1899.05.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 29

Τῆς 18 Μαΐου 1899.

(Τρίτη).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 5 καὶ 30′ μ. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑποβάλλει τὰς ἐκθέσεις της ἐπὶ τῶν ἑξῆς νομοσχεδίων: 1) Περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δρ. 38,996.65, χορηγηθεισῶν ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 διὰ Β. Διαταγμάτων ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς. 2) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 11 Μαΐου 1898 Β. Διατάγματος περὶ ἐπενεχθεισῶν μεταβολῶν ἐν τῷ εἰσαχθέντι εἰς τὴν Βουλὴν καὶ μὴ ψηφισθέντι εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1898. 3) Περὶ κυρώσεως ἐκτάκτων πιστώσεων ἐκ δρ. 120,000 χορηγηθεισῶν διὰ Β. Διαταγμάτων ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1899. 4) Περὶ κυρώσεως τοῦ ἀπὸ 22 Ἰουνίου 1898 Β. Διατάγματος περὶ τροποποιήσεως τῆς αἰτιολογίας τῆς πιστώσεως τῆς ἀναγεγραμμένης ἐν τῷ μὴ ψηφισθέντι εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1898 ὑπὸ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ κεφαλαίου 7. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 137–140). Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ὀλύμπου διὰ ψηφίσματός του ἐκφράζει τὴν εὐχήν, ἵνα ἀνακληθῇ ἡ διαταγὴ περὶ μετασταθμεύσεως τοῦ 7ου εὐζωνικοῦ τάγματος ἐκ Ραψάνης. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Λαγκαδίων διὰ ψηφίσματός του παρακαλεῖ, ὅπως ἕδρα τῆς διοικήσεως Γορτυνίας ὁρισθῶσι τὰ Λαγκάδια. Τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον Ἀραχώβης ὡσαύτως παρακαλεῖ, ὅπως ὁρισθῇ ἡ Λεβαδεία ὡς ἕδρα τῆς διοικήσεως Βοιωτίας. Ὁ Ν. Κάτσας δι’ ἀναφορᾶς του παρακαλεῖ, ὅπως χορηγηθῇ αὐτῷ προνόμιον παραγωγῆς καὶ καταναλώσεως πεφρυγμένης κριθῆς. Οἱ ποτοπῶλαι Καλαμῶν δι’ ἀναφορᾶς των παρακαλοῦσιν, ὅπως μὴ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον περὶ ὑπαγωγῆς αὐτῶν εἰς φορολογίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Κτηματικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν ὑπέβαλε ψήφισμα τοῦ Συλλόγου, παρακαλοῦντος, ὅπως τροποποιηθῶσιν ὡρισμέναι διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Οἱ βουλευταὶ κ.κ. Λ. Στράτος, Δ. Καραγιάννης, Κ. Καραπάνος, Κ. Κοττίκας καὶ Ε. Γαρουφαλιᾶς ὑποβάλλουσι τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 141). Ὁ βουλευτὴς Πατρῶν κ. Γ. Παπαδιαμαντόπουλος ὑποβάλλει τὴν ἑξῆς ἐπερώτησιν: «Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν, εἰς ἣν νὰ ἐμφαίνηται, πόσοι εἶναι οἱ κατὰ τὰ ἔτη 1895, 1896, 1897, 1898 καὶ 1899 ἐγγεγραμμένοι κληρωτοί, καὶ πόσοι ἐκ τούτων, ἕνεκα τῶν διαφόρων εὐεργετικῶν διατάξεων, οἱ κατὰ τὰ ἔτη ταῦτα ὑπόχρεοι κληρωτοί, καὶ πόσοι οἱ ἀπαλλασσόμενοι.» Ὁ βουλευτὴς Πάλλης κ. Ἀθ. Τυπάλδος Μπασιᾶς ὑποβάλλει τὴν ἑπομένην σύστασιν: «Τὸ Board of Trade τῆς Μεγάλης Βρεττανίας κατήρτισε νέον διεθνῆ Σηματολογικὸν Κώδικα ἀπὸ Σεπτεμβρίου τοῦ 1896, ὃν ἐκοινοποίησεν εἰς ἅπαντα τὰ Κράτη, ἅτινα καὶ παρεδέξαντο αὐτόν· ἑπομένως, ἐκτὸς τῆς χρησιμότητος αὐτοῦ, κατ’ ἀνάγκην ἐφαρμοσθήσεται καὶ παρ’ ἡμῖν. Ὁ Κῶδιξ οὗτος τεθήσεται γενικῶς ἐν ἐφαρμογῇ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου 1900, ἐπιτρέπεται δὲ καὶ ἡ ἐπὶ διετίαν μόνον σύγχρονος χρῆσις τοῦ παλαιοῦ, καὶ τοῦτο, ἵνα οἱ ναυτικοὶ συνειθίσωσι τὸν χειρισμὸν τοῦ νέου εὐχερέστερον. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργόν, ὅπως προνοήσῃ περὶ τῆς ἐγκαίρου μεταφράσεως τοῦ Κώδικος τούτου, διότι πᾶσα βραδύτης ἐν τούτῳ ὡς καὶ πρὸς τὴν διὰ νομοτύπου κυρώσεως ἐφαρμογὴν τοῦ διεθνοῦς κανονισμοῦ, πρὸς ἀποφυγὴν συγκρούσεων μέτρων, δυνατὸν νὰ ἐπιφέρῃ ἀνυπολογίστους ζημίας τῇ ἐμπορικῇ ναυτιλίᾳ. Φρονῶ δέ, ὅτι ἀμφότεραι ἔχουσι ἀνάγκην νομοθετικῆς κυρώσεως, συμφώνως τῷ 32 ἄρθρῳ τοῦ Συντάγματος, ὡς ἐπιβάλλουσαι διεθνεῖς ὑποχρεώσεις, ἐκ δὲ τῆς μὴ νομοτύπου κυρώσεως αὐτῶν πλεῖσται δίκαι δύνανται νὰ ἀναφυῶσιν ἐν τῇ πράξει, ἐπὶ βλάβῃ τῶν Ἑλληνικῶν συμφερόντων.» Τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἔχει ὁ κ. Μελετόπουλος.

§2Κ. ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶχον ζητήσει τὸν λόγον, νομίζω, πρὸ τοῦ κ. Μελετοπούλου.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὄχι· μετὰ τὸν κ. Γουλιμῆν.

§4ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ ἐγὼ τὸν λόγον.

§5Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§7Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτιωτικῶν ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 142–147).

§9Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ ἀναβολῆς τῆς ἐνεργείας τῆς ψηφοφορίας πρὸς ἐκλογὴν τῶν νέων δημοτικῶν ἀρχῶν. Ἡ ψηφοφορία ἀναβάλλεται διὰ τὴν πρώτην Κυριακὴν τοῦ προσεχοῦς μηνὸς Σεπτεμβρίου, ἤτοι τὴν πέμπτην τοῦ μηνός.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 148).

§11Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς μὲ προεκάλεσε δι’ ἐπερωτήσεως νὰ προσκομίσω εἰς τὴν Βουλὴν ἔγγραφα, ἀναγόμενα πρὸ παντὸς εἰς τὰ τῆς διαχειρίσεως τῆς χρήσεως τοῦ 1899· τὸ πρῶτον ᾐτήσατο τὴν ὑποβολὴν καταστάσεως τῶν εἰσπράξεων καὶ δαπανῶν τῶν χρήσεων 1898 καὶ 1899 μέχρι τῆς 31 Μαρτίου 1899. Δυστυχῶς ἡ τῆς 31 Μαρτίου 1899 κατάστασις δὲν εἶναι ἀκόμη συντεταγμένη. Ἀντὶ ταύτης ὅμως ὑποβάλλω κατάστασιν διὰ τὰ ἔσοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1898 μέχρι τῆς 28 Φεβρουαρίου 1898. Ἐπίσης κατάστασιν τῶν ἐξόδων τοῦ 1898 μέχρι τῆς 30 Ἀπριλίου 1899. Κατόπιν κατάστασιν συντεταγμένην ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, δηλοῦσαν τὰς ἐνταλθείσας δαπάνας κατὰ κεφάλαιον καὶ ἄρθρον ὑπὸ τῶν δευτερευόντων διατακτῶν. Ὡσαύτως ᾐτήσατο τὸ ποσὸν τῶν μέχρι 30 Ἀπριλίου 1899 θεωρηθέντων χρηματικῶν ἐνταλμάτων, ἐκδοθέντων ὑπὸ τῶν Ὑπουργῶν δι’ ἔξοδα τῆς χρήσεως τοῦ 1898. «δʹ) Κατάστασιν καθ’ Ὑπουργεῖον τῶν ἐπὶ ἀποδόσει λογαριασμοῦ ἄνευ τῶν νομίμων δικαιολογητικῶν ἐκδοθέντων χρηματικῶν ἐνταλμάτων δι’ ἔξοδα τῶν χρήσεων 1897, 1898 καὶ 1899, ὅσα δὲν ἐδικαιολογήθησαν μέχρι τῆς 30 Ἀπριλίου 1899, ἐκτιθεῖσαν τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν ἐδικαιολογήθησαν ἔτι.» Ταῦτα παρεσκευάσθησαν ὑπὸ τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, τὸ ὁποῖον εἰργάσθη τὰς ἡμέρας ταύτας κατ’ ἐντολήν μου, ἵνα παρασκευάσῃ τὴν ἐργασίαν. Ἐζητήθη πλὴν τούτων νὰ προσκομίσω: «εʹ) Λεπτομερῆ λογαριασμὸν τοῦ κατὰ τὸ 1898 ἐκδοθέντος ἐξωτερικοῦ δανείου ἐπὶ τόκῳ 2½ τοῖς ἑκατὸν ὑπὸ τὴν ἐγγύησιν τῶν Δυνάμεων, δηλοῦντα τὸ πραγματοποιηθὲν ὀνομαστικὸν κεφάλαιον, τὸ εἰσπραχθὲν ἐξ αὐτοῦ ποσὸν, τὸ ποσὸν τῶν ἐξόδων τῆς ἐκδόσεως καὶ λοιπῶν, τὰς ἀνάγκας τοῦ Κράτους, διὰ τὰς ὁποίας διετέθη τὸ εἰσπραχθὲν ποσόν.» Τὴν κατάστασιν ταύτην ὑποθέτω ὅτι θὰ ὑποβάλω αὔριον, διότι ὑπάρχουσι διαφοραί τινες μεταξὺ τοῦ τμήματος τοῦ δημοσίου χρέους καὶ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, καὶ ἔδει νὰ συνεννοηθῶσι τὰ δύο τμήματα κατ’ ἐντολήν μου, ὅπως ἡ κατάστασις αὕτη παριστᾷ τὴν ἀληθῆ εἰκόνα. Ἐζητήθη πρὸς τούτοις νὰ προσκομίσω εἰς τὴν Βουλὴν «ἀπόσπασμα τοῦ κατὰ 31 Δεκεμβρίου 1898 κλεισθέντος ἰσολογισμοῦ τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου, περιλαμβάνον τὰς μερίδας ἐκείνας, ἐφ’ ὧν κατὰ τὸ 1898 ἐγένοντο πράξεις, καὶ μόνον τὸ κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο ἐγγραφὲν εἰς τὸ ἐνεργητικὸν ἢ τὸ παθητικὸν ἑκάστης τῶν μερίδων τούτων ποσόν.» Πλὴν τούτων ᾐτήσατο καὶ παρ’ ἐμοῦ καὶ παρὰ τῶν ἄλλων Ὑπουργῶν «νὰ καταθέσῃ ἕκαστος αὐτῶν εἰς τὴν Βουλὴν τὸν λογαριασμόν, περὶ οὗ γίγνεται λόγος ἐν Κεφ. Θʹ καὶ ἄρθροις 89–111 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, μετὰ τῶν δι’ ἑκάστην ὑπηρεσίαν προσδιοριζομένων δικαιολογητικῶν, διὰ τὴν διαχείρισιν τοῦ ἔτους 1896, τῆς ὁποίας οἱ λογαριασμοὶ βεβαίως ἔκλεισαν πρὸ πολλοῦ, καὶ ἥτις διεξήχθη κανονικῶς καὶ ὁμαλῶς». Πᾶς λογαριασμὸς ἀφορῶν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν καὶ εἰς τὰ ἄλλα Ὑπουργεῖα, σχετιζόμενος δὲ πρὸς τὸν ἀπολογισμὸν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1896 συμφώνως μὲ τὰ ἄρθρα 89–111, ὑποβληθήσεται μετ’ ὀλίγας ἡμέρας μετὰ τοῦ ἀπολογισμοῦ τῆς χρήσεως τοῦ 1896, ὅστις τυποῦται ἤδη εἰς τὸ τυπογραφεῖον καὶ πρόκειται νὰ ὑποβληθῇ μετ’ ὀλίγας ἡμέρας. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς γενικοὺς λογαριασμοὺς, ὡς δὲν ἀγνοεῖ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, οὗτοι καθυστεροῦσιν. Ὁ πίναξ, περὶ τοῦ ὁποίου προβλέπει τὸ ἄρθρον 105 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῇ. Ὅλα ταῦτα καταθέτω εἰς τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ὅπως λάβῃ γνῶσιν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος καὶ εἴ τις ἄλλος τῶν κ.κ. Βουλευτῶν ἐπιθυμεῖ.

§12ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσι.

§13ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν, διότι τὸ τυπογραφεῖον εἶναι βεβαρημένον μὲ πολλὴν ἐργασίαν· ἐὰν δὲ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλὴ νὰ τυπωθῶσι καὶ ὅλα αὐτὰ, τὸ τυπογραφεῖον θὰ καταστῇ ἀνίκανον νὰ ἐκτελέσῃ πᾶσαν ἄλλην μᾶλλον κατεπείγουσαν ἐργασίαν. Ἐὰν ὅμως κατατεθῶσιν ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς, ὑποθέτω, ὅτι πᾶς συνάδελφος δύναται νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῶν.

§14ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν κατάστασιν τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους νεωτέραν τῆς 1 Φεβρουαρίου; Ὑπῆρχεν ἄλλοτε ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ὑπηρεσία ἐν τῷ εἰδικῷ τμήματι τῶν εἰσπράξεων, ἡ ὁποία εἰς τὸ τέλος ἑκάστου μηνὸς ἐξέδιδε τὴν κατάστασιν τοῦ προηγουμένου μηνὸς, καὶ ὅλοι ἠδυνάμεθα νὰ ὦμεν ἐν γνώσει τῆς κινήσεως τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους. Βεβαίως παρίστα ἐλλείψεις τινὰς ἐν σχέσει πρὸς τὰς καταστάσεις, αἱ ὁποῖαι ἐγίνοντο μετὰ τὴν ἐξέλεγξιν ὑπὸ τοῦ Γενικοῦ Λογιστηρίου, ἀλλ’ ἦσαν τόσον μικραὶ αἱ ἐλλείψεις αὗται, ὥστε αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας παρεῖχον αἱ ἐκδιδόμεναι καταστάσεις, ἦσαν ἀρκεταὶ, ὅπως σχηματίσωμεν θετικὴν ἰδέαν περὶ τῆς διαχειρίσεως καὶ τῆς πορείας τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Δημοσίου.

§15ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅτε ἀνῆλθον ἐπὶ τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, εὗρον τὰς καταστάσεις μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου ἐκδεδομένας· τὸ πρῶτον πρᾶγμα, τὸ ὁποῖον ἐφείλκυσε τὴν προσοχήν μου, ἦτο νὰ καταστῇ ἐνήμερον τὸ τμῆμα εἰς τὴν σύνταξιν καὶ δημοσίευσιν τῶν καταστάσεων· καὶ ἡ κατάστασις τοῦ Φεβρουαρίου, τὴν ὁποίαν καταθέτω, καὶ αὐτὴ δὲν εἶναι εἰσέτι τετυπωμένη. Ἔδωκα διαταγὰς αὐστηροτάτας, ὅπως καταστῶσι καὶ τὸ τμῆμα καὶ τὸ τυπογραφεῖον ἐνήμερα εἰς τὴν σύνταξιν καὶ δημοσίευσιν τῶν καταστάσεων τούτων. Τὸ καθῆκον τοῦτο σύνοιδα μᾶλλον παντὸς ἄλλου, καθόσον καὶ ἐγὼ ἄλλοτε, ὡς μέλος τοῦ Κοινοβουλίου, ἐζήτησα τοιαύτας καταστάσεις.

§16ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὀφείλει καὶ ἄλλην ἀπάντησιν εἰς ἐπερωτήσεις, ὑποβληθείσας κατὰ τὴν ἑσπέραν τῆς διακοπῆς τῶν συνεδριάσεων. Τὰς ἐπερωτήσεις ταύτας ὑπέβαλον ἐγγράφως, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ τὰς ζητήσῃ ἀπὸ τὸ γραφεῖον, ὅπως λάβῃ γνῶσιν καὶ ἀπαντήσῃ.

§17ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ εὐχαρίστως θέλω τὰς ζητήσει, ὅπως ἀπαντήσω.

§18Λ. ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅπας ὁ δημοσιογραφικὸς καὶ ἅπας ὁ διπλωματικὸς κόσμος, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἅπας ὁ πεπολιτισμένος κόσμος τῶν δύο ἡμισφαιρίων ἔχει ἐστραμμένα σήμερον τὰ βλέμματά του πρὸς τὸ ἐν τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ὁλλανδίας συγκροτούμενον Συνέδριον ἢ Συνδιάσκεψιν περὶ ἀφοπλισμοῦ τῶν ἐθνῶν καὶ περὶ εἰρήνης. Καὶ δικαίως, διότι τὰ ὑπὸ συζήτησιν θέματα ἐν τῷ διεθνεῖ τούτῳ Συμβουλίῳ καὶ αἱ ἐνδεχόμεναι ἀποφάσεις αὐτοῦ ἐνδιαφέρουν πάντα τὰ ἔθνη, μεγάλα τε καὶ μικρά. Ὅτε πρὸ μηνῶν ἐδημοσιεύθη αἰφνιδίως ἡ ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ρωσσίας Μουράβιεφ, δι’ ἧς τόσον εὐγλώττως κατεδεικνύετο ἡ καταπόνησις, ἥτις ἐπῆλθεν εἰς τὰ μεγάλα ἔθνη καὶ ὁσημέραι αὐξάνει, ἕνεκα τῶν ὑπερόγκων στρατιωτικῶν δαπανῶν, κατέλαβε τοὺς πάντας ἀπορία, πῶς Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μονάρχου ἀπολύτου, ἔχοντος παραδόσεις στρατιωτικὰς καὶ κατακτητικὰς, βασιλεύοντος δ’ ἐπὶ μεγάλης χώρας, ἐλάμβανε τὴν πρωτοβουλίαν περὶ μέτρου κατ’ ἐξοχὴν φιλανθρώπου, ὅπερ ἐπανελάμβανεν ὅ,τι κατ’ ἔτος συνερχόμενοι οἱ φιλάνθρωποι, λόγιοι, φιλόσοφοι καὶ συγγραφεῖς ἐν Ἑλβετίᾳ ἢ ἐν Βελγίῳ, ἐξέφρασαν καὶ ἐκφράζουν ὡς εὐχὴν καὶ ἀνάγκην ἐπὶ σειρὰν ἤδη ἐνιαυτῶν. Καὶ πολλοὶ μὲν ἐξεπλάγησαν, πολλοὶ δὲ ἐδυσπίστησαν καὶ ἐθεώρησαν σχεδὸν ὕποπτον τὴν πρωτοβουλίαν ἐκείνην, καλύπτουσαν, τίς οἶδε, τίνα σχέδια περὶ πολέμου μᾶλλον ἢ περὶ εἰρήνης. Ἀλλὰ τὰ πράγματα ἀπέδειξαν, ὅτι καὶ ἡ καρδία τοῦ αὐτοκράτορος Νικολάου τοῦ Βʹ εἶναι τῷ ὄντι μεγάλη καὶ ἡ πρόθεσίς του σοβαρὰ καὶ εἰλικρινής· μεθ’ ὅλας δὲ τὰς ἀμφισβητήσεις τῶν ἀπίστων καὶ τῶν ἀπαισιοδόξων, ἡ Συνδιάσκεψις συνῆλθε καὶ συνεδριάζει σήμερον ἐν Χάγῃ, τῇ πρωτευούσῃ τῆς Ὁλλανδίας. Κατὰ τοὺς παρελθόντας αἰῶνας, ἔξοχοι ἄνδρες καὶ ἔξοχοι ἡγεμόνες, ὡς φέρ’ εἰπεῖν, ὁ περιώνυμος βασιλεὺς τῆς Γαλλίας Ἑρρῖκος ὁ Δʹ, συνέλαβον καὶ ἐξέφρασαν τοιαύτην ἰδέαν, ἀλλὰ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κάμωσιν οὔτε ἀρχὴν ἐκτελέσεως. Ἐν τῷ παρόντι αἰῶνι ὁ πρῶτος, ὅστις ἔκαμε τοιαύτην ἀπόπειραν, ἦτο ὁ αὐτοκράτωρ τῶν Γάλλων Ναπολέων ὁ Γʹ, ὅστις ἐν ἔτει 1863 δι’ ἐπιστολῆς του προσεκάλεσε τοὺς ἡγεμόνας καὶ τοὺς ἀρχηγοὺς τῶν Εὐρωπαϊκῶν ἐθνῶν νὰ συνέλθωσιν εἰς συνδιάσκεψιν, σκοποῦσαν τὴν λύσιν τῶν ἐκκρεμῶν Εὐρωπαϊκῶν ζητημάτων πρὸς πρόληψιν τῶν πολέμων, ἢ μᾶλλον τοῦ πολέμου, ὅστις ἐπέκειτο, καὶ ὅστις ἐξερράγη τῷ 1866 μεταξὺ Πρωσσίας καὶ Αὐστρίας καὶ Ἰταλίας, προηγήθη δὲ τοῦ μεγάλου Γαλλογερμανικοῦ πολέμου τοῦ 1870. Ἀλλ’ ἡ ἰδέα καὶ ἡ πρότασις ἐκείνη τοῦ Ναπολέοντος 1 εὗρεν ἀντίστασιν παρὰ τῇ Ἀγγλίᾳ, καὶ ἐματαιώθη, ἕνεκα τῆς ἀντιστάσεως μὲν ταύτης, τῆς Ἀγγλίας, τῆς δυσπιστίας δὲ τῆς Αὐστρίας καὶ ἄλλων Μεγάλων Δυνάμεων. Ἐνθυμοῦμαι δὲ, ὅτι ἐκ τῶν Ἡγεμόνων τῆς Εὐρώπης, οἵτινες ἔσπευσαν πρῶτοι νὰ τὴν δεχθῶσιν, ἦτο καὶ ὁ ἡμέτερος Βασιλεὺς Γεώργιος, ὅστις μάλιστα τότε ἐν τῇ ἐπιστολῇ του ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον νὰ ὑποδείξῃ ἢ νὰ ἐκφράσῃ τὴν ἐλπίδα, ὅτι τὸ Συνέδριον θὰ ἐμερίμνα καὶ περὶ τῶν Χριστιανῶν τῆς Ἀνατολῆς ἐν γένει. Ἀλλ’ ἡ μὲν πρότασις ἐκείνη Ναπολέοντος τοῦ Γʹ ἀπεκρούσθη, ὡς εἴρηται, ἐπεφυλάσσετο δὲ εἰς τὸν αὐτοκράτορα Νικάλαον τὸν Βʹ τῆς Ρωσσίας νὰ προβάλῃ τὴν πρότασιν ταύτην περὶ ἀφοπλισμοῦ τῶν ἐθνῶν, καὶ νὰ τὴν ἴδῃ συζητουμένην ἐν Συνεδρίῳ πάντων τῶν ἐθνῶν. Τώρα βεβαίως οὔτε παρ’ ἡμῖν οὔτε ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ προσδοκᾶται ἡ ἐντελὴς ἐπιτυχία τῆς προτάσεως ταύτης, τῆς περὶ ἀφοπλισμοῦ, ἢ τῆς ἄλλης, τῆς περὶ συγκροτήσεως ἀνωτάτου διεθνοῦς δικαστηρίου, ἐνώπιον τοῦ ὁποίου θὰ ὑποβάλλωνται ὅλαι αἱ διαφοραὶ τῶν ἐθνῶν, ἀλλ’ εἶναι τὸ πρῶτον βῆμα. Δὲν πρόκειται πλέον περὶ συνεδριάσεων φιλανθρώπων ἐν Βέρνῃ ἢ ἐν Γενεύῃ ἢ ἐν Βρυξέλλαις, δὲν πρόκειται περὶ ἀναφορῶν, ὑποβαλλομένων εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ Ἀγγλικὸν ἢ εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸ Ἀμερικανικὸν καὶ ἐκφράζουσιν τὴν ἐλπίδα, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις θὰ σπεύσωσιν εἰς τὴν τοιαύτην μεταβολὴν τῶν καθεστώτων εἰς τὰς διεθνεῖς σχέσεις, ἀλλὰ πρόκειται περὶ πρωτοβουλίας, περὶ προτάσεως μεγάλου καὶ ἰσχυροῦ μονάρχου, ἥτις ἐγένετο δεκτὴ παρ’ ὅλων τῶν Δυνάμεων καὶ συζητεῖται αὐτὴν τὴν στιγμήν. Πάντα τὰ Κράτη, μεγάλα τε καὶ μικρὰ, ἐνδιαφέρει ἡ Συνέλευσις αὕτη ἡ διεθνὴς, διότι δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τοῦ ἀφοπλισμοῦ, δὲν εἶναι μόνον τὸ ζήτημα τοῦ Διεθνοῦς Ἀμφικτυονικοῦ Συνεδρίου, τὰ ὁποῖα θέλουσι συζητηθῆ ἐκεῖ καὶ τὰ ὁποῖα ἐκ τῶν προτέρων θεωροῦνται ὡς μὴ δυνάμενα εὐκόλως νὰ λυθῶσιν, ἢ μᾶλλον ὡς ἄλυτα, ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλα ζητήματα δευτερεύοντα, ἀλλὰ σπουδαῖα. Εἶναι τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἤδη κατ’ ἀρχὴν ἐγένετο δεκτὸν μεταξὺ τῶν ἐθνῶν, τὸ τῆς διαιτησίας, καὶ τὸ ὁποῖον συζητεῖται αὐτὴν τὴν στιγμὴν· εἶναι τὸ ζήτημα τῆς οὐδετερότητος, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν αἱ διάφοροι περιπτώσεις καὶ κανόνες τῆς οὐδετερότητος· εἶναι τὸ ζήτημα τῆς χρήσεως ἐκρηκτικῶν σφαιρῶν (balles explosives) καὶ ἄλλα πολλά. Τῆς οὐδετερότητος τῶν στρατιωτικῶν νοσοκομείων ἐγένετο ἤδη ἀρχὴ διὰ τῆς συμβάσεως τῆς Γενεύης, ἀλλ’ ἐν τοῖς πολέμοις, τοῖς μετὰ ταῦτα γενομένοις, κατεδείχθη ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκῆ τὰ ἐκεῖ ἀποφασισθέντα. Πρόκειται καὶ ἄλλη ἀρχὴ, ὅτι ἡ ἰδιωτικὴ περιουσία τῶν πολιτῶν καὶ αὐτῶν τῶν ἐμπολέμων ἐθνῶν, οἵτινες ὅμως δὲν μετέχουσι τῶν πολεμικῶν ἐργασιῶν, πρέπει νὰ ἦναι σεβαστὴ καὶ κατὰ ξηρὰν καὶ κατὰ θάλασσαν. Ἐννοεῖται πόσον μεγάλη εἶναι ἡ σημασία αὐτοῦ τοῦ κανόνος, ἰδίως διὰ τὴν θάλασσαν, διότι τότε τὰ ἐμπορικὰ πλοῖα δὲν θὰ συλλαμβάνωνται παρὰ τῶν ἐχθρικῶν πολεμικῶν· ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου μάλιστα αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι τῆς Ἀμερικῆς κατὰ τὸ 1856 ἐδήλωσαν, ὅτι ἀπέχουσι τῆς ἀναγνωρίσεως καὶ παραδοχῆς τῶν ὁρισθέντων παρὰ τῆς ἐν Παρισίοις συνθήκης τοῦ 1856, διότι ἀπῄτησαν νὰ ὁρισθῇ καὶ αὐτὸ, ἀφοῦ ἡ συνθήκη ἐκείνη, ὡς γνωρίζετε, ἐπήγαγε μεταβολὴν εἰς τοὺς κρατοῦντας κανόνας τοῦ ναυτικοῦ δικαίου διὰ τῆς καταργήσεως τῶν καταδρομικῶν πλοίων. Διὰ τοῦτο μέγας ἔπαινος ὀφείλεται ἀληθῶς πρὸς τὸν αὐτοκράτορα Νικόλαον τὸν Βʹ, θεωρῶ δὲ εὐτύχημα, ὅτι ἐλάχιστος ἐγὼ, ἀλλ’ ἔχων τὴν τιμὴν νὰ παρακάθημαι ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ τούτῳ, δύναμαι νὰ προσθέσω καὶ τὸν ἰδικόν μου μετὰ σεβασμοῦ ἔπαινον. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου αἰσθάνομαι, ὅτι πρὸς τὸν κραταιὸν καὶ ὁμόδοξον ἡγεμόνα, ὡς Ἕλλην, ὀφείλω ὄχι μόνον ἔπαινον, ἀλλὰ καὶ εὐγνωμοσύνην δι’ ὅσα ἔπραξεν ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους. Πρὸ δύο ἐτῶν εἶπε πρὸς τὸν χωροῦντα πρὸς τὰς Ἀθήνας νικηφόρον, ὡς μὴ ὤφελεν, ἐχθρόν: «Μὴ περαιτέρω». Ἔπειτα δὲ, μετ’ οὐ πολὺ, ἐπέβαλε τὴν λύσιν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος καὶ εἶπεν: «Ἡ Κρήτη θὰ ἦναι ἐλευθέρα καὶ αὐτόνομος, καὶ κυβερνήτης αὐτῆς θὰ ἦναι ὁ πρίγκηψ Γεώργιος τῆς Ἑλλάδος». Ὀφείλω ὅμως νὰ προσθέσω, ὅτι καὶ αἱ τρεῖς ἄλλαι Δυνάμεις, ἡ Ἀγγλία, ἡ Γαλλία καὶ ἡ Ἰταλία, εἰλικρινῶς συνέπραξαν εἰς τὴν λύσιν ταύτην. Καὶ διὰ τοῦτο ἐννοεῖται, ὅτι καὶ πρὸς αὐτὰς ὀφείλεται ἐξ ἴσου εὐγνωμοσύνη. Νομίζω ὅτι αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνδιασκέψεως ἔχουσι μεγάλην σημασίαν διὰ τὰ Κράτη, τὰ ὁποῖα εἶναι κατ’ ἐξοχὴν ναυτικὰ, ὅπως εἶναι ἡ Ἑλλάς. Ταῦτα τὰ Κράτη ἔσπευσαν ν’ ἀντιπροσωπευθῶσιν εἰς τὴν Συνδιάσκεψιν, ἡ δὲ Ἑλλὰς, ὡς ἐγνώσθη ἐκ τῶν ἐφημερίδων, ἀντιπροσωπεύθη διὰ τοῦ ἐν Παρισίοις πρεσβευτοῦ τοῦ Βασιλέως. Ἡ ἐκλογὴ ἦτο ἀρίστη, διότι ὁ πρεσθευτὴς οὗτος καὶ νοημοσύνην ἔχει καὶ πεῖραν, οὐχ ἧττον νομίζω ὅτι ἡ ἀντιπροσωπεία δὲν εἶναι ἐπαρκής. Ὅταν βλέπωμεν ὅτι αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις ἔχουσι πρέσβεις ἀπολαύοντας εὐρωπαϊκῆς φήμης, καθὼς ἡ Ρωσσία τὸν Στάαλ, ὅστις ἐγένετο καὶ Πρόεδρος τῆς Συνδιασκέψεως, ὅταν βλέπωμεν, λέγω, ὅτι καὶ αἱ τοιαῦται Δυνάμεις ἀποστέλλουσιν ὡς ἐπικούρους καὶ ἄλλους ἄνδρας ἱκανοὺς καὶ εἰδικούς, ἡ Γαλλία δὲ ἀποστέλλει ἕνα τῶν ἐπιφανῶν αὐτῆς πολιτικῶν, τὸν Λέοντα Μπουρζουά, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ μὴ ἀφήσωμεν ἐντελῶς μόνον καὶ τὸν ἡμέτερον πρεσβευτήν, ὁ ὁποῖος, ὡς εἶπον, εἶναι κάλλιστος καὶ μετὰ τοῦ ὁποίου συνδέομαι διὰ συγγενείας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐπιστήμων καὶ εἰδικὸς περὶ τὸ Δίκαιον τῶν ἐθνῶν, οἱ πάντες δὲ δὲν δύνανται νὰ ἦναι εἰδικοί.

