάντων τὸ πλημμέλημα τοῦτο, τὰ ἁρμόδια δικαστήρια. Τί δὲ σκοποῦμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον προετέθη εἰς συζήτησιν; Σκοποῦμεν, πρᾶξιν ἔχουσαν ἀξιόποινον χαρακτῆρα καὶ ἀναγραφεῖσαν ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς πλημμέλημα, νὰ χαρακτηρίσωμεν ὡς μὴ ἀξιόποινον, καὶ ν’ ἀφαιρέσωμεν οὕτως ἀπὸ τὰς χεῖρας τοῦ δικαστοῦ ἐκείνους, οἵτινες προσάγονται ἐνώπιον τοῦ Δικαστηρίου τῶν Πλημμελειοδικῶν διὰ νὰ δικασθῶσιν ὡς ὑπαίτιοι τοῦ πλημμελήματος τούτου. Τὸ πρᾶγμα πρέπει νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ ἠθικὴν ἔποψιν, καὶ νομίζω ὅτι ἡ ἠθικὴ σημασία αὐτοῦ εἶναι μεγίστη. Δὲν γνωρίζω τίνες τῶν Βουλευτῶν περιέπεσαν εἰς τὴν παράβασιν ταύτην, οὔτε ἂν εἶναι πολλοὶ ἢ ὀλίγοι· ἀλλ’ οἱοιδήποτε καὶ ὁσοιδήποτε ἂν ἦναι οἱ περιπεσόντες εἰς αὐτὴν, ὑπεράνω αὐτῶν εἶναι τὸ συμφέρον τῆς Πολιτείας, τὸ δὲ συμφέρον τῆς Πολιτείας εἶναι νὰ ἐφαρμόζωνται οἱ νόμοι, ἵνα διδάσκωμεν τοὺς πολίτας νὰ σέβωνται τοὺς νόμους καὶ ὑπακούωσιν εἰς αὐτοὺς, νὰ διδάσκωμεν δὲ καὶ τὰ ὄργανα τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, ὅτι πρέπει νὰ ἐκτελῶσι τοὺς νόμους. Ἡμεῖς ἀντὶ τούτου σπεύδομεν, ὡς νομοθετικὴ ἐξουσία, ν’ ἀφαιρέσωμεν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῶν δικαστῶν ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι προσάγονται ἐνώπιον αὐτῶν ὡς ὑπόδικοι, καὶ πρὸς τοῦτο οἱ Ὑπουργοὶ μᾶς ζητοῦσι νὰ μεταβάλωμεν τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος ἔχει χαρακτηρίσει τὴν πρᾶξιν ὡς ἀξιόποινον, καὶ νὰ κηρύξωμεν αὐτὴν ὡς μὴ ἀξιόποινον, ἵνα μὴ δικασθῶσι μηδὲ τιμωρηθῶσιν οἱ παραβάντες τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου, διότι εἰσὶ Βουλευταί. Καὶ ἐπενοήθη, ἵνα περικαλυφθῇ ἡ ἀσχήμων αὕτη πρᾶξις, νὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο διὰ πλαγίας ὁδοῦ, καὶ οὐχὶ ἀπ’ εὐθείας. Ἐπροτάθη λοιπὸν ὡς ὅρος ἀναγκαῖος, ὅπως χαρακτηρίζηται ἡ πρᾶξις αὕτη ἀξιόποινος, τὸ νὰ προταθῇ ὑπό τινος τῶν ἐκλογέων ἔνστασις, καθ’ ὃν χρόνον οἱ Βουλευταὶ προσέρχονται νὰ καθήσωσιν ἐπὶ τῆς ἕδρας τῶν μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν. Οὕτως, ἂν δὲν ἐπροτάθη τοιαύτη ἔνστασις, ἡ πρᾶξις δὲν εἶναι πλέον ἀξιόποινος. Ἀλλ’ ἂν τοιοῦτος ὅρος κατ’ ἀναλογίαν ἀχθῇ ἐπὶ πασῶν τῶν πράξεων, τὰς ὁποίας οἱ νόμοι ἐχαρακτήρισαν ἐγκληματικάς, θέλομεν ἔχει τὸ πάνδημον σκάνδαλον, ἐάν τις φέρῃ τὸ πιστόλιον εἰς τὴν χεῖρα καὶ σκοπεύῃ νὰ πυροβολήσῃ κατά τινος, ἡ πρᾶξις νὰ μὴ ἦναι ἀξιόποινος, ἐὰν δὲν ἐπροτάθη ὑπό τινος ἡ ἀντίρρησις, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πυροβολήσῃ, διότι οἱ νόμοι τιμωροῦσι τοὺς πυροβολοῦντας κατ’ ἀνθρώπων. Λοιπὸν τὰ ἐγκλήματα δὲν εἶναι πλέον ἐγκλήματα, ἐὰν δὲν ἐπροτάθη ἀντίρρησις, καὶ ἀναγνωρίζονται ὡς ἐγκλήματα, μόνον ὅταν ἐπροτάθη εἰς τὸν ἐγκληματοῦντα ἡ ἀντίρρησις, ὅτι εἶναι ἔγκλημα αὐτὸ τὸ ὁποῖον πράττει; Ὁ πλαστογράφος, ἐὰν δὲν προβάλητε ἀντίρρησιν ὅτι δὲν πρέπει νὰ μεταβάλῃ τὸ πιστὸν κείμενον, πρέπει νὰ μείνῃ ἀτιμώρητος; Εἰς ποῖον μέρος τοῦ κόσμου ἐγένετο παραδεκτὴ τοιαύτη ἀρχή; Δὲν εἶναι ἐγχείρημα μᾶλλον ἐπικίνδυνον ἐν Πολιτείᾳ εὐνομουμένῃ ἢ ἡ μία ἐξουσία νὰ ὑφαρπάζῃ τὰ δικαιώματα τῆς ἄλλης, ἢ νὰ ἀναιρῇ αὐτά. Συγκρούεται ἡ μία ἐξουσία πρὸς τὴν ἄλλην, ἡ νομοθετικὴ πρὸς τὴν δικαστικὴν, ἀφαιρεῖ ἡ μία τὰ ἀντικείμενα τὰ ὁποῖα ὑπάγονται εἰς τὴν ἑτέραν· ἐγχείρημα ὄντως ἐπικίνδυνον, καὶ διὰ τοῦτο προτρέπω τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτου νομοσχεδίου. Ὅτε ἐκανονίζοντο τὰ περὶ ἀμνηστείας ἐν τῷ Συντάγματι, ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀφῄρεσεν ἀπὸ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας τὸ δικαίωμα τῆς ἀμνηστείας τῶν ἀξιοποίνων πράξεων. Ἀνέγνων δὲ ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς Συνελεύσεως ὑπόμνημά τινος, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβάλει εἰς αὐτὴν, δι’ οὗ ἐδικαιολόγει τὴν ψῆφον αὑτοῦ, δι’ οὗ ἔδιδε τὸν λόγον διατὶ ἀφῃρέθη ἀπὸ τῆς νομοτελεστικῆς ἐξουσίας τὸ δικαίωμα τῆς κηρύξεως ἀμνηστείας τῶν πλημμελημάτων ἢ κακουργημάτων. Τὴν ἀμνηστείαν μόνον γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους πρέπει νὰ παριστῶσιν ἀναγκαίαν· δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ ἀμνηστεύωνται διὰ Β. Διατάγματος, ἀλλὰ μόνον διὰ νόμου, διὰ νὰ δίδηται ἀφορμὴ, ἔγραφεν ὁ συντάξας τὸ ὑπόμνημα ἐκεῖνο, ὅταν προτείνωνται τοιούτου εἴδους νομοσχέδια εἰς τὴν Βουλὴν, νὰ ἐκτίθηνται καὶ οἱ λόγοι, δι’ οὓς προτείνονται, καὶ ν’ ἀποδεικνύηται ὅτι διὰ τῆς προτεινομένης ἀμνηστείας ἐξυπηρετεῖται γενικὸν συμφέρον τοῦ Κράτους καὶ οὐχὶ συμφέροντα ἀτόμων. Λόγον τοιοῦτον δὲν εὑρίσκω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ, τὸ ὁποῖον οὐδὲν ἄλλο εἶναι ἢ νομοσχέδιον ἀμνηστείας.

§83Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐν ὀλίγοις θ’ ἀπαντήσω εἰς ὅσα ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς προέταξε κατὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Βεβαίως δὲν πρόκειται περὶ ἀμνηστείας. Ἡ ἀμνηστεία ἀναφέρεται πάντοτε εἰς τὸ παρελθόν· οἱ νόμοι δὲ ἀναφέρονται εἰς τὸ μέλλον, κατὰ γενικὸν κανόνα. Κατ’ ἐξαίρεσιν δύναται νὰ δοθῇ εἰς νόμον τινὰ ὀπισθενεργὸς δύναμις, κατὰ κανόνα ὅμως οἱ νόμοι ἀναφέρονται εἰς τὸ μέλλον. Τώρα εἶναι ξένον ζήτημα, ἐὰν νόμος ποινικὸς, μεταβάλλων τοὺς ὅρους τοῦ ποινικοῦ νόμου ἐπὶ τὸ ἐπιεικέστερον, δύναται νὰ ἀναδράμῃ εἰς τὸ παρελθόν. Τοῦτο εἶναι ἀντικείμενον ἑρμηνείας τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας. Δὲν νομοθετοῦμεν ἡμεῖς διὰ τοῦ νόμου τούτου διὰ τὸ παρελθὸν, νομοθετοῦμεν διὰ τὸ μέλλον. Ἐὰν δυνάμει τῶν κανόνων τῶν ἑρμηνευτικῶν τὰ δικαστήρια καθιερώσωσι τὸν κανόνα, ὅτι νόμος ποινικὸς ἐπιεικέστερος ἐφαρμόζεται καὶ ἐπὶ τοῦ παρελθόντος, τοῦτο δὲν ἔχει ἐπιρροὴν εἰς τὴν παραδοχὴν τοῦ νόμου. Ἐὰν ὁ νόμος παρουσιάσῃ ἄτοπον, ὁ νομοθέτης ὀφείλει νὰ μεταρρυθμίσῃ τὸν νόμον πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἀτόπων. Ὅτι τὸ ἄρθρον 38 τοῦ νόμου αὐτοῦ ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ 82 ἐπαρουσίασεν ἄτοπα, οὐδεμία ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἀρκεῖ νὰ ἀναφέρω, ὅτι τὰ δικαστήρια εὑρέθησαν πρὸ ἀπροχωρήτου. Καὶ ἔχομεν, Κύριοι, παράδοξον ἀπόφασιν, ὅτι Συμβούλιον ἀνωτέρου δικαστηρίου ἀπήλλαξε, τίνα νομίζετε; Νομικὸν σύμβουλον τοῦ Κράτους, ὑποπεσόντα εἰς τὸ παράπτωμα, περὶ οὗ προνοεῖ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον.

§84ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγῳ συναδελφότητος!

§85ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομικὸς σύμβουλος τοῦ Κράτους εὑρέθη εἰς δύσκολον θέσιν, καὶ ἠναγκάσθη τὸ Συμβούλιον τῶν ἐνταῦθα Ἐφετῶν νὰ ἑρμηνεύσῃ τὸν νόμον πλατύτατα καὶ νὰ ἀπαλλάξῃ αὐτόν. Πανταχόθεν ἠγέρθησαν παράπονα κατὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ...

§86Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐλήφθη πρόνοια περὶ ἀναιρέσεως τοῦ βουλεύματος τοῦ Συμβουλίου τῶν Ἐφετῶν; Τοῦτο ἦτο καθῆκον τοῦ Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης.

§87ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Πλεῖστοι διατελοῦντες ἐν δημοσίᾳ ὑπηρεσίᾳ ἢ Βουλευταὶ ὑπέπεσαν εἰς τὸ ἄτοπον τοῦτο. Ὀφείλομεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἡ διάταξις τοῦ νόμου, ἥτις ἀπαγορεύει εἰς τὸν Βουλευτὴν ἢ τὸν δικαστὴν, τὸν ἐκπληροῦντα τὰ καθήκοντά του, νὰ λαμβάνῃ μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, εἶναι διάταξις, ἡ ὁποία πρέπει νὰ μένῃ ἐν ἰσχύϊ; Ὁ λόγος τῆς διατάξεως ταύτης δικαιολογεῖ τὴν διάταξιν; Νομίζω, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἐγένετο, πληροῦται ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου. Τίς εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου; Νὰ μὴ ὑπάρξῃ δυσπιστία εἰς τοὺς ἐκλογικοὺς συλλόγους, εἴτε εἰς πάντα ἐκλογέα, περὶ τῆς ἀμερολήπτου ἐξασκήσεως τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον τὸ μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἔχει. Διὰ τῆς τροπολογίας, ἡ ὁποία ἐγένετο, δὲν ἐπιτρέπεται εἰς Βουλευτὴν, διατελοῦντα ἐν ἐνεργείᾳ, νὰ ἐκπληρώσῃ τὰ καθήκοντα μέλους τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ κατὰ τοῦτο ἀπεσύραμεν τὸ πρῶτον νομοσχέδιον. Ἀλλ’ ἐπιτρέπομεν εἰς πάντα ἐκλογέα, εἰς πάντα ἐνδιαφερόμενον, εἰς πάντα συναγωνιζόμενον, ἂν θέλῃ, νὰ ποιήσηται χρῆσιν τοῦ δικαιώματος αὑτοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος τῷ δίδει, πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐκλογῆς, ἢ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς, ἐὰν παρασταθῇ. Καὶ ὑποθέσατε, Κύριοι, πρόσωπον παρέχον πᾶσαν ἐμπιστοσύνην. Λάβετε ἕνα Ἀρεοπαγίτην, ὅστις εἶναι μακρὰν τῶν ἐκλογικῶν παθῶν, μακρὰν τῶν πολιτικῶν παθῶν, καὶ εἰς τὴν ἀμεροληψίαν τοῦ ὁποίου ἔχουσι πλήρη πεποίθησιν οἱ ἐνδιαφερόμενοι, οἱ συναγωνιζόμενοι, ὅλοι οἱ ἐκλογεῖς. Διατὶ, Κύριοι, ἀπὸ αὐτὸν τὸν δικαστὴν, ἀπὸ αὐτὸν τὸν Ἀρεοπαγίτην, τὸν παρέχοντα πᾶσαν ἀξιοπιστίαν, ν’ ἀφαιρέσωμεν τὸ δικαίωμα νὰ ἑδρεύσῃ ἐν τῇ ἐφορευτικῇ ἐπιτροπῇ, ὅταν διὰ τῶν γνώσεων αὑτοῦ, ὅταν διὰ τῶν φώτων αὑτοῦ δύναται τὰ μάλα νὰ συντελέσῃ πρὸς ἀμερόληπτον ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς; Τοῦτο λοιπὸν προσθέτει ὁ νόμος· ἐξαιροῦνται οἱ Βουλευταὶ, ἐξαιροῦνται οἱ διατελοῦντες ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ· ἀλλ’ ἐὰν, καίπερ ἐξαιρούμενοι, προσέλθωσι καὶ λάβωσι μέρος, οἱ δὲ ἐκλογικοὶ σύλλογοι ἔχωσιν εἰς αὐτοὺς πλήρη πεποίθησιν, πλήρη ἐμπιστοσύνην, καὶ οὐδεὶς ἐκλογεὺς, οὐδεὶς ἐνδιαφερόμενος, οὐδεὶς συναγωνιζόμενος ζητῇ τὴν ἐξαίρεσιν αὐτῶν, δὲν βλέπω, Κύριοι, διὰ τίνα λόγον νὰ μὴ λαμβάνωσιν οὗτοι μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς. Καὶ περὶ Βουλευτῶν ἰδιαιτέρως προκειμένου, ἐὰν οἱ ἐκλογεῖς δὲν ἔχωσι καμμίαν δυσπιστίαν εἰς τὸν Βουλευτὴν, τὸν ὄντα μέλος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἐὰν οὗτος, ὡς ἐκ τῆς θέσεως του, παρέχῃ πλήρη ἐμπιστοσύνην εἰς αὐτοὺς, πιστεύω ὅτι ἡ παρουσία τοῦ Βουλευτοῦ ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας βεβαίως θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν μᾶλλον ἀμερόληπτον διεξαγωγὴν τῆς ἐκλογῆς, εἰς τὴν πεφωτισμένην λύσιν τῶν ζητημάτων, τὰ ὁποῖα θὰ ἐγερθῶσι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς. Μήπως στερεῖ τοὺς ἐκλογεῖς κανενὸς δικαιώματος τὸ νομοσχέδιον τοῦτο; Μήπως παραβιάζει κανὲν δικαίωμα αὐτῶν; Ἔχουσι τὸ δικαίωμα, ὅπως ἔχει διατυπωθῆ ἡ τροπολογία, καὶ δι’ ἁπλῆς παρατηρήσεως νὰ ἀναγκάσωσι τὸν Βουλευτὴν, τὸν ὑπάλληλον τὸν διατελοῦντα ἐν ὑπηρεσίᾳ, νὰ ἀπόσχῃ τῆς ἐξασκήσεως τῶν καθηκόντων μέλους ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Δὲν προσκρούει, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον οὐδὲ εἰς τοὺς κανόνας τοῦ δικαίου· ἔχω δὲ τὴν πεποίθησιν, ὅτι μᾶλλον θὰ συντελέσῃ εἰς τὴν νομιμωτέραν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν.

§88ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἐξηγήσω καὶ παρόντος τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος ἐκεῖνα, ἅτινα ἡ ἀνάπτυξις, ἣν ἐπὶ τοῦ θέματος πρὸ δύο ἡμερῶν ἐποιησάμην, ἀπόντος αὐτοῦ, κατέστησε καταληπτὰ εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, καίτοι δὲν ἐλέχθησαν οὕτως ὡρισμένως, ὅσον θὰ λεχθῶσι σήμερον. Παρετήρησα κατὰ τὴν ἡμέραν ἐκείνην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι πρόκειται προφανῶς περὶ νομοσχεδίου, οὗτινος ἡ ὑποβολὴ δὲν ἔχει λόγον ἐπικειμένην τινὰ ἐκλογὴν, δι’ ἣν νὰ ᾖναι ἀπαραίτητον ἐπειγόντως νὰ κανονισθῶσιν ἄλλως κατὰ τὴν γνώμην αὐτῆς τὰ πράγματα, διότι εἶναι κοινῶς γνωστὸν, ὅτι λόγος ἴδιος προεκάλεσε τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ὅτι τὸ κατ’ ἐμὲ διάκειμαι συμπαθῶς πρὸς τοὺς βεβαίως ἐκ τελείας ἀγνοίας ἢ ἀμνημοσύνης ἐκτεθέντας εἰς τὸ νὰ μετάσχωσιν—ἄνευ οἱουδήποτε σκανδάλου—τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν ἐν διαφόροις ἐκλογαῖς· ἂν δὲ ἤμην κυβερνήτης, πιθανῶς ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἤθελον προκαλέσει τὴν ἐφαρμογὴν τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 39 τοῦ Συντάγματος, τῆς μηδέποτε μέχρι τοῦδε ἐφαρμοσθείσης, δι’ ἧς, προκειμένου περὶ πολιτικοῦ παραπτώματος, ἐπιτρέπεται ἡ χορήγησις ἀμνηστίας ὑπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, τῇ εὐθύνῃ πάντοτε τοῦ προτείνοντος αὐτήν· Ὑπουργοῦ· ἀφοῦ ὅμως ἄλλως ἡ Κυβέρνησις ἔκρινε καὶ εἰσήγαγε τοιοῦτο νομοσχέδιον ἐνταῦθα, ἐνόμιζον ὅτι εἶχον καθῆκον νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ὑποδείξω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν ἦτο καλῶς συντεταγμένον, καὶ ἀποβλέπων εἰς τὸ μέλλον, δι’ ὃ ἦτο ἀνάγκη, ἡ διάταξις, ἡ μέλλουσα ν’ ἀντικαταστήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν, νὰ ὑπάρχῃ ῥητὴ, σαφὴς, καταληπτὴ καὶ αὐστηρὰ, εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ ὑποπέσωμεν ἐκ νέου εἰς ὅμοια παραπτώματα, ὑπέβαλον τὴν τροπολογίαν μου, διότι ἐνόμιζον, ὅτι δι’ αὐτῆς τὸ ἄτοπον διορθοῦται, ἀφοῦ ἄλλως εἶναι προφανὲς, ὅτι ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς θέλει ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον, ἡ δὲ τροπολογία αὕτη ἐγένετο δεκτὴ ἀντὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπειδὴ δ’ ἔρχεται ὥρα νὰ ἐξηγηθῇ ἐκεῖνο, ἐφ’ οὗ καλῶς ἐπέστησε τὴν προσοχὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, ὅτι φαινόμεθα νομοθετοῦντες διὰ τὸ παρελθὸν, λέγω ὅτι ἐν τῇ τροπολογίᾳ ταύτῃ καὶ τῷ ἀρχικῷ νομοσχεδίῳ, ὅπερ κατὰ τοῦτο δὲν διέφερε, οὐδὲν περιέχεται τὸ δεικνύον ὅτι νομοθετοῦμεν διὰ τὸ παρελθόν· διότι ἡ διάταξις εἶναι ἀπολύτως τοιαύτη, ὁποίαν ἠθέλομεν νομοθετήσει, ἂν προέκειτο σήμερον τὸ πρῶτον νὰ εἰσαχθῇ ὁ ἐκλογικὸς νόμος. Τί λέγει ἡ διάταξις; (ἀναγινώσκει): «Εἰς τὴν αὐτὴν ποινὴν ὑποβάλλονται οἱ κατὰ τὸν χρόνον τῆς ἐκλογῆς στερούμενοι τῶν ἐν ἄρθρῳ 38 ὁριζομένων προσόντων καὶ μὴ ἀπέχοντες τῆς ἐκτελέσεως καθηκόντων ἐν τῇ ἐφορευτικῇ ἐπιτροπῇ, ἂν ἀποδεικνύηται ἐκ τοῦ βιβλίου τῶν πρακτικῶν, ὅτι διὰ παρατηρήσεως ἢ ἐνστάσεως ἐζητήθη ἡ ἀποχὴ αὐτῶν κατὰ τὰ ἐν ἄρθρῳ 57 ὁριζόμενα». Ἀφ’ ἧς ἡμέρας ἰσχύσῃ τὸ κείμενον τοῦτο, δημοσιευόμενον ὡς νόμος τοῦ Κράτους, αὕτη ἡ διάταξις ὑποκαθίσταται εἰς τὴν προγενεστέραν, καὶ ἡ πρᾶξις ἡ τιμωρουμένη ἄνευ οὐδεμιᾶς διακρίσεως, διότι καὶ μόνον τις τυπικῶς παρευρέθη μετέχων τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, τοὐντεῦθεν θέλει τιμωρεῖσθαι, μόνον ἂν γενομένης ἐνστάσεως ἢ παρατηρήσεως δὲν ἀπέσχεν ὁ μετασχὼν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς. Ὅταν ἡ διάταξις αὕτη νομοθετῆται, ἵνα ἰσχύσῃ ὅπως ἰσχύει πᾶσα διάταξις νόμου, μὴ ἀκολουθουμένη ὑπὸ τοῦ ῥητοῦ ὅρου, ὅτι ἔχει ἀναδρομικὴν δύναμιν,—πρᾶγμα ὅπερ κατ’ ἀρχὴν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν νομοθέτην νὰ πράξῃ,—ἡ διάταξις αὕτη ἔχει τὴν αὐτὴν, ἣν πᾶσα ἄλλη τοιαύτη, δύναμιν, θὰ ἰσχύσῃ ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς δημοσιεύσεως, καὶ οὐδεὶς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι ἀποβλέπει εἰς τὸ παρελθόν. Μένει ὅμως ἡ συνείδησις, ἣν ἔχομεν, τοῦ λόγου, δι’ ὃν εἰσήχθη ἡ πρότασις αὕτη, καὶ βεβαίως ἡ συνείδησις αὕτη στενοχωρεῖ...

§89ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Ἡ ratio legis.

§90ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ ratio legis, ὡς λέγει ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ἀττικῆς... Ἀλλ’ ἡ συνείδησις αὕτη, ἣν ἔχομεν ἡμεῖς, ἀνάγεται εἰς τὴν ἰδίαν ἡμῶν εὐθύνην τὴν ἐνδιάθετον, διότι ὁ καθεὶς ψηφίζει τὸ νομοσχέδιον δι’ ὃν λόγον αὐτὸς κρίνει, καὶ ὁ καθεὶς καταψηφίζει αὐτὸ δι’ ὃν λόγον αὐτὸς κρίνει· τὸ Δικαστήριον δὲ εἶναι ὁ ἐπίσημος ἑρμηνεὺς τοῦ κειμένου ἐν ταῖς εἰδικαῖς περιστάσεσιν, αἵτινες θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς αὐτὸ, καὶ τὸ Δικαστήριον οὐδέποτε εἶναι δυνατὸν νὰ δεχθῇ, ὅτι τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὡς εἶναι διατετυπωμένον, ἔχει ἀναδρομικὸν χαρακτῆρα, καὶ αἱ ἐξηγήσεις αἱ δοθεῖσαι ταύτην τὴν ἑσπέραν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης,—ὅστις εἶναι ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον, καὶ βεβαίως, εἰσηγούμενος αὐτὸ, ἑρμηνεύει τὴν ἐπίσημον γνώμην, ἣν ἡ Κυβέρνησις εἶχε καθ’ ὃν χρόνον προέβαλε τὸ νομοσχέδιον,—καὶ τῆς συζητήσεως τῆς ἐνταῦθα γενομένης τὰ πορίσματα θὰ πείσωσι τὸ Δικαστήριον, ὅτι ὀφείλει νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, ὡς ἂν μὴ προεκαλεῖτο διὰ τὸ παρελθόν. Μένει μόνον τοῦτο εἰς τὸ Δικαστήριον νὰ ἐξετάσῃ, μήπως ἐν τῇ κειμένῃ νομοθεσίᾳ, ἢ ἐν ταῖς ἀρχαῖς τοῦ δικαίου τοῦ ποινικοῦ, ὑπάρχῃ τι τὸ ἐξαναγκάζον τὸ Δικαστήριον τὰ περὶ τοῦ μέλλοντος δόξαντα νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ εἰς τὸ παρελθόν. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν εἶναι ἱκανὸν, ὥστε νὰ ἀποτρέψῃ τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίσῃ τὸν νόμον τοῦτον, καὶ δὲν πρέπει νὰ πιστευθῇ ἐν τῇ Βουλῇ, ὅτι τὸ ἔργον τῆς ἑρμηνείας εἶναι τελείως ἀποκεκλεισμένον εἰς τὸ Δικαστήριον, δηλαδὴ ὅτι ὑπάρχει εἰς αὐτὸ μία μόνη ὁδὸς, μόνη ἡ ἄγουσα εἰς τὴν ἐφαρμογὴν τῆς νέας διατάξεως κατ’ ἀναδρομὴν καὶ εἰς τὸ παρελθὸν, ὄχι διότι εἶναι ἀναδρομικὴ ἡ διάταξις, ἀλλὰ διότι αἱ ἀρχαὶ τοῦ ποινικοῦ δικαίου προσδίδουσιν εἰς αὐτὴν δρᾶσιν καὶ ἐπὶ τοῦ παρελθόντος. Ὁ νόμος ὁ ποινικὸς ὁ ἡμέτερος, Κύριοι,—καὶ σήμερον ἔρχεται ἡ ὥρα νὰ εἴπω τοῦτο, ὅπερ δὲν ἠθέλησα νὰ εἴπω τὴν πρώτην ἡμέραν,—ἔχει διάταξιν ῥητὴν, καθ’ ἣν τίθεται ὁ κανὼν, ὅτι αἱ πράξεις αἱ ἀξιόποινοι, αἱ τελεσθεῖσαι ὑπὸ τὸ κράτος αὐτοῦ, καὶ ἂν μεταβληθῇ ἡ διάταξις ἡ καθιστῶσα αὐτὰς ἀξιοποίνους ἢ καὶ μὴ ἀξιοποίνους, ὁ νόμος ἐφαρμόζεται. Εἶναι ἡ διάταξις τοῦ τελευταίου ἄρθρου τοῦ ποινικοῦ νόμου. Πῶς ἐφαρμόζεται αὕτη ἡ διάταξις, ποίας περὶ τῆς διατάξεως ταύτης κρίσεις φέρουσιν οἱ ποινικολόγοι, στηριζόμενοι ἰδίως εἰς τὰς νέας θεωρίας, τὰς καὶ μᾶλλον ὀρθὰς, εἶναι ἄλλο ζήτημα, ὅπερ διαφεύγει τὴν κρίσιν ἡμῶν, εἶναι ζήτημα, ὅπερ θὰ ἐξετάσωσιν οἱ δικασταὶ, ἐὰν ἔλθῃ ἐνώπιον αὐτῶν ἡ ὑπόθεσις. Πῶς περὶ τοῦ θέματος τούτου ἀποφαίνεται ἡ νομολογία, δὲν εἶναι ζήτημα, ὅπερ ἡμεῖς ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐξετάσωμεν· ἡ νομολογία, ἐὰν ἀποφαίνηται ἄλλως, ἂν μὴ μένῃ σταθερὰ, θ’ ἀποφανθῇ αὔριον ὅπως νομίζει ὅτι πρέπει ν’ ἀποφανθῇ. Ἀλλ’ ὁ νόμος ὁ ποινικὸς ὁ κείμενος δὲν δίδει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ψηφίζοντες οὕτω πράττομέν τι, ὅπερ ἀναιρεῖ τὴν εὐθύνην ἐκείνων, οἵτινες ὑπέπεσαν εἰς τὸ παράπτωμα τοῦτο, ὅπερ βεβαίως, ἐπαναλέγω καὶ σήμερον, ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἡμᾶς θύματα, ἀντὶ τῶν κυρίων συναδέλφων, τῶν τελείως ἄνευ σκανδάλου ὑποπεσόντων εἰς αὐτὸ ἐκ πλάνης. Τὸ Δικαστήριον, τὸ μέλλον ἐν εἰδικῇ περιπτώσει νὰ ἐξετάσῃ τὰ τῆς διατάξεως τοῦ σήμερον ψηφιζομένου νομοσχεδίου, θ’ ἀποφανθῇ· καὶ ἂν τὸ Δικαστήριον νομίσῃ ὅτι ἡ διάταξις τοῦ νόμου τοῦ ποινικοῦ δὲν δέχεται καμμίαν ἄλλην ἐξήγησιν ἢ τὴν ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ γράμματος αὐτοῦ συνεπαγομένην, θέλει ἀποδειχθῆ ἐν τῇ εἰδικῇ ἐκείνῃ περιπτώσει, ὅτι τὸ ἔργον, ὅπερ ἡμεῖς σήμερον πράττομεν, ψηφίζοντες τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἔχει ἄλλην ἀξίαν ἢ μόνην ἐκείνην, εἰς ἣν καὶ κυρίως ἀπεβλέψαμεν, συζητήσαντες ἐπ’ αὐτοῦ, ὅτι δηλαδὴ διὰ τούτου διακανονίζονται ἁπλῶς τὰ τοῦ γεννηθέντος ζητήματος κατὰ τρόπον, ὥστε νὰ μὴ ἐμπέσωσιν εἰς παγίδα καὶ ἄλλοι, οἱοιδήποτε, ἔντιμοι καὶ πάσης συμπαθείας ἀπολαύοντες Βουλευταὶ ἢ δημόσιοι λειτουργοὶ, εἰς τὴν παγίδα τῆς μετοχῆς εἰς τὰ ἔργα τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, μὴ ὑποπτεύοντες, ὅτι οὕτω πράττοντες πράττουσί τι τὸ ἀντιβαῖνον εἰς τὸν νόμον· διότι θὰ ἐμφανισθῶσι νῦν οἱ ἔχοντες συμφέρον καὶ θὰ εἴπωσιν εἰς αὐτούς: «Κύριοι, εἰδοποιεῖσθε, ὅτι ἐδῶ δὲν ἔχετε θέσιν, καὶ παρακαλεῖσθε ν’ ἀπέχητε». Τότε, ἐὰν ὁ λαβὼν μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν δὲν ἀπόσχῃ, γεννᾶται εἰς αὐτὸν σπουδαία εὐθύνη. Ταῦτα ἤθελον νὰ εἴπω, ἵνα ἐξηγήσω εἰς τὴν Βουλὴν διὰ τίνα λόγον, καίτοι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι διὰ τὴν ὑπόθεσιν, περὶ ἧς ἀτυχῶς γίνεται λόγος σήμερον, ἄλλη ἦτο ἡ τηρητέα πορεία, ἐνόμισα οὐχ ἧττον καθῆκον ν’ ἀναμιχθῶ εἰς τὸ ζήτημα καὶ ὑποβάλω τὴν πρότασιν ταύτην, ἥτις καὶ ἀντικατέστησε τὸ νομοσχέδιον, κατ’ οὐσίαν μὴ διαφέρουσα αὐτοῦ.

§91Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐὰν, Κύριοι, δὲν ἐδίδετο —καὶ δὲν γνωρίζω πῶς ἐδόθη—ἀφορμὴ νὰ πιστευθῇ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ἀποβλέπει εἰς τοὺς Βουλευτὰς, οἱ ὁποῖοι εὑρέθησαν εἰς τὴν θέσιν νὰ ὑποπέσωσιν εἰς τὸ παράπτωμα αὐτὸ, τὸ νομοσχέδιον ἤθελε θεωρηθῆ δικαιότατον καὶ ὀρθότατον· ἀλλ’ ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἤρχισαν ν’ ἀναμιγνύωσι τοὺς Βουλευτὰς, οἵτινες ἔλαβον μέρος εἰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, καὶ νὰ διαδίδωσιν ὅτι δι’ αὐτοὺς γίνεται ὁ νόμος. Δι’ αὐτὸ βλέπετε ὅλην αὐτὴν τὴν ἀντίθεσιν τῶν γνωμῶν. Ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα ὑπὸ τὴν καθαρῶς νομικὴν αὐτοῦ ἔποψιν. Ὑπάρχει εἷς νόμος, ὁ ὁποῖος λέγει, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι οἱ δικαστικοὶ καὶ πολιτικοὶ, οἱ δημοτικοὶ ὑπάλληλοι καὶ οἱ Βουλευταὶ στεροῦνται τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς. Ποῖος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου; Νὰ ἱκανοποιήσῃ τὴν ὑπάρχουσαν πρόληψιν, ὅτι αὐτοὶ δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσι τὴν ἐκλογήν. Ὑπάρχει μεταγενέστερον ἄρθρον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι, ἐὰν λάβωσι μέρος, τιμωροῦνται. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἔρχεται σήμερον ὁ νομοθέτης νὰ συμπληρώσῃ ἓν κενόν. Θέλει νὰ πιστοποιῆται ἡ γνῶσις καὶ ἡ πρόθεσις τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ὑποπίπτει εἰς τὸ παράπτωμα τοῦτο, καὶ ὁ ὁποῖος παραβιάζων τὸ ἄρθρον 38 τοῦ νόμου λαμβάνει μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς· διότι οὐδὲν παράπτωμα, οὐδὲν ἔγκλημα, ὡς γνωρίζετε, τιμωρεῖται, ἐὰν δὲν περιέχῃ τὰ δύο στοιχεῖα τῆς γνώσεως καὶ τῆς προθέσεως. Σᾶς ἐρωτῶ: Εἷς δικηγόρος κληροῦται μέλος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, καὶ μετά τινα χρόνον διορίζεται δικαστὴς, ἢ ἐκλέγεται Βουλευτὴς, ὅτε στερεῖται τοῦ δικαιώματος τοῦ νὰ ἦναι μέλος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ μὴ ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὸν νόμον, μὴ προσέξας, ἔλαβε μέρος, διότι νομίμως ἐκληρώθη· ἔχετε ἀπόδειξιν, ὅτι αὐτὸς ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως παρεβίασε τὸν νόμον;

§92ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. Βεβαίως.

§93ΡΙΚΑΚΗΣ. Δὲν τὴν ἔχετε.

§94ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Καὶ εἰς τοὺς τελευταίους ἀγρότας δὲν ἐπιτρέπεται ἄγνοια τοῦ νόμου (θόρυβος).

§95ΡΙΚΑΚΗΣ. Καὶ τόσον εἶναι ἀληθὲς ὅ,τι λέγω, ὥστε, ὡς σᾶς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀνώτατον δικαστήριον παρεδέχθη, ὅτι εἷς νομικὸς σύμβουλος ἐν ἀγνοίᾳ καὶ ἄνευ προθέσεως παρεβίασε τὸν νόμον.

§96ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζετε ὅτι ὡς δικαστὴς δὲν τιμωρεῖσθε, ὅ,τι καὶ ἂν διαπράξητε; Εἶναι τὸ πνεῦμα τῆς συναδελφότητος.

§97ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἄλλο ζήτημα. Αὐτὸς ἦτο νομικὸς σύμβουλος, δὲν ἦτο δικαστής. Ἔπειτα εἰς τὸ ἀνώτατον δικαστήριον δὲν πιστεύω νὰ χωροῦν αὐταὶ αἱ συμπάθειαι... Λοιπὸν ἔρχεται σήμερον ὁ νόμος καὶ λέγει: «Θέλω νὰ πιστοποιῆται ἡ γνῶσις καὶ ἡ πρόθεσις»· καὶ διὰ νὰ πιστοποιῆται τοῦτο, τί πρέπει νὰ γείνῃ; νὰ γείνῃ ἔνστασις. Ἅμα γείνῃ ἔνστασις, καὶ ὁ ὑπάλληλος ἐπιμένῃ νὰ λάβῃ μέρος, τότε πλέον εἶναι βεβαιωμένον, ὅτι ἐν γνώσει καὶ ἐκ προθέσεως ἐνήργησε. Λοιπὸν ἡ γνῶσις καὶ ἡ πρόθεσις ἔρχεται διὰ τοῦ νομοθετήματος τούτου νὰ βεβαιωθῇ. Κατὰ τί παραβιάζεται, παρακαλῶ, ὁ νόμος; Κατὰ τί ἀντίκειται εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ δικαίου, ἢ εἰς τὸν ὀρθὸν λόγον, ἢ εἰς τὴν δικαιοσύνην; Ἀλλὰ διὰ τοῦ νόμου τούτου διορθοῦται καὶ ἓν ἄλλο ἄδικον. Ὡς σᾶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, κληροῦται ἓν μέλος, τὸ ὁποῖον ἀποκλείεται, εἷς ἀνώτερος δικαστικὸς ὑπάλληλος, καὶ τὰ μέρη τὰ ἐνδιαφερόμενα εὑρίσκουσι πλήρη ἐγγύησιν εἰς αὐτὸν, καὶ οὐδεὶς ἔχει τὴν διάθεσιν νὰ προτείνῃ τὴν ἐξαίρεσίν του· ὅλοι τὸν ἀποδέχονται, καὶ αὐτὸς λαμβάνει μέρος. Πρέπει νὰ τιμωρηθῇ διὰ τοῦτο; Ὁ νόμος, κακῶς ποιήσας, ἀποκλείει τοὺς δικαστὰς, εἰς τοὺς ὁποίους ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία ἀνέθεσε τὴν φρούρησιν τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, τάξασα αὐτοὺς ὡς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους. Ἀφ’ ἑνὸς ἔχομεν τοὺς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους, ἵνα ἐπιτηρῶσι τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἀποκλείομεν τοὺς Ἀρεοπαγίτας, τοὺς Ἐφέτας καὶ τοὺς ἄλλους ὅλους νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, καὶ ἂν τυχὸν λάβῃ τις μέρος, πρέπει νὰ τιμωρῆται καὶ νὰ στερῆται τῆς θέσεώς του καὶ τῶν πολιτικῶν δικαιωμάτων του! Δὲν τὰ συλλογίσθε αὐτὰ, Κύριοι; Μὲ θεωρίας δικάζετε; Διότι εἷς δικαστὴς ἢ Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος χθὲς ἦτο δικηγόρος, δὲν ἐνεθυμήθη ὅτι ἀπαγορεύεται νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, καὶ ἔλαβε, πρέπει νὰ τιμωρηθῇ καὶ νὰ στερηθῇ τῶν δικαιωμάτων του καὶ τῆς θέσεώς του;

§98ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Βεβαιότατα.

§99ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἔτσι ἔ!... Δὲν εἶναι πράγματα αὐτὰ, Κύριοι, δὲν εἶναι πρακτικά. Οὐδεὶς κανὼν τοῦ δικαίου παραβιάζεται ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ προκείμενον νομοθέτημα, ὅπως εἶναι διατετυπωμένον, πληροῖ κενὸν, καὶ σκοπεῖ τὴν εἰλικρινῆ λειτουργίαν τοῦ νόμου, καὶ ὄχι τὴν καταδολίευσιν αὐτοῦ, τὴν ὁποίαν τῷ ἀποδίδουσί τινες, καὶ διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ τὸ ἐπιψηφίσῃ.

§100Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν συνελήφθη ἡ ἰδέα τῆς συντάξεως τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ὁ κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸς κατῆλθε τοῦ βήματος, δειλία συνέχει πάντας τοὺς ὑποστηρικτὰς τοῦ νομοσχεδίου τούτου, δειλία τοιαύτη, ὥστε δὲν ἔσχον τὸ θάρρος νὰ ἐκθέσωσιν ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἀληθῆ ratio legis, τὴν προκαλέσασαν αὐτό. Πάντες προσεπάθησαν νὰ ψηφισθῇ μὲν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἀλλ’ ὑπὸ κεκαλυμμένον τὸν λόγον τὸν προκαλέσαντα αὐτό. Καὶ ἠκούσατε τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, λέγοντος καὶ ὑποστηρίζοντος, ὅτι μόνον περὶ τοῦ μέλλοντος δυνάμεθα νὰ νομοθετῶμεν, καὶ ἐν τούτοις διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου καταδολιευόμεθα τὸ παρελθόν. Ὁ διάσημος νομικὸς, ὁ πεπειραμένος δικηγόρος, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν εἶχε τὸ θάρρος νὰ ἐκθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ὑποστηρίζων πρὸ ὀλίγου τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸν ἀληθῆ σκοπὸν αὐτοῦ, ἀλλὰ προέβαλε τὴν ἄγνοιαν τῶν κειμένων νόμων, τοὺς ὁποίους ἡ δικαστικὴ ἐξουσία εἶναι ὑποχρεωμένη νὰ ἐφαρμόζῃ. Ποῦ ἀναφέρεται τὸ παρελθόν; Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης: «Ἡμεῖς νομοθετοῦμεν διὰ τὸ μέλλον, διότι ἡμεῖς διὰ τοῦ νομοσχεδίου μας ἀφίνομεν ἀτιμώρητα τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐναντίον τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου λαμβάνουσι μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς, ἐὰν δὲν προηγηθῇ ἔνστασις». Καὶ ταῦτα εἰπὼν, προσεποιήθη καὶ ἄγνοιαν τῶν νόμων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διότι ὑπέδειξεν, ὅτι ὁ δικαστὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος πρόκειται νὰ δικάσῃ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ὁποίους ἀφορᾷ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, δι’ οὗ δεσμεύονται αἱ χεῖρες τῆς Δικαιοσύνης, ὥστε νὰ μὴ δύναται νὰ τοὺς καταδικάσῃ, ἀφοῦ παρέβησαν τὸν ἐκλογικὸν νόμον κατὰ τὰς παρελθούσας Βουλευτικὰς ἐκλογὰς, δὲν θὰ δυσκολευθῇ νὰ τιμωρήσῃ αὐτοὺς, διότι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον τὴν στιγμὴν ταύτην συζητοῦμεν, ἀφορᾷ τὸ μέλλον καὶ ὄχι τὸ παρελθὸν, καὶ προσεποιήθη ἄγνοιαν τῆς δικαστικῆς νομολογίας, καίτοι ὡς Εἰσαγγελεὺς ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑπηρέτησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης... Ἀξιότιμε κύριε Ὑπουργὲ τῆς Δικαιοσύνης, τὸ πρώτιστον ἔργον τοῦ δικαστοῦ τοῦ ποινικοῦ, τοῦ καλουμένου νὰ δικάσῃ παράβασίν τινα νομικὴν, εἶναι νὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ὁ ἰσχύων ποινικὸς νόμος, καθ’ ἣν ὥραν ὁ δικαστὴς πρόκειται νὰ δικάσῃ, καθ’ ἣν ὥραν πρόκειται νὰ ἐπιβάλῃ ποινὴν, διαγράφει τὰ στοιχεῖα τοῦ ἐγκλήματος ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ἔχει ὑπ’ ὄψιν του......

§101Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Εἶναι τῶν δικαστηρίων ἔργον.

§102ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν ἀφίνετε ἀνοικτὴν τὴν θύραν τῆς τοιαύτης ἑρμηνείας ἢ λειτουργίας τοῦ νόμου εἰς τὰ δικαστήρια, τί θέλετε νὰ πράξωσι ταῦτα; Τὸ Δικαστήριον, γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι δὲν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τὸν κρατοῦντα μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς τελέσεως τοῦ ἀδικήματος, ὅπερ δικάζει, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ παρελθὸν θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον τὸν ἰσχύοντα κατὰ τὴν δίκην, ἐὰν εἶναι ἐπιεικέστερος, καὶ ὁ ὁποῖος, ὡς λέγετε, γίνεται διὰ τὸ μέλλον, θὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ψηφίζετε σεῖς τὴν στιγμὴν ταύτην διὰ τὰς παραβάσεις τὰς πρὸ τῆς ψηφίσεως αὐτοῦ. Ἀντὶ δὲ, Κύριοι, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νὰ περιορισθῇ εἰς τὴν ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐξηρεύνησε καὶ τὸν λόγον τῆς νομικῆς διατάξεως, ἡ ὁποία καταργεῖται διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἠρώτησεν ὑμᾶς, ἐὰν μεγαλειτέραν ἐμπιστοσύνην ἔχετε εἰς τὸν δημοτικὸν πάρεδρον, ὁ ὁποῖος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἦναι μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἢ εἰς τὸν Ἀρεοπαγίτην ἢ τὸν Βουλευτὴν ἢ τὸν δικαστήν. Ἀγνοεῖ ὅμως δύο ἄλλας διατάξεις τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἢ μᾶλλον δὲν τὰς ἀγνοεῖ, τὰς γινώσκει κάλλιον ὅλων ἡμῶν, ἀλλὰ προσποιεῖται ὅτι τὰς ἀγνοεῖ· εἶναι ἡ διάταξις, καθ’ ἣν ὡς μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ὑποχρεοῦνται νὰ λάβωσι μέρος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς ἐκλογῆς τὰ πρόσωπα τὰ ἔχοντα τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ὁριζόμενα προσόντα καὶ κατοικοῦντα ἐντὸς τοῦ δήμου, ἐν ᾧ ἐνεργεῖται ἡ ἐκλογή. Ὁ Ἀρεοπαγίτης, ὁ δικαστὴς, ὁ Ἐφέτης οὐδέποτε θὰ κατοικήσωσιν ἐντὸς τοῦ δήμου, ἐν τῷ ὁποίῳ ἐνεργεῖται ἡ ἐκλογή. Ἀλλ’ ὁ λόγος, δι’ ὃν ἐνομοθετήθη ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν θέλετε σεῖς νὰ καταργήσητε, καὶ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς ὁποίας ἔχω τὴν πεποίθησιν ὅτι ἐλάβετε μέρος καὶ σεῖς καὶ ὁ ἐκ Πατρῶν σεβαστὸς συνάδελφος, εἶναι, ὅτι τὰ μέλη τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ μένωσι τελείως ἀνεπηρέαστα ἀπὸ τὴν Διοίκησιν, καὶ οἱ ἐκλογεῖς ἀνεπηρέαστοι ἐκ τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· διὰ τοῦτο ἀπηγόρευσεν ὁ νομοθέτης εἰς τοὺς ὑπαλλήλους νὰ λαμβάνωσι μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, τὴν διευθύνουσαν τὴν ἐκλογὴν, μὴ τυχὸν ἐπηρεάσῃ τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα ἡ Διοίκησις, καὶ ἐκεῖνα τοὺς ἐκλογεῖς, ἔχοντας ἀνάγκην τῶν δημοσίων λειτουργῶν.

§103ΜΙΣΥΡΛΗΣ. Τοιούτους ἀνωτέρους δικαστικοὺς λειτουργοὺς νὰ ἐπηρεάσῃ!

§104ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τοὺς Ἀρεοπαγίτας καὶ τοὺς Ἐφέτας καὶ πάντας δύναται μία Κυβέρνησις νὰ ἐπηρεάσῃ. Καὶ ταῦτα μὲν εἶχον νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Λυποῦμαι ὅμως, διότι ἀναγκάζομαι νὰ διαφωνήσω καὶ πρὸς τὸν ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμον συνάδελφον, τὸν ὁποῖον ἔχω λόγους νὰ σέβωμαι, διότι ἐκ πλάνης περιέπεσεν εἰς νομικὸν ὀλίσθημα. Εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὅτι ὁ ποινικὸς νόμος ἐν τῷ τελευταίῳ ἄρθρῳ αὑτοῦ δὲν δίδει ὀπισθενεργὸν δύναμιν εἰς τὰς ποινικὰς διατάξεις. Ὁ ποινικὸς νόμος ὁρίζει τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν τίθενται ἐν ἰσχύϊ αἱ διατάξεις αὐτοῦ, καὶ ὁρίζει σαφῶς καὶ καθαρῶς τὰ ἐγκλήματα τὰ λαβόντα χώραν πρὸ τῆς ἡμέρας, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἤρξατο ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου αὐτοῦ, καὶ διὰ ῥητῆς αὐτοῦ διατάξεως λέγει, ὅτι τὰ ἐγκλήματα ἐκεῖνα ὑπάγονται εἰς τοὺς νόμους ἐκείνους, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ὁποίων ἐτελέσθησαν. Δὲν συμβαίνει ὅμως ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοῦτο. Θέλετε νὰ νομοθετήσητε διὰ τὸ μέλλον; Κάμετε μόνον τὴν μνείαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ ποινικὸς νόμος, καὶ εἴπετε, ὅτι διὰ τοὺς ἄχρι τοῦδε παραβάτας τῶν ἄρθρων 38 καὶ 82 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου δὲν ἐφαρμόζεται ἡ διάταξις αὕτη, καὶ τότε τὸ νομοθέτημα αὐτὸ εἶναι λογικὸν, εἶναι συνεπὲς πρὸς τὸν ποινικὸν νόμον...

§105ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ καταστρέφει τὸ ἀξιόποινον τῆς πράξεως.

§106ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα, διότι ὁ κατηγορούμενος θέλει εἴπει, ὅτι ὁ νόμος τιμωρεῖ τὸν Βουλευτὴν τὸν λαβόντα μέρος εἰς τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν, ἐὰν ἐγένετο ἔνστασις κατ’ αὐτοῦ, εἰς τὸ κατηγορητήριον δὲ δὲν ἀναφέρεται τὸ στοιχεῖον αὐτὸ τοῦ ἐγκλήματος, κατὰ συνέπειαν τὸ κατηγορητήριον εἶναι ἄκυρον, καὶ ἡ κατηγορία ἀπαράδεκτος. Ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ἐξετάσω καὶ τὸν λόγον τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ. Τίς εἶναι ἡ ἀληθὴς ratio legis τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ; Εἶναι νὰ μὴ τρέξουν τὸν κίνδυνόν τινες ἀξιότιμοι συνάδελφοι νὰ τιμωρηθοῦν, διότι ἔλαβον μέρος εἰς τὰς ἐφορευτικὰς ἐπιτροπὰς κατὰ τὰς δημοτικὰς ἐκλογάς. Οὐδένα κίνδυνον ἔχουν νὰ τρέξουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, καὶ ἀπόδειξις τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔφερεν ὁ ἐκ Πατρῶν σεβαστὸς συνάδελφος. Νομικὸς σύμβουλος, τοῦ ὁποίου πρῶτον ἔργον εἶναι ἡ μελέτη καὶ ἡ ἑρμηνεία τῶν νόμων, ὑπέπεσεν εἰς ποινικὸν παράπτωμα, καὶ τὸ Δικαστήριον εἶπεν, ὅτι δὲν ἐγνώριζε τὸν νόμον ὁ νομικὸς σύμβουλος, καὶ τὸν ἀπήλλαξεν! Ἀφοῦ διὰ τὸν νομικὸν σύμβουλον εἶπε τοῦτο, τίνα κίνδυνον τρέχουν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἀπὸ τὰ δικαστήρια; διατὶ νὰ μὴ εἴπωσι τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τοὺς συναδέλφους; «Ἐλλείπει ἡ γνῶσις καὶ ἡ πρόθεσις» εἶπεν ὁ κ. Ρικάκης. Ἐὰν τοῦτο εἶναι ὀρθὸν, πρὸς τί ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία παρακωλύει τὸ ἔργον τῆς δικαστικῆς; Γινώσκει ὅμως τὸ ἐσφαλμένον τούτου, διότι, κατὰ νομικὸν πλάσμα, ἡ ἄγνοια τοῦ νόμου δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν πολίτην Ἕλληνα, πολλῷ μᾶλλον δὲν ἐπιτρέπεται ἡ ἄγνοια τοῦ νόμου εἰς τὸν Βουλευτήν. Δὲν ἀπαιτεῖται λοιπὸν πρὸς ὕπαρξιν τοῦ ἐγκλήματος, ἡ γνῶσις· ἡ παράβασις τοῦ νόμου εἶναι ἔγκλημα τυπικόν· ἀρκεῖ καὶ μόνη ἡ παράβασις, ὅπως τιμωρηθῇ ὁ δράστης τῆς παραβάσεως ταύτης. Καὶ διὰ τοῦτο εἰσήχθη τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ θὰ τιμωρηθῶσιν οἱ συνάδελφοι, ἐπὶ τῇ παραβάσει τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας; Ἐγὼ λέγω ὄχι. Διατί; Διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει νὰ συνεννοῆται, καὶ νὰ ἐφαρμόζωνται οἱ νόμοι κατὰ τὰς ὑποδείξεις αὐτοῦ. Δὲν ἔχετε λοιπὸν δίκαιον, σεβαστὲ ἐκ Πατρῶν συνάδελφε, μετὰ τὰς διαμαρτυρίας μάλιστα, τὰς ὁποίας πρὸ ὀλίγου ἐκάμετε εἰς τὴν Βουλὴν, κατακρίνοντες τὸν ἐκ Λακεδαίμονος ἀξιότιμον συνάδελφον, διότι ὑπέβαλε πρότασιν νόμου, ὅπως ἐλαφρυνθῇ ἡ θέσις τῶν νέων ἐκείνων, τῶν μεταβάντων δι’ ἐργασίαν εἰς Ἀμερικὴν, καὶ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς αὐστηρὰς διατάξεις τοῦ στρατολογικοῦ νόμου· καὶ μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς προτάσεως ταύτης σᾶς ἤκουσα νὰ διαμαρτύρησθε καὶ νὰ λέγητε: «τί καθιεροῦτε τοιοῦτον προηγούμενον; Ἀλλοίμονον εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν!».—«Τί καθιεροῦτε τοιοῦτον προηγούμενον; Ἀλλοίμονον εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν!» σᾶς λέγω καὶ ἐγὼ νῦν. Αὔριον ἐγκληματῶ, φονεύω, καὶ ἐπειδὴ συμβαίνει νὰ ἦμαι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, ἔρχεται ἡ Κυβέρνησις δι’ ἑνὸς νόμου καὶ λέγει: «ὁ φόνος ὁ ἐκτελεσθεὶς ὑπὸ τοῦ φίλου μου Βουλευτοῦ θὰ μείνῃ ἀτιμώρητος». Δι’ ὃν λόγον ἀφίνετε ἀτιμώρητον τὸ ἔγκλημα, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον πρέπει ν’ ἀφήτητε ἀτιμώρητον πᾶν ἄλλο ἔγκλημα, ὑπὸ φίλου διαπραττόμενον. Κύριοι, ὑπάρχει ἄλλο μέσον, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι δυνατὸν νὰ φθάσουν εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκουσι. Δύναται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Ἐφετῶν νὰ προκαλέσῃ τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως ἐπιεικῶς κρίνῃ τοὺς συναδέλφους.

