1899.03.29

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 15

Τῆς 29 Μαρτίου 1899.

(Δευτέρα).

(Προεδρεύοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου κ. Ε. Τσαρλαμπᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας ὥρᾳ 10 καὶ 15 π. μ. ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ Ὑπουργεῖα τῆς Δικαιοσύνης καὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἀπέστειλαν τὰς ὑπὸ τῶν βουλευτῶν κ. κ. Ι. Μπακοπούλου, Β. Μαρκεζίνη καὶ Θ. Πέρρου αἰτηθείσας πληροφορίας σχετικῶς πρὸς τὰς ἐνστάσεις τὰς προβληθείσας κατὰ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν Μαντινείας, Καλαβρύτων καὶ Κυνουρίας. Ὁ Κωνσταντῖνος Δ. Ἀναστασόπουλος, κάτοικος Καλαμῶν, δι’ ἀναφορᾶς του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐξαιτεῖται, ὅπως ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐκλεκτέων Βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Καλαμῶν ὁρισθῇ εἰς τέσσαρας, ἀναλόγως τοῦ πληθυσμοῦ αὐτῆς. Τυπωθέντος τοῦ τεύχους τῶν ἐκθέσεων ἐπὶ τῶν ἐκλογῶν καὶ διανεμηθέντος, ἄρχεται σήμερον ἡ συζήτησις περὶ τοῦ κύρους τῶν ἐκλογῶν, κατ’ ἀλφαβητικὴν τῶν ἐπαρχιῶν τάξιν. Ἐκλογὴ Ἀγυιᾶς. Τὸ τμῆμα προτείνει παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Ἀγυιᾶς τῶν κ.κ. Λ. Πεταλᾶ καὶ Γ. Κυριαζῆ, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐκλογὴ Αἰγιαλείας. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Αἰγιαλείας τοὺς κ.κ. Α. Παναγιωτόπουλον καὶ Λ. Μελετόπουλον. Ἐκλογὴ Αἰγίνης. Τὸ τμῆμα προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμου βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Αἰγίνης τοῦ κ. Κωνστ. Μωραϊτίνη, ἔχοντος τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐκλογὴ Ἁλμυροῦ. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμου βουλευτοῦ τῆς ἐπαρχίας Ἁλμυροῦ τοῦ κ. Εὐσταθ. Ρακοπούλου, ἔχοντος τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐκλογὴ Ἄνδρου. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς, συμφώνως πρὸς τὴν γνωμοδότησιν τοῦ τμήματος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ τῆς ἐπαρχίας Ἄνδρου, ἔχοντες τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, οἱ κ. κ. Ἐπαμ. Ἐμπειρῖκος, Εὐκλείδης Μπίστης καὶ Δ. Καΐρης). Ἐκλογὴ Ἄργους. Τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Ἄργους τῶν κ.κ. Λ. Καρατζᾶ, Κ. Πλατούτσα καὶ Μιχ. Κωτσάκου, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἐκλογὴ Ἄρτης. Τὸ τμῆμα προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης τῶν κ.κ. Κ. Καραπάνου, Κ. Κοττίκα, Ι. Καραπάνου καὶ Ε. Γαρουφαλιᾶ, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, τῆς μειονοψηφίας προτεινούσης τὴν ἀποστολὴν ἐπιτροπῆς εἰς τὸ Αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Ἡρακλείας καὶ τοῦ δήμου Θεοδωρίας καὶ εἰς τὸν δῆμον Πραμάντων, πρὸς ἐξακρίβωσιν τοῦ ἂν ἐτελέσθη ἐν αὐτοῖς δωροδοκία.

§2Ε. ΓΑΡΟΥΦΑΛΙΑΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορὰ, κατὰ τὴν ὁποίαν προσβάλλεται τὸ ἔγκυρον τῆς βουλευτικῆς ἐκλογῆς τοῦ νομοῦ Ἄρτης διὰ δωροδοκίας διαπραττομένας ἑκάστοτε ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου, ἡ δὲ προκειμένη τυγχάνει καὶ ἡ σοβαρωτέρα, ὄχι μόνον λόγῳ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον διετέθη, καὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν διετέθη τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἕνεκα τοῦ ὑποκειμένου, ὅπερ διαπράττει ἑκάστοτε τὰς δωροδοκίας ταύτας καὶ κατὰ τοιοῦτον τρόπον. Δὲν πρόκειται, κύριοι Βουλευταὶ, περὶ ἁπλῶν καὶ μεμονωμένων δωροδοκιῶν ἐκ πέντε, δέκα, ἢ καὶ πλειόνων δραχμῶν, διδομένων πρὸς πτωχοὺς ἐκλογεῖς ἐπὶ ἀνταλλάγματι τῆς ψήφου των, ἔστω καὶ ὑπὸ τὸν τύπον τῆς ἐλευθεριότητος, ἀλλὰ πρόκειται περὶ μεγάλων, περὶ χονδρικῶν, οὕτως εἰπεῖν, δωροδοκιῶν, γιγνομένων εἰς ὁλοκλήρους κοινότητας, κατὰ τοιοῦτον δὲ τρόπον διενεργηθεισῶν, ὥστε νὰ συντρέχωσι καὶ πάντα τὰ στοιχεῖα τῆς ἀπάτης καὶ τῆς ἐκβιάσεως· οὔτε πρόκειται περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἐπιχειρεῖ τὰ τοιούτου εἴδους ἀθέμιτα ἐκλογικὰ μέσα ἐλαυνόμενον ὑπὸ τῆς ἁπλῆς φιλοδοξίας, ὅπως παρίσταται ἐν τῇ Βουλῇ ὡς ἀντιπρόσωπος τῆς ἐπαρχίας του· πρόκειται περὶ προσώπου, τὸ ὁποῖον ἀξιοῖ καὶ νὰ κυβερνήσῃ τὸ Κράτος, ἔστω καὶ ἐπὶ τῶν ἐρειπίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα συνεσώρευσαν αἱ περίφημοι αὐτοῦ ἐν Παρισίοις ἀποκαλύψεις περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ Κράτους. Θὰ ἠδύνατό τις νὰ ἐρωτήσῃ ἐκ προοιμίων: τίς ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον ὁ κ. Καραπάνος ἀναγκάζεται νὰ διαπράττῃ τοιούτου εἴδους δωροδοκίας ἑκάστοτε, ἀφοῦ φημίζεται ὅτι ἔχει μεγάλην πολιτικὴν ἐπιρροὴν ἐν τῷ τόπῳ του; Τὸ τοιοῦτον ἐπιχείρημα πράγματι ἐπεκαλέσθη καὶ ἐνώπιον τοῦ προεξελεγκτικοῦ τμήματος τῆς Βουλῆς ὁ συνήγορος τοῦ κ. Καραπάνου, ἀλλ’ εἶναι παντάπασιν ἀνακριβὲς, καὶ ὡς τοιοῦτον ἐξελέγχεται ἐξ ἀναμφισβητήτων γεγονότων. Καθ’ ὅλας τὰς βουλευτικὰς ἐκλογὰς, τὰς ἀπὸ τῆς ἑνώσεως τῶν νέων ἐπαρχιῶν μέχρι σήμερον ἐνεργηθείσας ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης, ὁ κ. Καραπάνος οὐδέποτε ἀπετόλμησε νὰ κατέλθῃ εἰς τὸν ἐκλογικὸν ἀγῶνα ἐν ἀμιγεῖ συνδυασμῷ, ἀλλὰ πάντοτε ἐν μικτῷ, καίτοι ἀρχηγὸς ἤδη τοῦ προοδευτικοῦ κόμματος, συνεταιριζόμενος μετὰ προσώπων ἐχόντων δεδηλωμένα τὰ ἀντίθετα πολιτικὰ φρονήματα· καὶ δὴ τελευταῖον εἰς τὰς ἐκλογὰς συνεδυάσθη μετὰ τῶν κ.κ. Παχῆ καὶ Κοττίκα. Μάλιστα ἐνθυμοῦμαι, ὅτι κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1892, καίτοι ἐν συνδυασμῷ μετὰ τοῦ κ. Παχῆ, καίτοι ἀνυπολογίστως δαπανήσας, μόλις ἐσώθη, ἐκλεγεὶς τρίτος βουλευτὴς διὰ πλειονοψηφίας τεσσαράκοντα ἑπτὰ ψήφων. Ἐκ τούτων λοιπὸν ἀποδεικνύεται, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος πάσχει τοσαύτην κομματικὴν ἀδυναμίαν ἐν τῷ τόπῳ του, ὥστε ἀείποτε εὑρίσκεται εἰς τὴν ἀναπόφευκτον ἀνάγκην νὰ διαπράττῃ παντὸς εἴδους δωροδοκίας καὶ νὰ μεταχειρίζηται πάντα τὰ ἀθέμιτα ἐκλογικὰ μέσα πρὸς ὑφαρπαγὴν τῶν ψήφων. Δὲν εἶναι τοῦ παρόντος ν’ ἀναπτύξω τὰ αἴτια τῆς τοιαύτης κομματικῆς ἀδυναμίας τοῦ κ. Καραπάνου. Ἕν μόνον δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι βεβαίως ὁ λαὸς τοῦ νομοῦ Ἄρτης οὐδέποτε ἠσθάνθη, ἀλλ’ οὔτε θὰ αἰσθανθῇ τὸ αἴσθημα τῆς ἀγάπης πρὸς ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος παρεσκεύασε τὴν πεῖναν καὶ τὴν γυμνότητα εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης. Ἀρχόμενος ἤδη τῆς ἀφηγήσεως τῶν ἀνόμων μέσων, τὰ ὁποῖα μετεχειρίσθη ὁ κ. Καραπάνος, ἐπικαλοῦμαι τὴν εὐμενῆ προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τὴν προσήκουσαν ἐκτίμησιν. Ἐν τῷ δήμῳ Ἄρτης ἡ δωροδοκία ἐνησκήθη, δύναμαι εἰπεῖν, ἀσυστόλως καὶ ὑπὸ τὸν εἰδεχθέστερον αὐτῆς τύπον, διὰ τῆς ὁρκίσεως τῶν δωροδοκουμένων ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ἀλλ’ ἄνευ ἱερέως. Τετρακόσιοι περίπου ἐκλογεῖς ἐμισθοδοτοῦντο ὑπὸ τοῦ κ. Καραπάνου ἐπὶ τριάκοντα ἡμέρας καὶ ἐπὶ ἡμερησίᾳ ἀμοιβῇ ἀπὸ πέντε μέχρι δέκα δραχμῶν, ὁ δὲ προορισμός των ἦτο νὰ προσηλυτίζωσι τοὺς πτωχοὺς ψηφοφόρους εἰς τὴν δωροδοκίαν. Τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἰδίως τὴν ἡμέραν τῆς ἐκλογῆς, τὰ μίσθαρνα ταῦτα ὄργανα κυριολεκτικῶς ἐξεβίαζον τοὺς πτωχοὺς ψηφοφόρους, ὅπως δεχθῶσι χρήματα, τοὺς δὲ δωροδοκουμένους ἐξ αὐτῶν συνώδευον καὶ μέχρις ἐντὸς τῶν ἐκλογικῶν τμημάτων, ὅπως βεβαιωθῶσιν, ἐὰν πράγματι ὑπερεψήφιζον τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ. Εἰς ἕνα καὶ μόνον παντοπώλην ἐδόθησαν τριακόσιαι δραχμαί, εἰς ἕτερον οἰνοπώλην διακόσιαι δραχμαὶ καὶ εἰς ἕτερον πεντήκοντα δραχμαί, μόνον καὶ μόνον ὅπως ἀναρτήσωσι τὴν εἰκόνα του ἐν τοῖς καταστήμασιν αὐτῶν μετὰ σημαιῶν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τούτου. Τὰς δωροδοκίας ταύτας καὶ παντοίας ἄλλας ὁ ἐπιλαχὼν κ. Δουρούτης εἶχε τὸ θάρρος νὰ καταγγείλῃ ἐνώπιον τοῦ κ. Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Ἄρτῃ Πλημμελειοδικῶν, καθ’ ἃς δὲ πληροφορίας ἔλαβον, ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς ἐνήργησεν ἀνακρίσεις, τὸ πόρισμα ὅμως τῶν ὁποίων ἀγνοῶ, χωρὶς νὰ δύναμαι νὰ ἀμφιβάλλω, ὅτι δὲν δύναται παρὰ νὰ ἦναι πάντως ὁ καρπὸς τῆς ἀληθείας. Διὰ τῶν τοιούτων μέσων, κύριοι Βουλευταί, ἀσφαλῶς ἐπηρεάσθησαν ἐν τῷ δήμῳ καὶ μόνον Ἄρτης καὶ μετέβαλον πολιτικὸν φρόνημα διακόσιοι τοὐλάχιστον ἐκλογεῖς, ἐκ τῶν ὁποίων ἑκατὸν μὲν περίπου ἐψήφισαν ἀποκλειστικῶς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, οἱ δὲ ὑπόλοιποι τινὰς ἐξ αὐτῶν, καὶ ἰδίως τοὺς ἀδελφοὺς Καραπάνου. Ἐν τῷ δήμῳ Πέτα ἡ δωροδοκία ἠσκήθη κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ἀλλὰ συνέβη καὶ ἕτερόν τι γεγονός, τὸ ὁποῖον σπουδαίως συνέβαλεν εἰς τὴν ἀλλοίωσιν τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων, καθόσον ἐπηρέασεν ὁλόκληρον κοινότητα, τὴν κοινότητα τοῦ χωρίου Κομποτίου. Τὸ Κομπότιον, ἐκ διακοσίων τεσσαράκοντα περίπου ψήφων συγκείμενον, ὀφείλει εἰς τὴν Τράπεζαν ποσὸν μέγα, διὰ τὸ ὁποῖον ἔχει ἐγγυηθῆ τὸ Δημόσιον. Ὀλίγον χρόνον πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὁ ταμίας Ἄρτης, τῇ ἐντολῇ τοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑποκαταστήματος τῆς Τραπέζης, ἐξέδωκεν ἐντάλματα προσωποκρατήσεως κατὰ διαφόρων ὀφειλετῶν, εἴκοσι περίπου τὸν ἀριθμόν, οἱ ὁποῖοι καὶ ἐπροσωποκρατήθησαν. Πάντες οὗτοι, κύριοι Βουλευταί, ἐφυλακίσθησαν ὀλίγας ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν, ὀλίγοι συνεπείᾳ ἰατρικῶν ἐκθέσεων, οἱ δὲ πλείονες διὰ τῶν χρημάτων τοῦ χρέους, τοῦ ἐπιβαρύνοντος αὐτοὺς ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ κ. Καραπάνου. Τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς διὰ δύο καὶ μόνον Κομποτσέους, ἐναπομείναντας εἰς τὰς φυλακὰς, κατεβλήθησαν ἐκ τοῦ ταμείου τοῦ κ. Καραπάνου δραχμαὶ 1080. Ἐν τῷ δήμῳ Ἡρακλείας ἡ δωροδοκία ἐνησκήθη ὑπὸ τύπον ἐκβιάσεως διὰ τῆς μεθόδου τῶν γραμματίων. Ἀλλ’ ὅπως ἐννοήσητε, κύριοι Βουλευταί, περὶ τίνος πρόκειται ἀκριβῶς, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονός τι, τὸ ὁποῖον ἔλαβε χώραν κατὰ τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1895 καὶ ἐκ τοῦ ὁποίου ἀπορρέουσι τὰ ἐν λόγῳ γραμμάτια. Τότε ὑπῆρχε σιτοδεία ἐν τῷ νομῷ Ἄρτης, καὶ μάλιστα εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους Ἡρακλείας, Τετραφυλλίας, Θεοδωρίας καὶ Ἀγνάντων. Οἱ χωρικοὶ τῶν δήμων τούτων κατήρχοντο ἀθρόοι εἰς Ἄρταν, ὅπως προμηθευθῶσιν ἀραβόσιτον. Ὁ κ. Καραπάνος, ἐγγιζουσῶν τῶν ἐκλογῶν, ἤνοιξε βεβαίως τὰς ἀραβοσιταποθήκας του καὶ ἐχορήγησεν ἀραβόσιτον εἰς διαφόρους χωρικοὺς ἐπὶ ἀντιτίμῳ τεσσαράκοντα λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ἐνῷ τοῖς μετρητοῖς ὁ ἀραβόσιτος ἐπωλεῖτο τριάκοντα λεπτὰ ἐν τῇ ἀγορᾷ· ἔλαβε δὲ γραμμάτια, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἀνεφέρετο ἡ ἀληθὴς αἰτία, ὅτι δηλ. ταῦτα προήρχοντο ἐξ ἀντιτίμου ἀραβοσίτου ληφθέντος διὰ τοιοῦτον σκοπὸν, ἀλλ’ εἰς τὰ ὁποῖα ἀνεφέρετο ἄλλη αἰτία, ψευδὴς, ὅτι δῆθεν προήρχοντο ἐκ μετρητῶν ληφθέντων δι’ ἐμπορικὴν χρῆσιν, καὶ τοῦτο, ὅπως ὁ κ. Καραπάνος ἐξασφαλίσῃ τὴν προσωπικὴν κράτησιν. Τὰ ἐν λόγῳ λοιπὸν γραμμάτια ταῦτα μετεχειρίσθη καὶ διὰ τὰς σημερινὰς ἐκλογὰς καὶ ὡς δέλεαρ, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀπειλήν. Ἰδίως ἡ δωροδοκία αὕτη, ἢ μᾶλλον ἡ ἐκβίασις, ἔλαβε πανηγυρικώτερον χαρακτῆρα εἰς τὴν κοινότητα τοῦ χωρίου Σκουληκαριᾶς. Ὀκτὼ ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν ὁ δήμαρχος Ἡρακλείας Μαλτέζος μετὰ τοῦ Τζαννέτου, ἀντιπροσώπου τοῦ κ. Καραπάνου, μετέβησαν εἰς τὴν συνοικίαν τοῦ χωρίου Σκουληκαριᾶς Κλίτσοβον καὶ ἐκεῖ ἐδήλωσαν ῥητῶς πρὸς τοὺς χωρικοὺς, τοὺς ὁποίους εἶχον προειδοποιήσει νὰ συνέλθουν ἅπαντες, ὅτι, ἂν ψηφίσωσι τὸν Καραπανικὸν συνδυασμὸν ἀποκλειστικῶς, θὰ τοῖς ἐπιστραφῶσι τὰ γραμμάτια, ἄλλως θὰ καταδιωχθῶσι δικαστικῶς. Οἱ χωρικοὶ ὑπέκυψαν, καὶ ἡ κοινότης Σκουληκαριᾶς ὁλόκληρος, ἐνῷ πρότερον ἦτο διατεθειμένη ὑπὲρ ἡμῶν, διετέθη καθ’ ἡμῶν. Ἐν τῷ δήμῳ Πραμάντων ἕτερος ἔμμισθος ὑπάλληλος τοῦ κ. Καραπάνου δύο ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν μετέβη φέρων μεθ’ ἑαυτοῦ 80 ἐπιταγὰς, τὰς ὁποίας ἐπέσειεν εἰς τοὺς ὀφειλέτας ὡς Δαμόκλειον ξίφος, καὶ ἠπείλει ὅτι, ἂν καὶ μίαν ψῆφον λευκὴν μόνον ῥίψωσιν εἰς ἡμᾶς, ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογὰς θὰ κατάσχῃ τὰς περιουσίας των. Σημειώσατε δὲ, ὅτι τὸ χωρίον Πράμαντα ὀφείλει εἰς τὸν κ. Καραπάνον ἐξ ἀντιτίμου τῆς ἐξαγορᾶς αὐτοῦ. Οὕτω λοιπὸν καὶ ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ ἐπηρεάσθη τὸ ἀποτέλεσμα τοὐλάχιστον κατὰ 80 ψήφους. Ἐν τῷ δήμῳ Θεοδωρίας ἐπίσης διεπράχθη δωροδοκία, ἀλλ’ ὑπὸ τύπον ἄλλον, ὑπὸ τύπον μᾶλλον ἀπάτης. Τὸ χωρίον Μιγήρι ὀφείλει εἰς τὸν κύριον Καραπάνον ἐξ ἀντιτίμου τῆς ἐξαγορᾶς αὐτοῦ 3,000 ἢ 4000 λίρας, — δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς· — ὅτε δὲ συνετάχθη τὸ συμβόλαιον τῆς ἐξαγορᾶς, δὲν γνωρίζω ἐκ ποίας ὑστεροβουλίας, ὁ κ. Καραπάνος ἐπροτίμησε νὰ ὁρισθῇ τὸ τίμημα οὐχὶ εἰς δραχμάς, ἀλλ’ εἰς λίρας, πληρωτέας κατὰ τὴν τρέχουσαν ἀξίαν ἐν καιρῷ τῆς πληρωμῆς τῶν δόσεων. Ἡ λίρα εἶχε τότε 25 δραχμάς, ὅτε συνετάχθη τὸ συμβόλαιον, ἤδη τιμᾶται 35 δραχμὰς, οὕτω δὲ τὸ χρέος τῶν χωρικῶν ηὐξήθη κατὰ 40%. Σχεδὸν ὁλόκληρος ἡ κοινότης Μιγήρεως, ἀκριβῶς ἕνεκα τῆς προφανοῦς ἀδικίας, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Καραπάνος παρεσκεύασεν εἰς αὐτήν, ἦτο ἀποφασισμένη ἀναφανδὸν ὑπὲρ ἡμῶν· ἀλλ’ ὁ κ. Καραπάνος, μὴ ἀρκούμενος πρὸς τοιαῦτα μέσα, δὲν ἐδίστασε νὰ δελεάσῃ καὶ τὴν κοινότητα ταύτην, ὑποσχόμενος ὅτι μετὰ τὰς ἐκλογὰς θ’ ἀφαιρέσῃ ἐξ ἑκάστης λίρας δραχμὰς 3. Καὶ οἱ μὲν χωρικοὶ ἀναφανδὸν ἐψήφισαν τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, πιστεύσαντες τοὺς λόγους τοῦ κ. Καραπάνου, ἀλλ’ ὁ κ. Καραπάνος τὴν ὑποσχεσίν του δὲν ἐξετέλεσε μετὰ τὰς ἐκλογάς, προφασισθεὶς διαφόρους προφάσεις. Οὕτω καὶ ἐν τῷ δήμῳ Θεοδωρίας ἠλλοιώθη τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς τοὐλάχιστον κατὰ 150 ψήφους. Μετὰ τὰς δωροδοκίας ταύτας, τὰς κατὰ τοιοῦτον τρόπον ἐνεργηθείσας, εἴπετέ μοι, σᾶς παρακαλῶ, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ ἐκπροσωπῇ τὸ γνήσιον φρόνημα τῶν ἐκλογέων, εἴπετέ μοι ἐὰν δι’ ὅλων αὐτῶν τῶν ἀθεμίτων μέσων, ὅσα ἐξέθηκα καὶ ὅσα παρέλειψα χάριν συντομίας, δὲν ἠλλοιώθη οὐσιωδῶς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς, εἴπετέ μοι εὐσυνειδήτως, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ αὕτη δύναται νὰ ἐπικυρωθῇ. Ἐλέχθη ὅτι αἱ ἐνστάσεις δὲν ἀποδεικνύονται. Βεβαίως, προκειμένου περὶ τοιούτων ἐνστάσεων, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ διὰ τὴν ἀλήθειαν τῶν ὁποίων δίδω τὸν λόγον τῆς τιμῆς μου, δὲν δυνάμεθα νὰ προσαγάγωμεν ἔγγραφα, οὐδὲ ἄλλου εἴδους ἀπόδειξιν. Κατ’ ἀρχὴν λοιπὸν μὴ οὔσης ἐπικυρωτέας τῆς ἐκλογῆς, ὑπολείπεται ἐξεταστέον τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Καραπανικοῦ συνδυασμοῦ νὰ ἀκυρωθῇ, ἢ νὰ σταλῇ ἀνακριτικὴ ἐπιστροπή. Κηρύσσομαι ἀνεπιφυλάκτως κατὰ τῆς λύσεως τῆς ἀκυρώσεως, διὰ μόνον τὸν λόγον, ἵνα ὁ κ. Καραπάνος μὴ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, τὴν μὲν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς τὴν ἀκυρωτικὴν νὰ ψέγῃ ὡς ἄδικον καὶ μεροληπτικήν, ἡμᾶς δὲ νὰ κακίζῃ ὡς μὴ τὰ ἀληθῆ εἰπόντας καὶ ὡς διὰ ψευδῶν παραστάσεων ὑφαρπάσαντας τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς. Ἐπιθυμῶ, ὅπως ἡ Βουλή, δικαστικὸν ἤδη ἐνασκοῦσα ἔλεγχον, ἐξενέγκῃ τὴν ἐτυμηγορίαν της ἐπὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης ἐν πλήρει ἐπιγνώσει τῶν πραγμάτων καὶ ἀφοῦ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν. Ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον ἐπιτυγχάνεται μόνον διὰ τῆς ἀποστολῆς ἀνακριτικῆς ἐπιτροπῆς. Προτείνω λοιπὸν εἰς τὴν Βουλήν νὰ διαιρεθῇ ἡ ἐκλογὴ τοῦ νομοῦ Ἄρτης ὡς πρὸς τὸν Καραπανικὸν συνδυασμόν, διὰ τὸν ὁποῖον νὰ σταλῇ ἀνακριτικὴ ἐπιτροπή.

§3ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§4Α. ΡΙΚΑΚΗΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, πρὸς ἐξήγησιν καὶ δικαιολογίαν τῆς ψήφου μου. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τὰ πραγματικὰ γεγονότα εἶναι ἀληθῆ, διότι οὐδεμία προσάγεται περὶ αὐτῶν ἀπόδειξις. Ὡς πρὸς τὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισα περὶ τοῦ ἐπηρεασμοῦ τοῦ φρονήματος τῶν ἐκλογέων τῆς Ἄρτης, ἂς μοὶ συγχωρήσῃ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ἐξ ὅσων ἤκουσα δὲν ἀντελήφθην ἢ ἓν κατηγορητήριον κατὰ τῶν ἐκλογέων του, καὶ κατὰ συνέπειαν ἐσχημάτισα τὴν γνώμην, ὅτι οὐδὲν φρόνημα ἔχουσιν οὗτοι, καὶ ἑπομένως, ὅτι δὲν ἐπηρεάσθη τὸ φρόνημα αὐτῶν (ἱλαρότης).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἔχει ἄλλος τις τὸν λόγον;

§6Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δικαιολογήσω τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν θὰ δώσω. Ἔχω ὑπηρετήσει εἰς Ἄρταν ὡς ἀξιωματικὸς κατὰ δύο περιόδους, καὶ γνωρίζω ὅτι ἡ πεδιὰς τῆς Ἄρτης ἡ ἐλευθέρα εἶναι κτῆμα τοῦ κ. Καραπάνου, ἡ πεδιὰς τῆς Φιλιππιάδος μέχρι Κραβασσαρᾶ εἶναι κτῆμα τοῦ κ. Καραπάνου, γνωρίζω ὅτι ὅλοι οἱ χωρικοὶ εἶναι εἰς τὰ κτήματα τοῦ κ. Καραπάνου, γνωρίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Καραπάνος, διὰ νὰ λύσῃ τὸ ἀγροτικὸν ζήτημα καὶ νὰ ἐλευθερωθῇ ἡ Ἄρτα καὶ κατ’ οὐσίαν, ὅπως ἠλευθερώθη ἀπὸ τὸν τουρκικὸν ζυγόν, ἔκαμε μίαν συμφωνίαν μὲ τοὺς χωρικοὺς κατὰ τοσοῦτον συμβιβαστικήν, ὥστε εἰς Πέτα καὶ Κομπότι, ὅπου κατέλυσα, ἤκουσα εὐγνωμοσύνας πρὸς τὸν κ. Καραπάνον. Εἶναι δὲ οἱ χωρικοὶ τόσον ἀνίκανοι νὰ ἐκπληρώσωσι τὰς ὑποχρεώσεις των καὶ ἀπέναντι τῆς τόσον εὐεργετικῆς αὐτῆς συμφωνίας, ὥστε, ἂν ὁ κ. Καραπάνος σήμερον θελήσῃ νὰ ἀνακτήσῃ καὶ πάλιν τὰ κτήματα, δὲν θὰ τῷ ἦναι τοῦτο καθόλου δύσκολον, ἀρκεῖ νὰ ὑποβάλῃ ἁπλῆν αἴτησιν εἰς τὸ δικαστήριον. Συνεπῶς φρονῶ, ὅτι, ἂν ὁ κ. Καραπάνος ἤθελε νὰ ἐπηρεάσῃ τοὺς συμπολίτας του, δὲν εἶχεν ἀνάγκην νὰ δωροδοκήσῃ αὐτούς, ἀλλ’ ἠδύνατο νὰ ἀποταθῇ εἰς τὴν δικαιοσύνην, ζητῶν τὰ νόμιμα δικαιώματά του, καὶ ἀμέσως ὁλόκληρος ἡ ἐλευθέρα ἐπαρχία τῆς Ἄρτης διὰ βοῆς ἤθελεν ὑπερψηφίσει τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Καραπάνου. Κατὰ συνέπειαν φρονῶ, ὅτι ὅσα κατηγγέλθησαν ἐντεῦθεν εἶναι ἴσως παραπλάνησις ἀνθρώπων ἐνδιαφερομένων νὰ μειώσουν τὴν ὑπόληψιν τοῦ κ. Καραπάνου, καὶ οἱ ὁποῖοι παρέπεισαν τὸν προλαλήσαντα κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης νὰ ὁμιλήσῃ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τοῦ κ. Καραπάνου καὶ τῶν φίλων αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο θὰ ψηφίσω ὑπὲρ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς.

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρός, κύριε Πρόεδρε.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ ἔγκυρον τῆς ἐκλογῆς καὶ νομίμους βουλευτὰς τῆς ἐπαρχίας Ἄρτης τοὺς κ. κ. Κ. Καραπάνον, Κ. Κοττίκαν, Ἰωάννην Καραπάνον καὶ Εὐάγγελον Γαρουφαλιᾶν, ἔχοντας τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα.

§9Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, μολονότι ἐπεκυρώθη ἡ ἐκλογὴ Ἄρτης, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ ὑποβάλω παρατήρησίν τινα ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως τοῦ τμήματος... (θόρυβος).

§10ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐτελείωσεν, ἐτελείωσεν.

§11Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅσοι ἐξεγείρονται, ἀδίκως ἐξεγείρονται. Δὲν πρόκειται νὰ φέρω πρότασιν, ἥτις νὰ ἔχῃ ἐπιρροὴν ἐπὶ τῆς ἀποφάσεως τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ παρατήρησίν τινα ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως, διότι νομίζω, ὅτι διέφυγε τὴν ἐπιτροπὴν πλάνη, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἐπανορθώσῃ ἡ Βουλή... (θόρυβος).

§12ΠΟΛΛΟΙ. Ἐτελείωσεν.

§13ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς ἐρωτήσατε τὴν Βουλήν, κύριε Πρόεδρε.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Ἀττικῆς. Τὸ Αʹ τμῆμα προτείνει παμψηφεὶ τὴν ἐπικύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Ἀττικῆς καὶ τὴν ἀναγνώρισιν ὡς νομίμων βουλευτῶν, ἐχόντων τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀπαιτούμενα προσόντα, τῶν κ. κ. Στεφ. Δραγούμη, Ν. Λεβίδου, Θ. Ρετσίνα, Α. Συγγροῦ, Φωκίωνος Νέγρη, Ν. Γιαννηκώστα, Ἐπ. Μ. Κανάρη, Δ. Μ. Καλλιφρονᾶ, Θ. Φλογαΐτου, Δ. Ράλλη, Γ. Βενιζέλου, Ν. Γουναράκη καὶ Κ. Σταυροπούλου. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ τμήματος παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀκολούθως γίνεται δεκτὸν τὸ ἔγκυρον τῶν ἐκλογῶν τῶν ἑξῆς ἐπαρχιῶν, δι’ εἰδικῆς ἐπὶ ἑκάστης αὐτῶν ψηφοφορίας δι’ ἀναστάσεως: Βάλτου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Α. Στράτος καὶ Δ. Καραγιάννης. Βόλου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἀντ. Καρτάλης, Κ. Τοπάλης, Ἀλ. Κασσαβέτης, Ἀργ. Φιλιππίδης, Ν. Παπαϊωάννου καὶ Δ. Γίδας. Βονίτσης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Νικόλ. Τσόγκας, Νικόλ. Γουλιμῆς καὶ Ἐπ. Μαυρομμάτης. Γορτυνίας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Περ. Ἀλεξάκης, Ν. Σπυρακόπουλος, Θ. Π. Δηλιγιάννης, Θ. Β. Δηλιγιάννης καὶ Χ. Διγενόπουλος. Γυθείου, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Ἀρ. Πετροπουλάκης καὶ Γ. Πετροπουλάκης. Δομοκοῦ, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Μιχ. Φωτιάδης. Δωρίδος, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Γεώρ. Λιδωρίκης, Γ. Ἀνδρίτσος καὶ Ἀρ. Ἀναγνωστόπουλος. Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Μιχ. Στελλάκης, Κ. Παπαμιχαλόπουλος καὶ Γ. Λύρας. Ἑρμιονίδος, καὶ ἀναγνωρίζεται νόμιμος βουλευτὴς ὁ κ. Ἐμμ. Ρέπουλης. Εὐρυτανίας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Δημ. Τσάτσος, Δημ. Τσιτσάρας, Κ. Ζῶτος καὶ Γ. Χατζόπουλος. Ἠλείας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Ἀνδρ. Σπηλιάδης, Χρ. Στεφανόπουλος, Χαρίλ. Σπηλιώτης, Ἀνδρέας Στεφανόπουλος, Γ. Παπαγιαννόπουλος, Π. Αὐγερινὸς, Χρ. Δαραλέξης καὶ Ἄγγελος Πετραλιᾶς. Θηβῶν, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ. κ. Νικόλαος Δαούτης, Παν. Παπαχατζῆς καὶ Σπ. Ἰω. Μίλιος. Θήρας, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Β. Μαρκεζίνης, Χριστόφορος Ἀσιμῆς καὶ Νικήτας Συνοδινός. Ἰθάκης, καὶ ἀναγνωρίζονται νόμιμοι βουλευταὶ οἱ κ.κ. Τηλ. Δενδρινὸς καὶ Π. Μαυροκέφαλος).

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκλογὴ Καλαβρύτων. Τὸ Βʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς προτείνει κατὰ πλειονοψηφίαν τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς, τεσσάρων μελῶν αὐτοῦ ἐπιφυλαχθέντων.

§16ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§17ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὁ εἰσηγητὴς πρῶτος.

§18ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Προκειμένου περὶ ἐκλογῆς, περὶ τῆς ὁποίας τὸ τμῆμα ἐξήνεγκεν ἀπόφασιν ἀκυρωτικὴν, νομίζω ὅτι ὀρθότερον εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ ὁ ἔχων ἐναντίαν γνώμην.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§20ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνεται, Κύριοι, παρὰ τοῦ Βʹ τμήματος ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, ὄχι διότι ἔλαβε χώραν νοθεία ἢ βία, ἀφοῦ κατὰ τὰς ἐκθέσεις πάντων τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων οὐδὲν κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην ἐγένετο παράπονον, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ οὐδεμία κατεχωρίσθη ἐν τοῖς πρακτικοῖς ἔνστασις, οἱ δ’ ἐνιστάμενοι μόλις τὴν 18 Φεβρουαρίου ὑπέβαλον διὰ τοῦ νομάρχου Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ἐνστάσεις τινὰς ὅλως ἀορίστους, ἡ δὲ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔλαβε πρὸ τῶν ἐκλογῶν καταγγελίαν ἐκ μέρους τῶν ὑποψηφίων. Προτείνεται ὅμως ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ Βʹ τμήματος, δι’ ἀφόρητον ψυχολογικὸν ἐκβιασμόν, ἐμπνέοντα τὴν φρίκην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν, ἐκβιασμὸν προκληθέντα διὰ πράξεων κυβερνητικῶν, τὰς ὁποίας θ’ ἀνεύρητε ἐν σελίδι ὀγδοηκοστῇ τοῦ τεύχους. Ἐν τῇ σελίδι ταύτῃ συνοψίζονται οἱ λόγοι, δι’ οὓς τὸ τμῆμα προτείνει τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, τὰ γεγονότα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα προεκάλεσαν τὸν ἀφόρητον ψυχολογικὸν ἐκβιασμόν, τὸν ἐμπνεύσαντα τὴν φρίκην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν εἰς τὰ μέλη τοῦ τμήματος. Ποῖοι δὲ εἶναι οἱ λόγοι οὗτοι; Ὅτι διωρίσθησαν 86 Καλαβρυτινοί, κατὰ τὸν καταχωριζόμενον ἐν σελίδι 39 πίνακα, ὅτι ἐψήφισαν ὑπάλληλοι Καλαβρυτινοί, παρανόμως κατελθόντες εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, 59, ὅτι συνεστήθησαν τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ γραφεῖα, ἐπίσης δὲ σχολεῖα δημοτικὰ καὶ γραμματοσχολεῖα, ὅτι τέλος ἐδαπανήθησαν διὰ δημόσια ἔργα 429,807 δραχμαὶ καὶ 91 λεπτά. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ ἄλλης ἐκλογῆς, οὐχὶ τῆς ἐμῆς, ἐγὼ δὲ ἐπρόκειτο νὰ κρίνω κατὰ πόσον οἱ λόγοι οὗτοι ἀποτελοῦσι ψυχολογικὸν ἐκβιασμόν, ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἤθελον ψηφίσει ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς, διότι, κατὰ τὴν γνώμην μου, οὐδεὶς τῶν λόγων τούτων δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἔνστασις. Καὶ πράγματι δὲν εἶναι ἔνστασις, ἂν διωρίσθησαν 86 ἢ πλείονες Καλαβρυτινοί, δὲν εἶναι ἔνστασις, ἂν ἐγένοντο δημόσια ἔργα 429,000 δραχμῶν ἢ καὶ πλειοτέρων. Ἀμφισβητεῖται δὲ, κατὰ τὴν γνώμην πολλῶν, ἂν δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον ἐνστάσεως καὶ ὁ τρίτος λόγος, ὅτι κατελθόντες δηλαδὴ ἐψήφισαν 59 ἢ 259 Καλαβρυτινοὶ ὑπάλληλοι. Ἀλλὰ ὑπάρχει τι τὸ δυνάμενον νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν φρίκην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν, καὶ ἂν ἔτι ταῦτα τὰ καταγγελλόμενα ἦσαν ἀληθῆ; Καταγγέλλεται, ὅτι συνεστήθησαν τηλεγραφικὰ καὶ ταχυδρομικὰ γραφεῖα καὶ ὅτι κατεσκευάσθησαν τηλεγραφικαὶ γραμμαί. Μία μόνον τηλεγραφικὴ γραμμὴ κατεσκευάσθη, ἡ τοῦ Σοπωτοῦ–Στρεζόβης, ἥτις εἶχε διαταχθῆ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1891, ἀντὶ δαπάνης 1990 δραχμῶν. Ἀλλ’ ἔχει τι τὸ πρωτότυπον καὶ πρωτοφανὲς ἡ πρᾶξις αὕτη, ὥστε νὰ ἐμπνεύσῃ τὴν φρίκην καὶ τὴν ἀγανάκτησιν; Ἐχρησίμευσέ ποτε τοιοῦτος λόγος ὡς ἔνστασις πρὸς ἀκύρωσιν ἐκλογῆς; Μήπως κατὰ τὸ παρελθόν, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, δὲν συνεστήθησαν ταχυδρομικὰ γραφεῖα, δὲν κατεσκευάσθησαν τηλεγραφικαὶ γραμμαί; Ἀλλ’ οὐδέποτε ἐγένετο ἔνστασις ἐπὶ τούτῳ, καὶ νομίζω ὅτι ὀρθῶς, διότι δὲν εἶναι λόγος σοβαρὸς ἡ σύστασις ταχυδρομικῶν ἢ τηλεγραφικῶν γραφείων. Καὶ ἂς ἀνατρέξωμεν εἰς τὸ παρελθόν. Ἐν ἔτει 1886, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, τῇ 13 Δεκεμβρίου, αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργοῦντο ὑπὸ τὴν Κυβέρνησιν τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, ἡ Βουλὴ διελύθη κατὰ τὴν ἕκτην Νοεμβρίου, αἱ δὲ ἐκλογαὶ διετάχθησαν διὰ τὴν 4 Ἰανουαρίου 1887. Ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 343 φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 13 Δεκεμβρίου εὑρίσκομεν, ὅτι διετάχθη ἡ κατασκευὴ τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἀπὸ Βόλου εἰς Ζαγορὰν καὶ συνεστήθη τηλεγραφεῖον γʹ τάξεως ἐν Ζαγορᾷ, ὡσαύτως δὲ διετάχθη ἡ κατασκευὴ τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἀπὸ Βυτίνης μέχρι Μαγουλιάνων καὶ συνεστήθη ἐν Μαγουλιάνοις τηλεγραφεῖον τρίτης τάξεως. Κατὰ δὲ τὸ 1890, ὅτε αἱ ἐκλογαὶ διεξήχθησαν ἐπίσης ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως Τρικούπη, ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 231 φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» τῆς 10 Σεπτεμβρίου (αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν τῇ 14 Ὀκτωβρίου) ἀνευρίσκομεν, ὅτι προεξετάθη ἡ τηλεγραφικὴ γραμμὴ Μεσολογγίου–Αἰτωλικοῦ μέχρι Νεοχωρίου τοῦ δήμου Παραχελωΐτιδος καὶ συνεστήθη τηλεγραφικὸν γραφεῖον τρίτης τάξεως εἰς Νεοχώριον· ἐπίσης προεξετάθη ἡ ἐναέριος τηλεγραφικὴ γραμμὴ Κερκύρας Παξῶν καὶ συνεστήθη ἐν Καστελλάνοις ταχυδρομικὸν καὶ τηλεγραφικὸν γραφεῖον. Ἐν δὲ τῷ ὑπ’ ἀριθ. 345 τῆς 14 Σεπτεμβρίου φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» ἀνευρίσκομεν, ὅτι προεκηρύχθη, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Γ. Θεοτόκη, δημοπρασία περὶ προμηθείας στύλων ἐξ ἐλάτης, πρὸς κατασκευὴν τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἀπὸ Καλαβρύτων εἰς Μαζέϊκα, καὶ ἀπὸ Μαζεΐκων εἰς Σοπωτόν. Κατὰ δὲ τὸ ἔτος 1887, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, τῇ 16 Δεκεμβρίου, συνεστήθησαν εἰδικὰ ταχυδρομικὰ γραφεῖα ἐν Μαρκοπούλῳ, ἐν Κορωπῇ, ἐν Λιόπεσι, ἐν Καλυβίοις. Ὁ πρόεδρος τοῦ Βʹ τμήματος τῆς Βουλῆς ἦτο ὑποψήφιος τότε, καὶ δὲν ἔφριξεν, οὔτε ἠγανάκτησεν. Ἀλλὰ λέγουσιν ὅτι συνεστήθησαν καὶ προήχθησαν σχολεῖα δημοτικὰ καὶ γραμματοσχολεῖα. Τί κοινὸν πρὸς τὴν ἐκλογήν; Πρῶτον τὰ σχολεῖα ταῦτα συνεστήθησαν πολὺ πρὸ τῆς διαλύσεως, καὶ ὕστερον πάντες ὑμεῖς δὲν γνωρίζετε ὅτι, ἀφ’ ὅτου ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, τὰ δημοτικὰ σχολεῖα συνιστῶνται μόνον διὰ πράξεως τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου; Ἂν δὲ ἀνεγινώσκετε τὸν πίνακα τῶν συσταθέντων σχολείων, θ’ ἀνευρίσκετε ὅτι πολλαὶ τῶν πράξεων τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἔλαβον χώραν καθ’ ἣν ἐποχὴν ἦτο Ὑπουργὸς ὁ κ. ἐκ Λοκρίδος Βουλευτής. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐφαντάσθην ποτὲ νὰ τῷ ἀποδώσω τὴν μομφὴν, ὅτι ἐπέδρασεν ἐπὶ τῆς γνώμης τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου. Τὰ Συμβούλια ταῦτα καὶ οἱ ἐπιθεωρηταὶ εἶναι εὐτυχῶς ἐλεύθεροι νὰ πράττωσι τὸ καθῆκόν των. Ὁμολογῶ δὲ, ὅτι, ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, οὐδεὶς διδάσκαλος ἦλθε νὰ ζητήσῃ τὴν προστασίαν μου, ἢ νὰ ἐπέμβω ἢ νὰ παρακαλέσω ἢ τὸν ἐπιθεωρητὴν ἢ τὸ Ἐποπτικὸν Συμβούλιον, ὅπως ἱδρύσωσι σχολεῖα. Σχολεῖα ἱδρύθησαν, ἀφ’ ἧς ἐποχῆς διατελῶ Πρωθυπουργὸς, περὶ τὰ 200, ἂν δὲ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων συνεστήθησαν σχολεῖά τινα, τοῦτο ἀποδοτέον εἰς τὴν κρίσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὁ ὁποῖος ἀνεῦρεν, ὅτι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων ἡ ἐκπαίδευσις τῶν θηλέων εἶναι ἐλλιπὴς, καὶ συνέστησεν ἰδίως τὴν σύστασιν σχολείων θηλέων, — διότι ἑπτὰ σχολεῖα θηλέων συνεστήθησαν. Οὕτω λοιπὸν κατηγορεῖται ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων, διότι συνεστήθησαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ σχολεῖα δημοτικὰ καὶ γραμματοσχολεῖα, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἡ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἐπιρροὴν δύναται νὰ ἔχῃ ἐπὶ τοῦ Ἐποπτικοῦ Συμβουλίου ἢ τῶν ἐπιθεωρητῶν· καὶ ὄντως οὐδεμίαν ἐξήσκησεν ἐπιρροὴν ἢ ἐπίδρασιν. Ἄλλοτε ἠδύνατο νὰ ἐξασκῇ ἡ Κυβέρνησις ἐπίδρασιν, διότι ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ συνιστᾷ σχολεῖα, καὶ ἐνθυμοῦμαι κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ 1890 ἐν τῇ εὐρείᾳ περιφερείᾳ συνεστήθησαν κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν 14 ἑλληνικὰ σχολεῖα, καὶ ἐν τούτοις ὁ κ. ἐξ Ἠλείας Βουλευτὴς, ὅστις ὑπέγραψε τὴν ἀκυρωτικὴν ἔκθεσιν μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ 13 φίλων του, δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον.

