1899.06.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 44.

Τῆς 5 Ἰουνίου 1899.

(Σάββατον).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 25′ μ.μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ἀπόστρατοι ὑπαξιωματικοὶ ὑποβάλλουσιν εἰς τὴν Βουλὴν ὑπόμνημα περὶ τοῦ σώματος αὐτῶν, παρακαλοῦντες ὅπως διὰ νόμου ἀναγνωρισθῇ ὁ χρόνος τῆς στρατιωτικῆς των ὑπηρεσίας ὡς προσὸν πρὸς κατάληψιν θέσεών τινων.

§2Δ. ΚΡΙΤΣΑΣ. Καὶ ἄλλοτε ὡμίλησα περὶ τοῦ ζητήματος, περὶ τοῦ ὁποίου πραγματεύεται ἡ ἀναφορὰ αὕτη τῶν ἀποστράτων ὑπαξιωματικῶν, συστήσας εἰς τὴν τότε Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιάν τινα, διὰ τῆς ὁποίας καὶ τοὺς ὑπαξιωματικοὺς θ’ ἀνεκούφιζε καὶ τὰς δαπάνας τοῦ Δημοσίου θὰ ἠλάττου κατὰ ποσὸν πολλοῦ λόγου ἄξιον. Οἱ ἀπόστρατοι ἰδίως ὑπαξιωματικοί, Κύριοι, ἐκ τῶν ὁποίων πλεῖστοι εἰσιν ἀκμαῖοι, δύνανται νὰ καταλάβωσι πολλὰς θέσεις, τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ὁποίων δύνανται νὰ ἐκτελέσωσι κάλλιον παντὸς ἄλλου, ὑπὸ μισθὸν ἐλάχιστον, ὁ ὁποῖος προστιθέμενος εἰς τὴν σύνταξίν των θ’ ἀπετέλει ποσὸν δυνάμενον νὰ περιθάλψῃ αὐτοὺς, μὴ δυνάμενον ὅμως νὰ ἐξαρκέσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας ἄλλου ἀτόμου. Ἀφοῦ λαμβάνουσιν ὁπωσδήποτε οὗτοι τὴν σύνταξίν των, μὴ προσφέροντες οὐδεμίαν ὑπηρεσίαν, δὲν εἶναι προτιμότερον νὰ διορίζωνται εἴς τινας θέσεις καὶ νὰ λαμβάνωσι τὸ ἐπὶ πλέον τῆς συντάξεώς των μόνον, τὸ ὁποῖον θὰ ᾖ πάντοτε κατὰ πολὺ ὀλιγώτερον τοῦ ὅλου, τὸ ὁποῖον λαμβάνουσι, καὶ πολὺ δικαίως, ἄλλοι; Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν οἰκονομιῶν, αἱ ὁποῖαι θέλουσι προκύψει ἐκ τούτου, καὶ αἱ ὁποῖαι, κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς μου, ὑπερβαίνουσι τὰς 200 χιλ. δραχμάς, συνηγορεῖ ὑπὲρ τῆς αἰτήσεως τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν καὶ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Βουλὴ διὰ τοῦ ἄρθρου 176, νομίζω, τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, τοῦ ὑπὸ στοιχεῖα, ἂν δὲν μὲ ἀπατᾷ ἡ μνήμη, ΑΦΚΗʹ, ὡρισμένην πρὸς τοὺς ὑπαξιωματικοὺς ἔδωκεν ὑπόσχεσιν, ὅτι δι’ ἄλλου εἰδικοῦ νόμου θὰ ὥριζε τὰς θέσεις, τὰς ὁποίας θὰ κατελάμβανον οἱ ὑπαξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ἀποστρατευόμενοι ἢ ὁπωσδήποτε ἀφυπηρετοῦντες. Δίκαιον λοιπὸν εἶναι νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἡ Κυβέρνησις, πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν ὑπαξιωματικῶν αὐτῶν ὑποβάλλω τὴν παράκλησίν μου.

§3Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, γνωρίζω, ὅτι εἶχε σχηματισθῆ ἐπιτροπή, εἰς τὴν ὁποίαν ὑπῆρχον ὡς μέλη καὶ ἀνώτεροι ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ, ὅπως καταρτισθῇ νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δύνανται νὰ διορίζωνται εἰς τοιαύτας θέσεις ὑπαξιωματικοί. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, προνοοῦσα περὶ τοῦ σώματος τῶν ὑπαξιωματικῶν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης σπουδαῖον, ὡς τὸ σῶμα τῶν ἀξιωματικῶν, θὰ ὑποβάλῃ ἢ αὐτὸ τὸ ἴδιον νομοσχέδιον, ἐὰν καταρτισθῇ καὶ ἂν τὸ νομίζῃ κατάλληλον, εἴτε ἕτερον νομοσχέδιον ἐπὶ βάσεων, τὰς ὁποίας θὰ κρίνῃ καταλλήλους ἡ Κυβέρνησις, διὰ νὰ δύναται νὰ ἐφαρμόζηται τὸ ἄρθρον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει νὰ προτιμῶνται οἱ ὑπαξιωματικοί, ἀλλὰ δὲν ἐφαρμόζεται.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ ὑπογραμματεῖς τοῦ Πρωτοδικείου καὶ τῆς Εἰσαγγελίας Σύρου δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ αὐξήσεως τῆς μισθοδοσίας τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων τὸ ὑπόμνημα αὐτῶν. Ἔμποροι καὶ κάτοικοι Σπάρτης δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἔκδοσιν Β. Διατάγματος περὶ μεταθέσεως τοῦ τόπου τῆς κατὰ τὴν 25 Αὐγούστου τελουμένης ἐτησίας πανηγύρεως ἐκ Μιστρᾶ εἰς Σπάρτην. Ὁ ἐν Βόλῳ ζυθοποιὸς Γ. Καστρήνσιος δι’ ὑπομνήματός του συνιστᾷ εἰς τὴν Βουλὴν, ὅπως ἐλαττωθῇ ὁ φόρος τοῦ ἐπιτηδεύματος τῶν ζυθοποιῶν καὶ τὸ εἰσαγωγικὸν ἐπὶ τῆς πεφρυγμένης κριθῆς τέλος. Δηλωταὶ γαιῶν ἐκ τοῦ δήμου Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν νὰ λάβῃ μέτρα, ὅπως παύσῃ πᾶσα καταδίωξις κατ’ αὐτῶν, παραιτουμένων τῶν γαιῶν τούτων. Ὁ ἐμπορικὸς σύλλογος Ἑρμουπόλεως ὑποβάλλει ὑπόμνημα εἰς τὴν Βουλὴν, δι’ οὗ παρακαλεῖ, ὅπως ἀποσυρθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως τῆς προσωπικῆς κρατήσεως. Οἱ πτυχιοῦχοι φαρμακοποιοὶ Πατρῶν δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσι τὴν Βουλὴν, ὅπως ἀφομοιωθῶσι τὰ φαρμακεῖα πρὸς τὰ ὑπὸ πτυχιούχων φαρμακοποιῶν διευθυνόμενα φαρμακεμπορεῖα.

§5Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Συνιστῶ καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, τὴν ἀναφορὰν ταύτην.

§6Δ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἐπιστήμονες αὐτοί, κύριε Πρόεδρε, καὶ πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ αἴτησίς των.

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν Ἀνδριτσαίνῃ Μ. Αἰλιανὸς ὑποβάλλει ὑπόμνημα περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως, δι’ οὗ συνιστᾷ τὴν ἀνασύστασιν τῶν ἐπαρχείων. Ὁ βουλευτὴς Πάλλης κ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει ἀντίγραφα διαφόρων ἐγγράφων, ἐξ ὧν μαρτυροῦνται αἱ ὑπὸ τοῦ ἰατροχειρουργοῦ Δημητρίου Τυπάλδου Χαριτάτου παρασχεθεῖσαι ὑπηρεσίαι εἰς τὸ Κράτος κατὰ διαφόρους κρισίμους ἐποχὰς, καὶ συνιστᾷ, ἵνα ἐπὶ τῇ βάσει τούτων χορηγηθῇ βοήθημά τι ἀνάλογον τῇ οἰκογενείᾳ αὐτοῦ.

§8Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπῆς λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ καταθέσω τὰς ἐκθέσεις αὐτῆς ἐπὶ τῶν νομοσχεδίων «περὶ διορισμοῦ μηνυτοῦ» καὶ «περὶ μεταρρυθμίσεως τῶν περὶ προσωπικῆς κρατήσεως διατάξεων».

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 263–264). Πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει τὸν λόγον ὁ κ. Μομφερρᾶτος.

§10ΑΝΤ. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐπεθύμουν νὰ λάβω τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθυνθῶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἀλλ’ ἐπειδὴ βλέπω ὅτι εἶναι ἀπὼν, παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ διαβιβάσῃ τὴν ἐπερώτησίν μου. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι καθηγητὴς τῆς Ὀφθαλμολογίας εἶναι ὁ διακεκριμένος ἐπιστήμων κ. Δελλαπόρτας. Πρὸ καιροῦ διεδίδετο διὰ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι συστηματικὴ ἐπίθεσις ἐγένετο κατὰ τῆς θέσεως αὐτοῦ, ὅτι ἐπρόκειτο νὰ παυθῇ, νὰ διορισθῇ δὲ ἄλλος ἀντ’ αὐτοῦ. Τοῦτο ἐθεωρήθη ἀπίστευτον, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι ὁ καθηγητὴς Δελλαπόρτας ἀναγνωρίζεται παρ’ ἁπάσης τῆς κοινωνίας ὡς εἷς τῶν διακεκριμένων καὶ εὐσυνειδήτων ἐπιστημόνων. Ἀλλ’ ἐσχάτως ἐγένετο γνωστὸν, ὅτι πράγματι ζήτημα ὑπῆρξε παρὰ τοῖς ἰσχυροῖς, ἐὰν ἔπρεπεν ὁ Δελλαπόρτας νὰ μένῃ εἰς τὴν θέσιν, τὴν ὁποίαν κατέχει, ἢ ν’ ἀντικατασταθῇ ὑπὸ ἄλλου εὐνοουμένου προσώπου. Σήμερον δὲ, ἀναγινώσκων ἐφημερίδα τινὰ, παρετήρησα, ὅτι καὶ ὁ ἐπιμελητὴς τοῦ Ὀφθαλμιατρείου ἠναγκάσθη νὰ παραιτηθῇ, καὶ ἡ παραίτησις αὐτοῦ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος. Ἀπευθύνεται πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως καὶ λέγει (ἀναγινώσκει): «Κύριε Ὑπουργέ. Μετὰ τὴν ἐπίτασιν, ἣν κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας ἔλαβεν ἡ ἀπὸ καιροῦ σκανδαλώδης καὶ φατριαστικὴ διαγωγὴ μελῶν τινων τῆς ἐπὶ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου ἐπιτροπῆς, καὶ μετὰ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν ἐνήργησεν ἡ ὑπὸ τοῦ Σ. Ὑπουργείου συστᾶσα ἐπιτροπή, ἐπιβάλλεταί μοι ἡ ἀπὸ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου ἀποχώρησις. Πρὸς ἐξακρίβωσιν δῆθεν τῆς ἀληθείας τῶν ὑπό τινος ἀποπεμφθέντος βοηθοῦ καὶ τοῦ γνωστοῦ οἰκονόμου τοῦ καταστήματος καταγγελθέντων, τὸ Σ. Ὑπουργεῖον διώρισεν ἐπιτροπήν, ὑπὸ οὐδενὸς μὲν ὀφθαλμιάτρου, ὑπὸ προσώπων δὲ δυσμενῶς πρὸς τὸν καθηγητὴν τῆς Ὀφθαλμολογίας διακειμένων ἀποτελουμένην, ἥτις περιώρισε τὴν ὅλην δρᾶσιν αὐτῆς εἰς τὴν ἁπλῆν ἐξέτασιν μόνον τοῦ ἄνω οἰκονόμου καὶ ἑνὸς τυχαίου νοσοκόμου, μόλις πρὸ δύο μηνῶν διατελοῦντος ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν ἑσπερινῶν ἀρρώστων. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοιαύτης ἐνδελεχοῦς ἐρεύνης πρόκειται, ὡς πληροφοροῦμαι, νὰ ἐκδώσῃ ἡ εἰρημένη ἐξελεγκτικὴ ἐπιτροπὴ τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς καὶ νὰ κρίνῃ περὶ τῆς ἐπιστημονικῆς ἀξίας δύο ἐπιστημόνων, τοῦ τε καθηγητοῦ τῆς Ὀφθαλμολογίας κ. Ν. Δελλαπόρτα καὶ ἐμοῦ, ὡς ἐπιμελητοῦ. Διὰ ταῦτα, παρακαλῶ ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ, ὅπως μὲ ἀπαλλάξητε τοῦ βάρους τοιαύτης ὑπηρεσίας. Ἐν Ἀθήναις, τῇ 3 Ἰουνίου 1899. Εὐπειθέστατος Θ. Μεταξᾶς ἰατρός.» Εἶναι καὶ αὐτὸς ἐπιστήμων ἐκ τῶν μᾶλλον διακεκριμένων.

§11Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ποῖα εἶναι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς;

§12ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν ἀναφέρονται. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον ἀπευθύνω τὴν ἐπερώτησιν. Λοιπὸν ἐκ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου ἐπιβάλλεται μία παραίτησις ἑνὸς ἰατροῦ, ὁ ὁποῖος παρεῖχε σπουδαιοτάτας ὑπηρεσίας, διότι εἶναι ἐκ τῶν γνωστοτάτων παρ’ ἡμῖν ὀφθαλμολόγων. Μετὰ τὸ ἔγγραφον ὅμως τοῦτο βεβαίως ἀποκαλύπτονται γεγονότα, τὰ ὁποῖα δὲν τιμῶσιν οὔτε τὴν ὑπηρεσίαν, οὔτε τὴν Ἰατρικὴν Σχολήν. Λέγεται μάλιστα, ὅτι διωρίσθη ἐπιτροπή, ἥτις ἐγνωμοδότησεν, ὅτι δὲν ἔχουσι καλῶς τὰ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου, χωρὶς κἂν νὰ ἐρωτήσῃ τὸν διευθυντὴν κ. Δελλαπόρταν. Τὴν ἔκθεσιν ταύτην δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν. Ἐγένετο γνωστὸν ἐπίσης, ὅτι ἰσχύοντές τινες ἐν τῇ πολιτικῇ σήμερον, ὑποστηρίζοντες ἕτερον ὑποψήφιον καθηγητὴν, ἠθέλησαν νὰ ἐπιβάλωσιν αὐτόν. Εὐτυχῶς ὅμως ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ ὑπῆρξε προστάτης, ὅστις ὀρθῶς καὶ δικαίως ὑπεστήριξε τὸν Δελλαπόρταν εἰς τὴν θέσιν του. Ἀλλ’ ἕνεκα τῶν ἀντιθέτων καὶ συγκρουομένων δυνάμεων ἡ Σχολὴ ἐκλήθη νὰ γνωμοδοτήσῃ, περὶ τίνος νομίζετε; ἐὰν δὲν πρέπῃ νὰ προστεθῇ καὶ δευτέρα ἕδρα τῆς Ὀφθαλμολογίας· νὰ διατηρηθῇ δηλαδὴ εἰς τὴν θέσιν του ὁ κ. Δελλαπόρτας, διότι δὲν ἠδύναντο νὰ ἐκπορθήσωσιν αὐτήν, ἀλλὰ νὰ προστεθῇ καὶ ἕτερος καθηγητὴς τῆς Ὀφθαλμολογίας. Ἐγένετο λοιπὸν τὸ ἐρώτημα περὶ τούτου, σήμερον δὲ πρόκειται ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ νὰ γνωμοδοτήσῃ, καὶ λέγεται ὅτι θὰ γνωμοδοτήσῃ ὑπὲρ τῆς προσθήκης ταύτης. Λέγουσιν ὅτι εἰς οὐδὲν Πανεπιστήμιον, — διότι ἐγὼ δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ μελετήσω τὰ περὶ τούτου — εἰς οὐδὲν Πανεπιστήμιον ὑπάρχει διπλῆ ἕδρα Ὀφθαλμολογίας· μόνον ἐν Ἑλλάδι (διότι νομίζουσιν ἴσως ὅτι ὑπάρχουσι πολλοὶ τυφλοὶ) ἠθέλησαν ν’ αὐξήσωσι τὰς ἕδρας τῆς Ὀφθαλμολογίας. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοῦτο ἀποτελεῖ σκάνδαλον. Ἐὰν προστεθῇ καὶ ἕτερος καθηγητὴς, βεβαίως τραυματίζεται ἡ ἀξιοπρέπεια τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ὑποχωρούσης εἰς πίεσιν, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ζήτημα πλέον, ἐὰν εἰς τὸ μέλλον πρέπῃ νὰ ὑπάρχῃ ἀναγεγραμμένον εἰς τοὺς κανονισμοὺς τοῦ Πανεπιστημίου τὸ δικαίωμα τῶν Σχολῶν νὰ προτείνωσι τοὺς καθηγητάς. Ἢ πρέπει ὁ Δελλαπόρτας νὰ παυθῇ, ἐὰν ἦναι ἀνίκανος, ἢ πρέπει νὰ μένῃ εἰς τὴν θέσιν του, ἐὰν ἦναι ἄξιος, ὡς εἶναι πράγματι τοιοῦτος. Πρέπει δὲ πάντως νὰ προσαχθῶσιν αἱ ἐκθέσεις, ἵνα ἐκτιμήσωμεν αὐτάς. Ἐὰν ὅμως πρόκειται μόνον νὰ ἱκανοποιηθῇ εἷς πόθος, ὑποστηριζόμενος ὑπὸ ἰσχυρῶν μέσων, καὶ νὰ καταδιώκηται ὁ διακεκριμένος καθηγητής, νομίζω ὅτι τοῦτο δὲν πρέπει νὰ γείνῃ. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως νὰ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, χάριν τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ Πανεπιστημίου, παρακαλῶ νὰ καταθέσῃ τὰς ἐκθέσεις, αἱ ὁποῖαι συνετάχθησαν ὑπὸ τῶν διορισθεισῶν ἐπιτροπῶν περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Ὀφθαλμιατρείου, καὶ οὐ μόνον τὰς ἐκθέσεις αὐτὰς, ἀλλὰ καὶ πάσας τὰς προηγουμένας, ἐκ τῶν ὁποίων ἐμφαίνεται εἰς ποίαν κατάστασιν εὗρε τὸ Ὀφθαλμιατρεῖον ὁ καθηγητὴς κ. Δελλαπόρτας, νὰ καταθέσῃ δὲ εἰς τὸ Προεδρεῖον καὶ τὴν ἔκθεσιν τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, διὰ νὰ μάθωμεν, ἐὰν πράγματι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι θεωροῦνται καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἀνεξάρτητοι εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ἑαυτῶν καθηκόντων, γίνωνται δοῦλοι τῶν παθῶν καὶ τῶν κομματικῶν διαθέσεων.

§13Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Παρακαλῶ καὶ ἐγὼ τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὅταν προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλὴν, —διότι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, καθ’ ἣν κατὰ τὴν ἔναρξιν τῆς συνεδριάσεως ἀπουσιάζει, —νὰ δηλώσῃ εἰς αὐτήν, πόσαι εἰσὶν αἱ ἕδραι αἱ καθηγητικαὶ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, καίτοι τοῦτο εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς. Αἱ ἕδραι ἀριθμοῦνται εἰς 57. Ἐπεθύμουν νὰ καταστῇ γνωστὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν ὑπάρχῃ κενὴ ἕδρα τῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ ἀειμνήστου Κ. Κωστῆ. Ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν ὑπάρχῃ κενὴ ἡ ἕδρα τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, ἐὰν ὑπάρχῃ κενὴ ἡ ἕδρα τῆς Δερματολογίας καὶ Συφιλιοδολογίας, ἐὰν ὑπάρχῃ κενὴ ἡ ἕδρα τῆς Εἰδικῆς Νοσολογίας καὶ ἡ τῶν Παιδικῶν Νοσημάτων, ἐπίσης δὲ καὶ ἡ τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας. Τὴν σπουδαιότητα τῶν μαθημάτων τούτων οὐδεὶς ἀγνοεῖ. Καὶ ἐὰν δὲν ἦναι ἰατρός, γινώσκει ὁποίαν σημασίαν ἔχουσι τὰ μαθήματα τῆς Εἰδικῆς Νοσολογίας, τῆς Παιδικῆς Νοσολογίας, τῆς Δερματολογίας. Καὶ ἂν δὲν ἦναι νομικός, γινώσκει ὁποίαν σημασίαν ἔχει τὸ μάθημα τῆς Ποινικῆς Νομοθεσίας, τοῦ Συνταγματικοῦ Δικαίου καὶ τῆς Πολιτικῆς Οἰκονομίας. Ἐπεθύμουν λοιπὸν νὰ γνωσθῇ εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν μετὰ τὰς προτάσεις περὶ διορισμοῦ καθηγητῶν τῶν κυρίων Σκλαβούνου, Μοσχάκη καὶ Ζαγγογιάννη ὑπάρχωσι κεναὶ ἕδραι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν ἀπαραιτήτων ἐκείνων μαθημάτων εἴτε τῆς Νομικῆς εἴτε τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρχωσιν ἕδραι κεναὶ πρὸς συμπλήρωσιν καὶ πρὸς διδασκαλίαν τῶν μαθημάτων τούτων, ποῦ βασιζόμενοι οἱ ἁρμόδιοι πρόκειται νὰ γνωμοδοτήσωσιν; —ἐὰν δὲν ἐγνωμοδότησαν ἤδη· διότι εἶναι ἕκτη ἡ ὥρα, ὡς παρατηρεῖτε, καὶ ἡ Σχολὴ συνεδριάζει ἀπὸ τῆς 5ης περὶ τῆς ἀνάγκης διαιρέσεως εἰς δύο τοῦ μαθήματος τῆς Ὀφθαλμολογίας. Ἐπιχειροῦσι νὰ διαιρέσωσι τὸ μάθημα τῆς Ὀφθαλμολογίας εἰς δύο, ἐνῷ ἐν Γαλλίᾳ πρὸ τοῦ 1879 οὐδέποτε ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῶν Παρισίων ἢ ἄλλῳ τινὶ γαλλικῷ Πανεπιστημίῳ ἐδιδάσκετο τὸ μάθημα τοῦτο. Ἐφθάσαμεν ἄρα εἰς τοσοῦτον πληθώρας σοφίας ἐν τῷ τόπῳ ἡμῶν, πᾶσαι αἱ ἕδραι κατέχονται ὑπὸ φωστήρων, ἐπλημμύρησαν τὰ φῶτα ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, εἶναι πλήρης ἡ διδασκαλία ὡς πρὸς ὅλα τὰ ἄλλα μαθήματα ἑκάστης τῶν Σχολῶν, ὥστε τὸ μάθημα τῆς Ὀφθαλμολογίας, τὸ διδασκόμενον ἐν τῷ μᾶλλον πεφωτισμένῳ τόπῳ, ἐν τῇ Γαλλίᾳ, μόλις ἀπὸ τοῦ ἔτους 1879, νὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ διχοτομηθῇ ἐδῶ εἰς δύο, μόνον ἵνα ἔλθωμεν ἐπίκουροι εἰς προσωπικὰς παροχάς, ἡμεῖς, οἵτινες ἤλθομεν ἐνταῦθα μὲ πρόγραμμα διάφορον πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ἡμεῖς, οἵτινες ὑψώσαμεν τὴν σημαίαν κατὰ τῆς συναλλαγῆς, ἡμεῖς, οἵτινες ἐζητήσαμεν νὰ ἀνατείλωσι νέοι ὁρίζοντες ἐν Ἑλλάδι; Ἐπεθύμουν, ὅταν ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ἢ σήμερον ἢ αὔριον, νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς πληροφορίας ταύτας. Ἐν τῇ Γαλλίᾳ σήμερον ὑπάρχει ἕδρα Κλινικῆς Ὀφθαλμολογίας ἐν τοῖς νοσοκομείοις. Δευτέρα ἕδρα τῆς Ὀφθαλμολογίας δὲν ὑπάρχει οὐδ’ ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ τῶν Παρισίων, οὐδ’ ἐν ἄλλῳ τινὶ Πανεπιστημίῳ γαλλικῷ. Ὑπάρχει τοσαύτη πληθώρα σοφίας ἐν τῇ ἀτυχεῖ ἡμῶν χώρᾳ, ὥστε εἶναι ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν διπλοῦν τὸ μάθημα τῆς Ὀφθαλμολογίας ἐν τῷ Πανεπιστημίῳ, ὅταν, ὡς ἐκ τῶν προτάσεων τῶν προηγουμένων πρὸς διορισμοὺς καθηγητῶν, δὲν ἦναι δυνατὸν νὰ παραδοθῶσιν εἴτε ἐν τῇ Νομικῇ εἴτε ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ τὰ μαθήματα, ὧν ἐποιησάμην μνείαν; Λυποῦμαι, κύριε Πρόεδρε, διότι ἀναγκάζομαι νὰ ἔλθω ἐπίκουρος τῷ κ. συναδέλφῳ, τῷ ἄρτι προαγορεύσαντι ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ...

§14ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Διατί λυπεῖσθε;

§15ΛΕΒΙΔΗΣ. Διότι ἀρκούντως εὐγλώττως ὑπεστήριξεν ὁ κ. συνάδελφος τὸ θέμα, οὐδ’ εἶχεν ἀνάγκην τῆς ἐμῆς ὑποστηρίξεως· διὰ τοῦτο λυποῦμαι. Ἀλλὰ λυποῦμαι τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἐπεθύμουν ἐν τῇ παρούσῃ καταστάσει τῶν πραγμάτων νὰ ἴδω μείζονα ἀντοχὴν καὶ μείζονα ἀντίστασιν εἰς προσωπικὰς ἀπαιτήσεις.

§16Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ὡμολόγησεν, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως συνήθως εὑρίσκεται παρὼν κατὰ τὴν στιγμὴν τῆς ἐνάρξεως τῆς συνεδριάσεως, κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ σήμερον ἀπουσιάζει. Μετὰ λύπης παρατηρῶ, ὅτι ἀκριβῶς κατὰ τὴν ἀπουσίαν αὑτοῦ οἱ κύριοι συνάδελφοι ἐνόμισαν πρέπον, ὄχι μόνον νὰ ὑποβάλωσιν ἐπερώτησιν, ἀλλὰ καὶ διὰ μακρῶν νὰ ἀναπτύξωσι τὴν ἐπερώτησιν ταύτην. Νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο πρέπον νὰ περιμένωσιν, ὅπως ἔλθῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἵνα δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Δύο μόνον λέξεις θὰ εἴπω ἐπὶ τοῦ ζητήματος, καὶ ταύτας σχετικῶς πρὸς τὰ λεχθέντα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Κραναίας ὡς πρὸς τὰ συμβαίνοντα ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ. Παρατηρῶ εἰς αὐτόν, ὅτι πάντα, ὅσα εἶπεν, εἶναι ὄχι μόνον ἀνακριβῆ, ἀλλὰ καὶ ἀνύπαρκτα. Ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ δὲν ὑπῆρξαν οὔτε ὑπάρχουσιν οἱ καταδιώκοντες τὸν κ. Δελλαπόρταν, καὶ ἑπομένως δὲν ὑπῆρξεν ἀνάγκη, ὅπως παραστῇ τις προστάτης τοῦ κ. Δελλαπόρτα. Ὅλα τὰ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου λεχθέντα εἶναι ἐντελῶς ἀνακριβῆ.

§17Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ, ἂν ἦναι δυνατόν, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μοὶ κάμῃ τὴν τιμὴν νὰ δηλώσῃ, ἐὰν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ δὲν συνεδριάζῃ, ἐὰν δὲν ἐκλήθη, ἵνα προτείνῃ καθηγητὴν τῆς Ὀφθαλμολογίας. Παρακαλῶ νὰ εἴπῃ, ἐὰν δὲν γνωρίζῃ ὅτι ὑπάρχει τὸ ζήτημα, ἂν οὐχὶ ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἀλλ’ ἐνώπιον τοῦ Ὑπουργοῦ, περὶ προσθήκης δευτέρου καθηγητοῦ, καὶ διὰ ποῖον λόγον γίνεται αὐτὴ ἡ προσθήκη.

§18ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτων θ’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅταν ἔλθῃ.