§107ΦΩΝΑΙ. Ἆ! ἆ! ἆ!

§108ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου νὰ παρεμβαίνῃ ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εἰς τὴν δικαστικὴν ἐξουσίαν, ἔχει ὅμως τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως, καὶ τοῦτο γινώσκει κάλλιον ἡμῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅστις καὶ τὸ ἐφήρμοσεν. Ὥστε δὲν ἦτο λόγος νὰ διαμαρτυρηθῆτε. Μὴ ὅμως, πρὸς Θεοῦ, μὴ καθιεροῦτε τοιοῦτο προηγούμενον, ὥστε νὰ ἀμνηστεύητε τὰ ἐγκλήματα, διότι τὸ δικαίωμα τῆς ἀμνηστείας ἡ Ἐθνικὴ Συνέλευσις ἀφῄρεσεν ἀπὸ τὰς χεῖρας τῆς Κυβερνήσεως.

§109Ν. ΓΟΥΝΑΡΑΚΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§110ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ βραχεῖα ἀγόρευσις τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου συναδέλφου συνοψίζει ἀκριβῶς τὴν ἰδέαν, ἥτις μὲ ἔφερεν ἐπὶ τὸ βῆμα κατὰ τὴν προτελευταίαν συνεδρίασιν, καὶ πάλιν σήμερον, ἣν πλατύτερον καὶ ἐγὼ ἐξέφερα. Αὕτη κατὰ τὴν κρίσιν μου εἶναι ἡ ὀρθὴ ὄψις τοῦ ζητήματος. Ἀλλ’ ὀφείλω,—καὶ τοῦτο πράττων, βεβαίως ἐγείρω ζήτημα, ὅπερ θέλει ἐξετασθῆ ἐν τῇ προσηκούσῃ ὥρᾳ ὑπὸ τοῦ εἰδικοῦ δικαστοῦ,—ὀφείλω νὰ ἐπιμείνω εἴς τινα, ἅτινα εἶπον, καὶ νομίζω ὅτι δὲν ἀποτελοῦσι νομικὸν ὀλίσθημα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ διάταξις, ἣν ἀνέφερον ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀναφέρεται εἰς τὰς ἀξιοποίνους πράξεις τὰς τελεσθείσας πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ποινικοῦ νόμου, καὶ δὲν ἠδύνατο ἢ εἰς ταύτας μόνον νὰ ἀναφέρηται. Ἠδύνατο νὰ περιέχῃ καὶ ἄλλο τι, ὅπερ ὅμως δὲν περιλαμβάνει ὁ ἡμέτερος νόμος, περὶ οὗ θέλω ὁμιλήσει κατόπιν. Ἀναφέρεται εἰς ἐκείνας τὰς πράξεις, ἵνα δείξῃ, ὅτι πᾶσαν τὴν εὐθύνην τὴν ποινικὴν, τὴν ἐξ ἐκείνων τῶν πράξεων ἀναληφθεῖσαν πρὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ νόμου τούτου, ἔφερον οἱ ὑπαίτιοι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παλαιοτέρου νόμου. Ἀλλὰ ποῖαι εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ παλαιοτέρου νόμου; Εἶναι αὐστηρότεραι ἢ ἐλαφρότεραι; δὲν τὰς γνωρίζω. Θὰ ἦσαν καὶ αὐστηρότεραι, θὰ ἦσαν καὶ ἐλαφρότεραι. Λοιπὸν ἀδιακρίτως, εἴτε αὐστηρότεραι εἴτε ἐλαφρότεραι ἦσαν, ὁ νομοθέτης ἔδειξεν ὅτι εἶχε τότε ἐν νῷ, ὅτι ἡ πρᾶξις ἡ τελεσθεῖσα κατὰ προγενέστερον χρόνον, ὑπὸ ἄλλον νόμον, καὶ ἂν ἐτιμωρεῖτο αὐστηρότερον ὑπὸ τοῦ νόμου ἐκείνου, κατ’ ἐκεῖνον τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ δικασθῇ. Τοῦτο δεικνύει τὸ πνεῦμα, ὑφ’ ὃ ἐνομοθέτησεν ὁ νομοθέτης τοῦ 1833, καὶ ὁ ἔχων τὸν νόμον τοῦτον ὑπ’ ὄψιν ὀφείλει σπουδαίως νὰ ἐργασθῇ, εὐσυνειδήτως νὰ ἐμβαθύνῃ εἰς τὸ πνεῦμα τοῦ νομοθέτου, ἵνα φθάσῃ νὰ ἐξενέγκῃ γνώμην. Καὶ λάβετε κατ’ ἀντιπαράθεσιν ἄλλους νόμους, λάβετε π. χ. κατ’ ἀντιπαράθεσιν τὸν Ἰόνιον νόμον τὸν ποινικόν. Τί λέγει ὁ Ἰόνιος νόμος; ἔχει διάταξιν, καθ’ ἣν γενικῶς διατάσσει, ὅτι πᾶσα ἐπιεικεστέρα διάταξις ποινικὴ ἐφαρμόζεται ἐπὶ πράξεων προγενεστέρως τελεσθεισῶν καὶ τιμωρουμένων τότε βαρύτερον. Ἐκεῖ ὁ νομοθέτης ἠκολούθησε τὴν νεωτέραν καὶ ὑγιεστέραν ἀρχήν· ὁ ἡμέτερος νομοθέτης, παλαιότερος, ἠκολούθησε τὴν παλαιὰν ἀρχήν, ἥτις ἦτο τοιαύτη, ὥστε ἀφέθη εἰς τὸν δικαστὴν τὰ παλαιότερα ἐγκλήματα νὰ δικάσῃ κατὰ τὸν παλαιότερον νόμον, καὶ μία τῶν ἀτελειῶν, κατὰ τὰς νεωτέρας θεωρίας, τοῦ ἡμετέρου νόμου εἶναι αὕτη. Λοιπὸν, ὡς εἶπον ὑμῖν ἀρχῆθεν, μένει ἀκέραιον τὸ ζήτημα εἰς τοὺς δικαστάς. Μόνον δὲ ἂν οἱ δικασταὶ ἐμπνέωνται ὑπὸ τῶν νεωτέρων θεωριῶν, περὶ ὧν ὡμιλήσαμεν πρὸ ὀλίγου, θέλουσι πράξει τὸ ἐπιεικέστερον. Ἂν ὅμως οἱ δικασταὶ ἐμβαθύνωσι περισσότερον εἰς τὰ τοῦ νόμου τούτου, θέλουσι πράξει ἄλλως, καὶ διὰ τοῦτο ἡ πρᾶξις, ἣν ἡμεῖς νομοθετοῦμεν σήμερον, οὐδὲν τὸ ἐπιτακτικῶς ἀναδρομικὸν περιέχει, τὸ περιορίζον τὴν κρίσιν τῶν δικαστῶν.

§111Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐξετάζω, ἂν δύναταί τις νὰ ἀσπασθῇ τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ἐξαρτωμένην ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 706 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου. Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ διάταξις ἐκείνη τοῦ Ποινικοῦ Νόμου μόνην σημασίαν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐνδεικτικὴν, σημασίαν ἐνδεικνύουσαν, ὅτι, ὡς κατὰ τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐξεδόθη ὁ Ποινικὸς Νόμος, δὲν ὑπήχθησαν εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ αἱ ἀξιόποινοι πράξεις, αἵτινες εἶχον πραχθῆ πρὸ τοῦ Ποινικοῦ Νόμου, καὶ ἀφέθησαν ἵνα δικασθῶσι κατὰ τοὺς προϋπάρχοντας τοῦ Ποινικοῦ Νόμου παλαιοὺς νόμους, οὕτω πρέπει νὰ μὴ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ψηφιζομένου σήμερον νομοσχεδίου αἱ πράξεις, αἵτινες ἔχουσιν ἤδη τελεσθῆ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἀφεθῶσι νὰ δικασθῶσι κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν νόμου, αἵτινες ἦσαν ἐν ἰσχύϊ ὅτε αἱ πράξεις ἐτελέσθησαν. Ἀλλὰ τοιαύτη ἑρμηνεία δὲν ἐπιτρέπεται ἀπὸ τοὺς κανόνας τῆς ἑρμηνευτικῆς· οἱ κανόνες οὗτοι οὐδέποτε ἐπιτρέπουσιν ἑρμηνείαν ἀντιβαίνουσαν εἰς τὸ γράμμα τοῦ νόμου, γράμμα δὲ τοῦ νόμου καθ’ ὃν χρόνον τὰ δικαστήρια θέλουσι δικάζει τὰς πράξεις ταύτας, θέλει εἶσθαι τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σήμερον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, καὶ οὐχὶ αἱ διατάξεις τοῦ περὶ ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν νόμου. Οἱ κανόνες οἱ ἰσχύοντες εἶναι, ὅτι οἱ ποινικοὶ νόμοι ἐφαρμόζονται ἐπὶ τῶν πράξεων, αἵτινες προσάγονται πρὸς ἐκδίκασιν· δὲν ἐξετάζεται δὲ, ἂν, καθ’ ὃν χρόνον εἶχον διαπραχθῆ τὰ ἐγκλήματα, ἤτοι πρὸ τοῦ νέου νόμου, ἴσχυον ἄλλοι νόμοι, ἀλλ’ ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι, οἵτινές εἰσιν ἐν ἰσχύϊ καθ’ ἣν ὥραν οἱ δικασταὶ ἤθελον ἀποφασίσει ἐπὶ τῶν ἐγκλημάτων τούτων. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 706 τοῦ Ποινικοῦ Νόμου οὐδ’ ὡς ἐνδεικτικὴ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς ἑρμηνείαν. Ἀλλὰ διατί εἶχε νομοθετηθῆ ἡ ἀπαγόρευσις τοῦ ἄρθρου 38; Ἐσκόπει νὰ προστατεύσῃ τὴν ἐκλογὴν κατὰ ἐπιδράσεων, αἵτινες ἠδύναντο νὰ ἀσκηθῶσιν; ἢ ἦτο ἰδιόρρυθμος ἀποκλεισμὸς ἀπὸ τῶν ἔργων τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνων, εἰς τοὺς ὁποίους ἀπηγορεύθη νὰ ἐκπληρώσουν τὰ καθήκοντα αὑτῶν; Νομίζω ὅτι, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ἦναι οἱ δισταγμοὶ περὶ τῶν ἄλλων προσώπων, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ ἄρθρῳ 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου, δισταγμὸς ὅμως δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ περὶ τῶν Βουλευτῶν, οὐδὲ δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀμφιβολία, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου ἐσκόπει ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν ἐφορευτικὴν ἐπιτροπὴν τὰ πρόσωπα τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ ἐπηρεασθῶσι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων των ὡς μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς ὑπὲρ τούτου ἢ ὑπὲρ ἐκείνου τοῦ ὑποψηφίου. Καὶ εἶναι σοβαρὰ τὰ καθήκοντα τῶν μελῶν τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ἀφοῦ τὰ μέλη ταῦτα λύουσι πάσας τὰς περὶ ταυτότητος τῶν ἐκλογέων ἀπορίας, διαχειρίζονται δὲ τὴν ἀστυνομίαν ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας. Οἱ Βουλευταὶ τὸ πρώτιστον ἔχουσι συμφέρον, εἶναι τὰ κύρια πρόσωπα, διότι οἱ δήμαρχοί εἰσιν ἐκλογικοὶ παράγοντες σημαντικοί, ἤθελε δ’ εἶσθαι σφάλμα νὰ ἀνατίθηνται τὰ καθήκοντα τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς εἰς τοὺς Βουλευτάς. Τὴν ἀπαγόρευσιν λοιπὸν τῶν Βουλευτῶν, ἵνα ἐκπληρῶσιν ἔργα ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς, ὑπαγορεύει γενικὸν συμφέρον τοῦ Κράτους, τὸ γενικὸν δὲ τοῦτο συμφέρον ἀπῄτει νὰ ἀναγραφῇ ὡς κύρωσις τῆς ἀπαγορεύσεως ἡ ποινικὴ διάταξις τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου. Ταύτην τὴν κύρωσιν ἀποτελεῖ ἡ ποινή, τὴν ὁποίαν διὰ τοῦ νομοσχεδίου σᾶς προτείνουσι νὰ καταργήσητε. Ὅταν δὲ, κατὰ τὰ εἰρημένα, ὑπάρχῃ ἐκ τῶν προτέρων βεβαία ἡ πρόληψις, πρόληψις βάσιμος, ὅτι ὁ Βουλευτὴς ἔχει συμφέροντα πολιτικὰ, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσιν αὐτὸν, ἵνα μὴ ἐκπληρώσῃ ἀμερολήπτως τὰ καθήκοντά του, ἀπαιτεῖτε ἔνστασιν ἐκλογέως, ἵνα καταστήσητε ὑποχρεωτικὴν τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν ὡς μελῶν τῶν ἐφορευτικῶν ἐπιτροπῶν; Νομίζω, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προτείνετε διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι τέχνασμα νομοθετικὸν, σκοποῦν ν’ ἀποκαταστήσῃ τὸ ἀτιμώρητον τῆς πράξεως. Προσέτι κακὸν, κύριε Πρόεδρε, εἶναι, ὅτι πρόκειται περὶ μελῶν τῆς Βουλῆς, καὶ ἡ Βουλὴ πρόκειται νομοθετοῦσα νὰ ποιήσηται τοιαύτην χρῆσιν τοῦ δικαιώματος τοῦ νομοθετεῖν, ἀπαλλάττουσα τὰ μέλη αὑτῆς ἀπὸ τῶν ποινῶν, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς αὐτά. Ἔλεγε προχθὲς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ὑπὸ τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα οἱ Βουλευταὶ ἀναμιγνύονται εἰς τὴν διοίκησιν, καὶ αὐτὸς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μᾶς προτείνει νὰ σταματήσωμεν τὴν ἐνέργειαν τοῦ νόμου καὶ νὰ μὴ ἀφήσωμεν νὰ ἐκτελεσθῇ οὗτος, ἵνα μὴ τιμωρηθῶσιν οἱ παραβάντες αὐτὸν Βουλευταί. Τοιαύτη πρᾶξις τοῦ Κοινοβουλίου θέλει μειώσει τὴν πεποίθησιν τοῦ κοινοῦ ἐπὶ τὸ Κοινοβούλιον, καὶ θέλει ἐνισχύσει ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ὁμιλοῦσι κατὰ τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος.

§112Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ δὲν δίδω τὴν ἑρμηνείαν, τὴν ὁποίαν δίδει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος εἰς τὸ νομοσχέδιον, δὲν δίδω κυρίως τὴν σημασίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλησε νὰ δώσῃ εἰς αὐτό. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ζήτημα πρέπει νὰ τεθῇ ὡς ἑξῆς Μετὰ μελέτην εὑρέθη, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 38 τοῦ ἐκλογικοῦ νόμου οὐδόλως δικαιολογεῖται. Οὐδεὶς, νομίζω, ὑπάρχει ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ὁ δυνάμενος νὰ ὑποστηρίξῃ, ὅτι δικαιολογεῖται ἡ ἀπαγόρευσις, ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τὸν Βουλευτὴν, ὅπως ἀποτελέσῃ μέλος ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς· διότι, ἂν ὁ νόμος ἡμῶν καθιεροῖ τὸ δικαίωμα τοῦ Βουλευτοῦ, ἵνα εἰσέρχηται ἐν τῷ τόπῳ τῆς ψηφοφορίας ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ὑποψηφίου, δὲν βλέπω διατὶ ν’ ἀπαγορεύσῃ εἰς αὐτὸν νὰ ἦναι μέλος μιᾶς ἐπιτροπῆς, ἣν ἀπαρτίζουσι πολλὰ μέλη. Ἄλλως εἶναι γνωστόν, ὅτι οὐδεὶς τῶν πολιτευομένων, ἂν θέλῃ νὰ ἐνεργήσῃ εἰς ἐκλογὰς, θὰ ὑπάγῃ νὰ κλεισθῇ εἰς ἓν τμῆμα τῆς ἐκλογῆς· ἂν θέλῃ νὰ ἐνεργήσῃ, ἐκτὸς τῶν τμημάτων θὰ ἐνεργήσῃ. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι κατ’ οὐσίαν δὲν δικαιολογεῖται ἡ διάταξις αὕτη, ἡ ἐν τῷ νόμῳ περιεχομένη. Ἀλλὰ μήπως διὰ τούτου θέλω νὰ κρύψω τὸν πραγματικὸν λόγον, δι’ ὃν τὸ νομοσχέδιον ὑπεβλήθη; Ὄχι, Κύριοι. Συνεπὴς εἰς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ἐτήρησα, νὰ λέγω εἰλικρινῶς τὰς ἰδέας μου, προσθέτω ὅτι, ἐνῷ ἔχω τοιαύτην ἰδέαν περὶ τῆς οὐσίας τοῦ ζητήματος, ὁμολογῶ ὅτι εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου δὲν ὡρμήθημεν ἐκ τῆς ἰδέας ὅτι πρέπει νὰ μεταρρυθμισθῇ ἡ περὶ ἧς πρόκειται διάταξις· διότι ἠδυνάμεθα κατ’ ἄλλην στιγμὴν νὰ μεταρρυθμίσωμεν τὴν διάταξιν ταύτην. Εὑρέθημεν πρὸ παθήματος, εἰς τὸ ὁποῖον πολλοὶ ἐξ ὑμῶν ἠδύναντο νὰ εὑρεθοῦν. Πολλοὶ τῶν Βουλευτῶν ὡμολόγησαν, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ διετέλουν τῆς διατάξεως ταύτης· καὶ νέοι καὶ παλαιοὶ Βουλευταὶ, ὅλοι ἔλεγον, ὅτι ἠγνόουν τὴν διάταξιν ταύτην. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ ἐγκλήματος; πρόκειται περὶ κακούργου τινὸς, ὁ ὁποῖος ἐγκλημάτισεν, ἐφόνευσε, καὶ ἔρχεται εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ζητήσῃ ν’ ἀπαλλαγῇ τῆς ποινῆς τῆς ἐγκληματικῆς ταύτης πράξεως; Ὄχι, Κύριοι. Ἐφρονοῦμεν ὅτι κατ’ οὐσίαν ἡ διάταξις δὲν εἶναι βάσιμος, μαθόντες δὲ καὶ τὰ συμβάντα, ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ πολλοὶ ὑπέπεσαν εἰς τὸ παράπτωμα, ὑπεβάλομεν τὸ νομοσχέδιον. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ γείνῃ τόσος λόγος περὶ τοῦ νομοσχεδίου· δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποστηρίξῃ τις, ὅτι ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου, αὔριον, οἱονδήποτε ἔγκλημα καὶ ἂν διαπράξουν οἱ Βουλευταὶ, θὰ εὑρεθῇ Κυβέρνησις, ἥτις νὰ φέρῃ νόμον καταργοῦντα τὴν ἐγκληματικότητα τῆς πράξεως. Θὰ ὑπάρξουν ὅρια, ὑποθέτω δὲ, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ σχετίσῃ τις τὸ παράπτωμα, περὶ οὗ πρόκειται, μὲ τὸ ἔγκλημα τοῦ φόνου ἢ ἄλλο τι παρόμοιον ἔγκλημα.

§113Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡμεῖς ὀφείλομεν ν’ ἀπογυμνώσωμεν ἡμᾶς αὐτοὺς ἀπὸ πάσης εὐθύνης ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Διὰ τοῦτο θέλω παρακαλέσει τοὺς συναδέλφους νὰ προσθέσωσι καὶ οὗτοι τὴν γνώμην των, ἵνα ἀποτελεσθῇ ἀριθμὸς ἱκανὸς, ὅπως ζητήσωμεν ὀνομαστικὴν κλῆσιν. Χρεωστῶ ὅμως νὰ ἐξηγήσω σαφέστερον τὴν ἐνέργειαν τῶν Βουλευτῶν, ἐλεγχόντων ἐν τῇ Βουλῇ, καὶ τὴν ἐνέργειαν αὐτῶν, ψηφιζόντων νομοσχέδια, ὡς τὸ προκείμενον. Πολὺ διαφέρουσι τὰ ἔργα ἐκείνου, ὁ ὁποῖος ἐντὸς τοῦ περιβόλου τῆς ἐκλογῆς, ἀντιπροσωπεύων συμπολίτας του, ἀμύνεται ὑπὲρ τῶν δικαίων αὐτῶν, ἀπὸ τὰ ἔργα ἐκείνου, ὅστις γίγνεται μέλος τῆς ἐφορευτικῆς ἐπιτροπῆς οὐχὶ ἵνα ἀμυνθῇ ὑπὲρ δικαιωμάτων πολίτου ἢ πολιτῶν, ἀλλ’ ἵνα ἐξασκήσῃ ἐξουσίαν δημοσίαν, ὡς μέλος ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία ἐνασκεῖ τὴν ἀστυνομίαν, καὶ καλεῖται νὰ διευθύνῃ πολλὰ καὶ ποικίλα καθήκοντα κατὰ τὴν ἐκλογήν. Τοιαῦτα πρόκειται νὰ ἐνασκήσῃ καθήκοντα δημόσια, τοιαῦτα δὲ καθήκοντα δὲν πρέπει νὰ ἀνατίθηνται εἰς ἄνθρωπον, ὅστις ἔχει συμφέροντα δυνάμενα νὰ παρασύρωσιν αὐτὸν, ἵνα μὴ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντα ταῦτα μετὰ πλήρους ἀμεροληψίας.

§114ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§115Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, κύριε Πρόεδρε.

§116ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Α. Μπασιᾶ καὶ Περ. Ἀλεξάκη, καὶ εἶτα ἡ διαλογή, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 139. Ἐκ τούτων 120 εἶπον Ναί, 17 εἶπον Ὄχι, καὶ 2 ἠρνήθησαν ψῆφον. Ἑπομένως ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο δεκτή. Ἄρθρον μόνον. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§118Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ ἄρθρον μόνον παρακαλῶ νὰ γείνῃ ἄρθρον 1. Νὰ προστεθῇ δὲ ἄρθρον 2, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ διὰ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως.»

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ ἄρθρον μόνον ἐγένετο ἄρθρον 1. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. μ. μ. (Γίνεται διακοπὴ ὥρα 8 καὶ 15′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρα 10 καὶ 10′ μ. μ.)

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν προξενικῶν νόμων. Ὁ κύριος Δραγούμης ἔχει τὸν λόγον.

§121ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατ’ ἀνάγκην, Κύριοι, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου θέλω βραχέα τινὰ εἴπει, καὶ διότι ἡ μακρὰ διάρκεια τῆς συνεδριάσεως δὲν ἐπιτρέπει εἰς τὰς σωματικὰς δυνάμεις νὰ ἀνθέξωσι πρὸς τοιούτου εἴδους συζητήσεις, καὶ διότι νομίζω ὅτι ματαιοπονοῦμεν ὅσοι σήμερον ἐπιμένομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν τοιούτων θεμάτων. Τὸ νομοσχέδιον, κατὰ τὴν ἐντύπωσιν, ἣν ἔσχον ἀπὸ τῆς πρώτης ὥρας, καθ’ ἣν εἰσήχθη, κατὰ τὴν ἐντύπωσιν τῆς τελευταίας ὥρας, ἣν ἐπορίσθην ἐκ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως καὶ τῆς σήμερον μελέτης,—ἀτελοῦς βεβαίως, διότι εἶναι τοσοῦτον πολύπλοκον καὶ τοσοῦτον εἰσέρχεται εἰς πάντα τὰ θέματα τοῦ ἐν ἰσχύϊ κώδικος, ὥστε ἀπαιτεῖται οὐ μόνον μία, ἀλλὰ καὶ δευτέρα καὶ τρίτη μελέτη καὶ κατόπιν συγκέντρωσις τῶν ἰδεῶν πρὸς ἐξαγωγὴν συμπεράσματος,—τὸ νομοσχέδιον, λέγω, τοῦτο, ὡς ἀντελήφθην, εἶναι οὐσιωδῶς ἀνατρεπτικὸν τοῦ κειμένου κώδικος, τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας. Τίποτε δὲν ἀφίνεται εἰς τὴν θέσιν του, καὶ δυστυχῶς, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὀργανισμοῦ, μεταρρυθμίσεων, τροπολογιῶν, προσθηκῶν καὶ ἀφαιρέσεων προσόντων, ἀνατρέπει τοὺς ἐκ τῶν προσόντων φραγμούς· εἶναι νομοσχέδιον κανονιστικὸν προσόντων, οὕτως ὥστε νὰ περιλάβῃ πρόσωπα γνωστὰ ἐκ τῶν προτέρων· δὲν πρόκειται περὶ νέου ὀργανισμοῦ, ὅστις διὰ τὴν τέως ὑπάρχουσαν κατάστασιν πραγμάτων πλάττει καὶ μεταβατικοὺς ὁρισμούς, ἀλλὰ περὶ νομοσχεδίου, ὅπερ, μεταρρυθμίζον τὰ κείμενα, καὶ εὑρίσκον ἐκτὸς καὶ ἐντὸς τῆς ὑπηρεσίας πρόσωπα, πρὸς τὰ πρόσωπα εὐεργετικῶς κανονίζει τὰς νέας διατάξεις. Ἀλλὰ φαίνεται καί που ἐν αὐτῷ διάταξίς τις ἄσχετος πρὸς πρόσωπα καὶ ἀληθῶς ἀγαθή. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἀποκρουστέον, ἀλλ’ εἶναι ἀποκρουστέον καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τὴν οἰκονομικήν. Καὶ ἐπειδὴ εἶπον, ὅτι δὲν θέλω μακρολογήσει, καὶ ἐπειδὴ καὶ ἡ συστηματικὴ μελέτη, ἣν ἀπήτει τὸ νομοσχέδιον, δὲν ἐγένετο πλήρης, διότι ἐπέλιπεν ἡμᾶς ὁ χρόνος, ὅπως γένηται πλήρης, θέλω ἁπλῶς θίξει τινὰ τῶν κυριωτέρων ζητημάτων, ἀκολουθῶν αὐτὴν τὴν σειρὰν τῶν περιεχομένων ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ, τοῦ εἰσαγαγόντος τὸ νομοσχέδιον. Κύριος χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου: ὀργανισμὸς παρέχων ἀφειδῶς χρῆμα εἰς αὔξησιν μισθοδοσιῶν· κύριος χαρακτὴρ τοῦ νομοσχεδίου: διανομὴ τοῦ χρήματος τοῦ Δημοσίου δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ, ἄνευ κρίσεως περὶ τῆς καταστάσεως τῆς οἰκονομικῆς τοῦ τόπου, ἄνευ ἐκτιμήσεως τῶν ὑλικῶν δυνάμεων, ἃς διαθέτομεν, ἄνευ οὐδεμιᾶς σπουδαίας μελέτης περὶ τῶν πόρων ἐκείνων, οὓς ἰσχυρίζεται ὁ εἰσηγητὴς αὐτοῦ, ὅτι εἰσάγει εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον. Μέγα ἀγαθὸν τοῦ νομοσχεδίου ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων! «Ὡς γνωστὸν», λέγει ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ, «ἕνεκα τῆς νομισματικῆς διαφορᾶς τοσοῦτον ἐμειώθησαν αἱ ἀποδοχαὶ αὐτῶν, ὥστε προβληματικὴ κατέστη ἡ ὁπωσοῦν ἀξιοπρεπὴς αὐτῶν συντήρησις.» Ἀνεγνωρίσθη ἡ ἀνάγκη τῆς αὐξήσεως τῶν δαπανῶν, ὅπως ἀξιοπρεπῶς συντηρῶνται οἱ πρόξενοι. Καὶ ὅπως αὐξηθῇ ἡ μισθοδοσία, λέγουσιν αἱ δηλώσεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὑπάρχει διαθέσιμον ἀρκετὸν ποσὸν, ὥστε καὶ νὰ ἐκτελεσθῶσιν αἱ δαπάναι καὶ νὰ μείνῃ καὶ περίσσευμα. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ ἀριθμοὶ, οὓς ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς, δὲν συμφωνοῦσι πρὸς ἀλλήλους. Διότι ὑποβάλλει δύο συστήματα ἀριθμῶν· πρῶτον σύστημα τὸ ἐν τῇ ἐκθέσει, ἕτερον τὸ ἐν τοῖς πίναξιν, οὓς κατέθηκε τῇ αἰτήσει μου. Ἐν τῇ ἐκθέσει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἦτο ἀφειδέστερος εἰς τὰς ὑποσχέσεις, ἐν τοῖς πίναξι φειδωλότερος. Ἐφοβήθη μήπως ἐκ τῶν ὑπερμέτρως ὑπισχνουμένων τὸ περίσσευμα προκύψῃ ἀπιστεύτως μέγα. Καὶ οἱ πίνακες δεικνύουσι καὶ ἐπάρκειαν καὶ περίσσευμα, ἀλλὰ μετὰ μετριοφροσύνης μεγαλειτέρας. Θὰ ἐξετάσω τοὺς πίνακας, ἵνα ἴδωμεν, ἂν καὶ κατὰ τί εἶναι ἀκριβεῖς οἱ ὑπολογισμοὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἂν καὶ κατὰ τί ὑπάρχει ἐλπὶς περισσεύματός τινος ἐπὶ τῶν εἰσπράξεων, ἃς θεωρεῖ πιθανὰς ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἂν καὶ κατὰ τί εἶναι πιθαναὶ αἱ εἰσπράξεις αὗται. Ὁ κ. Ὑπουργὸς λέγει, ὅτι ἐξ αὐξήσεως μισθῶν θὰ ἔχῃ δαπάνην ἐτησίαν 89,808 δραχ. καὶ ἐξ αὐξήσεως μισθῶν δέκα ἕξ Ὑποπροξενείων δρ. 19,200, διότι προσθέτει 100 δραχ. εἰς τὸν ἐκ 400 δραχμῶν μισθὸν τῶν ὑποπροξένων. Προσθέτει προσέτι τὸ ¼ τοῦ ἐνοικίου τῶν προξενικῶν ἀρχῶν.—Ὡς γινώσκετε, κατὰ τὸν κείμενον νόμον, τὸ ἐνοίκιον τῆς ἰδιαιτέρας κατοικίας τῶν προξένων κατεβάλλετο ὑπ’ αὐτῶν· ἐγίνετο συμβόλαιον τῆς ἐνοικιάσεως, δι’ οὗ ἐνῳκιάζετο ἡ οἰκία ἀντὶ 100 δραχμῶν π. χ., τὰ ¾ ἐβάρυνον τὸ Δημόσιον, λόγῳ τοῦ Προξενικοῦ καταστήματος, τὸ δὲ ¼ τὸν πρόξενον, λόγῳ τῆς ἰδιαιτέρας αὐτοῦ κατοικίας. —Λοιπὸν προσθήκη καὶ τοῦ ¼ τοῦ ἐνοικίου, ὅπερ τὸ νομοσχέδιον χαρίζει εἰς τὸν πρόξενον, ἐπιτρέπον εἰς αὐτὸν νὰ κατοικῇ δωρεὰν εἰς τὸ κατάστημα τοῦ Προξενείου. Ὁρίζει ὁ Ὑπουργὸς τὴν προσθήκην εἰς δραχμὰς 20,000· νομίζω ὅμως, ὅτι ἔπρεπε νὰ ὁρίσῃ αὐτὴν εἰς ποσὸν περισσότερον. Ὅπως δήποτε ἔχομεν ἐκ τῶν τριῶν τούτων προσθηκῶν δραχμὰς 129,008· ἀφαιρῶ τὴν δαπάνην ἐξ Ὑποπροξενείων, ἅτινα κατηργήθησαν, ἤτοι δραχ. 30,960, ἔχομεν ὑπολοίπους δραχμὰς 98,048, βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου ἐκ τῶν προσθηκῶν τούτων. Προσθήκη νέων θέσεων, ἀμίσθων Προξενείων μετατρεπομένων εἰς ἔμμισθα, προσθήκη καὶ κλητήρων 16 εἰς τὰ διατηρούμενα 16 Ὑποπροξενεῖα, δραχ. 54,000· τὸ ὅλον προσθήκη δαπάνης δραχ. 152,048. Δαπάναι ἕνεκα συστάσεως νέων προξενικῶν ἀρχῶν καὶ ἐπιθεωρητῶν δραχμαὶ 100,920, τὸ ὅλον δραχ. 252,968. Οὗτος εἶναι ὁ ἀριθμὸς, ὃν ἐξάγω ἐκ τοῦ πίνακος, καὶ εἰς τοῦτο τὸ ποσὸν λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς ὅτι λήγουσι πᾶσαι αἱ δαπάναι. Ἀλλὰ θὰ ἀποδείξω, ὅτι κακῶς ὑπελόγισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι ἐλησμόνησε τί περιέχει τὸ νομοσχέδιον αὑτοῦ, ἢ καὶ ὅτι οἱ ὑπολογισμοὶ αὐτοῦ εἶναι ὑπολογισμοὶ λελανθασμένοι. Καὶ πρῶτον παρελείφθη τὸ ἐνοίκιον τῶν νέων προξενικῶν ἀρχῶν. Εἰς τοὺς πίνακας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ δὲν ἐμφαίνεται τὸ ἐνοίκιον 11 Ὑποπροξένων, τὸ ἐνοίκιον τῶν ἐμμίσθων, τὸ ἐνοίκιον τῶν Προξενείων τῶν ἀμίσθων, ἅτινα μετατρέπονται εἰς ἔμμισθα·—ἀρκεῖ δὲ νὰ εἴπω, ὅτι τρέπεται εἰς ἔμμισθον τὸ Γενικὸν Προξενεῖον τὸ ἐν Ὀδησσῷ, καὶ προκαλῶ τὴν προσοχὴν τῶν κυρίων συναδέλφων εἰς τοῦτο, ἵνα ἐρωτήσωσιν, ἂν δὲν γινώσκωσιν, ὁποῖα εἶναι τὰ ἐνοίκια ἐν Ὀδησσῷ.—Λοιπὸν παρελείφθησαν τελείως ἐκ τῶν πινάκων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τὰ ἐνοίκια τῶν νέων προξενικῶν ἀρχῶν, διότι εἰς ἓν καὶ μόνον σημεῖον ὁμιλεῖ περὶ ἐνοικίων, ἐκεῖ, ὅπου λέγει, ὡς προηγουμένως ἔδειξα, ὅτι καὶ τὸ τέταρτον αὐτῶν λογίζεται εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου. Ταῦτα τὰ νέα ἐνοίκια εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπολογίσῃ τις ὀλιγώτερα τῶν 25,000 δραχμῶν, προστιθεμένης καὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἢ μᾶλλον οἱ συντάξαντες τάς τε πληροφορίας ταύτας καὶ τὴν ἔκθεσιν παρέλιπον νὰ ἀναγράψωσιν εἰς τὸν πίνακα δαπάνας ἀναγραφομένας εἰς τὸν προϋπολογισμὸν δύο Προξενείων, ἅτινα δὲν καταργεῖ τὸ νομοσχέδιον καὶ ἅτινα, μεγίστην ἔχοντα σπουδαιότητα, δὲν ἐπιτρέπεται νὰ καταργηθῶσιν, ὅπως κακῶς κατηργήθησαν δύο Ὑποπροξενεῖα, ἔχοντα οὐχ ἧττον μεγάλην σημασίαν. Ἀλλὰ τὰ δύο ταῦτα Ὑποπροξενεῖα ὁπωσδήποτε καταργοῦνται, τὰ δύο ὅμως Προξενεῖα δὲν καταργοῦνται, περιλαμβανόμενα εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, ὃν ἐψηφίσαμεν, μετὰ τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀναγεγραμμένου κατὰ τὸ ὀρθόν. Ἐπειδὴ δὲ τὰ Προξενεῖα ταῦτα θεωροῦνται μένοντα κενὰ, διότι δὲν ἐδόθη ἡ ἀναγνώρισις ὑπὸ τῆς Πύλης, διὰ τοῦτο ἐν τῷ ἀθροίσματι τῶν πιστώσεων τῶν ὑπὲρ τῶν Προξενείων μεταξὺ τῶν ἄλλων κενῶν θέσεων ἀφαιρεῖται καὶ τὸ ἀντίστοιχον ποσὸν, τὸ διὰ τὰς ὑπὲρ αὐτῶν πιστώσεις. Ἀλλὰ τὰ Προξενεῖα ταῦτα ὑφίστανται, καὶ ὑποχρεούμεθα νὰ ἀναγράφωμεν αὐτὰ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν μετὰ τῶν πιστώσεων, καὶ πάντοτε οὕτως ἀναγράφομεν, καίτοι ἀπὸ ἐτῶν δὲν ἐπετεύχθη ἡ ἀναγνώρισις αὐτῶν. Τὰ Προξενεῖα δὲ ταῦτα εἴπερ ποτὲ σήμερον πρέπει ν’ ἀναγράφωνται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, διότι δὲν βλέπω τί προσδοκῶσι νὰ ἐπιτύχωσιν εἰς τὰς διαπραγματεύσεις αὐτῶν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ μετὰ τῆς Τουρκίας, ἂν ἀπελπισθέντες διαγράψωσιν ἀπὸ τοῦδε αὐτὰ ἐκ τε τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ἐκ τοῦ ὀργανισμοῦ. Καὶ ὁ μὲν ὀργανισμὸς μεριμνᾷ περὶ τοῦ ἀντιστοίχου μισθοῦ, ἀλλ’ οἱ πίνακες δὲν ἀναγράφουσιν αὐτόν· πρέπει ἄρα νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἀναβαίνει εἰς δραχ. 25,360.

§122Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν ἐδαπανήθησαν ποτέ.

§123ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι δυνατὸν ὅμως νὰ δαπανηθῶσιν αὔριον, καὶ δὲν ἐννοῶ, πῶς ἡ Κυβέρνησις, ἔχουσα τοιαῦτα Προξενεῖα ἐν τῷ ὀργανισμῷ καὶ λέγουσα ὅτι ἀναμένει νὰ ἀναγνωρισθῶσιν αἱ ἀξιώσεις αὐτῆς ὑπὸ τῆς Πύλης, δὲν ἀναγράφει τὸ εἰς αὐτὰ ἀναγόμενον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἐνῷ ἀφίνει ἀναγεγραμμένον ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τὸ ποσὸν τοῦτο, πῶς διαγράφει αὐτὸ ἐκ τῶν πινάκων, οὓς προσάγει εἰς τὴν Βουλὴν, ἵνα πείσῃ, ὅτι δὲν εἶναι μεγάλα τὰ βάρη, ἅτινα ζητεῖται ἀπ’ αὐτῆς νὰ ψηφίσῃ. Καὶ ἄλλο ἐλησμόνησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, συνηθισμένος οὐχὶ φειδωλῶς, διότι δὲν εἶναι φιλάργυρος, μετέφερε καὶ εἰς τὸν δημόσιον αὐτοῦ βίον τὰς ἕξεις αὐτοῦ τὰς ἰδιωτικὰς, τὰς γενναίας. Καὶ δὲν ἤρκεσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐκεῖνο, ὅπερ ἐπὶ μακρὰ ἔτη ἤρκει εἰς πάντας τοὺς διαχειριζομένους τὰ ἱδρύματα, περὶ ὧν πρόκειται, καὶ ὅπερ οὐδενὸς Ὑπουργοῦ τὴν προσοχὴν μέχρι τοῦδε εἵλκυσε κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Δὲν ἤρκεσεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἀφήσῃ εἰς τὸν Γραμματέα τῆς Πρεσβείας τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ, ὅστις διεξάγει καὶ τὰ προξενικὰ καθήκοντα, τὰ γραφικὰ, ἅτινα μέχρι τοῦδε εἶχεν ἐπὶ μακρὰ ἔτη, οὐδέποτε ὑποβληθέντος παραπόνου εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐπὶ ἀνεπαρκείᾳ αὐτῶν, καὶ ηὔξησεν αὐτὰ ἀπὸ 60 δραχμῶν τὸν μῆνα εἰς 100 δραχμάς. Τὰ ηὔξησεν, ἀλλ’ ἐν τούτοις ἐν τῷ πίνακι δὲν φαίνεται ἡ ἐκ τούτων προσθήκη. Ἡ γενναιότης τῶν κ. Ὑπουργῶν γίνεται ἔτι μεγαλειτέρα ὅτε φθάνομεν εἰς τὸ Βελιγράδιον. Ἐν Βελιγραδίῳ δὲν προεβλέπετο τοιαύτη χορηγία εἰς τὸν Γραμματέα τῆς Πρεσβείας, ἐκτελοῦντα προξενικὰ καθήκοντα· «ὁ δυστυχὴς ἔχει τὰ γραφικὰ εἰς βάρος του, ἂς δώσωμεν καὶ εἰς αὐτὸν 100 δραχμὰς τὸν μῆνα». Δραχμαὶ 1200 τὸ ἔτος· ἀλλ’ οὐδ’ αὗται ἀναγράφονται εἰς τὸν πίνακα. Καί τι περισσότερον. Ὁ ἐν Βελιγραδίῳ πρόξενος, ὁ διαχειριζόμενος τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ἔπρεπε νὰ λάβῃ καὶ αὐτὸς ἐνοίκιον 200 χρυσῶν φράγκων κατὰ μῆνα, 2400 κατ’ ἔτος ἐκτὸς καὶ πέραν τῆς αὐξήσεως τοῦ μισθοῦ· ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτῶν οἱ πίνακες οὐδὲν λέγουσιν. Ἐκ τούτου τοῦ κονδυλίου δρ. 3600, ἐκ τοῦ κονδυλίου τῶν προσθέτων γραφικῶν διὰ τὸ Βουκουρέστιον 480, ἐκ τοῦ κονδυλίου γραφικῶν Βελιγραδίου 1200, ἐν ὅλῳ αὔξησις δραχμῶν 5280, ἐπὶ πλέον δωρουμένων ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ. Καὶ ἄλλα διέφυγον τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν· καὶ εἶναι εὐνόητον, ὅτι τὸν διέφυγον, διότι ἀπῃτεῖτο περισσοτέρα προσοχὴ περὶ τὴν ἀξίαν τῆς ἐξετάσεως τοῦ θέματος τούτου, ὅπως μὴ διαφύγωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἠθέλησε νὰ προσθέσῃ εἰς τοὺς ὑποπροξένους καὶ κλητῆρα, χρήσιμον πρᾶγμα ἀληθῶς, ἂν ἠδυνάμεθα νὰ ἐπαρκέσωμεν εἰς ὅλα, ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς δὲν εἶναι ὀπαδὸς τῆς παροιμίας, ἢ μᾶλλον λησμονεῖ τὴν ἔννοιαν τῆς παροιμίας, λεγούσης ὅτι εἶναι μὲν αἱ πλατεῖαι χειρίδες καλαὶ, διότι φοροῦσιν αὐτὰς καὶ οἱ ἀρχιερεῖς, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ πᾶς τις ἱκανὸς νὰ φέρῃ αὐτάς...»

§124ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. «Καλὰ εἶναι τὰ φαρδομάνικα»...»

§125ΕΤΕΡΟΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. «Μὰ τὰ φοροῦν οἱ δεσποτάδες».

§126ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λοιπὸν 27 γιασαξῆδες, ὅπως ὀνομάζονται οἱ κλητῆρες ἐν Τουρκίᾳ, πρὸς 50 δραχμὰς κατὰ μῆνα. Καὶ ἐν τῷ σχετικῷ μέρει τοῦ νομοσχεδίου εἶναι σημειωμένος καὶ ὁ νόμος, καὶ ἐπειδὴ κατὰ τὸν νόμον, τὸν εἰσηγήσει μου πρὸ ἐτῶν ψηφισθέντα, οἱ ἔχοντες κατώτερον τῶν δραχμῶν 200 μισθὸν πληρόνονται εἰς μεταλλικὸν ἐκ τῶν εἰσπράξεων τοῦ Προξενείου, θὰ ἔχωμεν φράγκα χρυσᾶ 600 ἢ δραχμὰς 900 δι’ ἕκαστον τῶν γιασαξήδων κατ’ ἔτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀντέγραψε τὴν ἐκ τῆς προσθήκης τῶν μισθῶν διαφοράν, δὲν ἀντέγραψεν ὅμως καὶ τὴν ἐπικαταλλαγήν. Ἀλλ’ ἐτελειώσαμεν; Ὁ κ. Ὑπουργὸς—καὶ ἐδῶ ὑποθέτω, ὅτι δὲν ὑπῆρξε λάθος, ἀλλὰ μόνον ἐπιθυμία συγκαλύψεως τοῦ πράγματος, διότι ὁπωσδήποτε, ὅσον μεγαλείτεροι εἶναι οἱ ἀριθμοί, τόσον καὶ ἡ ἐντύπωσις εἶναι μεγαλειτέρα, κατὰ λόγον εὐθύν,—δὲν ὑπολογίζει τὰ ἕνδεκα νέα Προξενεῖα ἐπὶ πλήρει μισθῷ. Διατί; Διότι ἔχει διάταξιν περὶ τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν κατὰ τὴν πρώτην ἐφαρμογὴν ἐπιτρέπεται καὶ νὰ διορίσῃ οὐχὶ τοὺς ὁριστικοὺς διευθυντὰς τῶν Προξενείων τούτων, καὶ ἐπειδὴ οὗτοι, οἱ μὴ ὁριστικοὶ διευθυνταὶ τῶν Προξενείων τούτων, λαμβάνουσι μισθὸν κατώτερον καὶ θὰ λαμβάνωσι 400 δραχμὰς ἀντὶ 500, ὅσα μένουσιν ἐλογίσθησαν οἰκονομία, καὶ δὲν ἀνεγράφησαν ἐν τῷ πίνακι. Ἐπειδὴ δὲ ὑπετέθη, ὅτι καὶ τὰ ἕνδεκα Προξενεῖα οὕτω προσωρινῶς θὰ πληρωθῶσιν, ὑπολογίζω ἀναγραπτέας ἐπὶ ἕνδεκα Προξενείων 100 δραχμὰς κατὰ μῆνα, 1200 δραχμὰς ἐτησίως ἕκαστον. Ἐὰν προσθέσητε καὶ ταύτας, ἔχετε παράλειψιν ἑτέρων 13,200 δραχμῶν. Ἄθροισμα προσθέτων δαπανῶν δραχ. 329,908. Ἐλησμόνησε καὶ ἄλλο ὁ κ. Ὑπουργός. Ὑπάρχει πολὺ ὀρθὴ διάταξις ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καθ’ ἣν τὰ ταμεῖα, κυρίως τὰ τρία,—διότι αὐξάνονται, καὶ ὀρθῶς αὐξάνονται, ἀπὸ δύο εἰς τρία—κατ’ ἔτος πρέπει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς ἐξέλεγξιν, καὶ ὁρίζεται, ὅτι ἐντεῦθεν θὰ μεταβαίνῃ ὁ ἐλεγκτής, ὁρίζεται δὲ εἰς τὸν ἐλεγκτὴν, πλὴν τῶν ἐξόδων μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου, καὶ ἀποζημίωσις εἴκοσι χρυσῶν φράγκων καθ’ ἡμέραν. Καὶ ταῦτα, προκειμένου περὶ ὑποχρεώσεως ἐτησίας ἀναποφεύκτου, πρέπει ν’ ἀναγραφῶσι, παραλειφθέντα καὶ ταῦτα, μετὰ τῶν ἐξόδων μεταβάσεως καὶ ἐπανόδου, ὁριζομένων ὁμοῦ εἰς 500 φράγκα· φέρουσι δὲ δαπάνην 3,600 δραχμῶν, καὶ οὕτω φθάνομεν εἰς κεφάλαιον προσθηκῶν δραχμῶν 333,508. Τοιοῦτον τὸ δοῦναι. Ἂς ἴδωμεν καὶ τὸ λαβεῖν. Τὸ δοῦναι κατὰ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν εἶναι μόνον 282,000· εἴδατε ὅμως, ὅτι ἔφθασεν ἤδη εἰς 333,508, πιστεύω δὲ, ὅτι ὑπάρχουσι παραλειφθέντα καὶ ἄλλα τινά. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν στήλην τῶν ἐσόδων. Ἡ στήλη τῶν ἐσόδων, κατὰ τοὺς τελευταίους ὑπολογισμοὺς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὄχι τοὺς ἐν τῇ ἐκθέσει, διότι οὗτοι ἦσαν παρὰ πολὺ ὑπέρογκοι, φέρει ἐν ὅλῳ φράγκα χρυσᾶ 224,890, ἅτινα μετατρεπόμενα ἐν τῷ πίνακι πρὸς 1,60 φέρουσι δραχ. 359,824. Ἐπειδὴ οἱ ὑπολογισμοὶ ὑπ’ ἐμοῦ καὶ ἐν ταῖς δαπάναις ἐγένοντο πρὸς 1,50, φέρουσι καὶ ταῦτα, πρὸς 1,50, δραχμὰς 337,335. Πάντες ἀναμένομεν πτῶσιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς, διότι εἰσάγονται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχέδια παρακολουθούμενα ὑπὸ τῆς δηλώσεως, ὅτι τὰ εἰσαχθησόμενα ἑκατομμύρια φράγκα θέλουσι φέρει τὴν πτῶσιν τῆς ἐπικαταλλαγῆς. Λοιπὸν 359,824 δραχμαὶ, ἤτοι 224,890 φράγ. πρὸς 1,60, ἢ 337,335 δραχ. πρὸς 1,50, αἵτινες κατὰ σύμπτωσιν ἔρχονται εἰς ἰσοζύγιον πρὸς τὰς δαπάνας. Ἀλλ’ ἐξ αὐτῶν τῶν 224,000 φράγκων σήμερον ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἐθυσίασε 30,000, διότι τὰ ἐκ Ρουμανίας ἔσοδα ἀπεκόπησαν· ἂν ἀφαιρέσητε τὰς 30,000 φράγκα, ἔχετε ἐξ αὐτῶν ταύτην τὴν αὔξησιν. Ἀλλ’ ἔχω πεποίθησιν, ὅτι οὐδὲ τὸ ½ θέλει εἰσπραχθῇ, ἂν ὁ νόμος οὗτος καὶ κατὰ τὸ μέρος τοῦτο ἐφαρμοσθῇ. Περὶ τούτου δὲ, ἂν πρέπει νὰ ἐφαρμοσθῇ, θὰ ἔλθῃ ὁ λόγος ὅταν ἔλθωμεν εἰς τὸ ζήτημα τῶν διαβατηρίων. Ἂς ἴδωμεν κατὰ μέρος τὰ ἔσοδα: Ἐκ διοικητικῶν κλήσεων δραχ. 15,000. Εὕρημα ἔκτακτον αὗται αἱ διοικητικαὶ κλήσεις, εὕρημα ἀκριβῶς ἐκεῖνο, ὅπερ ἀπῃτεῖτο, ὅπως ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τοῦ Προξενείου τοὺς Ἕλληνας πολίτας, καὶ θαυμασία τῇ ἀληθείᾳ ἐπινόησις τῶν προξενικῶν ἢ ἄλλων ὑπαλλήλων, οἵτινες ὑπέβαλον αὐτὴν, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεδέχθη. Οἱ Ἕλληνες προσφεύγουσι συχνότατα καὶ παρακαλοῦσι τοὺς προξένους, ὅπως μεσολαβήσωσιν εἰς διαφορὰς μετ’ ἄλλων Ἑλλήνων ἢ καὶ ξένων πρὸς συμβιβασμόν. Μέχρι τοῦδε εἰς τοῦτο ἡ προξενικὴ παρέμβασις ἐγίνετο δωρεὰν, ἦτο εἶδος ὑπηρεσίας εἰρηνοδίκου, συμβιβαστοῦ ἀληθῶς, ὄχι ὁποία κατήντησεν ἡ τῶν παρ’ ἡμῖν εἰρηνοδικῶν. Διὰ τὴν προσφυγὴν ταύτην τῶν Ἑλλήνων εἰς τὸν πρόξενον ὁρίζεται ἤδη πληρωμὴ ποσοῦ τινος, καὶ τὰ ἐκ τῶν τοιούτων διοικητικῶν κλήσεων ἔσοδα ὑπολογίζονται εἰς φράγκα χρυσᾶ 15,000. Προστίθεται δηλαδὴ εἷς ἐπὶ πλέον λόγος, ὅπως οἱ Ἕλληνες πολῖται στρέφωσι τὰ νῶτα πρὸς τὸ Προξενεῖον. Ἐξ ἀδειῶν γάμου 7,000 φρ. Νομίζω ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἶναι ἀποκρουστέα ἡ φορολογία αὕτη, ἥτις μέχρι τοῦδε δὲν ὑπῆρχεν. Ἀλλ’ ὑπάρχει τις κύρωσις,—διότι φαίνεται ὅτι ἐλπίζει πολὺ ἐπὶ τῶν ἀδειῶν ὁ κ. Ὑπουργὸς, —ὑπάρχει τις κύρωσις ὑποχρεοῦσα τοὺς Ἕλληνας πολίτας νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰ Προξενεῖα καὶ νὰ λαμβάνωσι παρ’ αὐτῶν ἀδείας γάμου; Καὶ πρὸς τί ζητοῦνται αἱ ἄδειαι; Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς γνωρίζει, ὅτι, ἂν παραμελοῦσι πρᾶγμά τι οἱ Ἕλληνες ἐν Τουρκίᾳ, ἀκριβῶς τοῦτο εἶναι αἱ ἄδειαι γάμου, διότι διὰ τὸν γάμον δὲν ὑπάρχει ἀνάγκη τῶν Προξενείων, ἀλλὰ τῶν Πατριαρχείων. Καὶ δεικνύουσι τοιαύτην προθυμίαν εἰς παραχώρησιν τῶν ἀδειῶν τὰ Πατριαρχεῖα, ὥστε ἐγεννήθη ζήτημα, ἐκκρεμὲς ἔτι μεταξὺ τῶν Πατριαρχείων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ζήτημα σπουδαιότατον. Ὅτε δὲ οὐδεμία ὑπάρχει κύρωσις τῆς περὶ ἀδείας διατάξεως, ποῖος θὰ ζητήσῃ ἄδειαν γάμου; Μετὰ κόπου καὶ μόχθου ἐπετεύχθη νὰ ζητῶνται ἐνταῦθα, ὅπου, ἐὰν δὲν δώσῃ ἄδειαν ὁ ἐπίσκοπος, εἶναι ἄκυρος ὁ γάμος. Τί θέλετε συγκομίσει ἐκ τῆς διατάξεως ταύτης; Ἐκ πιστοποιητικῶν ἰθαγενείας περιέμενε περίσσευμα ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐν τῇ ἐκθέσει του ὅμως ὁρίζονται ὀλιγώτερα, διότι αὐξάνει τὰ τέλη τῶν πιστοποιητικῶν ἰθαγενείας ἔν τισι χώραις, καίτοι εἶπε προχθές, ὅτι οὐδὲν θίγει ἐν Ρωσσίᾳ, ὅτε ὡμιλοῦμεν περὶ διαβατηρίων.