§19Ι. ΚΟΥΝΤΟΥΡΙΩΤΗΣ. Ἀφοῦ δὲν εἶναι εἰδικός, τότε δὲν ἔπρεπε νὰ σταλῇ.

§20ΜΕΛΕΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ εἰδικότης περὶ τὸ Δίκαιον τῶν ἐθνῶν δὲν ἀποτελεῖ τὸ μόνον προσόν, ὡς πρὸς τὸν διορισμὸν τῶν πρεσβευτῶν, διότι ἀπαιτοῦνται καὶ πεῖρα καὶ δεξιότης καὶ γνώσεις ἄλλαι εἰδικαί, τὸ δὲ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον σᾶς ἔφερα πρὸ ὀλίγου, τοῦ Στάαλ, ἀπαντᾷ εἰς τοὺς λόγους σας. Διὰ τοῦτο αἱ Μεγάλαι Δυνάμεις, ἀλλὰ καὶ αὐταὶ αἱ μικραὶ πολλάκις, καίτοι ἔχουσαι ὡς πρέσβεις ἄνδρας διακεκριμένους, δὲν ἐθεώρησαν περιττὸν νὰ ἀποστείλουν καὶ εἰδικοὺς περὶ τὸ Δίκαιον τῶν ἐθνῶν. Ἀλλὰ παρετήρησα, ὅτι αἱ Κυβερνήσεις αἱ Ἑλληνικαὶ δὲν καταβάλλουσι πάντοτε τὴν δέουσαν προσοχὴν περὶ τὰ τοιαῦτα ἐξωτερικὰ ζητήματα, καὶ μόνον ὅταν ἀμέσως ἅπτωνται τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, τότε φαίνονται προσεκτικώτεραι. Οὕτω κατὰ τὴν συγκρότησιν τοῦ Συνεδρίου τοῦ Βερολίνου ἐν ἔτει 1878 — καὶ εἶναι τοῦτο ἐξαίρεσις τοῦ τοιούτου κανόνος τῆς ἀκηδίας — ὡς πρῶτος πληρεξούσιος τῆς Ἑλλάδος ἀπεστάλη ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος συνάδελφος κ. Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης, ἔχων συμπαρέδρους δύο πρέσβεις τῆς Ἑλλάδος καὶ προσωπικὸν ἱκανόν. Διὰ ταῦτα πάντα ἐθεώρησα ἀναγκαῖον νὰ ὑποδείξω τὴν σπουδαιότητα τῆς Συνδιασκέψεως ἐν ταῖς λεπτομερείαις καὶ ὡς πρὸς τὴν ἡμετέραν χώραν, καὶ ν’ ἀπευθύνω εἰδικὴν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν ὁποῖον παρακαλῶ νὰ ἀπαντήσῃ ἐπὶ τῶν ἑξῆς: «1) Τίνα ἔγγραφα σχετικὰ πρὸς τὴν ἐν Χάγῃ τῆς Ὁλλανδίας διεθνῆ Συνδιάσκεψιν περὶ ἀφοπλισμοῦ καὶ εἰρήνης δύναται νὰ ἀνακοινώσῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὴν Βουλήν. Ἰδίως ζητοῦνται: τὸ ἔγγραφον, δι’ οὗ ἐκλήθη καὶ ἡ Ἑλλὰς νὰ μετάσχῃ τῆς Συνδιασκέψεως, τὸ τῆς ἀπαντήσεως τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως, ἡ δευτέρα ἐγκύκλιος τοῦ Μουράβιεφ, τὸ περὶ διορισμοῦ τοῦ ἀντιπροσώπου τῆς Ἑλλάδος καὶ τὸ περιέχον τὰς πρὸς αὐτὸν δοθείσας ὁδηγίας. 2) Τίνα τὰ θέματα, ἐφ’ ὧν κυρίως ἀσχοληθήσεται ἡ Συνδιάσκεψις; 3) Πόσα καὶ ποῖα τὰ μετασχόντα αὐτῆς Κράτη, καὶ ἐὰν ἡ περὶ μετοχῆς αὐτῶν δήλωσις ἐγένετο ὑπὸ ὅρους ἢ ἄνευ ὅρων.» Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ νῦν ὁ ἀξιότιμος καὶ ἀρχαῖος φίλος μου, ὁ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, νὰ τῷ ἀπευθύνω καὶ μίαν ἄλλην ἐρώτησιν: «1) Εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται ἡ μετὰ τῆς Τουρκίας διαπραγμάτευσις περὶ τῆς προξενικῆς Συμβάσεως κατὰ τοὺς ὅρους τῆς περὶ εἰρήνης Συνθήκης, ἢ μᾶλλον ἡ διακοπὴ τῆς διαπραγματεύσεως; 2) Τίνες οἱ λόγοι τῆς διακοπῆς ταύτης;» Ἐν τῷ τύπῳ εἴδομεν ἐσχάτως, ὅτι ἡ Τουρκικὴ Κυβέρνησις καὶ ὁ Σουλτάνος αὐτὸς ἐξεδήλωσαν διαθέσεις φιλικὰς καὶ φιλόφρονας, καὶ μάλιστα διὰ τῆς παρασημοφορίας τοῦ ἡμετέρου ἐν Κωνσταντινουπόλει πρεσβευτοῦ· αὐτὰ τὰ σημεῖα πολλάκις δεικνύουσι διαθέσεις εὐαρέστους, ἀλλὰ πολλάκις εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγεται παρὰ Γάλλοις «αὐλικὸν ἁγίασμα» (eau bénite de Cour). Ἐλπίζω, ὅτι δὲν ὑπάρχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἡ δευτέρα περίπτωσις. Ἀλλὰ παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργὸν νὰ μᾶς διαφωτίσῃ, ὅταν μάλιστα βλέπω παρακαθήμενον καὶ τὸν εἰδικὸν ἀντιπρόσωπον τῆς Ἑλλάδος καὶ ἀρχαῖον φίλον μου κ. Διονύσιον Στεφάνου, διότι ἡ θέσις τῶν Ἑλλήνων ἐν Τουρκίᾳ δὲν εἶναι εὐάρεστος. Καὶ ἂν μὲν ἡ θέσις αὕτη δὲν ἦτο κακή, τότε θὰ μᾶς ἦτο ἀδιάφορος ἡ ἐπ’ ἄπειρον διακοπή, μέχρι τῆς δευτέρας παρουσίας, τῶν διαπραγματεύσεων, ἀλλ’ ὅταν ἡ θέσις τῶν Ἑλλήνων ἦναι τοιαύτη, οἵαν πάντες γνωρίζομεν, ἡ παράτασις τῆς τοιαύτης καταστάσεως πρέπει νὰ κινήσῃ ἰδιαιτέρως τὴν προσοχήν μας. Ἐλπίζω, ὅτι ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ὅστις νεώτατος μὲν ἀνῆλθεν εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ δὲν εἶναι καὶ νέος ἐν τῇ ἐξωτερικῇ ὑπηρεσίᾳ,—διότι εἶχον τὴν εὐχαρίστησιν πρὸ 14 ἢ 15 ἐτῶν νὰ συνεργασθῶ μετ’ αὐτοῦ, ὡς προϊστάμενος ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐξωτερικῶν, ἐκ τῆς συνεργασίας δ’ ἐκείνης ἀπεκόμισα μίαν εὐάρεστον ἀνάμνησιν—ἔχει καὶ νοημοσύνην καὶ πεῖραν ἱκανήν, ὥστε νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν λῆξιν τῆς δυσαρέστου ταύτης ἐκκρεμότητος.

§21ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἀπαντῶ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Αἰγιαλείας, ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὰς διαπραγματεύσεις πρὸς συνομολόγησιν τῆς Προξενικῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Τουρκίας, ἀνεκοίνωσα εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν της, ὅτι οἱ Ὀθωμανοὶ πληρεξούσιοι ἐζήτησαν ἀναβολὴν ἕξ ἑβδομάδων παρὰ τῶν ἡμετέρων πληρεξουσίων, ὅπως συντάξωσιν ἔκθεσιν πρὸς τὴν Πύλην περὶ τῆς θέσεως, ἐν ᾗ εὑρίσκονται αἱ διαπραγματεύσεις, καὶ λάβωσι παρὰ τῆς Πύλης νεωτέρας ὁδηγίας. Ἡ προθεσμία αὕτη τῶν ἕξ ἑβδομάδων παρέρχεται κατ’ αὐτάς, ἐλπίζομεν δέ, ὅτι τάχιστα θὰ λάβωμεν ἐκ Κωνσταντινουπόλεως τὴν εἴδησιν, ὅτι οἱ πληρεξούσιοι εἶναι ἕτοιμοι, ὅπως ἐπαναλάβωσι τὰς διαπραγματεύσεις. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν πρώτην ἐρώτησιν, ἣν εὐηρεστήθη νὰ ἀπευθύνῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Αἰγιαλείας, τυγχάνει γνωστόν, ὅτι κατὰ τὸν παρελθόντα Αὔγουστον ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Ρωσσίας κόμης Μουράβιεφ, τῇ εὐγενεῖ πρωτοβουλίᾳ τῆς Α. Μ. τοῦ Αὐτοκράτορος τῆς Ρωσίας, ἀπηύθυνεν ἐγκύκλιον πρὸς τὰς Κυβερνήσεις, αἵτινες ἀντιπροσωπεύονται παρὰ τῇ Αὐλῇ τῆς Πετρουπόλεως, καὶ ἐπρότεινεν ἵνα συνέλθωσιν εἰς συνδιάσκεψιν πρὸς περιστολὴν τῶν στρατιωτικῶν ἐξοπλισμῶν καὶ πρὸς πρόληψιν τῶν δεινῶν, ὑπὸ τῶν ὁποίων ἀπειλεῖται ὁλόκληρος ἡ ἀνθρωπότης, ὡς ἐκ τῆς ἐκτάσεως, ἣν ἔλαβον οἱ ἐξοπλισμοὶ οὗτοι κατὰ τὰ τελευταῖα ἰδείως ἔτη. Ἡ πρόσκλησις ἀπηυθύνθη, ὡς εἰκός, καὶ πρὸς τὸν ἡμέτερον ἀντιπρόσωπον, ἀπήντησε δὲ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, ὅτι μετὰ πολλῆς προθυμίας δέχεται τὴν πρότασιν τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, καὶ ὅτι θὰ συμμετάσχῃ τῆς Συνδιασκέψεως. Περὶ τὰ τέλη τοῦ ἔτους, κατὰ τὸν Δεκέμβριον, ὁ κόμης Μουράβιεφ ἀπηύθυνε δευτέραν ἐγκύκλιον, ἐν ᾗ ἐποιήσατο μνείαν περὶ τῆς προθυμίας, μεθ’ ἧς ἐγένετο δεκτὴ ἡ πρότασίς του παρὰ πασῶν τῶν Κυβερνήσεων, καὶ προέτεινεν, ἵνα ἄνευ ἀναβολῆς συνέλθῃ τὸ Συνέδριον καὶ σκεφθῇ περὶ τῶν μέσων πρὸς περιστολὴν τῶν ἐξοπλισμῶν καὶ πρὸς πρόληψιν τῶν ἐνόπλων συγκρούσεων. Διὰ νεωτέρου ἐγγράφου ἐγένετο γνωστὸν τῇ Ἑλληνικῇ Κυβερνήσει, ὅτι ἡ Συνδιάσκεψις θὰ συνέλθῃ ἐν Χάγῃ, πρὸ ἕξ δὲ ἑβδομάδων ἀπηυθύνθη ἔγγραφον παρὰ τῆς ἐνταῦθα Ὀλλανδικῆς Πρεσβείας πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, δι’ οὗ προσεκλήθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις νὰ διορίσῃ τὸν πληρεξούσιόν της, ὡς τοιοῦτον δὲ διώρισεν, ὡς γνωστόν, τὸν ἐν Παρισίοις πρεσβευτὴν κ. Ν. Δεληγιάννην. Τὴν ἕκτην τοῦ μηνὸς τούτου ἤρξαντο αἱ ἐργασίαι τῆς Συνδιασκέψεως. Ἐν τῇ πρώτῃ δὲ συνεδριάσει αὐτῆς ἀπεφασίσθη, ἵνα καὶ αἱ συζητήσεις καὶ αἱ ἀποφάσεις τῆς Συνδιασκέψεως μείνωσιν ἀπόρρητοι. Ὅσα ἔγγραφα ἐκ τῶν ζητηθέντων ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ δύνανται ν’ ἀνακοινωθῶσι, θὰ τὰ προσαγάγω εἰς τὴν Βουλήν.

§22ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Καὶ ἐγὼ ἐσκόπουν νὰ ζητήσω πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, σχετικὰς πρὸς τὰς διαπραγματεύσεις τῆς συμβάσεως. Εἶχεν ὑποβάλει οὗτος, πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἀντίγραφα τῶν διαταγμάτων, τῶν ἀφορώντων εἰς τοὺς διορισμοὺς καὶ τὰς ἀποδοχὰς τῶν προσώπων, τῶν ἀποτελούντων τὴν ἀποστολήν, ἐπὶ τῇ αἰτήσει τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Γόρτυνος κ. Βουλευτοῦ. Ἀγνοῶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. ἐκ Γόρτυνος συνάδελφος εἶχεν ἀπευθύνει τὴν ἐπερώτησίν του ἐκείνην. Τὸ κατ’ ἐμέ, εἴτε κατὰ σύμπτωσιν πρὸς τὸν αὐτὸν εἴτε πρὸς ἕτερον σκοπὸν ἀποβλέπων, θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἑξῆς πληροφορίας: Αʹ) Λεπτομερῆ πίνακα τῶν γενομένων δαπανῶν χάριν τῶν διὰ τὰς συμβάσεις διαπραγματεύσεων, ἀπὸ τῆς 6 Δεκεμβρίου 1897 μέχρι τῆς 6 Μαρτίου 1898...

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ ζητήσω μίαν διασάφησιν; Διὰ τίνα λόγον ὁρίζετε τὸ τρίμηνον αὐτὸ διάστημα;

§24ΕΠ. ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Θέλω νὰ ἴδω, κύριε Βουλευτά, τίνες δαπάναι θὰ ἐγίνοντο, ἐὰν αἱ διαπραγματεύσεις περιωρίζοντο εἰς τὸ τρίμηνον διάστημα, τὸ ὁποῖον ὥρισεν ἡ συνθήκη, καὶ τίνες δαπάναι προσετέθησαν ἕνεκα τῆς ἐξακολουθήσεως τῶν διαπραγματεύσεων. Βʹ) Λεπτομερῆ ἐπίσης καὶ χωριστὸν πίνακα τῶν χάριν τῶν αὐτῶν διαπραγματεύσεων γενομένων δαπανῶν ἀπὸ τῆς 6 Μαρτίου 1898 μέχρι τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἤθελε προσκομίσει τοὺς πίνακας τούτους. Δέον δὲ νὰ περιλαμβάνωνται ἐν τοῖς πίναξι τούτοις: αʹ) Τὰ ὀνόματα τῶν ἐπιτρόπων, γραμματέων καὶ ἐν γένει παντὸς προσώπου σχετιζομένου πρὸς τὴν ἀποστολὴν καὶ λαβόντος ἢ λαμβάνοντος ἕνεκα ταύτης τακτικὰς ἢ ἐκτάκτους ἀποδοχάς. βʹ) Τὰ ποσὰ τῶν χορηγηθεισῶν ἑκάστῳ προσώπῳ ἀποδοχῶν καθ’ ἡμέραν καὶ ἐν συνόλῳ μέχρι τῆς σήμερον. γʹ) Τὰ ἔξοδα τῆς μεταβάσεως εἰς Κωνσταντινούπολιν ὡς καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἑκάστοτε ἐνταῦθα προσκλήσεώς των καὶ ἐπανόδου των. δʹ) Τὰ δαπανηθέντα εἰς τηλεγραφικὰ τέλη χάριν τῶν διαπραγματεύσεων κατὰ τὰς ῥηθείσας δύο περιόδους χωριστά, ἤτοι ἀπὸ τῆς 6 Δεκεμβρίου μέχρι τῆς 6 Μαρτίου 1898 καὶ ἀπὸ τῆς 6 Μαρτίου μέχρι τῆς σήμερον· καὶ εʹ) Πᾶν ἕτερον ἔξοδον ἐν λεπτομερείᾳ καὶ ἐν συνόλῳ, σχετιζόμενον πρὸς τὰς περὶ τῶν συμβάσεων διαπραγματεύσεις. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ τρίτον ζήτημα, εἰ καὶ νομίζω ὅτι ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἀπηύθυνεν ἤδη τὴν αὐτὴν ἐπερώτησιν, οὐχ ἧττον παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ πίνακα τῶν χορηγηθεισῶν τακτικῶν καὶ ἐκτάκτων ἀποδοχῶν εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς καὶ πολιτικοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ἀποσπασθέντας παρὰ τῷ ὑψηλοτάτῳ Ἁρμοστῇ τῆς Κρήτης, μετὰ τῆς πληροφορίας ἐκ τίνος κονδυλίου ἐχορηγήθησαν αἱ ἀποδοχαὶ αὗται. Θὰ ἐπεθύμουν σύναμα, σὺν τῇ χορηγήσει τῶν πληροφοριῶν τούτων, νὰ χορηγηθῶσι καὶ πληροφορίαι τινὲς περὶ τῶν διαπραγματεύσεων. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Αἰγιαλείας Βουλευτὴς μὲ προέλαβον ὡς πρὸς τοῦτο· νομίζω ὅμως, ὅτι αἱ χορηγηθεῖσαι παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πληροφορίαι ἠδύναντο νὰ ὦσι πληρέστεραι. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργός, ἐπερωτηθεὶς περὶ τούτου πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν συνεδριάσεων, ἀπήντησεν ὅτι εἰς οὐδεμίαν δύναται νὰ προβῇ ἀνακοίνωσιν. Φρονῶ, ὅτι προέβη τότε εἰς τὴν κατηγορηματικὴν ἐκείνην ἄρνησιν, διότι, μόλις ἀναλαβὼν τὴν διεύθυνσιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ παράσχῃ πληροφορίαν τινὰ, ἔκτοτε ὅμως παρῆλθον περὶ τὰς πεντήκοντα ἡμέραι, καθ’ ἃς ἐμελέτησε τὸ ζήτημα καὶ θὰ ἠδύνατο ἑπομένως νὰ παράσχῃ εὐρυτέρας πληροφορίας· τοσούτῳ δὲ μᾶλλον ἐπίστευε τοῦτο, καθόσον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἑξῆς περίεργον περίστασιν· ἡ δεσποτικὴ Τουρκία, ἡ διακρινομένη διὰ τὴν ἐπιτηδειότητα καὶ τὴν ἄκραν ἐχεμυθίαν καὶ ἐπιφυλακτικότητα τῶν διπλωματῶν της, ἐξετύπωσεν ἐν τούτοις τὰ πρακτικὰ τῶν διαπραγματεύσεων καὶ εὑρίσκονται ταῦτα ἐνώπιον ἡμῶν, ἡμεῖς δὲ, Κράτος κοινοβουλευτικὸν καὶ ἐνδιαφερόμενον ἰδιαιτέρως περὶ τῶν διαπραγματεύσεων τούτων, οὐδὲν ἐπισήμως γνωρίζομεν. Νομίζομεν δὲ, ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ἐπιχυθῇ ὀλίγον φῶς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, διότι θὰ ἴδωμεν τότε πῶς ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις διεχειρίσθη τὸ ζήτημα τοῦτο, ποῖαι ζημίαι ἐπῆλθον ὡς ἐκ τούτου, καὶ ἰδίως ποῖαι ζημίαι ἐπέρχονται, ὅταν παραδίδωνται τοιαύτης σπουδαιότητος ζητήματα εἰς χεῖρας προσώπων τῆς ἱκανότητος τοῦ κ. πρώην Πρωθυπουργοῦ. Ἰδίως εἶναι ἀκατανόητος ἡ παράτασις τῶν διαπραγματεύσεων αὐτῶν, καὶ θέλει ἀποδειχθῇ σύναμα ποία ζημία ἐπῆλθεν ἕνεκα τῆς παρατάσεως τῶν διαπραγματεύσεων τούτων, θὰ ἀποδειχθῇ δὲ πρὸς τούτοις, ὅτι καὶ αἱ διαπραγματεύσεις αὗται ἐγένοντο πεδίον σπατάλης καὶ συναλλαγῆς, διορισμοῦ δηλ. προσώπων ὅλως ἀχρήστων. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως διὰ τούτου τὸν κ. ἐκ Ζακύνθου συνάδελφον, ὁ ὁποῖος, ὡς καὶ ἕτερος διακεκριμένος προξενικὸς ὑπάλληλος, ὁ κ. Παπαγεωργιάδης, ἐνεδείκνυντο, ἐπεβάλλοντο εἰς τὴν ἀποστολὴν ταύτην μεταξὺ τῶν ὀλιγίστων ὑπαρχόντων εἰδικῶν προσώπων.