§19ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ γινόμενα ἐν τῷ Ὑπουργικῷ Συμβουλίῳ, βεβαίως ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζω, ἀλλ’ ὀφείλω, ὡς ἀντιπρόσωπος παριστάμενος ἐνταῦθα, ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον γίνεται γνωστὸν διὰ τοῦ τύπου νὰ ἐξετάζω, καὶ νὰ ζητῶ πληροφορίας. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι αἱ δημοσιευθεῖσαι διὰ τῶν ἐφημερίδων ἦναι ἀνακριβεῖς, εἶναι καὶ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἀνέφερα ἐνταῦθα. Ἀλλὰ ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον δὲν δύναται νὰ διαψεύσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ δὲν διέψευσεν, εἶναι τὸ ζήτημα ἀκριβῶς, περὶ τοῦ ὁποίου ἐζήτησα πληροφορίας. Εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μὴ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ θέσις τοῦ κ. Δελλαπόρτα διέτρεξε κίνδυνον, ὅτι προστίθεται δευτέρα ἕδρα τῆς Ὀφθαλμολογίας, καὶ ὅτι πρόκειται ἐντεῦθεν νὰ γεννηθῇ ἓν σκάνδαλον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐκθέσῃ τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν, ἐὰν τελεσθῇ; Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§20Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ Πρωθυπουργός, Κύριοι, δὲν ἔχει καθῆκον νὰ εἴπῃ πρὸς ὑμᾶς, ἐὰν συνεδριάζῃ ἢ δὲν συνεδριάζῃ ἡ Ἰατρικὴ Σχολή. Ὁ Πρωθυπουργὸς δὲν γινώσκει, ἐὰν συνεδριάζῃ ἡ Ἰατρικὴ Σχολή· ἀλλὰ καὶ ἂν ἐγίνωσκε τοῦτο, οὐδὲν θὰ εἶχε καθῆκον ν’ ἀνακοινώσῃ τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Ὡς πρὸς τὸν κίνδυνον δὲ, τὸν ὁποῖον δῆθεν διατρέχει ὁ κ. Δελλαπόρτας, ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Δελλαπόρτας εἶναι ὑγιὴς καὶ οὐδένα κίνδυνον διατρέχει. Ὁ Πρωθυπουργὸς εἶχε καθῆκον νὰ εἴπῃ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε. Θὰ παρακαλέσω δὲ ὑμᾶς, ὅπως περιμένητε, ἵνα ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἔλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς θὰ δώσῃ τὴν δέουσαν ἀπάντησιν. Ὁ Ὑπουργὸς φέρει τὴν εὐθύνην διὰ τὰ παρ’ αὐτοῦ πραττόμενα. Ὁ Ὑπουργὸς, ἐὰν πρόκειται περὶ τετελεσμένης πράξεως, βεβαίως θὰ δώσῃ εὐθύνας εἰς τὴν Βουλήν.

§21Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λυπηρὰ εἶναι ἀληθῶς τὰ συμβάντα κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, προκειμένου περὶ διχοτομήσεως τῆς ἕδρας τῆς Ὀφθαλμολογίας, καὶ τόσον εἶναι λυπηρά, ὥστε χωροῦσι μέχρι σκανδάλου, ἐὰν ἔχουν ὅπως φέρονται ἀνὰ τὰ στόματα πολλῶν. Λέγουσι δηλαδή, ὅτι ὑπάρχει εἷς τῶν κυρίων συναδέλφων, ὁ ὁποῖος ἦτο καὶ εἶναι ὑποψήφιος διὰ τὴν ἕδραν τῆς Ὀφθαλμολογίας, ἐπειδὴ ὅμως εἶχε προλάβει ἄλλος καὶ εἶχε διορισθῆ εἰς τὴν ἕδραν ταύτην, διὰ τοῦτο ἔπρεπε νὰ ἐξευρεθῇ τρόπος νὰ ἀπομακρυνθῇ ὁ πρότερον διορισθείς, ὅστις εἶναι ὁ κ. Δελλαπόρτας, διὰ ν’ ἀφήσῃ αὐτὴν κενὴν διὰ τὸν κύριον συνάδελφον. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ κατέχων ἤδη τὴν ἕδραν εἶχεν ὑποστηρικτάς, διὰ τοῦτο ἐκρίθη ἀναγκαῖον νὰ ἐπέλθῃ συμβιβαστική τις λύσις, καὶ νὰ γίνωσιν ἀντὶ μιᾶς δύο ἕδραι. Ἀλλὰ τὸ θλιβερώτερον ὅλων εἶναι, ὅτι διὰ τῆς ἐπιμονῆς τοῦ κ. Ὑπουργοῦ σήμερον τὰ τοῦ ἀνωτάτου διδακτηρίου ἐξευτελίζονται εἰς βαθμὸν ἀπίστευτον. Κεῖται ἐκτὸς πάσης ἀμφισβητήσεως, ὅτι, ἂν ἐρωτηθεῖσα ἡ Σχολὴ ἀποκριθῇ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη δύο ἑδρῶν Ὀφθαλμολογίας, θ’ ἀποδείξῃ ὅτι τὰ πάντα ἐξεφαυλίσθησαν καὶ ὅτι ἀποφαίνεται οὐχὶ κατὰ πεποίθησιν, ἀλλὰ κατ’ ἐπιταγὴν ὑπουργικήν.

§22ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς;

§23ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι Κύριοι, ἄξιον οὔτε συζητήσεως κἄν, ὅτι οὐδεμία ὑφίσταται ἀνάγκη δύο ἑδρῶν Ὀφθαλμολογίας, τοῦθ’ ὅπερ οὔτε εἰς τὰ μεγαλείτερα τοῦ κόσμου Πανεπιστήμια ὑπάρχει. Λοιπόν, ἐπειδὴ τὰ πράγματα κατὰ τὴν κρίσιν μου παρίστανται πολὺ ἔκτροπα, πολὺ ἔκνομα καὶ περισσότερον σκανδαλώδη, διὰ τοῦτο δὲν ἠμπορῶ νὰ τὸ πιστεύσω ἀπὸ τοῦδε. Ἀφίνω νὰ δώσῃ τὰς δεούσας ἐξηγήσεις ὁ ἀπὼν ἤδη Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, καὶ τότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἐκφράσω γνώμην.

§24ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ οὔτε εἶναι ὑπόχρεως νὰ ἀνακοινώσῃ, ἂν ταύτην τὴν στιγμὴν συνεδριάζῃ ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ πρὸς πρότασιν ὑποψηφίου, ἀλλὰ βεβαίως ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὡς συγκεντρῶν ἐν ἑαυτῷ πᾶσαν τὴν ὑπουργικὴν δρᾶσιν καὶ ὡς συμμετέχων τῆς ἀλληλεγγύης τῶν πράξεων τῶν συναδέλφων, τῶν οὐχὶ κρύφα καὶ λαθραίως πραττομένων, ἀλλὰ γνωστῶν καὶ ἀνεκτῶν, ἐπὶ ὑποθέσεως ὁμοίας ἐκείνης, περὶ ἧς ἐγένετο ἡ ἐπερώτησις, εἶναι ἀδύνατον νὰ διάκειται ἐν ἀγνοίᾳ, διότι ἡ ἐρώτησις τῆς Σχολῆς περὶ διορισμοῦ καθηγητῶν εἴθισται ἀνέκαθεν νὰ μὴ γίνηται ἐν ἀγνοίᾳ τῶν συναδέλφων, καὶ μάλιστα τοῦ πρώτου ἐν τοῖς ἴσοις. Ἐὰν λοιπὸν ὑπάρχῃ τοιαύτη πρότασις, βεβαίως γινώσκει τὰ κατ’ αὐτὴν ὁ κύριος Πρωθυπουργός. Ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, βεβαίως δύναται νὰ ἀρνηθῇ. Καὶ οὕτω τιθέμενον τὸ ἐρώτημα, προκαλεῖ ἄμεσον τὴν ἀπάντησιν. Δὲν εἶναι δεκτικὸν ὑπεκφυγῆς. Ἐγένετο σήμερον ἢ χθὲς ἐρώτησις πρὸς τὴν Σχολὴν τὴν Ἰατρικὴν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς διαιρέσεως τῆς ἕδρας εἰς ἕδραν θεωρητικῆς ὀφθαλμολογίας καὶ πρακτικῆς ὀφθαλμιατρικῆς καὶ περὶ προτάσεως τοῦ καταλλήλου νὰ καταλάβῃ τὴν πρακτικὴν ἕδραν τῆς ὀφθαλμολογίας, ἥτις συμπαρασύρει πρὸς ἑαυτὴν καὶ τὸ ὀφθαλμιατρεῖον, νὰ μείνῃ δὲ εἰς τὸν ἄλλον, τὸν ἤδη ὑπάρχοντα καθηγητήν, ἡ ἕδρα ἡ θεωρητική; Ἐγένετο ἢ δὲν ἐγένετο τοιαύτη πρότασις; Κύριοι, ἂν ἄλλος τις δὲν ἦτο ὑπόχρεως νὰ συγκινηθῇ ἐπὶ τοῖς ἀναγγελθεῖσιν, εἰς ἃ δίδει χροιάν τινα πιθανότητος ἡ παραίτησις τοῦ ἐπιμελητοῦ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου, παραίτησις ἀπὸ ἐπισήμου θέσεως ἐπισήμου ἐπιστήμονος, βεβαίως οἱ κατέχοντες σήμερον τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια ἔπρεπε νὰ συγκινηθῶσιν ἅμα τῇ ἐμφανίσει τοιούτου ζητήματος. Καὶ λέγω, ὅτι ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ συγκινηθῶσιν οὗτοι, διότι οἱ κατέχοντες σήμερον τὰ ὑπουργικὰ ἑδώλια, κατὰ σύμπτωσιν ἐξαιρετικὴν ἐν τούτῳ ὑπάρχοντος ὁμοίου πρὸς τοὺς ἄλλους Ὑπουργοὺς παρελθόντος παρὰ τῷ Ὑπουργῷ τῆς Παιδείας, οὗτινος εὐαρέστως βλέπομεν ἐνταῦθα τὴν ἐμφάνισιν ταύτην τὴν ὥραν, κατὰ σύμπτωσιν εὐτυχῆ, ἐν ἔτει 1893 πάντες συνειργάσθημεν, καὶ ἐψηφίσαμεν ὑπὲρ τοῦ διὰ νόμου περιορισμοῦ τοῦ δικαιώματος τοῦ διορίζειν κατὰ θέλησιν τὸν Ὑπουργὸν εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν ἕδραν, ὑπάρχοντος κενοῦ, εἰς ταύτην ἢ ἐκείνην τὴν Σχολήν, ὅταν ὑπάρχωσι κενά, τῆς ἐλευθερίας τοῦ διορίζειν εἰς οἱασδήποτε ἕδρας, τοῦ πλάττειν ἕδρας καὶ διορίζειν εἰς αὐτάς. Ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, ὑφ’ ὃν καὶ οἱ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ σήμερον καὶ ὁ ταύτην τὴν στιγμὴν ἀγορεύων ὑπήρξαμεν Ὑπουργοί, μεθ’ ἡμῶν συνεργαζόμενος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ, εἰσήγαγε τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὑπὲρ οὗ ἠγωνίσθημεν ἐν τῇ Βουλῇ, δι’ ὃν ὑπέστημεν τὰς ἐπιθέσεις τῆς τότε Ἀντιπολιτεύσεως, ἐχούσης ἐναντίας πεποιθήσεις, δι’ ὃν ἐπεμείναμεν κατὰ τὸ τέλος τῆς Συνόδου, λέγοντες ὅτι ἦτο συμπλήρωμα τῶν νόμων τῶν περὶ προσόντων, τῶν περὶ τακτοποιήσεως νομοθετικῆς τῶν διορισμῶν εἰς τὰς κενουμένας θέσεις καὶ ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ λήξωσι τὰ ἔργα τῆς Συνόδου πρὶν ἢ ψηφισθῇ. Ἐν δὲ τῷ ἀγῶνι τούτῳ, καίτοι ἐν ταῖς λεπτομερείαις διεφώνει ὁ ἔντιμος ἐπὶ τῆς Παιδείας Ὑπουργός, σφόδρα ἀντιπολιτευόμενος τότε, συνηγόρησεν ὑπὲρ τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ γείνῃ ὁ περιορισμός, —ἔχω ἐδῶ σημειωμένας τὰς περιόδους τῆς ἀγορεύσεώς του—συνηγόρησεν ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ τούτου, ὡς μέλλοντος νὰ θέσῃ τέρμα εἰς τὴν σύγχυσιν καὶ τὴν ἀκοσμίαν, ἥτις μέχρι τοῦ χρόνου ἐκείνου ἐλυμαίνετο τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ ἐψηφίσθη ὁ περιοριστικὸς νόμος, ὃν οἱ ἀντίθετα φρονοῦντες, ἀνελθόντες εἰς τὴν ἐξουσίαν, κατήργησαν. Πρῶτον καθῆκον τῶν σήμερον κυβερνώντων, ἂν ἀληθῶς ἐξακολουθοῦσι βαίνοντες ἐπὶ τὰ ἴχνη ἐκείνου, οὗτινος τὸ ὄνομα περιάπτουσιν εἰς τὰ στήθη αὑτῶν, ἦτο, ὄχι σήμερον, ὅτε ἐγένετο τοιαύτη πρότασις, ἂν ἐγένετο, ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἐνεφανίσθησαν εἰς τὴν ἐξουσίαν, νὰ ἀναβάλωσι πᾶσαν πρότασιν περὶ διορισμοῦ εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, καὶ νὰ εἰσαγάγωσιν ἐνταῦθα πάλιν τὸν νόμον ἐκεῖνον, ὃν, ἐὰν δὲν μετεμελήθησαν, βεβαίως πρέπει νὰ ἀσπάζωνται, διότι τότε ὑπεστήριξαν αὐτὸν οὐχὶ μόνον ὡς μέλη τῆς Βουλῆς ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ ὡς Ὑπουργοί. Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν τὴν ἐρώτησιν, ἣν ἔθηκα πρὸ ὀλίγου, —καὶ εὐτυχῶς ταύτην τὴν στιγμὴν ἀπαλλάσσεται τοῦ βάρους τῆς ἀπαντήσεως ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ἔχομεν παρόντα νῦν τὸν Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας—: ἀπηυθύνθη ἡ ἐρώτησις εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν περὶ ἀνάγκης διαιρέσεως τῆς ἕδρας τῆς Ὀφθαλμολογίας εἰς δύο, εἰς θεωρητικὴν ὀφθαλμιατρικὴν καὶ εἰς κλινικὴν ὀφθαλμιατρικήν; ἠρωτήθη πλὴν τούτου ἡ Σχολὴ περὶ προτάσεως προσώπου καταλλήλου νὰ καταλάβῃ τὴν ἑτέραν τῶν δύο τούτων ἑδρῶν;

§25ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κοινωνικὸν, Κύριοι, καθῆκον μοὶ ἐπέβαλλε τὴν ἀπουσίαν ἐκ τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης. Ἡ κηδεία τοῦ μακαρίτου δημάρχου Λαρίσης Ἀναστασιάδου, ἡ γενομένη ἀκριβῶς τὴν πέμπτην ὥραν μ. μ. τῆς σήμερον, καὶ εἰς ἣν παρέστην ἐκ φιλικοῦ καθήκοντος, ἦτο αἰτία τῆς ἀπουσίας μου. Νῦν μανθάνω, ὅτι Βουλευταί τινες, ἐπωφελούμενοι ἐκ ταύτης, ἀπηύθυναν καὶ ἀνέπτυξαν ἐπερώτησιν ἀφορῶσάν με. Νομίζω, ὅτι ἠδύνατο κάλλιστα ὁ πρῶτος ἀπευθύνας τὴν ἐπερώτησιν ταύτην νὰ περιμένῃ τὴν ἄφιξίν μου ἐνταῦθα καὶ νὰ μὴ σπεύσῃ εἰς αὐτήν. Ὁπωσδήποτε ὅμως ἐνήσκησεν ἓν δικαίωμα κοινοβουλευτικόν, τὸ ὁποῖον ἕκαστος Βουλευτὴς ἔχει. Σπεύδω δὲ ἀμέσως νὰ δώσω τὴν ἀπάντησιν. Προκειμένου περὶ τῆς ὑποθέσεως τοῦ Διευθυντοῦ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου, δὲν νομίζω ὅτι ὑποχρεοῦμαι νὰ δώσω οἱανδήποτε ἀπάντησιν. Οἱ Ὑπουργοὶ καλοῦνται ἐπὶ τετελεσμένων πράξεων νὰ ὑπόσχωσιν εὐθύνην καὶ νὰ δώσωσι λόγον ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Ἐπὶ πράξεων, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔχουσιν ἀκόμη συντελεσθῆ, οὐδεὶς ὑπέχει οὔτε καλεῖται νὰ δώσῃ λόγον ἐνώπιον τοῦ Κοινοβουλίου. Ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας — ἀγνοῶ ποῖος πρῶτος ἐπηρώτησε περὶ τούτου — ὤφειλε νὰ ἔχῃ τὴν ὑπομονὴν, ἕως ὅτου ἔχῃ ἐνώπιόν του τετελεσμένον γεγονός, καὶ τότε νὰ ἦναι βέβαιος, ὅτι καλούμενος ὁ Ὑπουργὸς θὰ ἔσπευδεν ἀμέσως νὰ δώσῃ λόγον τῶν πράξεών του. Ἀλλ’ ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, ἐπικρίναντός με, ὅτι προβαίνω εἰς ἐρωτήματα πρὸς τὰς Σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ εἰς διορισμοὺς καθηγητῶν, πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου. Ἐὰν ἀντελήφθην ὀρθῶς, νομίζω τοιοῦτόν τι εἶπεν.

§26ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶπον ὅτι πρὶν ἢ προταθῇ ἐκ νέου ὁ νόμος περὶ περιορισμοῦ τῶν ἑδρῶν.

§27ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περὶ καθορισμοῦ τῶν ἑδρῶν.

§28ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ συνηγόρησα ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου περὶ Πανεπιστημίου, τὸ ὁποῖον εἶχεν ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλὴν ἐν ἔτει 1893 ὑπὸ τοῦ κ. Κοσσονάκου, τότε Ὑπουργοῦ, εἰσηγουμένου ὅμως αὐτοῦ κυρίως καὶ ἀγορεύσαντος περὶ αὐτοῦ ἐπανειλημμένως τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη. Συνεφώνουν πληρέστατα ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι δηλαδὴ αἱ διάφοροι ἕδραι τοῦ Πανεπιστημίου ἔπρεπε νὰ ἦναι καθωρισμέναι νομοθετικῶς, ὄχι μόνον διότι τοῦτο συνῇδεν ἔτι μᾶλλον πρὸς τὸ πνεῦμα τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον διέπει ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ διότι, ὑφ’ ἃς κοινωνικὰς συνθήκας ζῶμεν ἡμεῖς ἐν Ἑλλάδι, δὲν ἔπρεπε νὰ ὑπάρχῃ αὐτὴ ἡ ἐλευθερία ὡς πρὸς τὴν διάθεσιν τῶν διαφόρων ἑδρῶν τῶν Σχολῶν, ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς ἄλλας χώρας. Τὴν γνώμην ταύτην ὑπεστήριξα ὅτε συνεζητεῖτο ὁ νόμος τοῦ 1893, τὴν γνώμην ταύτην ὑπεστήριξα καὶ ἐν ἔτει 1895, ὅτε εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν ὁ νῦν ἰσχύων νόμος, ὁ καταργήσας τὸν νόμον τοῦ 1893. Ἀλλά, Κύριοι, καίπερ τοιαύτην γνώμην ἔχων, ἐνόμισα ὅτι ἐδικαιούμην ἢ μᾶλλον εἶχον καθῆκον ἐπιτακτικὸν νὰ ἀπευθύνω διάφορα ἐρωτήματα πρὸς τὰς Σχολὰς τοῦ Πανεπιστημίου καὶ νὰ συμπληρώσω ἀπαραιτήτους τινὰς ἕδρας. Ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου ὁ νέος ἔχει σχεδὸν τελειώσει. Εἶναι προπαρεσκευασμένος. Ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω ἂν οὗτος θέλῃ ἐπιψηφισθῆ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ὅταν βλέπωμεν πόσα νομοσχέδια ἔχουσιν ἤδη ἀναγραφῆ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἡ δὲ Βουλὴ δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ ταχέως εἰς τὴν ἐπιψήφισιν αὐτῶν. Πρὸ τῆς συζητήσεως καὶ ἐπιψηφίσεως τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου ἡ Βουλὴ κέκληται, ἂν ἔχῃ τὸν προσήκοντα χρόνον, νὰ συζητήσῃ καὶ ἐπιψηφίσῃ τὸ σχέδιον τοῦ νέου καταστατικοῦ νόμου τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ τῶν συναφῶν πρὸς τοῦτο νομοσχεδίων, τοῦ νομοσχεδίου περὶ διδασκαλείων τῶν ἀρρένων, τοῦ νομοσχεδίου περὶ κεντρικῆς ὑπηρεσίας ἐν τῷ Ὑπουργείῳ. Μετὰ τοῦτο ἔρχεται ἡ σειρὰ τῶν νομοσχεδίων περὶ μέσης ἐκπαιδεύσεως, ἔρχεται ἡ σειρὰ τῶν ἀρχαιολογικῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα καὶ ἡ κοινωνία σήμερον καὶ ἡ Βουλή, νομίζω, ὁλόκληρος, θέλει νὰ ψηφισθῶσι.

§29ΣΤΑΗΣ. Καὶ νὰ προταχθῶσιν.

§30ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἔρχεται εἶτα ἡ σειρὰ τοῦ νομοσχεδίου περὶ γυμναστικῆς, διότι νομίζω, ὅτι ἡ παιδεία ἡμῶν, πάντοτε μὲν, μάλιστα δὲ μετὰ τὰ τελευταῖα παθήματα, πρέπει νὰ ἔχῃ ἀπαραίτητον στοιχεῖον τὴν γυμναστικήν, διότι οὕτω πως δύναται ν’ ἀποβῇ αὕτη ἁρμονικὴ ἀνάπτυξις τῶν τε ψυχικῶν καὶ τῶν σωματικῶν δυνάμεων, καὶ τότε ὡς κορύφωμα τῆς ὅλης ταύτης ἐργασίας ἔρχεται ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου. Νομίζετε ὅτι ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ κατὰ τὴν παροῦσαν Σύνοδον, ἢ καὶ ἐντὸς τῶν πρώτων ἑβδομάδων τῆς προσεχοῦς Συνόδου; Ἐγὼ ἀμφιβάλλω περὶ τούτου. Ἀλλὰ τί ἔπρεπε τότε νὰ γείνῃ; Νὰ μείνῃ τὸ Πανεπιστήμιον ἄνευ ἑδρῶν σπουδαιοτάτων καὶ ἀπαραιτήτων εἰς αὐτὸ θεωρουμένων;

§31ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Περὶ τῆς Ὀφθαλμολογίας ἡμεῖς εἴπομεν.

§32ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ περὶ Ὀφθαλμολογίας σᾶς εἶπον, ὅτι οὐδὲν δύναμαι νῦν νὰ σᾶς ἀπαντήσω. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς μὲ ἐμέμφθη διὰ τί προβαίνω ἀπὸ τοῦδε εἰς ἐρωτήματα πρὸς τὰς Σχολὰς καὶ εἰς διορισμοὺς καθηγητῶν, ἐνῷ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι πρέπει νὰ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου, ὁ καθορίζων τὰς ἕδρας. Ἀπαντῶ λοιπόν, ἐξηγῶν τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐνόμισα καθῆκον ἐπιβαλλόμενον εἰς ἐμέ, καὶ πρὶν ἢ ψηφισθῇ ὁ ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου νὰ προβῶ εἰς πλήρωσιν ἑδρῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων εἰς τὸ Πανεπιστήμιον. Καὶ δὴ ἐν πρώτοις, Κύριοι, ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ. Ἐνόμισα ὅτι δὲν ἠδύνατο αὕτη νὰ παραμείνῃ ἐν ᾗ καταστάσει εὑρίσκετο, μέχρις ὅτου ψηφισθῇ, τίς οἶδε πότε, ὁ νέος ὀργανισμὸς τοῦ Πανεπιστημίου. Δὲν ἠδύνατο νὰ μείνῃ ἡ Ἀστυκλινικὴ ἄνευ διευθυντοῦ, καθ’ ὃν μάλιστα χρόνον σύσσωμος ἡ Ἰατρικὴ Σχολὴ ἀπὸ πολλοῦ εἶχεν ὑποδείξει τὸν διοριστέον εἰς τὴν θέσιν ταύτην. Ἐνόμισα ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ μείνῃ ἡ ἑτέρα κλινικὴ τῆς ἐσωτερικῆς παθολογίας, ἡ διευθυνομένη ἄλλοτε ὑπὸ τοῦ μακαρίτου καθηγητοῦ Δηλιγιάννη, ἐπὶ πλέον ἄνευ καθηγητοῦ. Εἶναι τόσοι ἀσθενεῖς, οἱ ὁποῖοι δὲν ἠδύναντο νὰ μένωσιν ἐκτεθειμένοι. Καὶ οἱ φοιτηταὶ δέ, οἱ ὁποῖοι καταβάλλουσιν ἁδρότατα ἐκπαιδευτικὰ τέλη, ἔχουσι τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαιτήσωσι παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως συμπληρωθῶσιν αἱ ἀπαραίτητοι τῆς Σχολῆς ταύτης ἕδραι, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἡ Κυβέρνησις, εἰσηγουμένη τὸν νόμον περὶ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν, καὶ ἡ Βουλή, ψηφίζουσα αὐτόν, τὸν ἐψήφισεν ὑπὸ τὴν ῥητὴν ὑπόσχεσιν, ὅτι μέγα μέρος τῶν ἐκπαιδευτικῶν τούτων τελῶν θὰ καταβάλῃ πρὸς βελτίωσιν αὐτῆς ταύτης τῆς ἐκπαιδεύσεως. Καὶ πῶς ἠδύνατο νὰ γείνῃ λόγος ὄχι περὶ βελτιώσεώς τινος τῆς ἐκπαιδεύσεως ταύτης, ἀλλὰ περὶ ἀπονομῆς οἱασδήποτε ἐκπαιδεύσεως ἐν τῇ Ἰατρικῇ Σχολῇ, ὅταν, Κύριοι, αὕτη εἶχεν ἔλλειψιν διευθυντοῦ τῆς Ἀστυκλινικῆς, εἶχεν ἔλλειψιν καθηγητοῦ τῆς κλινικῆς παθολογίας; Ἐπληρώθη ἡ ἕδρα τῆς γενικῆς κλινικῆς παθολογίας διὰ τῆς μεταθέσεως, καθ’ ὑπόδειξιν παμψηφεὶ τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς, ὑπὸ τοῦ καθηγητοῦ τῆς φυσιολογίας. Καὶ νομίζετε ὅτι ἠδύνατο ἐπὶ στιγμὴν τότε ἡ ἕδρα τῆς φυσιολογίας νὰ μένῃ κενή; Ἡ ἀνατομικὴ καὶ ἡ φυσιολογικὴ ἐπιστήμη εἶναι αἱ δύο βάσεις τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης, εἶναι τὸ ἀλφάβητον, οὕτω εἰπεῖν, παντὸς σπουδαστοῦ αὐτῆς. Ἐκλήθη ἡ Σχολὴ νὰ ὑποδείξῃ τὸν διοριστέον εἰς τὴν ἕδραν τῆς Φυσιολογίας, καὶ ὑπέδειξε τοιοῦτον τὸν κύριον Ῥήγαν Νικολαΐδην, τὸν μόνον φυσιολόγον, τὸν γνωστὸν ὡς τοιοῦτον ὄχι ἐν Ἑλλάδι ἀλλὰ καὶ ἐν Γερμανίᾳ. Ἐὰν ἄλλοτε οὗτος ἐδέχθη νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἕδραν τῆς ἀνατομικῆς, τὴν ἀνέλαβε προσωρινῶς. Εἶναι δὲ ὁ μόνος δυνάμενος νὰ διδάξῃ τὸ μάθημα τῆς φυσιολογίας, ὄχι θεωρητικῶς, ὡς ἐν μόνῳ τῷ Πανεπιστημίῳ τῷ Ἑλληνικῷ γίνεται, ἀλλὰ πειραματικῶς. Διότι ἡ φυσιολογία εἶναι ἐπιστήμη πειραματική. Ἔχων λοιπὸν τὴν πεποίθησιν ὅτι ἡ πρότασις τῆς Σχολῆς περὶ μεταθέσεως τοῦ κυρίου Νικολαΐδου εἰς τὴν ἕδραν τῆς Φυσιολογίας ἦτο ἡ μόνη ὀρθὴ καὶ δικαία, ἐνόμισα ὅτι ἐπεβάλλετό μοι τὸ καθῆκον, ἵνα προβῶ εἰς πλήρωσιν αὐτῆς...

§33ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Οὐδεὶς ἔψεξεν ὑμᾶς διὰ τοῦτο. Πρόκειται περὶ τῆς Ὀφθαλμολογίας.

§34ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀπαντῶ πρὸς ὑμᾶς, ἀλλὰ πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν Ἀττικῆς... Καὶ νομίζετε ὅτι αὕτη ἠδύνατο νὰ μείνῃ κενὴ ἔστω καὶ ἐπὶ μίαν στιγμήν; Νομίζετε ὅτι ἔπρεπε νὰ ἀναμείνωμεν τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νέου ὀργανισμοῦ;

§35ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἀριστερόθεν). Δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ... Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι ἐπὶ τοῦ θέματος.