§21ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. 14 ἑλληνικὰ σχολεῖα καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§22ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. 14 κατὰ τὸν νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος. Ἀλλὰ κατηγοροῦμαι, διότι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων διετάχθη ἡ οἰκοδομὴ δημοτικῶν σχολείων, καὶ ἀποδίδεται καὶ τοῦτο εἰς ἐπίδρασιν, καὶ δὲν λαμβάνεται ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου 1898 ἤρξατο καθ’ ὅλον τὸ Κράτος οἰκοδομὴ δημοτικῶν σχολείων, ἐφαρμοζομένων τῶν διατάξεων τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, καὶ ὅτι, ἂν ἀπὸ τῆς ἀναρρήσεως ἡμῶν εἰς τὴν ἀρχὴν μέχρι τῶν ἐκλογῶν προεκηρύχθη ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων τριῶν σχολείων ἡ οἰκοδομή, ὑπάρχουσιν ἄλλαι ἐπαρχίαι, εἰς τὰς ὁποίας προεκηρύχθη ἡ οἰκοδομὴ ἰσαρίθμων σχολείων καὶ θέλει ἐξακολουθήσει ἡ οἰκοδομὴ, διότι ἤρχισεν ὁ νόμος ἐφαρμοζόμενος καὶ δὲν δύναται νὰ ἀνασταλῇ. Ἀλλ’ ἠκούσατε, ὅτι ἐδαπανήθησαν 429,807 δραχμαὶ διὰ δημόσια ἔργα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων. Ἴσως τινὲς ἐξ ὑμῶν ἀπορήσητε, διότι τοιαύτη ἔνστασις προβάλλεται. Ἐγὼ ἐνόμιζον, ὅτι ὁ μεριμνῶν περὶ κατασκευῆς ἔργων δημοσίων πράττει τι ἀγαθὸν, καὶ σήμερον παρουσιάζεται τὸ φαινόμενον, ὅτι ζητεῖται ἡ ἀποβολὴ ἀπὸ τοῦ Κοινοβουλίου τεσσάρων Βουλευτῶν, διότι ἐμερίμνησαν νὰ κατασκευασθῶσι δημόσια ἔργα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ των! Ἀλλὰ οἱ πλεῖστοι ἐξ ὑμῶν φρονεῖτε ἴσως, ὅτι ἐδαπανήθησαν πράγματι, ἐμοῦ πρωθυπουργοῦντος, 429,807 δραχμαὶ, καὶ εἰς παραμονὰς μάλιστα ἐκλογῶν. Τοιαύτην ἐντύπωσιν κατώρθωσαν νὰ σᾶς μεταδώσωσιν. Ἐκ τῶν 429,807 δραχμῶν δέον νὰ ἀφαιρέσητε, Κύριοι, 307,888 δραχμάς, διότι τὰ ἔργα ταῦτα δὲν διετάχθησαν ὑπ’ ἐμοῦ ὡς Πρωθυπουργοῦ, διετάχθησαν δι’ εἰδικῶν νόμων, εἰσαχθέντων εἰς τὴν Βουλὴν ὑπ’ ἄλλων Πρωθυπουργῶν καὶ Κυβερνήσεων. Καὶ ταῦτα εἶναι: «1) Διευθέτησις τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ (νόμος ΒΥΠΘʹ τῆς 19 Μαρτίου 1897). 2) Ἀποξήρανσις ἕλους Σουδενῶν (νόμος ΒΥΠΘʹ τῆς 19 Μαρτίου 1897). 3) Τρεῖς γέφυραι ἐν τῷ δήμῳ Παΐων (νόμος ΒΤΚΔʹ τῆς 20 Ἀπριλίου 1896). 4) Γέφυρα ἐν Βερβενίκῳ (νόμος ΒΥΠΘʹ τῆς 19 Μαρτίου 1897).» Ἀφοῦ ἀφαιρέσητε τὰ ποσὰ ταῦτα, τί ἀπομένει; Ἀπομένει ποσὸν 101,497 δραχμῶν δι’ ἔργα προκηρυχθέντα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐμῆς πρωθυπουργίας. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἔργων τούτων τί συγκαταλέγει ὁ κ. εἰσηγητής; Ἐν σελίδι 73, ὑπ’ ἀριθ. 52, τῆς ἐκθέσεως συγκαταλέγει καὶ τὴν δαπάνην πρὸς ἐτησίαν συντήρησιν τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων–Πατρῶν. Ἡ ὁδὸς αὕτη ὑπάρχει ἀπὸ 15 ἐτῶν, συντηρεῖται δὲ κατὰ τὰ εἰωθότα ὡς ὅλαι αἱ ὁδοὶ τοῦ Κράτους. Τί κοινὸν μεταξὺ τῆς συντηρήσεως τῆς ὁδοῦ ταύτης καὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων; Οἱ δισχυρόμενοι ὅτι ἡμεῖς εὐθυνόμεθα διὰ τὴν δαπάνην τῆς συντηρήσεως δύνανται εὐλόγως νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι τοιοῦτόν τι δύναται νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἔνστασις καὶ κατὰ τῆς ἐκλογῆς τῶν Βουλευτῶν Ἀττικῆς, διότι συντηρεῖται ἡ ὁδὸς Ἀθηνῶν– Πειραιῶς, ἢ διότι ῥίπτονται σκῖρα ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Φαλήρου. Ἂν λοιπὸν ἀφαιρέσητε τὸ ποσὸν τοῦτο τῶν 10,000, ἀπομένουσιν 90,000 δρ. δι’ ἔργα προκηρυχθέντα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων ἐπὶ ἓν καὶ ἥμισυ ἔτος. Ἀλλὰ ποῖον εἶναι τὸ ποσὸν τῶν προκηρυχθέντων καὶ ἐγκριθέντων ἔργων καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐν τῇ ἐξουσίᾳ παραμονῆς ἡμῶν; Τὸ ποσὸν ἀνέρχεται εἰς 46,215 δραχμὰς, καὶ ἐκ τούτων ἐπιβαρύνουσι τὴν ἐπαρχιακὴν ὁδοποιΐαν 21,169 δραχμαὶ, τὴν δὲ δημοτικὴν ὁδοποιΐαν 23,313. Εἶναι ὀφειλὴ τοῦ Κράτους πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων ἢ πρὸς τοὺς δήμους τῆς ἐπαρχίας τῶν Καλαβρύτων. Τί δὲ ἐδαπανήθη κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα ἐν ἄλλαις ἐπαρχίαις τοῦ Κράτους; Ἐν Μεσήνῃ 33,558, ἐν Καρυστίᾳ 37,250, ἐν Λοκρίδι 50,960, ἐν Λακεδαίμονι 51,020. ἐν Τριχωνίᾳ 70,092, ἐν Ἠλείᾳ 79,527. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἀξία τῶν δημοσίων ἔργων τῶν προκηρυχθέντων μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν; Ἡ ἀξία αὐτῶν ἀνέρχεται εἰς 33,580 δρ. Εὑρίσκετέ τι τὸ ὑπερβολικόν; Ἔχει τις τὴν ἀπαίτησιν, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν νὰ ἀναστέλληται ἡ ἐκτέλεσις τῶν δημοσίων ἔργων; Τότε ζητεῖ νέον τι καὶ πρωτοφανὲς, διότι κατὰ τὸ παρελθὸν δὲν ἐγίνετο τοιοῦτόν τι. Ἐγὼ ἑπτάκις ἐστάλην εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ ἑξάκις ἐξελέγην ὡς ἀντιπολιτευόμενος, δὲν γνωρίζω ἑπομένως, καὶ ἔχω ἀπειρίαν, κατὰ τίνα τρόπον οἱ ἐν τῇ ἐξουσίᾳ ἐνήργουν τὰς ἐκλογὰς, καὶ διὰ τοῦτο θὰ ἀποταθῶ εἰς τὸ παρελθὸν, διὰ νὰ ἴδω, τί ἔκαμνον οἱ ἄνδρες οἱ πολύπειροι. Ἐν ἔτει 1887, μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν, προεκηρύχθησαν ἐν Κερκύρᾳ ἔργα ἀξίας 40,000 δραχμῶν, ἐν Ζακύνθῳ 109,000 δραχ. Κατὰ τὸ 1890 ἐν Ζακύνθῳ 99,957 δραχμῶν, ἐν Κερκύρᾳ 253,000, ἐν Ἀχαΐᾳ καὶ Ἤλιδι 279,000. Ἀλλὰ κατὰ τὸ ἔτος 1885 ἡ Βουλὴ διελύθη τὴν 11 Φεβρουαρίου, καὶ τὰς ἐκλογὰς ἐνήργησεν ἐπίσης ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης, καὶ ἐξετέθησαν εἰς δημοπρασίαν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς καὶ πρὸ τῶν ἐκλογῶν ἐν τῷ νομῷ Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας, ὅπου ἦσαν δύο Ὑπουργοί, ὁ Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Βουλπιώτης, ἔργα ἀξίας 1,198,258.48· ἐν Ζακύνθῳ, ὅπου Ὑπουργὸς διετέλει ὁ Λομβάρδος, 69,663.67· ἐν Κερκύρᾳ, τῇ ἐπαρχίᾳ τοῦ κ. Θεοτόκη, 58,172· ἐν Ἠλείᾳ, ὅπου ἦτο ὑποψήφιος καὶ τότε ὁ ἀκυρωτικὸς κ. Στεφανόπουλος, 66,382.84. Ἀλλὰ μήπως ἀνεστάλη εἰς ἄλλας ἐπαρχίας ἡ ἐκτέλεσις δημοσίων ἔργων, διότι εὑρισκόμεθα εἰς παραμονὰς ἐκλογῶν; Ἄς ἀναγνώσωμεν τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». Τὴν 4 Μαρτίου προεκηρύχθη ἡ κατασκευὴ τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Λαμίας εἰς Ὑπάτην ἀντὶ δραχ. 150,842, τὴν 15 Μαρτίου τμῆμα ὁδοῦ ἀπὸ Βιτρινίτσης εἰς Λιδωρίκιον, 16 Μαρτίου ἀπὸ Ξηροχωρίου εἰς Αἰδηψὸν δρ. 340,597, κατασκευὴ γʹ τμήματος ὁδοῦ ἀπὸ Ναυπλίου εἰς Παλαιὰν Ἐπίδαυρον, τὴν 12 Μαρτίου κατασκευὴ τοῦ λιμένος Τήνου δρ. 700,000, τὴν 5 Ἀπριλίου κατασκευὴ ὁδοῦ ἀπὸ Μαλακάσης εἰς Χαλκίδα 876,017, τὴν 15 Μαρτίου κατασκευὴ ὁδοῦ ἀπὸ Λεβαδείας εἰς Λαμίαν δρ. 966,043, καὶ τότε ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Βʹ τμήματος τῆς Βουλῆς δὲν ἠγανάκτησεν, οὔτε ἐφρικίασεν.

§23ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁμιλεῖτε περὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐγένοντο εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα.

§24ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ διακόπτετε!

§25ΑΛ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ταῦτα εἶναι τὰ περὶ δημοσίων ἔργων καὶ τοιαύτη ἡ κατηγορία. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ ἄλλη ἔνστασις, τὴν ὁποίαν ἐπιμένει ὀνομάζων δῆθεν ἔνστασιν ἢ οἱονεὶ ἔνστασιν, ἡ περὶ τῶν διορισμῶν. Καὶ σᾶς εἶπον ὅτι πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων, διότι ἀπὸ τῆς 30 Ὀκτωβρίου 1898 μέχρι τῆς 6 Φεβρουαρίου 1899 διωρίσθησαν 86 Καλαβρυτινοί, μολονότι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο λόγος ἐνστάσεως, καὶ 100 ἐὰν διωρίζοντο. Ἐπειδὴ ὅμως ὁ ἰσχυρισμὸς ἀντίκειται εἰς τὴν ἀλήθειαν, θὰ ἐπιχειρήσω τὴν ἀναίρεσιν αὐτοῦ. Μεταξὺ τῶν 86 ὑπαλλήλων ὑπάρχουσιν 11 δημοδιδάσκαλοι. Τί κοινὸν μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῶν δημοδιδασκάλων; Οἱ δημοδιδάσκαλοι δὲν ἔρχονται σήμερον νὰ παρακαλέσωσιν ἡμᾶς, ἡμεῖς παρακαλοῦμεν τοὺς δημοδιδασκάλους. Ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων ὑπάρχει αὐτὴν τὴν στιγμὴν τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τοῦ δήμου Λαπαθῶν, τὸ ὁποῖον ζητεῖ δημοδιδάσκαλον, ὄχι διὰ μικρὸν χωρίον, ἀλλὰ διὰ χωρίον κατοικούμενον ὑπὸ 160 οἰκογενειῶν, καὶ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ. Καὶ ἐν τῷ νομῷ Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος ὑπάρχουσι δεκάδες θέσεων δημοδιδασκάλων κεναί· ἀλλ’ ἀφ’ ἧς ἐψηφίσθη ὁ νόμος περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, οὐδεὶς ἐζήτησε τὴν συνδρομὴν ἡμῶν. Καὶ μεταξὺ τῶν δημοδιδασκάλων τούτων εἶναι ὁ ὑπ’ ἀριθ. 72 Γορτύνιος, ὁ ὑπ’ ἀριθ. 76 ἐκ Πατρῶν, καὶ ὑπάρχουσι 13 ἀντικείμενα ἐν τῷ πίνακι, ἄσχετα πρὸς τοὺς διορισμούς· καὶ ἐνῷ πάντες ὑμεῖς νομίζετε, ὅτι πρόκειται περὶ διορισμῶν, πρόκειται περὶ ἀντικειμένων ἐντελῶς ξένων, οἷον ὁ ὑπ’ ἀριθ. 4 δημοτικὸς εἰσπράκτωρ, ὅστις ἀπελύθη. Πρόκειται περὶ διορισμοῦ; Ἄλλως τε πάντες γνωρίζετε, ὅτι οἱ δημοτικοὶ εἰσπράκτορες ἀπολύονται τῇ προτάσει τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου. Τί κοινὸν μεταξὺ ἡμῶν, ὡς κυβερνητῶν, καὶ τῆς ἀπολύσεως τοῦ δημοτικοῦ εἰσπράκτορος; Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 5 Δ. Ἀναστασόπουλος, ἐπιτηρητὴς ἁλικῆς Τουρλίδος, μετετέθη εἰς Λευκάδα. Πρόκειται περὶ διορισμοῦ; Δὲν γνωρίζετε, Κύριοι ὑμεῖς, πῶς ἐνεργεῖται ἡ ὑπηρεσία, προκειμένου περὶ τῶν ἁλικῶν καὶ περὶ τῶν καπνοκοπτηρίων, ἀφ’ ἧς ἀνιδρύθη ὁ διεθνὴς οἰκονομικὸς ἔλεγχος· ὅταν δὲ λάβητε πεῖραν, δὲν θ’ ἀναγράψητε τὰς μεταθέσεις ὡς παροχάς. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 6 ἐπιτηρητὴς ἁλικῆς Μεσολογγίου μετετέθη εἰς Λευκάδα. Τὸ αὐτό. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 7 κλητὴρ καπνεργοστασίου Πατρῶν ἀπελύθη. Τὸ αὐτό. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ζητήματα ἄσχετα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν ἐξασκοῦμεν ἡμεῖς καμμίαν ἐπιρροὴν, ἀφ’ ἧς ἀνιδρύθη ὁ ξενικὸς ἔλεγχος. Ἐπίσης ὁ ὑπ’ ἀριθ. 10 δημοτικὸς εἰσπράκτωρ ἀπελύθη. Οὐδεμία ὑπάρχει σχέσις μεταξὺ ἡμῶν καὶ τῆς ἀπολύσεως τῶν εἰσπρακτόρων. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 18 οἰκονομικὸς ἔφορος Μεσσήνης μετετέθη εἰς Αἴγιον. Δὲν πρόκειται περὶ διορισμοῦ. — Ὁ ἀριθ. 27. Παρεχωρήθη μεταλλεῖον εἰς τοὺς ἀδελφοὺς Φαρσῆ. Πρόκειται περὶ διορισμοῦ, ἢ θέλετε νὰ ψέξητε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν παρεχωρήθη τὸ μεταλλεῖον; Τὸ Μεταλλευτικὸν Συμβούλιον, εἰς τὸ ὁποῖον λαμβάνουσι μέρος καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου καὶ ὁ Βασιλικὸς Ἐπίτροπος παρὰ τῷ Ἐλεγκτικῷ Συνεδρίῳ καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς Ἐφετῶν καὶ ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου, εἰργάσθη ἐπὶ δύο ἴσως μῆνας καὶ παρεχώρησεν ἄνευ ἐξαιρέσεως πάντα τὰ μεταλλεῖα, κατὰ τῆς παραχωρήσεως τῶν ὁποίων δὲν ὑπῆρχεν ἔνστασις ἢ ἀντίρρησις. Μεταξὺ τούτων εἶναι καὶ τὸ περὶ οὗ ὁ λόγος. Ἀριθ. 34, 35 καὶ 37. Δὲν πρόκειται περὶ διορισμῶν, πρόκειται περὶ μεταθέσεων ἀρχῶν ἀστυνομικῶν. Διατὶ νὰ ὑπολογίζωνται ὡς διορισμοί; Ψέγεται ἡ μετάθεσις τῶν ἀστυνόμων; ἂς μᾶς τὸ εἴπουν, διὰ τίνα λόγον ψέγεται. Οἱ ἐνιστάμενοι οὐδὲν παράπονον ὑπέβαλον, ὅτι οἱ διάδοχοι αὐτῶν τῶν ἀστυνόμων ἢ δὲν ἐξετέλεσαν τὸ καθῆκόν των ἢ προσηνέχθησαν φατριαστικῶς. Ἐν τῷ ἀριθ. 53 πρόκειται περὶ ἀπολύσεως, δὲν πρόκειται περὶ διορισμοῦ. — Ἀριθ. 60. Λευκόπουλος, λογιστὴς σταφιδαποθήκης Αἰγίου, μετετέθη εἰς Πάτρας. Πρόκειται περὶ διορισμοῦ; — Ἀριθ. 69. Σπανόπουλος, γραμματεὺς οἰκονομικῆς Ἐφορίας Κυνουρίας, ἀπελύθη. Δὲν πρόκειται περὶ διορισμοῦ. Ἀλλὰ πλὴν τῶν δημοδιδασκάλων, πλὴν τῶν ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἄσχετα πρὸς τοὺς διορισμοὺς, ὑπῆρχον καί τινες, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν μετὰ τὰς ἐκλογὰς, καὶ ὁ ὑπ’ ἀριθ. 85 Περικλῆς Μαυρονικόλας, εἰρηνοδίκης Φενεοῦ, ἐντελῶς ἄγνωστος εἰς ἐμὲ, ἐδήλωσε διὰ τῶν ἐφημερίδων, ὅτι οὐδαμῶς συνδέεται πρὸς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων· οὔτε μὲ γνωρίζει, οὔτε τὸν γνωρίζω. Ἐκτὸς τούτων ὑπάρχουσι σωρεῖαι ἐντελῶς ἀσχέτων ἀντικειμένων. Ὑπ’ ἀριθ. 3 ἐχορηγήθη ἄδεια συστάσεως φαρμακείου ἐν Αἰγίῳ εἰς τὸν Γεώργιον Ἰωάννου. Τίνα σχέσιν ἔχω ἐγὼ πρὸς τὴν σύστασιν φαρμακείου ἐν Αἰγίῳ; Καθ’ ὃ σύστημα παραδέχεται τὸ τμῆμα, ἠναγκάσθην νὰ φέρω ἐγὼ τὴν ἀπόδειξιν, ἀντὶ ν’ ἀναγκάσῃ τοὺς ἐνισταμένους, καὶ ποιησάμενος ἀνασκαφὰς, ἀνεκάλυψα, ὅτι ὁ Γεώργιος Ἰωάννου εἶναι φίλος τοῦ ἐν Αἰγίῳ πολιτευτοῦ Πολυχρονιάδου. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 8 Γ. Κανελλόπουλος, εἰσπράκτωρ ὑποταμείου Μυρτουντίων, κατάγεται ἐκ Τριφυλίας, ἀπελύθη δὲ τὴν 11 Νοεμβρίου 1898 καὶ εἶναι ἐντελῶς ἄσχετος πρὸς ἐμέ. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 11 Δ. Οἰκονόμου διωρίσθη φύλαξ ἁλικῆς Τουρλίδος. Εἶναι δημότης Πατρῶν, ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον τοῦ δήμου Πατρῶν, ὑπ’ ἀριθ. 5537, ἔχει ἀριθμὸν μητρῴου 1929. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 13 Κ. Κανελλόπουλος εἶναι Ἠλεῖος. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 15 Φιλιππακόπουλος, δικαστικὸς κλητὴρ τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, εἶναι Αἰγιεὺς καὶ ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ὑπ’ ἀριθ. 1858, ἀριθ. μητρῴου 2241. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 16 Ζ. Ἀνδρικόπουλος, φύλαξ ὑγειονομείου Πατρῶν, εἶναι δημότης Πατρῶν· ἀριθ. ἐκλογικοῦ καταλόγου 229 καὶ μητρῴου 2038. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 19 Ἀγαπητὸς εἶναι δημότης Πατρῶν· ἀριθ. ἐκλογικοῦ καταλόγου 86, μητρῴου 5512. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 20 Ἰω. Μέγαρης, ὅστις διωρίσθη γραμματεὺς Οἰκονομ. Ἐφορίας Βόλου, εἶναι δημότης Πατρῶν, ὑπ’ ἀριθ. ἐκλογικοῦ καταλόγου 5215 καὶ μητρῴου 5624. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 21 Ἀνδρέας Ζαφειρόπουλος, ἀποθηκάριος τελωνείου Κερκύρας, εἶναι Γορτύνιος, ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ δήμῳ Λαγκαδίων, φέρων δ’ ἀριθ. ἐν τῷ μητρῴῳ 1247. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 23 Ἀλέξ. Μανωλόπουλος, εἰρηνοδίκης Οἰτύλου, εἶναι δημότης τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ, ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν ἐκλογικὸν κατάλογον ὑπ’ ἀριθ. 1010 καὶ εἰς τὸ μητρῷον 550. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 24 Σπηλιωτόπουλος εἶναι Μαντινιεὺς, ἐκ τοῦ δήμου Τριπόλεως· ἀριθ. μητρῴου 2226. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 25 Β. Γιαννακόπουλος, διορισθεὶς γραφεὺς τοῦ Ταμείου Πατρῶν, εἶναι ἐκ Πατρῶν· ἀριθμὸς ἐκλογ. καταλόγου 1073, μητρῴου 5533. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 26 Γ. Νικολόπουλος, ἀπολυθεὶς τῆς θέσεως γραφέως, εἶναι δημότης Πατρῶν· ἀριθ. καταλόγου 5663, μητρῴου 5661. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 28 Κατσιρόπουλος εἶναι δημότης Πατρῶν, ὑπ’ ἀριθ. ἐκλογικοῦ καταλόγου 2463, μητρῴου 831. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 31 Παπαθεοδώρου εἶναι δημότης Πατρῶν, ἐγγραμμένος ἐν τῷ ἐκλογικῷ καταλόγῳ ὑπ’ ἀριθ. 6373, μητρῴου 641. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 38 Δ. Ἀναγνωστόπουλος, προαχθεὶς εἰς οἰκονομ. ἔφορον Τήνου, κατάγεται ἐκ τοῦ χωρίου Ζήρια τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ, εἰς ἐμὲ δὲ εἶναι ἐντελῶς ἄγνωστος. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 40 Κ. Θανίλης εἶναι ἐκ τοῦ δήμου Ἐρινεοῦ· ἀριθμὸς ἐκλογικοῦ καταλόγου 927, μητρῴου ἀρρένων 410. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 46 εἶναι δημότης Πατρῶν· ἀριθμὸς ἐκλογικοῦ καταλόγου 10213 καὶ μητρῴου 1219. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 54 Γεώργιος Μαραγκός εἶναι δημότης Λαμπείας τῆς ἐπαρχίας Ἠλείας, ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ ὑπ’ ἀριθ. 1669. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 55 Γ. Σπηλιόπουλος, γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου Στυμφαλίας, δὲν ἔχει διορισθῆ· περὶ τούτου ὑπάρχει πιστοποιητικὸν τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης (ἀναγινώσκει): «Βασίλειον τῆς Ἑλλάδος. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης βεβαιοῖ, ὅτι γραμματεὺς τοῦ Εἰρηνοδικείου Στυμφαλίας διωρίσθη ὁ Γ. Παρασκευόπουλος, ὑπὸ τὸ ὄνομα δὲ Γ. Σπηλιόπουλος οὐδεὶς οὐδαμοῦ τοῦ Κράτους διωρίσθη γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου.» Ἀριθ. 56. Χρ. Μαχαίρας, ἑλληνοδιδάσκαλος ἐν Πλατάνῳ, εἶναι δημότης Πατρῶν· ἀριθ. καταλόγου 5151, μητρῴου 992. — Ἀριθ. 57. Σ. Ρηγόπουλος, γραμματεὺς Εἰρηνοδικείου Ἐπιδαύρου, εἶναι Γορτύνιος, ὡς τοῦτο ἐξάγεται ἐκ τοῦ παρόντος πιστοποιητικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης. (Ἀναγινώσκει τὸ πιστοποιητικόν). — Ἀριθ. 58. Χ. Παπαντωνίου, γραφεὺς γʹ τάξεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Εἶναι Εὐρυτὰν, ἐκ τοῦ δήμου Ἀπεραντίων, ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ ὑπ’ ἀριθ. 1903.

§26ΖΩΤΟΣ. Ἀληθέστατον.

§27ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἀριθ. 59. Κ. Πολυχρονόπουλος, γραφεὺς βʹ τάξεως Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, κατάγεται ἐκ τοῦ δήμου Θουρίας τῶν Καλαμῶν· ἀριθ. μητρῴου δήμου Θουρίας 1468. — Ἀριθ. 61. Α. Ἀνδρικόπουλος, συμβολαιογράφος Πατρῶν, εἶναι Πατρεὺς, ἐγγεγραμμένος ὑπ’ ἀριθ. 159 τοῦ καταλόγου καὶ 3093 τοῦ μητρῴου, ἄγνωστος εἰς ἐμὲ ἐντελῶς. — Ἀριθ. 63. Ἀθ. Ἀνδριτσόπουλος, διανομεὺς τηλεγραφείου Πατρῶν, εἶναι Πατρεὺς, γνωστὸς εἰς τοὺς ἐκ Πατρῶν· ἐγὼ δὲν τὸν γνωρίζω διόλου. — Ἀριθ. 68. Γ. Σακελλαρόπουλος, ἀποθηκάριος σταφιδαποθήκης Καλαμῶν. Ὁ Σακελλαρόπουλος διετέλεσεν ὑποταμίας Πατρῶν, εἶναι Ναυπάκτιος, κατάγεται ἐκ τοῦ χωρίου Κόνισκα τοῦ δήμου Παρευηνίων, ἀδελφὸς τοῦ ποτὲ δημάρχου. — Ἀριθ. 78. Γ. Παπαχρήστου, ἐπιτηρητὴς ἁλικῆς Κοπραίνης, εἶναι Τριφύλιος ἐκ Κυπαρισσίας· μοὶ λέγουν ὅτι εἶναι φίλος τοῦ κ. Κοκκέβη. Ἀλλ’ ὑπάρχει καὶ τρίτος λόγος ἀκυρώσεως, προβαλλόμενος ὑπὸ τοῦ τμήματος, καὶ ὁ λόγος οὗτος δυνατὸν νὰ θεωρηθῇ ὑπό τινων ὡς ἔνστασις· κατὰ τὴν γνώμην μου, δὲν εἶναι οὔτε οὗτος λόγος ἐνστάσεως, ἀλλὰ τέλος πάντων δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ ὡς λόγος ἐνστάσεως. Καὶ ἂς ἴδωμεν πῶς τὸν διατυπώνει ὁ εἰσηγητὴς ἐν σελίδι 80 τοῦ τεύχους (ἀναγινώσκει): «Ἐψηφοφόρησαν ὑπάλληλοι Καλαβρυτινοί, παρανόμως κατελθόντες εἰς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, 59.» Ἀνατρέξατε εἰς τὸν ἐν σελίδι 44 πίνακα καὶ τότε μετὰ πολλῆς ἐκπλήξεως θ’ ἀναγνώσητε, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θήρας δὲν ἐχρησίμευσε μόνον ὡς εἰσηγητής, προτείνων τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, ἀλλ’ ἐμμέσως προβάλλει ἐνστάσεις ἀκυρότητος κατὰ τῶν ἐκλογῶν πάντων ὑμῶν· διότι ὁ κ. Βουλευτὴς λέγει μέν, ὅτι οἱ 59 οὗτοι εἶναι ὑπάλληλοι Καλαβρυτινοί, κατελθόντες ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, ἀλλ’ ἐν τῷ πίνακι θ’ ἀνεύρητε πάντας τοὺς ὑπηρετοῦντας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐντοπίους ὑπαλλήλους, καὶ ἐπὶ κεφαλῆς ὁ Χρ. Ρηγόπουλος, συμβολαιογράφος Φελλόης, ἐψηφοφόρησεν, ὁ γραφεὺς τοῦ ταμείου Καλαβρύτων, οἱ εἰσπράκτορες τῶν δήμων, οἱ ὑπηρέται τῆς Ἐφορίας κλπ. Καὶ ὑπάρχει τις ἀγνοῶν, ὅτι πάντοτε εἰς πάσας τὰς ἐκλογὰς ὅλοι οἱ ἐντόπιοι ὑπάλληλοι ψηφίζουν; Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θήρας ἀληθῶς ἔδειξε μεγάλην προθυμίαν, θεσπίζων ὅτι εἰς τὸ μέλλον 5 ἢ 6 χιλιάδες, ἢ πλείονες, Ἑλλήνων ἐκλογέων δέον νὰ στερηθῶσι τοῦ δικαιώματος τῆς ψήφου. Ἀλλ’ ἐὰν ἀφαιρέσωμεν τούτους, — καὶ οὗτοι εἶναι 49 — τί εἶναι οἱ ὑπολειπόμενοι; Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 3 Γ. Μαντᾶς δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 4 Δ. Φωτόπουλος, εἰσπράκτωρ ταμείου Καλαβρύτων, καὶ ἐὰν ἦτο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, εἶχε δικαίωμα ψήφου, ἀλλὰ δὲν εἶναι. Ὁ ὑπ. ἀριθ. 6 Ἀγγελῆς Ἰωάννου δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 8 Γ. Μανθόπουλος δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀπελύθη τῇ 5 Ἰανουαρίου, ληξάσης τῆς ὑπηρεσίας του, ἐδημοσιεύθη δὲ ἡ ἀπόλυσίς του τὴν 6 Ἰανουαρίου 1899. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 13 Κ. Γιαννακόπουλος, γραφεὺς Γεωργικοῦ σταθμοῦ Πατρῶν, ἀπελύθη ἀπὸ τῆς 25 Μαΐου 1898· ἀριθ. φύλλου τῆς «Ἐφ. τῆς Κυβερνήσεως» 112. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 21 Εὐθ. Τσιαπάρας, γραφεὺς ταμείου Καλαβρύτων, βεβαίως θὰ εἶχε δικαίωμα ψήφου, ἀλλὰ δὲν εἶναι οὔτε γραφεὺς ταμείου. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 24 Εὐστ. Σπηλιόπουλος, ἔμμισθος εἰσπράκτωρ ταμείου Καλαβρύτων, ἀπελύθη τὴν 24 Ἰουνίου 1898. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 26 Ἀνδρέας Ἀνδρικόπουλος εἰσπράκτωρ ταμείου Καλαβρύτων, ἐὰν ἦτο ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐπίσης θὰ εἶχε δικαίωμα ψήφου, ἀλλὰ δὲν εἶναι. — Ἀριθ. 27. Ἀθ. Μαστρογιάννης, εἰσπράκτωρ ὑποταμείου Μυρτουντίων, ἐπίσης δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἦτο, θὰ εἶχε δικαίωμα ψήφου. — Ἀριθ. 44. Β. Μπαμπίλης, δημόσιος εἰσπράκτωρ ταμείου Καλαβρύτων, δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. — Ἀριθ. 52. Γ. Σπανόπουλος, γραμματεὺς Οἰκονομ. Ἐφορίας Κυνουρίας. Αὐτὸ τὸ τμῆμα ἐν σελίδι 43 τοῦ τεύχους βεβαιώνει, ὅτι ὁ Σπανόπουλος ἀπελύθη τὴν 18 Ἰανουαρίου 1899. Πλὴν τῶν ἐντοπίων καὶ τῶν μὴ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ὑπάρχουσιν ἑτεροεπαρχιῶται. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 7 Β. Σταυρόπουλος, εἰσπράκτωρ ὑποταμείου Πατρῶν, κατάγεται ἐκ τοῦ χωρίου Ἴσαρι τοῦ δήμου Φαρῶν· ἀριθ. 518 ἐκλογ. καταλόγου, 771 μητρώου. Ὁ Ἀργύριος Κούκας, δικαστ. κλητὴρ Πρωτοδικείου Πατρῶν, εἶναι δημότης Αἰγίου· ἀριθ. 126 παραρτήματος ἐκλογ. καταλόγου. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 51 Ἰωάννης Μέγαρης, γραμματεὺς Οἰκον. Ἐφορίας Βόλου, εἶναι δημότης Πατρῶν. Οὐδαμῶς ἐψηφοφόρησεν. Ὁ ψηφίσας ὑπὸ τὸ αὐτὸ ὄνομα ἐν τῷ δήμῳ Κερπινῆς εἶναι ἄλλος, κάτοικος Κερπινῆς, οὐδεμίαν σχέσιν ἔχων. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 55 Γ. Παπαχρήστου, ἐπιτηρητὴς τῆς ἁλικῆς Κοπραίνης, ὁ ἐκ Κυπαρισσίας, ἐτέθη ὡς ψηφοφορήσας ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων. Ὁ ὑπ’ ἀριθ. 58 Σωτ. Ράλλης, ὑπογραμματεὺς τοῦ τελωνείου Πειραιῶς, διωρίσθη μετὰ τὰς ἐκλογάς. Πλὴν τούτων ὑπάρχει ὁ ὑπ’ ἀριθ. 43 Γ. Μιχαλόπουλος, καθηγητὴς τοῦ ἐν Τρικάλοις Γυμνασίου. Ἰδοὺ τί ἐπὶ τῇ ἐρωτήσει μου ἀπαντᾷ ὁ νομάρχης Τρικάλων (ἀναγινώσκει): «Καθηγητὴς Γυμνασίου Τρικάλων Γ. Μιχαλόπουλος διωρίσθη παρ’ ἡμῶν διοικητικὸς ἀντιπρόσωπος τρίτου ἐκλογικοῦ τμήματος πόλεως Τρικάλων καὶ ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του. Οὗτος οὐδέποτε ἀπὸ τοῦ διορισμοῦ του ἀπεμακρύνθη ἐντεῦθεν. Νομάρχης Τρικάλων. Μπουκλάκος.» Ἀλλὰ πλὴν τούτων ὑπάρχουσι καί τινες παραιτηθέντες, τῶν ὁποίων ἡ παραίτησις ἐγένετο ἀποδεκτὴ πρὸ τῶν ἐκλογῶν· εἶναι οἱ ὑπ’ ἀριθ. 10, 33, 34, 46, 47 καὶ 59. Μεταξὺ αὐτῶν εἶναι ὁ ἀδελφὸς τοῦ δημάρχου Ἀροανείας κ. Φάσσος, οἰκονομικὸς ἔφορος, ὅστις παρῃτήθη, διότι δὲν ἐπεθύμει νὰ μένῃ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὁ Ἀθ. Μάρκου, ἐπιτηρητὴς Ἄσπρης ἁλικῆς Μεσολογγίου, ἀπολυθεὶς ἀπὸ τῆς 19 Ἰανουαρίου, ὁ οἰκονομ. ἔφορος Ὀλυμπίας Εὐστ. Οἰκονομόπουλος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ. Διατὶ τοὺς ὑπολογίζεται καὶ αὐτοὺς ὡς ψηφίσαντας; Ἀλλ’ ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν φέρω, δὲν εἶναι γνώμη ἐμή. Ἐν ἄλλαις ἐκλογαῖς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κερκύρας ἔλαβεν εὐκαιρίαν νὰ ἐκφράσῃ τὴν γνώμην του κατὰ τὸ 1885, ὡς εἰσηγητὴς τῆς μειονοψηφίας ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Μεγαρίδος (ἀναγινώσκει): «...Διότι οἱ κατὰ τοὺς ἐνισταμένους μεταβάντες εἰς τὴν ἐπαρχίαν Μεγαρίδος ὑπάλληλοι, ὅπως ἀσκήσωσι τὸ ἐκλογικὸν αὐτῶν δικαίωμα, ἐξήσκησαν αὐτὸ ἐννόμως, εἴτε κατόπιν παραιτήσεως αὐτῶν, εἴτε ἐπὶ τῇ βάσει ἀδείας νομίμως δοθείσης ὑπὸ τῆς προϊσταμένης αὐτῶν ἀρχῆς, ἐπειδὴ δὲ οὐδεὶς νόμος ἀπαγορεύει τοῦτο, οὔτε εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι τὸ Σύνταγμα καὶ οἱ νόμοι ἐνόησαν νὰ στερήσωσιν οἱονδήποτε ἐκλογέα, ἔστω οὗτος καὶ ὑπάλληλος, τοῦ ἐκλογικοῦ του δικαιώματος, διὰ τοῦτο ἡ ἄσκησις αὐτοῦ οὔτε παράνομος δύναται νὰ θεωρηθῇ, οὔτε ὡς λόγος ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς.» Τὰς παρατηρήσεις ταύτας εἶχον νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν εἰς ἀντίκρουσιν τῶν ἰσχυρισμῶν τοῦ εἰσηγητοῦ τοῦ Βʹ τμήματος, εἰς τὴν Βουλὴν δ’ ἀπόκειται νὰ κρίνῃ. Ἐγὼ ἓν καθῆκον εἶχον, νὰ ἐπιχειρήσω ν’ ἀποτρέψω αὐτὴν ἀπὸ ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι κακὸν οὐχὶ μόνον διὰ τοὺς πάσχοντας ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς πράττοντας. (Εὖγε! εὖγε! Χειροκροτήματα ἐκ τῆς Βουλῆς).