§25Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἀνέκαθεν τὸ 1ον καὶ τὸ 3ον τάγμα τῶν εὐζώνων ἐστάθμευον εἰς τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα καὶ ἀνῆκον εἰς τὴν δικαιοδοσίαν τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου, κατετάσσοντο δὲ εἰς αὐτὰ οἱ κληρωτοὶ τῶν μερῶν ἐκείνων. Μετὰ τὸν πόλεμον τὸ 1ον τάγμα ἀπεστάλη εἰς Καστανιὰν, ἐκεῖθεν δὲ κατόπιν, κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς καταλήψεως τῆς Θεσσαλίας, συνεκεντρώθησαν ἐν Θεσσαλίᾳ τὰ στρατεύματα, ἕνεκα τοῦ φόβου τῆς διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως ἐν Θεσσαλίᾳ. Μετὰ τὴν ἀποκατάστασιν τῆς τάξεως ταύτης τὸ 1ον τάγμα τῶν εὐζώνων διετάχθη νὰ σταθμεύσῃ ἐν Κορίνθῳ, διὰ τὸ ὁποῖον μετὰ τὰς διακοπὰς τῶν ἐργασιῶν οἱ Βουλευταὶ Βάλτου καὶ Βονίτσης ἀπὸ κοινοῦ παρεστήσαμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως ἀπὸ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων ἀρκούσης δυνάμεως, καὶ δὴ τοῦ 1ου τάγματος τῶν εὐζώνων, εἶναι διασεσαλευμένη ἡ τάξις ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Βάλτου καὶ Ξηρομέρου, ὅπου συνήθως ἐστάθμευε τὸ τάγμα τοῦτο. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ὑπῆρχεν ἢ ἐξακολουθῇ ὑπάρχων λόγος δημοσίας τάξεως ἢ ἄλλης στρατηγικῆς διατάξεως τῶν στρατευμάτων, ὁ ὁποῖος ἐπιβάλλει νὰ παραμείνῃ τὸ 1ον τάγμα τῶν εὐζώνων μακρὰν τῆς θέσεως, ἐν ᾗ ἀνέκαθεν ἐστάθμευε, καὶ ἡ ὁποία ἀνάγεται εἰς τὴν διάταξιν τῶν στρατευμάτων ἐν Ἠπείρῳ· ἐὰν δὲ τοιοῦτος λόγος δὲν ὑπάρχῃ, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως διατάξῃ τὴν μεταστάθμευσιν τοῦ τάγματος αὐτοῦ.

§26Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Αἱ περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρέθη τὸ Κράτος μετὰ τον πόλεμον, ἐπέβαλλον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν νὰ συγκεντρώσῃ τὰ στρατεύματα εἰς Θεσσαλίαν, διὰ νὰ δυνηθῶσιν οἱ παθόντες ἐκ τοῦ πολέμου νὰ ἀνακύψωσιν· ἐπεβάλλετο τοῦτο, ἐκτὸς τοῦ ἄλλου μέτρου τῆς δημοσίας ἀσφαλείας, ἐπὶ πλέον καὶ διότι μέχρι προχθὲς ἀνώμαλός τις κατάστασις παρὰ τοῖς συνόροις ὑπῆρχε. Μετὰ τοῦτο τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ λόγους, τοὺς ὁποίους δὲν εἶμαι εἰς θέσιν νὰ εἴπω αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἐθεώρησεν ἀναγκαῖον, ἓν τῶν εὐζωνικῶν ταγμάτων νὰ φέρῃ εἰς Κόρινθον. Ἂν ἡ δημοσία ἀσφάλεια ἀπαιτῇ νὰ ὑπάρχῃ ἀρκοῦσα στρατιωτικὴ δύναμις εἰς τὴν ἐπαρχίαν τοῦ ἐπερωτήσαντος κ. Βουλευτοῦ, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν θὰ λάβῃ ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα, καὶ θὰ δυνηθῇ νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς τὴν ἀνάγκην αὐτὴν, ἀποσπῶν ἐκεῖ ἀνάλογον δύναμιν. Ὁ ἀξιότιμος ἐπερωτήσας εἶπεν, ὅτι, ἐπειδὴ οἱ κληρωτοὶ τοῦ 1ου τάγματος τῶν εὐζώνων κατάγονται ἀπὸ τὰ μέρη ἐκεῖνα, τοῦτο εἶναι λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον πρέπει τὸ τάγμα αὐτὸ νὰ μετασταθμεύσῃ ἐκεῖ, διὰ νὰ ἐξυπηρετήσῃ τὰ τῆς δημοσίας ἀσφαλείας· τὸ Ὑπουργεῖον ὅμως τῶν Στρατιωτικῶν φρονεῖ, ὅτι αὐτὸς εἶναι λόγος νὰ μὴ σταλῇ τὸ 1ον τάγμα τῶν εὐζώνων ἐκεῖ, διότι οἱ ἐκεῖθεν προερχόμενοι ἄνδρες ἔχουσι συγγενεῖς καὶ φίλους ἐκεῖ, ὡς καταγόμενοι ἀπὸ αὐτὸ τὸ μέρος, καὶ εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθῃ ἀλλοῖον τὸ ἀποτέλεσμα ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ ἐπερωτήσας ἐπιδιώκει διὰ τῆς ἐπερωτήσεώς του. Ἐν τούτοις γνωρίζω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι θὰ ἐξετάσω τὴν ὑπηρεσίαν, — διότι ἀκόμη πληροφορίαι τοσοῦτον σημαντικαὶ δὲν μᾶς ἐδόθησαν, ὥστε νὰ λάβωμεν κατεσπευσμένα μέτρα διὰ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του, ἐκτὸς δὲ τούτου κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς ἀπησχολούμην εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, καὶ δὲν ἔλαβον καιρὸν νὰ ἐξετάσω, — καὶ ἂν ἐπιβάλληται ἡ ἄμεσος ἀποστολὴ στρατιωτικῆς δυνάμεως εἰς τὴν ἐπαρχίαν ἐκείνην, θὰ λάβω τὰ προσήκοντα μέτρα.

§27Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸν λόγον τῆς μετασταθμεύσεως τοῦ 1ου εὐζωνικοῦ τάγματος, ἐγὼ δὲν ἐζήτησα τὴν μεταστάθμευσιν διὰ νὰ κατατάσσωνται ἐκεῖ οἱ κληρωτοὶ, ἀλλὰ διότι ἀνέκαθεν τὸ 1ον εὐζωνικὸν τάγμα ἀνῆκεν εἰς τὴν δύναμιν τοῦ Βʹ Ἀρχηγείου, αἱ δυνάμεις τοῦ ὁποίου ἔχουν δύο εὐζωνικὰ τάγματα· ἑπομένως, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς θέλῃ νὰ ἀποστείλῃ ἐκεῖ τὸ 7ον ἢ τὸ 5ον ἢ τὸ 2ον εὐζωνικὸν τάγμα, εἶναι δικαίωμά του. Τὸ ζήτημα εἶναι, ὅτι οἱ κληρωτοὶ τῆς δυτικῆς Ἑλλάδος πρέπει νὰ ὑπηρετοῦν εἰς εὐζωνικὰ τάγματα, διότι, ὡς τοιοῦτοι, εἶναι ἀπαράμιλλοι στρατιῶται, καὶ ὄχι μόνον κατὰ τὸν τελευταῖον ἄνισον ἀγῶνα ἐθαυμάσθησαν, ἀλλὰ πάντοτε προὐκάλεσαν τὸν θαυμασμὸν ἐξόχων στρατιωτικῶν. Ἡγεμονόπαις καὶ στρατηγὸς Γερμανικοῦ στρατοῦ ἐθαύμασε τὴν ἀντοχὴν αὐτῶν τῶν στρατιωτῶν. Ἑπομένως ἐπιβάλλεται, ἵνα οἱ κληρωτοὶ ἐκείνων τῶν μερῶν κατατάσσωνται εἰς τὰ εὐζωνικὰ σώματα, τὰ ὁποῖα παρέχουν τοιαύτας ὑπηρεσίας. Ἄν νομίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι πρέπει τὸ ζήτημα τῆς στρατολογίας νὰ μεταβληθῇ, ὥστε οἱ καταγόμενοι ἐκ τῶν μερῶν ἐκείνων νὰ μὴ ὑπηρετῶσιν ἐντὸς τῆς πατρίδος των, ἂν ἔχῃ τοιαύτην ἰδέαν, δύναται νὰ τὴν ἐφαρμόσῃ. Ἐγὼ εἶμαι ἐναντίας ἰδέας· νομίζω, ὅτι ἡ δικαιολόγησις, τὴν ὁποίαν ἔφερε, δὲν εἶναι λόγος νὰ μὴ ὑπηρετῶσιν οἱ κληρωτοὶ ἐν τοῖς μέρεσιν, ἐξ ὧν κατάγονται, καὶ ὅτι τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ πρόσκομμα εἰς τὴν κανονικὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας. Τὸ 1ον εὐζωνικὸν τάγμα ἀνέκαθεν ἐστάθμευεν ἢ ἐν Ἀγρινίῳ ἢ ἐν Κραβασσαρᾷ, μὲ ἀπεσπασμένους λόχους ἐν Βονίτσῃ. Ζητῶ λοιπὸν τὴν μεταστάθμευσιν, καὶ διότι πρέπει νὰ σταθμεύῃ ἀνάλογος στρατιωτικὴ δύναμις ἐκεῖ, καὶ διότι ἡ δυτικὴ Ἑλλὰς ἀδικεῖται, στερηθεῖσα ἑνὸς τάγματος, τὸ ὁποῖον ἀνέκαθεν ὑπηρέτει ἐκεῖ.

§28Δ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἐμμείνῃ εἰς τὴν ἰδέαν του καὶ νὰ μὴ διατάξῃ τὴν ἐκ Κορίνθου μεταστάθμευσιν τοῦ 1ου εὐζωνικοῦ τάγματος, διότι οἱ λόγοι, ἕνεκα τῶν ὁποίων τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ὥρισεν ὡς ἕδραν μόνιμον αὐτοῦ τὴν Κόρινθον, οὔτε ἐξέλιπον, ἀλλ’ οὔτε καὶ θὰ ἐκλίπουν. Ἡ ἐκεῖ στάθμευσις τοῦ ἐν λόγῳ τάγματος πληροῖ πολλοὺς σκοποὺς καὶ χρησιμεύει πρὸς ἐμψύχωσιν τῆς φθινούσης πόλεως. Πληροφορῶ δὲ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι τὸ τάγμα τοῦτο δὲν ἔχει ἐν Κορίνθῳ ὁλόκληρον τὴν δύναμιν αὐτοῦ, διότι ἕνα λόχον ἔχει ἀποστείλει εἰς Πύλον καὶ ἕτερον εἰς Καλάμας. Διὰ πολλοὺς λόγους δικαιολογεῖται ἡ στάθμευσις τοῦ τάγματος αὐτοῦ ἐν Κορίνθῳ, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μὴ διατάξῃ τὴν μεταστάθμευσιν αὐτοῦ.

§29ΚΥΡ. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Δὲν ἀγνοεῖτε, Κύριοι, ὅτι εἶχε συσταθῇ ἐπιτροπὴ, τῆς ὁποίας εἶχον τὴν τιμὴν νὰ προεδρεύω, σκοποῦσα τὴν συλλογὴν καὶ εἴσπραξιν ἐράνων ὑπὲρ τῶν δυστυχῶν, ἀλλὰ ἡρωϊκῶν κατοίκων τῆς Κουτσούφλιανης. Μετὰ πολλοῦ κόπου κατωρθώσαμεν νὰ εἰσπράξωμεν ποσὸν ὑπερβαῖνον τὰς 34,000 δραχμάς. Ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου ἐδώκαμεν εἰς τοὺς δυστυχεῖς κατοίκους περίπου 27,000 δραχμὰς, διὰ νὰ δυνηθῶσιν οὗτοι νὰ ἀνεγείρωσι τὰς καλύβας των, τὸ δὲ ὑπόλοιπον, δηλ. 7,000 δραχμὰς περίπου, ἐκρατήσαμεν, διότι εἴχομεν τὴν ἰδέαν, ὅτι ἔπρεπε διὰ τοῦ ποσοῦ τούτου νὰ ἀνεγείρωμεν καὶ σχολεῖον. Καθ’ ἣν στιγμὴν ἡ Α. Β. Ὑψηλότης ὁ Πρίγκιψ Νικόλαος ἔσχε τὴν εὐγενῆ πρωτοβουλίαν, ὅπως ἀσχοληθῇ εἰς τὴν εἴσπραξιν ἐράνων πρὸς οἰκοδομὴν ἐκκλησίας, ἐνομίσαμεν ἡμεῖς, ὅτι ἔπρεπε νὰ κρατήσωμεν αὐτὸ τὸ ποσὸν πρὸς ἵδρυσιν σχολείου. Ἐν τούτοις δὲν γνωρίζω τίνων ἕνεκα λόγων ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις ἠμέλησε νὰ παραχωρήσῃ εἰς τοὺς δυστυχεῖς τούτους κατοίκους τὰ ἀπαιτούμενα γήπεδα, ὅπως δυνηθῶσι νὰ ἱδρύσωσι τὸ χωρίον των. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου, δὲν ἀμφιβάλλω δὲ, ὅτι καὶ αὐτὴ ἔχει τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ὑπόθεσις αὕτη δὲν εἶναι ἐκ τῶν συνήθων, ὅτι ἔχει χαρακτῆρα γενικώτερον, χαρακτῆρα κατ’ ἐξοχὴν ἐθνικόν. Μὴ λησμονῶμεν, ὅτι τοὺς πληθυσμοὺς αὐτοὺς τοὺς διεξεδίκουν καὶ ἄλλοι λαοί, καὶ ὅτι οἱ Κουτσουφλιανῖται προὐτίμησαν νὰ ἀπολέσωσι τὰ πάντα καὶ νὰ μείνωσιν Ἕλληνες.

§30Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἀπορῶ πῶς δὲν ἐλήφθη ἀκόμη καμμία πρόνοια περὶ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, διότι πρὸ μηνὸς ἔλαβον τὴν διαβεβαίωσιν, ὅτι ἐδόθησαν αἱ διαταγαὶ πρὸς πραγματοποίησιν τοῦ συνοικισμοῦ. Δὲν πιστεύω αἱ πληροφορίαι τοῦ προλαλήσαντος συναδέλφου νὰ ἦναι ἀκριβεῖς, διότι ἄλλως ἡ ἀμέλεια δὲν εἶναι συγγνωστή.

§31Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω, ὅτι τὸ ζήτημα εἶναι δυσκολώτερον παρ’ ὅσον παρεστάθη. Δὲν πρόκειται μόνον, ὅπως ἡ Κυβέρνησις προμηθεύσῃ καὶ παραχωρήσῃ γήπεδα δι’ ἀνέγερσιν οἰκιῶν, ἀλλὰ πρόκειται εἰς τὸν συνοικισμὸν τῶν Κουτσουφλιανιτῶν νὰ παραχωρηθῶσι καὶ ὅλαι αἱ γαῖαι, αἱ ἀναγκαῖαι πρὸς καλλιέργειαν, ἐξ ὧν νὰ δύνανται νὰ ἀποζῶσιν. Ἡ δυσκολία λοιπὸν κυρίως εἶναι νὰ ἐξευρεθῇ ὁ κατάλληλος ὑπ’ αὐτὴν τὴν ἔποψιν τόπος, ὅπως ἐγκατασταθῇ ὁ συνοικισμός. Δὲν γνωρίζω ἂν διαπραγμάτευσίς τις ἤρξατο περὶ ἀγορᾶς ἐκ μέρους τοῦ Κράτους ἐκτάσεως ἀρκούσης, ἡ ὁποία νὰ ὑποδεικνύηται καὶ παρὰ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν ὡς κατάλληλος, ὅπως ἐξαγορασθῇ παρὰ τοῦ Δημοσίου, ἂν ἀνήκῃ εἰς ἰδιώτας, καὶ παραχωρηθῇ εἰς αὐτούς. Ἤκουσα, ὅτι προὐτάθησαν παρ’ αὐτῶν τοιαῦται ἐκτάσεις. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν νὰ μάθω παρὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἂν πραγματικῶς ὑπεδείχθησαν τοιοῦτοι τόποι, ἂν ἦναι διατεθειμένη ν’ ἀποδεχθῇ τοιαύτην πρότασιν, καὶ ἂν διέταξε τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς, ὅπως ἐξετάσωσι καὶ λάβωσιν ἐπὶ τόπου τὰς δεούσας πληροφορίας, φωτίσωσιν ἑπομένως αὐτὴν περὶ τοῦ ἐπαρκοῦς καὶ καταλλήλου τοῦ χώρου καὶ περὶ τῆς τιμῆς, ἡ ὁποία ζητεῖται δι’ ἀγορὰν αὐτῆς, καὶ ἂν ἦναι ἐλπὶς ταχέως νὰ παρουσιάσῃ τὸ προσῆκον νομοθέτημα, δι’ οὗ νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια, ἵνα ἀποκτήσῃ τὴν ἀναγκαίαν ἔκτασιν πρὸς ἐγκατάστασιν τοῦ συνοικισμοῦ.

§32Γ. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ. Εὐχαριστῶν τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, τοὺς ὑψώσαντας φωνὴν ὑπὲρ τῶν ἀτυχῶν κατοίκων τῆς Κουτσούφλιανης, ἔρχομαι καὶ αὖθις νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως συντόνως μεριμνήσῃ περὶ τῶν ἀτυχῶν ἐκείνων, καθὰ καὶ ἄλλοτε διὰ μακρῶν ἐξεθέσαμεν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Εἰδικῶς ὅμως, κύριοι Βουλευταὶ, πράγματι ἄνευ χώρου πρὸς συνοικισμὸν πᾶσα πρόνοια περὶ αὐτῶν βεβαίως εἶναι ματαία, διότι σχολεῖον ἄνευ ἐγκαταστάσεως, βεβαίως οὔτε ὠφελεῖ, οὔτε ἔχει καμμίαν ἔννοιαν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται, εἶναι, νὰ διατεθῇ ποσόν τι ἐκ 200,000 ἢ 250,000 δραχμῶν πρὸς ἀγορὰν χωρίου τινὸς ἐκ τῶν παρακειμένων ἐκεῖ. Τοιαῦτα χωρία εἶναι κατάλληλα δύο, τὰ ὁποῖα παράκεινται εἰς τὰς Μονὰς Μετεώρων, ὅπου προσωρινῶς ἤδη διαμένουσι. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ προβῇ εἰς ἀμέσους διαπραγματεύσεις πρὸς ἀγορὰν τῶν τοιούτων χωρίων· δύναται δὲ, φρονῶ, καὶ ἀναγκαστικῶς, ὅπως μὴ ἀφεθῶμεν εἰς τὰς διαθέσεις τῶν ἰδιοκτητῶν, ἀλλὰ διὰ λόγον δημοσίας ἀνάγκης, νὰ ἐκποιηθῶσι καὶ ν’ ἀγορασθῶσι τὰ κτήματα ταῦτα ὑπὸ τοῦ Κράτους, ὅπως χρησιμεύσωσι διὰ τὸν συνοικισμόν. Παράκεινται ἐπίσης ἐκεῖ ἰδιόκτητα κτήματα τῶν Μονῶν Μετεώρων,—καὶ εἶναι ἀπέραντοι ἐκτάσεις—τὰ ὁποῖα ἠδύναντο νὰ διατεθῶσι πρὸς τὸν ἴδιον σκοπόν.

§33Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μὲ προέλαβεν ὁ ἐκ Καλαμπάκας κ. συνάδελφος. Κατὰ τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς ὑπουργίας μου ὁ κ. Μπουκλάκος ὑπέβαλεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ ὑπέδειξεν ὅτι ἡ μόνη λύσις, ἥτις δύναται νὰ δοθῇ, εἶναι νὰ ἐξαγορασθῇ ἓν τῶν κτημάτων αὐτῶν. Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠδύνατο νὰ πράξῃ τι ἄνευ τῆς Βουλῆς, ἐσκέπτετο δὲ περὶ τοῦ ζητήματος τούτου νὰ λάβῃ τὴν προσήκουσαν πρόνοιαν. Πιστεύω ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς θὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τῶν Κουτσουφλιανιτῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων πάντες ἐνδιαφερόμεθα.

§34ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Σύστασιν θὰ ὑποβάλω πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως ὑπὲρ τῆς λειτουργίας τοῦ ἐν Κανθάρῳ νοσοκομείου τῶν εὐλογιώντων. Παραδόξως ἔμαθον σήμερον, ὅτι, καίτοι ἡ Κυβέρνησις διώρισε τὸ κατάλληλον προσωπικὸν καὶ ὁ δήμαρχος Πειραιῶς κατέβαλε πολλὰς δαπάνας, ἡ λειτουργία τοῦ νοσοκομείου τούτου δὲν ἤρξατο μέχρι σήμερον. Τοῦτο γίνεται πρόξενον ἀνυπολογίστου ζημίας οὐ μόνον εἰς τὸν Πειραιᾶ, ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν λοιπὴν Ἑλλάδα, διότι κατὰ τοὺς τελευταίους τέσσαρας μῆνας 180 κρούσματα εὐλογίας ἐγένοντο ἐν Πειραιεῖ, ἐξ ὧν 120 θανατηφόρα. Ἡ εὐλογία ἤδη λυμαίνεται τὸν Πειραιᾶ, εἶναι δὲ ἀδύνατον νὰ προλάβητε τὴν ἐπέκτασιν αὐτῆς ἀνὰ πᾶσαν τὴν Ἑλλάδα, διότι ἐν Πειραιεῖ ἡ νόσος ἀποκρύπτεται μετ’ ἐπιμονῆς παρὰ τῶν κατοίκων, μὴ συναινούντων, ἵνα οἱ συγγενεῖς αὐτῶν, οἱ προσβαλλόμενοι ὑπὸ τῆς νόσου, μεταφέρωσιν εἰς τὸ Παγκράτι, διότι τῷ ὄντι ἡ μεταγωγὴ τῶν ἀσθενούντων εἰς τὸ μέρος ἐκεῖνο ἐκ Πειραιῶς, ἕνεκα τῶν κακουχιῶν κατὰ τὴν μεταφορὰν, ἐνίοτε φέρει τὸν θάνατον εἰς τοὺς προσβεβλημένους ὑπὸ τῆς ἐπαράτου νόσου. Ἡ λειτουργία ὅμως τοῦ νοσοκομείου Κανθάρου θέλει ἐπιτρέψει εἰς τοὺς κατοίκους Πειραιῶς νὰ ἀποδώσωσι τοὺς ἀσθενεῖς αὑτῶν συγγενεῖς εἰς τὸ νοσοκομεῖον ἐκεῖνο. Σπουδαία δὲ ζημία ἐπέρχεται καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν συμφερόντων εἰς τὸν Πειραιᾶ ἐκ τῆς ἐπεκτάσεως τῆς νόσου ταύτης. Ἀρκεῖ ἓν καὶ μόνον παράδειγμα νὰ σᾶς φέρω, ὅτι ὁ στόλος ὁ Ἀγγλικὸς δὲν κατέπλευσεν εἰς Πειραιᾶ, μόνον ἕνεκα τῆς νόσου ταύτης. Ἐνῷ ἄλλοτε ὁ Πειραιεὺς κατὰ τὴν ἐποχὴν ταύτην ἐσυχνάζετο παρὰ πλείστων κατοίκων τῆς πόλεως Ἀθηνῶν καὶ ἐπροτιμᾶτο ὡς θερινὴ διαμονή, φέτος εἶναι ἔρημος ὅλη ἡ ὡραία ἐκείνη παραλία τῆς Φρεαττύος, ἡ δὲ ἐπέκτασις τῆς νόσου θὰ συντελέσῃ εἰς μεγαλειτέραν ἐρήμωσιν τοῦ Πειραιῶς. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ τὴν ὅσον ἔνεστι ταχυτέραν λειτουργίαν τοῦ νοσοκομείου τοῦ Κανθάρου.