§36ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἦτο κενὴ ἡ ἕδρα τῆς Ὀφθαλμολογίας; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημα.

§37ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐδήλωσα πρίν, ἐπαναλαμβάνω καὶ νῦν, ὅτι οὔτε ἡ Βουλὴ δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ λόγον περὶ πράξεων μὴ συντετελεσμένων, οὔτε ἐγὼ ὑποχρεοῦμαι νὰ δώσω οἱανδήποτε ἀπάντησιν περὶ αὐτῶν. Ἰδοὺ ποῦ ἔγκειται τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ συντετελεσμένων πράξεων, περὶ διορισμῶν, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἤδη συντετελεσμένοι, ἀφοῦ ἅπαξ ἔστω καὶ ὑπαινιγμὸς ἐγένετο παρὰ τοῦ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτοῦ, νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ δώσω λόγον, καὶ δίδω αὐτὸν προθύμως. Λοιπὸν παρακαλῶ μὴ μὲ διακόπτετε πλέον. Ἐκάλεσα τὴν Σχολὴν νὰ μοὶ ὑποδείξῃ τὸν κατάλληλον διὰ τὴν ἕδραν τῆς Ἀνατομικῆς. Ἡ Σχολὴ μοὶ ὑπέδειξε τὸν κ. Γεώργιον Σκλαβοῦνον, τέως ὑφηγητὴν καὶ ἐπιμελητὴν τῆς Ἀνατομικῆς. Τίς ὁ Γεώργιος Σκλαβοῦνος; Ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Σχολῆς ταύτης. Ἐσπούδασεν ἐν Γερμανίᾳ. Καὶ δὲν ἔλαβε μόνον ἁπλοῦν πτυχίον διδακτορικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι εὐκολώτατον ἐν Γερμανίᾳ...(Θόρυβος).

§38ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τίς ἔχει ἀντίρρησιν δι’ αὐτά, κύριε Ὑπουργέ;

§39ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐκεῖνος, ὅστις μὲ ἠρώτησε διατὶ προβαίνω εἰς τοιούτους διορισμούς.

§40ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Περὶ προσώπων δὲν ὡμίλησα παντελῶς.

§41ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλ’ ὅταν κακίζητε τοὺς γενομένους διορισμοὺς, ὀφείλετε νὰ ἔχητε τὴν ὑπομονὴν νὰ ἀκούσητε πῶς δικαιολογῶ αὐτούς· ἡ δὲ δικαιολογία δυστυχῶς δὲν δύναται νὰ γείνῃ χωρὶς νὰ κάμω λόγον περὶ τῶν διοριζομένων προσώπων. Λοιπὸν ὁ κ. Σκλαβοῦνος ὑπέστη ἐκεῖ καὶ πρακτικὴν ἐξέτασιν ἐν τῇ Ἰατρικῇ· πρᾶγμα δυσχερέστατον ἐν Γερμανίᾳ. Διωρίσθη συνεπείᾳ διαγωνισμοῦ βοηθὸς τοῦ ἐπιφανεστάτου τῶν ἀνατόμων ἐν Γερμανίᾳ, τοῦ Kölliker. Ὡς βοηθὸς αὐτοῦ προέβη εἰς μελέτας καὶ κατέληξεν εἰς πορίσματα, τὰ ὁποῖα ἐδημοσίευσαν ἐπ’ ἀμοιβῇ περιοδικὰ ἐν Γερμανίᾳ. Τὰ πορίσματα, εἰς τὰ ὁποῖα κατέληξεν οὗτος, ἀναγράφονται ἤδη ἐν τοῖς διδακτικοῖς ἐγχειριδίοις τῆς Ἀνατομικῆς, τοῖς δημοσιευομένοις ὑπὸ καθηγητῶν ἐπιφανῶν ἐν Γερμανίᾳ τῆς Ἀνατομικῆς, ὡς πηγαὶ πλέον διὰ τὴν ἐπίλυσιν διαφόρων ζητημάτων. Ἦλθεν εἰς Ἀθήνας, ἐγένετο ὑφηγητής, ὡς ὑφηγητὴς δὲ ἐξακολούθησε δημοσιεύων τοιαύτας μελέτας, στηριζομένας ἐπὶ πειραμάτων, αἱ ὁποῖαι τιμῶσι τὴν Ἑλληνικὴν ἰατρικὴν ἐπιστήμην. Τοιοῦτον ὑποψήφιον καθηγητὴν μοὶ ὑπέδειξεν ἡ Ἰατρικὴ Σχολή, ὅπως διορίσω εἰς τὴν ἕδραν τῆς Ἀνατομικῆς, θεωρήσασα αὐτὸν κόσμημα ἀληθὲς τῆς Ἰατρικῆς Σχολῆς. Λοιπόν, Κύριοι, προκειμένου περὶ τετελεσμένης πράξεως, εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω λόγον, καὶ ἰδοὺ, ὅτι δίδω αὐτόν. Ὅταν εὑρεθῶμεν πρὸ τετελεσμένου γεγονότος, προκειμένου περὶ τῆς ἕδρας τῆς Ὀφθαλμολογίας, τότε δύνανται οἱ κύριοι Βουλευταὶ νὰ ἀπευθύνουν ἐπερώτησιν, καὶ θὰ ἦμαι ἕτοιμος νὰ δώσω λόγον τῆς πράξεώς μου.

§42ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διὰ νὰ σᾶς ἀποτρέψωμεν, ἠρωτήσαμεν.

§43ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐλάβετε γνῶσιν τῆς παραιτήσεως τοῦ ἐπιμελητοῦ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου κ. Μεταξᾶ; Διατί ἐγένετο ἡ τοιαύτη παραίτησις; Δὲν νομίζετε ὅτι δικαιοῦμαι νὰ ζητήσω τὴν κατάθεσιν τῆς ἐκθέσεως ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου, ὅστις διετάχθη καὶ ἐγένετο ἐπὶ τοῦ Ὀφθαλμιατρείου;

§44ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν ἀποδεχθῶ τὴν παραίτησιν τοῦ κ. Μεταξᾶ, ἂν καὶ αὐτὸ εἶναι ζήτημα ἐσωτερικῆς ὑπηρεσίας, τότε νὰ ἦσθε βέβαιος, ὅτι θὰ προσαγάγω ἐδῶ ὅλα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὁποίων καὶ ἐγὼ θ’ ἀπολογηθῶ, καὶ σεῖς θὰ ἦσθε εἰς θέσιν νὰ συζητῆτε καὶ νὰ μὴ λέγητε λόγια τοῦ ἀέρος (θόρυβος).

§45ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐκτιμῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, διότι συνδέομαι μετ’ αὐτοῦ καὶ διὰ στενωτάτης φιλίας, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τὴν ἐρώτησίν μου, ἐὰν πραγματικῶς ὑπεβλήθη τὸ ἐρώτημα εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν περὶ τῆς διαιρέσεως τῆς ἕδρας τῆς Ὀφθαλμολογίας.

§46ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σᾶς λέγω τοῦτο καὶ μόνον· ὅτι, ὅταν ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν τετελεσμένον γεγονός, θὰ σᾶς προσαγάγω τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, καὶ τότε θὰ ἴδητε καὶ σεῖς, ποίους ὑπερασπίζετε τώρα.

§47Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Βεβαίως διωρθώσατε τὴν παιδείαν σεῖς... (θόρυβος).

§48ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὅπως δὲν θὰ διορθώσητε βεβαίως ὑμεῖς τὸ ναυτικὸν (θόρυβος παρατεταμένος).

§49ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Σεῖς, ὁ ὁποῖος εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐπαύσατε τὸν γυμνασιάρχην Παπαγεωργίου.

§50ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Παρακαλῶ νὰ παύσητε, διότι δὲν εἶσθε Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, διὰ νὰ ἐπεμβαίνητε εἰς τὴν συζήτησιν, οὔτε ἔχετε ἀφορμήν τινα νὰ ἐπιτίθησθε.

§51ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχω ἀφορμήν, διότι δὲν εἶσθε εἰς θέσιν ν’ ἀναμιγνύησθε σεῖς (θόρυβος).

§52ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀναμιγνύομαι, λίαν ἁρμοδίως μάλιστα, διὰ νὰ ὑπερασπίσω τὴν θέσιν καὶ τὴν διασυρομένην ὑπόληψιν ἑνὸς διακεκριμένου ἐπιστήμονος· οὐδ’ ἔχετε τὸ δικαίωμα ὑμεῖς, Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν, ἐπαναλαμβάνω, νὰ παρεμβαίνητε εἰς τὴν συζήτησιν περὶ διορισμοῦ καθηγητῶν τῆς Ἰατρικῆς.

§53ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς ἐπιτιμήσω (Θόρυβος παρατεταμένος καὶ ἀντεγκλήσεις), διότι, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐπαύσατε τὸν γυμνασιάρχην Παπαγεωργίου, διότι δὲν ἠδυνήθητε νὰ τὸν παρασύρητε... (Θόρυβος καὶ ἀντεγκλήσεις).

§54ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Τὰ περὶ Παπαγεωργίου καὶ παρανόμου παύσεως αὐτοῦ εἰσι μῦθος. Δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ ἐπιτιμήσητε Βουλευτάς. Ποῖος εἶσθε ὑμεῖς; Ὑμεῖς εἶσθε Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν. Ἐγὼ ὑπέβαλον ἐπερώτησιν δικαίαν, ἀγωνίζομαι δὲ νὰ ὑποστηρίξω τὴν θέσιν διακεκριμένου καθηγητοῦ, κινδυνεύουσαν ἐκ τῆς συναλλαγῆς, παρασυρούσης τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν εἰς πρωτοφανὲς σκάνδαλον. Τὴν ἐπερώτησίν μου δ’ ἐπιδοκιμάζει ὁλόκληρος ἡ Βουλή.

§55ΦΩΝΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Δὲν τὴν ἐπιδοκιμάζομεν (θόρυβος).

§56ΠΡΟΕΔΡΟΣ (κρούων ἰσχυρῶς τὸν κώδωνα). Δὲν θὰ σᾶς ἀφήσω νὰ ὁμιλήσητε.

§57ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, ἂν ὑπεβλήθη τοιαύτη ἐρώτησις εἰς τὴν Ἰατρικὴν Σχολὴν, ὁλόκληρος ἡ Βουλὴ καὶ ἡ κοινωνία ἐπιδοκιμάζουσι τὴν ὑποβληθεῖσαν περὶ τούτου ἐν τῇ Βουλῇ ἐπερώτησιν. Πολλὰ μὲ χωρίζουσιν ἀπὸ τῆς μερίδος, εἰς ἣν ἀνήκει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κραναίας, ἀλλ’ ἐν τούτῳ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ δευτέρα γνώμη, καὶ τὰ γενόμενα, ἐὰν ἀποδειχθῶσιν ὅτι ἐγένοντο, θέλουσιν ἀναγκάσει ἡμᾶς νὰ ἐφαρμόσωμεν ἀπὸ τοῦδε προκαταβολικῶς τὰ ἄλλοτε λεχθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, διατελοῦντος ἁπλοῦ Βουλευτοῦ ἐν τῇ ἀντιπολιτεύσει καὶ ὑποστηρίζοντος τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη (ἀναγινώσκει): «Ἔπρεπε νὰ τεθῇ (ἔλεγε τότε) ἅπαξ ἓν τέρμα εἰς τὴν μέχρι τοῦδε κρατήσασαν σύγχυσιν καὶ ἀκοσμίαν ὡς πρὸς τὴν διανομὴν τῶν ἑδρῶν εἰς τὰς διαφόρους Σχολὰς καὶ τοὺς διαφόρους αὐτῶν κλάδους, διότι οὐδενὸς χαλινοῦ ὑπάρχοντος κατωρθοῦτο πολλάκις νὰ ἔχῃ Σχολή τις ἢ κλάδος τῆς ἐπιστήμης πλείονας ἕδρας, ἐπὶ ζημίᾳ τῶν ἄλλων... Μὴ νομίσητε δὲ, ὅτι αἱ προτάσεις τῶν Σχολῶν ἀποκλείουσι πᾶσαν κυβερνητικὴν ἐπήρειαν. Αἱ Κυβερνήσεις κατώρθωσαν νὰ λάβωσι προτάσεις δι’ ὅλους ἐκείνους, ὑπὲρ ὧν αὐταὶ εἶχον ἰδιαίτερον ἐνδιαφέρον». (Ἐπιδοκιμασίαι ἐκ τῆς ἀριστερᾶς).

§58ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Παρακαλῶ νὰ ἐννοῶμεν περὶ τίνος ὁμιλοῦμεν καὶ περὶ τίνος πρόκειται.

§59ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Νομίζω ὅτι ἐννοοῦμεν.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἄλλοι Ὑπουργοὶ βεβαίως ἐν τῇ δειλίᾳ καὶ ἀνανδρίᾳ αὑτῶν ἐκρύπτοντο ὄπισθεν τῶν προτάσεων τῶν διαφόρων Σχολῶν τοῦ Πανεπιστημίου, ἐγὼ ὅμως ἔρχομαι ἐδῶ καὶ σᾶς λέγω: μὴ λαμβάνετε ὑπ’ ὄψιν τὴν πρότασιν τῆς Σχολῆς, εἶμαι ἕτοιμος νὰ δώσω λόγον καὶ ὑπέχω τὴν εὐθύνην τῶν πράξεών μου. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ἐγένοντο διορισμοὶ παρ’ ἀξίαν, εἶμαι ἕτοιμος νὰ σᾶς δώσω λόγον, καὶ νὰ σᾶς ἀναγκάσω καὶ σεῖς ὁ ἴδιος νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι οἱ διορισθέντες εἶναι τιμὴ καὶ κόσμημα διὰ τὸ Ἐθνικὸν Πανεπιστήμιον. Ἐρωτήσατέ με δι’ ἕνα μετατεθέντα ἢ διορισθέντα, καὶ δὲν θὰ κρυφθῶ ὄπισθεν τῆς προτάσεως τῆς Σχολῆς. Ἐννοῶ νὰ μένῃ πλήρης ἡ εὐθύνη μου, καὶ νὰ κρίνῃ ἡ Βουλή, ἐὰν καλῶς διώρισά τινα ἢ ὄχι. Διότι ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐναπόκειται εἰς τὴν διακριτικὴν ἐξουσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ, ἐὰν θέλῃ, νὰ προβῇ ἢ ὄχι εἰς τὸν διορισμὸν, συμφώνως μὲ τὴν πρότασιν τῆς Σχολῆς. Οὕτω πως διασῴζεται πλήρης καὶ ἀκεραία ἡ εὐθύνη τοῦ Ὑπουργοῦ. Ὁ Ὑπουργὸς ὑποχρεοῦται μόνον ὅταν ἐπανειλημμένως κληθεῖσα ἡ Σχολὴ παμψηφεὶ ὑποδείξῃ ἕνα ὡς ὑποψήφιον καθηγητήν, ἀλλ’ ἐν ὅσῳ δὲν ὑπάρχῃ τοιαύτη περίπτωσις, μένει ἀκεραία ἡ διακριτικὴ ἐξουσία τοῦ Ὑπουργοῦ νὰ διορίσῃ ἢ ὄχι τὸν ὑπὸ τῆς Σχολῆς προταθέντα. Ἐγὼ δὲ, καθ’ ὅσον κάμνω χρῆσιν τῆς διακριτικῆς μου ἐξουσίας καὶ διορίζω τοὺς προτεινομένους ὑπὸ τῆς Σχολῆς, ἐννοῶ ὅτι μένει ἀκεραία ἡ εὐθύνη μου, καὶ εἶμαι ἕτοιμος ἐν πάσῃ στιγμῇ νὰ δώσω λόγον τῶν πράξεών μου. Δὲν κρύπτομαι λοιπὸν ὄπισθεν τῶν προτάσεων τῶν Σχολῶν, ὡς ἄλλοι, ἀλλ’ ἐννοῶ, ποιούμενος χρῆσιν τῆς διακριτικῆς μου ἐξουσίας, νὰ ὑπέχω εὐθύνην τῶν πράξεών μου καὶ νὰ δίδω λόγον ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν καὶ ὁσάκις μοὶ ζητῆται.

§61Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἔθιξε ζήτημα, ὅπερ βεβαίως δύναται ν’ ἀπασχολήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς. Τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι, ἂν ὀφείλῃ ὁ Ὑπουργὸς νὰ δίδῃ λόγον ἐπὶ πράξεων τετελεσμένων μόνον, ἢ καὶ ἐπὶ πράξεων μὴ εἰσέτι τελεσθεισῶν. Βεβαίως ὁ ἔλεγχος τῆς Βουλῆς πρὸς ζήτησιν εὐθυνῶν παρὰ τοῦ ὑπευθύνου καὶ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, κατὰ τὸν νόμον περὶ εὐθύνης τῶν Ὑπουργῶν, κυρίως δὲν δύναται νὰ ἐνασκηθῇ, εἰμὴ ἐπὶ τετελεσμένων πράξεων. Παραγνωρίζουσιν ὅμως τὸ ὑπέρτατον δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ ἐλέγχειν τὰς πράξεις τῶν Ὑπουργῶν, ὡς καὶ τὰς παραλείψεις αὐτῶν, οἱ ὑποστηρίζοντες, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητῇ, ὅπως ἀποκρούσῃ καὶ ἐπικείμενον κακόν. Τοσοῦτον ὑψηλὸν καὶ ἀπόλυτον εἶναι τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ ἐλέγχειν τὰς πράξεις τῶν ὑπευθύνων Ὑπουργῶν, ὡς καὶ τὰς παραλείψεις αὐτῶν, ὥστε οὐδεὶς δύναται εὐλόγως νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἔχει καὶ τὸ συναφὲς δικαίωμα τοῦ ἀποτρέπειν ἀπὸ πράξεις δυναμένας νὰ ζημιώσωσι τὴν Πολιτείαν, ἢ καὶ τὴν κοινωνίαν αὐτήν. Ἀλλὰ λαμβάνω τὸ ἐπιχείρημα τοῦ Ὑπουργοῦ εἰς χεῖράς μου, στρέφω τοῦτο ἐναντίον αὐτοῦ, καὶ λέγω: Ὅταν ἡ Βουλὴ ἐρωτᾷ ὑμᾶς: Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως προέτεινε τὴν διαίρεσιν τοῦ μαθήματος τῆς Ὀφθαλμολογίας, ναὶ ἢ οὔ; Ἢ καί: τὸ Ὑπουργεῖον ἠρώτησε τὴν Σχολὴν περὶ τῆς διαιρέσεως τοῦ μαθήματος τῆς Ὀφθαλμολογίας, ναὶ ἢ οὔ; Ἐὰν ὑμεῖς προτείνητε τὴν διαίρεσιν τοῦ μαθήματος τούτου, ἢ καὶ ἁπλῶς ἠρωτήσατε, ἡ πρᾶξις αὕτη ὑμῶν ἀπειλεῖται νὰ ἐνεργηθῇ, ἢ εἶναι τετελεσμένη; Ἡ ἐρώτησις ὑμῶν ἀπειλεῖται νὰ ἐνεργηθῇ, ἢ εἶναι τετελεσμένη; Ἡ πρᾶξις Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐρωτῶντος Σχολήν, ἐὰν συμφέρῃ, ναὶ ἢ οὔ, νὰ διαιρεθῇ μάθημά τι ἐν τῷ Ἐθνικῷ Πανεπιστημίῳ, εἶναι ἐν τῷ πεδίῳ τῆς ἀποπείρας, οὕτως εἰπεῖν, ἢ εἶναι πρᾶξις τετελεσμένη; Ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ τὴν γνώμην, ὅτι τὸ μάθημα τῆς Ὀφθαλμολογίας δὲν πρέπει νὰ διαιρεθῇ, ὡς βεβαίως αὕτη εἶναι ἡ γνώμη ἡ ἀληθὴς τῆς Βουλῆς, δὲν δικαιοῦται ἡ Βουλὴ νὰ ἐρωτήσῃ, ὑπάρχει τοιαύτη ἐρώτησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Ἐκπαιδεύσεως; Εἶναι δυνατὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ ἰσχυρίζηται, ὅτι πρέπει νὰ ἀναμείνῃ ἡ Βουλὴ τὸν διορισμὸν τοῦ κ. Γαζέπη, βουλευτοῦ Χαλκίδος, ἵνα φέρῃ τὸ ζήτημα ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ; Τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εὐθὺς ὡς ὁ Ὑπουργὸς ἠρώτησε τὴν Σχολήν, ἐὰν πρέπῃ νὰ διαιρεθῇ τὸ μάθημα τῆς Ὀφθαλμολογίας εἰς δύο, τίς δύναται νὰ ἀρνηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς Βουλῆς τοῦ ἐρωτᾶν καὶ ἐλέγχειν τὸν Ὑπουργὸν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ αὐτοῦ ἐρωτήσει, ἐὰν ἡ Βουλὴ ἔχῃ τυχὸν ἀντίθετον πρὸς ἐκεῖνον γνώμην; Λυποῦμαι, διότι ἄλλος Ὑπουργὸς ἠγέρθη ἐκ τῆς ἕδρας αὐτοῦ καὶ ἠπείλησε Βουλευτὴν ἐκ τῆς πτέρυγος ἐκείνης (δεικνύει τὴν ἀριστεράν), πρὸς ὃν καὶ ἐμὲ οὐδὲν συνδέει. Ἐὰν Κύριοι, νομίζωσί τινες, ὡς ἐκ τῆς πλειονοψηφίας, ἣν καὶ δικαίως μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσιν, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι διατεθειμένη νὰ ὑφίσταται ἐνταῦθα τρομοκρατίαν, εἶναι ἐντελῶς ἡ γνώμη αὕτη πεπλανημένη. Διότι ἡμεῖς παρακαθήμεθα ἐνταῦθα ἐπὶ πολλὰ ἔτη, ὡς καὶ ὑμεῖς, ἐπολεμήσαμεν ἐκ τῶν ἑδρῶν τούτων (δεικνύει τὴν δεξιὰν), ἐκ τῶν ἑδρῶν ἐκείνων (δεικνύει τὴν ἀριστερὰν) κατ’ ἀνδρῶν ἀναστημάτων πολὺ μεγαλειτέρων τῶν ἰδικῶν σας, κατὰ τοῦ ἀρχηγοῦ ὑμῶν, τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, καὶ οὐδέποτε ἡ τρομοκρατία ἴσχυσεν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Λέγω ταῦτα, διότι ἔχω ἀφορμὴν προσωπικήν, ἐκτὸς τῶν γενομένων καὶ πρὸ ὀλίγων ἔτι στιγμῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ. Ἀλλοίμονον εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς ἐκείνους, ὅσον μεγάλα καὶ ἂν ἦναι τὰ ἀναστήματα αὐτῶν, οἵτινες ὑβρίζουσι τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ λαοῦ, ὑβρίζουσι καὶ ὀνειδίζουσι δειλῶς καὶ ἀνάνδρως! (Θόρυβος).

§62Β. ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Σὺ μόνον ἀνάνδρως ἐφέρθης προχθές, ὑβρίζων ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς ἐκείνους, τῶν ὁποίων εἶχες τὴν τιμὴν νὰ ἦσαι σύμβουλος (Θόρυβος). Σὺ ἐρραπίσθης ἄλλοτε ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ, χωρὶς νὰ ζητήσῃς ἱκανοποίησιν (Θόρυβος).

§63ΛΕΒΙΔΗΣ. Σὺ ἐφέρθης ἀνάνδρως, ὅστις καὶ τὸν Κουτσοῦκον ἐθυμιάτισες...(παρατεταμένος θόρυβος).

§64ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ. Νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν, κύριε Πρόεδρε.

§65ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, κύριε Βουλευτά, νὰ τηρῆτε γλῶσσαν κοσμίαν, διότι ἄλλως θὰ σᾶς ἀνακαλέσω εἰς τὴν τάξιν, ἐφαρμόζων τὸν Κανονισμόν.

§66Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Βεβαίως, ἐὰν παρεκτραπῶ, ἔχετε τὸ δικαίωμα.

§67ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρεξετράπητε ἤδη.

§68ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Δὲν παρεξετράπη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶπεν, ὅτι θὰ ἐπιτιμήσῃ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Κραναίας, καὶ ἐν τούτοις εἰς αὐτὸν δὲν ἐκάματε τὴν παρατήρησιν.

§69ΛΕΒΙΔΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως προκαλεῖται ἐπὶ τετελεσμένων γεγονότων. Τὸ γεγονὸς τὸ τετελεσμένον εἶναι, ἐὰν ἠρώτησε τὴν Σχολὴν περὶ διαιρέσεως τοῦ μαθήματος τῆς Ὀφθαλμολογίας. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τοῦτο. Εἶναι ἀληθὲς, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, σεβόμενος τὴν αἴθουσαν ταύτην, κατ’ ἄλλην περίστασιν ἐδέχθην, διὰ πρᾶξιν, ἣν ἐνήργησα ὅμως ὡς Ὑπουργὸς τοῦ Κράτους, νὰ ῥαπισθῶ, ἀλλὰ ἡ χεὶρ ἐκείνη, ἥτις, ἀσεβοῦσα πρὸς τὸν ἀντιπρόσωπον τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ὑψώθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἔλαβε τὴν τιμωρίαν καὶ τὸν θάνατον.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κουντουριώτης ἔχει τὸν λόγον.

§71Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Εἶναι πολὺ ἐξημμένη ἡ Βουλὴ, καὶ ἀναβάλλω δι’ ἄλλοτε (γέλως).

§72ΤΣΑΡΛΑΜΠΑΣ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν ὑποβάλλω τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Ὁ ἐν Ὀδησσῷ ἀποβιώσας Εὐστάθιος Ζάκας διὰ τῆς διαθήκης του (4 Μαΐου 1888), ἐπικυρωθείσης διὰ τῆς ἀποφάσεως (25 Ὀκτωβρίου 1888) τοῦ ἐν Ὀδησσῷ δικαστηρίου, ἀφῆκε διαχειριστὴν τῆς περιουσίας του τὸν ἐν Ὀδησσῷ πρόξενον κ. Ἰωάννην Βουτσινᾶν, εἰς ὃν ὥριζεν, ἵνα ἐκ τῶν εὑρεθησομένων χρημάτων του, ἐκ τῆς ἀξίας τῶν κινητῶν του καὶ ἐκ τῶν εἰσοδημάτων τῆς περιουσίας του ἐξοφλήσῃ τὴν εἰς τὴν ἐκεῖσε Κτηματικὴν Τράπεζαν ὀφειλήν του καὶ τὰ ἐν τῇ διαθήκῃ του κληροδοτήματα, μετὰ δὲ τὴν ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων αὐτοῦ νὰ πωλήσῃ τὴν οἰκίαν του οὐχὶ ὀλιγώτερον τῶν 55,000 ῥουβλίων, καὶ τὸ ποσὸν αὐτὸ καταθέσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος, ἵνα ἐκ τῶν ἐτησίων τόκων ὁ δήμαρχος Λευκαδίων ἐκτελῇ τὰ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενα φιλανθρωπικὰ ἔργα. Ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἀπὸ 25 Ἰουνίου 1895 ἐπερωτήσεώς μου ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προὐκάλεσε τὸν κ. πρόξενον, ὡς ἐκτελεστὴν τῆς διαθήκης, ἵνα δώσῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, οὗτος δ’ ἀπήντησε δι’ ἐγγράφου του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι θέλει ὅσον τάχιον ἀποστείλει ἀντίγραφον τῆς καταγραφῆς τῆς περιουσίας τοῦ διαθέτου καὶ τὴν λογοδοσίαν του· ἔφερε δ’ εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργείου, ὅτι τὸ χρέος τῆς κληρονομίας εἶχε περιορισθῆ εἰς ῥούβλια 18,500. Ἔκτοτε οὐδεμία ἐγένετο πλέον ἀνακοίνωσις παρὰ τοῦ κ. ἐκτελεστοῦ. Ὡς ἐκ τούτου παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἵνα διατάξῃ τὸ ἐν Ὀδησσῷ Προξενεῖον καὶ προσκαλέσῃ τὸν κ. Βουτσινᾶν, ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἐπὶ τοῦ εἰρημένου κληροδοτήματος λογοδοσίαν του καὶ δώσῃ πᾶσαν ἄλλην σχετικὴν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου πληροφορίαν.»

§73Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ὁ ἐκ Θήρας βουλευτὴς κ. Συνοδινὸς εἶχε ζητήσει πρὸ ἡμερῶν νὰ καταθέσω τὴν κατὰ τοῦ ἐν Πειραιεῖ πράκτορος τῆς Γερμανικῆς ἑταιρείας κ. Φραγκοπούλου δικογραφίαν. Καταθέτω ταύτην εἰς τὸ Προεδρεῖον, ὅπως λάβῃ γνῶσιν, ὅστις τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἐπιθυμεῖ, παρακαλῶ ὅμως νὰ μὴ ἀπολεσθῇ ἔγγραφόν τι ἐξ αὐτῆς.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου «περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 23,519 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1898». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 266).