§28Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐπειδὴ θὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν, καὶ ἤδη εἶναι μεσημβρία, παρακαλῶ, ἐὰν ἡ Βουλὴ δέχηται, νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ὁμιλήσω μετὰ μεσημβρίαν.

§29ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· τώρα.

§30ΕΤΕΡΟΙ. Ἄς διακόψωμεν διὰ τὰς 3 μ. μ.

§31ΠΟΛΛΟΙ. Εἰς τὰς 4 μ. μ.

§32Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ εἴμεθα ἠναγκασμένοι νὰ μεταβῶμεν εἰς τὰ Ὑπουργεῖα χάριν τῆς τρεχούσης ὑπηρεσίας, παρακαλοῦμεν τὴν Βουλὴν νὰ διακόψωμεν καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν τὴν 4ην μ. μ.

§33ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§34ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§35ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις μέχρι τῆς 4 μετὰ μεσημβρίαν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 11 καὶ 45′ π. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 4 μ. μ.)

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Ὁ κ. Μαρκεζίνης ἔχει τὸν λόγον.

§37Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν κρύπτω, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν ἐπιθυμίαν, τὴν ὁποίαν εἶχον, τοῦ νὰ συνέπιπτε νὰ ἐκληρούμην εἰς τὸ τμῆμα, εἰς τὸ ὁποῖον θὰ ἐλάγχανεν ἡ προεξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Εὑρισκόμην ἔτι ἐν Θήρᾳ μετὰ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ἐκλογῶν, ὅτε ἀλληλλοδιάδοχοι ἤρχοντο πρὸς ἡμᾶς διὰ τῶν διαφόρων ταχυδρομείων αἱ εἰδήσεις τοῦ τύπου, καθ’ ἃς παρίστατο ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων ὡς ἁμαρτωλή. Ἑπόμενον ἦτο εἰς τὴν καρδίαν νεαροῦ Βουλευτοῦ,—οἷος ἐγὼ—ἐπιθυμοῦντος εἰς τὰ πρῶτα βήματά του τὰ πολιτικὰ νὰ βαδίσῃ ὡς οἷόν τε ἐσκεμμένως, νὰ βαδίσῃ ὡς οἷόν τε ἀσφαλῶς, νὰ μοὶ προσεγεννᾶτο αὐτὴ ἡ ἐπιθυμία, διότι ἐφρόνουν κυρίως, ὅτι μόνον ἐν τῷ τμήματι ἠδύνατο νὰ διαλευκανθῇ ἡ ὑπόθεσις ἐν ὅλαις αὐτῆς ταῖς πτυχαῖς, ὅτι μόνον ἐν τῷ τμήματι ἠδύνατο νὰ διονυχισθῇ αὕτη ὑφ’ ὅλας αὐτῆς τὰς ἐπόψεις, καὶ ὅτι μόνον ἐκεῖ ἠδύνατο νὰ μορφωθῇ γνώμη ἀσφαλὴς περὶ τοῦ κύρους ἢ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Καὶ ἐὰν, κύριοι Βουλευταὶ, ὁ κλῆρος μὲ ηὐνόησε πρὸς τοῦτο, λαχόντα εἰς ὃ τμῆμα συνέλαχε καὶ ἡ προεξέλεγξις τῆς εἰρημένης ἐκλογῆς, ὁμολογῶ, ὅτι ὑπῆρξεν ἐκ τοὐναντίου δυσμενὴς πρὸς ἐμὲ ἡ ἄλλως εὐμενὴς ψῆφος τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τοῦ τμήματος, τὰ ὁποῖα εὐηρεστήθησαν νὰ μοὶ ἀναθέσωσιν ἔργον τιμητικὸν μὲν, πλὴν βαρὺ, βαρύτατον δι’ ἐμὲ, τὴν εἰσήγησιν ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Ἀληθὲς ὅμως εἶναι, ὅτι, μεθ’ ὅλον τὸ βάρος τῆς ὑψηλῆς ἐντολῆς, ἣν οἱ κ. συνάδελφοι εὐηρεστήθησαν νὰ μοὶ ἀναθέσωσι, καὶ τὸ ὁποῖον ἀκεραίως συναισθάνομαι, θαρρῶν πατῶ τὸ βῆμα τοῦτο, διότι ἡ ἀλήθεια τοῦ θέματος, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἀναπτύξω πρὸς ὑμᾶς, ἡ ἀλήθεια τῶν ἰσχυρισμῶν, τοὺς ὁποίους θὰ παρατάξω ἐνώπιόν σας, μὲ ἀνακουφίζουσιν αἰσθητῶς καὶ μὲ ἐνθαρρύνουσιν εἰς τὸ ἔργον. Δὲν εἶναι μικρὸν πρᾶγμα, Κύριοι, ἡ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ περὶ τῆς ἐκλογῆς ἑνὸς Πρωθυπουργοῦ, διότι, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν λέγωσιν οἱ πολιτικοὶ ἄνδρες, οἱ ἀναστρεφόμενοι ἐν τοῖς Κοινοβουλίοις, μεθ’ ὅσα καὶ ἂν ἰσχυρίζωνται οἱ ἀπὸ καθέδρας πολιτειολογοῦντες, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐν τῷ πρώτῳ αὐτῆς σταδίῳ δὲν ἐνεργεῖ ὡς σῶμα πολιτικὸν, ἀλλ’ ὡς δικαστικὸν σῶμα, — τάσσομαι δὲ καὶ ἐγὼ μετ’ αὐτῶν, — ὅμως δὲν δύναται νὰ μὴ παρατηρηθῇ, ὅτι, προκειμένου περὶ ἐξελέγξεως τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προκειμένου περὶ τῆς ἐξελέγξεως ἐκλογῆς μέλους τινὸς τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὑπολανθάνει πάντοτε, ὑφέρπει πάντοτε ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ψήφου τῆς δικαστικῆς ἡ ἔννοια τῆς πολιτικῆς ψήφου. Δὲν θέλω διὰ τούτου νὰ εἴπω, ὅτι, καλούμενοι μετ’ ὀλίγον νὰ ἐκφέρητε γνώμην, νὰ δώσητε ψῆφον, περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς, θέλετε δώσει ψῆφον ἢ ἐκφέρει γνώμην πολιτικήν. Τοὐναντίον ἡ Ψῆφός σας θὰ ἦναι δικαστική. Φρονῶ ὅμως, ὅτι ἐκ τῆς ἐρεύνης τῆς κατὰ τὴν ἐκλογὴν ταύτην θέλει προκύψει καταφανῶς, ὁποία εἶναι ἡ μορφὴ καὶ ἡ ποιότης τῶν σήμερον κυβερνώντων ἡμᾶς. Καὶ αὔριον, μετὰ τὴν ψῆφον, τὴν ὁποίαν σήμερον θέλετε δώσει ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς, καταρτιζομένου τοῦ σώματος, θὰ λάβητε σημείωσιν τῶν σήμερον ἐκτεθησομένων ἐντεῦθεν, καὶ θὰ δώσητε ψῆφον πολιτικήν. Διότι, ἐὰν κάτοπτρον μιᾶς Κυβερνήσεως ᾖναι αἱ πράξεις αὐτῆς ὡς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, διαυγὲς κάτοπτρον τοιοῦτον εἶναι αἱ πράξεις αὐτῆς ἐνεργούσης ἐκλογάς, αἱ πράξεις αὐτῆς ἐν παραμοναῖς ἐκλογῶν. Διότι ἐκεῖ, ὅπου ἄμεσον εἶναι τὸ ἐνδιαφέρον, ὅπως ἡ Κυβέρνησις δειχθῇ, ὅτι ἐξῆλθεν, ἂν μὴ νικήτρια, τοὐλάχιστον εὐπρόσωπος ἐκ τοῦ ἀγῶνος τοῦ πολιτικοῦ, ἐκεῖ δοκιμάζεται ἡ ἠθικὴ αὐτῆς ὑπόστασις, ἐκεῖ δοκιμάζεται ἡ ἠθικὴ αὐτῆς ἀντοχή. Ἴδιος, κύριοι Βουλευταί, χαρακτηρισμὸς τοῦ Ἕλληνος, —καὶ ὡς Ἕλλην τὸ λέγω ὑπερηφάνως, καὶ ὡς Ἕλληνες καὶ ὑμεῖς ὑπερηφάνως θὰ τὸ ἀκούσητε,—ἴδιος χαρακτηρισμὸς αὐτοῦ, λέγω, εἶναι ἡ ἐξαιρετικὴ συναίσθησις τῆς ἰδίας τιμῆς, ἡ ἐξαιρετικὴ συναίσθησις τῆς ἰδίας ἀξιοπρεπείας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἐν ἑαυτῷ ἀνεπτυγμένην ὑπὲρ πάντας ἴσως τοὺς λοιποὺς λαοὺς, αὐτὴ ἡ ἀντίληψις ἡ ἐξαιρετικὴ, τὴν ὁποίαν ἔχει, τῆς εὐγενοῦς φιλοτιμίας, τοῦ ἐγωϊσμοῦ, τοῦ ἀληθοῦς Ἑλληνικοῦ ἐγωϊσμοῦ. Διὰ τοῦτο λήθη τῆς τοιαύτης ἀρετῆς, λήθην τῆς τοιαύτης ἀξιοπρεπείας παρὰ τῷ Ἑλληνικῷ λαῷ σπανίως θὰ ἀπαντήσῃ τις εἰς τὰ Ἑλληνικὰ χρονικά. Διὰ τοῦτο παρετηρήθη, ὅτι, καίτοι πολλάκις κατηγγέλθησαν ἐπεμβάσεις ἐκλογικαὶ, ἀφορῶσαι τὰ ἐκλογικὰ διαμερίσματα τῶν Πρωθυπουργῶν ἢ ἄλλων μελῶν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅμως πᾶσαι ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ ἐξηλέγχθησαν καὶ ἐθεωρήθησαν ἐν πολλοῖς ἀναληθεῖς. Καὶ δὲν ὑπάρχει οὕτω παράδειγμα ἐντὸς τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου ἀκυρώσεως ἐκλογῆς ἀφορώσης τὸ πρόσωπον Πρωθυπουργοῦ. Καίπερ νέος, Κύριοι, καὶ ὡς Βουλευτὴς, παρηκολούθησα, ἐξ ἔρωτος φλογεροῦ ἀρχαιόθεν πρὸς τὴν πολιτικὴν τὰς κοινοβουλευτικὰς συζητήσεις, καὶ ἐμελέτησα ἐπισταμένως τὴν κοινοβουλευτικὴν ἡμῶν ἱστορίαν, διότι φρονῶ, ὅτι ὁ πολιτευόμενος ἑνὸς τόπου πρέπει νὰ κατέχῃ ἀσφαλῶς τὴν ἱστορίαν τῶν κοινοβουλευτικῶν πραγμάτων αὐτοῦ. Αἴ! λοιπὸν, Κύριοι, κατ’ ἐμὴν ἀντίληψιν, εἰς οὐδεμίαν σελίδα τῆς κοινοβουλευτικῆς ἡμῶν ἱστορίας θέλετε ἀπαντήσει τὰς ἀσχημίας τὰς ἐκλογικὰς, τὰς ὁποίας πρόκειται αὕτη νὰ ἀναγράψῃ, προκειμένου περὶ τῆς ΙΕʹ Βουλευτικῆς Περιόδου, εἰς τὸ κεφάλαιον, τὸ ὁποῖον θ’ ἀφιερώσῃ διὰ τὴν προκειμένην ἐκλογὴν Καλαβρύτων. Καὶ λέγω τοῦτο ὑπὸ διπλῆν λύπην μου· τὸ λέγω λυπούμενος ἐξ ἑνὸς, διότι πάντες ἐφρονοῦμεν, ἰδίως δὲ ἡμεῖς, οἱ ὁποῖοι ἔχομεν ἀκράδαντον πεποίθησιν ἐπὶ τὸ ἀδαπάνητον μέλλον τῆς Ἑλληνικῆς φυλῆς, ὅτι παρῆλθον ἀνεπιστρεπτεὶ αἱ ἐποχαὶ, αἵτινες ὁμολογουμένως ἠσχήμιζον τὰ κοινοβουλευτικὰ χρονικὰ τοῦ τόπου, καὶ τὰς ὁποίας δὲν ἐπιτρέπεται πλέον ν’ ἀκολουθήσωμεν, διότι κατέπνιγον πάντοτε τὴν φωνὴν τοῦ κυριάρχου Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι δὲν ἀπαντῶμεν πλέον τὴν βίαν ἐν ταῖς ἐκλογαῖς, οὔτε τὸν ἀποκλεισμὸν ἀτόμων ἢ χωρίων ὁλοκλήρων, ἢ καὶ ὑποψηφίων ἔτι, καὶ ἑπομένως δὲν κινδυνεύει τις ν’ ἀποκλεισθῇ τοῦ λοιποῦ, ὡς ὁ Λομβάρδος εἰς τὴν Ζάκυνθον, ἢ ὁ Κουμουνδοῦρος εἰς τὴν Ζαρνάταν. Τὰ ἤθη τὰ Ἑλληνικὰ ἐξημερώθησαν, οἱ χαρακτῆρες ἐξηνθρωπίσθησαν, πάντες ἐξηυγενίσθημεν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι παρέμειναν εἰς ἡμᾶς ὁρμαί τινες, ἴσως ὅμως καὶ αὐταὶ εὐγενεῖς. Ἀλλ’ ἐὰν ἐχάσαμεν τὸ ὅπλον τῆς βίας, ἐὰν κατέπεσεν ἐκ τῶν χειρῶν μας τὸ ὅπλον τοῦ ἀποκλεισμοῦ, ἤρχισεν ὅμως νὰ γίνεται χρῆσις νέου ὅπλου, πρὸς μεταστροφὴν τῆς θελήσεως τῶν ἐκλογέων, τοῦ τῶν θεμιτῶν λεγομένου μέσου κατὰ τὰς ἐκλογὰς, ὅπλου ὑπούλου καὶ διὰ τοῦτο δυστυχῶς κινδυνωδεστέρου. Λυποῦμαι δὲ δεύτερον, διότι ἀρχιεργάτης τῆς νέας ταύτης τροπῆς, ἐπὶ κακῷ τοῦ τόπου, τῶν πολιτικῶν ἡμῶν πραγμάτων, παρίσταται, τίς νομίζετε; ὁ υἱὸς τοῦ νομιμοφρονεστέρου τῶν πολιτικῶν ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους ἐξέθρεψεν ἡ χώρα, τοῦ ἀειμνήστου Θρασυβούλου Ζαΐμη, χρηστὸς καὶ αὐτὸς ὑπολαμβανόμενος, ὡς ἦτο πράγματι ὁ ἀοίδιμος πατήρ του. Ὁ ἀείμνηστος Θρασύβουλος Ζαΐμης, θέλων νὰ ἐμπεδώσῃ τὴν ἐκλογικὴν ἐλευθερίαν ἐν τῷ τόπῳ, θέλων νὰ ἀσφαλίσῃ τὴν ἐλευθέραν ἔκφρασιν τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διερρύθμισε τὸν ἐκλογικὸν ἡμῶν νόμον, ἐπινοήσας νέαν διάταξιν ἐν αὐτῷ, τὴν τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων κατὰ τὰς ἐκλογὰς, διάταξιν ἀληθῶς ἐκ τῶν ἐπωφελεστάτων. Ὁ Θρασύβουλος Ζαΐμης, Πρωθυπουργὸς κατὰ τὸ 1869, ἐβουλήθη ν’ ἀποστείλῃ τὸ πρῶτον ἀνακριτὰς ἀνὰ τὰς διαφόρους ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, πρὸς ἐξασφάλισιν τῆς ἐλευθέρας ἐκφράσεως τοῦ φρονήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Ὡς Ὑπουργὸς δὲ τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ 1877, ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς κληθείσης Κυβερνήσεως, ἐφρόντισεν, εἰς τὸν τότε ψηφιζόμενον ἐκλογικὸν νόμον ΧΜΗʹ νὰ περιληφθῇ ἡ σωτηριωδεστάτη αὕτη διάταξις τοῦ θεσμοῦ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Ὁ νέος Ζαΐμης, εὑρὼν ἐκ πατρικῆς προνοίας κλειστὴν τὴν θύραν τῆς ἐπεμβάσεως ἐν τοῖς τμήμασι τοῖς ἐκλογικοῖς, ἠθέλησε ν’ ἀνοίξῃ νέαν θύραν, καὶ διέταξεν ἔφοδον κατὰ τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ, ὑπὸ ἄλλο πρόσταγμα, ὑπὸ τὸ πρόσταγμα τῆς νομιμότητος, ὑπὸ τὸ πρόσταγμα τῆς εὐθύτητος, ὑπὸ τὸ πρόσταγμα αὐτόχρημα τῆς ὁσιότητος κατὰ τὰς ἐκλογὰς. Διὰ τοῦτο ὑπολαβὼν ὅτι ὁ Καλαβρυτινὸς λαὸς ἤθελε τὴν φορὰν ταύτην νὰ κλείσῃ πρὸς αὐτὸν τὰς θύρας τοῦ Ἑλληνικοῦ Κοινοβουλίου, ἔσπευσεν αὐτὸς νὰ διαρρήξῃ αὐτὰς, διαστρεβλῶν οὕτω τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων του, παραμορφῶν οὕτω τὴν ἐλευθέραν αὐτῶν βούλησιν. Ἀλλὰ καιρὸς, Κύριοι, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, διότι ἐπιθυμοῦμεν ἐκ τῶν πραγμάτων καὶ μόνον νὰ μορφώσῃ γνώμην ἡ Βουλὴ περὶ τοῦ κύρους ἢ μὴ τῆς προκειμένης ἐκλογῆς. Φρονοῦμεν δ’ ἀληθῶς, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ μορφώσῃ ἣν καὶ τὸ τμῆμα ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐμόρφωσε γνώμην καὶ ἀνέγραψεν ἐν τῇ ἐκθέσει αὐτοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως τὸ ζήτημα εἶναι σπουδαῖον, φρονῶ δ’ ὅτι, ὡς ἐγὼ εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν νὰ εἰσέλθω, εἰ δυνατὸν, εἰς τὸν λαβύρινθον τῆς ὑποθέσεως καὶ νὰ ἀνακαλύψω τὸν ἐκλογικὸν Μινώταυρον, τὸν ὁποῖον θὰ παρουσιάσω πρὸς ὑμᾶς, οὕτω καὶ ὑμεῖς θὰ ἔχητε ἐπιθυμίαν νὰ θέσητε τὴν χεῖρα ἐπὶ τὸν τύπον τῶν ἥλων, παρὰ τὰ κοινοβουλευτικῶς κρατοῦντα παρ’ ἡμῖν καὶ τὸν Κανονισμόν, θὰ παρακαλέσω τοὺς κυρίους Βουλευτὰς νὰ μοὶ ἀποτείνωσιν ὅσας ἂν θέλουν διακοπὰς, ἀρκεῖ νὰ προέρχωνται αὗται ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τοῦ νὰ φωτισθῶσιν οἱ διακόπτοντες, μετ’ αὐτῶν δὲ καὶ εἴ τις ἄλλος διαπορῶν ἐπίσης συνάδελφος. Ἐπειδὴ δὲ πρὸς τούτοις γνωρίζω, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ δέχηται διακοπὰς, δὲν εἶναι ἀποκλειστικὸν μόνον τοῦ ἀγορεύοντος, θὰ παρακαλέσω συγχρόνως τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον νὰ διευκολύνῃ τὴν Βουλὴν εἰς τὸ ἔργον τοῦτο, ἐπιτρέπων καὶ αὐτὸς τὰς εἰς ἐμὲ γενησομένας διακοπάς. Ἐν πρώτοις ὀφείλω νὰ εἴπω, ὅτι ἐν τῇ ἐκθέσει παρεισέφρησάν τινα λάθη, μὴ προερχόμενα ἐξ ἐμοῦ· ἐγὼ εἶχον παρακαλέσει νὰ μοὶ σταλῶσι τὰ δοκίμια πρὸς διόρθωσιν, μοὶ ἐστάλησαν δὲ τὴν τελευταίαν στιγμὴν διὰ κλητῆρος τῆς Βουλῆς, διὰ τοῦ ὁποίου, εὐγενῶς διατεθέντος μοι πρὸς τοῦτο, ἔστειλα ταῦτα μετὰ τὴν διόρθωσιν εἰς τὸν κ. Διευθυντὴν τοῦ Ἐθνικοῦ Τυπογραφείου, ὅστις μοὶ ἀπήντησε δι’ ἐπιστολῆς, ὅτι ἦτο περιττὴ ἡ διόρθωσις, διότι τὸ τεῦχος ἐσελιδοῦτο καὶ μετὰ δύο ὥρας θὰ ἦτο ἕτοιμον. Ἡ ἐπιστολὴ εὑρίσκεται εἰς χεῖράς μου, τὴν ἔχω δὲ ἐνταῦθα, δι’ ὅντινα θέλει νὰ λάβῃ γνῶσιν αὐτῆς. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὁμιλῶν τὴν πρωΐαν, εἶπεν ὅτι κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς δὲν παρουσιάσθη κανὲν παράπονον παρὰ τῶν δικαστικῶν ἀντιπροσώπων. Τοῦτο καὶ ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν ἐν τῇ ἐκθέσει. Πράγματι οἱ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι τῶν διαφόρων ἐκλογικῶν τμημάτων τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων βεβαιοῦσιν, ὅτι οὐδὲν παράπονον ἐγεννήθη κατὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ὅτι αὕτη ὡς πρὸς τοὺς τύπους διεξήχθη κανονικῶς. Ἀλλὰ τὴν 18 Φεβρουαρίου, μετὰ 11 ἡμέρας ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς, ὑπέβαλον διὰ τοῦ Νομάρχου Ἀχαϊοήλιδος οἱ ἀποτυχόντες ἐν συνδυασμῷ ὑποψήφιοι Βουλευταὶ Καλαβρύτων ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι συνοψίζονται εἰς 8 λόγους: 1) Ὅτι ἀφ’ ἧς ἀνέλαβε τὴν ἀρχὴν ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προέβη εἰς διορισμοὺς Καλαβρυτινῶν ὑπαλλήλων, οὓς ἀριθμοῦσιν εἰς 400. 2) ὅτι ὀλίγον πρὸ τῆς ἐκλογῆς προέβη εἰς διορισμοὺς καὶ ἄλλων ὑπαλλήλων 3) ὅτι μετεπέμψατο ὑπαλλήλους ἐκ τῶν ἄλλων μερῶν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων, ὅπως διὰ τῆς ἀτομικῆς αὐτῶν ψήφου καὶ τῶν προσωπικῶν ἐνεργειῶν των ἐνισχύσωσι τὸν συνδυασμόν του. 4) ὅτι πολλοὶ ὑπάλληλοι, χωρὶς νὰ ὑποβάλωσι παραίτησιν, μετέβησαν εἰς τὴν ἐπαρχίαν. 5) ὅτι ἡ Ἐπισκοπικὴ ἐπιτροπὴ ἔλαβε μέρος σκανδαλωδέστατον εἰς τὴν ἐκλογὴν καὶ ὅτι πολλοὶ ἱερεῖς προσήρχοντο ἐνδεδυμένοι τὰ ἱερὰ ἄμφια καὶ ὥρκιζον τοὺς ἐκλογεῖς, ὅπως ψηφίσωσι τὸν πρωθυπουργικὸν συνδυασμόν. 6) Παραπονοῦνται ἔτι, ὅτι ὀλίγον πρὸ τῆς ἐκλογῆς ἡ Κυβέρνησις ἀνεκάλεσε τοὺς ἀστυνόμους τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων, ἵνα ἀφήσῃ ἐλεύθερον τὸ στάδιον τῆς ἐνεργείας τῆς ἐκλογῆς εἰς τὰ ὑποδεέστερα ὄργανα τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς, εἰς ἐνωμοτάρχας καὶ ἐνιαχοῦ καὶ εἰς ἁπλοῦς χωροφύλακας. 7) Παραπονοῦνται, ὅτι κατὰ τὸ τέλος τοῦ Ἰανουαρίου, ὅτε τελειώνει ἡ ἐποχὴ τῆς πληρωμῆς τῶν φόρων, εἶχον ἀφήσει ἀνοικτὰ τὰ στελέχη, προσήρχοντο δὲ οἱ εἰσπράκτορες εἰς τὰς οἰκίας τῶν κομματαρχῶν, καὶ ἐκεῖ ἐκάλουν τοὺς ψηφοφόρους, λέγοντες πρὸς αὐτοὺς, ὅτι θὰ καταβάλωσι δι’ αὐτοὺς τοὺς φόρους καὶ θὰ κερδήσωσι καὶ τὸ πρόστιμον 8%, ἐὰν ἤθελον ψηφοφορήσει τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ 8) ὅτι ἐπὶ τέλους μετῆλθε καὶ τὸ ἔσχατον μέσον τῆς δωροδοκίας ὁ συνδυασμὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἵνα ἐνισχυθῇ ἔτι μᾶλλον. Ἐνώπιον τοῦ τμήματος, δημοσίᾳ συνεδριάζοντος, προσῆλθεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὁ δεύτερος ἐκ τῶν ἐπιλαχόντων ὑποψηφίων Βουλευτῶν ἐν Καλαβρύτοις, ὁ ὁποῖος ἀνέπτυξε διὰ μακρῶν τὰς ἐνστάσεις ταύτας τὰς ἐγγράφους καὶ συγχρόνως παρουσίασε καὶ ἔντυπον φυλλάδιον, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀνεκεφαλαιοῦντο λεπτομερῶς ὅλα, ὅσα ἀνέπτυξε καὶ προφορικῶς. Ἐκεῖ παρεπονέθη ῥητῶς, ἀνέφερε μάλιστα καὶ ὀνόματα 332 Καλαβρυτινῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον διορισθῆ ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Ζαΐμη, ἐχώριζε δὲ, ὅτι ἐκ τῶν 332 τούτων Καλαβρυτινῶν οἱ 100 εἶχον διορισθῆ ἀπὸ τῆς περιόδου τῆς ἐκλογικῆς. Ἀνέφερε τὸν λόγον, ὅτι πολλοὶ ὑπάλληλοι τῇ προτροπῇ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ κατῆλθον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων διὰ νὰ ψηφοφορήσωσιν ὑπὲρ τοῦ ὑπουργικοῦ συνδυασμοῦ. Ὅτι ἐφρόντισεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ὡς δικαστικοὺς ἀντιπροσώπους ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους τοὺς δικηγόρους τοὺς Καλαβρυτινοὺς, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον νὰ ἦναι φίλοι τοῦ ἀντιθέτου ἐκλογικοῦ συνδυασμοῦ, ἐνῷ ἐξ ἄλλου τοὺς ἰδικούς του ἐκράτησε· συγχρόνως δὲ εἶχεν ἐνεργήσει, ὥστε καὶ ἕνα, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ὁμιλήσωμεν κατόπιν κατὰ τὴν ἐξέλεγξιν τῶν ἀριθμῶν, μὴ δικηγόρον, Β. Γεωργακόπουλον, νὰ ἀποστείλῃ ὡς δικαστικὸν ἀντιπρόσωπον ἔξω τῶν Καλαβρύτων, διὰ νὰ ἀποφύγῃ τὴν ἀντενέργειαν αὐτοῦ τὴν ἐκλογικὴν, καθότι τὸ πρόσωπον τοῦτο εἶχε καταγγείλει καὶ ἐξυβρίσει διὰ τοῦ τύπου ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀνέπτυξε προσέτι τὸν λόγον, ὅτι οἱ ἀστυνόμοι εἶχον ἀνακληθῆ — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον δὲν ἠρνήθη — πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ εἶχε μείνει ἡ διεύθυνσις τῶν ἀστυνομικῶν ὀργάνων εἰς χεῖρας τῶν κατωτέρων ὀργάνων τῆς ἀστυνομικῆς ἐξουσίας.

§38ΑΧ. ΧΟΪΔΑΣ. Εἴπετε ὅτι ὀνομάζεται ὁ δικηγόρος αὐτὸς Β. Γεωργακόπουλος. Πόθεν ἐλάβετε τὴν πληροφορίαν;

§39ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Θὰ σᾶς ἀναπτύξω βραδύτερον· θὰ σᾶς φέρω καὶ ἔγγραφα.

§40ΧΟΪΔΑΣ. Πόθεν;

§41ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§42ΧΟΪΔΑΣ. Λοιπὸν ἡ Εἰσαγγελία τοῦ Ἀρείου Πάγου τί πληροφορεῖ τὸ τμῆμα;

§43ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἂν θέλητε, ἀφήσατε τὴν σειρὰν τῆς ὑποθέσεως, ὅτε θὰ ἀναπτύξω ταῦτα.

§44ΧΟΪΔΑΣ. Θέλω νὰ σᾶς διευκολύνω. Ἡ Εἰσαγγελία τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔχει τὸν κατάλογον τῶν ἐν Πάτραις δικηγόρων. Δικηγόρος ἐν Πάτραις Β. Γεωργακόπουλος δὲν ὑπάρχει. Ὑπάρχει δικηγόρος Α. Β. Γεωργακόπουλος — καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Εὐταξία — καὶ ἀπήλειψαν τὸ Α.

§45Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ἡ Εἰσαγγελία τοῦ Ἀρείου Πάγου καὶ ἡ Εἰσαγγελία Πατρῶν διαφωνοῦσι πρὸς ὑμᾶς, διότι δὲν πρόκειται περὶ αὐτοῦ, περὶ οὗ λέγετε. Πρόκειται περὶ Β. Γεωργακοπούλου, τοῦ δικηγοροῦντος ἔν τινι Εἰρηνοδικείῳ τῶν Καλαβρύτων.

§46ΧΟΪΔΑΣ. Ὥστε ὑποστηρίζετε ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος ἔχει κατάλογον τῶν δικολάβων.

§47ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Παρακαλῶ. Ὁ Ἄρειος Πάγος ἔλαβε κατάλογον παρὰ τῆς Εἰσαγγελίας Πατρῶν τῶν δικηγόρων τῶν ὑπηρετούντων ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν. Κἄποιος ὑπάλληλος ἔδωκε ψευδῶς τὴν πληροφορίαν, δὲν γνωρίζω διὰ τίνα λόγον...

§48ΧΟΪΔΑΣ. Ἔλειψε τὸ Α.

§49ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν ἔλειψε τὸ Α... Ἔδωκε ψευδῶς τὴν πληροφορίαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τοῦ Ἀρείου Πάγου, ὅτι παρὰ τινι Εἰρηνοδικείῳ τῆς περιφερείας Καλαβρύτων ὑπηρετεῖ ὡς δικηγόρος ὁ Β. Γεωργακόπουλος, ὅστις ὅμως δὲν εἶναι δικηγόρος, ἀλλ’ ἁπλοῦς διδάκτωρ.

§50ΧΟΪΔΑΣ. Εἶναι ἔγγραφον;

§51ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Βεβαίως εἶναι ἔγγραφον.

§52ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ ἐπεκαλέσθη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πατρῶν ἐμὲ, βεβαιῶ ὅτι ὁ κ. Ἀνδρέας Β. Γεωργακόπουλος εἶναι συγγενής μου καὶ δικηγόρος ἐν Πάτραις, ἀλλὰ, ὡς γνωρίζει κάλλιον ἐμοῦ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς, αὐτὸς ἔχει καὶ πολιτικὴν ἐπιρροὴν ἐν Πάτραις καὶ ἀνήκει εἰς συνδυασμὸν, τοῦ ὁποίου μέλος ἦτο ὁ ἀδελφὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὅπως λοιπὸν ἐλήφθη πρόνοια ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων, ὅλοι οἱ ἐκεῖ φίλα φρονοῦντες πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ μὴ ἀποσταλῶσιν ἐκεῖ δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι, ν’ ἀποσταλῶσι δὲ οἱ ἀντίθετα πρὸς αὐτὸν φρονοῦντες, τοῦτ’ αὐτὸ συνέβη καὶ ἐν Πάτραις, ἐλήφθη δηλαδὴ ἐγκαίρως ἡ πρόνοια, ὅπως ὅλοι οἱ φίλα φρονοῦντες πρὸς τὸν ἀδελφὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ μὴ ἀποσταλῶσι δικαστικοὶ ἀντιπρόσωποι. Μεταξὺ τούτων καταλέγεται καὶ ὁ Ἀνδρέας Γεωργακόπουλος, ὁ συγγενής μου. Λοιπὸν, ἀφοῦ εἶχε ληφθῆ πρόνοια, ὅπως αὐτὸς μὴ ἀποσταλῇ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, ἀλλὰ παραμείνῃ ἐν Πάτραις, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ὑποπέσῃ ἡ Εἰσαγγελία τοῦ Ἀρείου Πάγου εἰς τοιοῦτον λάθος. Δηλαδὴ εἶχε δοθῆ τὸ ὄνομα τοῦ Β. Α. Γεωργακοπούλου, ὁ ὁποῖος εἶναι μὲν διδάκτωρ, ἀλλὰ δὲν ἔχει ἄδειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου.

§53Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶπεν ὁ κ. εἰσηγητής, ὅτι ὁ Γεωργακόπουλος ἐπίτηδες διωρίσθη—κατὰ πλάνην ὑποβληθεῖσαν βεβαίως εἰς τὸν Ἄρειον Πάγον—δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, διὰ νὰ μὴ ἦναι κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἐκλογῶν ἐν Καλαβρύτοις καὶ ἑπομένως μὴ ἐξασκήσῃ τὴν πολιτικήν του ἰσχὺν ἐν τῷ τόπῳ. Ἐρωτῶ τὸν κ. εἰσηγητήν, κατὰ ποῖον νόμον ὁ μὴ δικηγόρος ὤφειλε νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὴν ἀπόφασιν τοῦ Ἀρείου Πάγου; (κίνησις ζωηρὰ καὶ διάλογοι).

§54ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὑπέκυψε.

§55ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Λοιπὸν διατί ἐγένετο;... Ἢ πῶς ἦτο δυνατὸν μὴ δικηγόρος ν’ ἀσκήσῃ καθήκοντα δικαστικοῦ ἀντιπροσώπου;

§56ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐξετάσω τοῦτο. Θέλω νὰ εἴπω μόνον ἐκείνην τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ὁ Εἰσαγγελεὺς τοῦ Ἀρείου Πάγου ἔδωκεν ὡς ἁρμόδιος. Ἡ Βουλὴ ἂς κάμῃ τὰς σκέψεις της.

§57ΣΤΑΗΣ. Πρὸς ἐπίλυσιν τῆς διαφορᾶς καταθέτω τὸν διορισμόν, τὸν παρὰ τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου σταλέντα πρὸς τὸν κ. Β. Γεωργακόπουλον, ὑπηρετοῦντα ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ Κλειτορίας.

§58ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κανεὶς δὲν θ’ ἀρνηθῇ αὐτό, ἀφοῦ ἀναγνώσω τὸ ἔγγραφον τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρείου Πάγου. Ἀπέναντι τοῦ ἐγγράφου τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ Ἀρ. Πάγου δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος (διάλογοι καὶ θόρυβος).

§59ΣΑΡΣΕΝΤΗΣ. Ἡ ἔκθεσίς σας ἀναφέρει, ὅτι ἐζητήσατε ἀπὸ τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου νὰ πληροφορήσῃ τὸ τμῆμα, τίς ὁ Εἰσαγγελεὺς ὁ δοὺς τὸν κατάλογον τῶν δικηγόρων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ὁποίου διωρίσθη δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος ὁ περὶ οὗ ὁ λόγος Γεωργακόπουλος. Ἐλάβετε πληροφορίαν, τίς εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐκεῖνος;

§60ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Νομίζω ὅτι σπεύδετε καὶ ὑμεῖς. Ἀφήσατε καὶ θὰ σᾶς εἴπω ὅλα ἐν τάξει. Τώρα ἀναπτύσσομεν τὰς ἐνστάσεις ὅπως τὰς ἀνέπτυξαν οἱ ἐνιστάμενοι, καὶ θὰ ἔλθωμεν κατόπιν εἰς τὴν ἀντίθεσιν αὐτῶν. Νομίζομεν, ὅτι αὐτὴ ἡ ὁδὸς εἶναι ἡ καλλιτέρα διὰ νὰ διαλευκάνωμεν τὰ ζητήματα ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Κατόπιν, ἐὰν σᾶς μείνῃ καμμία ἀμφιβολία, εὐχαρίστως θὰ διευκρινήσωμεν καὶ αὐτήν. Κατόπιν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, ὡς ἐνιστάμενος, ἀνέπτυξεν ὅτι ὁ κ. Ζαΐμης διὰ δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα διέταξεν εἴτε νὰ κατασκευασθῶσιν εἴτε νὰ μελετηθῶσιν ἀκόμη, ἐπέδρασεν ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν Καλαβρύτων, ἀνέφερε δέ, ὅτι κατεσκευάσθησαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως αὐτοῦ δέκα ἁμαξιταὶ ὁδοί, δύο τοιαῦται ἐμελετήθησαν, ἓξ ἐπεσκευάσθησαν καὶ ἀνεκαινίσθησαν, ἐγένοντο τρεῖς συντηρήσεις ὁδῶν, περὶ μιᾶς τῶν ὁποίων ὡμίλησε προηγουμένως ὁ κ. Πρωθυπουργός, 25 ὁμοίως γέφυραι κατεσκευάσθησαν, δύο τοιαῦται ἐπεσκευάσθησαν, ὀκτὼ τεχνικὰ ἔργα ἐγένοντο ἐπὶ ποταμῶν, χειμάρρων κλπ., δύο ἀποξηράνσεις ἑλῶν, μεταφορὰ ὕδατος διὰ σωλήνων, κατεσκευάσθησαν τέσσαρα δημοτικὰ σχολεῖα, ἓν ἐπεσκευάσθη, ἓν ὁμοίως Ἑλληνικόν, κατεσκευάσθησαν πέντε τηλεγραφικαὶ γραμμαί. Σὺν τούτοις δὲ κατέλεξεν ὁ ἐνιστάμενος καὶ συστάσεις γραμματοσχολείων, δημοτικῶν σχολείων ἀρρένων καὶ θηλέων, ἔτι δὲ ταχυδρομικῶν καὶ τηλεγραφικῶν γραφείων. Ἀνέφερε πρὸς τούτοις ὁ ἐνιστάμενος, ὅτι ἡ Κυβέρνησις παρεχώρησε δημόσια δάση παρανόμως εἰς παράνομον ὑλοτομίαν, ὅπως καὶ παρανόμους βοσκάς, ἐπίτηδες διὰ νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος τῶν Καλαβρύτων. Ἀνέφερε πρὸς τούτοις, ὅτι διέδιδον εἰς τὰ Καλάβρυτα, ὅτι αἱ τέσσαρες Μεγάλαι Δυνάμεις θὰ ἐπιβάλλωσι πάντοτε τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Ζαΐμη καὶ ὅτι ἔπρεπεν ἑπομένως νὰ ψηφισθῇ.

§61ΑΣΗΜ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ. Αὐτὰ ἐγράφησαν ὅλα εἰς τὴν ἔκθεσιν.