§127Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ πιστοποιητικὰ ζητοῦνται παρὰ τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως. Μέχρι τοῦδε εἰσέπραττον τὰ ἐκ πιστοποιητικῶν τέλη οἱ ἄμισθοι πρόξενοι ἐν Ρωσσίᾳ πρὸς ὄφελός των, τώρα θὰ τὰ εἰσπράττωσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου.

§128ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς τὴν Ρωσσίαν, ὅπως εἰσέλθητε, ἔχετε ἀνάγκην ἐπισήμων ἐγγράφων ἵνα διαμείνητε, ἐγγράφων ἐπισήμων ἵνα ἐξέλθητε, ὡσαύτως εἶσθε ὑπὸ διαρκῆ ἀστυνομικὴν ἐπιτήρησιν. Τοῦτο δὲν εἶναι λόγος, ὅπως προσθέσητε καὶ ὑμεῖς τὰς δαπάνας ταύτας καὶ φορολογήσητε τοὺς Ἕλληνας πολίτας ἐν χώρᾳ, ἐν ᾗ ἡ ἀπορρόφησις καὶ ἡ ἀφομοίωσις τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου τοσοῦτον ἐπεταχύνθη.

§129ΡΩΜΑΝΟΣ. Τώρα πληρόνουν 8.

§130ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καὶ εἶναι τοῦτο λόγος, ἵνα πληρώσωσι 10;

§131ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐὰν δὲν αὐξήσωμεν τὰ τέλη, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν εἰσπράξεις 230,000 φράγκων χρυσῶν ἐπὶ πλέον. Δὲν ὑπάρχει περὶ τούτου ἀμφιβολία.

§132ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὴ ζητήσητε νὰ δαπανήσητε, ὅπως μὴ ζητήσητε νὰ λάβητε τὰ τέλη ταῦτα. Τοῦτο εἶναι πολὺ εὐκολώτερον καὶ συμφωνότερον πρὸς τὴν κατάστασιν καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐξ αὐξήσεως διαμονητηρίων ἐν Τουρκίᾳ 10,000. Οὐδὲ ταύτης τῆς αὐξήσεως ἀναγνωρίζω τὸ ὀρθόν. Τοιοῦτοι φόροι καὶ τοιαῦτα κονδύλια, ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνή μου, ἤθελον εἴπει, ὅτι δὲν συμφέρει νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τοὺς Ἕλληνας. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δὲν θὰ ἀκουσθῶ, ἀρκοῦμαι νὰ εἴπω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι ἐκ τῶν ὑπολογιζομένων νῦν 240,000 φράγκων οὐδ’ ἑκατὸν χιλιάδας φράγκων θέλει εἰσπράξει ἡ Κυβέρνησις. Ἀκολουθῶν τὴν σειρὰν τῶν σκέψεων τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἔρχομαι εἰς τὴν βελτίωσιν τὴν διὰ τῆς προσθήκης διαρκοῦς ἐπιθεωρητοῦ. Ἔχομεν ἐνταῦθα, ὁμολογῶ, ἓν τῶν ἐκτάκτως ὀλίγων σημείων τοῦ νομοσχεδίου, ἐν οἷς προτείνονται ὠφέλιμα, καὶ τοῦτο, μετὰ τεσσάρων ἢ πέντε ἄλλων, φρονῶ ὅτι ἀσυζητητεὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ. Καταργεῖ τὸ νομοσχέδιον τὰ Προξενικὰ Πρακτορεῖα ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ. Ὀρθῶς. Κατάργησις γίνεται ἐν Τουρκίᾳ, κατάργησις ῥητὴ ἐν Αἰγύπτῳ, ὅπου ἦσαν ἤδη δι’ ἐμμέσου τρόπου κατηργημένα πάντα τὰ Πρακτορεῖα ἀπὸ ἐτῶν, ὅπου ὑπῆρχον Πρακτορεῖα ἱδρυθέντων διὰ νόμου εἰδικῶν Ὑποπροξενείων. Διὸ καὶ δὲν ὑπῆρχεν ἀνάγκη ῥητῶς νὰ λεχθῇ σήμερον, ὅτι καταργοῦνται, διότι οὔτε ὑπάρχουσιν, οὔτε ἦτο δυνατὸν πλέον νὰ ὑπάρξωσι.

§133ΔΑΟΥΤΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι 2 ἢ 3.

§134ΡΩΜΑΝΟΣ. Διὰ νόμου ἀπαγορεύεται ἡ σύστασις αὐτῶν.

§135ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ κατάργησις εἶναι γεγονὸς ἀπὸ ἐτῶν τετελεσμένον· ἀφ’ ὅτου δὲ ὡρίσθησαν ἔμμισθοι ὑποπρόξενοι ἐν Αἰγύπτῳ, καὶ αἱ Ἑλληνικαὶ ὑποθέσεις διεξάγονται ὡς ἄριστα καὶ ἡ παράστασις ἡμῶν ἀπέναντι Ἑλλήνων καὶ ξένων ἐγένετο ἄψογος. Ἐπειδὴ δὲ εὑρισκόμεθα ἐν Αἰγύπτῳ, φοβούμενος μήπως λησμονήσω ἔπειτα, ὑποβάλλω νῦν παρεμπιπτόντως μίαν παρατήρησιν ἀναγομένην εἰς τὰ ἔμμισθα ἱδρύματα τὰ ἐν Αἰγύπτῳ. Ποία ἡ ἀνάγκη, ἓν τῶν Ὑποπροξενείων τούτων, ἀπέχον 3 ἢ 4 ὥρας ἀπὸ τῆς Ἀλεξανδρείας, τὸ τῆς Μανσούρας, νὰ τραπῇ εἰς Προξενεῖον; Οὐδὲν ἔθνος ἄλλο, πλὴν τῆς Ἑλλάδος, ἔχει ἀντιπροσώπους τόσους προξένους ἐν Αἰγύπτῳ. Μόνοι ἡμεῖς ἔχομεν εἰς πάσας τὰς πόλεις τῆς Αἰγύπτου ἀνιδρυμένα Ὑποπροξενεῖα, διότι ἔχομεν πληθὺν Ἑλλήνων πολιτῶν, διεσπαρμένων εἰς τὸ ἐσωτερικὸν αὐτῆς, μετὰ μεγίστων συμφερόντων, συνδεδεμένων πρὸς τὴν γῆν, διότι ὁ πληθυσμὸς ὁ Ἑλληνικὸς ἐν Αἰγύπτῳ ἐνετοπίσθη, καὶ πλὴν ἐμπορικοῦ, βιομηχανικοῦ καὶ τραπεζιτικοῦ, ἐγένετο μεγαλοκτηματικός. Διὰ τοῦτο ἱδρύσαμεν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ Ὑποπροξενεῖα, ἵνα ἔχωσιν οἱ ἐκεῖ Ἕλληνες τοὺς προξένους ἐπαρκεῖς ἐπικούρους. Ἀλλὰ τί κερδίζουσιν οἱ Ἕλληνες πολῖται Μανσούρας, ἔχοντες ἀντὶ ὑποπροξένου πρόξενον; Ποῖον τὸ κέρδος τὸ δικαιολογοῦν τὸν διπλασιασμὸν τῆς δαπάνης; Ἠξεύρω τί θὰ εἴπῃ ὁ κ. Ὑπουργός. Ἐπειδὴ ἡ Μανσούρα ἔχει Πρωτοδικεῖον μικτὸν, ἡ παράστασις τοῦ προξένου εἶναι μεγαλοπρεπεστέρα τῆς παραστάσεως τοῦ ὑποπροξένου. Ἀλλὰ πάλιν ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τὰς ἐπισκοπικὰς χειρίδας...

§136ΡΩΜΑΝΟΣ. Οὐδένα λόγον ἔχω νὰ μὴ συγκατατεθῶ, ὅπως ἐν Μανσούρᾳ μείνῃ Ὑποπροξενεῖον.

§137ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. Ἐκτὸς ἐὰν ὄπισθεν τῆς προαγωγῆς τοῦ Ὑποπροξενείου ζητήσωμεν νὰ εὕρωμεν τὸ πρόσωπον.

§138ΡΩΜΑΝΟΣ. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἀφίνω ἐκεῖ Ὑποπροξενεῖον.

§139ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ διὰ τὴν παραχώρησιν.

§140ΔΑΟΥΤΗΣ. Τὸ Ζαγαζὶκ ὅμως εἶναι μεγαλείτερον καὶ ἐμπορικώτερον.

§141ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἡ Τάντα εἶναι μεγαλειτέρα τῆς Μανσούρας, καὶ ὅμως δὲν ἐγένετο σκέψις περὶ αὐτῆς, ἴσως διότι ἐκεῖ δὲν ὑπάρχει Πρωτοδικεῖον. Γνωρίζετε πάντες, ὅσοι διήλθετε τῆς ὑπηρεσίας, ὅτι οἱ ὑπηρετοῦντες ὁπωσδήποτε ἔχουσι τὴν ῥοπὴν νὰ μεγαλοποιῶσι τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ καθ’ ἑαυτοὺς, καὶ νὰ ζητῶσιν, ἡ προσοχὴ πάντων νὰ στρέφηται πρὸς αὑτοὺς, διότι εἷς ἕκαστος αὐτῶν τὰ ἴδια ἑαυτοῦ γινώσκει, καὶ εἰς ταῦτα προσέχει, μὴ φροντίζων περὶ τῶν ἄλλων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ βλέπῃ τὸ ὅλον, καὶ περὶ πάντων ἀναλόγως νὰ προνοῇ, καὶ πρὸ παντὸς νὰ σκέπτηται, τί δύναται νὰ διαθέσῃ, καὶ τοῦτο πῶς συμφέρει κάλλιον νὰ διαθέσῃ. Συνέστησαν 11 ἔμμισθα Ὑποπροξενεῖα κατὰ φυσικὴν ἀκολουθίαν τῆς ἀποφάσεως νὰ καταργηθῶσι τὰ Πρακτορεῖα καὶ τὰ ἄμισθα Προξενεῖα. Τὰ Ὑποπροξενεῖα ταῦτα συνιστῶνται διὰ πόρων ἐκ τῶν προτέρων ἐνδεδειγμένων. Καὶ ἴσως μὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι ὀλιγώτερα, ἀλλὰ δὲν θέλω ἐπιμείνει ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου. Περὶ τῶν ἀναπληρωτῶν τῶν προξένων ὡμίλησα προχθές. Καίτοι ἐπιθυμητὸν θὰ ἦτο νὰ λαμβάνωνται οἱ ἀναπληρωταὶ ἐκ τῆς ἐμμίσθου ὑπηρεσίας, θεωρῶ τὴν μεταβολὴν ἄστοχον. Διότι δὲν εἶναι εὔστοχον πᾶν ὅ,τι κατ’ ἀρχὴν εἶναι ὀρθὸν, ἀλλὰ μόνον πᾶν ὅ,τι ἁρμόζει εἰς τὰς δυνάμεις καὶ τὰς περιστάσεις τοῦ τόπου καὶ τῆς ὑπηρεσίας. Καὶ τόσῳ μᾶλλον ἄστοχον, καθ’ ὅσον ἐπαγγελλόμεθα διόρθωσιν, ἐνῷ πρὸς τὴν διόρθωσιν εἶναι ἀδύνατον νὰ ἔχωμεν τοὺς ἐπιθυμητοὺς ἀναπληρωτάς. Ὅταν ἔχωμεν τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἀναπληρώνοντας, τότε δυνάμεθα νὰ πλάσωμεν τὸν βαθμὸν καὶ τὸ ἀξίωμα. Ἀλλ’ ὅτε διαθέτομεν πρὸς ἀναπλήρωσιν τόσον ὀλίγα πρόσωπα καὶ τόσον συνδεδεμένα πρὸς τὰς θέσεις, εἰς ἃς ἀνήκουσιν, ὥστε πᾶσα μετακίνησις αὐτῶν, ὅπως σταλῶσιν ἀλλαχοῦ πρὸς ἐκτέλεσιν καθηκόντων ἀναπληρωτοῦ, εἶναι ἀδύνατος, διότι θέλουσι παραλύσει αἱ ὑπηρεσίαι τῶν θέσεων, εἰς ἃς ἀνήκουσιν, ἐρωτῶ, τίς ἡ χρησιμότης τῶν τοιούτων ἀναπληρωτῶν; Τοιοῦτοι εἶναι οἱ γραμματεῖς Προξενείων, καὶ γραμματεῖς ἔχομεν ἐν ὅλῳ 14· καὶ αὐτοὶ οἱ 14 ἀκούσατε ποῦ εἶναι τοποθετημένοι. Ἐν Κωνσταντινουπόλει εἰς τὸ Προξενικὸν Γραφεῖον, μετὰ τὰς προσθήκας τοῦ Ὑπουργοῦ, εἷς γραμματεὺς πρώτης τάξεως καὶ 3 δευτέρας τάξεως, διότι ἐκρίθη μὴ ἐπαρκὴς ὁ πρώην ἀριθμὸς ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ,—καὶ εἶναι ἀληθές, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου ἐν Κωνσταντινουπόλει εἶναι πολυπλοκωτάτη καὶ μεγίστη, ἐκρίθη δὲ ἀναγκαῖον νὰ προστεθῶσι γραμματεῖς.— Ἔχομεν ἐν Θεσσαλονίκῃ ἕνα πρώτης τάξεως γραμματέα καὶ ἕνα δευτέρας· ἐν Ἰωαννίνοις ἕνα πρώτης τάξεως· ἐν Σμύρνῃ ἕνα πρώτης καὶ ἕνα δευτέρας τάξεως· ἕνα ἐν Καΐρῳ, οὗ ἡ θέσις σημειώσατε ὅτι μεταβάλλεται εἰς Γενικὸν Προξενεῖον καὶ Διπλωματικὸν Πρακτορεῖον· δύο ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἕνα ἐν Σοφίᾳ, ἕνα ἐν Χανίοις, ἕνα ἐν Μασσαλίᾳ καὶ ἕνα ἐν Βιτωλίοις. Τίνας τῶν γραμματέων τούτων θέλετε παραλάβει, ὅπως στείλητε πρὸς ἀναπλήρωσιν; Τὸν γραμματέα τοῦ ἐν Βιτωλίοις Προξενείου, καὶ θ’ ἀφήσητε τὸν πρόξενον ἄνευ βοηθοῦ; Ἐὰν παραλάβητε ἀναπληρωτὴν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Γραφείου τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἧς ἀνάγκη προὐκάλεσε τὴν προσθήκην, θέλει χωλαίνει. Θὰ παραλάβητε ἐκ Σμύρνης αὐτὸν, ὅπου μόλις ἀρκοῦσι δύο γραμματεῖς; ἢ ἐξ Ἀλεξανδρείας;...

§142ΡΩΜΑΝΟΣ. Διὰ τοῦτο προσετέθησαν ἀκριβῶς καὶ ἄλλοι, διὰ νὰ χρησιμεύσωσι καὶ πρὸς τοῦτο.

§143ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Προσετέθησαν διότι ἦσαν ἀπαραίτητοι εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς τακτικῆς ὑπηρεσίας· διότι ἀπεδείχθη, ὅτι ἡ ὑπηρεσία εἶναι τοσαύτη ἐκεῖ, ὥστε δὲν ἐπήρκει τὸ προσωπικόν, καὶ παρ’ ὅλους τοὺς ἐνδοιασμοὺς τῶν ἑκάστοτε Κυβερνήσεων κατωρθώθη ν’ ἀποφασίσῃ ἡ Κυβέρνησις νὰ δαπανήσῃ, ὅπως ἔχῃ ἀκριβῶς τὸ προσωπικὸν τὸ ἀπαιτούμενον. Ἀλλ’ ἀφοῦ προσεθέσατε αὐτοὺς διὰ τοῦτο, ἀφαιρεῖτε νῦν αὐτοὺς καὶ ἀποστέλλετε πρὸς ἀναπλήρωσιν. Παραλείπω ὅτι ἡ μετακίνησις θέλει συνεπαγάγει καὶ ἔξοδα, ἐκτὸς τῆς παραλύσεως τῆς ἐργασίας, ἧς ἕνεκα προσεθέσατε τοὺς γραμματεῖς, οὓς νῦν μετακινεῖτε καὶ στέλλετε πρὸς ἀναπλήρωσιν ἐξ ἀπωτάτων εἰς τὰ ἀπώτατα. Παρέρχομαι τὰ τῶν διερμηνέων. Γίνεται προσπάθεια βελτιώσεως τῶν διερμηνευτικῶν. Ἀλλ’ ἐγένετο καὶ μεταβολὴ τοῦ χαρακτῆρος προξένων καὶ Προξενείων. Τὰ Προξενεῖα διακρίνονται σήμερον εἰς Προξενεῖα αʹ τάξεως καὶ Προξενεῖα βʹ τάξεως. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐνόμισεν ὀρθὸν νὰ καταργήσῃ τὴν διάκρισιν, νὰ ἱδρύσῃ Προξενεῖα διαφέροντα μόνον κατὰ τὸν μισθὸν, ἀλλὰ κατὰ βαθμὸν ἰσότιμα, νὰ μεταφέρῃ δὲ τὴν διάκρισιν τῶν βαθμῶν εἰς τοὺς προξένους, ἐπιτρέπων διὰ τοῦ τρόπου τούτου, εἰς τὰ Προξενεῖα πάντα νὰ στέλλωνται ἀδιακρίτως πρόξενοι αʹ ἢ βʹ τάξεως. Ἀτυχεστέρα ταύτης ἐπίνοια καὶ συμφωνοτέρα πρὸς τὰς ἐπιθυμίας ἀκριβῶς ἐκείνων τῶν ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ, οἵτινες δὲν ἠδύναντο μέχρι τοῦδε νὰ ἐπιτύχωσιν ὅ,τι ἐπεθύμουν, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πραχθῇ. Τί θὰ συμβῇ; Θὰ συμβῇ, ὅτι ἡ τοποθέτησις τῶν προξένων θ’ ἀποτελέσῃ μίαν τῶν πρωτίστων ἀφορμῶν συναλλαγῆς, ἣν καθ’ ἡμέραν διαμαρτυρόμενοι ζητοῦμεν νὰ διαγράψωμεν. Εὐθὺς ὡς ἀνέλθω εἰς τὴν ἐξουσίαν καὶ ἀναλάβω τὸ Ὑπουργεῖον, ἔχων εὐνοουμένους μου καὶ τοὺς εὐνοουμένους τῶν φίλων μου καὶ τὰς πιέσεις τὰς συμπαρακολουθούσας τὰ ἀνθρώπινα πράγματα, καὶ μάλιστα τὰ κοινοβουλευτικά, θὰ προτιμήσω νὰ τοποθετήσω φίλον μου εἰς τὸ Προξενεῖον τὸ σπουδαιότερον· ἀλλ’ αὐτὸς δὲν εἶναι ὁ κατάλληλος, εἰς τὸ Κάϊρον π. χ., περιζήτητον θέσιν, ἀλλ’ ὁ ὑπηρετῶν ἤδη ἐκεῖ εἶναι καταλληλότερος. Τί σημαίνει; Ἐπειδὴ δὲν ὑπάρχει ἐμπόδιον, — πρόξενος καὶ οὗτος, πρόξενος καὶ ἐκεῖνος, — διορίζω τὸν εἰς ἐμὲ ἀγαπητόν. Καὶ οὕτω γίνεται ἡ τοποθέτησις τῶν προξένων ἀντικείμενον τῆς χειρίστης συναλλαγῆς, τελείως λυομένων τῶν χειρῶν τῶν ὀφειλόντων νὰ ἐπιθυμῶσι τὴν διατήρησιν αὐτῶν δεσμευμένων. Ἐν τῇ ἑπομένῃ παραγράφῳ τῆς ἐκθέσεως βλέπομεν ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀπεφάσισε νὰ μεταθέσῃ τὴν ἕδραν τοῦ Πολιτικοῦ Πράκτορος ἀπὸ Ἀλεξανδρείας εἰς Κάϊρον, καὶ νὰ ἱδρύσῃ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ οὐχὶ ἁπλοῦν Προξενεῖον, ὡς εἴχομεν μέχρι τοῦδε ἐν Καΐρῳ, ἀλλὰ Γενικὸν Προξενεῖον· καὶ εὐνοήτως, διότι ἡ Ἀλεξάνδρεια δι’ ἡμᾶς ἄνευ Γενικοῦ Προξενείου δὲν εἶναι Ἀλεξάνδρεια. Ἡ Ἀλεξάνδρεια εἶναι πρωτεύουσα τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων ἐν Αἰγύπτῳ, τὸ δὲ Κάϊρον κατὰ τοῦτο μόνον ἔχει πρὸς τὰ συμφέροντα ἡμῶν χαρακτῆρα πρωτευούσης, καθ’ ὅσον ὁ Ἀντιβασιλεὺς τῆς Αἰγύπτου καὶ τὸ Ὑπουργεῖον εὑρίσκονται ἐκεῖ, ἀλλὰ τὰ πρώτιστα καὶ μέγιστα συμφέροντα καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς ἀντιπροσωπείας τῆς Ἑλλάδος κεῖνται ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Γινώσκω ὅτι Πολιτικοὶ Πράκτορες, καὶ ὁ σημερινὸς, ἴσως καὶ ἄλλοι πρὸ αὐτοῦ, προέτειναν εἰς τοὺς κατὰ καιρὸν Ὑπουργοὺς τοιαύτην μετάθεσιν. Ἀλλὰ πάντες οἱ μέχρι τοῦδε Ὑπουργοί, καίπερ ἔχοντες ὑπ’ ὄψει τὰς ἐκθέσεις τῶν Γεν. Προξένων, τῶν διπλωματικῶν πρακτόρων, ἀνδρῶν σοβαρῶν καὶ ἀξίων, πάντες οἱ Ὑπουργοὶ ἐδίστασαν, καὶ τὴν τελευταίαν ὥραν οὐδεὶς ἀπεφάσισε τὴν μετάθεσιν. Εἴθε νὰ εἶχε διστάσει καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν· διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἡ μετάθεσις δὲν θέλει ἀποδειχθῆ σκόπιμος. Ἕξ μῆνας περίπου κατ’ ἔτος ὁ Ἀντιβασιλεὺς κατέρχεται εἰς Ἀλεξάνδρειαν, τὸ θέρος, καὶ ἓξ μῆνας μένει ἐν Καΐρῳ. Τὸν δὲ Ἀντιβασιλέα παρακολουθοῦσιν αἱ ἀρχαὶ κατὰ τὴν μετάβασιν παρὰ τὴν θάλασσαν. Τί κερδαίνομεν ἐκ τῆς μεταβολῆς; Ὅτι, ὅτε ὁ Ἀντιβασιλεὺς διατρίβει ἐν Καΐρῳ, εὑρίσκεται ἐκεῖ καὶ ὁ Διπλωματικὸς Πράκτωρ. Ἀλλ’ ὅτε ὁ Ἀντιβασιλεὺς κατέρχεται εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν, δὲν βλέπομεν νὰ συναπέρχηται καὶ ὁ Πολιτικὸς Πράκτωρ, μὴ χρησιμεύοντος τοῦ ἐκεῖ Γενικοῦ Προξένου, διότι ἡ διπλωματικὴ ἐκπροσώπησις ἀνήκει εἰς τὸν Διπλωματικὸν Πράκτορα. Πρὸς τί λοιπὸν ἡ μετάθεσις, ἥτις καὶ ἀναγκάζει εἰς δαπάνην πρόσθετον, ὅπως ἔχωμεν Γενικὸν Πρόξενον καὶ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ; Διατὶ ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τοῦ κέντρου τῶν Ἑλληνικῶν ὑποθέσεων τὸν ἀνώτατον αὐτῶν ἐπόπτην, τὸν δικαιούμενον, κατὰ τὴν ὀρθῶς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἰσαγομένην ἀρχὴν, νὰ δίδῃ ὁδηγίας, μέχρι δέ τινος καὶ παραγγελίας ἀπ’ εὐθείας εἰς τοὺς ἄλλους ἐν Αἰγύπτῳ προξένους, καὶ ἀντὶ αὐτοῦ τοποθετεῖτε ἁπλοῦν Γενικὸν Πρόξενον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, μὴ ἔχοντα δικαίωμα ὁδηγιῶν καὶ παραγγελίας ἐπὶ τῶν ἄλλων; Διατὶ ἀπομακρύνετε τὸν ἐπόπτην τῶν Ἑλληνικῶν ὑποθέσεων ἀπὸ τοῦ μέρους ὅπου λειτουργεῖ τὸ Δικαστήριον τὸ Ἑλληνικὸν, τὸ Προξενικὸν, ἀπὸ τοῦ μέρους ὅπου λειτουργεῖ τὸ Κακουργοδικεῖον τὸ Ἑλληνικὸν, τὰ ὄργανα πάντα, δι’ ὧν συγκρατοῦνται ἡ δύναμις, τὰ συμφέροντα καὶ αἱ ἐλπίδες τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἐν Αἰγύπτῳ; διατὶ τὸν ἀπομακρύνετε; Ἀλλ’ ὑπάρχει ἔν τινι νόμῳ, διατηρουμένῳ μὲν ἐν ἰσχύϊ κατὰ τοῦτο, ἀλλ’ εἰς λήθην ἀφειμένῳ, ὑπάρχει διάταξις, καθ’ ἣν εἶναι δυνατὸν καὶ ὁ ἐν Κεττίγνῃ Γενικὸς Πρόξενος νὰ διορίζηται Διπλωματικὸς Πράκτωρ. Ταύτην ἐπαναλαμβάνει ὁ νόμος ἐνταῦθα, μετὰ προσθήκης τοῦ δικαιώματος νὰ δύναται νὰ δοθῇ εἰς τὸν ἐν Κεττίγνῃ Γενικὸν Πρόξενον καὶ ὁ βαθμὸς τοῦ Διπλωματικοῦ Πράκτορος ἄνευ μισθοῦ. Ἐκ τούτου λαμβάνων ἀφορμήν, παρατηρῶ ὅτι, ἂν αὕτη ἡ διάταξις ἐφαρμοσθῇ, ζημία καμμία δὲν εἶναι βεβαίως, ὅτι εἰς τὸν ἐκεῖ Γενικὸν Πρόξενον θέλει δοθῆ ὁ βαθμὸς Πολιτικοῦ Πράκτορος ἐπὶ τιμῇ. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχει σκοπὸν νὰ δαπανήσῃ, ἵνα ἔχῃ ἔμμισθον Διπλωματικὸν Πράκτορα ἐν Κεττίγγῃ, θὰ σπαταλήσῃ χρῆμα ματαίως. Διότι, ἀκριβῶς εἰπεῖν, καὶ τὸ Γενικὸν Προξενεῖον εἶναι περιττὸν ἐν Κεττίγγῃ. Ὁ κατέχων τὴν θέσιν εἶναι πάσης ὑπολήψεως ἄξιος, ἔχει δὲ καὶ μακρὰν ὑπηρεσίαν, ἀλλὰ τὰ πράγματα ἔχουσιν ὡς λέγω.

§144ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς εἶναι;

§145ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κύριος Λογοθέτης. Παρατρέχω διάφορα ἄλλα, ἐφ’ ὧν εἶχον νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις· ἀλλὰ δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ ἐνοχλῶ σπεύδουσαν τὴν Βουλήν. Δὲν ἐπείσθην περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς καταργήσεως τοῦ Λιμεναρχείου ἐν Κωνσταντινουπόλει.

§146Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν θὰ καταργηθῇ τὸ Λιμεναρχεῖον.

§147ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλ’ εἶδον ὅτι ἀναφέρει ἡ ἔκθεσις ὑμῶν τὴν κατάργησιν.

§148ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἀπηλείφθη καὶ αὐτή.

§149ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἤμην ἐδῶ κατὰ τὴν συζήτησιν καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ μεταβολὴ αὕτη. Ἀντιτίθεμαι σφόδρα εἰς τὴν διαρρύθμισιν τὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὴν χωρίζουσαν τοὺς διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους ἀπὸ τῶν προξενικῶν. Εἰς τὴν διαρρύθμισιν ταύτην προέβη, ὡς φρονῶ, ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὑποχωρήσας εἰς προλήψεις, εἰς ἀξιώσεις ὑπηρεσιακὰς, ἃς πρῶτος αὐτὸς ὤφειλε νὰ πατάξῃ. Τὸ περισῶζον τὴν ἑνότητα καὶ τὴν ἀξίαν τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῆς Ἑλληνικῆς καὶ μέλλον νὰ ἀναπτύξῃ αὐτὴν ἦτο, εἶναι καὶ θὰ ἦναι ἡ διὰ μιᾶς εἰσόδου διέλευσις πάντων τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἐξωτερικῶν, ἡ διὰ τῆς εἰσόδου ταύτης τῆς μιᾶς καὶ τῆς κλίμακος τῆς μιᾶς κανονικὴ ἀνάβασις μέχρι τῶν ἀνωτάτων βαθμῶν. Διάκρισις μεταξὺ ὑπαλλήλων κεντρικῆς ὑπηρεσίας, διπλωματικῆς ὑπηρεσίας καὶ προξενικῆς ἄλλη δὲν πρέπει νὰ γίνηται, παρὰ μόνον αὕτη, ὅτι ἡ κεντρικὴ καὶ ἡ διπλωματικὴ ὑπηρεσία εἶναι τὸ βραβεῖον τῆς ἱκανότητος τῆς ἐξαιρετικῆς τῶν διὰ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας διερχομένων.

§150ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε; Δὲν τὴν βλέπω ἐγὼ τὴν διάκρισιν αὐτὴν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ.

§151ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὴν βλέπω ὅμως ἐγὼ ἐκεῖ, ὅπου δὲν θέλετε νὰ τὴν ἴδητε.

§152ΡΩΜΑΝΟΣ. Εὐαρεστήθητε νὰ ἐξηγηθῆτε.

§153ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὴν βλέπω εἰς τὴν δημιουργίαν τῆς ἄλλης εἰσόδου, ἣν πλάττετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑμῶν, τοῦ ἄλλου διαγωνισμοῦ, ὃν ἀναγράφετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑμῶν, εἰς τὴν πρόνοιαν, ἣν κατεβάλετε περὶ ἐκείνων, οὓς οὕτως εἰσάγετε δι’ ἄλλης θύρας,—διὰ θυρίδος,—δι’ ἄλλης ὁδοῦ, ὅπως ἐν καιρῷ ἀνακόψητε τὴν ἀνάβασιν αὐτῶν, οὕτως ὥστε νὰ μὴ προλάβωσι νὰ καταλάβωσιν ἀνωτέρας θέσεις πρὸ τῶν εἰσερχομένων διὰ τῆς θύρας τῆς διπλωματικῆς. Ἂν καὶ μόνον παραβάλητε τὸν χρόνον τὸν ὁριζόμενον εἰς τοῦτον καὶ τὸν χρόνον τὸν ὁριζόμενον εἰς ἐκείνους, θέλετε ἴδει, ὅτι ὁ ἀγωνισθεὶς ἵνα εἰσέλθῃ ὡς ἀκόλουθος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον θὰ φθάσῃ βραδύτερον ἐκείνου, ὃν εἰσάγετε σήμερον.

§154ΡΩΜΑΝΟΣ. Διορθοῦται διὰ τροπολογίας, ὑποβληθησομένης σήμερον, ἀπὸ δύο ἐτῶν εἰς τέσσαρα.

§155ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, νομοσχέδια τοιαῦτα, περιπλοκώτατα, θίγοντα ὁλόκληρον ὀργανισμὸν, κατατέμνοντα τὰ ἄρθρα καὶ κατασπείροντα τὰς μεταβολὰς ἀπὸ τοῦ εἰκοστοῦ εἰς τὸ ἑκατοστὸν καὶ ἀπὸ τοῦ πεντηκοστοῦ εἰς τὸ τριακοσιοστὸν, δὲν συζητοῦνται ὠφελίμως κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον. Ὅσον καὶ ἂν διορθώσητε ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον ὑμῶν, θὰ ἐξέλθῃ αὔριον πλῆρες τραυμάτων. Ὁ ὀργανισμὸς ὁ προξενικὸς εἶναι κῶδιξ, δὲν ἤκουσα δὲ ποτέ, ὅτι οἱ κώδικες μεταρρυθμίζονται κατὰ τοιοῦτον τρόπον· οἱ κώδικες μεταρρυθμίζονται μετὰ μελέτην ἀνδρῶν εἰδικῶν, ἐπιτροπῶν εἰδικῶν, μελέτην σπουδαίαν, μελέτην, ἧς τὰ ἴχνη φαίνονται, ἐνῷ ἐνταῦθα φαίνονται τὰ ἴχνη τῆς ἀμελετησίας, ἢ μᾶλλον τῆς ἀνεπαρκείας ἐκείνων, οἵτινες συνέταξαν τὸ νομοσχέδιον, ἴχνη προλήψεων καὶ βλέψεων γραφειοκρατικῶν ὑπαλληλικῶν, αἵτινες κατεπλημμύρησαν καὶ κατέπνιξαν ὑμᾶς, δυστυχῶς δέ, μεθ’ ὑμῶν κατεπνίγη καὶ ἓν τῶν ἀρίστων νομοθετημάτων, ἅτινα εἴχομεν, ἓν τῶν νομοθετημάτων, ἅτινα ἐπήνεγκον καλοὺς καρπούς· διότι, καίτοι δὲν ἔληξεν ἐντελῶς ἡ ἐκκαθάρισις ἡ προξενικὴ, ἔχομεν σήμερον προξενικὴν ὑπηρεσίαν κατὰ πολὺ ἀνωτέραν τῆς ἐν τῷ παρελθόντι, ὑπηρεσίαν προξενικὴν γενικῶς δυναμένην νὰ παραβληθῇ ἐν μέτρῳ πρὸς τὰς τῶν ἄλλων ἐν Εὐρώπῃ Κρατῶν, τῶν καλῶς ὠργανωμένων. Καὶ—ἄνευ κακῆς προθέσεως—ὑμεῖς, ὁ προερχόμενος ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἔρχεσθε καὶ ἀνατρέπετε τὸν νόμον τοῦτον, εἰσάγοντες ἀληθῆ κυκεῶνα ἐνῷ βεβαιῶ, ὅτι καὶ ἁρμοδιώτατος εἰς τὰ ζητήματα κοπιάζει νὰ εὑρῇ τὸ ἀκριβές, καὶ κινδυνεύει νὰ πλανηθῇ. Ἐγὼ ταύτην τὴν ὥραν δὲν εἶμαι βέβαιος ὅτι δὲν παρέβλεψα σπουδαῖα, ἵνα μὴ εἴπω περὶ δευτερευόντων...

§156ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἀπὸ ἑνὸς ἔτους εἶναι ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον.

§157ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀπὸ ἑνὸς ἔτους εἶναι ὑπ’ ὄψιν τῆς Βουλῆς οὐχὶ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, ἀλλὰ τὸ προηγούμενον, ὅπερ ἐγένετο προκείμενον, καὶ τὸ προκείμενον γίνεται καθ’ ἑκάστην στιγμὴν προηγούμενον...

§158Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποβάλλονται τροπολογίαι.

§159ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Αἱ τροπολογίαι εἴς τινα νομοσχέδια, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι εὔκολοι· ἀλλ’ εἰς τοιαῦτα νομοσχέδια τροπολογίαι τὴν τελευταίαν ὥραν, ἐκ τοῦ προχείρου, ἔτι καὶ μετὰ τὸ μεσονύκτιον, τῆς Βουλῆς κεκοπιακυίας, μόλις παρακολουθούσης τὰ λεγόμενα καὶ μὴ μελετησάσης,—διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχῃ μεμελετημένον τὸ νομοσχέδιον ἀμφιβάλλω ἐὰν ἐμελέτησαν τρεῖς ἢ τέσσαρες Βουλευταί,—εἶναι βεβαίως ἐργασία κακή. Ὑμεῖς γνωρίζετε τοῦτο, διότι εἶσθε εἰς θέσιν νὰ θίγητε τὰ τοιαῦτα ζητήματα καὶ νὰ ἔχητε περὶ αὐτῶν γνώμην ἀξίαν νὰ ἐκτιμηθῇ. Καταστρέφετε δὲ ἔργον, εἰς ὃ προσωπικῶς εἰργάσθη ὁ δοκιμώτατος τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, προκειμένου περὶ ἐξωτερικῶν πραγμάτων ἐν Ἑλλάδι, ὁ δοκιμώτατος ὅλης τῆς τελευταίας τριακονταετίας, εἰς ὃ εἰργάσθησαν οἱ δοκιμώτατοι τῶν εἰδικῶν ἀνδρῶν, οὓς περὶ ἑαυτὸν καὶ ὑπὸ τὴν προεδρίαν αὑτοῦ συνεκάλεσε, νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήχθη εἰς τὴν Ἑλλάδα ὑπὸ τῆς πρώτης Κυβερνήσεως, τῆς ἰσχυρᾶς ἅμα καὶ ἐμπνεομένης ὑπὸ τῶν περὶ ὀργανώσεως ἀρχῶν πάντων τῶν ἐν Ἑλλάδι πολιτικῶν ἀρχηγῶν, ἥτις εἰσήγαγε τὰ προσόντα, ἥτις διὰ τοῦτο εἶχε καὶ τὴν δύναμιν νὰ ἐπιβάλῃ τὰ προσόντα εἰς τὸν Ἑλληνικὸν ὀργανισμόν. Τὸ τοιοῦτο νομοσχέδιον, ὅπερ μετὰ προσοχῆς πάντοτε ἐθίγομεν,—διότι βεβαίως εἶχε καὶ ἔχει ἀνάγκην βελτιώσεως,—τὸ τοιοῦτο νομοσχέδιον γίνεται ῥάκος σήμερον, ἀνατρέπεται ἡ οἰκονομία αὐτοῦ. Οὐδὲ κἂν ἐπιτυγχάνετε ἐκεῖνο, ὅπερ νομίζετε ὅτι ἐπιτυγχάνεται, ὅτι εἰς τὸ ἑξῆς ἀποκαθίσταται ἑνιαῖος ὁ νόμος, εἰς ὃν εὐκόλως προστρέχοντες εὑρίσκετε τὰ ζητούμενα. Ἀπεναντίας, ἐκεῖνο ὅπερ ἐγνωρίζομεν, ὅτι ὑπῆρχεν ἐν ἄρθρῳ 2, θὰ ζητῶμεν καὶ δὲν θὰ τὸ εὑρίσκωμεν, διότι μετετέθη εἰς τὸ ἄρθρον 125, καὶ οὕτω καθεξῆς. Αἱ ἐν τοῖς ἄρθροις μεταβολαὶ ὁτὲ μὲν γίνονται εἰς αὐτὸν τὸν ὑμέτερον νόμον, ὁτὲ δὲ εἰς τὸν νόμον ΧΝϚʹ, ὅστις εἶναι αὐτὸς ὁ νόμος, εἰς ὃν συνεχωνεύθησαν τὰ ἄρθρα τοῦ ὑμετέρου νόμου. Ἀλλ’ ἐνῷ εἶναι αὐτὸς ὁ νόμος, ἐν τούτοις παραπέμπει αὐτὸς οὐχὶ εἰς ἑαυτὸν, ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον ΧΝϚʹ, ὡς εἰς ἄλλον νόμον, εἰς τρόπον ὥστε ὁ ἐρευνῶν, ἀφοῦ ἐπὶ πολλὴν ὥραν πλανηθῇ, μόλις ἔπειτα ἀνακαλύπτει, ὅτι εἶναι ὁ αὐτὸς νόμος. Περιεργότερον τρόπον παραπομπῆς δὲν γνωρίζω· ἀλλαχοῦ μὲν τὰ ἄρθρα, ἅτινα εἰσάγετε εἰς τὸ σῶμα τοῦ νόμου τοῦ ὀργανικοῦ, παραπέμπουσιν εἰς τὸν νόμον τὸν ψηφιζόμενον οὕτω: «Εἰς τὸ ἄρθρον 39 τοῦ νόμου τούτου...»

§160ΡΩΜΑΝΟΣ. Τοῦτο ἀπαντᾷ εἰς πλείστους νόμους, κύριε Βουλευτά.

§161ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἰς κανένα νόμον δὲν εἶδον ἐγὼ ποτὲ ὅ,τι ἐνταῦθα ἐγένετο. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θὰ ἐννοήσῃ εὐκολώτερον. Τί εἶναι «ὁ νόμος οὗτος»; Εἶναι τὸ νομοσχέδιον τὸ λέγον: «Τὰ ἄρθρα δεῖνα καὶ δεῖνα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ προξενικοῦ τροποποιοῦνται καὶ ἀντικαθίστανται οὕτως. Ἄρθρον 24...» Τὸ κείμενον ὁλόκληρον, τὸ ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 24, εἰσέρχεται εἰς τὴν θέσιν τοῦ τέως κειμένου ἄρθρου 24. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ νέον ἄρθρον, τὸ εἰσερχόμενον εἰς τὴν θέσιν τοῦ ἄρθρου 24 καὶ γινόμενον ἄρθρον 24 τοῦ νόμου ΧΝϚʹ, παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 5 τοῦ νόμου τούτου (δηλαδὴ τοῦ νομοσχεδίου) καὶ εἰς τὰ ἄρθρα 6 καὶ 7 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου, καὶ ἐν παρενθέσει παραπέμπει καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 2...

§162ΡΩΜΑΝΟΣ. Αἱ παραπομπαὶ πάντοτε ἀναφέρονται εἰς τὰ ἄρθρα τοῦ παρόντος νόμου, ἐν παρενθέσει δὲ ἐτέθη, πρὸς πλείονα διασάφησιν, καὶ τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου ΧΝϚʹ.

§163ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τοῦτο δὲν δύναται νὰ γείνῃ.

§164ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἂς ἀπαλειφθῶσι τότε.

§165ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὴ ταράττεσθε· διότι, ἐὰν ταράττεσθε διότι γίνεται τοιαύτη παρατήρησις, ἀποδεικνύετε ὅτι στερεῖσθε ἐμπειρίας περὶ τὰ νομοθετικά. Ταῦτα εἶναι στοιχειώδη. Τί ἠθέλετε εἶπει περὶ τοῦ Ναπολεοντείου κώδικος, ὅστις ἐν τοῖς ἄρθροις πολλάκις μετερρυθμίσθη, ἂν ἐλέγετο ἐν ἄρθρῳ οἱῳδήποτε, παραπέμποντι εἰς ἄρθρον προηγούμενον, ὅτι παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τοῦ μεταρρυθμίζοντος αὐτὸ καὶ ἐν παρενθέσει εἰς τὸ ἄρθρον τοῦ νόμου τῆς τόσης Ἰανουαρίου τοῦ 1804, ἐνῷ ἔδει νὰ παραπέμψῃ εἰς αὐτὸν τὸν Ναπολεόντειον κώδικα, ἐκφραζόμενον οὕτω: «κατὰ τὰ ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ» ἢ «τῷ ἑπομένῳ ἄρθρῳ»; Ἄλλως δὲν ἔχετε τὸν νόμον εἰς σῶμα ἕν, ἔχετε δὲ καὶ ἀφόρητον σύγχυσιν. Δυστυχῶς δὲ τοιαῦται παραπομπαὶ συμβαίνει νὰ ὑπάρχωσιν εἰς τὰ πλεῖστα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου. Δὲν εἶναι σφάλμα ὑμῶν...

§166ΡΩΜΑΝΟΣ. Δεκαπέντε νόμοι ἔγειναν ἀπὸ τῆς ἐποχῆς τοῦ νόμου ΧΝϚʹ διὰ τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, καὶ εἰς ὅλους τοὺς νόμους τούτους γίνεται μνεία τῶν ἄρθρων τοῦ ΧΝϚʹ νόμου.

§167ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ποτέ! Πιστεύσατε ὅτι, ὁσάκις ἐτροποποιήθησαν ἄρθρα τοιούτων νόμων, τοιοῦτον παράπτωμα δὲν συνέβη. Τὸ σφάλμα δὲν εἶναι ὑμέτερον, διότι δὲν εἶναι πάντοτε ἔργον τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ φροντίζῃ καὶ περὶ τοιούτων λεπτομερειῶν, ἀλλ’ εἶναι σφάλμα μέγα τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις καὶ ἐν τούτῳ ἀπεδείχθη ἀδόκιμος. Θέλετε νὰ ἀναγνώσω καὶ ἄλλα ἄρθρα; Θὰ ἦναι ἀπώλεια τοῦ χρόνου τῆς Βουλῆς, καὶ καλλίτερον εἶναι, ἀποδεχόμενοι τὴν παρατήρησιν, νὰ ἐπιφορτίσητε γραφέα τινὰ, ἵνα διορθώσῃ τὰς παραπομπάς.

§168Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Διορθώνεται.

§169ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διορθώνεται; Ὑμεῖς, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, λέγετε τοῦτο, ὅστις ὡς νομικὸς, γινώσκετε ποία εἶναι ἡ σημασία τῶν κακῶν παραπομπῶν! Ἵνα μεταβάλῃ τὰ τοῦ ὀργανισμοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τρόπον ὥστε νὰ ὑπάρχῃ διάκρισις εἰς ἀριστοκρατικοὺς ἐξωτερικοὺς ὑπαλλήλους καὶ εἰς πληβείους, ἔθηκε περιεργοτάτην δικαιολογίαν ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτοῦ. Δὲν μεταχειρίζεται, λέγει, τοὺς ἀκολούθους, ὅταν φθάσῃ ἡ ὥρα νὰ προαχθῶσιν, εἰς τὰ Προξενεῖα, διότι, λέγει, (ἀναγινώσκει): «τὸ σύστημα τοῦτο ἡ πεῖρα κατέδειξε πλημμελὲς, καθόσον οἱ ἀκόλουθοι τοῦ Ὑπουργείου, εἰς διπλωματικὰς ἀποβλέποντες θέσεις, δὲν ἐπιδίδονται μετὰ τοῦ ἀπαιτουμένου ζήλου εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Τούτου ἕνεκα...» κλπ.

§170ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶχε γραφῆ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ἐν σχέσει πρὸς διάταξίν τινα τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν ἐφαρμόζεται εἰς τὸ σχετικὸν ἄρθρον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§171ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὥστε ἀποδοκιμάζετε νῦν αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν. Τοῦτο ἀποδεικνύει τὴν ὅλην προσοχὴν, ἥτις κατεβλήθη περὶ τὴν κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶπον ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ πολλὰ κανονίζονται κατὰ τρόπον, ὥστε ἐπὶ ὅλου τοῦ σώματος προσκρούει τις εἰς μεταβατικὰς διατάξεις, πᾶσαι δὲ αὗται αἱ μεταβατικαὶ διατάξεις προσαρμόζονται εἰς πρόσωπα, εἴτε διερμηνεῖς εἶναι τὰ πρόσωπα, εἴτε πρόξενοι, εἴτε ἄμισθοι πρόξενοι, εἴτε ἔμμισθοι πρόξενοι, εἴτε γραμματεῖς, εἴτε... δὲν ἠξεύρω ἂν φθάνωσιν αἱ τοιαῦται διατάξεις καὶ εἰς τοὺς γραφεῖς. Τὰ πάντα κανονίζονται εἰς τρόπον ὥστε πάντες οὗτοι ἀποκτῶσι προσόντα, οἷα δὲν εἶχον μέχρι τοῦδε, καὶ οὐδεὶς θὰ μείνῃ παραπονούμενος, ἐκτὸς μόνον ἂν τύχῃ τις, — καὶ ὑπάρχουσί τινες, — λίαν ὑπερήφανος, ὅστις βεβαίως νὰ μὴ ἀρέσκηται εἰς τὴν διὰ τοιούτου τρόπου προαγωγήν. Μεταξὺ τῶν οὕτως εὐνοουμένων ὑπὸ τῶν διατάξεων, τῶν προσωπικῶν, ἃς ὑπὸ γενικὸν τύπον προσόντων περιέχει τὸ νομοσχέδιον, συνέπεσε νὰ γνωρίζω καλῶς πολλοὺς, γινώσκων δὲ καὶ τινας, ὧν τὸν χαρακτῆρα καὶ τὴν ἱκανότητα τιμῶ, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ὁμιλῶν ὡς ὁμιλῶ σήμερον, ἐκφράζω τὰ μύχια αὐτῶν αἰσθήματα, συμφώνως πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῶν, προτιμώντων, παρὰ νὰ προαχθῶσι δι’ ἄρθρου, ὁποῖον εἶναι τὸ ἄρθρον 21 τοῦ νομοσχεδίου τούτου, νὰ μείνωσι μᾶλλον ἐν ᾗ θέσει εὑρίσκονται, ἀναμένοντες μῆνάς τινας ἔτι, ἵνα φθάσωσιν ἐκεῖ, ὅπου εἶναι προωρισμένοι, διότι εἶνε ἱκανοί.

§172ΔΑΟΥΤΗΣ. Αὐτὸ εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργός.

§173ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ ἄρθρον 21 εἶναι τερατῶδες, ὅπως καὶ ἄλλα τινὰ ἄρθρα. Φαίνεται καὶ λέγεται, ὅτι μεταρρυθμίζει ἄρθρον τοῦ προξενικοῦ νόμου, ἄρθρον προνοοῦν περὶ μόνης τῆς προαγωγῆς τοῦ ἐμμίσθου παρέδρου, καὶ θίγει τὸν ὀργανισμὸν τοῦ Ὑπουργείου, μεταρρυθμίζει τὸ ἄρθρον τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου, τὸ ἄρθρον 11, ὅπερ προνοεῖ περὶ τῶν προσόντων κατὰ τρόπον ἄσχετον πρὸς τὰ πρόσωπα, γενικὸν καὶ ἀποβλέποντα εἰς τὰς ὑπηρεσίας καὶ τὸν χρόνον τῶν ὑπηρεσιῶν· θίγει δὲ τὸν ὀργανισμὸν, ἵνα ἀνατρέψῃ τελείως τὰ ἐκεῖ διατασσόμενα. Ἀκούσατε τὸ ἄρθρον 21: Θέλω ἀναγνώσει αὐτὸ ὅπως τελευταῖον ἐτροποποιήθη, διότι ἐγένοντο ἀλλεπάλληλοι εἰς τὸ ἀρχικὸν σχέδιον προσθῆκαι· ἐγένετο προσθήκη εἰς πρῶτον βαθμὸν, ἐγένετο προσθήκη εἰς δεύτερον βαθμὸν, καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, καθ’ ἣν δὲν παρευρισκόμην, ἐγένετο προσθήκη εἰς τρίτον βαθμὸν, εἰς τὸν κύβον.

§174Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὥστε καταντᾷ νὰ μὴ ἦναι προσωπικὸν, διότι ἀφορᾷ εἰς πολλὰ πρόσωπα.

§175ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ναὶ, βεβαίως εἰς πρόσωπα, ἅτινα γνωρίζετε, γνωρίζω καὶ γνωρίζομεν ὅλοι, καὶ τόσον γνωρίζομεν ὅλοι, ὥστε ἁρμόζει τὸ τοῦ Δημοσθένους, ὅτι πολλὴ «παραγγελία» γίνεται καὶ πολλὴ κίνησις πρὸς συμβιβασμὸν ὅλου τοῦ πλήθους τῶν ἀξιώσεων, ἵνα φθάσωμεν καὶ κατορθωθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ ψηφισθῇ. Ἀλλὰ τοιαῦτα νομοσχέδια εἶναι λυπηρὸν ὅτι τοιοῦτον προσλαμβάνουσι χαρακτῆρα. Τὸ πρῶτον μέρος τοῦ ἄρθρου εἶναι ἀντιγεγραμμένον ἐκ τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἀντιγραφῇ τὰ συνεπτυγμένα οἱ ἀντιγράψαντες ἀνέλυσαν. Ἄλλο ἐλάττωμα τοῦ νομοσχεδίου, διότι κανὼν ὑπάρχει, ὁσάκις μεταρρυθμίζεται κείμενον νόμου, τροποποιῆται κείμενον ἄρθρου, νὰ μένῃ ἡ βάσις τοῦ κειμένου ὡς οἷόν τε ἄθικτος, νὰ προστίθηνται δὲ μόνον ἐκεῖνα, ὅσα θέλομεν νὰ προσθέσωμεν· κανὼν στοιχειώδης. Ἀλλ’ ἐνταῦθα τίποτε δὲν ἀφέθη εἰς τὴν θέσιν του· ἡ φράσις ἤρεσκεν ἀναλελυμένη εἰς τὸν νέον συντάκτην; ἀνέλυσεν· ἡ μετάθεσις ἦτο εἰς αὐτὸν εὐαρεστοτέρα; μετέθετε καὶ ἐκεῖ ὅπου οὐδὲν μετεβάλλετο, καὶ παρενέβαλλεν ἔπειτα τὰς μεταβολάς. Λοιπὸν ἐκτὸς τῆς μεταβολῆς τῆς φράσεως τὸ πρῶτον μέρος εἶναι τὸ αὐτό. Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Ὁσάκις τὸ πρὸς διορισμὸν ἢ προαγωγὴν εἰς ἀνώτερον βαθμὸν ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα ὑπὸ τῶν διεπόντων τὴν ὑπηρεσίαν τῶν εἰς τὸ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργεῖον ὑπαγομένων ὑπαλλήλων νόμων ἀποτελεῖται ἐξ ὑπηρεσιῶν διαφόρων, δύναται νὰ ὑπολογισθῇ καὶ συναπτὸν, ἰσολογιζομένης τῆς ἀνωτέρας τὸν βαθμὸν κεντρικῆς, διπλωματικῆς ἢ προξενικῆς ὑπηρεσίας πρὸς τὴν κατωτέραν τοιαύτην εἰς ἀπόκτησιν τῆς πρὸς διορισμὸν ἢ προβιβασμὸν ἐν τοῖς νόμοις τούτοις τεθειμένου ἐλαχίστου χρονικοῦ ὁρίου.» Βλέπετε ὅτι ἡ διάταξις ἐλήφθη ἐκ τοῦ νόμου τοῦ κεντρικοῦ, διότι ἀναφέρει καὶ τὰς τρεῖς ὑπηρεσίας· τοιαύτη δὲ διάταξις μόνον εἰς τὸν κεντρικὸν νόμον ἀνήκει. Ἀλλ’ ἵνα δυνηθῇ νὰ ἐκτελέσῃ τὸν προσωπικὸν αὐτοῦ σκοπὸν τὸ νομοσχέδιον, ἔπρεπεν ἀναγκαίως νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο ἀπὸ τοῦ ὀργανισμοῦ τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, καὶ νὰ μὴ λεχθῇ λέξις περὶ τούτου ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, ἀλλὰ νὰ παρασταθῇ εἰς ἡμᾶς ὡς ἁπλῆ προσθήκη εἰς τὸν προξενικὸν νόμον, νὰ καταργηθῇ ἐκεῖνο τὸ ἄρθρον καὶ νὰ προστεθῇ τοῦτο.