§75Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω τὰς παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Πατρῶν κ. Χοϊδᾶ ζητηθείσας συμπληρωτικὰς πληροφορίας περὶ τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Ἐπίσης καταθέτω καὶ τὰς παρὰ τοῦ βουλευτοῦ Ἠλείας κ. Σπηλιώτη ζητηθείσας πληροφορίας, τὰς ἀφορώσας εἰς τὰ ἔξοδα τῆς παρακρατήσεως.

§76Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ τυπωθῶσι. Μήπως ἔχετε ἀντίρρησιν;

§77ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐφ’ ὅσον ἐπαρκεῖ τὸ τυπογραφεῖον, ἂς τυπωθῶσι.

§78Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅταν δὲν παραβλάπτωνται συμφέροντα τῆς ὑπηρεσίας ἢ συμφέροντα τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ τυπῶνται.

§79ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχωμεν ἀντίρρησιν νὰ τυπωθῶσι.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα ἀριθ. 265).

§81Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα εὐαρεστούμενος προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀκολούθους πληροφορίας: αʹ) Ἐκ τοῦ ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων ͵ΒΤΘʹ καὶ ΒΥΚΕʹ εἰσπραχθέντος ποσοῦ τῶν ἐσοδειῶν τοῦ 1895 καὶ 1896 ἐκ δραχ. 3,392,035.42 πόσον ποσὸν ἀνήκει εἰς τὸ ἔτος 1896, πόσον εἰς τὸ ἔτος 1895, καὶ ἐκ τούτου πόσον ποσὸν εἰσεπράχθη εἰς χρήματα δυνάμει τοῦ νόμου ͵ΒΤΘʹ, καὶ πόσον ἐξ ἀντιτίμου παρακρατήματος. βʹ) Τὸ ποσὸν τὸ ὁρισθὲν ἐκ τῆς ἐσοδείας τοῦ 1897 πόσον παρακράτημα ἀντιπροσωπεύει ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου καὶ κατ’ ἔτος. γʹ) Πόσον ποσὸν ἐξήχθη εἰς ξένας ἀγορὰς προϊόντων προελθόντων ἐκ βιομηχανικῆς μετατροπῆς τοῦ παρακρατήματος, ἤτοι οἰνοπνεύματος, γλεύκους ἀπεστειρωμένου, μιστελίου οἴνου κλπ. Πόσον ποσὸν ἐξ ἑκάστου εἴδους καὶ διὰ ποῖον λιμένα. δʹ) Πόσον ποσὸν ἐξήχθη ἐκ τῶν διαφόρων λιμένων τοῦ Κράτους ὁμοειδῶν προϊόντων, ἀλλὰ μὴ προερχομένων ἐκ τοῦ παρακρατήματος, ἀλλ’ ἐκ σταφίδος τῆς ἐλευθέρας ἐμπορίας, ἢ ἐκ προϊόντων τῆς ἀμπέλου. εʹ) Εἰ δυνατόν, πληροφορίας τῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ προξενικῶν ἀρχῶν, πόσον ποσὸν ἐξ ἑκάστου τῶν προϊόντων τούτων προῆλθεν ἐξ Ἑλλάδος, ἂν κατηναλώθη εἰς τοὺς λιμένας τοῦ προορισμοῦ του, ἢ μετεφέρθη ἀλλοῦ, καὶ ποῦ, ἂν χρησιμοποιῆται αὐτούσιον ἢ τροποποιημένον, καὶ εἰς τί, ὡς καὶ πᾶσαν δυνατὴν πληροφορίαν περὶ τῆς τιμῆς καὶ τῶν τελωνιακῶν κλπ. συνθηκῶν, ὑπὸ τὰς ὁποίας διετέλουν τὰ τοιαῦτα προϊόντα. στʹ) Πληροφορίας τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, ἂν ἀπὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως ἐξηκολούθησαν ἐν Ἠλείᾳ αἱ νέαι φυτουργείαι, ἰδίᾳ κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, καὶ πόσην ἔλαβον ἔκτασιν.»

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρυστίας κ. Δούνης ὑποβάλλει γραπτὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ὁ βουλευτὴς Πάλλης κ. Μπασιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 267). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ἰαπωνίας ἐν Ἀθήναις συνομολογηθείσης συνθήκης φιλίας, ναυτιλίας καὶ ἐμπορίου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται):

§83Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς εἶπε χθές, ὅτι τὸ τυπωθὲν κείμενον τῆς συνθήκης ταύτης περιέχει λάθη περὶ τὴν μετάφρασιν καὶ παραλείψεις. Ὄντως αἱ διορθώσεις τοῦ κειμένου τούτου δὲν ἐγένοντο μετὰ προσοχῆς, καὶ παρέμειναν πολλὰ σφάλματα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον, ὁσάκις ὑποβάλλονται νομοσχέδια τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἀποστέλλωνται τὰ δοκίμια εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς διόρθωσιν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν μετάφρασιν, ὁ κ. Βουλευτὴς παρετήρησεν...

§84Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔφερα παρατηρήσεις ἁπλῶς σᾶς εἶπον, ὅτι, ἐπειδὴ ἔχει πολλὰ σφάλματα, ἰδίᾳ δὲ περὶ τὸ λεκτικόν, καλὸν θὰ ἦτο, κατ’ ἐμέ, νὰ διατάξητε διόρθωσιν τοῦ κειμένου. Ἐγὼ μάλιστα οὔτε κἂν ἔφερα εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ζήτημα· ἰδιαιτέρως καὶ ὅλως ἰδιωτικῶς καὶ φιλικῶς ἐπεκαλέσθην τὴν ἰδικήν σας προσοχήν. Ἀφοῦ ὅμως ὑμεῖς φέρετε τὸ ζήτημα, πρέπει ν’ ἀναφέρητε, ὅτι εἶναι παραλελειμμέναι λέξεις, εἶναι πολὺ κακὴ ἡ σύνταξις. Εἰς πολλὰ μέρη ἀναφέρονται μετοχαὶ θηλυκοῦ γένους εἰς οὐσιαστικὰ ἀρσενικοῦ, καὶ τόσα ἄλλα, περὶ ὧν περιττὸν ν’ ἀπασχολῆται νῦν ἡ Βουλή.

§85Α. ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἡ μετάφρασις συνθηκῶν εἶναι λίαν δυσχερὴς, διότι πρέπει ὁ μεταφραστὴς νὰ δίδῃ ἀκριβῶς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ξένον κείμενον, καὶ νὰ μεταφράζῃ κατὰ γράμμα τὴν συνθήκην. Ὁ τμηματάρχης τοῦ συμβατικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι εἰδικώτατος ὡς πρὸς τὴν μετάφρασιν συνθηκῶν· ἐπαναλαμβάνω δὲ, ὅτι αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς δὲν μοὶ φαίνονται δεδικαιολογημέναι.

§86ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου λαμβάνω τὸν λόγον, μόνον ἵνα προκαλέσω τὴν προσοχὴν εἰς τοῦτο, ὅτι τὸ ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου κυρούμενον εἶναι μετάφρασις, ἀλλ’ ἐπέχει τόπον πρωτοτύπου κειμένου, ὑπάρχουσι δὲ καὶ δεύτερον καὶ τρίτον κείμενον, ὡς πρωτότυπα. Καὶ περὶ μὲν τοῦ τρίτου κειμένου δὲν δύναται νὰ γείνῃ λόγος, διότι εἶναι εἰς Ἰαπωνικὴν γλῶσσαν γεγραμμένον, ὥστε οὐδὲ κἂν νὰ τυπωθῇ ἐνταῦθα εἶναι δυνατόν. Παρακαλῶ ὅμως τὸν κ. Ὑπουργόν, πρὸς τῷ Ἑλληνικῷ νὰ δημοσιευθῇ καὶ τὸ Ἀγγλικὸν κείμενον, ὅπερ ἀποτελεῖ τὸ πρωτότυπον, εἰς ὃ ἐν ἀμφιβολίᾳ θέλουσι προστρέχει ἀμφότερα τὰ μέρη.

§87Α. ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πάντοτε εἰς τὰς συνθήκας θεωρεῖται ὡς πρωτότυπον τὸ Γαλλικὸν κείμενον.

§88ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὸ Γαλλικὸν κείμενον ἀναγνωρίζεται ὡς τὸ μόνον πρωτότυπον ἐπὶ τῶν συνθηκῶν μεταξὺ τῶν Κρατῶν, ἅτινα παραδέχονται τὴν Γαλλικὴν ὡς ἐπίσημον διεθνῆ γλῶσσαν· ἐπειδὴ ὅμως οἱ Ἄγγλοι ἀναγνωρίζουσιν ὡς ἐπίσημον γλῶσσαν τὴν Ἀγγλικήν, ἀναγκάζονται νὰ ἀναγνωρίσωσι καὶ εἰς τὰς μετ’ αὐτῶν συμβαλλομένας Δυνάμεις τὸ δικαίωμα νὰ ἔχωσιν ἴδιον ἐπίσημον κείμενον εἰς τὴν ἰδίαν αὑτῶν γλῶσσαν. Διὰ ταῦτα εἰς τὰς μετὰ τῆς Ἀγγλίας συμβάσεις ὑπάρχουσι δύο πρωτότυπα, καὶ Ἀγγλικὸν καὶ Ἑλληνικόν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ μόνον ἄρθρον, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου, εἰς βʹ συζήτησιν).

§89ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ περὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§90Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κύριοι Βουλευταί, δὲν θέλω ν’ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, προκειμένης μάλιστα τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, χωρὶς νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τούτου, διότι ἀνήκω εἰς τοὺς ἀντιπαρακρατητικούς, κατὰ τὴν καθορισθεῖσαν ἔκφρασιν. Εἶμαι δὲ ἀντιπαρακρατητικὸς καὶ ἐκ πεποιθήσεως καὶ κατὰ παραγγελίαν, διότι παρὰ τῆς ἐπαρχίας, ἣν ἀντιπροσωπεύω, ἔλαβον ῥητὴν ἐντολὴν ν’ ἀντιταχθῶ ἀπὸ τοῦ βήματος κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως, τὴν αὐτὴν δ’ ἐντολὴν ἔλαβον καὶ οἱ φίλοι μου συνάδελφοι, οἱ ἀνήκοντες εἰς τὴν πτέρυγα ταύτην, ὑποθέτω δὲ τὴν αὐτὴν ἐντολὴν ἔλαβε καὶ ὁ ἀπουσιάζων βουλευτὴς Ζακύνθου κ. Ἀλέξ. Ῥώμας. Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ἀκουσθῇ καὶ ἡ φωνὴ τῶν διαμαρτυρομένων εὐμενῶς, χωρὶς ἐννοεῖται ἐκ τούτου νὰ προσδοκῶ, ὅτι θὰ ἐπηρεάσω πεποιθήσεις ἑδραίας. Κύριοι Βουλευταί, ἤμην ἀνέκαθεν κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἀφ’ ἧς τὸ ζήτημα προέκυψε, καὶ τότε εἰς τὴν μεγάλην ἐπιτροπήν, τὴν ἐπὶ τούτῳ ἀφιχθεῖσαν ἐνταῦθα ἐκ Πατρῶν, μετὰ τῶν ἄλλων ἀξιοτίμων συναδέλφων μου, οἵτινες καὶ σήμερον μετ’ ἐμοῦ ἀντιπροσωπεύουσι τὴν ἐπαρχίαν Ζακύνθου, ἀπεριφράστως καὶ καθαρῶς ἐξεδηλώσαμεν τὴν γνώμην μας. Καὶ ἤμην ἀνέκαθεν ἐκ πεποιθήσεως ἀντιπαρακρατητικός, διότι ἐκ τῆς ἐπιστήμης δὲν ἠδυνήθην νὰ ἀρυσθῶ ἐπιχειρήματα, ἅτινα νὰ μὲ πείσωσιν, ὅτι ἡ παρακράτησις δύναται νομίμως νὰ σταθῇ. Τώρα, ἐὰν καταφύγωμεν εἰς ἐπιχειρήματα, διὰ ν’ ἀποδείξωμεν τὴν παρακράτησιν ὠφέλιμον ἢ ἐπιβαλλομένην, βεβαίως τοιαῦτα ἐπιχειρήματα θὰ εὑρεθῶσι πολλά, καὶ πολλὰ τοιαῦτα ἀνεπτύχθησαν, διότι καὶ ἡ σαθροτέρα ὑπόθεσις, τυγχάνουσα καλοῦ συνηγόρου, εὑρίσκει ἐπιχειρήματα ὑπὲρ αὐτῆς. Πάντες, Κύριοι, γνωρίζομεν, πῶς ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως ἐγεννήθη. Ἐγένετο ὁ ἁπλοῦς οὗτος συλλογισμός· ἔχομεν ἀφθονίαν προϊόντος ἀφ’ ἑνός, ἡ δὲ ἀφθονία συνεπάγει ἔκπτωσιν τιμῶν· ἄρα, ἐὰν περιορίσωμεν τὸ ποσὸν τοῦ προϊόντος, θὰ φέρωμεν ὕψωσιν τῶν τιμῶν. Οἱ οὕτω σκεπτόμενοι κατέφυγον εἰς συλλογισμὸν ἐντελῶς ἁπλοϊκὸν, ἴσως δὲ καὶ ἐστηρίζοντο εἰς ὅ,τι πολλάκις συμβαίνει εἴτε ἐκ μέρους ἐμπόρων μεγάλων, εἴτε ἐμπορικῶν καταστημάτων κολοσσιαίων, εἴτε τραπεζιτικῶν καταστημάτων, οἱ ὁποῖοι στιγμιαίως δύνανται νὰ φέρωσιν εἰς τὴν ἀγορὰν διασάλευσιν εἰς τοὺς κανόνας τοὺς φυσικοὺς τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀναφέρω παραδείγματα, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ ἐνταῦθα παράδειγμα, ὅτι ἐσχηματίσθη ἄλλοτε ἓν συνδικάτον, ὅπως ἀποκτήσῃ ὅλας τὰς μετοχὰς τοῦ Λαυρίου, ὅσαι ὑπῆρχον καὶ δὲν ὑπῆρχον, ἀκριβῶς διὰ νὰ ἐπιφέρῃ μίαν τεχνικὴν ὕψωσιν καὶ διὰ νὰ φορτώσῃ εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ κοινοῦ τὸ χρεώγραφον αὐτό. Εἰς ἄλλα μέρη γίνονται πολλάκις κολοσσιαῖαι τοιαῦται ἐπιχειρήσεις, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει οἱ ἐπιχειροῦντες — εἴτε συνδικάτα εἴτε ἔμποροι εἶναι — τὴν τοιαύτην τεχνικὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν, ὑπαγορεύουσι τὸν νόμον εἰς τὴν ἀγοράν· διὰ τοῦτο καὶ αἱ Κυβερνήσεις πολλάκις ἀπεπειράθησαν νὰ εὕρωσι μέσον θεραπείας κατὰ τῆς ἐκθέσμου, ἀλλὰ στιγμιαίας ταύτης καταστάσεως, τῆς δημιουργουμένης ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς κερδοσκοπίας. Ἴσως λοιπὸν, λέγω, ἡ ἰδέα αὕτη ἐνέπνευσε τοὺς συλλαβόντας τῆς παρακρατήσεως τὴν ἰδέαν νὰ τὴν ἐφαρμόσωσι καὶ νομοθετικῶς. Πολλοί, Κύριοι, ὑπῆρξαν ἐνταῦθα οἱ ὀπαδοὶ τῆς παρακρατήσεως ἀπὸ τῆς ἀρχῆς, ἀφ’ ἧς ἡ ἰδέα αὕτη ἐρρίφθη εἰς τὸ μέσον· δύνανται δὲ οὗτοι νὰ διαιρεθῶσιν εἰς τρεῖς κατηγορίας. Πρώτη κατηγορία εἶναι οἱ ἀποβλέποντες εἰς τὴν παρακράτησιν ὡς μέσον κερδοσκοπίας· δευτέρα, οἱ ἐν καλῇ πίστει πεισθέντες, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι τὸ μόνον θεραπευτικὸν μέσον, καὶ ἐκ τῆς καλῆς πίστεως αὐτῶν φθάσαντες μέχρι τοῦ σημείου τοῦ φανατισμοῦ. Ὑπάρχει καὶ τρίτη κατηγορία, καὶ αὕτη εἶναι ἡ μεγαλειτέρα, ἡ τῶν ἁπλοϊκῶν, εἰς τοὺς ὁποίους παρίσταται ἡ παρακράτησις ὡς τὸ μόνον θεραπευτικὸν μέσον τῆς οἰκτρᾶς καὶ ἐλεεινῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦσι τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν οἱ πληθυσμοί. Οὗτοι, μὴ ὄντες εἰς θέσιν νὰ ἐξετάσωσιν ὑφ’ ὅλας αὐτῆς τὰς ἐπόψεις, καὶ ἰδίως ὑπὸ τὴν ἐπιστημονικὴν, τὴν παρακράτησιν, θεωροῦσιν, ὅτι πράττει ἔγκλημα ἡ Κυβέρνησις, ἥτις δὲν ἀσπάζεται καὶ τὸ μέσον τοῦτο, ἵνα θεραπεύσῃ τὴν κατάστασιν αὐτὴν, ἐξ ἧς τόσοι πληθυσμοὶ πάσχουσιν. Ἀπέναντι τοιούτου ὄγκου τῆς κοινῆς γνώμης εὑρέθησαν ἀλλεπαλλήλως αἱ Κυβερνήσεις τῆς Ἑλλάδος. Ἀφ’ ἧς τὸ ζήτημα τῆς παρακρατήσεως ἤχθη εἰς τὴν Βουλὴν, ἐν ἔτει 1894, ἡ Κυβέρνησις ἡ τότε, ἡ ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην, εἶχεν ἐναντίαν πεποίθησιν, διότι ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης δὲν ἠδύνατο νὰ παραδεχθῇ, ἐπιστημονικῶς ἐξετάζων τὸ θέμα, ὅτι ἡ παρακράτησις εἶναι δυνατὸν νὰ καθιερωθῇ διὰ νόμου· καὶ ἐρρίφθη, ὡς ἐνθυμεῖσθε, τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο εἰς τὴν Βουλὴν, ἡ δὲ Βουλὴ ἀφέθη ἐλευθέρα νὰ παραδεχθῇ αὐτὸ, ἢ νὰ μὴ τὸ παραδεχθῇ. Καὶ παρέστημεν, ὡς ἐνθυμεῖσθε, ὅσοι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην τὴν βουλευτικὴν μετείχετε τῶν συνεδριάσεων τῆς Βουλῆς, εἰς ἀτελευτήτους καὶ ἀδιεξόδους συζητήσεις· ἐνθυμεῖσθε ὁποία πυργοποιΐα, ὁποία βαβυλωνία ἀνεπτύχθη ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὥστε ἀκριβῶς ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ λαϊκὴ παροιμία, ὅτι δὲν ἐγνώριζεν «ὁ σκύλλος τὸν ἀφέντη του». Ἡ παρακράτησις τότε ἀπερρίφθη, ἀλλὰ καὶ αὖθις τὸ ζήτημα ἐπανῆλθεν· ἐπανῆλθεν ὅτε διευθύνουσα τὰ κοινὰ διετέλει ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὑπὸ τὴν ἡγεσίαν τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ. Ἀλλὰ καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη εὑρέθη ἀπέναντι τοῦ αὐτοῦ διλήμματος, διότι νομίζω, ὅτι ἔν τινι ἐφημερίδι ἀνέγνωσα, ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς περιοδεύων ἐδήλωσεν, ὅτι αὐτὸς δὲν ἦτο πεπεισμένος ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ὅτι δὲν εὕρισκεν ἐπιστημονικοὺς λόγους, πείθοντας ὅτι ἡ παρακράτησις ἔδει νὰ μεταβληθῇ εἰς θεσμὸν τοῦ Κράτους, ἀλλ’ οὐχ ἧττον ἦτο ἠναγκασμένος ἀπέναντι τῆς ἐξεγέρσεως τῆς κοινῆς γνώμης...

§91Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε, παρακαλῶ; Συνιστῶ εἰς πάντας τοὺς συμπολίτας μου νὰ μὴ δίδωσι προσοχὴν εἰς τὰ ὑπὸ τῶν ἐφημερίδων γραφόμενα ὡς λεχθέντα ὑπ’ ἐμοῦ. Ἐὰν ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ μεταδώσω εἰς τὸ κοινὸν τὰς γνώμας ἐμοῦ ἢ ἰδέας, προσφεύγω συνήθως εἰς τὸ ὄργανον ἐκεῖνο τὸ δημοσιογραφικὸν, τὸ ὁποῖον διερμηνεύει τὰς γνώμας τοῦ κόμματος, τοῦ ὁποίου ἡγοῦμαι. Οὐδέποτε στέργω εἰς συνεντεύξεις πρὸς δημοσιογράφους, οὐδὲ πρὸς ἄλλα ὄργανα.

§92Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ, κύριε συνάδελφε, εἶπον ὅ,τι ἀνέγνωσα, χωρὶς νὰ ἐγγυηθῶ περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ πράγματος. Ἡ Κυβέρνησις λοιπὸν ἐκείνη εὑρέθη εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, καὶ μετὰ πολλὰς συζητήσεις ἡ Βουλὴ ἐδέχθη νὰ ψηφίσῃ τὴν παρακράτησιν προσωρινῶς, ἐπὶ ἓν ἔτος. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τοῦτο οἱ ὀπαδοὶ τῆς παρακρατήσεως δὲν ηὐχαριστήθησαν, ἐζήτησαν δὲ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν ὕπαρξιν τοῦ θεσμοῦ πέραν τῆς προσωρινότητος· ἐζήτησαν ἵνα ὁ θεσμὸς οὗτος καταστῇ πάγιος, καὶ μετὰ τὴν συζήτησιν ἐν τῷ Σταφιδικῷ Συνεδρίῳ, τῷ ἐν Πάτραις, ἡ ἰδέα τῆς παρακρατήσεως συνεδυάσθη πρὸς ἄλλην ἰδέαν, τὴν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἡ ὁποία εἶχε ῥιφθῇ καὶ ἐκείνη κατὰ τὰς συζητήσεις τῆς Συνόδου τοῦ 1893 καὶ 1894, ἀλλὰ δὲν εἶχεν ἀπολήξει εἰς συμπεράσματα πρακτικὰ, διότι τῷ ὄντι, Κύριοι, ὁ θεσμὸς Σταφιδικῆς Τραπέζης δὲν εἶνε πρᾶγμα ἐκ τοῦ προχείρου δημιουργούμενον καὶ καταρτιζόμενον. Περιεβλήθη λοιπὸν ἡ παρακράτησις τὴν ἔννοιαν τῆς ἱδρύσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι οἱ πάσχοντες πληθυσμοὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἀκριβῶς ἐζήτουν, ἵνα εὑρεθῇ Τράπεζα, ἵδρυμα δημόσιον, τὸ ὁποῖον, παρέχον εἰς αὐτοὺς μικρὰ δάνεια καὶ ἀνακουφίζον τὰς ἀνάγκας αὐτῶν, νὰ ἀποσπᾷ αὐτοὺς ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῶν τοκογλύφων. Ἡ ἰδέα τῆς ἱδρύσεως Τραπέζης Γεωργικῆς δὲν εἶναι νέα· πρὸ πολλοῦ ἐρρίφθη εἰς τὴν δημοσιότητα καὶ συνεζητήθη ἐν τῷ τύπῳ· νομίζω μάλιστα, ὅτι ἀπετέλεσε καὶ ἀντικείμενον σκέψεως διαφόρων Κυβερνήσεων. Ἀλλὰ πάντες ὑπεχώρησαν ἀπέναντι τῶν παρουσιαζομένων δυσχερειῶν, διότι, ἐν ὅσῳ τὰ τοῦ κτηματολογίου δὲν καταρτίζονται παρ’ ἡμῖν νομοθετικῶς καὶ δὲν πραγματοποιοῦνται, βεβαίως ἡ ὕπαρξις Τραπέζης εἶναι προβληματική. Λέγω λοιπόν, ὅτι, ὅτε σήμερον ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως ἔρχεται ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα μεταβληθῇ εἰς θεσμὸν πάγιον, νομίζω ὅτι καθῆκον ἔχομεν ἐπὶ πολὺ νὰ σκεφθῶμεν, πρὶν ἢ ἀποφασίσωμεν νὰ ἐγκαθιδρύσωμεν τὸν θεσμὸν τοῦτον παρ’ ἡμῖν ἐπὶ δεκαετίαν κατὰ τὸ νομοσχέδιον. Σήμερον ἡ παρακράτησις μεταβάλλεται εἰς φόρον, καὶ φόρον κυμαινόμενον μεταξὺ τῶν δέκα καὶ εἴκοσι τοῖς ἑκατὸν, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἤθελον ἀναγνωρισθῆ ὑπάρχουσαι συνεπείᾳ ἐξετάσεων καὶ ἀποφάσεων μιᾶς ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Θὰ ἔλθω ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου βραδύτερον. Ἀλλὰ τώρα ἐρωτῶ, δὲν ὀφείλομεν ἆρά γε νὰ σκεφθῶμεν ἐμβριθέστερον προκειμένου νὰ ἐπιβάλωμεν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν φορολογίαν τοσοῦτο βαρεῖαν καὶ τὴν ὁποίαν δὲν δυνάμεθα ν’ ἀνακαλέσωμεν ἢ νὰ μεταβάλωμεν, διότι αὕτη πλέον θὰ χρησιμεύῃ ὡς βάσις ἑνὸς ἱδρύματος πιστωτικοῦ; Τοῦτο τὸ μειονέκτημα ἀκριβῶς εὑρίσκω ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ, ὅτι ἀφαιρεῖ ἀπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας καὶ ἀπὸ τῆς ἐκτελεστικῆς ἐπὶ δεκαετίαν τὸ δικαίωμα νὰ δύναται νὰ εἰσαγάγῃ νόμον, μεταβάλλοντα τὰ τῆς φορολογίας ταύτης. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὁ φόρος αὐτὸς εἶναι καταβλητέος εἰς εἶδος. Τοῦτο πρώτην φορὰν εἰσάγεται ἐν Ἑλλάδι, μετὰ τὴν κατάργησιν τῆς δεκάτης, ἡ ὁποία ἦτο σύστημα τουρκικὸν, καθιερωθὲν ἀπὸ τῶν ἐτῶν τῆς δουλείας, τὸ ὁποῖον ἐξηκολούθησε μέχρι τοῦ ἔτους 1880. Ἀλλὰ προκειμένου περὶ φόρου ἐγγείου ἢ τελωνιακοῦ δασμοῦ, ὅπως εἶναι εἰς τὴν Ἑπτάνησον, ἡ καταβολὴ εἰς εἶδος δὲν εἶναι καταθλιπτική; Καὶ ποῦ θὰ φθάσωμεν; Θὰ φθάσωμεν ἀκριβῶς εἰς τὴν περίπτωσιν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν προχθὲς ἀνέπτυξεν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς σχετικῶς πρὸς τὸ θέμα τῶν Θεσσαλικῶν ἐμπορευμάτων. Κατὰ τὸ τουρκικὸν σύστημα, αἱ τελωνιακαὶ ἀρχαὶ εἰσπράττουσι τὸν φόρον εἰς εἶδος, κατόπιν δὲ οἱ ἔμποροι, οἱ καταβάλλοντες τὸν φόρον εἰς εἶδος, συγκροτοῦσιν ἓν εἶδος συνδικάτου καὶ παίρνουν τὸ ἐμπόρευμα, τὸ ὁποῖον ἀφῆκαν πρὸς καταβολὴν τοῦ φόρου, εἰς ἐξηυτελισμένην τιμήν. Τώρα Θὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ἐδῶ λαμβάνονται ἄλλα μέτρα, διότι τὸ παρακράτημα διατίθεται ἀποκλειστικῶς εἰς ἄλλην χρῆσιν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς ἐπὶ τῶν μέτρων ἐκείνων οὐδεμίαν ἔχω πεποίθησιν, καὶ ἐὰν εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἀνατεθῇ ἡ διαχείρισις τοῦ παρακρατήματος. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ παρακράτησις, ἅπαξ εἰσαχθεῖσα, δὲν δύναται ἀποτόμως νὰ ἀρθῇ, δὲν δύναται ἐξαπίνης νὰ ἐκλείψῃ, καὶ διὰ τοῦτο δὲν θὰ ἦμαι ἀντίθετος εἰς μέτρον τι προσωρινόν. Προκειμένου ὅμως νὰ παγιωθῇ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, διαμαρτύρομαι δι’ ὅλης τῆς δυνάμεως τῶν πνευμόνων μου, εὔχομαι δὲ, ἐὰν ἡ φωνή μου δὲν εἰσακουσθῇ, ἵνα μὴ ἡ Βουλὴ μετανοήσῃ, ὅταν εὑρεθῇ ἀπέναντι τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, παγιωθέντος ἤδη ὡς φορολογικοῦ μέτρου.

§93Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Ἡ Πελοπόννησος ὅλη τὸν θέλει.