§62ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶναί τινες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀνέγνωσαν τὴν ἔκθεσιν... Συγχρόνως ἀνέφερεν, ὅτι ἡ Ἐκκλησία παρανόμως ἐνήργει καθ’ ὅλον τὸ ἐκλογικὸν διάστημα. Ἀνέφερε ῥητῶς, ὅτι ἡ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου καὶ τοῦ Μεγάλου Σπηλαίου ἐφατρίαζον ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων, ὅτι ἔλαβον μάλιστα καὶ τὰ ἅγια λείψανα, τὰ ὁποῖα περιέφερον, ὅπως ὁρκίζωσιν ἐπ’ αὐτῶν τοὺς ἐκλογεῖς καὶ ἔχωσιν οὕτω βεβαιότητα περὶ τῆς ψήφου τῶν ἐκλογέων, ὅτι θὰ ἐδίδετο ἀσφαλῶς ὑπὲρ τοῦ ἐκλογικοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Κατόπιν ἀνέφερεν ἐπίσης, ὅτι εἶχε δοθῆ πρὸς ἀνακήρυξιν ἡ ἀναφορὰ ἑνὸς, ὀνόματι Νικολάου Ζαΐμη ἢ Παπαβασιλοπούλου, καὶ τὸ Πρωτοδικεῖον ἄνευ λόγου, ἀντὶ νὰ θέσῃ κατὰ τὴν σειρὰν τοῦ ὀνόματος τὴν κάλπην τοῦ ὡς Νικολάου Ζαΐμη, τὴν μετέθεσεν εἰς τὸ Π, ἀκριβῶς διὰ νὰ μὴ συμπέσῃ νὰ γείνῃ σύγχυσις εἰς τὰς κάλπας τοῦ Πρωθυπουργοῦ καὶ τῶν μετ’ αὐτοῦ συνυποψηφίων καὶ συνεπωνύμων· κατέληξε δὲ εἰς τὸ ζήτημα τῆς ἀσυστόλου δωροδοκίας, ἡ ὁποία ἐνηργήθη ὑπὸ τοῦ πρωθυπουργικοῦ συνδυασμοῦ κατὰ τὸ διάστημα τῆς ἐκλογῆς. Ἀνέγραψε καὶ μηνύσεις πολλὰς εἰς τὸ τέλος τοῦ φυλλαδίου, τὰς ὁποίας ἀναφέρω καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει, καὶ συγχρόνως ἔκαμε μνείαν ἰδιαιτέραν δι’ ἓν χωρίον Λεχούριον, περὶ τοῦ ὁποίου θὰ ἔχετε ἀκούσει πολλὰ ἀπὸ τὸν τύπον, καὶ ἔλεγεν ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ χωρίου εἶχον συνέλθει, εἶχον ἀποφασίσει, εἶχον συντάξει μάλιστα πρᾶξιν, διὰ τῆς ὁποίας ὑπεχρεοῦντο ἀμοιβαίως ὅλοι νὰ ὑποστηρίξωσι τὸν βουλευτικὸν ἐκεῖνον συνδυασμόν, ὁ ὁποῖος ἤθελε καταβάλει τὴν δαπάνην πρὸς ἐπισκευὴν ἑνὸς ὑδραγωγείου, χρησιμωτάτου εἰς τὸ μέρος των, καὶ ὅτι ὁ πρωθυπουργικὸς συνδυασμὸς ἔσπευσε νὰ καταβάλῃ αὐτὴν τὴν δαπάνην, καὶ ἐκέρδησεν ἑπομένως ὅλας τὰς ψήφους τοῦ χωρίου Λεχουρίου. Μετὰ τὸν ἐνιστάμενον κ. Πετιμεζᾶν ὡμίλησεν ἀντικρούσας αὐτὸν εἷς κύριος Δροσόπουλος, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἐκ τῶν ἐπιτυχόντων βουλευτῶν Καλαβρύτων κ. Π. Θ. Ζαΐμη, ὁ ὁποῖος ἠθέλησε νὰ ἀνασκευάσῃ τοὺς ἀριθμοὺς ὅλους, τοὺς ὁποίους παρέταξεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς. Ἀνέφερεν ἑπομένως, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς ὅτι τόσοι πολλοὶ, 322, Καλαβρυτινοὶ εἶχον διορισθῆ, ἀλλ’ ὅτι τινὲς ἐκ τούτων εἶχον διορισθῆ ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη, τινὲς δὲ πάλιν ἐκ τῶν διορισθέντων τούτων δὲν ἦσαν Καλαβρυτινοί. Ἀνέφερε μάλιστα ῥητῶς διά τινας, ὅτι ἐγένετο ὁ διορισμὸς αὐτῶν τῇ συστάσει ἄλλων Βουλευτῶν ἐκ Πατρῶν, εἴτε ἐξ ἄλλων μερῶν, παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. ἀντιπρόσωπος τοῦ κ. Ζαΐμη ἀνέπτυξε τὴν ἀντένστασιν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταλογισθῶσιν εἰς τοὺς διορισμοὺς τοὺς γενομένους, ὡς Καλαβρυτινῶν ὑπαλλήλων, οἱ διορισμοὶ τῶν δημοδιδασκάλων, διότι ἕνεκα τοῦ νέου νόμου, ὁ ὁποῖος διέπει τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ἡ Κυβέρνησις θεωρεῖται ἀμέτοχος τῶν διορισμῶν, παύσεων ἢ μεταθέσεων τῶν ὑπαλλήλων τούτων. Ἐχαρακτήρισε προσέτι τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας ὁλοκλήρου τοῦ Λεχουρίου ὡς μυθῶδες, διότι ἀρχῆθεν, εἶπε, τὸ Λεχούριον τοῦτο ὑποστηρίζει τὴν οἰκογένειαν τοῦ Ζαΐμη καὶ ἑπομένως δὲν ἦτο λόγος νὰ δαπανήσῃ χρήματα ὁ κ. Ζαΐμης διὰ νὰ ἀγοράσῃ ψήφους, αἱ ὁποῖαι ἢ οὕτως ἢ ἄλλως θὰ ἀνῆκον εἰς τὸν συνδυασμὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Κατόπιν ἄλλος ἐκλογεὺς, Τζίμας ὀνόματι, παρέστη εἰς τὴν δημοσίαν συνεδρίασιν τοῦ τμήματος, ὁ ὁποῖος ἐβεβαίωσε καὶ αὐτὸς τὰ τῶν ἐνισταμένων. Προσέθηκε μάλιστα, ὅτι εἶχον διορισθῆ, ἐκτὸς τοῦ ἀριθμοῦ, τὸν ὁποῖον ἀνέφερεν ὁ κ. Πετιμεζᾶς, καὶ ἄλλοι δέκα ὑπάλληλοι, τοὺς ὁποίους καὶ ὠνόμασεν· ἀνέπτυξε δὲ τοὺς αὐτοὺς καὶ αὐτὸς λόγους καὶ κατέληξεν εἰς τὸ νὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη πρέπει βεβαίως νὰ ἀκυρωθῇ. Μετ’ αὐτὸν ὁ κ. Φωτήλας κατηνάλωσε μίαν ὁλόκληρον συνεδρίασιν τοῦ Βʹ τμήματος τοῦ προεξελεγκτικοῦ. Μετ’ αὐτὸν ὡμίλησε πάλιν ὁ Δροσόπουλος, καὶ τὸ τμῆμα πλέον ἀπεσύρθη εἰς διάσκεψιν. Ἡ πρώτη ἔνστασις, τὴν ὁποίαν τὸ τμῆμα εἶχεν ὑπ’ ὄψει καὶ ἀπὸ τῆς ὁποίας ἔπρεπε νὰ ἀρχίσῃ τὴν ἐξέλεγξιν, ἦτο ἡ ἔνστασις ὅτι διωρίσθησαν ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Ζαΐμη 330 τόσοι Καλαβρυτινοὶ ὑπάλληλοι...

§63ΤΙΝΕΣ (ἀριστερόθεν). Τὰ ἠκούσαμεν, τὰ ἐδιαβάσαμεν, τὰ ἠξεύρομεν.

§64ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. .. Τὸ τμῆμα ἀληθῶς εὑρέθη εἰς δυσχέρειαν, ὅπως ἐξιχνιάσῃ πραγματικῶς τὸν ἀριθμὸν καὶ δυνηθῇ νὰ ἐξεύρῃ τὸν ἀκριβῆ ἀριθμὸν τῶν Καλαβρυτινῶν, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ἐπὶ τῆς πρωθυπουργίας τοῦ κ. Ζαΐμη. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι τὸ τμῆμα δὲν ἠθέλησε, καὶ ἔπραξεν ὀρθῶς, νὰ καταλογίσῃ εἰς τὸ παθητικὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ τοὺς διορισμοὺς ὅλους, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἐπὶ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ κ. Δηλιγιάννη, διὰ τὸν λόγον ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ ὡς Πρόεδρος τῆς Βουλῆς καὶ ὡς φίλος τῆς Κυβερνήσεως ἐκείνης, ἠδύνατο νὰ ἐπιδράσῃ καὶ νὰ διορίσῃ ὅσους ἤθελε φίλους εἰς τὰ Καλάβρυτα. Ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει του ὅμως τὸ τμῆμα τοὺς διορισμοὺς, οἱ ὁποῖοι ἐγένοντο ἀφ’ ἧς ἔλαβεν ὁ κ. Ζαΐμης τὴν ἀρχήν. Καὶ πάλιν ὅμως, ἐπειδὴ δὲν ἐθεώρησε δίκαιον νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει ὅλους αὐτοὺς τοὺς διορισμοὺς, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ εἶχον γείνῃ ἀπὸ τῆς πρώτης συστάσεως τοῦ Ὑπουργείου Ζαΐμη, περιωρίσθη εἰς τὸ νὰ ἐξετάσῃ μόνον τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων τῶν Καλαβρυτινῶν, οἱ ὁποῖοι εἶχον διορισθῆ ὑπ’ αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀνασυστάσεως τοῦ Ὑπουργείου του, διότι ἀπὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης εἶχε πλέον θεωρηθῆ, ὅτι ὁ τόπος θὰ εὑρίσκετο μετ’ ὀλίγον εἰς διάλυσιν τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Δροσόπουλος καὶ διὰ τοῦ φύλλου τῆς «Ἀκροπόλεως», τὸ ὁποῖον πιστεύω θὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει της ἡ Βουλὴ, ἀνέφερεν ὅτι πολλοὶ ἐκ τῶν 332 ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἀναφέρουσιν οἱ ἐνιστάμενοι ὡς Καλαβρυτινοὺς ὑπαλλήλους διορισθέντας ὑπὸ τῆς παρούσης Κυβερνήσεως, δὲν πρέπει νὰ καταλογισθῶσι, διότι ἀναφέρονται διπλοῖ. Αὐτοὺς τοὺς διπλοῦς τοὺς ἐξηκρίβωσε τὸ τμῆμα, καὶ παρατηρεῖτε ἐνταῦθα, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθὲς, ὅτι 36 πρέπει νὰ ἀφαιρέσωμεν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ, διότι ἡ ἀντένστασις ἰσχυρίζεται, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον παραδόξως ἤκουσα σήμερον καὶ ἀπὸ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν—ὅτι δὲν πρέπει νὰ θεωρηθῶσιν ὡς διορισμοὶ, ὡς ἐπιδρῶντες ἐπὶ τῆς βουλήσεως τοῦ ἐκλογέως, αἱ ἀπολύσεις τυχὸν, αἱ μεταθέσεις καὶ αἱ προαγωγαὶ, ἀλλὰ μόνον οἱ διορισμοί. Ὅπου λοιπὸν εὕρισκε κἀμμίαν μετάθεσιν, τὴν ἐθεώρει ὡς μὴ διορισμὸν, καὶ ἑπομένως δὲν ἤθελε νὰ τὴν καταλογίσῃ εἰς τὸ παθητικὸν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ· ἂν εὕρισκε κἀμμίαν προαγωγὴν, ὁμοίως. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σήμερον ἴσως ἐλησμόνησε νὰ ἀφαιρέσῃ τὰς προαγωγὰς, — πρᾶγμα τὸ ὁποῖον θὰ ἔπραττεν ἐὰν τὸ ἐνεθυμεῖτο, ἀφοῦ τὰς μεταθέσεις δὲν ἠθέλησε νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει του ὡς γενομένας ἐπὶ σκοπῷ ἐπιδράσεως ἐπὶ τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ. — Ἀναφέρομεν λοιπὸν ἐδῶ τοὺς ἀριθμοὺς, τοὺς ὁποίους ὑπελόγιζε διπλοῦς ἡ ἀντένστασις, ὅπως ὑποστηρίζει καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀλλὰ, φαίνεται, δὲν εἶναι διπλοῖ, διότι ἀφορῶσιν εἴτε εἰς μετάθεσιν εἴτε εἰς προαγωγὴν ὑπαλλήλων, αἱ μεταθέσεις δὲ πάντοτε, γινόμεναι πρὸς βελτίωσιν θέσεως, δὲν δύνανται ἢ νὰ φέρωσιν ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τοῦ λαοῦ. Ἂς μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἐὰν ἤθελε μεταθέσει τὸν Γραμματέα τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν εἰς Κυπαρισσίαν ἢ ὅπου δήποτε ἀλλοῦ, θὰ τὸν εἶχε φίλον του; Ἀναφέρομεν ἑπομένως ἕνα ἀριθμὸν ἐδῶ, 23, τοὺς ὁποίους θεωρεῖ 39 ὁ κ. Δροσόπουλος, ὁ ὁποῖος ὑπεστήριξε τὴν ἐκλογὴν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἐνῷ ἐκ τούτων μόνον τοὺς 16 δυνάμεθα ν’ ἀφαιρέσωμεν. Εἶναι περιττὸν νὰ σᾶς ἀναφέρω τὰ ὀνόματα, διότι δὲν συντείνει, ἀφοῦ τὰ ἀναγινώσκετε ἐν τῇ ἐκθέσει. Ἑπομένως τὸ τμῆμα, ἀφοῦ ἀφῄρεσεν ὅσους θεωρεῖ ἀληθῶς ἀφαιρετέους, φθάνει εἰς ἕνα ἀριθμὸν 275 ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἀλλὰ πάλιν, ἐπειδὴ θὰ εὑρισκόμεθα εἰς δυσχέρειαν, προκειμένου νὰ ἀνακαλύψωμεν τίνες ἐξ αὐτῶν εἶναι οἱ ἀληθεῖς Καλαβρυτινοί, περιοριζόμεθα μόνον εἰς τοὺς ὑπαλλήλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς. Σήμερον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ αὐτοῦ τῶν ψηφοφορησάντων ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἀναφέρομεν ὅτι φθάνουσιν εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν 87, — διότι εἷς ἀριθμὸς παρελείφθη, — ἠθέλησε ν’ ἀφαιρέσῃ τινάς, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι ἐψηφοφόρησαν μὲν εἰς τὰ Καλάβρυτα, ἀλλὰ δὲν θεωροῦνται ὅτι ἐψηφοφόρησαν κατ’ ἐπέμβασιν τῆς ἐξουσίας. Ἡμεῖς ἀνεγράψαμεν ἀριθμοὺς ἐνταῦθα, οὐχὶ διὰ ν’ ἀποδείξωμεν αὐτά, τὰ ὁποῖα ἠθέλησε ν’ ἀντικρούσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἀλλὰ διότι ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀριθμοὺς κατὰ τὸ πλεῖστον εἶχεν ἀρνηθῆ ἡ ὑπεράσπισις τῆς ἐκλογῆς ἐνώπιον τοῦ τμήματος. Εἶχεν ἀναφέρει, ὅτι πολλοὶ ἐκ τούτων εἶναι ἄλλοι δημόται Πατρῶν, ἄλλοι δημόται Αἰγίου καὶ ἄλλοι ἀλλοῦ. Ἐξ αὐτῶν παρετηρήσαμεν, ὅτι πολλοὶ ἔχουν ψηφοφορήσει, καὶ ἀνεγράψαμεν τὸν ἀριθμὸν τοῦ πρωτοκόλλου τῆς ψηφοφορίας. Ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου ἐὰν ἀφαιρέσωμεν ἔστω τοὺς ἀριθμοὺς τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἐπέδραμον εἰς τὴν ἐπαρχίαν, κατὰ τὴν παραδεδεγμένην φράσιν, ἀλλ’ οἱ ὁποῖοι εὑρίσκοντο ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, παρατηροῦμεν ὅτι ἀφῄρεσεν 26 ἐκ τῶν πεντήκοντα ἐννέα. Δὲν εὑρίσκεται ὅμως ἐν τῇ ἀληθείᾳ, νομίζω, ὅσον ἀφορᾷ μερικοὺς ἐκ τούτων τῶν 26. Ἔχομεν π. χ. τὸν ὑπ’ ἀριθ. 4 Διονύσιον Φωτόπουλον, εἰσπράκτορα τοῦ ταμείου Καλαβρύτων, ὁ ὁποῖος μετέβη ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα εἰς τὸν δῆμον Παΐων, ἀπέχοντα 9, νομίζω, ὥρας. Ἀνέφερεν ἐπίσης τὸν ὑπ’ ἀριθ. 20 Δημήτριον Φωτόπουλον, ὁ ὁποῖος ἐπίσης ὡς εἰσπράκτωρ τοῦ δήμου Καλαβρύτων ἐψηφοφόρησεν εἰς τὸν δῆμον Παΐων.

§65Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὁ Διον. Φωτόπουλος... (Θόρυβος).

§66ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Σᾶς εὐχαριστῶ, διότι ἡμεῖς, θέλοντες νὰ εὐκολύνωμεν τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς, ἐζητήσαμεν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, ἀλλ’ οὐδεμίαν ἐλάβομεν.

§67Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι μίαν καὶ μόνην αἴτησιν ἔλαβον τοῦ Προέδρου τοῦ Βʹ τμήματος κ. Μπουφίδου, καὶ ἐγκαίρως ἔστειλα τὰς δι’ αὐτῆς ζητηθείσας πληροφορίας.

§68ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὑμεῖς ἀναφέρετε δι’ ἕνα ὑπάλληλον, τὸν Εὐστρ. Οἰκονομόπουλον, ὅτι δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὑπάλληλος, διότι ἐγένετο δεκτὴ ἡ παραίτησίς του εἰς τὰς 6 Φεβρουαρίου, τὴν παραμονὴν τῆς ἐκλογῆς, ὅτε κατεχωρίσθη εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». Τὸ τμῆμα ὅμως φρονεῖ, ὅτι αὐτὸς βεβαίως ὡς ὑπάλληλος παρέμενεν ἐν Καλαβρύτοις, διότι, ἀφοῦ εἰς τὰς 6 Φεβρουαρίου ἐγένετο δεκτὴ ἡ παραίτησις, ὑποβληθεῖσα εἰς τὰς 4, ἡμεῖς τὸν θεωροῦμεν ὡς ὑπάλληλον εἰς τὰ Καλάβρυτα.

§69ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ πιστοποιητικά, τὰ ὁποῖα προσάγονται, ὑποθέτω ὅτι εἶναι ἐν τάξει. Νομίζω ὅτι πρέπει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς νὰ γένηται ὁ ἀγὼν ἐκ τοῦ ἴσου. Διὰ τὴν Βουλὴν ἄλλη πηγὴ δὲν ὑπάρχει, παρὰ ἡ «Ἐφημερὶς τῆς Κυβερνήσεως». Ὅπως οἱ ἐνιστάμενοι προσέφυγον εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» καὶ ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἀπέδειξαν καὶ ὅλα τὰ δημόσια ἔργα καὶ ὅλους τοὺς διορισμοὺς καὶ μεταθέσεις, οὕτω πως καὶ οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν ἐκλογὴν ὀφείλουν εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» καὶ μόνην νὰ προστρέξουν. Ὅσον ἀφορᾷ δὲ τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς μεταβάντας εἰς Καλάβρυτα πρὸς ψηφοφορίαν, περὶ τῶν ὁποίων ἰσχυρίσθη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὅτι δὲν ἦσαν Καλαβρυτινοί, οἱ ἐνιστάμενοι πάλιν ἔχουν τὴν μόνην ἀλάνθαστον ἀπόδειξιν τὰ πρακτικὰ τῶν ἐκλογῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἀποδεικνύεται, ὅτι ὅλοι αὐτοὶ οἱ ὑπάλληλοι ἐψηφοφόρησαν. Ὅλα τὰ ἄλλα οὐδεμίαν σημασίαν ἔχουν.

§70Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν τοῦ κ. Ζώτου, ὅτι εἷς ἐκ τῶν μνημονευθέντων τὴν πρωΐαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ εἶναι Εὐρυτάν.

§71ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν πρωΐαν, ἐκ τῶν 59 ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἀναγράφομεν ὡς ψηφοφορήσαντας, ἀνέφερε μόνον 7 ὡς παραιτηθέντας.

§72Φ. ΝΕΓΡΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὠνομάσατε πρόσωπα ὡς νὰ εἶχον ἀναδιορισθῆ.

§73Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Διαβεβαιοῦτε ἐν τῇ ἐκθέσει σας, ὅτι ὁ ἐπιτηρητὴς τῆς ἁλικῆς Κοπραίνης Γ. Παπαχρήστου ἐψηφοφόρησεν εἰς τὸν δῆμον Φελλόης, καὶ μάλιστα ἀναγράφετε καὶ τὸν ἀριθμὸν τοῦ πρωτοκόλλου ψηφοφορίας. Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ εἴπητε, πῶς ἐψηφοφόρησεν αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος; τηλεγραφικῶς ἢ ταχυδρομικῶς; Διότι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν ἐπισήμως ἀναιρεῖ τὴν διαβεβαίωσίν σας.

§74ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὰ πρακτικὰ λαλοῦν.

§75Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Εἶναι ψευδῆ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἔγραψαν εἰς τὸν κατάλογον.

§76ΔΡΑΓΟΥΜΗΣ. Παρακαλοῦμεν τὸν κ. Μαρκεζίνην ν’ ἀνακαλέσῃ τὴν ἄδειαν πρὸς διακοπήν.

§77Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἠρνήθην, ὅτι ὁ Γ. Μιχαλόπουλος ἐψηφοφόρησεν εἰς τὸν δῆμον Σουδενῶν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ὁ Γ. Μιχαλόπουλος ὁ καθηγητής.

§78Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Νομίζω ὅτι καὶ σεῖς ἔχετε δίκαιον καὶ ὁ κ. εἰσηγητής, διότι ὁ κ. εἰσηγητὴς ἰσχυρίζεται, ὅτι ὁ περὶ οὗ πρόκειται Παπαχρήστου ἀναφέρεται εἰς τὰ πρακτικὰ ὡς ψηφοφορήσας, ὑμεῖς δὲ λέγετε ὅτι ἦτο ὑπάλληλος. Ἀλλὰ δυνατὸν νὰ ἐψήφισεν ἄλλος ὑπὸ τὸ ὄνομά του.

§79Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὄχι, ὑπάρχουν δύο.

§80ΑΛ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ὑπάρχει σύγχυσις ὀνομάτων.

§81ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Αὐτὸ τὸ παραδέχομαι· ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει ἀμφισβήτησις, ὅτι τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει ὡς ψηφοφορήσαντα, ἀναγράφονται ἐν τῷ πρωτοκόλλῳ τῆς ψηφοφορίας.

§82Π. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον· εἶπον ὅτι ὁ Μιχαλόπουλος ὁ ψηφοφορήσας δὲν εἶναι ὁ Μιχαλόπουλος ὁ καθηγητής.

§83ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος Πρωθυπουργὸς τὴν πρωΐαν ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπαλλήλων ἀνέφερε τὸν ἀριθ. 37.

§84ΑΛ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Ἔχω τὴν τιμὴν νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι, ἐὰν αὐτὸς ἐψηφόρησεν, ἐψηφοφόρησεν ἐναντίον μου.

§85ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὸς εἶναι ἄλλος λόγος. Ἔχομεν τὸν ὑπ’ ἀριθ. 2 Ἀργύρ. Ἀργυριάδην, ἐπιστάτην φυλακῶν Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 403 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Φελλόης. 7) Β. Σταυρόπουλον, εἰσπράκτορα ὑποταμείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 502 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Φελλόης. 8) Γ. Μανθόπουλον, ἐπιτηρητὴν ἁλικῆς Δομβραίνης, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 460 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Κλειτορίας. 9) Λύσανδρον Φάσσεν, οἰκονομικὸν ἔφορον Μεσσήνης, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 51 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Ἀροανείας. 10) Κ. Οἰκονόμου, ὑπογραμματέα τελωνείου Πειραιῶς, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 437 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 11) Χ. Παλαιολογόπουλον, εἰσπράκτορα Κορινθίας, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 51 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Φελλόης. 12) Σωτήρ. Διαμαντόπουλον, πάρεδρον Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 573 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Φελλόης. 13) Κ. Γιαννακόπουλον, γραφέα Γεωργικοῦ σταθμοῦ Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 621 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Παΐων. 15) Ἀργ. Κούκαν, κλητῆρα Πρωτοδικείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 59 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Νωνάκριδος. 17) Κ. Δημόπουλον, γραφέα Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 138 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας Αʹ τμήματος τοῦ δήμου Κερπινῆς. 25) Γ. Σπηλιόπουλον, εἰσπράκτορα ὑποταμείου Φαρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 605 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Παΐων. 27) Ἀθ. Μαστρογιαννόπουλον, εἰσπράκτορα ὑποταμείου Μυρτουντίων, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 450 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Λαπαθῶν.

§86ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὁ Μαστρογιαννόπουλος εἶναι δημότης τοῦ δήμου Λαμπείας.

§87ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Παρακαλῶ τοὺς κυρίους Βουλευτὰς Σύρου νὰ μὲ πληροφορήσουν, πόσοι Θηραῖοι δημόται εἶναι ἐγγεγραμμένοι εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως, τοὺς ὁποίους, ὅταν ἔχωμεν ἀνάγκην εἰς τὰς ἐκλογὰς, μετακαλοῦμεν ἐκεῖ.

§88Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Οὔτε ἐπάτησέ ποτε αὐτὸς εἰς τὰ Καλάβρυτα. Ἐκλογεῖς Καλαβρυτινοὶ κατέρχονται πολλοὶ εἰς Πάτρας καὶ πολιτογραφοῦνται ἐκεῖ. Ἕτεροι, ἀναφερόμενοι ἐν τῇ ἐκθέσει, εἶναι δημόται καὶ ἐκλογεῖς ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἐντελῶς ἄγνωστοι εἰς Καλάβρυτα. Π. χ. ὁ Γεώργιος Μαραγκός ἐβεβαιώθη ἀπὸ τὸν κ. Πετραλιᾶν, ὅτι εἶναι γέννημα καὶ θρέμμα τῆς Λαμπείας.

§89ΧΡ. ΣΤΕΦΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐβεβαιώθη ὅτι ὁ Μαραγκὸς εἶναι δημότης Λαμπείας.

§90ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Αὐτὸς δὲν ἀναγράφεται. Ἄλλως μὴ σᾶς φαίνεται παράξενον, καὶ εἶναι ἀδιάφορον ἀπὸ ποῦ κατάγεται. Τὸ ζήτημα εἶναι, ἐὰν ἐψηφοφόρησεν ἢ δὲν ἐψηφοφόρησεν. Ἐρωτῶ τὸν ἀξιότιμον βουλευτὴν Πατρῶν κ. Ἀσημ. Ζαΐμην νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν δὲν κατάγεται ἀπὸ τὰ Καλάβρυτα, ἀπὸ τὴν Κερπινὴν, καὶ εἶναι ἐγγεγραμμένος εἰς τὸν δῆμον Κερπινῆς, καὶ ὅμως σήμερον εἶναι βουλευτὴς Πατρῶν.

§91Κ. Α. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Εἰς τὸν δῆμον Εὔας τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης εἶναι πολλοὶ Γορτύνιοι· μεταξὺ αὐτῶν εἶναι καί τις οἰκογένεια Παντολέων. Εἰς παρελθούσας ἐκλογὰς ὁ κ. Ἀλεξάκης τὸν ἐκάλεσε καὶ ἐπῆγε καὶ ἐψήφισεν εἰς Γορτυνίαν, ἐνῷ δὲν εἶχεν ὑπάγει ποτέ!

§92ΑΣΗΜ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Αὐτοὶ ἐψήφισαν κάτω, εἰς τὰς Πάτρας, εἰς τὴν Ἠλείαν.

§93ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἔχομεν τὸν ὑπ’ ἀριθ. 30 Παναγ. Οἰκονομίδην, ἔμμισθον κλητῆρα τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 653 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας τοῦ δήμου Λαπαθῶν. 31) Ἀλέξ. Παπαχρονόπουλον, ἔμμισθον κλητῆρα τοῦ Πρωτοδικείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 224 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 32) Ν. Οἰκονόμου, ἔμμισθον κλητῆρα Πρωτοδικείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 267 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Παΐκου. 33) Ἀλέξ. Δεσποτόπουλον, ὑπογραμματέα τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 314 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 34) Θεόδ. Σακελλαριάδην, ὑπογραμματέα Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 387 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Ἀροανείας. 40) Σπήλιον Σαμούρην, διανομέα Τηλεγραφείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 284 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 42) Ι. Κορδῆν, γραμματέα Εἰρηνοδικείου Μεγαρίδος, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 90 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Φελλόης. 43) Γεώργ. Μιχαλόπουλον, καθηγητὴν τοῦ ἐν Τρικκάλοις Γυμνασίου, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 86 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Σουδενῶν. 45) Γεώργ. Ἀποστολόπουλον, ὑπογραμματέα Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 627 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Παΐων. 46) Κ. Λουκόπουλον, λογιστὴν σταφιδαποθήκης Αἰγίου, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 401 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Λευκασίου. 47) Ἀθανάσ. Μάρκου, ἐπιτηρητὴν Ἄσπρης ἁλυκῆς Μεσολογγίου, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 346 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Ψωφίδος. 48) Γ. Κανελλόπουλον, εἰσπράκτορα ὑποταμείου Μυρτουντίων, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 116 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 49) Ἠλ. Δροσόπουλον, εἰσπράκτορα Βʹ ὑποταμείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 380 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 51) Ι. Μέγαρην, γραμματέα Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Βώλου, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 579 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας Αʹ τμήματος δήμου Κερπινῆς. 52) Γ. Σπανόπουλον, γραμματέα Οἰκονομικῆς Ἐφορίας Κυνουρίας, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 35 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλλιφωνίας. 53) Π. Ἀποστολόπουλον, βοηθὸν Ἐθν. Τυπογραφείου, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 171 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Παΐων. 55) Γ. Παπαχρήστου, ἐπιτηρητὴν ἁλυκῆς Κοπραίνης, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 447 πρωτοκ. ψηφοφορίας δήμου Φελλόης. 56) Α. Οἰκονομόπουλον, συμβολαιογράφον Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 2 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Καλαβρύτων. 57) Μ. Λεοντόπουλον, βοηθὸν Ταχυδρομείου Πατρῶν, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 135 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Κραθίδος. 58) Σωτ. Ράλλην, ὑπογραμματέα Τελωνείου Πειραιῶς, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 62 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Κραθίδος. 59) Εὐστ. Οἰκονομόπουλον, οἰκονομικὸν ἔφορον Ὀλυμπίας, ψηφοφορήσαντα ὑπ’ ἀριθ. 416 πρωτοκόλλου ψηφοφορίας δήμου Λαπαθῶν. Περὶ αὐτῶν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς οὐδεμίαν ἔκαμε μνείαν, ἑπομένως τοὺς παραδέχεται.

§94ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τίνων δὲν ἐμνημόνευσα; Ἀνεφέρατε καὶ ὀνόματα πολλῶν, οἱ ὁποῖοι διωρίσθησαν μετὰ τὰς ἐκλογάς. Τὸν Ράλλην αὐτὸν σεῖς ἀνεφέρατε, ὅτι διωρίσθη μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ Οἰκονομόπουλος παρητήθη, ὡς παρητήθη καὶ ὁ Φάσος καὶ ὁ Μάρκου, οἱ ὁποῖοι δὲν ἀναδιωρίσθησαν.

§95ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν καταλογίζω αὐτούς. Ἀφήρεσα ὅσους ἀναφέρετε.

§96ΑΣΗΜ. ΖΑΪΜΗΣ. Εἰς τὴν Θήραν ψηφίζουν οἱ συμβολαιογράφοι;

§97ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Βλέπετε ὅτι ἐψήφισαν 59, κατὰ τῶν ὁποίων οὐδεμίαν δύνασθε νὰ ἔχητε ἀντίρρησιν. Ἐκ τῶν διορισθέντων δὲ θεωροῦμεν ὅτι διωρίσθησαν ἀπὸ τῆς διαλύσεως αὐτοὶ οἱ 87. Ἀπὸ τὰς ἀρχὰς διωρίσθησαν 258 ἐν ὅλῳ, ἀλλὰ ἀπὸ τῆς διαλύσεως διωρίσθησαν οἱ 86, οἱ ἀναφερόμενοι ἐν τῷ φυλλαδίῳ, καὶ ἡ Ἀγγελικὴ Ζαχαροπούλου, ἡ παραλειφθεῖσα ἀπὸ τὸ πρωτότυπον. Ἑπομένως αἱ ἀπολύσεις, τὰς ὁποίας ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς σαρκαστικῶς, ὅτε ἀνεφέροντο εἰς τὸ καθῆκον του, εἶχον τὸν λόγον των, διότι βλέπετε, ὅτι ἐπαύθησαν κατὰ τὸν Δεκέμβριον διὰ νὰ διορισθῶσιν ἀμέσως μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὑπάρχουσι καὶ μεταθέσεις, ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀποβλέψωμεν εἰς τὸ ἂν αἱ μεταθέσεις αὗται εἶναι οὐσιώδεις ἢ μή. Ἂς ἀφήσωμεν ἤδη τὸ ζήτημα τῶν ὑπαλλήλων, τὸ ὁποῖον νομίζω, ὅτι ἀρκούντως ἐξηκριβώθη, καὶ ἂς ἔλθωμεν εἰς τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις, αἱ ὁποῖαι ὑπεβλήθησαν. Θ’ ἀφιερώσωμεν ὀλίγας στιγμὰς εἰς τὴν ἐπέβασιν τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ ἐνιστάμενοι παραπονέθησαν, ὅτι ὁ Κλῆρος ἐνήργησεν ὑπὲρ τοῦ Πρωθυπουργικοῦ συνδυασμοῦ, ὅτι ἐφατρίασε σκανδαλωδῶς. Ἀνέφεραν, ὅτι ἐγένοντο ὁρκίσεις ἐκλογέων ἐπὶ τῶν ἁγίων λειψάνων, ἐπὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων, τὰ ὁποῖα βεβαίως δὲν ἠδύνατο τὸ τμῆμα νὰ ἐξακριβώσῃ, καὶ διὰ τοῦτο τὰ θεωρεῖ ἀναπόδεικτα, ἠδυνήθη ὅμως νὰ ἐξετάσῃ τὸ ἑξῆς ζήτημα. Ὁ κ. Πετιμεζᾶς εἶχε παραπονεθῇ πρὸς τὸν ἅγιον Μητροπολίτην Ἀθηνῶν δι’ ἓν πρόσωπον, τὸ ὁποῖον ἐπρόκειτο νὰ διορισθῇ ἱερεὺς Βεργοβίτσης, ἀνέφερε δὲ εἰς αὐτὸν, ἐν τῷ συμφέροντι τῆς ἀξιοπρεπείας τῆς Ἐκκλησίας, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὸν διορισμὸν αὐτοῦ, διότι δὲν εἶχε τὰ νόμιμα προσόντα. Περὶ τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἔχομεν τὸ ἑξῆς ἔγγραφον τῆς Ἱερᾶς Συνόδου: «Ἐν τῷ χωρίῳ Βεργοβίτσης τοῦ δήμου Φελλόης διετέλει ἐπιτελῶν ἱερατικὰς πράξεις ὁ πρεσβύτερος Δημήτριος Παπαπανάγου, ὅστις ἕνεκεν βαθέος γήρατος παρῃτήσατο τὴν ἐφημερίαν αὑτοῦ ἐγγράφως. Ἀντὶ δὲ τούτου οἱ κάτοικοι τοῦ μνησθέντος χωρίου προὔτειναν δι’ ἀναφορᾶς των πρὸς τὴν Ἐπισκοπικὴν ἐπιτροπὴν Καλαβρύτων τὸν συμπολίτην αὐτῶν Ἀνδρέαν Παπαδημητρίου. Ἡ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τῇ Συνόδῳ δι’ ἐγγράφου αὑτῆς ὑπ’ ἀριθ. 8 τῆς 13 Αὐγούστου 1898 τὰ διὰ τὴν χειροτονίαν τοῦ εἰρημένου ὑποψηφίου ἔγγραφα, αἰτουμένη τὴν εἰς πρεσβύτερον ἔγκρισιν αὐτοῦ. Ἡ Σύνοδος εὑροῦσα τὰ ἔγγραφα ταῦτα πλήρη, ἐν τῇ συνεδρίᾳ τῆς 15 Ἰανουαρίου ἐνέκρινε τὸν ἐν λόγῳ ὑποψήφιον εἰς χειροτονίαν πρεσβυτέρου. Ἐὰν δὲ τὸ ὑποβληθὲν τῇ Συνόδῳ καὶ ἐν τῷ ἀρχείῳ αὐτῆς ἀποκείμενον ἀπολυτήριον, ὅπερ φέρει τὸν τύπον τελείου καὶ γνησίου ἀπολυτηρίου, τυγχάνῃ πλαστὸν, ἀπόκειται τῇ δικαστικῇ ἀρχῇ ἐξετάσαι καὶ τὸ ἑαυτῆς καθῆκον ἐπιτελέσαι...» Ἀπεδείχθη ὅμως, ὅτι τὸ ἀπολυτήριον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐστηρίζετο, ἦτο πλαστόν. Ἀλλὰ δὲν ἀρκεῖ τοῦτο, νομίζω, ὅτι ὑπάρχει ἓν διάταγμα, τὸ ὁποῖον ἐγένετο ἐπὶ τῆς ὑπουργίας τοῦ κ. Βλάχου, τῷ 1895, τὸ ὁποῖον ἀναφέρει, ὅτι «χωρίον ἐξ 150 ψυχῶν ἀποτελεῖ ἐνορίαν μίαν καὶ ἔχει ἕνα μόνον ἐφημέριον· βʹ) χωρίον ἐκ 501 μέχρι 1000 ψυχῶν ἀποτελεῖ ἢ μίαν ἐνορίαν ἔχουσαν δύο ἐφημερίους, ἢ δύο ἐνορίας, ἐχούσας ἀνὰ ἕνα ἐφημέριον ἑκάστη». Τὸ χωρίον δὲ αὐτὸ, ἡ Βεργοβίτσα, ὡς φαίνεται ἀπὸ τὴν τελευταίαν ἀπογραφήν, ἔχει κατοίκους 502 (258 ἄρρενας καὶ 244 θήλεις)· ἐν τούτοις, ἐνῷ δὲν ἠδύνατο νὰ ἔχῃ τρεῖς ἱερεῖς, διωρίσθη αὐτὸς τρίτος ἱερεὺς τὴν 15 Ἰανουαρίου, μετὰ τὸν θάνατον τοῦ πατρός του. Ὥστε, ἐκτὸς τοῦ ὅτι δὲν εἶχε τὰ προσόντα, δὲν ἠδύνατο καὶ νὰ διορισθῇ, διότι ἀντέβαινεν ὁ διορισμός του εἰς τὸ διάταγμα.

§98Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Ὑπέχει, παρακαλῶ, κύριε συνάδελφε, τὴν εὐθύνην τῆς χειροτονίας αὐτῆς ὁ κ. Πρωθυπουργός; Διατί δὲν ἀποδίδετε τὴν μομφὴν κατὰ τῆς ἀρχῆς, ἡ ὁποία τὸν ἐχειροτόνησεν;

§99ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Διότι, κύριε συνάδελφε, ἓν ἐκ τῶν δύο πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν· ἢ ὅτι ἡ Σύνοδος ὑπέπεσεν εἰς σιμωνίαν, καὶ ἀντὶ χρηματικῆς ἀμοιβῆς ἀπεφάσισε νὰ χειροτονήσῃ ἱερέα μὴ ἔχοντα τὰ προσόντα, ἢ ὅτι πιεσθεῖσα ἕνεκα πολιτικῶν λόγων ἐνέδωκεν, ἐπὶ παραβάσει τοῦ Β. Διατάγματος, καὶ ἐχειροτόνησε τὸν ἱερέα αὐτόν. Ἐγώ, πρὸς τιμὴν τῆς Ἱερᾶς Συνόδου, παραδέχομαι τὸ δεύτερον, ὅτι δηλαδὴ κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν ἐνέδωκεν εἰς πιέσεις καὶ ἐχειροτόνησε τὸν ἱερέα αὐτόν. Δὲν δυνάμεθα ἢ νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι καὶ οἱ ἀποτελοῦντες τὴν Ἱερὰν Σύνοδον εἶναι ἄνθρωποι ὑπείκοντες εἰς πιέσεις καὶ παρακλήσεις.

§100Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Αὐτὸ τὸ ὁποῖον λέγεται, κύριε συνάδελφε... (θόρυβος).

§101ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μὴ ἐπιτρέπετε διακοπάς.

§102Κ. ΔΟΥΝΗΣ. Αὐτό, τὸ ὁποῖον λέγετε, ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι σοβαρὰ τὰ ἐπιχειρήματα τὰ ὁποῖα φέρετε ἐδῶ (Θόρυβος).

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μὴ διακόπτετε!