§35Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐπεθύμουν νὰ κάμω σύστασίν τινα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τηλεγραφικῆς ἀναφορᾶς τοῦ δημάρχου τοῦ δήμου Ὀλύμπου, ὅστις ἀνακοινοῖ τὴν εὐχὴν, ἣν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου ἐκείνου ὑποβάλλει εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν. Φήμη διεδόθη, ὅτι τὸ 7ον εὐζωνικὸν τάγμα, τὸ διαμένον εἰς τὴν Ῥαψάνην, πρωτεύουσαν τοῦ δήμου Ὀλύμπου, μετατίθεται εἰς Μακρυχώριον. Δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι δὲν γνωρίζουν τὰ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, τὸ πρᾶγμα δὲν ἔχει μεγάλην σημασίαν· εὐτυχῶς ἐν τῇ Βουλῇ εὑρίσκονται πλεῖστοι ἀξιωματικοί, ἐπὶ μακρὸν ὑπηρετήσαντες εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ ἐκ Καρδίτσης βουλευτοῦ κ. Τερτίπη, ὅστις δύναται νὰ εἴπῃ ὁποίαν σημασίαν ἔχει ἡ μετάθεσις τοῦ εἰρημένου τάγματος ἐκ Ῥαψάνης εἰς Μακρυχώριον. Δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω, ἐὰν τοῦτο ἦναι κἂν χωρίον, ἀφοῦ ἐγκατελείφθη παρὰ τῶν κατοίκων αὐτοῦ Ὀθωμανῶν, ἀπελθόντων εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, δὲν θέλω νὰ μνημονεύσω, ὅτι τὸ Μακρυχώριον δὲν ἔχει παρὰ καλύβας, ὅτι τὸ ὕδωρ εὑρίσκεται εἰς ἀπόστασιν ἡμισείας ὥρας ἀπ’ αὐτοῦ καὶ μεταφέρεται διὰ φορτηγῶν ζῴων, καὶ ἐπειδὴ βεβαίως δὲν θὰ καταδικάσωμεν τοὺς στρατιώτας νὰ μεταφέρωσι μόνοι των τὸ ὕδωρ, πρέπει νὰ τοὺς ἐφοδιάσωμεν διὰ τῶν ἀναγκαίων φορτηγῶν ζῴων. Τὸ χωρίον στερεῖται ὕδατος, στερεῖται κατοίκων καὶ παντὸς μέσου πρὸς ἀνεκτὴν διαμονὴν οὐ μόνον τῶν στρατιωτῶν, ἀλλὰ καὶ τῶν οἰκογενειῶν τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι θὰ παρακολουθήσουν τὴν ἕδραν τοῦ τάγματος. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι δευτερευούσης σημασίας. Ἐγὼ θὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα ἀπὸ ἄλλης ἀπόψεως. Εἰς πάσας τὰς περιστάσεις, καθ’ ἃς κίνδυνος ἐπέκειτο διαταράξεως τῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς ὁμόρου Ἐπικρατείας, εἰς πάντας τοὺς γνωρίζοντας τὰ τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, δύο σημεῖα προσείλκυον τὴν προσοχήν των, ὁ κάτω Ὄλυμπος καὶ τὸ Ῥεβένι. Ὁ κάτω Ὄλυμπος, εὑρισκόμενος ἐν συνεχείᾳ πρὸς τὸν ἄνω Ὄλυμπον, διὰ μακρᾶς κοιλάδος διαχωριζόμενος, παρουσιάζει πλεονεκτήματα οὐσιώδη, ἔχων κώμας καὶ χωρία πλούσια, ὕδατα ἄφθονα καὶ ἔδαφος κατάλληλον, ἐφ’ οὗ στρατὸς εὑρισκόμενος δύναται νὰ ἀμυνθῇ καὶ ὑπερασπίσῃ αὐτὸ βῆμα πρὸς βῆμα. Ἐὰν τοῦτο δὲν ἔλαβε χώραν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον, δὲν θὰ ἐξετάσω κατὰ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἀλλὰ πάντες, ὅσοι καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον εἶναι γνῶσται τῆς στρατιωτικῆς ἱστορίας καὶ τῶν στρατιωτικῶν ἐνεργειῶν, ἂν ἐξετάσωσι τὸ ζήτημα τοῦτο, θέλουσι πεισθῆ, ὅτι τὸ ὄρος τοῦ κάτω Ὀλύμπου εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε ἡ ἐγκατάλειψις αὐτοῦ καὶ ἡ μεταβίβασις τοῦ στρατοῦ ἐντεῦθεν τοῦ Πηνειοῦ δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς ἐπανάληψις τῶν ὑποχωρήσεων τοῦ 1897. Ἴσως δὲν ἐξητάσθη καλῶς ἐν τῷ Ὑπουργείῳ ἡ ὑπόθεσις αὕτη, καὶ δὲν ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ Μακρυχώριον ἀπέχει 6 ὥρας τῶν μερῶν τῆς ὁροθετικῆς γραμμῆς, ἅτινα φρουρεῖ... Παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Καρδίτσης νὰ εἴπῃ, ἐὰν τοῦτο δὲν ἦναι ἀληθές.

§36ΤΕΡΤΙΠΗΣ. Ἐξ ἴσου δὲν ἀπέχει ἀπὸ ὅλα τὰ σημεῖα τὸ Μακρυχώριον ἀπὸ τὴν ὁροθετικὴν γραμμήν· ἀπὸ ἄλλα μὲν σημεῖα ἀπέχει μίαν ὥραν, ἀπὸ ἄλλα τρεῖς καὶ ἀπὸ ἄλλα τέσσαρας ὥρας.

§37ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἡ ὁροθετικὴ γραμμὴ ἀλλοῦ ἀπέχει 5 ὥρας καὶ ἀλλοῦ 6 ἀπὸ τὸ Μακρυχώριον. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον τοῦτο· εἶναι ἐμπόδιον παρεμβαλλόμενον καὶ ὁ ποταμὸς Πηνειός, καὶ ἵνα μεταδοθῇ εἴδησις ἀπὸ Νεζεροῦ εἰς Πυργετὸν καὶ ἀπὸ Τρία Πλατάνια μέχρι τῆς ἕδρας τοῦ τάγματος, ἀπαιτοῦνται 6 ὧραι· ἑπομένως, ἐννοεῖται, οὐδὲ τὴν ἑπομένην, ἀλλὰ τὴν μεθεπομένην ἴσως, δύναται νὰ φθάσῃ ἐνίσχυσις. Ὁ εὑρισκόμενος ἐν Ραψάνῃ κρατεῖ τοῦ ὄρους καὶ πάντων τῶν σημείων, διότι εἶναι ἐν ὑπεροχῇ, διότι εἶναι παρὰ τὴν ὁροθετικὴν γραμμὴν καὶ δύναται ἐν μιᾷ ὥρᾳ νὰ φθάσῃ εἰς τὰ σημεῖα, τὰ ὁποῖα ἦτο ἀνάγκη νὰ ἐνισχύσῃ, ἐνῷ ἀπὸ Μακρυχωρίου τοῦτο δὲν εἶναι εὔκολον. Δὲν θέλω νὰ εἴπω τι περὶ τῆς ἀστόργου ἀποφάσεως ἢ μᾶλλον προτάσεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Δημόπουλος ἔλαβε, τοῦ νὰ ζητήσῃ νὰ μεταφερθῇ ἡ ἕδρα τοῦ τάγματος εἰς μέρος ἄνυδρον καὶ ἄδενδρον, εἰς μίαν Σαχάραν, ὥστε καὶ αὐτοὶ οἱ Ὀθωμανοὶ τὸ ἐγκατέλιπον. Καὶ διατὶ ταῦτα; διότι ὁ κ. Δημόπουλος νομίζει, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ πάντα ἐγγὺς αὐτῷ, θέλει νὰ μεταβαίνῃ ἐντὸς τριῶν ὡρῶν ἀπὸ Λαρίσης εἰς Μακρυχώριον, διὰ νὰ ἐπιβλέπῃ τὸ τάγμα. Ἀλλὰ ποῖον τάγμα; θὰ μένῃ μόνον εἷς λόχος, διότι οἱ ἕτεροι λόχοι μένουν εἰς Δερελῆ, εἰς Κρανιὰν καὶ ἀλλαχοῦ. Καὶ θέλετε λοιπὸν ν’ ἀποσπάσητε τὴν ἐναπομένουσαν δύναμιν ἑνὸς λόχου ἀπὸ τοῦ μέρους ἐκείνου, ὅπου δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς ἐνίσχυσιν, πρὸς παγίωσιν τῆς δημοσίας ἀσφαλείας; Προχθὲς ἀκόμη συνελήφθη εἷς Ὀθωμανὸς εὔπορος ὑπὸ λῃστῶν, πληρώσας λύτρα 300 λίρας ὀθωμανικὰς, δὲν ἀπεδήμησε δὲ εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, διότι ἐκρατήθη διὰ πολλῶν προσπαθειῶν, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ ἐλαττώσωμεν τὴν δύναμιν τῆς φρουρᾶς εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἡ δημοσία ἀσφάλεια θέλει κλονισθῆ. Ἀλλὰ, καὶ ἐὰν πρόκειται νὰ φύγῃ ἀπὸ τὴν Ραψάνην τὸ τάγμα, δύναμίς τις θὰ μείνῃ ἐκεῖ. Ὁ κ. ἀρχηγὸς δὲν δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι δὲν πρόκειται, εἰμὴ περὶ δυνάμεως 25 ἀνδρῶν. Ὁ κ. ἀρχηγὸς καὶ οἱ ἀξιωματικοὶ ἂς ὑποστῶσι τὸν κόπον νὰ ἀναβαίνωσι τοὺς ἵππους των καὶ νὰ ἀνέρχωνται μέχρι τῆς Ραψάνης πρὸς ἐπιθεώρησιν τοῦ τάγματος. Εἶναι ἓν μάθημα ἀναγκαῖον δι’ ἡμᾶς τοὺς προβεβηκότας, ὧν τὰ ὀστᾶ ἐσκληρύνθησαν καὶ ἔχουσιν ἀνάγκην νὰ ἀνακτήσωσι τὴν ἐλαστικότητά των. Ἀλλὰ καὶ ἄλλο τι θὰ εἴπω ὑμῖν. Θέλετε ἀναγκάσει καὶ τοὺς ὀλίγους ἐναπομείναντας Ὀθωμανοὺς νὰ ἀπέλθωσιν, ἐνῷ γίνεται προσπάθεια, ὅπως πεισθῶσιν οἱ ἀπελθόντες ἐκ τούτων νὰ ἐπανέλθωσιν, ἀφοῦ εἰσέτι δὲν ἐξεποίησαν τὰ κτήματά των. Ἐπιμένω δὲ λέγων, ὅτι ἔχομεν συμφέρον νὰ κρατήσωμεν τοὺς Ὀθωμανοὺς, διότι βλέπετε τί γίνεται ἐν Κρήτῃ· οἱ Ὀθωμανοὶ οὗτοι δὲν εἶναι ἐπήλυδες, εἶναι οἱ ἀπόγονοι ἐκείνων, οἵτινες ἐγκατεστάθησαν πρὸ 300 ἐτῶν καὶ ἐπέκεινα.

§38ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Βεβαίως, εἴμεθα καθυποχρεωμένοι ἀπὸ τὴν διαγωγὴν, ἣν ἐπέδειξαν κατὰ τὸν τελευταῖον πόλεμον!

§39ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Κύριε Βουλευτὰ, δύναται νὰ ὑπάρξῃ καὶ ἐναντία γνώμη. Βεβαίως δὲν περιεμένομεν ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανοὺς νὰ ὑπερασπίσωσι τὴν χριστιανοσύνην καὶ νὰ πολεμήσωσιν ὑπὲρ αὐτῆς, ἀλλὰ τὸ Κράτος συμφέρον ἔχει νὰ θεωρηθῇ ἱκανὸν, ὅπως κυριαρχήσῃ καὶ μικτῶν πληθυσμῶν. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι, ὅταν οἱ Ἰσραηλῖται τῆς Κερκύρας, οἱ ὁποῖοι ὑπέστησαν ποιάν τινα κάκωσιν, ἠθέλησαν ν’ ἀναχωρήσωσιν, ἡ Κυβέρνησις, ἀλλὰ καὶ οἱ νοήμονες κάτοικοι τῆς Κερκύρας ἐνήργησαν νὰ πείσωσιν αὐτοὺς, ὅτι δὲν διατρέχουσι κανένα κίνδυνον καὶ νὰ μείνωσιν ἐκεῖ. Ἐὰν ὑποθέσωμεν, ὅτι εἷς Ὀθωμανὸς ὑπῆρξε κατάσκοπος καὶ δὲν ἔδειξεν εὐλάβειαν καὶ εὐγνωμοσύνην, τοῦτο δὲν εἶναι λόγος νὰ μᾶς παρασύρῃ ἐκ τῆς γενικῆς πολιτικῆς. Ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ φροντίσῃ νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ Μακρυχώριον οἱ Ὀθωμανοὶ, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐργατικοὶ καὶ καλλιεργοῦσι θαυμασίως τὴν γῆν. Οἱ Ὀθωμανοὶ οὗτοι χωρικοὶ εἶναι ὡς οἱ ἡμέτεροι, καὶ παρ’ αὐτοῖς ἐργάζονται αἱ γυναῖκες εἰς τοὺς ἀγρούς των· ὅταν ὅμως ἐκεῖ διαμένωσι στρατιῶται, οὗτοι, μὴ φειδόμενοι τῆς ἡσυχίας ἐκείνων, θὰ παράσχωσι δυσχερείας εἰς τὴν ἐκ νέου ἐγκατάστασιν τῶν Ὀθωμανῶν. Διὰ τοῦτο, ἐνῷ πολλαὶ προτάσεις ἐγένοντο ἄλλοτε, ἵνα τὸ ἐν Ῥαψάνῃ τάγμα κατέλθῃ εἰς τὸ Δερελῆ, οὐδεμία Κυβέρνησις ἠθέλησε νὰ εἰσακούσῃ τοιαύτην πρότασιν, καὶ τοῦτο, ἵνα μὴ ἐκβιάσῃ τοὺς Ὀθωμανοὺς τοῦ Δερελῆ νὰ ἀναχωρήσωσιν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἑπομένως ἂς κρίνῃ, ἂν πρέπῃ ν’ ἀποφασίσῃ νὰ ὑποβάλῃ διάταγμα εἰς τὴν Α. Μ. περὶ μετασταθμεύσεως τοῦ τάγματος ἐκ Ῥαψάνης.

§40ΛΕΩΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλὴν, ἂν ὑπεβλήθη αὐτῷ ἔγγραφος καταγγελία κατὰ δικαστῶν τοῦ Πρωτοδικείου Σπάρτης, οἵτινες ὑπέπεσαν εἰς βαρύτατον κατὰ τῆς ἠθικῆς πταῖσμα. Ἡ πρᾶξις αὕτη ἀπεσιωπήθη ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων, ἀλλὰ κατόπιν ὁ προσβληθεὶς οἰκογενειάρχης ὑπέβαλεν ἀνώνυμον καταγγελίαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης. Ἤδη τὸ ἀνώνυμον ἐξέλιπε διὰ τῆς σημερινῆς μου ἐπερωτήσεως, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, τί ἐνήργησεν ἐπὶ τοῦ ζητήματος. Ὅταν δὲ εὐαρεστηθῇ καὶ ἀπαντήσῃ, θέλω ἀναπτύξει τὴν ἐπερώτησίν μου, καυτηριάζων τὴν διαγωγὴν τῶν δικαστικῶν τούτων λειτουργῶν. Δὲν θέλω ἀπὸ τοῦδε νὰ ἐκταθῶ, διότι περιμένω τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης. Ἐὰν αἱ πληροφορίαι ἐκεῖναι ὦσιν ἀρκεταί, δὲν θὰ ἐπανέλθω. Ἄλλως, ὡς προεῖπον, θὰ ἐκθέσω εἰς τὴν Βουλὴν λεπτομερῶς τὰ συμβάντα. Ἐπίσης θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσοι κρατοῦνται εἰς τὰ κρατητήρια τῆς ἐνταῦθα Ἀστυνομίας, ἀπὸ πότε καὶ διὰ ποίους λόγους· διότι ἐπληροφορήθην, ὅτι τινὲς τῶν ἐν τῇ Ἀστυνομίᾳ κρατουμένων κρατοῦνται ἐπὶ μῆνας ἤδη ἄνευ ἐντάλματος, ὅπερ ἀποτελεῖ παράβασιν τοῦ Ποινικοῦ Νόμου καὶ τοῦ Συντάγματος καὶ τοῦ ὀφειλομένου πρὸς τοὺς πολίτας σεβασμοῦ. Οἱ δὲ ἀπόκληροι αὐτοὶ τῆς κοινωνίας διαιτῶνται δίκην κτηνῶν, στερούμενοι ἄρτου καὶ τῶν πάντων. Ἐπίσης καταθέτω ἑτέραν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν.

§41ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Κατσάνος ἔχει τὸν λόγον.

§42Δ. ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Ἄπειρος περὶ τὰ κοινοβουλευτικὰ ἔθιμα καὶ ἀδαὴς τοῦ Κανονισμοῦ τῆς Βουλῆς, ἀγνοῶ, ἂν ἡ παροῦσα στιγμὴ ᾖναι ἡ κατάλληλος, ὅπως ἀπασχολήσω ὑμᾶς δι’ ὀλίγων ἐπὶ ζητήματος, τὸ ὁποῖον θεωρῶ φλέγον· οὐχ ἧττον, ποιούμενος τὴν δήλωσιν ταύτην τῆς ἀγνοίας μου, σᾶς παρακαλῶ, ἵνα μὲ κρίνητε ἐπιεικῶς ἐν ἐνδεχομένῃ ὑπερβάσει, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι, ἀναγνωρίζοντες ἐκ τῶν ὑστέρων τὴν σπουδαιότητα τοῦ θέματος, θέλετε μὲ δικαιώσει. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς ἐν τῇ συνεδρίᾳ τῆς 14 τρ. μηνός, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, εἰσήγαγεν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς διάφορα νομοσχέδια, σκοποῦντα ἐν τῷ συνόλῳ, τὸ μὲν τὴν ἐξασφάλισιν καὶ βελτίωσιν τῶν δημοσίων προσόδων, τὸ δὲ τὴν εὐρυθμοτέραν λειτουργίαν φορολογικῶν τινων νόμων, ἀλλὰ καὶ τὴν δικαιοτέραν κατανομὴν τῆς φορολογίας πενεστέρων τινῶν τάξεων, κατανομὴν συνεπαγομένην τὴν ἄρσιν πολλῶν καταπιέσεων, ἃς ἡ ἐφαρμογὴ νόμων τινῶν ἰσχυόντων ἀπέδειξε. Τῷ κ. Ὑπουργῷ τῶν Οἰκονομικῶν, ἐπιδεικνυμένῳ τοιαύτην μέριμναν πρὸς ἀνόρθωσιν τῶν κοινῶν, ὀφείλω νὰ συγχαρῶ, ἀσχέτως πρὸς τὸ ἂν ταῦτα ἄγωσιν εὐθέως καὶ ἀσφαλῶς εἰς τὸν ἐπιδιωκόμενον σκοπόν, καθόσον περὶ τούτου ἐν προσήκοντι χρόνῳ θέλουσι λάβει τὸν λόγον ἕτεροι, κρείσσονες ἐμοῦ. Ἀλλὰ, ὡς ἀντιπρόσωπος κτηνοτρόφου ἐπαρχίας, πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργόν, ἐπαγγελλόμενον ὅτι προσεχῶς θέλει ὑποβάλει καὶ ἐπεξεργαζόμενον ἤδη νομοσχέδιον περὶ μεταρρυθμίσεως τοῦ περὶ φορολογίας τῶν ζώων νόμου, ὀφείλω νὰ τονίσω τὴν εὐγνωμοσύνην μου, ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ ἐξομολογηθῶ εἰλικρινῶς, ὅτι δὲν εἶμαι ἐντελῶς ἥσυχος ἐκ τῆς ἐπαγγελίας του ταύτης, οὐχὶ βεβαίως διότι δυσπιστοῦμεν, — τοὐναντίον, καὶ εἰς τὴν καλὴν πίστιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ καὶ εἰς τὸ ἔκτακτον ἐνδιαφέρον του πρὸς ἀνόρθωσιν παντὸς κακῶς ἔχοντος, ἀναγομένου εἰς τὴν διεύθυνσιν τῶν κοινῶν, ἔχομεν ἀκλόνητον πεποίθησιν, — ἀλλ’ ἀσχολουμένῳ εἰς παντοῖα ἕτερα σπουδαῖα ζητήματα ἴσως ἐπιλίπῃ αὐτῷ ὁ χρόνος πρὸς ἐκπλήρωσιν τῆς ἐπαγγελίας του ταύτης. Ἐκ τῆς περιληπτικῆς ἀναπτύξεως, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐποιήσατο, τῶν λόγων τῶν ὑπαγορευσάντων τὴν σύνταξιν τοῦ ἐπαγγελθέντος νομοσχεδίου, πάντες κατενοήσαμεν, ὅτι καὶ τὰς θεωρητικὰς ἐλλείψεις καὶ τὰς λυπηρὰς συνεπείας τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ἤδη ἰσχύοντος περὶ φορολογίας τῶν ζώων νόμου καθ’ ὅλην αὐτῶν τὴν ἔκτασιν ἀντελήφθη. Δὲν σκοπῶ ἑπομένως, ἵνα συντρέξω τὸν κ. Ὑπουργὸν εἰς ἐξεύρεσιν ἰσχυροτέρων λόγων, ἀλλὰ σκοπῶ, ἵνα, ποιούμενος χρῆσιν ἁπασῶν τῶν ἐμῶν δυνάμεων καὶ τῶν θερμῶν παρακλήσεών μου, ἐξεγείρω τὴν δυναμένην ἐξ ἄλλων ἀσχολιῶν νὰ ὑπνώττῃ ἀγανάκτησιν του, ὅπως σπεύσῃ εἰς τὴν ἄνευ ἀναβολῆς ὑποβολὴν τοῦ ἐπαγγελθέντος νομοσχεδίου, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ προτάξῃ τοῦτο ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, καὶ κηρύττων αὐτὸ ἐπεῖγον, ὡς ἐπὶ τοιούτου ζητήσῃ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς.

§43Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐντὸς τῆς ἑβδομάδος θέλει ὑποβληθῇ.

§44ΚΑΤΣΑΝΟΣ. Δὲν μὲ λανθάνει, Κύριοι, ὅτι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ παρακάθηνται κοινοβουλευτικαὶ ἐπισημότητες, αἵτινες θέλουσι λάβει τὸν λόγον καὶ διαφωτίσει ἡμᾶς ἐπὶ ὅλων τῶν ζητημάτων, ἀλλ’ ἃς ἐπιτραπῇ ἡμῖν, ἵνα ἰσχυρισθῶμεν, ὅτι, προκειμένου εἰδικῶς περὶ τοῦ προκειμένου νόμου περὶ φορολογίας τῶν ζώων, οὐδ’ αὐταὶ αἱ κοινοβουλευτικαὶ ἐπισημότητες δύνανται νὰ γνωρίζωσι τόσα, ὅσα ἡμεῖς οἱ βιοῦντες καὶ ἀναστρεφόμενοι μεταξὺ τῶν κτηνοτροφικῶν καὶ ἀγροτικῶν πληθυσμῶν, ἅτε παριστάμενοι διαρκεῖς μάρτυρες τῶν βασανιστηρίων καὶ μαρτυρίων τῶν κτηνοτρόφων. Ὁ περὶ φορολογίας τῶν ζώων νόμος, Κύριοι, ὡς νόμος κανονίζων τὴν ἐξέλεγξιν τῆς ἀκριβείας τῶν δηλώσεων διὰ καταμετρήσεων, ἀπαριθμήσεων κλπ., παρεῖχεν εὐρὺ στάδιον καταχρήσεων καὶ καταπιέσεων κατὰ τῶν κτηνοτρόφων, ἀλλ’ ὁ τελευταῖος νόμος τοῦ 1892, ὁ καὶ ἐν ἰσχύϊ ἤδη, ἐπέτεινε τὸ κακὸν τοῦτο εἰς ἀξιοθρήνητον βαθμόν, καθόσον ἐν αὐτῷ περιελήφθησαν διατάξεις ὀλεθριώταται. Δὲν θέλω, Κύριοι, νὰ κουράσω ὑμᾶς, πραγματευόμενος τὰ τυπικὰ τοῦ νόμου τούτου, ἀλλὰ περιορίζομαι εἰς τὴν ἀνάπτυξιν ὡρισμένων διατάξεων, ἃς καὶ ἀνέπτυξα, καταδείξας τὰς λυπηροτάτας συνεπείας, τὰς ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς τούτων. Ὑπομιμνήσκω ὑμᾶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι διανύομεν τὸν μῆνα Μάϊον, τὸν μῆνα τῆς ἱερᾶς ἐξετάσεως τῶν κτηνοτρόφων, τῆς πολυπληθεστέρας ταύτης τάξεως τῶν Ἑλλήνων φορολογουμένων, τῶν ὁποίων αἱ οἰμωγαὶ καὶ ὀδυρμοὶ δὲν ἀφικνοῦνται μέχρι τῆς αἰθούσης ταύτης, ἀλλὰ μεταβιβαζόμενοι δι’ ἀντιπροσώπων κτηνοτρόφων ἐπαρχιῶν πρέπει νὰ ἦναι ἱκανοὶ, ἵνα συγκινήσωσιν ὑμᾶς, ὅπως ὑποβάλητε ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς τὸ περὶ οὗ πρόκειται νομοσχέδιον, προτάξητε αὐτὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ κηρύττοντες ἐπεῖγον ἐπιζητήσητε τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ὡς τοιούτου, παρὰ τῆς Βουλῆς, βέβαιοι ὄντες, ὅτι ἡ τάξις τῶν κτηνοτρόφων θέλει τηρήσει ἐσαεὶ ἀνεξίτηλον τὴν εὐγνωμοσύνην ὑπὲρ ὑμῶν.