§94Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον αἱ Πάτραι.

§95Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐὰν ἐξετάσητε τὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, θέλετε εὕρει κἄτι τι τὸ παράχορδον, διότι ἔχομεν συνεταιρισμὸν συνιστῶντα Τράπεζαν, ἀλλὰ συνεταιρισμόν, τοῦ ὁποίου οἱ μέτοχοι ἐξαναγκάζονται νὰ γείνουν μέτοχοι, δηλαδὴ ἔχομεν συνεταιρισμὸν ἐξαναγκαστικόν, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν ἰδέαν τοῦ συνεταιρισμοῦ, διότι ὁ συνεταιρισμὸς πρέπει νὰ ἀπορρέῃ ἐκ τῆς ἐλευθέρας βουλήσεως τοῦ ἀτόμου, τοῦ διατιθέντος τὰ κεφάλαια αὑτοῦ, πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ὡς μέτοχος ἔχει πρὸς τὸ πρόσωπον αὐτὸ τὸ ἠθικὸν τῆς ἑταιρείας, διὰ νὰ ἐμπιστευθῇ εἰς αὐτὸ τὰ κεφάλαιά του. Κατὰ τοῦτο λοιπὸν χωλαίνει ἢ μᾶλλον ἀντιστρατεύεται ἡ βάσις τοῦ νομοσχεδίου πρὸς τὰς ἀρχὰς τὰς διεπούσας τὰ τῶν ἑταιρειῶν. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν εὑρίσκω τὸ νομοσχέδιον χωλαῖνον. Ἡ Σταφιδικὴ αὕτη Τράπεζα εἶναι κἄτι τι ἀμφίβιον, διότι μετέχει καὶ ἡ Κυβέρνησις τῆς διευθύνσεως καὶ τῆς ἐπιτηρήσεως αὐτῆς, ὄχι καθ’ ὃν τρόπον ἐπιβλέπει καὶ ἐπιτηρεῖ τὰς ἀνωνύμους ἑταιρείας, ἀλλὰ κατὰ τρόπον πραγματικῆς ἀναμίξεως εἰς τὰ τῆς διοικήσεως αὐτῆς, ἐνῷ οὐδέποτε τὸ Κράτος πρέπει νὰ γίνηται ἔμπορος ἢ τραπεζίτης. Συγχρόνως ὅμως περιβάλλεται ἡ Τράπεζα τὸν χαρακτῆρα ἰδιωτικοῦ ἱδρύματος. Οἱ ὑπάλληλοι τῆς Τραπέζης θεωροῦνται ὡς δημόσιοι ὑπάλληλοι, ὑποθέτω δέ, ὅτι θὰ ὑπάγωνται καὶ εἰς τὸν νόμον τῶν συντάξεων...

§96Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θεωροῦνται καὶ ὑπόλογοι, λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§97Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶμαι μύωψ καὶ ἐνίοτε τὴν παθαίνω· ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 14 ἐδάφιον βʹ ἀναγινώσκω: «Τὰ μέλη τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου, ὁ διευθυντὴς καὶ οἱ διαχειρισταὶ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐξομοιοῦνται πρὸς τοὺς δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ ὑπόκεινται εἰς τὰς ὑποχρεώσεις καὶ ποινάς, τὰς δυνάμει τῶν κειμένων νόμων ἐπιβαλλομένας εἰς τοὺς δημοσίους ὑπολόγους». Ἀπόδειξις δέ, ὅτι ἐξομοιοῦνται πρὸς δημοσίους ὑπαλλήλους, εἶναι, ὅτι ὁ Ὑπουργὸς ἔχει ἐπ’ αὐτῶν πειθαρχικὴν ἐξουσίαν. Λοιπὸν καθιεροῦται ἄμεσος ἐξάρτησις καὶ τοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν ἄλλων ὑπαλλήλων, ἀπὸ τοῦ διευθυντοῦ καὶ κάτω, ἀπὸ τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας. Ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ συμβιβασθῇ ἡ ἐξάρτησις αὕτη μὲ τὴν ἰδέαν ἀνωνύμου ἰδιωτικῆς ἑταιρείας; — διότι ἡ Τράπεζα αὕτη ὑπάγεται, ὑποθέτω, εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, διότι οὐδὲν διάφορον καθιεροῦται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, σχετικῶς πρὸς τὰς ὑποχρεώσεις, τὰ καθήκοντα καὶ τὰ λοιπὰ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὰς ἐννόμους σχέσεις τῶν ἑταίρων πρὸς τοὺς διαχειριστάς, καὶ ἂν ἐπέλθωσι γεγονότα δυνάμενα νὰ δικαιολογήσωσι τὴν παρέμβασιν τῶν ἁρμοδίων ἀρχῶν, εἴτε δικαστικῶν εἴτε διοικητικῶν, πῶς θὰ μερισθῶσιν αἱ εὐθῦναι τότε; Θίγω μόνον τὸ ζήτημα πρὸς μελέτην. Ἀλλά, ὡς ἔλεγον προηγουμένως εἰς τὴν Βουλήν, ἡ ἰδέα τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἐγένετο ἐκθύμως ἀσπαστή, ὅπως καὶ ἡ τῆς παρακρατήσεως, ἀπὸ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμούς, διότι θεωρεῖται, ὅτι ἡ Τράπεζα αὕτη θὰ ἔλθῃ νὰ θεραπεύσῃ πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα. Ἡ Τράπεζα αὕτη ποίαν ἔχει ν’ ἀντιμετωπίσῃ οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ δυσφορίαν ἐν ταῖς σταφιδοφόροις ἐπαρχίαις; Δὲν γνωρίζω περὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, γνωρίζω ὅμως περὶ τῆς ἐπαρχίας τῆς ἰδικῆς μου, ὅτι ἡ θέσις τῶν σταφιδοκτημόνων, μεγάλων καὶ μικρῶν, εἶναι οἰκτρά. Δὲν ὑπάρχει ἴσως κτῆμα ἐν Ζακύνθῳ, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἦναι ἐπιβεβαρημένον δι’ ὑποθήκης. Ὀλίγοι κτηματίαι ἴσως δὲν ἐξεχώρησαν τὰς προσόδους αὐτῶν εἰς δανειστὴν, ὁ ὁποῖος προκατέβαλε τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας. Τί θὰ συμβῇ λοιπόν; Ἐὰν ἡ Τράπεζα εἶχε τοσαῦτα κεφάλαια, ὥστε ν’ ἀντιμετωπίσῃ θαρραλέως τὴν κατάστασιν ταύτην, νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν χρεῶν τῇ συμπράξει καὶ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐκκαθαριζομένου τοῦ ἐδάφους νὰ ἄρξηται τῆς ἐνεργείας αὑτῆς, τότε τὸ ἐννοῶ. Ἀλλὰ τί θὰ συμβῇ; Ἡ Τράπεζα θὰ δανείσῃ· — δὲν εἰσέρχομαι εἰς τὰς λεπτομερείας, ποῖοι θὰ δύνανται νὰ δανεισθῶσι καὶ τὰ λοιπὰ, διότι ταῦτα δέονται ἐξετάσεως λεπτομερεστέρας. — Ἡ Τράπεζα λοιπὸν θὰ δανείσῃ. Ἐπειδὴ δὲ δίδονται εἰς αὐτὴν δικαιώματα μεγάλα, διότι ἐφαρμόζεται κατὰ τῶν ὀφειλετῶν της ὁ περὶ καταδιώξεως τῶν καθυστερούντων νόμος, ὡς ἔχουσι παρ’ ἡμῖν τὰ πράγματα, ἐννοεῖται, ὅτι ὁ χωρικὸς, ὁ ὁποῖος σήμερον, δανειζόμενος διὰ τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας παρὰ μικρῶν κεφαλαιούχων, μετερχομένων τὸ ἐμπόριον τοῦτο, κατορθοῖ διὰ τοῦ προϊόντος του νὰ ἐξοικονομῇ τοὺς διαφόρους δανειστάς του, μεταφέρων εἰς τὰς ἀποθήκας ἑκάστου 200 ἢ 500 λίτρας σταφίδος, ἥτις καταλογίζεται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ εἰς τοὺς τόκους, τὸ δὲ κεφάλαιον μένει ἀνεξόφλητον, ὁ χωρικὸς, λέγω, θὰ εὑρεθῇ ἀπέναντι Τραπέζης, ἥτις θὰ ζητήσῃ νὰ εἰσπράξῃ τὰ δανεισθέντα διὰ τοῦ προνομίου ἐκείνου, οἱ δὲ σταφιδοκτήμονες, οἱ δανεισθέντες, θὰ μείνωσι μὲ τὰ χρέη τὰ προηγούμενα καὶ τοὺς τόκους, οἱ ὁποῖοι θὰ προστίθενται εἰς τὰ κεφάλαια...

§98Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Διὰ τὴν καλλιέργειαν γίνονται τὰ δάνεια αὐτά;

§99Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον.

§100Ι. Γ. ΡΟΥΦΟΣ. Κωλυσιεργεῖτε ὅμως.

§101Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν πιστεύω νὰ νομίζητε σπουδαίως, ὅτι κωλυσιεργῶ· διότι, ἐὰν πρέπῃ νὰ βουλλώσωμεν τὸ στόμα...

§102Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Νομίζουν, φαίνεται, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι Σταφιδικὸν Συνέδριον, ὅπως ἐκεῖ ἐπλαστογράφησαν τὰ πρακτικὰ καὶ ἐπέβαλον τὰς γνώμας των (Θόρυβος).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς εἶπε τοιοῦτον.

§104ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι εἶπεν, ὅτι ἐπλαστογραφήσαμεν τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων. Τοῦτο εἶναι ὕβρις, τὴν ὁποίαν δὲν δεχόμεθα.

§105ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ν’ ἀνακληθῇ εἰς τὴν τάξιν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι δὲν ἤκουσε καλὰ τί ἐλέχθη (ἱλαρότης).

§106Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀφήσω νὰ παρέλθῃ ἐν σιγῇ ἡ διακοπὴ τοῦ κ. Ρούφου, ὁ ὁποῖος μοὶ ἔρριψε τὴν μομφὴν, ὅτι κωλυσιεργῶ. Εἶμαι, κύριε συνάδελφε, κεκηρυγμένος ἐχθρὸς τῆς κωλυσιεργίας, ὅπως καὶ τὸ κόμμα, εἰς ὃ ἀνέκαθεν ἀνήκω· οὐδέποτε δὲ ἀτομικῶς μετῆλθον τὸ μέσον τοῦτο τῆς ἀντιπολιτεύσεως, καὶ ὅταν ἀκόμη ἐν μειονοψηφίᾳ ἐπιεζόμεθα. Ἔλεγον λοιπὸν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ὁ σταφιδοκτήμων, ὁ βεβαρημένος ἤδη ἐκ προηγουμένων δανείων, λόγῳ τῆς καλλιεργείας αὐτῆς, θὰ εὑρεθῇ ἀπέναντι δανειστῶν ἀμειλίκτων, διότι τί θὰ εἴπωσιν εἰς αὐτὸν οἱ δανεισταί; «Σὺ δανείζεσαι διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἀπὸ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν· ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα ἔχει προνόμια, τὰ ὁποῖα δὲν ἔχομεν ἡμεῖς· λοιπὸν οὐδέποτε ἔχομεν ἐλπίδα νὰ λάβωμεν αὐτὸ, τὸ ὁποῖον μᾶς ὀφείλεις, ἐκτὸς ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι ἡ εὐφορία τοῦ σταφιδοκάρπου θὰ ἦναι τοιαύτη καὶ αἱ τιμαὶ τοιαῦται, ὥστε νὰ ἐξαρκέσῃ τὸ προϊόν διὰ νὰ πληρωθοῦν καὶ οἱ καθυστεροῦντες τόκοι καὶ τὸ κεφάλαιον». Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ παραστῶμεν μάρτυρες γενικοῦ πλειστηριασμοῦ τῶν κτημάτων. Τὴν κατάστασιν ταύτην παρουσιάζει ἡ ἰδιαιτέρα ἐπαρχία μου. Ἀφ’ ἧς ἡ Ἰονικὴ Τράπεζα, ἡ μέχρι πρὸ μικροῦ δανείζουσα τοὺς σταφιδοκτήμονας ἢ ἄλλους ἰδιοκτήτας, εἴτε ἐπὶ ἐκχωρήσει τῶν προσόδων τοῦ κτήματος αὐτῶν, εἴτε ἐπὶ ὑποθήκῃ αὐτοῦ τοῦ κτήματος, ἀφ’ ἧς, λέγω, ἡ Τράπεζα ἀπεφάσισε νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν εἴσπραξιν τῶν δανείων τούτων, τὰ τρία τέταρτα τῶν κτημάτων τῆς Ζακύνθου εὑρίσκονται εἰς δημοπρασίαν. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τὴν κατάστασιν ταύτην ἐπεδείνωσεν ἰδιαιτέρως μὲν ἐν Ζακύνθῳ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας ἀκόμη ἐπαρχίας, κρίσις φοβερὰ, ἐν Ζακύνθῳ δὲ εἰδικῶς τὰ δεινοπαθήματα τὰ ἐκ τοῦ σεισμοῦ, ἡ ἔκπτωσις τῶν τιμῶν καὶ ἡ κρίσις ἡ σταφιδική, ἡ ὁποία ἐπέδρασε βεβαίως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ἐννοῶ λοιπὸν μίαν Τράπεζαν, ἂν ἤρχετο ν’ ἀντιμετωπίσῃ αὐτὴν τὴν κατάστασιν καὶ νὰ φέρῃ ῥιζικὴν θεραπείαν· ἀλλὰ, τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἡ Τράπεζα αὕτη μόνον ἐμβαλώματα ἠμπορεῖ νὰ κάμῃ. Καὶ ἀπὸ τῆς ἀπόψεως ταύτης ἔρχομαι νὰ ἐξετάσω τὰ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου τῆς Τραπέζης. Τὸ μετοχικὸν κεφάλαιον τῆς Τραπέζης ὁρίζεται εἰς 5 ἑκατομμύρια, δύναται ὅμως ἡ Τράπεζα νὰ δανεισθῇ ἄλλα 5 ἀπὸ τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἀναλαμβάνουσα αὐτὴ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ἐκείνη εἶχεν ἀναλάβει διὰ τῆς συμβάσεως ἐκείνης, περὶ ἧς ἐγένετο τοσοῦτος λόγος. Τώρα παρέργως παρατηρῶ, ὅτι τὸ δάνειον θὰ τὸ λάβῃ πρὸς 5% καὶ θὰ τὸ δίδῃ πρὸς 5% πάλιν, ὥστε δὲν βλέπω ποίαν ὠφέλειαν θὰ πορισθῇ ἐκ τούτου ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα. Ἀλλὰ δυνατὸν νὰ σφάλλω, καὶ διὰ τοῦτο παρέργως κάμνω αὐτὴν τὴν παρατήρησιν· φοβοῦμαι ὅμως, ὅτι ἕνεκα τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων ἀναγκῶν ἡ Τράπεζα θὰ εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ διασκορπίσῃ ὅλα τὰ κεφάλαια αὐτῆς, καὶ μετὰ ὄχι μακρὸν χρόνον θὰ εὑρεθῇ ἀπέναντι ἀπροχωρήτου, τὸ ὁποῖον τίς οἶδε τότε τίνα μέτρα δύναται νὰ προκαλέσῃ. Ἔρχομαι νὰ εἴπω καὶ ὀλίγα τινὰ ὡς πρὸς τὸ καθιερούμενον ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου σύστημα, ὡς πρὸς τὸν καθορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τῆς παρακρατήσεως. Οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν γνωρίζουσιν, ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον τὴν 1ην Αὐγούστου νὰ ἠξεύρωσιν ἀκριβῶς ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῆς παραγωγῆς...

§107ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Κατὰ προσέγγισιν.

§108Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αἱ προσεγγίσεις εἶναι τοιαῦται, ὥστε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος εἰς τὴν Ζάκυνθον ὑπελογίσθη, ὅτι θὰ παρήγοντο 12 ἑκατομμύρια, καὶ ὅμως ἔφθασεν εἰς τὰ 20 ἑκατομμύρια, καὶ μεθ’ ὅλον τὸν περονόσπορον.

§109Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Πότε γίνεται ὁ προσδιορισμός;

§110Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἀπὸ τῆς 1 μέχρι τῆς 8 Αὐγούστου.

§111ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἠμπορεῖ νὰ μεταβληθῇ κατὰ τὸ ἓν τέταρτον.

§112Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐγὼ ἀπὸ νεαρᾶς μου ἡλικίας ἤκουον, ἅμα ἐπλησίαζεν ὁ Αὔγουστος: «ἐφέτος θὰ κάμωμεν 8 ἑκατομμύρια, 12 ἑκατομμύρια κτλ.», οὐδεὶς δέ ποτε εὑρίσκετο ἐν τῇ ἀληθείᾳ, διότι ἕκαστος ἔκρινεν ἐκ τοῦ ἰδικοῦ του κτήματος. Σημειώσατε δὲ, ὅτι κατὰ τὸν Μάρτιον ἢ Ἀπρίλιον (δὲν εἶμαι εἰς τὰ τῆς γεωργικῆς πολὺ ἐγκρατὴς) ἐν Ζακύνθῳ συμβαίνει τὸ λεγόμενον φίο, πάγος, ὁ ὁποῖος διέρχεται καὶ διαγράφει ζώνας, ἐντὸς τῶν ὁποίων ἀποξηραίνονται ἐντελῶς τὰ φύλλα, καὶ τῶν κλημάτων ἐκείνων ἡ παραγωγὴ εἶναι καταδεδικασμένη εἰς θάνατον. Τοῦτο λέγω, ὄχι βεβαίως διότι τὰ τοῦ Μαρτίου δύνανται νὰ ἐπιδράσωσι κατὰ τὸν Αὔγουστον, ἀλλὰ διότι ὁ ὑποστὰς τὴν ζημίαν τοῦ φίου νομίζει, ὅτι ὅλα τὰ κτήματα τὴν ὑπέστησαν. Λοιπὸν οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν τῶν συνελευσομένων θὰ ᾖναι εἰς κατάστασιν νὰ βεβαιώσῃ....

§113ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Ἀκριβῶς, βεβαίως ὄχι.

§114Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Αὐτὴ ἡ βάσις λοιπόν, τὴν ὁποίαν ἡμεῖς αὐτοὶ ὁμολογοῦμεν ὡς ἀβέβαιον, χρησιμεύει ὡς βάσις τοῦ φόρου.

§115ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Μάλιστα· ἀλλ’ αὐτὸ εἶναι ἄλλο ζήτημα.

§116Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Εἶναι καὶ μέγα ζήτημα· διότι, ἐὰν ἐξ ἐσφαλμένων πληροφοριῶν πεισθῶσιν, ὅτι ἡ ἐσοδεία κατεστράφη ἢ ἀφθονεῖ καὶ θὰ γείνουν μόνον 200 ἢ 400 ἑκατομμύρια, καὶ αὐξηθῇ ὁ φόρος, ὁ φόρος θὰ εἰσπραχθῇ, καὶ ἂν κατόπιν ἡ ἐσοδεία ἀποδειχθῇ μικροτέρα, ἂν ἡ τότε φαινομένη ἄφθονος ἐλαττωθῇ ἐκ καιρικῶν περιστάσεων μεταγενεστέρων τῆς 1 Αὐγούστου, ὅπερ πιθανώτατον. Δὲν εἶναι λοιπὸν δίκαιον ἐπὶ φορολογίας πρὸς προσδιορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ νὰ λαμβάνωμεν βάσιν τοσοῦτον ἀμφίβολον. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη, ἢ μᾶλλον ὁ θεσμὸς οὗτος τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ φόρου, ἐνέχει καὶ μέγιστον κίνδυνον, διότι ἀκριβῶς ἐπὶ τούτου θὰ στηρίζηται ἡ κερδοσκοπία, καὶ ἅμα ἐκδοθῇ τὸ διάταγμα τὸ κατὰ τὸ ἄρθρον 4, διὰ τοῦ ὁποίου προσδιορίζεται τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, — τὸ ὁποῖον, σημειώσατε, ἐκ τῶν προτέρων θὰ γείνῃ γνωστόν, διότι οὐδὲν κρυπτὸν ὃ οὐ μὴ φανερὸν γενήσεται ἐν Ἑλλάδι, — θ’ ἀρχίσουν τὰ τηλεγραφήματα: «ἐφέτος παρακράτησις 20%», καὶ ἐντεῦθεν ὕψωσις τῶν τιμῶν κτλ. Τὰ ἀναλώματα δὲ αὐτὰ ποῖος θὰ τὰ πληρώσῃ; Ὁ λαὸς βεβαίως. Δυνάμεθα λοιπὸν νὰ στηρίξωμεν ἐπὶ τοιαύτης βάσεως τὸν προσδιορισμὸν τοῦ ποσοστοῦ τοῦ φόρου, καὶ νὰ διατρέξωμεν τοὺς κινδύνους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ καταλήξουν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ λαοῦ; Τὸ μέρος τοῦτο τοῦ νομοσχεδίου θεωρῶ ὡς τὸ μᾶλλον ἄξιον νὰ ἐπισύρῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως· διότι, ἅμα δώσητε εἰς Συμβούλιον ἰδιωτῶν, ἔστω καὶ δημοσίων ὑπαλλήλων, ἀνευθύνων, τὸν καθορισμὸν τοῦ φόρου, ἅμα ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ βάσιν στερεὰν τοῦ καθορισμοῦ τοῦ φόρου, ἀλλ’ οὗτος ἐξαρτᾶται ἐκ καιρικῶν ἢ ὑποτιθεμένων καιρικῶν περιστάσεων ἢ ἐκ πεποιθήσεων ἰδιωτῶν, οἱ ὁποῖοι οὐδεμίαν ἔχουσιν εὐθύνην, τότε βεβαίως δὲν οἰκοδομοῦμεν ἐπὶ βάσεων στερεῶν, καὶ δημιουργοῦμεν ἐπικίνδυνα πράγματα. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νομοσχεδίου, ἂν δὲν τροποποιηθῇ, θὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς πολλὰ ἄτοπα, ἰδίως δὲ θὰ παράσχῃ χεῖρα ἀρωγὸν εἰς τὴν κερδοσκοπίαν. Τελευταίαν παρατήρησιν θὰ ὑποβάλω, ὅτι κατὰ τὸ ἄρθρον 16 εἰς τὸ Συμβούλιον τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἀνατίθεται ὁ κανονισμὸς τῆς διαθέσεως τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως εἰσαχθέντος σταφιδοκάρπου, μετὰ προηγουμένην ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν γνωρίζω ἂν διὰ διατάγματος κανονιστικοῦ θὰ ληφθῶσι πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα, ἀλλὰ τοῦτο τὸ θεωρῶ δεόμενον προσοχῆς, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τὰ κατὰ τὸ παρελθὸν συμβάντα. Διότι, ἄν οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν τοπικῶν ἀρχῶν καὶ ὑπὸ τὸν ἔλεγχον τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας κατεχράσθησαν τὸ παρακράτημα, καὶ εἴδομεν ἐκείνας τὰς ἀσχημίας, δὲν δύναμαι νὰ ἔχω περισσοτέραν ἐμπιστοσύνην καὶ πεποίθησιν εἰς κατάστημα διευθυνόμενον ἀπὸ ἰδιώτας, διότι πολλὰ μηχανᾶται ἡ κερδοσκοπία καὶ τῶν ὑποδεεστέρων ἡ αἰσχροκέρδεια.

§117ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἐξασφαλίζει· θὰ τὸ διαχειρίζωνται οἱ ἴδιοι οἱ ἐνδιαφερόμενοι.

§118Δ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ἐπίσης διὰ τοῦ ἄρθρ. 17 τοῦ νομοσχεδίου ἀνατίθεται εἰς τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν ἡ ἐπιχείρησις τῆς κατεργασίας τοῦ σταφιδοκάρπου ἐν τῷ ἐσωτερικῷ πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω κατὰ πόσον ἡ παραγωγὴ τοῦ οἰνοπνεύματος ἐν τῷ ἐσωτερικῷ δύναται νὰ ᾖναι ὠφελίμως κατορθωτή, ἔστω καὶ διὰ τῆς ἐξαγωγῆς ἀκόμη αὐτοῦ τοῦ οἰνοπνεύματος εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Ἐνθυμοῦμαι, ὅτε ὑπὸ τὸν ἀείμνηστον Τρικούπην ἐγένοντο μελέται ἀκριβῶς περὶ τῆς χρησιμοποιήσεως μέρους τῆς σταφίδος εἰς κατασκευὴν οἰνοπνεύματος πρὸς ἐξαγωγὴν, ἐξ ὑπολογισμῶν ἀσφαλεστάτων ἀπεδείχθη, ὅτι, καὶ πρὸς τριάκοντα δραχμὰς τὴν χιλιάδα ἂν ἐπωλεῖτο ἡ σταφὶς, πάλιν δὲν θὰ ἐκάλυπτε τὰ ἔξοδα τὸ ἀντίτιμον τοῦ πωλουμένου οἰνοπνεύματος, διότι εἶχον ληφθῆ πληροφορίαι ἀπὸ τὴν Ὁλλανδίαν, ὅπου γίνεται μεγάλη κατασκευὴ οἰνοπνεύματος, καὶ ἀπεδείχθη, ὅτι τὸ οἰνόπνευμα ἡμῶν δὲν ἠδύνατο νὰ συναγωνισθῇ, ὥστε ν’ ἀποφέρῃ ὠφέλειαν, μόλις δὲ θὰ ἐκάλυπτε τὰ ἔξοδα τῆς κατασκευῆς του. Δὲν θέλω ἐπὶ μακρότερον νὰ ὁμιλήσω. Νομίζω ὅτι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, δύνανται νὰ δώσωσιν ἀφορμὴν εἰς περαιτέρω σκέψεις· διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα συνεζητήθη ποικιλοτρόπως καὶ πολλαχῶς, ἀλλ’ ἀφοῦ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην, ἡ βάσις, ἐπὶ τῆς ὁποίας στηρίζονται ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα καὶ αἱ συζητήσεις, εἶναι ἡ παρακράτησις, ἡ ὁποία ἐπιστημονικῶς ἀποδεικνύεται σαθρὰ, νομίζω ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει πολὺ νὰ σκεφθῇ, πρὶν ἢ ἐπιβάλῃ εἰς τὸν λαὸν τὴν φορολογίαν αὐτὴν, τὴν πράγματι δυσφόρητον.

§119Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε...

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προηγεῖται ἄλλος, κύριε Παναγιωτόπουλε.

§121ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§122ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζητεῖται τὸ θέμα πλέον.

§123ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς πᾶσαν στιγμὴν δύναμαι νὰ ὁμιλήσω περὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§125Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§126Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Προεκλήθην ὑπὸ τοῦ ἐντίμου προλαλήσαντος νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὁποίαν ἔχω γνώμην ἐπὶ τῆς γενομένης ὑπ’ αὐτοῦ προτάσεως περὶ παραπομπῆς τοῦ νομοσχεδίου εἰς ἐπιτροπὴν, περὶ διαιρέσεως αὐτοῦ καὶ ἐν τέλει περὶ ἀναβολῆς τῆς συζητήσεώς του. Ἡ Κυβέρνησις, μετὰ προηγουμένην μελέτην τῶν ἀφορώντων εἰς τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, κατήρτισε καὶ ὑπέβαλεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Μετὰ τὰς γενομένας μακρὰς συζητήσεις καθ’ ὅλην τὴν παρελθοῦσαν πενταετίαν τὸ ζήτημα εἶναι πλέον ἢ ὥριμον, κατὰ τὴν γνώμην δὲ ἡμῶν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ἐπαρκεῖς, ἢ μᾶλλον ἐξηντλημέναι, αἱ ἐπὶ τοῦ θέματος συζητήσεις. Ἡ παραπομπὴ τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὴν προεξέτασιν ἐπιτροπῶν ἀποβαίνει πάντη ἄσκοπος. Συζητεῖται ἡ ἀρχὴ νομοσχεδίου, ἔχοντος ἐπείγοντα χαρακτῆρα καὶ ἐπηρεάζοντος τὴν τύχην τῶν σταφιδικῶν πληθυσμῶν. Ἡ ἀναβολὴ τῆς συζητήσεως οὐ μόνον ὠφέλιμος δὲν εἶναι, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἐπιβλαβής. Ὡς ἐκ τούτου ἡ Κυβέρνησις εἶναι ἐναντία τῆς προταθείσης ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Αἰγιαλείας ἀναβολῆς.