§104ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Οἱ ἐνιστάμενοι ἐπίσης, ὅπως ἀποδείξωσιν ὅτι ἡ Ἐπισκοπικὴ ἐπιτροπὴ Καλαβρύτων ἐφατρίαζεν, ἀνέφεραν ὅτι εἶχε διορίσει ἕνα ἱερομόναχον, Ἱερεμίαν Ἀργυρόπουλον, εἰς τὸ χωρίον Κρινόφυτα τὴν 8 Ἰουλίου 1898 διὰ τοῦ ἑξῆς ἐγγράφου: «Ἡ Ἐπισκοπικὴ ἐπιτροπὴ Καλαβρύτων καὶ Αἰγιαλείας πρὸς τὸν ἱερομόναχον Ἱερεμίαν Ἀργυρόπουλον. Λαβοῦσα ὑπ’ ὄψει τῆς ἡ Ἐπισκοπικὴ ἐπιτροπὴ τὴν ἀπὸ 22 Ἰουνίου ἐ. ἔ. ἀναφορὰν τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κρινοφύτων, δι’ ἧς ἐκθέτουσιν ὅτι τὸ χωρίον των ἀποτελεῖται ἐξ ἑκατὸν οἰκογενειῶν, καὶ ὅτι ὁ ὑπάρχων ἤδη ἐφημέριος Φώτιος Παπασπυρόπουλος ὄχι μόνον δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς τέλεσιν τῶν θρησκευτικῶν ἀναγκῶν του, ἀλλ’ εἶναι καὶ μέθυσος, τούτου ἕνεκεν χορηγοῦμεν ὑμῖν τὴν ἄδειαν νὰ ἐφημερεύητε τοὺς ἀνωτέρω κατοίκους, σὺν τῇ ἀπολαυῇ τῶν κεκανονισμένων δικαιωμάτων.» Τὸν διορισθέντα τοῦτον ἱερέα ἀπολύει μετὰ ταῦτα, ἵνα τὸν ἀναδιορίσῃ ἐκ νέου κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν διὰ τοῦ ἑξῆς ἐγγράφου ὑπ’ ἀριθ. 43 καὶ ἀπὸ 31 Ἰανουαρίου 1899: «Μὴ ἐπαρκοῦντος εἰς τὰς θρησκευτικὰς ἀνάγκας τῶν κατοίκων τοῦ χωρίου Κρινοφύτων ἑνὸς καὶ μόνου ἐφημερίου, τούτου ἕνεκεν ἐπιτρέπομεν ὑμῖν, ὅπως μετὰ τοῦ ἑτέρου ἐφημερίου Φωτίου Παπασπυροπούλου ἐκτελῆτε ἀνελλιπῶς τὰ ἐφημερικά σας καθήκοντα ἐν ὁμονοίᾳ καὶ ἀγάπῃ.» Τοῦτον τὸν ἱερέα ἀπολύει κατόπιν, τὴν 10 Φεβρουαρίου, διὰ τοῦ ἑξῆς ἐγγράφου: «Ἀνακαλοῦσα τὴν ὑπ’ ἀριθ. 43 διαταγήν της ἡ Ἐπισκοπικὴ ἐπιτροπή, σᾶς παραγγέλει, ὅπως μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἡμερῶν ἀπὸ τῆς ἐπιδόσεως τῆς παρούσης μεταβῆτε ἐν τῇ Μονῇ τῆς μετανοίας σας, ἵνα μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μεταχειρισθῶμεν τὴν συνδρομὴν τῆς ἀστυνομικῆς ἀρχῆς.» Ταῦτα ἀναφέρει εἰς τὸ τμῆμα ἡ ἔνστασις, ἵνα ἀποδείξῃ τὴν ἐπέμβασιν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἀρχῆς. Ἰσχυρίσθησαν οἱ ἐνιστάμενοι ἐπίσης, ὅτι ἡ ἀστυνομικὴ ἀρχὴ ἐπενέβαινεν ὑπὲρ τῶν ὑπουργικῶν ὑποψηφίων. Τὴν πρώτην ἐπέμβασιν τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν ἀστυνομικὴν ὑπηρεσίαν ἀποδίδουσιν εἰς τὴν ἀνάκλησιν ὅλων τῶν ἀστυνόμων ἀξιωματικῶν, ἵνα ἔχωσιν ὑποχείρια τὰ κατώτερα ὄργανα. Εἰδικῶς διὰ τὴν ἐπέμβασιν τῆς ἀστυνομίας καταγγέλλουσιν, ὅτι ὁ ἀστυνομικὸς σταθμάρχης Κλειτορίας τοσοῦτον ἐφατρίαζεν, ὥστε δὲν ἐδίστασε ν’ ἀνταλλάξῃ τὴν στολήν του μὲ τὸ ράσον ἑνὸς ἱερέως, ἵνα δύνηται νὰ ψηφοθηρῇ ἀπροκαλύπτως. Ἡ ἔνστασις αὕτη ἐσκανδάλισε τὸ τμῆμα, τὸ ὁποῖον ἔσπευσε νὰ ζητήσῃ πληροφορίας, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἀντήλλαξε μετὰ τοῦ τμήματος δύο ἐπὶ τούτου ἔγγραφα. Διὰ τοῦ ἑνὸς ἐγγράφου λέγει, ὅτι ὁ κ. Θεοδοσόπουλος, ὁ ἀνώτερος στρατιωτικὸς ἐπόπτης τῶν μερῶν ἐκείνων, ἀναφέρει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ἐνηργήθησαν μὲν ἀνακρίσεις, ἀλλ’ ὅτι, ὡς εἶχε βεβαιωθῆ, ὁ σταθμάρχης ἐκεῖνος δὲν ἔπραξέ τι παρὰ τὸ καθῆκον του τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακήν. Ἀλλ’ ἐκ τούτου ἐγεννήθησαν δίκαιαι ὑπόνοιαι εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι, διὰ νὰ ἐρωτᾶται ἐὰν συμφώνως πρὸς τὴν καταγγελίαν, ἡ ὁποία εἶχε γείνῃ κατὰ τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου ὑπὸ τοῦ δημάρχου Λευκασίου, ἐνήργει οὗτος κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον εἰς τὰς ἐκλογὰς, καὶ ἐὰν εἶχεν ἐνδυθῆ τὰ ἐνδύματα τοῦ ἱερέως, καὶ ν’ ἀποκρίνωνται αἱ ἀρχαί, ὅτι τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ἔδειξεν οὗτος καλὴν διαγωγὴν, σημαίνει ὅτι τὰς ἄλλας ἡμέρας δὲν θὰ ἔδειξε καλὴν διαγωγήν. Ἑπομένως ἐζητήθη νὰ προσαχθῇ καὶ ἡ δικογραφία ἐνώπιον τοῦ τμήματος, ἡ ἀφορῶσα τὸν λοχίαν τοῦ 6ου πεζικοῦ συντάγματος Χρ. Χρυσανθακόπουλον. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔσπευσε πράγματι ν’ ἀποστείλῃ τὴν δικογραφίαν αὐτήν, ἡ ὁποία συνοδεύεται ὑπὸ δύο ἐγγράφων τῶν ἐνεργησάντων τὰς σχετικὰς ἀνακρίσεις. Τὸ ἔγγραφον ἀναφέρει, ὅτι, «ὡς ἐξάγεται ἐκ τῶν ἀνακρίσεων τούτων, δι’ οὐδὲν ἐπιλήψιμον ἐνέχεται ὁ λοχίας οὗτος». Ἐγὼ, ὡς εἰσηγητὴς, ἐφρόνουν ὅτι εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μὴ στηριχθῶ εἰς τὴν σημείωσιν, ἡ ὁποία ἐδίδετο διὰ τοῦ ἐγγράφου τοῦ διαβιβαζομένου, ἀλλ’ ὅτι ἔπρεπε νὰ μελετήσω καὶ τὰς προανακρίσεις τὰς ἐνόρκως ληφθείσας. Ἐμελέτησα λοιπὸν αὐτὰς, καὶ παρετήρησα, ὅπως ἀναγράφεται ἐν τῇ ἐκθέσει, ὅτι προσῆλθον μάρτυρες διὰ νὰ ἐξετασθῶσιν: ὁ Δ. Ἀναγνωστόπουλος ἢ Ἀλούπης, ὁ ὁποῖος ἔρχεται καὶ καταθέτει, ὅτι «ὁ ῥηθεὶς λοχίας διεσκέδαζε πράγματι μετὰ πολιτῶν ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῆς Πέμπτης μέχρι τῆς 10 π. μ. τῆς Παρασκευῆς, ὅτι δὲ ἀντήλλαξε μετὰ τοῦ ἱερέως — τὸν ὁποῖον καὶ ὀνομάζει — καθ’ ὅλην τὴν ἑσπέραν τῆς Πέμπτης τὸ πιλίκιον ὡς καὶ τὸν μανδύαν του». Τὰ αὐτὰ ἔρχεται καὶ καταθέτει ὁ Μιλτιάδης Βέγγος, ὡς καὶ ὁ Γ. Ἀνδρικόπουλος. Ἐπίσης ὁ Ἠλίας Παπαπαναγῆς ἤκουσεν, ἀλλὰ δὲν εἶδεν, ὅτι οὗτος μετήλλαξε τὰ ἐνδύματά του διὰ τῶν ἐνδυμάτων τοῦ ἱερέως. Ἔρχεται εἶτα ὁ Μιλτιάδης Παπαγιάννης, ὁ ὁποῖος ὄχι μόνον βεβαιοῖ αὐτὰ, ἀλλὰ λέγει προσέτι, ὅτι καὶ τὸ ξίφος του παρεχώρησε μετὰ τῶν ἀποσκευῶν του ὁ λοχίας εἰς τὸν ἱερέα, μεθ’ οὗ ἀντήλλαξε τὰ ἐνδύματα. Ἐπίσης ὁ Ἠλίας Καρακλῆς βεβαιοῖ τὰ αὐτὰ, καὶ ὅτι καὶ ἐφόρεσεν ὁ ἱερεὺς τὰ ἐνδύματα τοῦ στρατιώτου. Ἐπίσης ὁ Κληρονόμος, ὁ ἐξετασθεὶς ὑπὸ τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ Καρτέρη...

§105ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν χρειάζονται ὅλοι οἱ μάρτυρες.

§106Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐκ τούτων ὅλων ἐπείσθη τὸ τμῆμα, ὅτι πράγματι ἡ καταγγελία τοῦ δημάρχου Λευκασίου κατ’ αὐτοῦ τοῦ ἀστυνομικοῦ σταθμάρχου ἦτο ἀληθής· παρετήρησε δὲ μετὰ λύπης του τὴν διαβεβαίωσιν, ἡ ὁποία ἐγένετο ὑπὸ τοῦ ἀνθυπασπιστοῦ ἐκείνου, Σ. Κασβίκη,—ὅστις νομίζω ὅτι τώρα προήχθη καὶ ἐγένετο ἀνθυπολοχαγὸς, — ὁ ὁποῖος ἀνέφερεν, ὅτι, ὡς βεβαιοῦται ἐκ τῶν ἐπισήμων ἐκθέσεων, οὐδεμία ἀφορμὴ κατηγορίας ὑπῆρχε κατὰ τοῦ εἰρημένου λοχίου, αἱ δὲ ἐπίσημοι ἐκθέσεις εἶναι αὐταί, τὰς ὁποίας σᾶς ἀνέγνωσα. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῆς παρανόμου ὑλοτομίας καὶ βοσκῆς καὶ τὰς λοιπὰς ἐνστάσεις περὶ τῆς ἐνεργείας τῶν εἰσπρακτόρων, δὲν δύναταί τις νὰ λάβῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψει. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ὅτι ἐλέγετο ἐν Καλαβρύτοις, ὅτι αἱ 4 Δυνάμεις θὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὸν τόπον τὴν Κυβέρνησιν τοῦ κ. Ζαΐμη, τοῦτο βεβαίως δὲν δύναται νὰ καταλογισθῇ εἰς βάρος τοῦ κ. Ζαΐμη, εἶναι ὅμως ἀληθὲς, καὶ παρακαλῶ νὰ μὴ γελᾷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι μία τοιαύτη διάδοσις δύναταί πως νὰ πιστευθῇ ὅτι θὰ ἐγίνετο ἐν Καλαβρύτοις.

§107Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ φαίνεται ὅτι ἠδύνατό τις νὰ γελάσῃ. Δὲν ἐγέλασα δι’ ὑμᾶς,—μὲ συγχωρεῖτε—ἐγέλασα διὰ τὴν ἔνστασιν.

§108ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Βεβαίως φαίνεται πιστευτόν, ὅτι μία τοιαύτη διάδοσις θὰ ἐγίνετο ἐν Καλαβρύτοις, ἀφοῦ ἐντὸς αὐτῆς τῆς αἰθούσης, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχομεν αὐτὸν τὸν ἐκβιασμόν· διότι εὐθὺς ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἐγένετο ἡ ἐξέλεγξις τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, οἱονεὶ ἐκβιάζεται ἡ Βουλή, καὶ ἀκούομεν καθ’ ἡμέραν...

§109ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὸν ἑαυτόν σας ἀδικεῖτε.

§110ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν λέγω ὅτι σεῖς κάμνετε τοιαύτην ἐκβίασιν... Λοιπὸν ἀφοῦ ἡμεῖς ἐκβιαζόμεθα ἐνταῦθα, διατὶ νὰ μὴ ἐξεβιάζετο ὁ λαὸς τῶν Καλαβρύτων διὰ τοιούτων διαδόσεων; (Θόρυβος).

§111ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Προσβάλλετε τὸ Σῶμα τῆς Βουλῆς.

§112Γ. ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗΣ. Κύριε Μαρκεζίνη, διαμαρτύρομαι ἐνώπιον ὅλης τῆς Βουλῆς. Κανεὶς δὲν ἐπηρεάζεται.

§113ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Δὲν εἶπον ὅτι ἐπηρεάζεται. Ἤδη ἔρχομαι, Κύριοι, εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ τοῦ Β. Γεωργακοπούλου. Διὰ τὸν διορισμὸν αὐτὸν τὸ τμῆμα ἐνόμισεν, ὅτι εἶχε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἐρωτήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης διὰ νὰ πληροφορηθῇ, ἐὰν ᾖναι ἀληθὴς ἡ ἔνστασις αὕτη, τὴν ὁποίαν εἶχον κατὰ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς οἱ ἀποτυχόντες ὑποψήφιοι Βουλευταί. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης ἀποκρίνεται ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, ὅτι «ἐν τῷ τηρουμένῳ ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τούτῳ βιβλίῳ τῶν δικηγόρων δὲν σημειοῦται, ὅτι ὁ Βασίλειος Γεωργακόπουλος δὲν διωρίσθη δικηγόρος». Βεβαίως τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἀπήντησεν ἐπὶ τῆς ἐρωτήσεως τῆς ἰδικῆς μας, διότι ἡμεῖς τὸ ἠρωτήσαμεν, ἐὰν ὁ Βασίλειος Γεωργακόπουλος, χωρὶς νὰ ᾖναι διωρισμένος δικηγόρος, διωρίσθη δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος, εἰς ὡρισμένον μάλιστα τμῆμα, καθ’ ὅσον ἐνθυμοῦμαι, τὸ Αʹ τμῆμα τοῦ δήμου Βουπρασίων. Ἀφοῦ λοιπὸν εἴδομεν, ὅτι ἡ ἀπάντησις τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἦτο ἱκανοποιητικὴ διὰ τὸ τμῆμα, κατεφύγομεν εἰς τὴν Εἰσαγγελίαν τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἡ ὁποία ἀπαντᾷ διὰ τοῦ κ. Εἰσαγγελέως (ἀναγινώσκει): «Ἀπαντῶν ἐπὶ τοῦ ἀπὸ 17 ὑπερμεσοῦντος μηνὸς ἐγγράφου ὑμῶν, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ γνωρίσω ὑμῖν, ὅτι, προκειμένου νὰ ἐνεργηθῶσιν αἱ καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος βουλευτικαὶ ἐκλογαί, παρήγγειλα τοὺς παρὰ Πρωτοδίκαις Εἰσαγγελεῖς νὰ συντάξωσιν ἀκριβεῖς καταλόγους τῶν παρὰ τοῖς Πρωτοδικείοις ὑπηρετούντων δικηγόρων καὶ πέμψωσι τούτους, διὰ νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν ὁλομέλειαν τοῦ Ἀρείου Πάγου πρὸς διορισμὸν τῶν ἀντιπροσώπων τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς. Συνεπείᾳ τούτου ὁ παρὰ τοῖς ἐν Πάτραις Πρωτοδίκαις Εἰσαγγελεὺς παρήγγειλε τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου καὶ ὑπέβαλε τοῦτον, τεθεωρημένον ὑπ’ αὐτοῦ. Ἐν αὐτῷ δὲ περιείχετο ὑπὸ τὸν ἀριθ. 218 ὡς δικηγόρος, ὑπηρετῶν παρὰ τῷ Εἰρηνοδικείῳ Κλειτορίας, ὁ Βασίλειος Γεωργακόπουλος. Τοῦτον ὁ Ἄρειος Πάγος διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 13 ἐ. ἔ. ἀποφάσεως διώρισεν ἀντιπρόσωπον τῆς δικαστικῆς ἀρχῆς ἐν τῷ Αʹ τμήματι τοῦ δήμου Βουπρασίων, καὶ ἐπεδόθη αὐτῷ ἡ περὶ τοῦ διορισμοῦ του εἰδοποίησις τῇ 29 Ἰανουαρίου, ἐφ’ ἧς Οὗτος ἐδήλωσεν ἐνυπογράφως ὑπὸ τὸ ἐπιδοτήριον, ὅτι δὲν τυγχάνει διωρισμένος δικηγόρος ἐν Πάτραις, ὡς μὴ λαβὼν τὴν ἄδειαν τοῦ δικηγορεῖν. Τὸ δ’ ἐπιδοτήριον τοῦτο ὑπεβλήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν μου μετὰ τὴν ἐκλογήν, ἤτοι τῇ 11 Φεβρουαρίου ἐ. ἔ., διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 4247 ἐγγράφου τοῦ παρὰ τοῖς ἐν Πάτραις Πρωτοδίκαις Εἰσαγγελέως. Πρὸ τούτου οὐδεμίαν εἴδησιν παρὰ τῶν ἀρχῶν ἔλαβον περὶ τῆς τοιαύτης δηλώσεως τοῦ Β. Γεωργακοπούλου. Πρὸ ἡμερῶν ᾐτησάμην πληροφορίας παρὰ τοῦ ἐν Πάτραις Εἰσαγγελέως περὶ τῆς ἀκριβείας τοῦ ὑποβληθέντος καταλόγου ὅσον ἀφορᾷ τὸν εἰρημένον Β. Γεωργακόπουλον, ὁ δὲ Εἰσαγγελεὺς ἀπέστειλέ μοι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 6042 τηλεγράφημα, ὅπερ συνάπτω ὧδε, ἵνα λάβητε γνῶσιν: «Εἰσαγγελέα Ἀρείου Πάγου. Γραμματεὺς Πρωτοδικῶν πληροφορεῖ, ὅτι κατάλογον δικηγόρων ἐκτὸς ἕδρας δικαστηρίου ὑπηρετούντων κατήρτισεν ἐκ πληροφοριῶν ἐξωδίκων, ἀλλὰ θετικῶν» (ἀπεδείχθη ὅμως ὅτι θετικαὶ δὲν ἦσαν). «Διορισμὸν δικηγόρου Βασιλ. Γεωργακοπούλου ὡς ἀντιπροσώπου ἐπεστρέψαμεν τὸ πρῶτον, ὑπηρεσίᾳ ἡμετέρᾳ μὴ ὑπάρχοντος ὑπὸ τοιοῦτον ὄνομα δικηγόρου, ἀλλ’ ἐπεστράφη ἡμῖν, σὺν τῇ πληροφορίᾳ, ὅτι ὑπηρετεῖ Εἰρηνοδικεῖον Κλειτορίας. Ἁρμόδιος εἰρηνοδίκης ἐγίνωσκε βεβαίως, ὅτι δὲν ἔχει διορισμὸν δικηγόρου, οὐχ ἧττον κοινοποιήσας αὐτὸν ὑπέβαλεν ἐπιδοτήριον μετὰ πολλῶν ἄλλων ἄνευ οὐδεμιᾶς περαιτέρω πληροφορίας καὶ μετὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁ ἐν λόγῳ εἰρηνοδίκης ἀπελύθη πρὸ μικροῦ. Κατὰ καταρτίσαντος κατάλογον ὑπογραμματέως ἐνηργήσαμεν δέοντα. Ἐπὶ 396 παραγγελίᾳ του. Εἰσαγγελεὺς Δεκάριστος.»

§114ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Τὸ συμπέρασμα;

§115ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τὸ συμπέρασμα εἶναι, ὅτι αὐτὸς εἶχε διορισθῇ δικαστικὸς ἀντιπρόσωπος χωρὶς νὰ ἦναι δικηγόρος.

§116ΚΡΟΚΙΔΑΣ. Ἀλλὰ δὲν ἐπῆγε.

§117ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Βεβαίως δὲν ἐπῆγεν. Ἐὰν μετέβαινεν, ἠδύνατο ἴσως καὶ νὰ τιμωρηθῇ. Τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης εἶχεν ἐπίσης ἐρωτηθῇ, ποῖοι ἐκ τῶν πρωτοδικῶν εἶχον διορισθῇ εἰς ἄλλην περιφέρειαν ἐκτὸς τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀπήντησεν, ὅτι ὅλοι οἱ πρωτοδίκαι εἶχον διορισθῇ εἰς τὴν περιφέρειαν τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν, ἐκτὸς δύο, τοῦ κ. Φαρσῆ εἰς Αἴγιον καὶ τοῦ κ. Ποττὲν εἰς Ἑρμούπολιν. Διὰ τὸν κ. Φαρσῆν εἶχε γείνῃ λόγος, ὅτι εἶχε μεταβῇ ἐπίτηδες εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα τῆς Ἀμαλιάδος, ἵνα ἐπιδράσῃ κατὰ τὴν ἐκλογήν. Βεβαίως ἡ κατηγορία εἶναι βαρεῖα κατὰ τοῦ δικαστοῦ, καὶ δὲν δύναταί τις νὰ ἐκφέρῃ γνώμην ἀνεξετάστως. Διὰ τὸν Γραμματέα ἐπίσης τοῦ Πρωτοδικείου εἶχον ἐγερθῇ παράπονα, ὅτι ἐγκατέλιπε τὴν θέσιν του καὶ μετέβη πρὸ τῶν ἐκλογῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν τῶν Καλαβρύτων. Τοῦτο ἡ ὑπεράσπισις τῆς ἐκλογῆς ἐνώπιον τοῦ τμήματος δὲν ἠρνήθη, ἠθέλησε μόνον νὰ εἴπῃ, ὅτι μετέβη διὰ νὰ ἴδῃ τοὺς συγγενεῖς του, ἠθέλησε δὲ καὶ νὰ ψέξῃ τὴν ἔνστασιν, πῶς νὰ ἔχῃ τὰ συγγενικὰ αἰσθήματα τόσον περιωρισμένα, ὥστε νὰ κατηγορῇ ἕνα ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἕνεκα τῶν αἰσθημάτων τούτων μετέβη ἐκεῖ, ἀφοῦ εἶναι πατρίς του, κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας, ἐν πρώτοις θὰ σᾶς ἀναγνώσω τὸ ἀντίγραφον τοῦ πρωτοκόλλου, τὸ ὁποῖον εἶχον συντάξει οἱ κάτοικοι τοῦ Λεχουρίου. Τὸ ἀντίγραφον τοῦτο ἐὰν ἦναι ἀληθὲς ἢ ὄχι, βεβαίως δὲν γνωρίζομεν. Ἐπειδὴ ὅμως ἐγένετο πολὺς λόγος ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ζητήματος, φρονῶ ὅτι δύνασθε νὰ τὸ ἀκούσητε· ἄλλως δὲ εἶναι σύντομον (ἀναγινώσκει): «Ἐν Λεχουρίῳ σήμερον τὴν 26 Δεκεμβρίου 1898 συνελθόντες οἱ ὑποφαινόμενοι κάτοικοι Λεχουρίου ὁρκιζόμεθα ὁμοφώνως, ἵνα κατὰ τὴν μέλλουσαν βουλευτικὴν ἐκλογὴν ὑποστηρίζωμεν τὸν συνδυασμὸν ἐκεῖνον, ὅστις ἤθελε μᾶς καταβάλει τὰ πλειότερα χρήματα διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ὑδραγωγείου μας καὶ ἄλλων ἔργων. Διορίζομεν δ’ ἐπιτροπὴν, ὅπως παραλάβῃ τὸ χρῆμα, τοὺς Κωνστ. Καζαμάκην, Θεόδ. Ντρὲν, Χαρ. Λάγιον καὶ Ἀντώνιον Οἰκονόμου. Οἱ κάτοικοι Λεχουρίου.» (Ὑπογραφαὶ 16, καὶ ἕπονται καὶ αἱ ὑπογραφαὶ τῶν λοιπῶν). Τώρα βεβαίως, ἐὰν τὸ πρωτόκολλον τοῦτο ᾖναι ἢ ὄχι ἀληθὲς, δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν, οὐδ’ ἐὰν τὸ ἀντίγραφον εἶναι πιστόν. Εἴδομεν ὅμως εἰς τὴν «Ἐφημερίδα» ἀπὸ 27 Φεβρουαρίου 1899 κατακεχωρισμένην μίαν διατριβὴν ἑνὸς ἐκ Λαχουρίου, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὑπάρχει ἡ ἑξῆς περικοπὴ, τὴν ὁποίαν ἐνόμισε τὸ τμῆμα ὅτι ἔπρεπε νὰ καταχωρίσῃ εἰς τὴν ἔκθεσίν του, διότι εἶναι σκανδαλώδης (ἀναγινώσκει): «Τοῦτο εἶναι ψευδέστατον καὶ ἀπρεπὲς διὰ τὸν κ. Φωτήλαν, λέγει ἡ περικοπὴ αὕτη, νὰ γράφῃ. Ἡμεῖς εὐχὴν διετυπώσαμεν εἰς τοὺς ἐπισκεφθέντας ἡμᾶς πολιτευομένους ἀμφοτέρων τῶν συνδυασμῶν.» Ἐκ τούτου δύναταί τις νὰ εἰκάσῃ, ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ ᾖναι ἀληθὲς τὸ ἀντίγραφον τοῦ πρωτοκόλλου. Ἐρχόμεθα τώρα καὶ εἰς τὸ ζήτημα τῆς συστάσεως σχολείων, γραμματοσχολείων, ταχυδρομείων καὶ τηλεγραφείων, καὶ θὰ φθάσωμεν εἰς τὰ δημόσια ἔργα, ὅπου θὰ ἀσχοληθῶμεν ὀλίγῳ περισσότερον. Ἐζητήσαμεν πληροφορίας, τὰς ὁποίας τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας εὐηρεστήθη νὰ παράσχῃ εἰς τὸ τμῆμα ἐπὶ τῶν ἐρωτήσεων, τὰς ὁποίας τῷ ἀπευθύναμεν. Τὸ τμῆμα ἀπορεῖ διὰ μίαν μετάθεσιν ἑνὸς δημοτικοῦ σχολείου, ἡ ὁποία ἐγένετο, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐξηγήσῃ, πῶς μετετέθη ἡ ἕδρα αὐτοῦ ἐκ τῆς πρωτευούσης Περιστέρας εἰς Μεσορούγιον, ἐνῷ ἡ Περιστέρα εἶναι πρωτεύουσα καὶ ἔχει πληθυσμὸν κατοίκων 259, τὸ δὲ Μεσορούγιον διαιρεῖται εἰς ἄνω καὶ κάτω Μεσορούγιον, ἀμφότερα δ’ ἔχουσι πληθυσμὸν μόνον 173 κατοίκων. Ἡ ἔνστασις θέλει νὰ χαρακτηρίσῃ, ὅτι ἡ μετάθεσις αὕτη εἶναι ἐκλογικὴ ἐπέμβασις, διὰ νὰ ἱκανοποιηθῇ προσωρινῶς καὶ τὸ Μεσορούγιον. Ἡ Βουλὴ ἂς κρίνῃ καὶ περὶ τούτου.

§118Ν. ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Αὐτὰ τὰ λέγετε εἰς τὴν ἔκθεσίν σας.

§119ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ταχυδρομεῖα καὶ τηλεγραφεῖα, ἔχομεν τὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἀναγινώσκετε καὶ εἰς τὴν ἔκθεσιν, ὅτι (ἀναγινώσκει): «1) Συνέστη γραμματοσχολεῖον εἰς Τσαρούχλι Παΐων τῇ 22 Φεβρουαρίου 1898. 2) Τὸ εἰς Δεμέστιχα Λαπαθῶν δημοτικὸν σχολεῖον ὑπεβιβάσθη εἰς γραμματοσχολεῖον τῇ 5 Μαρτίου 1898. Δημοτικὰ δὲ σχολεῖα θηλέων συνέστησαν συγχρόνως τῇ 7 Ὀκτωβρίου 1898: 3) Ἐν Κερπινῇ, 4) ἐν Σελλιάνῃ, 5) ἐν Λειβαρτζίῳ, 6) ἐν Κερτέζῃ, 7) ἐν Σουδενοῖς, 8) ἐν Μάνεσι Λαπαθῶν, 9) ἐν Βαλιμῇ. Ἀρρένων δὲ καὶ διὰ τοῦ αὐτοῦ Β. Διατάγματος: 10) ἐν Ἀγριδίικᾳ. Γραμματοσχολεῖα δὲ τῇ 13 Φεβρουαρίου 1899: 11) ἐν Τρεκλήστρᾳ Λαπαθῶν, 12) ἐν Καστελλίῳ. Προήχθη δὲ 13) κατὰ τὴν αὐτὴν χρονολογίαν τὸ ἐν Ζαχλωροῦ γραμματοσχολεῖον εἰς δημοτικὸν σχολεῖον. Ταχυδρομικὰ δὲ γραφεῖα συνέστησαν: 1) Ἐν Κερτέζῃ διὰ τοῦ ἀπὸ 5 Ἰανουαρίου 1898 Β. Διατάγματος, 2) ἐν Βαλιμῇ Κραθίδος διὰ τοῦ ἀπὸ 30 Ἰανουαρίου 1899 Β. Δ. Τηλεγραφικὰ δὲ συνέστησαν: 1) ἐν Κερπινῇ διὰ τοῦ ἀπὸ 19 Ἰανουαρ. Β. Δ. (πίστωσις γενικὴ), 2) ἐν Λειβαρτζίῳ, 3) ἐν Μάνεσι Λαπαθῶν (Β. Δ. 19 Ἰανουαρίου, Ἐφ. Κυβερνήσεως ἀριθ. 10 τοῦ 1899). Ἐρχόμεθα ἤδη εἰς τὸ ζήτημα τῶν δημοσίων ἔργων. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ δημόσια ἔργα, ὁ Πρωθυπουργός, ὁμιλῶν τὴν πρωΐαν, ἠθέλησε νὰ εἴπῃ πρὸς ἡμᾶς, ὅτι εἶναι καὶ ἐπαίνου ἄξιος, διότι ἐφρόντισε νὰ στολίσῃ τὴν ἐπαρχίαν του δι’ αὐτῶν τῶν δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα ὁμολογουμένως εἶναι στολισμὸς ἑνὸς τόπου. Ἡμεῖς δὲν ἠθελήσαμεν βεβαίως διὰ τῆς ἐκθέσεώς μας, οὔτε διὰ τῆς προφορικῆς σήμερον ἀναπτύξεως τῶν ἐν αὐτῇ ἔχομεν τὴν διάθεσιν νὰ ψέξωμεν τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν διότι ἔκαμε δημόσια ἔργα εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, ἀλλὰ τὸν ψέγομεν διότι τὰ ἔκαμε ἀκριβῶς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, διὰ νὰ ἐπιδράσῃ ἐπὶ τοῦ ἐκλογικοῦ φρονήματος· διότι, ἐὰν ἠλαύνετο ἐκ τῆς ἀρχῆς, ὅτι τὰ δημόσια ἔργα εἶναι πλοῦτος δι’ ἕνα τόπον, νομίζω ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ περιορίσῃ τὴν σχετικὴν μέριμνάν του ἐγωϊστικῶς μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων. Τώρα δύναται νὰ μᾶς εἴπῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός, ὅτι εἰργάσθη καὶ ὑπὲρ ἄλλων ἐπαρχιῶν, ἴσως ὑπὲρ τῆς Μαντινείας, ἴσως ὑπὲρ τῆς Κεφαλληνίας. Ἡμεῖς ἀδιαφοροῦμεν· πταίουσιν οἱ ἴδιοι, οἱ ὁποῖοι δὲν μᾶς ἔδωκαν τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, ἐγκαίρως, ἵνα δυνηθῶμεν συγκριτικῶς νὰ ἴδωμεν, ἐὰν τὴν πρόνοιαν τὴν ἐξαιρετικήν, τὴν ὁποίαν ἔδειξε διὰ τὰ Καλάβρυτα, ἐπέδειξε καὶ δι’ ἄλλο τμῆμα τῆς χώρας.

§120Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὅ,τι ἐζητήθη, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ ἐντὸς μιᾶς ἡμέρας. Ἔχομεν ἤδη ἑτοίμους τοὺς πίνακας, ἐκ τῶν ὁποίων θὰ ἴδητε, ὅτι ἡ πρόνοια ὑπῆρξε γενική.

§121ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν πρωΐαν ὁμιλῶν ἀνέφερεν, ὅτι ἡ γέφυρα Βερθενίκου ἐγένετο δυνάμει νόμου ἰσχύοντος. Ἀπορῶ, πῶς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τὴν γέφυραν τοῦ Βερθενίκου μᾶς μεταδίδει τὴν πληροφορίαν, ὅτι δὲν γνωρίζει τοιαύτην γέφυραν.

§122Θ. ΖΑΪΜΗΣ. Σᾶς τὸ εἶπον ἐγώ· εἶναι ἐπὶ τοῦ Σελινοῦντος ποταμοῦ.

§123ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Εἶναι δὲ αὐτή, διὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἀναφέρει, ὅτι ὑπάρχει νόμος προηγούμενος, ἐνῷ ἀναφέρει τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων νόμον διὰ τὸ ἔργον τῆς διευθετήσεως τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ. Εἴχομεν ζητήσει διαφόρους πληροφορίας ἀπὸ τὸ τμῆμα ἐκτενεῖς, ἀλλ’ ἠναγκάσθημεν νὰ ζητήσωμεν καὶ ἑτέρας, διότι ἐκ τῶν πρώτων πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, δὲν ἐμείναμεν εὐχαριστημένοι. Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐζητήσαμεν, εἶναι αἱ ἑξῆς: «1) Ἐὰν καὶ πότε ἐνεκρίθη ἡ διευθέτησις καὶ ἐκκαθάρισις τῆς κοίτης τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ, καὶ 2) ἐπίσης ἡ ἀποξήρανσις τῶν τελμάτων τῶν Καλαβρύτων, καὶ ἀντὶ πόσης δαπάνης προϋπελογίσθη τὸ ἔργον, ὡς καὶ ἐὰν ὑπῆρχε πίστωσις διὰ τὸ ἔργον τοῦτο, καὶ εἰς τίνος ἔτους προϋπολογισμόν, καὶ ἐὰν ἦτο γενικὴ ἢ εἰδική, καὶ πόση κατὰ ποσόν. Πρὸς δὲ, πότε ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου, διὰ τίνων ἐργολάβων καὶ ἀπὸ τίνων σημείων.» Ἀπάντησις 1 καὶ 2. «Ἡ ἐκτέλεσις τῶν ἀναγκαίων ἔργων πρὸς διευθέτησιν τῆς κοίτης τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ καὶ ἀποξήρανσιν τῶν ἐκ τούτου σχηματιζομένων πρὸς τὰ Καλάβρυτα ἑλῶν ἐνεκρίθη διὰ τοῦ νόμου ΒΥΠΘʹ τῆς 19 Μαρτίου 1897 ἀντὶ ποσοῦ δραχμῶν 260,000. Πίστωσις διὰ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἀναγράφεται εἰς τοὺς προϋπολογισμοὺς τῶν ἐτῶν 1897 καὶ 1898 ἀνὰ δραχ. 30,000 δι’ ἕκαστον ἔτος. Τὸ ἔργον ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1898, ἥτις κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου Π. Τσαγγκάρη ἀντὶ δραχμῶν 257,100, καὶ ὅστις ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν κατὰ μῆνα Αὔγουστον 1898 ἀπὸ τῆς ὁδοῦ Καλαβρύτων–Πατρῶν πρὸς τὰ Λυαντᾶ» 3η ἐρώτησις: «Ἐὰν καὶ πότε ἐπεχειρήθη ἡ ἀποξήρανσις τοῦ ἕλους τῶν Σουδενῶν, ἀντὶ πόσου προϋπελογίσθη ἡ σχετικὴ δαπάνη, ἐὰν ὑπῆρχε πίστωσις γενικὴ ἢ εἰδικὴ, πόσου ποσοῦ καὶ εἰς τίνα προϋπολογισμὸν, εἰς τίνα ἐργολάβον κατεκυρώθη τὸ ἔργον καὶ πότε ἤρξατο ἡ ἐκτέλεσις αὐτοῦ.» Ἀπάντησις: «Ἡ ἀποξήρανσις τοῦ ἕλους τῶν Σουδενῶν ἐνεκρίθη τὸν Ἰούλιον τοῦ 1896. Ἡ δαπάνη αὐτῆς προϋπελογίσθη εἰς δραχ. 29,042.94. Πίστωσις εἰδικὴ δι’ αὐτὴν ἀναγράφεται εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἔτους 1896 δραχ. 20,000, εἰς τὸν τοῦ 1897 δραχ. 9,043, καὶ εἰς τὸν τοῦ 1898 δραχ. 8,000. Τὸ ἔργον κατεκυρώθη ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου Γ. Μαυρούλια, ὅστις ἤρξατο τῶν ἐργασιῶν κατ’ Αὔγουστον τοῦ 1896. 4η ἐρώτησις: «Ἐὰν, πότε, ἀντὶ πόσης δαπάνης, ὑπαρχούσης ἢ μὴ, καὶ πόσης πιστώσεως, γενικῆς δὲ ἢ εἰδικῆς, καὶ ἐν τίνι προϋπολογισμῷ κατακεχωρισμένης, ἐξετελέσθησαν καὶ διὰ τίνος ἐργολάβου (σημειουμένου τοῦ χρόνου τῆς μελέτης, τοῦ χρόνου τῆς ἐνάρξεως καὶ τοῦ χρόνου τῆς ἐκτελέσεως καὶ τῶν ἐπὶ τούτοις διαταγῶν).» Ἀπάντησις: αʹ) Ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ Μαζεΐκων εἰς Μπονέσι. Τῆς ἀνακαινίσεως τῆς βατῆς ὁδοῦ Μαζεΐκων–Μπονέσι ἡ μελέτη ὑπεβλήθη οἴκοθεν ἀπὸ 28 Ἰουνίου 1897, ἐδημοσιεύθη τὴν 22 Φεβρουαρίου 1898 καὶ ἐνεκρίθη τὴν 6 Μαρτίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2919 διαταγῆς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου Κ. Δημοπούλου ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχ. 2,135.40. Αἱ ἐργασίαι ἤρξαντο εὐθὺς μετὰ τὴν ἔγκρισιν καὶ ἐπερατώθησαν τὴν 13 Σεπτεμβρίου 1898. Τὸ προκείμενον ἔργον συνετελέσθη ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἀνακαίνισις ὁδῶν» ἐν κεφαλαίῳ 24, ἄρθρῳ 2, γενικῆς πιστώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1898.» Ἤθελον ἐρωτήσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πῶς ἐθνικαὶ ὁδοὶ ὀνομάζονται βαταί,—διότι παρετήρησα, ὅτι γίνεται μνεία σχεδὸν πάντοτε περὶ τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν ὡς βατῶν ὁδῶν.

§124Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀπὸ τῆς διαλύσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας ἐγένοντο αἱ πιστώσεις τῶν λογαριασμῶν τῶν δήμων καὶ ἐπαρχιῶν. Λοιπὸν ἕκαστος δῆμος καὶ ἐπαρχία εἴτε ἐπιστώθη, εἴτε ἐχρεώθη ἀπέναντι τοῦ Κράτους. Ἔκτοτε λοιπὸν ἐξακολουθεῖ τὸ Κράτος—κατὰ προτίμησιν μάλιστα, διότι δυστυχῶς δὲν ἐπαρκεῖ εἰς ὅλα,—νὰ διευκολύνῃ τὴν συγκοινωνίαν τῶν πολιτῶν, διορθῶνον καὶ ἐπιδιορθῶνον ὁδοὺς, αἱ ὁποῖαι ἐδημιουργήθησαν οὐχὶ διὰ τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ διὰ τῆς μακρᾶς σειρᾶς τῶν αἰώνων. Αὐταὶ εἶναι αἱ βαταὶ ὁδοὶ, καὶ τοιαύτην γνώμην ἐξήνεγκε καὶ ὁ ἀξιότιμος φίλος σας κ. Σιμόπουλος.

§125Ν. ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διατελεῖ ἐν ἀγνοίᾳ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δημοσίων ἔργων, διότι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀνέφερε, δὲν εἶναι διόλου αἱ βαταὶ ὁδοὶ, τὰς ὁποίας ἀναφέρει τὸ τμῆμα. Τὸ τμῆμα ὀνομάζει ἐν τῇ ἐκθέσει του βατὰς ὁδοὺς ἐθνικὰς ὁδοὺς, ὤφειλε δὲ νὰ γνωρίζῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αἱ ἐθνικαὶ ὁδοὶ δὲν εἶναι ὁδοὶ, περὶ ὧν ἀνέφερε προηγουμένως, ἀπαντῶν εἰς τὴν ἐρώτησιν τοῦ κ. ἀγορεύοντος, διότι ἐκεῖναι ἦσαν ἐπαρχιακαὶ ἢ δημοτικαὶ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι κατασκευάζονται διὰ χρημάτων τῆς ἐπαρχιακῆς ἢ δημοτικῆς ὁδοποιΐας. Ἐδῶ πρόκειται περὶ ὁδῶν κατασκευαζομένων διὰ τῶν χρημάτων τοῦ Δημοσίου, οὐχὶ δὲ τοῦ ἰδιαιτέρου λογαριασμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀφορᾷ εἰς τὰς ἐπαρχίας ἢ τὰ δημοτικὰ ταμεῖα. Λοιπὸν ἠρωτήσαμεν πολὺ ὀρθῶς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, πῶς εἶναι δυνατὸν μία ἐθνικὴ ὁδὸς νὰ χαρακτηρίζηται ὡς βατὴ καὶ νὰ διορθώνηται ἢ ἐπισκευάζηται ἢ κατασκευάζηται πρὸ πέντων ὡς βατὴ ὁδός. Ἠδύνατο νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, ὅτι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Κράτει ὁδοί....

§126Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἤθελον τὸ εἴπῃ ἀμέσως.