§176Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν καταργεῖται.

§177ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Διατηρεῖται ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπάρχει πρόσωπον, ὅπερ ἐνδιαφέρεται εἰς κέρδος τι, μεταβάλλεται δὲ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει πρόσωπον ἐνδιαφερόμενον. Καὶ ἰδοὺ· ἐγὼ ὑπολογίζεται συναπτὸς χρόνος ἀπὸ τῆς ἀνωτέρας εἰς τὴν κατωτέραν ὑπηρεσίαν, δηλαδὴ, ἂν, διὰ νὰ προαχθῇ τις εἴς τινα θέσιν, ἀπαιτοῦνται 2 ἔτη προξενικῆς ὑπηρεσίας καὶ 3 ὑποπροξενικῆς, τὸ ὅλον 5, λέγει ὁ νόμος, ὅτι δύνανται τὰ περισσότερα ἔτη τῆς ἀνωτέρας προξενικῆς θέσεως νὰ ὑπολογισθῶσι πρὸς τὰ ἐλλείποντα ἔτη τῆς κατωτέρας, καὶ ἑπομένως ὁ ἔχων τριῶν ἐτῶν προξενικὴν ὑπηρεσίαν καὶ δύο ὑποπροξενικὴν δύναται νὰ προαχθῇ, καίτοι τῷ ἐλλείπει ἓν ἔτος ὑποπροξενικῆς ὑπηρεσίας. Λοιπὸν τὰ ἔτη τῆς ἀνωτέρας ὑπηρεσίας ἔχουσι δύναμιν ν’ ἀναπληρώσωσι τὰ τῆς κατωτέρας εἰς ἴσον ἀριθμόν. Ἀλλ’ ὁ τοιοῦτος ὁρισμὸς δὲν ἤρκει, ἵνα ὠθηθῶσι πρὸς τὰ ἐπάνω οἱ κατώτεροι· λοιπὸν προσθήκη, ὅτι ὁ ἰσολογισμὸς ἐπιτρέπεται νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ ἐκ τῶν κάτω πρὸς τὰ ἄνω. Καὶ παρατηρήσατε· ἡ πρώτη προσθήκη λέγει, ὅτι, ὅτε εἶναι τριπλάσιος ὁ χρόνος τῆς ἐν τῷ κατωτέρῳ βαθμῷ ὑπηρεσίας, τότε γίνεται ὁ ἰσολογισμὸς πρὸς προαγωγὴν, δι’ ἣν ἐλλείπει χρόνος ἐκ τοῦ ἀνωτέρου βαθμοῦ (ἀναγινώσκει):... «ἢ καὶ τἀνάπαλιν μέχρι τοῦ βαθμοῦ γραμματέως αʹ τάξεως ἐν τῇ κεντρικῇ, διπλωματικῇ ἢ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ, ἂν συνεπληρώθη ἐν τῷ κατωτέρῳ βαθμῷ τριπλάσιος χρόνος τοῦ διὰ τὴν προαγωγὴν ἀπαιτουμένου ἐλαχίστου χρονικοῦ ὁρίου.» Ἀλλὰ τοῦτο δὲν ἤρκει, ἵνα καλύψῃ πάντας τοὺς ἔχοντας ἀξιώσεις προαγωγῆς, καὶ ἐγένετο ἡ νέα προσθήκη. Καὶ ἀκούσατε (ἀναγινώσκει):... «μέχρι δὲ τοῦ βαθμοῦ τμηματάρχου βʹ τάξεως, ἂν συνεπληρώθη ἐν τῷ βαθμῷ ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως ἐν τῇ κεντρικῇ ἢ τῇ διπλωματικῇ ὑπηρεσίᾳ τὸ ἥμισυ τοῦ ἀπαιτουμένου πρὸς προαγωγὴν χρόνου καὶ τὸ διπλάσιον ἐν τῷ ἀντιστοίχῳ βαθμῷ ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ». Μετὰ τελείας μαθηματικῆς ἀκριβείας ὑπελογίσθησαν πρῶτον αἱ μέχρι τοῦδε ὑπηρεσίαι τοῦ Α καὶ τοῦ Β καὶ τοῦ Γ, καὶ μετὰ τὸν τοιοῦτον ὑπολογισμὸν ἑκάστη τῶν ὑπηρεσιῶν ἐγένετο ἡ προσθήκη ἀνωτέρας καὶ κατωτέρας ὑπηρεσίας, καὶ ἐκανονίσθη οὕτω ὁ ἰσολογισμός.

§178ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὰ γίνονται εἰς τοὺς νόμους περὶ προσόντων· οἱ διάφοροι τμηματάρχαι τοὺς συντάσσουν. Δηλαδὴ συμφωνῶ μαζύ σας.

§179ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μετὰ τῆς παρατηρήσεως, ὅτι μέχρι τοῦδε συνέβη μὲν νὰ ἴδωμεν τοιαῦτα πλέον ἢ ἅπαξ, ἀλλ’ εἰς τοιοῦτον βαθμὸν τελειότητος προηγμένα πρῶτον νῦν βλέπομεν ἐνταῦθα, καὶ ὑπὸ ταύτην τὴν ἔποψιν ὁμολογῶ ὅτι τελειότατον ἔργον ἐξῆλθε τῶν χειρῶν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλὰ, Κύριοι, παρατρέχων πολλά, ἔρχομαι εἰς θέμα κανονισμοῦ πόρων τινῶν, οὓς δὲν ἀναφέρει μὲν ἐν τοῖς πίναξιν αὑτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς, οὓς ὅμως ἀναφέρει ἐν τῇ εἰσηγητικῇ ἐκθέσει, καὶ ἐξ ὧν ἀναμένει δεκάδων χιλιάδων φράγκων αὔξησιν. Εὗρεν ἡ βαθύτης τῶν γνώσεων τῶν συντακτῶν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι ὑπῆρχεν ἀσάφεια ἐν τῷ νόμῳ τῷ κειμένῳ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ τέλος τὸ καταβλητέον ὑπὸ τῶν ναυπηγούντων ἢ ἀγοραζόντων πλοῖα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ· καὶ ἐπειδὴ ὑπῆρχε κατ’ αὐτοὺς ἀσάφεια,—τινὲς δὲ τούτων, ὡς φαίνεται, ἐκ τῆς προξενικῆς αὑτῶν ὑπηρεσίας εἶχον ἀποκομίσει τοιαύτας ἐντυπώσεις,—ἀντὶ νὰ ἐξετάσωσιν ἐκ νέου τοῦ νόμου τὸ κείμενον καὶ ἴδωσι μήπως ἡ ἀσάφεια μόνον εἰς τὴν κρίσιν τῶν ἀνακαλυψάντων αὐτὴν εὑρίσκετο, ἐν ᾧ ἐν τῷ νόμῳ οὐδεμία ὑπάρχει ἀσάφεια, προῆλθον εἰς τὸν παράδοξον τοῦτον συλλογισμόν: «Ἐπειδὴ ἕνεκα τῆς ἀσαφείας πολλοὶ μὲν τῶν προξένων εἰσπράττουσι πάγιον τέλος, τινὲς ὅμως δέχονται ὡς ὀρθὸν καὶ εἰσπράττουσιν ἀναλογικὸν τέλος, ἐκ δὲ τούτου ζημιοῦται ἡ ναυτιλία, καλὸν, ἵνα καταστήσωμεν σαφὲς τὸ πρᾶγμα, νὰ ἐγκαταστήσωμεν, ἀντὶ ἁπλοῦ παγίου, πάγιον προοδευτικὸν τέλος· τοιουτοτρόπως καὶ ἡ ἀσάφεια λείπει καὶ τῶν προξένων ἡ γνώμη γίνεται σύμφωνος, ἀλλὰ καὶ ἔχομεν ἐπιπροσθέτως καὶ ἓν μικρὸν εἰσόδημα.» Καὶ οὕτως ἐνταῦθα παρενέβαλον πρόσθετον φόρον. Καὶ ποῦ παρενέβαλον αὐτόν; Προκειμένου περὶ ναυτιλίας, ἐπὶ ἀγορᾶς πλοίων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἐπὶ ναυπηγήσεως πλοίων ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Τὸν δὲ φόρον τοῦτον ὑπολογίζει ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τινας χιλιάδας φράγκων. Ἀλλὰ προχθές, ὁμιλοῦντες ἐνταῦθα, ἐπὶ προτάσει τινὶ τοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς ἀξιοτίμου συναδέλφου περὶ ναυτιλίας, προεκαλοῦμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ ἐλαττώσεως τῶν ὑπὸ τῆς ναυτιλίας καταβαλλομένων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τελῶν, ἡ δὲ Κυβέρνησις ἔλεγεν, ὅτι μελετᾷ τὸ ζήτημα, καὶ ὑπισχνεῖτο βελτίωσιν· καὶ αὐτὴ ἡ Κυβέρνησις, ἥτις ὑπισχνεῖτο προχθὲς βελτίωσιν, φέρει ἐνταῦθα σήμερον ἐπιβάρυνσιν! Ἀκούσατε τὸ ἄρθρον, ἀκούσατε καὶ τὴν μεταβολήν. Πᾶσαι αἱ συμφωνίαι αἱ καταρτιζόμεναι ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, κατὰ τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου τὸν ἰσχύοντα καὶ τὰς διατάξεις τὰς περὶ χαρτοσήμου, τὰς ἐν τῷ Προξενικῷ νόμῳ κειμένας, ὑποβάλλονται εἰς πάγιον τέλος ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν πρόκειται νὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν Ἑλλάδι· εἶναι ἐλεύθερος πᾶς τις, εἴτε δι’ ἰδιωτικοῦ ἐγγράφου, εἴτε διὰ δημοσίου ἐγγράφου ἐνώπιον τῆς ἐγχωρίου ἀρχῆς, εἴτε διὰ δημοσίου ἐγγράφου ἐνώπιον ξένης προξενικῆς ἀρχῆς, διότι συμβάλλεται πρὸς ἀλλοδαποὺς, νὰ συνάψῃ ἐνοχικὴν σχέσιν, ἀγοραπωλησίαν. Καὶ ἂν μὲν ἀγοράσῃ κτῆμα κείμενον ἐν Ἑλλάδι διὰ συμφωνίας τελουμένης π. χ. ἐν Αἰγύπτῳ, ἢ θέλει προσέλθει εἰς τὸ Προξενεῖον τὸ Ἑλληνικὸν, ἵνα συντάξῃ ἐνώπιον αὐτοῦ τὸ συμβόλαιον, καταβάλλων καὶ τὸ ἀναλογικὸν τέλος, ἢ, ἂν ἡ ἀγορὰ τελεσθῇ ἐνώπιον ξένης ἀρχῆς, θέλει ἀναγκασθῆ ἔπειτα, προσάγων τὸ ἔγγραφον εἰς τὴν Ἑλληνικὴν Προξενικὴν ἀρχὴν, νὰ ὑποστῇ τὴν πληρωμὴν τοῦ τέλους τοῦ ἀναλογικοῦ. Ὁσάκις ὅμως πρόκηται περὶ συμφωνιῶν ἐχουσῶν τὴν ἐκτέλεσιν ἔξω τῆς Ἑλλάδος, ὁ νόμος δικαίως εἶπεν, ὅτι δὲν ὀφείλεται δι’ αὐτὴν τέλος, ὁ δὲ ἀναγκαζόμενος δι’ οἱονδήποτε λόγον νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Ἑλληνικὴν ἀρχὴν τὸ ἔγγραφον πληρόνει μόνον πάγιον τέλος. Τί σαφέστερον τούτου; Ἰδοὺ πῶς ἔχει ὁ νόμος, ἄρθρον 223 (ἀναγινώσκει): «Ἔγγραφα συνταχθέντα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ εἴτε ἐνώπιον τῆς ἐγχωρίου, εἴτε ἐνώπιον ἄλλης ξένης ἀρχῆς, ἐπὶ πληρωμῇ τέλους ἴσου ἢ μείζονος τοῦ κατὰ τὸ ἄρθρον 222 ὀφειλομένου, τότε μόνον εἰσὶ δεκτὰ προσαγόμενα, ὅπως γείνῃ αὐτῶν χρῆσις ἐνώπιον τῶν Ἑλληνικῶν προξενικῶν ἀρχῶν, ὅταν ὑποβληθῶσιν εἰς τέλος δραχμῶν ἕνδεκα.» Εἶναι σαφές; Τοῦτο εἶναι τὸ τέλος τὸ γενικῶς ἐπιβαλλόμενον· τὰ ἔγγραφα εἶναι δεκτὰ, ὅταν ὑποβληθῶσιν εἰς τέλος δραχ. 11, «ἐκτὸς ἐὰν ἀφορῶσιν εἰς συμφωνίας ἐκτελεσθησομένας ἐν Ἑλλάδι, ἢ εἰς κινητὴν ἢ εἰς ἀκίνητον περιουσίαν κειμένην ἐν αὐτῇ, ὅτε ὑπόκεινται εἰς τέλος ἀναλογικόν.» Ὑπάρχει τί σαφέστερον τούτου; ὑπάρχει ἁπλοῦς ἄνθρωπος, ὅστις ἀναγινώσκων τοῦτο δὲν θέλει εἴπει, ὅτι, ὅτε μὲν πρόκειται περὶ συμφωνιῶν ἐκτελεστέων ἐν Ἑλλάδι, ἢ ἀφορωσῶν εἰς περιουσίαν κινητὴν ἢ ἀκίνητον ἐν Ἑλλάδι κειμένην, τότε ἐπιβάλλεται εἰς τὸ ἔγγραφον τέλος ἀναλογικὸν, εἰς πᾶσαν δὲ ἄλλην περίπτωσιν τέλος πάγιον 11 δραχμῶν; Ὄχι. Ἀλλ’ ἀκριβῶς αὐτὸ ἐκρίθη ἀσαφὲς, καί τινες τῶν προξένων εἶπον, ὅτι προκειμένου περὶ ἀγορᾶς πλοίων...

§180ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὅλοι οἱ πρόξενοι.

§181ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐὰν ὅλοι οἱ πρόξενοι εἶπον τοῦτο, ὠφείλετε νὰ ἐπιτιμήσητε αὐτοὺς, ὠφείλετε νὰ ἐκδώσητε ἐγκύκλιον καὶ νὰ προστάξητε εἰς αὐτοὺς νὰ ἐφαρμόσωσι τὸν νόμον, ὄχι δὲ νὰ ἔλθητε ἐνταῦθα καὶ νὰ λέγητε, ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἀσαφὴς, καὶ διότι εἶναι ἀσαφὴς, διὰ τοῦτο μεταβάλλετε τὴν φορολογίαν, καὶ διότι εἶναι ἀσαφὴς, διὰ τοῦτο φορολογεῖτε περισσότερον τὴν ναυπήγησιν τῶν πλοίων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τὴν ἀγορὰν τῶν πλοίων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§182ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Προεκλήθησαν καὶ γνωμοδοτήσεις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου.

§183ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Λυποῦμαι πολὺ, ἂν ἀναγκασθῶ νὰ δεχθῶ, ὅτι ἐν Ἑλλάδι σύγχυσις ἐπικρατεῖ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε οἱ νομικοὶ νὰ μὴ δύνανται νὰ διακρίνωσι τὴν ἔννοιαν τοῦ ἄρθρου τούτου, ἄρθρου ἄλλως τε, ὅπερ ἔχει βάσιν τὸ ἀντίστοιχον εἰς τὸν περὶ χαρτοσήμου νόμον ἄρθρον 9, τὸ ἀντιγραφὲν ἐκ ξένων νομοθεσιῶν. Ἀλλὰ πᾶς νομικὸς ἐννοεῖ, ὅτι διὰ τὰς γιγνομένας ἔξω τοῦ Κράτους πράξεις δὲν ἔχομεν τὸ δικαίωμα...

§184Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μέχρι τοῦδε εἰσεπράττετο παρ’ ὅλων τῶν προξένων τέλος ἀναλογικόν. Πρὸ ὀλίγου εἰσέπραξεν ὁ ἐν Κάρδιφ πρόξενος πρὸς ὄφελος τοῦ Δημοσίου 11,000 δραχμὰς διὰ τὴν ἀγορὰν δύο ἀτμοπλοίων. Οἱ ἰδιοκτῆται ἀτμοπλοίων παραπονοῦνται δικαίως, διότι δὲν εὑρίσκουσιν ὀρθὸν νὰ πληρόνωσι μεγάλα ποσὰ καθ’ ἣν στιγμὴν πρόκειται ν’ ἀγοράσωσιν ἀτμόπλοια, διὰ τῆς ἀγορᾶς τῶν ὁποίων ἡ ἀτμήρης ἡμῶν ναυτιλία θὰ ἐμψυχωθῇ. Παρέστησαν οὗτοι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι τὰ τέλη ταῦτα εἶναι ὑπερβολικὰ, καὶ ἐζήτησαν ἀπαλλαγῶσι τῆς πληρωμῆς αὐτῶν. Ἐζητήθη παρ’ ἡμῶν ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἁρμόδιον, ὅπως ἀποφανθῇ ἐπὶ ζητημάτων σχέσιν ἐχόντων πρὸς τοὺς περὶ χαρτοσήμου νόμους, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεφάνθη, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, δηλ. «ἐκτὸς ἐὰν ἀφορῶσιν εἰς συμφωνίας τελεσθησομένας ἐν Ἑλλάδι», ἡ διάταξις αὕτη ἀφορᾷ καὶ εἰς τὰ πλοῖα τ’ ἀγοραζόμενα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν διὰ νὰ νηολογηθῶσιν ἐν Ἑλλάδι, καὶ ὅτι ὡς ἐκ τούτου ὀφείλουσιν οἱ ἀγορασταὶ ἀτμοπλοίων ἐν τῷ ἐξωτερικῷ νὰ καταβάλλωσιν ἀναλογικὰ τέλη. Ἐπειδὴ λοιπὸν μέχρι τοῦδε οἱ ἀγοράζοντες ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ πλοῖα εἰς ὑπερβολικὴν ὑπεβάλλοντο φορολογίαν, προσεπαθήσαμεν νὰ τοὺς ὑποβάλωμεν εἰς ἐλαφροτέραν, καὶ διὰ τῆς σχετικῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου ὑποχρεοῦνται εἰς φορολογίαν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τὸ πέμπτον ἐκείνης, ἣν ἐπλήρονον μέχρι σήμερον, οὕτως ὥστε, ἀντὶ νὰ πληρώνωσι λόγου χάριν 5,000 φράγκα, θὰ πληρόνωσιν εἰς τὸ ἑξῆς χίλια φράγκα διὰ τὴν ἀγορὰν ἀτμοπλοίου χιλίων τόννων καὶ ἄνω.

§185ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ ἐνόησα καλῶς. Λοιπὸν λέγω, ὅτι κακῶς ἐτράπητε αὐτὴν τὴν ὁδὸν, διότι εὐθὺς ὡς ἐπληροφορήθητε, ὅτι ἐπληρώθησαν αἱ 11,000 δραχμαί, ἔπρεπε νὰ διατάξητε τὸν πρόξενον ν’ ἀποδώσῃ τὰ χρήματα εἰς ἐκεῖνον, παρ’ οὗ εἰσέπραξεν αὐτὰ, διότι δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ 11,000, προκειμένου περὶ συμβολαίου ἔχοντος τὴν ἐκτέλεσιν ἐκεῖ, διότι, ὅτε ἠγοράσθη πλοῖον ἐν Κάρδιφ, συνεφωνήθη συμφωνία περὶ πράγματος κειμένου ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐξετελέσθη ἡ συμφωνία αὕτη ἐκτὸς αὐτῆς. Ἐνῷ σκεπτόμεθα, πῶς νὰ δώσωμεν ὑποστήριξιν εἰς τὴν ναυτιλίαν, ἐνῷ ἔχομεν παρ’ ἡμῖν πολλοὺς οἵτινες δὲν ἀρκοῦνται εἰς μόνην τὴν ὑποστήριξιν τὴν οὐχὶ ἄμεσον, ἀλλὰ προτείνουσι νὰ δώσωμεν καὶ ἀμοιβὰς, ὑμεῖς ἔρχεσθε καὶ ἐπιβάλλετε φορολογίαν ἐπὶ τῶν ναυπηγούντων πλοῖα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, οὓς ἀπεναντίας ὀφείλομεν νὰ βοηθήσωμεν νὰ ναυπηγῶσι πλοῖα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, διότι τὰ ὀλίγα ταῦτα χρήματα, τὰς 11,000 δραχμὰς θ’ ἀπολαύῃ ἐκ τῆς ἐργασίας τῶν ναυπηγουμένων πλοίων πολλαπλάσια ἥ τε χώρα καὶ τὸ Κράτος. Εἶναι δὲ λυπηρὸν, ὅτι φορολογοῦμεν αὐτοὺς, ἀκριβῶς καθ’ ἣν ὥραν φωνάζομεν, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ τοὺς ἐνθαρρύνωμεν. Ἀλλὰ ἐλπίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει δυσκολία, τὸ μέρος τοῦτο νὰ διορθωθῇ. Ἐν τῇ γενομένῃ μεταβολῇ, — καὶ θὰ παρακαλέσω νὰ προσέξωσιν οἱ συνάδελφοι ἰδίως οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ νομικὰ, — ἐνομίσθη καλὸν καὶ ἄλλα νὰ διασαφηθῶσι· καὶ ἀκούσατε πῶς ἔχει τὸ ἄρθρον: «Διὰ τὰς ἁπλᾶς ἐπιθεωρήσεις καὶ ἐπικυρώσεις ἐν γένει», — διὰ τὰς ἁπλᾶς, οὐχὶ δι’ ἐπιθεώρησιν ὑπογραφῆς, ὅπως λάβῃ τὸ ἔγγραφον βεβαίαν χρονολογίαν, — διὰ τὰς ἁπλᾶς ταύτας ἐπιθεωρήσεις, τὰς καθημερινὰς, ἐπὶ μὲν τῶν ἡμεδαπῶν ἐγγράφων, ἔλεγε τὸ κείμενον ἄρθρον, δραχ. 5, ἐπὶ δὲ τῶν ἀλλοδαπῶν δρ. 11. Ἡ διάταξις δὲν ἐπιδέχεται ἀμφιβολίαν· καὶ ἀκούσατε τὴν φράσιν: «Διὰ τὰς ἁπλᾶς ἐπιθεωρήσεις καὶ ἐπικυρώσεις ἐν γένει τῶν ἐπὶ ἐγγράφων ὑπογραφῶν λαμβάνεται τέλος δραχ. πέντε, ἐπὶ δὲ τῶν ἀλλοδαπῶν ἐγγράφων δραχ. ἕνδεκα.»

§186ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε;

§187ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μάλιστα.

§188ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἡ διάταξις αὕτη διεσαφηνίσθη οὕτω, διότι, καθ’ ἃς ἔλαβον πληροφορίας παρὰ τῆς ὑπηρεσίας, δυστυχῶς πρόξενοί τινες καὶ δι’ ἁπλᾶς ἐπιθεωρήσεις ἐζήτουν ἀναλογικὸν τέλος.

§189ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ψέγω τοῦτο· ψέγω τὸ ἄλλο: ὅτι, ἐνῷ τὸ κείμενον ἔλεγεν, ὅτι προκειμένου περὶ ἐγγράφων ἡμεδαπῶν πληρόνεται τέλος δραχ. 5, ἐπὶ δὲ ἀλλοδαπῶν 11, ἐν τῷ ἀντικαθισταμένῳ ἄρθρῳ λέγετε, ὅτι, προκειμένου περὶ «ὑπογραφῆς Ἕλληνος», καταβάλλονται δραχ. 5, ἐξ οὗ συνάγεται, ὅτι ἐπὶ ὑπογραφῆς ἀλλοδαποῦ καταβληθήσονται δραχ. 11. Ἀλλὰ τὰ συμβόλαια τὰ ἑλληνικὰ δὲν ἔχουσιν ὑπογραφὰς ἑλληνικὰς μόνον, ἀλλὰ τὰ συμβόλαια τὰ συντασσόμενα μεταξὺ Ἑλλήνων καὶ ἀλλοδαπῶν εἶναι ἑλληνικὰ συμβόλαια, καὶ ἐρωτῶ, διατὶ εἰς ταῦτα ἐπιβάλλετε φόρον δραχμῶν 11, καὶ μόνον εἰς τὰ φέροντα ἑλληνικὰς ὑπογραφὰς δραχμὰς 5; Ἵνα καταστήσητε σαφέστερον τὸ κείμενον, κατεστήσατε αὐτὸ πλημμελές. Πολλὴν ἐλπίδα στηρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν ἀναγομένων εἰς τὰ διαβατήρια, ὅτι ἐκ τῶν διαβατηρίων θὰ εἰσπράττῃ πολλά· καὶ περὶ τῶν διαβατηρίων μεγάλη κατεβλήθη φροντίς, ὅπως τὰ κατ’ αὐτὰ διατυπωθῶσι μετὰ μεγίστης ἀκριβολογίας. Εἰς ἐμὲ, προκειμένου περὶ διαβατηρίων, ἐμφανίζεται ἀμέσως ἡ ἰδέα τοῦ ἀναχρονισμοῦ, νομίζω δὲ, ὅτι κατὰ τοσοῦτο μόνον πρέπει νὰ σκεπτώμεθα ἡμεῖς περὶ διαβατηρίων, καθ’ ὅσον τὰ παρ’ ἄλλοις Κράτεσι κρατοῦντα ἀναγκάζουσιν ἡμᾶς νὰ μεριμνῶμεν περὶ αὐτῶν. Ἐν Εὐρώπῃ, ἐκτὸς δύο Κρατῶν, οὐδαμοῦ ἀλλοῦ ζητοῦνται διαβατήρια. Παρατηρήσατε τώρα, τί θέλει συμβαίνει. Οἱ Ἕλληνες, οἱ μέλλοντες νὰ ἐκκινήσωσιν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, ἵνα ἔλθωσιν ἐνταῦθα, ἔχουσι διὰ τὴν Ἑλλάδα ἀνάγκην διαβατηρίου; Ὄχι, δὲν ἔχουσιν ἀνάγκην διαβατηρίου. Ἀλλ’ ἡ νέα νομοθεσία τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ὁρίζει, ὅτι πρέπει νὰ λάβωσι πάντως διαβατήριον, καὶ ὅτι, ὅπως λάβωσιν αὐτὸ, πρέπει νὰ καταβάλωσι τόσα...

§190ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται ἄλλως ἡ ἀναχώρησις παρὰ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν.

§191ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τόσον χειρότερον. Ἀλλὰ γνωρίζετε βεβαίως, ὅτι πολλοὶ εἶναι οἱ ἄνευ διαβατηρίων ἀναχωροῦντες. Τὰ διαβατήρια ἦσαν ἀπὸ τοῦ 1891 διατετιμημένα οὕτω: «Διὰ τὰ διαβατήρια λαμβάνεται τέλος ἐκ δραχμῶν ὀκτὼ, διὰ τὰς ἐπιθεωρήσεις αὐτῶν δραχμῶν τριῶν, διὰ δὲ τὰ πιστοποιητικὰ ἰθαγενείας δραχ. 8.» Ἄρθρον 228. «Ἐπιτρέπεται ἡ δωρεὰν ἔκδοσις ἢ ἐπιθεώρησις διαβατηρίου... πρὸς τοὺς ἀποδεδειγμένως ἀπόρους.» Ἀλλὰ θέλομεν νὰ εἰσπράξωμεν περισσότερα ἐκ τῶν διαβατηρίων. Λοιπὸν ἂς κανονίσωμεν αὐστηρῶς τὰ τῆς λήψεως τῶν διαβατηρίων. Ἀκούσατε (ἀναγινώσκει): «Τὰ διαβατήρια διαιροῦνται εἰς δύο τάξεις· καὶ διὰ μὲν τὰ τῆς πρώτης τάξεως λαμβάνεται τέλος δραχμῶν ὀκτὼ (8), καὶ διὰ τὰς ἐπιθεωρήσεις αὐτῶν δραχμῶν τριῶν (3), διὰ δὲ τὰ τῆς δευτέρας, ἅτινα προορίζονται ἀποκλειστικῶς διὰ τοὺς ἐργάτας καὶ χειρώνακτας, λαμβάνεναι τέλος δραχμῶν τεσσάρων (4), καὶ διὰ τὰς ἐπιθεωρήσεις αὐτῶν δραχμῆς μιᾶς καὶ ἡμισείας (1,50)... Ἡ διάρκεια ἑκάστου διαβατηρίου ὁρίζεται εἰς ἓξ μῆνας. Ἐν τῷ αὐτῷ διαβατηρίῳ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ συμπεριληφθῶσιν ἄλλα πρόσωπα, πλὴν τῆς συζύγου καὶ τῶν ἀνηλίκων τέκνων τοῦ κομιστοῦ.» Ἂν τὸ ἀνδρόγυνον ἔχῃ καὶ μίαν ἐνήλικον θυγατέρα, ὀφείλει δι’ αὐτὴν νὰ λάβῃ ἰδιαίτερον διαβατήριον· ἀλλοίμονον δὲ, ἂν ἔχῃ καὶ καμμίαν τροφὸν ἢ ὑπηρέτριαν! καὶ δι’ αὐτὰς ἰδιαίτερα διαβατήρια! Ὅπως ταῦτα νομοθετηθῶσιν, ἐγένοντο βεβαίως ὑπολογισμοὶ ἐπὶ στατιστικῆς ἐργασίας στηριχθέντες καὶ περιεργότατοι. Ἐπειδὴ εἰς τὴν δόσιν τῶν διαβατηρίων δωρεὰν,—ἥτις δὲν βλέπω καὶ κατὰ τί εἶναι τόσον ἀξιόμεμπτος, ὅτε μάλιστα πρόκειται περὶ πληθυσμῶν οὐχὶ πλουσίων, — ἐπειδὴ εἰς τὴν δόσιν τῶν διαβατηρίων δωρεὰν ὑπῆρχεν ὁμολογουμένως ὑπερβολὴ, ἐκρίθη ἀπαραίτητον νὰ στήσωμεν αὐτὴν τὴν ὑπερβολήν. Ἐπειδὴ δὲ ὑπελογίσαμεν, ὅτι τόσοι μετὰ διαβατηρίων δωρεὰν καθ’ ἑξαμηνίαν ἢ κατ’ ἔτος κινοῦνται κλπ., ὁρίζομεν, ὅτι «τὰ δωρεὰν ἐκδιδόμενα διαβατήρια, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐπιθεωρήσεων αὐτῶν, δὲν δύνανται νὰ ὑπερβῶσιν ἐν μὲν Κων)πόλει, Σμύρνῃ καὶ Ἀλεξανδρείᾳ τὰ 400 καθ’ ἑξαμηνίαν, ἐν πάσαις δὲ ταῖς λοιπαῖς πόλεσι τὸ ποσὸν 20% ἐπὶ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐκδοθέντων κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἔτος διαβατηρίων.»

§192ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὅταν ἔχητε ὀκτακόσια διαβατήρια, τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ δώσητε δωρεάν, νομίζω ὅτι εἶναι ἀρκετά. Ἐγὼ ὑπηρέτησα ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ γνωρίζω ὅτι πολλοί, δυνάμενοι νὰ καταβάλωσι τὰ σχετικὰ τέλη, λαμβάνουσι διαβατήριον δωρεάν. Ἄλλως καὶ αὐτὴ εἶναι μία πρόσθετος φορολογία, καὶ ἂν δὲν φορολογήσητε, δὲν δύνασθε νὰ εἰσπράξητε.

§193ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγὼ διὰ τὰ διαβατήρια ἤθελον ἀπ’ ἐναντίας καταβιβάσει τὰ τέλη καὶ παράσχει μείζονας εὐκολίας, καὶ ἂς εἰσέπραττον ὀλιγώτερα. Περὶ τῶν διοικητικῶν κλήσεων πρὸς ἐμφάνισιν ἐνώπιον τῶν προξενικῶν ἀρχῶν ὡμίλησα ἤδη, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπανέλθω. Εἶπον καὶ πρὸ ὀλίγου, ὅτι ἀνακριβὴς ἦτο ἡ βεβαίωσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ὅτε πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν, ἀπαντῶν εἰς τὴν αἴτησίν μου περὶ ἀναβολῆς, εἶπεν ὅτι δὲν γίνεται λόγος περὶ φορολογίας ἐν Ρωσσίᾳ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἐνόμισεν ἴσως, ὅτι προέκειτο περὶ διαμονητηρίων, διότι τῷ ὄντι ὡμίλουν τότε περὶ διαμονητηρίων, ἀλλὰ τὴν φορολογίαν ηὔξησεν ἐπὶ τῶν πιστοποιητικῶν (ἀναγινώσκει): «Διὰ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου 51, ὀρθὸν καὶ δίκαιον ἐκρίθη, ὅπως τὸ τέλος πιστοποιητικοῦ ἰθαγενείας περιορισθῇ ἀπὸ δραχ. 8 εἰς 4,40... ὅπως μὴ ἡ διπλῆ αὕτη φορολογία θεωρηθῇ τυχὸν καταθλιπτική, τοὐναντίον δὲ νὰ αὐξηθῇ εἰς δραχμὰς 10 δι’ ἃς χώρας οἱ Ἕλληνες ἀπαλλάσσονται τέλους διαμονητηρίου· γνωστὸν δὲ εἶναι, ὅτι αἱ Ρωσσικαὶ ἀρχαὶ ἀπαιτοῦσι κατ’ ἔτος παρὰ τῶν ἐν τῇ Ρωσσικῇ Αὐτοκρατορίᾳ ὑπηκόων Ἑλλήνων τὴν προσαγωγὴν πιστοποιητικοῦ ἰθαγενείας.» Λοιπὸν εἰς τοὺς ἐν Ρωσσίᾳ Ἕλληνας ἐπιβάλλετε φόρον ηὐξημένον.

§194ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Δὲν θὰ εἰσπράξῃ τίποτε.

§195ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ θὰ ἀναγκάσῃ τοὺς Ἕλληνας νὰ ἀποφεύγωσι τὸ Προξενεῖον. Διάταξις παράδοξος ἐμφανίζεται περὶ τὸ τέλος τοῦ νομοσχεδίου, πολὺ παράδοξος· εἰς τοὺς προξένους ἐδώκαμεν ηὐξημένους μισθούς, ἐδώκαμεν ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τοῦ ἐνοικίου τῆς οἰκίας καὶ ἀπαλλαγὴν ἀπὸ τῶν γραφικῶν ἐξόδων· ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν καὶ ἀπολαυὰς ἀναλόγους πρὸς τὰ εἰσπραττόμενα, καὶ ἐπειδὴ οἱ ταλαίπωροι εἰσπράκτορες λαμβάνουσι 10% ἐπὶ τῶν εἰσπραττομένων, ἐκρίθη καλὸν νὰ ἀφαιρεθῇ τὸ ἥμισυ, ἵνα δοθῇ εἰς τοὺς προξένους.

§196ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἂν ἔχητε τὸ τροποποιημένον νομοσχέδιον, θὰ ἴδητε, ὅτι ἐν Κωνσταντινουπόλει, Σμύρνῃ καὶ Ἀλεξανδρείᾳ θὰ εἰσπράττωσιν οἱ εἰσπράκτορες τὸ 10%· ἐπειδὴ ὅμως εἰς τὰς ἄλλας πόλεις οἱ πρόξενοι δὲν ἀναθέτουσιν εἰς εἰδικοὺς εἰσπράκτορας τὴν εἴσπραξιν τῶν τελῶν διαμονητηρίων, ἐνόμισα ὅτι ὀρθὸν εἶναι νὰ εἰσπράττωσιν οἱ πρόξενοι 5% ἐπὶ τῶν τελῶν τούτων.

§197ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπηρετεῖτε κάκιστα τοὺς προξένους, οὕτω γνωρίζοντες αὐτοὺς πρὸς τοὺς ὀφειλέτας. Ἀλλοίμονον εἰς τὸν πρόξενον, ὅστις θὰ ἐπιχειρήσῃ νὰ εἰσπράξῃ, ὅπως λάβῃ τὸ ποσοστόν! Φαντάζομαι τὴν ἐντύπωσιν, ἣν θὰ ἐμποιήσῃ εἰς τοὺς Ἕλληνας ἡ εἴδησις, ὅτι ὁ πρόξενος ἔχει μερίδιον ἐκ τῶν εἰσπράξεων. Κύριοι, λυποῦμαι ὅτι ἐκράτησα τὸ βῆμα πλέον ἢ ὅσον ἐπεθύμουν. Πολλὰ τῶν ἐλαττωμάτων τοῦ νομοσχεδίου οὐδὲ κἂν ἔθιξα. Ὑπέδειξα εἰς ὑμᾶς τὰ κυριώτατα, καὶ ἐκ τῶν δευτερευόντων μόνον δύο ἢ τρία. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσακουσθῇ ἡ φωνή μου, ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ἀποκτήσασαν ἤδη τὴν διπλῆν ψῆφον τῆς Βουλῆς κατὰ τὰς δύο συζητήσεις, νὰ ὁπλισθῇ διὰ μικρᾶς ὑπομονῆς καὶ κρατήσῃ τὸ νομοσχέδιον, ἵνα ὑποβάλῃ αὐτὸ εἰς νέαν ἐξέτασιν, κατὰ ταύτην δὲ νὰ συγκεντρώσῃ ἐπὶ τὸ αὐτὸ πρόσωπα ὄχι μόνον ἐκ τῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἄλλα, νὰ προσδράμῃ εἰς τὰς γνώμας καὶ ἄλλων ἁρμοδίων ἀνδρῶν. Μεταξὺ αὐτῶν διακρίνεται εἷς, ὅστις εἶναι μὲν ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν μακρὰν τῆς ὑπηρεσίας, ὁ ἄλλοτε Γενικὸς Πρόξενος καὶ Διευθυντὴς τοῦ ἐν Κωνσταντινουπόλει Προξενικοῦ Γραφείου κ. Ματθιουδάκης, ἀλλ’ ὅστις, ὡς εἷς τῶν εἰσηγητῶν καὶ τῶν πρώτων ἱδρυτῶν τοῦ νόμου, δύναται βεβαίως νὰ εἰσφέρῃ πολύτιμον συμβολὴν εἰς κρείττονα κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ ὁ ἔντιμος ἐκ Βονίτσης συνάδελφος, ἐπὶ μακρὰ ἔτη εὐδοκιμώτατα ὑπηρετήσας καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ κέντρῳ τῆς Τουρκικῆς προξενικῆς διοικήσεως. Νὰ συγκαλέσῃ τούτους, νὰ προσκαλέσῃ καὶ ἄλλους, νὰ προεδρεύσῃ τῆς ἐπιτροπῆς αὐτῆς ὁ Ὑπουργός, συνεργαζόμενος μετ’ αὐτῆς, νὰ προσαγάγῃ δὲ τὸ οὕτως ἀναθεωρηθησόμενον νομοσχέδιον εἰς τὴν προσεχῆ Σύνοδον, ὅπως τότε εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ψηφισθῇ, ἀφοῦ καταλλήλως κλαδευθῇ καὶ θεραπευθῇ. Ἐὰν, ὅπως πιστεύω, ἡ Κυβέρνησις ἐπιμείνῃ, τὸ νομοσχέδιον θέλει ψηφισθῆ. Ἀλλὰ θὰ γεννηθῇ βεβαίως εἰς τὴν πρώτην Κυβέρνησιν, ἥτις θέλει διαδεχθῆ αὐτὴν, τὸ δυστυχὲς καθῆκον νὰ φροντίσῃ ν’ ἀναθεωρήσῃ τὸν προξενικὸν νόμον, ἵνα καταργήσῃ τὸ παρείσακτον κακὸν, ὅπερ τελείως μεταβάλλει τὰ κείμενα καὶ ἀνατρέπει τὰ πλεονεκτήματα τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ προξενικοῦ, ὃν ἐπ’ ἀγαθῷ σήμερον ἔχομεν.

§198Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Διὰ βραχέων, Κύριοι, θέλω ἀπαντήσει εἰς τὰς ἐπικρίσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Τὴν πρότασιν αὐτοῦ περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου προβάλλει, ὁσάκις τὸ νομοσχέδιον τοῦτο παρουσιάζηται εἰς τὴν Βουλήν. Τὸ πρῶτον ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου κατὰ τὸν παρελθόντα Ἰούνιον, νομίζω. Τότε ὁ κ. Βουλευτὴς τὸ εὗρεν οὐχὶ μεμελετημένον. Τὸ ἀπέσυρα· καὶ πάλιν τὸ ὑπέβαλον ἐφέτος, πρὸ μηνῶν· παρεπέμφθη δὲ εἰς ἐπιτροπήν. Παρεκλήθησαν νὰ λάβωσι μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ὅλοι οἱ Βουλευταί, οἱ δυνάμενοι διὰ τῶν φώτων αὐτῶν νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν καλλιτέραν διαρρύθμισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Παρεκλήθησαν οὗτοι νὰ λάβωσιν μέρος εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ὅπως ἐξετάσωσι τὸ νομοσχέδιον καὶ ἐπιφέρωσι τὰς τροπολογίας των, οὕτως ὥστε τὸ νομοσχέδιον νὰ παρουσιασθῇ εἰς τὴν Βουλὴν μεμελετημένον. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δὲν ἠθέλησε νὰ τιμήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν διὰ τῆς παρουσίας του. Παρεκλήθη καὶ ὁ ἐκ Βονίτσης ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅστις κατὰ τὴν κρίσιν τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ ἤθελεν εἶναι ἁρμοδιώτατος, ὅπως συντελέσῃ εἰς τὴν καλλιτέραν διασκευὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ καὶ οὗτος ἠρνήθη ἐπίσης. Δὲν γνωρίζω δὲ ποία θὰ ἦναι ἡ τύχη τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἂν ἀπὸ Συνόδου εἰς Σύνοδον παραπεμφθῇ εἰς τὰς Ἑλληνικὰς καλένδας. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εὑρίσκει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ ἀνατρεπτικὰς διατάξεις κατὰ τοῦ παλαιοῦ νόμου, τοῦ κώδικος, οὕτως εἰπεῖν, τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας. Ἐν τούτοις ἡ προσπάθεια καὶ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις εἰργάσθη ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ἡμῶν ὑπῆρξε νὰ συμπληρώσωμεν τὸν παλαιὸν νόμον. Νομίζω δὲ, ὅτι τοῦτο ἐπετεύχθη διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Κατηγορήθην ἐπὶ σπατάλῃ, διότι αὐξάνω τὴν μισθοδοσίαν τῶν προξένων. Βεβαίως σπατάλη εἶναι νὰ αὐξάνηται οἱαδήποτε μισθοδοσία. Νομίζω ὅμως, ὅτι ἡ Βουλὴ σχεδὸν ἅπασα παραδέχεται, ὅτι οἱ μισθοὶ τῶν προξένων εἶναι ἀνεπαρκεῖς. Ἐὰν δὲ θέλωμεν νὰ αὐξήσωμεν τοὺς μισθοὺς χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὁμολογῶ ὅτι δὲν βλέπω ἄλλον τρόπον, ὅπως ἐπιτευχθῇ τὸ πρᾶγμα, εἰμὴ τὸν τῆς προσθέτου φορολογίας τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ διαμενόντων Ἑλλήνων. Οὐδεὶς δὲ, νομίζω, οὔτε ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς οὔτε ἄλλος τις, ἔχει τὸ μονοπώλιον τῆς στοργῆς πρὸς τοὺς ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ διαμένοντας Ἕλληνας πολίτας. Καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα ἐπίσης ὑπὲρ αὐτῶν. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἐλαφρά τις πρόσθετος φορολογία αὐτῶν δὲν ἤθελεν εἶναι λίαν ἐπαισθητὴ εἰς αὐτούς. Δὲν θέλω κουράσει τὴν Βουλὴν, ἀνασκευάζων ἐν ταῖς λεπτομερείαις τὴν ἀγόρευσιν τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ. Ὀλίγα θὰ εἴπω ὡς πρὸς τὰς προξενικὰς εἰσπράξεις, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς δὲν φρονεῖ ἐπακριβῶς σημειωθείσας. Ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν τῶν διαβατηρίων ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς δὲν νομίζει δυνατὸν νὰ εἰσπραχθῇ ποσὸν 63,000 δραχμῶν. Ἐν τούτοις γνωρίζομεν, ὅτι ἐν μὲν Κωνσταντινουπόλει κατ’ ἔτος, δίδονται περὶ τὰς 2,000 διαβατήρια δωρεὰν, ἐν Σμύρνῃ 1310, ἐν Ἀλεξανδρείᾳ 1090, ἐν ὅλῳ 4,400. Ἀφοῦ δὲ διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νόμου τούτου δὲν θὰ ἐπιτρέπηται, εἰμὴ 400 μόνον διαβατήρια νὰ δίδωνται δωρεὰν καθ’ ἑξαμηνίαν ἐν Κωνσταντινουπόλει, Σμύρνῃ καὶ Ἀλεξανδρείᾳ, ἐν πάσαις δὲ ταῖς λοιπαῖς πόλεσι τὸ ποσὸν 20% ἐπὶ τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τῶν ἐκδοθέντων κατὰ τὸ ἀμέσως προηγούμενον ἔτος διαβατηρίων, κατ’ ἀνάγκην θὰ ἔχωμεν σπουδαίαν αὔξησιν ἐσόδων ἐκ τῶν τελῶν τῶν διαβατηρίων. Ὡς πρὸς τὰς κλήσεις, ἐπίσης ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς φρονεῖ, ὅτι εἶναι βαρύτατον, ὁ Ἕλλην πολίτης, ὅστις καλεῖται εἰς τὸ Προξενεῖον δι’ ὑπόθεσίν του, νὰ πληρόνῃ μίαν δραχμήν. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν νομίζω, ὅτι τοῦτο θὰ φανῇ τόσον βαρὺ εἰς τὸν Ἕλληνα πολίτην, καὶ ὅτι τὸ ἐλαφρὸν τέλος μιᾶς δραχμῆς θὰ τὸν ἀπομακρύνῃ τοῦ Προξενείου, ὅπου ἐπιθυμεῖ νὰ μεταβῇ διὰ τὴν τακτικὴν λύσιν τῶν ὑποθέσεών του. Ἀλλὰ καὶ ἡ διάταξις, ἥτις ἀφορᾷ εἰς τὴν κατάργησιν τῆς διαιρέσεως τῶν Προξενείων εἰς Προξενεῖα αʹ καὶ βʹ τάξεως, δὲν ἤρεσεν εἰς τὸν κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν, φρονεῖ δὲ, ὅτι τοιουτοτρόπως ἡ συναλλαγὴ θέλει ἐπεκταθῆ, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἀναγκάζηται εἰς τὰ κυριώτερα Προξενεῖα νὰ στέλλῃ τοὺς ἑκάστοτε φίλους τῶν ἰσχυόντων Βουλευτῶν. Νομίζω, ὅτι οὐδεὶς Ὑπουργὸς, κατὰ τὴν κρίσιν μου, ἔστειλέ ποτε πρόξενον εἰς ἐπίκαιρα σημεῖα καθ’ ὑπόδειξιν εἴτε πολιτικῶν φίλων, εἴτε ἄλλων. Οὔτε ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, ὅτε διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε οἱ ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἵτινες ὑπῆρξαν Ὑπουργοὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἔστειλαν ποτὲ εἴτε εἰς Θεσσαλονίκην, εἴτε εἰς Βιτώλια, εἴτε εἰς Ἰωάννινα, εἴτε εἰς ἄλλο τι ἐπίκαιρον σημεῖον, πρόξενον ὑποδειχθέντα ὑπὸ φίλων των. Τοιαύτην εὐθύνην δυσκόλως θέλει εὑρεθῆ Ὑπουργὸς νὰ ἀναλάβῃ, ὅπως εὐαρεστήσῃ εἰς τοὺς φίλους του. Ἡ τοποθέτησις τῶν προξένων εἰς τὰς καταλλήλους θέσεις θὰ μένῃ πάντοτε εἰς τὴν ἐλευθέραν διάθεσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐὰν δὲ ἡ διάταξις αὕτη ἐτέθη ἐν τῷ νόμῳ, ἐτέθη διότι μεταξὺ τῶν προξένων αʹ τάξεως, οἵτινες νῦν κατέχουσι τὰς θέσεις, καὶ οἵτινες ὡς πρόξενοι αʹ τάξεως δὲν δύνανται νὰ σταλῶσιν εἰς τὰς πόλεις ἐκείνας, ἔνθα ὑπάρχουσι Προξενεῖα βʹ τάξεως, εὑρίσκονται καί τινες, οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κατάλληλοι διὰ τὰς σπουδαίας θέσεις τῶν προξένων αʹ τάξεως, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι ὀρθὸν ν’ ἀπομακρυνθῶσιν ἀπολύτως ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, ἀφοῦ καταλλήλως δύνανται νὰ τοποθετηθῶσιν εἰς ἄλλα σημεῖα, ὄχι τόσον ἐπίκαιρα, ἔνθα νῦν ἑδρεύουσι Προξενεῖα βʹ τάξεως. Εἰς τὸ ἑξῆς θὰ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς πλήρη τὴν ἐλευθερίαν νὰ διορίζῃ τοὺς προξένους εἰς τὰς θέσεις, διὰ τὰς ὁποίας νομίζει αὐτοὺς καταλλήλους, θὰ ἔχῃ δὲ καὶ τὴν εὐθύνην τῆς τοποθετήσεώς των. Ὡς πρὸς τὴν μετάθεσιν τῆς ἕδρας τοῦ Πολιτικοῦ Πρακτορείου ἐξ Ἀλεξανδρείας εἰς Κάϊρον, ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἅπαντες οἱ Πολιτικοὶ Πράκτορες, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν ὑπηρέτησαν ἐν Αἰγύπτῳ, ὑπέδειξαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην τῆς μεταφορᾶς τῆς ἕδρας ἐξ Ἀλεξανδρείας εἰς Κάϊρον, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς φρονεῖ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔπρεπε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς συστάσεις ταύτας, καὶ ὅτι ἕνεκα ἄλλων λόγων ἔπρεπε ν’ ἀφήσῃ τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, διότι ὁ Πολιτικὸς Πράκτωρ εἶναι ἐπόπτης ὅλης τῆς ὑπηρεσίας, τῆς σπουδαίας καὶ πολυπλόκου, τῆς ὑπαρχούσης ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Ἀλλ’ ἀκριβῶς οὗτος εἶναι εἷς ἐκ τῶν λόγων, — ὄχι βεβαίως ὁ μόνος, — διὰ τὸν ὁποῖον φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ μεταφερθῇ τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον ἐξ Ἀλεξανδρείας εἰς Κάϊρον. Ὁ Πολιτικὸς Πράκτωρ δὲν δύναται δυστυχῶς νὰ ᾖναι ἐπόπτης τῆς ὑπηρεσίας τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξενείου, ἀφοῦ διαρκῶς μεταβαίνει εἰς Κάϊρον, ἴσως ἅπαξ κατὰ μῆνα ἢ κατὰ δεκαπέντε ἡμέρας, εἶναι δὲ ἀδύνατον ν’ ἀπαιτήσῃ τις ἀπὸ τὸν Πολιτικὸν Πράκτορα, τὸν διαρκῶς μεταβαίνοντα εἰς Κάϊρον, ὅπως ἐπιβλέπῃ ἐπαρκῶς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Γενικοῦ Προξενείου. Ἡ δαπάνη δὲ, ἥτις ἀπαιτεῖται διὰ τὴν μετάβασιν τοῦ Πολιτικοῦ Πράκτορος εἰς Κάϊρον, ἀνέρχεται εἰς 6,000 φράγκα χρυσᾶ κατ’ ἔτος, καὶ εἶναι μέρος τῆς δαπάνης, εἰς ἣν θὰ ὑποβληθῇ τὸ Δημόσιον ὡς ἐκ τῆς μεταφορᾶς τῆς ἕδρας. Ἀλλ’ ὡς γνωρίζετε, ἐν Κάϊρῳ ὑπάρχουσι τὰ Ὑπουργεῖα, ὁ Κεδίβης, οἱ ἀντιπρόσωποι τῶν ξένων Δυνάμεων, πρὸς οὓς ὁ Πολιτικὸς Πράκτωρ ἀναγκάζεται διαρκῶς νὰ εὑρίσκηται ἐν συνεννοήσει. Νομίζω δὲ, ὅτι, ὅταν θὰ μένῃ ἐν Καΐρῳ, εὐκολώτερον θὰ δύναται νὰ διεξάγῃ τὰς ὑποθέσεις, αἵτινες εἶναι ἀνατεθειμέναι εἰς αὐτὸν, ἢ διαμένων ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ μεταβαίνων εἰς Κάϊρον, ὁσάκις λίαν ἐπείγουσα ἀνάγκη τὸν καλῇ. Διάταξίν τινα ἄλλην ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἔψεξε τοῦ νόμου. Εἶναι ἡ διάταξις, ἥτις ἀφορᾷ εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ὑπαλλήλων, τῶν γραμματέων Προξενείων, εἰς τὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ. Ἡ διάταξις αὕτη ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἴσχυσε, καὶ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου προτείνεται καὶ πάλιν· σκοπὸς δὲ τῆς διατάξεως εἶναι ὁ ἑξῆς. Κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη μόνον διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν ἠδύνατό τις νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Αἱ θέσεις ὅμως τῶν ἀκολούθων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι περιωρισμένου ἀριθμοῦ, καὶ δὲν ἐπαρκοῦσιν οἱ ὑπάλληλοι, οἵτινες διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἰσέρχονται εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ὅπως καταλάβωσιν ὅλας τὰς θέσεις τῶν γραμματέων Προξενείων. Ἤδη δ’ ἔχομεν θέσεις τινὰς κενὰς γραμματέων Προξενείων, καὶ εἰς τὸ μέλλον θὰ ἔχωμεν πλείονας. Ὡς ἐκ τούτου, ὅπως μὴ αὐξήσωμεν τὰ κενὰ μετὰ δύο ἢ τρία ἔτη, κατ’ ἀνάγκην προσεφύγομεν εἰς τὴν διάταξιν ταύτην τῆς εἰσόδου τῶν ὑπαλλήλων διὰ διαγωνισμοῦ εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως Προξενείου. Ὁσάκις ὅμως ὑπάρχωσιν ἀκόλουθοι τοῦ Ὑπουργείου, οἵτινες ἔχουσι τὰ προσόντα, θὰ διορίζωνται καὶ εἰς τὸ μέλλον κατὰ προτίμησιν εἰς θέσεις γραμματέων Προξενείων. Ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐφρόντισε διὰ τὴν ναυτιλίαν; Ἐνῷ ἔδει τὰ τέλη τὰ ἐπιβαλλόμενα εἰς τὴν ἀγορὰν τῶν ἀτμοπλοίων νὰ τὰ καταβιβάσῃ, τὰ ηὔξησε!» Νομίζω ὅτι διὰ τῆς παρατηρήσεως, ἣν προέβαλον κατὰ τὴν ἀγόρευσιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἀπήντησα εἰς τὴν ἀντίρρησιν ταύτην. Ἐπείσθη δὲ ἡ Βουλή, ὅτι, ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς νομίζει ὅτι νέα φορολογία ἐπιβάλλεται, τοὐναντίον ἡ νῦν ὑπάρχουσα ἐλαττοῦται σπουδαιότατα. Ἀλλὰ δὲν ἔχω δυσκολίαν κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν νὰ δεχθῶ καὶ νέαν ἐλάττωσιν τῶν τελῶν τούτων. Ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς καὶ πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀπεκάλεσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο τερατῶδες, φοβοῦμαι δὲ, ὅτι, καὶ ἂν ἤθελε δεχθῆ ἡ Κυβέρνησις νὰ παραπεμφθῇ τοῦτο εἰς τὴν προσεχῆ Σύνοδον, καὶ κατ’ αὐτὴν ὁ κ. Βουλευτὴς ἤθελε τὸ εὕρει τερατῶδες, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι δὲν συνετάχθη, οὐδ’ εἰσήχθη ὑπ’ αὐτοῦ. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅπως κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν ὑποβάλωσι τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ἐπιθυμοῦσι νὰ προτείνωσι, καὶ, ὡς ἀπεδέχθην πάσας τὰς τροπολογίας, ἃς ἡ ἐπιτροπὴ εὐηρεστήθη νὰ μοὶ ὑποδείξῃ, τοιουτοτρόπως καὶ κατὰ τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν θὰ δεχθῶ εὐχαρίστως τὰς τροπολογίας, ἃς οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἤθελον ὑποβάλει, ἂν εὕρω ταύτας ὀρθάς.