§127ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀναβολὴ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Κατὰ τὸν Κανονισμὸν, πᾶσα πρότασις περὶ ἀναβολῆς τοῦ ὑπὸ συζήτησιν ἀντικειμένου ἀπαιτεῖ τὴν ὑποστήριξιν 10 Βουλευτῶν. Ὑπάρχουσι 10 Βουλευταὶ ὑποστηρίζοντες τὴν ἀναβολήν;

§128Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁμολογῶ ὅτι ἔχω δισταγμοὺς, ἂν πρέπῃ νὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου, διότι οὐδέποτε ἐφαντάσθην, ὅτι νομοσχέδιον, ὁποῖον τὸ προβαλλόμενον, ἦτο δυνατὸν νὰ ἦναι ἐξ ἐκείνων τῶν νομοσχεδίων, περὶ τῶν ὁποίων ἡ Κυβέρνησις θὰ ὡμίλει ὅπως ὡμίλησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θὰ ἐθεώρει δηλ. τὸ μέτρον τὸ ὑποβαλλόμενον ἐξ ἐκείνων τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπιτρέπουσιν εἰς τὴν πλειονοψηφίαν νὰ ἔχῃ ἄλλην γνώμην παρὰ ἐκείνην, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ὑποβαλοῦσα τὸ μέτρον Κυβέρνησις, ὅτι δηλ. θὰ ἐθεώρει τὸ ζήτημα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν πολιτικόν. Μόλις τὸ ζήτημα ἐθεωρήθη πολιτικόν, καὶ καλεῖται ἡ πλειονοψηφία ν’ ἀποφανθῇ ἐπ’ αὐτοῦ, δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἐπιμείνω εἰς τὴν πρότασίν μου...

§129ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Λοιπὸν ἀποσύρετε τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς;

§130ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Περιμένετε ν’ ἀκούσητε... Ἐὰν, λέγω, τοιαύτην ἔχῃ ἔννοιαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις δηλοῖ, ὅτι ἐπιμένει εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ὅτι θεωρεῖ τὸ ζήτημα ἔχον πολιτικὴν σημασίαν, εἶναι περιττὸν νὰ ἐπιμείνωμεν, διότι ἡ ἐπιμονὴ ἡμῶν δὲν θὰ ἔχῃ ἄλλον σκοπὸν πράγματι, παρὰ νὰ παρελκύσωμεν τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, γνωστοῦ ὄντος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν πλειονοψηφίαν, ὅπως ἐπιβάλῃ τὴν γνώμην αὐτῆς.

§131ΑΧ. ΧΟΙΔΑΣ. Ἐὰν δὲν ἀποσύρῃ τὴν πρότασίν του, κύριε Πρόεδρε, ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς.

§132ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ σιωπὴ, Κύριοι, τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἀποδεικνύει, ὅτι ὀρθῶς ἡρμήνευσα τὴν γνώμην αὐτοῦ. Πρέπει ὅμως νὰ γνωρίζῃ ἡ Βουλὴ ποία ἦτο ἡ γνώμη ἐκείνου, τοῦ ὁποίου τὰς γνώμας ἀντιπροσωπεύει ἐνταῦθα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐν ὀνόματι τοῦ ὁποίου ζητεῖ νὰ διοικήσῃ τὴν Ἑλλάδα...

§133ΧΟΙΔΑΣ. Αὐτὰ ἀνάγονται εἰς τὴν οὐσίαν, κύριε Πρόεδρε. Ἐπὶ τῆς ἀναβολῆς ἔχω τὸν λόγον.

§134Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι περιττὸν, κύριε Βουλευτά.

§135ΧΟΙΔΑΣ. Δὲν δύνασθε νὰ μὲ ἐμποδίσητε ἀπὸ τοῦ νὰ ὁμιλήσω. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ πολύ. Θὰ ἀποκρούσω τὴν ἀναβολήν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ γείνῃ ψηφοφορία (θόρυβος). Θὰ γείνῃ δι’ ἀναστάσεως, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχωσι 15 ὑποστηρίζοντες τὴν δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίαν. (Ἐγείρονται πολλοί). Λοιπὸν θὰ γείνῃ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§137ΔΙΟΝ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Κύριε Πρόεδρε, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφόν μου. Δηλῶ ὅτι ἡ ψῆφός μου θὰ ἦναι κατὰ τῆς ἀναβολῆς, διότι ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐμποδίσω τὴν εὐρεῖαν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Βουλὴ εἶναι παρεσκευασμένη πρὸς τοιαύτην συζήτησιν, διότι τὸ σταφιδικὸν ζήτητα συζητεῖται ἀπὸ ἐτῶν πολλῶν.

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἐπεθύμησε νὰ ἑρμηνεύσῃ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν θέλει δώσει ἐπὶ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς. Ὀφείλω νὰ πράξω τὸ αὐτὸ, διὰ νὰ μὴ παρεξηγηθῇ ἡ ἔννοια τῆς ψήφου, τὴν ὁποίαν καὶ ἡμεῖς θέλομεν δώσει. Ἡμεῖς θέλομεν ψηφίσει κατὰ τῆς ἀναβολῆς, ἀλλὰ διὰ τούτου δὲν δηλοῦμεν ψῆφον ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου· ἰδίως ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἀκούσωμεν τὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι θέλουσι γενῆ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§139Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπειδὴ ὑπεστήριξα καὶ ἐγὼ τὴν ἀναβολὴν, φρονῶν ὅτι ἡ διαίρεσις τοῦ νομοσχεδίου ἀνταποκρίνεται πληρέστατα εἰς τὰ συμφέροντα τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅπως ἡμεῖς τὰ ἀντιλαμβανόμεθα, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δικαιολογήσω ὑπὸ ποίαν ἔννοιαν θὰ ψηφίσω. Θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς, διότι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ χωρισμοῦ τοῦ σταφιδικοῦ νομοσχεδίου, οὐχὶ διότι νομίζω ὅτι ἡ παρακράτησις πρέπει νὰ ὑφίσταται ὡς μέτρον δυνάμενον νὰ συντελέσῃ τὸ παράπαν εἰς τὴν ἀνόρθωσιν τῆς σταφίδος, ἀλλὰ διότι λειτουργήσασα ἐδημιούργησε κατάστασιν ἀνάγκης, ἥτις ὑποχρεοῖ ἡμᾶς εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ μέτρου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον λειτουργεῖ, δὲν εἶμαι ὅμως σύμφωνος εἰς τὸ μέρος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἀφορῶν τὴν σύστασιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, διότι νομίζω, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα, ὡς ἱδρύεται, δὲν ἀνταποκρίνεται εἰς τὰς προσδοκίας ἐκείνων, οἵτινες προσπαθοῦσι νὰ δημιουργήσωσιν αὐτὴν, οὐδὲ εἰς τὰς ἀξιώσεις τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ ὅτι τὸ μέτρον τοῦτο θέλει εἶναι πάντως ἀλυσιτελὲς εἰς τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἐπαναλαμβάνω, διότι εἶμαι κατὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως, οὐχὶ διότι πρέπει νὰ λειτουργῇ, ὡς εἶπον, αὕτη, ἀλλὰ διότι εἶναι κατάστασις ἀνάγκης, ἣν ἐδημιούργησε πεπλανημένη καὶ σφαλερὰ περὶ αὐτῆς ἰδέα, θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς ἀναβολῆς ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔννοιαν.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι αὐτὴν λέγουσιν Ὄχι.

§141ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐγὼ νομίζω ὅτι ἐκπροσωπῶ τὴν γνώμην καὶ τῶν ἄλλων κυρίων συναδέλφων, δηλῶν ὅτι παραιτούμεθα τῆς προτάσεως τῆς δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως ψηφοφορίας.

§142ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν δι’ ἀναστάσεως. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 9 καὶ 30′. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 10′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 50′ μ. μ.).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ συστάσεως Σταφιδικῆς Τραπέζης.

§144Α. ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρχόμενος τοῦ λόγου του ὁ ἀξιότιμος ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς καὶ κηρυσσόμενος κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἔκρινεν ἐπάναγκες νὰ δώσῃ τὴν ἐξήγησιν, ὅτι τοιαύτη εἶναι ἡ ἐντολὴ, ἣν ἔλαβε παρὰ τῶν συμπολιτῶν του. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ παρατηρήσω, ὅτι, προκειμένου περὶ τοῦ σταφιδικοῦ ζητήματος, δὲν πρέπει τοῦτο νὰ ἐξετασθῇ ἀπὸ ἀπόψεως στενῶς τοπικῆς, ἀλλ’ ἀπὸ ἀπόψεως ἐθνικῆς. Καὶ τίς δύναται τῷ ὄντι νὰ ἀρνηθῇ σήμερον μετὰ λόγου, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ζήτημα κέκτηται ἐξόχως ἐθνικὴν σημασίαν; Μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν ὀλίγοι ἢ ἐλάχιστοι ἀληθῶς ἐγνώριζον τὴν ἀξίαν τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐπέσκηψεν ἡ σταφιδικὴ κρίσις, ἐπὶ τοσοῦτον διεταράχθη ἡ ἐν γένει τῆς χώρας οἰκονομικὴ κατάστασις, ὥστε ὅλοι ἤνοιξαν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ κατενόησαν, ὅτι ἡ σταφιδικὴ κρίσις ἐπάγεται ὡς ἀναπόφευκτον συνέπειαν τὴν οἰκονομικὴν κρίσιν ὅλου τοῦ Κράτους. Τῆς ἀληθείας ταύτης μὴ ἐπιδεχομένης ἀμφισβήτησιν, εἰς οὐδένα ἐξ ἡμῶν ἐπιτρέπεται νὰ συζητῇ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα ὑπὸ τὸ πρῖσμα καὶ τὴν ἐπίδρασιν τῶν συμφερόντων τῆς ἐπαρχίας του, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἐπιτακτικὴν ὑπαγόρευσιν τῶν συμφερόντων τοῦ ἔθνους, οὗτινος εἴμεθα ὑπὸ γενικωτέραν ἔννοιαν ἀντιπρόσωποι. Ἀπὸ τοιούτων ὁρμώμενος ἰδεῶν, προβαίνω εἰς τὴν ἐξέτασιν τοῦ θέματος, ἂν πρέπῃ νὰ ψηφισθῇ τὸ περὶ παρακρατήσεως καὶ Σταφιδικῆς Τραπέζης ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ὁμολογῶ ὅτι ἡ θέσις μου δὲν εἶναι δύσκολος. Κηρυσσόμενος εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς καὶ ἐν ἀσαλεύτῳ πεποιθήσει ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου, στηρίζομαι ἐπὶ ἐδάφους ἀκλονήτου καὶ ἀσφαλεστάτου, τοῦ ἐδάφους τῶν ἀγλαῶν ἀληθῶς καρπῶν, οὓς ἀπέδωκεν ὁ τῆς παρακρατήσεως θεσμὸς ἐν τῇ ἐπὶ τετραετίαν ἐφαρμογῇ του. Παρατηρῶ μετὰ λύπης, ὅτι ἐπιμένουν ἀκόμη οἱ ἀνέκαθεν πολέμιοι τῆς παρακρατήσεως εἰς τὴν ἰδέαν καὶ τὴν γνώμην, ὅτι αὕτη εἶναι μέτρον ἀντεπιστημονικόν. Χιλιάκις ἐλέχθη καὶ μυριάκις ἀνεμασήθη ἡ μομφὴ αὕτη κατὰ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλὰ σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, ὁσάκις ἀκούω τὴν μομφὴν ταύτην, ἀναπολῶ εἰς τὴν μνήμην μου, χωρὶς νὰ τὸ θέλω, τοὺς χαριτωμένους ἐκείνους ἰατροὺς τοῦ Μολλιέρου, οἱ ὁποῖοι μετὰ τῆς προσηκούσης αὐτοῖς σοβαρότητος ἐδίδασκον, ὅτι, παρὰ νὰ ζῇ κἀνεὶς ἀντεπιστημονικῶς, προτιμότερον εἶναι ν’ ἀποθνήσκῃ ἐπιστημονικῶς. Καὶ ἐνόσῳ μὲν δὲν εἶχεν ἐφαρμοσθῇ ἡ παρακράτησις, οἱ πολέμιοι αὐτῆς εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ περιβάλλωσι τὰ ἐπιχειρήματά των διά τινος πειθοῦς, διότι οἱ τὴν ἐναντίαν ἔχοντες τότε γνώμην δὲν εἶχον τὸ ἀσφαλὲς ἔδαφος τῶν ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς ἀποτελεσμάτων· ἐστηρίζοντο ἐπὶ ὑπολογισμῶν καὶ πιθανοτήτων. Ἀλλὰ τὸ νὰ ἔρχωνται καὶ σήμερον ἀκόμη, μετὰ τετραετῆ ἐφαρμογὴν τῆς παρακρατήσεως, νὰ μᾶς λέγουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ αὕτη, τοῦτο ἀποβαίνει ἀληθῶς ἀνεξήγητον. Ποῖα εἶναι τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς ταύτης; Εἶναι τόσον γνωστά, ὥστε μόνον ὅσοι θέλουν ν’ ἀπομακρύνωνται τῆς καλῆς πίστεως δὲν θέλουν νὰ τὸ ὁμολογήσουν· ἀλλὰ πρὸς τούτους δὲν χωρεῖ σοβαρὰ συζήτησις, διότι ἔρχονται τεθωρακισμένοι μὲ τὸ γνωστὸν «οὔ με πείσεις κἄν με πείσῃς».

§145Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Σεῖς εἶσθε προκατειλημμένοι.

§146ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ποῖα λοιπὸν εἶναι τ’ ἀποτελέσματα; Ἰδοὺ αὐτά. Πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τῆς παρακρατήσεως, ὁπότε ἡ σταφιδικὴ κρίσις ἐμάστιζε τὴν χώραν, ἡ σταφὶς εἶχε καταντήσει εἰς τοιοῦτον ἐξευτελισμόν, ὥστε ἡ τιμή της εἶχε κατέλθει μέχρι 40 μὲν δραχμῶν ἐν Ἠλείᾳ, 60 δὲ δραχμῶν ἐν Πάτραις κατὰ χιλιάδα. Τί δ’ ἐπηκολούθησεν ἀμέσως μετὰ τὴν ἐφαρμογὴν τῆς παρακρατήσεως; Τὸ πρῶτον ἔτος ἡ τιμὴ ἀνεβιβάσθη εἰς δραχμὰς διακοσίας μέχρι διακοσίων πεντήκοντα κατὰ χιλιάδα, κατὰ δὲ τὰ μετέπειτα εἰς δραχμὰς 150 μέχρις 180, κατὰ μέσον ὅρον.

§147ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν ἐγένετο ἡ αὐτὴ ποσότης. Πρὸς τί ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ πρώτου ἔτους καὶ τῶν ἑπομένων;

§148ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ πρῶτον ἔτος ἐδεκάτισε τὴν παραγωγὴν καὶ ὁ περονόσπορος, ἀλλ’ ἡ σπουδαιοτέρα ἀφορμή, ἧς ἕνεκα κατὰ τὰ ἑπόμενα ἔτη ἤρξατο καταπίπτουσα ἡ τιμή, εἶναι ὅτι ἕνεκα τῆς μονοετοῦς μόνον ἐπιψηφίσεως καὶ ἕνεκα τῶν καταχρήσεων ἐν ταῖς σταφιδαποθήκαις ἐσαλεύθη ἐν ταῖς ἀγοραῖς τῆς καταναλώσεως ἡ πεποίθησις περὶ πραγματικῆς καὶ ἀνελλιποῦς ἐφαρμογῆς τῆς παρακρατήσεως, καὶ δι’ αὐτὸ ἀκριβῶς (ἔστω τοῦτο ὡς ἀπάντησις πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κορινθίας Βουλευτὴν) εἶναι ἀπαραίτητον νὰ μονιμοποιηθῇ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, καὶ νὰ ἐξασφαλισθῇ διὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης ἡ ἀκριβὴς καὶ τιμία ἐφαρμογὴ αὐτῆς καὶ ἡ ἄψογος καὶ χρηστὴ διαχείρισις τοῦ παρακρατήματος. Ὅταν λοιπὸν πρὸ τοιούτων εὑρισκώμεθα ἀποτελεσμάτων, ὅταν ἔχωμεν ἐκ τῶν πραγμάτων βεβαιωμένον, ὅτι ὁ μὲν σταφιδοπαραγωγός, ἀντὶ τῶν 40 καὶ 60 δραχμῶν, ἃς ἀπελάμβανε κατὰ χιλιάδα πρὸ τῆς παρακρατήσεως, ἀπήλαυσε 200, 240, 150 καὶ 180 δραχμὰς κατὰ χιλιάδα μετὰ τὴν παρακράτησιν, ὅταν εἰς τὸ Κράτος ἀντὶ τῶν 15–20 ἑκατομμυρίων φράγκων, ἅτινα ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσήγοντο πρὸ τῆς παρακρατήσεως, εἰσάγονται κατ’ ἔτος 40–50 ἑκατομμύρια μετὰ τὴν παρακράτησιν, ὅταν πάντα ταῦτα δὲν ἦναι πλέον ἁπλαῖ ὑποθέσεις καὶ πιθανότητες, ἀλλὰ πράγματα, εἰς οὐδεμίαν ὑποκείμενα ἀντίρρησιν, πῶς αἰσθάνονται ἐν ἑαυτοῖς ἀρκετὸν ἀκόμη θάρρος τινὲς τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων νὰ ἐξακολουθῶσι πολεμοῦντες τὸν ἀληθῶς σωτήριον τοῦτον θεσμόν. Διατί, Κύριοι, εἶχον ἐξευτελισθῆ αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος; Ἁπλούστατον. Διότι μᾶς ἐζήτουν αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως 230–240 ἑκατομμύρια λιτρῶν, καὶ ἡμεῖς προσεφέρομεν 330–340 ἑκατομμύρια. Εἶχε δηλαδὴ διαταραχθῇ ὁ νόμος τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς ζητήσεως. Τί ἐπεδιώξαμεν διὰ τῆς παρακρατήσεως; Ἐπεδιώξαμεν καὶ ἐπετύχομεν τὴν ἀποκατάστασιν ἰσορροπίας μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τὴν ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος εἰς σημεῖον ἱκανοποιητικὸν διὰ τοὺς σταφιδικοὺς πληθυσμοὺς καὶ διὰ τὸ Κράτος ὁλόκληρον. Εἶναι τοῦτο ἀντεπιστημονικόν; εἶναι ἐπιβλαβές; Τῇ ἀληθείᾳ δὲν ἠξεύρει τί νὰ εἴπῃ τις, ὅταν τοιαύτας περὶ ἐπιστήμης ἀκούῃ θεωρίας. Μᾶς προβάλλουν τὴν ἐλευθερίαν τοῦ ἐμπορίου, καὶ ἐνῷ κηρύσσονται ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς ταύτης, ἥτις δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἐφαρμογὴν παντοῦ καὶ πάντοτε, λησμονοῦσιν ὅτι κατ’ ἀθέτησιν τῆς ἀρχῆς ταύτης ἀπεκλείσθη τὸ προϊόν ἡμῶν ἀπὸ τὴν Γαλλίαν καὶ ἀπὸ τὴν Ρωσίαν. Θέλουν δηλαδὴ οἱ πολέμιοι τῆς παρακρατήσεως νὰ ἐφαρμόζωμεν ἡμεῖς οἱ πτωχοὶ καὶ ἀδύνατοι τὴν ἀρχὴν τῆς ἐλευθερίας τοῦ ἐμπορίου πρὸς καταστροφήν μας, ἐνῷ τὴν ἀθετοῦσι καὶ τὴν ποδοπατοῦσιν, ἐπὶ βλάβῃ μάλιστα ἡμῶν, τὰ ἰσχυρότερα καὶ πλουσιώτερα τῶν ἐθνῶν. Ἀλλὰ, μᾶς λέγουν, ἀντὶ νὰ δαπανᾶτε καὶ παράγητε κατ’ ἔτος ἑκατὸν ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, ὁ ὁποῖος δὲν σᾶς χρησιμεύει διὰ τὴν κατανάλωσιν, προτιμότερον εἶναι νὰ καταστρέψητε μέρος ἀνάλογον τῶν σταφιδαμπελώνων. Πολὺ καλά. Ἀλλὰ πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο; Ἄλλως δὲ, συμφέρει νὰ καταστρέψῃ τις ἓν μέγα ἐθνικὸν κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον κατὰ πᾶσαν πιθανότητα θὰ μᾶς ἦναι χρήσιμον μετὰ τὴν πάροδον τῆς δεκαετίας; — διότι δὲν πρέπει νὰ ἀποβάλωμεν τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἐν τῷ μεταξὺ τούτῳ θὰ εὑρυνθῶσιν αἱ ἀγοραὶ τῆς καταναλώσεως. Παράδοξος μοὶ ἐφάνη μία ἰδέα, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου ἔρριψεν εἰς τὸ μέσον, πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ὅτι ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως εἶναι ἀποκρουστέος ἐπιστημονικῶς. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, ὅτι ναὶ μὲν εἶχεν ὑποβάλει ἄλλοτε ὁ Τρικούπης νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, ἀλλὰ τοῦτο ἠναγκάσθη νὰ τὸ πράξῃ οὐχὶ ἐκ πεποιθήσεως, ἀλλὰ κατόπιν πιέσεως καὶ ἐπιβολῆς τῆς κοινῆς γνώμης. Τοῦτο δὲν δύναμαι νὰ τὸ δεχθῶ. Προβαίνω μάλιστα μέχρι τοῦ νὰ θεωρῶ, ὅτι εἶναι βλασφημία κατὰ τῆς μνήμης τοῦ πολιτικοῦ ἐκείνου ἀνδρὸς τὸ νὰ λέγῃ τις, καὶ μάλιστα ὁ διακεκριμένος ὀπαδός του κ. Στεφάνου, ὅτι παρὰ τὴν γνώμην καὶ τὴν πεποίθησίν του εἶχε κηρυχθῇ ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως.

§149Κ. ΑΡΓΑΣΑΡΗΣ ΛΟΜΒΑΡΔΟΣ. Καὶ τὸν ὑπερασπίζετε σεῖς τώρα!

§150ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ὑπερασπίσεως, ἀλλὰ περὶ ἀποκρούσεως ἐπιχειρήματος τοῦ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτοῦ. Δὲν δύναμαι ποτὲ νὰ πιστεύσω, ὅτι ὁ Τρικούπης θὰ ἐγίνετο εἰσηγητὴς νομοσχεδίου οὐχὶ ἐκ πεποιθήσεως, ἀλλ’ ὑπὸ τὸ κράτος πιέσεως ἐκ μέρους τῶν ἐνδιαφερομένων. Ἐξ ἐναντίας πείθομαι, ὅτι εἶχε χωνεύσει τὸ ζήτημα καὶ εἶχε σχηματίσει γνώμην, ὅτι ἡ παρακράτησις ἦτο τὸ λυσιτελέστερον καὶ ἀποτελεσματικώτερον τῶν μέτρων πρὸς καταπολέμησιν τῆς σταφιδικῆς κρίσεως, καὶ τὰ πράγματα τὸν ἐδικαίωσαν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου σφοδρῶς ἐπετέθη καὶ κατὰ τῆς μονιμοποιήσεως. Ὑπεστήριξεν ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος μία φορολογία παγία. Ἀλλὰ ποῦ εὑρίσκει αὐτὸ τὸ πάγιον ὁ κ. Βουλευτής; Εἶπεν ὅτι ἀνέκαθεν ἐθεωρήθη τὸ μέτρον ὡς προσωρινόν. Ἀλλὰ μήπως διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἀπομακρυνώμεθα τῆς προσωρινότητος; Ἦτο προσωρινὸν ἐπὶ ἓν, δύο, τρία, τέσσαρα ἔτη, καὶ τώρα γίνεται προσωρινὸν διὰ 10 ἔτη. Νομίζετε ὅτι εἶναι μεγάλη διὰ τὰ ἔθνη χρονικὴ περίοδος δέκα ἐτῶν; Καὶ οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ περιορισθῇ ἡ χρονικὴ αὕτη περίοδος τῆς μονιμοποιήσεως τοῦ θεσμοῦ, ἀφοῦ οὗτος συνεδέθη πολὺ ὀρθῶς μὲ τὴν ἵδρυσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἥτις θὰ τροφοδοτῆται ἀπὸ τὸ παρακράτημα πρὸ πάντων. Ἀλλὰ μᾶς λέγουν, τί τὴν θέλετε τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν; Τί τὴν θέλομεν τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν; Τὴν θέλομεν, διότι δι’ αὐτῆς θὰ χρησιμοποιήσωμεν τὸ προϊόν τοῦ παρακρατήματος, ὅπως διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως ταύτης ἐπιστρέψῃ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον καταβάλλουν. Καὶ ἠμπορεῖ νὰ ὑπάρξῃ καλλίτερος τούτου σκοπός; Ἰδοὺ, ὑπάρχουν ἐκ τοῦ παρακρατήματος πέντε ἑκατομμύρια δραχμῶν, τὰ ὁποῖα ἀνήκουν εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς· εἶναι ὀρθόν, εἶναι λογικὸν, εἶναι συμφέρον νὰ μένῃ νεκρὸν τὸ κεφάλαιον τοῦτο; Ἰδοὺ εἰς τί χρησιμεύει ἡ ἵδρυσις τῆς Τραπέζης. Δι’ αὐτῆς θὰ καταστῇ τὸ ἀποτεταμιευμένον ἤδη κεφάλαιον τοῦτο προσοδοφόρον, καὶ θὰ ἐπανέρχηται εἰς ἐκείνους, εἰς οὓς ἀνήκει, περιπλέον δὲ διὰ τῆς διαχειρίσεως τόσον αὐτοῦ, ὡς καὶ τοῦ ἐφεξῆς ἐκ τοῦ ἐτησίου παρακρατήματος προερχομένου, θὰ παρέχωνται εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς δάνεια καλλιεργείας, ὅπως ἀποσπασθῶσιν οὗτοι, κατὰ τὸ δυνατόν, ἀπὸ τοὺς ὄνυχας τῆς βδελυρᾶς τοκογλυφίας. Καὶ δὲν εἶναι μόνος αὐτὸς ὁ σκοπὸς τῆς Τραπέζης. Ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι, οἵτινες ἀναγράφονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Θὰ γείνῃ σκόπιμος καὶ ἀποτελεσματικὴ ἐργασία πρὸς διάδοσιν τῆς σταφίδος, καὶ θὰ τεθοῦν—ὅπερ καὶ τὸ σπουδαιότερον—αἱ βάσεις πρὸς διακανονισμὸν τῶν χρεῶν μεταξὺ τῶν ὀφειλετῶν σταφιδοκτημόνων καὶ τῶν ἐνυποθήκων αὐτῶν δανειστῶν. Διότι δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὸ ζήτημα τοῦτο εἶναι σοβαρόν, πολὺ σπουδαῖον, πολὺ ἀνησυχητικόν, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ παραγνωρίσωμεν. Εἴμεθα εὐτυχῶς ἀπηλλαγμένοι μέχρι τοῦδε τῶν κοινωνικῶν ἐκείνων ζητημάτων, τὰ ὁποῖα μαστίζουν ἄλλας τινὰς χώρας, πρέπει δὲ νὰ προσέξωμεν πολὺ, μήπως εὑρεθῶμεν καὶ ἡμεῖς πρὸ παρομοίων κινδύνων. Πρὸς τί νὰ τὸ ἀποκρύπτωμεν; Εὐρείας διαστάσεις τοιούτου ἐπικινδύνου κοινωνικοῦ ζητήματος ἀπειλεῖ νὰ λάβῃ τὸ ζήτημα τῶν χρεῶν μεταξὺ σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἐνυποθήκων αὐτῶν δανειστῶν. Χρειάζεται λοιπὸν προσοχή, καὶ προσοχὴ μεγάλη, ἵνα ἀποσοβήσωμεν τοὺς κινδύνους, διὰ τοῦτο δὲ ἄριστον εὑρίσκω τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἀσχοληθῇ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα καὶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ, τοῦθ’ ὅπερ ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Αὐτὰ, κατ’ ἐμὴν γνώμην, εἶναι τὰ ἀγαθὰ, ἅτινα ἔχομεν νὰ ἀναμένωμεν ἀπὸ τὴν μονιμοποίησιν τῆς παρακρατήσεως, ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὴν ἵδρυσιν τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἀποκαθιστῶμεν τὴν ἰσορροπίαν μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως, καὶ ἐξασφαλίζομεν οὕτω λογικὰς καὶ ἱκανοποιητικὰς τιμάς. Θέτομεν ἐκποδὼν τὴν κατωτέραν ποιότητα, εἰσάγοντες αὐτὴν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως, κάμνομεν τὰς ἀπαρχὰς πρὸς ἐργασίαν διὰ τὴν διάδοσιν τῆς σταφίδος, θέτομεν τὰς πρώτας βάσεις πρὸς διακανονισμὸν τοῦ ζητήματος τῶν χρεῶν μεταξὺ σταφιδοπαραγωγῶν καὶ τῶν ἐνυποθήκων αὐτῶν δανειστῶν, ἀπολυτρώνομεν τοὺς δυστυχεῖς τούτους σταφιδοπαραγωγοὺς ἀπὸ τὴν τοκογλυφίαν, ἐμπεδώνομεν εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς καταναλώσεως τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἐφεξῆς ἐπὶ δεκαετίαν θὰ λειτουργῇ ἡ παρακράτησις αὐστηρῶς καὶ ἀνελλιπῶς, θέτομεν τέρμα εἰς τὰ αἴσχη καὶ τοὺς κοινωνικοὺς ῥύπους, δι’ ὧν κατερρύπαναν τὴν κοινωνίαν καὶ τὴν Πολιτείαν αἱ καταχρήσεις τῶν σταφιδοπαποθηκαρίων, προάγομεν τὴν βιομηχανίαν τῆς οἰνοπνευματοποιΐας, καὶ ἑδραιώνομεν οὕτως ἐν καθεστὼς ἀσάλευτον καὶ ὑγιὲς ἐπὶ μίαν δεκαετίαν, ἀπαλλασσόμενοι τῶν ἐνιαυσίων ταλαντεύσεων καὶ διακυμάνσεων, αἵτινες ἀπετέλουν μέχρι τοῦδε ἓν εἶδος φυσικῆς καταστάσεως διὰ τὴν σταφιδοπαραγωγὴν καὶ τὸ σταφιδεμπόριον. Ἰδοὺ διατὶ νομίζω, ὅτι δὲν ἔχουν δίκαιον οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅσοι πολεμοῦν τὴν παρακράτησιν. Ἔφθασαν μέχρι τοῦ νὰ εἴπουν τινὲς, ὅτι αὐτοὶ φροντίζουν μόνον διὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἐπαρχιῶν των, ἀδιαφοροῦσι δὲ διὰ τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων. «Ἡμεῖς (λέγουν οὗτοι) ἔχομεν τοιαύτην ποιότητα σταφιδοκάρπου, ὥστε οὐδέποτε θὰ παύσῃ ἔχων οὗτος τὴν ἀξίαν του. Τί λοιπὸν μέλει ἡμᾶς περὶ τῶν ἄλλων; Ἐρρέτωσαν οὗτοι!»