§127ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Τότε χαίρω, ὅτι σᾶς ἀναπληρῶ... Λοιπὸν ἠδύνατο νὰ σᾶς ἀπαντήσῃ, ὅτι ὑπάρχουν πολλαὶ ἐθνικαὶ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι, κατὰ μέτρον τὸ ὁποῖον ἐσχάτως ἴσως ἐλήφθη, διότι προηγουμένως, ὁμολογῶ, προκειμένου περὶ ἐθνικῶν ὁδῶν, τοιοῦτον μέτρον δὲν εἶχε ληφθῆ, περὶ ἐπαρχιακῶν ναὶ, ἐσχάτως πιθανὸν, ἐπειδὴ πολλὰ μετεβλήθησαν, νὰ μετεβλήθησαν καὶ κατὰ τοῦτο τὰ τῶν δημοσίων ἔργων. Πιθανὸν λοιπὸν, μέρος τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ νὰ μὴ κατεσκευάσθη ἐντελῶς· ἀντὶ λοιπὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ κατασκευὴ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ ὑπὸ τὸν τύπον, ὑπὸ τὸν ὁποῖον ἤρξατο, δηλαδὴ ὡς ἁμαξιτὴ χάριν εὐκολίας, χάριν τῆς συγκοινωνίας τοῦ τόπου, καὶ πιθανῶς διότι δὲν ὑπῆρχον αἱ ἀναγκαῖαι πιστώσεις νὰ γείνῃ ἡ κατασκευὴ πλήρης, ἦτο δὲ ἀνάγκη νὰ παρασχεθῇ εὐκολία τις (εἰς τοὺς κατοίκους τῶν μερῶν ἐκείνων, προβαίνει ἡ κατασκευὴ αὐτῆς ὡς βατῆς ὁδοῦ, καὶ οὕτω παρίσταται οὐχὶ ὡς ἐθνικὴ ἁμαξιτὴ ὁδὸς, ἀλλ’ ὡς ἐθνικὴ βατή. Διὰ τοῦτο θὰ ἴδητε, ὅτι εἰς τὴν «Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως» δὲν διακηρύσσεται ὡς βατὴ ὁδὸς, ἀλλὰ διακηρύσσεται ὡς ἐθνικὴ ὁδός. Ἐνῷ δὲ διακηρύσσεται ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» ὡς ἐθνικὴ, ἡ πληροφορία τοῦ τμήματος τὰς χαρακτηρίζει ὡς βατὰς, καὶ περὶ αὐτῆς τῆς διαφορᾶς σᾶς ἠρωτήσαμεν.

§128Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐγὼ ἠθέλησα νὰ εἴπω εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν, τί ἦτο βατὴ ὁδὸς, καὶ εἰς τοῦτο ἠρωτήθην καὶ εἰς τοῦτο ἐπρόσεξα πολύ. Σεῖς ὅμως ἐπωφελήθητε τῆς εὐκαιρίας, ὅπως ἀντεπιδειχθῆτε ὡς μέλλον Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Σᾶς εὔχομαι νὰ ἔλθητε ὡς τάχιστα (ἱλαρότης), εἰς οὐδένα ὅμως θὰ ἐπιτρέψω εὐφυολογίας ἄνευ ἀπαντήσεως.

§129ΑΛ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λεβαδείας εἶπεν, ὅτι τὸ μέτρον τῆς ἀνακαινίσεως τῶν ἐθνικῶν ὁδῶν ἐλήφθη κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι ἀπὸ τῆς διαλύσεως τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας τὸ μέτρον τοῦτο ἐφαρμόζεται γενικῶς. Οὕτω ἐν ἔτει 1893, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Θεοτόκη, ἀνευρίσκομεν ἐν τῇ «Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως» τὴν προκήρυξιν περὶ κατασκευῆς τῆς βατῆς ὁδοῦ Ἀγρινίου– Καρπενησίου, ἐγκριθεῖσαν διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 124 τοῦ 1892 διαταγῆς· ἐπίσης τὴν ὁδὸν ἀπὸ Ἀγρινίου εἰς Λιδωρίκιον διὰ τῆς ἀπὸ 20 Φεβρουαρίου 1893 διαταγῆς, ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 62 φύλλῳ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» κτλ. Ὅλαι αὗται εἶναι ἐπισκευαὶ ἐθνικῶν ὁδῶν βατῶν.

§130Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. (ἀναγινώσκει). «βʹ) Ἁμαξιτὴ ὁδὸς ἀπὸ Μαζεΐκων εἰς γέφυραν Λάσκαρη. Αὕτη ἐμελετήθη ἀπὸ τοῦ ἔτους 1892, ἡ δὲ κατασκευὴ αὐτῆς δὲν ἐξετελέσθη. Ὑπεβλήθη ὅμως οἴκοθεν τὴν 27 Νοεμβρίου 1897 ἡ μελέτη τῆς ἐπισκευῆς τμηματικῶς τοῦ βατοῦ τμήματος ἀπὸ γεφύρας Λάσκαρη μέχρι ποταμοῦ Ἀροανείου, ἥτις ἐνεκρίθη δι’ ἰδιαιτέρας συμφωνίας τὴν 20 Νοεμβρίου 1897 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 15052 διαταγῆς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου Κ. Δημοπούλου ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 920.64. Αἱ ἐργασίαι ἤρξαντο ἀμέσως μετὰ τὴν ἔγκρισιν καὶ ἐπερατώθησαν τὴν 19 Μαρτίου 1898. Τὸ προκείμενον ἔργον συνετελέσθη ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἐπισκευαὶ καὶ συντηρήσεις ὁδῶν» ἐν κεφ. 24 ἄρθρῳ 1 γενικῆς πιστώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἔτους 1897. «δʹ) Τμῆμα ὁδοῦ Καλαβρύτων–Τριπόλεως ἐντὸς τῆς πόλεως Μαζεΐκων. Τῆς ἐπισκευῆς τῆς ὁδοῦ ἐντὸς τῆς κωμοπόλεως Μαζεΐκων ἡ μελέτη ὑπεβλήθη οἴκοθεν τὴν 14 Δεκεμβρίου 1897, ἐδημοπρατήθη τὴν 3 Φεβρουαρίου 1898 καὶ ἐνεκρίθη τὴν 21 Φεβρουαρίου 1898 διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 2215 διαταγῆς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου Κ. Δημοπούλου ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 2574. Αἱ ἐργασίαι ἤρξαντο εὐθὺς μετὰ τὴν νέαν ἔγκρισιν καὶ ἐπερατώθησαν τὴν 13 Σεπτεμβρίου 1898. Τὸ προκείμενον ἔργον συνετελέσθη ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἐπισκευαὶ καὶ συντηρήσεις ὁδῶν» ἐν κεφ. 24, ἄρθρ. 1, γενικῆς πιστώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898. «εʹ) Ὁδὸς ἀπὸ Λυκουρέϊκα Καλύβια εἰς Χελωνοσπηλιάν. Τῆς ἀνακαινίσεως τῆς βατῆς ὁδοῦ ἀπὸ Λυκουρέϊκα εἰς Χελωνοσπηλιὰν τῆς ἐπαρχιακῆς ὁδοῦ Δάρα μέχρις ἐθνικῆς ὁδοῦ Τριπόλεως–Καλαβρύτων ἡ μελέτη διετάχθη τὴν 19 Αὐγούστου 1898, ὑπεβλήθη τὴν 5 Ὀκτωβρίου, ἐδημοπρατήθη τὴν 29 Νοεμβρίου καὶ ἐνεκρίθη τὴν 7 Δεκεμβρίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους διὰ τῆς ὑπ’ ἀριθ. 19031 διαταγῆς ἐπ’ ὀνόματι τοῦ ἐργολάβου Κ. Δημοπούλου ἀντὶ τοῦ ποσοῦ τῶν δραχμῶν 5,148. Τὸ προκείμενον ἔργον ἐκτελεῖται ἐκ τῆς ὑπὸ τὸν τίτλον «Ἀνακαίνισις ὁδῶν» ἐν κεφ. 24 ἄρθρῳ 2 γενικῆς πιστώσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898. «ϛʹ) Ὁδὸς ἀπὸ Κερπινῆς εἰς σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Κερπινῆς...»

§131Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μετὰ τὴν διάλυσιν τῆς Βουλῆς ἠμπορεῖτε ν’ ἀναφέρητε τίποτε; Αὐτὰ δύνανται νὰ ἔχωσιν ἐπιρροήν.

§132Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Τῷ 1899 προεκηρύχθησαν ἔργα 15 ἐν ὅλῳ, πλὴν τῶν εἰς σχολεῖα, τηλεγραφεῖα ἢ ταχυδρομεῖα ἀναγομένων, μὲ ἀντίστοιχον δαπάνην δραχ. 45,631.20, ἐτελοῦντο ὅμως καθ’ ὅλον τὸ διάστημα 30, ἀντιπροσωπεύοντα δαπάνην δρ. 391,604.28.

§133Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐτελοῦντο ἔργα ἐψηφισμένα ὑπὸ τῆς Βουλῆς.

§134ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Πολλὰ ἐκ τούτων ὅμως σύρονται ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, καὶ νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἦναι κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν παρὼν ὁ κ. Πρωθυπουργός, διὰ ν’ ἀπαντήσῃ εἰς αὐτό. Ἂν ὁ Τρικούπης ἐπὶ τῶν ἡμερῶν του ἔκαμε τοιαῦτα δημόσια ἔργα, τὰ ἔκαμε βεβαίως ὄχι διὰ νὰ ὑποστηρίξῃ μίαν ἐκλογὴν ὡρισμένως, ὡς ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ δεύτερον τὰ ἔκαμεν ἐκ τοῦ εὐποροῦντος τότε ταμείου καὶ ὄχι ὡς σήμερον, καὶ ὄχι νὰ σύρῃ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, ἀψηφίστου ἀκόμη ὄντος τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898. Ἐκτὸς τῶν ἔργων τούτων καὶ τῶν τόσων ἄλλων, τὰ ὁποῖα δὲν ἀναφέρω, διότι μνημονεύονται ἐν τῇ ἐνώπιον ὑμῶν ἐκθέσει, συνετελοῦντο, προεκηρύσσοντο, ἢ ἐγίνοντο μελέται ἐπ’ αὐτῶν, κατὰ τὸ πρὸ τῶν ἐκλογῶν καὶ ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς χρονικὸν διάστημα καὶ ἄλλα δημόσια ἔργα ἐν σχέσει πρὸς τὴν ἐκπαίδευσιν: 1) Τῇ 26 Νοεμβρίου 1898 προεκηρύσσετο ἡ κατασκευὴ διταξίου δημοτικοῦ σχολείου τῶν ἀρρένων εἰς τὸ χωρίον Σουδενὰ τοῦ δήμου Σουδενῶν ἀντὶ 18,500 δρ., εἶχε δὲ ὁρισθῇ ἡ δημοπρασία τὴν 6 Δεκεμβρίου 1898 (Ἐφημ. Κυβερνήσεως ἀριθ. 376 τεῦχος Γʹ παράρτ. 1898). 2) Ἐν τῷ αὐτῷ ἐπισήμῳ φύλλῳ προεκηρύσσετο καὶ ἀντὶ τοῦ αὐτοῦ ποσοῦ δαπάνης 18,500 δρ. ἡ κατασκευὴ διταξίου δημοτικοῦ σχολείου τῶν ἀρρένων εἰς τὸ χωρίον Ἅγιον Βλάσιον τοῦ δήμου Λαπαθῶν. 3) Τῇ 25 Φεβρουαρίου 1899 προεκηρύχθη ἡ κατασκευὴ δημοτικοῦ σχολείου ἀρρένων ἐν Στρεζόβῃ τοῦ δήμου Παΐων τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων ἀντὶ ποσοῦ δρ. 74,000. Βεβαίως αἱ μελέται εἶχον γείνῃ πολλῷ πρότερον, ἤτοι πρὸ τῶν ἐκλογῶν. 4) Ὁμοίως ἐν Καλαβρύτοις. 5) Ὁμοίως ἡ ἐπισκευὴ δημοτικοῦ σχολείου Μαζέϊκων. 6) Ὁμοίως ἡ ἐπισκευὴ τοῦ ἐν Λειβαρτζίῳ τοῦ δήμου Ψωφίδος ἑλληνικοῦ σχολείου ἀντὶ δραχμῶν 9,009. Διὰ τὸ σχολεῖον τοῦτο τοῦ Λειβαρτζίου εἶχε λεχθῆ ὑπὸ τῶν ἀντενισταμένων, ὅτι εἶχε δοθῆ κληροδότημα τοῦ ἀειμνήστου Σακελλαρίου, ἀλλὰ τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἀπαντᾷ, ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐπήρκει τὸ κληροδότημα, τὸ Δημόσιον ἔρχεται εἰς ἐπικουρίαν, καὶ ἡ δαπάνη αὕτη ἀφορᾷ ὅλη τὸ δημόσιον ταμεῖον. Ἐπίσης Τηλεγραφεῖα: 1) Διὰ Β. Διατάγματος τῆς 19 Ἰανουαρίου 1899 διετάχθη ἡ σύστασις τηλεγραφικῶν γραμμῶν ἀπὸ Καλαβρύτων μέχρι Κερπινῆς (πίστωσις γενική). 2) Διὰ τοῦ αὐτοῦ ὑπὸ τὴν αὐτὴν χρονολογίαν Β. Δ. ἐνεκρίθη ἡ προέκτασις τῆς τηλεγραφικῆς γραμμῆς ἀπὸ Σοπωτοῦ μέχρι Λειβαρτζίου. 3) Ἀπὸ Σοπωτοῦ μέχρι Στρεζόβης εἶχεν ἐγκριθῆ ἡ σύστασις τηλεγραφικῆς γραμμῆς τῇ 17 Νοεμβρίου 1891 ἐπὶ Ἀλεξ. Θ. Ζαΐμη Ὑπουργοῦ. Ἡ ἐγκριτικὴ διαταγὴ ἐδόθη τῇ 12 Δεκεμβρίου 1898. Δαπανηθὲν ποσὸν 1990 δρ. Προηγουμένως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι μίαν μόνον τηλεγραφικὴν γραμμὴν ἔκαμεν ἀπὸ Σοπωτοῦ μέχρι Στρεζόβης, ἐνῷ ἐδῶ βλέπετε πόσας ἀνέφερα· ἀνέφερε δέ, ὅτι αὕτη εἶχε διαταχθῆ τὴν 17 Νοεμβρίου 1891, ἀλλὰ ἐλησμόνησε νὰ σημειώσῃ πότε ἐνεκρίθη, διότι ἐνεκρίθη τῇ 12 Δεκεμβρίου 1898. Δαπανηθὲν ποσὸν δρ. 1990. Ἐπίσης ἀπὸ Μαζέϊκων μέχρι Σοπωτοῦ ἐγκριτικὴ διαταγὴ 12 Δεκεμβρίου 1898 διὰ ποσὸν δαπανηθὲν 2,000 δρ. Ἠκούσατε ἤδη, Κύριοι, διὰ μακρῶν ἀναπτυχθέντα τὰ κατὰ τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων. Ὑπολείπεται νῦν εἰς ἐμὲ, ὡς εἰσηγητὴν, νὰ σᾶς παρουσιάσω καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐκλογῆς, ἵνα δυνηθῆτε νὰ μορφώσητε ἐξ αὐτῶν μίαν γνώμην. Ἐπὶ 8613 ἐν ὅλῳ ψηφοφορησάντων ἔλαβον ψήφους: Ἀλ. Θ. Ζαΐμης 5113, Θεόδωρος Ζαΐμης 5,003, Π. Θ. Ζαΐμης 4,982, Ὀδυσ. Λυμπερόπουλος 4821, Λ. Φωτήλας 4,982, Λ. Πετιμεζᾶς 4648, Ἰωάν. Χατζόπουλος 4513, Ἀριστόβ. Σοφιανόπουλος 4169. Ἡ διαφορὰ τῶν ψήφων εἶναι 139 τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος ἀπὸ τὸν τελευταῖον ἐπιτυχόντα, 431 δὲ τοῦ πρώτου ἐπιτυχόντος ἀπὸ τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα. Δύνασθε ὑμεῖς νὰ κρίνητε, ἐὰν ἡ μικρὰ αὕτη διαφορὰ ἠδύνατο νὰ μὴ ᾖναι τοιαύτη ἀπέναντι τῶν μεγάλων ἐκλογικῶν ἀσχημιῶν, αἱ ὁποῖαι, ὡς ἠκούσατε, διεπράχθησαν καθ’ ὅλον τὸ ἐκλογικὸν διάστημα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων. Ἐκλογαί, κύριοι Βουλευταί, ἠκυρώθησαν εἰς τὸ παρελθὸν ὄχι διὰ τόσους λόγους, διὰ τόσας ἀσχημίας, συλλήβδην ἀναφερομένας εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἐκλογήν· ἠκυρώθησαν μόνον, ἐὰν ἓν δημόσιον ἔργον εἶχε γείνῃ εἰς μίαν ἐπαρχίαν, ἢ ἐὰν εἰς ἄλλην ἐπαρχίαν εἶχον γείνῃ διορισμοὶ ἐντοπίων ὑπαλλήλων. Παρατηροῦμεν ὅτι κατὰ τὸ 1881 ἡ Βουλὴ ἠκύρωσε τὴν ἐκλογὴν Βάλτου διὰ τὸν Βαλτινόν, Ὑπουργὸν τότε τῶν Στρατιωτικῶν, δι’ ἓν φρέαρ, καὶ ἐκεῖνο ἰδιωτικόν, καὶ ἐκεῖνο γενόμενον κατὰ Ἰούλιον τοῦ 1881, ἐνῷ αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν τῇ 20 Δεκεμβρίου 1881. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι κατὰ τὴν περίοδον ἐκείνην ἡ ἐκλογὴ τοῦ Βάλτου δὲν ἠκυρώθη μόνον διὰ τοῦτον τὸν λόγον, ἠκυρώθη καὶ διότι μετεστάθμευσε καὶ ἓν τάγμα εὐζωνικὸν, τὸ δεύτερον, νομίζω, εἰς τὸν Βάλτον, καὶ εἶπε τότε ἡ Βουλή, ὅτι ἐπηρέασαν οἱ στρατιῶται οἱ Βαλτινοί, οἱ ὁποῖοι ὑπηρέτουν ἐν τῷ δευτέρῳ ἐκείνῳ εὐζωνικῷ τάγματι. Ἀλλὰ μήπως ἐνταῦθα ἔχωμεν μόνον ἓν δημόσιον ἔργον, ἵνα ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἐπηρέασαν καὶ ἄλλοι λόγοι; Ἐδῶ ἔχομεν τόσα δημόσια ἔργα, ἀντιπροσωπεύοντα ποσὸν δραχμῶν 429,807.91, ποσὸν δὲ ἀπὸ τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς δραχμῶν 184,270.20,—ἐννοοῦμεν μὲ τὰ δημοτικὰ κτίρια, περὶ τῶν ὁποίων δὲν ὡμίλησε τὴν πρωΐαν ὁ κ. Πρωθυπουργός, καὶ πάλιν ἐκτὸς τῆς δαπάνης τῆς ἀφορώσης τὴν κατασκευὴν τοῦ δημοτικοῦ σχολείου Καλαβρύτων καὶ τὴν ἐπισκευὴν τοῦ τοιούτου Μαζεΐκων. Ἐκτὸς τούτων ἔχομεν τὰς καταχρήσεις τῆς ἀστυνομικῆς ἐξουσίας, ἔχομεν τοὺς ὑπαλλήλους αὐτοὺς, τῶν ὁποίων ὁ ἀριθμὸς εἶναι τόσον παχύς· ἀλλ’ ἀφήνω αὐτοὺς, καὶ περιορίζομαι εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν ὑπαλλήλων, οἱ ὁποῖοι κατῆλθον εἰς τὰ Καλάβρυτα διὰ νὰ ψηφοφορήσουν καὶ ἐψηφοφόρησαν. Ἐνῷ λοιπὸν καταλαμβάνει τινὰ ἴλιγγος πραγματικῶς ἐξ ὅλων τούτων, τὰ ὁποῖα κατὰ τὴν ἐκλογὴν διεπράχθησαν, πρέπει νὰ τὸν καταλάβῃ σχεδὸν ἀπόγνωσις, ὅταν βλέπῃ, ὅτι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἀξιοῦσι νὰ κυβερνῶσι τὸν τόπον, ἀξιοῦσι νὰ προκάθηνται τῆς πολιτικῆς γραμμῆς, ἄνθρωποι οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ὑπολαμβάνωνται ὡς οἱ μόνοι τίμιοι, ὡς οἱ μόνοι ἱκανοὶ, ὡς οἱ ἀληθῶς χρηστοὶ, τολμῶσι νὰ καταφεύγωσιν εἰς τοιαῦτα ἔκνομα μέσα, ἵνα μεταστρέψωσι τὴν βούλησιν τὴν ἀληθῆ τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Συνεζητεῖτο, Κύριοι, κατὰ τὸ 1874 ἡ ἐκλογὴ Μεσολογγίου. Τότε ὁ ἀοίδιμος Ἀθ. Κυβερνήτης Πετιμεζᾶς, θέλων νὰ κτυπήσῃ τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ ὑπαλλήλων...

§135Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι καλλίτερον νὰ ἐπικαλεσθῆτε διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο τὴν γνώμην τοῦ ἀοιδίμου Τρικούπη, τοῦ ὁποίου δικαίως τὰς γνώμας τοσοῦτον σέβεσθε;

§136ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Βεβαίως, διότι βεβαίως τοὺς λόγους τοῦ ἀοιδίμου Τρικούπη δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ εἷς πολιτευόμενος ν’ ἀναγινώσκῃ μετ’ εὐλαβείας. Ὁ ἀοίδιμος Τρικούπης εἶπεν, ὅτι ὁ ὑπάλληλος δὲν εἶναι εἵλως. Ἀλλὰ τί ἐνόει; Ὅτι δύναται νὰ ζητήσῃ ἀπόλυσιν ἢ νὰ ὑποβάλῃ παραίτησιν, ἢ νὰ ζητήσῃ ἄδειαν, ἐὰν τῷ δίδηται. Ἀλλ’ ὑμεῖς δὲν εἴπετε τίποτε περισσότερον τὸ πρωΐ διὰ τοῦ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰμὴ ὅτι ἑπτὰ ὑπάλληλοι παρῃτήθησαν μεταξὺ ὅλων τῶν ὑπαλλήλων, τοὺς ὁποίους ἀνεφέραμεν, καὶ τούτων τὴν παραίτησιν δὲν μᾶς ἐδείξατε.

§137Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Καὶ ἄλλην γνώμην εἶπε περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἄνευ ἀδείας μεταβαίνουν καὶ ψηφίζουν, ὅτι ἀσκοῦσι δικαίωμα πολιτικόν... (διακοπαί).

§138ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὑποθέσατε πρὸς στιγμὴν, ὅτι δὲν στηρίζεσθε εἰς τὸν λόγον τῶν ὑπαλλήλων. Δὲν σᾶς ἀρκοῦν οἱ ἄλλοι λόγοι, ἵνα ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογήν; Ἰδοὺ τί ἀκριβῶς εἶχεν εἰπεῖ ὁ ἀοίδιμος Κυβερνήτης Πετιμεζᾶς (ἀναγινώσκει): «... Ἐὰν ἔλθῃ εἰς τὰ Καλάβρυτα καὶ διορίσῃ 300, μὰ τὸν Θεὸν δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ καὶ ὁ κ. Ζαΐμης, ἐὰν θὰ τολμήσωμεν νὰ μεταβῶμεν εἰς τὴν ἐπαρχίαν 300 διορισμοὶ μεγάλοι καὶ μικροὶ εἶναι μία πίεσις, ἐναντίον τῆς ὁποίας οὐδεὶς δύναται νὰ παλαίσῃ.» Βλέπετε λοιπὸν, καὶ αὐτὸς ὁ Πετιμεζᾶς ὁποίαν γνώμην εἶχεν, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς διορισμούς. Ἐδῶ δὲ ἀκριβῶς ἔχομεν αὐτὸν τὸν ἀριθμὸν, διότι ἔχομεν 258 διορισμοὺς Καλαβρυτινῶν ὑπαλλήλων γενομένους. Εἴπομεν διὰ τὰς ἐπεμβάσεις τῆς ἀστυνομικῆς ἐξουσίας. Καὶ αὐτὸς ὁ ἀοίδιμος Ἀλέξανδρος Κουμουνδοῦρος εἰς μίαν ἐξελεγχομένην ἐκλογὴν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς εἶπεν, ὅτι οὐ μόνον στρατιῶται ἀρκοῦσιν, ἵνα μεταβάλωσι τὸ ἀποτέλεσμα, ἀναμιγνυόμενοι εἰς τὴν ἐκλογὴν ἐξ ὀνόματος τῆς ἐξουσίας, διότι οἱ δύο ἐκεῖνοι ἔχουσιν ὄπισθέν των τὸν ὄγκον τῆς ἐξουσίας. Τὸ τμῆμα, Κύριοι, ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῆς δωροδοκίας, δὲν ἐνδιέτριψε, διότι δυστυχῶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποδειχθῇ αὐτὸ, ὡς σήμερον γίνεται. Σημειωτέον ὅμως, ὅτι, ἐὰν ἠδύνατό τις νὰ σκεφθῇ διὰ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἠδύνατο νὰ εἴπῃ ὅσα εἶπεν ὁ μακαρίτης Λομβάρδος: «Ἀφοῦ ἡ Βουλὴ τοὺς διαθέτοντας τὰ ἴδια τιμωρεῖ διὰ τὴν πρᾶξιν αὐτὴν τῆς δωροδοκίας, πολὺ περισσότερον πρέπει νὰ τιμωρῇ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διαθέτουν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου», ὡς συμβαίνει διὰ τῶν διορισμῶν καὶ διὰ τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, καὶ μάλιστα ταμείου χρεωκοπημένου ὡς τὸ ἰδικόν μας σήμερον. Εἴπομεν προηγουμένως, ὅτι τὴν βίαν πλέον καὶ τοὺς ἀποκλεισμοὺς εἰς τὰς ἐκλογὰς δὲν θὰ ἴδωμεν, συναντῶμεν ὅμως νέον εἶδος ἐπιθέσεων κατὰ τῶν ἐκλογῶν. Τὸ εἶδος τοῦτο τῶν ἐπιθέσεων κατὰ τῶν ἐκλογῶν ἤρχισε νὰ φαίνηται εὐθὺς ἀφ’ ἧς ὑπεχώρει τὸ ζήτημα τῶν καλπονοθεύσεων κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ἐπειδὴ δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προσπίπτουν ἐξ ἀρχῆς εἰς τὰ ὄμματα παντός, καὶ ἐπειδὴ ἐνδέχεται νὰ μὴ κάμνουν τὴν αὐτὴν ἐντύπωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμνον εἰς τὰ παλαιὰ ἔτη αἱ καλπονοθεύσεις, αὐτὸς ὁ ἀοίδιμος Πετιμεζᾶς ἠγέρθη ποτὲ ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου κατὰ τὴν αὐτὴν περίοδον, ἧς προηγουμένως ἐμνημόνευσα, καὶ εἶπε τὰ ἑξῆς ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν καλπονοθεύσεων (ἀναγινώσκει): «Ἡ καλπονόθευσις ἀποτελεῖ ἓν ἔγκλημα μεμονωμένον, ἄνευ πολιτικῆς συνεπείας. Διὰ τῆς πιέσεως ὅμως τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας ὄχι μόνον τὸ ἔγκλημα μεγαλοποιεῖται, ἀλλὰ λαμβάνει καὶ διαστάσεις, διότι τοῦτο ἐν ἑαυτῷ περιέχει τὸν πολιτικὸν σκοπόν, δι’ ὃν γίνεται ἐκ μέρους τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας κατὰ τὰς ἐκλογὰς, θελούσης δι’ αὐτοῦ νὰ γονατίσῃ, οὕτως εἰπεῖν, τὸ φρόνημα τῆς ἐλευθερίας, τὸ φρόνημα τοῦ συνταγματισμοῦ. Τὸ ἔγκλημα τῆς πιέσεως τῆς κεντρικῆς ἐξουσίας εἶναι μᾶλλον ἐπικίνδυνον τοῦ τῆς καλπονοθεύσεως, τὸ ἓν εἶναι ἔγκλημα ἀτομικὸν, τὸ ὁποῖον συλλαμβάνει καὶ περιστέλλει ἡ ἐξουσία, τιμωροῦσι δὲ οἱ νόμοι, τὸ δὲ εἶναι τόλμημα, τὸ ὁποῖον σκοπὸν ἔχει νὰ καταρρίψῃ τὸ φρόνημα τοῦ ἐλευθέρου πολίτου καὶ νὰ πνίξῃ αὐτὸ ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ τοῦ ἀπολυτισμοῦ.» Δὲν νομίζετε ὅτι εὑρίσκεσθε εἰς ὁμοίαν περίστασιν, καὶ ὅτι, ἐὰν ἔζη ὁ ἀοίδιμος Πετιμεζᾶς, θὰ παρήρχετο ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο, ἵνα σᾶς εἴπῃ διὰ τοῦ ἰδίου στόματός του τὰ ἴδια; Ἵνα καθοδηγηθῶμεν ὅμως ἀσφαλέστερον εἰς τὴν κρίσιν μας περὶ τῆς ἐκλογῆς, πρέπει, Κύριοι, νὰ ἐξετάσωμεν τὸν ἀριθμόν, ὁ ὁποῖος χωρίζει τοὺς ἐπιτυχόντας ἀπὸ τῶν ἐπιλαχόντων. Παρατηροῦμεν λοιπὸν, ὅτι εἶναι ὁ ἀριθμὸς ἀκριβῶς τῶν 431 τοῦ πρώτου ἐπιτυχόντος ἀπὸ τοῦ πρώτου ἐπιλαχόντος, διότι τούτου τοῦ τελευταίου ἀπέχει ὁ τελευταῖος ἐπιτυχὼν, ὡς εἶπον προηγουμένως, 139 μόνον ψήφους. Κατὰ σύμπτωσιν, εἰς τὴν ἐκλογὴν, τὴν ὁποίαν ἀνέφερα προηγουμένως, τοῦ Βάλτου, ὁ αὐτὸς ἀριθμὸς σχεδὸν ἐχώριζε τὸν ἐπιτυχόντα ἀπὸ τοῦ ἐπιλαχόντος συνδυασμοῦ, ὁ ἀριθμὸς 438 ψήφων. Ἐὰν δὲ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τότε διὰ τὸ ζήτημα μόνον τοῦ φρέατος ἐγένετο ἡ ἀκύρωσις τῆς ἐκλογῆς καὶ διὰ τὸ τῆς ἐπεμβάσεως τῶν στρατιωτῶν, ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ψηφοφορησάντων εἰς τὸν Βάλτον, ὁ ὁποῖος εἶναι κατὰ τὸ ἥμισυ κατώτερος τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ψηφοφόρων τῶν Καλαβρύτων, δύνασθε νὰ πεισθῆτε, ἐὰν ἡ ἐκλογὴ αὕτη δύναται νὰ σταθῇ ἐν τῇ Βουλῇ. Ὅσον ἀφορᾶ τὸ ζήτημα τῶν διορισμῶν, ὅτι ἐπιδρῶσι βεβαίως οὐσιωδέστατα, κἀνεὶς ἐξ ὑμῶν δὲν δύναται νὰ ἔχῃ ἀντίθετον γνώμην. Ὅτι δὲ τόσον σπουδαίως ἐπιδρᾷ, δύναται νὰ μᾶς πείσῃ ἀκόμη καὶ ἡ γνώμη τοῦ ἀοιδίμου Δεληγεώργη, ὅστις εἰς τὴν Βʹ ἐν Ἀθήναις Ἐθνοσυνέλευσιν, ἀκριβῶς διότι ἔβλεπε πόσην δύναται νὰ ἀσκήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἐλευθέρου φρονήματος τῆς χώρας, εἶχε προτείνει τότε νὰ ψηφισθῇ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ μὴ ἐπιτρέπηται 30 ἢ 40 ἡμέρας πρὸ τῶν ἐκλογῶν νὰ γίνωνται διορισμοί, μεταθέσεις ἢ ἀπολύσεις ὑπαλλήλων, ἀκριβῶς ἵνα τηρῆται ἡ ἠθικὴ στάσις τῆς Κυβερνήσεως καὶ μένῃ ἀνεπηρέαστον τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ. Διὰ τὰ δημόσια ἔργα τώρα, ἐὰν ἐπηρέασαν ἢ ὄχι, θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ θέση τὴν χεῖρα ἐπὶ τῆς καρδίας καὶ ν’ ἀποφασίσῃ. Ἐγὼ νομίζω τοὐλάχιστον, ἄν καὶ ἦλθον εἰς τὴν Βουλὴν ἐγὼ καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου ἐκ Θήρας μὲ μεγάλην πλειονοψηφίαν, 600 ὡς ἔγγιστα ψήφων, ὅτι, ὄχι τόσα ἔργα, ὅσα ἐγένοντο ἐν Καλαβρύτοις, ἢ ὅσα ἐκεῖ προεκηρύχθησαν ἀπὸ τῆς περιόδου τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς μέχρι τῆς ἐκλογῆς, ἀλλὰ τρία μόνον, δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ἐὰν ἐτελοῦντο ἐν Θήρᾳ, ἀμφιβάλλω ἐὰν σήμερον θὰ εἴχομεν ἡμεῖς τὴν τιμὴν νὰ παρακαθήμεθα μεταξὺ ὑμῶν. Τοῦτο ἕκαστος δύναται νὰ κρίνῃ διὰ τὴν ἰδίαν ἐπαρχίαν, καὶ ἂς ἀποφασίσῃ τότε ἐσκεμμένως ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς αὐτῆς. Καὶ αὐτὴ ἡ παραχώρησις τῶν δημοσίων ἔργων, παρατηροῦν καὶ οἱ ξένοι, ὡς ἀναφέρει ὁ Minghetti εἰς τὰ «Πολιτικὰ Κόμματα», ἐπηρεάζει τὰς ἐκλογὰς (ἀναγινώσκει): «Τὸ παραχωρεῖν ἐπιχορηγήσεις ὑπὲρ δημοσίων ἔργων κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν συντελεῖ εἰς νόθευσιν τῆς ψηφοφορίας.» Ἐξ ὅλων λοιπὸν τούτων πείθεται ἀδιστάκτως ἡ Βουλή, ὡς δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὕτη εἶναι νόθος, ὅτι δὲν δύναται νὰ στηριχθῇ. Ἀλλὰ καὶ πεποίθησιν ἐπὶ τούτου ἐὰν δὲν εἶχε σχηματίσει, ἤρκει νὰ ὑπῆρχεν ἀμφιβολία περὶ τοῦ κύρους τῆς ἐκλογῆς, ἵνα ἀκυρώσῃ τοιαύτην ἐκλογήν. Ἔχομεν αὐτὸν τὸν ἑρμηνευτὴν τὸν ἐπίσημον τοῦ περὶ ἐκλογῆς Βουλευτῶν νόμου, τὸν κ. Λυκούδην (σελ. 166, ὑποσημ. καὶ ἑρμηνεία αὐτοῦ), σοφὸν ὁμολογουμένως εἰς ταῦτα, ὁ ὁποῖος, ἐξηγῶν τὰ σχετικὰ ἄρθρα τοῦ νόμου, ἀποφαίνεται ὡς ἑξῆς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου (ἀναγινώσκει): «Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἦναι βεβαία ἡ ἐκ τῶν ἐκλογικῶν πλημμελειῶν ἀλλοίωσις τοῦ ἀποτελέσματος, ἀρκεῖ νὰ ἦναι ἐνδεχομένη, διότι τὸ βουλευτικὸν ἀξίωμα δὲν στηρίζεται ἐπὶ πιθανοτήτων.» Καὶ αὐτὸς ὁ ἀλησμόνητος Τρικούπης, τοῦ ὁποίου χαίρων βλέπω ὅτι καὶ ὑμεῖς ἐκτιμᾶτε τὰς γνώμας καὶ τὸν ἀναμιμνήσκεσθε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ αὐτὸς ἀκριβῶς ἔλεγεν ὅτι: «Ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προΐστανται τῶν κοινῶν, πρέπει νὰ ἐμπνεύσουν τὴν κοινὴν πεποίθησιν, ὅτι εἰσέρχονται νομίμως. Δὲν πρέπει νὰ ὑπάρχῃ οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ὑπόνοια, ὅτι ἡ ἐκλογὴ αὐτῶν ἀμφισβητεῖται.» Καὶ λυποῦμαι, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶναι παρὼν διὰ νὰ τὰ ἀκούσῃ.

§139Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ ποῖος λέγει τὰ ἐναντία;

§140ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κατὰ τὴν προεξέλεγξιν τῆς ἐκλογῆς ὁ κ. Δροσόπουλος, ὁ ὁποῖος ἀντεπροσώπευε τὸν κ. Ζαΐμην, ἔλεγεν, ὅτι εἶναι προσβλητικὸν κατὰ τοῦ λαοῦ τῶν Καλαβρύτων, τὸ νὰ ἔρχωνται οἱ ἐνιστάμενοι καὶ νὰ λέγωσιν, ὅτι ἐπηρεάσθησαν ἐκ τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τῶν διορισμῶν οἱ ἐκλογεῖς των. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι οὐδεμία προσβολὴ εἶναι τοῦτο διὰ τὸν Καλαβρυτινὸν λαόν· τοὐναντίον ἀκριβῶς διότι εἶναι ὑψηλόφρων ὁ Καλαβρυτινὸς λαός, ἠδύνατο νὰ ἐπηρεασθῇ ἐκ τόσων δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα εἶδεν ἐκτελούμενα, τὰ ὁποῖα ἤκουσε προαγγελλόμενα, ὅτι θὰ ἐκτελεσθῶσιν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του. Ἐγὼ μάλιστα φρονῶ, ὅτι βεβαίως ἔδειξεν ἀντοχὴν χαρακτῆρος καὶ φρονήματος ὁ λαὸς αὐτός, ὁ ὁποῖος, μεθ’ ὅλον τὸν χρυσορρόαν ποταμὸν, ὁ ὁποῖος ἔρρευσε δι’ ὅλων τῶν Καλαβρύτων, ἀντέσχεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε μὲ τόσην μόνον μικρὰν πλειονοψηφίαν ἀπέστειλε τοὺς κατ’ ἐπίφασιν ἐπιτυχόντας εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Ἰδοὺ, Κύριοι, τὰ ἔργα τῶν Κυβερνήσεων ἡμῶν, καὶ πρέπει πάντες πράγματι νὰ καμαρώσωμεν τὰ ἔργα ταῦτα. Ἔχω δὲ καὶ νὰ σᾶς ἀναφέρω μίαν, οὐχὶ παλαιὰν, σχετικὴν ἱστορίαν ἐν ὀλίγοις. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἀπὸ 18 Νοεμβρίου 1898 διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθ. 190 φύλλου τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως» ἐτόλμησε, — καὶ λέγω ἐτόλμησε, διότι θὰ σᾶς ἐξηγήσω τοὺς λόγους, — ἐτόλμησε νὰ ὑποβάλῃ ὑπόμνημα πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, διὰ τοῦ ὁποίου ἐκανόνιζε τὸν τρόπον, καθ’ ὃν θὰ διοικῆται εἰς τὸ μέλλον τὸ Κράτος, ἐὰν θὰ διοικῆται ὑπ’ αὐτοῦ. Δι’ ὅλων τῶν γραμμῶν τοῦ μακροῦ τούτου ὑπομνήματος, τοῦ ὁποίου σχεδὸν ἀντιγραφὴν μᾶς εἶχε καὶ κατὰ τὸν Βασιλικὸν λόγον, διήκει τὸ πνεῦμα τῆς ἀντισυναλλαγῆς. Σᾶς ἔλεγε λοιπὸν, ὅτι μόνον ἡ ἀντισυναλλακτικὴ μέθοδος εἶναι ἐκείνη, ἡ ὁποία θὰ σώσῃ τὸν τόπον· φαίνεται ὅμως τί ἐνόει, ἐκ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον ἐνήργησεν εἰς τὰ Καλάβρυτα. Ἀκριβῶς δὲ εἶναι νὰ ἀπορῇ τις, πῶς ἐπιτρέπεται τοιαύτη ἀσεβὴς γλῶσσα νὰ ἐκφέρηται πρὸς τοὺς Βασιλεῖς, διότι βεβαίως εἶναι ἀσέβεια, ὅταν λέγητε τοιαῦτα πρὸς τὸν ἀνώτατον ἄρχοντα καὶ ἔπειτα ἔρχεσθε διὰ τῶν πράξεών σας νὰ ἀναιρῆτε ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγετε, καὶ μάλιστα προκειμένου περὶ τοῦ Στέμματος τῆς Ἑλλάδος, εἰς τὸ ὁποῖον πάντες ὀφείλομεν, ἐκτὸς τῶν ὑποχρεώσεων καὶ τῶν ἐκ τοῦ νόμου τῶν νόμων, τοῦ Συντάγματος, θεσμῶν, ὀφείλομεν, λέγω, ἀπεριόριστον ὑπακοὴν ἡμεῖς οἱ Ἕλληνες, διότι καὶ ὀφείλομεν ἰδιαιτέραν στοργὴν πρὸς τὴν Δυναστείαν τοῦ Γεωργίου, ἥτις αὐτὴ ἔσωσε τὴν Ἑλλάδα ἀπὸ τῶν συνεπειῶν τοῦ ἄφρονος πολέμου, τὸν ὁποῖον ἀφρόνως διεξηγάγομεν, αὐτὴ συνετέλεσε νὰ ἐπέλθῃ νέα ἠὼς εἰς τὴν Κρήτην, ἐγγυωμένη τὴν ἐν προσεχεστάτῳ μέλλοντι πλήρωσιν τῶν προαιωνίων πόθων τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Αὐτὸς εἶναι ὁ Βασιλεὺς, ὅστις εὐθὺς μετὰ τὸν πόλεμον ἐνόησε ποῦ ἔγκειται τὸ κακόν, καὶ ἠθέλησε νὰ αὐλακώσῃ νέαν ὁδὸν εἰς τὸν τόπον. Καὶ ἐνῷ ἔπρεπεν οἱ κυβερνῆται νὰ ὀφείλωσι χάριτας εἰς τὴν τοιαύτην βασιλικὴν ἀντίληψιν, ἔρχονται καταστρατηγοῦντες καὶ τοὺς λόγους Αὐτοῦ καὶ τοὺς ἰδίους. Ὁ ἴδιος κ. Ζαΐμης, ἐνῷ συμφώνως πρὸς τὰς ἐπαγγελίας αὐτοῦ ἔπρεπε νὰ θεωρῇ, ὅτι εἶναι εὐτύχημα νὰ ἦτο παροῦσα ἡ Βουλή, ἵνα προτείνῃ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα θεωρεῖ τόσον σοφὰ, ἵνα διοικηθῇ ὁ κακοδαιμονέστατος αὐτὸς τόπος, καὶ ὅτι ἔπρεπε, μόλις ὁ Ἐτὲμ ἔκαμε μεταβολὴν εἰς τὴν Θεσσαλίαν, νὰ καλέσῃ τὴν Βουλὴν, νὰ διαλύσῃ δηλαδὴ τὴν παρελθοῦσαν, ἵνα καλέσῃ ἡμᾶς πρὸς σύσκεψιν ἐπὶ τῶν κοινῶν...