§199Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§200Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ πρότασις τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος δὲν δύναται νὰ γείνῃ δεκτή, διότι τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἀνεβάλομεν ἤδη τρίς. Ἡ συζήτησις ἐπίσης ἀνεβλήθη χθές, κατὰ πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς. Σήμερον συνεζητήσαμεν ἐπ’ αὐτοῦ· δὲν εὑρίσκω δὲ ὀρθὸν καὶ αὖθις νὰ ἀναβάλωμεν. Ὑπολείπονται 6 ἢ 8 συνεδριάσεις μέχρι τοῦ Πάσχα. Οἱ ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ δὲν δύνανται νὰ παραμείνωσιν ἐν Ἀθήναις πλειότερον· ἐπείγονται ν’ ἀναχωρήσωσιν. Ἔχομεν δὲ καὶ ἄλλα νομοσχέδια σπουδαῖα, ἐφ’ ὧν θὰ γείνῃ συζήτησις, καθὼς καί τινα ὑπηρεσιακά. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ ἑνὸς ἔτους, τὸ ἐπεξειργάσθη ἐπιτροπὴ ἐξ εἰδημόνων ἀνδρῶν, ὁρισθέντων ὑπὸ τῆς Βουλῆς. Οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐξ Ἀττικῆς καὶ Βονίτσης, οἵτινες ἔχουσιν εἰδικότητα, δὲν ἠθέλησαν νὰ λάβωσιν μέρος καὶ συντελέσωσι διὰ τῶν γνώσεών των εἰς τὴν τελειοτέραν κατ’ αὐτοὺς κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι αἱ ἐπικρίσεις αἱ κατὰ τῆς ἀρχῆς, ἃς ἔκαμεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βονίτσης, δὲν εἶναι βάσιμοι. Αἱ ἐπικρίσεις του ἐσχετίζοντο μὲ τὸ ζήτημα τῶν οἰκονομιῶν. Ἐπὶ τοῦ θέματος δὲ τούτου εἶπον καὶ ἄλλοτε τὴν γνώμην μου. Δὲν πιστεύω ὅτι δύναται νὰ κατηγορηθῇ ἐπὶ σπατάλῃ Κυβέρνησις, ἥτις προσπαθεῖ νὰ φέρῃ τοὺς μισθοὺς τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων εἰς οἵαν θέσιν ἦσαν κατὰ τὸ 1890. Ἂν ὑπολογίσητε τὰς 1225 δραχμὰς, ἃς ὁ Γενικὸς Πρόξενος θὰ ἔχῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, αὗται δὲν δίδουσι τὸ ποσὸν τῶν χρυσῶν φράγκων, τὸ ὁποῖον εἶχε τὸ 1885 καὶ 1886. Ἑπομένως δὲν πρόκειται περὶ βελτιώσεως τῶν μισθῶν τῶν προξένων ἐν ἀντιθέσει πρὸς τοὺς ὑπηρετοῦντας ὑπαλλήλους ἐν τῷ τόπῳ, διότι οὗτοι ἔχουσι τὸν αὐτὸν μισθὸν, ὃν καὶ ἄλλοτε εἶχον. Ἑτέρα ἐπίκρισις ἐγένετο, ὅτι μετεβάλομεν ἄμισθα Προξενεῖα εἰς Ὑποπροξενεῖα.

§201ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Δὲν ἐπέκρινα τοῦτο.

§202Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τὸ ἐπεκρίνατε ὑπὸ ἔποψιν δαπάνης. Ὁ κ. Βουλευτής, ἐντριβέστατος περὶ τὰ νομικὰ, ἠδυνήθη νὰ ἐξονυχίσῃ τὰς λεπτομερείας τῶν ἄρθρων καὶ νὰ εὕρῃ ἐλαττώματα· λεγόμενα δὲ ταῦτα παρ’ αὐτοῦ, ἠδύναντο νὰ κάμωσιν ἐντύπωσιν. Ἐπωφελήθη ἔκ τινος διατάξεως ἄρθρου τινὸς, ἥτις φαίνεται ὑπαγορευθεῖσα ἐκ τοῦ λόγου, ὅπως προαχθῇ ὑπάλληλος, τοῦ ὁποίου τὴν ἱκανότητα ἡ Βουλὴ πᾶσα ὁμολογεῖ, ἵνα καταστήσῃ πιθανὴν τὴν παράστασιν αὐτοῦ εἰς τοὺς ἀγνοοῦντας. Ἀλλ’ οἱ γνωρίζοντες περὶ τίνος ὑπαλλήλου πρόκειται, ὑποθέτω ὅτι δὲν δύνανται νὰ πτοηθῶσιν ἐκ τῆς παρατηρήσεως τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ὡς πρὸς τὰς ἐπικρίσεις, ἃς ἔκαμε, προκειμένου περὶ τῶν ἀκολούθων, ὅτι ἡ θέσις αὐτῶν χειροτερεύει, τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ διὰ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας τὸ κακὸν τοῦτο θέλει ἀρθῆ. Ἐπίσης ἀνέφερεν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἡ Κυβέρνησις ὑποβάλει ἐμπνευσθεῖσα ἐκ προσωπικῶν λόγων, διότι πιθανὸν μεταξὺ τῶν ἀκολούθων νὰ ὑπάρχῃ τις, ὅστις δυνατὸν νὰ ὠφελήται. Ἐγὼ δὲν ἀποδίδω τοιοῦτον ἐλάττωμα εἰς τὸ νομοσχέδιον. Αἱ ἐπικρίσεις αὗται οὐδόλως δικαιολογοῦνται. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος ὑποβάλλει τὴν πρότασίν του ὑπὸ ἔποψιν ἐθνικὴν, καὶ σχετίζει τὰς συνεδριάσεις μὲ τὴν ἑορτὴν τὴν ἐθνικὴν τῆς αὔριον. Ὅλα ταῦτα εἶναι λαμπρὰ, λεγόμενα· ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον, λέγω ὅτι εἶναι προωρισμένον νὰ μεταβάλῃ τὸν κείμενον νόμον ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς ὑπηρεσίας, καὶ θεωρῶ ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ πλέον νὰ ἀναβληθῇ, διότι ἡ ἀναβολὴ ἰσοδυναμεῖ πρὸς ἀπόρριψιν. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τῶν καθέκαστα, καὶ εἰς τὰς προταθησομένας τροπολογίας θὰ δώσωμεν πᾶσαν προσοχήν. Ἀνάγκη δὲ νὰ συνέλθωμεν καὶ τὴν μεθαύριον Κυριακὴν, ὅπως συνεδριάσωμεν μέχρι τῆς 7ης ὥρας, ἵνα ἀσχοληθῶμεν εἰς τὰ νομοσχέδια τὰ ὑπηρεσιακὰ, καὶ δυνηθῶμεν οὕτω τὴν Δευτέραν ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν τῶν συμβάσεων. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ λησμονήσῃ, ὅτι εἶναι ἡ πρώτη ὥρα μετὰ τὸ μεσονύκτιον, ὅτι εἰσήλθομεν εἰς τὴν 25 Μαρτίου. Πρέπει νὰ γείνῃ αὐτὴ ἡ θυσία χάριν τοῦ σκοποῦ· πιστεύω δὲ, ὅτι οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν, καίτοι θὰ κοιμηθῇ ὀλίγας μόνον ὥρας, θὰ λείψῃ αὔριον εἰς τὴν τελετήν. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προχωρήσωμεν.

§203Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἡμεῖς, Κύριοι, τί εἴπομεν, τὸ ὁποῖον ἡ μεγάλη ἀντίληψις τοῦ κυρίου Πρωθυπουργοῦ δὲν ἠθέλησε ν’ ἀποδεχθῇ; εἴπομεν νὰ προβῶμεν ἀπόψε εἰς τὴν ψήφισιν τῶν ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχουσι συζήτησιν, καὶ τὴν Κυριακὴν συζητοῦμεν καὶ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον. Ὁ κύριος Πρόεδρος ἐπιμένει. Τί θὰ προκύψῃ; Πολλοὶ θὰ λάβωσι τὸν λόγον, καὶ ἡ συνεδρίασις θὰ καταναλωθῇ εἰς τὴν κατ’ ἀρχὴν συζήτησιν, τὴν δὲ Κυριακὴν θὰ εὑρισκώμεθα πάλιν εἰς τὸ αὐτὸ νομοσχέδιον. Ἄν ὁ κ. Πρόεδρος ἐδέχετο τὴν πρότασιν τοῦ ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, ἀπόψε θὰ ἐτελειώναμεν πάντα τὰ ὑπηρεσιακὰ νομοσχέδια· θὰ παρεκαλοῦμεν δὲ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μὴ ὑποβάλωσιν ἐπερωτήσεις μεθαύριον, καὶ οὕτω θὰ εἰσηρχόμεθα ἀμέσως εἰς τὰ νομοσχέδια. Ἄν ἐπιμείνῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν πρότασίν του, θὰ ὑποστῇ τὰς συνεπείας αὐτῆς, διότι θὰ ἴδῃ τοὺς ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν Βουλευτὰς ἀναχωροῦντας. Συνιστῶ εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐπωφεληθῇ τῆς περιστάσεως καὶ παραδεχθῇ τὴν πρότασιν τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος Βουλευτοῦ.

§204Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κύριος Πρωθυπουργὸς ἔδωκε τὰ σημεῖα τῆς συζητήσεως, καὶ ὥρισεν, ὅπως τὴν προσεχῆ Κυριακὴν συνεδριάσωμεν χάριν τῶν ὑπηρεσιακῶν νομοσχεδίων, τὴν δὲ Δευτέραν συζητήσωμεν τὰς συμβάσεις. Λέγω δὲ ταῦτα, ἵνα μὴ θεωρηθῇ ὡς ἐκ τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Οἰτύλου, ὅτι ἡμεῖς κανονίζομεν τὰ τῆς συζητήσεως, καὶ οὕτω παρεξηγηθῶμεν. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ συναινέσῃ, ὅπως προβῶμεν ἀπόψε εἰς ψήφισιν δεκάδος νομοσχεδίων ὑπηρεσιακῶν, ἅτινα δὲν ἔχουσι συζήτησιν, τὴν Κυριακὴν δὲ νὰ συζητήσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ προξενικὸν, καὶ τὴν Δευτέραν ν’ ἀρχίσωμεν τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν συμβάσεων τῶν σιδηροδρομικῶν.

§205Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαρίδος διετύπωσεν ἄλλως τὴν πρότασίν του. Νὰ διακόψωμεν νῦν τὴν συζήτησιν τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου, καὶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τῶν νομοσχεδίων, ἅτινα δὲν ἔχουσι συζήτησιν, τὴν Κυριακὴν δὲ νὰ ἐπιληφθῶμεν τῆς συζητήσεως τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου. Ἂν ἡ Ἀντιπολίτευσις δέχηται τοῦτο, δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ τὸ παραδεχθῶ. Ἂν δὲν τὸ ἀποδέχηται, τότε παρακαλῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συζήτησις.

§206Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐργαζόμεθα ἐπὶ τέσσαρας ἤδη μῆνας. Ἂν δὲν παρηγάγομεν ἐργασίαν ἀνάλογον, τὸ πταῖσμα δὲν ἀνήκει εἰς ἡμᾶς. Ἡμεῖς ὑπεχωρήσαμεν καθ’ ὅλας τὰς συζητήσεις, καὶ ἀφήσαμεν τὸν πρὸ μεσημβρίας χρόνον εἰς τοὺς ἐν Ἀθήναις συναδέλφους, ἵνα διευκολύνωμεν αὐτοὺς, καὶ ἀπεφασίσθη νὰ ἐργαζώμεθα μετὰ μεσημβρίαν. Ἀλλὰ πράττομεν τί; Ἐργαζόμεθα; Ὄχι. Ἀγωνιζόμεθα νὰ ἀναβάλωμεν ἐπανειλημμένως τὴν συζήτησιν· διὰ ποῖον λόγον; Δὲν νομίζω ὅτι χρειάζεται πολὺ νὰ συζητήσωμεν, ἵνα φωτισθῶμεν εἰς ὅσα ζητήματα εἶναι ἀνάγκη νὰ φωτισθῶμεν. Ἀλλ’ ἐπικαλοῦνται ἄλλα καθήκοντα πρὸς τὴν πατρίδα, ὡς νὰ ὑπάρχῃ τις δυνάμενος νὰ ἀρνηθῇ ταῦτα. Διατὶ νὰ παρεισάγωμεν τὴν πατρίδα καὶ ζητήματα πατριωτισμοῦ ὡς λόγον ἀναβολῆς; Λέγουσιν ὅτι εἶναι ἀπρεπὲς νὰ συζητῶμεν, ἐνῶ παρῆλθε τὸ μεσονύκτιον καὶ εἰσήλθομεν εἰς τὴν 25 Μαρτίου, καὶ ὅτι πρέπει νὰ μεταβῶμεν, ἵνα δοξολογήσωμεν τὸν Ὕψιστον. Δὲν ὑπηρετεῖται ἡ πατρὶς ἐκ τῶν ὕμνων, τοὺς ὁποίους θὰ προσφέρωμεν· ἡ πατρὶς θέλει ἐργασίαν, καὶ ταύτην πρέπει νὰ σπεύσωμεν νὰ περατώσωμεν, καὶ ὄχι νὰ ματαιώσωμεν. Κηρύσσομαι λοιπὸν κατὰ τῆς ἀναβολῆς, ὡς ἀδικαιολογήτου.

§207ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἡμεῖς τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ συζητοῦμεν ἄνευ οὐδεμιᾶς προκαταλήψεως. Οὐδεμίαν ἔχομεν ἀντίρρησιν περὶ τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως, καὶ ἀφιέμεθα, ὡς πρὸς τὸν κανονισμὸν αὐτῆς, εἰς τὴν κρίσιν τῆς εἰσηγουμένης τῆς πλειονοψηφίας Κυβερνήσεως...

§208Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Λοιπὸν ἂς ἐξακολουθήσωμεν.

§209ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυνουρίας ἐνόμισεν ὅτι μᾶς ἐφώτισε, καὶ ὅτι ἐφώτισε καὶ τὴν Ἑλλάδα ὁλόκληρον, λέγων ὅτι ἐδῶ συζητοῦμεν καταναλίσκοντες τὸν χρόνον ἐπὶ ματαίῳ, ὅτι δὲν ἐδόσαμεν δεῖγμα τῆς ἐργασίας μας. Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι δὲν συζητοῦνται ἐνταῦθα εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχε νομοσχέδια ἀνατρέποντα ἄρδην τὸ καθεστώς. Τοιαῦτα νομοσχέδια εἰς οὐδὲν Κράτος συζητοῦνται, ὅπως ζητεῖ ὁ συνάδελφος νὰ συζητηθῶσι. Τί εἴπομεν ἡμεῖς; εἴπομεν ὅτι θέλομεν νὰ κανονισθῶσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ταχύτερον καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ μεταβῇ εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, καὶ τὰ σπουδαιότερα νομοθετήματα νὰ συζητηθῶσι σοβαρῶς καὶ ἀξίως τοῦ περιβόλου, εἰς τὸν ὁποῖον εὑρισκόμεθα, συμφώνως πρὸς τὴν ἀποστολὴν καὶ τὸ καθῆκον ἡμῶν. Πόση ὥρα παρῆλθε διὰ τῆς συζητήσεως τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς, καὶ πόση ὥρα παρῆλθεν, ἵνα φθάσωμεν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκομεν; Τί εἴπομεν ἡμεῖς; Αὐτὴν τὴν ὥραν, τὴν ὁποίαν ἐχάσαμεν, νὰ τὴν ὠφεληθῶμεν συζητοῦντες ἀπόψε ὅλα ἐκεῖνα τὰ νομοσχέδια τὰ ὑπηρεσιακὰ, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὑπάρχει σπουδαία ἀντίρρησις, νὰ συζητήσωμεν δὲ ἀπὸ τῆς Κυριακῆς ὅλα τὰ σοβαρὰ νομοσχέδια, παραλείποντες, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, τὰς ἐπερωτήσεις. Εἶναι βέβαιον, ὅτι τὴν Κυριακὴν ὄχι μόνον αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον θὰ συζητηθῇ, ἀλλὰ θὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ἄλλων νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα ἔχουσιν ἀνάγκην σοβαρᾶς συζητήσεως. Τὴν πρότασίν μας αὐτὴν τὴν ἐθεώρησεν ὁ κύριος Βουλευτὴς ὡς κωλυσιεργίαν, χωρὶς νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἀγαθὴν πίστιν καὶ ἐπιθυμίαν ἡμῶν νὰ τελειώσωμεν ταχύτερον τὰς ἐργασίας μας. Ἐγὼ, ἐπειδὴ μὲ φέρει εἰς τὴν συζήτησιν καὶ πάλιν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, δηλῶ ὅτι ἠθέλησα νὰ γνωρίσω μόνον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι πολλοὶ τῶν συναδέλφων θὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἑπομένως θὰ παρέλθῃ ἡ νὺξ χωρὶς νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§210Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω· θὰ ὑπομνήσω μόνον εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ πεῖρα μᾶς ἐδίδαξεν, ὅτι τὰ νομοσχέδια οὐδέποτε διορθοῦνται διὰ τῶν ἀναβολῶν ἢ τῶν παραπομπῶν αὐτῶν εἰς ἐπιτροπὰς· τὰ λάθη τῶν νομοσχεδίων διορθοῦνται διὰ τῶν συζητήσεων κατ’ ἄρθρον. Ἀφοῦ δὲ ἡ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι θὰ δεχθῇ πᾶσαν τροπολογίαν, ἡ ὁποία ἤθελεν ἀποδειχθῆ συντελεστικὴ εἰς τὴν βελτίωσιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, πᾶσα ἄλλη συζήτησις εἶναι, νομίζω, περιττή.

§211Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι καὶ ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεγαρίδος, καὶ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῶμεν, τὴν Κυριακὴν νὰ τελειώσωμεν τὸ νομοσχέδιον τὸ προξενικὸν, καὶ τὴν Δευτέραν νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τῶν σιδηροδρομικῶν συμβάσεων.

§212ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀποδέχεται τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς;

§213ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ δεξιῶν). Ὄχι, ὄχι.

§214ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ δὲν παραδέχεται τὴν ἀναβολήν. Ὁ κύριος Δαούτης ἔχει τὸν λόγον.

§215Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ ὁμιλήσῃ, κύριε Πρόεδρε, ὁ ἐκ Κραναίας ἀξιότιμος Βουλευτὴς καὶ φίλος μου κ. Μομφερρᾶτος, ὑποχωρῶ, ἵνα ἀκούσω τὴν γνώμην του.

§216Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, οἱ προξενικοὶ νόμοι εἰσὶν ἀναμφισβητήτως ἐκ τῶν σπουδαιοτάτων τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας κλάδων. Ὁ χαρακτὴρ τῶν προξενικῶν νόμων, ὅτι ἀποβλέπουσιν εἰς τὴν προστασίαν τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς ναυτιλίας, παρέχει πλήρη τὴν περὶ τούτου ἀπόδειξιν. Ὅθεν μετὰ μεγάλης βεβαίως προσοχῆς δέον νὰ προβαίνωμεν εἰς τὴν μεταρρύθμισιν αὐτῶν. Ἐὰν ῥίψωμεν βλέμμα ἐπὶ τῆς ἱστορίας τῶν προξενικῶν ἡμῶν νόμων, θέλομεν παρατηρήσει, ὅτι ἀμέσως μετὰ τὴν ἵδρυσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, κατὰ τὸ ἔτος 1834, ἔσπευσεν ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφοδιάσῃ τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν δι’ ὁδηγιῶν, τὰς ὁποίας προχείρως ἔλαβεν ἐκ τῶν διατάξεων τῆς Γαλλικῆς νομοθεσίας. Ἀλλ’ ἀμέσως μετὰ τὸ 1834 ἐφάνησαν πολλαὶ ἐλλείψεις, καὶ ἀλλεπάλληλα διατάγματα καὶ ἀλλεπάλληλοι κατ’ ἀνάγκην ἐπηκολούθησαν νόμοι μέχρι τοῦ ἔτους 1853, ὅτε ἐψηφίσθη ὁ προξενικὸς ὀργανισμός. Ἀλλὰ καὶ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ 1853 ἀπεδείχθη ἐν τῇ πράξει ἀνεπαρκὴς, καὶ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἠναγκάσθη πάλιν νὰ προβῇ εἰς νέας ἀπαραιτήτους μεταρρυθμίσεις. Διατάγματα ἐκτελεστικὰ καὶ νομοτελεστικὰ ἐξεδόθησαν μέχρι τοῦ 1877, ὅτε ἀπεκτήσαμεν τὸν ἀρτιώτερον ἀναμφιβόλως προξενικὸν νόμον. Ὁ νόμος τοῦ 1877 εἶναι τῳόντι ὁ σπουδαιότερος σταθμὸς τῆς ἡμετέρας νομοθεσίας, διότι ἀντλήσας ἐκ τῆς νεωτέρας Γαλλικῆς νομοθεσίας ἀπετέλεσε κώδικα πλήρη ἐξ ἄρθρων 277, καὶ κατώρθωσεν οὕτω νὰ περιλάβῃ ὁλόκληρον σχεδὸν τὴν προξενικὴν νομοθεσίαν καὶ νὰ προσπορίσηται εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἄρτιον προξενικὸν ὀργανισμόν. Ἀλλ’ οἱ προξενικοὶ νόμοι, Κύριοι, (ὡς συμβαίνει καὶ εἰς τοὺς φορολογικοὺς) πάντοτε ἐκδηλοῦσιν ἀτελείας ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, καὶ ὁ νόμος ἄρα τοῦ 1877 ἐθεράπευσε μὲν πολλὰς ἀνάγκας, ὡς ὀρθότατα εἶπε καὶ ὁ ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Δραγούμης, καὶ ἀνέπτυξε τὸν προξενικὸν κλάδον, καὶ κατώρθωσε πράγματι νὰ ἀναχαιτίσῃ πολλὰς ἀταξίας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζονται εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, καὶ πρὸ πάντων ἐν Αἰγύπτῳ, ἀλλὰ καὶ μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1877 εὑρίσκομεν νεωτέρους νόμους, ἐπελθόντας, ἵνα συμπληρώσωσι νέα κενὰ καὶ θεραπεύσωσι νέας ἀνάγκας. Τὸ ζήτημα λοιπὸν, τὸ ὁποῖον τίθεται καὶ πάλιν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι τοῦτο: ἡ νομοθεσία ἡ ὑπάρχουσα μετὰ τὸν νόμον τοῦ 1877 καὶ τοὺς κατόπιν παρακολουθήσαντας πληροῖ ἆρά γε τὰς ἀνάγκας τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας; συμβιβάζεται πρὸς τὴν πρόοδον τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, τὴν ὁποίαν ἔχει καθῆκον ἡ Κυβέρνησις ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ νὰ ἐνισχύῃ; Ὁμολογῶ ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν διεῖδεν, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη μεταρρυθμίσεών τινων· ἀλλὰ τοῦτο δὲν ὀφείλεται τῷ νῦν Ὑπουργῷ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἀλλὰ τῷ προκατόχῳ αὐτοῦ, ὅστις ἐμελέτησε καὶ εἰργάσθη ἐπὶ σπουδαιοτάτων μεταρρυθμίσεων ἐν τῇ προξενικῇ νομοθεσίᾳ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν εὗρε βεβαίως τὴν ἐργασίαν ταύτην τοῦ κ. Ζαΐμη, δὲν γνωρίζω ὅμως, ἂν ἠδυνήθη νὰ ἐπωφεληθῇ αὐτῆς· διότι, ἐὰν κρίνω ἐκ τῶν ὑποβληθέντων εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς νομοθετικῶν ἔργων, εὑρίσκω ὅτι πολὺ ἔσπευσε. Νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ ὑποβάλῃ τὴν φιλοτιμίαν αὐτοῦ εἰς θυσίαν τινὰ, ἵνα ἀναβάλῃ τὴν ὑποβολὴν αὐτῶν, ὥστε ἀρτιώτερον νὰ διασκευασθῇ τὸ νομοσχέδιόν του. Ἐὰν ἐνθυμεῖσθε μάλιστα, καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Σύνοδον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔσπευσε πάλιν νὰ ὑποβάλῃ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα καὶ τοὺς δύο κλάδους τῆς προξενικῆς νομοθεσίας περιελάμβανον, τό τε διοικητικὸν καὶ τὸ δικαστικὸν μέρος. Τότε ὅμως εὐτυχῶς, πεισθεὶς εἰς τὰς παρατηρήσεις τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, καὶ, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, εἰς τὰς συμβουλὰς τοῦ κ. Δραγούμη καὶ ἐμοῦ, ἀπέσυρεν αὐτὸ, ἵνα βαθύτερον μελετήσῃ τὰ πράγματα καὶ εἰς νέαν βάσανον ὑποβάλῃ τὰ ἔργα του. Σήμερον βλέπομεν, ὅτι παρουσιάζει αὐτὸ ὑπὸ μόνην τὴν διοικητικὴν μορφὴν, ἀποσπάσας τὸ δικαστικὸν μέρος. Ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι δὲν ὤφειλε νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸ δικαστικὸν μέρος τῆς προξενικῆς νομοθεσίας, διότι τοῦτο ἔχει πρὸ πάντων ἀνάγκην βελτιώσεως· διότι, ἂν συνεβουλεύετο τὴν νομοθεσίαν τῶν νεωτέρων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, ἤθελεν ἀναμφιβόλως πεισθῆ, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ εἰσαχθῶσι καὶ παρ’ ἡμῖν μεταρρυθμίσεις, αἵτινες πολὺ ἤθελον βελτιώσει πρακτικῶς τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν καὶ ἤθελον ἀνακουφίσει τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας, καὶ πρὸ πάντων τοὺς ἐν Τουρκίᾳ. Ἐὰν ἤθελε μελετήσει τὴν Αὐστριακὴν νομοθεσίαν, ἤθελεν ἐκεῖθεν ἀρυσθῆ οὐκ ὀλίγας ἐπωφελεῖς καὶ πρακτικωτάτας διατάξεις. Ὅταν πρόκηται νὰ προσβάλῃ Ἕλλην ὑπήκοος ἀπόφασιν Προξενικοῦ Δικαστηρίου ἐνώπιον τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν, ἀναγκάζεται σήμερον νὰ διορίζῃ ἐν Ἀθήναις δικηγόρον, νὰ ὑποβάλληται εἰς πολλὰς δαπάνας καὶ κόπον καὶ χρόνον. Κατὰ νεωτέρας ὅμως νομοθεσίας, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οἱ διάδικοι παραδίδουσιν εἰς τὸν πρόξενόν των τὰ περιέχοντα τὴν ὑπεράσπισίν των ἔγγραφα, καὶ ὁ πρόξενος ἀναλαμβάνει τὴν φροντίδα τῆς εἰς τὸ Ἐφετεῖον ἀποστολῆς αὐτῶν διὰ τὴν ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίαν, καὶ περιμένουσιν οἱ διάδικοι τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἐφετείου, ἥτις διὰ τοῦ αὐτοῦ προξένου διαβιβάζεται καὶ ἀνακοινοῦται αὐτοῖς· οὕτω δὲ κερδίζουσι καὶ χρόνον καὶ χρήματα καὶ κόπους. Τοιαύτας τροποποιήσεις, νομίζω, ἤθελεν ἀσμένως ἀποδεχθῆ ἡ Βουλή, ὡς προϊόντα τῆς πείρας καὶ τῆς ἐπιστήμης τῶν ξένων πεπολιτισμένων Κρατῶν. Ἐγὼ ὁμολογῶ, ὅτι ἐπὶ τοῦ δικαστικοῦ τοὐλάχιστον μέρους πολλὰς παρατηρήσεις ἤθελον ὑποβάλει, εἰς τὰς ὁποίας ἴσως θὰ ἔστεργεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπὶ τοῦ σήμερον κεκολοβωμένου διοικητικοῦ μέρους πολλὰ σημεῖα ἔθιξεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Ἄς ἐπιτραπῇ ἐν τούτοις καὶ εἰς ἐμὲ νὰ φέρω τινὰς παρατηρήσεις. Ἐν πρώτοις δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἣν ἔχω ὑπ’ ὄψιν, ἡ ὑποβληθεῖσα μετὰ τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, πρέπει νὰ θεωρηθῇ ὡς ἔκθεσις καὶ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Ἀλλ’ ἐπειδὴ δι’ αὐτῆς δικαιολογοῦνται αἱ διατάξεις τοῦ νεωτέρου νομοσχεδίου, φρονῶ ὅτι δέον νὰ θεωρηθῇ καὶ ὡς αἰτιολογικὴ ἔκθεσις αὐτοῦ. Λυποῦμαι πολύ, Κύριοι, διότι ἀναγκάζομαι ἀμέσως νὰ δηλώσω, ὅτι ἀξιοθρήνητος ἀμέλεια περὶ τὴν διατύπωσιν καὶ ἐξήγησιν τῶν διατάξεων τοῦ νομοσχεδίου ἐπεκράτησεν. Ἐὰν βαθύτερον καὶ ἐπιμελέστερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἤθελε σπουδάσει καὶ διατυπώσει τὴν ἔκθεσιν, ἀξιώτερον ἤθελε προσαγάγει ἔργον. Ἀλλ’ οὔτε ἡ γραμματικὴ διατύπωσις, οὔτε τὸ ὕφος τῆς ἐκθέσεως ἁρμόζουσιν εἰς διπλωμάτην τοσοῦτον μεμορφωμένον, οἷος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅστις μάλιστα καυχᾶται ὅτι φέρει καὶ δίπλωμα Λατινικῆς φιλολογίας. Ὁ κ. Ὑπουργὸς διαιρεῖ ἐν τῇ ἐκθέσει του τοὺς προξενικοὺς νόμους εἰς τρεῖς κατηγορίας. Ἡ πρώτη κατηγορία εἶναι ἐκείνη, δι’ ἧς «προσετέθησαν διατάξεις ὅλως νέαι εἰς τὸν προξενικὸν ὀργανισμόν»· δευτέρα εἶναι ἐκείνη, δι’ ἧς ἐτροποποιήθησαν «διατάξεις τοῦ ΧΝϚʹ νόμου ἄνευ τηρήσεως σειρᾶς τῶν ἄρθρων αὐτοῦ»· καὶ τρίτη κατηγορία εἶναι ἐκείνη, δι’ ἧς ἐτροποποιήθησαν «διατάξεις τοῦ αὐτοῦ νόμου, τηρηθείσης τῆς σειρᾶς τῶν ἄρθρων αὐτοῦ». Ποία ἡ ἔννοια καὶ ἡ πρακτικότης τῶν τοιούτων κατηγοριῶν, δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω. Διὰ ποῖον λόγον κατέφυγεν ὁ κ. Ρωμᾶνος εἰς κατάταξιν τοιούτων παραδόξων κατηγοριῶν καὶ πρωτοφανῶν τοιούτων διακρίσεων; Ἀλλ’ εἰς ποίαν ἆρά γε κατηγορίαν κατατάσσεται τὸ νομοσχέδιόν του; Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνόμισεν ἴσως, ὅτι, ἵνα δικαιολογήσῃ τὴν ἀνάγκην τῶν μεταρρυθμίσεων, ἔπρεπε νὰ ἐφεύρῃ πρωτοτύπους κατηγορίας, ἵνα δημιουργήσῃ καὶ παραστήσῃ ὡς ὑπάρχουσαν τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν ἀταξίαν. Ἀκούσατε ὅμως, Κύριοι, διὰ ποίων χρωμάτων, διὰ τίνος γλώσσης ἀποπειρᾶται νὰ ἐξεικονίσῃ τὴν σύγχυσιν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Ρωμᾶνος ἐν τῇ ἐκθέσει του (ἀναγινώσκει): «Τῆς συγχύσεως ἐπερχομένης, κατὰ τὰ εἰρημένα, ἐκ τῶν νόμων τῆς πρώτης καὶ δευτέρας κατηγορίας, συμπεριελήφθησαν αἱ διατάξεις αὐτῶν, ἐφ’ ὅσον διετηρήθησαν ἐν ἰσχύϊ, ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, οὕτω δέ, καταργουμένων τῶν σχετικῶν αὐτῶν ἄρθρων, μειοῦται ἡ πληθὺς τῶν νόμων.» Ἔμεινα ἔκπληκτος, Κύριοι, ἀπέναντι τοιούτου ὕφους. Καὶ δὲν ἤθελον ποτὲ βεβαίως ἀξιώσει, ἵνα ἡ ἔκθεσις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ περιλαμβάνῃ τὴν λεπτότητα καὶ τὸ ὕφος Ἑνετοῦ Βαΐλου, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἐκθέσεις ἐπὶ προξενικῶν νόμων μετὰ πλείονος προσοχῆς δέον νὰ διατυπῶνται, οὐχὶ δὲ νὰ περιέχωσι περιόδους τοσοῦτον σκοτεινάς, τοσοῦτον ἀκατανοήτους...

§217Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Τὸ σύνηθες ὕφος τῶν δημοσίων ἐγγράφων!

§218ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. .. Ἐὰν ἀπεβλέπομεν μάλιστα καὶ εἰς τοὺς νομικοὺς ὅρους τοῦ νομοσχεδίου, πολλοὺς αὐτῶν ἠθέλομεν ἀποσκορακίσει. Ὁ ὅρος π. χ. ἐνασχόλησις...

§219Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). «Ἐνασχόλησις» εἶναι ὅρος συνήθης τοῦ ΧΝϚʹ νόμου.

§220ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν συζητῶ ἐπὶ τοῦ νόμου αὐτοῦ.

§221ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁ ὅρος αὐτὸς ἀπαντᾷ εἰς ὅλους τοὺς νόμους. Δὲν ἠδυνάμην νὰ εὕρω ἄλλον.

§222ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Πρόκειται, κύριε Ὑπουργέ, νὰ διατυπωθῇ νομοσχέδιον κατὰ τὸ ἔτος 1900. Πιθανὸν ἐν τῷ νόμῳ ΧΝϚʹ καὶ ἐν παλαιοτέροις ἔτι νόμοις νὰ ὑπάρχῃ ὁ ὅρος ἐνασχόλησις, ἀλλ’ ἐὰν ἐρωτήσητε νομικὸν οἱονδήποτε, ἐὰν ἐρωτήσητε τὸν παρακαθήμενον ἐνταῦθα κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, τί ἐστὶν ἐνασχόλησις, εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν γνωρίζει· θὰ ἀπορήσῃ μάλιστα, ὅταν μάθῃ, ὅτι ἐνασχόλησις εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κοινῶς λέγεται ἡμεραργία. Τοῦτο φέρω ὡς παράδειγμα, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι ἡ διατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο ἀπερισκέπτως, ὅτι δὲν ἁρμόζει νὰ ἐξέρχωνται τοιαῦτα ἔγγραφα ἐκ δημοσίων γραφείων καὶ ἰδίᾳ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπου ὑποτίθεται ἑδρεύουσα ἡ διπλωματικὴ τέχνη καὶ λεπτότης καὶ οὐχὶ ἡ ἀγραμματοσύνη. Ἔρχομαι ἤδη ἐν γενικαῖς γραμμαῖς νὰ φέρω παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῶν θεμελιωδῶν ἀρχῶν τοῦ νομοσχεδίου. Τίνες εἰσὶν αἱ βελτιώσεις, τίνες αἱ ῥιζικαὶ τροποποιήσεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Πρῶτον ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν. Εὑρίσκομαι, Κύριοι, εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ συμφωνήσω μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Αἱ μισθοδοσίαι τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων εἰσὶν ἀναμφισβητήτως γλίσχραι. Δὲν εἶναι δυνατὸν οἱ ἀντιπροσωπεύοντες εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος νὰ ἐπιτελῶσι τὸ καθῆκον αὑτῶν ἀξιοπρεπῶς διὰ τῶν μισθαρίων, ἃ παρέχει αὐτοῖς ἡ Πολιτεία. Ἂν ἄλλοτε τοῦτο ἦτο ἴσως δυνατόν, σήμερον, μὲ τὴν διαφορὰν τοῦ νομίσματος, εἶναι ἀδύνατον, ἀφοῦ διὰ τοῦ μισθοῦ, ὃν λαμβάνουσιν οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, δυσκολεύονται νὰ ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς ἀπολύτους αὑτῶν ἀνάγκας. Γνωρίζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι πολλάκις διατάσσονται ὑπάλληλοι νὰ μεταβῶσι δι’ ἀνακρίσεις ἐξ ἑνὸς τόπου εἰς ἄλλον, καὶ ἀφοῦ κατὰ τὸν λογιστικὸν νόμον ἀπαγορεύεται νὰ δοθῶσιν αὐτοῖς προκαταβολικῶς τὰ μέσα τῆς μεταβάσεως, εἰσὶν ἠναγκασμένοι νὰ δανείζωνται, ἵνα ἐκτελέσωσι τὰ καθήκοντά των. Καὶ δὲν λέγω μὲν, ὅτι τοὺς μισθοὺς πρέπει νὰ αὐξήσωμεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ ἦναι ἴσοι πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ἄλλων εὐρωπαϊκῶν Κρατῶν, οὔτε πρὸς τοὺς τῆς Σερβίας καὶ Ρουμανίας, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ κ. Δραγούμης, διότι ἐκεῖνοι μὲν εὐάριθμον ἔχουσι προξενικὴν ὑπαλληλίαν, ἐνῷ ἡμεῖς τοὐναντίον ἔχομεν κατ’ ἀνάγκην πολυτελεστάτην τοιαύτην, ἀλλ’ ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν δέον ἀνάλογος πρὸς τὸν ἀριθμὸν καὶ τὰ οἰκονομικὰ μέσα τῆς Ἑλλάδος νὰ ὑπάρχῃ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἀναγράφει ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὴν ἀναβίωσιν τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Ὁ ἔλεγχος καὶ ἡ ἐπιθεώρησις τῶν προξενικῶν ἀρχῶν εἶναι τῳόντι ἀπαραίτητος. Πληθὺς μηνύσεων κατακλύζει πολλάκις τὴν κεντρικὴν διοίκησιν, καὶ ἐκτίθεται πολλάκις ἡ ὑπόληψις τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἀνάγκη λοιπόν, ἵνα ὁ ἔλεγχος ἐπέρχηται ταχὺς, ἵνα ἐξελέγχηται ἡ διαγωγὴ τῶν προξενικῶν ἀρχῶν καὶ τιμωρῶνται οἱ παρεκτρεπόμενοι. Διότι ὑπάρχουσι δυστυχῶς προξενικαὶ περιφέρειαι, ἐν ταῖς ὁποίαις μεγάλα διεξάγονται Ἑλληνικὰ συμφέροντα, καὶ αἱ προστατεύουσαι αὐτὰ ἐξουσίαι δέον νὰ διατελῶσιν εἰς διαρκῆ καὶ ἄγρυπνον ἔλεγχον. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον συνέβη ἐσχάτως ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Ὑπῆρχεν ἐκεῖ εἷς πλούσιος σύζυγος, τὸν ὁποῖον ἡ προξενικὴ ἀρχὴ Ἀλεξανδρείας ἐκήρυξεν εἰς κατάστασιν ἀπαγορεύσεως· διατί νομίζετε; Διότι ἦτο καθ’ ὑπερβολὴν ζηλότυπος! Καὶ ἠναγκάσθη οὗτος νὰ προσφύγῃ εἰς τὸ Ἐφετεῖον Ἀθηνῶν καὶ νὰ παρουσιασθῇ αὐτοπροσώπως ἐνώπιον αὐτοῦ. Τὸ Ἐφετεῖον δ’ ἐθεώρησεν ἐχέφρονα τὸν ἐξ Ἀλεξανδρείας Ὀθέλλον, καὶ ἀπήλλαξεν αὐτὸν τοῦ ἀντιλήπτορος. Ὁ Πρόεδρος μάλιστα τοῦ Ἐφετείου ἀπήγγειλεν ἀπὸ τῆς ἕδρας τοῦ δικαστηρίου τὴν ἀπόφασιν πανηγυρικῶς, ἵνα στιγματίσῃ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Προξενικοῦ Δικαστηρίου. Λέγων ταῦτα, δὲν ἐννοῶ ὅτι ἡ δικαστικὴ ἀρχὴ δὲν περιπίπτει εἰς λάθη ἀνθρώπινα, οὔτε ἐννοῶ νὰ ψέξω τὰ προξενικὰ δικαστήρια, ἀλλὰ θέλω νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας εἰς τὴν ἄσκησιν ἐνδελεχοῦς ἐπιβλέψεως καὶ συντόνου ἐλέγχου τῶν προξένων καὶ προξενικῶν ἀρχῶν, ὅστις δυστυχῶς παρημελήθη. Καὶ ἴσως συνεπείᾳ ἐπερωτήσεώς μου ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας βεβαίως τῆς προξενικῆς ἀρχῆς, ἠναγκάσθη ἐσχάτως ν’ ἀποστείλῃ ἀνώτερον ὑπάλληλον, ὅπως σωρείαν κοιμωμένων μηνύσεων ἐξελέγξῃ ἐν σπουδαιοτάτῳ κέντρῳ προξενικῷ ἐν Αἰγύπτῳ. Νομίζω λοιπόν, ὅτι ἡ ἐπιθεώρησις εἶναι ἀπαραίτητος. Ἀλλ’ ὁ θεσμὸς, ὡς διατυποῦται, θὰ ἦναι ἆρά γε λυσιτελής; θ’ ἀνταποκριθῇ ἆρά γε εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν; Τὸ ζήτημα τοῦτο ἔχει ἐπιχειρήματα καὶ ὑπὲρ καὶ κατά. Ἐὰν εὑρεθῇ ἐπιθεωρητὴς αὐστηρὸς, ἐπιμελής, εὐσυνείδητος, βεβαίως τὰ ἀποτελέσματα θὰ ἦναι λαμπρά. Ἀλλ’ ἂν διορισθῇ ἐπιθεωρητὴς, ὁ ὁποῖος δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς προσωπεῖον, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ δικαιολογῇ πράξεις ἀδίκους καὶ διοικητικὰς ἀτασθαλίας, τότε θὰ ἔχωμεν οὐχὶ ἐπιθεωρητὴν ὠφέλιμον, εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ γοήτρου τῶν προξενικῶν ἀρχῶν συντελοῦντα καὶ τὴν ἠθικὴν αὐτῶν ὑπόστασιν ἐνισχύοντα, ἀλλὰ μάστιγα τῆς ὑπηρεσίας ἐπικίνδυνον. Ὁ θεσμὸς οὗτος, ἂν δὲν μὲ προδίδῃ ἡ μνήμη, καὶ ἐν Γαλλίᾳ ὑπῆρχε, κατηργήθη ὅμως, οὐ μόνον λόγῳ οἰκονομιῶν, ἀλλ’ ἴσως καὶ λόγῳ ἀποτυχίας. Διότι καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν ὁ θεσμὸς τοῦ ἰσοβίου σχεδὸν ἐπιθεωρητοῦ, ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτοῦ, δύναται νὰ ἐγείρῃ δισταγμοὺς καὶ ἀμφιβολίας, καὶ ἰδίᾳ ὡς διατυποῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Διότι εἰς τί δύναται νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅταν οὐδεμίαν συνέπειαν αἱ ἐκθέσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ δύνανται νὰ ἔχωσιν; ὅταν μόνον συμβουλευτικὴν γνώμην ἀποτελῶσι; Διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ οὐδαμοῦ βλέπω, ὅτι ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων...

§223ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ παλαιὸς νόμος ἦτο τελεσφορώτερος ὡς πρὸς τοῦτο.

§224ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὁμιλῶ ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, καὶ ἐν αὐτῷ δὲν εὑρίσκω τὴν σοβαρότητα καὶ πρακτικότητα, ἣν ἔχουσιν αἱ ἐκθέσεις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ· φρονῶ δὲ, ὅτι εἰς δεδομένας τινὰς περιστάσεις ἔπρεπεν ὑποχρεωτικὴ νὰ ἦναι τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἡ γνώμη. Λέγω δὲ ταῦτα, διότι ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπάρχουσιν ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι παρεπέμφθησαν εἰς τὰ ἀρχεῖα, διότι δὲν ἔχουσι τὸ θάρρος οἱ Ὑπουργοὶ νὰ ἐκτελέσωσι τὰς συμβουλὰς τῶν ἐπιθεωρητῶν, διότι ἀποφεύγουσι τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ αὐστηροῦ καθήκοντος.

§225ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Καλλίτερα ποῦ δὲν τὰς ἐξετέλεσαν τὰς πλείστας, διότι δὲν συνίστων ὅσα ἔπρεπε.

§226ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἕτερον θέμα, τοῦ ὁποίου ἐπιλαμβάνεται τὸ νομοσχέδιον, εἶναι ἡ κατάχρησις τῆς ἀποσπάσεως τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων παρὰ τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ. Οἱ Ὑπουργοὶ, εἴτε πιεζόμενοι, εἴτε χαριζόμενοι, πολλάκις ἀναγκάζονται νὰ ἀποσπῶσιν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰς τὰς Ἀθήνας ὑπαλλήλους, καὶ μισθοδοτοῦνται οὗτοι, ἐπὶ πολὺν χρόνον διαμένοντες μακρὰν τῆς θέσεώς των, γινόμενοι οὕτως αἴτιοι βλάβης τῆς ὑπηρεσίας, καὶ καθιστάμενοι ἄχρηστοι καὶ βάρος τοῦ δημοσίου ταμείου. Νομίζω, ὅτι ὀρθῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἠθέλησε ν’ ἀποσοβήσῃ τὸν κίνδυνον τῶν τοιούτων καταχρήσεων καὶ νὰ θέσῃ τέρμα εἰς οἰκτρὰν τῳόντι κατάστασιν· ἀλλὰ δυστυχῶς κατέλιπε καὶ πλαγίας θύρας ἀνοικτὰς, δι’ ὧν οἱ εὐνοούμενοι εὐκόλως δύνανται νὰ εἰσπηδήσωσι καὶ οἰκονομηθῶσι. Διότι τί λέγει εἰς τὸ ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκει): «Ἀπόσπασις προξενικῶν ὑπαλλήλων εἰς τὴν κεντρικὴν ὑπηρεσίαν καὶ τὰς Πρεσβείας δὲν ἐπιτρέπεται. Δύναται ὅμως τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἀποσπᾷ γραμματεῖς Γενικῶν Προξενείων ἢ Προξενείων, ὡς καὶ ὑποπροξένους, παρ’ ἄλλῃ ἐμμίσθῳ προξενικῇ ἀρχῇ.... Τῶν προσκαλουμένων διὰ λόγους ὑπηρεσίας εἰς Ἀθήνας προξενικῶν ὑπαλλήλων ἡ διαμονὴ δὲν δύναται νὰ παραταθῇ πλέον τῶν δύο μηνῶν. Παύει δὲ ἅμα τῇ παρελεύσει τῆς προθεσμίας ταύτης πᾶσα μισθοδοσία.» Τί σημαίνει ὅτι αὐθαιρέτως ὁ Ὑπουργὸς δύναται νὰ διατάξῃ τὴν μετάβασιν γραμματέως ἢ προξένου εἰς θέσιν ἔμμισθον εἰς Ἀθήνας; Ἀφοῦ κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην δύνανται οἱ ὑπάλληλοι νὰ ἀποσπασθῶσι...

§227ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶναι παλαιὰ διάταξις.

§228ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Μεταρρυθμίσατε αὐτήν. Ἐπιτρέψατέ μοι νὰ συμπληρώσω τὴν ἰδέαν μου.

§229ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὑπῆρχεν ἐν τῷ παλαιῷ νόμῳ καὶ ἐπαναλαμβάνεται.

§230ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ τὸν ὅρον τῶν δύο μηνῶν εἰσάγετε ὑμεῖς τὸ πρῶτον διὰ τοῦ νομοσχεδίου σας.

§231ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§232ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐρωτῶ λοιπὸν ὑμᾶς, δὲν δύνανται ἆρά γε οἱ ἀποσπώμενοι ἐπὶ δύο μῆνας προξενικοὶ ὑπάλληλοι, μεταβαίνοντες εἰς τὰς θέσεις των, νὰ ἐπανέρχωνται ἀμέσως μετὰ δύο μῆνας; Ἰδοὺ λοιπὸν ἀνοικτὴ ἡ θύρα τῶν καταχρήσεων, ἣν ἠθελήσατε νὰ κλείσητε.

§233ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὡς πρὸς τοῦτο ἔχετε δίκαιον. Θὰ θέσωμεν διάταξιν περιορίζουσαν τὴν κατάχρησιν.

§234ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Σπουδαιοτάτη μεταρρύθμισις καὶ νεωτερισμὸς ἐν τῷ νομοσχεδίῳ σοβαρώτατος εἶναι τῳόντι ἡ κατάργησις τῶν Προξενικῶν Πρακτορείων. Ταῦτα δὲν ἐγένοντο πάντοτε ὠφέλιμα καὶ πρὸ πάντων ἐν τοῖς κέντροις τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Αἰγύπτου. Ὑπῆρξαν βεβαίως ἄμισθοι πρόξενοι, οἵτινες, εἴτε λόγῳ ἐλλείψεως μέσων, εἴτε λόγῳ πλημμελοῦς χαρακτῆρος, προέβησαν εἰς τοιαύτας καταχρήσεις, ὥστε ἀπεδείχθησαν τύραννοι τῶν ὑπὸ τὴν προστασίαν αὑτῶν ὑπηκόων. Ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ ἐρωτήσῃ τις, ἐὰν ὑπῆρξαν κακοὶ ἄμισθοι πρόξενοι, ἐὰν Πρακτορεῖά τινα Προξενικὰ ὑπῆρξαν ἐπιβλαβῆ εἰς τὸ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον, εἶναι ἀνάγκη νὰ καταδικάσωμεν διὰ τοῦτο καὶ νὰ καταργήσωμεν ἀπὸ ῥίζης τὸν θεσμόν; Τίνα δικαιολόγησιν φέρει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; Ὅτι συνήθως ἀμίσθους προξένους ἔχομεν ἀνθρώπους, οἵτινες οὐδεμίαν ἔχουσι μόρφωσιν, οὐδεμίαν ἀνάπτυξιν, ἀδυνατοῦσι δὲ νὰ παράσχωσι τὴν δέουσαν προστασίαν εἰς τοὺς ὑπηκόους Ἕλληνας, καὶ ἥκιστα συμβάλλουσιν εἰς διατήρησιν τῆς ἑλληνικῆς ἀξιοπρεπείας. Τοιαύτη κατ’ αὐτῶν κατηγορία δὲν ἐξετάζεται σήμερον τὸ πρῶτον. Καὶ ἄλλοτε, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, οὗ τὴν μνήμην πάντες τιμῶμεν, ὁ ἀοίδιμος Τρικούπης, ἐξήτασε τὸ ζήτημα, ἂν ἕνεκα τῆς διαγωγῆς προξενικῶν τινων πρακτόρων δέον νὰ καταργηθῇ ὁ θεσμὸς καθόλου, ἢ νὰ καταργηθῶσιν ὡρισμένα μόνον Πρακτορεῖα. Μεταξὺ τῶν δύο τούτων ἰδεῶν σήμερον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξέλεξε τὴν τολμηροτέραν, καὶ καταργεῖ 53 Πρακτορεῖα, καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἐγκαθίστησι 12 ἢ 14 ἔμμισθα εἰς διάφορα κέντρα Προξενεῖα. Πλεῖστα ὅμως θὰ γεννηθῶσιν ἐκ τούτου ζητήματα, καὶ ἰδίᾳ ὅσον ἀφορᾷ τὴν διοικητικὴν περιφέρειαν τῶν νέων Προξενείων.