§151ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Δὲν σᾶς τὸ εἴπομεν αὐτό.

§152ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Μὰ περίπου αὐτὸ λέγετε.

§153ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ εἶπον ἄλλοι, καὶ τὸ εἶπον ἀπεριφράστως. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τοιαῦται ἐγωϊστικαὶ σκέψεις εἶναι ἀνάξιαι πεπολιτισμένων κοινωνιῶν, καὶ ἀναιροῦσιν ἄρδην τὰς περὶ κοινωνικῆς ἀλληλεγγύης ἀρχὰς, ἐφ’ ὧν πρέπει νὰ ἐρείδωνται οἱ πρὸς τὴν πρόοδον καὶ τὴν προκοπὴν ὀργῶντες λαοί. Ὀλίγας ἀκόμη λέξεις θὰ προσθέσω, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς φόβους, οὓς ἐκφράζουσί τινες περὶ ἐνδεχομένων καταχρήσεων ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης καὶ περὶ πιθανῆς ἀπωλείας τοῦ ἐκ τοῦ παρακρατήματος κεφαλαίου. Βεβαίως τοιοῦτοι φόβοι, καὶ μάλιστα μετὰ τὰ ὄργια τῶν σταφιδαποθηκαρίων, παρουσιάζουσί τι τὸ ἄξιον προσοχῆς, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ χρησιμεύσωσι καὶ ὡς λόγοι, ὅπως μᾶς ἀποτρέψωσι τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Φοβεῖσθε τὰς καταχρήσεις; Λάβετε τὰ μέτρα σας· κλείσατε θύρας καὶ παράθυρα πρὸς ταύτας, ἀλλὰ μὴ λέγετε, ὅτι ἕνεκα τοιούτων φόβων πρέπει ν’ ἀποτραπῶμεν τῆς ἐπιψηφίσεως νομοσχεδίου, ὅπερ, ἂν γείνῃ νόμος, τόσα ἀγαθὰ, ὡς εἶπον ἤδη, ἐπαγγέλλεται εἰς τὸν τόπον. Οὔτε δέχομαι ὅτι εἶναι ὀρθὸν νὰ περιορισθῇ ὁ τῆς μονιμοποιήσεως χρόνος εἰς δύο, τρία ἢ τέσσαρα ἔτη, ὡς ὑποστηρίζουσί τινες. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις δυνάμεθα βεβαίως νὰ συζητήσωμεν, καὶ πολλὰ τὰ ἐλαττωματικὰ νὰ διορθώσωμεν, ἀλλ’ οἱ θεμελιώδεις ὅροι πρέπει νὰ μείνουν ὅπως ἔχουν. Ἐὰν πρόκειται νὰ συνεχίσωμεν τὴν φθισικὴν ἐκείνην κατάστασιν τῆς ἀβεβαιότητος καὶ τῶν μισῶν μέτρων, τότε εἶναι μυριάκις προτιμότερον νὰ παύσῃ ὑφισταμένη ἡ παρακράτησις. Αὐτὴ εἶναι ἡ γνώμη μου.

§154Γ. ΡΩΜΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει ποῖον σεβασμὸν τρέφω εἰς τὰς γνώμας αὐτοῦ, νὰ μὲ φωτίσῃ ἐπί τινων ἀποριῶν, αἱ ὁποῖαι μοὶ γεννῶνται ἐπὶ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Νομίζω, Κύριοι, ὅτι δύο εἶναι τὰ κεφαλαιώδη, ἅτινα περιέχονται ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, ἡ καθιέρωσις τῆς παρακρατήσεως καὶ ἡ ἵδρυσις Σταφιδικῆς Τραπέζης. Ἐπιβάλλομεν τὴν παρακράτησιν, διότι ἡ παραγωγὴ τῆς σταφίδος εἶναι μεγαλειτέρα τῆς καταναλώσεως, ἑπομένως, ὅπως φέρωμεν αὐτὴν εἰς ἐξίσωσιν, παρακρατοῦμεν ἓν μέρος τῆς παραγωγῆς. Ἀλλ’ ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα διὰ τίνα σκοπὸν ἱδρύεται; Ὅπως ἐμψυχώσωμεν τὴν παραγωγὴν, τὴν παραγωγὴν ἐκείνην, ἡ ὁποία ἤδη εἶναι τοσοῦτον ἄφθονος καὶ μεγαλειτέρα τῆς καταναλώσεως, ὥστε παρακρατοῦμεν μέρος ἐκ τῆς παραγωγῆς. Νομίζω ὅτι ἐκ πρώτης τοὐλάχιστον ὄψεως φαίνεται ἀντίφασις. Ἐννοῶ τὴν ἵδρυσιν Τραπέζης Γεωργικῆς, ἀλλὰ Τραπέζης πρὸς ἐμψύχωσιν τῆς σταφιδοπαραγωγῆς, ἡ ὁποία εἶναι τοσαύτη, ὥστε ἀπαιτεῖ παρακράτησιν, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ μὴ τὴν ἐννοῶ, καὶ παρακαλῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μὲ διαφωτίσῃ, ὥστε νὰ ἐννοήσω.

§155Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἴσως τὸ θέμα, ἐφ’ οὗ συζητοῦμεν, ὡς ἐκ τῆς σπουδαιότητος αὐτοῦ, δὲν ἦτο κατάλληλον διὰ νὰ ἀνέλθω τὸ πρῶτον ἤδη τὸ βῆμα, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ καθήκοντος, ὡς Βουλευτὴς σταφιδοφόρου ἐπαρχίας, καὶ ἀπὸ πεποιθήσεως, θέλω ὑποβάλει πρὸς τὴν Βουλὴν παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου. Ἔδωκα, Κύριοι, προσοχὴν, ἵνα ἀντιληφθῶ ποῖα εἶναι τὰ ἐπιχειρήματα ἐκείνων, οἵτινες ὑποστηρίζουσι τὴν παρακράτησιν, καὶ μεθ’ ὅλην τὴν προσοχὴν, τὴν ὁποίαν κατέβαλον, δὲν ἀντελήφθην τι θετικὸν, οὐδὲ ὡρισμένον, ἐκ τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀξιοτίμου προλαλήσαντος, συντελοῦν εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τῆς παρακρατήσεως, ἢ μᾶλλον εἰς τὴν παράτασιν τοῦ ἰσχύοντος θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, καὶ μάλιστα εἰς τὴν παγίωσιν αὐτοῦ. Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς ἀνέφερε πρὸ ὀλίγου, ὅτι κατὰ τὰ τέσσαρα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα ἐφηρμόσθη ἡ παρακράτησις, ὑψώθη ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος· ἀλλὰ τοιοῦτόν τι ἐγὼ δὲν δύναμαι ἀτυχῶς νὰ βεβαιώσω, διότι καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς παρακολουθήσας τὴν ἐμπορίαν τῆς σταφίδος παρετήρησα, ὅτι οὐδεμία ὑποστήριξις τῶν τιμῶν ἐγένετο, ὅτι ἐπῆλθε μὲν αὔξησις τῶν τιμῶν κατὰ τὴν διάρκειαν ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ καὶ αὕτη ἡ ὑπερτίμησις ἐπῆλθε κατὰ τὸ τελευταῖον στάδιον τοῦ ἔτους ἐκείνου ἕνεκα λόγων ἀσχέτων πρὸς τὴν παρακράτησιν, καὶ οὐδεμίαν ὠφέλειαν προσεπόρισεν εἰς τοὺς σταφιδοκτήμονας.

§156ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Κατὰ Ἰανουάριον μῆνα ἐπῆλθε.

§157Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὸ τέλος Φεβρουαρίου, ὅτε εἶχον ἐξαντληθῆ τὰ ¾ τῆς παραγωγῆς, καὶ δὲν ἀπέμενεν ἢ τὸ ¼ μόνον αὐτῆς. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ὑποστηρίξωμεν τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως, στηριζόμενοι ἐπὶ τῶν θετικῶν ὑπὲρ τῆς σταφιδοπαραγωγῆς ἀποτελεσμάτων, θὰ ἴδωμεν, ὅτι τοιαῦτα ὑπὲρ τῆς σταφίδος ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τούτου δὲν προέκυψαν, ὅτι δὲ μᾶλλον τὰ θετικὰ ἀποτελέσματα, τὰ πηγάζοντα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ μέτρου τούτου, εἶναι ἀντίθετα, εἶναι κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Εἶδον, ὅτι ἐκ τῆς λειτουργίας αὐτοῦ προέκυψε τὸ θετικὸν καὶ ὡρισμένον ἀποτέλεσμα, ἡ αὔξησις τῆς ἀρχικῆς τιμῆς τοῦ σταφιδοκάρπου, ἤ, ἐν ἄλλαις λέξεσι, τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας αὐτοῦ, ἤτοι τῶν ἐξόδων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα καταβάλλονται, ὅπως παραγάγωμεν τὸ προϊὸν τῆς σταφίδος. Διότι, ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι μὴ ἰσχυούσης τῆς παρακρατήσεως, πρέπει νὰ ἔχωμεν μίαν τιμὴν τοῦ προϊόντος, ἐπὶ παραδείγματι Χ, ἵνα δι’ αὐτοῦ ἀναλάβωμεν τὰ διὰ τὴν καλλιέργειαν αὐτοῦ καταβληθέντα ἔξοδα, καὶ μίαν μικρὰν ὠφέλειαν ὡς εἰσόδημα (rente de terre), λειτουργούσης τῆς παρακρατήσεως, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὴν τιμὴν ταύτην Χ σὺν τῇ ἀξίᾳ τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον μᾶς ἀφαιρεῖ ἡ παρακράτησις, ἤτοι νὰ ἔχωμεν τιμὴν ἀποφέρουσαν ἡμῖν μείζονα ποσότητα χρημάτων. Τὸ τοιοῦτον ἀντιλαμβάνομαι ὡς θετικὸν ἀποτέλεσμα τῆς παρακρατήσεως, ἐνῷ τὸ ἀποτέλεσμα, τὸ ὁποῖον ἰσχυρίζονται οἱ παρακρατητικοί, τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος, ὡς ἐπελθὸν δῆθεν, δὲν δύναμαι νὰ ἀποδεχθῶ ὡς ἀκριβές, ὡς δεδομένον. Ἀλλ’ ἰσχυρίζονται, ὅτι συνηγοροῦντες ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως ἀφορῶσιν εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ὅτι δὲν κινοῦνται ἐκ σκέψεων ἢ ἐκ συμφερόντων τοπικῶν, ἀλλ’ ἐκ λόγων, τοὺς ὁποίους αὐτοὶ ἀντιλαμβάνονται οὕτως· ὑποστηρίζουσι, λέγω, τὴν παρακράτησιν ὡς μέτρον γενικὸν καὶ ἀφορῶν εἰς τὸ συμφέρον τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν τῆς Πελοποννήσου. Καὶ ἰσχυρίζονται τὰ τοιαῦτα, καὶ ἀποδέχομαι αὐτὰ εὐχαρίστως, καίτοι βλέπω, ὅτι προτείνουσι μέτρα, τὰ ὁποῖα εἰς οὐδὲν συντελοῦσι πρὸς ἐξυπηρέτησιν τοῦ καλῶς ἐννοουμένου γενικοῦ συμφέροντος τῆς χώρας· διότι, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ἢ ἐὰν καλῶς ἐνόησα, ὁ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὁ νεώτερος ἐξ αὐτῶν, ἐπρότεινε μέτρον, τὸ ὁποῖον εἶναι κατὰ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον αὐξάνει τὴν ἀρχικὴν τιμὴν αὐτῆς, τὸ prix originaire τῆς σταφίδος, ἐνῷ ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας, ἵνα ἐλαττώσωμεν τὴν ἀρχικὴν τιμὴν αὐτῆς· καὶ ὑπὸ τοιοῦτον τύπον ὡμίλησε πρὸ ὀλίγου ὁ ἕτερος ἐκ Πατρῶν Βουλευτὴς, ὁ κ. Παπαγιαννακόπουλος, ὑποστηρίξας τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης, ὅτι ἡ Σταφιδικὴ Τράπεζα σκοπὸν ἔχει τὴν ἐλάττωσιν τῶν ἐξόδων τῆς καλλιεργείας διὰ τῆς παροχῆς δανείων ἐπὶ μικρῷ τόκῳ. Λοιπὸν, ἐνῷ προφασιζόμεθα ὅτι διὰ τῆς Σταφιδικῆς Τραπέζης πρόκειται νὰ ἐλαττώσωμεν τὰ ἔξοδα τῆς καλλιεργείας καὶ ὅτι πρὸς τοῦτο τείνουσι τὰ μέτρα ἡμῶν, ὁ ἐκ Πατρῶν ἀξιότιμος βουλευτὴς κ. Ροῦφος προέβαλε πρότασιν νόμου, διὰ τῆς ὁποίας προτείνει μέτρον, δι’ οὗ αὐξάνονται τὰ ἔξοδα, τὸ prix originaire, τῆς σταφίδος· καὶ τοιοῦτον εἶναι τὸ μέτρον, καθ’ ὃ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ γίνεται φόρτωσις ἐξαγωγῆς εἰς τοὺς διαφόρους λιμένας τοῦ Κράτους, ἀλλὰ μόνον εἰς Πάτρας, Κατάκωλον καὶ Αἴγιον, ὡς ἡ πρότασις νόμου τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ὁρίζει, ὑποχρεοῦσα ἡμᾶς οὕτως εἰς τὴν μεταφορὰν τοῦ προϊόντος τῆς σταφίδος εἰς τοὺς τόπους τῆς ἐξαγωγῆς, καὶ ἐπιβαρύνουσα τὸ πρᾶγμα διὰ τῶν οὐχὶ σμικρῶν ἐξόδων τῆς μεταφορᾶς ταύτης, τῆς φύρας καὶ αὐτῶν τῶν κινδύνων τῆς ἀβαρίας. Τὸ τοιοῦτον δὲν εἶναι ἀπόδειξις, ὅτι ἀληθῶς ἀφορῶμεν ὅλοι εἰς τὸ γενικὸν συμφέρον, διότι προτείνονται, ἐπαναλαμβάνω, μέτρα, τὰ ὁποῖα ἐξυπηρετοῦσι τοπικὰ συμφέροντα, ἐπὶ βλάβῃ τοῦ λοιποῦ Κράτους. Κύριοι, τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἶναι μέτρον οἰκονομικόν, ἔχει οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα, ἀποτελέσματα ῥυθμίζοντα σχέσεις περιουσίας, καὶ νομίζω ὅτι, ὡς τοιοῦτον, ὀρθὸν νὰ συζητηθῇ κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς πλουτολογίας. Ἴσως ὅλοι κατὰ θεωρίαν παραδέχονται, ὅτι τὸ μέτρον ἀντίκειται εἰς τὴν ἐπιστημονικὴν θεωρίαν...

§158ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ μᾶς τὸ ἀποδείξητε αὐτό.

§159ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε.

§160Γ. ΡΑΛΛΗΣ. Ἂς διακόπτωσιν· θὰ ἀπαντήσω ἀμέσως καὶ προθύμως, ἐφ’ ὅσον δυνηθῶ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν ἀνέφερε τὴν θεωρίαν αὐτήν, τὴν θεωρίαν τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς συζητήσεως, ἥτις εἶναι γνωστὴ («Formule de l’ offre et de la demande»), καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργός, διακόπτων, ἠθέλησε βεβαίως νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ παρακράτησις στηρίζεται ἐπὶ τοῦ ἐπιστημονικοῦ ἐκείνου κανόνος, ὅστις κανονίζει τὴν προσφορὰν καὶ τὴν ζήτησιν. Θὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως ἡ παρακράτησις δὲν παρουσιάζετο ὡς μέτρον ἀντεπιστημονικόν, ὅτι τοὐναντίον ἐστηρίζετο ἐπὶ θεωρίας, ἐπὶ θεωρίας ὅμως κακῶς ἑρμηνευομένης, κατ’ ἐμὲ, διότι ἐστηρίχθη εἰς τὸ ὅτι, ὅσον τὸ πρᾶγμα εἶναι περισσότερον, τόσον ἡ τιμὴ αὐτοῦ εἶναι μικροτέρα, ἢ μᾶλλον, ἐπὶ τὸ ἐπιστημονικώτερον, ἡ τιμὴ οἱουδήποτε προϊόντος εἶναι κατ’ εὐθεῖαν ἀνάλογος τῆς ζητήσεως αὐτοῦ, καὶ ἡ τιμὴ οἱουδήποτε προϊόντος εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογος τῆς προσφορᾶς αὐτοῦ. Ἀλλὰ λέγω, ὅτι, ἐὰν ἡ ἔννοια τοῦ νόμου ἐκείνου ἦναι αὕτη, ἡ ἑρμηνεία καὶ ἡ ἐφαρμογὴ εἶναι ἀντίθετος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἠθέλησαν νὰ δώσουν οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν παρακράτησιν. Θὰ εἶχον δίκαιον, ἐὰν αἱ ἀνταλλακτικαὶ πράξεις, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν τῇ ἀγορᾷ, ἐλαμβάνοντο ἐν συνόλῳ. Ἐὰν βεβαίως εἴχομεν ὁλόκληρον τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς νὰ ἀντικρύσῃ τὸ σύνολον τῆς ὅλης ζητήσεως ὡς ἄθροισμα αὐτῆς ἐν μιᾷ συναλλακτικῇ πράξει, βεβαίως ἠδυνάμεθα νὰ κάμωμεν τὴν σκέψιν, ὅτι, ὅταν ἡ προσφορὰ ἦναι ἐλάσσων τῆς ζητήσεως καὶ ἦναι ὑποχρεωμένη ἡ ζήτησις εἰς τὴν προφορὰν ταύτην νὰ περιορισθῇ, βεβαίως θὰ πληρώσῃ περισσοτέραν τιμήν. Ἀλλ’ αἱ ἀνταλλακτικαὶ πράξεις δὲν ἐξετάζονται τοιουτοτρόπως, ἐξετάζονται μεμονωμένως, καὶ ὁ κανὼν αὐτὸς, τὸν ὁποῖον ἠθέλησαν νὰ παρουσιάσωσιν, ἔχει ἐφαρμογὴν ἐπὶ τῶν μεμονωμένων πράξεων. Ἐκ τούτου βλέπομεν τὸ φαινόμενον, νὰ ζητῆται σήμερον σταφὶς καὶ νὰ τιμᾶται 40 λεπτὰ ἐπὶ παραδείγματι κατ’ ὀκᾶν, μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἡμερῶν νὰ τιμᾶται 45 λεπτὰ, καὶ ἔπειτα νὰ κατέρχηται εἰς τὰ 35. Ὥστε ἐν ταῖς πράξεσι ταύταις δὲν ἐξετάζεται μόνον ὁλόκληρον τὸ σύνολον τῆς παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ μεμονωμέναι αἱ ἀνάγκαι ἀφ’ ἑνὸς καὶ ἡ προσφορὰ ἀφ’ ἑτέρου δι’ ἑκάστην ἐξ αὐτῶν, αἵτινες κανονίζονται δυνάμει πολλῶν λόγων. Τοιουτοτρόπως ἐννοῶ τὸν κανόνα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου κακῶς ἐστηρίχθησαν καὶ προσεπάθησαν νὰ δικαιολογήσωσι τὴν παρακράτησιν. Ἀλλ’ ἡ σταφιδικὴ κρίσις εἶναι συνέπεια μόνης τῆς ἀφθόνου παραγωγῆς; Καὶ ἡ οἰκονομικὴ κρίσις τῆς χώρας, ἡ ἐμπορικὴ καχεξία ἡμῶν, αἱ ἀναγκάζουσαι ἵνα ἡ προσφορὰ προτρέχῃ τῆς ζητήσεως, δὲν εἶναι αἰτίαι μεγάλως ἐπιδρῶσαι ἐπὶ τῆς κρίσεως αὐτῆς; Δὲν εἶναι, Κύριοι, ἐφικτὸν νὰ ὑποδειχθῶσι καὶ νὰ ληφθῶσι μέτρα πρὸς ἀποκατάστασιν ἰσορροπίας ἐν τῇ ἀγορᾷ· μόνη δὲ ἡ παρακράτησις δὲν ἐπιφέρει τὴν τοιαύτην ἰσορροπίαν. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ Πολιτεία ἔχῃ τὸ δικαίωμα καὶ τὸ καθῆκον νὰ ἐπεμβαίνῃ κανονίζουσα τὰς σχέσεις ταύτας· νομίζω ὅμως, ὅτι εἶχε καθῆκον ἡ Πολιτεία νὰ μὴ παρεμβάλλῃ πρόσκομμα, ὅταν βλέπῃ τὴν αὔξησιν τῆς παραγωγῆς ἡμῶν, ἀλλὰ νὰ διευκολύνῃ τὴν αὔξησιν τῆς καταναλώσεως, διότι διὰ τῆς ἐξακολουθήσεως τῆς λειτουργίας τῆς παρακρατήσεως καὶ τῆς αὐξήσεως τῆς παραγωγῆς, οὐδέποτε λύεται τὸ σταφιδικὸν ζήτημα· ὅσον καὶ ἂν ἐξακολουθήσωμεν περιορίζοντες τὴν κατανάλωσιν, οὐδὲν πράττομεν, οὐδὲν προσθέτομεν πρὸς λύσιν τοῦ ζητήματος. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο, Κύριοι, ἡ παρακράτησις νὰ προταθῇ ὡς μέτρον προσωρινὸν, ὡς ἐκ τῆς ἀνάγκης, εἰς τὴν ὁποίαν ἐφθάσαμεν, ἐπειδὴ κατωρθώθη νὰ πιστευθῇ, ὅτι ἡ ὕψωσις τῆς τιμῆς τῆς σταφίδος, καὶ αὐτὴ ἡ τῶν 20 καὶ 25 λεπτῶν, ὀφείλεται εἰς τὴν παρακράτησιν, δὲν θὰ ἐδίσταζον νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς παρατάσεως τοῦ ἰσχύοντος σήμερον θεσμοῦ, ἂν καὶ ἡ γνώμη αὕτη τῆς ὑψώσεως τῶν τιμῶν, ἣν ἐπικαλοῦνται, στηρίζεται ἐπὶ μιᾶς ὑποθέσεως, ἡ δὲ οἰκονομολογικὴ ἐπιστήμη δὲν ἐρευνᾷ μὲ ὑποθέσεις· αὕτη εἶναι ἐπιστήμη πραγματική, ἐξετάζουσα τὰ πράγματα, γεγονότα θετικὰ καὶ ὡρισμένα, καὶ διὰ πραγμάτων ἀποδεικνύουσα τὴν ἀλήθειαν αὐτῶν· ὑπόθεσις δὲ, ὡς ἡ τοιαύτη, ὅτι, ἐὰν ἡ παρακράτησις δὲν ὑπῆρχεν, ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος τότε ἤθελε κατέλθει εἰς ἐλάχιστον ποσὸν, δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἐρεύνης ταύτης. Ἐν τούτοις κατώρθωσαν νὰ ἐμπνεύσωσι τὴν πεποίθησιν εἰς τὴν κοινωνίαν καὶ νὰ πιστευθῇ, ὅτι, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ ὁ νόμος, δυνατὸν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτελέσματα πολὺ χείρονα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωμεν, ἐὰν ψηφισθῇ ὁ νόμος. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν θὰ ἐδίσταζον νὰ ψηφίσω ὑπὲρ τῆς παρατάσεως τοῦ ἰσχύοντος σήμερον θεσμοῦ, μέχρις οὗ ἡ Πολιτεία, εἴτε τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Κυβερνήσεως, εἴτε τῇ πρωτοβουλίᾳ τῆς Βουλῆς, λάβῃ μέτρα πρὸς κατάργησιν αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν φρονῶ, ὅτι ἐν οὐδεμιᾷ περιπτώσει ἐπιτρέπεται νὰ χρησιμεύσῃ ἡ παρακράτησις ὡς βάσις πρὸς ἵδρυσιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, ἧς ἡ λειτουργία θὰ συνεπάγηται τὴν ἀνάληψιν ὑποχρεώσεων πρὸς τρίτους, καὶ διὰ τοῦτο ἡ παρακράτησις δέον μεμονωμένως νὰ ψηφισθῇ, χωρὶς νὰ συνδυασθῇ μὲ τὴν σύστασιν τῆς Τραπέζης, ἵνα ἐν μέλλοντι χρόνῳ γένηται ἐφικτὴ ἡ κατάργησις αὐτῆς. Ἡ κοινωνία, ἡ ἡμετέρα, ὡς ἔχει σήμερον, δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δεχθῇ νέον τραπεζικὸν ἵδρυμα, λειτουργοῦν ὑπὸ τοὺς ὅρους μάλιστα ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ἀναγράφει τὸ νομοσχέδιον. Ὑπάρχουσιν ἐν αὐτῷ τῷ ὀργανισμῷ τῆς Τραπέζης διατάξεις, καθ’ ἃς τὰ τῆς συμμετοχῆς τῶν μετόχων, τὰ τοῦ μετοχικοῦ κεφαλαίου, τὰ τῶν ἐργασιῶν ἐν γένει κανονίζονται οὕτω πως, ὥστε νομίζω, ὅτι παρασκευάζομεν τὴν ἀποτυχίαν τὴν ἄφευκτον αὐτῆς, ἐπὶ ζημίᾳ ἡμῶν καὶ τοῦ Κράτους. Φρονῶ ὅτι ἠδύνατο νὰ ἀφεθῇ τὸ ἔργον τῆς διαχειρίσεως τῶν 5,000,000 δραχ. τοῦ παρακρατήματος εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, ἡ ὁποία ἔχει παράσχει μέχρι τοῦδε διὰ τακτικῆς καὶ κανονικῆς ἐργασίας τὴν ἐμπιστοσύνην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, καὶ ἡ ὁποία ἔχει δώσει ἄπειρα δείγματα τῆς ἀμερολήπτου ὑποστηρίξεως τῶν συμφερόντων τοῦ τόπου, ἂν δὲ ἀκούωνται κατὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης παράπονα, ταῦτα προέρχονται ἐξ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δυστροποῦντες δὲν ἀνταπεκρίθησαν εἰς τὰς ὑποχρεώσεις αὐτῶν. Δυνάμεθα λοιπόν, καλοῦντες τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν, νὰ κανονίσωμεν μετ’ αὐτῆς τὴν διαχείρισιν τοῦ ποσοῦ αὐτοῦ· αὕτη δὲ δὲν ἠδύνατο νὰ ἀρνηθῇ τὴν συνδρομὴν αὐτῆς, ὅταν ἐπανειλημμένως εἶδεν, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς πολλὰς περιστάσεις, τὰς μᾶλλον κρισίμους, ἐδείχθησαν μεριμνῶσαι ὑπὲρ τῶν συμφερόντων αὐτῆς. Τοιαύτη εἶναι ἡ γνώμη μου, καὶ νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ οὕτως ἔχει καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ τὸ σταφιδικὸν ζήτημα, ἀποβλέπουσα ὄχι εἰς μεμονωμένας ἐπιθυμίας ἢ προτροπάς, ἀλλ’ ἐξετάζουσα τοῦτο κατὰ τὸ ἀληθὲς συμφέρον τοῦ τόπου. (Εὖγε! εὖγε!).