§141Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὰ δὲν εἶναι ἀντικείμενον τῆς ἐκλογῆς.

§142ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἔχουσι σχέσιν· εἶναι κρίκος ἄρρηκτος... Ἔπρεπε νὰ γνωρίζῃ, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἔλθῃ μία τοιαύτη περίοδος κοινοβουλευτικὴ μακρὰ καὶ παρ’ ἡμῖν, ὁποία ἦτο ἡ τοῦ μακροῦ κληθέντος Κοινοβουλίου ἐν Ἀγγλίᾳ, — ὅπερ ἀργῆσαν μόνον ἐπὶ ἕξ ἑβδομάδας εἰργάζετο συνεχῶς ἀπὸ τοῦ τέλους τοῦ 1640 μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου τοῦ 1641, — καὶ ὅμως ἔκλεισε τοὐναντίον τὰς πύλας τῆς Βουλῆς ἑρμητικῶς, τότε δὲ μόνον ἤνοιξε τὰς πύλας αὐτῆς, ὅτε συνεπληρώθησαν ὅλαι αἱ κατ’ εὐτυχίαν τεθεῖσαι προθεσμίαι ἐν τῷ Συντάγματι. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι, ἐν ᾧ ἔρχεται ὁ κ. Ἀλέξανδρος Θ. Ζαΐμης καὶ λέγει εἰς τὸν ἐπίλογον αὐτοῦ πρὸς τὸν Βασιλέα: «Ἐλπίζω ὅτι καὶ ὁ Ἑλληνοτουρκικὸς πόλεμος θέλει ἔχει τοῦτο τοὐλάχιστον τὸ ἀγαθὸν, ὅτι κατέστησεν ἡμᾶς συνετωτέρους καὶ ὅτι τὰ ἐκ πικρᾶς πείρας διδάγματα παρέσχον ἡμῖν τὴν δύναμιν ν’ ἀπαλλαγῶμεν ἀτελειῶν, αἵτινες, ἀπὸ μακροῦ ὑφιστάμεναι, ἐγένοντο καταφανέστεραι εἰς τὰς δεινὰς τῆς Πατρίδος περιστάσεις...», ἐν ᾧ γράφει ταῦτα διὰ τῆς μιᾶς χειρός, διὰ τῆς ἑτέρας ἀπονέμει πᾶν δώρημα τέλειον εἰς τοὺς Καλαβρυτινούς· διότι μὴ νομίζετε ὅτι τὰ δεινὰ ἡμῶν διὰ τοὺς Καλαβρυτινοὺς ἔληξαν, μεθ’ ὅσα διὰ μακρῶν ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς εἴπω προηγουμένως. Ὑπάρχουσι, Κύριοι, καὶ ἄλλα ἔτι, ἐκτὸς τούτων. Θὰ σᾶς παρουσιάσω ἀριθμοὺς ἐνταῦθα, ἵνα σᾶς πείσω, ἐξ ἑτέρας ἀπόψεως δεικνύων πρὸς ὑμᾶς ὁπόσην στοργὴν ἐδείκνυε διὰ τοὺς ἐκλογεῖς Καλαβρύτων ὁ ἀντισυναλλακτικὸς Πρωθυπουργός: «Πίναξ περὶ χορηγίας συνδρομῶν εἰς ἀπόρους δήμους τοῦ Κράτους» (ἐκ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως). Κατὰ τὸν νόμον ἔρχεται τὸ Δημόσιον ἀρωγὸν εἰς τοὺς ἀπόρους δήμους, παρατηροῦμεν ὅμως, ὅτι εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων διετέθησαν ἐφέτος καὶ μικρὸν πρὸ τῶν ἐκλογῶν τὰ ἑξῆς ποσά: Εἰς τὸν δῆμον Καλαβρύτων δρ. 5,195, εἰς τὸν τοῦ Λευκασίου 7,271, εἰς τὸν τῆς Κλειτορίας 6,023, εἰς τὸν τῆς Κραθίδος 4,317, εἰς τὸν τῶν Λαπαθῶν 11,935, εἰς τὸν τῆς Κερπινῆς 9,312, εἰς τὸν τῆς Νωνάκριδος 4,284, εἰς τὸν τῆς Ψωφίδος 10,766, εἰς τὸν τῆς Καλλιφωνίας 4,152, εἰς τὸν τῶν Σουδενῶν 4,654, εἰς τὸν τῆς Ἀροανείας 5,603, εἰς τὸν τῆς Φελλόης 2949, εἰς τὸν τῶν Παΐων 8,065, ἤτοι εἰς ὅλην τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων δρ. 84,526, ἐνῷ εἰς τὸν λοιπὸν νομὸν Ἀχαΐας καὶ Ἤλιδος διετέθησαν μόνον δρ. 38,637. Εἰς τοὺς νομοὺς πλέον, οὐχὶ ἐπαρχίας, διετέθησαν ἀσυγκρίτως ὀλιγώτερα τῶν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Καλαβρύτων ποσῶν. Οὕτω π. χ. εἰς τὸν νομὸν Ἄρτης 37,429, εἰς τὸν τῆς Μεσσηνίας 9,682, εἰς τὸν τῆς Φθιώτιδος καὶ Φωκίδος δρ. 49,148, εἰς τὸν τῆς Εὐβοίας 12,464, εἰς τὸν τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας 100,542, εἰς τὸν τῶν Κυκλάδων 59,416, εἰς τὸν τῆς Κερκύρας 84,700, εἰς τὸν τῆς Ζακύνθου 46,770. Ἐξαίρεσιν ἀποτελεῖ ὁ νομὸς Κεφαλληνίας, — ἴσως διότι κατὰ σύμπτωσιν ἐκεῖθεν προέρχεται ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, — διότι εἰς αὐτὸν μόνον διετέθησαν 225,497 δρ.

§143ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐξ ἀριστερῶν). Ὤ! ὤ! ...

§144ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐδόθησαν εἰς ἀπόρους δήμους ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κεφαλληνίας.

§145ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Χαίρω δέ, ὅτι μοὶ δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς εἴπω καὶ ἄλλο τι. Ἀκριβῶς διότι εἶναι ἄποροι καὶ εἰς ἀπόρους δήμους προσέρχεται ἀρωγὸν τὸ Δημόσιον, δὲν ἔπρεπε ὁ κ. Ζαΐμης νὰ δεχθῇ νὰ διοργανωθῶσιν ἑπτὰ σχολεῖα θηλέων, δι’ ἑνὸς διατάγματος, εἰς τὴν ἐπαρχίαν του, τοσούτους καὶ τοσοῦτον ἀπόρους ἔχουσαν δήμους.

§146ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὰ σχολεῖα ἔγειναν εἰς τὴν Πάλλην, οὐχὶ εἰς τὴν Κραναίαν, καὶ ἐγένοντο τῇ ἐνεργείᾳ τοῦ κ. Ρωμάνου.

§147ΡΩΜΑΝΟΣ...

§148ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ὁ ἀδελφός σας ἐζήτησε παρ’ ἐμοῦ νὰ ὑποβάλω διάταγμα περὶ διορισμοῦ διδασκάλου εἰς τὸ Βαλλιάνειον σχολεῖον, τὸ ὁποῖον ἐσύστησεν αὐτὸς ὁ Βαλλιάνος, καὶ ἐγὼ οὕτως ὑπέβαλον τὸ διάταγμα.

§149ΑΘΩΣ ΡΩΜΑΝΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διατείνεται παραδόξως, ὅτι τῇ ἐνεργείᾳ ἐμοῦ ἐδαπάνησε χρήματα τοῦ Δημοσίου, καὶ ὅτι τῇ παρακλήσει τοῦ ἀδελφοῦ μου ἐξέδωκε τὸ οἰκεῖον διάταγμα. Τὸ σχολεῖον Κεραμιῶν, τὸ ὁποῖον ἰδίᾳ δαπάνῃ συγγενοῦς μου, τοῦ κ. Βαλλιάνου, ἱδρύθη καὶ συντηρεῖται, βεβαίως δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν μέριμναν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας. Τὸ κατ’ ἐμὲ νομίζω ὅτι καλλίτερον θὰ ἦτο, ἂν δὲν ἐζητεῖτο οὔτε ἡ σχετικὴ ἄδεια, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Μομφερράτος, ἦτο Ὑπουργός. Ἀλλὰ περὶ τῆς ἀνάγκης, ὅπως δοθῇ ἡ ἄδεια ὡς πρὸς τὴν ἔναρξιν τῶν μαθημάτων τοῦ σχολείου τούτου, ἔγραφεν ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν Ὑπουργὸν ὁ φίλος του Ἀρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας, παριστῶν αὐτῷ τὸ ἀσύμφορον ὑπὸ ἐκλογικὴν ἔποψιν τῆς παρακωλύσεως τῆς ἐνάρξεως τῶν μαθημάτων τοῦ σχολείου Κεραμιῶν, καὶ τοιουτοτρόπως ἐδόθη ἡ ἄδεια, ὅπως ἄρξωνται τὰ μαθήματα τοῦ σχολείου, διὰ τὸ ὁποῖον ὁλόκληρον τὴν δαπάνην ἱδρύσεως καὶ συντηρήσεως ἀνέλαβον οἱ Βαλλιάνοι.

§150ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Αὐτὸ τὸ διαψεύδω· ὑπέγραψα τὸ διάταγμα, διότι δὲν ἤθελον νὰ φανῇ, ὅτι ἐγὼ φέρω ἐμπόδια εἰς τὸν κ. Ῥωμάνον.

§151ΜΠΑΣΙΑΣ. Ἁπλῆν παρατήρησιν σκοπῶ νὰ φέρω, γνωρίζων ὑμῖν, ἀληθείας χάριν, ὅτι ἡ ἐπαρχία Πάλλης, ἣν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἀποτελεῖται ἐκ τεσσάρων δήμων, ἐξ ὧν ὁ δῆμος Ληξουρίου, ὁ καὶ τῆς πρωτευούσης, ἐπαρκεῖ πληρέστατα εἰς τὰς διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δαπάνας, μηδὲν λαμβάνων παρὰ τοῦ Δημοσίου πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον βοήθημα· οἱ ἕτεροι ἐξοχικοὶ δῆμοι τῷ ὄντι δὲν ἐπαρκοῦσι διὰ τοῦ ἐτησίου αὐτῶν προϋπολογισμοῦ εἰς τὴν δαπάνην ταύτην, ἐφ’ ᾧ λαμβάνουσι βοήθημα, ὁ μὲν δῆμος Ἀνωγητῶν περὶ τὰς δωδεκακισχιλίας δραχμὰς, ὁ δὲ Κατωγητῶν περὶ τὰς ὀκτακισχιλίας καὶ ὁ τῆς Θηνιᾶς περὶ τὰς ὀκτακισχιλίας, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, κατὰ τοὺς τελευταίους ὑπὸ τῶν Ὑπουργείων τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῆς Παιδείας συνταχθέντας καὶ ἐγκριθέντας πίνακας. Ὥστε τὸ βοήθημα τοῦτο εἶναι ἐν συγκρίσει ἐλάχιστον διὰ τὴν ἐπαρχίαν Πάλλης πρὸς τὸ διὰ τὸν λοιπὸν νομὸν χορηγούμενον ὑπὸ τοῦ Δημοσίου, θὰ ἐλαττωθῇ δὲ ἔτι ἐπαισθητότερον διὰ τῆς ἀπὸ τῶν προσεχῶν δημοτικῶν ἐκλογῶν συγχωνεύσεως τῶν δήμων Ληξουρίου, Ἀνωγητῶν καὶ Κατωγητῶν εἰς ἕνα, τὸν δῆμον Παλλέων. Σημειωτέον δὲ, ὅτι τὰ χορηγούμενα ὑπὸ τοῦ Δημοσίου βοηθήματα εἰς τοὺς δήμους πρὸς συμπλήρωσιν τῶν διὰ τὴν δημοτικὴν ἐκπαίδευσιν δαπανῶν δὲν κανονίζονται αὐθαιρέτως, ἀλλὰ συνεπείᾳ νόμου, ἐὰν δὲ τὰ ἐν Ἑπτανήσῳ χορηγούμενα ἦναι τυχὸν μεγαλείτερα, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν εἰδικὴν αὐτῆς νομοθεσίαν ὡς πρὸς τὴν δημοτικὴν φορολογίαν.

§152ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐκ τούτων πάντων πάντες θέλετε κατανοήσει, κύριοι Βουλευταί, πῶς ἐννοεῖ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐνεργῇ τὸν πόλεμον κατὰ τῆς συναλλαγῆς. Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ὁ λαὸς ἀπεφάνθη πράγματι ἐπὶ τοῦ ζητήματος αὐτοῦ τοῦ πολιτικοῦ καὶ ἀπεδέχθη τὸ πρόγραμμα τὸ ἀντισυναλλακτικόν, ἀλλ’ οὐχὶ τὸ πρόγραμμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τὸ εἰκονικὸν, τὸ ὁποῖον εἴδατε πῶς ἐννοεῖ οὗτος νὰ ἐφαρμόσῃ. Καὶ ἀπεφάνθη ὑπὲρ τοῦ προγράμματος τοῦ ἀντισυναλλακτικοῦ, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἔχει ταχθῆ πρῶτος ὁ Βασιλεὺς, ὑπὲρ τοῦ ὁποίου ἔχει ταχθῆ ἡ πλειονοψηφία τῆς Βουλῆς, ἐκείνη τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς πλειονοψηφίαν, διότι διὰ τοῦ προγράμματος ἐκείνου, ὅπερ ἐδημοσιεύσαμεν διὰ τοῦ τύπου πρὸ τῶν ἐκλογῶν, καὶ τὸ ὁποῖον ἀνεπτύξαμεν περιοδεύοντες πρὸς τοὺς ἐκλογεῖς ἡμῶν, ἔσχομεν τὴν τιμητικὴν ἐμπιστοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ καλούμενοι μετ’ οὐ πολὺ εἰς τὴν ἐξουσίαν,—διότι αὔριον θὰ ἔλθωμεν εἰς τὴν ἐξουσίαν τῇ βουλήσει τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τῇ θελήσει καὶ τῇ ἐπινεύσει τοῦ ἀνωτάτου ἄρχοντος,—θὰ δείξωμεν πρὸς ὑμᾶς, πῶς θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ πρόγραμμα τοῦτο. Θὰ ἐφαρμόσωμεν τὸ ἀληθὲς ἀντισυναλλακτικὸν πρόγραμμα μέχρι κεραίας καὶ διότι βλέπομεν τὴν τύχην σας (δεικνύει τοὺς Ὑπουργούς). Δὲν θὰ ἀσεβήσωμεν ἡμεῖς πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν, οὔτε πρὸς τὴν Α. Μ. τὸν Βασιλέα, οὐδὲ θὰ ὑποβάλωμέν ποτε εἰς τοὺς πόδας τοῦ Θρόνου διατάγματα προβιβασμῶν ἰσοβίων, διατάγματα στρατιωτικῶν προβιβασμῶν, διατάγματα διορισμῶν, ὄντες παρητημένοι καὶ μὴ παρητημένοι, κυβερνῆται καὶ μὴ κυβερνῆται! (χειροκροτήματα). Τοιοῦτον κυβερνήτην ἑπόμενον ἦτο ν’ ἀποδοκιμάσῃ ὁ Ἑλληνικὸς λαός. Διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι ἡ προσωπική του ἀκόμη ἐπιτυχία ἐτέθη ἐν ἀμφιβόλῳ ἀπέναντί σας, ἀλλ’ ἡ προσωπική του ἀποτυχία παρέστη ἐν βεβαιότητι ἀπέναντι ὑμῶν. Καὶ οὕτως ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς δὲν θὰ ἦναι ἀλλοία πρὸς τὴν γνώμην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Λυποῦμαι δέ, διότι περιέμενον τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, τὸν ὁποῖον ἠκούσατε ὁμιλοῦντα τὴν πρωίαν ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς του, κατόπιν τῶν ἐκτυλιχθέντων ἐν τῷ Σώματι, περιέμενον, λέγω, ὅτι καὶ αὐτὸς οὗτος, ἐὰν ἤθελεν ἐνθυμηθῆ τοὺς δεσμοὺς, τοὺς ὁποίους ἔχει μετὰ τῆς οἰκογενείας αὑτοῦ, οἰκογενείας ἀληθῶς ἐθνικῆς, δὲν ἦτο δυνατὸν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἐπετρέπετο ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ νὰ ψηφοφορήσῃ, νὰ μὴ ἔδιδε καὶ αὐτὸς κατὰ τῆς ἐκλογῆς του μέλαιναν ψῆφον, τὴν μόνην προσήκουσαν. (Εὖγε! καὶ χειροκροτήματα ἐκ τῆς Βουλῆς καὶ τῶν ἀκροατηρίων). (Ἐνταῦθα προσελθόντες ὀμνύουσιν ἐπὶ τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου τὸν νενομισμένον ὅρκον οἱ βουλευταὶ κ. κ. Θ. Β. Δηλιγιάννης καὶ Ἀθ. Λ. Πετσάλης).

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§154Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἤλπιζον, Κύριοι, μετὰ τὴν πρωϊνὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ Πρωθυπουργοῦ τοῦ Κράτους, διὰ τῆς ὁποίας ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ καὶ μετὰ τῆς προσηκούσης πρὸς τὸν χαρακτῆρα αὑτοῦ ἀπαθείας ἀνέτρεψε μίαν πρὸς μίαν πάσας τὰς ἐνστάσεις, ἤλπιζον ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐκ Θήρας συνάδελφος, τὸν ὁποῖον ἐπεβάρυνε τὸ βαρὺ ἔργον νὰ εἰσηγήσηται ἀκυρωτικὴν τὴν ψῆφον τοῦ τμήματος περὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, ὅτι ἤθελε παρέλθει ἐπὶ τὸ βῆμα τοῦτο καὶ ἤθελεν ὑποστηρίξει αὐτὸς οὗτος, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι νόμιμος. Τοῦτο θὰ ἐτίμα αὐτὸν, θὰ ἐτίμα καὶ τὴν Βουλήν. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου ἀνῆλθεν ἐπὶ τὸ βῆμα καὶ ἀνέγνωσεν ἐπὶ δύο περίπου ὥρας πᾶν ὅ,τι περιεῖχεν ἡ ἔκθεσίς του, οὐδεμίαν δ’ ἔδωκεν ἀπάντησιν εἰς τοὺς τελείως ἀνατρέψαντας τὴν ἔκθεσίν του λόγους τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο ἡ ἀπόφασις τοῦ τμήματος καὶ ἡ φωνὴ τοῦ ἐκ Θήρας πολιτευτοῦ ν’ ἀκουσθῇ μόνον ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, θὰ ἦτο περιττὸν νὰ ὁμιλήσῃ τις, διότι πάντες γνωρίζετε μετὰ ποίας ἀμεροληψίας καὶ παραδειγματικῆς νομιμότητος διεξήχθησαν αἱ ἐκλογαὶ καθ’ ὅλην τὴν χώραν, καὶ ἰδίως ἐν Καλαβρύτοις, ὅπου δικαίως εἶχον ἐστραμμένην πάντες τὴν προσοχήν των. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ ἐντεῦθεν λεγόμενα ἀκούονται καὶ ἐκτὸς τοῦ Κοινοβουλίου, καὶ πολλάκις ἐκτὸς τῆς χώρας, καὶ δυνατὸν νὰ δημιουργήσωσι τὴν ἐσφαλμένην πεποίθησιν, ὅτι αἱ ἐκλογαὶ ἐνηργήθησαν ὑπὸ τὸ κράτος πάσης νοθείας, ἔχω καθῆκον, οὐχὶ μόνον ὡς Ὑπουργός, ἀλλὰ καὶ ὡς Βουλευτὴς, νὰ ἀμυνθῶ κατὰ τῆς τοιαύτης συκοφαντίας τοῦ τόπου, διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐλαχίστων, πρόκειται νὰ ἀποτρίψωμεν ἀφ’ ἡμῶν τὴν μομφήν, ὅτι παρενομήσαμεν καὶ ἐνοθεύσαμεν τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα τῆς χώρας. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θήρας ἐν τῷ ἐπιλόγῳ του προεκάλει τὸν ἔγγονον τοῦ Ἀνδρέου Ζαΐμη, τὸν υἱὸν τοῦ Θρασυβούλου Ζαΐμη, ὁ ἴδιος νὰ ψηφίσῃ μέλαιναν ψῆφον κατὰ τῆς ἐκλογῆς του, τοσαύτην ἐν τῇ ἀπειρίᾳ του ἔχων πεποίθησιν περὶ τῆς ἀκυρότητος τῆς ἐκλογῆς! Βεβαίως ὁ Ζαΐμης, ἐὰν ἐν τῇ συνειδήσει του ἐπίστευεν ὅτι εἶναι νόθος ἡ ἐκλογή του, ἤθελε μόνος εἴπει, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα νὰ παρακάθηται εἰς τὸ συνέδριον τοῦτο, διότι δὲν εἶναι ψεκτόν τι νὰ ἀποτυγχάνῃ ἐν ταῖς ἐκλογαῖς,—καὶ ὁ ἐντιμότερος δύναται ν’ ἀποδοκιμασθῇ ὑπὸ τοῦ λαοῦ—ψεκτὸν εἶναι νὰ μὴ ὁμολογῇ τὴν ἀλήθειαν. Ποῖαι εἶναι αἱ ἐνστάσεις, αἱ κατὰ τῆς ἐκλογῆς διατυπωθεῖσαι; Τὰς ἠκούσατε ἀναιρουμένας μίαν πρὸς μίαν τὴν πρωΐαν. Ἐγὼ δὲν θέλω ἐπανέλθει εἰς τὰς λεπτομερείας, διότι θέλω ματαιώσει τὴν ἐντύπωσιν τὴν παραχθεῖσαν ἐκ τῆς λεπτομεροῦς ἀνατροπῆς, ἣν ὑπέστησαν τὴν πρωΐαν. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ἐκ πλάνης ὁ κ. εἰσηγητὴς, ἐκ πλάνης δεδικαιολογημένης εἰσηγήσατο μετὰ τοσαύτης θέρμης ἀκυρωτικὴν τὴν ψῆφον τοῦ τμήματος, καὶ διὰ τοῦτο μετὰ λύπης μου τὸν ἤκουσα ἐπιμένοντα. Πρώτη ἔνστασις: διωρίσθησαν Καλαβρυτινοί· —ἀδιαφορῶ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ.—Ἀπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πόσοι διωρίσθησαν καὶ κατὰ τίνα τρόπον. Εἶναι τοῦτο, ἐρωτῶ, λόγος ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Θήρας; Ἐὰν διωρίσθησαν 50 ἢ 100 ἢ 150 κατὰ τὸ διάστημα δύο ἐτῶν σχεδὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον προΐσταται τῆς Κυβερνήσεως τοῦ τόπου ἐκ Καλαβρύτων Βουλευτὴς, εἶναι τοῦτο λόγος ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς;...

§155Β. ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Κατὰ τὸ διάστημα τῶν δύο ἐτῶν διωρίσθησαν 258. Κατὰ τὸ διάστημα τὸ τελευταῖον διωρίσθησαν 87.

§156ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἀδιαφορῶ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ. Τὸν ἀληθῆ ἐλάχιστον ἀριθμὸν ἤκουσεν ἡ Βουλὴ ἀπὸ στόματος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ... Εἶναι τοῦτο, ἐπαναλαμβάνω, λόγος ἀκυρώσεως τῆς ἐκλογῆς;

§157ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἀφοῦ ἡ διαφορὰ τοῦ τελευταίου ἐπιτυχόντος πρὸς τὸν πρῶτον ἐπιλαχόντα εἶναι 139 ψῆφοι, ἄρα τὸ ἥμισυ 69, ἐὰν φέρωνται ὑπάλληλοι διορισθέντες 86, ψηφίσαντες δὲ 59, νομίζω ὅτι τὸ ἀποτέλεσμα ἐννοεῖται. Ἐὰν ἰσχύῃ ἡ ἀριθμητικὴ, ἐὰν δύο καὶ δύο κάμνουν τέσσαρα, ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ.

§158ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Δύο καὶ δύο κάμνουν μηδὲν κατὰ τὴν γνώμην σας, διότι οἱ διορισθέντες ἦσαν ἐκτὸς τῶν Καλαβρύτων καὶ δὲν ἐψήφισαν. Ἀδιαφορῶ ἐὰν διωρίσθησαν 50 ἢ 100 ἢ 150 ἢ 250, ἐὰν θέλητε· ἀποδείξατε ὅτι ἐκ τῶν διορισθέντων εἶναί τις παρανόμως διορισθεὶς, εἶναί τις φαῦλος, ἢ ὅτι ἵνα διορισθῶσιν οὗτοι ἀπελύθησαν ἄλλοι, ἐντίμως ὑπηρετοῦντες. Ἐὰν τοιοῦτόν τι ἀπεδεικνύετε, εἴχετε τὸ δικαίωμα, ὄχι βεβαίως ν’ ἀκυρώσητε τὴν ἐκλογὴν, ἀλλὰ νὰ ἐπιρρίψητε μομφὴν κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἐζητήσατε νὰ πράξητε. Τοῦτο ἐδικαιοῦσθε νὰ πράξητε τότε· σᾶς ἀπέδειξεν ὅμως ὁ ἀξιότιμος κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ 59, οἱ ὁποῖοι ἐψήφισαν, ὅλοι σχεδὸν ἦσαν ἐντόπιοι μικροὶ ὑπάλληλοι, συμβολαιογράφοι, ὑποθηκοφύλακες, ἐπιστάται σχολείων ἀπὸ μακροῦ χρόνου διωρισμένοι. Δευτέρα κατηγορία, ἡ καὶ σπουδαιοτέρα, ἐπὶ τῆς ὁποίας πρέπει νὰ ἐνδιατρίψω, εἶναι, ὅτι ἐξετελέσθησαν δημόσια ἔργα τοσαῦτα, ὥστε καὶ τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων Θήρας ἠδύνατο νὰ μεταβληθῇ, ἐὰν τὸ πολλοστημόριον τούτων ἐξετελεῖτο ἐκεῖ. Ναί, ἐξετελέσθησαν δημόσια ἔργα, ἀλλὰ νομίζετε ὅτι ἔχετε σεῖς τὸ δικαίωμα νὰ ψέξητε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς; Ὁ ποταμὸς Βουραϊκὸς δι’ εἰδικοῦ νόμου διηυθετήθη· τὸ ἕλος Σουδενῶν ἐπίσης διὰ εἰδικοῦ νόμου ἀπεξηράνθη. Τίς σᾶς ἔδωκε τὸ δικαίωμα νὰ ψέγητε ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς, ὅταν μάλιστα οἱ νόμοι ἐκεῖνοι ἐψηφίσθησαν πρὸ τριετίας, ἁπλοῦ βουλευτοῦ ὄντος τοῦ Ζαΐμη;

§159ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ἐξετελέσθησαν ὅμως μετὰ δύο ἔτη.

§160ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁ ἐκτελῶν τοὺς νόμους Ὑπουργὸς πράττει τὸ καθῆκόν του. Ἐὰν νομίζητε ὅτι τὰ ἀπὸ δύο ἐτῶν ἐκτελούμενα δημόσια ἔργα δύνανται νὰ ἐπηρεάσωσι τοὺς ἐκλογεῖς, τότε πρέπει νὰ παραιτηθῶμεν τῆς ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, ὅπως κατορθώσωμεν νὰ ἐνεργήσωμεν νομίμους ἐκλογάς. Κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Μαρκεζίνη, τὰ δημόσια αὐτὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀναφέρουσι, πρέπει νὰ διαιρεθῶσιν εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν συμφώνως πρὸς τοὺς εἰδικῶς ψηφισθέντας νόμους, καὶ εἰς ὅσα ἐτελέσθησαν συμφώνως πρὸς τὸν γενικὸν νόμον. Ἀλλ’ ἀπεδείξαμεν καὶ ἀπέδειξεν ὁ κ. Πρόεδρος τὴν πρωίαν ἐν πάσῃ λεπτομερείᾳ, ὅτι τὰ σπουδαιότερα τῶν ἔργων ἐτελέσθησαν συνεπείᾳ εἰδικῶν νόμων. Καὶ ἂν θελήσωμεν σπουδαίως νὰ μελετήσωμεν τὰ τοιαῦτα, θὰ ἴδωμεν ὅτι ἡ ἐκτέλεσις τῶν δημοσίων τούτων ἔργων εἶναι ἐκτέλεσις καθήκοντος.

§161ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Ὅταν δὲν ὑπάρχῃ πίστωσις;

§162ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Θὰ ἐξετάσωμεν τοῦτο, ὅταν ἔλθῃ ἡ πρὸς τοῦτο συζήτησις, καὶ ἐκεῖ θὰ ἴδωμεν, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἠδύνατο νὰ διευθύνῃ ἄνευ προϋπολογισμοῦ. Τὰ ἔργα αὐτὰ ἐξετελέσθησαν κατὰ τὸ διάστημα μιᾶς ὁλοκλήρου τριετίας, ἢ τοὐλάχιστον ἐψηφίσθησαν κατὰ τὸ διάστημα τῆς τριετίας. Ἀπὸ πότε ὅμως, Κύριοι, ἄρχεται κυρίως ὁ ἐκλογικὸς ἀγών; Ἄρχεται κυρίως ἀπὸ τοῦ τελευταίου ἀνασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως· ἀπὸ τότε κατεστάθη φανερόν, ὅτι προετοιμαζόμεθα εἰς διάλυσιν Βουλῆς καὶ ἐκλογικὸν ἀγῶνα. Ἂν περιωρίζεσθε νὰ ἐξετάσητε ὁποῖα ἔργα ἀπὸ τότε ἐξετελέσθησαν καὶ ἂν ἐξετελέσθησαν μόνον ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων τοσαῦτα, ὥστε νὰ προσδίδωσιν εὔνοιαν ἰδιαιτέραν πρὸς τὴν ἐπαρχίαν ταύτην, θὰ ἦσθε βεβαίως ἐν τῷ δικαίῳ. Ἂς ἐξετάσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο. Δὲν ἐξετελέσθησαν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἔργα τοσαῦτα, ὅσα ὁ ἀξιότιμος κ. εἰσηγητὴς ἀνέφερεν, ὅτι ἐξετελέσθησαν· ἐν ὅλῳ ἔργα ἐξετελέσθησαν, δηλονότι ἐμελετήθησαν, ἐδημοπρατήθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν: αʹ) τὸ ὑπ’ ἀριθ. 8 τῆς ἐκθέσεως τοῦ κ. εἰσηγητοῦ ἔργον, ὁδὸς ἀπὸ Λυκουρέϊκα Καλύβια εἰς Χελωνοσπηλιάν. Ἡ μελέτη τῆς ὁδοῦ ταύτης διετάχθη τὴν 19 Αὐγούστου 1898. Ὥστε βλέπετε ὅτι διετάχθη—ἵνα ὁμιλήσωμεν κατὰ φράσιν νομικὴν—οὐχὶ εἰς τὸν ὕποπτον χρόνον· διετάχθη πρὸ τοῦ ἀνασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, τὴν 19 Αὐγούστου 1898, ὑπεβλήθη τὴν 5 Ὀκτωβρίου καὶ ἐνεκρίθη τὴν 7 Δεκεμβρίου ἀντὶ δαπάνης δραχμῶν 5148. Δεύτερον ἔργον, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9, ὁδὸς ἀπὸ Κερπινῆς εἰς σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Κερπινῆς. Ἡ μελέτη ἤρχισε τὴν 16 Ἰουνίου 1898, ἡ ἔγκρισις ἐγένετο τὴν 6 Νοεμβρίου. Τρίτον ἔργον, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 34, γέφυρα λιθίνη ἐπὶ τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ· ἐμελετήθη τὴν 6 Νοεμβρίου 1891, ἐνεκρίθη τὴν 3 Ἰανουαρίου 1899 διὰ δραχμὰς 9,500. Τέταρτον ἔργον, τὰ ὑπ’ ἀριθ. 37 καὶ 38, γέφυραι ἐν τῷ δήμῳ Παΐων, δαπάνη δραχμῶν 4,470· ἐμελετήθη ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου 1898, ἐνεκρίθη τὴν 5 Ἰανουαρίου 1899. Ταῦτα εἶναι τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἦσαν μὲν μεμελετημένα πρὸ τοῦ ἀνασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, ἐτελέσθησαν δὲ παρ’ ἡμῶν, καὶ τῶν ὁποίων ὅλων ἡ δαπάνη ἀνέρχεται εἰς δραχ. 27,000 περίπου. Ἡ δευτέρα τάξις ἔργων, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 17 «ἀμυντήρια ἐντὸς τῶν Καλαβρύτων». Ταῦτα ἐμελετήθησαν καὶ ἐνεκρίθησαν μετὰ τὸν σχηματισμὸν τῆς Κυβερνήσεως, ἐχρειάσθη δὲ δαπάνη διὰ ταῦτα δραχ. 5,445, διὰ δὲ τὸ ἕτερον τῆς ὁδοῦ ἀπὸ Μαζεΐκων εἰς Μπονέσι δραχ. 418. Ταῦτα εἶναι ὅλα τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν ἀπὸ τοῦ ἀνασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὰ ὁποῖα δύνασθε νὰ εἴπητε, ἐὰν ἐγένοντο πρὸς τὸν σκοπὸν νὰ ἐπηρεάσωσι τὸ φρόνημα τοῦ Καλαβρυτινοῦ λαοῦ. Ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ὅλα ἐδαπανήθησαν 32,000 δραχ. Τί ὅμως ἐτελέσθη καθ’ ὅλον τὸ Κράτος κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο; Ἔχω λεπτομερεῖς τοὺς πίνακας, δὲν θέλω ὅμως νὰ κουράσω τὴν Βουλήν· θὰ τοὺς καταθέσω· ἀλλ’ ἓν βλέμμα ἁπλοῦν δύναται νὰ πείσῃ πάντα, ὅτι ἡ ἐπαρχία Καλαβρύτων δὲν εἶχε τὴν ἐξαιρετικὴν θέσιν καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα. Τὴν πρώτην τάξιν κατέχει ἡ ἐπαρχία Ἠλείας, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν εἰς ὁλόκληρον τὸ ἔτος 1898 δραχ. 75,327.

§163ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ ὡμιλήσατε περὶ ἔργων ἐκτελεσθέντων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων ἀπὸ τῆς ἀνασυστάσεως τοῦ Ὑπουργείου, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ εἴπητε, κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα, ποῖα ἔργα ἐνεκρίθησαν εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας;

§164ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Αὔριον δύναμαι νὰ σᾶς ὑποβάλω λεπτομερῆ πίνακα.

§165ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ ὁμιλήσητε καὶ περὶ ἄλλων ἐπαρχιῶν, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάρχουσι μεγάλαι ἐκτάσεις ἁμαξιτῶν ὁδῶν, αἵτινες ἐπιβάλλουσιν εἰς τὸ Δημόσιον τὴν συντήρησιν αὐτῶν, καὶ ἕνεκα τούτου θὰ εὕρητε μεγάλας δαπάνας. Ὥστε πρέπει νὰ μᾶς ὑποδείξητε ἔργα παρόμοια πρὸς τὰ γενόμενα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων, δηλ. ἀναγόμενα εἴτε εἰς βατὰς ὁδοὺς, εἴτε εἰς ἐπαρχιακὰς, εἴτε εἰς γεφύρας, πρὸ παντὸς δὲ νὰ μᾶς ἀναφέρητε ἓν καὶ μόνον ἔργον καθ’ ὅλον τὸ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν, τὸ ὁποῖον κατεσκευάσθη ἔστω καὶ διὰ νόμου, ὡς τὸ τῆς διευθετήσεως τοῦ Βουραϊκοῦ ποταμοῦ.

§166ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Περιπίπτετε εἰς τὸ αὐτὸ ἄτοπον, εἰς τὸ ὁποῖον περιπίπτει καὶ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Θήρας. Σᾶς εἶπον, ὅτι ἀπεφασίσθησαν τὰ ἔργα ταῦτα πρὸ τριετίας δι’ εἰδικοῦ νόμου. Θέλετε νὰ μεμφθῆτε ἀποφάσεις, τὰς ὁποίας ἔλαβε τὸ Κοινοβούλιον ἁπλοῦ βουλευτοῦ ὄντος τοῦ κ. Ζαΐμη; Εἶσθε κύριοι νὰ τὸ πράξητε.

§167Γ. ΚΥΡΙΑΖΗΣ. Ἁπλοῦ Βουλευτοῦ, ἀλλ’ ἀνεψιοῦ τοῦ Θείου, ὁ ὁποῖος ἦτο τότε Πρωθυπουργός. Λέγω τοῦτο, διότι ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου ὑπάρχει γέφυρα, τῆς ὁποίας ἔχει ἀποφασισθῆ πρὸ 15 ἐτῶν ἡ κατασκευή· ὑπῆρχον ἐκεῖ οἱ λίθοι, αἱ σιδηραῖ ῥάβδοι καὶ τὰ ξύλα· ἐν τούτοις τὸ ἔργον δὲν ἐξετελέσθη, καὶ αἱ ῥάβδοι ἐκλάπησαν. Πλησίον δ’ ἐκεῖ ὑπάρχει μία γέφυρα, ὅπου ἀπὸ δέκα ἐτῶν ἕνδεκα ἐπνίγησαν.

§168ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τώρα, ποῦ ἔβγαλεν ἡ ἐπαρχία σας καλοὺς Βουλευτὰς, θὰ γείνωσιν ὅλα.

§169ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὰ ἔργα, Κύριοι, τὰ ὁποῖα ἐτελέσθησαν ὑπ’ ἐμοῦ κατὰ τὸ μικρὸν διάστημα τῆς ὑπουργίας μου, εἶναι τοιαύτης φύσεως, ὥστε οὔτε τὸ φρόνημα τοῦ Καλαβρυτινοῦ λαοῦ ἠδύναντο νὰ ἐπηρεάσωσιν, ἀλλὰ καὶ ἀπαραιτήτου ἀνάγκης ἦσαν. Εἶναι περιτειχίσματα, τὰ ὁποῖα κατεσκευάσθησαν ἐντὸς τῶν Καλαβρύτων, ἵνα ἀποτρέψωσι βλάβην, ἡ ὁποία ἐπήρχετο ὑπὸ τῶν ὑδάτων ἐπὶ τῆς ἁμαξιτῆς ὁδοῦ, διὰ δαπάνης 418 δραχμῶν. Εἶναι γέφυρα, ἡ ὁποία κατεσκευάσθη, ἵνα μὴ πνίγωνται οἱ διαβάται. Τοιαῦτα, Κύριοι, εἶναι τὰ ἐκτελεσθέντα μεγάλα ἔργα ἀπὸ τοῦ μετασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως, τὰ ἔργα, διὰ τῶν ὁποίων ὁ Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων καὶ Πρωθυπουργὸς τοῦ Κράτους ἐπεδίωκε νὰ εἰσέλθῃ παρανόμως εἰς τὴν Βουλήν! Ἀλλὰ διετυπώθη καὶ ἄλλη κατηγορία, ἡ κατηγορία ὅτι, ἐνῷ ἡ Κυβέρνησις, τῆς ὁποίας προεδρεύει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαβρύτων, ἐκηρύχθη κατὰ τῆς συναλλαγῆς, διὰ τῶν πράξεων ἐδείχθη ὑπὲρ πᾶσαν ἄλλην συναλλακτική. Ἡ κατηγορία, Κύριοι, εἶναι ἐντελῶς πεπλανημένη, ἀποδεικνύουσι δὲ τὰ πράγματα ἐκ τῶν φύλλων τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», τὰ ὁποῖα ἐπεκαλέσθην, — καὶ προκαλῶ πάντα νὰ εἴπῃ, ἐὰν ἐν τῷ διαστήματι τῆς τελευταίας αὐτῆς διοικήσεως ἐτελέσθησαν ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα μᾶς κατηγοροῦσιν. — Εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν ἐγένοντο μεταβολαὶ ἐν ὅλῳ 52 κατὰ τὸ διάστημα τῆς πενταμήνου διοικήσεώς μου· καὶ ἐπειδὴ ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Θήρας εἰς τοῦτο μᾶς κατηγόρησε, καὶ εἰς τοῦτο κυρίως ἐστήριξε τὸν ἐπίλογον αὐτοῦ, θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλὴ νὰ κάμω μικράν τινα σύγκρισιν, χωρὶς νὰ θέλω νὰ ἐπιρρίψω εὐθύνην εἰς οὐδένα, πῶς κατὰ τὸ παρελθὸν αἱ μεταβολαὶ ἐγίνοντο ἀθρόαι. Καὶ θὰ λάβω τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα. Ἀπὸ τοῦ μετασχηματισμοῦ τῆς Κυβερνήσεως μέχρι σήμερον ἔχουσι παρέλθει πέντε μῆνες, καὶ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο ἔχουσιν ἐνεργηθῆ μεταβολαὶ, ἐκεῖναι αἱ ὁποῖαι περιλαμβάνονται ἐν τῷ καταλόγῳ, τὸν ὁποῖον ὑπέβαλον εἰς τὸν κ. εἰσηγητὴν, οἱ δὲ ἀξιότιμοι συνάδελφοί μου ἐνήργησαν ἐλαχίστας. Τί δὲ ἐνηργήθη κατὰ τὸ αὐτὸ πεντάμηνον διάστημα, ἐπὶ τῆς τελευταίας Κυβερνήσεως, τῆς ὁποίας καὶ ἐγὼ ἀπετέλουν μέρος; Δὲν θέλω μὲ τοῦτο νὰ κακίσω οὐδένα· θέλω μόνον νὰ παραβάλω, διὰ νὰ δείξω ὁποία μεταβολὴ ἐγένετο ἔκτοτε. Ἐν τῷ ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν ἐγένοντο διορισμοὶ 439...