§45ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα.

§46Ν. ΓΟΥΛΙΜΗΣ. Ἐγὼ ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν κτηνοτροφικὴν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ θεωρήσῃ ἐπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἔχει συντάξει· νὰ ἦναι δὲ βέβαιος, ὅτι, ἐπειδὴ τοῦτο θίγει τόσον μεγάλα συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ὃν ἀντιπροσωπεύω, θὰ σπεύσωμεν νὰ τὸ ψηφίσωμεν.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ῥοῦφος.

§48Ι. ΡΟΥΦΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καταθέτω ἀναφορὰν συμπολιτῶν μου, ἣν συνιστῶ ἰδιαιτέρως εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἀδικοῦνται.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀδαμόπουλος.

§50ΤΙΜ. ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὸν κανονισμὸν τοῦ Πανεπιστημίου, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας λήγει ἡ προθεσμία πρὸς ὑποβολὴν τῶν ἀναφορῶν τῶν μελλόντων νὰ ὑποστῶσι τὰς διδακτορικὰς ἐξετάσεις. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ δηλώσῃ ἡμῖν, τί ἀπεφασίσθη περὶ τῶν Θεσσαλῶν φοιτητῶν, τῶν Μακεδόνων, τῶν Κρητῶν καὶ τῶν Ἠπειρωτῶν· ἐὰν δηλ. θὰ πληρώσουν οὗτοι τὰ δίδακτρα καὶ τὰ ἐξέταστρα, ἢ ὄχι.

§51ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος.

§52ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐλπίζω, ὅτι θὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς ἡμᾶς ἡ ἔκθεσις τοῦ ἐν Ἠπείρῳ Ταξιάρχου κατὰ τὸν πόλεμον κ. Μάνου, ὅπως διενεμήθη εἰς τὰς ἐφημερίδας, διότι βλέπω αὐτὴν δημοσιευομένην σήμερον εἰς τὴν ἐφημερίδα «Νεολόγον». Ἐὰν ἡ ἔκθεσις ἦναι ἑτοίμη πρὸς διανομὴν, παρακαλῶ νὰ διανεμηθῇ καὶ εἰς τοὺς Βουλευτάς.

§53Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). (Ὅρα Παράρτημα).

§54Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης ὑπέβαλον παρακλήσεις τινὰς, τὰς ὁποίας, ἀγνοῶ διατί, μέχρι τοῦδε δὲν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν καὶ δὲν ἐνήργησεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐξ οἰκείας πρωτοβουλίας ὤφειλε νὰ ἐνεργήσῃ. Ἡ μὴ ἐνέργεια δὲ μέχρι τοῦδε κατέστησε τὰς εἰρηνοδικειακὰς ἀρχὰς εἴς τινας δήμους ἀληθῶς ἀφορήτους, κύριε Ὑπουργέ. Δήμαρχος ἐντιμότατος, ὁ τῆς Καρύστου κ. Νικολαΐδης, ἀδελφὸς τοῦ νομάρχου Λαρίσης, ὁ ὁποῖος δὲν ἀρέσκεται εἰς φατριαστικὰς διαπάλας καὶ διαμάχας, ὁ ὁποῖος ἀπέχει αὐτῶν, ἰδοὺ τί μοι γράφει περὶ τοῦ εἰρηνοδίκου Καρύστου, τὸν ὁποῖον κατὰ Ἰανουάριον εἶχε καταγγείλει τηλεγραφικῶς πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ καταγγελίᾳ αὐτῇ δὲν ἐλήφθη μέτρον τι. Διότι δὲ οὐδὲν ἐλήφθη τότε μέτρον, κατέστη αὐτὸς ὁ εἰρηνοδίκης καὶ αἱ ἀρχαὶ αἱ εἰρηνοδικειακαὶ ἀφόρητοι. Μίαν μικρὰν περικοπὴν θὰ σᾶς ἀναγνώσω τῆς ἐπιστολῆς του (ἀναγινώσκει): «Προχθὲς, Παρασκευὴν, συνεδρίασιν ποινικῶν ὑποθέσεων, ἐστραγγαλίζετο ἡ δικαιοσύνη διὰ τῶν σκανδαλωδεστάτων ἀποφάσεων τοῦ δικάζοντος εἰρηνοδίκου. Ἠθῳοῦντο διὰ νευμάτων οἱ φίλοι τοῦ κόμματος, ἄνευ ἐξετάσεως μαρτύρων!» Ζητήσατε τὰ πρακτικὰ, κύριε Ὑπουργὲ, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἐξητάσθησαν μάρτυρες, καὶ ἀπηγγέλλοντο ἀποφάσεις ἀθῳωτικαὶ, ἄνευ ἀπολογίας τῶν κατηγορουμένων, κατεδικάζοντο δὲ οἱ ἀντίθετοι, διότι ἦσαν ἀντίθετοι. Ἐξεδόθη ἀστυνομικὴ διάταξις, ἡ ὁποία ὑπεχρέου ὅλους τοὺς καταστηματάρχας νὰ ἔχωσιν ἐπιγραφὴν, ὅσοι δὲ δὲν ἔθηκαν ἐπιγραφὴν, κατηγγέλθησαν, εἰσήχθησαν παρὰ τῷ Πταισματοδικείῳ καὶ ἐτιμωρήθησαν, — ἐννοεῖται, οἱ ἀντίθετοι, — ἀλλ’ οἱ φίλοι πάλιν τοῦ κόμματος δὲν ἐτιμωρήθησαν. Ἀναφέρει δὲ ὀνομαστὶ ἕνα Δημήτριον Λ. Χατζηνικολῆν, ὁ ὁποῖος, καίτοι ἦτο κατηγορούμενος, καίτοι ἀπεδείχθη, ὅτι παρεβίασε τὴν ἀστυνομικὴν διάταξιν, ἐν τούτοις δὲν κατεδικάσθη. Αὐτὸς ἠθῳώθη πανηγυρικῶς! Δύο δὲ ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι κατεδικάσθησαν εἰς πρόστιμον τεσσαράκοντα δραχμῶν, παρεπονέθησαν ἐπὶ τῇ ἀνισότητι ταύτῃ, ἀλλ’ ἀμέσως συλλαμβάνονται, ἀπάγονται εἰς τὸ κρατητήριον τῆς ἀστυνομίας καὶ ξυλοκοποῦνται δεινῶς. Ὑπάρχει δὲ ἔκθεσις τῶν ἰατρῶν, ὅτι διατρέχει ἡ ζωή των κίνδυνον.

§55ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς ὀνομάζεται; Εὐθύνεται ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις.

§56ΔΟΥΝΗΣ. Τὸ ὄνομά του δὲν τὸ ἠξεύρω. Ἡ προκάτοχος Κυβέρνησις, ἢ ἡ παροῦσα, δὲν ἔχει νὰ κάμῃ. Ἡ κοινὴ γνώμη, κύριε Ὑπουργὲ, εἶναι ἐξηρεθισμένη. Σᾶς παρακαλῶ, ἐν ὀνόματι τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς τάξεως τοῦ τόπου ἐκείνου, ὁ ὁποῖος εἶναι φιλήσυχος, ὁ ὁποῖος δὲν δίδει ἀφορμὰς εἰς τὴν Κυβέρνησιν ποτὲ, νὰ λάβητε ἀμέσως πρόνοιαν, καὶ τιμωρήσητε τοὺς παραβάτας τῶν νόμων δημοσίους ὑπαλλήλους καὶ τοὺς προκαλοῦντας τὴν διασάλευσιν τῆς τάξεως, ἵνα παραδειγματισθῶσι καὶ ἄλλοι.

§57ΠΟΛΛΟΙ. Ὁ Εἰρηνοδίκης πῶς ὀνομάζεται;

§58ΔΟΥΝΗΣ. Δὲν τὸν γνωρίζω· εἰς τὸ Ὑπουργεῖον εἶναι γνωστὸν τὸ ὄνομά του. Ἐγὼ δὲν σχετίζομαι μετ’ αὐτῶν, καὶ δὲν ἐπιθυμῶ νὰ σχετίζωμαι, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ ἐπηρεάζω τὴν δικαιοσύνην.

§59ΡΙΚΑΚΗΣ. Ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖ τί κάμνει;

§60ΔΟΥΝΗΣ. Κατὰ τὸν παρελθόντα Ἀπρίλιον κατηγγέλθη ὁ εἰρηνοδίκης Κύμης ἐπὶ ἐκβιάσει τῶν οἰνεμπόρων. Γνωρίζετε, ὅτι δυνάμει τοῦ νόμου τελεῖται ἀνάμιξις εἰς τὸν λιμένα τοῦ οἴνου, τοῦ ἀποστελλομένου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, μὲ οἰνόπνευμα. Ὁ εἰρηνοδίκης ἀπὸ ἕνα πλοίαρχον Ἰταλὸν, καλέσαντα αὐτὸν νὰ παραστῇ κατὰ τὴν ἀνάμιξιν, ἐζήτει προκαταβολὴν 25 δραχμὰς, διὰ νὰ μεταβῇ καὶ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκόν του. Τοῦτο προὐξένησε κακὴν αἴσθησιν εἰς αὐτὸν, καὶ ἀντέστη νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν τοιαύτην ἐκβίασιν, ἀμέσως δὲ ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν πρεσβευτὴν αὐτοῦ ἐνταῦθα. Οὗτος ἔκαμε παραστάσεις εἰς τὰ Ὑπουργεῖα τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς ἔμαθον, διετάχθησαν ἀνακρίσεις, μετέβη ὁ διευθυντὴς τῆς Νομαρχίας Εὐβοίας ἐκεῖ, ἔκαμεν ἀνακρίσεις, ἀτελεῖς ὅμως, διότι δὲν ἐξήτασε τοὺς κυριωτέρους μάρτυρας, ἀπεδείχθη δὲ, ὅτι οὐχὶ μόνον τὸν Ἰταλὸν πλοίαρχον ἐζήτει νὰ ἐκβιάσῃ ὁ εἰρηνοδίκης, ἀλλ’ ὅλους ἐν γένει τοὺς ἐμπόρους ἐξεβίαζε. Καὶ ἐν τούτοις, ἀφοῦ ἐνηργήθησαν αἱ ἀνακρίσεις, ἀφοῦ ἀπεδείχθησαν αἱ ἀποδιδόμεναι εἰς αὐτὸν πράξεις, δὲν ἐνηργήθη τι, ἀλλὰ μένουσι τὰ πράγματα ὅπως εἶχον. Σᾶς παρακαλῶ νὰ ἐπιστήσητε καὶ εἰς τοῦτο τὴν προσοχὴν, διότι εἶναι καλὸν δι’ αὐτὴν τὴν Πολιτείαν, δι’ αὐτὴν τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παύσῃ ἡ διοίκησις, καὶ ἰδίως ἡ δικαστικὴ ἐξουσία, ἐγκληματοῦσα καὶ παρέχουσα τῷ λαῷ παράδειγμα ἀσεβείας καὶ περιφρονήσεως τῶν νόμων.

§61Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἀγνοῶ τὶ ἔκαμεν ὁ προκάτοχός μου, νῦν δὲ τὸ πρῶτον λαμβάνω γνῶσιν τῶν αἰτιάσεων αὐτῶν, καὶ θὰ ζητήσω πληροφορίας, τὰς ὁποίας θὰ φέρω εἰς τὴν Βουλήν. Καθ’ ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπερώτησιν, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ὑποβάλει πρὸ τῆς διακοπῆς τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἔχω ἑτοίμους τὰς πληροφορίας, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται, ὅτι ἡ ὥρα εἶναι ἀκατάλληλος.

§62ΦΩΤ. ΜΟΣΧΟΥΛΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω νὰ γνωρίσητε εἰς τὴν Βουλήν, ἐὰν κατηρτίσθη ἡ ἐπιτροπή, ἡ ὁποία πρόκειται νὰ μελετήσῃ καὶ ἐπεξεργασθῇ τὸ νέον νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως τοῦ Κράτους· ἐὰν δὲ ᾖναι δυνατόν, νὰ γνωρίσητε εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ ὀνόματα τῶν Βουλευτῶν, τῶν ἀπαρτισάντων αὐτήν.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κατηρτίσθη ἐκ τῶν κ. κ. Ν. Μπουφίδου, Νικολάου Καλογεροπούλου, Σπυρ. Νοταρᾶ, Σωτ. Κροκιδᾶ, Μιλτ. Βαρότση, Β. Μαρκεζίνη, Π. Μανέτα, Δ. Τερτίπη καὶ Γ. Πετροπουλάκη. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν νομῶν καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν.

§64Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§65Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ προτείνω, ὅπως παραπεμφθῇ εἰς ἐπιτροπήν. Καὶ τὸ ἕτερον νομοσχέδιον περὶ προσόντων καὶ πειθαρχικῶν ποινῶν ἐπίσης, ὡς καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας. Τὰ τρία ταῦτα νομοσχέδια δύνανται νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ὑπὸ τὸν ὅρον, ὅπως ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν. Τώρα νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ παραπέμψωμεν τὸ νομοσχέδιον περὶ διοικητικῆς ἀστυνομίας εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία κατηρτίσθη ὑπὸ τοῦ Προεδρείου χθές. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἕτερα δύο νομοσχέδια, θὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἑτέραν ἐπιτροπὴν εἰδικήν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος θὰ συστήσῃ, διότι, ἐὰν πρόκειται ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἀσχοληθῇ καὶ ἐπὶ τῶν τεσσάρων νομοσχεδίων, βεβαίως θὰ παρέλθῃ πολὺς χρόνος, ὅπως ὑποβάλῃ τὰς ἐπ’ αὐτῶν ἐκθέσεις.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν παρακαλεῖται ἡ ἐπιτροπή, τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν τῆς ὁποίας ἀνεκοίνωσα πρὸ ὀλίγου εἰς τὴν Βουλήν, νὰ συνέλθῃ αὔριον πρὸς ἐπεξεργασίαν τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν καὶ σύνταξιν τῶν ἀπαιτουμένων ἐκθέσεων, τὰς ὁποίας νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν ἐντὸς ὀκτὼ ἡμερῶν.

§67Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ ἐπιτροπή, ἡ καταρτισθεῖσα ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, ἡ ὁποία ἀπαρτίζεται ἀπὸ τοὺς κ. Βουλευτάς, τῶν ὁποίων τὰ ὀνόματα ἀνεφέρατε, κατηρτίσθη συνεπείᾳ ἀποφάσεως χθεσινῆς τῆς Βουλῆς, καὶ παρεπέμφθη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνην ἡ ἐξέτασις τοῦ νομοσχεδίου, τοῦ εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν τῆς χθὲς ἀναγραφέντος, τουτέστι τοῦ περὶ διοικητικῆς διαιρέσεως. Σήμερον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ὑπάρχουσι τρία ἕτερα νομοσχέδια. Προτείνω, ὅπως τὸ τρίτον τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν, δηλαδὴ τὸ σχετικὸν πρὸς τὴν διοικητικὴν ἀστυνομίαν, παραπεμφθῇ καὶ αὐτὸ εἰς τὴν ἐπιτροπήν, ἥτις ἀσχολεῖται ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τῆς διοικητικῆς διαιρέσεως. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ δύο ἕτερα νομοσχέδια, τουτέστι τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν νομῶν καὶ τῆς διοικήσεως αὐτῶν καὶ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσόντων καὶ πειθαρχικῶν ποινῶν τῶν διοικητικῶν ὑπαλλήλων, ταῦτα νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς ἑτέραν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία νὰ ἀσχοληθῇ ἐπ’ αὐτῶν, διότι φρονῶ, ὅτι εἶναι ἀδύνατον ἡ αὐτὴ ἐπιτροπὴ νὰ ἀσχοληθῇ καὶ ἐπὶ τῶν τεσσάρων νομοσχεδίων, διότι θὰ παρέλθῃ τότε πολὺς χρόνος, πρὶν ἢ ὑποβάλῃ τὰς ἑαυτῆς ἐκθέσεις.

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκ πόσων μελῶν;

§69Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ἐννέα, ἐὰν θέλητε. Λοιπὸν νὰ καθορισθῶσι τὰ πρόσωπα.

§70ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ κ. Πρόεδρος θὰ τὰ ὁρίσῃ.

§71ΜΠΑΣΙΑΣ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ ὑπαλλήλων, ἐπιθυμῶ νὰ καθορισθῇ κατὰ πόσον αὐτὸ ἀφορᾷ καὶ εἰς τοὺς ὑπαλλήλους τῆς Βουλῆς, διότι αὐτοὶ δυνάμει προγενεστέρου νόμου ἐξομοιοῦνται πρὸς τοὺς τμηματάρχας καὶ γραμματεῖς.

§72Γ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις ὑμῶν σχετίζεται πρὸς τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου. Κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν νομίζητε, ὅτι δὲν ὑπάρχει διάταξις, δύνασθε νὰ ὑποβάλητε τροπολογίαν. Δὲν εἶναι ὅμως τώρα ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ συζητήσωμεν τὰ τοῦ νομοσχεδίου.

§73Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὕτω μεταβαίνομεν εἰς τὰ ἑπόμενα νομοσχέδια, τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἑπομένως εἰς τὸ τέταρτον, πέμπτον καὶ ἕκτον, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὴν κύρωσιν τῶν ἀπολογισμῶν τῶν ἀπὸ τοῦ 1833–95. Ὡς πρὸς ταῦτα, ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπή, καθ’ ὅσον τοὐλάχιστον πρὸ ὀλίγου ἀντελήφθην, ὑπέβαλεν ἔκθεσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσεται βραδύτερον νὰ προέλθῃ εἰς ἐπεξεργασίαν αὐτῶν. Ἐν πάσῃ περιπτώσει περὶ τῶν νομοσχεδίων αὐτῶν εἶπον, εἰσάγων αὐτά, ὅτι πρέπει ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ νὰ ἀσχοληθῇ, ὅπως ἀσκηθῇ ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος, ἐπειδὴ δὲ καὶ πάντες οἱ προϋπολογισμοί, οἱ πρὸ τοῦ 1882, παρεπέμφθησαν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, παρακαλῶ νὰ παρακληθῇ ἡ ἐπιτροπὴ νὰ ἐπιληφθῇ τῆς ἐπεξεργασίας αὐτῶν τῶν ἀπολογισμῶν. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ὑπ’ ἀριθ. 7, 8, 9 καὶ 10 νομοσχέδια τῆς ἡμερησίας διατάξεως, περὶ τούτων σήμερον ὑπεβλήθησαν αἱ ἐκθέσεις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ, ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ συζητηθῶσι σήμερον, θὰ συζητηθῶσιν αὔριον, διότι τὸ ἑσπέρας τοῦτο εἶναι λίαν προκεχωρηκυῖα ἡ ὥρα. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ὑπ’ ἀριθ. 11 «περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος καταναλώσεως ἐπὶ τῶν οἰνοπνευματούχων ὑγρῶν καὶ ποτῶν», τὸ ὑπ’ ἀριθ. 12 «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ἐπὶ τοῦ οἴνου φορολογίας διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων», τὸ ὑπ’ ἀριθ. 13 «περὶ μεταρρυθμίσεως διατάξεων τοῦ νόμου ΑΦΙΒʹ τῆς 23 Μαΐου 1887 περὶ ἐπιβολῆς δικαιώματος ἐπὶ τοῦ ζύθου», τὸ ὑπ’ ἀριθ. 14 «περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῶν νόμων περὶ ἐπιτηδευμάτων», τὸ ὑπ’ ἀριθ. 15 «περὶ συστάσεως ὑπηρεσίας ἐπιθεωρήσεως τῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν», ταῦτα παρακαλῶ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς ἁρμοδίας ἐπιτροπάς, τασσομένης εἰς ταύτας προθεσμίας μὴ ὑπερβαινούσης τὰς πέντε ἢ ὀκτὼ ἡμέρας, ὅπως ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, καὶ τότε ν’ ἀναγραφῶσιν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν.

§75ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μετὰ τὰς πέντε ἡμέρας, ἐὰν δὲν κατορθώσωσι νὰ ἐργασθῶσι καὶ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, ἡ Κυβέρνησις εἶναι διατεθειμένη νὰ αἰτήσηται τὴν ἀναγραφὴν αὐτῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει καὶ ἄνευ ἐκθέσεως. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ ἕτερα νομοσχέδια, ἅτινα ἀνάγονται εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ἐπειδὴ ἔχω τὸν λόγον ταύτην τὴν στιγμήν, ὑποθέτω, ὅτι καὶ ταῦτα πρέπει νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἐπιτροπήν. Ὥστε οὕτως ἐρχόμεθα εἰς τὸ ἔννατον, «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 1076 καὶ 1077 τῆς Πολ. Δικονομίας».

§76ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Ὑπάρχουσι καὶ δύο ἐκπαιδευτικά. Καὶ αὐτὰ νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§77Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς πρὸς τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐζήτησε νὰ παραπεμφθῶσιν εἰς τὰς γενικὰς ἐπιτροπὰς, δὲν ἔχω καμμίαν ἀντίρρησιν. Ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον ὅμως «περὶ ἀντικαταστάσεως τῆς ἐπὶ τοῦ οἴνου φορολογίας διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων», ἐπειδὴ καὶ ἄλλοτε ἡ Βουλὴ εἶχε σχηματίσει εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ, ὅπως σχηματισθῇ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἥτις νὰ μελετήσῃ ὅλα τὰ ὑποβληθέντα ἀπὸ τοῦ 1895 νομοσχέδια περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου.

§78ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ σχηματίσῃ εἰδικὴν ἐπιτροπὴν πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ.

§79ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ δὲ ἐπιτροπὴ νὰ λάβῃ ἐντολὴν, ὡς εἶχε λάβει ἡ ἐπιτροπὴ ἡ σχηματισθεῖσα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν περίοδον τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐντὸς ὡρισμένου χρόνου ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της.

§80ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐντὸς πέντε ἡμερῶν.

§81ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπιθυμῶ, αὔριον ν’ ἀνακοινωθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ὀνόματα τῶν μελῶν, τῶν μελλόντων νὰ λάβωσι μέρος εἰς αὐτήν.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 1076 καὶ 1077 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας». Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§83ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Θὰ εἴπω ὀλίγιστα πρὸς ἐξήγησιν τοῦ λόγου, δι’ ὃν ὑπέβαλον τὰς τροπολογίας εἰς τὸ νομοσχέδιον, αἵτινες διενεμήθησαν. Ἐὰν τὸ νομοσχέδιον δὲν εἶχε γενικὸν χαρακτῆρα, χαρακτῆρα δηλαδὴ ὁριστικῆς μεταβολῆς τοῦ κειμένου τῆς Πολ. Δικονομίας, βεβαίως δὲν ἤθελον ὑποβάλει τὰς τροπολογίας ταύτας. Ἀλλ’ ἀφοῦ ἐκρίθη ὀρθότερον, ἐξ ἀφορμῆς τῆς κληρονομίας τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ καὶ τῶν ἕνεκεν αὐτῆς γεννηθεισῶν ἀναγκῶν πωλήσεως τίτλων διαφόρων, νὰ μεταρρυθμισθῇ τὸ σχετικὸν μέρος τῆς Πολ. Δικονομίας, ἐνόμισα ὅτι ὀρθὸν ἦτο νὰ ὑποδειχθῇ, ὅτι διὰ τῆς μεταρρυθμίσεως δὲν λαμβάνεται ἐπαρκὴς πρόνοια διὰ τὸ μέλλον καὶ θίγονται διατάξεις, αἵτινες ἴσως εἶναι ὀρθότερον νὰ μὴ καταργηθῶσι. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου μεταρρυθμίζεται τὸ ἄρθρον 1076 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας διὰ καταργήσεως τῆς περὶ ἐκτιμήσεως διατάξεως αὐτῆς. Ἡ περὶ ἐκτιμήσεως διάταξις βεβαίως ἐν ὡρισμέναις περιπτώσεσιν ὀρθῶς δύναται νὰ ἀργήσῃ. Ἀλλὰ δὲν δυνάμεθα νὰ γινώσκωμεν, ἂν ἐν πάσῃ περιπτώσει ᾖναι ἄχρηστος. Εἶναι μᾶλλον πιθανὸν, ὅτι ἐν πολλαῖς δίκαις, ὅπου πρόκειται περὶ πραγμάτων μεγάλης ἀξίας, εἴτε κινητῶν εἴτε ἀκινήτων, ἡ περὶ ἐκτιμήσεως διάταξις δὲν παρέλκει. Ἐν Γαλλίᾳ ἐδόθη ἀφορμὴ πρὸ ἐτῶν, κατὰ τὸ 1841, νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα, καὶ τὸ ἄρθρον τὸ ὑποκατασταθὲν τότε εἰς τὸ παλαιὸν ἄρθρον τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας δὲν κατήργησε τὴν περὶ ἐκτιμήσεως διάταξιν, ἀλλ’ ἀφῆκε τὴν περὶ αὐτῆς κρίσιν εἰς τὸ δικαστήριον. Ἐπέτρεψεν εἰς τὸ δικαστήριον, καθ’ ὃν τρόπον εἶναι συντεταγμένον τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, νὰ διατάσσῃ μετ’ ἐκτίμησιν ἢ καὶ ἄνευ ἐκτιμήσεως τὴν ἀπαλλοτρίωσιν τῶν κινητῶν ἢ τῶν ἀκινήτων. Συμφώνως πρὸς τὸ ἐν Γαλλίᾳ γενόμενον καὶ κατ’ ἀντιγραφὴν περίπου τῆς διατάξεως τῆς Γαλλικῆς Δικονομίας, συνέταξα τὸ ἄρθρον 1 τῆς τροπολογίας, δι’ οὗ τροπολογῶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ὡς ἑξῆς: Ἡ πρώτη φράσις ἀνήκει εἰς τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν (ἀναγινώσκει): «Ἡ ὑπόθεσις συζητεῖται καὶ ἀποφασίζεται κατὰ τὰ ἄρθρα 641 καὶ ἑπόμενα. Ἐπὶ τῇ ἐκθέσει τοῦ διωρισμένου εἰσηγητοῦ δικαστοῦ ἐκδίδοται ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου, ἐπιτρέπουσα τὴν πώλησιν καὶ ὁρίζουσα τὴν πρώτην τιμὴν ἢ διατάσσουσα πραγματογνωμοσύνην πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἀπαλλοτριωτέων.» Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης σώζεται τὸ κείμενον, δὲν καταργεῖται, ἀλλὰ προστίθεται ἡ ἐλευθερία εἰς τὸν δικαστὴν νὰ διατάξῃ ἢ μὴ διατάξῃ τὴν ἐκτίμησιν. Ἵνα μὴ ἐπανέρχωμαι εἰς τὸ βῆμα, ἀναπτύσσω καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ 2 ἄρθρου τροπολογίαν. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου μεταρρυθμίζει μέρος τοῦ ἄρθρου 1077 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Δύναται ὅμως τὸ δικαστήριον νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν ἄνευ πλειστηριασμοῦ ἀπαλλοτρίωσιν, καθ’ ὃν τρόπον ἤθελεν ὁρίσει ὡς συμφορώτερον εἰς τὴν κληρονομίαν.» Λόγος τῆς διατάξεως εἶναι ἡ περίπτωσις, ἡ καὶ ἐνταῦθα ἐμφανισθεῖσα, τῆς ὑπάρξεως ὄχι ἐνσωμάτων κινητῶν, ἀλλὰ χρεωγράφων. Ἐν Γαλλίᾳ ὑπάρχει διάταξις, προβλέπουσα τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν διατάσσεται ἡ πώλησις τῶν χρεωγράφων διὰ τῶν ἀνεγνωρισμένων μεσιτῶν, καὶ οἱ σχολιάζοντες τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ νόμου παραπέμπουσιν εἰς τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου, ὅπερ κανονίζει τὰ τῆς πωλήσεως.