§235ΡΩΜΑΝΟΣ. Θὰ κανονισθῶσι διὰ διατάγματος.

§236ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Θὰ κανονισθῶσι, λέγει ὁ κ. Ὑπουργὸς, διὰ διατάγματος αἱ διοικητικαὶ περιφέρειαι. Ἐγὼ ὅμως ἔχω ἀμφιβολίαν τινά, καὶ παρακαλῶ ὑμᾶς νὰ διασκεδάσητε αὐτήν. Μήπως ἆρά γε εἶναι ἀνάγκη συμπράξεως καὶ τῆς Ὀθωμανικῆς ἀρχῆς; Ὅταν καταργήσητε π. χ. τὸ Πρακτορεῖον Ἀλεξανδρέττας καὶ θελήσητε νὰ ὑπαγάγητε αὐτὸ εἰς τὸ τῆς Μερσίνης, δηλ. ἐκ τοῦ Βιλαετίου Χαλεπίου εἰς τὸ τῶν Ἀδάνων, ἔνθα ὑπάγεται τὸ νεοσυσταθὲν Προξενεῖον, μήπως θὰ ἦναι ἀνάγκη τῆς συναινέσεως τῆς Ὀθωμανικῆς ἀρχῆς; (κανενὸς φιρμανίου;)

§237ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἡμεῖς ἐνταῦθα ἐκδίδομεν ἄλλο διάταγμα, ὁσάκις ἡ περιφέρεια τῶν ξένων προξενείων ἐπεκτείνηται. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, καὶ ἐν Τουρκίᾳ θ’ ἀπαιτηθῇ ἄλλο φιρμάνιον.

§238ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀπαιτεῖται λοιπὸν φιρμάνιον, δυνάμει τοῦ ὁποίου ἡ περιφέρεια ἀμίσθου Προξενικοῦ Πρακτορείου θὰ περιληφθῇ εἰς τὸ ἔμμισθον.

§239ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὑποθέτω.

§240ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε, ὅτι θὰ εὕρητε δυσκολίαν; Αἱ διπλωματικαὶ ὑμῶν ἀποτυχίαι δὲν μ’ ἐνθαρρύνουσιν, ὥστε νὰ ἐλπίσω, ὅτι θὰ ἐπιτύχητε τοιαῦτα ὀθωμανικὰ φιρμάνια, καὶ μάλιστα ταχέως. Περὶ τούτου πρέπει καλῶς νὰ σκεφθῆτε, βαθέως νὰ μελετήσητε, διότι ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Ὀθωμανικὴ ἀρχὴ δὲν στέρξῃ εἰς τὴν ἐπέκτασιν τῆς διοικητικῆς δικαιοδοσίας τῶν Προξενείων, βεβαίως οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι, οἵτινες εὑρίσκονται ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν καταργουμένων Πρακτορείων, θὰ μείνωσιν ἔρημοι καὶ ἀπροστάτευτοι.

§241ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν ὑπάρχουσι Πρακτορεῖα ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, ὡς γνωρίζετε. Τώρα θὰ γείνωσιν ἔμμισθα Προξενεῖα, καὶ δι’ αὐτὰ βεβαίως θὰ γείνῃ ἀναγνώρισις.

§242ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Αὐτὰ εἶναι, Κύριοι, τὰ κύρια σημεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐνεωτέρισεν. Ἔρχομαι ἤδη εἰς τὴν ἐξέτασιν ἄλλων κεφαλαίων. Διὰ μακρῶν ὁ ἀξιότιμος κ. Δραγούμης ἤλεγξε τὸ νομοσχέδιον ὑπὸ ἔποψιν οἰκονομικήν. Διὰ τοῦτο ἐγὼ διὰ γενικῶν γραμμῶν σημεῖά τινα θὰ θίξω μόνον, ἵνα ἀποδείξω, ὅτι τὰ βάρη, τὰ ὁποῖα ἐπιτίθενται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν προξενικῶν δαπανῶν, δυσκόλως θὰ δυνηθῶσι νὰ καλύψωσιν αἱ ἐλπίδες τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐκ σημειώματός τινος, τὸ ὁποῖον κατήρτισα, ἐξάγω τὰ ἑξῆς: Ἡ ἐτησία δαπάνη δι’ αὔξησιν τῶν μισθῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων εἶναι δρ. 149,280. Διὰ καταβολὴν τοῦ ¼ τοῦ ἐνοικίου τῶν προξενικῶν καταστημάτων, ἐπιβαρύνοντος νῦν τοὺς προϊσταμένους τῶν προξενικῶν ἀρχῶν, 20,000. Δι’ αὔξησιν γραφικῶν τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Βουκουρεστίῳ Πρεσβείας καὶ χορηγίαν τοιούτων εἰς τὸ τῆς ἐν Βελιγραδίῳ δραχ. 1680. Διὰ σύστασιν τῶν νέων ἐμμίσθων Προξενείων καὶ Ὑποπροξενείων ἐτησία δαπάνη δραχ. 111,480. Δι’ ἐπιθεώρησιν τῶν προξενικῶν ἀρχῶν ἐτησία δαπάνη δραχ. 26,000. Διὰ μισθὸν ἓξ νέων γραμματέων, ἑνὸς ταμίου, ἑνὸς διερμηνέως καὶ ἓξ κλητήρων δραχ. 42,240. Δι’ ὁδοιπορικὰ 14 προξένων, 6 γραμματέων, ἑνὸς διερμηνέως καὶ ἑνὸς ταμίου δρ. 14,000. Διὰ κατασκευὴν σημαιῶν, ἱστῶν, ἐθνικῶν ἐμβλημάτων, σφραγίδων, βιβλίων καὶ ἄλλων ἀναγκαίων τῆς ὑπηρεσίας τῶν νέων συνιστωμένων προξενικῶν θέσεων δραχ. 21,000. Διὰ μισθὸν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἀντιστοιχοῦντα πρὸς τὸν μισθὸν τοῦ Γενικοῦ Γραμματέως, δραχ. 6,000. Τὸ ὅλον τῶν νέων δαπανῶν ἀνέρχεται εἰς δραχ. 391,680. Ἐρωτᾶται λοιπὸν, πόθεν θὰ καλυφθῶσιν αἱ νέαι αὗται δαπάναι; Διὰ τῆς διαρρυθμίσεως τῶν διαβατηρίων, ἀπαντᾶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Τὰ διαβατήρια σήμερον μίαν ἔχουσι τάξιν καὶ ἀξίαν, 8 δραχμῶν, μετὰ προσθήκης τριῶν δραχμῶν διὰ τὴν ἐπιθεώρησιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νομίζει, ὅτι, ἐὰν περιορίσῃ τὴν παροχὴν τῶν δωρεὰν εἰς τοὺς ἀπόρους Ἕλληνας χορηγουμένων διαβατηρίων, τότε αἱ εἰσπράξεις θ’ αὐξήσωσιν. Ἐγώ, Κύριοι, τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω.

§243ΤΣΑΤΣΟΣ. Διότι περιορίζονται τὰ δωρεὰν διαβατήρια εἰς ὡρισμένον ἀριθμόν.

§244ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σκέπτεται, ὅτι ἐλαττόνων τὴν ἀξίαν τῶν διαβατηρίων διὰ τὰς ἐργατικὰς τάξεις, διὰ τοὺς χειρώνακτας, διὰ τοὺς ἀπόρους Ἕλληνας εἰς 4 δραχμάς, θὰ εἰσπράξῃ τὸ ἀντίτιμον τῶν 10,000 περίπου δωρεὰν ἐκδιδομένων ἀνὰ πᾶσαν τὴν Τουρκίαν καὶ Αἴγυπτον διαβατηρίων, ὅτι θὰ φορολογήσῃ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐκ φιλανθρωπίας λαμβάνουσι δωρεὰν σήμερον τὰ διαβατήρια. Ἀλλ’ ἐὰν ἐκεῖνοι, οἵτινες λαμβάνουσι δωρεὰν τὰ διαβατήρια, εἶναι πτωχοὶ ὑπήκοοι Ἕλληνες, πῶς δύνασθε ν’ ἀποδείξητε, ὅτι βεβαία θὰ ἦναι ἡ εἴσπραξις τοῦ ἀντιτίμου τῶν 10,000 διαβατηρίων; Καὶ ὀρθότατα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτι διὰ τῆς μεθόδου ταύτης θὰ ἐξαναγκάσητε μᾶλλον τοὺς ἐνδεεῖς ὑπηκόους Ἕλληνας νὰ στρέψωσι τὰ νῶτα εἰς τὰ Ἑλληνικὰ Προξενεῖα, διότι, ἀφοῦ, ὅταν μεταβαίνωσιν εἰς τὰ διάφορα κέντρα τῆς Τουρκίας καὶ τῆς Αἰγύπτου, ἵνα εὕρωσι πόρον ζωῆς, ἵνα ἐργασθῶσιν, ἐπιβάλλετε εἰς αὐτοὺς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταβάλλωσιν ὅ,τι δὲν κατέβαλλον μέχρι σήμερον, ἀναμφισβητήτως θὰ γογγύσωσι, βεβαίως θὰ βλασφημήσωσι καὶ θ’ ἀποκηρύξωσιν ἴσως καὶ τὴν ἐθνικότητα αὑτῶν. Ἕτερος πόρος, ἐκ τοῦ ὁποίου ἐλπίζει μεγάλα κέρδη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶναι καὶ ἡ φορολογία τῶν κλήσεων. Τί εἶναι πάλιν αἱ κλήσεις αὗται; Ὅταν ἀναγκάζηται ὑπήκοός τις Ἕλλην νὰ καταφεύγῃ εἰς τὴν προστασίαν τοῦ προξένου, ἔχων διαφοράν τινα, εἴτε οἰκογενειακήν, εἴτε ἐνοχικήν, εἴτε ἄλλην οἱανδήποτε πρὸς ἕτερον ὁμοεθνῆ, ὁ πρόξενος, κατὰ τὰ εἰθισμένα, ἀποστέλλει τὸν κλητῆρα καὶ καλεῖ τὸν ὁμοεθνῆ αὐτόν, καὶ ὡς προστάτης τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων προσπαθεῖ διὰ παντὸς τρόπου νὰ συμβιβάσῃ τοὺς διεστῶτας. Ἀλλὰ τί πράττει νῦν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν; Ἐὰν Ἕλλην ὑπήκοος τολμήσῃ τοῦ λοιποῦ νὰ κρούσῃ τὴν θύραν τοῦ Ἑλληνικοῦ Προξενείου καὶ ἐπικαλεσθῇ τὴν εἰρηνικὴν ἐπέμβασιν αὐτοῦ, εἶναι ἠναγκασμένος, Κύριοι, νὰ κρατῇ εἰς χεῖράς του καὶ χαρτόσημον δραχμῆς διὰ τὴν ἐξώδικον κλῆσιν. Δὲν γνωρίζω ὅμως, ἐὰν καὶ τὸ ποσὸν τῆς δραχμῆς, τὸ ὁποῖον ὑμεῖς ὁρίζετε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, θὰ ἐξαρκῇ εἰς τὴν ἐξώδικον ταύτην διαδικασίαν τῆς κλήσεως, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι πολλάκις τὰ Προξενεῖα δὲν ἐφαρμόζουσι νομίμως τὴν τοῦ χαρτοσήμου φορολογίαν, καὶ φοβοῦμαι ὅτι διὰ τῆς φορολογίας τῆς ἐξωδίκου κλήσεως ἀνοίγετε πηγὴν νέων καὶ ποικίλων καταχρήσεων. Συμβουλεύω λοιπὸν ὑμᾶς νὰ ἀπαλείψητε τὸ σχετικὸν κονδύλιον, τὸ ὁποῖον ὑπολογίζετε εἰς 15,000 δραχμάς, ἐὰν πρόκειται διὰ 15,000 δραχμὰς νὰ μεταβάλητε εἰς μάστιγα τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους. Σπουδαιότατον ὅμως εἶναι τὸ ζήτημα τῶν διαμονητηρίων. Παρακολουθεῖ τὸ σύστημα τῆς Κυβερνήσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, φιλοδοξεῖ καὶ αὐτὸς τὸν τίτλον τοῦ φορομανοῦς, καὶ ἐνῷ βαρύτατοι φόροι ἐπιβάλλονται ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, νομίζει καὶ αὐτός, ὅτι εἶναι πλέον ἁρμόδιος χρόνος νὰ ἐπιβάλῃ φόρους καὶ εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμόν. Τί εἶναι ὁ θεσμὸς τῶν διαμονητηρίων; Ἐκεῖ, ὅπου ὑπάρχει ἑτεροδικία, ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ, οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες ἀπαλλάσσονται πολλῶν βαρῶν, ἀπαλλάσσονται στρατιωτικοῦ φόρου, ἀπαλλάσσονται ἀγγαρειῶν, δὲν ὑποβάλλονται εἰς φόρον ἐπιτηδευμάτων, προστατεύονται δὲ ὑπὸ τῆς προξενικῆς ἀρχῆς. Ἀπέναντι τῶν πλεονεκτημάτων τούτων τὸ Κράτος δικαιοῦται νὰ ἀξιώσῃ ἀντισήκωμα. Ἐντεῦθεν ὁ θεσμὸς τοῦ διαμονητηρίου καὶ ἡ καταβολὴ τοῦ ἐξ αὐτοῦ φόρου, ἐτησίως καταβαλλομένου. Ἐνῷ ὅμως οὐδεὶς μέχρι τοῦδε κυβερνήτης, οὔτε ὁ Δεληγεώργης, οὔτε ὁ Ζαΐμης, οὔτε ὁ Κουμουνδοῦρος, οὔτε ὁ Τρικούπης, οὔτε ὁ Δηλιγιάννης, ἐτόλμησε τὸν φόρον τῶν ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ διαμενόντων Ἑλλήνων νὰ ἐπαυξήσῃ, ἔρχεται σήμερον ὁ κ. Ρωμάνος καὶ τί σᾶς λέγει; «Ἔχομεν ἀνάγκην νὰ καλύψωμεν τὰς δαπάνας τῶν νέων Προξενείων», τὰς πολυτελεῖς δαπάνας, αἵτινες ἀναπηδῶσιν ἐκ παντὸς ἄρθρου τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Συνηθίσαμεν σήμερον νὰ λέγωμεν, ὅταν πρόκηται νὰ δικαιολογήσωμεν νέους φόρους, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς εὐπορεῖ, ὅτι ἡ οἰκονομικὴ αὐτοῦ εὐρωστία ἀντέχει. Φαντάζεται λοιπὸν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ ὁ Ἑλληνισμὸς ἀνθεῖ, ὅτι εἶναι ἀκμαιότατος. Καταβάλλουσι σήμερον 60 δρ. φόρον διαμονητηρίου· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νομίζει, ὅτι καιρὸς εἶναι νὰ καταβάλλωσιν 100. Καὶ διπλασιάζει λοιπὸν τὸν φόρον τοῦ διαμονητηρίου, ἐνῷ δ’ ὁ νόμος τοῦ 1877 ἐν ἄρθρῳ 234 φέρει κλίμακα ἐπιεικῆ δραχ. 60, 30, 20, 10, 2, ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀναγράφει δραχμὰς 100, 60, 50, 30! Ἐρωτῶ λοιπὸν ὑμᾶς, ἐλπίζετε μετὰ σοβαρότητος ἆρά γε νὰ εἰσπράξητε τὸ ποσὸν τοῦτο; Δὲν φοβεῖσθε μήπως ἐκεῖνοι, οὓς καταδικάζετε εἰς τοιαύτην φορολογίαν, προτιμήσωσιν ἐθνικότητος ἀλλαγήν;

§245ΡΩΜΑΝΟΣ. Οὐχί, διότι θὰ πληρόνωσι περισσότερα, ἂν ἀλλάξωσιν ἐθνικότητα.

§246ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν γνωρίζω, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἡ παραβολὴ ὑμῶν δὲν εἶναι ἐπιτυχής· διότι, ἂν οἱ Ἄγγλοι ἢ οἱ Αὐστριακοὶ ἢ οἱ Γάλλοι πληρόνωσι περισσότερα, ἔχουσιν ὅμως καὶ πλεονεκτήματα μεγαλείτερα, ἐνῷ οἱ ὑπήκοοι Ἕλληνες, οἱ ὁποῖοι ἀγωνίζονται σήμερον ἐν Αἰγύπτῳ ἐν τῇ ἐργασίᾳ καὶ τῷ ἐμπορίῳ, δὲν ἀπολαύουσιν ἀναλόγου προστασίας προξενικῆς.

§247ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κύριε, συνάδελφε, ἐν Αἰγύπτῳ ὑπάρχουσιν 60,000 πολῖται Ἕλληνες καὶ πλέον, οἵτινες μόνοι ἀντιστοιχοῦσι καὶ ὑπερβαίνουσι συλλήβδην ὅλον τὸν ἄλλον εὐρωπαϊκὸν πληθυσμὸν, Ἄγγλους, Γάλλους, Γερμανούς, Ἰταλούς, Ὁλλανδούς, ὅλους ἡνωμένους, τὸ μέγα δὲ μέρος τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν εἶναι πτωχοὶ ἐργατικοί.

§248ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ....

§249ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἀλλὰ πῶς θέλετε νὰ γείνῃ τοῦτο, ἀφοῦ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τὸ ἥμισυ τῆς δαπάνης, ἥτις γίνεται σήμερον, προστίθεται καὶ τριπλασιάζεται οὕτω; Ἀντὶ 600,000 δραχ. εἰς τὸν προϋπολογισμὸν θέλομεν ἔχει ἐφεξῆς 900,000 δρ. δαπάνην ὑπὲρ τῶν Προξενείων, ἐν Ὑπουργείῳ δὲ, ὅπερ δαπανᾷ ἐν συνόλῳ, συμπεριλαμβανομένων καὶ τῶν ἐθνικῶν δαπανῶν, αἵτινες ἀποτελοῦσιν ἰδιαίτερον κονδύλιον, 2,100,000, θὰ ἔχωμεν 2,400,000. Τοιοῦτον εἶναι τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὠφέλιμον καὶ οἰκονομικόν!

§250ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι οὔτε λογικὸν οὔτε φρόνιμον εἶναι νὰ ἐπεκτείνωμεν τοὺς φόρους καὶ ἐπὶ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ, εἰς τὰς περιστάσεις μάλιστα, εἰς ἃς σήμερον οὗτος διατελεῖ. Νομίζω ὅτι δὲν ἦτο ὁ κατάλληλος καιρὸς νὰ μεταβάλωμεν, τοιουτοτρόπως μάλιστα, τὴν προξενικὴν νομοθεσίαν, διότι ὁ Ἑλληνισμὸς δὲν περικλείεται μόνον ἐντὸς τῆς γωνίας, τὴν ὁποίαν καλοῦμεν Ἑλλάδα· τὰ νεῦρα καὶ αἱ ἀρτηρίαι τοῦ Ἑλληνισμοῦ ἐπεκτείνονται ἐν Τουρκίᾳ καὶ ἐν Αἰγύπτῳ. Ἔχομεν λοιπὸν καὶ καθῆκον καὶ ὑποχρέωσιν νὰ ἐνισχύσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν αὐτὸν κατὰ τοὺς δυστυχεῖς χρόνους, οὓς διανύομεν, οὐχὶ δὲ νὰ ἐξαντλῶμεν τὰς οἰκονομικὰς αὐτοῦ δυνάμεις, οὐχὶ νὰ ἐπιβάλλωμεν φόρους. Ἔχει πολὺν ζῆλον ὁ κ. Ὑπουργὸς, καὶ ἐπιδιώκει καὶ αὐτὸς νὰ φανῇ μεταρρυθμιστὴς τῶν νόμων, ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιόν του εἶναι ἀνάπηρον, καὶ θὰ συνταράξῃ βεβαίως τὴν ἡμετέραν νομοθεσίαν. Αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει του ὁμολογεῖ, ὅτι σύγχυσις προέρχεται ἕνεκα τῶν ἀλλεπαλλήλων νόμων, τροποποιούντων τοὺς κειμένους νόμους. Καὶ τὸ νομοσχέδιόν του τοῦτο, γινόμενον νόμος, οὐ μόνον σύγχυσιν καὶ τάραχον θὰ ἐπενέγκῃ, ἀλλὰ βεβαίως θ’ ἀναστατώσῃ τὸν προξενικὸν κώδικα, ὃν ἔχομεν σήμερον ἐν ἰσχύϊ. Τὰ ἄρθρα αὐτοῦ εἰσι χαλαρὰ ἐν τῇ διατυπώσει, ἐγὼ δὲ, ὅστις ἐξ ἐπαγγέλματος σπουδάζω τοὺς νόμους, σπανίως εἶδον ἄρθρα τοσοῦτον μακροσκελῆ, κατέχοντα ἐνίοτε ὁλόκληρον σελίδα, διότι παρεισάγονται ἐν αὐτοῖς διατάξεις προσωπικαὶ, προσθῆκαι, αἱ ὁποῖαι ἀμέσως προδίδουσι τὸν κρύφιον σκοπὸν τῆς ἐξυπηρετήσεως προσωπικῶν συμφερόντων καὶ τῆς ἱκανοποιήσεως προσωπικῶν συναλλαγῶν. Μέχρι τῶν ὤτων ἡμῶν ἔφθασεν ἡ ἠχὼ τῶν συνεννοήσεων καὶ συνθηκολογιῶν πρὸς ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ πρὸς θεραπείαν προσωπικῶν σκοπῶν. Νομοσχέδιον, Κύριοι, οὕτω πῶς συντεταγμένον, προξενικὸν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐπαγγέλλεται νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὸν πάσχοντα Ἑλληνισμὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ προστατεύσῃ τὸ Ἑλληνικὸν ἐμπόριον καὶ τὴν ναυτιλίαν, τὰ στοιχεῖα δηλαδὴ τῆς ὑπάρξεως τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, τὸν μοχλὸν τοῦ νεωτέρου πολιτισμοῦ, ἀναμφισβητήτως δὲν πρέπει ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων νὰ τιμήσῃ διὰ τῆς ψήφου της. Πρέπει νὰ κάμψητε τὴν φιλοδοξίαν σας, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ ἀναπαυθῆτε εἰς τὰς διπλωματικὰς δάφνας, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἐδρέψατε, καὶ νὰ μὴ ἐπιζητῆτε τὴν ἐπιψήφισιν τοιούτων νομοσχεδίων, διότι ἄλλως θὰ μεταβάλητε τὸν προξενικὸν ἡμῶν νόμον εἰς ἐρείπια, καὶ τότε ἐκ τῶν ἐρειπίων αὐτῶν θ’ ἀναλάμψωσιν οἱ ἀδάμαντες τοῦ παρασήμου τοῦ Ὀσμανιέ, τὸ ὁποῖον τόσον ἐπαξίως φέρετε!

§251Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ἐγὼ δὲν σκοπῶ νὰ κουράσω τὴν Βουλὴν, διότι εἶμαι φύσει βραχύλογος. Ὅτε τὸ προκείμενον νομοσχέδιον προσήχθη ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου, ὁ πρῶτος ὁ ὁποῖος ἐζήτησεν, ἵνα τὸ νομοσχέδιον παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπὴν ἀπὸ εἰδικοὺς ἄνδρας τοῦ Κοινοβουλίου καταρτισθησομένην, ἤμην ἐγώ· ἐζήτησα δὲ τοῦτο, διότι ἀπέδιδον καὶ ἀποδίδω εἰς πᾶν ὅ,τι ψηφίζεται περὶ τοῦ ἔξω Ἑλληνισμοῦ μεγάλην σπουδαιότητα. Ἀλλ’ ἀτυχῶς ἐκεῖνοι εἰς τοὺς ὁποίους ἀνετέθη ἡ ἐπεξεργασία τοῦ νομοσχεδίου, καὶ οἵτινες ὑπὲρ πάντα ἄλλον ἦσαν εἰς τοῦτο ἁρμόδιοι, δὲν ἔλαβον μέρος. Εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἥτις ἐσχηματίσθη, ὅπως ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον, εἶχον τὴν τιμὴν νὰ λάβω καὶ ἐγὼ μέρος, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἔμεινα πολὺ ἐνθουσιασμένος ἀπὸ τὰς ἐργασίας αὐτῆς· τοῦτο δὲ δύναμαι νὰ εἴπω ἐγὼ, διότι ἔχω τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης, ὅτι ἤμην ὁ τακτικώτερος πάντων κατὰ τὰς συνεδριάσεις αὐτῆς, καὶ ἡ πεῖρα μὲ ἐδίδαξεν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει πολὺ δίκαιον νὰ ἔχῃ οἵαν γνώμην ἔχει περὶ τῶν ἐπιτροπῶν. Δράττομαι ὅμως τῆς εὐκαιρίας ταύτης, ὅπως ὑπενθυμίσω ὅτι πρό τινων ἡμερῶν ὁμιλῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Γενικῆς Διοικήσεως τοῦ στρατοῦ, ἀκριβῶς ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου τῶν ἐπιτροπῶν ἐξέφρασε γνώμην, ἡ ὁποία καὶ κατὰ τὴν κρίσιν μου εἶναι πολὺ ὀρθή. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου ἔρριψεν εἰς τὸ μέσον, ὅτι διὰ τὴν ἐπεξεργασίαν τῶν νόμων δὲν πρέπει νὰ ἀφεθῶμεν εἰς τὰς ἐπιτροπὰς τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλ’ οἱ ἡγέται τοῦ Κοινοβουλίου ὀφείλουσι νὰ μελετήσωσι σπουδαίως τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ κατὰ τὴν γνώμην του νὰ σχηματίσωσι σῶμά τι, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐλεύθεροι νὰ ὀνομάσωσιν εἴτε Συμβούλιον τῆς Ἐπικρατείας, εἴτε ὅπως θέλουν, καὶ τὸ ὁποῖον νὰ ἔχῃ ὄχι συμβουλευτικὴν ψῆφον, ἀλλὰ τὴν προπαρασκευὴν τῶν νόμων. Ἐὰν δὲ, κύριοι Βουλευταὶ, τοιοῦτον Συμβούλιον ὑπῆρχε, τὸ ὁποῖον νὰ ἐπεξειργάζετο τοὺς νόμους, βεβαίως ὁ ἐξ Ἀττικῆς κύριος Βουλευτὴς, ὁ ὁποῖος, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τοῦτο, εἶχε πολὺ δίκαιον, δὲν θὰ ἐπέκρινε τὸ νομοσχέδιον διὰ τὴν γραμματικὴν αὐτοῦ σύνταξιν, διότι καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, σχεδὸν ὅλα τὰ μέλη, παρετηρήσαμεν τὴν κακὴν τοῦ νομοσχεδίου γραμματικὴν διασκευὴν,—διότι τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ τῷ νομοσχεδίῳ καὶ παρενθέσεις καὶ παραμπομπαὶ ὑπάρχουσιν,— ἀλλ’ εἰς τοῦτο δὲν πταίει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀλλ’ οἱ συντάσσοντες τοὺς νόμους· τίνες δὲ εἶναι οἱ συντάσσοντες τοὺς νόμους, τοὺς γνωρίζετε πάντες· εἶναι οἱ τμηματάρχαι καὶ οἱ διάφοροι ὑπάλληλοι. Εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἔλαβε μέρος καὶ πρώην Ὑπουργός· ἴσως δὲ διότι ἔλαβε μέρος, διὰ τοῦτο εἶναι καὶ τὸ... ἂς μὴ εἴπω τὴν φράσιν.—Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τοῦ ζητήματος τούτου, τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν, αὐτὸ πρέπει νὰ μελετήσωμεν, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ πρέπει νὰ συζητήσωμεν. Εἶμαι, Κύριοι, ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ἐκηρύχθην ὑπὲρ αὐτῆς, διότι ἐφ’ ἱκανὰ ἔτη ὑπηρέτησας ὡς ἐξωτερικὸς ὑπάλληλος ἐνόησα τὰς ἀνάγκας, εἰς τὰς ὁποίας εὑρίσκεται ὁ κλάδος τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας· διότι ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ἡ αὔξησις τῶν μισθῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἐγὼ, Κύριοι, δὲν θὰ ἐξετάσω, ἐὰν τὸ Κράτος εἶναι εἰς θέσιν νὰ πράξῃ τοῦτο, οὔτε ὁποία εἶναι ἡ πολιτικὴ τῆς Κυβερνήσεως ἐν ἄλλοις ζητήμασιν, ἢ ἂν αἱ εἰσπράξεις τῶν δημοσίων φόρων εἶναι ἱκαναὶ νὰ θεραπεύσωσι τὰς ἀνάγκας. Περὶ τούτων δὲν θέλω νὰ ἀσχοληθῶ. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι, ὅτι, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ ἐψήφισε προϋπολογισμὸν κατὰ 20 ἑκατομμύρια ὑπέρτερον τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896, ἀφοῦ ὁ προϋπολογισμὸς ἐκεῖνος ηὔξησε τοὺς μισθοὺς πολλῶν ὑπαλλήλων, φρονῶ ὅτι πρὸ παντὸς ἄλλου πρέπει νὰ αὐξηθῶσιν οἱ μισθοὶ τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων, καὶ διὰ τοῦτο ἐκηρύχθην ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Λυποῦμαι δὲ, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὅστις ὑπὲρ πάντα ἄλλον γνωρίζει τὸν ἐξωτερικὸν κλάδον, ὁ ὁποῖος ὑπὲρ πάντα ἄλλον γνωρίζει τὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἐκηρύχθη ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας, καὶ ὄχι μόνον δὲν ἐκηρύχθη ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ τοὐναντίον ἠγωνίσθη, ὅσον ἠδυνήθη, ὑπὲρ τῆς διατηρήσεως τῶν μισθῶν ὡς ἔχουσι, καὶ ἀτυχῶς ἐξέφερε καὶ γνώμην, ὅτι οἱ ἐξωτερικοὶ ὑπάλληλοι μισθοδοτοῦνται καλῶς. Ἐξ ὅσων, κύριοι Βουλευταὶ, γνωρίζω, οὐδὲν Κράτος δίδει εἰς τοὺς ἐξωτερικοὺς ὑπαλλήλους του τοὺς μισθοὺς, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς δίδομεν. Τὴν πρώτην θέσιν εἰς τὴν μισθοδοσίαν τῶν ὑπαλλήλων τούτων ἔχει ἡ Ἀγγλία, δευτέρα ἔρχεται ἡ Ρωσσία, τρίτη ἡ Γαλλία καὶ ἔπειτα ἔρχονται τὰ ἄλλα Κράτη, ἀλλ’ οὐδὲν μᾶς ὑπερβαίνει εἰς τὴν γλισχρότητα· τὴν τελευταίαν βαθμίδα κατέχομεν ἡμεῖς, ἐνῷ, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡμεῖς ὠφείλομεν νὰ ἔχωμεν τὴν πρώτην βαθμίδα, ἂν ὄχι νὰ ἤμεθα εἰς τὴν θέσιν εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι οἱ Ἄγγλοι καὶ οἱ Ρῶσσοι καὶ οἱ Γάλλοι ὑπάλληλοι, ἀλλὰ τοὐλάχιστον εἰς ἣν θέσιν εἶναι οἱ Αὐστριακοὶ ὑπάλληλοι. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι, ὡς εἶπεν ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς, ἐνῷ εἴμεθα μικρὸν Κράτος, διὰ τοὺς ὑπαλλήλους ἡμῶν τοὺς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἴμεθα μέγα ἔθνος, εἴμεθα δὲ μέγα ἔθνος, διότι ἡ δύναμις τῆς Ἑλλάδος δὲν εἶναι ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλ’ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ· ἐν τῷ ἐξωτερικῷ εἴμεθα πρώτης τάξεως δύναμις, ἔχομεν ὁμολογουμένως ὑπηκόους, τοὺς ὁποίους οὐδὲν ἔχει, καὶ διότι ἔχομεν τοιούτους ὑπηκόους, καὶ διότι δυστυχῶς εἴμεθα μικρὸν Κράτος, δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πρέπει οἱ ἐν τῷ ἐξωτερικῷ Ἕλληνες ὑπάλληλοι νὰ μισθοδοτῶνται καλῶς, διότι τὴν δύναμιν, τὴν ὁποίαν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐνασκεῖ εἰς τὸν ἔξω Ἑλληνισμὸν διὰ τῶν ὑπαλλήλων της, ὀφείλει νὰ τὴν ἐνασκῇ διὰ προσώπων ἀξιοπρεπῶς ζώντων καὶ δυναμένων ν’ ἀντιπροσωπεύσωσι τὴν Ἑλληνικὴν Μεγαλειότητα ἐπαξίως. Αὐτὴ εἶναι, Κύριοι, ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν εἶχον καὶ ἔχω, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὅτε ἐπρόκειτο περὶ τῆς μισθοδοσίας, οὔτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς συνεφώνησα, ἀλλ’ οὔτε μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὸ νομοσχέδιον, ἀλλ’ ὑπεστήριξα ἄλλην γνώμην, ὅτι ἡ μισθοδοσία τῶν ἐξωτερικῶν ὑπαλλήλων πρέπει νὰ πληρώνηται ὄχι εἰς χαρτί, ἀλλ’ εἰς χρυσὸν, ὑπεστήριξα δὲ τὴν γνώμην αὐτὴν καὶ τὴν ὑποστηρίζω ἀκόμη, διότι πᾶν ὅ,τι ἡ Κυβέρνησις εἰσπράττει ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τὸ εἰσπράττει εἰς χρυσὸν, καὶ πᾶν ὅ,τι οἱ ὑπάλληλοι δαπανῶσιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τὸ δαπανῶσιν εἰς χρυσόν. Καὶ οὐ μόνον διὰ τοῦτο, ἀλλὰ καὶ διότι θέλω ὁ ἐξωτερικὸς ὑπάλληλος νὰ ἦναι ἐντελῶς ἀνεξάρτητος· δὲν θέλω ὁ ἐξωτερικὸς ὑπάλληλος, ὅταν ἔρχηται ἡ πρώτη τοῦ μηνὸς, νὰ σπεύδῃ νὰ ἀγοράζῃ συνάλλαγμα καὶ νὰ ὑπόκηται εἰς τὰς διακυμάνσεις τοῦ συναλλάγματος, ἀλλὰ θέλω νὰ ἦναι ἀπησχολημένος εἰς τὸ καθῆκόν του, καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν τοῦ μηνὸς νὰ λαμβάνῃ τὴν μισθοδοσίαν του ἀκεραίαν. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἔχω· δὲν παραδέχομαι δὲ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ εἶπεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν δέχεται τὴν γνώμην ταύτην, διότι ἐπέρχεται σύγχυσις ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν· τοιαύτην σύγχυσιν ἐγὼ δὲν ἐννοῶ, οὔτε ἐνόησα. Δευτέρα ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου εἶναι ὁ θεσμὸς τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Λυποῦμαι ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο δὲν συμφωνῶ οὔτε μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν οὔτε μὲ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς. Δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἐπιθεωρήσεως τῶν Προξενείων, ὄχι· εἶμαι κατὰ τοῦ θεσμοῦ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ· εὑρίσκω ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος εἶναι μέσον πολυτελείας, εἶναι μέσον σπατάλης, δύναμαι νὰ εἴπω, καὶ μέσον, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς, κατὰ τὴν γνώμην μου, ὅτε ἐλειτούργει ὁ θεσμὸς οὗτος, δὲν ἐπέφερε τοὺς καρποὺς, διὰ τοὺς ὁποίους ἐδαπάνα τὸ Κράτος ὅσα ἐδαπάνα. Ἀλλὰ καὶ ἕτερος λόγος εἶναι, ὅτι, ὅταν ὁ θεσμὸς οὗτος καθιερωθῇ, καὶ διορισθῇ πρόσωπον οἱονδήποτε, τὸ πρόσωπον τοῦτο θὰ ἦναι, οὕτως εἰπεῖν, ἰσόβιον· καὶ ἂν μὲν τὸ πρόσωπον τοῦτο ἦναι ἔντιμον καὶ ἱκανὸν, καλῶς· ἂν ὅμως δὲν ἦναι τοιοῦτον, τότε θὰ ἦναι ὄχι ἐπιθεωρητὴς τῶν Προξενείων, ἀλλ’ ἀληθὴς μάστιξ. Ὅταν ὅμως τοιοῦτος θεσμὸς δὲν ὑπάρχῃ, ἀλλ’ ἀφεθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, εἰς τὸν Ὑπουργὸν, νὰ ἐκλέξῃ ἕνα τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων, εἴτε εἶναι οὗτος Γενικὸς Πρόξενος, εἴτε ἀνώτερος ὑπάλληλος τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας, φρονῶ ὅτι τ’ ἀποτελέσματα θὰ ἦναι ἀσφαλέστερα καὶ ἐπιτυχέστερα, μένει δὲ ἐντελῶς ἐλεύθερος ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκ τῶν 15 προξένων καὶ ἐκ τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων νὰ ἐκλέξῃ ἐκεῖνον, ὅστις κατὰ τὴν γνώμην του εἶναι ἔντιμος καὶ ἱκανὸς καὶ, ὅπερ σπουδαιότερον, ἄνθρωπος ἀνατροφῆς. Τὴν ἰδέαν δὲ ταύτην δὲν τὴν ἔχω ἐγὼ, ἀλλὰ τὴν ἔλαβον ἐκ τῶν ἄλλων Κρατῶν, τὰ ὁποῖα ἄλλοτε εἶχον τὸν θεσμὸν αὐτὸν καὶ τὸν κατήργησαν· τοιαῦτα δὲ Κράτη εἶναι ἡ Αὐστρία καὶ ἡ Ἰταλία· καὶ τὰ δύο αὐτὰ Κράτη εἶχον τὸν θεσμὸν τῆς ἐπιθεωρήσεως, ἀλλὰ καὶ τὰ δύο διὰ τὸν λόγον τοῦτον τὸν κατήργησαν, κάμνουν δὲ τὰς ἐπιθεωρήσεις δι’ ἑνὸς τῶν ἀνωτέρων ὑπαλλήλων. Αὐτοὶ εἶναι οἱ λόγοι, Κύριοι, τοὺς ὁποίους ἔχω καὶ διὰ τὴν δευτέραν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ὡς πρὸς τὴν τρίτην ἀρχήν, τὴν κατάργησιν τῶν Προξενικῶν Πρακτορείων, νομίζω ὅτι ἅπαντες εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐνδιατρίψω ἐπὶ τούτου. Πρὶν ὅμως κατέλθω τοῦ βήματος, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ κάμω μίαν παρατήρησιν εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὅσον ἀφορᾷ τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας. Δὲν ἐπίστευον, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ὁ ὁποῖος ἐπὶ τοσαῦτα ἔτη διηύθυνε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, εἶχε δὲ καὶ ἀδελφὸν πολιτικὸν πράκτορα ἐν Αἰγύπτῳ, ὅστις, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζήτει, ἵνα τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον τῆς Ἀλεξανδρείας μετατεθῇ εἰς Κάϊρον, δὲν ἐπίστευον, λέγω, ὅτι θὰ ἤρχετο νὰ ὑποστηρίξῃ τὸ μέχρι τοῦδε ἐπικρατοῦν σύστημα. Καὶ ὁμολογῶ μέν, ὅτι ἡ κοινότης τῆς Ἀλεξανδρείας καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Ἑλληνισμοῦ εἶναι ὁμολογουμένως σπουδαῖα ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ὅτι, ἐὰν ὑπάρχῃ Ἑλληνικὴ κοινωνία, ὡς εἶπον καὶ κατὰ τὴν τελευταίαν συνεδρίασιν, ὑπερτέρα πάσης ἄλλη Ἑλληνικῆς κοινωνίας, τὸ ἄνθος τῶν Ἑλληνικῶν κοινωνιῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, εἶναι ἡ κοινωνία τῆς Ἀλεξανδρείας, καὶ εἷς λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ἔγεινε τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, εἶναι τοῦτο, ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα τὸ Ἑλληνικὸν ἔθνος ἔχει ἐν Αἰγύπτῳ, ἐπιβάλλεται, κατὰ τὴν γνώμην μου, τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον νὰ ἦναι ἐν Καΐρῳ καὶ ὄχι ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Δὲν εἶναι δὲ ὀρθὸν αὐτὸ τὸ ὁποῖον εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ἡ πρωτεύουσα εἶναι ἐν Ἀλεξανδρείᾳ καὶ ὄχι ἐν Καΐρῳ. Ἐγὼ ὑπηρέτησα ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐπὶ τρία ἔτη, καὶ ὁ Ἀντιβασιλεὺς τῆς Αἰγύπτου ἤρχετο μόνον τρεῖς μῆνας καὶ παρεπιδήμει ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἀλλ’ ἡ Κυβέρνησις ἐξηκολούθει νὰ μένῃ ἐν Καΐρῳ· σήμερον δέ, ὅτε τὰ πάντα διευθύνει ἐν Αἰγύπτῳ ἡ Ἀγγλία, ἡ Κυβέρνησις καὶ ὁ Ἀντιβασιλεύς, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον διαμένουσιν ἐν Καΐρῳ. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν καὶ διὰ τοὺς λόγους τούτους σήμερον, καὶ λόγῳ λεπτότητος πρὸς τὴν Αἰγυπτιακὴν Κυβέρνησιν, — διότι δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται νὰ ἔχωμεν ἡμεῖς ἀλλοῦ τὸν πρέσβυν μας, καὶ ἀλλοῦ νὰ ἦναι ἡ πρωτεύουσα, — ἐπιβάλλεται, λέγω, νὰ ἔχωμεν τὸ Πολιτικὸν Πρακτορεῖον ἐν Καΐρῳ καὶ ὄχι ἐν Ἀλεξανδρείᾳ. Οὗτοι εἶναι οἱ λόγοι, Κύριοι, οἱ ὁποῖοι μὲ κάμνουν νὰ ἦμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ αὐτό. Ἐν τῇ συζητήσει δὲ τῶν καθέκαστα τοῦ νομοσχεδίου θέλω φέρει τὰς παρατηρήσεις μου, καὶ θέλω ζητήσει τὴν παραδοχὴν τῶν τροπολογιῶν μου.

§252ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐπὶ μακρόν, Κύριοι, ὑπηρετήσας ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ὑπηρεσίᾳ, θερμὸν διατηρῶ πάντοτε ἐνδιαφέρον ὑπὲρ αὐτῆς, καὶ δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι ἐν ἐπιγνώσει τινὶ διατελῶ τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς σπουδαιότητος αὐτῆς. Δι’ ὃ καὶ ὑπὲρ πάντα ἄλλον θὰ ἤμην διατεθειμένος νὰ ὑποστηρίξω πᾶν μέτρον ἀφορῶν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς σπουδαιοτάτης ταύτης ὑπηρεσίας. Εἶχον οὐχ ἧττον ζητήσει τὴν ἀναβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι ἐν πεποιθήσει φρονῶ, ὅτι πάντῃ ἀμελετήτως εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ διότι, καίτοι περιλαμβάνονται ἐν αὐτῷ καὶ βελτιώσεις τινὲς τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας, μεγάλη θὰ ἐπήρχετο εἰς αὐτὴν ζημία, ἐὰν ἐψηφίζετο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Ἀπεξεδεχόμην δὲ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν μᾶλλον μεμελετημένα καὶ τελεσφορώτερα νομοσχέδια, διότι, ἐξελθὼν οὗτος ἐκ τῶν σπλάγχνων τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας, ἐγγύθεν ἀντελήφθη, ἥψατο τρόπον τινὰ τὰς πληγὰς καὶ τῆς κεντρικῆς καὶ τῆς διπλωματικῆς καὶ τῆς προξενικῆς ὑπηρεσίας. Κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, οἱ οὐσιωδέστεραι τῶν ὑπ’ αὐτοῦ ἐπαγομένων μεταρρυθμίσεων εἶναι ἡ αὔξησις τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, ἡ κατάργησις τῶν ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ Προξενικῶν Πρακτορείων, ὁ διορισμὸς Ἐπιθεωρητοῦ, ἡ βελτίωσις τῶν τῆς Διερμηνείας κλπ. Αἱ ἀποδοχαὶ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, ὡς εἶχον κανονισθῆ αὗται διὰ τοῦ νόμου ΧΝϚʹ, ἦσαν ἐπαρκέσταται, οὐ μόνον ἐν σχέσει πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ἐσωτερικῶν ὑπαλλήλων καὶ τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλὰ καὶ ἐν σχέσει πρὸς τοὺς μισθοὺς τῶν ξένων συναδέλφων των. Ἐὰν ἐξαιρέσητε τοὺς προξενικοὺς ὑπαλλήλους τῆς Ἀγγλίας, Γαλλίας καὶ Ρωσσίας, οἵτινες πλουσιοπαρόχως μισθοδοτοῦνται, οἱ ὑπὸ τῶν ἄλλων Δυνάμεων καταβαλλόμενοι τοῖς προξένοις μισθοὶ, ὡς λ. χ. ὑπὸ τῆς Αὐστρίας καὶ τῆς Ἰταλίας, μικρὸν ἀπέχουσι τῶν διὰ τοῦ νόμου ΧΝϚʹ παρεχομένων τοῖς ἡμετέροις ἀποδοχῶν. Ἡ ἐπελθοῦσα ὅμως ἀπὸ τοῦ 1883 ἐπικαταλλαγὴ κατέστησε βεβαίως δυσχερεστάτην τὴν θέσιν τῶν ἡμετέρων προξενικῶν ὑπαλλήλων. Ἀλλ’ ἡ τοιαύτη κατάστασις διαρκεῖ ἀπὸ δεκαπενταετίας περίπου. Μετὰ τὰς ἐπελθούσας δὲ ἐθνικὰς συμφορὰς καὶ ἐν αἷς περιστάσεσι διατελοῦμεν οἰκονομικῶς (συνεπείᾳ τῶν ὁποίων, μετὰ τὰς ὑποβληθείσας συμβάσεις, ζητεῖται νὰ ἐπιβληθῶσι νέα βάρη εἰς τὸν λαὸν), θὰ ἠδύνατο, φρονῶ, ἡ κατάστασις αὕτη νὰ παραταθῇ ἀκόμη ἐπὶ ἓν ἢ δύο ἔτη, θὰ εἶχον δὲ τὴν ἐθελοθυσίαν καὶ οἱ πρόξενοι νὰ συμπάσχωσι μετὰ τοῦ ἔθνους καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο. Ἐὰν δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς φρονεῖ, ὅτι διὰ τῶν ἐπιβαλλομένων διὰ τοῦ νομοσχεδίου νέων προξενικῶν τελῶν θέλουσι καλυφθῆ αἱ ἐπιβαλλόμεναι αὐξήσεις δαπανῶν, οἱ προαγορεύσαντες ἐκ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως ἀπέδειξαν πόσον φροῦδαί εἰσιν αἱ τοιαῦται ἐλπίδες του, διότι τὰ τέλη ταῦτα θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ πραγματοποιηθῶσι. Καὶ ἤδη μὲν παρητήθη, ἐν καιρῷ, τῆς ἐκ τῶν ἐν Ρουμανίᾳ διαμονητηρίων ἐλπίδος. Καθ’ ὅσον δὲ γινώσκω καὶ ἄλλοθεν, ἰδίως δὲ ἐκ τῆς μακρᾶς ἐν Κωνσταντινουπόλει διαμονῆς μου, ὁ ἐκ τῶν διαμονητηρίων φόρος, θεωρούμενος ἐπαχθέστατος, καὶ ὡς κεφαλικὸς τρόπον τινά, δυσχερέστατα εἰσεπράττετο πάντοτε· καὶ τοῦτο, οὐ μόνον ἕνεκα τῆς φυσικῆς τοῦ Ἕλληνος ἀποστροφῆς πρὸς τοὺς ἀμέσους φόρους, ἀλλ’ ἰδίως διότι πρὸ τοῦ ΧΝϚʹ νόμου τὰ λεγόμενα σήμερον ἔμμισθα Προξενεῖα διῃροῦντο εἰς ἔμμισθα, ἐπιχορηγούμενα καὶ ἄμισθα. Τῶν τελῶν δὲ τῶν ἀμίσθων καὶ ἐπιχορηγουμένων εἰσπραττομένων πρὸς ὄφελος τῶν προξένων, οὗτοι μόνον ἐν τῇ περὶ ὑπάρξεως πάλῃ κατώρθουν μετὰ πολλοὺς ἐξευτελισμοὺς νὰ εἰσπράττωσιν αὐτά, καὶ συνήθισαν οὕτω οἱ ἐκεῖ πολῖται Ἕλληνες νὰ καταβάλλωσιν. Ἀλλ’ εἰς τὰ ἔμμισθα Προξενεῖα, τὰ καὶ σπουδαιότερα, ἔνθα τὰ τέλη εἰσεπράττοντο ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, δὲν εὑρίσκοντο εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ πρόξενοι νὰ καταδιώκωσι τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, ὅπως εἰσπράττωσι τοὺς φόρους τούτους. Δι’ ὃ καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀντὶ 15,000–20,000 διαμονητηρίων εἰσεπράττοντο 2,000 ἕως 3,000 μόνον, καὶ ταῦτα, ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ, ὅταν ἠναγκάζοντο οἱ Ἕλληνες ὑπήκοοι νὰ προσέρχωνται, ἕνεκα ὑποχρεώσεών των, εἰς τὸ Προξενεῖον, καὶ κατόπιν τῶν μεγάλων προσπαθειῶν, ἃς εἶχον καταβάλει, ἀπὸ τοῦ 1877 μέχρι τοῦ 1891, ὡς ταμίαι, οἱ ἱκανώτατοι ὑπάλληλοι Ταμπακόπουλος καὶ Μαργέλλος, ὁλοψύχως ἀφωσιωμένοι εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Φρονῶ δὲ μάλιστα, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι, ὡς ἐκ τῶν περιστάσεων, ἐν αἷς θὰ εὑρεθῶμεν ἕνεκα τῶν Προξενικῶν συμβάσεων, καὶ αὐτὰ τὰ νῦν ἐκ τῶν διαμονητηρίων εἰσπραττόμενα τέλη οὐσιωδῶς θὰ μειωθῶσιν. Ὡς πρὸς δὲ τὰ διαβατήρια, πράγματι ἐχορηγοῦντο μέχρι τοῦδε πολλὰ τοιαῦτα δωρεάν, ἀλλ’ οὐχὶ ἐκ γενναιοδωρίας, ὡς λέγει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, τῶν διευθυνόντων τὰ Προξενεῖα, ἀλλ’ ἐξ ἀνυπερβλήτου ἀνάγκης. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ μάλιστα, ὅτε διηύθυνον τὸ ἐν Κωνσταντινουπόλει Γενικὸν Προξενεῖον, ἤμην λίαν φειδωλὸς περὶ τὴν χορήγησιν δωρεὰν διαβατηρίων· μικροῦ δὲ δεῖν φόνος ἐγίγνετο ἐν τῷ Γραφείῳ ἐκ μέρους Κεφαλλήνων διὰ τὴν μὴ χορήγησιν τοιούτου διαβατηρίου. Ἐπιβάλλεται ἐν τούτοις ἡ ἀνάγκη τῆς χορηγήσεως δωρεὰν πολλῶν διαβατηρίων, διότι οἱ πτωχοὶ Ἕλληνες ἐργάται, ὁ φερέοικος καὶ τυχοδιωκτικὸς Ἑλληνικὸς πληθυσμὸς, ὁ μεταναστεύων πρὸς εὕρεσιν τύχης, μὴ εὑρίσκων ἐργασίαν εἰς μέρος τι, ἀναγκάζεται νὰ μεταβαίνῃ ἀλλαχοῦ, πρὸς εὕρεσιν ἐργασίας καὶ τύχης· δι’ ὃ καὶ ἀναγκαζόμεθα νὰ χορηγῶμεν οὐ μόνον δωρεὰν διαβατήρια, ἀλλὰ καὶ βοηθήματα, καὶ νὰ παρακαλῶμεν πρὸς τούτοις νὰ δίδωνται αὐτοῖς δωρεὰν εἰσιτήρια ἀτμοπλοίων. Τούτων οὕτως ἐχόντων, πῶς θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαιτήσωμεν παρὰ τοῦ τοιούτου ἐργάτου καὶ δραχ. 4 διὰ διαβατήριον; ὥστε βλέπετε, ὅτι ἡ τοιαύτη ἐκ διαβατηρίων πρόσοδος ὑπελογίσθη οὐχὶ ἐπὶ ἀκριβῶν βάσεων, καὶ διὰ τοῦτο καταπιεστικωτάτη ἤθελεν ἀποβῆ. Ἀλλά, Κύριοι, καὶ ἂν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους διετέλει ἐν κρείττονι καταστάσει, καὶ ἂν τὰ ἐπιβαλλόμενα νέα τέλη ἀντεστάθμιζον τὰ ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν προξενικῶν δαπανῶν ἔξοδα, θὰ ἐδίσταζον πολὺ εἰς τὴν αὔξησιν τῶν ἀποδοχῶν τῶν προξένων, διὰ λόγους, οὓς καὶ προφορικῶς ἐξέθηκα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἤτοι ἕνεκα τῆς ποιότητος πολλῶν τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων· διότι, παρὰ τὴν βελτίωσιν, ἣν ἐπήνεγκεν ὁ ΧΝϚʹ νόμος εἰς τὸ προσωπικὸν τοῦ προξενικοῦ κλάδου, ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν ἐπῆλθον δυστυχῶς καὶ τὰ εὐάρεστα ἐκεῖνα ἀποτελέσματα, ἅτινα ὤφειλε νὰ ἀναμένῃ τις ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου ἐκείνου· τοῦτο δὲ διὰ δύο λόγους. Πρῶτον διότι οἱ εἰσερχόμενοι, μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ΧΝϚʹ καὶ ΧΝΖʹ νόμων, εἰς τὴν διπλωματικὴν καὶ προξενικὴν ὑπηρεσίαν διὰ διαγωνισμοῦ ἐκλεκτοὶ νέοι (οἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ περιποιήσωσι τιμὴν εἰς πάντα ἐξωτερικὸν κλάδον), ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῆς κεντρικῆς ὑπηρεσίας καὶ τῆς ἐλλείψεως παραδόσεων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, οὐ μόνον οὐδὲν ἐμάνθανον ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ ἀπεμάνθανον ὅ,τι ἐγίνωσκον, εἰσερχόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Κατελαμβάνοντο δὲ πρὸς τούτοις, ὑπηρετοῦντες ὑπὸ τοιαύτας συνθήκας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, ὡς διαλαμβάνει καὶ αὐτὴ ἡ ἔκθεσις τοῦ Ὑπουργοῦ, ὑπὸ τῆς τάσεως καὶ τῆς ἰδέας, ὅτι ἦσαν προωρισμένοι μόνον διὰ τὴν Διπλωματίαν, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἀπέβλεπον καὶ ἀποβλέπουσι μόνον εἰς τὴν θέσιν τοῦ γραμματέως Πρεσβείας. Αἰσθανόμενοι δὲ οὕτω περιφρόνησίν τινα πρὸς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, διήρχοντο καὶ διέρχονται τὰ γραφεῖα τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν Προξενείων χωρὶς νὰ καλλιεργήσωσιν οὐδὲν προσὸν προξενικόν, καὶ ἐθεώρουν καὶ θεωροῦσι τὰς προξενικὰς θέσεις ὡς stage, ὡς σταθμὸν τρόπον τινά, σπεύδοντες ν’ ἀπαλλαγῶσι τὸ ταχύτερον τούτων. Δεύτερον διότι ἀπέμεινε δυστυχῶς ἐκ τοῦ παρελθόντος ἐν τῇ προξενικῇ ὑπηρεσίᾳ καὶ ὑπὲρ τὸ δέον παλαιὸν αἷμα, ἀνεπίδεκτον ἐξυγιάνσεως καὶ βελτιώσεως. Καὶ ἀνέφερε μὲν ὁ κ. Ὑπουργὸς προχθὲς ὀνόματά τινα προξένων, περιποιούντων ὄντως τιμὴν εἰς τὴν προξενικὴν ἡμῶν ὑπηρεσίαν καὶ οἵτινες θὰ ἠδύναντο νὰ διακριθῶσι μεταξὺ τῶν προξένων παντὸς ἔθνους, ἀλλὰ δυστυχῶς ἡ μεγάλη πλειονοψηφία τοῦ κλάδου τούτου οὐδεμίαν ἔχει ἰδέαν καλῶς νοουμένης ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως, εἴτε ἐκ γλισχρότητος, εἴτε ἐξ ἀνατροφῆς καὶ κακῆς ἀντιλήψεως τῆς ἀξιοπρεπείας, εἴτε καὶ ἐξ οἰκογενειακῶν ἀναγκῶν, διότι δέον νὰ ῥηθῇ καὶ τοῦτο, ὅτι, ἐνῷ τὸ Ὑπουργεῖον ἔδει νὰ ἐνασκῇ ἐπίβλεψιν καὶ εἰδός τι τιμητείας ἐπὶ τοῦ οἰκογενειακοῦ βίου τοῦ προξένου (διότι καὶ ἡ σύζυγος ἔχει παράστασιν), παρ’ ἡμῖν οὔτε κἂν εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀνάγκην ὁ πρόξενος νὰ ζητῇ τὴν ἄδειαν τοῦ Ὑπουργείου πρὸς σύναψιν γάμου, ὡς συμβαίνει τοῦτο ἀλλαχοῦ. Ἕνεκα δὲ πασῶν τούτων τῶν αἰτιῶν, καὶ πρὶν ἢ ἐπέλθῃ, κατὰ τὸ 1883, ἡ ἐκ τῆς ἐπικαταλλαγῆς διαφορά, οἱ πλεῖστοι τῶν προξένων ἔζων ὡς ζῶσι νῦν, μετὰ τὴν ἐπικαταλλαγήν. Καὶ ἐν τῷ μέλλοντι δὲ, παρεχομένων αὐτοῖς τῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἀποδοχῶν, οὐδεμία θὰ ἐπέλθῃ ὡς ἐκ τούτου βελτίωσις εἰς τὸν Προξενικὸν κλάδον, οὐδὲ θὰ ἐπιτευχθῇ ὁ διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιωκόμενος οὕτω σκοπός. Δι’ ὃ καὶ φρονῶ, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο, ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφισθῇ τὸ προκείμενον νομοσχέδιον ὡς ἔχει, ν’ ἀναβληθῇ ἡ ἰσχὺς τοῦ περὶ ἀποδοχῶν τῶν προξένων ἄρθρου ἐπὶ ἓν ἔτος. Κατὰ δὲ τὸ διάστημα τοῦτο καὶ αἱ ἐκ τῶν ἐπιβαλλομένων νέων τελῶν εἰσπράξεις ἀκριβέστερον θὰ ὑπολογισθῶσι, καὶ διὰ τοῦ διορισμοῦ καταλλήλου Ἐπιθεωρητοῦ καὶ διὰ τῆς ἰδιαιτέρας προσοχῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θὰ ἠδύνατο νὰ καθαρισθῇ τὸ προσωπικὸν τοῦ Προξενικοῦ κλάδου. Ὡς πρὸς δὲ τὸν θεσμὸν τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ἀναγνωρίζων τὴν ἀναγκαιότητα αὐτοῦ καὶ καταπολεμήσας ἄλλοτε τὴν κατάργησίν του, ἐφιστῶ μὲν τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ εἰς τὴν ἐκλογὴν τοῦ καταλλήλου προσώπου, φρονῶ δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι εἷς καὶ μόνος δέον νὰ ἦναι ὁ Ἐπιθεωρητής, διότι ἐπιβλαβῆ θεωρῶ τὴν διάταξιν τοῦ νομοσχεδίου, καθ’ ἣν δύνανται νὰ διορισθῶσιν ἔκτακτοι ἐπιθεωρηταί. Ὡς πρὸς τὴν κατάργησιν τῶν ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ ἀμίσθων Προξενικῶν ἀρχῶν, ἐπιδοκιμάζω μὲν τὸ μέτρον τοῦτο, ἔδει ὅμως νὰ ἦτο γενικώτερον, μετατρεπομένων πάντων τῶν ἐν Εὐρώπῃ ἀμίσθων Προξενείων, τῶν ἐχόντων ἐπαρκῆ εἰσοδήματα, εἰς ἔμμισθα, διότι περὶ τὰ ἄμισθα ταῦτα Προξενεῖα κυρίως ἐτελεῖτο πάντοτε ὁ ἀγὼν καὶ ἡ ἐπὶ τῶν Ὑπουργῶν πίεσις. Τοιαύτη δὲ, ὑποθέτω, πίεσις θὰ ἐπέδρασε καὶ ἐπὶ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, δι’ ὃ καὶ δὲν μετέτρεψε καὶ τὰ ἐν Εὐρώπῃ ἄμισθα εἰς ἔμμισθα. Τὴν γνώμην δὲ ταύτην ὑπεστήριξα πάντοτε. Δι’ ὃ καὶ ὅτε, κατὰ τὸ 1892, ὁ ἐξ Ἀττικῆς φίλος βουλευτὴς κύριος Δραγούμης ὑπέβαλεν, ὡς Ὑπουργὸς, τοιοῦτο νομοσχέδιον, καὶ τότε, ἀγορεύων ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης, ἔλεγεν τὰ ἑξῆς: «... Ὡς ἀτομικήν μου δὲ γνώμην, καὶ ὄχι ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, ὑποστηρίζω ἐπίσης, ὅτι ἡ κατάργησις τῶν ἐν Αἰγύπτῳ Πρακτορείων ἔδει νὰ ἐπιτευχθῇ πανταχοῦ. Δὲν δύνασθε νὰ φαντασθῆτε, Κύριοι, τὰς προκυπτούσας ἀσχημίας ἐκ τῶν ἀποστελλομένων ἐντεῦθεν πανταχοῦ πρακτόρων. Δυοῖν θἄτερον· ἢ ὑπάρχουσι Πρακτορεῖα ἔχοντα εἰσοδήματα, ὅτε δέον νὰ μετατραπῶσι ταῦτα εἰς ἔμμισθα, ἢ δὲν ἔχουσιν εἰσοδήματα, ὅτε δὲν πρέπει ν’ ἀποστέλλωνται ἐντεῦθεν πράκτορες, ἀδυνατοῦντες νὰ ζήσωσιν.» Ὅτε δὲ πάλιν, τῷ 1895, ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε νομοσχέδιον, δι’ οὗ ἐτροποποιεῖτο, ἐπὶ τὰ χείρω, δυστυχῶς, ὁ τότε ἰσχύων νόμος, καὶ αὖθις, ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, ἔλεγον τὰ ἑξῆς περὶ τῆς καταργήσεως τινων ἐν Εὐρώπῃ ἀμίσθων Προξενικῶν ἀρχῶν: «... Ἀμυδράν τινα ἰδέαν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν τῆς τότε (πρὸ τοῦ 1882) καταστάσεως, ὅταν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν θέσιν, εἰς ἣν περιέρχονται, καὶ σήμερον ἔτι, οἱ ἑκάστοτε Ὑπουργοί, προκειμένου περὶ διορισμῶν εἰς ἄμισθα Προξενεῖα. Πολλάκις ἐξηναγκάσθησαν νὰ διορίσωσιν εἰς ταῦτα πρόσωπα, ἅτινα κατέστησαν ἡ μάστιξ καὶ ἡ ἐντροπὴ τῶν ἔξω Ἑλλήνων, καὶ πολυειδῶς ἐξηυτέλισαν τὸ ἔθνος. Ἐγγύθεν ἄλλοτε ἀντιληφθεὶς τὴν ἐλεεινὴν ταύτην κατάστασιν, ὡς ἐκ τῆς ἐλλείψεως προσόντων καὶ ἐν τοῖς ἀμίσθοις Προξενείοις, καὶ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου, πρὸ τριῶν ἀκριβῶς ἐτῶν, καὶ ἰδιαιτέρως εἰς φίλους μου Ὑπουργοὺς θερμῶς συνέστησα τὴν ἀνάγκην, ὅπως μετατραπῶσιν εἰς ἔμμισθα πάντα τὰ περιζήτητα καὶ ἔσοδα ἔχοντα ἄμισθα Προξενεῖα, ἀνατεθῶσι δὲ, πάντα τὰ λοιπὰ εἰς ἐντοπίους Ἕλληνας ἢ ξένους. Σᾶς βεβαιῶ δὲ, Κύριοι, ὅτι λίαν μετημελήθησαν οἱ φίλοι οὗτοι Ὑπουργοί, διότι δὲν ὑπέβαλον τοιοῦτο νομοσχέδιον. Καιρὸς ἑπομένως εἶναι πλέον νὰ τεθῇ τέρμα εἰς τὰ τελούμενα κατὰ τοὺς διορισμοὺς τῶν ἀμίσθων προξένων, τὰς ὡς ἐκ τούτου ἐνταῦθα πιέσεις καὶ τὰς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν ἀσχημίας, διὰ τῆς ἱδρύσεως ἐμμίσθων Προξενείων ἐν Ὀδησσῷ, Μελίτῃ, Νεαπόλει, Καστελλαμάρε, Γενούῃ, Κάρδιφ, Ἀμβέρσῃ καὶ πανταχοῦ ἐν γένει, ἔνθα ὑπάρχουσιν ἀρκοῦντα ἔσοδα, ὅπως καλύψωσι περίπου τὰ ἔξοδα.» Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι πάντοτε τὴν αὐτὴν εἶχον ἐπὶ τοῦ προκειμένου γνώμην. Παρετήρησα δὲ, ὅτι, ἐνῷ διὰ τῶν ὑποβληθεισῶν ἐσχάτως τροποποιήσεών του ὁ κ. Ὑπουργὸς μετέτρεψε τὸ ἐν Κάρδιφ ἄμισθον Προξενεῖον εἰς ἔμμισθον, δὲν μετέτρεψε καὶ τὰ ἐν Μελίτῃ, Γενούῃ, Ἀμβέρσῃ κλπ.