§170ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀπὸ πότε;

§171ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Κατὰ τὸ διάστημα τὸ πεντάμηνον.

§172ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐπὶ τίνος Κυβερνήσεως;

§173ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ράλλη... Ἀπολύσεις 153, μεταθέσεις 231. Ἐν ὅλῳ μεταβολαὶ 1150. Ἔχω ὀνομαστικὸν κατάλογον.

§174Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν νὰ ἀπευθύνω μίαν παρατήρησιν;

§175ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ τὴν ἀπευθύνω πρὸς ὑμᾶς, διότι ὑμεῖς εἶσθε Ὑπουργός. Ἐὰν ἀνθ’ ὑμῶν ἠγόρευεν ἕτερός τις τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, καὶ μάλιστα ἐκ τῶν πρώτην φορὰν εἰσερχομένων εἰς τὴν Βουλήν, δὲν ἤθελον ἀπευθύνει τὴν παρατήρησιν. Ἐξελέγχομεν τὴν ἐκλογὴν Καλαβρύτων, καὶ ζητοῦμεν νὰ μάθωμεν, ἂν τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα παρήχθησαν ἐκ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, εἶναι γνήσια, ἂν ἐκδηλώνωσι τὴν εἰλικρινῆ καὶ ἀληθῆ προαίρεσιν τῶν ἐκλογέων ἢ ὄχι. Δὲν ἤλθομεν νὰ ἐξελέγξωμεν τὴν πολιτικὴν κανενὸς Ὑπουργείου, διότι ὑπερβαίνομεν τότε τὰ ὅρια, ἐντὸς τῶν ὁποίων ὀφείλομεν νὰ ἐνεργῶμεν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο. Ἐὰν ἄλλοι ἔπραξαν τοῦτο, ἤλπιζον ὅτι ὑμεῖς ἠθέλετε τοῖς ἀπευθύνει τὴν παρατήρησιν ταύτην, ἀλλὰ βλέπω ὅτι καὶ ὑμεῖς ὠλισθήσατε.

§177ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Τὴν παρατήρησιν ἀπηύθυνα, κύριε Βουλευτὰ ἐκ Γόρτυνος, πρὸ ὑμῶν, ἀλλὰ δὲν εἰσηκούσθην οὔτε ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Θήρας καὶ εἰσηγητὴν, οὔτε ἀπὸ τὴν Βουλήν· δὲν δύναμαι ἑπομένως ν’ ἀφήσω τὴν Κυβέρνησιν, τῆς ὁποίας ἀποτελῶ μέλος, ὑπὸ τὴν κατηγορίαν, ὅτι ἡμεῖς διεπράξαμεν ὄργια συναλλαγῆς.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἦλθεν ἡ ὥρα, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλουσιν ἐξετασθῆ ταῦτα, ὅτε θέλει γνωσθῇ καὶ τί ὑμεῖς ἐπράξατε καὶ τί οἱ πρὸ ὑμῶν.

§179ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Μάλιστα, θὰ γνωσθῇ πρὸ πάντων τί ὑμεῖς ἐπράξατε. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν διεπράχθησαν κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα διορισμοὶ 301, ἀπολύσεις 424, μεταθέσεις 423. Εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Παιδείας δὲν ὑπάρχει πλέον ἀριθμός. Συγκρίνατε ταῦτα πρὸς τὰ παρ’ ἡμῶν γενόμενα, ἐπικειμένων μάλιστα ἐκλογῶν, καὶ θὰ ὁμολογήσητε, ὅτι ἡμεῖς ἀληθῶς κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπολεμήσαμεν τὴν συναλλαγήν. Τοιαῦτα εἶναι, Κύριοι, τὰ κακὰ, τὰ ὁποῖα ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν διέπραξε κατὰ τὰς ἐκλογάς. Ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐπεθύμουν νὰ φθάσω εἰς τοιαύτην ὁμιλίαν, καὶ οὔτε εἶχον τὴν πρόθεσιν, ἀλλὰ προεκλήθην ἀπὸ τὸν κ. ἐκ Θήρας Βουλευτὴν, διότι παρεστάθημεν ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπράξαμεν κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, οὐδὲν ἄλλο ἐσκέφθημεν ἢ πῶς ἡμεῖς διὰ παρανομιῶν, ὄχι βεβαίως διὰ βίας, ἀλλὰ δι’ ἄλλου εἴδους, νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον. Τὴν μομφὴν ταύτην δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ δεχθῶμεν ἡμεῖς ἄνευ ἀντιρρήσεως καὶ ἀπαντήσεως. Ἐὰν ἡ Βουλὴ φρονῇ, ὅτι ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων εἶναι ἀπόρροια νοθείας, ὡς τὸ τμῆμα ἐφρόνησε καὶ ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς ἐνταῦθα παρέστησεν, ἕν ἔχει καθῆκον, ν’ ἀποφανθῇ μετὰ θάρρους, ὅτι ἡ ἐκλογὴ εἶναι ἄκυρος. Ἐὰν ὅμως ἔχῃ τὴν ἐναντίαν γνώμην ἡ Βουλὴ, ὡς ἐλπίζω, ἕν πάλιν ἔχει καθῆκον, ν’ ἀποστρέψῃ ἀπὸ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ τόπου καὶ ἀπὸ τοῦ τόπου τὴν μομφὴν, ὅτι καὶ μετὰ τὰ γενόμενα ἐξακολουθοῦμεν τὴν αὐτὴν ὀλεθρίαν πορείαν τοῦ παρελθόντος καιροῦ.

§180Α. ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης, τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κτλ.). Κύριοι Βουλευταὶ, ἐννοῶ τὴν ἐπιθυμίαν ὑμῶν νὰ δοθῇ ὡς τάχιον τέρμα εἰς συζήτησιν ἀνιαρᾶς πραγματικῶς ὑποθέσεως. Ἐγὼ βεβαίως δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἀλλ’ ἀπέναντι τῆς γενικῆς ἐπιθέσεως, ἡ ὁποία ἐγένετο κατὰ τῶν Ὑπουργῶν, καὶ τῆς μνείας τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας, ὅτι δῆθεν προέβη εἰς δημόσια ἔργα, εἰς ἀνέγερσιν σχολείων, πρὸς σκοπὸν ψηφοθηρίας, δὲν δύναμαι νὰ τηρήσω σιωπήν. Καὶ βεβαίως ἐγὼ δὲν ἔχω σκοπὸν νὰ ὑπερασπίσω οὔτε ἄλλον συνάδελφον, οὔτε πρὸ πάντων τὸν ἡμέτερον Πρωθυπουργόν, διότι ἡ ἀρετὴ δὲν ἔχει ἀνάγκην ὑπερασπίσεως, ἡ ἀρετὴ ἵσταται καὶ ὑπάρχει ἀφ’ ἑαυτῆς, ἀλλὰ λαμβάνω τὸν λόγον μόνον, ἵνα μὲ ὅλην τὴν δύναμιν τῆς ψυχῆς μου διαμαρτυρηθῶ ἐναντίον συστήματος, ἐναντίον ἀγρίας παραφορᾶς καὶ ἀμειλίκτου μίσους κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ παρακαλέσω τὸ πλῆθος τῶν ἐντίμων ἀνδρῶν, τοὺς ὁποίους διακρίνω ἐν τῇ πτέρυγι τῆς ἀντιπολιτεύσεως, νὰ μὴ παρασυρθῶσιν ἐκ τοῦ πάθους τινῶν Κυρίων... (διαμαρτυρίαι ἐκ τῶν πλείστων ἑδρῶν).

§181ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τὸν ἀνακαλέσητε εἰς τὴν τάξιν, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§182ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁλόκληρον τὴν ἔννοιαν τῆς ἰδέας μου δὲν ἐνοήσατε.

§183ΦΩΝΑΙ. Ν’ ἀνακληθῇ, ἄλλως δὲν θὰ προχωρήσῃ. (Πλεῖστοι Βουλευταὶ ἐγείρονται, ὁ θόρυβος ἐπιτείνεται).

§184Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, ἐὰν δὲν ἀνακαλέσῃ, κύριε Πρόεδρε. Εἶναι αἶσχος νὰ ἦναι Ὑπουργὸς καὶ νὰ λέγῃ αὐτά! Ν’ ἀνακαλέσῃ, ἢ νὰ κατέλθῃ τοῦ βήματος.

§185Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Καὶ εἰς Βουλευτὴν ἁπλοῦν δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται φράσεις, ὄχι εἰς τὸν Ὑπουργόν. Ν’ ἀνακαλέσῃ. (Ὁ θόρυβος ἐξακολουθεῖ, οἱ πλεῖστοι τῶν Βουλευτῶν ἐπιμένουσι ν’ ἀνακαλέσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τὰ λεχθέντα).

§186ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπιμένει ἡ Βουλὴ νὰ ἀνακαλέσῃ.

§187ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριε Ὑπουργὲ, παρεξετράπητε. Ν’ ἀνακαλέσητε.

§188ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Δὲν ἐνόησα νὰ προσβάλω τινά. Ἐννοῶ τὸ σύστημα τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἐπικρατεῖ, τὸ ὁποῖον ἐμπνέει, κατ’ ἐμέ, πάθος. (Φωναὶ διαμαρτυρίας.) Ἐγὼ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην ἐξετάζω ὑπὸ ἄλλην ἔποψιν... (Ἐξακολουθεῖ ὁ θόρυβος).

§189Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Δὲν δύναται νὰ προχωρήσῃ, κύριε Πρόεδρε, ἐὰν δὲν ἀνακαλέσῃ.

§190ΑΓ. ΜΕΤΑΞΑΣ. Εἶναι ὑβριστὴς πρώτης τάξεως! Νὰ καταβῇ κάτω! (θόρυβος).

§191ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, δύο λέξεις. Πάντες βεβαίως δὲν ἀντελήφθησαν καλῶς. Παρεξήγησις ἔλαβε χώραν.

§192Κ. ΚΟΥΜΟΥΝΔΟΥΡΟΣ. Ἀπατᾶσαι, νομίζων ὅτι οἱ Βουλευταὶ δὲν ἐννοοῦσι τὰς λέξεις.

§193ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐὰν ἐν ταῖς φράσεσί μου ἐνυπῆρχέ τις προσβολή, οὐδεμίαν ἔχω δυσκολίαν ν’ ἀνακαλέσω αὐτάς.

§194ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ μὴ γραφῶσι καὶ εἰς τὰ πρακτικὰ μάλιστα.

§195ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. Ἐγὼ τὴν ὑπόθεσιν ἐξετάζω ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ παρελθόντος καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τοῦ μέλλοντος. Ὑμεῖς ἤλθετε μὲ μίαν σημαίαν, ἡ ὁποία ὑπὸ τὸ ὄνομα ἑνὸς μεγάλου πραγματικῶς ἀνδρός... (Θόρυβος).

§196ΦΩΝΑΙ. Σεῖς μὲ ποίαν σημαίαν ἤλθετε; (Ζωηροὶ διάλογοι καὶ θόρυβος).

§197ΡΙΚΑΚΗΣ. Ἢ νὰ ἐπέλθῃ ἡσυχία, ἢ νὰ φύγωμεν. Δὲν πρόκειται οὔτε περὶ τῆς ἐκλογῆς οὔτε περὶ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, ἀλλὰ περὶ τῆς συζητήσεως, ἡ ὁποία δυστυχῶς, ὡς μὴ ὤφελε, προεκλήθη.

§198ΜΟΜΦΕΡΡΑΤΟΣ. ... (Θόρυβος καὶ διακοπαί).

§199ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κανονίζηται ὑπὸ τῆς Βουλῆς ὁ τρόπος τῆς ὁμιλίας τοῦ ἀγορεύοντος.

§200ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ ἀκούωμεν ὅ,τι λέγει καθένας.

§201ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἔχετε τὸ δικαίωμα ν’ ἀπαντήσητε.

§202Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐπιτρέπεται εἰς ἡμᾶς νὰ παριστάμεθα εἰς συζήτησιν πολιτικὴν, καθ’ ὃν χρόνον ἡ Βουλὴ ὡς ὁρκωτὸν δικαστήριον, ἐξελέγχει ἐκλογάς. (Ὁ κ. Μομφερράτος κατέρχεται τοῦ βήματος).

§203ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Περατωμένη εἶναι ἡ συζήτησις, κύριε Πρόεδρε.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἐζήτησε τὸν λόγον...

§205ΡΙΚΑΚΗΣ. Παρακαλῶ ἐπὶ τοῦ ζητήματος νὰ μὲ ἀκούσητε.

§206ΦΩΝΑΙ. Εἶναι περατωμένη ἡ συζήτησις.

§207ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον.

§208ΦΩΝΑΙ. Ἐπερατώθη ἡ συζήτησις.

§209ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι. Ὁ κ. Ρικάκης ἐζήτησε τὸν λόγον, καὶ ἠγέρθη ἀμφιβολία. Ὁ κ. Πρόεδρος δὲν ἐκήρυξε περατωμένην τὴν συζήτησιν, καὶ ἑπομένως ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ὁμιλήσω.

§210ΜΠΟΥΦΙΔΗΣ. Ἐφ’ ὅσον ὑπάρχουσι Βουλευταὶ ζητοῦντες ν’ ἀγορεύσωσι, δὲν δύναται νὰ κηρυχθῇ περατωμένη ἡ συζήτησις.

§211Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ πρωΐας μᾶς ἀπασχολεῖ τὸ ζήτημα, ἂν τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων ἐκπροσωπῇ τὸ γνήσιον φρόνημα τῶν πολιτῶν τῶν Καλαβρύτων, ἢ ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων ἐνοθεύθη κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὥστε ν’ ἀποκλεισθῶσι τοῦ Κοινοβουλίου οἱ γνήσιοι ἀντιπρόσωποι τῆς ἐπαρχίας ἐκείνης, καὶ ἀντ’ αὐτῶν ἔλθωσιν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ συνδυασμός του. Μετὰ μεγάλης προσοχῆς ἠκολούθησα τὴν συζήτησιν. Ὁμολογῶ ὅτι θλῖψιν καὶ ἀνίαν ἀπεκομισάμην καὶ ἐκ τοῦ τρόπου τῆς συζητήσεως καὶ ἐκ τῶν ἐπιχειρημάτων, τὰ ὁποῖα προβάλλουσι καὶ οἱ κατηγοροῦντες καὶ οἱ ὑπερασπιζόμενοι τὴν ἐκλογὴν. Οἱ δύο παραστάται μάλιστα τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οἱ τελευταῖον ὁμιλήσαντες, δὲν ἐτήρησαν τὴν ἀπάθειαν καὶ τὴν ψυχραιμίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἡ ὁποία τόσον εὐάρεστον ἐντύπωσιν ἔκαμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον, καὶ πολλοί, μελετήσαντες τὸ τεῦχος καὶ μὴ ἀκολουθήσαντες τὰς λεπτομερείας τῶν ἐνστάσεων, διετέθησαν εὐμενῶς ὑπὲρ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων. Ὁ κ. Πρωθυπουργός, μὲ ὅλην τὴν χαρακτηρίζουσαν αὐτὸν ψυχραιμίαν, ἀνῄρεσε μὲν ἐκείνας τῶν ἐνστάσεων, τὰς ὁποίας ἐνόμισεν ἀναιρετέας, ὑπερεπήδησε δ’ ἐκείνας ἐκ τῶν ἐνστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπεδεικνύοντο δι’ ἐπισήμων ἐγγράφων καὶ διὰ τῆς «Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως», ἐνῷ ἀφ’ ἑτέρου ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς πλειονοψηφίας τοῦ τμήματος ἐπὶ πολὺ ἠσχολήθη νὰ καταδείξῃ ἡμῖν τὸν ἀριθμὸν τῶν διορισθέντων Καλαβρυτινῶν, καὶ πολὺ πρὸς τοῦτο ἐκούρασε τὴν Βουλήν. Ἐγὼ δὲν θ’ ἀκολουθήσω, Κύριοι, οὔτε τὸν κ. Πρωθυπουργόν, οὔτε τὸν κ. εἰσηγητὴν τῆς πλειονοψηφίας, οὐδὲ θέλω ἐπέμβῃ εἰς τὰς λεπτομερείας καὶ καταδείξῃ πόσους ἐκ τῶν ἐκλογέων του διώρισεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, διότι ἅπαντες οἱ Ἕλληνες ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ καθέξωσι μίαν δημοσίαν θέσιν, δὲν νομίζω δέ, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ σύγκειται ἀπὸ τόσον ἁπλοϊκοὺς ἀνθρώπους, ὥστε νὰ καταγίνω νὰ πείσω αὐτούς, ἂν αἱ πλειάδες ἐκεῖναι τῶν διορισμῶν ἔχουσιν ἐπιρροὴν εἰς τὴν ἔκφρασιν τοῦ τοιούτου ἢ τοιούτου ἐκλογικοῦ φρονήματος μιᾶς ἐπαρχίας. Ὅλοι γνωρίζομεν ὁποίαν ἐπιρροὴν ἐνασκοῦσιν οἱ ἀθρόοι αὐτοὶ διορισμοί, γινόμενοι μάλιστα κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μοὶ ἐπροξένησε θλιβερὰν ἐντύπωσιν, Κύριοι, εἶναι ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸν ὄγκον τοῦ σεβαστοῦ ὀνόματος, τὸ ὁποῖον φέρει, δὲν ἠρκέσθη εἰς τὸ παμμέγιστον ἀξίωμα, τὸ ὁποῖον ὑπὸ τοῦ Βασιλέως τῷ ἀπενεμήθη, δὲν ἠρκέσθη εἰς τὴν πεφημισμένην χρηστότητα αὐτοῦ, ἀλλὰ ἠθέλησε, Κύριοι, νὰ ἐπιδράμῃ καὶ κατὰ τοῦ δημοσίου ταμείου, χωρὶς νὰ ἔχῃ τὴν ἄδειαν νὰ θίξῃ αὐτό, ὅπως καταθαμβώσῃ τοὺς ἐκλογεῖς του διὰ προκηρύξεως καὶ μελέτης διαφόρων δημοσίων ἔργων. Τίς ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, δὲν γινώσκει, ὅτι ἑκάστη κοινότης τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου τρέφεται ὑπὸ τοῦ ὀνείρου πότε νὰ ἀποκτήσῃ ἓν σχολεῖον, καὶ ὑποδουλοῦται τελείως εἰς τὸν πολιτευτὴν ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ἤθελε χρησιμεύσει εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ τοιούτου ὀνείρου; Εἶναί τις ἐξ ὑμῶν ὁ ἀμφισβητῶν τοῦτο; Τί καταγίνεσθε λοιπὸν ἀπὸ πρωΐας ν’ ἀποδείξητε, ἂν ἡ πληθώρα ἐκείνη τῶν δημοσίων ἔργων, τὰ ὁποῖα ὁ συμπολίτης μου Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προεκήρυξε κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν, εἶχε τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἐπιρροὴν ἐπὶ τοῦ φρονήματος τῶν Καλαβρυτινῶν; Καὶ ὅτι βεβαίως οἱ ἐκλογεῖς τῶν Καλαβρύτων διετέθησαν ὑπὲρ τοῦ συνδυασμοῦ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, δὲν δύναται κανεὶς νὰ τὸ ἀμφισβητήσῃ. Τοῦτο ἐμαρτύρησεν ἡ ταραχή, τὴν ὁποίαν ἐπεδείξατο ὁμιλῶν πρὸς ἡμᾶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ καὶ ὑπεύθυνος τῶν παραβάσεων τούτων τοῦ νόμου...

§212Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Οὐδεμίαν ταραχήν.

§213ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τοιαύτην ταραχήν, ὥστε, ἐνῷ ἀπ’ ἀρχῆς ἐπῃνέσατε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν διὰ τὴν ψυχραιμίαν, τὴν ὁποίαν ἐτήρησεν ἐπὶ τῆς συζητήσεως τῆς ἐκλογῆς του, σεῖς ἦσθε εἰς τέλειον βρασμὸν ψυχικῆς ὁρμῆς (γέλωτες). Ἂς παρατηρήσῃ ἡ Βουλή, ἂν τ’ ἀληθῆ λέγω... Καὶ ὅπως καταρρίψῃ τὴν βάσιν τῶν ἐνστάσεων ὁ κ. Πρωθυπουργός, σᾶς εἶπε τὴν πρωΐαν: «Ἀλλ’ αὐταὶ αἱ ἐνστάσεις ἐπλάσθησαν κατὰ τὴν 18 Φεβρουαρίου· κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν ἐδόθη καταγγελία τις, ὅπως πιστεύσωμεν τὸ βάσιμον ταύτης; ἐδόθη ἔνστασίς τις;» Θὰ ἦναι μωρὸς ὁ πολιτευτὴς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν καταγίνεται εἰς σύνταξιν ἐνστάσεων καὶ καταγγελιῶν. Ἀλλὰ καὶ τίς ἀγνοεῖ, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς Βουλευτὰς τοὺς ψηφοθηροῦντας κατὰ τὴν ἐκλογήν; Καὶ οὐδὲ εἶναι δυνατὸν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκλογῆς οἱ διευθύνοντες τὰ τῆς ἐκλογῆς, καὶ ἰδίως οἱ ὑποψήφιοι, νὰ μανθάνωσιν αὐτοστιγμεὶ τὰς ἐκλογικὰς παραβάσεις, τὰς λαμβανούσας χώραν εἰς τοῦτο ἢ εἰς ἐκεῖνο τὸ ἐκλογικὸν τμῆμα. Μετὰ τὴν ἐκλογὴν συλλέγονται αἱ πληροφορίαι, τότε ταξινομοῦνται, τότε ἐπιδίδονται αἱ καταγγελίαι. Καὶ τοῦτο προέβλεψε, Κύριοι, ἡ Βουλὴ, ὅταν ἐψήφιζε τὸν ἐκλογικὸν νόμον, ὁρίσασα ὅτι ὄχι μόνον ἐνώπιον τοῦ Νομάρχου, ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἐκλογῆς δύνανται οἱ ἐνιστάμενοι νὰ προβάλωσι πᾶσαν ἔνστασιν κατὰ τῆς ἐκλογῆς. Δὲν εἶναι λοιπὸν λόγος αὐτὸς, τὸν ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς τὴν πρωίαν, ὅπως ἀπορρίψωμεν τὰς ἐνστάσεις τὰς ὑπὸ τῶν ἐνισταμένων τόσον ἐπιτυχῶς ὑποστηριχθείσας ἐνώπιον τοῦ τμήματος. «Μὲ κατηγοροῦσιν, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν προεκήρυξα διάφορα δημόσια ἔργα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου· ἀλλὰ καὶ τίς ἐξ ὑμῶν, οἵτινες ἐκυβέρνησαν τὸ Κράτος τοῦτο κατὰ τὸ παρελθὸν, δὲν διεκήρυξε τὴν ἐκτέλεσιν τοιούτων ἔργων; Ἐγὼ μάλιστα δὲν ἐπρόφθασα, ὡς ἐκ τῆς βραχύτητος τῆς ὑπουργίας μου, νὰ ὑπερθεματίσω καὶ εἰς τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα σεῖς κατηναλώσατε.» Πᾶς ἄλλος ἠδύνατο νὰ προβάλῃ τὸν ἰσχυρισμὸν τοῦτον, οὐχὶ ὅμως καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὁ ὁποῖος καὶ πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ πρὸς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν ἀπὸ τῆς στιγμῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβε τὸ πρωθυπουργικὸν ἀξίωμα, κατεδίκασε τὸ παρελθόν. Ὅλοι λοιπὸν προσεδοκῶμεν, ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας, κατὰ τὴν ὁποίαν ἀνέλαβεν ὁ κ. Ζαΐμης τὸ πρωθυπουργικὸν ἀξίωμα, καθ’ ὃν τρόπον τὸ ἀνέλαβε μάλιστα, ὅτι ἤθελε τάμει νέαν ὁδὸν, καὶ ὅλοι ἐμακαρίζομεν τὴν στιγμὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν εὑρέθη τέλος πάντων ὁ Μεσσίας τοῦ Ἑλληνισμοῦ. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου βλέπομεν ἓν πιστὸν, πιστότατον ἀντίγραφον τοῦ παρελθόντος, καὶ, χωρὶς νὰ ἐρυθριᾷ, ἔρχεται ἐνώπιόν σας καὶ λέγει: «ἔπραξα καὶ ἐγὼ εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου ὅ,τι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Κερκύρας ἔπραξεν εἰς τὴν ἰδικήν του καὶ ὅ,τι ὁ ἀείμνηστος Τρικούπης ἔπραξεν εἰς τὸ Μεσολόγγιον.» Ἀλλὰ σεῖς, κύριε Πρωθυπουργὲ, κατεδικάσατε τὸ παρελθόν, καὶ πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς καταδικαστικῆς ταύτης ἀποφάσεως ἀνεδέχθητε τὸ πρωθυπουργικὸν ἀξίωμα, καθ’ ὃν τρόπον μάλιστα τὸ ἀνεδέχθητε...

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν οὐσίαν, παρακαλοῦμεν.

§215ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἶμαι ἐπὶ τῆς οὐσίας. Περὶ τῶν δημοσίων ἔργων τῶν Καλαβρύτων ὁμιλῶ. «Μὲ κατηγοροῦσιν ὅτι διέταξα τὴν οἰκοδομὴν σχολείων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ μου· ἀλλὰ τί κοινὸν μεταξὺ σχολείων καὶ ἐκλογῆς;» Τοῦτο εἶναι ἐρώτημα προβαλλόμενον οὐχὶ ἀπὸ μέρους μου, Κύριοι· εἶναι ἐρώτημα, τὸ ὁποῖον προεβλήθη τὴν πρωίαν ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ἢ πολὺ ἁπλοϊκὸς εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἢ πολὺ ἁπλοϊκοὺς νομίζει ὅλους ἡμᾶς, ἀπευθύνων τὴν ἐρώτησιν ταύτην, ὅτι «τί κοινὸν μεταξὺ σχολείων καὶ ἐκλογῆς;»

§216ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι· εἶπον ὅτι τοὺς δημοδιδασκάλους δὲν διορίζει οὐδὲ παύει τὸ Ὑπουργεῖον...

§217ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τί κοινὸν μεταξὺ σχολείων καὶ ἐκλογῆς; Τὰ σχολεῖα συνιστῶνται διὰ τῶν ἐποπτικῶν συμβουλίων καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, εἶπε τὴν πρωίαν ὁ κ. Πρωθυπουργός, χωρὶς μάλιστα νὰ ἠξεύρῃ καὶ τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ συστηθῶσι. Τὰ δημοτικὰ σχολεῖα δὲν συνιστῶνται τῇ γνωμοδοτήσει τῶν Ἐποπτικῶν συμβουλίων, οὐδὲ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, πρέπει νὰ προηγηθῇ γνωμάτευσις τοῦ ἐπαρχιακοῦ συμβουλίου περὶ τῆς ἐξευρέσεως τῶν πόρων καὶ περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν σχολείων, τὰ ὁποῖα δύνανται εἰς ἕκαστον δῆμον νὰ συντηρηθῶσι. Καὶ νομίζετε ὅτι, ἂν ἱδρυθῇ εἰς ἓν χωρίον οἱονδήποτε τοῦ Κράτους ἓν δημοτικὸν σχολεῖον καὶ κατὰ τὰς παραμονὰς μάλιστα τῶν βουλευτικῶν ἐκλογῶν, δὲν ἔχει τοῦτο ἐπίδρασιν ἐπὶ τοῦ ἀποτελέσματος τῶν ἐκλογῶν; Τὴν 3 Φεβρουαρίου, Κύριοι, χωρίον τῆς ἐπαρχίας μου ἀπεσκίρτα τοῦ συνδυασμοῦ μας διότι φύλλον τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῆς Παιδείας κ. Μεμφερράτου, ἀνεγνώσθη, συνιστῶν ἓν σχολεῖον, χωρὶς νὰ συστηθῇ τοῦτο· μόνον εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως ἀνεγράφη.

§218ΜΑΡΚΕΖΙΝΗΣ. Μίαν διακοπὴν ἐπιτρέπετε, κύριε Μπακόπουλε;

§219ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιτρέπω εἰς κανένα διακοπὴν, διότι δὲν θὰ ξεμπερδεύσωμεν ποτέ. «Μὲ κατηγόρησαν, εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, διότι κατὰ τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν προεκήρυξα τὴν μελέτην περὶ κατασκευῆς καὶ τελειοποιήσεως διαφόρων δημοσίων ἔργων.» Καὶ ἠπόρει, πῶς ἐτόλμησαν νὰ τὸν μεμφθῶσιν ἐπὶ τοιαύτῃ πράξει, ἀφοῦ μέχρις αὐτῆς τῆς στιγμῆς ἐνόμιζεν ὅτι ἡ κατασκευὴ δημοσίων ἔργων ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ του ἀποτελεῖ τὴν μεγαλειτέραν εὐποιΐαν. Ναὶ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἡ εὐποιΐα ὅμως αὕτη πρέπει νὰ γίνηται κατὰ τοὺς νόμους τοῦ Κράτους, τοὺς ὁποίους ἐκλήθητε νὰ ἐφαρμόσητε, καὶ ὄχι εἰς τὰς παραμονὰς τῶν ἐκλογῶν· καὶ ὑπάρχει νόμος τοῦ Κράτους, ὁ ὁποῖος δὲν σᾶς δίδει τὸ δικαίωμα νὰ δαπανήσητε οὐδὲ ἓν λεπτὸν ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἐὰν δὲν σᾶς δώσῃ τὴν ἄδειαν ἡ Βουλή. Καὶ ἐνῷ τὸ Κράτος τὸ δυστυχισμένον στερεῖται τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898, στερεῖται τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, σεῖς ἔρχεσθε κατὰ τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1899 καὶ δαπανᾶτε μεγάλα ποσὰ διὰ δημόσια ἔργα. Ἀλλὰ τὰ δημόσια αὐτὰ ἔργα, λέγετε, ἐνομοθετήθησαν κατὰ τὸ 1895 καὶ κατὰ τὸ 1896. Βεβαίως ἐνομοθετήθησαν τὰ ἔργα ταῦτα, ἀλλὰ πιστώσεις ἡ Βουλὴ δὲν σᾶς ἔδωκε διὰ νὰ τὰ ἐκτελέσητε, καὶ δὲν εἴχετε δικαίωμα τὸ δημόσιον χρῆμα νὰ τὸ θεωρῆτε ἰδίαν ὑμῶν περιουσίαν καὶ νὰ τὸ δαπανᾶτε κατὰ τὸ γοῦστό σας, κατὰ τὰ συμφέροντά σας τὰ ἐκλογικά.

§220Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899.

§221ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1899 ἔχει συνταχθῇ μόνον ἐν τῇ διανοίᾳ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ ἐνῷ δὲν ἐξωτερικεύθη εἰσέτι, ἐν τούτοις ἐκτελεῖται ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Δὲν σπουδαιολογεῖ ἐκεῖνος, Κύριοι, ὅστις θέλει νὰ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι αἱ τοιαῦται τῶν νόμων παραβάσεις, διὰ τὰς ὁποίας μάλιστα ὑπάρχει καὶ περίπτωσις συστάσεως εἰδικοῦ δικαστηρίου, δὲν μετέβαλον τὸ φρόνημα τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων. Καὶ ὁ ἀριστερὸς παραστάτης τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἔρχεται καὶ σᾶς λέγει μετὰ στόμφου, διὰ τὸν ὁποῖον κατέκρινε πρὸ 19 ἡμερῶν ἐμὲ καὶ τὸν κ. Μαρκεζίνην, ὅτε εἴχομεν τὴν τόλμην νὰ ἀπευθύνωμεν ἐρώτησίν τινα πρὸς αὐτὸν, σᾶς λέγει: «Ὑμεῖς νὰ δοκιμάσωμεν νὰ διαστρέψωμεν τὸ ἐκλογικὸν φρόνημα τῶν Καλαβρύτων; Ἀλλὰ πῶς τοῦτο δὲν διεπράξαμεν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, καὶ ἠθέλομεν τὸ πράξει ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Καλαβρύτων, ἐκεῖ, ἔνθα ἦσαν ἐστραμμένα τὰ βλέματα ὁλοκλήρου τοῦ Ἑλληνισμοῦ;» Τέσσαρας ὑποψηφίους εἶχεν ἡ Κυβέρνησις, Κύριοι, καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἐρωτήσατε, τί ἐγένετο εἰς τὰς τέσσαρας αὐτὰς ἐπαρχίας, ἐρωτήσατε τί ἐγένετο εἰς τὴν ἐπαρχίαν τὴν ἰδικήν μου. Ὅταν ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς ἐκλογῆς τῆς ἐπαρχίας μου, θέλετε ἴδει, Κύριοι, ὅτι δὲν ἠρκέσθη ὁ κ. Ὑπουργὸς εἰς τὰς πτέρυγας τῶν συντρόφων του, ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐκαλύφθη, ἵνα πιασθῇ, ἀλλ’ ἐγένοντο παρόμοιαι παραβάσεις καὶ ἐκεῖ. Εἰς οἱονδήποτε χωρίον τῆς ἐπαρχίας μου μεταβαίνομεν, ἐβλέπομεν μηχανικοὺς μὲ τὰ μηχανήματά των καταμετρῶντας καὶ χαράττοντας ὁδούς...

§222Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶναι ἀληθῆ αὐτά!

§223ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας σᾶς ἐζήτησα, ἀλλὰ δὲν μᾶς ἐδώσατε, ἐγὼ τὰς ἔχω ἐν τῷ φακέλλῳ.

§224ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ τὰ εἴπητε.

§225ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι! Θὰ τὰς ἀφήσω! Διατὶ ἦλθα ἐδῶ; (γέλωτες)

§226ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος εἶναι ἀνεψιὸς τοῦ κ. Πετιμεζᾶ, τοῦ ἐνισταμένου.

§227ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τίς ἐξ ὑμῶν, Κύριοι, ἔτυχε τῆς τιμῆς τῆς μεγάλης νὰ ἔχῃ ὑποψήφιον Ὑπουργὸν ἀντίθετον εἰς τὴν ἐπαρχίαν του; Ἀλλὰ καὶ ἂν δὲν ἦτο Ὑπουργὸς ὁ ἀντίθετος ὑποψήφιος, ἤρκει ν’ ἀπετέλει μέρος τοῦ μικροσκοπικοῦ ἐπιτελείου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἤθελε δοκιμάσει ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα οἱ ἐνιστάμενοι ἐπὶ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων κατήγγειλαν εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸ τμῆμα, ὅτι διέπραξεν ἡ Κυβέρνησις ἐν Καλαβρύτοις. Καὶ ποῦ ἀλλοῦ ἠθέλατε νὰ πράξητε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὰς παρανομίας, διὰ τὰς ὁποίας κατηγορεῖσθε, παρὰ μόνον εἰς τὴν ἐκλογὴν Κυνουρίας, εἰς τὴν ἐκλογὴν Κεφαλληνίας; Ποίας ἄλλης ἐπαρχίας ὑποψήφιος κατεδέχθη νὰ προσφέρῃ τὴν φιλίαν του εἰς τὴν Κυβέρνησίν σας;

§228ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Εἶναι γνώμη σας ἀτομικὴ αὐτή.

§229ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἀλλὰ τίς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ψέξῃ τὰς ἀποφάσεις τῆς Βουλῆς;»—ἠρώτα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὸν κ. Μαρκεζίνην,—πῶς τολμᾶτε σεῖς νὰ μὲ ἐπικρίνητε, διότι ἐξετέλεσα ἔργα ἐν Καλαβρύτοις ψηφισθέντα ὑπὸ τῆς Βουλῆς;» Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἑνὸς δημοσίου ἔργου, ἀπαιτοῦνται καὶ τὰ μέσα πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἔργου ἐκείνου, καὶ τὰ μέσα βεβαίως μόνον ἡ Βουλὴ θὰ σᾶς τὰ δώσῃ, καὶ οὐδεὶς ἄλλος. Ὁ Βασιλεὺς μόνον Ὑπουργοὺς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ σᾶς διορίζῃ, καὶ τοῦτο, ὅταν τὸ θέλῃ ἡ Βουλή. Σᾶς χορηγεῖ τὴν δύναμιν νὰ ἀναρριχᾶσθε εἰς τὰς ὑπουργικὰς ἁμάξας, παρούσης ὅμως τῆς Βουλῆς δὲν δύνασθε νὰ ζήσητε ἄνευ τῆς θελήσεως τῆς Βουλῆς. Τὰ χρήματα τοῦ Δημοσίου οὐδεὶς ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ δαπανᾷ ἄνευ ἀδείας τῆς Βουλῆς. Καὶ τοῦτο ἐπράξατε σεῖς, συγχίσαντες τὴν περιουσίαν τοῦ Δημοσίου πρὸς τὴν ἰδικήν σας περιουσίαν. Τοῦτο ἀκριβῶς, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν δύνασθε νὰ ἐξηγήσητε· πῶς ἐδαπανήσατε δυνάμει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1898, πῶς ἐδαπανήσατε δυνάμει τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1899, τοὺς ὁποίους ἡ Βουλὴ ἀκόμη δὲν ηὐτύχησε νὰ ἴδῃ; «Μᾶς κατηγορεῖτε, εἶπεν, ἐπὶ συναλλαγῇ, ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι οὐδὲ τὰ στοιχεῖα τῆς συναλλαγῆς γνωρίζομεν!» Κύριοι, ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, σεβόμενος τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὁ σεβαστὸς ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴς ἀπηύθυνεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διότι οὔπω καιρός. Ἐλεύσεται ἦμαρ, κατὰ τὸ ὁποῖον θ’ ἀποδειχθῇ, ὅτι αἱ δημόσιαι θέσεις, Κύριοι, ἄλλοτε, ὑπουργοῦντος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐδημοπρατοῦντο ἐν πλήρει ἀγορᾷ!...

§230Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Αὐτὰ τὰ λέγετε ἐδῶ ἀνευθύνως. Ἐὰν ἦσθε τίμιος ἄνθρωπος, ὀφείλετε νὰ τὰ εἴπητε ὑπευθύνως. Ἀνευθύνως ὑβρίζουσι μόνον οἱ ταπεινοί. Ὑπευθύνως νὰ ὁμιλήσητε, ἐὰν ἔχητε τὴν τόλμην. Μόνον οἱ συκοφάνται ὁμιλοῦν ὅπως ὁμιλεῖτε σεῖς καὶ οἱ ἄνανδροι. Ἐὰν ἦσθε ἀνήρ, νὰ μὲ ὑβρίσητε ὑπευθύνως (θόρυβος).

§231ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν ἔλθῃ ἡ στιγμή, κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ζητηθῶσιν εὐθύναι, θὰ προσκομισθῶσι καὶ αἱ ἀποδείξεις. Εἰς τὰς ὕβρεις σας δὲν θέλω ἀπαντήσει.

§232ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Νὰ προσκομίσητε ὅσας δύνασθε, ἀλλὰ παύσατε νὰ ὁμιλῆτε ἀνευθύνως.

§233ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅταν σεῖς, κύριοι Βουλευταί, ἔχητε γνῶσιν τῶν λαβόντων χώραν ἐν ταῖς ἰδίαις ὑμῶν ἐπαρχίαις, δὲν νομίζετε ὅτι ματαιοπονοῦμεν, ἐξετάζοντες τὸ ὀγκῶδες ἐκεῖνο φυλλάδιον τῶν ἐνστάσεων, τὴν βάσιν τῶν ὁποίων ἀπέδειξεν ὡς ἀληθῆ ἡ ἐνδελεχὴς καὶ μακρὰ ἔρευνα τοῦ τμήματος, ἐξετάζοντες ἐὰν ὁ ὄγκος ἐκεῖνος τῶν παραβάσεων, περὶ ὧν αἱ ἐνστάσεις, μετέβαλε τὸ φρόνημα τῶν ἐκλογέων τῶν Καλαβρύτων; Τίς ἐξ ὑμῶν δὲν γνωρίζει, ὅτι μία ὁδὸς, ἓν σχολεῖον, εἷς διορισμὸς ἑνὸς κομματάρχου μεταβάλλει τὸ φρόνημα κωμῶν καὶ χωρίων ὁλοκλήρων, καὶ ἐκεῖνοι οἵτινες σᾶς ὑποδέχονται τὴν προηγουμένην ἡμέραν μετὰ βαΐων καὶ κλάδων, τὴν ἑπομένην δὲν σᾶς δέχονται καθόλου, διότι οἱ ἀντίθετοί σας ἐθεράπευσαν τὰς ὀρέξεις των; Ταῦτα, Κύριοι, ἀπεδείχθησαν ἡλίου φαεινότερον, καὶ φρονῶ ὅτι πᾶς ὁ θέλων νὰ υἱοθετήσῃ μίαν ἐκλογὴν τοιαύτην, οἵα ἡ ἐκλογὴ Καλαβρύτων, καὶ δώσῃ ψῆφον ἐπικυρωτικὴν ἐπ’ αὐτῆς, δὲν μοὶ φαίνεται, Κύριοι, ὅτι θὰ ψηφίσῃ ὑπὲρ τοῦ δικαίου καὶ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας. Διὰ τοῦτο ἐγὼ κηρύσσομαι κατὰ τῆς ἐκλογῆς Καλαβρύτων, τὴν ὁποίαν θὰ καταψηφίσω.

§234ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον;

§235ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον, αὔριον.

§236ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον εἰς τὰς 10 π. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. (Ὥρα 8 μ. μ.)