§84Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὑπάρχει εἰδικὸς νόμος ἐν Γαλλίᾳ περὶ χρεωγράφων;

§85ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὑπάρχει ἄρθρον τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, τὸ ἄρθρον 989, τὸ ὁποῖον λέγει τὰ ἑπόμενα, κατὰ μετάφρασιν; «Ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις πωλήσεως κινητῶν καὶ χρεωγράφων παγίων (Rente), ἐξαρτωμένων ἐκ τῆς κληρονομίας, ἡ πώλησις γενήσεται κατὰ τοὺς τύπους τοὺς ὁριζομένους διὰ τὴν πώλησιν τῶν τοιούτου εἴδους πραγμάτων»· οἱ δὲ σχολιασταὶ λέγουσιν ἐνταῦθα, ὅτι ὁ νόμος, προκειμένου περὶ χρεωγράφων, παραπέμπει εἰς τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου, ὅπερ ὁρίζει πῶς γίνεται ἡ πώλησις αὕτη.

§86ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἐν ἀνυπαρξίᾳ εἰδικῆς διατάξεως παραπέμπει εἰς τὸν νόμον τὸν Ἐμπορικόν.

§87ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐν ὑπάρξει εἰδικῆς διατάξεως, διότι βεβαίως πώλησις (Rente) δὲν δύναται νὰ γείνῃ διὰ πλειστηριασμοῦ· ἡ λογικὴ δεικνύει, ὅτι ἄλλος τρόπος δὲν ὑπάρχει παρὰ οὗτος· καὶ ἡ διατύπωσις τοῦ ἄρθρου τοῦτο δεικνύει ὡσαύτως, διότι λέγει «ἡ πώλησις γενήσεται...»· ἑπομένως ἄλλος τρόπος διὰ τὴν πώλησιν τῆς Rente, καὶ ἄλλος τρόπος διὰ τὴν πώλησιν καθισμάτων ἢ τραπεζῶν. Τοῦτο δὲν ἀποτελεῖ ζήτημα ἐν Γαλλίᾳ, καίτοι δὲ ἀπὸ μακρῶν ἐτῶν δὲν ἀσχολοῦμαι εἰς τὰ δικαστικὰ, ἔλαβον ὅμως ἀφορμὴν νὰ ἐξετάσω τὸ ζήτημα καὶ ἐπείσθην, ὅτι οὕτως ἔχει. Ἡμεῖς ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου καὶ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 488 τοῦ περὶ πτωχεύσεως νόμου, ἥτις καὶ αὐτὴ προβλέπει τὴν περίπτωσιν. Ταῦτα ἔχων ὑπ’ ὄψιν, καὶ μιμούμενος τὸ παράδειγμα τοῦ Γαλλικοῦ νόμου, διετύπωσα τὸ δεύτερον ἄρθρον, καὶ ἵνα μὴ ὑποπέσω εἰς τὴν κατηγορίαν, ὅτι ὑπῆρξα ἀσαφὴς, ὡς ἐνομίσθη ἀσαφὴς ὁ Γαλλικὸς νόμος, διετύπωσα τὸ ἄρθρον ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ ἀπαλλοτριώσεως δημοσίων χρεωγράφων, ἐγχωρίων ἢ ξένων, ἢ ἄλλων τίτλων (ὁμολογιῶν, μετοχῶν) ἀνεγνωρισμένων ἑταιρειῶν ἐκ τῶν ἀναγραφομένων, διατιμωμένων, καὶ πραγματευομένων ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις, ἡ πώλησις γίνεται ἐν τῷ ὑπὸ τοῦ δικαστηρίου ἐν τῇ ἀποφάσει ὁριζομένῳ χρηματιστηρίῳ διὰ τινος τῶν παρ’ αὐτῷ τεταγμένων κολλυβιστῶν ἢ μεσιτῶν.» Παρέλαβον δηλαδὴ τοὺς ὅρους τοῦ Ἐμπορικοῦ νόμου καί, ἀντὶ νὰ παραπέμψω, ἀνέγραψα ὡς τελευταῖον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1077 τὴν τροπολογίαν ταύτην. Ἐὰν ταῦτα κριθῶσι σκόπιμα, θέλουσι γείνῃ ἀποδεκτά.

§88Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Διὰ τοῦ συζητουμένου νομοσχεδίου καταργεῖται μία σπουδαιοτάτη ἐγγύησις, ἀφορῶσα εἰς τὴν ἐξασφάλισιν τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν κληρονομίας· ἡ ἐγγύησις δὲ αὕτη εἶναι ἀκριβῶς ἡ πραγματογνωμοσύνη. Δὲν ἠθέλησεν ὁ νομοθέτης τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας νὰ ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον εἴτε εἰς τὰς κληρονόμους τοὺς ἐξ ἀπογραφῆς, εἴτε εἰς τὸ δικαστήριον, ἀλλ’ ἠθέλησε, προκειμένου περὶ ἐκποιήσεως κινητῶν τῆς κληρονομίας πραγμάτων, ἵνα διὰ πραγματογνωμόνων καθορισθῇ ἡ ἀξία αὐτῶν, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ὁριζομένης ὑπὸ πραγματογνωμόνων ἀξίας νὰ ἐκποιῶνται ταῦτα. Αὐτὴν τὴν ἐγγύησιν, ἡ ὁποία εἶναι σπουδαιοτάτη, ἡ ὁποία εἶναι θεμελιώδης διὰ τὴν Πολιτικὴν ἡμῶν Δικονομίαν, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν τὴν καταργεῖ ἐντελῶς, ἀφοῦ ἁπλῶς λέγει, ὅτι καταργεῖται ἡ περὶ ἐκτιμήσεως τῶν ἀπαλλοτριωτέων πραγμάτων διὰ πραγματογνώμονος διάταξις τοῦ ἄρθρου 1076 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας.

§89Δ. ΤΣΑΤΣΟΣ. Ἡ ἐγγύησις τοῦ πραγματογνώμονος, περὶ τῆς ὁποίας λαλεῖ τὸ ἄρθρον τῆς Δικονομίας, νομίζω ὅτι εἶναι μηδαμινὴ ἀπέναντι τῆς ἐγγυήσεως τῆς τριτανακοπῆς, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωσιν οἱ δανεισταὶ τῆς κληρονομίας πάντοτε ἐναντίον τῆς ἀποφάσεως τῶν δικαστηρίων περὶ ἐκποιήσεως τῶν χρεωγράφων, τῶν ἀνηκόντων εἰς αὐτήν· διότι κατὰ τὸν Ἰταλικὸν νόμον, τοῦ ὁποίου ἀντιγραφὴ εἶναι τὸ νομοσχέδιον, ἔχουν τὸ δικαίωμα τῆς τριτανακοπῆς οἱ δανεισταὶ τῆς κληρονομίας, ἐὰν βλαφθῶσι τὰ δικαιώματά των.

§90Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Τὸ δικαίωμα τοῦτο ὑπάρχει ἀναμφισβήτητον, ἀλλὰ βλάπτει, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἑτέρα ἐγγύησις; Διὰ τίνα λόγον νὰ τὴν ἐξασθενίσωμεν; Ἡ πραγματογνωμοσύνη εἶναι ἀσφαλεστέρα τῆς τριτανακοπῆς, διότι μετὰ τὴν ἐκποίησιν εἶναι δυσχερέστατον νὰ ἐπανέλθωσι τὰ πράγματα εἰς οἵαν κατάστασιν εὑρίσκοντο πρὸ αὐτῆς, καὶ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, τὸν ὁποῖον ἐπικαλεῖσθε, φρονῶ, ὅτι ἡ ἐγγύησις αὕτη τῆς πραγματογνωμοσύνης δὲν πρέπει νὰ ἐξαφανισθῇ, ἀλλὰ πρέπει νὰ ἐμμείνωμεν εἰς ταύτην. Ἐκτὸς τούτου, τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον δὲν λαμβάνει τὴν πρόνοιαν, ἵνα ὑποχρεωτικῶς τὸ δικαστήριον ὁρίζῃ καὶ τὴν τιμὴν τῶν ἐκποιητέων κινητῶν πραγμάτων, ἐνῷ διὰ τὴν ἐκποίησιν αὐτὴν, ἡ ὁποία, προκειμένου περὶ ἄλλων κινητῶν πραγμάτων, ἀναγκαίως θέλω γείνῃ ἐν δημοπρασίᾳ, ὁ προσδιορισμὸς τῆς τιμῆς εἶναι ἀπαραίτητος, κατὰ τὰ ἄρθρα 886 καὶ ἑπόμενα τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς θέλει ἐνεργηθῆ ἡ ἐκποίησις. Δὲν ἀφίνει, βλέπετε, ὁ νομοθέτης ἐλευθερίαν, ἵνα εἰσχωρήσωσι καταχρήσεις ἐκ μέρους τῶν κληρονόμων διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι δύναται τὸ ἄρθρον αὐτὸ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας νὰ μείνῃ ἄθικτον, τοσοῦτο μᾶλλον, καθόσον, ὡς εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, πρόκειται καὶ αὐτὴν τὴν Πολιτικὴν Δικονομίαν νὰ τὴν ἐπεξεργασθῶμεν, ἵνα ἀνταποκρίνηται κάλλιον εἰς τὰς σημερινὰς ἀνάγκας τῆς κοινωνίας παρ’ ἡμῖν, καὶ ἑπομένως διατὶ νὰ σπεύσωμεν νὰ τὴν μεταβάλωμεν ἀπὸ τοῦδε, ἀφοῦ δυνάμεθα ἄλλως πως τὴν παρουσιασθεῖσαν ἀνάγκην τῆς ἐκποιήσεως τῶν χρεωγράφων τῆς κληρονομίας Συγγροῦ νὰ τὴν ἱκανοποιήσωμεν, προσθέτοντες ἓν καὶ μόνον ἐδάφιον κάτωθι τοῦ ἰδίου ἄρθρου 1076, δι’ οὗ νὰ καθορίζηται εἰδικὸς τρόπος ἐκποιήσεως χρεωγράφων, ὁμολογιῶν κλπ.; Καὶ τοιουτοτρόπως ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς δὲν θίγεται ἡ πραγματογνωμοσύνη, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ ἐγγύησιν διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν κληρονομίας ἐξ ἀπογραφῆς, ἐξ ἄλλου ἐκτελεῖται ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον, δύναται δὲ νὰ προστεθῇ εἰς τὸ ἄρθρον 1077 τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν προτείνει ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτής, εἶναι ἀπαραίτητος, διότι ἄλλως ἐγείρονται μυρία ὅσα ζητήματα, καὶ ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναφέρω, — ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ σᾶς κουράσω, — ἠδυνάμην νὰ σᾶς ἀναφέρω περιπτώσεις, καθ’ ἃς θὰ εὑρεθῇ τὸ δικαστήριον εἰς δυσχερῆ θέσιν, εἰς δὲ τοὺς δανειστὰς δὲν θὰ παρέχηται ἡ προσήκουσα ἀσφάλεια, διότι αὐτῶν τὰ συμφέροντα ἀποβλέπει ἡ Δικονομία νὰ ἐξασφαλίσῃ.

§91Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Δὲν νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ ὁρίζηται ὑπὸ τοῦ Δικαστηρίου καὶ ὁ κατώτατος ὅρος τῆς τιμῆς;

§92ΔΟΥΝΗΣ. Τοῦτο περιλαμβάνεται ἐν τῇ τροπολογίᾳ τοῦ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ.

§93Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ ἐζήτησα νὰ λάβω τὸν λόγον, ἵνα ἀποκρούσω τὰς ὑποβληθείσας τροπολογίας καὶ ὑποστηρίξω τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, διὰ τὸν λόγον, ὅτι εὑρίσκω αὐτὸ ἄρτιον, ὅτι πραγματικῶς πρόκειται νὰ πληρώσῃ κενὸν ἐν τῇ ἡμετέρᾳ νομοθεσίᾳ. Ἐν πρώτοις ἂς ἐξετάσωμεν τὰ ἄρθρα, τῶν ὁποίων ἡ τροποποίησις προβάλλεται. Τὰ ἄρθρα 1076 καὶ 1077 τίνα σκοπὸν ἔχουσιν; Ὡς γνωστόν, ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος ἀπολαύει πλείστων καὶ μεγάλων πλεονεκτημάτων ἐκ τοῦ νόμου. Δὲν ἐννοῶ βεβαίως ν’ ἀπαριθμήσω αὐτά, ἀλλ’ ἓν μόνον δύναμαι νὰ μνημονεύσω, ὅτι διατηρεῖ ἀκεραίας τὰς ἀτομικὰς αὐτοῦ ἀξιώσεις ἀπέναντι τῆς κληρονομικῆς περιουσίας, καὶ δύναται νὰ ἀσκῇ αὐτὰς ὡς πᾶς δανειστής. Τοιουτοτρόπως ὅμως μεταβάλλεται εἰς διοικητὴν ὁμάδος, εἰς διαχειριστὴν ἀλλοτρίας περιουσίας. Ἐντεῦθεν ὁ νόμος ἠθέλησεν, εἰς τὸ δικαίωμα αὐτὸ τῆς διαχειρίσεως, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἦναι ἐπικίνδυνον εἰς τοὺς δανειστὰς καὶ τοὺς κληροδόχους τῆς ὑπὸ ἀπογραφὴν κληρονομίας, νὰ θέσῃ φραγμοὺς καὶ περιορισμούς, καὶ αὐτοὺς τοὺς φραγμοὺς προέθεντο νὰ τάξωσι τὰ ἄρθρα 1076 καὶ 1077. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη (εἴτε ἵνα πληρωθῶσι χρέη, ἢ δι’ οἱονδήποτε ἄλλον λόγον,) νὰ ἐκποιηθῇ κινητὴ ἢ ἀκίνητος περιουσία, ἀνήκουσα εἰς τὴν κληρονομίαν, τότε ὀφείλει ὁ κληρονόμος ν’ ἀκολουθήσῃ τύπους, οὓς ἐπιβάλλουσι τὰ ἄρθρα ταῦτα. Τίνες εἰσὶν οἱ τύποι; Ὀφείλει διὰ τῆς ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίας νὰ προκαλέσῃ ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου, ἥτις νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐκποίησιν. Ἐπακολουθεῖ δὲ κατόπιν ἡ πολύπλοκος καὶ πολυτελὴς καὶ πολυδάπανος διαδικασία τῆς Δικονομίας περὶ ἐκτελέσεως, κατὰ τῆς ὁποίας ἡ κοινωνία ὁλόκληρος ἀνέκαθεν κατακραυγάζει. Ἀλλ’ αἱ διατάξεις αὗται, αἱ ὁποῖαι στηρίζονται ἐπὶ ἀρχῶν τῶν παρελθόντων αἰώνων, εὑρέθησαν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ ἀντιμέτωποι μιᾶς κοινωνικῆς ἀνάγκης. Δύνανται εἰς τὴν κληρονομικὴν περιουσίαν νὰ ὑπάρχωσιν ἀνώνυμοι τίτλοι, καὶ τότε γεννᾶται τὸ ζήτημα, πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ προβῇ ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος εἰς πλειστηριασμὸν τῶν ἀνωνύμων τίτλων; Νὰ μετακομίζῃ αὐτοὺς εἰς τὸ δημοπρατήριον καὶ νὰ ἐκποιῇ χρεώγραφα καὶ τίτλους ἀνωνύμους, ὡς πωλοῦνται ἔπιπλα καὶ σκεύη κοινοῦ ὀφειλέτου; Καὶ ἐν τούτοις, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν παραβιάσῃ τὸν ἐλάχιστον τύπον ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος τῶν ἄρθρων τούτων, ὑπόκειται εἰς τρομερὰν ζημίαν. Ἀπόλλυσι τὸ εὐεργέτημα, μεταβάλλεται δηλαδὴ εἰς ἁπλοῦν κληρονόμον καὶ καθίσταται χρεώστης ἀπέναντι ὅλων τῶν κληροδόχων καὶ τῶν δανειστῶν τῆς κληρονομίας· ἡ ἰδία του περιουσία λοιπὸν πρέπει νὰ θυσιασθῇ, διότι παρεβιάσθη ὁ ἐλάχιστος τύπος τῶν δύο ἄρθρων. Ἐν Γαλλίᾳ (διὰ τοῦτο ἠρώτησα τὸν ἀξιότιμον ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴν) ἐγεννήθη βεβαίως ἐνωρὶς τὸ ζήτημα, ἀλλ’ ἐκεῖ ἡ νομολογία κατώρθωσε νὰ παρακάμψῃ τὸν σκόπελον, τουλάχιστον ἐπὶ τῶν κινητῶν πραγμάτων, καὶ νὰ εἴπῃ ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος παραβιάσῃ τὸν νόμον, δὲν ἐκπίπτει τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπογραφῆς, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ πρᾶξις αὐτοῦ ἀπέβη πρὸς ὄφελος τῶν δανειστῶν καὶ τῶν κληροδόχων· διότι δὲν ὑπάρχει ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔννομον συμφέρον, ἵνα τοιαύτη πρᾶξις προσβληθῇ. Ἀλλὰ παρ’ ἡμῖν τί συμβαίνει; Ἡ νομολογία ἡμῶν ὑπῆρξεν ἀμείλικτος, καὶ ὅσοι ἤσκησαν τὸ δικηγορικὸν ἐπάγγελμα ἐν Ἀθήναις, θὰ ἔλαβον ἀφορμὴν πλεῖστα ἄδικα ἐξ αὐτῶν τῶν τύπων τῶν ἄρθρων νὰ ἴδωσιν. Ἡ νομολογία ἡμῶν, ἐν ᾗ περιπτώσει ὁ ἐλάχιστος τύπος παραβιασθῇ, μία μετοχὴ ἀνώνυμος ἐὰν πωληθῇ ἄνευ πλειστηριασμοῦ, ὁ κληρονόμος ἀπόλλυσι τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς καὶ μένει ἁπλοῦς κληρονόμος. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι 400,000 δραχμῶν ἀνώνυμοι τίτλοι ἐπωλήθησαν ἐνώπιον συμβολαιογράφου εἰς τὸ δημοπρατήριον. Διότι δὲ ἄλλος ἐπώλησε δύο μετοχὰς τῆς Τραπέζης Ἠπειροθεσσαλίας, κατέστη αὐτὸς ὀφειλέτης μεγάλου ποσοῦ πρὸς τοὺς δανειστὰς τῆς κληρονομικῆς περιουσίας. Ὀρθότατα λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον ἀνέγραψε γενικὴν διάταξιν, μὴ περιορισθὲν μόνον εἰς τοὺς ἀνωνύμους τίτλους, ἀλλ’ εἰς πᾶν κινητόν, διότι δυνατὸν αὔριον νὰ παρουσιασθῇ κληρονομικὴ περιουσία, ἥτις νὰ μὴ περιέχῃ μόνον, ὡς ἡ περιουσία τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ, χρεώγραφα καὶ ἀνωνύμους τίτλους, ἀλλ’ ἀντικείμενα τιμαλφῆ μεγίστης ἀξίας, τὰ ὁποῖα νὰ μὴ δύνανται νὰ μετακομίζωνται εἰς τοὺς τόπους τῶν συνήθων πλειστηριασμῶν, ἵνα ἐκποιῶνται ἐκεῖ ὡς κοινὰ πράγματα. Εὐλόγως λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης διατυποῖ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ γενικὴν διάταξιν, ὅτι, ὅταν τὸ δικαστήριον, σταθμίζον τὰς περιστάσεις, εὑρίσκῃ συμφέρον, ἵνα ἡ ἐκποίησις γένηται ἄνευ τῶν τύπων τῶν ἄρθρων 1076 καὶ 1077, ἐπιτρέπει τοῦτο. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν πραγματογνωμοσύνην, ἣν ὑποδεικνύει ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, δὲν ἐπιδοκιμάζω αὐτὴν, διότι, ἐνῷ ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ περιορίσωμεν τὴν αὐστηρότητα τῶν τύπων τῶν ἄρθρων 1076 καὶ 1077, ὑπερακοντίζομεν δι’ αὐτῆς τὰ ὅρια τῆς αὐστηρότητος· διότι, ἐνῷ ἡ διάταξις ἐπιτρέπει εἰς τὸν εἰσηγητὴν νὰ διορίσῃ ἕνα πραγματογνώμονα πρὸς ἐκτίμησιν, τί λέγει ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής; Τὸ δικαστήριον διατάσσει ἢ πλειστηριασμὸν ἢ πραγματογνωμοσύνην. Ὅταν τοιαύτην γενικὴν ἀρχὴν θέσωμεν, τότε θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τοὺς κοινοὺς περὶ πραγματογνωμοσύνης κανόνας, καὶ ἀντὶ ἑνὸς θὰ ἔχωμεν τρεῖς πραγματογνώμονας· καὶ τότε, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἀποθάνῃ εἷς ἰχθυοπώλης ἢ κρεοπώλης καὶ ὁ κληρονόμος αὐτοῦ θέλῃ ν’ ἀποδεχθῇ τὴν κληρονομίαν μὲ τὸ εὐεργέτημα τῆς ἀπογραφῆς, θὰ ἦναι ὑπόχρεος νὰ ἐφαρμόσῃ τὴν διαδικασίαν αὐτὴν, ἵνα πωλήσῃ τοὺς ἰχθῦς καὶ τὰ σφάγια, ὅτε βεβαίως δὲν θὰ ὑπάρχωσι. Νομίζω λοιπὸν ὅτι, ὅσον ἀφορᾷ τὰ κινητὰ, ἀναμφισβήτητον τυγχάνει, ὅτι ἡ διάταξις εἶναι ἀρτία. Ἀλλὰ διὰ τὰ ἀκίνητα; Περὶ τούτων ἠδύναντο νὰ ἐγερθῶσιν ἀμφιβολίαι, καὶ ἤκουσα τινων μάλιστα διαμαρτυρομένων κατὰ τῆς διατυπώσεως τοῦ νομοσχεδίου, διότι περιλαμβάνονται καὶ τὰ ἀκίνητα ἐντὸς τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ οἱ ἐπισειόμενοι κίνδυνοι εἰσὶ μάταιοι, ἕωλα δὲ τὰ κατ’ αὐτοῦ ἐπιχειρήματα. Ἐν πρώτοις περὶ τῶν ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἀκινήτων δὲν δυνάμεθα νὰ κάμωμεν λόγον, διότι ἐκεῖνα κανονίζονται ὑπὸ τῶν νόμων τῆς χώρας, ἔνθα κεῖνται, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ ἀκίνητα, τὰ εὑρισκόμενα ἐν Ἑλλάδι, ἓν ἐκ τῶν δύο· ἢ τὸ πρὸς ἢ πώλησιν ἀκίνητον ἔχει ἀξίαν τινὰ, ἢ ἔχει ἀξίαν ἐλαχίστην. Ἐὰν ᾖναι ἐλαχίστης ἀξίας, π. χ. χιλίων δραχμῶν, διατὶ νὰ ὑποχρεώσωμεν τὸν ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμον νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν διαδικασίαν τοῦ πλειστηριασμοῦ, νὰ δαπανήσῃ δηλαδὴ 500 δραχμὰς, ὅπως εἰσπράξῃ χιλίας; Τοιουτοτρόπως στρέφομεν τὰ ὅπλα τοῦ νόμου ἐναντίον τῶν κληροδόχων καὶ τῶν δανειστῶν, ἐνῷ, ἐὰν ἀφήσωμεν ἐλευθερίαν τινὰ εἰς τὸ δικαστήριον, νὰ ἐκτιμᾷ τὴν περίστασιν καὶ νὰ ἐπιτρέπῃ ἄνευ πλειστηριασμοῦ, καὶ διὰ μεσιτῶν ἔστω, τὴν πώλησιν τοῦ ἀκινήτου κτήματος, πρὸς τὸ συμφέρον βεβαίως τῆς κληρονομίας θὰ ἐνεργήσωμεν. Ἀλλ’ ἐὰν τὸ ἀκίνητον ἔχῃ μεγάλην ἀξίαν, θὰ ὑποθέσωμεν τόσον μωρὸν τὸν δικαστήν, θὰ δυσπιστήσωμεν τόσον πολὺ εἰς τὸ δικαστήριον τῶν Πρωτοδικῶν, ὥστε νὰ ὑποθέσωμεν, ὅτι δύναται νὰ συνεννοῆται μετὰ τοῦ κληρονόμου, ἵνα ἐπιτρέψῃ τὴν ἄνευ πλειστηριασμοῦ ἐκποίησιν αὐτοῦ;

§94Ν. ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ νόμος περὶ ἐπιτροπείας δὲν δυσπιστεῖ κἄν, καὶ ἐπιτρέπει προκειμένου περὶ ἀνηλίκων.

§95ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἀλλ’ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν δὲν ὑπῆρχον τὰ ἄρθρα 61 καὶ 67 τοῦ περὶ ἐπιτροπείας νόμου, τὰ ὁποῖα εὐστόχως τῷ ὄντι ἐπικαλεῖται καὶ ἡ αἰτιολογικὴ ἔκθεσις τοῦ νομοσχεδίου καὶ μὲ ὑπομιμνήσκει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Χαλκίδος Βουλευτὴς, ἐρωτῶ, ποῖον δικαίωμα δανειστοῦ ἢ κληροδόχου δύναται νὰ κινδυνεύσῃ; Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν ἡ διαδικασία τῶν ἄρθρων 1076 καὶ 1077 τῆς Πολ. Δικονομίας καὶ μετὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ δικαστηρίου ἀποκλείῃ τοὺς δανειστὰς, ἵνα προβῶσιν αὐτοὶ εἰς κατάσχεσιν καὶ ἐκποίησιν τοῦ κτήματος, καὶ ἐλύθη τὸ ζήτημα, ὅτι οὐδόλως κωλύονται οἱ δανεισταὶ ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι τίτλον ἐκτελεστὸν, νὰ προβῶσιν εἰς τὴν κατάσχεσιν καὶ τὸν πλειστηριασμόν. Λοιπὸν ὑπὸ οἱανδήποτε ἔποψιν καὶ ἂν ἐξετασθῇ τὸ νομοσχέδιον, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως ὑποστηριχθῇ τροποποίησίς τις αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὁ νόμος αὐτὸς, Κύριοι, κινεῖ καὶ τὴν ἀγανάκτησιν, καὶ διὰ τοῦτο μὲ βλέπετε ἀναλαμβάνοντα μετὰ θέρμης τὴν ὑποστήριξιν τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ τροποποιούμενος νόμος εἶναι, ὑπό τινας ἐπόψεις, καὶ μωρός. Ἕν ἐπιχείρημα δύναται ν’ ἀποδείξῃ τοῦτο. Ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος ὑπεξαιρέσῃ κινητὰ πράγματα, οἷον ἀνωνύμους τίτλους τῆς περιουσίας, δύναται νὰ καταδιωχθῇ ἐπὶ ὑπεξαιρέσει, ἀλλὰ δὲν ἐκπίπτει τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπογραφῆς, ἐνῷ ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος, ὅστις ἤθελε προβῆ εἰς ἐκποίησιν ἀνωνύμων τίτλων τῆς ἀπογραφείσης κληρονομίας, ἔστω καὶ πρὸς ὄφελος τῶν δανειστῶν, αὐτὸς ἐκπίπτει τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπογραφῆς. Κατὰ τὸν Γερμανικὸν κώδικα, σήμερον ἐκπίπτει τοῦ εὐεργετήματος τῆς ἀπογραφῆς ὁ κληρονόμος εἰς τὴν πρώτην περίπτωσιν, καὶ μόνον εἰς αὐτὴν, οὐχὶ εἰς τὴν δευτέραν. Ἡμεῖς οἱ νομικοὶ εἴμεθα παράδοξοι ἄνθρωποι, καὶ ὁσάκις πρόκειται νὰ ἀπαλλαχθῶμεν πεπαλαιωμένων καὶ ἐπιζημίων θεσμῶν, δυσανασχετοῦμεν, τοῦτο ὅμως εἶναι φυσικὸν, διότι, ὅταν συνηθίσωμεν νὰ ἐφαρμόζωμεν τοιούτους θεσμοὺς, αἰσθανόμεθα στοργὴν πρὸς αὐτοὺς καὶ δυσκόλως ἀνεχόμεθα τὴν γενναίαν κατάργησιν. — Ἐπὶ τέλους παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἔκθεσις εἶναι μετὰ πολλῆς ἐπιμελείας συντεταγμένη. Ὁ συντάξας αὐτὴν ἀποδεικνύεται κάτοχος τῶν νόμων καὶ τῶν πραγμάτων, καὶ ὀρθῶς ἀναφέρεται ἐν αὐτῇ τὸ ἄρθρον 1265 τοῦ Ἰταλικοῦ Ἀστικοῦ κώδικος, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τὸ αὐτὸ πνεῦμα διατυποῦται. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ὅμως κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπικαλεῖται καὶ τῆς Ὀλλανδίας τὴν νομοθεσίαν, διότι ἐκεῖ συνδιασκέπτεται ἤδη τὸ Συνέδριον περὶ ἀφοπλισμοῦ, καὶ ἐσκέφθη ἴσως καὶ αὐτὸς νὰ ἀφοπλίσῃ τοὺς ἀντιπάλους του διὰ τῶν νόμων τῆς Χάγης. Ὁμολογῶ, ὅτι ἐγὼ τουλάχιστον ἡττήθην καὶ, παραδίδων τὰ ὅπλα, δηλῶ ὅτι θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου.

§96ΣΤΕΦ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ἐγώ, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι τρέφω μικράν τινα δυσπιστίαν πρὸς τὴν δικαιοσύνην, καὶ τὴν Ἑλληνικὴν καὶ ὅλων τῶν ἐθνῶν, καὶ ἐν τῷ παρόντι καὶ ἐν τῷ παρελθόντι, καὶ ἐνθυμοῦμαι ἐξ ἄλλων ἀναγνώσεων, ὅτι, καὶ ὅταν μέχρι τοῦ Δημοσθένους ἀνατρέξω, εὑρίσκω ὅτι καὶ αὐτοῦ ἡ περιουσία, καὶ τοῦ μεγίστου ῥήτορος καὶ τοῦ ἀρίστου δικανικοῦ, τρέχει κίνδυνον ἐξατμίσεως, ὅταν εὑρίσκηται ἐμπεπιστευμένη εἰς τὴν πρόνοιαν τῶν δικαστηρίων· διότι δυστυχῶς ἡ ἐπιμέλεια τῶν ὑποθέσεων, τῶν στερουμένων τοῦ νομίμου αὐτῶν κηδεμόνος, πανταχοῦ καὶ πάντοτε εἶναι χαλαρά, ἐν δὲ τῇ Ἑλλάδι δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ ἐπίθετον, ὅπερ καταλλήλως δύναται νὰ προσαρμοσθῇ εἰς χαρακτηρισμὸν τῆς ἐπιμελείας ὀρφανικῶν ἢ ἄλλων παραπλησίων ὑποθέσεων ἐκ μέρους τῆς Εἰσαγγελίας καὶ τῶν δικαστῶν. Πᾶσα πτώχευσις, πᾶσα κληρονομία ἐκκειμένη, πᾶσα ὀρφανικὴ ὑπόθεσις εἶναι ἔδαφος λῃστείας...

§97ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ πλουτισμοῦ.

§98ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. .. καὶ πλουτισμοῦ ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι ἔπρεπε νὰ ἦναι ἔξω τοιούτων ὑποθέσεων. Ὅταν πρόκειται νὰ μεταρρυθμίσωμεν διατάξεις τῆς Πολ. Δικονομίας, ἔστωσαν καὶ πεπαλαιωμέναι, δὲν εἶναι ἡ στοργὴ πρὸς αὐτάς, ἥτις κωλύει ἡμᾶς, ἀλλ’ ἡ πρόνοια περὶ τοῦ μέλλοντος. Ὁ κ. συνάδελφος ἐνόμισεν, ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς εἰς προστασίαν τῶν συμφερόντων τῶν ἐνδιαφερομένων, οἱοιδήποτε καὶ ἂν ὦσιν, ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ νομοσχεδίου. Θὰ ἀναγνώσω καὶ πάλιν τὸ ἄρθρον, ἵνα ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἵνα ἴδητε, ἂν ὑπάρχῃ ἡ ἐλαχίστη πρόνοια ὑπὲρ τῆς περιουσίας, ἣν διαχειρίζεται ὁ ἐπίτροπος, — διότι τὰ δικαστήρια εἶναι ἐπίτροπος καὶ ὄχι κύριος τῆς περιουσίας (ἀναγινώσκει): «Δύναται ὅμως τὸ δικαστήριον νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν ἄνευ πλειστηριασμοῦ ἀπαλλοτρίωσιν, καθ’ ὃν τρόπον ἤθελον ὁρίσει ὡς συμφερώτερον εἰς τὴν κληρονομίαν.» Λάβετε τὴν κληρονομίαν τοῦ ἀειμνήστου Συγγροῦ, ἑκατομμύρια εὑρισκόμενα ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, εἴτε ἐν τῇ ἡμεδαπῇ, καὶ ἐπιτρέψατε εἰς τὸ δικαστήριον ν’ ἀποφασίσῃ τὸν τρόπον, καθ’ ὃν κρίνει συμφερώτερον νὰ ἐκποιηθῇ ἡ περιουσία αὕτη. Ἐγὼ δὲν ἐμπιστεύομαι εἰς τὸ δικαστήριον...

§99Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Νὰ ἐκποιηθῇ διὰ πλειστηριασμοῦ.

§100ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Ὅταν ὁμιλῆτε περὶ πλειστηριασμοῦ, προκειμένου περὶ χρεωγράφων τοιούτων, λέγετε πράγματα, ἅτινα δὲν ἀποδεικνύουσιν, ὅτι ὁ νομοθέτης, ὅστις ἔθηκε τὰς βάσεις τῆς Πολ. Δικονομίας, εἶναι μωρός· καὶ βεβαίως ὁ Μάουρερ δὲν ἐπετρέπετο νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς μωρὸς ὑφ’ ὑμῶν.

§101Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Εἶναι νεκρὸς ὁ νομοθέτης.

§102ΣΤ. ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Εἶναι νεκρός, ὅταν νομοθέτης ᾖναι ἡ Βουλή· ὅμως ὅταν ᾖναι Μάουρερ, ὅταν ᾖναι Σόλων ἢ Λυκοῦργος, δὲν εἶναι νεκρός. Ἡ διάταξις τοῦ νομοσχεδίου, Κύριοι, εἶναι πλημμελής· νομίζω δέ, ὅτι θέλομεν ἁμαρτήσει, ἐὰν δὲν περιλάβωμεν ἐνταῦθα τὴν διάταξιν, ἥτις περιελήφθη ἐν τῇ Γαλλικῇ Δικονομίᾳ, περιλαμβάνεται δὲ καὶ ἐν τῷ Ἐμπορικῷ νόμῳ. Ὡς πρὸς τὸ 1ον ἄρθρον, τίποτε δὲν θίγει· λέγει πρὸς τὸν δικαστήν, ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις πραγματογνωμοσύνης, — λέγων δὲ πραγματογνωμοσύνην, ἐννοῶ πραγματογνώμονα, ὥστε περὶ τούτου πρέπει νὰ μείνῃ ἥσυχος ὁ κ. συνάδελφος, — ἐὰν ὑπάρχῃ περίπτωσις πραγματογνωμοσύνης, διατάσσει αὐτήν, ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, ὁρίζει τὸ δικαστήριον τὴν πρώτην τιμήν. Δὲν βλέπω τί θέλομεν ζημιωθῆ, ἂν διαταχθῇ ἡ διάκρισις αὕτη.

§103Ν. ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει ὁπωσοῦν ψυχραίμως νὰ συζητήσωμεν. Σᾶς εἶπον προχθὲς, τί ἔδωκεν ἀφορμὴν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, ἡ μεγάλη περιουσία τοῦ ἀοιδίμου Α. Συγγροῦ. Ἐὰν ἐπὶ τῆς περιουσίας αὐτῆς ἐφηρμόζοντο τὰ ἄρθρα 1076 καὶ 1077 τῆς Πολ. Δικονομίας, ἡ περιουσία αὕτη ἤθελε σπουδαίως μειωθῆ, διότι, ἐὰν ἤρχοντο τὰ χρεώγραφα τῆς περιουσίας αὐτῆς νὰ ἐκποιηθῶσιν εἰς τὸ χρηματιστήριον τῶν Ἀθηνῶν, δὲν ἤθελον τύχει τῆς ἀξίας αὐτῶν, οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ἐνταῦθα διὰ πραγματογνωμόνων νὰ ἐκτιμηθῶσι τὰ χρεώγραφα τῆς περιουσίας τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ. Λοιπὸν δοθείσης ἐκ τῆς περιουσίας ταύτης ἀφορμῆς, ἐξητάσθη τὸ ζήτημα, ἐὰν γενικώτερον δὲν δυνάμεθα νὰ μεταβάλλωμεν τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, καὶ σᾶς βεβαιῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη μετὰ ὥριμον, ὡριμωτάτην σκέψιν καὶ τῇ συνδρομῇ ἀνδρῶν, ἐχόντων γνῶσιν τῶν πραγμάτων. Τί λέγει ἡ Πολ. Δικονομία; ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν πρόκειται νὰ ἐκποιηθῶσι πράγματα ἀνήκοντα εἰς κληρονομίαν ἐξ ἀπογραφῆς, ὁρίζεται πραγματογνωμοσύνη, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς πραγματογνωμοσύνης αὐτῆς διατάσσεται ὁ πλειστηριασμὸς τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἐν δημοσίῳ τόπῳ. Λοιπὸν ἠθελήσαμεν νὰ ἀφήσωμεν ἐντελῶς εἰς τὴν κρίσιν τοῦ δικαστοῦ τὰ περὶ τούτου. Ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐπικαλεῖται τὰ ἄρθρα τοῦ Γαλλικοῦ κώδικος, ἅτινα παραπέμπουσιν εἰς τὰ ἄρθρα τῆς Πολ. Δικονομίας· ἀλλ’ ἐπὶ τῶν ἄρθρων ἐκείνων ἐγένοντο πολλαὶ κατακρίσεις, συνεπείᾳ τῶν ὁποίων καὶ ὁ Ἰταλικὸς καὶ ὁ Ὁλλανδικὸς κῶδιξ κατήργησαν τὰ ἄρθρα αὐτὰ, ὡς κωλύοντα τὴν ἐκποίησιν τῶν χρεωγράφων καὶ ἄλλων κινητῶν, καὶ ἀνέγραψαν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἔχομεν ἡμεῖς σήμερον εἰς τὸ νομοσχέδιον αὐτό. Διατί νὰ μὴ μιμηθῶμεν ἡμεῖς τοὺς νεωτέρους αὐτοὺς νόμους, ἀλλὰ νὰ ἀνατρέξωμεν εἰς τὰς παλαιὰς ἐκείνας διατάξεις, αἱ ὁποῖαι κατεκρίθησαν; Ἀλλὰ μήπως δὲν ἔχωμεν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν σχετικὰς διατάξεις; Ὁ νόμος περὶ ἐπιτροπείας ἐν ἄρθρῳ 61 λέγει: «Ἐὰν μεταξὺ τῶν κινητῶν ὑπάρχωσι μετοχαὶ ἑταιρειῶν ἢ δημόσια χρεώγραφα ἢ ἄλλα τοιαύτης φύσεως ὁμόλογα, ἡ ἐκποίησις αὐτῶν γίνεται μόνον δυνάμει δικαστικῆς ἀποφάσεως, ἐπιτρεπούσης αὐτὴν μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ συγγενικοῦ Συμβουλίου. Τὸ δικαστήριον διὰ τῆς αὐτῆς ἀποφάσεως ὁρίζει καὶ τὸν τρόπον τῆς ἐκποιήσεως.» Δὲν ἐμπιστεύομαι, λέγει ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, τοὺς δικαστάς. Πῶς τοὺς ἐμπιστεύεσθε ἐπὶ τῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τῶν ἀνηλίκων;

§104Π. ΠΕΤΡΙΔΗΣ. Ἐκεῖ ὑπάρχει ἡ ἐγγύησις τοῦ συγγενικοῦ Συμβουλίου.

§105ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τὸ συγγενικὸν Συμβούλιον θὰ γνωμοδοτήσῃ, ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη τῆς ἐκποιήσεως· τὸν τρόπον τῆς ἐκποιήσεως τὸν ὁρίζει τὸ δικαστήριον. Ἡ σχέσις δὲ τοῦ ἐπιτρόπου σχετικῶς πρὸς τὸν ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμον εἶναι ἡ αὐτὴ, ἴσως δὲ καὶ ὑπερτέρα, διότι ὁ ἐπίτροπος διαχειρίζεται ξένην περιουσίαν, ἐνῷ ὁ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμος ἔχει συμφέρον νὰ ὑπερτιμηθῶσι τὰ πράγματα, τὰ ἀνήκοντα εἰς τὴν κληρονομίαν, διότι, ἐὰν ἱκανοποιηθῶσιν οἱ δανεισταί, θὰ λάβῃ καὶ αὐτός. Ἐὰν τὸ δικαστήριον, ὅπως ὀρθῶς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κραναίας συνάδελφος, εὑρίσκῃ, ὅτι ἡ πώλησις πρέπει νὰ γείνῃ, ὅπως ὁ κ. Δραγούμης προτείνει, δύναται νὰ τὸ διατάξῃ. Ἐκτιμῶν ὅμως τὴν περίστασιν, τὸ πρόσωπον τὸ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμον, τὰ ἐκποιητέα ἀντικείμενα, θέλει διατάξει ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εὑρίσκει εὔλογον νὰ διατάξῃ. Καὶ μήπως κατὰ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Δικαστηρίου δὲν ὑπάρχῃ ἔνδικον μέσον δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι νομίζουσιν, ὅτι ἐβλάβησαν τὰ δικαιώματά των; Ἂς ἀφήσωμεν, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει. Σᾶς βεβαιῶ ὅτι συνετάχθη μετὰ πολλὴν μελέτην καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νεωτέρων νόμων, τὰς διατάξεις τῶν ὁποίων ἀναφέρω ἐν τῇ ἐκθέσει μου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲ τούτου θέλει διευκολυνθῆ ἡ ἐκκαθάρισις καὶ αὐτῆς τῆς περιουσίας τοῦ ἀοιδίμου Συγγροῦ καὶ τῶν ἄλλων περιουσιῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ εὑρεθῶσιν εἰς παρομοίαν θέσιν.

§106Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁμολογουμένως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης εὑρέθη ἀπέναντι δυσχερείας ἐν τοῖς δυσὶν ἄρθροις, τῶν ὁποίων ἐζήτησε τὴν τροπολογίαν, τῆς δυσχερείας ὅτι ἀπαιτεῖται ὑπὸ τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας ἡ διὰ δημοπρασίας πώλησις τῶν κινητῶν ἢ ἀκινήτων τῆς κληρονομίας. Ἐζητήθη ἡ ἄρσις αὐτῆς, ἀλλὰ νομίζω, ὅτι ὁ τρόπος, καθ’ ὃν ἔλυσε τὴν δυσχέρειαν, εἶναι ἀτυχὴς ὅλως. Ὅλας τὰς ἀσφαλείας, ὅλας τὰς ἐγγυήσεις τὰς ἐματαίωσε διὰ τῆς εὐκολίας, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπως αὐτὸ ἀντικαθιστᾷ διὰ τῆς γνώμης του τὰς ἀσφαλείας ἐκείνας. Νομίζω μέγα σφάλμα τὴν ἀπόλυτον ταύτην ἐλευθερίαν τοῦ δικαστηρίου. Ὅπως καὶ οἱ ἀξιότιμοι προλαλήσαντες εἶπον, ἡ πεῖρα, ἰδίως ἐν Ἑλλάδι, ἀπέδειξεν, ὅτι οὐδεμίαν ἐγγύησιν εἰς τοιαύτην περίστασιν παρέχει ἡ ἀπόφασις τοῦ δικαστηρίου. Ἡ ἐμπιστοσύνη εἶναι ὑπέρμετρος. Σοφὸς δὲ νόμος εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος, ὅταν δύναται, προσπαθεῖ νὰ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὴν ἀπόλυτον ἐξουσίαν τοῦ δικαστοῦ καὶ νὰ κανονίσῃ αὐτὸς τὰς περιπτώσεις, τὰς ὁποίας θεωρεῖ ὑπόπτους καὶ ἐπικινδύνους διὰ τὰ συμφέροντα τῶν δικαζομένων. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου τοιοῦτος κανονισμὸς τῶν περιπτώσεων ὑπὸ τοῦ νόμου δὲν εἶναι ἀδύνατος, περιττὸν δὲ ν’ ἀφεθῶσιν αὗται εἰς τὴν ἑκάστοτε ἐκτίμησιν τοῦ δικαστοῦ. Τοῦτο γίνεται καὶ ἀλλαχοῦ, εἶναι δ’ ἀσφαλέστερον. Σήμερον πανταχοῦ, ὅταν πρόκειται περὶ τίτλων, περὶ ἐκποιήσεως δηλονότι τῶν κινητῶν λεγομένων ἀξιῶν, γίνεται προσφυγὴ εἰς τὰ χρηματιστήρια. Ἐν αὐτοῖς ἡ ἐκποίησις παρέχει πᾶσαν ἀσφάλειαν, διότι ἡ πώλησις εἶναι δημοσία, γινομένη δὲ παρὰ μεσιτῶν κεκτημένων καὶ προσόντα καὶ περιουσίαν καὶ ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τὸν ἔλεγχον τῶν ἀρχῶν τοῦ χρηματιστηρίου, παρέχει πᾶσαν ἀσφάλειαν καὶ ἐγγύησιν. Ὡς πρὸς τὰ κινητὰ λοιπόν, τὰ συνιστάμενα εἰς ἀξίας, περιττὴ ὅλως θὰ ἦτο ἡ διακριτικὴ ἐξουσία τοῦ δικαστοῦ. Λοιπὸν δὲν ἐννοῶ, διατὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἐπικαλούμενος ἓν ἄρθρον τοῦ περὶ ἐπιτροπείας νόμου, τὸ ὁποῖον ἐγένετο εἰς ἄλλην ὅλως ἐποχήν, παρ’ ἀνδρῶν, οἱ ὁποῖοι ἠγνόουν τότε τὰ τῆς πωλήσεως τῶν τίτλων, τῶν μετοχῶν, τῶν χρεωγράφων, νομίζει ὅτι δικαιολογεῖ τὸν νόμον, ὃν εἰσήγαγε.

§107ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἂν ἡ περιουσία διανεμηθῇ καὶ ὑπάρχουν ὀνομαστικοὶ τίτλοι, θὰ διατάξητε πλειστηριασμόν;

§108ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἡ πώλησις τῶν ὀνομαστικῶν τίτλων ὅλων τῶν ἑταιρειῶν εἶναι ὡρισμένον πῶς γίνεται· γίνεται δι’ ἐμφανίσεως τοῦ πωλητοῦ καὶ τοῦ ἀγοραστοῦ ἐνώπιον τῆς διευθύνσεως ἢ τοῦ ταμίου τῆς ἑταιρείας, καὶ ἐνώπιον αὐτοῦ σημειοῦται ἐν τῷ βιβλίῳ ἡ μεταβίβασις τῶν τίτλων. Ἐπανερχόμενος λέγω, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὴ ἡ κατάργησις τοῦ ἐδαφίου θʹ τοῦ ἄρθρου 1076. Τὸ ἄρθρον εἶναι λογικώτατον, τὸ ἄρθρον τὸ ὁποῖον δὲν δύναταί τις νὰ τὸ ἀποφύγῃ ἂν θέλῃ νὰ ἔχῃ ἀσφάλειαν, οὔτε πρέπει ἐπιτρέψωμεν εἰς δικαστήριον νὰ τὸ ματαιοῖ. Ὑποθέσωμεν, ὅτι ἀπευθύνει μίαν αἴτησιν εἷς συγκληρονόμος καὶ λέγει ὅτι, διὰ νὰ πληρωθῶσι χρέη, θεωρεῖ ἀναγκαῖον νὰ ἐπιτραπῇ ἡ πώλησις τίτλων ἢ ἀκινήτων ὡρισμένων. Ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης νομίζει, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαστήριον τὸ δικαίωμα νὰ διορίσῃ πραγματογνώμονας εἰδήμονας, ὅπως ἐκτιμήσουν τὰ πωλητέα πράγματα τῆς κληρονομίας· θέλει νὰ τὰ ἐκτιμᾷ ὁ δικαστὴς, καὶ νὰ τὰ ἐκτιμᾷ ἐπὶ τῇ παραστάσει τοῦ κληρονόμου, ἢ ἐπὶ ταῖς πληροφορίαις, τὰς ὁποίας δύναται νὰ λάβῃ παρὰ τοῦ γραμματέως τοῦ δικαστηρίου, καὶ ν’ ἀποφαίνηται. Εἶναι τοῦτο ἀσφάλεια καὶ ἐγγύησις; Πῶς δύναται εἷς δικαστὴς νὰ προβῇ εἰς τοιαύτην ἄδειαν, χωρὶς δι’ ἑνὸς εἰδήμονος, δι’ ἑνὸς πραγματογνώμονος νὰ βεβαιώσῃ πρότερον ποία ἡ ἀξία τῶν πραγμάτων, πόσος ἀριθμὸς χρεωγράφων εἶναι ἀνάγκη νὰ πωληθῇ πρὸς πληρωμὴν τῶν χρεῶν, ἂν περισσότερα ἢ ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὥρισεν ὁ αἰτῶν; Λοιπὸν εἶναι ἐκ τῆς φύσεως τῶν πραγμάτων ἐπιβεβλημένον, ὅπως πραγματογνώμονες ὁρίσουν ποία ἡ ἀξία καὶ πόσον ποσὸν περιουσίας πρέπει νὰ πωληθῇ. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι εἶναι δυσκολώτατον νὰ ἐκτιμηθοῦν οἱ τίτλοι τοῦ μακαρίτου Συγγροῦ. Πλανᾶται· τοῦτο εἶναι εὐκολώτατον ἐν Ἀθήναις καὶ διὰ ξένα χρεώγραφα· ὁ δικαστὴς δὲν ἔχει ἢ νὰ ζητήσῃ ἓν τῶν εὐρωπαϊκῶν φύλλων, εἰς τὰ ὁποῖα τακτικῶς ἀναγράφονται αἱ ἐπίσημοι τιμαὶ τῶν τίτλων. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἤθελε τὸ δικαστήριον νωποτέρας νὰ ἔχῃ πληροφορίας περὶ ὡρισμένων τίτλων, ἠδύνατο ν’ ἀποταθῇ πρὸς τὴν Ἐθνικὴν ἢ ἄλλην Τράπεζαν καὶ νὰ ζητήσῃ νὰ τηλεγραφήσουν εἰς Λονδῖνον καὶ νὰ λάβουν ἐντὸς ὀλίγων ὡρῶν τὴν ἐπίσημον τιμὴν ὅλων τῶν ξένων χρεωγράφων τοῦ μακαρίτου Συγγροῦ. Λοιπὸν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ ἐντὸς τῆς ἡμέρας τὴν ἀξίαν τὴν σημερινὴν τῶν χρεωγράφων αὐτῶν. Διὰ τοῦτο εὐκολώτατον εἶναι νὰ βεβαιωθῇ ὁ δικαστὴς, ἂν καὶ πόσαι ἀξίαι πρέπει νὰ ἐκποιηθοῦν· ἀλλὰ δυστυχῶς τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐπιτρέπει νὰ γείνῃ ὅ,τι εἶναι συμφέρον νὰ γείνῃ, δηλ. νὰ πωληθοῦν οἱ τίτλοι ἐν τοῖς χρηματιστηρίοις. Ἀναγκαῖον θεωρῶ ἑπομένως διὰ διατάξεων νέων, — καὶ νομίζω ὅτι περιλαμβάνονται αὗται ἐπαρκῶς ἐν ταῖς τροποποιήσεσι, τὰς ὁποίας ὑπέβαλεν ὁ ἔντιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς, — νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τὰς ἐγγυήσεις αὐτὰς, καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἔχει λόγους νὰ ἐπιμείνῃ, ὅπως μὴ ἀποδεχθῇ αὐτάς. Ἂν ἐπιμείνῃ εἰς τὴν καινοτομίαν, τὴν ὁποίαν εἰσάγει διὰ τοῦ νομοσχεδίου, θὰ καταργήσῃ ἐντελῶς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, θὰ ἀφαιρέσῃ τὸ δικαίωμα τῆς διὰ πραγματογνώμονος ἐκτιμήσεως ἀπὸ τὸ δικαστήριον, καὶ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὰ τῆς πωλήσεως τῆς κληρονομίας, θ’ ἀφήσῃ ἀπόλυτον ἐλευθερίαν εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους καὶ εἰς τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον, μένον ἄνευ ὁδηγοῦ καὶ ἀφινόμενον εἰς ἀνευθύνους πληροφορίας καὶ ἐπικινδύνους ἐνεργείας, δὲν εἶναι δύσκολον νὰ ἐπιτρέψῃ ἐπιζημίους πωλήσεις. Τοῦτο θεωρῶ κακίστην τοῦ νόμου τροποποίησιν.

§109Ξ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ ἀντεπεξέλθω εἰς τὴν νομικὴν συζήτησιν μεταξὺ τῶν κ.κ. δικηγόρων· ὅσον ἀφορᾷ ὅμως εἰς τὰ χρηματιστικὰ, δύναμαι νὰ τοῖς εἴπω, ὅτι λανθάνονται εἰς τὸ ζήτημα αὐτό. Ὅταν πρόκειται περὶ ἀνωνύμων χρεωγράφων, εὐκόλως δύναται νὰ γείνῃ ἡ πώλησις αὐτῶν· ὅταν πρόκειται περὶ ὀνομαστικῶν, δὲν δύνανται νὰ πωληθῶσι, διότι ἡ Τράπεζα δὲν δύναται νὰ θεωρήσῃ ὡς κύριον, παρὰ ἐκεῖνον, εἰς τὸν ὁποῖον ἀρχικῶς ἀνήκουσι τὰ χρεώγραφα. Δι’ αὐτὸν τὸν λόγον πάντως ἀπαιτεῖται ἄδεια τοῦ δικαστηρίου, ἵνα ἐπιτραπῇ εἰς τὸν κληρονόμον ἐξ ἀπογραφῆς, εἴτε οἱονδήποτε κληρονόμον, νὰ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Τράπεζαν νὰ μετατρέψῃ τὰς ὀνομαστικὰς εἰς ἀνωνύμους, ἢ τὸ δικαστήριον αὐτὸ πάλιν νὰ διατάξῃ τὴν ἐκποίησιν, καὶ τότε ἔρχεται ὁ ἀγοραστὴς ὁ νέος ἐνώπιον τῆς Τραπέζης δι’ ἀποφάσεως τοῦ δικαστηρίου καὶ τὰς ἀγοράζει ἐπὶ πλειστηριασμοῦ δι’ ἐκδόσεως τίτλου ἐκ μέρους τοῦ συμβολαιογράφου. Οὕτως ἀπαραιτήτως γίνεται ἐν Ἑλλάδι ἡ μετατροπὴ τῶν ὀνομαστικῶν. Περὶ τῶν ἀνωνύμων ἄλλοτε αἱ διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, αἱ περὶ ἐνεχύρων, ἐφηρμόζοντο καὶ εἰς αὐτὰς, ἀλλ’ αἱ Τράπεζαι ἐκανόνισαν διὰ νόμου νὰ πωλῶνται αἱ ἐνεχυραζόμεναι εἰς τὰς Τραπέζας ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ.

§110Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι κατέχομαι καὶ ἐγὼ ὑπὸ τῆς αὐτῆς δυσπιστίας, ὑπὸ τῆς ὁποίας κατέχονται καὶ οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι κατὰ τῶν δικαστηρίων, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι λύει τὸ ζήτημα ἡ ἐμπιστοσύνη ἢ ἡ δυσπιστία, τὴν ὁποίαν ἔχομεν πρὸς τὰ δικαστήρια. Τὸ ζήτημα θέλει λύσει ἡ ἀκριβὴς ἐκτίμησις τῶν περιστάσεων, αἵτινες ἀπαντῶσι κατὰ τὴν διαχείρισιν κληρονομικῶν ὑποθέσεων, εἴτε ὑπὸ ἐξ ἀπογραφῆς κληρονόμων, εἴτε ὑπὸ ἄλλων ἁρμοδίων πρὸς τοῦτο διαχειρίζονται. Θὰ λύσωμεν λοιπὸν τὸ ζήτημα τοῦτο, ἐκτιμῶντες τὰ πράγματα ὡς παρ’ ἡμῖν συμβαίνουσι, καὶ θὰ κρίνωμεν, ἂν ὁ κείμενος νόμος ἐξυπηρετῇ τὰ συμφέροντα τῶν δανειστῶν, τῶν ὁποίων τὰ συμφέροντα ἐπιζητοῦσιν οἱ πολεμοῦντες τὸ νομοσχέδιον νὰ περιφρουρήσωσιν, ἢ τοὐναντίον παραβλάπτῃ αὐτὰ, ἐπιζητῇ δὲ ὁ νῦν προτεινόμενος νόμος νὰ ἐξυπηρετήσῃ. Ἂς θέσωμεν τὸ ζήτημα πρακτικώτερον, διότι πρωτίστως, ὅταν νομοθετῶμεν, πρέπει νὰ ἤμεθα πρακτικοὶ, νὰ μὴ χανώμεθα εἰς θεωρίας περὶ τῶν διαφόρων συστημάτων, οὐδὲ νὰ ἐξετάζωμεν τί ἰσχύει εἰς ἄλλα Κράτη, ἀλλὰ νὰ ἐξετάζωμεν τίνες λόγοι ἠνάγκασαν τοὺς ἄλλους νὰ νομοθετήσωσιν ὡς σήμερον ἡμεῖς, καὶ πρὸ πάντων νὰ ἐξετάσωμεν τί συμβαίνει παρ’ ἡμῖν, καὶ ὁποία ἐπιβάλλεται παρ’ ἡμῖν πρόνοια ἐπὶ σχετικῶν θεμάτων. Ἂς ἴδωμεν πρῶτον, τί καταργοῦμεν, διὰ νὰ συνεννοηθῶμεν. Διότι παρ’ ὀλίγον νὰ παρεκκλίνωμεν ἐντελῶς τῆς συζητήσεως καὶ τοῦ σκοποῦ, εἰς ὃν ἀφορᾷ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Καταργεῖται τὸ βʹ ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 1076 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. Τί λέγει αὐτὸ τὸ ἐδάφιον; ἂς τὸ ἀκούσωμεν: «Ἀλλὰ πρὸ τῆς ἐν τῷ ἀκροατηρίῳ συζητήσεως, ὁ ἐπιτετραμμένος τὴν ἔκθεσιν δικαστὴς διορίζει ἐξ ἐπαγγέλματος καὶ ὁρκίζει πραγματογνώμονά τινα, δι’ οὗ ἐκτιμᾷ τ’ ἀπαλλοτριωτέα πράγματα.» Ἰδοὺ, τοῦτο καταργεῖται. Ἡ ὑπόθεσις εἰσάγεται κατὰ τὴν ἐπ’ ἀναφορᾷ διαδικασίαν· γνωρίζομεν δὲ πάντες οἱ ἀσχολούμενοι εἰς τὰ δικαστήρια, ὅτι ὁ πρόεδρος διορίζει ἕνα, καὶ συνήθως τὸν νεώτερον, δικαστὴν ὡς εἰσηγητήν. Ἀξιοῖ ἡ διάταξις αὕτη, ἣν καταργοῦμεν, ὅπως ὁ εἰσηγητὴς διορίσῃ ἕνα πραγματογνώμονα πρὸς ἐκτίμησιν τῶν ἀπαλλοτριωτέων πραγμάτων. Κατὰ τίνα τρόπον ἐφηρμόσθη ἡ διάταξις αὕτη μέχρι σήμερον; Ὁ εἰσηγητὴς δικαστὴς λαμβάνει τὸν πρῶτον τυχόντα ὑπάλληλον τοῦ δικαστηρίου, ἢ τὸν πρῶτον δικαστικὸν κλητῆρα, ἢ τὸν πρῶτον καφετζῆν, τὸν ὁποῖον ἤθελε συναντήσει, καὶ λέγει πρὸς αὐτόν: «ὑπόγραψε, σὲ παρακαλῶ, ἐδῶ μίαν ἔκθεσιν πραγματογνωμοσύνης.» Παρακαλῶ νὰ μὲ διαψεύσῃ τις τῶν κυρίων, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται περὶ τὰ δικηγορικὰ, ἂν δὲν λέγω τὴν ἀλήθειαν. Λοιπὸν θέλομεν νὰ αὐταπατώμεθα; Νὰ μὴ καταργηθῇ αὐτὴ ἡ σοφὴ διάταξις, ἡ ὁποία ἐξασφαλίζει τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν! Βεβαίως δὲν ἐμπιστεύομαι εἰς τὰ δικαστήρια, ἀλλὰ δὲν θέλω καὶ νὰ γελῶ ἐμαυτὸν, διότι γνωρίζω κατὰ τίνα τρόπον ἐφαρμόζεται αὐτὴ ἡ διάταξις, τὴν ὁποίαν ὁ νομοθέτης ἐνομοθέτησεν, ἴσως προσδοκῶν καὶ ἐξ αὐτῆς ἀγαθά· ἀλλ’ ὅταν ἐν τῇ πράξει γνωρίζωμεν πῶς ἡ διάταξις ἐφαρμόζεται, νομίζω ὅτι ὀφείλομεν νὰ σπεύσωμεν εἰς τὴν κατάργησιν αὐτῆς. Ὀρθῶς λοιπὸν καταργεῖ τὸ νομοσχέδιον ταύτην, ὡς ματαίαν, ὡς μηδόλως ἐξασφαλίζουσαν τὰ δικαιώματα τῶν δανειστῶν, τοὐναντίον δὲ δυναμένην νὰ γείνῃ πρόσκομμα πρὸς ἐξυπηρέτησιν αὐτῶν τῶν συμφερόντων τῶν δανειστῶν. Οὕτω πως ἡ τροπολογία τοῦ κ. συναδέλφου ἐξ Ἀττικῆς δὲν ἔχει λόγον, διότι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου καταργεῖ αὐτὰς τὰς ὀλίγας γραμμὰς, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέγνωσα, τουτέστι τὸ καθῆκον καὶ τὸ δικαίωμα τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ νὰ διορίζῃ, ἀνερχόμενος τὴν κλίμακα τοῦ δικαστηρίου, τὸν πρῶτον, ὅν ἤθελε συναντήσει, εἴτε καφετζῆν, εἴτε παντοπώλην, πραγματογνώμονα δι’ οἱανδήποτε ὑπόθεσιν, νὰ ἐκτιμήσῃ ἀδάμαντας, ἢ μεγάλα κτήματα, ἢ ἄλλα οἱαδήποτε ἀντικείμενα τῆς κληρονομίας. Τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ νομοσχεδίου τί ζητεῖ νὰ θεσπίσωμεν; Ὡς παρατηρεῖτε, ἡ διάταξις εἶναι δυνητική. Ἡ Πολιτικὴ Δικονομία ἐν ἄρθρ. 1077 λέγει: «Ἂν ἡ ἀπαλλοτρίωσις διετάχθη παρὰ τοῦ δικαστηρίου, διορίζεται διὰ τῆς αὐτῆς ἀποφάσεως συμβολαιογράφος πρὸς ἐνέργειαν τοῦ πλειστηριασμοῦ.» Τὸ ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου προσθέτει: «Δύναται ὅμως τὸ δικαστήριον νὰ ἐπιτρέψῃ καὶ τὴν ἄνευ πλειστηριασμοῦ ἀπαλλοτρίωσιν, καθ’ ὅν τρόπον ἤθελεν ὁρίσει ὡς συμφερώτερον εἰς τὴν κληρονομίαν.» Ἡ διάταξις εἶναι δυνητική. Ἂν ὑπάρχωσιν ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ λόγοι, τοὺς ὁποίους προανέφεραν οἱ προλαλήσαντες συνάδελφοι, τὸ δικαστήριον δὲν θὰ διατάξῃ κατ’ ἄλλον τρόπον τὴν ἀπαλλοτρίωσιν, παρὰ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 1077, ἐκτὸς ἐὰν ὑπάρχουν λόγοι ἐπιβάλλοντες τὴν ταχυτέραν ἀπαλλοτρίωσιν, τὴν δι’ ἄλλης ὁδοῦ ἀπαλλοτρίωσιν, διότι ἡ τοιαύτη ἀπαλλοτρίωσις εἶναι συμφερωτέρα πρὸς τοὺς δανειστάς. Σᾶς εἶπον προηγουμένως, ὅτι ὁ νόμος περὶ ἀνηλίκων δίδει τὸ δικαίωμα ν’ ἀποφασίζῃ τὸ δικαστήριον τὴν πώλησιν κατ’ ἄλλον τρόπον, παρὰ ὡς ὁ νόμος ὁρίζει, καὶ ἰσχυρίσθησαν, ὅτι πολλαὶ ὀρφανικαὶ περιουσίαι ἐκ τῶν καταδολιεύσεων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου κατεστράφησαν. Ἐγὼ πάλιν θὰ ἐπικαλεσθῶ τὴν πρακτικὴν ἐκτίμησιν τοῦ θέματος παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι λαμβάνουν ἀφορμὴν νὰ γνωρίζουν τὰ κατὰ τὸ θέμα τοῦτο· διότι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι αἱ διατάξεις αἱ περὶ ἀνηλίκων, αἱ δυσχέρειαι, αἱ ὁποῖαι παρεμβάλλονται ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ τὴν διαχείρισιν τῆς περιουσίας τῶν ἀνηλίκων, ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς δὲν ἠδυνήθησαν ποτὲ νὰ ἐμποδίσωσιν ἐκείνους, οἵτινες ἤθελον νὰ θέσωσιν ἁρπακτικὴν χεῖρα ἐπὶ τῆς περιουσίας τῶν ἀνηλίκων, κατώρθωσαν ὅμως πολλάκις νὰ ματαιώσωσι τὰς διαθέσεις τῶν ἀγαθῶν ἐπιτρόπων, ἕνεκα τῶν δυσχερειῶν, αἱ ὁποῖαι παρεμβάλλονται κατὰ τὴν ἐκποίησιν τῆς περιουσίας, καὶ ἂν συνέβη μία περιουσία ὀρφανικὴ νὰ καταβροχθισθῇ ὑπὸ τῶν κακῶς διοικούντων αὐτήν, βεβαίως συνέβη, ὥστε πολλαὶ περιουσίαι ὀρφανικαὶ, ὑπὸ ἀγαθωτάτων διαχειριστῶν διοικούμεναι, νὰ καταστραφῶσιν ἕνεκα τῶν διατυπώσεων, τὰς ὁποίας ὁ νόμος περὶ ἀνηλίκων ἀπαιτεῖ κατὰ τὴν διαχείρισιν καὶ ἰδίως τὴν ἐκποίησιν τῶν ἀντικειμένων τῆς κληρονομίας. Ὑποθέσατε ὅτι ὑπάρχει ἓν κτῆμα ἀκίνητον, ἀξίας μεγάλης· ὑπάρχει ἀνάγκη νὰ γείνῃ πλειστηριασμὸς διὰ τὸ κτῆμα ἐκεῖνο. Ἂν ἐν τῷ μεταξὺ εὑρεθῇ εἷς ἀγοραστής, ὁ ὁποῖος προτείνει τίμημα συμφέρον διὰ τὴν ὀρφανικὴν περιουσίαν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πωληθῇ εἰς αὐτόν, οὕτω δὲ ἡ περιουσία θέλει πάθει μείωσιν, ἂν ἐν τῷ μεταξὺ ὁ ἀγοραστὴς αὐτός, μέχρις οὗ αἱ διατυπώσεις ἐκπληρωθῶσι καὶ φθάσῃ ἡ ἡμέρα τοῦ πλειστηριασμοῦ, μετανοήσῃ καὶ δὲν θέλῃ νὰ τὸ ἀγοράσῃ, ἢ προσερχόμενος εἰς τὸν πλειστηριασμὸν δύναται νὰ τὸ ἀγοράσῃ εἰς πολὺ μικροτέραν τιμήν, διότι λαμβάνουν χώραν καὶ συνεννοήσεις κατὰ τοὺς πλειστηριασμοὺς πρὸς καταδολίευσιν τῶν συμφερόντων τῶν ὀρφανῶν καὶ τοῦ νόμου. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη περίστασις, ἡ ὁποία μοὶ ὑπενθυμίζει τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον εἰσήγαγε τὸ νομοσχέδιον ὁ κ. Ὑπουργός. Οἱ κληρονόμοι ἐξ ἀπογραφῆς δὲν ζητοῦσι πάντοτε τὴν ἀπογραφὴν, διότι ἡ κληρονομία ἔχει δανειστάς. Πλειστάκις ζητοῦσι τὴν ἀπογραφὴν διὰ νὰ ἐξασφαλίσουν ἑαυτοὺς ἀπὸ τὰς ὑπονοίας, τὰς ὁποίας οἱ πολλοὶ κληροδόχοι τῆς περιουσίας δύνανται νὰ ἔχωσι κατ’ αὐτῶν ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς περιουσίας. Δυνατὸν νὰ μὴ ἔχῃ οὐδὲν χρέος ἡ κληρονομία, ἀλλὰ νὰ ἀφήσῃ πολλὰ κληροδοτήματα, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν ὁ κληρονόμος ἐπιζητεῖ τὴν ἀπογραφὴν, ἵνα ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὴν δικαίαν ἐκτίμησιν τῶν κληροδόχων καὶ μὴ δώσῃ ἀφορμὴν νὰ ῥιφθῶσιν ὑπόνοιαι περὶ τῆς τιμίας ὑπ’ αὐτοῦ διαχειρίσεως τῆς κληρονομίας. Ἀφοῦ λοιπὸν καὶ τοιαῦται περιστάσεις ὑπάρχουσιν, αὐταὶ δὲ εἶναι πλείονες, δὲν εὑρίσκω διατὶ δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸ δικαστήριον νὰ κρίνῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατὰ τοιοῦτον ἢ κατ’ ἄλλον τρόπον ἐκποίησιν τῶν χειρογράφων ἢ ἄλλων ἀντικειμένων τῆς κληρονομίας. Ἡ τροπολογία, ἡ ὑποβαλλομένη εἰς τὸ βʹ ἄρθρον, δὲν εὑρίσκω ὅτι ἐκπληροῖ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν· διότι τὰ χρεώγραφα κατ’ αὐτὴν πρέπει πάντως νὰ πωληθῶσιν ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ, καὶ ἐν ὡρισμένῳ χρηματιστηρίῳ. Ἀλλὰ ὑπάρχουσι περιστάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας εἶναι δυνατὸν τὰ χρεώγραφα νὰ δοθῶσιν ἀντὶ μετρητῶν εἰς κληροδόχους ἢ δανειστὰς, ἐπὶ τῆς προκειμένης δὲ περιστάσεως εἰς κληροδόχους, καὶ οὕτως ἡ κληρονομία νὰ ἔχῃ σπουδαίαν ὠφέλειαν, τὴν ἐκ τῶν μεσιτικῶν. Ὑπάρχει, παραδείγματος χάριν, κληροδότημα 10,000 λιρῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ τῷ δώσωμεν λίρας μετρητάς· κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ τροπολογία τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, πρέπει νὰ πωληθῶσι πάντα ἐν τῷ χρηματιστηρίῳ· κατὰ τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν δίδω ἐγὼ, ταῦτα δύνανται νὰ πωληθῶσι διὰ μεσιτῶν ἢ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸν κληροδόχον, χωρὶς νὰ γείνῃ ἀνάγκη νὰ ὑποστῇ ἡ κληρονομία ὅλας τὰς ἐκ τοῦ πλειστηριασμοῦ δαπάνας. Διὰ τοὺς λόγους τούτους παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πληροῖ τὸν σκοπὸν, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει· εἶναι δὲ ἀνάγκη ἐπιβαλλομένη νὰ καταργήσωμεν ἄχρηστον διάταξιν καὶ ἐπιβλαβῆ.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κηρύσσεται ἡ συζήτησις περατωμένη. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται). Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δραγούμη (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δραγούμη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται). Καὶ ἐπὶ τοῦ ἄρθρου τούτου ὑπάρχει τροπολογία τοῦ κ. Δραγούμη (ἀναγινώσκεται). Οἱ παραδεχόμενοι τὴν τροπολογίαν τοῦ κ. Δραγούμη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας συντάξεως εἰς τὴν ἀδελφὴν τοῦ Χαριλάου Τρικούπη. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου).

§113ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ. Δύο ψηφοφορίαι θὰ γείνουν, ὅπως χθές.

§114Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀφοῦ χθὲς τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν ὡς ἔχει, εἶναι περιττὸν νὰ γείνωσι πάλιν σήμερον δύο ψηφοφορίαι, διαιρουμένου τοῦ ἄρθρου εἰς δύο μέρη. Μία ψηφοφορία ἀρκεῖ.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπιμένει τις εἰς τὸ διαιρετόν;

§116ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι.

§117ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν.

§118ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον (ἀναγινώσκεται).

§119ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ μόνον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει, ψηφίζουσιν εἰς τὸ Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι ψηφίζουσιν εἰς τὸ Ὄχι. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία, κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ἄρθρων 61 καὶ 62 τοῦ Κανονισμοῦ, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν βουλευτῶν Ἀλκινόου Ζερβοῦ καὶ Δ. Δημητριάδου, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§120ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 145, ἐξ ὧν 143 εἰς τὸ Ναὶ καὶ 2 εἰς τὸ Ὄχι. Ἑπομένως τὸ νομοσχέδιον ἐγένετο δεκτὸν εἰς δευτέραν συζήτησιν. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιρρήσεως, τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἀδείας ἀπουσίας τριῶν ἐτῶν εἰς ἕνα τῶν ἀρεοπαγιτῶν»).

§121ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον ἀντικείμενον δὲν ὑπάρχει. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 10 καὶ 10′ μ. μ.).