§161Χ. ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως δὲν εἶναι θεσμὸς, ὁ ὁποῖος ἤδη τὸ πρῶτον εἰσάγεται, ἀλλ’ εἶναι θεσμὸς, εἰσηγμένος πρὸ πολλοῦ καὶ λειτουργῶν ἀπὸ ἐτῶν. Πάντες γνωρίζομεν καὶ τὰ ὑπὲρ καὶ τὰ κατὰ τοῦ θεσμοῦ τούτου πολλάκις καὶ ἐντὸς καὶ ἐκτὸς τῆς Βουλῆς ῥηθέντα καὶ ἐπαναληφθέντα κατὰ κόρον. Ἔπρεπε λοιπὸν σήμερον ν’ ἀκούσωμεν ὄχι τὰ ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ὄχι τὰ κατὰ τῆς παρακρατήσεως, τὰ ὁποῖα ἤδη ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν ἡ Βουλὴ καὶ ἐν γνώσει ἀπεφάνθη κατ’ αὐτῶν καὶ ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, ἣν ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν καὶ κατέστησε θεσμὸν τοῦ Κράτους. Ἤδη κυρίως ἔπρεπε ν’ ἀκούσωμεν, ἂν καὶ διατὶ πρέπει νὰ καταργηθῇ ὁ θεσμὸς οὗτος. Ἔπρεπε δηλαδὴ νὰ ἀκούσωμεν, ὅτι ὁ θεσμὸς οὗτος γενικῶς δὲν ἔφερε τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα προσδοκῶμεν παρ’ αὐτοῦ, ὡς πρὸ ὀλίγου ἐγένετο κατὰ τὴν κατάργησιν τοῦ νόμου τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου. Καὶ ἤδη συζητοῦντες περὶ τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως ἔπρεπε ν’ ἀκούσωμεν, ὅτι τὸν καταργοῦμεν, διότι ἔβλαψε, διότι ἐπήνεγκεν αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο τὸ κακόν. Ἀντὶ τούτου ἀκούομεν τὸν ἀξιότιμον ἐξ Αἰγίου συνάδελφον, τὸν φίλον μου κ. Παναγιωτόπουλον, ὁ ὁποῖος ἐξακολουθεῖ νὰ φρονῇ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐφρόνει καὶ τὰ ὁποῖα ἀντέταξεν ἀνέκαθεν κατὰ τῆς παρακρατήσεως. Ἐνταῦθα ὄντος τοῦ λόγου, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω, ὅτι εἶναι δύσκολον ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐξέλθῃ τῆς ἀτμοσφαίρας, ἐντὸς τῆς ὁποίας εὑρίσκεται. Δυστυχῶς τὸ Αἴγιον ἀνέκαθεν ἐσχημάτισε τὴν γνώμην, ὅτι ἡ παρακράτησις τὸ βλάπτει, καὶ τὸ βλάπτει, διότι τὸ Αἴγιον ἔχει ἐξαιρετικὸν σταφιδόκαρπον, ὁ ὁποῖος ἐξαιρετικῶς πωλεῖται εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς Ἀγγλίας, ἀπολαμβάνων τὰς καλλιτέρας τιμάς. Τοῦτο εἶναι ἀληθὲς, ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι τὸ Αἴγιον δὲν εἶναι ἐκτὸς τῆς Ἑλλάδος, ἀποτελεῖ ὁλοκληρωτικὸν μέρος τοῦ ὅλου Κράτους, καὶ ἔχει καθῆκον νὰ μὴ σκέπτηται ἐγωϊστικῶς, ἀλλὰ νὰ μετέχῃ ὁπωσδήποτε τῆς ὅλης καταστάσεως τοῦ Κράτους, διότι ἄλλως ἤθελεν ἐκληφθῆ, ὅτι δὲν ἀντιλαμβάνεται τῶν ἀναγκῶν τοῦ ὅλου ἔθνους. Ὅταν εἰς τὸ Αἴγιον πρό τινος χρόνου συνέβησαν σεισμοί, ἀμέσως ὅλοι οἱ ἄλλοι, αἱ Πάτραι καὶ ἄλλαι πόλεις, ἀπέστειλαν βοηθήματα. Ἐπίσης ὅταν ἐν Ζακύνθῳ συνέβησαν σεισμοί...

§162ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Αἴγιον ἐπίσης ἀπέστειλεν ἐκεῖ τὴν συνδρομήν του.

§163ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, διότι καὶ τὸ Αἴγιον ἀποτελεῖ μέρος τοῦ ὅλου ἔθνους· ἤδη ὅμως θέλει ν’ ἀποδείξῃ, ὅτι ἐλησμόνησεν αὐτό.

§164ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ δὲν τὸ εἶπε τὸ Αἴγιον.

§165ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἐξ ὅσων λέγετε τοῦτο φαίνεται ὅτι φρονεῖτε. Ἀλλὰ Κύριοι, οὐδεμία ἐπαρχία βλάπτεται ἐκ τῆς παρακρατήσεως, οὔτε τὸ Αἴγιον, οὔτε αἱ Καλάμαι, διότι διὰ τῆς παρακρατήσεως πληρώνονται τὸ ἀντίτιμον τοῦ καρποῦ, τὸν ὁποῖον παραδίδουν εἰς τὴν παρακράτησιν. Καὶ νομίζετε ὅτι ὅλος ὁ σταφιδόκαρπος τοῦ Αἰγίου εἶναι ἐξαιρετικῆς ποιότητος; ὄχι. Ὁ σταφιδόκαρπος τοῦ Αἰγίου διαιρεῖται εἰς δύο κατηγορίας, εἰς τὸν ξηρὸν καὶ τὸν πεδινόν· ὁ τοῦ κάμπου εἶναι πάντοτε εὐθηνός. Ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι πλέον τὸ Αἴγιον τὸ προνομιοῦχον τῆς σταφίδος, διότι τελευταίως ἤρχισαν τὸ Καρδιακάφτι, ἡ Ἀμαλιὰς καὶ ἄλλα μέρη νὰ ἔχουν καλλιτέρας ποιότητας, καλλιεργεῖται δὲ εἰς τὴν Γαστούνην ἤδη σταφιδόκαρπος, ὁ ὁποῖος, ἂν δὲν ἦναι καλλιτέρας ποιότητος, βεβαίως ὅμως εἶναι ἴσης. Ταῦτα λέγω περὶ τοῦ Αἰγίου, διότι ἐν Πάτραις κατοικῶν παρετήρησα, ὅτι τὰ σφοδρότερα κατηγορητήρια κατὰ τῆς παρακρατήσεως ἐξ Αἰγίου ἐξεπέμφθησαν. Αἱ Καλάμαι ὠφελοῦνται ἐκ τῆς παρακρατήσεως, διότι ὁ καρπὸς αὐτῶν καὶ πωλεῖται ὅλος καὶ εὑρίσκει καλλιτέρας τιμὰς, διότι δίδεται εἰς τὴν παρακράτησιν. Μὴ νομίζετε δὲ, ὅτι τὰ λεγόμενα συλλαλητήρια ἢ σύλλογοι ἀντιπροσωπεύουσι τὸ φρόνημα ὅλων. Καλοῦνται καὶ συνέρχονται οἱ ὁμοφρονοῦντες, ἀγορεύει τις, παρουσιάζεται ψήφισμα, τὸ ὁποῖον ἔχει συνταχθῆ προηγουμένως, καὶ τοῦτο ἐπιδοκιμάζεται· ἀλλὰ τοῦτο ἀντιπροσωπεύει μόνον τὴν θέλησιν τῶν συνελθόντων ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀντεπροσώπευε τὸ φρόνημα ὅλων, καὶ ἂν ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι μόνον αἱ Πάτραι, ἡ Ἠλεία καὶ ἡ Κυπαρισσία θέλουσι τὴν παρακράτησιν, διότι αὐταὶ βλάπτονται, καὶ αἱ Καλάμαι καὶ τὸ Αἴγιον καὶ ἡ Κορινθία ἔχουσι καθῆκον νὰ συνεισφέρωσι καὶ συντελέσωσιν, ὥστε νὰ μὴ βλαβῇ τὸ ἥμισυ μέρος τῆς Πελοποννήσου, τὸ ὁποῖον ἤρχισε ν’ ἀναλαμβάνῃ.

§166Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Αἱ οἰκονομολογικαὶ αὐταὶ θεωρίαι εἶναι παράδοξοι.

§167ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ Βουλαὶ δὲν εἶναι Ἀκαδημίαι, δὲν εἶναι Πανεπιστήμια, αἱ Βουλαὶ σκέπτονται περὶ τῶν χρησίμων καὶ ὠφελίμων εἰς τὰ ἔθνη καὶ ψηφίζουν τοὺς καταλλήλους νόμους. Δὲν πρόκειται ἐνταῦθα ν’ ἀποφασίσωμεν ἀκαδημαϊκῶς, ἐὰν ἡ παρακράτησις ἦναι ἢ δὲν ἦναι ὀρθή· πρέπει νὰ φροντίσωμεν περὶ τῆς καλλιτέρας λύσεως, καὶ δὲν πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸ ἥμισυ τῆς Πελοποννήσου ν’ ἀποθάνῃ τῆς πείνης, νὰ καταστραφῇ.

§168Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Μὴ ἀφίνετε ν’ αὐξάνῃ ἡ παραγωγή.

§169ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἤδη ἡ παραγωγὴ ηὔξησε· δὲν ἐπιτρέπεται, εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ὄχθην τοῦ ποταμοῦ, νὰ λέγωμεν εἰς τὸν παρασυρθέντα ὑπὸ τοῦ ῥεύματος, ὅτι ἔκαμε κακὰ νὰ ἔμβῃ εἰς τὸν ποταμὸν, ἀλλὰ πρέπει νὰ σώσωμεν αὐτόν. Ἔχομεν λοιπὸν καθῆκον, βουλευόμενοι περὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, νὰ φροντίσωμεν περὶ τῶν συμφερόντων αὐτῶν, εἴτε εἰς ὁλόκληρον, εἴτε καὶ εἰς μέρος τῆς χώρας ἀπαιτεῖται ἡ συνδρομή μας. Ἐρρήθη ὅτι αἱ οἰκονομολογικαὶ θεωρίαι ἀντίκεινται εἰς τὴν παρακράτησιν, καὶ ἐπανελήφθη, ὅτι δὲν εἶναι ἐπιστημονικαί. Προσθέτω ὅτι θὰ ἐλογιζόμεθα ὡς ἀπερίσκεπτοι, ἐὰν, ἐνῷ ἐξ ἡμῶν ἐξηρτᾶτο νὰ ἤμεθα πλούσιοι, δὲν τὸ ἐπράττομεν. Ὑπηνίξαντο ὅτι, ἐὰν κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐφηρμόζετο ἡ παρακράτησις, ἔπρεπε νὰ τὴν ἐφαρμόσωμεν εἰς ὅλα τὰ εἴδη· ἀλλ’ ἐλησμόνησαν, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος εἶναι εἶδος προνομιοῦχον, καὶ οἱ καταναλωταί, ἐὰν ἡμεῖς τοῖς προσφέρωμεν, ἔχουσιν, ἐὰν δὲν τοῖς προσφέρωμεν, δὲν ἔχουσιν, οὔτε δύνανται νὰ εὕρωσιν· ἐξ ἡμῶν λοιπὸν ἐξαρτᾶται νὰ δώσωμεν τιμὴν εἰς τὸ προϊόν μας αὐτὸ, καὶ οὕτω νὰ σώσωμεν τὸν τόπον, καὶ θὰ ἐλογιζόμεθα ἀπερίσκεπτοι, ἐὰν δὲν ἐφροντίζομεν περὶ τούτου, ἐνῷ ἠδυνάμεθα. Δὲν προσφέρομεν εἰς σὲ, Ἀγγλία, ἢ ὅσον χρειάζεσαι· τὸ περισσότερον θὰ τὸ ῥίψωμεν εἰς τὴν θάλασσαν.

§170ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ μάλιστα, τὸ δεχόμεθα.

§171ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐξ ὑμῶν ἐξαρτᾶται. Ἀπερίσκεπτοι λοιπὸν εἴμεθα, ὅταν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν εἰς τριακοσίας δραχμὰς τὸν καρπὸ, νὰ τὸν ἀφίνωμεν νὰ καταπέσῃ εἰς πεντήκοντα, διὰ νὰ καταστραφῶμεν. Λοιπὸν πρόκειται νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι, ἔχοντες προνομιοῦχον σταφιδόκαρπον, δυνάμεθα νὰ τὸν προσφέρωμεν, ὅταν θέλωμεν καὶ ὅσον θέλωμεν. Ἰδοὺ λοιπὸν πῶς δικαιολογεῖται κατὰ θεωρίαν ἡ παρακράτησις. Δὲν ἐννοῶ ἡ παρακράτησις νὰ γείνῃ τοιαύτη, ὥστε νὰ ὑπερυψωθοῦν αἱ τιμαὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, ὥστε νὰ ᾖναι ἀπρόσιτοι καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τὸν μεταχειρίζονται εἰς ἄλλας χρείας, ἀλλὰ ἡ παρακράτησις νὰ ᾖναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ᾖναι λογικὴ ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ νὰ μὴ ἐξωθῇ τοὺς σταφιδοκτήμονας νὰ πιστεύουν, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος εἶναι χρυσός, ὥστε νὰ ἐπιδίδωνται εἰς σπατάλας καὶ νὰ μὴ ἐργάζωνται. Ἐπῆλθεν ἡ φυλλοξήρα εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ ἐνῷ ἐδυστύχησε τὴν Γαλλίαν καὶ ἡμᾶς ἐφάνη ὅτι μᾶς ὠφέλησε, τοὐναντίον μᾶς ἔβλαψε, διότι ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ὑψώθη εἰς 300 καὶ 400 δραχμὰς, καὶ τότε ἐνόμισεν ὁ κόσμος, ὅτι ἔπρεπε νὰ κάθηται εἰς τὰ καφενεῖα, νὰ δαπανᾷ καὶ νὰ σπαταλᾷ, καὶ νὰ οἰκοδομῇ οἰκίας ἐξοχικάς· ἀλλ’ ἡ φυλλοξήρα ἀπῆλθε, καὶ ἐπῆλθεν εἰς ἡμᾶς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα. Λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ πιστεύουν, ὅτι ἡ σταφὶς εἶναι χρυσός, ἀδάμας. Πρέπει νὰ γνωρίζουν, ὅτι εἶναι ὡς ὅλα τὰ κτήματα, καὶ νὰ ἐργάζωνται, καὶ νὰ μὴ κάθηνται εἰς τὰ καφενεῖα. Λοιπὸν ἐγὼ δὲν θέλω ὑπερυψωμένας τιμάς. Ὄχι 50% παρακράτησις, ἀλλὰ 10 ἢ 15%. Ὅσα δὲ λέγω, δὲν τὰ λέγω ἤδη κατὰ πρῶτον. Καὶ ἄλλοτε, ὅτε συνεδρίαζε τὸ Σταφιδοσυνέδριον ἐν Πάτραις, ἐξέφρασα τὴν γνώμην μου καὶ διὰ τῆς δημοσιογραφίας περὶ τοῦ πρακτέου. Εἶπον ὅτι ἡ σταφὶς πρέπει νὰ σωθῇ διὰ τῆς σταφίδος, εἶπον ὅτι δὲν θέλω Τραπέζας, εἶπον ὅτι δὲν θέλω νὰ συνδεθῇ ἡ παρακράτησις μὲ οὐδὲν ἄλλο σύστημα, οὔτε ἐργοστάσια, οὔτε οἰνοποιΐας. Εἶπον νὰ αὐξήσῃ τὸ ποσὸν τῆς παρακρατήσεως εἰς 20%, αὐτὸ δὲ τὸ 20% νὰ χρησιμεύσῃ ὡς βάσις συμβιβασμοῦ μεταξὺ δανειστῶν καὶ ὀφειλετῶν, διότι ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον, εἶναι ἀδύνατον νὰ πληρωθοῦν τὰ χρέη· διατί; διότι, ὅταν ὑπερυψώθησαν αἱ τιμαὶ ἐκ τῆς φυλλοξήρας, ὑπερετιμήθη καὶ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων καὶ τὰ ἠγόραζον πρὸς 2 χιλιάδας δραχμὰς τὸ στρέμμα καὶ 2½ καὶ τρεῖς χιλιάδας, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς τῆς ἀξίας τὰ ὑπεθήκευον. Λοιπὸν κτῆμα, τὸ ὁποῖον ὑπεθηκεύετο μὲ ἐκτίμησιν τριῶν χιλιάδων δραχμῶν καὶ σήμερον ἔχει διακοσίας μόνον δραχμὰς, θὰ πληρώσῃ ποτὲ τὸ χρέος του; Ὄχι. Τί λοιπὸν δέον γενέσθαι; Πρέπει νὰ ἐπέλθῃ συμβιβασμὸς, καὶ τὸν ἐπιθυμοῦν ὅλοι, καὶ οἱ δανεισταὶ καὶ οἱ ὀφειλέται· ὀλίγοι δὲν τὸν θέλουν. Πῶς θὰ ἐπέλθῃ ὁ συμβιβασμός; Ἄν δώσωμεν εἰς τοὺς δανειστὰς τὴν ἐλπίδα, ὅτι ἔχουν νὰ πληρωθοῦν. Αὐτὸ εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ γείνῃ, νὰ ἐλευθερωθῇ ἡ ἰδιοκτησία, νὰ δύναται αὐτὴ ἡ ἰδιοκτησία νὰ πιστῶται, διότι ἄλλως, ὅ,τιδήποτε καὶ ἂν κάμωμεν, δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἐπαναφέρωμεν τὴν εὐμάρειαν εἰς τὸν τόπον. Ἔγραψα λοιπὸν καὶ εἶπον, τὸ παρακράτημα νὰ αὐξηθῇ εἰς 20%, καὶ τώρα τὸ ὑποστηρίζω, διότι θὰ ἔχωμεν 70 ἑκατομμύρια σταφιδοκάρπου, ποσὸν τὸ ὁποῖον, κρατούμενον ὡς ἱερὰ παρακαταθήκη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν, νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὸν συμβιβασμὸν μεταξὺ δανειστῶν καὶ ἰδιοκτητῶν σταφιδαμπέλων. Εἴτε τὰ δάνεια εἶναι 50 ἑκατομμύρια, εἴτε 100, θὰ πληρώσωμεν 40· ἔχομεν εἴκοσι, τὰ ὑπόλοιπα θ’ ἀναπληρώσῃ ἡ ἀξία τῶν κτημάτων, πιστουμένων· καὶ ἰδοὺ ἐλευθεροῦται ἡ ἰδιοκτησία, καὶ δι’ αὐτὸ ἔγραψα τότε κατὰ τῶν ἀποφασιζομένων εἰς τὸ Συνέδριον τῶν Πατρῶν. Καὶ τώρα λέγω, τὸ παρακράτημα νὰ ἦναι 20%, τὰ χρήματα νὰ κατατεθοῦν εἰς τὸ Κεντρικὸν Ταμεῖον, καὶ οὕτω νὰ γείνῃ ὁ συμβιβασμὸς, καὶ ἰδοὺ ἐλευθεροῦται ἡ ἰδιοκτησία.

§172ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Τί θὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ παρακράτημα, κύριε Διγενόπουλε;

§173ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ παρακράτημα αὐτὸ πωλούμενον θὰ χρησιμεύσῃ, ἵνα ἐλευθερώσῃ τὰ κτήματα. Καὶ ἰδοὺ τί λέγω· ὅστις θέλει νὰ συμβιβασθῇ, δύναται νὰ λάβῃ 30% ἢ 40%, ὅστις δὲν θέλει νὰ συμβιβασθῇ, εἶναι ἐλεύθερος νὰ πωλήσῃ τὸ κτῆμα τοῦ ὀφειλέτου του, ἀλλὰ δὲν θὰ πάρῃ τίποτε.

§174ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι καὶ ἰδιοκτῆται, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσιν ἐπιβαρύνει τὴν περιουσίαν των· αὐτοὺς διατί νὰ τοὺς βαρύνωμεν μὲ τὴν παρακράτησιν;

§175ΔΙΓΕΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχει καθῆκον ἕκαστος πρὸς τὸν συμπολίτην του νὰ τὸν βοηθῇ. Ὅταν καίηται ὁ οἶκος τοῦ γείτονός σας, ἔχετε καθῆκον νὰ τὸν σώσητε κινδυνεύοντα. Λοιπὸν καὶ οἰκονομικῶς καὶ ἐθνικῶς δικαιολογεῖται ἡ παρακράτησις, δὲν ἠκούσαμεν δὲ ἐνταῦθα κατὰ τοῦ θεσμοῦ αὐτοῦ, τοῦ ὑφισταμένου, ὅτι ἐλειτούργησε κακῶς, ἢ ὅτι δὲν ἐπήνεγκε τὰς προσδοκωμένας ὠφελείας. Ἂν εὑρίσκεσθε εἰς Πάτρας, ὅπου ἐγὼ μένω ἀπὸ τριάκοντα ἐτῶν, καὶ ἂν ἐβλέπετε τὴν ἀπελπισίαν, ἥτις εἶχε καταλάβει τὸν τόπον πρὸ τῆς παρακρατήσεως, θὰ ἠδύνασθε ἤδη νὰ κρίνητε ἀσφαλῶς τ’ ἀποτελέσματα τῆς παρακρατήσεως· αἱ ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν διακυμάνσεις τῶν τιμῶν τοῦ καρποῦ, οὗτινος ἡ τιμὴ κατῆλθε μέχρις 60 καὶ 40 δραχμῶν κατὰ χιλιάδα, ἐκράτουν τὸν τόπον εἰς διαρκῆ συγκίνησιν καὶ ἀπελπισίαν, ὡς ἄγκυραν δὲ σωτηρίας καὶ ἐλπίδα εἶδον πρὸ αὐτῶν τὴν παρακράτησιν, καὶ ἐπ’ αὐτῆς κρατοῦνται, ἀπέλπιδες μήπως ἐκλείψῃ αὕτη ἡ παρηγορία. Ἄλλοθεν ἐλπὶς δὲν ὑπάρχει, καὶ ἐντεῦθεν ἐλπίζουν νὰ σωθοῦν. Ἡ παραμικρὰ ἰδέα καταργήσεως αὐτῆς δύναται ἀμέσως νὰ ἐμπνεύσῃ τὸν πανικόν. Ἐὰν ταύτην τὴν στιγμὴν ἤθελε δοθῇ ὑπόνοια, ὅτι θὰ καταργηθῇ ἡ παρακράτησις, θὰ ἐβλέπετε ἀμέσως ὁ καρπὸς νὰ πωληθῇ ἀντὶ δέκα λεπτῶν! Πρέπει ν’ ἀφήσωμεν τὸν ἐγωϊσμὸν καὶ τὰς ἰδίας σκέψεις, καὶ ἂν νομίζωμεν ὅτι βλαπτόμεθα, πρέπει νὰ συνεισφέρωμεν ἐκ τῶν ἰδίων, διὰ νὰ μὴ ζημιωθῇ τὸ ἥμισυ καὶ πλέον τοῦ Κράτους. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι ἡ παρακράτησις δικαιολογεῖται, εἶπον ὅτι καὶ οἱ μὴ θέλοντες τὴν παρακράτησιν ὠφελοῦνται ἐξ αὐτῆς, διότι λαμβάνουν τὸ ἀντίτιμον ἐκ τῆς ὑψώσεως τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ ἐκ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχουν οἱ μὲν νὰ βοηθοῦν τοὺς δέ. Ἤθελον ὅμως παρακαλέσει τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἀφοῦ καὶ οἱ ἀντιφρονοῦντες δέχονται νὰ μὴ καταργηθῇ ἀποτόμως ἡ παρακράτησις, ἀλλὰ νὰ ψηφισθῇ δι’ ὀλίγα ἔτη, νὰ δεχθῇ νὰ ψηφισθῇ ἡ παρακράτησις διὰ πέντε ἔτη, ὥστε ὁμοφώνως καὶ ἀπὸ κοινοῦ νὰ γείνῃ δεκτὸν παρ’ ὅλων καὶ οὕτω ἐκλείψουν τὰ παράπονα πάντοθεν. Ἐπειδὴ δὲ τώρα δὲν ὑπολείπεται καιρὸς, ὥστε ἡ Τράπεζα νὰ ἀναλάβῃ ὅλα τὰ καθήκοντα, τὰ ὁποῖα τῇ ἀνατίθενται διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ, τὰ μὲν περὶ Τραπέζης νὰ μείνουν διὰ τὸν Νοέμβριον, νὰ ψηφίσωμεν δ’ ὅλοι ἐκ συμφώνου τὸ μέρος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν παρακράτησιν, τὸ ὁποῖον ὅμως πρέπει νὰ τελειοποιήσωμεν, διὰ νὰ καταστήσωμεν συνυπευθύνους εἰς τὴν φύλαξιν τοῦ καρποῦ καὶ τοὺς πολίτας, διότι τὴν παρακράτησιν δὲν τὴν ἐπιβάλλει τὸ ἔθνος, ἀλλὰ αὐτοὶ οἱ σταφιδοκτήμονες τὴν ἐζήτησαν. Καὶ διὰ νὰ λείψουν τὰ παράπονα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πταίει διὰ τὰς καταχρήσεις τῆς παρακρατήσεως, πρέπει νὰ καταργηθῶσι τὰ προσόντα καὶ νὰ κληθοῦν οἱ πολῖται νὰ συμμετάσχουν εἰς τὴν φύλαξιν τοῦ παρακρατουμένου πράγματος. Νομίζω λοιπὸν καλὸν νὰ προστεθῇ διάταξις, δι’ ἧς νὰ ἐπιτρέπηται νὰ καλέσωμεν τοὺς πολίτας, ἵνα ὑποδείξουν καὶ αὐτοὶ διὰ τῶν Δημοτικῶν Συμβουλίων, ὅπου ὑπάρχουν ἀποθῆκαι, δύο ἐκ τῶν σταφιδοκτημόνων εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως τοὺς διορίσῃ ἐπὶ μισθῷ, καὶ οὕτω πως ν’ ἀποφύγωμεν τὰ παράπονα, ὅτι ἡ Κυβέρνησις διορίζει ἀχρείους ὑπαλλήλους. Οἱ δύο αὐτοὶ, προστιθέμενοι εἰς τὸν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως διοριζόμενον ἀπ’ εὐθείας, θὰ ἀπαλλάξουν τὴν Κυβέρνησιν ἀπὸ τὴν εὐθύνην, ὅτι αὐτὴ πταίει, διότι δὲν φυλάσσεται ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐξασφαλίσωμεν καὶ τὴν φύλαξιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὴν Σταφιδικὴν Τράπεζαν, θὰ ὁμιλήσω ἄλλοτε ἐν δέοντι.

§176Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§177ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἀντέχομεν νὰ συζητῶμεν ἕως τὰς δύο μετὰ τὸ μεσονύκτιον. Νὰ ἐρχώμεθα ἐνωρίτερον καὶ νὰ ἐργαζώμεθα μέχρι τοῦ μεσονυκτίου.

§178ΠΟΤΑΜΙΑΝΟΣ. Ἐγὼ προτείνω νὰ ἐρχώμεθα καὶ τὴν πρωίαν καὶ τὸ ἀπόγευμα.

§179ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κλπ.). Αὔριον εἶναι Κυριακὴ καὶ θὰ ξεκουρασθῶμεν. Ὡς ἐνθυμοῦνται πολλοὶ τῶν συναδέλφων, προκειμένου περὶ ἐπουσιωδῶν ζητημάτων, συνεδριάσαμεν ἄλλοτε 20 καὶ 26 ὥρας.

§180Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (πρὸς τὸν κ. Παναγιωτόπουλον). Κύριε συνάδελφε, ἂν πρόκειται νὰ ὁμιλήσητε ἡμίσειαν ὥραν ἢ καὶ μίαν ὥραν ἀκόμη, σᾶς ἀκούομεν.

§181ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶμαι ἀκόμη εἰς τὴν εἰσαγωγὴν, εἰς τὸ ἱστορικὸν μέρος.

§182ΠΟΛΛΟΙ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§183Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ζήτημα θὰ τὸ λύσῃ ὁ ἀγορεύων. Ἐὰν ὁ ἀγορεύων ἔχῃ ἀνάγκην νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, θὰ διακοπῇ· ἐὰν ὅμως νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ τὴν ἀγόρευσίν του, θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ ἡ συνεδρίασις.

§184ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ σᾶς ἦμαι εὐγνώμων, ἂν μὲ διευκολύνητε νὰ διακοπῇ ἡ συνεδρίασις, διότι δὲν ἔχω τὴν ἕξιν νὰ ὁμιλῶ ἐπὶ πολὺ, καὶ κατὰ τοιαύτην μάλιστα ὥραν.

§185Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἀφοῦ σεῖς αἰσθάνεσθε τὴν ἀνάγκην, ἂς διακόψωμεν.

§186ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρᾳ 12 καὶ 10′ μ.μ.)