§253Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κατέπεσαν αἱ εἰσπράξεις.

§254ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Οὐδόλως κατέπεσαν. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι ἡ κυριωτέρα συναλλαγὴ καὶ ἡ σπουδαιοτέρα πίεσις ἐπὶ τῶν Ὑπουργῶν ἐστρέφετο πάντοτε περὶ τὰ Προξενεῖα ταῦτα, εἰς ἃ συνέβησαν καὶ τὰ μείζονα σκάνδαλα καὶ ἀσχημίαι, δι’ ὃ καὶ οὐ μόνον εἶχον ἐπανειλημμένως ὁμιλήσει ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ὑπὲρ τῆς μετατροπῆς αὐτῶν εἰς ἔμμισθα, ἀλλὰ καὶ ἰδιαιτέρως εἶχον συστήσει τοῦτο εἰς τοὺς κατὰ καιροὺς Ὑπουργούς. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ὁ ἄλλοτε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κ. Στεφάνου, ἕνεκα τῆς ἐνασκηθείσης ἐπ’ αὐτοῦ πιέσεως διὰ τὰ ἄμισθα ταῦτα Προξενεῖα, εἶχε μεταμεληθῆ, διότι δὲν εἶχεν ὑποβάλει κατὰ τὴν Σύνοδον τοῦ 1893–1894 τὸ προσῆκον νομοσχέδιον, δι’ ὃ καὶ ἔσπευσε νὰ ὑποβάλῃ τοῦτο κατὰ τὴν ἀκόλουθον Σύνοδον τοῦ 1894–1895, ὅπερ ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ ψηφισθῇ. Ἀλλ’ ἐνῷ καιρὸς ἦτο νὰ γείνῃ τοῦτο διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, δὲν ἐγένετο, ἕνεκα πιέσεως καὶ συναλλαγῆς. Ἰδίως ὅμως αἰτιῶμαι τὸν κύριον Ὑπουργὸν διότι διὰ τῆς προνοίας, ἣν δῆθεν λαμβάνει διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου περὶ τῆς Διερμηνείας, ἀντὶ νὰ βελτιώσῃ αὐτὴν, μονιμοποιεῖ ὑφιστάμενον κακὸν, πρὸς μεγίστην βλάβην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων. Τὸ ζήτημα δὲ τῆς Διερμηνείας εἶναι σπουδαιότατον, Κύριοι. Καὶ ὅσοι ἐξ ὑμῶν ἔτυχε νὰ ζήσητε ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ ὅσοι προσέτι ἔτυχε νὰ διεξαγάγητε προσωπικὰς ὑμῶν ὑποθέσεις διὰ τῆς Διερμηνείας εἶναι ἀδύνατον νὰ φαντασθῆτε τὴν σπουδαιότητα τοῦ θεσμοῦ τούτου, ἰδίως δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει. Δυνατὸν νὰ ἔχωμεν ἀρίστους καὶ ἱκανωτάτους πρεσβευτὰς καὶ προξένους ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἀλλαχοῦ, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ἔχωμεν συνάμα καὶ καλῶς κατηρτισμένην Διερμηνείαν, πᾶσα προσπάθεια καὶ ἐργασία τῆς Πρεσβείας καὶ τῶν Προξενείων θὰ ἐξουδετερωθῇ. Τοὐναντίον δὲ ἱκανὴ Διερμηνεία δύναται ν’ ἀναπληρώσῃ πολλὰς ἐλλείψεις τοῦ πρέσβεως καὶ τοῦ προξένου. Καὶ δυστυχῶς, Κύριοι, καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην βαίνομεν πάντοτε ἐπὶ τὰ χείρω. Ἄλλοτε ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία εἶχε τοὺς ἀρίστους τῶν διερμηνέων, ὁ δὲ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνισμὸς παρεῖχε τοιούτους οὐ μόνον ἡμῖν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς Μεγάλας Δυνάμεις, τοῦθ’ ὅπερ πολυειδῶς ὠφέλει ἡμᾶς. Ἀλλὰ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη, ἐνῷ αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, ἱδρύσασαι Διερμηνευτικὰς Σχολὰς, ἀπέκτησαν ἀρίστους ὁμοεθνεῖς των διερμηνεῖς, καὶ ἀπηλλάγησαν οὕτω τοῦ καταβαλλομένου εἰς τὸν Ἑλληνισμὸν τοιούτου φόρου, ἡμεῖς ἐπὶ δεκαπενταετίαν, ἐσχάτως ἀκόμη, εἴχομεν ξένον Αʹ διερμηνέα. Ὅτε τῷ 1853 ὑπεβλήθη τῷ ἀειμνήστῳ Βασιλεῖ Ὄθωνι ὁ διορισμὸς τοῦ μακαρίτου Κουντουριώτου ὡς πρέσβεως ἐν Κωνσταντινουπόλει, νέου τότε καὶ μὴ παρασχόντος δείγματα ἱκανότητος, ὁ ἀείμνηστος Ὄθων, μὴ δυνάμενος νὰ ἀντιστῇ, ὡς ἐκ τῶν τότε περιστάσεων, κατὰ τοῦ διορισμοῦ ἐκείνου, ἀλλὰ καὶ περὶ πάντων μεριμνῶν, καὶ ἰδίως περὶ τῶν μεγάλων τοῦ Ἑλληνισμοῦ συμφερόντων, προσεπάθησε νὰ περιβάλῃ τὸν Κουντουριώτην καὶ τὴν ἀπειρίαν του δι’ ἱκανωτάτων συμβούλων· πρὸς τοῦτο δ’ εἶχεν ἐκλέξει ὡς Γενικὸν Πρόξενον τὸν Παλαιολόγον καὶ ὡς Αʹ Γραμματέα τὸν Ζάνον, ἀμφοτέρους ἱκανωτάτους ὑπαλλήλους, ἀφήσαντας ἔκτοτε μέχρι τῆς σήμερον ἐποχὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει. Ἰδίως δὲ ἐπέστησε τὴν προσοχήν του εἰς τὴν Διερμηνείαν, καὶ διώρισε Αʹ διερμηνέα τὸν Βαρότσην. Διὰ νὰ φαντασθῆτε δὲ τὴν σπανίαν ἱκανότητα τοῦ διερμηνέως ἐκείνου, ἀναφέρω εἰς τοὺς ἀγνοοῦντας τὰ τοιαῦτα ἐξ ὑμῶν, ὅτι, ἐνῷ ἡ Γαλλία ἦτο παντοδύναμος τότε ἐν Κωνσταντινουπόλει, τοῦ Ναπολέοντος Γʹ εὑρισκομένου εἰς τὸν κολοφῶνα τῆς αἴγλης του, μετὰ τὸν Κριμαϊκὸν πόλεμον, προσέτρεξεν ἐν τούτοις τότε ἡ Γαλλικὴ Πρεσβεία πολλάκις εἰς τὰ φῶτα καὶ τὰ μέσα τοῦ διερμηνέως τῆς Ἑλληνικῆς Πρεσβείας Βαρότση, ἵνα διὰ τούτων ἐπιδιώξῃ τὴν ἐπιτυχίαν τῶν ὑποθέσεων αὑτῆς. Ἕνεκα δὲ τῆς ἱκανότητος τοῦ διερμηνέως ἐκείνου καὶ τῶν ῥηθέντων δύο ἄλλων ὑπαλλήλων ἀνῆλθε τότε ἡ Ἑλληνικὴ Πρεσβεία εἰς σημεῖον, εἰς ὃ οὐδέποτε ἄλλοτε εἶχεν ἀνέλθει, καὶ ἐπετεύχθη οὕτω ἡ συνομολόγησις τῶν συνθηκῶν ἐκείνων, ἃς κινδυνεύομεν ἤδη νὰ ἴδωμεν ἄρδην ἀνατρεπομένας! Κατόπιν ὅμως ἐπῆλθε δυστυχῶς βαθμιαία κατάπτωσις εἰς τὴν Διερμηνείαν μας, καταλήξασα εἰς τὸ σημεῖον, ὥστε ἐπὶ δεκαπενταετίαν, ἐσχάτως, ὡς ἐρρήθη, νὰ ἔχωμεν ὡς Αʹ διερμηνέα πρόσωπον ξένης ἐθνικότητος καὶ ὑπηκοότητος, οὐδεμίαν ἔχον γνῶσιν τῆς Ἑλληνικῆς καὶ ξένης νομοθεσίας! Καὶ ἐν τούτοις, ὁ ξένος οὗτος διερμηνεὺς, χρηστὸς ἄλλως καὶ εὐπρεπὴς, ἦτο ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ ὑπέρτερος τῶν ὑπ’ αὐτόν. Ἐκ τούτου δὲ δύνασθε νὰ φαντασθῆτε τὴν ἱκανότητα τούτων καὶ εἰς ποῖον σημεῖον καταπτώσεως διετέλει καὶ διατελεῖ ἔτι ἡ Διερμηνεία ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ ἑπομένως καὶ ἡ Πρεσβεία, καὶ πόσον ἐκ τούτου ὑποφέρουσιν αἱ Ἑλληνικαὶ ὑποθέσεις καὶ τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν ζητήματα. Δι’ ὃ καὶ ὡς Γενικὸς Πρόξενος ἄλλοτε ἐκεῖ πολλάκις ἦλθον εἰς ἀγανάκτησιν καὶ ἀπόγνωσιν, ἕνεκα τῆς καταστάσεως ταύτης τῆς Διερμηνείας, ἐκ τῆς ὁποίας ἐξουδετεροῦτο πᾶσα ἡ ἐνέργειά μου, καὶ πολλὰς εἶχον ὑποβάλει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐκθέσεις περί τε τῆς καταστάσεως ἐκείνης καὶ τῆς ἀνορθώσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου. Καὶ ἐσχάτως ἔτι (πρὸ δύο περίπου ἐτῶν), ὅτε ἡ ἐπικαταλλαγὴ ἐπήνεγκε τοῦτο τοὐλάχιστον τὸ καλὸν, ν’ ἀπαλλάξῃ ἡμᾶς τοῦ ξένου ἐκείνου διερμηνέως, ζητήσαντος ἄλλην θέσιν, ἔσπευσα παρὰ τῷ τότε Πρωθυπουργῷ κ. Ζαΐμῃ καὶ παρέστησα αὐτῷ τὴν κατάστασιν τῆς Διερμηνείας, τὴν σπουδαιότητα αὐτῆς καὶ τὰ μέσα πρὸς διόρθωσιν τοῦ κακοῦ. Ἐν τούτοις, παρὰ πάσας τὰς παραστάσεις μου ταύτας, διωρίσθη ὡς Αʹ διερμηνεὺς πρόσωπον, ὅπερ, καλῶς ἐχόντων τῶν πραγμάτων, θὰ ἠδύνατο τὸ πολὺ νὰ ᾖναι ἀνεκτὸν ὡς εἷς τῶν Βʹ τάξεως διερμηνέων! Οὕτως ἐχόντων τῶν τῆς Διερμηνείας, διὰ τοῦ σχετικοῦ περὶ αὐτῆς ἄρθρου τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται ἢ ἡ μονιμοποίησις ὑφισταμένης κακίστης καταστάσεως, καὶ τοῦτο ὑπὸ Ὑπουργοῦ, ὅστις ἀντελήφθη ἐγγύθεν τῆς τοιαύτης καταστάσεως τῆς Διερμηνείας! Ἐν τούτοις ἀπαραίτητον καὶ δυνατὸν ἦτο νὰ βελτιωθῇ ἡ τοιαύτη κατάστασις διὰ τῆς ἱδρύσεως ἐν Κωνσταντινουπόλει Διερμηνευτικῆς Σχολῆς, ἥτις, θεωρητικῶς καὶ πρακτικῶς καταρτίζουσα διερμηνεῖς, θὰ ἠδύνατο ἐν προσεχεῖ μέλλοντι νὰ συντελέσῃ, ὅπως ἀνορθωθῇ ὁ θεσμὸς οὗτος καὶ μεγάλας παράσχῃ ἡμῖν ὑπηρεσίας. Ἐν δὲ τῷ παρόντι θὰ ἠδύνατο ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ στρατολογήσῃ ἱκανωτάτους διερμηνεῖς, ἐκλέγων αὐτοὺς μεταξὺ τῶν πρωτευόντων ἐν Κωνσταντινουπόλει δικηγόρων ἢ τῶν ὑπηρετούντων τὴν Πύλην Ἑλλήνων, ἀφοῦ προηγουμένως ἀφωμοίου ἐντελῶς τὸν Διερμηνευτικὸν πρὸς τὸν Προξενικὸν καὶ Διπλωματικὸν κλάδον. Πᾶσα δὲ ὑπὲρ τῆς ἀνορθώσεως τῆς Διερμηνείας ὑλικὴ θυσία πληρέστατα θὰ ἦτο δικαιολογημένη. Καὶ τοιαῦται μὲν αἱ κατὰ τὴν αἰτιολογικὴν ἔκθεσιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ οὐσιωδέστεραι τῶν ἐπερχομένων δι’ αὐτοῦ μεταρρυθμίσεων, τοιαῦται δὲ καὶ αἱ ἐπὶ τούτων παρατηρήσεις μου. Ἐπέρχεται οὐχ ἧττον καὶ ἑτέρα μεταρρύθμισις διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἣν δὲν θεωρεῖ μὲν οὐσιώδη κ. Ὑπουργὸς, ἀλλ’ ἥτις εἶναι σπουδαιοτάτη καὶ περὶ ἧς διέλαβε καὶ ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος καὶ φίλος. Ἀλλ’ ὅπως ἔτι μᾶλλον πεισθῆτε μετὰ πόσον ὀλίγης προσοχῆς συνετάχθη τὸ προκείμενον νομοσχέδιον καὶ πόσον ἀμελετήτως αἰτιολογεῖται, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναγνώσω καὶ τὸ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 αἰτιολογικὸν μέρος τῆς ἐκθέσεως, ἐξ οὗ καταδεικνύεται, ὅτι εἰς πλήρη ἀντίφασιν εὑρίσκεται ὁ σκοπὸς, ὃν, ὡς ἀναφέρει ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις, ἐπιδιώκει τὸ ἄρθρον τοῦτο, πρὸς τὰ διὰ αὐτοῦ λαμβανόμενα μέτρα. Οὕτω ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει ἀναφέρονται περὶ τοῦ ἄρθρου 12 τὰ ἑξῆς: «... Κατὰ τὸν ἐν ἰσχύϊ νόμον, εἰς τὰς θέσεις τῶν γραμματέων Προξενείων διορίζονται μόνον ἀκόλουθοι τοῦ Ὑπουργείου μετὰ τριετῆ ὑπηρεσίαν. Τὸ σύστημα τοῦτο ἡ πεῖρα κατέδειξε πλημμελὲς, καθόσον οἱ ἀκόλουθοι τοῦ Ὑπουργείου, εἰς διπλωματικὰς ἀποβλέποντες θέσεις, δὲν ἐπιδίδονται μετὰ τοῦ ἀπαιτουμένου ζήλου εἰς τὴν Προξενικὴν ὑπηρεσίαν. Τούτων ἕνεκα διὰ τοῦ ὑποβαλλομένου νομοσχεδίου ὁρίζεται, ὅτι εἰς τὰς ἐν λόγῳ θέσεις διορίζονται οὐ μόνον ἀκόλουθοι τοῦ Ὑπουργείου, ἀλλὰ καὶ οἱ πρωτεύοντες ἐν διαγωνισμῷ καὶ τὰ ἀπαιτούμενα κεκτημένοι προσόντα...» Ἐν δὲ τῷ ἄρθρῳ 12 ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Γραμματεὺς Προξενείου ἢ γραμματεὺς Βʹ τάξεως Γενικοῦ Προξενείου κλπ. διορίζεται: Αʹ) Ὁ ὑπηρετήσας ἐπὶ τριετίαν ὡς ἀκόλουθος, μετὰ προηγουμένην δοκιμαστικὴν ἐξέτασιν, ἧς αἱ λεπτομέρειαι κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος... Βʹ) Ὁ πρωτεύσας ἐν διαγωνισμῷ, οὗτινος τὰς λεπτομερείας θέλει ὁρίσει Β. Διάταγμα, ἔχων δὲ συμπεπληρωμένον τὸ 23 ἔτος τῆς ἡλικίας του, φέρον δίπλωμα τῆς Νομικῆς τοῦ ἡμετέρου ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου, λαβὼν τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν καὶ γινώσκων νὰ λαλῇ καὶ γράφῃ τὴν Γαλλικήν.» Ἐκ τῆς ἀντιπαραθέσεως ταύτης τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως τοῦ ἄρθρου 12 πρὸς τὸ αἰτιολογούμενον ἄρθρον βλέπετε, Κύριοι, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐν ᾧ ἀφ’ ἑνὸς καταγγέλλει διὰ τῆς αἰτιολογικῆς του ἐκθέσεως, τὴν τάσιν τῶν ἀκολούθων τοῦ νὰ ἀποβλέπωσιν εἰς διπλωματικὰς θέσεις καὶ νὰ μὴ ἐπιδίδωνται μετὰ τοῦ ἀπαιτουμένου ζήλου εἰς τὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, διὰ τοῦ μέτρου, ἀφ’ ἑτέρου, ὅπερ λαμβάνει διὰ τοῦ ἄρθρου 12, δημιουργῶν ἑτέραν θύραν, δι’ ἧς δύναταί τις νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν Προξενικὴν ὑπηρεσίαν, συντελεῖ νὰ ἐπιταθῇ ἡ καταγγελλομένη τάσις τῶν ἀκολούθων. Ἡ τοιαύτη δὲ τάσις ἔδει ἀκριβῶς νὰ κατασταλῇ καὶ νὰ κτυπηθῇ κατακέφαλα· διότι, ἐὰν ἁπανταχοῦ τὴν σήμερον ἐπικρατῇ ἡ τάσις πρὸς πλήρη συγχώνευσιν τοῦ προξενικοῦ καὶ τοῦ διπλωματικοῦ κλάδου, κατὰ μείζονα λόγον ἔδει ἡ πλήρης αὕτη συγχώνευσις νὰ ἐπιδιωχθῇ παρ’ ἡμῖν, λαμβανομένων πάντων τῶν μέτρων ἐκείνων, δι’ ὧν ἐντελῶς θὰ ἐξέλειπεν ἡ τάσις τῶν ἀκολούθων τοῦ Ὑπουργείου τοῦ ν’ ἀποβλέπωσι μόνον εἰς τὴν λεγομένην διπλωματικὴν ὑπηρεσίαν. Ἄλλοτε, Κύριοι, εἰς ἀπομεμακρυσμένους ἡμῶν χρόνους, μέγα χάσμα ὑπῆρχε μεταξὺ τῆς προξενικῆς καὶ τῆς διπλωματικῆς ὑπηρεσίας. Ἐνῷ ἡ διπλωματία ἐνησκεῖτο τότε ἀποκλειστικῶς ὑπὸ τοῦ Κλήρου καὶ τῶν εὐγενῶν, οἱ πρόξενοι ἀντεπροσώπευον ἐμπορικὰ μόνον συμφέροντα. Γινώσκετε δὲ ποία περιφρόνησις καὶ ποία γνώμη ὑπῆρχε καὶ ἐσχάτως ἔτι περὶ ἐμπορικῶν καὶ τραπεζιτικῶν συμφερόντων. Ἀλλ’ ἀπὸ μὲν τοῦ 1740 (ὅτε συνωμολογήθησαν τὸ πρῶτον αἱ λεγόμεναι Capitulations) ἅπαντες οἱ πρόξενοι ἐν Ἀνατολῇ περιεβλήθησαν καθαρῶς διπλωματικὸν χαρακτῆρα, κατὰ δὲ τοὺς νεωτέρους χρόνους ἡ συγχώνευσις τοῦ προξενικοῦ καὶ τοῦ διπλωματικοῦ κλάδου ἐγένετο πλήρης, διότι, ἐνῷ εἰς τοὺς προξένους ἀνατίθενται καὶ διπλωματικὰ καθήκοντα, διὰ τῆς μεγάλης πρὸς τούτοις ἐπιμιξίας τῶν ἐθνῶν, διὰ τῆς αὐξήσεως τῆς σπουδαιότητος τῶν ἐμπορικῶν σχέσεων, ἕνεκα τῆς ἐπιβαλλομένης πρὸς τοῦτο ἀνάγκης τῆς συνομολογήσεως ἐμπορικῶν συμβάσεων, ἕνεκα τῆς ἀποδιδομένης μεγάλης σπουδαιότητος εἰς τὰς συμβάσεις ταύτας καὶ ἕνεκα τῆς καταπληκτικῆς αὐξήσεως τῆς συγκοινωνίας, ἡ μὲν ἄλλοτε σπουδαιότης τῆς διπλωματίας κατέπεσεν, οἱ δὲ πρέσβεις ἀναγκάζονται νὰ καταγίνωνται νῦν εἰς μελέτας τῆς προξενικῆς δικαιοδοσίας, ὅπως ἐπιτυχῶς διαπραγματεύωνται ἐμπορικὰς συμβάσεις. Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ τοιαύτη τάσις ἀλλαχοῦ, ἔδει νὰ δημιουργηθῇ πρὸ παντὸς παρ’ ἡμῖν, παρ’ οἷς τὰ 95% τῶν Προξενείων λειτουργοῦσιν ἐν Ἀνατολῇ, ἔνθα ἀνεγνωρισμένην διπλωματικὴν καὶ μεγάλην ἐθνικὴν ἐπιδιώκουσιν ἀποστολήν, παρ’ ἡμῖν, οἵτινες μεγάλα ἐμπορικὰ ἔχομεν συμφέροντα, οὐδὲν δὲ διπλωματικὸν τοιοῦτον δυνάμεθα νὰ ἐπιδιώξωμεν ἐν Εὐρώπῃ, ὡς μάλιστα, διὰ διαφόρους λόγους, οἵτινες οὐ τοῦ παρόντος, ἔχουσι τὰ τῆς ἡμετέρας διπλωματίας. Καὶ συνετέλεσαν μὲν εἰς τὴν συγχώνευσιν τῶν δύο κλάδων οἱ νόμοι ΧΝϚʹ καὶ ΧΝΖʹ, ἀλλ’ ὑπελείφθησαν ἐν αὐτοῖς καὶ προλήψεις τινὲς τοῦ παρελθόντος, αἵτινες, φαίνεται, εἶχον διαφύγει τὴν προσοχὴν τοῦ νομοθέτου. Δι’ ὃ καὶ οἱ ἐφαρμόσαντες κατόπιν τοὺς νόμους τούτους, καὶ ἰδίως ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς φίλος μου Βουλευτής, συνετέλεσαν ὥστε νὰ μειωθῶσιν αἱ τοιαῦται προλήψεις, καὶ ἡ συγχώνευσις τῶν δύο κλάδων τῆς ἐξωτερικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας νὰ γείνῃ πληρεστέρα. Τοῦτο ὅμως οὐ μόνον δὲν ἐπιδιώκεται διὰ τοῦ προκειμένου, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς θύρας, ἥτις ἀνοίγεται διὰ τοῦ ἄρθρου 12 καὶ διὰ τῶν ἄρθρων τῶν σχετιζομένων πρὸς τοὺς προβιβασμοὺς τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου καὶ τῶν Πρεσβειῶν εἰς τὰς προξενικὰς θέσεις, τίθενται εἰς ἥττονα μοῖραν προφανῶς οἱ προξενικοὶ ὑπάλληλοι, καὶ εὐρύνεται, ἀντὶ νὰ ἐκλείψῃ, τὸ μεταξὺ τῶν δύο κλάδων χάσμα. Ἔχω ἐπίσης νὰ ὑποβάλω καὶ παρατηρήσεις τινὰς σχετιζομένας πρὸς τὰς ἀδείας τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ἰδίως προκειμένου περὶ τῶν χορηγουμένων ἀδειῶν εἰς τοὺς ἐν Ἀλβανίᾳ καὶ εἰς ἄλλα τινὰ κέντρα ὑπηρετοῦντας προξένους. Ἐπὶ τοῦ θέματος δὲ τούτου καὶ ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς τῶν διὰ τὰ Προξενεῖα ταῦτα προσώπων ἐπικαλοῦμαι τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἐπὶ μακρὸν ὑπηρετήσας ἄλλοτε ἐν Ἀλβανίᾳ, ἐξακολουθῶ νὰ φρονῶ, ὅτι ἓν ἐκ τῶν ζητημάτων, ἅτινα ὑπελείφθησαν ἡμῖν καὶ εἰς ὃ ἔδει νὰ στραφῇ ἡ προσοχὴ τῆς Κυβερνήσεως, εἶναι καὶ οἱ διορισμοὶ τῶν ἐν Ἀλβανίᾳ προξένων. Τὰς τοιαύτας θέσεις δυστυχῶς, ὡς γινώσκει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἀποφεύγουσι πάντες· οὕτω δὲ, ἀντὶ νὰ διορίζωνται ἐκεῖ οἱ ἄριστοι, οἱ θερμότεροι, ἀλλὰ καὶ ἐπιτηδειότεροι συνάμα τῶν νέων προξένων, διορίζονται πάντοτε ἐκεῖνοι, οἵτινες ἄκοντες μεταβαίνουσιν ἐκεῖ, ἀδυνατοῦντες νὰ πράξωσιν ἄλλως! Δέον ὅμως νὰ ἔχωμεν πρὸς τούτοις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἡ θέσις νέου καὶ οιουδήποτε ὑπαλλήλου ἐν Ἀργυροκάστρῳ, Βερατίῳ, Αὐλῶνι, Σκοπίοις, Σκόδρᾳ, Δυρραχίῳ, ἤτοι ἐν κέντροις διατελοῦσιν ἐν πρωτογενεῖ καταστάσει, εἶναι λίαν δυσχερής, καὶ εἰς ἀπείρους καὶ πολυειδεῖς στερήσεις καὶ δυσκολίας ὑποβάλλονται οἱ ὑπηρετοῦντες εἰς τοιαύτας θέσεις. Δέον ἑπομένως νὰ χορηγηθῶσι προνόμιά τινα εἰς τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐκεῖ ὑπαλλήλους...

§255ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁ μισθός;

§256ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Οὐχὶ ὁ μισθός. Δὲν πρέπει νὰ ἦναι τοῦτο τὸ κυριώτερον τοῦ ὑπαλλήλου ἐλατήριον. Πρὸ παντὸς οἱ διοριζόμενοι εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας, οἱ καὶ ἄριστοι ἐκ τῶν προξενικῶν ὑπαλλήλων, δέον διοριζόμενοι καὶ νὰ μεταβαίνωσι πράγματι, ὑποχρεούμενοι νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐπὶ τρία τουλάχιστον ἔτη, χωρὶς νὰ μετατεθῶσιν ἐκεῖθεν. Δέον ὅμως συνάμα, μετὰ τὴν πάροδον τῶν τριῶν ἐτῶν καὶ τὴν εὐδόκιμον αὐτῶν ὑπηρεσίαν εἰς τὰς θέσεις ἐκείνας, νὰ προτιμῶνται μὲν κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς εἰς τὰς κεκανονισμένας ἀνωτέρας θέσεις, νὰ χορηγῶνται δὲ αὐτοῖς εὐρύτεραι ἄδειαι. Οὕτω π. χ. θὰ ἠδύνατο νὰ χορηγηθῇ αὐτοῖς αὐτοδικαίως δεκαπενθήμερος μὲν μέχρις ἑνὸς μηνὸς ἄδεια κατ’ ἔτος, ἑξάμηνος δὲ ἄδεια μετὰ τὴν πάροδον τῆς τριετίας, μετὰ πλήρων πάντοτε ἀποδοχῶν. Οὕτω δὲ μόνον, νέοι ἄνδρες, ἔχοντες καὶ διάθεσιν καὶ δυνάμενοι καλῶς νὰ ἐργασθῶσι, θὰ ἐπεζήτουν νὰ διορίζωνται εἰς τὰ ἐκεῖ Προξενεῖα, θὰ εἰργάζοντο μετὰ ζήσεως, καὶ μεγάλας θὰ προσέφερον ὑπηρεσίας τῇ πατρίδι. Ταῦτα εἶχον νὰ παρατηρήσω ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἐπιφέρω παρατηρήσεις τινὰς καὶ ἐπὶ τῶν ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν, παρὰ τὸ προκεχωρηκὸς τῆς ὥρας, προβῶμεν εἰς τὴν κατ’ ἄρθρον συζήτησιν.

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κύριος Κριεμάδης ἔχει τὸν λόγον.

§258Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, βεβαίως δὲν σκοπῶ νὰ καταγείνω εἰς τὰ θέματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέγειναν οἱ προλαλήσαντες ἔντιμοι συνάδελφοι, διότι ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἔχω τὴν εἰδικότητα, ἵνα καταγείνω εἰς τοιαῦτα θέματα· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἀναμιχθῶ εἰς τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου συζήτησιν. Πρόκειται νὰ ψηφισθῇ νομοσχέδιον, ὅπερ ἀφορᾷ εἰς ἀντικείμενον, περὶ τοῦ ὁποίου ἡ Βουλὴ δύσκολον εἶναι νὰ καταγίνηται συχνὰ, νομοσχέδιον διὰ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ κανονισθῶσι τὰ τοῦ κλάδου τοῦ προξενικοῦ, ὅστις εἶναι ἐντεταλμένος καὶ προωρισμένος εἰς μέγαν καὶ ὑψηλὸν σκοπόν, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὴν δρᾶσιν αὐτοῦ ἐν τῇ ὑποδούλῳ χώρᾳ, καὶ νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ καταδείξω τὰ κατὰ τὴν κρίσιν μου τρωτὰ, ἅτινα παρουσιάζονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ. Ἐνόμιζον, καὶ δικαίως, ὅτι ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸς ἤθελε δώσει πλειοτέραν προσοχὴν ἰδίως εἰς τὰ ἀφορῶντα τὴν σύντασιν Προξενείων καὶ Ὑποπροξενείων ἐν Μακεδονίᾳ, τοῦτο δὲ, διότι ἀκριβῶς σήμερον ἐκεῖ ὑφίσταται ἀνταγωνισμὸς μέγας φυλετικός, κατὰ τὸν ὁποῖον καὶ Ρωμοῦνοι καὶ Βούλγαροι καὶ Σέρβοι ἔχουσι συνωμόσει ἐναντίον τοῦ Ἑλληνικοῦ στοιχείου, καὶ οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ νὰ ἐξοντώσωσιν αὐτὸ, νομίζοντες πάντες οὗτοι, ὅτι οὐχὶ δι’ ἐπικρατήσεως ἄλλης, ἀλλὰ διὰ τῶν ῥαδιουργιῶν καὶ τῶν συκοφαντιῶν δύνανται νὰ φθάσωσιν εἰς τὸν σκοπὸν αὐτῶν. Δὲν ἀγνοεῖ βεβαίως ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μήτε τὰ κατὰ τῶν Ἑλλήνων ἐσχάτως λαβόντα χώραν ἐν Μακεδονίᾳ, μήτε ὅτι ἡ Ρωμουνικὴ προπαγάνδα ἔχει ἐπεκτείνει τὰς ἐνεργείας αὐτῆς ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ τολμήσῃ καὶ εἰς τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία τὰ παρὰ τὴν ὅμορον γραμμὴν νὰ συστήσῃ Ρωμουνικὰ σχολεῖα! Καὶ ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον προβαίνει εἰς τὰ τοιαῦτα ἡ Ρωμουνικὴ προπαγάνδα, βεβαίως δὲν λανθάνει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι εἶναι τοιοῦτος, ὥστε νὰ ἐξασφαλίσῃ ἐπιχειρήματα, ὅτι τὰ φαντασιώδη αὑτῆς δικαιώματα δύνανται νὰ τύχωσι προσοχῆς τινος, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελον τυχὸν κριθῆ ἐν στιγμῇ καταλλήλῳ τὰ πράγματα τῆς Μακεδονίας. Βλέπομεν λοιπὸν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ ἰδίως ἐν ἄρθρῳ 29, ὅτι εὐτυχῶς συνιστᾶται Ὑποπροξενεῖον ἐν Γρεβενοῖς...

§259ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Καταργεῖται.

§260ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Συνιστᾶται ἐν Γρεβενοῖς. Δὲν ὑπῆρχε.

§261ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε νὰ σᾶς διακόψω;

§262ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὁρίστε.

§263ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Κατηργήθη καὶ τὸ τῆς Βερροίας καὶ τὸ τῶν Γρεβενῶν. Ἀνασυνιστᾶται νῦν τὸ τῶν Γρεβενῶν. Ἔπρεπε νὰ ἐπανέλθῃ καὶ τὸ τῆς Βερροίας...

§264ΡΩΜΑΝΟΣ.....

§265ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ὁ κύριος Βουλευτὴς ὁμιλεῖ τόσον σπουδαίως περὶ θέματος τόσον σοβαροῦ... Προκειμένου περὶ τῶν δύο τούτων Ὑποπροξενείων, ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἀπὸ τόσων ἐτῶν διεκδικοῦμεν τὴν ἀναγνώρισιν αὐτῶν ὑπὸ τῆς Πύλης, ἤλθομεν καὶ τὰ κατερρίψαμεν.

§266ΡΩΜΑΝΟΣ. Τὸ ἐπαναφέρομεν.

§267ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Τὸ τῶν Γρεβενῶν τώρα ἀκούω ὅτι τὸ ἐπαναφέρετε. Ἀλλὰ τὸ τῆς Βερροίας εἶναι ὀλίγον; Εἰς τὴν Βέρροιαν τρέχομεν κίνδυνον περισσότερον, καὶ ἐκεῖ καταργοῦμεν τὸν ὑποπρόξενον!

§268ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον αὐτὸ βλέπω ἐν τῷ ἄρθρῳ 29, ὅτι εὐτυχῶς συνιστᾶται Ὑποπροξενεῖον ἐν Γρεβενοῖς. Ἡ σύστασις τούτου ἦτο ἀναγκαιοτάτη ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, διότι θὰ χρησιμεύσῃ τὸ μὲν ὡς φραγμὸς ἐναντίον τῶν τοιούτων ἐνεργειῶν, τὸ δὲ πρὸς προστασίαν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων, οἱ ὁποῖοι, καθ’ ἑκάστην ἀναχωροῦντες ἐκ τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων καὶ τῆς Λαρίσης, ἔχουσιν ἀνάγκην τῆς ἀμέσου ἀντιλήψεως καὶ τῆς προστασίας τῆς προξενικῆς ἀρχῆς. Ἀλλ’ ἐνῷ συνιστᾶται Προξενεῖον ἐν Γρεβενοῖς, παραδόξως βλέπομεν τὴν ἕδραν τοῦ Προξενείου Ἐλασσῶνος καθισταμένην ἀπὸ μονίμου κινητήν...

§269Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Βουλευτὰ, ἔχει δύο ἕδρας.

§270ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Παρακαλῶ. Ἀκριβῶς ἐπὶ τούτου ἔχω ἀντίρρησιν· διότι φρονῶ, ὅτι, ἂν εἶναι ἀναγκαία ἡ σύστασις Προξενείου ἐν Γρεβενοῖς, εἶναι ἕνεκα λόγων ὑψίστης σημασίας ἀναγκαιοτάτη ἡ μονιμότης τῆς ἕδρας τοῦ Προξενείου ἐν Ἐλασσῶνι. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐπίσης ἀναγνωρίζω τὴν ἀνάγκην τῆς συστάσεως Προξενείου ἐν Σερβίοις, ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅπως, ἀναγνωρίζων τὴν ἀνάγκην τῆς ὑπάρξεως τοῦ Προξενείου ἐν Ἐλασσῶνι, θελήσῃ νὰ ὑποβιβάσῃ τὸ Προξενεῖον Ἐλασσῶνος εἰς Ὑποπροξενεῖον, νὰ συστήσῃ δὲ Προξενεῖον ἐν Σερβίοις, ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ ὁποίου νὰ ὑπαχθῶσι τὰ δύο Ὑποπροξενεῖα Γρεβενῶν καὶ Ἐλασσῶνος· διὰ τοῦ μέτρου δὲ τούτου θέλουσι τελείως θεραπευθῆ αἱ ἐκεῖ ὑφιστάμεναι ἀνάγκαι, καὶ θέλουσι προληφθῆ αἱ μέγισται ζημίαι, αἱ ἐκ τοῦ μέτρου, τὸ ὁποῖον ἐλήφθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, τῆς μετακινήσεως τῆς ἕδρας τοῦ Προξενείου Ἐλασσῶνος.

§271Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ πράγματα μένουσιν ὅπως ἔχουσι, κύριε Βουλευτά. Εἶναι τίτλος. Ἐπειδὴ ὁ Μουτεσαρίφης διαμένει ἐν Σερβίοις, τὸ Προξενεῖον τὸ μένον ἐν Ἐλασσῶνι ἐτέθη «ἑδρεῦον αὐτόθι ἢ ἐν Ἐλασσῶνι».

§272ΠΕΤΑΛΑΣ. Κύριε Ὑπουργέ, ὁ κύριος συνάδελφος ἔχει δίκαιον, διότι γνωρίζει, ὡς γνωρίζομεν καὶ ἡμεῖς, τὰ μέρη ἐκεῖνα. Νὰ μένῃ καὶ ἐν Σερβίοις καὶ ἐν Ἐλασσῶνι.

§273ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Βεβαίως τὸ μέτρον τοῦ νὰ γείνῃ κινητὴ ἡ ἕδρα ἐν Σερβίοις ἢ ἐν Ἐλασσῶνι τὸ ὑπηγόρευσε μία ἀνάγκη, ἧς ὅμως δὲν ἔχει πλήρη ἀντίληψιν ὁ κ. Ὑπουργός. Διότι, ἐνῷ ἡ ἀνάγκη διὰ τῆς ἐν Σερβίοις μεταθέσεως τῆς ἕδρας, ἔστω καὶ προσωρινῶς, ἀναπληροῦται, ἐξ ἄλλου ἐπέρχεται μεγίστη ζημία διὰ τῆς μετακινήσεως τῆς ἕδρας ταύτης ἐξ Ἐλασσῶνος. Ἤθελον λοιπὸν συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, ὥστε καὶ Προξενεῖον νὰ συστηθῇ ἐν Σερβίοις, ἀλλὰ καὶ Ὑποπροξενεῖον νὰ ὑφίσταται ἐν Ἐλασσῶνι. Ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ πόσας ἀνάγκας δύναται νὰ θεραπεύσῃ ἡ ὕπαρξις προξενικῆς ἀρχῆς ἐν Ἐλασσῶνι, καὶ πόσον ὠφέλιμος δύναται νὰ ᾖναι καὶ εἰς τοὺς ἐκεῖθεν, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐντεῦθεν Ἕλληνας, ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν, ἡ ὕπαρξις ταύτης. Βεβαίως ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ σύστασις Προξενείου ἐν Σερβίοις καὶ Ὑποπροξενείου ἐν Ἐλασσῶνι ἤθελεν ἐπιφέρει δαπάνας εἰς τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, ὅτι δύναμαι νὰ ὑποδείξω τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δύναται νὰ γείνῃ τοῦτο χωρὶς νὰ ἐπιβαρυνθῇ τὸ παράπαν τὸ Δημόσιον διὰ μεγαλειτέρας δαπάνης. Παρατηρῶ ἐν ἄρθρῳ 30 τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ὅτι αἱ ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ Βελιγραδίῳ Πρεσβεῖαι, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι συνεσταμέναι, ἐνασκοῦσι διὰ τῶν γραμματέων αὑτῶν καὶ τὰ προξενικὰ καθήκοντα. Ἀλλὰ, κατ’ ἀνεξήγητον δι’ ἐμὲ λόγον, πλησίον τῶν καὶ προξενικὰ καθήκοντα ἐκτελούντων γραμματέων τούτων τῶν Πρεσβειῶν τῶν ἐν Βελιγραδίῳ καὶ Βουκουρεστίῳ, τοποθετοῦνται ἀνὰ εἷς διερμηνεὺς μὲ μισθὸν 300 δραχμῶν κατὰ μῆνα...

§274ΡΩΜΑΝΟΣ. Εἶναι ἀντιγραφὴ τοῦ παλαιοῦ νόμου, κύριε Βουλευτά. Δὲν εἶναι νεωτερισμός.

§275ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Δὲν ὁμιλῶ περὶ νεωτερισμοῦ, ἀλλὰ δι’ ἐμὲ, ὑποθέτω δὲ καὶ διὰ πάντας, εἶναι ἀνεξήγητον τὸ πρᾶγμα. Τί θὰ εἴπῃ «διερμηνεὺς παρὰ ταῖς Πρεσβείαις Βουκουρεστίου καὶ Βελιγραδίου; Οἱ διερμηνεῖς, καθ’ ἃ ἐγὼ τουλάχιστον γνωρίζω, εἶναι καθιερωμένοι ἀνέκαθεν μόνον διὰ τὰ ἐν Τουρκίᾳ Προξενεῖα, ἢ καὶ διὰ τὰς Πρεσβείας ἀκόμη. Καὶ ὁ λόγος εἶναι ἱστορικῶς εὐνόητος, ὅστις ἴσως ἤδη ἐξέλιπεν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐξακολουθοῦσι πάντα τὰ Κράτη νὰ ἔχωσιν ἐν Τουρκίᾳ τοιούτους, ἐξακολουθοῦμεν καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν. Ἀλλὰ νὰ ἔχωμεν διερμηνέα πλησίον Γραμματέως Πρεσβείας, οἷα ἡ ἐν Βουκουρεστίῳ καὶ Βελιγραδίῳ, διερμηνέα χρησιμεύοντα εἰς τὸ νὰ ὁμιλῇ Σερβιστὶ ἢ Ῥωμουνιστὶ, εἶναι, νομίζω, ὅλως διόλου περιττὸν, καὶ ἑπομένως ἡ δαπάνη διὰ τὰς θέσεις τῶν δύο τούτων διερμηνέων, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε, πιστεύω, θὰ χρησιμεύσωσιν, εἶναι ἐπίσης περιττή. Οὕτω δὲ, διαγραφομένων ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τῶν δύο θέσεων τούτων, θέλει ἐπέλθει οἰκονομία ἑξακοσίων δραχμῶν κατὰ μῆνα, διὰ τῶν ὁποίων δύναται κάλλιστα νὰ καλυφθῇ ἡ διὰ τὸ Ὑποπροξενεῖον Ἐλασσῶνος καὶ τὸ Προξενεῖον Σερβίων δαπάνη. Εἰς τί δὲ δύναται ἡ προξενικὴ ἀρχὴ ἐν Ἐλασσῶνι νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸ Κράτος, εἶναι φανερόν. Σήμερον δὲ μάλιστα ὁ ὑποπρόξενος ὁ ἐν Ἐλασσῶνι καὶ ὁ ἐν Σερβίοις πρόξενος προώρισται νὰ ὦσιν οἱ προστάται καὶ ἀντιλήπτορες τῶν ἀναγκῶν τῶν Ἑλλήνων ὑπηκόων καὶ τῶν ὑποδούλων ἀκόμη, ἐπωφελέστατα δυνάμενοι νὰ ματαιώνωσι τὰς παρὰ ταῖς τουρκικαῖς ἀρχαῖς ἐνεργείας τῶν διαφόρων προπαγανδῶν, καὶ νὰ ἀντεπεξέρχωνται κατὰ τῶν συκοφαντιῶν καὶ τῶν ῥαδιουργιῶν, τὰς ὁποίας ἐξυφαίνουσιν αὗται ἐκεῖ κατὰ τῶν Ἑλλήνων, οὓς καθ’ ἑκάστην καθιστῶσιν ὑπόπτους εἰς τὴν ἀσφάλειαν τοῦ γείτονος Κράτους, ἐξ οὗ ἀδίκως ὅλως πολλὰ ὑποφέρουσι. Πρὸς δὲ τούτοις εἶναι χρησιμώτατοι καὶ διότι δύνανται νὰ ἔρχωνται εἰς συνάφειάν τινα μὲ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, τὰς παρὰ τὴν μεθόριον. Ἑπομένως, ὡς ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν ὠφέλιμα, συνιστῶ ταῦτα. Διαβεβαιῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ὁμιλῶ ὡς ἀντιπρόσωπος ἐπαρχίας ὁμόρου, ἀμεσώτερον ἀντιλαμβανόμενος τῶν ἐκεῖ συμβαινόντων, εἶμαι δὲ τῆς ἰδέας, ὅτι καὶ οἱ ἐκ Τρικκάλων ὡς καὶ οἱ ἐκ Λαρίσης ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου βεβαίως θέλουσιν ἀναγνωρίσει ταῦτα καὶ θέλουσι συνταυτισθῆ μὲ τὰς περὶ τῶν εἰρημένων γνώμας μου.

§276ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Καπετανάκης ἔχει τὸν λόγον.

§277Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Ἐδέχθην τὴν ἐκλογήν μου ὡς μέλους τῆς πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ προξενικοῦ νομοσχεδίου ἐπιτροπῆς καὶ ἐκ καθήκοντος καὶ ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ἠδυνάμην εἴς τι καλὸν νὰ συντελέσω. Ἀλλ’ ἔσχον τὴν ἀτυχίαν ἐπὶ πλείστων ζητημάτων νὰ διαφωνήσω καὶ νὰ μὴ ἀκουσθῇ ἡ ἐμὴ γνώμη ἐν πολλοῖς. Τούτων δ’ ἀναφέρω τινὰ μόνον εἰς τὴν Βουλήν, μὴ θέλων νῦν νὰ μακρηγορήσω. Ἡ κατάργησις τῶν Προξενικῶν Πρακτορείων δὲν ἔχει, κατ’ ἐμὴν γνώμην, δικαιολογίαν ἀποχρῶσαν, ἔσται δὲ πάντως βλαπτική. Οἱ προτεινόμενοι λόγοι κατ’ αὐτῶν δὲν εἶναι ἰσχυροί, διότι θεσμοί, ὧν ἡ χρησιμότης πάντοθεν ἀναγνωρίζεται, δὲν καταργοῦνται, ὅταν παρουσιάζωσιν ἐλλείψεις δυναμένας νὰ ἀρθῶσιν. Οὐδὲ πάλιν καταργοῦνται θεσμοί, διότι οἱ δυνάμει αὐτῶν καταλαμβάνοντες δημόσιον ἀξίωμα ἀποδεικνύονται ἀνάξιοι τούτου καὶ ἥσσονες τῆς ἑαυτῶν ἀποστολῆς. Ἄν, κρατοῦντος παρ’ ἡμῖν συγκεντρωτικοῦ διοικητικοῦ συστήματος, διορίζωνται ἐπίσης προξενικοὶ πράκτορες ἀνίκανοι καὶ ἀνάξιοι, τίς πταίει; Οἱ διορίζοντες ἢ οἱ διοριζόμενοι; Ἀλλ’ ἄν, ὡς γίνονται νῦν οἱ διορισμοὶ τούτων, κρίνωνται ἀτυχεῖς, διατὶ δὲν μιμούμεθα τὰ ἐν ἄλλαις Πολιτείαις κρατοῦντα; Ἐπὶ παραδείγματι, ἐν Γαλλίᾳ τοὺς προξενικοὺς πράκτορας διορίζουσιν ἐπὶ ἰδίᾳ εὐθύνῃ οἱ πρόξενοι. Καὶ λέγονται μὲν τόσα κατὰ τῶν προξενικῶν πρακτόρων, ἀλλὰ φέρονται ὀλιγώτερα κατὰ τῶν προξένων αὐτῶν; Καὶ τότε πρέπει νὰ καταργηθῶσι καὶ τὰ Προξενεῖα; Εἶναι τῷ ὄντι περίεργος καὶ πρωτοφανὴς δικαιολογία ἡ κατάργησις τοῦ ἀξιώματος ἕνεκα τῆς ἀναξιότητος τοῦ κατέχοντος αὐτό. Ἀλλ’, ὡς γνωστόν, ἡ θέσις ἡμῶν ἡ ἐθνικὴ εἶναι εἴπερ τινὸς καὶ ἄλλου λαοῦ σπουδαιοτέρα ἐν Τουρκίᾳ καὶ Αἰγύπτῳ. Οἱ πρόξενοι, ὡς πολιτικοὶ καὶ διπλωματικοὶ ὑπάλληλοι, ὀφείλουσιν οὐ μόνον νὰ ἐπιμελῶνται τῶν ἐμπορικῶν, βιομηχανικῶν, ναυτιλιακῶν καὶ λοιπῶν συμφερόντων, ἀλλ’ ἔχουσι καὶ ἄλλην εὐνόητον ἐθνικὴν ἀποστολήν. Καὶ δὲν φρονεῖτε, ὅτι εἶναι αὐτοῖς πολλάκις πολύτιμοι βοηθοὶ καὶ ἀπαραίτητοι οἱ προξενικοὶ πράκτορες, μάλιστα δ’ ἐν περιφερείαις ἐκτεταμέναις, ἐν αἷς δὲν εἶναι εὔκολος εἴς τινα μέρη ἡ μετάβασις τοῦ προξένου, ἀλλὰ καὶ ὅπου δέον νὰ ὑπάρχῃ διαρκὴς οὕτως ἢ ἄλλως ἡ παρουσία προξενικῆς τινος ἀρχῆς; Ἀλλὰ νομίζετε, ὅτι ὀλίγον βλάπτει ἡ διὰ τῆς τῶν Προξενικῶν Πρακτορείων καταργήσεως ὑποστολὴ τῆς Ἑλληνικῆς σημαίας, ὅπου ἀδελφοὶ ἡμῶν εἰθίσθησαν νὰ βλέπωσιν αὐτὴν ὡς τὸ ἱερὸν σύμβολον τῆς ἑνούσης πάντας, δούλους τε καὶ ἐλευθέρους, κοινῆς μεγάλης Πατρίδος; Ἀλλὰ διατὶ ἡμεῖς θέλομεν νὰ καταργήσωμεν τὰ Προξενικὰ Πρακτορεῖα ἐπὶ τῷ λόγῳ ἀναξιότητος Ἑλλήνων προξενικῶν πρακτόρων, ἀφοῦ προξενικοὺς πράκτορας Ἕλληνας ἔχουσιν Ἀγγλία, Ῥωσσία, Αὐστρία; Λοιπὸν οἱ ξένοι ἔχουσι κρείσσονα ἰδέαν περὶ ἡμῶν ἢ ἡμεῖς αὐτοί; Καὶ δέον οὕτως ἐπισήμως τοῦτο νὰ πιστοποιηθῇ; Ὕστερον ζήτημα, ἐφ’ οὗ διεφώνησα πρὸς τὰ ἄλλα ἀξιότιμα μέλη τῆς ἐπιτροπῆς, εἶναι ἡ ἀναβίωσις τοῦ θεσμοῦ τοῦ μονίμου Ἐπιθεωρητοῦ τῶν Προξενείων. Δὲν θέλω τὴν ἐπιθεώρησιν μόνιμον καὶ μονοπρόσωπον. Φρονῶ, ὅτι εἶναι καλλίτερον νὰ ἀνατίθηται αὕτη ἑκάστοτε εἰς διαφόρους ἀνωτέρους προξενικοὺς ἢ διπλωματικοὺς ὑπαλλήλους. Ἀγνώστου ὄντος ἐκ τῶν προτέρων τοῦ Ἐπιθεωρητοῦ, ὑπάρχει ἐγγύησις μεγαλειτέρα περὶ αὐστηροτέρου καὶ δικαιοτέρου ἐλέγχου. Τουναντίον δὲ, θὰ ἐπαναληφθῶσι πάλιν ἄτοπα, διαδοθέντα ἄλλοτε, δημοσιευθέντα καὶ καταγγελθέντα, καὶ θὰ δείξωμεν, ὅτι τὰ παθήματα δὲν γίνονται ἡμῖν μαθήματα. Καὶ ταῦτα μὲν εἶχον νὰ εἴπω. Καὶ περὶ ἄλλων θὰ ἠγόρευον νῦν, ἀλλὰ βλέπων τὴν πλειονοψηφίαν τῆς Βουλῆς θέλουσαν ν’ ἀκολουθήσῃ τὴν πλειονοψηφίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπιφυλάσσομαι ἐν ἄλλῳ εὐθετωτέρῳ καιρῷ. Ὀφείλω ὅμως νὰ μὴ παρασιωπήσω, ὅτι ἐπείγει ἡ ἀνάγκη νέων ἄλλων νομοθετημάτων πρὸς διαρρύθμισιν τοῦ προξενικοῦ ἡμῶν Σώματος, ἀναλόγως καὶ ἀξίως τοῦ ὑψηλοῦ αὐτοῦ προορισμοῦ. Δέον ἐν ἰδιαιτέρᾳ ἱδρυτέᾳ προξενικῇ καὶ διπλωματικῇ Σχολῇ νὰ μορφῶνται οἱ εἰς τὸν προξενικὸν κλάδον εἰσελευσόμενοι, νὰ ἐκμανθάνωσι δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις τὴν Τουρκικὴν, Ἀλβανικὴν, Βουλγαρικὴν κλπ. Ὁ προξενικὸς ὑπάλληλος εἶναι ὁ ὀφθαλμὸς καὶ τὸ οὖς τοῦ ἀποστέλλοντος αὐτὸν Κράτους· ὁ ἀγνοῶν δὲ τὴν γλῶσσαν τοῦ ἐν ᾧ διατρίβει τόπου εἶναι ἄχρηστος, ἐνίοτε δὲ καὶ βλαπτικός· εἶναι κωφὸς, καίπερ ἀκούων, τυφλὸς, καίπερ βλέπων. Ἀλλὰ, καὶ παρ’ ὅλην ἔστω τὴν νομοθετικὴν ἀτέλειαν, ἔδει ὑπὸ διοικητικὴν ἔποψιν οἱ ἑκάστοτε ἰθύνοντες τὰς τύχας τοῦ ἔθνους, ἀποκρούοντες, ὅσον τὸ δυνατὸν, τὴν ἐπήρειαν τοῦ ἐπαράτου συγκεντρωτικοῦ συστήματος, νὰ διορίζωσι προξενικοὺς ὑπαλλήλους ἀληθεῖς ἐπιστήμονας, ἄνδρας πατριώτας, τοὺς ἀριστεῖς τῆς Ἑλληνικῆς κοινωνίας, καὶ πάλιν ἐκ τούτων νὰ ἐκλέγωσι τὸν κατάλληλον διὰ τὴν κατάλληλον θέσιν, ὡς λέγουσιν οἱ ἐπὶ πᾶσι πρακτικοὶ Ἄγγλοι (the right man in the right place). Διότι ἄλλοι ἀπαιτοῦνται διὰ τὴν Μακεδονίαν, ἄλλοι διὰ τὴν Ἤπειρον, ἄλλοι διὰ τὴν Μικρασίαν καὶ ἄλλοι δι’ ἄλλα μέρη. Ἂν δὲ ἡ Πολιτικὴ, τουτέστιν ἡ ἐπιστήμη τοῦ πῶς δέον εἶναι τὴν Πολιτείαν, διδάσκῃ δι’ ἑνὸς τῶν ἐξοχωτέρων αὐτῆς ἀντιπροσώπων (τοῦ Bluntschli), ὅτι, ὅσον Πολιτεία τις εὑρίσκεται ἐν ἀπειλουμένῃ θέσει ἢ ἐν καιρῷ τῆς ἀναγκαίας αὐτῇ αὐξήσεως, τόσον ἐπιβάλλεται ἔκτακτος ἀνάπτυξις τῶν διπλωματικῶν καὶ στρατιωτικῶν αὐτῆς δυνάμεων, τότε ἕκαστος ἐννοεῖ, ὁπόσον ἐπείγει ἡ μεταρρύθμισις, διοργάνωσις καὶ ἀνάπτυξις τόσον τῆς διπλωματικῆς καὶ προξενικῆς ἡμῶν ὑπηρεσίας, ὅσον καὶ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ ναυτικοῦ. Κατανοοῦντες δὲ τὸ καθῆκον ἡμῶν, τὸ ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς Ἐπιστήμης καὶ τῆς Ἱστορίας, ἂς πράττωμεν ἄξια τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους, ὡς κυβερνῆται, καὶ ἂς βουλευώμεθα ὡς ἀντιπρόσωποι.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–9 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§279ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πεταλᾶ (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει).

§280ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Πεταλᾶ (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 13 (ἀναγινώσκεται).

§281Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ παρακαλῶ νὰ προστεθῇ τελευταῖον ἐδάφιον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Τὰ καθήκοντα τῶν διερμηνέων κανονισθήσονται διὰ Β. Διατάγματος.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 13 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 14, ὡς ἔχει).

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 15 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Στράτου (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§283Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ τὴν ἑξῆς τροπολογίαν ἐν τῷ δευτέρῳ ἐδαφίῳ. Ἀντὶ «τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ παρόντος νόμου (33 τοῦ ΧΝϚʹ)» νὰ τεθῇ μόνον «τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ παρόντος νόμου».

§284Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα, τὴν ἀποδέχομαι.

§285Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Ἐπίσης εἰς τὸ τελευταῖον ἐδάφιον, στίχ. βʹ, ἔνθα λέγει «ὡς πρῶτος διερμηνεὺς», παρέλκει ἡ λέξις «πρῶτος».

§286Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα· ἂς ἀπαλειφθῇ.

§287ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 15, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§288Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου τούτου παρακαλῶ νὰ προστεθῇ τελευταῖον ἐδάφιον, ὡς ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται, ὁσάκις ἤθελε κριθῇ ἀναγκαῖον, ἡ διὰ Β. Διατάγματος, προκαλουμένου μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, σύστασις θέσεων Γραμματέων Προξενείων ἢ Γενικῶν Προξενείων, πλὴν τῶν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ ὁριζομένων. Εἰς τὰς θέσεις ταύτας, ὧν ὁ ἀριθμὸς κατ’ ἀνώτατον ὅρον ὁρίζεται εἰς πέντε, διορίζονται ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ τῆς ξηρᾶς ἢ τῆς θαλάσσης, οἵτινες πλὴν τοῦ μισθοῦ τοῦ στρατιωτικοῦ ἢ ναυτικοῦ βαθμοῦ των λαμβάνουσιν ἐκ τοῦ Κεφαλαίου τῶν ἐκτάκτων ἀποστολῶν τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν μηνιαῖον ἐπίδομα φράγκων χρυσῶν 300. Αἱ οὕτω συσταθεῖσαι θέσεις καταργοῦνται καθ’ ὃν τρόπον συνιστῶνται. Ὁ διορισμὸς ἢ ἡ ἀνάκλησις τῶν Γραμματέων τούτων γίνεται διὰ Β. Διατάγματος, ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργοῦ, μετὰ προηγουμένην πρὸς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν συνεννόησιν.»

§289Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω νὰ κάμω ἐπὶ τῆς τροπολογίας. Δὲν γνωρίζω ἂν συμφέρει νὰ γείνῃ τοιαύτη προσθήκη εἰς τὸν νόμον, ὅτε τὸ ζήτημα τῶν Προξενικῶν συμβάσεων εἶναι ἐκκρεμές. Δηλαδὴ νὰ δημιουργήσωμεν θέσεις διὰ στρατιωτικούς. Ἔχομεν καιρὸν νὰ κάμωμεν τοιαύτην προσθήκην. Νομίζω ὅτι σήμερον δὲν συμφέρει.

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 16 ὑπάρχουσι τροπολογίαι τῶν βουλευτῶν κ. κ. Πεταλᾶ, Στράτου καὶ Ζάππα. (Ἀναγινώσκονται, χωριστὰ ἑκάστη, αἱ τροπολογίαι αὗται καὶ ἀπορρίπτονται δι’ ἀναστάσεως).

§291ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 16 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν προταθείσης προσθήκης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 17 (ἀναγινώσκεται).

§292Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ διασαφηνίσῃ τὸ ἄρθρον 17· ἂν ἡ διάταξις αὐτοῦ «ὁ γραμματεὺς ἢ ὁ τμηματάρχης βʹ τάξεως κλπ. δύνανται νὰ διορισθῶσιν εἰς θέσιν... καθ’ ἕνα βαθμὸν ἀνωτέραν ἧς κατεῖχον κλπ.» εἶναι δυνητικὴ ἢ ὑποχρεωτική.

§293Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἡ παλαιὰ διάταξις ἀπῄτει δύο ἐτῶν ὑπηρεσίαν, ἐνῷ διὰ τῆς νέας διατάξεως δύναται ἀμέσως νὰ προβιβασθῇ. Ἡ διάταξις εἶναι δυνητική.

§294Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν ἐν τῷ ἕκτῳ στίχῳ λέξιν «δικαστικῶν» παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «ἀλλά».

§295Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πολὺ καλά· ἂς προστεθῇ.

§296ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 17, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 18 (ἀναγινώσκεται).

§297Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ διαγραφῶσιν αἱ μετὰ τὴν ἐν τῷ ὀγδόῳ στίχῳ λέξιν «ὑποπροξένου» λέξεις μέχρι τέλους τοῦ ἄρθρου, ἀντ’ αὐτῶν δὲ νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «ἂν μὲν ἔχῃ τὰ ὑπὸ στοιχεῖον Αʹ τοῦ ἄρθρου 12 τοῦ παρόντος νόμου ὁριζόμενα προσόντα μετὰ διετῆ πραγματικὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν, ἂν δὲ τὰ ὑπὸ στοιχεῖον Βʹ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου, μετὰ τετραετῆ πραγματικὴν προξενικὴν ὑπηρεσίαν. «Οἱ μετὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου εἰσερχόμενοι εἰς τὴν ὑπηρεσίαν δὲν δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν εἰς θέσιν γραμματέως Γεν. Προξενείου ἢ γραμματέως τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας ἢ ὑποπροξένου, ἂν δὲν γινώσκωσι νὰ λαλῶσι καὶ γράφωσι τὴν Τουρκικήν. Ἡ γνῶσις τῆς Τουρκικῆς ἀποδεικνύεται διὰ δοκιμασίας κατὰ τὰ διὰ Β. Διατάγματος ὁρισθησόμενα.»

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 18, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 19 (ἀναγινώσκεται).

§299Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ προστεθῶσι τὰ ἑξῆς: «ἂν γινώσκωσι νὰ λαλῶσι καὶ γράφωσι τὴν Γαλλικήν, μετὰ προηγουμένην εἰς αὐτὴν δοκιμασίαν κατὰ τὰ περὶ τούτου διὰ Β. Διατάγματος ἐφάπαξ ὁρισθησόμενα. Οἱ κατὰ τὴν δημοσίευσιν τοῦ παρόντος νόμου συμπληρώσαντες δεκαπενταετίαν ἐν τῇ θέσει ὑποπροξένου δὲν ὑπάγονται εἰς τὴν περὶ γνώσεως τῆς Γαλλικῆς ἀνωτέρω διάταξιν.»

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 19, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 20 (ἀναγινώσκεται).

§301Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ προτελευταίῳ ἐδαφίῳ, ἀντὶ «ἢ προξένου αʹ καὶ βʹ τάξεως» νὰ τεθῇ μόνον «ἢ προξένου αʹ τάξεως.»

§302ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 20, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 21 (ἀναγινώσκεται).

§303Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§304Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. ἐκ Μεγαρίδος συναδέλφου, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο δέον νὰ μείνῃ ὡς ἔχει, μὴ τροποποιούμενον, διότι, ὡς ὀρθῶς παρετήρησεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, θέλουσι προκύψει ἀδικίαι εἰς πολλοὺς ἀρχαίους καὶ δεδοκιμασμένους ὑπαλλήλους, χάριν προσωπικῆς ἱκανοποιήσεως ὑπαλλήλου ἐν τῇ κεντρικῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπηρετοῦντος. Ἡ ὥρα εἶναι προκεχωρημένη, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ παρατείνω τὴν συζήτησιν διὰ μακρῶν, ἀναπτύσσων θέμα, ὅπερ λίαν σαφῶς ἐξέθεσεν ὁ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσας· ἀλλὰ δὲν δύναμαι νὰ μὴ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι διὰ τῆς τροποποιήσεως ταύτης, ἐκτὸς τῆς ἀδικίας, ἥτις πρόκειται νὰ γείνῃ εἰς τοὺς ἀναφερθέντας ὑπαλλήλους, θὰ ἐπακολουθήσῃ καὶ παραλυσία τις ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ θέλει γείνῃ ἀφορμὴ νὰ προαχθῶσιν ὑπάλληλοι, εἰσελθόντες εἰς τὴν ὑπηρεσίαν οὐχὶ διὰ διαγωνισμοῦ, ἀλλὰ διὰ τῆς βακουφικῆς ἐπιτροπῆς ἢ καὶ ἄλλης τινὸς ἐπιτροπῆς ἢ μεθόδου, ἥτις δὲν ἀπῄτει προσόντα. Ἡ προσθήκη αὕτη εἶναι ὄντως προσωπικὴ, καὶ ὡς τοιαύτην τὴν ἀποκρούω πάσῃ δυνάμει· διότι, ὅταν ἐν τοῖς νόμοις εἰσδύσωσι διατάξεις παραβλάπτουσαι δικαιώματα τρίτων πρὸς ὄφελος ὡρισμένων προσώπων, τότε οἱ νόμοι οὗτοι δὲν συντελοῦσιν εἰς τὴν παγίωσιν τακτικῆς καὶ ἐρρύθμου ὑπηρεσίας. Ἀγορεύων προχθὲς, κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ὑπεστήριξα τὴν τήρησιν τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀντιτιθέμενος εἰς τὴν γνώμην τοῦ κ. Σκουζὲ, ζητήσαντος τὴν διαγραφὴν αὐτοῦ· ἀνέπτυξα δὲ καὶ τοὺς λόγους. Διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου προήγετο ἀδικηθεὶς, διακρινόμενος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὑπάλληλος, οὐδεὶς δὲ, οὔτε ἐκ τῶν ὁμοιοβαθμίων του, οὔτε ἐκ τῶν ἀνωτέρων του, ἠδικεῖτο ἐκ τούτου· ἀλλὰ διὰ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου ἠκούσατε ποῖαι ἀδικίαι θὰ προκύψωσι. Προκειμένου λοιπὸν νὰ ἀδικηθῶσι τοσοῦτοι ὑπάλληλοι, προτιμῶ νὰ διαγραφῇ ἐξ ὁλοκλήρου τὸ ἄρθρον, καὶ ἂς ἀδικηθῇ ὁ ὑπάλληλος, περὶ οὗ δὶς ἔφερα τὸν λόγον, καὶ οὗτινος τὴν ἱκανότητα πάντες ἀναγνωρίζουσι· διότι εἶναι πολὺ προτιμότερον νὰ ἐξακολουθῇ ἀδικούμενος εἷς ἢ νὰ ἀδικηθῇ τάξις ὁλόκληρος ὑπαλλήλων. Προτείνω ὅθεν τὴν διαγραφὴν τοῦ ἄρθρου 21. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 21, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 22 καὶ 23 ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§305ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 24 (ἀναγινώσκεται).

§306Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἐν τῷ ἄρθρῳ 24 προστεθῇ τελευταῖον ἐδάφιον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Οἱ μετὰ τὴν ἰσχὺν τοῦ ΧΝϚʹ νόμου διατηρηθέντες ἐπὶ δωδεκαετίαν εἰς ἔμμισθον προξενικὴν ὑπηρεσίαν, μὴ ἀπολυθέντες δὲ διά τινα τῶν ἐν τῷ ἄρθρῳ 60 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου διαλαμβανομένων λόγων, ἢ μὴ ἀπομακρυθέντες τῆς ὑπηρεσίας κατόπιν ἐκθέσεως ἐπιθεωρητοῦ, δύνανται νὰ καταβάλωσιν εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον τὰς διὰ τὴν προηγουμένην ἄμισθον αὑτῶν ὑπηρεσίαν μὴ καταβληθείσας ἐμπροθέσμως κατὰ τὸ ἄρθρον 18 § 2 τοῦ ΧΝΒʹ νόμου κρατήσεις, λογιζομένης καὶ τῆς ὑπηρεσίας ταύτης συνταξίμου.» Ἡ διάταξις αὕτη περιέχεται εἰς ἕτερον νομοσχέδιον, ἀναγεγραμμένον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, φρονῶ ὅμως, ὅτι ἔχει λίαν τὸν τόπον της ἐνταῦθα, καὶ παρακαλῶ νὰ προστεθῇ.

§307Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα.

§308ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 24 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Λομβάρδου προταθείσης προσθήκης παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 25 (ἀναγινώσκεται). Ἐνταῦθα ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Ἀλεξ. Κανάρη, νὰ προστεθῇ ἐν τέλει τοῦ βʹ ἐδαφίου: «καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες ὡς ἄμισθοι.»

§309Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω τροπολογίαν εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον.

§310ΧΡ. ΔΑΡΑΛΕΞΗΣ. Καὶ ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ τροπολογία μου, καθ’ ἣν «καὶ ὁ ἔχων δεκαετῆ συνεχῆ ἄμισθον ὑπηρεσίαν γενικοῦ προξένου, προξένου, ὑποπροξένου ἢ προξενικοῦ πράκτορος» δύναται νὰ διορισθῇ εἰς ἄμισθον προξενικὴν ὑπηρεσίαν.

§311Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§312Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νομίζω ὅτι πρὸς ἀποφυγὴν σκανδάλων, τὰ ὁποῖα ἀναγκαίως θὰ προκύψωσι διὰ τοῦ διορισμοῦ ἡμεδαπῶν ἐγκατεστημένων εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα καὶ οὐδὲν προσὸν κεκτημένων, εἶναι προτιμότερον νὰ διορίζωνται εἰς τὰς ἀμίσθους ταύτας θέσεις νέοι ἔχοντες δίπλωμα Πανεπιστημίου καὶ οἱ ὑπηρετήσαντες ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν εἰς ἄμισθα Προξενεῖα. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ παραδεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθοτάτη.

§313Γ. ΡΩΜΑΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν τροπολογίαν ταύτην.

§314Ν. ΔΑΟΥΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τινας τῶν τροπολογιῶν τούτων, διότι ὅλοι οἱ προξενικοὶ νόμοι καὶ ὅλαι αἱ μεταρρυθμίσεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται πάντοτε εἰς τὰ διάφορα ἄρθρα αὐτῶν, περιλαμβάνουσι τὴν διάταξιν, ὅτι οἱ ὑπηρετήσαντες εἴτε ὡς ἄμισθοι εἴτε ὡς ἔμμισθοι προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἐπὶ δεκαετίαν δύνανται νὰ διορισθῶσι μετὰ τὴν μεταρρύθμισιν τῶν νόμων. Ὁ προξενικὸς νόμος πάντοτε προβλέπει περὶ αὐτοῦ, ὁσάκις γίνωνται μεταρρυθμίσεις.

§315ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχομεν τὰς τροπολογίας τῶν κ. κ. Χατζηπέτρου καὶ Σκουζὲ (ἡ ὁποία περιέλαβε καὶ τὴν τοῦ κ. Καπετανάκη), τοῦ κ. Δαραλέξη, τοῦ κ. Γ. Ρώμα, τοῦ κυρίου Δαούτη καὶ τοῦ κ. Γ. Ἀναστασοπούλου...

§316Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγώ, κύριε Πρόεδρε, παραιτοῦμαι τῆς ἰδικῆς μου.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ τροπολογίαι αὗται, ἐξαιρουμένης τῆς τοῦ κ. Γ. Ἀναστασοπούλου, ἣν ὁ κ. Βουλευτὴς ἀποσύρει, νομίζω, ὅτι δύνανται νὰ συμπτυχθῶσιν εἰς μίαν, τὴν ἑξῆς: «... δʹ) Ὁ ἡμεδαπὸς ὁ διατελέσας ἐπὶ δεκαετίαν εἰς ἄμισθον προξενικὴν ὑπηρεσίαν ἐπὶ βαθμῷ Ὑπουργικοῦ γραμματέως αʹ τάξεως, ἢ ὁ ἐπὶ διετίαν ὑπηρετήσας, ὡς τοιοῦτος, φέρων δίπλωμα καὶ ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν ταύτην παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§318Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Οἱ νῦν ἐν ὑπηρεσίᾳ διατελοῦντες ἄμισθοι πρόξενοι, ὑποπρόξενοι κλπ. καὶ μὴ ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου τούτου ὁριζόμενα προσόντα θ’ ἀπολυθῶσιν;

§319Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὄχι.

§320Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔδωκε τὴν ἐξήγησιν, ὅτι οἱ νῦν διωρισμένοι ἄμισθοι προξενικοὶ ὑπάλληλοι δὲν θ’ ἀπολυθῶσιν. Ἑπομένως προνοεῖ ὁ νόμος περὶ τοῦ μέλλοντος αὐτῶν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι εἶναι διωρισμένοι καὶ θὰ διατηρηθῶσι. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἀναγραφῇ ἡ δήλωσις αὕτη τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐν τοῖς πρακτικοῖς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 25 ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 26, 27 καὶ 28 ἄνευ ἀντιρρήσεως.

§321ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 29 (ἀναγινώσκεται).

§322Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ Προξενεῖον Μανσούρας παρακαλῶ νὰ μετατεθῇ εἰς τὴν τάξιν τῶν Ὑποπροξενείων, νὰ ἐλαττωθῇ δ’ οὕτω ὁ ἀριθμὸς τῶν Προξενείων ἀπὸ 26 εἰς 25. Ἀντὶ δὲ Ὑποπροξενείου «ἐν Νικομηδείᾳ» νὰ τεθῇ «ἐν Καλλιπόλει», διότι οὕτως ἐθεώρησε καλλίτερον ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβεία. Νὰ προστεθῇ δὲ Ὑποπροξενεῖον καὶ ἐν Βερροίᾳ.

§323ΑΠ. ΖΑΠΠΑΣ. Νὰ γείνῃ Ὑποπροξενεῖον καὶ ἐν Ἁγίοις Σαράντα.

§324ΡΩΜΑΝΟΣ. Μάλιστα. Οὕτω δὲ ὁ ἀριθμὸς τῶν Ὑποπροξενείων ἀπὸ 28 ν’ ἀναβιβασθῇ εἰς 31.

§325ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά.

§326Θ. ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ὑπῆρχε Γενικὸν Προξενεῖον ἐν Ἱεροσολύμοις καὶ προήχθη εἰς τοιοῦτον τὸ τῆς Βηρυτοῦ, κατὰ μείζονα λόγον δέον νὰ προαχθῇ τὸ Προξενεῖον Μοναστηρίου, ὅπου ὑπάρχει ἰδιαίτερον Βιλαέτιον καὶ ἔνθα ἑδρεύουσι διοικητικαὶ καὶ στρατιωτικαὶ ἀρχαί. Νομίζω ἐπίσης, ὅτι καὶ τὸ Προξενεῖον Λάρνακος ἔπρεπε νὰ προαχθῇ εἰς Γενικόν, ἀφ’ ὅτου ἡ Κύπρος περιῆλθεν εἰς τὴν κυριότητα τῆς Ἀγγλίας.

§327Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡς πρὸς τὸ Προξενεῖον Μοναστηρίου, δὲν νομίζω τοῦτο ὀρθόν, διότι ἔχομεν πλησίον ἄλλο Γενικὸν Προξενεῖον. Καὶ ὡς πρὸς τὴν Λάρνακα, ἐπίσης δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ γείνῃ μεταβολή.

§328Γ. ΦΙΚΙΩΡΗΣ. Τὸ Προξενεῖον Μελίτης δὲν νομίζετε ὀρθὸν νὰ γείνῃ ἔμμισθον, ἀφοῦ ἔχει εἰσπράξεις 8–9 χιλιάδων δραχμῶν ἐτησίως;

§329Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὅταν γείνῃ ἐπιθεώρησις καὶ πεισθῶ περὶ τῆς αὐξήσεως τῶν εἰσπράξεων αὐτοῦ, θὰ προβῶ εἰς τοῦτο.

§330ΔΑΟΥΤΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ Γενικὸν Προξενεῖον Κετίγνης, δὲν νομίζετε ὅτι περιττεύει σήμερον, ὅτε συνιστᾶται Γενικὸν Προξενεῖον ἐν Σκόδρᾳ; Νομίζω ὅτι ὡς ἐκ τῆς ἀποστάσεως θὰ ἐκπληροῖ κάλλιον τὸν προορισμόν του Προξενεῖον ἐν Σκόδρᾳ παρὰ ἐν Κετίγνῃ.

§331ΡΩΜΑΝΟΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον.

§332ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Εἶχε προτείνει ἡ ἐπιτροπὴ νὰ γείνῃ ἔμμισθον τὸ Προξενεῖον τῆς Ἀμβέρσης.

§333Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Αἱ εἰσπράξεις τοῦ Προξενείου Ἀμβέρσης δὲν ἐπαρκοῦν εἰς τὰς δαπάνας ἱδρύσεως ἐμμίσθου Προξενείου.

§334ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 29, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 30–33, ὡς ἔχουσι).

§335ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 34 (ἀναγινώσκεται).

§336Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ Γενικῷ Προξενείῳ Σμύρνης ὁ ἀριθμὸς τῶν γραφέων ἀπὸ τεσσάρων νὰ ἐλαττωθῇ εἰς τρεῖς, νὰ προστεθῇ δὲ εἷς ἔτι δεύτερος διερμηνεύς, ἤτοι ἀντὶ ἑνὸς νὰ γείνουν δύο Βʹ διερμηνεῖς. Αὔξησις δαπάνης δὲν θὰ ἐπέλθῃ, διότι ἡ μισθοδοσία τοῦ γραφέως καὶ τοῦ Βʹ διερμηνέως εἶναι ἡ αὐτή. Νὰ αὐξηθῇ δὲ ὁ μηνιαῖος μισθὸς τοῦ γραφέως τοῦ Γεν. Προξενείου Τεργέστης ἀπὸ 150 εἰς 200 δραχμάς, ἀφοῦ ὅλοι οἱ γραφεῖς τῶν Γενικῶν Προξενείων μισθοδοτοῦνται πρὸς 200 δραχμάς. Ἐπίσης νὰ αὐξηθῶσιν οἱ μισθοὶ τοῦ κλητῆρος τοῦ ἐν Σόφιᾳ Γεν. Προξενείου, τῶν καβάσηδων τῶν ἐν Σκόδρᾳ καὶ Σέρραις Προξενείων καὶ τοῦ κλητῆρος τοῦ ἐν Σάμῳ Προξενείου ἀπὸ 60 εἰς 80 δραχμὰς κατὰ μῆνα.

§337ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἡ μισθοδοσία καὶ τὰ γραφικὰ ἔξοδα τοῦ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ Πολιτικοῦ Πράκτορος, καθ’ ἃ ἰδίοις ὄμμασιν ἀντελήφθην, δὲν εἶναι ἐπαρκῆ, καὶ διὰ τοῦτο καλὸν εἶναι νὰ αὐξηθῶσι.

§338ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν δύναται Βουλευτὴς νὰ προτείνῃ αὔξησιν δαπάνης. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 34, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 35–43, ὡς ἔχουσι).

§339ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 44 (ἀναγινώσκεται).

§340Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τέλει τοῦ πρώτου ἐδαφίου νὰ προστεθῇ: «καὶ ὑπογράφει κατ’ ἐντολὴν αὐτοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 44, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 45, ὡς ἔχει).

§341ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 46 (ἀναγινώσκεται).

§342ΜΠΑΣΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ, ὅπως ἡ ἑβδόμη παράγραφος τοῦ ἄρθρου 46 τροποποιηθῇ οὕτως, ὥστε εἰς μὲν τὸ αʹ ἐδάφιον, «ἐπὶ πλοίων ἱστιοφόρων», τὰ ἀπὸ 201 τόννων καὶ ἄνω πλοῖα νὰ πληρόνωσι πάγιον τέλος ἐκ δραχμῶν 100, εἰς τὸ βʹ ἐδάφιον, «ἐπὶ ἀτμοπλοίων», τὰ ἀπὸ χιλίων τόννων καὶ ἄνω ἀτμόπλοια νὰ πληρόνωσιν ἐπίσης πάγιον τέλος δραχ. 1000.

§343Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα.

§344ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 46, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 47 καὶ 48, ὡς ἔχουσι). Ἄρθρον 49 (ἀναγινώσκεται).

§345ΜΠΑΣΙΑΣ. Καὶ ἐνταῦθα παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ νὰ διαγραφῇ ἡ πέμπτη παράγραφος: «Εἰς τοὺς ἀνωτέρω ἀριθμοὺς κλπ.», νὰ προστεθῇ δὲ εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου ἡ ἑξῆς: «Κατ’ ἐξαίρεσιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου τούτου ἐπιτρέπεται ἡ ὑπὲρ Ἑλλήνων ἐργατῶν θαλάσσης, φερόντων φυλλάδια ἢ ἐγγεγραμμένων ἐν τοῖς ναυτολογίοις, δωρεὰν ἔκδοσις καὶ ἐπιθεώρησις διαβατηρίων, ἐν οἷς δέον ν’ ἀναφέρηται ὁ ἀριθμὸς τοῦ φυλλαδίου ἢ ναυτολογίου καὶ ἡ ἐκδοῦσα τοῦτο λιμενικὴ ἀρχή.»

§346Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 49, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 50–53, ὡς ἔχουσι).

§347ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 54. (ἀναγινώσκεται).

§348Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὸ ἄρθρον τοῦτο παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς: «Τὸ γʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 235 τοῦ ΧΝϚʹ, νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ᾼϠΟΕ, μεταρρυθμίζεται ὡς ἑξῆς, προστιθεμένου ἐν τῷ ἄρθρῳ καὶ τετάρτου ἐδαφίου: Ἐντὸς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ἑκάστου ἔτους οἱ ἀνωτέρω προξενικοὶ ὑπάλληλοι ἐγγράφουσιν, ἐπὶ ποινῇ προστίμου 50–200 δραχμῶν, κατατάσσοντες εἰς μίαν τῶν ἐν τῷ προηγουμένῳ ἄρθρῳ ὁριζομένων ἑπτὰ τάξεων, τοὺς μὴ συμπεριληφθέντας ἐν τῷ ἀρχικῷ καταλόγῳ καὶ τοὺς κατὰ τὸ διάστημα τοῦ ἔτους ἐγκατασταθέντας ἐν τῇ περιφερείᾳ αὐτῶν καὶ ὀφείλοντας κατὰ τὸ αὐτὸ ἄρθρον νὰ πληρόνωσιν ἐτησίως τέλος διαμονῆς. Κατὰ τὸ πρῶτον ἔτος καὶ ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ παρόντος νόμου αἱ ἐν Αἰγύπτῳ προξενικαὶ ἀρχαὶ ὀφείλουσι ν’ ἀναθεωρήσωσι, συμφώνως πρὸς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 53 αὐτοῦ, συμπράξει τῆς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς, τοὺς καταρτισθέντας ἤδη καταλόγους, τηρουμένων πασῶν τῶν διατυπώσεων τῶν ἄρθρων 236 τοῦ ΧΝϚʹ νόμου καὶ 237 τοῦ αὐτοῦ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ ᾼϠΟΕ». Μετὰ παρέλευσιν πέντε ἡμερῶν ἀπὸ τοῦ πέρατος τῶν ἐργασιῶν τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτε ὁ ἀναθεωρηθεὶς κατάλογος καθίσταται ὁριστικὸς, ὀφείλουσι νὰ ἐκδώσωσιν ἢ συμπληρώσωσιν ἐντὸς εἴκοσιν ἡμερῶν πάντα τὰ διαμονητήρια τῶν ἐν αὐτῷ ἐγγεγραμμένων Ἑλλήνων.»

§349ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 54, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 55 (ἀναγινώσκεται).

§350Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐν τῷ προτελευταίῳ στίχῳ τοῦ ἄρθρου τούτου, μετὰ τὰς λέξεις «10%», παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις «μετὰ τὴν τακτικὴν ἐκκαθάρισιν.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 55, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 56, ὡς ἔχει).

§351ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 57 (ἀναγινώσκεται).

§352Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ δεχθῇ νὰ ἐξαιρεθῶσιν ἀπὸ τῶν προξενικῶν τελῶν τὰ πλοῖα, τὰ ἐκτελοῦντα τακτικοὺς πλόας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καθ’ ἑβδομάδα. Διατυπῶ τὴν τροπολογίαν μου ὡς ἑξῆς. Νὰ προστεθῶσι μετὰ τὴν ἐν τῷ ἕκτῳ στίχῳ λέξιν «Κράτους» αἱ λέξεις «δι’ ἑβδομαδιαίου ἢ δεκαπενθημέρου τακτικοῦ δρομολογίου», νὰ διαγραφῶσι δὲ πᾶσαι αἱ ἐφεξῆς λέξεις μέχρι τέλους τοῦ ἄρθρου.

§353Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἡ τροπολογία αὕτη σκοπεῖ τὴν ἐμψύχωσιν τῆς ἀτμήρους ναυτιλίας, περὶ ἧς ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἔδωκεν ὑπόσχεσιν ὅτι σκέπτεται, εἶμαι συμφωνότατος. Καὶ διὰ τοῦτο προτείνω νὰ τεθῇ: «τὰ ἀτμόπλοια τὰ Ἑλληνικὰ, ὅσα δυνάμει συμβάσεως κλπ.», διότι ἄλλως δὲν πρόκειται νὰ προστατευθῶσιν αἱ Ἑλληνικαὶ, ἀλλ’ ἄλλαι ἑταιρεῖαι.

§354ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως μόνον περὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἀτμοπλοίων πρόκειται.

§355Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ πρόξενοι ἡμῶν μόνον μὲ Ἑλληνικὰ πλοῖα ἔχουσι νὰ κάμωσιν, ὄχι μὲ ξένα.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 57, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Παπαμιχαλοπούλου, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 58 καὶ 59, ὡς ἔχουσι.

§357ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 60 (ἀναγινώσκεται).

§358Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπ’ αὐτοῦ ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν τὰς ὑπό τινων τῶν κ. Βουλευτῶν ὑποβληθείσας διαφόρους τροπολογίας, καὶ ἐτροποποίησα τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς: «Χηρευουσῶν θέσεων ὑποπροξένων, μὴ ὑπαρχόντων δ’ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπαλλήλων κεκτημένων τὰ διὰ τὰς θέσεις ταύτας προσόντα, δύνανται ἐντὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου νὰ διορισθῶσιν ὡς Γραμματεῖς Προξενείων, διευθύνοντες Ὑποπροξενεῖα: αʹ) Οἱ ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ προξενικοῦ νόμου προσόντα τῆς θέσεως Γραμματέως Προξενείου. βʹ) Οἱ κεκτημένοι δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τῆς Νομικῆς τοῦ Ἐθνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου καὶ ἀσκήσαντες τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐπὶ διετίαν, ἢ οἱ ὑπηρετήσαντες ὡς γραφεῖς Γενικῶν Προξενείων ἢ Προξενείων ἐπὶ πενταετίαν καὶ φέροντες δίπλωμα διδάκτορος ἢ προλύτου τοῦ Ἐθνικοῦ ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς Πανεπιστημίου, ἐν ἀμφοτέραις δὲ ταῖς ἄνω περιπτώσεσιν, ἂν πρωτεύσωσιν ἐν διαγωνισμῷ, οὗ τὰς λεπτομερείας θέλει ὁρίσει ἐφάπαξ Β. Διάταγμα. Οἱ παρουσιαζόμενοι, ὅπως διαγωνισθῶσιν, ὑποχρεοῦνται νὰ καταβάλωσιν ἕκαστος δι’ ἐξέταστρα δραχ. 100. γʹ) Οἱ ἔχοντες ὀκταετῆ ὑπηρεσίαν ὡς γραφεῖς Γενικοῦ Προξενείου ἢ τοῦ Προξενικοῦ Γραφείου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Πρεσβείας, φέροντες δίπλωμα διδάκτορος Νομικῆς καὶ γινώσκοντες νὰ λαλῶσι καὶ γράφωσι τὴν Γαλλικὴν, μετὰ προηγουμένην εἰς αὐτὴν δοκιμασίαν, κατὰ τὰ περὶ τούτου διὰ Β. Διατάγματος ἐφάπαξ ὁρισθησόμενα. Οἱ κατὰ τὰς ἀνωτέρω διατάξεις διοριζόμενοι λαμβάνουσι πλὴν τοῦ μισθοῦ τοῦ βαθμοῦ των, ἤτοι Ὑπουργικοῦ Γραμματέως Βʹ τάξεως, καὶ ἐπιχορήγησιν δραχ. 210 κατὰ μῆνα, καὶ προάγονται κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 18 τοῦ παρόντος νόμου, ἂν διὰ διαγωνισμοῦ εἰσῆλθον εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Ἄλλως προάγονται μόνον μέχρι τοῦ βαθμοῦ τοῦ ὑποπροξένου μετὰ τετραετῆ εὐδόκιμον ὑπηρεσίαν.»

§359Δ. ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ συντάμῃ τὸν χρόνον τῆς πενταετίας διὰ τοὺς γραφεῖς.

§360ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὄχι.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 60, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 61. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν, ὡς ἔχει). Ἄρθρον 62.

§362Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὡς ἄρθρον 62 παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς: «Διὰ Β. Διατάγματος, προκληθησομένου ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, κανονισθήσονται τὰ τῆς βεβαιώσεως καὶ ἐξοφλήσεως τῶν ἐκ προξενικῶν τελῶν εἰσπράξεων καὶ τὰ τῆς ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμίου ἐξοφλήσεως τῶν διὰ τὰς ἀποδοχὰς τῶν διπλωματικῶν καὶ προξενικῶν ὑπαλλήλων ἐκδιδομένων χρηματικῶν ἐνταλμάτων. Τὰ ἐντάλματα ταῦτα ἐκδίδονται ἐπ’ ὀνόματι τῶν δικαιούχων, ἐκτὸς ἂν οὗτοι δηλώσωσιν ἐγγράφως ἐντὸς τριμηνίας ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως τοῦ ἀνωτέρω διατάγματος, ὅτι προτιμῶσι τὴν ἔκδοσιν αὐτῶν ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κεντρικοῦ Ταμίου. Ἐν τῇ τελευταίᾳ ταύτῃ περιπτώσει εἰς τὸ ἐπ’ ὀνόματι τοῦ Κεντρικοῦ Ταμίου ἐκδιδόμενον ἔνταλμα προσαρτᾶται ὀνομαστικὴ κατάστασις τῶν δικαιούχων, ὁ δὲ Κεντρικὸς Ταμίας ὀφείλει ἐντὸς 15 τὸ πολὺ ἡμερῶν, ἀφ’ ἧς ἔλαβε τὸ ἔνταλμα, ν’ ἀποστέλλῃ ἑκάστῳ τῶν δικαιούχων δι’ ἐπιταγῶν ὄψεως τὸ ἀνῆκον ἑκάστῳ εἰς χρυσὸν ποσόν. Λόγῳ τῆς εὐθύνης, τῶν ταχυδρομικῶν δαπανῶν καὶ τῆς ἀποζημιώσεως τῶν προσληφθησομένων ἐπὶ τούτῳ ὑπ’ αὐτοῦ ἐκτάκτων ὑπαλλήλων, χορηγεῖται ὑπὸ τῶν δικαιούχων τῷ Κεντρικῷ Ταμίᾳ ἓν ἐπὶ τοῖς ἑκατὸν ἐπὶ τῶν ὑπ’ αὐτοῦ πληρονομένων ἀποδοχῶν.»

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νέον ἄρθρον 62, ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§364Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐπίσης ὡς ἄρθρον 63 παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς: «Αἱ ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1900 ἀναγραφόμεναι πιστώσεις μεταρρυθμίζονται καὶ συμπληροῦνται, ἐφ’ ὅσον ὑφίσταται ἀνάγκη πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου τούτου, διὰ Β. Διαταγμάτων, προκαλουμένων ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν.»

§365ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νέον ἄρθρον 63, ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ ἄρθρα 62 καὶ 63 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνουσιν ἤδη τὴν τάξιν ἄρθρων 64 καὶ 65. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρα 64 καὶ 65, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§366ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τακτοποιήσεως τῆς πληρωμῆς τοῦ ἐκ τοῦ κτήματος Σοφάδων χρέους τῶν ὑπὸ τῆς Ἑλένης Γ. Ζαρίφη εἰς τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ἐκχωρηθέντων ὀφειλετῶν αὐτῆς...

§367ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἀσέβεια πλέον πρὸς τὴν Βουλήν!

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διατὶ εἶναι ἀσέβεια; Πρόκειται περὶ νομοσχεδίων ἐντελῶς ὑπηρεσιακῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§369Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὸ τέλος τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ἀφιεμένων αὐτοῖς τῶν ἀπὸ 1 Ἰανουαρίου 1897 ὀφειλομένων τόκων.»

§370ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§371Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐν στίχῳ τετάρτῳ τῆς δευτέρας παραγράφου, μετὰ τὸν ἀριθμὸν «1871» παρακαλῶ νὰ προστεθῶσιν αἱ λέξεις: «ὡς ἐτροποποιήθη οὗτος διὰ μεταγενεστέρων νόμων.»

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 3...

§373Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 3 παρακαλῶ ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τοῦ ἑξῆς: «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα τὰς μετὰ τὴν κατ’ ἔτος χιλιόλιτρον συνδρομὴν πρὸς συντήρησιν τῶν Διδασκαλείων ὑπολειπομένας ἐκ τοῦ χρέους τούτου εἰσπράξεις διαθέτῃ προμηθευόμενος ἴσου ποσοῦ χρεώγραφα τῶν εἰς χρυσὸν ἐθνικῶν δανείων, ἢ καταθέτῃ παρὰ τινι τῶν Τραπεζῶν ἐπὶ ἐντόκῳ καταθέσει, ὅπως ἐκ τῶν τόκων τῶν χρεωγράφων ἢ τῶν καταθέσεων πληρόνηται ἡ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον ἐτησία δαπάνη.»

§374ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νέον ἄρθρον 3, ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπαγωγῆς τῶν ἐν Κερκύρᾳ ἁλικῶν εἰς τὸ μονοπώλιον τοῦ Κράτους.

§375ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν θὰ γείνῃ αὐτό! Θὰ μείνῃ.

§376ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διὰ ποῖον λόγον;

§377ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Διότι χορηγεῖται παρὰ τοῦ Δημοσίου ποσὸν 90,000 δραχμῶν, ἐνῷ δὲν εἰσπράττει τὸ Δημόσιον εἰς ἀντάλλαγμα τίποτε.

§378Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπατᾶσθε πολύ, κύριε Ἀλεξάκη· διότι ἐγένετο δημοπρασία κατὰ τὸ 1896, καὶ ἡ δημοπρασία ἔδωκεν ὡς ἀποτέλεσμα 105,000 δραχμὰς. Ἄλλοτε, ἐπὶ Κυβερνήσεως Τρικούπη, ἐπροτάθησαν 100,000 δραχμαί, τὰς ὁποίας δὲν ἐδέχθημεν. Σήμερον, ἀκριβῶς, ἐπειδὴ εἶμαι ἐγὼ, ἐδέχθην καὶ κατώτερον τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ, ἤτοι ἐπὶ ἔλαττον 10,000 δραχμάς.

§379ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ δέχομαι τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Ἀλεξάκη· διότι, ἂν τὸ νομοσχέδιον γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους, θὰ βλάψῃ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του ἐκλογικῶς.

§380Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ ἐνεργῶν δὲν λαμβάνω ὑπ’ ὄψιν ἐκλογικὰς ὠφελείας.

§381ΣΤΑΗΣ. Ἀλλ’ ἐγὼ, ἄλλως ἐξετάζων τὰ πράγματα, παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ μὴ συναινέσῃ εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν ἁλικῶν Κερκύρας εἰς τὸ Κράτος, ὅπως ἐγὼ δὲν συνήνεσα εἰς τὴν παραχώρησιν τῶν ἁλικῶν Κυθήρων ἐπὶ τοῖς προτεινομένοις ὅροις.

§382ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω πρότασιν νὰ μείνῃ διὰ τὴν Δευτέραν.

§383Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι, κύριε Πρόεδρε, δὲν θὰ μείνῃ διὰ τὴν Δευτέραν. Νὰ ἀναγνωσθῇ.

§384ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Πῶς θ’ ἀναγνωσθῇ;

§385ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κάμετε ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας ἐπὶ τέλους!

§386ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μή μου ὑπομιμνήσκετε τὸ δικαίωμά μου, διότι τὸ γνωρίζω· καὶ σᾶς παρακαλῶ, μαζύ μου νὰ μὴ θυμώνητε.

§387ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν θυμώνω μὲ κανένα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1–8, ὡς ἔχουσι).

§388ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 9.

§389Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὡς ἄρθρον 9 παρακαλῶ νὰ ψηφισθῇ τὸ ἑξῆς: «Διὰ τὴν κατὰ τὸ ἄρθρον 6 τοῦ νόμου τούτου ἀποζημίωσιν χορηγεῖται ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1900 ἀναπληρωματικὴ πίστωσις ἐκ δραχ. 90,000, καταλογιζομένη ὑπὸ τὸ ἄρθρον 1 «Χορηγουμένη ἀποζημίωσις εἰς τὴν διαχειριστικὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἐγχωρίου περιουσίας Κερκύρας» τοῦ Κεφαλ. 24 «Ἔξοδα ὑπηρεσίας ἁλάτων».

§390ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ νέον ἄρθρον 9, ὡς ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τὰ ἄρθρα 9 καὶ 10 τοῦ νομοσχεδίου λαμβάνουσιν ἤδη τάξιν ἄρθρων 10 καὶ 11. (Ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ κατὰ τὴν νέαν τάξιν ἄρθρα 10 καὶ 11, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§391Κ. Ν. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον περὶ μηχανικῶν, κύριε Πρόεδρε.

§392ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ περὶ μηχανικῶν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐτησίας χορηγίας ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Κερκύρας πρὸς τὸν δῆμον Κερκυραίων. (Γίνεται δεκτὸν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιρρήσεως).

§393ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀπονομῆς ἀνωτέρου βαθμοῦ καὶ ἀναλόγου συντάξεως εἰς ἀξιωματικοὺς ἐν ἀποστρατείᾳ.

§394Χ. ΒΟΖΙΚΗΣ. Αὐτὸ, παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, νὰ μείνῃ. Νομίζω ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ κατάστασις ἀριθμητικὴ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάγονται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου.