1898.03.21

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 38

Τῆς 21 Μαρτίου 1898.

(Σάββατον)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ μετά τινας παρατηρήσεις ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Πυλίας κ. Δ. Ε. Καλογερόπουλος καταθέτει πρότασιν νόμου περὶ προσθήκης εἰς τὸν νόμον ͵ΒΤϞΘʹ περὶ δημολογιστῶν. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 161). Ὁ κ. Δανόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΣΩΤ. ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω ἓν παράπονον, κύριε Πρόεδρε, καὶ μίαν μικρὰν παρατήρησιν ν’ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, ὅστις δυστυχῶς τὴν στιγμὴν ταύτην δὲν παρευρίσκεται ἐνταῦθα. Καθ’ ὅλον τὸ πρῶτον ἑξάμηνον τὸ Γυμνάσιον Ναυπλίας στερεῖται γυμνασιάρχου. Ἡ παράλειψις αὕτη ἔσχε δύο ὀλέθρια διὰ τοὺς μαθητὰς ἀποτελέσματα· οἱ μαθηταὶ τῆς Δʹ τάξεως καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ διάστημα δὲν παρεδόθησαν Ἑλληνικὰ μαθήματα, οἱ δὲ μαθηταὶ τῆς Γʹ τάξεως δὲν παρεδόθησαν Λατινικὰ καὶ Ἑλληνικά. Εἶναι ἀπορίας ἄξιον, πῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἔδωκεν ἀπάντησιν οὐδὲ εἰς τὰς φωνὰς τῶν μαθητῶν καὶ τῶν γονέων αὐτῶν, οὐδὲ εἰς τὰς κραυγὰς τῆς ὑπηρεσίας—διότι ὁ νομάρχης πολλάκις ἐπισήμως ἔγραψε καὶ παρέστησε τὴν ἀνάγκην τῆς ἀποστολῆς γυμνασιάρχου εἰς Ναύπλιον. Εὑρίσκομαι διὰ τοῦτο εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν ν’ ἀπευθύνω κατ’ αὐτοῦ μομφὴν ἐπὶ παραλείψει καθήκοντος. Δὲν εἶναι καιρὸς σήμερον νὰ εἰσέλθω εἰς εὐρυτέραν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, καὶ ν’ ἀναφέρω, ὅτι τὰ τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως βεβαίως ἐβελτιώθησαν ἀρκούντως διὰ τοῦ τελευταίου νόμου,—τοῦτο εἶναι ἀληθέστατον—ἀλλὰ τὰ τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως εὑρίσκονται εἰς λίαν δυσάρεστον κατάστασιν, ἵνα μὴ εἴπω εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν. Δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀμάθεια ἐξερχομένη ἐκ τῶν Γυμνασίων τῶν ἐπαρχιῶν, διότι εἰς ἄλλο Γυμνάσιον ἀκούω ὅτι λείπει ὁ γυμνασιάρχης καὶ εἰς ἄλλο εἷς ἢ δύο καθηγηταί. Ἀλλὰ περὶ τούτων ἐν ἄλλῳ εὐθέτῳ χρόνῳ θέλω κάμει λόγον. Ἤδη εἰσερχόμενος εἰς ἄλλο ἀντικείμενον ὑποβάλλω μίαν τροπολογίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 162).

§4Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Κυβέρνησις τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας ἀπεφάσισεν ἵνα τελέσῃ ἑορτὰς ἐπὶ τῇ πεντηκονταετηρίδι τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς. Ἀληθῶς 52 ἔτη συμπληροῦνται ἀφ’ ἧς Βασιλεὺς φιλέλλην, καὶ Πρωθυπουργὸς ὡσαύτως διακριθεὶς ἐπὶ φιλελληνισμῷ, ὁ Γκιζῶτος, ἀπεφάσισεν ἵνα συστήσῃ ἐν Ἀθήναις τὴν Γαλλικὴν Σχολὴν, ἡ ὁποία ἔκτοτε λειτουργεῖ. Κατὰ δημοσίευσιν τελευταίως γενομένην, πρέπει νὰ μνησθῇ τις καὶ τῶν προσπαθειῶν τριῶν Ἑλλήνων, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὑπάρχει μία πολιτικὴ δόξα τῆς Ἑλλάδος, ὁ Ἰωάννης Κωλέττης. Βεβαίως συνετέλεσεν ὡσαύτως καὶ ἀείμνηστος συμπολίτης ἡμῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο φίλος τῶν γραμμάτων καὶ ὁ ὁποῖος ἐπὶ πολλὰ ἔτη διῴκησε τὴν Ἑλληνικὴν Βιβλιοθήκην, ὁ Γεώργιος Τυπάλδος. Ἡ Σχολὴ ἱδρύθη καὶ ἡ λειτουργία αὐτῆς ἐπὶ τὸν διαῤῥεύσαντα ἥμισυν αἰῶνα δὲν ἀπέβη ἄκαρπος· οὐ μόνον παρήγαγε πολλοὺς καρπούς, συντελέσαντας εἰς τὴν ἀποκάλυψιν θησαυρῶν χρησιμωτάτων εἰς τὴν ἐπιστήμην, κρυπτομένων ὑπὸ τὸ ἔδαφος τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ πολλαχῶς συνετέλεσεν εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν γραμμάτων καὶ τῶν ἐπιστημῶν, πρὸς δὲ καὶ εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Εὐρώπης περὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς. Αἱ ἑορταὶ τῆς πεντηκονταετηρίδος ἄρχονται κατὰ τὴν 5 Ἀπριλίου, ἤτοι μετὰ 16 ἡμέρας. Ἀπὸ σήμερον ἕως τότε μεσολαβοῦσιν αἱ ἑορταὶ τοῦ Πάσχα, αἱ ὁποῖαι συνήθως ἐπιφέρουσιν ἀργίαν εἰς τὴν Βουλήν. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἡ ἀργία τῆς Βουλῆς θέλῃ ἐκταθῆ μέχρι τῆς ἡμέρας ἐκείνης. Ἐνδέχεται ὅμως ν’ ἀρχίσωσιν αἱ τελεταὶ τῶν ἑορτῶν, ἡ δὲ Βουλὴ νὰ μὴ ἦναι παροῦσα διὰ ν’ ἀποφήνηται γνώμην ἐπὶ συμβεβηκότος, τὸ ὁποῖον συνδέεται τὰ μάλιστα μὲ τὴν πνευματικὴν ἀνάπτυξιν καὶ πρόοδον τῆς χώρας. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ προτείνω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα διὰ τοῦ κ. Προέδρου αὐτῆς ἐπιστείλῃ εἰς τὴν Κυβέρνησιν τῆς Γαλλικῆς Δημοκρατίας τὰ συγχαρητήρια τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ ἔθνους ἐπὶ τῇ πεντηκονταετηρίδι τῆς ἱδρύσεως ἐν Ἀθήναις τῆς Σχολῆς, νὰ δηλώσῃ δὲ συγχρόνως τὰς χάριτας, τὰς ὁποίας ὀφείλομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶχεν ἀποφασίσει νὰ ἱδρυθῇ τὸ ἵδρυμα τοῦτο ἐν Ἑλλάδι.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἀντίῤῥησις;

§7ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεμία.

§8Γ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΚΟΖΑΚΗΣ. Μετὰ τοὺς εὐφραδεῖς λόγους τοῦ σεβαστοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας δὲν ἔχω βεβαίως νὰ προσθέσω τίποτε. Ἀλλὰ θεωρῶ ὅτι ἐπιβάλλεται εἰς πάντας ἡμᾶς ὅπως δήποτε νὰ ἐκδηλώσωμεν τὴν βαθυτάτην ἡμῶν εὐγνωμοσύνην πρὸς τὴν Γαλλίαν διὰ τὸ μέγα αὐτῆς εὐεργέτημα. Φρονῶ ὅτι ὀλίγαι εὐεργεσίαι ἀπενεμήθησαν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἰσάξιαι πρὸς τὴν ἵδρυσιν τῆς ἐνταῦθα Γαλλικῆς Σχολῆς. Τὰ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἐπετέλεσεν ἡ Σχολὴ αὕτη, ὑπὸ ἐπιστημονικὴν ἔποψιν, εἶναι ἀληθῶς κολοσσιαῖα· ἀλλὰ εἰς τὰς ὑπηρεσίας, τὰς ὁποίας προσέφερεν εἰς τὴν ἐπιστήμην, εἰς τὴν Ἀρχαιολογίαν, καὶ διὰ τῆς Ἀρχαιολογίας εἰς τὸ γόητρον τοῦ Ἑλληνικοῦ ὀνόματος, προστίθεται καὶ ἡ ἑξῆς περίπτωσις, ὅτι ἡ ἵδρυσις τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς ἔγεινεν ἀφορμὴ ἱδρύσεως πολλῶν ἄλλων Σχολῶν, τῆς Γερμανικῆς, τῆς Ἀγγλικῆς, τῆς Ἀμερικανικῆς, καὶ ἤδη τῆς Αὐστριακῆς, φαίνεται δέ, ὅτι καὶ ἄλλαι Σχολαὶ θὰ ἱδρυθῶσιν ἐνταῦθα. Διὰ τοῦτο πιστεύω, ὅτι δὲν δυνάμεθα ἀρκούντως νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἔθνους διὰ μίαν τόσον μεγάλην εὐεργεσίαν. Καθὼς καὶ χθὲς ἐλέγομεν, συζητοῦντες τὸ Ἀρχαιολογικὸν ζήτημα, πάντα τὰ ἀφορῶντα τὰς ἀρχαιολογικὰς ἐργασίας ἐν Ἑλλάδι ἀποτελοῦσι τὸν κύριον δεσμόν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦ ἔθνους μας πρὸς τὸν πεπολιτισμένον κόσμον, καὶ τὸν δεσμὸν τοῦτον περιέσφιγξε πολὺ ἡ ἔξοχος ἐπιτυχία τῆς λειτουργίας τῆς Γαλλικῆς Σχολῆς. Διὰ ταῦτα ὑποστηρίζων τὴν ἤδη γενομένην δεκτὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Δηλιγιάννη, πιστεύω ὅτι δὲν θὰ ἤμεθα φειδωλοὶ εἰς τὰς ἐκφράσεις μας.

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα!

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μπακόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§11ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως, τὴν ὁποίαν καὶ ἰδιαιτέρως πρὸ μηνὸς εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀπευθύνω αὐτῷ. Ἐν Τριπόλει ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν λειτουργεῖ λίαν καρποφόρως τὸ Διδασκαλεῖον Πελοποννήσου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς, διὰ λόγους τοὺς ὁποίους θεωρῶ ὀρθούς, ἀπέλυσε τὸν διευθυντὴν αὐτοῦ, διότι καὶ ἀνίκανος ἦτο καὶ σκάνδαλον κατέστη. Ἀλλ’ ἔκτοτε ἡ θέσις μένει κενή, καὶ οἱ μαθηταὶ τῆς ἀνωτάτης τάξεως, οἱ ὁποῖοι μετ’ ὀλίγον πρόκειται νὰ ἐκπαιδεύσωσι τὴν Ἑλληνικὴν νεολαίαν, μένουν ἄνευ διδασκαλίας τῆς παιδαγωγίας ἀπὸ τοῦ Ὀκτωβρίου. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος πρὸ μηνὸς μὲ ἐβεβαίωσεν, ὅτι ἐτοποθέτησε τὸν κ. Μωραΐτην ἐκεῖ, ἀλλ’ ὁ διορισμὸς αὐτὸς δὲν εἶδε τὸ φῶς τοῦ ἡλίου, ἐὰν εὐαρεστῆται, νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἂν σκέπτεται νὰ σπεύσῃ εἰς τὴν πλήρωσιν τῆς θέσεως, ἢ ὄχι.

§12Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Εἰς τὴν θέσιν τοῦ διευθυντοῦ εἶχε διορισθῆ διευθυντὴς κατάλληλος, ὅστις ὅμως δὲν ἠθέλησε νὰ δεχθῇ τὴν θέσιν ἐκεῖ, ἕνεκα τῆς δριμύτητος τοῦ κλίματος. Ὡς γνωρίζει ὁ κ. συνάδελφος, διὰ τὴν θέσιν αὐτὴν ἀπαιτοῦνται εἰδικὰ προσόντα, τὰ ὁποῖα δὲν εὑρίσκονται εἰς πάντα καθηγητήν. Ἐζήτησα νὰ μεταθέσω τὸν κ. Μωραΐτην, ἀλλ’ ὁ νόμος δὲν ἐπιτρέπει μετάθεσιν, ἐὰν δὲν ζητήσῃ ταύτην ὁ μετατιθέμενος. Ἐλπίζω ὅτι ὁ Μωραΐτης θὰ δεχθῇ.

§13Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν γένει οἱ ἐπαγγελλόμενοι ἐν Ἑλλάδι τὸν παιδαγωγὸν ἔχουν σπουδάσει ἐν Γερμανίᾳ, καὶ ἐκεῖ βεβαίως τὸ κλίμα εἶναι δριμύτερον, παρὰ εἰς ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Ἔχω ὅμως λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ἐκ προθέσεως ὄχι τοῦ Ὑπουργοῦ, ἀλλ’ ἄλλων τινῶν, τοποθετοῦνται εἰς τὸ Διδασκαλεῖον Τριπόλεως ἄνθρωποι, οἵτινες ἀρνοῦνται νὰ μεταβῶσιν. Ἐν Ἀθήναις ἄπειροι παιδαγωγοὶ περιφέρονται εἰς τὰς ὁδούς, καὶ ἐν τούτοις αὐτοὶ δὲν διορίζονται ἐκεῖ, ἀλλὰ διωρίσθη ὁ κ. Ὀλύμπιος, ὁ ὁποῖος, ὄχι ἕνεκα τῆς δριμύτητος τοῦ κλίματος, ἀλλ’ ἕνεκα ἰδιωτικῶν συμφερόντων, τὰ ὁποῖα εὑρίσκει εἰς τὰ διάφορα ἐκπαιδευτήρια τῶν Ἀθηνῶν, δὲν θέλει νὰ δεχθῇ. Διωρίσθη ὁ κύριος Μωραΐτης, ὁ ὁποῖος δὲν δύναται νὰ μετατεθῇ ἄνευ τῆς συγκαταθέσεώς του· ἀλλ’ ἠμπορεῖ ὁ Ὑπουργὸς νὰ τὸν παύσῃ, καὶ εἶτα νὰ τὸν διορίσῃ εἰς Τρίπολιν. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς μένει ἐπίσης ἄνευ θέσεως ἐδῶ. Ἤθελον παρακαλέσει λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, νὰ παρατηρήσῃ εἰς τὸν ἁρμόδιον τμηματάρχην, ὅτι αὐτὰ τὰ τεχνάσματα, τὰ ὁποῖα μεταχειρίζεται πρὸς παράλυσιν τοῦ Διδασκαλείου Πελοποννήσου, δὲν ἐπιτρέπονται. Παιδαγωγοὶ εἶναι πλεῖστοι ἐδῶ. Εἶναι ὁ κ. Γεωργαντᾶς, ὁ ὁποῖος εὐχαρίστως δέχεται, καὶ θὰ ἦναι εὐτύχημα διὰ τὸν τόπον, ἐὰν διορισθῇ.

§14Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ κ. συνάδελφος, δὲν εἶναι ἀσφαλεῖς. Ἐγὼ ὁ ἴδιος ἐπρότεινα εἰς τὸν κ. Γεωργαντᾶν νὰ μεταβῇ εἰς Τρίπολιν, καὶ δὲν ἐδέχθη. Ἐν γένει ἐπεκράτησεν ἡ ἰδέα, ὅτι αἱ θέσεις τῶν Ἀθηνῶν δίδονται ὡς βραβεῖον εἰς τοὺς ἀρίστους, θεωροῦσι δὲ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν προσβολὴν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἐπαρχίας. Ὁ λόγος δὲ αὐτὸς μὲ ἠνάγκασε νὰ ἀπολύσω καί τινας ἐξ αὐτῶν, διὰ νὰ τοὺς ἀναγκάσω νὰ μεταβῶσιν ὅπου εἶχεν ἀνάγκην αὐτῶν ἡ ὑπηρεσία.

§15ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Γεωργαντᾶς ὅμως ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπάγῃ ὅπου τὸν διατάξῃ ἡ Κυβέρνησις, διότι ἐσπούδασε δαπάναις τοῦ Δημοσίου, ὑπὸ τὴν ῥητὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσῃ.

§16ΑΘ. ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγένοντο ὑπαινιγμοὶ κατὰ δύο προσώπων, τῶν κυρίων Γεωργαντᾶ καὶ Ὀλυμπίου, ὅτι οὗτοι δὲν ἐπιθυμοῦσι ν’ ἀπέλθωσιν ἐκ τῆς πρωτευούσης, διότι ἐδῶ δῆθεν ἔχουσιν ἰδιαιτέρας παραδόσεις καὶ ἀπολαυάς. Ὀφείλω νὰ δηλώσω, πρὸς τιμὴν ἀμφοτέρων, ὡς τέως προϊστάμενος αὐτῶν, ὅτι ἐθεώρησαν ἀείποτε ἀσυμβίβαστον πρὸς τὴν δημοσίαν αὐτῶν ὑπηρεσίαν τὸ νὰ ἔχωσιν ἰδιαιτέρας παραδόσεις. Εἶμαι δὲ εἰς θέσιν νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ὁ κ. Ὀλύμπιος τῷ ὄντι πάσχει. Περὶ τοῦ κ. Γεωργαντᾶ παρατηρῶ, ὅτι, ὅτε διετέλει ἐκτὸς ὑπηρεσίας, ἀνέλαβε διδασκαλίαν, τὴν παιδαγώγησιν, ἐν τῷ Ἀρσακείῳ, ἀπὸ τῆς ὁποίας ὅμως ἔσπευσε νὰ παραιτηθῇ, διορισθεὶς ὑπ’ ἐμοῦ διευθυντὴς τοῦ ἐν Ἀθήναις Διδασκαλείου. Ὁ κ. Ὀλύμπιος οὐδέποτε ἐδίδαξεν ἰδιαιτέρως οὔτε εἰς ἰδιωτικὰ σχολεῖα, οὔτε κατ’ οἶκον, ὅσον ἐμοὶ τοὐλάχιστον γνωστόν. Ἀμφότεροι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος Κύριοι ἦσαν ἀληθεῖς ἀδάμαντες τῶν Διδασκαλείων ἡμῶν, διεκρίθησαν δὲ ἀείποτε διὰ τὴν θρησκευτικὴν ἀφοσίωσιν εἰς τὸ ἔργον των, διὰ τὴν πιστὴν καὶ εὔορκον ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός των, ὡς τοιοῦτοι ὄντες ἀνώτεροι παντὸς ὑπαινιγμοῦ, γενομένου κατ’ αὐτῶν ἐνταῦθα.

§17ΔΑΝΟΠΟΥΛΟΣ. Παρετήρησα πρὶν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας, ὅτι τὸ Γυμνάσιον Ναυπλίας στερεῖται γυμνασιάρχου, καὶ ἀνέφερα καὶ τὰς συνεπείας τῆς τοιαύτης στερήσεως, καὶ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς δὲν ἀπήντησεν οὔτε εἰς τὰς παρατηρήσεις τῶν γονέων καὶ τῶν μαθητῶν, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὸν νομάρχην, ὁ ὁποῖος ἐπισήμως ἔγραψεν. Ἴσως δὲν ἀπαντήσῃ καὶ εἰς ἐμὲ, ὁ ὁποῖος ἔκαμα τὴν παρατήρησιν ταύτην ἐξ ἁπλῆς συναισθήσεως τοῦ καθήκοντος, ὅπερ μοὶ ἐπεβάλλετο.

§18Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Πληροφορῶ τὸν κ. συνάδελφον, ὅτι ἡ αὐτὴ δυσχέρεια παρουσιάζεται καὶ διὰ τὴν θέσιν τοῦ γυμνασιάρχου Ναυπλίας. Θὰ παρεκάλουν δὲ νὰ ὑποδείξῃ ὁ κ. συνάδελφος κατάλληλον γυμνασιάρχην, ἵνα τὸν διορίσω εὐθύς. Ἐκεῖνοι, τοὺς ὁποίους ἐγὼ ἐθεώρησα καταλλήλους, δὲν θέλουν νὰ μεταβοῦν εἰς Ναύπλιον, διότι προτιμῶσι τὰς Ἀθήνας· ἐκεῖνοι δὲ, οἵτινες θὰ ἐδέχοντο νὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς Ναύπλιον, δὲν θεωροῦνται κατάλληλοι διὰ νὰ διευθύνωσι τὸ ἐκεῖ Γυμνάσιον.

§19Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὀλίγα, Κύριοι, θὰ εἴπω, καὶ μὴ ταράττεσθε καθόλου. Θὰ σᾶς ὑπενθυμίσω μόνον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν πρὸ ἡμερῶν παρέστησε διὰ ζωηρῶν χρωμάτων τὴν ἀπαραίτητον ἀνάγκην ἱερέων ἐν τῷ στρατῷ καὶ ἱεροκηρύκων. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε δὲ νὰ σᾶς ἀναγνώσω πάντα ὅσα οἱ πατέρες ἡμῶν, οὐχὶ ἐν τῇ Βουλῇ, ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τῇ Ἐθνοσυνελεύσει τοῦ 1843 εἶπον. Ὀφείλω δὲ χάριτας εἰς τὸν σεβαστὸν συνάδελφον κύριον Τυπάλδον Κοζάκην, ὁ ὁποῖος μὲ παρέπεμψεν εἰς ἀγόρευσιν, ἥτις μὲ ἐνισχύει, προκειμένου περὶ προτάσεως ὑποβληθείσης ἀπὸ τῆς παρελθούσης Πέμπτης εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ἐπιτρέψατέ μοι μόνον δέκα στίχους ν’ ἀναγνώσω, ἵνα μὴ σᾶς ἀπασχολήσω. Ἰδοὺ τί ἐλέχθη ἐν τῇ Ἐθνοσυνελεύσει τοῦ 1843 κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 3 Ἰανουαρίου 1844 (ἀναγινώσκει): «... Ποία ἡ περὶ ἧς πρόκειται θρησκεία; Διὰ βραχέων θέλω διέλθει τὰ περὶ αὐτῆς. Τὴν θρησκείαν ταύτην ἐκήρυξαν οἱ Ἀπόστολοι, καὶ παρεδέχθησαν οἱ λαοὶ, εὑρίσκοντες εἰς αὐτὴν τὴν σωτηρίαν τῶν ψυχῶν των καὶ τὴν ἐν συνοχαῖς καὶ θλίψεσι παραμυθίαν. Ἔθνη ἀλλόφυλα, χείμαῤῥοι ἀνομίας ἐπῆλθον, καὶ κατεπόντισαν τὸν ἐκλεκτὸν λαὸν, ἀλλ’ οὗτος πάλιν ἀνεφάνη διὰ τῆς θρησκείας σῶος καὶ ἀσινής. Τοιαύτη ἦτο ἡ τύχη τῆς Ἑλλάδος μέχρι τῆς ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἐξ ἐκείνης δὲ τῆς ἐποχῆς μέχρις ἐπ’ ἐσχάτων διδάσκαλοι ὑπῆρξαν οἱ τίμιοι ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς, ἐν γένει ὁ ἱερὸς κλῆρος. Ἑλκυόμενοι ἐκ τῆς μάστιγος τῆς τουρκικῆς δυναστείας οἱ Ἕλληνες κατέφευγον εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, καθὼς τὰ πτηνὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα, διασκορπισθέντα ὑπὸ κακῆς ἀνέμου πνοῆς, καταφεύγουσιν εἰς τὰ ἄσυλα ἐρειπίων. Εἰς τὰς ἐκκλησίας ἐδιδάσκοντο οἱ Ἕλληνες κατ’ ἐκείνην τὴν ἐποχὴν, εἰς τὰς ἐκκλησίας ἐβουλεύοντο, εἰς τὰς ἐκκλησίας εὕρισκον τὴν παραμυθίαν, ὅμοια τοῖς προγόνοις αὐτῶν, παρ’ οἷς κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον ἐχρησίμευεν ἡ τῶν Ἀμφικτυόνων Σύνοδος, ἡ τῶν Ἰώνων καὶ λοιπῶν. Ἦλθεν ὁ Ἑλληνικὸς ἀγὼν, ἠκούσθη ἀμέσως τὸ σύνθημα: μάχου ὑπὲρ πίστεως καὶ ὑπὲρ πατρίδος...» (Θόρυβος καὶ ἀνυπομονησία). Ἔχετε τὸ δικαίωμα, Κύριοι, νὰ θεωρῆτε ἐκτὸς τῶν συζητήσεων ἡμῶν τὰ σπουδαιότερα τῶν θεμάτων, τὰ ὁποῖα παρελείψαμεν· ἀλλὰ διότι παρελείψαμεν ἐκεῖνα, δι’ αὐτὸ καθ’ ἑκάστην βαίνομεν ὅπως βαίνομεν. Σᾶς ἀπέδειξα τοσάκις, ὅτι αἱ παραλείψεις τῶν συζητήσεων ἐπὶ τῶν διαφόρων ἀντικειμένων, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐν τῇ Βουλῇ, ἔφεραν τὰς δυσχερείας ἐκείνας, εἰς τὰς ὁποίας κατεποντίσθημεν. Αἱ παραλείψεις αἱ σημεριναὶ θὰ μᾶς καταποντίσωσι περισσότερον. Δὲν σᾶς τὸ ἀναγινώσκω ὅλον. Σᾶς παραπέμπω ἐκεῖ, ἐπειδὴ ἀνησυχεῖτε. Ἀλλὰ θὰ σᾶς ἀναγνώσω ἓν ἄλλο, ὡς πρὸς τὰ Ἱερατικὰ σχολεῖα (ἀναγινώσκει): «Ταῦτα εἶναι ἀναγκαῖα διὰ τὴν τοῦ κλήρου ἐκπαίδευσιν, ἵνα μὴ ἀναμεμιγμένοι μετὰ τῶν ἄλλων φοιτῶσιν εἰς τὰ κοινὰ διδασκαλεῖα οἱ κληρικοί, καταγελώμενοι οὕτως ὑπὸ τῶν συμμαθητῶν των. Ἐκ παίδων πρέπει νὰ λαμβάνωνται οἱ προωρισμένοι εἰς τὴν τοῦ Θείου λατρείαν, καὶ ἡ ἐκπαίδευσις καὶ ἀγωγὴ αὐτῶν νὰ ἐπιτηρῶνται ἰδιαζόντως ὑπὸ αὐτῆς τῆς Συνόδου, ὃν τρόπον καὶ τὸ Στρατιωτικὸν Σχολεῖον καὶ τὰ ἄλλα σχολεῖα ἐπιτηροῦνται παρὰ τῶν ἁρμοδίων Γραμματειῶν...» Δυστυχῶς, ὡς θέλετε παρατηρήσει, τὰ μέχρι τοῦδε συσταθέντα κατ’ ὄνομα μόνον ἱερατικὰ σχολεῖα εἰς οὐδὲν συνετέλεσαν, διότι ὁ κλῆρος ἡμῶν οὐδὲν ἀπεκόμισεν ἐκ τῶν ἱερατικῶν σχολείων. Δὲν ἀπεκόμισε δέ, διότι τὰ ἱερατικὰ σχολεῖα ἱδρύθησαν εἰς τὰς πόλεις, μεταξὺ τοῦ λαοῦ, καὶ οἱ εἰς αὐτὰ εἰσερχόμενοι, μόλις περάνωσι τὰ μαθήματά των, ἀπεκδύονται τὸ ἱερατικὸν ἔνδυμα, καὶ ἀναλαμβάνουσιν ἰδίας ἐργασίας, χρησιμοποιοῦσι δὲ χρῆμα κατατεθὲν δι’ ἱερὸν σκοπὸν εἰς ἀλλότρια πράγματα. Ἀλλὰ καὶ κατωτέρω (ἀναγινώσκει): «Πᾶς τις γνωρίζει τὴν ἀθλίαν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν κατήντησαν τὰ μοναστήρια· ὅθεν εἶναι καλὸν νὰ τακτοποιηθῶσι τὰ σωζόμενα καὶ ἡ τῶν διαλελυμένων περιουσία νὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὰς ἀνάγκας τῆς Ἐκκλησίας.» Ἐὰν, Κύριοι, εἰς τὰ 1844 ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἀναβὰς τὸ βῆμα τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως, οὕτω παρέστησε τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν μοναστηρίων, καὶ ἐπεζήτησε τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Συνελεύσεως... (Θόρυβος).

§20ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πάλιν θὰ μᾶς τὰ εἴπητε!

§21Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πάλιν, κύριε συνάδελφε (διάλογοι θορυβώδεις). Ἐπαναλαμβάνω, Κύριοι, ἐπειδὴ ταράσσονται οἱ κύριοι συνάδελφοι, ὅτι τοιαῦτα ἔλεγε πρὸ 54 ὅλων ἐτῶν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Ἐθνοσυνελεύσεως ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, παριστῶν τὴν ἀθλίαν κατάστασιν τῶν μοναστηρίων, εἰς ἐποχὴν, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κλῆρος ἡμῶν ἠρίθμει ἄνδρας διαπρεπεῖς καὶ ἐν τοῖς γράμμασι καὶ ἐν τῇ θρησκείᾳ καὶ πανταχοῦ· οἱ προβεβηκότες δ’ ἐξ ἡμῶν δὲν λησμονοῦσι τὰ ὀνόματα, τὰ ὁποῖα συνετέλεσαν εἰς τὴν πολιτικὴν καὶ θρησκευτικὴν ἱστορίαν τῆς Ἑλλάδος. Ἀνεξιτήλοις χρυσοῖς γράμμασιν ἀνεγράφησαν τὰ ὀνόματα αὐτῶν. Σήμερον ὅμως δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐκτὸς ἐλαχίστων ἐξαιρέσεων δὲν ὑπάρχουσιν ἐφάμιλλοι ἐκείνων. Τοῦτο δὲ κυρίως ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι, ὅταν ἔρχηται ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ ἑνώσῃ ὅλους ἡμᾶς, τὸ τὸ τῆς θρησκείας, ὁ μόνος δεσμὸς, ὁ ὁποῖος συνέδεσε τοὺς πατέρας ἡμῶν, ὅλοι περικυτολογοῦμεν καὶ ταρασσόμεθα.

§22ΜΠΟΥΤΟΣ. Δὲν εἶναι καιρός.

§23Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καιρὸς πάντοτε εἶναι καὶ εἰς πᾶσαν στιγμὴν (διακοπαὶ καὶ θόρυβος).

§24Γ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΑΚΗΣ. Μὴ λησμονεῖτε, κύριε συνάδελφε, ὅτι εἶσθε ἀντιπρόσωπος τῆς Θεσσαλίας, καὶ ὅτι οὕτω παρεμποδίζετε τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον σπουδαίως ἐνδιαφέρει καὶ τὴν Θεσσαλίαν καὶ ἡμᾶς αὐτούς. Ἂς ψηφισθῇ αὐτὸ, καὶ ἀκολούθως ἠμποροῦμεν νὰ συζητήσωμεν περὶ ἄλλων ζητημάτων.

§25Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εὐχαριστῶ πολύ. Ἀλλὰ δὲν ἦλθον ἐδῶ διὰ νὰ δέχωμαι συμβουλάς. Ἦλθον διὰ νὰ ἐκτελέσω ἓν καθῆκον. Ἡ ἐντολὴ λοιπὸν, τὴν ὁποίαν ἔλαβον καὶ παρὰ τοῦ τόπου μου καὶ παρὰ τῶν γονέων καὶ παρὰ τῶν ἐκλογέων μου, εἶναι νὰ προστατεύσω πρωτίστως τὴν θρησκείαν καὶ αὐτὸν τὸν ὅρκον, τὸν ὁποῖον ἐδώσαμεν ἐδῶ (θόρυβος).

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τέλους, Κύριοι, ὁ λόγος εἶναι ἐλεύθερος!

§27Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄν εἴχετε μικρὰν ὑπομονὴν, πρὸ δέκα λεπτῶν θὰ ἐκαθήμην καὶ δὲν θὰ σᾶς ἀπησχόλουν. Πρὸ τριῶν ἡμερῶν πολλοὶ τῶν κ. κ. συναδέλφων, ἀκροασθέντες ἢ λαβόντες γνῶσιν τῆς γενομένης κατασπαταλήσεως τῶν χρημάτων τῶν ἱερῶν Μονῶν καὶ τῆς μὴ τηρήσεως τῶν κανόνων, διὰ τῶν ὁποίων διέπονται αἱ Μοναὶ, ὡς καὶ τῶν διατασσομένων ὑπὸ τοῦ Β. Διατάγματος τοῦ 1858 περὶ τηρήσεως τῶν κεκανονισμένων βιβλίων καὶ ἀπολογισμῶν καὶ τῶν περὶ μὴ καταλλήλου ἐλέγχου τῶν ἀπολογισμῶν παρὰ τῶν κατὰ καιροὺς Ὑπουργῶν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐθεωρήσαμεν καλὸν (εἰς τοῦτο θὰ καταλήξω καὶ θὰ κατέληγον πρὸ πολλοῦ) νὰ παρακαλέσωμεν τὴν Βουλὴν διὰ μιᾶς αἰτήσεως, τὴν ὁποίαν ὑπεβάλομεν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, ἵνα, ἐὰν εὐαρεστῆται ἡ Βουλὴ, συστηθῇ ἑπταμελὴς ἐπιτροπὴ, ἡ ὁποία ἐπὶ τῇ βάσει τῶν κειμένων νόμων, τῶν κανόνων τῆς Ἐκκλησίας, ἤτοι τῶν ἀσκητικῶν τοῦ Μεγάλου Βασιλείου καὶ τῶν λοιπῶν, νὰ φέρῃ ἔκθεσιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ αὐτῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν πιστεύω νὰ ὑπάρχῃ ἀντίῤῥησις, Κύριοι, περὶ συστάσεως ἑπταμελοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τοῦ ζητήματος τῆς διαχειρίσεως τῶν προσόδων τῶν Μονῶν.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Οὐδεμία.

§30ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§31Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ μόνον τὰς εὐχαριστίας μου ὀφείλω νὰ ἐκφράσω εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους, μεθ’ ὅλην τὴν ἀνησυχίαν, ἥν τινες ἐξεδήλωσαν.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φλέσσας ἔχει τὸν λόγον.

§33Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Διεδόθη μετ’ ἐπιτάσεως, ὅτι ὁ καταδικασθεὶς εἰς ἑνὸς ἔτους φυλάκισιν ἀξιωματικὸς τοῦ ναυτικοῦ περιφέρεται ἐλεύθερος ἐκτὸς τῶν φυλακῶν, καίτοι ὑπέβαλεν αἴτησιν ἀναιρέσεως. Εἰς τοῦτο ἐδόθη μεγάλη σημασία, καὶ πλεῖστα παράπονα ἠγέρθησαν.

§34Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἄλλοτε ἐγένετο λόγος περὶ τινος συμφωνίας τοῦ μηνὸς Ἰουνίου τοῦ ἔτους 1860, ἡ ὁποία ἔλαβε χώραν μεταξὺ τῶν τριῶν εὐεργετίδων Δυνάμεων καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ διὰ τῆς ὁποίας ἐκανονίσθησαν αἱ ὑποχρεώσεις τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους ἀπέναντι τῶν Μεγάλων Δυνάμεων ὡς πρὸς τὸ δάνειον τῶν 60,000,000. Ἡ συμφωνία αὕτη οὔτε ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν, οὔτε ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀνευρέθη μέχρι τοῦδε. Ἄλλα ἔγγραφα ἀνευρέθησαν. Αὐτὴ ὅμως αὕτη ἡ συμφωνία, ἡ συνομολογηθεῖσα δι’ ἐγγράφων διπλωματικῶν, ἀνταλλαγέντων μεταξὺ τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν τριῶν Δυνάμεων, μέχρι τοῦδε δὲν ἀνευρέθη. Ἐν τούτοις εἶναι σπουδαιοτάτη, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς ἀναγράφεται ἔκτοτε ποσὸν 900,000 φρ. κατ’ ἔτος. Τῇ ὑποδείξει ὅμως ἐμοῦ ὁ κ. Καλογερόπουλος, ὁ διευθυντὴς τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς, ἀνεὗρε τὸ κείμενον Ἀγγλιστὶ, ὑπάρχον μεταξὺ τῶν ἐγγράφων τῶν κατατεθέντων κατὰ τὸ 1860 εἰς τὸ Ἀγγλικὸν Κοινοβούλιον. Ἀποτελεῖ ὅ,τι ἐπίσημον δύναταί τις νὰ ἐπιθυμήσῃ ἐπὶ τοιούτων ἐγγράφων. Τὸ καταθέτω λοιπὸν εἰς τὸ Προεδρεῖον, καὶ, ἄν ἡ Βουλὴ ἐγκρίνῃ, παρακαλῶ, ὅπως διατάξητε νὰ μεταφρασθῇ, τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ εἰς τοὺς κ. κ. Βουλευτάς. Θ’ ἀποτελῇ τὴν μόνην ἐπίσημον πληροφορίαν περὶ τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους ἡμῶν ἀπέναντι τῶν τριῶν Μεγάλων Δυνάμεων διὰ τὸ δάνειον ἐκεῖνο.

§35ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὑποβάλλει δήλωσιν περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους τῆς χρήσεως τοῦ 1897. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 165).

§37Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἰς ὅ,τι ἐπηρώτησα πρότερον.

§38ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶναι ἐδῶ.

§39ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἀσθενῶν ἀδυνατεῖ νὰ προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν. Νομίζω ὅτι δύνασθε νὰ καταθέσητε γραπτὴν τὴν ἐπερώτησίν σας, καὶ θὰ σᾶς δοθῇ ἀπάντησις.

§40Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ ἀξιωματικός, περὶ οὗ ὡμίλησεν ὁ ἀξιότιμος κ. συνάδελφος, νομίμως εὑρίσκεται ἐκτὸς τῆς φυλακῆς, διότι ὑπέβαλεν αἴτησιν περὶ ἀναθεωρήσεως τῆς δίκης. Κατὰ τὰ κρατοῦντα δ’ ἐν τῷ ναυτικῷ,— ἀγνοῶ ἀληθῶς καὶ ἐγὼ πῶς — ἅμα ὡς ὁ Βασιλικὸς ἐπίτροπος ἀποδεχθῇ τὴν αἴτησιν, καὶ πρὶν ἢ ἔτι δικάσῃ αὐτὴν τὸ δικαστήριον, ὁ καταδικασθεὶς ἀπολύεται ἐκ τῶν φυλακῶν.

§41Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Δὲν ἔχει δίκαιον ὁ κ. συνάδελφος, διότι δὲν δύναται ὁ καταδικασθεὶς νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν ἀναιρέσεως, ἐὰν δὲν λάβῃ πιστοποιητικὸν ἀπὸ τὸν ἐπιστάτην τῶν φυλακῶν, ὅτι διατελεῖ ἐν τῇ φυλακῇ.

§42Κ. ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶπον ὅ,τι γινώσκω.

§43ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρῶτος.

§44ΣΩΤ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐκ τῶν ἀναγεγραμμένων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν νομοσχεδίων τρία μόνον δύνανται νὰ ψηφισθῶσι τελειωτικῶς σήμερον, διότι ταῦτα καὶ μόνον ἐψηφίσθησαν ἤδη δίς, καὶ δὲν ὑπολείπεται παρὰ ἡ τρίτη καὶ τελευταία συζήτησις. Καὶ τὰ τρία ταῦτα εἶναι σπουδαιότατα, λίαν κατεπείγοντα, καί, καθ’ ὅσον γινώσκω, δὲν θὰ προκαλέσωσι καμμίαν συζήτησιν. Εἶναι δὲ ταῦτα πρῶτον τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ δανείου τῶν 170,000,000. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συνδέεται μὲ τὴν ἀπελευθέρωσιν τῆς πολυπαθοῦς Θεσσαλίας, ἐνδιαφέρει ὁλόκληρον τὸ ἔθνος, πρέπει δὲ νὰ ψηφισθῇ ἄνευ τῆς ἐλαχίστης ἀναβολῆς. Μετὰ τοῦτο ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως τῆς σταφίδος. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπιδρᾷ ἐπὶ τὴν ὅλην οἰκονομίαν τῆς χώρας, καὶ ἐνδιαφέρει ἰδίως τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας, αἱ ὁποῖαι κατοικοῦνται ἀπὸ 500,000 καὶ ἐπέκεινα κατοίκους. Πάντες οὗτοι διατελοῦσιν ἐν ἀπεριγράπτῳ ταραχῇ καὶ ἀνησυχίᾳ, φοβούμενοι μήπως ἡ παρακράτησις δὲν ψηφισθῇ καὶ διὰ τὸ τρέχον ἔτος, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον μετὰ τὴν γενικὴν χρῆσιν, ἡ ὁποία γίνεται, τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, προμηνύεται φέτος μεγάλη εὐφορία, καὶ ἂν δὲν ψηφισθῇ ἡ παρακράτησις, φόβος εἶναι, μήπως αἱ τιμαὶ καταπέσωσι πάλιν εἰς τὰς 60 δραχμὰς ἢ καὶ 50, καὶ οἱ σταφιδικοὶ πληθυσμοί, οἱ ὁποῖοι μόλις ἀνεκουφίσθησαν, ἐπανέλθωσιν εἰς τὴν ὀδυνηρὰν πενίαν καὶ ἀπόγνωσιν, εἰς τὴν ὁποίαν ἦταν κατὰ τὰ προηγούμενα ἔτη...

§45ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ζητεῖτε νὰ τεθῇ δεύτερον.

§46ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δεύτερον.... Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐξέλιπον αἱ διαφωνίαι, αἱ ὁποῖαι ὑπῆρχον ἄλλοτε μεταξὺ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ καμμία συζήτησις ἐκ μέρους αὐτῶν δὲν θέλει προκύψει. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι, σεβόμενοι τὴν γνώμην ἑξήκοντα περίπου Βουλευτῶν, ἀμέσως ἐνδιαφερομένων, δὲν θὰ φέρωσι δυσκολίας.

§47ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§48ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ ἐπίσης τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως προταχθῇ ὡς τρίτον νομοσχέδιον τὸ περὶ ἀτελείας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, ἀμέσως συνδεόμενον μὲ τὴν σταφίδα, καὶ τοῦ ὁποίου τὴν σπουδαιότητα κρίνω περιττὸν νὰ ἐκθέσω διὰ μακρῶν.

§49ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε δεύτερον θὰ τεθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως, καὶ τρίτον τὸ περὶ ἀτελείας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ. Ὁ κ. Πέῤῥος ἔχει τὸν λόγον (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι).

§51ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΪΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Περὶ τοῦ ὑδραγωγείου!

§52ΠΕΡΡΟΣ. Περὶ τοῦ ὑδραγωγείου. Τὸ θεωρεῖτε μικρόν; (διακοπαὶ καὶ θόρυβος). Κύριοι, θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν περισσότερον διὰ τῆς ὁμιλίας μου, παρὰ ἐὰν συζητηθῇ ἡ πρότασις.

§53ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προηγηθῶσι τὰ τρία νομοσχέδια, περὶ ὧν ἀπεφάσισεν ἡ Βουλή.

§54ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τέταρτον τὸ τοῦ κ. Πέῤῥου.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τέταρτον, μάλιστα. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως ἐκδόσεως δανείου ἐκ φράγκων χρυσῶν 170,000,000 ἐπὶ ἀλληλεγγύῳ ἐγγυήσει τῆς Γαλλίας, τῆς Μ. Βρεττανίας καὶ τῆς Ρωσσίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως). Παρακαλῶ νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ἐπικυρώσω τὰ μέχρι τοῦδε πρακτικὰ (θόρυβος).

§56ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι δυνατὸν ν’ ἀναγνωσθῶσι μετὰ τὴν ψήφισιν καὶ τῶν λοιπῶν εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν (θόρυβος).

§57ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ συναινέσῃ, ἵνα ἐπικυρωθῶσι τὰ πρακτικά.

§58ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα. (Ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ μέχρι τῆς στιγμῆς ταύτης πρακτικά).

§59ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΒΥΚΕʹ.

§60ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ ὁμιλήσω ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου· θὰ συστήσω μόνον εἰς τὴν Βουλὴν, ἐὰν δὲν παραδεχθῇ τὰς ὑποβληθείσας δύο τροπολογίας μου, νὰ παραδεχθῇ τοὐλάχιστον τὴν μίαν ἐξ αὐτῶν, καθ’ ἣν ἐπιτρέπεται ἡ ἀναψηλάφησις τῆς ἀποφάσεως τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐνώπιον τοῦ Ἐλεγκτικοῦ Συνεδρίου, ἤτοι ἡ ἔφεσις.

§61ΔΑΓΡΕΣ. Κατόπιν τῆς συνεννοήσεως τῆς ἐπελθούσης μεταξὺ τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, δὲν πιστεύω νὰ προκύψῃ μακρὰ συζήτησις ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος. Ἐφιστῶ ὅμως τὴν προσοχὴν τοῦ τε κ. Προέδρου καὶ τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῶν ἑξῆς, ἐν σχέσει μὲ τὴν τροπολογίαν, ἣν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Ὁ κ. Μυλωνᾶς συνέταξε τροπολογίαν, ἀποτελουμένην ἐκ τριῶν ἄρθρων. Ὑπέβαλον καὶ ἐγὼ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τροπολογίαν ἐκ δύο ἄρθρων. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς τροπολογίας μου συμπίπτει μὲ τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ κυρίου Μυλωνᾶ, καὶ ἑπομένως παραιτοῦμαι τούτου· ἀλλὰ τὸ τρίτον ἄρθρον τῆς τροπολογίας μου παρακαλῶ νὰ τεθῇ ὡς τέταρτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου, διότι πρόκειται περὶ τῆς φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς παρακρατήσεως ὑπὸ τῶν λιμενικῶν ταμείων. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὅπως τεθῇ τὸ ἄρθρον τοῦτο ὡς τέταρτον ἐν τῷ νόμῳ, ἵνα μὴ κυμαίνηται ἡ γνώμη τοῦ Ὑπουργείου περὶ τοῦ ζητήματος τούτου.

§62ΣΩΤ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ τακτοποιηθῇ ἡ συζήτησις, κ. Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ ἐπιψηφισθῶσι κατὰ σειρὰν αἱ διάφοροι προτάσεις, νὰ ἐπιψηφισθῇ τὸ δεύτερον ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, μετὰ ταῦτα τὸ τρίτον ἄρθρον τῆς τρίτης τροπολογίας, ὕστερον ἀπὸ αὐτὰ νὰ ἐπιψηφισθῇ ὡς τέταρτον ἄρθρον ἡ δευτέρα τροπολογία τοῦ κ. Δαγρὲ, καὶ ὡς πέμπτον ἄρθρον ἡ τροπολογία τοῦ κ. Σάκκη.

§63Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συνέβαινε, κύριοι Βουλευταί, νὰ ἤμην ἐκλογεὺς καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἤθελον ψηφίζει τρεῖς τάξεις ἐκ τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, τοὺς Ἑπτανησίους, τοὺς Θεσσαλοὺς καὶ τοὺς καταγομένους ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν. Διότι, ὁσάκις πρόκειται περὶ ἀφομοιώσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τοῦ ἰσχύοντος ἐν Ἑπτανήσῳ πρὸς τὸ φορολογικὸν σύστημα τὸ ἰσχῦον καθ’ ὅλον τὸ λοιπὸν Κράτος, σύμπαντες οἱ κ. συνάδελφοι ἐξ Ἑπτανήσου συσσωματοῦνται καὶ ἀποκρούουσι τὴν εἰσαγωγὴν ἐν Ἑπτανήσῳ τοῦ ἰσχύοντος ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι συστήματος, συγχρόνως δὲ δὲν παραδέχονται νὰ δεχθῶμεν ἡμεῖς τὸ ἰδικόν των σύστημα...

§64ΣΠ. ΤΥΠ. ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἔχετε λάθος, κ. Βουλευτά. Ὅταν τὸ 1885 ἠθέλησεν ὁ μακαρίτης Τρικούπης νὰ φέρῃ τὴν ἀφομοίωσιν, ἐγὼ πρῶτος ὡμίλησα ὑπὲρ αὐτῆς.

§65ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Προκειμένου δὲ περὶ ζητήματος θίγοντος ὅπως δήποτε τὰ συμφέροντα τῆς Θεσσαλίας, ὅλοι οἱ συνάδελφοι ἐκ Θεσσαλίας συσσωματοῦνται, νομίζοντες ὅτι ἡ Θεσσαλία ἀποτελεῖ ἰδιαίτερον Κράτος.

§66ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν ἔχετε δίκαιον, κ. Μπακόπουλε· οἱ ἐκ Θεσσαλίας Βουλευταὶ δὲν ἀντιπράττουν εἰς τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν.

§67ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅπαντες ἀφ’ ἑτέρου οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν ἰσχυρίζονται ἑκάστοτε καὶ διαρκῶς ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, ὅτι ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἐξηυτελίσθη ἐκ τοῦ μεγάλου περισσεύματος, τοῦ ἐκ τῆς καταναλώσεως ἀπομένοντος, καὶ ἐνῷ ἀφ’ ἑνὸς ζητοῦσι νὰ περιορισθῇ τὸ πρὸς κατανάλωσιν διδόμενον ποσὸν, τοὐναντίον τὸ ποσὸν ἐκεῖνο τὸ παρακρατηθὲν περιβάλλουσι μὲ ὅλην τὴν στοργὴν αὐτῶν, ἐνῷ τὸ δίκαιον εἶναι, ὁ περισσεύων σταφιδόκαρπος τῶν σταφιδοκτηματιῶν νὰ ἐξαφανίζηται, ἵνα μὴ παραβλάπτωνται τὰ συμφέροντα τῶν λοιπῶν κατοίκων τῆς Ἑλλάδος καὶ ἰδίως τῶν μερῶν ἐκείνων, εἰς τὰ ὁποῖα ἡ ἄμπελος καλλιεργεῖται. Καὶ ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως ἐζήτουν οἱ κύριοι συνάδελφοι ὡς πείραμα, ἵνα ἐκ τῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ ἐπί τινα χρόνον φανῇ, ἐὰν ἡ παρακράτησις ἤθελεν ὠφελήσει τὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος, ἐν τούτοις, καίτοι ἐπὶ τρία ἤδη ἔτη λειτουργεῖ τὸ σύστημα αὐτὸ, οὐδεμία στατιστικὴ προσήχθη ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ἵνα ἴδωμεν καὶ ἡμεῖς κατὰ πόσον ὠφέλησεν ἡ παρακράτησις. Ἰσχυρίζονται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ἐν οἷς καί τινες λίαν σεβαστοὶ, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ σταφιδοκάρπου ἕνεκα τῆς παρακρατήσεως ἀνῆλθε κατὰ τὸ προηγούμενον ἔτος εἰς σημεῖον ἱκανοποιοῦν τοὺς σταφιδοκτηματίας, ἀλλ’ ὁ ἰσχυρισμὸς οὗτος οὐδόλως ἠδυνήθη νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἡ ὑπερτίμησις προῆλθεν ἐκ τῆς παρακρατήσεως· ἐγὼ δὲ φρονῶ, ὅτι ἡ αὔξησις ἐπῆλθεν οὐχὶ ἐκ τῆς παρακρατήσεως, ἀλλ’ ἕνεκα τοῦ περονοσπόρου, ὁ ὁποῖος περιώρισε τὴν ἐσοδείαν, καὶ ἔβλαψε καὶ τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰνοπαραγωγήν. Περὶ δὲ τῆς παρακρατήσεως ἔχω τὴν ἰδέαν, ὅτι αὕτη τοὐλάχιστον ἐξευτελίζει τὴν ἀξίαν τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι τὸ παρακρατούμενον ποσὸν πωλεῖται εἰς τιμὰς λίαν εὐτελεῖς, καίτοι δὲ ὁρίζει ὁ νόμος διὰ τίνα χρῆσιν δύναται νὰ πωληθῇ, πάντες γνωρίζομεν, πῶς ἐκτελοῦνται οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἐνῷ πωλεῖται εἰς ἕνα ἐργοστασιάρχην ὡρισμένον ποσὸν πρὸς οἰνοπνευματοποιίαν, ὁ ἐργοστασιάρχης ἐκεῖνος ἐξάγει αὐτὸ εἰς Εὐρώπην πρὸς οἰνοποίησιν ἢ καὶ πρὸς βρῶσιν. Βεβαιωμένον δ’ ἔχομεν, ὅτι ἐσχάτως ἐξήχθη μέγα ποσὸν σταφίδος τῆς παρακρατήσεως εἰς Εὐρώπην, μετασκευασθὲν εἰς σεράπιον. Ὁ ἔχων ἀνάγκην νὰ χρησιμοποιήσῃ σταφίδα πρὸς κατασκευὴν οἴνου, ὅταν εὑρίσκῃ σεράπιον εἰς ἐξηυτελισμένην τιμήν, βεβαίως δὲν θὰ προστρέξῃ εἰς τὴν ἀγορὰν τῆς σταφίδος, ἵνα ἀγοράσῃ σταφίδα εἰς τιμὰς ὑψωμένας. Διότι, ἐὰν τὸ σεράπιον δὲν ἦτο εὐωνότερον τῆς σταφίδος, βεβαίως οἱ οἰνοποιοὶ ἤθελον ἀγοράζει σταφίδα, καὶ ἐξ αὐτῆς ἤθελον κατασκευάζει τὴν πρώτην ὕλην πρὸς οἰνοποίησιν. Ταῦτα εἶχον, Κύριοι, νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν κρίσιν τῆς Βουλῆς, καίτοι εἶμαι βέβαιος ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἡ ἰδέα μου περὶ μὴ ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου θέλει ἀποῤῥιφθῆ μετ’ ἐπαίνων. Ἔλαβον ὅμως τὸν λόγον, ὅπως χρησιμεύσουν αἱ ὀλίγαι λέξεις, τὰς ὁποίας ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν, ὡς μία διαμαρτυρία κατὰ τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως, διότι φρονῶ, ὅτι καὶ οἱ μεγαλείτεροι θιασῶται αὐτῆς μετ’ ὀλίγον θὰ πεισθῶσιν, ὅτι, ὅπως ψηφίζεται ἡ παρακράτησις, βεβαίως θὰ συντελέσῃ εἰς ἐξευτελισμὸν καὶ ὄχι πρὸς ὕψωσιν τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος. Ἂν νομίζητε ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ παρακράτησις, τότε πρέπει νὰ γείνῃ τελεία, νὰ ἐξαφανίσητε δηλ. τὸ περίσσευμα τὸ μὴ καταναλισκόμενον· ἄλλως, ἂν ἐμπιστεύεσθε τὸ ποσὸν ἐκεῖνο εἰς ἕνα, ὁ ὁποῖος τὸ κλέπτει καὶ τὸ πωλεῖ εἰς ἐξηυτελισμένας τιμὰς, βεβαίως τὸ τοιοῦτον θὰ συντελέσῃ εἰς ἐξευτελισμὸν τῆς σταφίδος, καὶ τότε οὐδεὶς, οὔτε ἡ Βουλὴ θὰ συντελέσῃ, ἵνα αὐξηθῇ ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος.

§68Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Δύο λέξεις θὰ εἴπω, ὅπως δικαιολογήσω τὰς τροπολογίας, τὰς ὁποίας ὑπεβάλομεν. Διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ἐφροντίσαμεν, ὥστε καὶ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐκ Μαντινείας νὰ εὐχαριστήσωμεν ὡς πρὸς αὐτὸ τὸ μέρος, διότι διὰ τοῦ ἄρθρου 2, τὸ ὁποῖον τροποποιεῖ τὸ ὄγδοον ἄρθρον τοῦ ἰσχύοντος νόμου, ἀπαγορεύεται ἡ κατασκευὴ σιροπίου καὶ ἡ οἰνοποίησις, καὶ μόνον εἰς οἰνόπνευμα ἐπιτρέπεται νὰ μεταβάλληται τὸ παρακρατούμενον· διότι δὲν εἶναι πρέπον, ἀφοῦ θέλομεν νὰ ὠφελήσωμεν τὴν σταφίδα, νὰ βλάψωμεν ἐξ ἄλλου τὴν οἰνοπαραγωγήν. Διὰ δὲ τῆς τροπολογίας τοῦ ἄρθρου 3, τὸ ὁποῖον ἔρχεται ὡς προσθήκη εἰς τὸν νόμον, γίνεται μία ἐπίβλεψις εἰς τοὺς ἀποθηκαρίους. Ἐπειδὴ τὸ ποσὸν τὸ ἀποταμιευόμενον εἰς τὰς ἀποθήκας ἀνήκει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, διότι εἶναι περιουσία τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, ἐκρίναμεν νὰ θέσωμεν δωδεκαμελῆ ἐπιτροπὴν ἐκ τῶν ἰδίων παραγωγῶν, ὅπως ἐπιβλέπωσι τὰς ἀποθήκας. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν ὑποβληθεῖσαν παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν τροπολογίαν, ταύτην δὲν εὕρομεν ἀρκούντως δικαιολογημένην· διότι, ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι διὰ τοῦ ἑνὸς προσώπου γίνεται κατάχρησις, θὰ γίνηται καὶ διὰ τῶν δύο. Αὐτὸ τὸ χρῆμα ἀνήκει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς, εἰς τὴν τάξιν ἐκείνην, ὑπὲρ τῆς ὁποίας φροντίζομεν, ἐπειδὴ δὲ τὸ χρῆμα τοῦτο εἶναι ἐνδεχόμενον ἐν μέλλοντι χρόνῳ νὰ χρησιμεύσῃ πρὸς σύστασιν Σταφιδικῆς Τραπέζης, νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τὸ ζήτημα αὐτὸ πρέπει νὰ ἤμεθα φειδωλότεροι. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν αἱ τροπολογίαι καὶ γείνωσι δεκταὶ ὡς ἄρθρα 2 καὶ 3 τοῦ νομοσχεδίου. Ἐν τέλει κρίνω καλὸν νὰ προσθέσω καὶ ἕτερόν τι, τὸ ὁποῖον ἀφήνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ κρίνῃ. Ἀφοῦ εἴμεθα τοσοῦτον κατὰ τῶν σταφιδαποθηκαρίων, ὀφείλω νὰ ὑποβάλω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν. Δίδεται εἰς αὐτοὺς φύρα 1%. Καὶ ὅταν μὲν ἡ σταφὶς μένῃ ἐν τῇ ἀποθήκῃ ἓν ἔτος, ὑπομονή· ἂν ὅμως μείνῃ δύο ἢ τρία ἔτη, τότε θὰ ἔχῃ φύραν μεγαλειτέραν τοῦ 1%. Εἰς τοῦτο δὲν εἶμαι εἰδήμων. Ἄλλοι εἰδημονέστεροι ἂς ἐκφέρωσι γνώμην.

§69ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀπορῶ διὰ ποῖον λόγον τοσοῦτον σπεύδουσιν οἱ ἔχοντες ἐναντίαν ἡμῶν γνώμην εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τῆς παρακρατήσεως, ἀφοῦ εἰσέτι δὲν ἐγένετο ἡ βλάστησις καὶ ἡ διάκρισις τῶν σταφυλῶν, ἵνα ἴδωμεν, ἐὰν ἡ σταφιδοπαραγωγὴ πλεονάζῃ, ὥστε ν’ ἀφαιρεθῇ τὸ πλεονάζον ποσόν. Διότι εἶναι δίκαιον, ἐρωτῶ, ἐὰν ὁ περονόσπορος ἢ ἄλλη τις ἀσθένεια καταστρέψῃ τὴν ἐσοδείαν τοῦ σταφιδοκάρπου, οἱ δυστυχεῖς σταφιδοκτήμονες νὰ ὑποστῶσι τὴν φορολογίαν τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως; Καὶ παράδειγμα φέρω τὸν δῆμον Οἰχαλίας, εἰς τὸν ὁποῖον ἀνήκω, ὡς καὶ ἄλλους δήμους, οἱ ὁποῖοι παρήγαγον 10% ὀλιγώτερον κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος σχετικῶς πρὸς τὰς ἐσοδείας τῶν προηγουμένων ἐτῶν, οὐχ ἧττον ὅμως ἐπλήρωσαν 10% διὰ φόρον παρακρατήσεως. Εἶναι παραλογισμὸς νὰ ψηφίσωμεν νόμον περὶ παρακρατήσεως πρὸ τῆς βλαστήσεως τῶν σταφιδαμπέλων καὶ τῆς βεβαιώσεως τῆς ἐσοδείας τῆς παραγωγῆς, ἤτοι πρὶν ἴδωμεν, ἐὰν ἡ ἐσοδεία πλεονάζῃ κατὰ ποσὸν, καὶ ἂν συμφέρῃ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγοὺς νὰ ψηφισθῇ τοιοῦτος νόμος; διότι τοὺς παραγωγοὺς ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, καὶ ὄχι τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς οἰνοπνευματοποιούς, τοὺς λεγομένους βιομηχάνους, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ πλουτήσωσιν ἐκ τοῦ ἱδρῶτος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Περὶ τούτου δὲ θέλω ὁμιλήσει διὰ μακρῶν. Ἤδη διαμαρτύρομαι καὶ προτείνω τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου μέχρι τοῦ ἐλευσομένου Ἰουνίου, ὅτε θέλομεν βεβαιωθῆ, ἐὰν ἡ παραγωγὴ ἦναι τοιαύτη, ὥστε νὰ ἐπιτρέπῃ τὴν ψήφισιν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· διότι ἤδη οὐδεμίαν γνῶσιν ἢ βεβαίωσιν ἔχομεν, ἂν ὁ παραχθησόμενος σταφιδόκαρπος θέλῃ πλεονάσει.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουν δέκα ὑποστηρίζοντες τὴν περὶ ἀναβολῆς πρότασιν; (Οὐδεὶς ἐγείρεται). Δὲν δύναμαι νὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν, διότι δὲν ὑποστηρίζουν τὴν πρότασιν 10 Βουλευταί.

§71ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐζήτησα εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις, ἵνα προσαχθῇ σημείωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν περὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον παρήχθη κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος...

§72ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἶναι κατατεθειμένον πρὸ πολλοῦ.

§73ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. .. Ἐξ ὅσων ἐγὼ γνωρίζω, κατὰ τὸ ἔτος 1897 ἡ παραγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, ἥτις ἦτο κατωτέρα κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς τῶν παρελθόντων ἐτῶν, συνετέλεσεν εἰς τὴν ὑπερτίμησιν αὐτοῦ, καὶ ἡ Γερμανία, ἀγοράσασα πολὺν σταφιδόκαρπον, μετεποίησεν αὐτὸν εἰς οἶνον, καὶ τοῦτον μετέφερε καὶ ἐπώλησεν εἰς τὴν Γαλλίαν, διότι δὲν ὑπάρχει φόρος εἰσαγωγῆς ἐπὶ τοῦ οἴνου τοῦ εἰσαγομένου ἐκ Γερμανίας εἰς Γαλλίαν. Ἐὰν ὅμως ἐγίνετο ἡ σύμβασις μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Ρωσσίας περὶ ἀτελείας τοῦ σταφιδοκάρπου, δὲν θὰ εἴχομεν ἀνάγκην σήμερον νὰ συζητήσωμεν περὶ παρακρατήσεως, διότι διπλασία παραγωγὴ ἤθελε καταναλωθῆ ἐν Ρωσσίᾳ. Ἀλλὰ πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν, καὶ μάλιστα οἱ τῆς Ἠλείας, ἐξηγείροντο κατ’ ἐμοῦ, ὅταν ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἔλεγον, ὅτι ἡ σύμβασις κινδυνεύει νὰ ματαιωθῇ, ὡς καὶ ἐματαιώθη μετ’ ὀλίγον ἕνεκα τῆς ἀδεξιότητος τῶν τότε Ὑπουργῶν. Καὶ διὰ τοῦτο ἐζημιώθη τὸ ἔθνος ἑκατομμύρια κατ’ ἔτος. Περὶ τὰς 200,000 κιβώτια σταφίδος εἰσήχθησαν εἰς Ρωσσίαν πρὸ τῆς αὐτόθι ἐπιβολῆς τοῦ φόρου, ἐξ ὧν 120,000 ἐξήχθησαν πάλιν ἐκ Ρωσσίας δι’ ἄλλα μέρη ἕνεκα τῆς κακῆς ποιότητος. Διότι ὁ σταφιδόκαρπος ἐχρησίμευε πρὸς βρῶσιν μόνον, καὶ οὐχὶ πρὸς οἰνοποιίαν, ὡς ἐνόμιζον οἱ Ρῶσσοι οἰνοπαραγωγοὶ, οἱ ὁποῖοι ἐπεβλήθησαν εἰς τὴν Ρωσσικὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἐτέθη ὁ μέγας τελωνειακὸς δασμὸς, ἕνεκα τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατος ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς Ρωσσίαν. Ἀλλ’ ἤδη, ὡς πληροφοροῦμαι, οἱ οἰνοπαραγωγοὶ οὗτοι, πεισθέντες ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος ἐχρησίμευε διὰ βρῶσιν μόνον καὶ οὐχὶ δι’ οἰνοποιίαν, μετέβαλον γνώμην, καὶ ἐὰν γείνῃ ἐνέργεια, ἐλπίζω ὅτι θέλει ἐπιτευχθῇ ἡ σύμβασις καὶ θέλει ἀφεθῆ ἐλευθέρα, ἄνευ τέλους, ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου εἰς τὴν Ῥωσσίαν. Ἑπομένως ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐργασθῇ καὶ ἐπιτύχῃ τοιαύτην σύμβασιν, διότι ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως οὐδόλως ὠφελεῖ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἀλλὰ μόνον τοὺς σταφιδαποθηκαρίους, τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς οἰνοπνευματοποιούς, οἱ ὁποῖοι μετεποίησαν τὸν σταφιδόκαρπον εἰς σιρόπιον καὶ ἀπέστειλαν εἰς διάφορα μέρη, διότι τὸ σιρόπιον ἐξάγεται καὶ εἰσάγεται ἄνευ τελωνειακοῦ δασμοῦ, ἢ ἐλαχίστου, καὶ οὕτω κατεδολιεύθησαν τὸν νόμον, ὅπως καὶ ἄλλοτε εἶπον. Πλὴν τούτου, εἰς πολλὰ μέρη μετέβαλον τὸν σταφιδόκαρπον εἰς οἶνον, ἐνῷ ὁ νόμος ἀπαγορεύει τὸ τοιοῦτον. Πολλοὶ δὲ ἀποθηκάριοι, τοὺς ὁποίους πολλάκις κατήγγειλα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἐνόθευσαν τὸν σταφιδόκαρπον δι’ ἄλλων ξένων ὑλῶν, καὶ οἱ πλεῖστοί εἰσιν ἐλλειμματίαι κατὰ ἑκατομμύρια, καὶ διὰ νὰ μὴ ἀνακαλυφθῶσιν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὰ ἐλλείμματα αὐτῶν, παραδίδουσιν ἐκ μιᾶς ἀποθήκης, ἐν ᾗ ὑπάρχουσι π. χ. 100,000 λίτραι, 60,000 λίτρας, αἱ δὲ λοιπαὶ 40,000 μένουσι δῆθεν ἐν ταῖς ἀποθήκαις, ἐκδίδουσι δ’ ἀποδείξεις, ὅταν ὑπερτιμᾶται ὁ σταφιδόκαρπος, τὸν ὁποῖον δὲν εἰσάγουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας, ἀλλ’ εἰσάγουσιν αὐτὸν ὅταν ὑποτιμᾶται, ἵνα οὕτω κερδοσκοπῶσιν εἰς βάρος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Ποῖον μέτρον ἐλήφθη πρὸς πρόληψιν τῶν καταχρήσεων τούτων; Οὐδέν! Τοὐναντίον, κατὰ διαταγὴν τοῦ Ὑπουργείου, διωρίσθησαν πραγματογνώμονες, ὅπως γνωμοδοτήσωσιν ὁπόση φύρα ἐπῆλθεν εἰς τὸν ἐν ταῖς ἀποθήκαις εὑρισκόμενον σταφιδόκαρπον, ἐνῷ ὁ νόμος 1% δίδει εἰς τοὺς ἀποθηκαρίους λόγῳ φύρας, διότι ὁ ξηρὸς σταφιδόκαρπος, τὸν ὁποῖον ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως ὑποχρεοῖ τοὺς ἀποθηκαρίους νὰ λαμβάνωσιν, οὐδεμίαν ἔχει φύραν, καὶ διὰ τὸ τυχὸν ἔλλειμμα ὑποχρεοῦται ὁ σταφιδαποθηκάριος νὰ καταβάλλῃ ἐντὸς τῆς νομίμου προθεσμίας τὴν ἀξίαν αὐτοῦ. Ἐὰν λάβητε ὑπ’ ὄψιν ταῦτα πάντα ἐν συνόλῳ, βεβαίως δὲν θέλετε ψηφίσει τὸν νόμον τῆς παρακρατήσεως. Ἐγὼ φρονῶ, —διότι καὶ ἐγὼ εἶμαι ἐκ σταφιδοφόρου ἐπαρχίας— ὅτι οὐδόλως ὠφέλησεν ὁ νόμος τῆς παρακρατήσεως τοὺς σταφιδοκτήμονας· ὠφέλησε μόνον τοὺς ἀποθηκαρίους, τοὺς ἐμπόρους καὶ τοὺς ἰδιοκτήτας τῶν οἰκιῶν, αἵτινες ἐνοικιάσθησαν παρὰ τοῦ Δημοσίου ὡς ἀποθῆκαι τοῦ σταφιδοκάρπου· τοῦτο δὲ καὶ σήμερον διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐπιδιώκεται. Ἂν ὁ σταφιδόκαρπος μείνῃ ἐλεύθερος, θέλει μεταδοθῆ καὶ εἰς τὰ ἀπώτατα σημεῖα τῆς καταναλώσεως διὰ βρῶσιν, καὶ μάλιστα ἐὰν ἦναι εὐθηνὴ ἡ τιμὴ αὐτοῦ, διότι πᾶσα ἄλλη χρῆσις εἶναι ἐπουσιώδης. Οὕτω δὲ διεδόθη ἡ χρῆσις τοῦ σταφιδοκάρπου καὶ εἰς τὴν Ῥωσσίαν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, (ἀλλ’ ἠμποδίσθη ἡ εἰσαγωγὴ διὰ τοῦ μεγάλου τελωνειακοῦ δασμοῦ) ὡς σήμερον γίνεται καὶ εἰς τὴν Γερμανίαν, διότι αἱ ἀγοραὶ τῆς Γερμανίας ἠγόρασαν περὶ 100 ἑκατομύρια λίτρας σταφιδοκάρπου, ἡ δὲ παρακράτησις μόνον περὶ τὰ 40 ἑκατομμύρια ἀφῄρεσεν ἐκ τῆς παραγωγῆς. Ἑπομένως, μόνον ἂν ἐκ τῶν 40,000,000 ὑπερτιμηθῇ ὁ σταφιδόκαρπος, ὀφείλομεν νὰ ψηφίσωμεν τὸ νομοσχέδιον τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλὰ φρονῶ, Κύριοι, ὅτι τ’ ἀφαιρεθέντα 40 ἑκατομμύρια τῆς παρακρατήσεως οὐδόλως δύνανται νὰ ὑπερτιμήσουν τὸν σταφιδόκαρπον, διότι καὶ πρὸ τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως ἠγοράζετο πολὺς σταφιδόκαρπος παρὰ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν, καὶ μάλιστα εἰς διπλασίαν τιμήν, δι’ οἰνοποιΐαν. (1) σήμερον ἐν ταῖς ἀποθήκαις σταφιδόκαρπος τῆς παρακρατήσεως εἶναι ἐν τοιαύτῃ καταστάσει, ὥστε εἰς τὰς πλείστας αὐτῶν εἶναι κατεστραμμένος. Διότι οἱ ἀποθηκάριοι, εἰς οὐδεμίαν ὑπαγόμενοι ἐπίβλεψιν, πράττουσι πᾶν ὅ,τι εἶναι δυνατόν, ἵνα ὠφεληθῶσι, ρίπτοντες ξένας ὕλας καὶ παραλαμβάνοντες ἄθλιον σταφιδόκαρπον. Ἐκδίδουσι δὲ ἀποδείξεις ἀνεξελέγκτους, καὶ πωλοῦσι κατ’ ἀρέσκειαν σταφιδόκαρπον εἰς διαφόρους, οὕτως ὥστε συνέστησαν πραγματικὸν νομισματοκοπεῖον. Ὡς ἐκ τούτου εἰς ὅλας σχεδὸν τὰς ἀποθήκας, καὶ ἰδίως εἰς τὴν Ἠλείαν, τῆς ὁποίας οἱ Βουλευταὶ τοσοῦτον ἐπιζητοῦσι τὴν παρακράτησιν, ὑπάρχουσι μέγιστα ἐλλείμματα. Εἴς τινα δὲ ἀποθήκην τῆς παρακρατήσεως εἰσήχθη σταφιδόκαρπος προηγουμένης ἐσοδείας, ὁ ὁποῖος εὑρίσκετο πρὸ χρόνου πολλοῦ ἐν Ῥωσσίᾳ καὶ ἐξαχθεὶς ἐκεῖθεν μετεκομίσθη πάλιν εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ εἰσήχθη εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Ὥστε ὄχι μόνον δὲν ὠφέλησεν ἡ παρακράτησις, ἀλλὰ τοὐναντίον ἔβλαψε μεγάλως, καὶ συνετέλεσεν καὶ εἰς τὴν κακὴν ποιότητα τοῦ σταφιδοκάρπου, διότι ἕκαστος, γνωρίζων ὅτι τὸν σταφιδόκαρπον αὑτοῦ θέλει παραδώσει εἰς τὴν παρακράτησιν, οὐδόλως φροντίζει περὶ βελτιώσεως τῆς ποιότητος. Λέγουσί τινες Βουλευταὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὅτι ἡ παρακράτησις ἔφερε τὴν ὑπερτίμησιν τῆς σταφίδος. Ἀπατῶνται· διότι ἡ ὑπερτίμησις ἐπῆλθε δι’ οὓς λόγους εἶπον. Σκοπίμως διαδίδουσι τοιαύτην ἰδέαν οὐχὶ οἱ σταφιδοπαραγωγὸς, ἀλλ’ οἱ ἐνδιαφερόμενοι σταφιδέμποροι, οἰνοπνευματοποιοὶ καὶ ἀποθηκάριοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλουσι καὶ τὸν νόμον τοῦτον εἰς τοὺς κ. συναδέλφους. Διὰ τοὺς λόγους αὐτοὺς, Κύριοι, φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καὶ προώρος εἰσάγεται, ἀπορῶ δὲ, πῶς οἱ ἄλλοι συνάδελφοι, καὶ ἰδίως ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ὁ ὁποῖος ἐπολέμησε τὴν παρακράτησιν κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, ἐφέτος, ὅτε ἔγεινεν Ὑπουργὸς, οὐδόλως ἔλαβε μέρος εἰς τὴν συζήτησιν, ἵνα ἐκφέρῃ γνώμην.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος ἔχει τὸν λόγον. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συζητουμένης προτάσεως νόμου εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παραδέχθη. Ἤδη θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὲ βοηθήσητε, ὅπως ἐν τάξει διεξαχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν καθέκαστα, διότι ὑπάρχουσι πολλαὶ τροπολογίαι, καὶ ἂν ὁμιλῆτε ὅλοι μαζὴ, δὲν θὰ κατορθώσωμεν νὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα.

§75Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Ὡς εἶπον καὶ προχθὲς, διὰ νὰ διαῤῥυθμισθῇ σκοπίμως τὸ νομοσχέδιον, πρέπει ν’ ἀκούσωμεν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα καὶ ὅλην τὴν διάθεσιν, ὅπως θέση φραγμὸν εἰς τὰς καταχρήσεις. Τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, θεωρῶ συντελεστικώτερον εἰς τοῦτο, ὅπως ὁ κ. Ὑπουργὸς ὑποβάλῃ ἄρθρον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δύναται διὰ Β. Διατάγματος νὰ κανονίζῃ τὰ πάντα, ἐνῷ εἰς τὴν Βουλὴν εἶναι ἀδύνατον νὰ κανονίσῃ τὰς λεπτομερείας.

§76ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὰ θέματα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἔχει ν’ ἀσχοληθῇ ἡ Βουλὴ, ὡς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εὐτυχῶς δὲν εἶναι πολλά. Τὰς γνώμας μου ἐπὶ τῶν θεμάτων τούτων ἐξεδήλωσα κατ’ ἄλλην συνεδρίασιν. Ἐπιτροπεία ἐξ ἐγκρίτων μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, ἐπεξειργάσθη καὶ τὰς σχετικὰς ἰδέας ἄρθρον πρὸς ἄρθρον. Αἱ διατυπώσεις θέλουσι προκύψει ἀφ’ ἑαυτῶν, ὡς εἶπον, διότι εἶναι ἤδη ἐνδεδειγμέναι.

§77ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὥστε ἤδη θὰ ψηφίσωμεν τὸ μόνον ἄρθρον τῆς ὑπὸ συζήτησιν προτάσεως, ὡς ἄρθρον 1.

§78ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 1. Ἡ ἰσχὺς τοῦ ἀπὸ 6 Μαΐου 1896 νόμου ͵ΒΥΚΕʹ, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΦΗʹ τῆς 11 Αὐγούστου 1897, παρατείνεται μέχρι καὶ τῆς 5 Αὐγούστου 1899.»

§79ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ πρῶτον ἄρθρον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἤδη θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν τὸ πρῶτον ἄρθρον τῆς τροπολογίας τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Μυλωνᾶ.

§80ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ ἄρθρον 8 τοῦ ͵ΒΥΚΕʹ νόμου τῆς 6 Μαΐου 1896 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Ὁ κατὰ τὸ ἄρθρον 2 σταφιδόκαρπος ἐκποιεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἐν ὅλῳ ἢ κατὰ μέρη οὐχὶ ἐλάσσονα τῶν 100 χιλιάδων λιτρῶν, εἴτε ἐν δημοσίῳ πλειστηριασμῷ εἴτε καὶ ἄνευ τούτου, ἐπὶ τιμῇ καὶ ποσῷ, οὗ ὁ ὁρισμὸς γίνεται ἑκάστοτε διὰ Β. Διατάγματος. Τοῦ σταφιδοκάρπου τούτου ἐπιτρέπεται ἡ κατεργασία ἐν τῷ ἐσωτερικῷ μόνον πρὸς παραγωγὴν οἰνοπνεύματος, ἐπίσης καὶ ἡ μεταβίβασις αὐτοῦ παρὰ τῶν ἀγοραστῶν εἰς ἄλλους βιομηχάνους πρὸς κατασκευὴν μόνον οἰνοπνεύματος, ἐκδιδομένης ἀδείας πρὸς τοῦτο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἀπαγορεύεται δὲ ἡ εἴτε ὑπὸ τοῦ Δημοσίου εἴτε ὑπὸ τῶν ἀγοραστῶν ἐξαγωγὴ αὐτοῦ, μὴ μεταποιουμένου εἰς οἰνόπνευμα, καὶ ἡ ἐμπορία αὐτοῦ εἰς τὸ ἐσωτερικόν. «Ἡ ἀπαγόρευσις αὕτη ἐξακολουθεῖ ἰσχύουσα καὶ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἰσχύος τοῦ παρόντος νόμου. «Τὸ ἐκ τῆς ἐκποιήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου δημόσιον ἔσοδον, εἰσαγόμενον ἐν τοῖς ταμείοις, καταλογίζεται εἰς τὸ κεφάλαιον Αʹ ἄρθρον 13 τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων.»

§81ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ παρακράτησις, ἐφαρμοσθεῖσα ἐν σπουδῇ μεγάλῃ, χρῄζει ἐν πολλοῖς μεταῤῥυθμίσεως, δι’ ἧς θὰ ἦτο δυνατὸν καὶ αἱ μέχρι τοῦδε παρατηρηθεῖσαι καταχρήσεις ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτῆς νὰ περισταλῶσι καὶ ὁ δι’ αὐτῆς ἐπιδιωκόμενος σκοπὸς νὰ ἐξυπηρετηθῇ ἀποτελεσματικώτερον. Ἀλλ’ ἐνῷ τοιαύτην μεταῤῥύθμισιν ἀνεμένομεν πάντες, αἴφνης εἴδομεν ἀναγραφομένην ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ διάταξιν, δι’ ἧς, ἀντὶ νὰ βελτιωθῇ, κινδυνεύει νὰ ματαιωθῇ ὅλος ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως. Ἡ διάταξις αὕτη εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς οἰνοποιήσεως ἢ μετασκευῆς εἰς σιρόπιον τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου...

§82ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἀφήνετε αὐτὴν τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ περάσῃ ἀπόψε τὸ νομοσχέδιον καὶ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν; Τὴν διάταξιν ταύτην ἀπεδέχθημεν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῶν Βουλευτῶν τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν.

§83ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι, ἐν ᾗ ψυχολογικῇ καταστάσει εὕρηται νῦν ἡ Βουλή, ἡ προκειμένη διάταξις θὰ γείνῃ ἀποδεκτὴ καὶ ἐν τῇ ὁλομελείᾳ αὐτῆς. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ κωλύει διόλου, ἵνα εἴπω ἐλευθέρως τὴν γνώμην μου, καθ’ ὃ ἔχω καθῆκον, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, ἀφοῦ εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι ἡ ἐπιψήφισις τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος διατάξεως θὰ ἔχῃ ἐπιζήμια τὰ μάλιστα ἐπακόλουθα. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι διὰ τῆς διατάξεως αὐτῆς κινδυνεύει νὰ ματαιωθῇ ὅλος ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, καὶ ἰδοὺ διατί. Τὴν παρακράτησιν ἐγὼ τοὐλάχιστον θεωρῶ ὑπὸ διττὴν ἔποψιν, ἔνθεν μὲν ὡς ἐπαναφορὰν μέρους τοῦ ἀρχῆθεν εἰς βιομηχανικὴν κατανάλωσιν προωρισμένου σταφιδοκάρπου εἰς τὸν προορισμόν του τοῦτον, ἔνθεν δὲ ὡς εἰσφοράν, γινομένην ὑπὸ τῆς σταφίδος χάριν αὐτῆς ταύτης τῆς σταφίδος. Ἡ σταφιδοφυτεία ἐπέδωκεν ἐν ἡμῖν τὰ μάλιστα, ἀφ’ ὅτου ἰδίᾳ ἡ ἐν Γαλλίᾳ οἰνοπαραγωγὴ ἐφρόντισε τὰ ἐπελθόντα εἰς αὐτὴν κενὰ ἐκ τῆς φυλλοξήρας ν’ ἀναπληρώσῃ διὰ τῆς οἰνοποιήσεως τοῦ ἡμετέρου προϊόντος. Ἀλλ’ ἡ ἀναφύτευσις τῶν γαλλικῶν ἀμπέλων διὰ κλημάτων ἀπροσβλήτων ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας κατέστησε βραδύτερον περιττὴν τὴν ἐν Γαλλίᾳ οἰνοποίησιν τῆς σταφίδος. Τούτου ἕνεκεν, ἀποκλεισθὲν τὸ εἰς βιομηχανικὴν κατανάλωσιν προορισμένον προϊὸν ἡμῶν ἐκ τῆς κυριωτάτης ἀγορᾶς του, ἐῤῥίφθη καὶ αὐτὸ εἰς τὰς ἀγορὰς τῆς βρωσίμου καταναλώσεως, ἐν αἷς ἐπήνεγκε τὴν ἰσοῤῥοπίαν μεταξὺ προσφορᾶς καὶ ζητήσεως καὶ κατ’ ἀκολουθίαν τὴν μεγάλην ὑποτίμησιν τοῦ ὅλου ἡμῶν προϊόντος. Διὰ τῆς παρακρατήσεως λοιπὸν ἐπεζητήθη ἡ ἐπαναφορά, ἂν ὄχι τοῦ ὅλου, τοὐλάχιστον μέρους τοῦ εἰς βιομηχανικὴν κατανάλωσιν προωρισμένου ποσοῦ εἰς τὸν ἀρχικὸν προορισμόν του, διότι οὕτω καὶ μόνον ἦτο δυνατόν, ἀποκλειόμενον αὐτὸ ἐκ τῆς ἐξαγωγῆς εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, νὰ χρησιμοποιῆται εἰς τὴν ἐγχώριον βιομηχανικὴν κατανάλωσιν καὶ νὰ συντελῇ πως εἰς τὴν ἀποκατάστασιν τῆς ἰσοῤῥοπίας μεταξὺ ζητήσεως καὶ προσφορᾶς ἐν ταῖς ἐξωτερικαῖς ἀγοραῖς. Διὰ τῆς παρακρατήσεως ἐπεδιώχθη καὶ ἕτερος σκοπὸς, ὁ ἑξῆς. Ἦτο ἐλπὶς δι’ αὐτῆς νὰ καθαρίζηται κατὰ τὸ δυνατὸν ὁ σταφιδόκαρπος, καὶ ἡ μὲν καλλιτέρα αὐτοῦ ποιότης ν’ ἀποστέλληται εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, ἡ δὲ κατωτέρα νὰ μένῃ ἐν τῷ τόπῳ. Τὸ ἀντίτιμον δὲ τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ ἔμελλε νὰ χρησιμεύσῃ εἰς συστηματικὴν διάδοσιν τοῦ προϊόντος ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ καὶ δι’ ἄλλων μέσων, μάλιστα δὲ διὰ κινητῶν καὶ μονίμων αὐτοῦ ἐκθέσεων, πρὸς δὲ εἰς ἀναζωογόνησιν τῆς σταφιδικῆς πίστεως. Ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην θὰ ἦτο ἡ παρακράτησις εἰσφορὰ τῆς σταφίδος ὑπὲρ τῆς σταφίδος. Ἀλλ’ ἀμφότεροι οἱ σκοποὶ οὗτοι τῆς παρακρατήσεως κινδυνεύουσι νὰ ματαιωθῶσι διὰ τῆς ὑπὸ συζήτησιν διατάξεως. Τὸ παρακρατούμενον, Κύριοι, ποσὸν τοῦ σταφιδοκάρπου δυνατὸν νὰ ἀνέλθῃ ἐτησίως εἰς 40–60 ἑκατομμύρια λιτρῶν. Γεννᾶται δὲ νῦν τὸ ἐρώτημα, εἶναι εἰς θέσιν ἡ ἐν Ἑλλάδι οἰνοπνευματοποιΐα νὰ καταναλίσκῃ ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ ποσόν; Καθ’ ἃς ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, αὐτὴ ἀδυνατεῖ νὰ καταναλώσῃ ἐτησίως ἄνω τῶν 20 ἑκατομμυρίων. Ἀλλὰ τί θὰ γείνωσι τότε τὰ ὑπόλοιπα 20–40 ἑκατομμύρια, ἀφοῦ πρόκειται ν’ ἀποκλεισθῶσιν αὐτὰ ἐκ τῆς οἰνοποιήσεως καὶ τῆς μετασκευῆς εἰς σιρόπιον; Οἱ ὑποστηρίζοντες τὴν προκειμένην διάταξιν ἰσχυρίζονται, ὅτι καὶ ὁ ἐν ἡμῖν παραγόμενος σταφιδίτης οἶνος καὶ τὸ ἐκ σταφίδος σιρόπιον ἀποστέλλονται εἰς Γερμανίαν, ὅπου ἀνταγωνιζόμενα πρὸς τὸν ἐκεῖ ἐκ τοῦ ἡμετέρου προϊόντος παραγόμενον σταφιδίτην περιορίζουσι τὴν ἐν ταῖς ξέναις ἀγοραῖς διάδοσιν τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἀλλὰ πόθεν γινώσκουσι τοῦτο; Ἐὰν ἦτο ἀληθὲς τὸ πρᾶγμα, δὲν θὰ εἴχομεν ἤδη παραστάσεις τῶν ἐνδιαφερομένων βιομηχάνων ἐν Γερμανίᾳ, εἴτε ἀπ’ εὐθείας γενομένας, εἴτε διὰ τῶν ἐκεῖ προξενικῶν ἡμῶν ἀρχῶν; Ἀλλ’ ἀφοῦ οὐδεμία τοιαύτη παράστασις ἐγένετο μέχρι τοῦδε, οὐδεμία ἔκθεσις τοιαύτη ἀπηυθύνθη παρὰ τῶν ἐν Γερμανίᾳ προξένων ἡμῶν, δὲν εἶναι πάντη ἀδικαιολόγητος ἡ σπουδή, μεθ’ ἧς ἐπιδιώκεται ἡ ἐπιψήφισις τῆς προκειμένης διατάξεως; Δὲν ἐννοεῖτε ὅτι οὕτω πως ἐπιδιώκεται νὰ καταστῇ ἀδύνατος ἡ ἐν Ἑλλάδι βιομηχανικὴ κατανάλωσις ὁλοκλήρου τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ καὶ κατ’ ἀκολουθίαν νὰ ματαιωθῇ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ὁ σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως; Ἂς μὴ πλανώμεθα, Κύριοι. Ἀφοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν ἡ ἐν Ἑλλάδι οἰνοπνευματοποιΐα νὰ καταναλώσῃ ἄνω τῶν 20 ἑκατομμυρίων λιτρῶν, τὰ ὑπόλοιπα 20–40 ἑκατομμύρια τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου θὰ ἀγοράζωνται μὲν ὑπὸ τῶν πνευματοποιῶν μας ἴσως, ἀλλὰ θὰ ἐξάγωνται λαθραίως ὑπὸ τῶν μᾶλλον ἀσυνειδήτων ἐξ αὐτῶν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, οὕτω δὲ ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως θὰ ματαιωθῇ καὶ ὑπὸ τὴν ἄλλην αὐτοῦ ἔποψιν, καθ’ ἣν αὐτὴ δὲν θὰ ἦναι πλέον εἰσφορὰ τῆς σταφίδος ὑπὲρ τῆς σταφίδος, ἀλλ’ ὑπὲρ ὀλίγων αἰσχροκερδῶν οἰνοπνευματοποιῶν.

§84ΔΑΓΡΕΣ. Κύριε Εὐταξία, ἂς ληφθῶσιν ὅλα τὰ δυνατὰ μέτρα, ὅπως ἐμποδισθῇ ἡ λαθραία ἐξαγωγὴ τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου ὑπὸ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν. Ὅταν θὰ ἦναι τόσον ἄφθονος καὶ εὐθηνὴ ἡ πρώτη ὕλη, μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι ἡ οἰνοπνευματοποιΐα μας θὰ λάβῃ τοιαύτην ἀνάπτυξιν, ὥστε νὰ δύνηται ν’ ἀποστάζῃ ὁλόκληρον τὸ παρακρατούμενον ποσόν.

§85ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν πρέπει, Κύριοι, νὰ ζητῶμεν ἀδύνατα πράγματα. Εἶναι ἀδύνατον νὰ περισταλῇ ὅλως ἡ λαθραία ἐξαγωγὴ τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου ὑπὸ τῶν οἰνοπνευματοποιῶν μὲ τὰ γνωστὰ χάλια τῆς τελωνειακῆς μας ὑπηρεσίας. Εἶναι ἀδύνατον νὰ λάβῃ τόσον ταχέως τοιαύτην ἀνάπτυξιν ἡ οἰνοπνευματοποιΐα μας, ὥστε νὰ ἐπαρκῇ εἰς ἀπόσταξιν ὁλοκλήρου τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ. Καὶ ἐὰν δὲ ὡς ἐκ θαύματος τὰ ἀδύνατα ταῦτα ἐγίνοντο δεκτά, τί θὰ ἐγίνετο τὸ οὑτωσὶ παραγόμενον οἰνόπνευμα; Αὐτὸ θὰ ἀνήρχετο εἰς 80–150 χιλιάδας ἑκατολίτρων, θὰ ὑπερέβαινε δὲ μετὰ τοῦ ἐκ στεμφύλων καὶ οἴνου παραγομένου ἐν Ἑλλάδι οἰνοπνεύματος τὰς 120–150 χιλιάδας ἑκατολίτρων. Φαντάζεσθε λοιπόν, ὅτι θὰ ἦτο ποτὲ δυνατόν, ὁλόκληρον αὐτὸ τὸ ποσὸν νὰ καταναλώσωσιν οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἐὰν ἔτι πάντες οὗτοι μετεβάλλοντο εἰς ἀλκοολιστάς;

§86ΣΑΚΚΗΣ. Τὸ πλεονάζον ποσὸν θὰ ἐξήγετο εἰς τὴν ἀλλοδαπήν.

§87ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ἐξάγεται κυρίως κονιάκ, τὸ ὁποῖον ἐν ἀρχῇ ἔτυχε διαδόσεώς τινος, ἰδίᾳ ἐν τῇ Ἀνατολῇ, ἐφ’ ὅσον εὐσυνείδητοί τινες οἰνοπνευματοποιοὶ ἐξῆγον γνήσιον ἀπόσταγμα οἴνου. Ἀφ’ ὅτου ὅμως μὲ τὴν ἀφθονίαν καὶ εὐθηνίαν τῆς σταφίδος ἤρξαντο ἄλλοι ἀσυνείδητοι οἰνοπνευματοποιοί μας νὰ νοθεύωσιν αὐτό, ἀφ’ ὅτου αὐτοί, χωρὶς νὰ οἰνοποιήσωσι προηγουμένως τὴν σταφίδα, τὴν μαζοποιοῦσι καὶ τὴν ἀποστάζουσιν ἀπ’ εὐθείας εἰς οἰνόπνευμα, εἰς ὃ διὰ τῆς γνωστῆς essence προσδίδουσι πάραυτα τὸ χρῶμα καὶ τὴν γεῦσιν τοῦ κονιάκ, ἔκτοτε τὸ ἡμέτερον προϊὸν, ἀντὶ νὰ κατακτᾷ, ἀποβάλλει ὁσημέραι ἔδαφος. Διὰ δὲ τῆς ὑπὸ συζήτησιν διατάξεως οὐδὲν ἄλλο ἐπιδιώκεται νῦν ἢ νὰ ἐγκολαφθῇ στίγμα ἀνεξίτηλον εἰς τὰ Ἑλληνικὰ κονιάκ, ἀφοῦ διὰ τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος βεβαιοῦται διὰ τοῦ ἐπισημοτέρου τρόπου, ὅτι αὐτὰ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι πλέον ἀπόσταγμα οἴνου. Διὰ τῆς διατάξεως ταύτης θὰ κατενεχθῇ καίριον τραῦμα εἰς τὰ Ἑλληνικὰ κονιάκ, καὶ θ’ ἀποκλεισθῶσιν αὐτὰ ὁλοσχερῶς ἐκ τῶν ἀγορῶν τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἂς μὴ αὐταπατώμεθα λοιπόν, Κύριοι. Διὰ τῆς προκειμένης διατάξεως δὲν πρόκειται κἄν νὰ ἐνισχυθῇ ἡ ἔντιμος βιομηχανία τῆς ἐν Ἑλλάδι οἰνοπνευματοποιΐας. Θὰ αἰσχροκερδήσωσι μὲν δι’ αὐτῆς ὀλίγοι ἀσυνείδητοι οἰνοπνευματοποιοὶ ἐν ἡμῖν, θὰ ματαιωθῇ δὲ ὅλως ὁ σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως. Εἶσθε κύριοι νὰ ψηφίσητε αὐτήν, ἄν θέλετε· πλὴν ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι οὕτω πως δὲν περιστέλλετε, ἀλλὰ τοὐναντίον ὑποθάλπετε καὶ προάγετε τὴν κατάχρησιν, ἔτι δὲ ἡ ἐπιψήφισις τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος διατάξεως θὰ ἦτο τὸ πρῶτον βῆμα εἰς ἀνατροπὴν τοῦ θεσμοῦ τῆς παρακρατήσεως, δι’ ἣν εὑρίσκω μὲν εὐεξήγητον τὴν σπουδὴν καὶ προθυμίαν τῶν ἀντιπαρακρατητικῶν, μένει ὅμως εἰς ἐμὲ πάντη ἀδικαιολόγητος καὶ ἀσύγγνωστος ἡ συνδρομὴ τῶν παρακρατητικῶν.

§88Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπίστευον, κ. Πρόεδρε, μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ σεβαστοῦ ἐκ Τριφυλίας συναδέλφου, ὅτι δὲν ἠθέλομεν προέλθει εἰς καμμίαν συζήτησιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ ὅτι ἠθέλομεν ψηφίσει τὸ ἄρθρον τὸ ἓν καὶ μοναδικόν, ὡς εἶχε. Δυστυχῶς ὅμως οἱ κύριοι συνάδελφοι θέλουσι νὰ γεννήσωσι σκάνδαλα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀναγκάσωσιν ἡμᾶς,—καὶ τοῦτο δηλῶ ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης —μολονότι εἴμεθα ὑπὲρ τῆς παρακρατήσεως, νὰ ταχθῶμεν κατ’ αὐτῆς, μετ’ ἐμοῦ ἴσως καὶ πολλοὶ ἄλλοι. Καὶ θὰ ἐξηγηθῶ. Θὰ ἐξηγηθῶ δὲ δι’ ἀριθμῶν, διότι συνειθίζω πάντοτε τὰς σκέψεις μου ἐπὶ ἀριθμῶν νὰ στηρίζω. Σκοπός, κύριε Πρόεδρε, τῆς παρακρατήσεως οὐδεὶς ἄλλος εἶναι παρὰ ἡ ὑπερτίμησις τῆς σταφίδος. Ἡ ὑπερτίμησις τῆς σταφίδος ἐπετεύχθη διὰ τῆς παρακρατήσεως; Ἐπετεύχθη· διότι, ἐὰν λάβητε ὅλας τὰς τιμὰς, εἰς τὰς ὁποίας ἐπωλήθη ἡ σταφὶς ἀπὸ τοῦ 1883 μέχρι τοῦ προπαρελθόντος ἔτους, θὰ ἴδητε ὅτι μίαν καὶ μόνην φορὰν ἔφθασεν εἰς τὰ 280 φράγκα χρυσᾶ, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι σήμερον. Ἀναφέρω τὰς τελευταίας τιμὰς: Εἰς τὰ 1883 ἤρχισαν ἀπὸ 300 δραχ. καὶ κατέληξαν εἰς τὰς 230. Εἰς τὰ 1884 ἤρχισαν ἀπὸ 240, καὶ κατὰ Ἰούνιον ἔκλεισαν εἰς τὰς 180. Εἰς τὰ 1885 ἤρχισαν ἀπὸ 220, καὶ κατὰ Ἰούνιον κατῆλθον εἰς τὰς 150. Εἰς τὰ 1886 ἤρχισαν ἀπὸ 210, καὶ ἕνεκα τῆς ἐκ Γαλλίας ζητήσεως ἀνῆλθον ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου εἰς 280 δραχ. Εἰς τὰ 1887 ἔμειναν σταθεραὶ αἱ τιμαὶ εἰς τὰς 220 δραχ. Εἰς τὰ 1888 ἤρχισαν ἀπὸ 210 δρ. καὶ κατὰ τὸν Μάϊον ἔκλεισαν εἰς τὰς 250. Εἰς τὰ 1889, καίτοι ἀρχίσασαι εἰς τὰς 230 δραχμὰς, ἕνεκα τῆς μεγάλης ἐν Γαλλίᾳ οἰνοπαραγωγῆς ἔκλεισαν εἰς τὰς 140. Εἰς τὰ 1890, ὁπότε ὑπῆρξε καὶ ἡ τελευταία ἐκ Γαλλίας ζήτησις, ἀρχίσασαι εἰς τὰς 150 δραχμὰς, ἔκλεισαν εἰς τὰς 240. Εἰς τὰ 1891, καίτοι ἀρξάμεναι ἀπὸ 240 δραχμὰς, ἔκλεισαν εἰς τὰς 180, ἕνεκα τῆς μικρᾶς ἐκ Γαλλίας ζητήσεως. Εἰς τὰ 1892, ἀρξάμεναι ἀπὸ 180 δραχμὰς, ἔκλεισαν εἰς τὰς 150, ἕνεκεν ἐλαττώσεως αὖθις τῆς ἐκ Γαλλίας ζητήσεως. Εἰς τὰ 1893, καίτοι τῆς ἐσοδείας οὔσης μικρᾶς, ἐνῷ ἤρχισαν εἰς τὰς 220 δραχμὰς, ἔκλεισαν εἰς τὰς 150, ἕνεκα μὴ ζητήσεως ἐκ Γαλλίας. Εἰς τὰ 1894, ἀρξάμεναι εἰς τὴν τιμὴν τῶν 120 δραχμῶν, ἔκλεισαν, ἕνεκεν οὐδεμιᾶς ἐκ Γαλλίας ζητήσεως, εἰς τὰς 50. Καὶ τέλος εἰς τὰ 1895, ἀρξάμεναι εἰς τὰς δραχμὰς 90, ὑψώθησαν, ἕνεκεν τῆς ἐκ Ρωσσίας ζητήσεως, εἰς τὰς 180, καὶ πάλιν κατέπεσαν εἰς τὰς 70 δραχμάς. Δὲν μοὶ λέγουσι τώρα οἱ Κύριοι οἱ κατακοπτόμενοι ὑπὲρ τοῦ περιορισμοῦ τῆς χρησιμοποιήσεως τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ τῆς σταφίδος, τί ζητοῦσι πλειότερον τῆς νῦν ἐπελθούσης ὑπερτιμήσεως;

§89ΜΥΛΩΝΑΣ. Πέρυσιν ἔγειναν 280,000,000 λίτραι, καὶ φέτος θὰ γείνουν 400,000,000.

§90Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θ’ ἀπαντήσω, κύριε Πρόεδρε. Ἡ σταφὶς εἶναι προϊὸν, τὸ ὁποῖον φέρει χρῆμα εἰς τὸν τόπον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ στηρίζουσιν ὅλους τοὺς ὑπολογισμοὺς καὶ ἰσχυρισμούς των οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν κύριοι Βουλευταί. Ἀλλ’ εἴτε τὸ χρῆμα εἰσέλθῃ διὰ τῆς ἀριστερᾶς χειρὸς, εἴτε διὰ τῆς δεξιᾶς, εἶναι ἓν καὶ τὸ αὐτὸ διὰ τὸν τόπον. Πρῶτον, ἐρωτῶ, ὁ σταφιδοπαραγωγὸς ἀμείβεται διὰ τοὺς κόπους του; Ἀμείβεται βεβαίως· διότι αἱ μὲν σταφιδάμπελοι τοῦ Κορινθιακοῦ κόλπου παράγουσι κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ μέσον ὅρον 600 λίτρας, καὶ ἂν πωληθῶσι πρὸς 250 δραχμὰς μόνον, ἔχουσι καθαρὸν κέρδος 150 δραχμάς... (διακοπαί).

§91Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ παύσουν αἱ διαλογικαὶ συζητήσεις, διότι δὲν θὰ τελειώσωμεν ποτέ.

§92Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Αἱ ἄλλαι ἐπαρχίαι τῆς Δυτικῆς Πελοποννήσου μέχρι Καλαμῶν παράγουσι κατὰ στρέμμα, κατὰ τὸ πλεῖστον, πλέον τῆς χιλιάδος λιτρῶν· ἑπομένως καὶ ἂν ἡ σταφὶς πωληθῇ ἀπὸ 150 μέχρις 120 δραχμῶν, πάλιν θ’ ἀφήσῃ κέρδος 60–90 δραχ. κατὰ στρέμμα. Κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις, τὰς ὁποίας ἔδωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ μέσον ὅρον διὰ τῆς λειτουργίας τοῦ νόμου τῆς παρακρατήσεως εἰσῆλθον εἰς τὴν παρακράτησιν περὶ τὰ 100,000,000 λιτρῶν σταφιδοκάρπου. Μεθ’ ὅλην δὲ τὴν πολλαπλῆν γενομένην χρῆσιν τοῦ παρακρατηθέντος ποσοῦ, κατὰ τῆς ὁποίας κατεξανίστανται οἱ Κύριοι, εὑρίσκονται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως πλέον τῶν 50,000,000. Τὸ πλεόνασμα τοῦτο πρέπει νὰ σκεφθῶμεν νὰ τὸ πετάξωμεν εἰς τὴν θάλασσαν, ἵνα μὴ πληρόνωμεν ἔξοδα συντηρήσεως ἀποθηκῶν καὶ ἀποθηκαρίων. Ἀλλ’ ὑπελογίσατε ποτέ, Κύριοι, τί ποσὸν θὰ σᾶς ἀποδώσωσιν αὐτὰ τὰ 50 ἢ 60 ἑκατομμύρια τῆς παρακρατήσεως; Ἐὰν, κύριε Πρόεδρε, ἡ σταφὶς ὅλη τῆς νῦν παρακρατήσεως μετασχηματισθῇ εἰς οἰνόπνευμα, τί ποσὸν θέλει παραγάγει; Γνωστὸν τυγχάνει, ὅτι χίλιαι λίτραι σταφίδος ἀποδίδουσιν 93 ὀκάδας οἰνοπνεύματος ἀνύδρου, δηλ. 95 βαθμῶν. Ἐὰν δὲ τὸ οἰνόπνευμα αὐτὸ μετασχηματίσωμεν εἰς ποτὸν, εἰς ῥακὴν, θὰ ἔχωμεν 230 ὀκάδας κατὰ χιλιόλιτρον. Ἑπομένως ἓν ἑκατομμύριον λιτρῶν σταφίδος παράγουσιν 93,000 ὀκάδας οἰνοπνεύματος ἀνύδρου ἢ 230,000 ὀκάδας ῥακῆς. Ὅθεν, ἂν παραδεχθῶμεν, ὅτι εἰς τὰς ἀποθήκας τὰς σημερινὰς τῆς παρακρατήσεως εὑρίσκονται περὶ τὰ 60 ἑκατομμύρια λιτρῶν, θέλομεν ἔχει παραγωγὴν οἰνοπνεύματος ἀνύδρου 5,580,000 ὀκάδων ἢ ποτοῦ 13,920,000.

§93ΜΥΛΩΝΑΣ....

§94Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ ἔμποροι τοῦ Πειραιῶς, κύριε συνάδελφε, οἱ ἔχοντες τὴν οἰνοποιΐαν, κόπτονται οὐχὶ ἵνα πάρωσι τὴν παρακράτησιν ὅλην, διότι σᾶς διαβεβαιῶ διὰ τοῦ θετικωτέρου τρόπου, ὅτι ὄχι ὅλην τὴν παρακράτησιν, ἀλλὰ μέγα μέρος αὐτῆς μόνον ἐὰν λάβωσι, δὲν θὰ δυνηθῶσι νὰ καταναλώσωσι, διότι τὸ ἄνυδρον οἰνόπνευμα κυμαίνεται νῦν εἰς τὴν τιμὴν τῶν δραχ. 1,50–1,60, ἐνῷ τὸ οἰνόπνευμα τὸ κατασκευαζόμενον ἐν Εὐρώπῃ καὶ ἐρχόμενον εἰς τὴν Ἑλλάδα στοιχίζει ἡ ὀκᾶ 95 λεπτὰ. Ἔχει δὲ τοιαύτην ἀξίαν, διότι ἐν Εὐρώπῃ συνδυάζουσι τὴν οἰνοπνευματοποιΐαν μὲ τὴν κτηνοτροφίαν, τὰ περιττώματα τῆς οἰνοπνευματοποιΐας χρησιμοποιοῦντες εἰς τὴν κτηνοτροφίαν. Οὗτος εἶναι ὁ λόγος. Ἀλλὰ, κύριε Πρόεδρε, οἱ κ. συνάδελφοι ἰσχυρίζονται, ὅτι ἡ σταφὶς θὰ εἰσφέρῃ χρῆμα. Καὶ τάχα τὸ σεράπιον δὲν εἰσφέρει χρῆμα; Τὸ σεράπιον νομίζετε ὅτι εἶναι οἶνος; Συγχέονται δύο πράγματα. Τὸ σεράπιον, Κύριοι, δὲν εἶναι οἶνος· τὸ σεράπιον εἶναι ὑγρὸν γλυκὺ, καὶ οὐδὲν πλέον, τὸ ὁποῖον περιέχει 8 ἢ 9% τὸ πολὺ σακχάρου. Οἰνοποίησις δὲ, θὰ εἴπῃ οἰνοπνευματοποίησις, ζύμωσις. Δηλαδὴ, ὅπως αἱ σταφυλαὶ τίθενται εἰς τοὺς κάδους καὶ βράζουν, τὸ ὁποῖον σημαίνει οἰνοπνευματοποιοῦνται, τοιουτοτρόπως πρέπει ν’ ἀφήσητε καὶ τὴν σταφίδα νὰ ὑποστῇ τὴν οἰνοπνευματοποίησιν· ἀλλὰ τότε δὲν γίνεται σεράπιον. Τοῦτο πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν. Τὸ ἐξαγόμενον σεράπιον χρησιμεύει εἰς ἄλλου εἴδους ποτὰ, ὄχι δὲ εἰς οἶνον. Ἑπομένως δὲν παραβλάπτεται ἡ σταφὶς διὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σεραπίου. Γνωρίζω δ’ ὑμῖν, ὅτι χίλιαι λίτραι σταφίδος παράγουσι 12 ἑκατόλιτρα σεραπίου, ὧν ἡ ἀξία, κατὰ μέσον ὅρον, ἀνέρχεται εἰς 144 φράγκα χρυσᾶ, τὰ δὲ 144 ταῦτα φράγκα μένουσιν ὅλα εἰς τὸν τόπον, διότι, ἵνα μετασχηματισθῇ ἡ σταφὶς εἰς σεράπιον, ἀπαιτεῖται ἐργασία ἀνθρώπων, μεταφορὰ βυτίων καὶ πλεῖστα ἄλλα. Σᾶς λέγω δὲ, ὅτι, ἐὰν ἐκ χιλίων λιτρῶν σταφίδος παραγάγωμεν οἰνόπνευμα, θέλομεν ἔχει 93 ὀκάδας ἀνύδρου οἰνοπνεύματος, ὅπερ, πωλούμενον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, θέλει ἀποφέρει 93 φράγκα τὸ πολὺ, ἐνῷ διὰ τῆς κατασκευῆς σεραπίου ἐκ χιλίων λιτρῶν σταφίδος εἰσπράττομεν 144 φράγκα. Τί προτιμᾶτε λοιπόν; Τὴν οἰνοπνευματοποίησιν ἢ τὴν σεραποποίησιν; Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι οἱ κύριοι συνάδελφοι προκαταλαμβάνονται ἐξ ἐσφαλμένων εἰσηγήσεων· διότι, καίτοι ἀναφέρουσι τὸ σεράπιον, οὐδέποτε ἴσως ἐξήτασαν τὰ κατ’ αὐτό. Ἐγὼ, λαβὼν ἀφορμὴν ἐκ τῶν διεξαγομένων ἐνταῦθα συζητήσεων, ἐζήτησα πληροφορίας, καὶ ἐβεβαιώθην, ὅτι ἐν ἀρχῇ μὲν ἐξήχθη σεράπιον εἰς πολτώδη κἄπως κατάστασιν, εἰς πυκνὴν κατάστασιν, καὶ οὐδαμοῦ ἔτυχεν ὑποδοχῆς, ἔπειτα ἠραιώθη, καὶ τὸ σεράπιον αὐτὸ, περιέχον 8–9% μόνον σακχάρου, ἔτυχεν ὑποδοχῆς. Τοῦτο δὲ εἶναι ἀδύνατον νὰ μεταποιηθῇ εἰς οἶνον.

§95ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Περιέχει οἰνόπνευμα.

§96Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν περιέχει οἰνόπνευμα. Σᾶς τὸ ἐξηγῶ.

§97ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν παράγεται σάκχαρον;

§98Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν συμφέρει ἐξ ἄλλων εἰδῶν νὰ παράγηται σάκχαρον, ἵνα παράγωνται τὰ ποτὰ ἐκεῖνα, εἰς τὰ ὁποῖα χρησιμοποιεῖται τὸ σεράπιον τῆς σταφίδος.

§99ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ σεράπιον αὐτὸ δὲν χρησιμοποιεῖται πρὸς κατασκευὴν οἴνου, ἀλλὰ πρὸς ἐμπλουτισμὸν ἀδυνάτων οἴνων. Εἶναι βεβαιωμένον καὶ γνωστὸν, ὅτι προτοῦ ἐπιβληθῶσιν ἐν Γαλλίᾳ οἱ βαρεῖς καὶ ἀπαγορευτικοὶ φόροι ἐπὶ τῆς σταφίδος, πρὸ τοῦ 1896, οἱ Γάλλοι οἰνοπνευματοποιοὶ, διὰ νὰ ἐμπλουτίζωσι τοὺς ἀδυνάτους οἴνους, μετεχειρίζοντο σταφίδα, τὴν ὁποίαν ἔῤῥιπτον ἐντὸς τῶν κάδων κατὰ τὴν ἀποζύμωσιν τοῦ γλεύκους, ἀλλὰ κατόπιν, ἀφ’ ὅτου περιωρίσθη ἡ εἰς Γαλλίαν εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος ἕνεκα τοῦ βαρέως τέλους, μετεχειρίσθησαν τὸ σεράπιον αὐτὸ, καὶ οὕτως ἀνεπλήρουν τὴν οὐσίαν τῆς σταφίδος, τήν ὁποίαν μετεχειρίζοντο πρὸς ἐμπλουτισμὸν τῶν ἀσθενῶν οἴνων. Τὸ σεράπιον λοιπὸν αὐτὸ εἶναι τὸ ἐκχύλισμα, οὕτως εἰπεῖν, τῆς οὐσίας ὅλης τῆς σταφίδος, ἐμπεριέχει δὲ τὸ σάκχαρον καὶ τὸ οἰνόπνευμα καὶ τὸ ἄρωμα καὶ πᾶσαν ἄλλην οὐσίαν, ἡ ὁποία συντείνει, ὅπως καθίσταται κατάλληλον πρὸς ἐμπλουτισμὸν τῶν οἴνων.

§100Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος λίαν καλῶς μὲ ἀντέκρουσεν, ἀλλὰ λυποῦμαι, διότι, καίτοι καταγόμενος ἐκ σταφιδοφόρου καὶ οἰνοφόρου ἐπαρχίας, δὲν ἐμελέτησε ποτὲ τὴν οἰνοποιΐαν· διότι, ἐὰν τὴν ἐμελέτα, ἤθελε μάθει, ὅτι τὸ μεγαλείτερον προσὸν τοῦ καλοῦ οἰνοποιοῦ εἶναι νὰ καταστρέφῃ τὸ σάκχαρον, τὸ ἐνυπάρχον εἰς τὸ γλεῦκος, νὰ τὸ μετασχηματίζῃ εἰς οἰνόπνευμα, καθόσον οἱ γλυκεῖς οἶνοι, ἢ μᾶλλον οἱ περιέχοντες ποσότητα σακχάρου, οὐδαμοῦ εἶναι εὐπρόσδεκτοι, οὔτε εἰς τὰς τραπέζας, αὐτὸς δ’ ἀκόμη ὁ ῥητινίτης, ὅταν ἦναι γλυκὺς, δὲν εἶναι εὐχάριστος. Ἐὰν οἱ ξένοι ἐπεθύμουν νὰ μεταχειρισθῶσι τὸ σεράπιον διὰ τὴν χρῆσιν, τὴν ὁποίαν λέγει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ἀντικαθιστῶντες ἢ ἐνισχύοντες τοὺς οἴνους διὰ σακχάρου, δὲν εἶχον ἀνάγκην νὰ τὸ εἰσαγάγωσιν εἰς σεράπιον, δηλ. εἰς ὑγρὸν περιέχον 8 ἢ 9% σακχάρου, ἀλλ’ ἠδύναντο νὰ τὸ ἔχωσιν ὑγρὸν, περιέχον πλέον τῶν 15 ἢ 20% σακχάρου· αὐτὸ δὲ ἀποδεικνύει, ἡ ἐξαγωγὴ δηλ. ἡ ὑπὸ τοιαύτην μορφὴν, 8–9% σακχάρου, ὅτι πᾶσα ἄλλη χρῆσις τοῦ τοιούτου ὑγροῦ γίνεται ἢ πρὸς ἐνίσχυσιν ἀδυνάτων οἴνων, καὶ εἶναι ἐντελῶς σφαλερὰ ἡ ἰδέα, ὅτι τοιοῦτον σεράπιον εἶναι δυνατὸν νὰ μεταποιηθῇ εἰς οἶνον. Ἵνα δὲ μὴ μακρηγορῶ, δηλῶ ὅτι οἱ κ. συνάδελφοι σφάλλονται, πρῶτον διότι ἡ τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν ἔφθασεν ἡ σταφὶς διὰ τῆς παρακρατήσεως, εἶναι τιμὴ, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἔφθασε μέχρι τοῦδε ἐπὶ δεκαπενταετίαν· ζητοῦντες δὲ ἤδη τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς κατασκευῆς σεραπίου, οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ τὸν περιορισμὸν τῆς παρακρατήσεως καὶ τὴν ματαίωσιν τοῦ θεσμοῦ αὐτῆς. Δεύτερον ἡ παρακρατουμένη σταφὶς δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μεταποιηθῇ ὁλόκληρος εἰς οἰνόπνευμα, διότι τὸ ποσὸν τῶν ποτῶν, τὸ ὁποῖον θὰ παραχθῇ ἐκ τοῦ οἰνοπνεύματος τούτου, θὰ ἦναι 13 καὶ πλέον ἑκατομμύρια, καὶ ἑπομένως δὲν δύναται νὰ καταναλωθῇ. Ὅθεν θὰ παρακαλέσω αὐτοὺς νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἰδέαν τῆς μὴ εἰς σεράπιον χρησιμοποιήσεως, διότι ἀντὶ καλοῦ θὰ φέρωσι κακὸν εἰς τὸν τόπον, τὸ μὲν διότι δὲν θὰ καταναλωθῇ τὸ ποσὸν τῆς παρακρατουμένης σταφίδος,—ὅπερ ἐνδιαφέρει καὶ τὸ Κράτος καὶ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας—τὸ δὲ διότι ἡ παρακράτησις οὕτω θὰ ἦναι ἐπιζήμιος εἰς τὸ Κράτος διὰ τῆς συντηρήσεως ἀποθηκῶν καὶ ἀποθηκαρίων. Δηλῶ δὲ, ὅτι, ἂν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι ἐπιμείνουν εἰς τὴν τροπολογίαν των, ἐγὼ θέλω καταψηφίσει.

§101Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ τροπολογία, ἡ ὁποία ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ ἐκ Ζακύνθου ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅπως καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος ἐδήλωσεν, εἰσάγων αὐτὴν εἰς τὴν Βουλὴν, εἶναι προϊόν τῆς μελέτης τινῶν συναδέλφων, μεταξὺ τῶν ὁποίων κατελεγόμην καὶ ἐγώ. Συνήλθομεν πρό τινων ἡμερῶν, διότι ἐνομίσαμεν ἀναγκαῖον, ὅπως ἐκ τῶν προτέρων, προτοῦ τὸ νομοσχέδιον συζητηθῇ ἐν τῇ ὁλομελείᾳ τῆς Βουλῆς, ἐρευνήσωμεν, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ τροποποίησις τοῦ κρατοῦντος μέχρι τῆς σήμερον νόμου τῆς παρακρατήσεως, ἀφ’ ἑνὸς μὲν πρὸς σκοπὸν ἐξασφαλίσεως ἀπὸ τῶν ἐνδεχομένων καταχρήσεων, ἀφ’ ἑτέρου δὲ πρὸς βελτίωσιν τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου τούτου. Καὶ ὅσον μὲν ἀφορᾷ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 8, ἐδέχθησαν οἱ κύριοι συνάδελφοι, συνετάχθην δὲ καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν γνώμην των, ὅτι δεδικαιολογημένη ἤθελεν εἶναι ἡ χρησιμοποίησις τοῦ καρποῦ, ὅστις εἰσάγεται εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, εἰς πᾶσαν ἄλλην ἀνάγκην, πλὴν τῆς ἐπὶ σκοπῷ παραγωγῆς οἰνοπνεύματος. Ὡς ἔχει ὁ νόμος ὁ ἰσχύων ἤδη, κατὰ τὸ ἄρθρον 8 αὐτοῦ, ἐπιτρέπεται ἡ χρησιμοποίησις τοῦ καρποῦ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου πρὸς βιομηχανικὴν ἀποκλειστικῶς κατεργασίαν. Ἐν τῇ βιομηχανικῇ κατεργασίᾳ περιελαμβάνετο πᾶσα ἀλλοίωσις τῆς σταφίδος τῆς ἐξαγομένης ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου καὶ ἡ μεταποίησις αὐτῆς εἴτε εἰς οἰνόπνευμα εἴτε εἰς οἶνον, εἴτε εἰς σεράπιον, εἴτε εἰς ἕτερόν τι εἶδος, ὑπὸ τὰς μορφὰς δὲ αὐτὰς εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ ἐξαχθῇ ἡ σταφὶς, ἀπαγορεύεται δὲ μόνον ἡ ἐξαγωγὴ αὐτουσίου τοῦ καρποῦ τούτου. Ἐντεῦθεν προέκυπτον ἄτοπά τινα· διὰ τῆς χρησιμοποιήσεως τῆς σταφίδος ταύτης παρεβλάπτοντο αἱ οἰνοπαραγωγοὶ ἐπαρχίαι τῆς χώρας, ὡς ἐπίσης καὶ αὐτὸ τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος. Διότι, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ οἶνος οὗτος, ὁ ἐκ σταφίδος προερχόμενος καὶ παραγόμενος ὑπὸ τόσον εὐνοϊκὰς περιστάσεις διὰ τὸ ἐμπόριον καὶ μὲ τιμὰς εὐθηνοτάτας, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι ὁ οἶνος οὗτος ἐξήγετο εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, θὰ ἦτο συναγωνιστὴς ἐπικίνδυνος τοῦ οἴνου τοῦ παραγομένου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ ἐκ σταφίδων μὴ προερχομένων ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου, τὸ αὐτὸ δ’ ἄτοπον θὰ συνέβαινε καὶ ἐὰν ἐξήγετο ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου ἡ σταφὶς ὑπὸ τὴν μορφὴν μάζης ἢ μορφὴν σεραπίου ἢ ἄλλην τινὰ μορφὴν, ἐπιτρέπουσαν τὴν μεταποίησιν εἰς οἶνον ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Οὕτω τὸ ἐμπόριον τὸ ἐλεύθερον τῆς σταφίδος θὰ εὕρισκεν, ὡς εἶπον, τρομερὸν καὶ ἀκαταγώνιστον συναγωνιστὴν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τὸν καρπὸν τὸν προερχόμενον ἐκ τῆς παρακρατήσεως, ἀπέναντι τοῦ ὁποίου θὰ ἦτο ἀδύνατον νὰ συναγωνισθῇ τελεσφόρως, καὶ κατ’ ἀνάγκην ἠθέλομεν φθάσει ἀκριβῶς εἰς τὸ ἀντίθετον ἀποτέλεσμα τοῦ σκοποῦ ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπεδίωκεν ὁ θεσμὸς τῆς παρακρατήσεως, τουτέστιν ἠθέλομεν φθάσει εἰς τὴν ὑποτίμησιν τοῦ προϊόντος τούτου ἐν τῷ ἐξωτερικῷ. Διὰ τοῦτο ἐκρίθησαν εὔλογοι αἱ τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας περιέλαβεν ἡ τροπολογία τοῦ ἐκ Ζακύνθου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ἀλλὰ ἀπὸ τῆς προχθὲς, ὅτε ἀντηλλάξαμεν τὰς σκέψεις μας ταύτας, ἔλαβον γνῶσιν γεγονότος τινὸς, τὸ ὁποῖον μὲ ἀναγκάζει νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις εἰς τὴν Βουλήν. Μοὶ παρεστάθη, κύριε Πρόεδρε,—νομίζω δὲ, ὅτι τὰ κατὰ τοῦτο εἶναι γνωστὰ καὶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν,—ὅτι ποσὸν ἀρκετὰ σημαντικὸν σταφίδος, προερχομένης ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου καὶ χρησιμοποιουμένης ἐν τῷ τόπῳ εἰς βιομηχανικὴν κατεργασίαν, ὡς ὁ νόμος κελεύει, μεταβάλλεται ὄχι εἰς οἶνον, ὄχι εἰς σεράπιον, ὄχι εἰς μάζαν, καὶ ὅτι συνεπῶς δὲν ἐξάγεται ὑπὸ τὰς μορφὰς ταύτας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ μεταβάλλεται εἰς εἶδός τι ἐντελῶς ἰδιαίτερον καὶ ἄγνωστον εἰς ἡμᾶς,—ἐγὼ τοὐλάχιστον ὁμολογῶ ὅτι δὲν ἐγνώριζον τὴν παραγωγὴν τοιούτου βιομηχανικοῦ προϊόντος ἐκ τῆς σταφίδος,—χρησιμοποιεῖται δηλαδὴ πρὸς παραγωγὴν εἴδους τινὸς σεραπίου ἰδιαιτέρου, πυκνότητος 40%, τοῦ ὀνομαζομένου mistel. Τὸ εἶδος τοῦτο εἶναι προϊόν μεγάλου ἐργοστασίου, λειτουργοῦντος ἐν τῷ τόπῳ, τοῦ ἐργοστασίου Ζάννου καὶ Ῥώς. Τὸ ἐργοστάσιον τοῦτο παράγει 15 χιλιάδας ἑκατόλιτρα τοιούτου εἴδους, αὐτὸ δὲ ἐξάγει εἰς τὸ ἐξωτερικὸν καὶ ἀποστέλλει κυρίως εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν. Εἰς τὴν Ἰταλίαν σταφὶς δὲν εἰσήγετο, ἐν τούτοις τὸ προϊόν τοῦτο ἀποστέλλεται, καὶ τοῦτο ἀποδεικνύει, κατὰ τὰς σκέψεις τῶν διευθυνόντων τὸ ἐργοστάσιον ἐκεῖνο, ὅτι δὲν εἶναι συναγωνιστὴς τῆς σταφίδος. Τὸ προϊόν, λέγω, τοῦτο ἐξάγεται εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν εἰς ποσὸν 15 χιλιάδων περίπου ἑκατολίτρων, ἐκεῖ δὲ χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν παραγωγὴν ἡδυπότων τινῶν, ἢ εἰς τὴν ἐνίσχυσιν ποτῶν παρασκευαζομένων ἐν ταῖς χώραις ἐκείναις, εἶναι δὲ ἀδύνατον, ὡς λέγουσιν οἱ διευθύνοντες τὰς ἐργασίας τοῦ ἐργοστασίου τούτου, εἶναι ἀπολύτως ἀδύνατον νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν κατασκευὴν οἴνου, ἀποκλείεται δὲ ἐντεῦθεν ὁ κίνδυνος, ὅτι τὸ προϊόν τοῦτο, τὸ mistel λεγόμενον, εἶναι δυνατὸν νὰ συναγωνισθῇ πρὸς τὴν σταφίδα, τὴν προερχομένην ἐκ τοῦ ἐλευθέρου ἐμπορίου. Ἐξηγοῦσι δὲ καὶ τὸν λόγον, διὰ τὸν ὁποῖον εἶναι ἀδύνατος ἡ οἰνοποίησις τοῦ εἴδους τούτου· ὁ δὲ λόγος εἶναι ὁ ἑξῆς. (Ἐγὼ δὲν εἶμαι εἰδικὸς περὶ τὰ τοιαῦτα, δὲν ἔχω ἀσχοληθῆ εἰς τὰ τῆς χημείας, ἐν τούτοις νομίζω, ὅτι ὑπάρχει εὔλογος ἀφορμὴ νὰ ἐξετασθῇ τὸ πρᾶγμα, καὶ νὰ ἐξετασθῇ ὑπὸ τὴν ἐπιστημονικήν του ἔποψιν.) Ἰσχυρίζονται οἱ διευθύνοντες τὰ τοῦ ἐργοστασίου Ζάννου καὶ Ῥώς, ὅτι εἰς τὸ εἶδος τοῦτο, τὸ παραγόμενον ἐκ σταφίδος, προστίθεται ποσὸν προσθέτου οἰνοπνεύματος 15%, ἐκτὸς τοῦ ἐνυπάρχοντος ὡς ἐκ τῆς φύσεως τῆς σταφίδος, προστίθεται, λέγουσιν, οἰνόπνευμα 15%, ἵνα ἀποτελεσθῇ τὸ εἶδος τοῦτο τὸ βιομηχανικόν, τὸ λεγόμενον mistel, ἡ προσθήκη δὲ αὕτη τοσούτου οἰνοπνεύματος χρησιμεύει καὶ πρὸς τὸν σκοπόν, διὰ τὸν ὁποῖον προορίζεται τὸ προϊόν τοῦτο, ἀλλὰ συνεπάγεται καὶ ἕτερον ἀποτέλεσμα, ἀποτέλεσμα τὸ ὁποῖον καθιστᾷ αὐτὸ ἄχρηστον πρὸς οἰνοποίησιν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ, τὸ ἀποτέλεσμα ὅτι ἡ προσθήκη τοσούτου ποσοῦ οἰνοπνεύματος καταστρέφει τὰ μικρόβια τὰ ἐνυπάρχοντα ἐν τῇ σταφίδι καὶ ἐν τοῖς προϊοῦσι τῆς σταφίδος...

§102Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§103ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὥστε καταστρεφομένων τῶν μικροβίων καθίσταται ἀδύνατος ἡ ζύμωσις τοῦ εἴδους τούτου, καὶ συνεπῶς εἶναι ἀδύνατος καὶ ἡ οἰνοποίησις αὐτοῦ. Ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ τὸ ἐργοστάσιον Ζάννου καὶ Ῥὼς—δὲν ἠξεύρω ἐὰν ὑπάρχῃ καὶ ἄλλο τι ἐργοστάσιον παράγον τὸ εἶδος τοῦτο— ἔχει τὴν ἀξίωσιν, τὴν ἄλλως τε εὔλογον, ἐὰν ὑποθέσω ὅτι τὰ παρὰ τῶν διευθυνόντων τὸ ἐργοστάσιον λεγόμενα εἶναι ἀληθῆ, ὅπως μελετηθῇ τὸ θέμα τοῦτο, καὶ ἐὰν μὲν προκύψῃ βεβαιότης ἐκ τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία θὰ γείνῃ, ὅτι οὐδεὶς κίνδυνος ὑπάρχει ὅτι τὸ προϊόν τοῦτο, ἐξαγόμενον εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν παραγωγὴν οἴνου, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει νομίζω, ὅτι ὁ νόμος, τῆς συζητήσεως τοῦ ὁποίου ἔχομεν ἐπιληφθῆ ἤδη, δίκαιον εἶναι νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν κατασκευὴν αὐτοῦ τοῦ εἴδους καὶ τὴν ἐξαγωγήν του εἰς τὸ ἐξωτερικόν. Δὲν δύναμαι νὰ βεβαιώσω περὶ τούτου τὴν Βουλήν, οὔτε ἐὰν εἰσάγεται εἰς τὴν Γαλλίαν ἢ ἀλλαχοῦ μεταδίδω μόνον εἰς τὴν Βουλὴν ὅσας πληροφορίας ἔλαβον περὶ τοῦ θέματος τούτου, αἱ δὲ πληροφορίαι μου εἶναι αὗται: ὅτι περὶ τὰς 15 χιλιάδας ἑκατολίτρων εἰσάγονται εἰς τὴν Γαλλίαν καὶ τὴν Ἰταλίαν,—δὲν ἠξεύρω ἐὰν καὶ εἰς ἄλλα τινὰ μέρη, ἀλλ’ ἐὰν εἰσάγεται καὶ ἀλλαχοῦ, τοῦτο θὰ γίνεται εἰς ἀσήμαντον ποσόν.— Ἔχω δὲ τὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἐξεταστέον τὸ θέμα τοῦτο, ὄχι χάριν τοῦ ἐργοστασίου Ζάννου καὶ Ρὼς, μολονότι καὶ ὑπὲρ τοῦ ἐργοστασίου τούτου καθῆκον ἔχομεν νὰ μεριμνῶμεν, ὅπως προάγηται, διότι ἡ πρόοδος παντὸς βιομηχανικοῦ καταστήματος εἶναι πρόοδος αὐτῆς τῆς χώρας, ἀλλ’ ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι χάριν ἄλλου λόγου σπουδαιοτέρου εἶναι ἐξεταστέον τὸ θέμα τοῦτο, διότι νομίζω, ὅτι πᾶν ὅ,τι δὲν γίνεται ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς σταφίδος, γίνεται ἐπὶ ζημίᾳ αὐτῆς· ἐὰν δὲ τὰ πράγματα ἔχωσιν ὡς λέγουσιν οἱ διευθύνοντες τὰ τοῦ ἐργοστασίου Ζάννου καὶ Ρὼς, καὶ ἀπαγορεύσωμεν τὴν κατασκευὴν καὶ ἐξαγωγὴν τοιούτου εἴδους, τί πράττομεν; ζημιοῦμεν βεβαίως τὸ ἐργοστάσιον αὐτὸ, ἀλλὰ ζημιοῦμεν πρωτίστως τὸ προϊὸν ἡμῶν, τὸ ὁποῖον διὰ τῆς κατασκευῆς τοιούτου εἴδους εὑρίσκει ἕνα πόρον, μίαν διέξοδον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ὑπὸ ἄλλην μορφὴν, ὄχι ἐπικίνδυνον εἰς τὸ ἐλεύθερον ἐμπόριον. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι πᾶν ὅ,τι δὲν γίνεται ἐπ’ ὠφελείᾳ τῆς σταφίδος, γίνεται ἐπὶ ζημίᾳ αὐτῆς· ἐὰν δὲ πρόκειται νὰ νομοθετήσωμεν, ὅπως ζημιώσωμεν ἀκριβῶς τὸ προϊὸν ἐκεῖνο καὶ τὸ ἐμπόριον αὐτοῦ, περὶ τοῦ ὁποίου μεριμνῶμεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, θὰ πράξωμέν τι ὄχι εὔλογον, ὄχι ὀρθόν. Ἤδη, κύριε Πρόεδρε, καταλήγων δηλῶ, ὅτι δὲν τολμῶ νὰ ζητήσω τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου, διότι, ἐὰν προέβαλον τοιαύτην πρότασιν, ἴσως ὁλόκληρον τὴν Βουλὴν θὰ ἔβλεπον ἐξεγειρομένην καὶ κραυγάζουσαν καὶ διαμαρτυρομένην κατὰ τῆς προτάσεως περὶ ἀναβολῆς· δὲν τολμῶ, λέγω, νὰ προτείνω ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου, οὐχ ἧττον, ἐπειδὴ ἐνδεχόμενον εἶναι μεταξὺ τῶν συναδέλφων νὰ ὑπάρχωσί τινες, οἵτινες ἔχουσιν ἐνδοιασμοὺς, ὡς ἐγὼ αἴφνης, ὡς πρὸς τὸ θέμα, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησα, ὅτι δηλαδὴ δὲν ζημιοῦται τὸ ἐμπόριον τῆς σταφίδος, ἐὰν ἐπιτραπῇ ἡ ἐξαγωγὴ τοῦ εἴδους τούτου εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εὔλογον θὰ ἦτο, ἐὰν περιελαμβάνετο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, καὶ δὴ ἐν τῇ τροπολογίᾳ τῇ εἰσαχθείσῃ παρὰ τοῦ ἐκ Ζακύνθου ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, προσθήκη τις, ἐπιτρέπουσα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα, ἐὰν κατὰ τρόπον ἀσφαλῆ ἐπείθετο ὅτι ἡ παραγωγὴ τοιούτου εἴδους καὶ ἡ ἀποστολὴ εἰς τὸ ἐξωτερικὸν δὲν δύναται νὰ ζημιώσῃ τὴν σταφίδα, διότι τὸ προϊὸν τοῦτο δὲν δύναται νὰ χρησιμοποιηθῇ εἰς τὴν κατασκευὴν οἴνου, ἐπιτραπῇ διὰ τοῦ νόμου, ὅπως ὁ Ὑπουργὸς συγχωρῇ τὴν κατασκευὴν ἐν τῷ ἐσωτερικῷ καὶ ἐξαγωγὴν, ὅπου δήποτε εἶναι δυνατὸν, τοῦ προϊόντος τούτου, τὸ ὁποῖον, ὡς σᾶς εἶπον πρότερον, ἐξάγεται εἰς ποσότητα 15 περίπου χιλιάδων ἑκατολίτρων κατ’ ἔτος. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νομίζω ὅτι διατελεῖ ἐν γνώσει τοῦ θέματος, καὶ φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ δώσῃ πληροφορίας τινὰς εἰς τὴν Βουλὴν.

§104ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δηλῶ ὅτι, προκειμένου περὶ μετασκευῆς τῆς σταφίδος εἰς ἕτερον εἶδος, ἐὰν ἡ Κυβέρνησις πληροφορηθῇ, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν φέρει βλάβην εἰς τὴν φυσικὴν κατανάλωσιν τῆς σταφίδος, δύναται νὰ ἐπιτρέψῃ τοῦτο διὰ Β. Διατάγματος, ἐὰν ἴδῃ, ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ἐκ τούτου δὲν ἐπέρχεται συναγωνισμὸς πρὸς τὸ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ ἐμπόριον τῆς σταφίδος.

§105Α. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2 παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§107ΔΑΓΡΕΣ. Δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§108ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ὁμιλήσωμεν.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Προεδρεῖον ἀντελήφθη, ὅτι παρεδέχθη· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνταῦθα πρέπει νὰ ἤμεθα καλῆς πίστεως, βλέπω δὲ εἰς τὴν Βουλὴν δισταγμόν, δυνάμεθα νὰ ἐξακολουθήσωμεν τὴν συζήτησιν.

§110Δ. ΒΟΤΣΗΣ. Ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως συνετάχθη μετὰ μεγάλης προσοχῆς, δὲ οἱ ὁμιλοῦντες σήμερον κατὰ τῆς παρακρατήσεως ὁρμῶνται ἐκ τῶν γενομένων καταχρήσεων. Ὅλοι οἱ ἐμπορικοὶ σύλλογοι παρεκάλεσαν τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ μέτρον πρὸς περιορισμὸν τῶν καταχρήσεων· οὐδεμία φωνὴ ἠγέρθη κατὰ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιροπίου, οὔτε ὅτι τὸ σιρόπιον συναγωνίζεται πρὸς τὴν σταφίδα. Ἡ φωνὴ προέρχεται μόνον ἐκ Καλαμῶν, ὅπου ἠκούσθη καὶ ἡ φωνὴ τῆς ἀντιπαρακρατήσεως. Ἀλλὰ μήπως ἔχομεν ἀπόδειξιν, ὅτι αὐτὸ τὸ σιρόπιον μεταφέρεται εἰς Γερμανίαν καὶ συναγωνίζεται πρὸς τὴν σταφίδα; Ὅλος ὁ πάταγος αὐτὸς γίνεται δι’ ἓν ἢ δύο ἑκατομμύρια λιτρῶν, τὰ ὁποῖα ἀγοράζει τὸ κατάστημα τοῦ Ζάνου καὶ Ῥὼς καὶ εἰσάγει εἰς τὴν Γαλλίαν ὡς σιρόπιον, εἰς τὴν Γαλλίαν, ὅπου μετὰ τοὺς ἀπαγορευτικοὺς νόμους, καθ’ οὓς δὲν ἐπιτρέπεται νὰ κατασκευάζωσι τὰ καταστήματα οἶνον ἐκ σταφίδος, ἀπεκλείσθη ἐντελῶς ἡ ἀγορὰ τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑποθέσωμεν, ὅτι ὁ Ζάννος καὶ Ῥὼς εὗρε τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ ἐξάγῃ τὴν σταφίδα μεταβεβλημένην εἰς ἄλλο εἶδος, τί κακὸν προέρχεται ἐκ τούτου; Νομίζω ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἐκτίμησιν, καὶ ἂν πεισθῇ, ὅτι ἡ σταφὶς μεταβαλλομένη εἰς σιρόπιον συναγωνίζεται πρὸς τὴν ἐξαγομένην σταφίδα, νὰ ἐμποδίσῃ τὸ τοιοῦτον. Ἀλλὰ διατὶ νὰ τροποποιήσωμεν νόμον, κατὰ τοῦ ὁποίου οὐδεμία φωνὴ ἠκούσθη;

§111ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν θέλω νὰ σᾶς ἀπασχολήσω· λέγω μόνον, ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητοῦσιν οἱ κύριοι Πατρινοὶ, δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους...

§112ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Καὶ ἡμεῖς.

§113ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. εἶναι ἀντίθετον πρὸς τὰ συμφέροντα τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν. Τίς ὁ σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως; Ὁ νόμος ἐψηφίσθη διὰ νὰ προστατευθῇ οὐχὶ ὁ παρακρατηθεὶς σταφιδόκαρπος, ἀλλ’ ὁ καρπὸς, ἀφ’ οὗ ἀφῃρέθη τὸ παρακρατηθὲν ποσόν. Ἤδη ἐρχόμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ τοῦ παρακρατηθέντος καὶ περὶ προστασίας τῶν οἰνοπνευματοποιείων. Ἡμεῖς ἀφαιροῦμεν ἑκόντες ἄκοντες μέρος τοῦ καρποῦ, ὅπως ὑψώσωμεν τὰς τιμὰς τοῦ ὑπολοίπου, ἀλλὰ διὰ τοῦ τρόπου αὐτοῦ ζητεῖται ἡ καταστρατήγησις τοῦ νόμου· διότι τὸ προϊὸν τὸ παρακρατηθὲν εἰσάγεται ὑπὸ ἑτέραν μορφήν, ἀλλοιωμένην, εἰς τὴν Γαλλίαν, καὶ εἰσάγεται διότι αἱ τιμαὶ αὐτοῦ εἶναι εὐθηνότεραι κατὰ τὰ ⅘ τοῦ πρὸς ἐμπορίαν σταφιδοκάρπου, ἐνῷ εἶναι γνωστὸν, ὅτι, ὅσον καὶ ἂν ᾖναι ὑψωμέναι αἱ τιμαὶ τῆς σταφίδος, εἶναι ἠναγκασμέναι αἱ ἀγοραὶ τῆς Εὐρώπης νὰ εἰσάγωσι σταφιδόκαρπον. Ἐὰν ἀφήσητε νὰ εἰσάγεται τὸ σεράπιον αὐτὸ εἰς Γαλλίαν, θέλετε ἰδεῖ, ὅτι 15 ἕως 20 ἑκατομμύρια λιτρῶν σταφιδοκάρπου θέλουσιν ἐξέλθει δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐκ τῆς παρακρατήσεως, διότι 2,000,000 ὀκάδες σταφιδοκάρπου ἐξήχθησαν πέρυσι, κατ’ ἐπίσημον στατιστικὴν, ἤτοι 8,000,000 ὡς ἔγγιστα λίτραι ἐνετικαί. Διὰ νὰ κατασκευασθῇ δὲ τόσον ποσὸν πολτοῦ (σεραπίου), χρειάζεται διπλάσιον ποσὸν σταφιδοκάρπου, ἤτοι 16,000,000 λίτραι. Ἰδοὺ ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον δὲν εἰσῆλθεν εἰς τὴν Γαλλίαν ὁ πρὸς ἐμπορίαν σταφιδόκαρπος, διότι ἀνεπληρώθη δι’ αὐτοῦ τοῦ πολτοῦ. Ἡμεῖς, ὅταν ἀπεφασίσαμεν τὴν παρακράτησιν, δὲν ἐσκέφθημεν περὶ ὡρισμένων καταστημάτων, ἢ περὶ ἐμψυχώσεως τῆς βιομηχανίας τοῦ εἴδους τούτου, ἀλλ’ ὑπετάχθημεν εἰς τὴν θέλησιν τῶν πολλῶν, διὰ νὰ αὐξήσωμεν τὴν τιμὴν τῆς σταφίδος καὶ ἐνισχύσωμεν τοὺς παραγωγούς. Ὑπῆρχε μάλιστα καὶ ἡ ἰδέα τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κεφαλληνίας συναδέλφου κ. Φορέστη, νὰ καταστραφῇ ὁ παρακρατούμενος καρπός. Κύριοι ἐκ Πατρῶν συνάδελφοι, ἐκαλέσατε Συνέδριον ἐν Πάτραις. Ποῖα εἶναι τὰ συμπεράσματα, ποῖον εἶναι τὸ πόρισμα τῶν μελετῶν σας; Ἠξεύρετε μόνον νὰ ἐγείρητε ζητήματα, καὶ νὰ ἐπηρεάζητε καὶ τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, χωρὶς πρακτικὸν ἀποτέλεσμα. Ὅταν ἔρχησθε εἰς τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ εὐκολύνῃ τοὺς παραγωγοὺς, οὐδεμία σκέψις· ἀλλ’ ὅταν πρόκηται περὶ συμφερόντων κερδοσκοπικῶν, βιομηχανικῶν τε καὶ ἐμπορικῶν, τότε λαμβάνετε τὸν λόγον καὶ ἔρχεσθε διὰ συλλαλητηρίων καὶ συλλόγων καὶ ψηφισμάτων καὶ ἐπηρεάζετε τὴν Βουλήν! Περαίνων τὸν λόγον μου, λέγω ὅτι, ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ προτεινομένη ἐξαίρεσις, θὰ ἦναι ἡ καταστροφὴ τῆς παραγωγῆς, ἡ καταστροφὴ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου σταφιδοκάρπου, τὸν ὁποῖον ἀκόντων ἡμῶν μᾶς ἀφήρεσαν.

§114Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ δὲν θὰ ὑποστηρίξω τὴν αἴτησιν τῶν οἰνοπνευματοποιῶν τῶν Καλαμῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ ἐπιβάλουν φόρον ἐπὶ τῆς ἐξαγομένης σταφίδος. Ὁ κ. Βὰρφ, ἤτοι ἓν τῶν καλλιτέρων ἐν Ἑλλάδι καταστημάτων καταναλώσεως σταφίδος, ἰδοὺ τί συμπέρασμα ἐξάγει κατὰ τὸ 1895 (ἀναγινώσκει): «... Ἐκ τῶν ἀνωτέρω» (ἤτοι τῶν τιμῶν τῆς σταφίδος κατὰ τὰ ἔτη 1883–1895, ὡς ἀνέφερα προηγουμένως,) «ἕκαστος ἐναργῶς βλέπει, ὅτι, ἐνόσῳ ἡ Γαλλία ἐτήρει τὴν παραγωγὴν καὶ κατανάλωσιν εἰς στενὴν πρὸς ἀλλήλας ἀναλογίαν, αἱ τρέχουσαι τιμαὶ ἦσαν ὑψηλαὶ, ἐνῷ καθ’ ὃ ἔτος ἔπαυσε τὰς ἀγορὰς, αἱ τιμαὶ ἔκλιναν κάτω τῆς ἀξίας καὶ αὐτῶν τῶν ἐξόδων...» Διὰ τῆς εἰσαγωγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοῦ σεραπίου δὲν ὑπάρχει φόβος μεταποιήσεως αὐτοῦ εἰς οἶνον· εἶναι ἀδύνατον τοῦτο,— σᾶς τὸ βεβαιῶ ἐκ θετικωτάτης πηγῆς — διότι τὸ σεράπιον αὐτὸ ἀποβάλλει ἅπαντα τὰ συστατικὰ τῆς οἰνοποιήσεως.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Θὰ τεθῇ εἰς ψηφοφορίαν ἡ τροπολογία τοῦ κ. Μυλωνᾶ...

§116ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί λέγει ὁ κ. Ὑπουργός;

§117ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ οὔτε τὸ προτείνω, οὔτε τὸ ἀποκρούω.

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναγνωσθεῖσαν τροπολογίαν τοῦ κ. Μυλωνᾶ, ὡς ἄρθρον 2, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα τί θέλετε, κύριε Σωτηρόπουλε;

§119ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ψηφισθῇ ὡς ἄρθρον 3 ἡ ἄλλη τροπολογία τοῦ κ. Μυλωνᾶ, ὡς ἔχει.

§120ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Ὅπου ὑπάρχουσιν ἀποθῆκαι ταμιεύσεως σταφιδοκάρπου, τὸ οἰκεῖον Δημοτικὸν Συμβούλιον κατὰ τὸ πρῶτον δεκαήμερον τοῦ μηνὸς Ἰουλίου 1898 ἐκλέγει δωδεκαμελῆ ἐπιτροπὴν ἐκ σταφιδοπαραγωγῶν, καθήκοντα τῶν ὁποίων εἶναι νὰ παρίστανται, εἴτε ὅλοι ὁμοῦ εἴτε ἕκαστος κατ’ ἰδίαν, κατὰ τὴν παράδοσιν καὶ ἐξαγωγὴν σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν σταφιδαποθηκῶν ἀποταμιεύσεως, καὶ νὰ ἐπιβλέπωσι τὴν διαχείρισιν τοῦ ἐναποταμιευμένου σταφιδοκάρπου, ἐφορῶντες τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν πασῶν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, καταγγέλλοντες εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς πᾶσαν παράβασιν αὐτῶν. «Κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου θέλουσι παρίστασθαι ὁ εἰρηνοδίκης καὶ αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ τοῦ τόπου, ὅπου ὑπάρχουσι τοιαῦται, συνυπογράφουσαι μετὰ τοῦ ἀποθηκαρίου καὶ τοῦ παραλήπτου τὸ πρωτόκολλον παραδόσεως.»

§121ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἀντὶ τῆς λέξεως «οἰκεῖον», ἐν τῷ δευτέρῳ στίχῳ, νὰ τεθῇ «ἁρμόδιον».

§122ΜΥΛΩΝΑΣ. Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§123ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ζητῶ δὲ καὶ μίαν διασάφησιν· ὅταν θὰ καταγγέλλωσι, θὰ καταγγέλλωσι καὶ οἱ δώδεκα σταφιδοπαραγωγοὶ ὁμοῦ, ἢ καὶ ἕκαστος αὐτῶν χωριστὰ θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πράττῃ τοῦτο;

§124ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἕκαστος.

§125Π. ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἓν «καὶ» ἐν τῷ ὀγδόῳ στίχῳ· «ἐφορῶντες καὶ καταγγέλλοντες».

§126ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Παρελείφθη ἐκ τυπογραφικῆς ἀβλεψίας. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη, διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τῆς λέξεως «οἰκεῖον» ἐν τῇ δευτέρᾳ σειρᾷ διὰ τοῦ «ἁρμόδιον» καὶ τῆς προσθήκης τοῦ «καὶ» ἐν τῇ ὀγδόῃ σειρᾷ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Τώρα ἔρχεται ὡς ἄρθρον 4 τὸ ἄρθρον 3 τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δαγρέ. Θ’ ἀναγνωσθῇ.

§127ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἄρθρον 3. Ὁ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου πωλούμενος σταφιδόκαρπος καὶ μεταφερόμενος ἐντὸς τοῦ Κράτους ὑπόκειται εἰς πληρωμὴν τῶν ἐπιβεβλημένων λιμενικῶν φόρων, ὡς καὶ τῶν δυνάμει τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΜΖʹ τοῦ ἔτους 1888 νόμου πρὸς ἐκτέλεσιν ὑδραυλικῶν ἔργων ἐν τῇ κοιλάδι τοῦ ποταμοῦ Παμίσου ἐπιβεβλημμένων τοιούτων, πρὸς δὲ καὶ ἐκείνων διὰ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος, δυνάμει τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΩΝΕʹ τοῦ ἔτους 1890 νόμου.»

§128Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ κάτοικοι τῶν Καλαμῶν θέλουν ν’ ἀποτελειώσουν τὰ λιμενικά των ἔργα εἰς βάρος ὅλου τοῦ ἄλλου κόσμου! Ἐὰν ἐννοῇ ὁ κ. συνάδελφος νὰ φορολογηθῇ ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος, πολὺ κακῶς τὸ ἐννοεῖ. Ἐὰν θέλῃ νὰ προστατεύσῃ τὸν λιμένα τῶν Καλαμῶν καὶ τὴν κοιλάδα τοῦ Παμίσου, πρέπει νὰ τεθῇ, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ ἐκ τῶν ἐν Καλάμαις ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου πωλουμένου σταφιδοκάρπου μειοῦται κατὰ τόσας δραχμάς, καθ’ ὅσας ἐπιβαρύνεται ἡ χιλιὰς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν αὐτόθι λιμενικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων.

§129ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ ἄρθρον 3 τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Δαγρὲ νομίζω ὅτι κατὰ τὰς πρώτας τρεῖς γραμμὰς δύναται νὰ γείνῃ δεκτόν: «(1) ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου πωλούμενος σταφιδόκαρπος καὶ μεταφερόμενος ἐντὸς τοῦ Κράτους ὑπόκειται εἰς πληρωμὴν τῶν ἐπιβεβλημένων λιμενικῶν φόρων...» Ἐκεῖ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ σταματήσῃ, ν’ ἀφήσῃ δὲ κατὰ μέρος καὶ τὸν λιμένα καὶ τὸν Πάμισον.

§130Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Ὁ σταφιδόκαρπος ὁ χρησιμεύων διὰ τὴν παρακράτησιν ἐν γένει ὅλων τῶν μερῶν τῆς Ἑλλάδος χορηγεῖται ἐκ τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς Μεσσηνίας. Πρέπει λοιπὸν νὰ ὑπόκηται εἰς τὸν λιμενικὸν φόρον. Ἐν τῷ νόμῳ περὶ παρακρατήσεως οὐδεμία ὑπάρχει διάταξις ἀντιστρατευομένη εἰς τὸ πνεῦμα αὐτό. Ἡ Βουλὴ ἐψήφισεν εἰδικὸν νόμον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων Παμίσου, νόμον φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς σταφίδος, σύκων, ἐλαίου καὶ ἐλαιῶν. Δὲν εἶναι νέον τι, τὸ ὁποῖον εἰσάγω, εἶναι νόμος ἰσχύων, τοῦ ὁποίου τὴν ἰσχὺν δὲν δύναται τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἐξουδετερώσῃ. Μόνον ἐζήτησα νὰ ἀναγραφῇ ῥητὴ διάταξις χάριν τῆς εὐκολίας τοῦ Ὑπουργείου.

§131ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Φρονῶ ὅτι ὁ νόμος οὗτος οὐδόλως θέλει νὰ καταργήσῃ τὸν εἰδικὸν νόμον περὶ τῶν ὑδραυλικῶν τοῦ Παμίσου, διότι ὁ λαὸς τῆς Μεσσήνης καὶ τῶν Καλαμῶν ὑπεβλήθη εἰς ἑκουσίαν φορολογίαν χάριν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων· ὀφείλομεν ὅμως νὰ διευκρινήσωμεν ἐν τῷ νόμῳ τούτῳ, ὅτι ὁ εἰδικὸς ἐκεῖνος νόμος, ὁ ὑδραυλικός, ἰσχύει, διότι εἶναι ἑκουσία συνεισφορὰ τῶν δύο ἐπαρχιῶν Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν πρὸς συντέλεσιν τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Παμίσου. Διότι, ἐὰν ἀφαιρέσητε τὸν φόρον αὐτὸν ἐκ τοῦ ταμείου τῶν ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Παμίσου, βεβαίως δὲν θέλουσι συντελεσθῆ τὰ ὑδραυλικὰ ἔργα. Ὅλος σχεδὸν ὁ σταφιδόκαρπος τῆς Μεσσήνης καὶ τῶν Καλαμῶν χρησιμεύει διὰ τὴν παρακράτησιν. Ἐὰν ὁ σταφιδόκαρπος οὗτος μείνῃ ἀφορολόγητος διὰ τὰ ὑδραυλικά, βεβαίως οὐδὲ μία δραχμὴ θέλει εἰσέλθει εἰς τὸ ταμεῖον αὐτῶν, οὔτε καὶ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Μεσσήνης καὶ Καλαμῶν, πρὸς συντέλεσιν τῶν ἔργων. Οὐχ ἧττον ὅμως φρονῶ, ὅτι, ἐὰν γείνῃ μνεία ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ὁ ἐξαγόμενος σταφιδόκαρπος τῆς παρακρατήσεως ὑπάγεται εἰς φορολογίαν ὑπὲρ τῶν λιμενικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων, καὶ ὅτι ὁ ὑπάρχων εἰδικὸς νόμος καὶ περὶ τῶν λιμενικῶν καὶ ὑδραυλικῶν ἔργων τοῦ Παμίσου ἰσχύει, οὐδόλως βλάπτει· διότι ἴσως ἐν τῷ μέλλοντι ἐγερθῇ ἀμφιβολία τις καὶ ἔχωμεν ὅ,τι εἴχομεν κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος, ὅτε οἱ ἀγορασταὶ τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς παρακρατήσεως ἰσχυρίζοντο, ὅτι οὗτος δὲν ὑπάγεται εἰς τοιαύτην φορολογίαν, ὡς καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐν ἀρχῇ ἡρμήνευσε τὸν νόμον... (θόρυβος καὶ γενικὴ ἀδημονία).

§132ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον, ὅπως τὸ ἐτροποποίησεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν.

§133ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἰδοὺ πῶς τὸ ἐτροποποίησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἰδοὺ τί δέχεται ἐκ τοῦ ἄρθρου τοῦ κ. Δαγρὲ (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἐκ τῶν ἀποθηκῶν τοῦ Δημοσίου πωλούμενος σταφιδόκαρπος καὶ μεταφερόμενος ἐντὸς τοῦ Κράτους ὑπόκειται εἰς πληρωμὴν τῶν ἐπιβεβλημένων λιμενικῶν φόρων.»

§134ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη (θόρυβος). Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν.

§136ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὸ περὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ τώρα, κύριε Πρόεδρε (θόρυβος).

§137Π. ΣΑΚΚΗΣ. Ὑπάρχει καὶ ἄλλη τροπολογία, ὡς 5ον ἄρθρον, ἡ ὁποία δὲν ἐψηφίσθη (θόρυβος).

§138ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐτελείωσε τώρα. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπανέλθωμεν.

§139ΣΑΚΚΗΣ. Κύριε Πρόεδρε! (φωναὶ καὶ θόρυβος). Φέρω ἔνστασιν περὶ μὴ ἀπαρτίας. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος. (Ἀναγινώσκεται ὁ ὀνομαστικὸς κατάλογος τῶν Βουλευτῶν. Μεθ’ ὃ γίνεται ἡ διαλογή).

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρόντες 160. Ἡ Βουλὴ εἶναι ἐν ἀπαρτίᾳ.

§141ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τὰ πρακτικὰ νὰ ἐπικυρωθοῦν.

§142ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶναι καὶ τὸ περὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ.

§143ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγένετό μοι ἐπερώτησις ὑπό τινων τῶν κυρίων Βουλευτῶν ἐκ Θεσσαλίας περὶ τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐν τῷ νόμῳ περὶ ἀπαλλαγῆς ἀπὸ ὡρισμένων φόρων ἐφ’ ὡρισμένον χρονικὸν διάστημα λέξις «φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου», ἂν δηλ. ὁ ἐφαρμοζόμενος ἐν Θεσσαλίᾳ διὰ τὰ 1897 καὶ 1898 νόμος περιλαμβάνῃ καὶ τὰς ἐλαίας, ἢ μόνον τὸ ἔλαιον. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου ἔκαμα τὴν παρατήρησιν, ὅτι ἔπρεπεν ἴσως νὰ θέσωμεν τὰς λέξεις «ἐλαίας καὶ ἔλαιον», διὰ νὰ μὴ δύναται νὰ γεννηθῇ ἀμφιβολία, μοὶ ἀπήντησαν δέ, ὅτι ἐξυπακούεται ὅτι διὰ τοῦ ὅρου «φόρος ἐπὶ τοῦ ἐλαίου» ἐννοοῦμεν τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν. Ἑπομένως ποιοῦμαι τὴν δήλωσιν ταύτην προκληθείς.

§144Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ νὰ ἀναγράψῃ ὁ κ. Γραμματεὺς εἰς τὰ πρακτικά.

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. Θέλει ἀναγραφῆ. Νομοσχέδιον τέταρτον...

§146ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἀπόφασις τῆς Βουλῆς χθεσινή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς δεύτερον νομοσχέδιον ἔπρεπε νὰ ἦναι τὸ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τοιοῦτον... (Θόρυβος.)

§147ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἐπὶ συναφοῦς πρὸς τὸ προηγούμενον ζητήματος, διὰ τὸ ὁποῖον ἔκαμε δήλωσιν ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἔχει ὁ κ. Λιμπρίτης τὸν λόγον.

§148ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐνθυμηθῇ, ὅτι ἐπίσης καὶ περὶ τῶν κουκουλίων εἶχον κάμῃ λόγον. Πληρόνουν φόρον ἐξαγωγικόν... (Θόρυβος).

§149ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχω τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, κύριε Πρόεδρε.

§150ΔΟΓΚΑΣ. Ἐτροποποιήθη σήμερον. Νὰ περάσῃ καὶ τὸ περὶ θειϊκοῦ χαλκοῦ, καὶ κατόπιν βλέπομεν.

§151ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε χθές... (Θόρυβος, καὶ φωναί).

§152ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ σήμερον, μόλις πρὸ ὀλίγου, ἐτροποποίησε τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§153ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§154ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. Ἡ Βουλὴ χθὲς ἀπεφάσισεν ὁμοθύμως καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως, ἵνα ὡς δεύτερον ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως τὸ ὄντως ἀναγεγραμμένον ὡς δεύτερον, ἀλλὰ τῇ προτάσει τοῦ ἐκ Τριφυλίας ἀξιοτίμου βουλευτοῦ κ. Σωτηροπούλου προὐτάχθη σήμερον τὸ νομοσχέδιον περὶ παρακρατήσεως (Θόρυβος).

§155ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Καὶ τὸ ἄλλο καὶ τὸ ἄλλο.

§156ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Λοιπὸν παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ ζητήσῃ τὴν γνώμην τῆς Βουλῆς, ἂν πρέπῃ νὰ ἐμμείνῃ ἐν τῇ χθεσινῇ της ἀποφάσει ἢ ὄχι...

§157ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Σήμερον τὴν μετέβαλε.

§158ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὑπάρχει νεωτέρα ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, κύριε Μπακόπουλε.

§159ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Μόνον διὰ τὴν παρακράτησιν.

§160ΠΟΛΛΟΙ. Καὶ διὰ τὸν θειϊκὸν χαλκόν.

§161ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως καὶ διὰ τὸν θειϊκὸν χαλκόν.

§162ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκ τῶν πρακτικῶν φαίνεται ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς. Νὰ ἀναγνωσθῶσι τὰ πρακτικά.

§163ΑΣΗΜ. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν ἐπιθυμοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, ἡ Βουλὴ τῶν ἀντιπροσώπων νὰ ἵσταται εἰς τὸ ὕψος τῆς σοβαρότητος, εἰς τὸ ὁποῖον πάντοτε πρέπει νὰ ἵσταται, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παύσῃ αὐτὴ ἡ σάτυρα, ἥτις ἀπὸ ἡμερῶν παίζεται, εἰς βάρος τῆς ὑπολήψεως ἑνὸς ἀνωτέρου ἀξιωματικοῦ. Οἱ πάντες γνωρίζομεν, ὅτι κατὰ τὴν ἑσπέραν ταύτην θὰ τελειώσῃ ἡ Βουλὴ τὰς ἐργασίας της... (Θόρυβος).

§164ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι! ὄχι! Μέχρι τῆς Πέμπτης τοὐλάχιστον.

§165Α. ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε διατὶ ἐπικυρώνετε τὰ πρακτικά; Ἡ Βουλὴ χθὲς κατηγορηματικῶς ἀπεφήνατο, καὶ ὁ κ. Πρόεδρος, ἐκτελῶν τὴν ἀπόφασιν αὐτῆς, ἀνέγραψεν ὡς δεύτερον ἀντικείμενον τὸ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας. Σήμερον δέ, ἐνῷ πάντες ἐπεριμένομεν, ὅπως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δανείου, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐπεβάλλετο ἐξ ὑπερτάτης ἀνάγκης, ἕνεκα ὑπερτάτων συμφερόντων τοῦ Κράτους, καὶ τὴν ψήφισιν ὡς δευτέρου τοῦ νομοσχεδίου περὶ παρακρατήσεως, διότι τοῦτο εἶναι πόθος ὡρισμένων ἐπαρχιῶν καὶ τμημάτων τοῦ Κράτους, ἐνῷ, λέγω, πάντες ἐπεριμένομεν νὰ ἔλθῃ ἀμέσως, ὡς τρίτον ἀντικείμενον, τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ ὁρίου τῆς ἡλικίας, αἴφνης μᾶς προβάλλουσιν ἄλλα νομοσχέδια! Νομίζω ὅτι τοῦτο πρέπει νὰ σταματήσῃ, καὶ ζητῶ τὴν μεταβολὴν τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὅπως αὐτὴν τὴν στιγμὴν συζητηθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ὁρίου ἡλικίας.

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Θεόδωρος Π. Δηλιγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§167Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ὑπόνοια, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ὀλυμπίας βουλευτὴς, ὁ φίλος μου κ. Χριστόπουλος, ἐδήλωσε πρὸ μικροῦ εἰς τὴν Βουλὴν, μοὶ φαίνεται ὅτι κρατεῖ ἐν πολλοῖς τῶν κυρίων συναδέλφων· ἕνεκα ταύτης ἐπῆλθεν ἡ ἅμιλλα αὕτη, ἵνα μὴ εἴπω ἡ προσπάθεια, τίς νὰ κατορθώσῃ νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅπως προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον αὐτὸς κρίνει ὅτι εἶναι λυσιτελὲς ἢ ἀναγκαῖον εἴτε εἰς τὰ τοπικὰ συμφέροντα, εἴτε εἰς τὰ γενικὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἡ ὑπόνοια αὕτη μοὶ φαίνεται ἐστερημένη πιθανῆς ἢ λογικῆς βάσεως. Διότι, ἐὰν ὑπολογίσωμεν, ὅτι ἕνεκα τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα, αἵτινές εἰσι κατὰ τὴν 5 Ἀπριλίου, θέλει ἡ Βουλὴ καταπαύσει τὰς ἐργασίας της χάριν τῶν ἑορτῶν, ἐπειδὴ ἡ ἔναρξις τῆς ἕνεκα αὐτῶν ἀργίας δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀρχίσῃ πρὸ τῆς 3 ἢ πρὸ τῆς 2 Ἀπριλίου, ὑπάρχουσιν ἀπὸ τῆς 21 Μαρτίου μέχρι τῆς 2 Ἀπριλίου ἡμέραι ἐργασίας δώδεκα. Ἀλλὰ μήπως ἔχομεν μόνον αὐτὰς τὰς ἡμέρας πρὸς ἐργασίαν; Καὶ μετὰ τὰς ἑορτὰς τοῦ Πάσχα αἱ ἐργασίαι δύνανται νὰ ἄρξωνται ἀπὸ τῆς 7 ἢ 8 Ἀπριλίου, ἐπειδὴ δὲ ἡ λῆξις τῆς συνόδου δὲν ἐπέρχεται, εἰμὴ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἑξαμήνου, ἤτοι κατὰ τὴν 27 Ἀπριλίου, ἔχομεν καὶ ἄλλας 20 ἡμέρας πρὸς ἐργασίαν. Πῶς λοιπὸν ἐπῆλθεν εἰς τοὺς κυρίους συναδέλφους ἡ ὑπόνοια, ὅτι θ’ ἀπολέσωμεν πάντα τοῦτον τὸν καιρὸν, ἀφοῦ τοσοῦτον χρόνον ἀπωλέσαμεν μέχρι τοῦδε, ἐνῷ ἠδυνάμεθα κατ’ αὐτὸν τὸν χρόνον νὰ ἐργαζώμεθα; Ἀλλὰ διὰ τὸν χρόνον, ὃν ἀπωλέσαμεν μέχρι τοῦδε, ὑπῆρχον αἰτιολογίαι. Ὑπῆρχον αἱ ἀνάγκαι, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν οἱ προκαταρκτικοὶ ὅροι καὶ μετὰ ταῦτα ἡ συνθήκη περὶ εἰρήνης, ἀνάγκαι, αἱ ὁποῖαι ἐπέβαλλον τὴν μέριμναν καὶ τὴν ἀσχολίαν περὶ ἄλλα θέματα, τὰ ὁποῖα ἴσως ἐκράτουν τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς μακρὰν τῆς Βουλῆς. Διὰ ποῖον λόγον ὅμως νῦν δύνανται νὰ παύσωσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, πρὶν ἢ αὕτη περάνῃ τὰ ἔργα τοὐλάχιστον ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶναι φύσεως κατεπειγούσης; Ἐγὼ, λαβὼν ἀνὰ χεῖρας τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, εὑρίσκω ὅτι εἶναι φύσεως κατεπειγούσης οὐχὶ ἓν ἢ δύο νομοθετήματα, ἀλλὰ πλείω τῶν δύο. Δὲν εἶναι κατεπεῖγον τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, περὶ ὁρίου ἡλικίας δύο συνταγματαρχῶν καὶ ἑνὸς ὑποστρατήγου; Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ὁ ὁποῖος ἦτο διοικητὴς τῆς ταξιαρχίας καὶ ὁ ὁποῖος εἶναι καὶ νῦν Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ ἑπομένως συγκεντρώνει ἐν τοῖς γραφείοις αὑτοῦ πάσας τὰς πληροφορίας περὶ τῶν ὑπηρεσιῶν ἢ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν οἱ ἀξιωματικοὶ τοῦ στρατοῦ ἐτήρησαν κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ πολέμου, ἐὰν, λέγω, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐβεβαίου προχθὲς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ συνταγματάρχης, περὶ οὗ γίνεται λόγος, ἐξεπλήρωσε τὸ καθῆκόν του,—καὶ φαίνεται ὅτι τὸ ἐξεπλήρωσε κατά τι περισσότερον τοῦ συνήθους, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν εἶπεν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐπρότεινε δι’ αὐτὸν καὶ βράβευσιν, τὴν ἀπονομὴν παρασήμου,—καὶ ἐὰν κρίνητε, ὅτι ἕνεκα τούτου ἀποδεικνύεται τὸ πλάσμα τοῦ νόμου περὶ ὁρίου ἡλικίας ὄντως πλάσμα, οὐχὶ δὲ πρᾶγμα, διότι ὁ συνταγματάρχης οὗτος φαίνεται ὅτι δὲν περιῆλθεν εἰς ἀνικανότητα, τὴν ὁποίαν προϋποθέτει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, διατὶ ἡ Βουλὴ νὰ μὴ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον προέβαλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν; Ἀλλ’ ἐὰν συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διατί ἡ Βουλὴ νὰ μὴ συζητήσῃ τὸ νομοσχέδιον περὶ τῶν τελωνειακῶν τελῶν ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου θειϊκοῦ χαλκοῦ καὶ ἄλλων εἰδῶν, τὰ ὁποῖα χρησιμεύουσιν εἰς καταστολὴν τῆς νόσου τοῦ περονοσπόρου, ἥτις καταμαστίζει τὴν χώραν; Ἀλλὰ μήπως δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν νομοσχεδίου ἄλλου, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τοῦ περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ εἰσαχθέντων ἐμπορευμάτων καὶ τῶν ἐν αὐτῇ εὑρισκομένων εἰδῶν τοῦ Μονοπωλίου; Μήπως τοῦτο εἶναι σύνηθες νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν διὰ τὸν Ὀκτώβριον ἢ τὸν Νοέμβριον; Τί προσδοκῶμεν ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τούτου; Ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ ἀναλάβωμεν τὴν εὐθύνην, ἐὰν εἴπω τί φρονεῖ ὁ κόσμος, ὅτι δυνάμεθα νὰ προσδοκῶμεν ὅτι θέλομεν εἰσπράξει δι’ αὐτοῦ; Μοὶ εἶχον εἰπεῖ, ὅτι δύναται τὸ Κράτος νὰ εἰσπράξῃ δέκα ἑκατομμύρια, ἢ ἐννέα, ἢ ὀκτώ. Νομίζετε ὅτι μικρὸν πρᾶγμα εἶναι ἐν τοιαύταις περιστάσεσιν, ἐν χρόνοις τοσοῦτον δεινοῖς, νὰ εἰσπράξῃ τὸ Κράτος καὶ πέντε καὶ τέσσαρα τέλος πάντων ἑκατομμύρια; Καὶ ἐὰν δὲν τὸ ψηφίσητε τώρα, πότε θὰ ψηφίσητε αὐτό; Μετὰ τὴν ἐκκένωσιν τῆς Θεσσαλίας; μετὰ τὴν ἐγκατάστασιν τῶν ἀρχῶν; Καὶ θὰ ἦναι τότε ἡ Βουλὴ παροῦσα; Καὶ ἐὰν ψηφίσητε βραδύτερον τῆς προσηκούσης ὥρας τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, δὲν ἐννοοῦμεν ὅτι χάνομεν τὴν ἐλπίδα νὰ δυνηθῶμεν νὰ βεβαιώσωμεν τὸ ἔσοδον τοῦτο; Ἀλλὰ μήπως εἶναι ταῦτα μόνον τὰ ἔργα ἡμῶν; Ἐὰν ὑπάρχῃ δικαιολογία τις διὰ τὸ ἔτος 1897, τὸ ὁποῖον διήλθομεν διὰ δωδεκατημορίων, ὑπάρχει ἡ δικαιολογία, τὴν ὁποίαν ποριζόμεθα ἐκ τοῦ πολέμου καὶ τῶν ἀνωμαλιῶν, αἵτινες ἕνεκα τοῦ πολέμου ἐπῆλθον· ποίαν ὅμως δυνάμεθα νὰ προβάλωμεν δικαιολογίαν, διερχόμενοι καὶ τὸ ἔτος 1898 ἄνευ προϋπολογισμοῦ; Ἀλλὰ καὶ πῶς δυνάμεθα νὰ διέλθωμεν τὸ 1898 ἄνευ προϋπολογισμοῦ, ἀφοῦ ἔχομεν τὸν νόμον περὶ ἐλέγχου καὶ ἀφοῦ τὸν ἔλεγχον πρέπει νὰ τὸν ἐγκαταστήσωμεν, διότι πρέπει ν’ ἀρχίσῃ νὰ λειτουργῇ; Καὶ πῶς θέλει γενῆ δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁ ἔλεγχος, ἐὰν ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1898 δὲν ῥυθμισθῇ συμφώνως μὲ τὰς διατάξεις τοῦ ἐλέγχου καὶ μὲ τ’ ἀποτελέσματα αὐτοῦ; Ἐγὼ, Κύριοι, οὐδεμίαν ἔχω ὑπόνοιαν, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἡ ἡμέρα τῆς σήμερον νὰ ἦναι ἡ τελευταία ἡμέρα τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Δὲν λέγω ὅτι εἶναι τοῦτο ἀδύνατον, διότι γνωρίζω ὅτι διατάξεις τοῦ Συντάγματος ἀνέθηκαν εἰς τὸ Στέμμα δικαιώματα, τῶν ὁποίων ἡ ἐνάσκησις δύναται τοιοῦτον νὰ παραγάγῃ ἀποτέλεσμα. Ὁ Βασιλεὺς ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ διακόψῃ τὰς ἐργασίας τῆς Βουλῆς μέχρι 40 ἡμερῶν, τὸ Στέμμα ἔχει βεβαίως τὸ δικαίωμα νὰ κηρύττῃ τὴν λῆξιν τῆς συνόδου τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ τὸ Στέμμα ἔχει καὶ ἄλλο μέγιστον δικαίωμα, τὸ δικαίωμα νὰ διαλύῃ τὴν Βουλήν. Τίς ἀρνεῖται τὰ δικαιώματα ταῦτα; Βεβαίως ἐν πάσῃ στιγμῇ ὁ Ἡγεμὼν δύναται νὰ ποιήσηται χρῆσιν αὐτῶν, ἀλλὰ βεβαίως καὶ τὰ ἡγεμονικὰ ταῦτα δικαιώματα, ὡς καὶ πᾶσα πρᾶξις τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας, ἐνασκοῦνται ὑπὸ τὴν εὐθύνην τῶν Ὑπουργῶν. Γνωστὴ εἶναι ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος, ὅτι οὐδεμία πρᾶξις τοῦ Βασιλέως ἰσχύει ἄνευ τῆς προσυπογραφῆς τοῦ ἁρμοδίου Ὑπουργοῦ, καθισταμένου διὰ μόνης τῆς ὑπογραφῆς του ὑπευθύνου, δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι εἶναι δυνατὸν, ἢ ὅτι εἶναι τοὐλάχιστον πιθανὸν, νὰ εὑρεθῶσιν Ὑπουργοὶ νὰ συμβουλεύσωσιν εἰς τὸ Στέμμα καὶ νὰ ἀναλάβωσιν ὑπ’ εὐθύνην αὐτῶν τὴν ἐνάσκησιν δικαιωμάτων, οἷα τὰ δικαιώματα ταῦτα, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς ἐνασκήσεως αὐτῶν θέλει σταματήσει ἡ λειτουργία τοῦ Σώματος, ὡς Σώματος νομοθετικοῦ, δὲν θέλει δὲ κατασταθῆ δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι τὰ εἰρημένα νομοσχέδια, θέλουσι δ’ ἐπέλθει ἕνεκα τούτου ζημίαι εἰς τὰ χρηματικὰ συμφέροντα τοῦ δημοσίου ταμείου, εἴτε εἰς τὰ συμφέροντα τὰ κυβερνητικὰ ἢ τὰ πολιτικὰ τοῦ Κράτους. Καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ θέλουσι μελετήσει καλῶς— δὲν ὁμιλῶ μόνον περὶ τῶν Ὑπουργῶν, οἵτινες κάθηνται νῦν ἐπὶ τῶν ἑδωλίων τούτων, ἀλλὰ πᾶς Ὑπουργὸς θέλει μελετήσει καλῶς τὴν ὑπόθεσιν, πρὶν ἢ λάβῃ τὸ θάῤῥος νὰ ἀναλάβῃ τοιαύτην εὐθύνην. Ἐπειδὴ δὲ ὁμιλῶ περὶ εὐθύνης ὑπουργικῆς, μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ προβῶ εἰς δηλώσεις πρὸς τὴν Βουλὴν, διὰ τῶν ὁποίων θέλω συμπληρώσει ὅσα ἄλλοτε πρὸς τὴν Βουλὴν εἶπον, κατὰ τρεῖς διαφόρους περιόδους. Ἐν Κοινοβουλευτικῷ πολιτεύματι τὰ πάντα γίγνονται δημοσία, καὶ ἡ πολιτεία ἑκάστου εἶναι δημοσία, οὐδὲν δὲ εἶναι κρυπτόν. Ἡμεῖς, ὡς κόμμα πολιτικὸν, ὀφείλομεν, οὐ μόνον ἕνεκα τοῦ σεβασμοῦ ἡμῶν πρὸς τὰς ἐννοίας τοῦ κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ ἐξ εὐλαβείας πρὸς τὸ Κοινοβούλιον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἀποῤῥέομεν, ὀφείλομεν νὰ ποιῶμεν γνωστὴν τὴν πολιτείαν μας πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ ἔθνους. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι μετὰ τὴν λῆξιν τῶν πολεμικῶν ἐργασιῶν, ἡμεῖς, ἐὰν δὲν συνεβουλεύσαμεν, ἐστέρξαμεν ὅμως τὴν γενομένην ὑπουργικὴν μεταβολὴν, καὶ οὐ μόνον ἐστέρξαμεν, ἀλλ’ ἐδηλώσαμεν πρὸς τὸ Κοινοβούλιον, ὅτι θέλομεν παράσχει τὴν συνταγματικὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τοὺς διορισθέντας τότε Ὑπουργοὺς, καὶ οὐ μόνον τοῦτο ἐδηλώσαμεν, ἀλλὰ ἐδηλώσαμεν προσέτι, ὅτι ἕκαστος ἐξ ἡμῶν, ἐν τῷ κύκλῳ τῶν πολιτικῶν αὑτοῦ σχέσεων καὶ μέχρι τῶν ὁρίων τῆς ἐμπιστοσύνης, τὴν ὁποίαν ἐμπνέει εἰς τοὺς ἐκλογεῖς του, θέλομεν φροντίσει νὰ ὑποστηρίξωμεν αὐτοὺς καὶ ἐν τῇ συνειδήσει καὶ ἐν ταῖς πεποιθήσεσι τοῦ λαοῦ. Ἡ Βουλὴ γνωρίζει διατὶ ἐπράξαμεν οὕτω, διατὶ διεγράψαμεν πολιτείαν τοιαύτην, ἀσυνήθη ἢ πρωτότυπον. Γνωρίζει ὅτι ἡμεῖς ὑπετάξαμεν τὰς πεποιθήσεις ἡμῶν εἰς τὴν πεποίθησιν τοῦ Στέμματος, τὸ ὁποῖον ἔκρινεν, ὅτι τὰ δημόσια συμφέροντα, αἱ ἀνάγκαι τοῦ Κράτους ἐπέβαλλον εἰς αὐτὸ νὰ προβῇ εἰς τὴν μεταβολὴν ταύτην τοῦ Ὑπουργείου, καὶ ὑπετάξαμεν τὴν κρίσιν ἡμῶν εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Στέμματος, οὐδὲ συνεζητήσαμεν παντάπασι τὰ περὶ τούτου, οὐδ’ ἐδηλώσαμεν εἰς τὸ Κοινοβούλιον τὸν ἐλάχιστον δισταγμὸν, ὁποιανδήποτε καὶ ἂν εἴχομεν περὶ τῆς ἐννοίας ταύτης γνώμην· διότι πρὸ παντὸς ἐκρίνομεν, ὅτι καθῆκον ἔχομεν, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην ἀντεπροσωπεύομεν τὴν πλειονοψηφίαν τοῦ Κοινοβουλίου, νὰ μὴ παραστήσωμεν τὸ Κοινοβούλιον διϊστάμενον πρὸς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Στέμματος, ἀλλὰ νὰ παραστήσωμεν τὸ Κοινοβούλιον συμπρᾶττον ἐν πλήρει συμφωνίᾳ μετὰ τοῦ Στέμματος. Τὸ καθῆκον τοῦτο ἐπέβαλλον εἰς ἡμᾶς τὰ μεγάλα συμφέροντα τοῦ Κράτους. Ἐὰν ἡττήθη ὁ Ἑλληνικὸς στρατὸς, ἐὰν οἱ πολέμιοι ἠδυνήθησαν νὰ εἰσβάλωσιν εἰς ἐπαρχίας τοῦ Κράτους, νὰ καταλάβωσιν αὐτὰς καὶ νὰ φθάσωσι μέχρι τῆς πρωτευούσης ἑνὸς τῶν νομῶν τοῦ Βασιλείου, ἔπρεπε νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν μέριμναν, καὶ νὰ στρέψωμεν πάντες τὴν προσοχὴν ἡμῶν ἐπὶ μίαν μόνον ὑπόθεσιν, πῶς ἠθέλομεν συνομολογήσει εἰρήνην, ἀφοῦ πλέον δὲν ἤμεθα ἐν καταστάσει νὰ ἐξακολουθήσωμεν πολεμοῦντες, καὶ πῶς ἠθέλομεν ἐπιτύχει τὴν ἐκκένωσιν χώρας Ἑλληνικῆς ἀπὸ τοῦ καταλαβόντος αὐτὴν πολεμίου. Αὐτὸς ἦτο ὁ ὑπέρτατος τῶν νόμων, καὶ χάριν αὐτοῦ τοῦ ὑπερτάτου νόμου ὑπετάξαμεν τὰς πεποιθήσεις ἡμῶν, καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐπεβάλομεν εἰς ἡμᾶς αὐτοὺς νὰ πράξωμεν ὅ,τι καθῆκον εἴχομεν εἰς συνήθεις καιροὺς νὰ μὴ πράξωμεν. Αἱ ἀνάγκαι αὗται ἐξηκολούθησαν, αἱ περιστάσεις ἑπομένως κατέστησαν βεβαιότεραι, διότι πρότερον δὲν εἶχε συνομολογηθῆ ἡ συνθήκη περὶ εἰρήνης, ἐξηκολούθουν ὅμως αὗται, μέχρις οὗ ἠδυνήθημεν νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῶν σπουδαιοτέρων ὅρων, τοὺς ὁποίους ἡ συνθήκη εἶχεν ἐπιβάλει. Ἐπειδὴ δὲ τῶν ὅρων τούτων ἡ ἐκτέλεσις ἀπέβλεπε πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν, πρὸς ἐκπλήρωσιν τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἡ περὶ εἰρήνης συνθήκη μᾶς ἐπέβαλεν, εἴχομεν καθῆκον νὰ ὑποτάξωμεν καὶ αὖθις τὰς πεποιθήσεις ἡμῶν εἰς τὸ Στέμμα, καὶ νὰ μὴ παραστῶμεν αὖθις διϊστάμενοι, ἀλλὰ νὰ μεταδώσωμεν πᾶσαν τὴν συνταγματικὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τοὺς Ὑπουργοὺς, τοὺς ὁποίους τὸ Στέμμα εἶχεν ἐκλέξει. Καὶ τὸ καθῆκον τοῦτο ἐξεπληρώσαμεν, καὶ τὸ ἐξεπληρώσαμεν οὐ μόνον ψηφοφοροῦντες, ἀλλὰ τὸ ἐξεπληρώσαμεν ἐπισκοποῦντες, ἐπιτηροῦντες καὶ προσπαθοῦντες νὰ διευκολύνωμεν τὰ ἔργα τοῦ Ὑπουργείου, καὶ νὰ καταστήσωμεν εὔκολον εἰς αὐτὸ τὴν διεξαγωγὴν τῶν ὑποθέσεων, αἱ ὁποῖαι, φύσει ὅλως ἔκτακτοι καὶ σπουδαιότατον φέρουσαι χαρακτῆρα, ἐπεβάλλοντο καὶ εἰς τὴν Κυβέρνητιν καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα. Εὐτυχῶς διεξηγάγομεν πάσας ταύτας τὰς πράξεις, σήμερον δ’ ἦτο ἡ τελευταία πρᾶξις, τὴν ὁποίαν τὸ Κοινοβούλιον ὤφειλε νὰ εἰσφέρῃ, ἵνα καταρτισθῇ καὶ ὁ νόμος περὶ δανείου. Ὁ καταρτισμὸς τοῦ νόμου περὶ δανείου ἔπρεπε νὰ γείνῃ μετὰ τῆς ταχύτητος, μεθ’ ἧς ἐγένετο, διότι ἦτο τῷ ὄντι ἔργον εὐνοίας, εὐμενείας τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, αἵτινες πολλάκις εὐηργέτησαν καὶ ἐπροστάτευσαν τὴν Ἑλλάδα, ἄνευ δὲ τῆς εὐεργεσίας αὐτῶν ταύτης δὲ ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὴν ὑποχρέωσιν τῆς πολεμικῆς ἀποζημιώσεως, τὴν ὁποίαν ἡ συνθήκη ἐπέβαλεν εἰς ἡμᾶς, οὐδὲ ἠθέλομεν δυνηθῆ νὰ ἐκπληρώσωμεν τὸν ὅρον, ἀπὸ τοῦ ὁποίου ἐξαρτᾶται ἡ ἐκκένωσις τῆς Θεσσαλίας ἀπὸ τοῦ ἐχθροῦ. Βεβαίως ἐν τῇ ἱστορίᾳ τοῦ βίου τῆς Ἑλλάδος θέλει ἀναγραφῆ τὸ συμβεβηκὸς, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι οὐ μόνον ἡμεῖς, οἱ νῦν συνεδρεύοντες ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ τούτῳ, ὡς ἀντιπρόσωποι τοῦ ἔθνους, ᾐσθάνθημεν τὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης, τὸ ὁποῖον ἐξεδηλώσαμεν, ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, ὅτι καὶ οἱ μεταγενέστεροι θέλουσιν ἀναγινώσκει τὸ συμβεβηκὸς τοῦτο ἐν τῇ συγχρόνῳ ἱστορίᾳ, καὶ θέλουσιν αἰσθάνεσθαι τὸ αὐτὸ αἴσθημα τῆς εὐγνωμοσύνης, τὸ ὁποῖον ᾐσθάνθημεν καὶ ἡμεῖς. Ἀλλ’ ὡς ἔλεγον ὅτε πρό τινων ἡμερῶν ἐποιησάμην δήλωσιν παραπλησίαν πρὸς τὴν Βουλὴν, ἀφορμὴν λαβὼν ἐκ τοῦ λόγου τοῦ ἐκ Πυλίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ὁ ὁποῖος, ἐὰν δὲν ἦναι πολιτικὸς φίλος μου, εἶναι ὅμως προσωπικὸς φίλος μου, ὡς ἔλεγον πρὸς τὴν Βουλὴν τότε, ἐὰν ἦτο τότε γνωστὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ χρόνου, ἀπὸ τῆς ὁποίας ἐγίνετο ἔναρξις τῆς τακτικῆς, ἣν μετερχόμεθα καὶ ἀκολουθοῦμεν, παρέχοντες συνταγματικὴν ἐμπιστοσύνην πρὸς τὰ σχηματισθέντα ἔκτοτε Ὑπουργεῖα, ἡ ἀρχὴ αὕτη ἔμελλε νὰ ἔχῃ τέλος, καὶ τὸ τέλος ἔμελλε νὰ ἦναι τὸ πέρας τῶν προπαρασκευαστικῶν πράξεων, αἱ ὁποῖαι ὑπὸ τῆς συνθήκης ἐπεβλήθησαν, καὶ αἵτινες ἀπετέλουν τὴν ἐκτέλεσιν πάντων τῶν ὅρων τῆς εἰρήνης. Τὸ τέλος τοῦτο τῶν πράξεων συνεπληρώθη σήμερον, καὶ ἀπὸ σήμερον ἡμεῖς ὀφείλομεν νὰ ἔχωμεν ἄλλην στάσιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ. Θέλομεν πολιτεύεσθαι ἄνευ τοῦ ἀποκλειστικοῦ καὶ ἐπιβλητικοῦ σκοποῦ νὰ παρέχωμεν τὴν συνδρομὴν ἡμῶν εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν καὶ νὰ παρέχωμεν τὴν συνταγματικὴν ἡμῶν ἐμπιστοσύνην εἰς πᾶσαν Κυβέρνησιν, θέλομεν δὲ παρέχει αὐτὴν μόνον εἰς τὰ Ὑπουργεῖα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα συνδέονται μεθ’ ἡμῶν διὰ τοῦ αὐτοῦ φρονήματος καὶ διὰ τῶν αὐτῶν πολιτικῶν πεποιθήσεων. Ταῦτα λέγων, Κύριοι, δὲν ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τοὺς ὑπάρχοντας Ὑπουργούς, οὐδὲ τὰ πρόσωπα αὐτῶν, οὐδὲ τὰς πράξεις αὐτῶν· ἔχω ὑπ’ ὄψιν τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ὡς πολίτης Κοινοβουλευτικοῦ Κράτους ἔχω, καὶ τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει ἡμῖν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δίδωμεν τὴν ψῆφον ἡμῶν κατὰ πεποίθησιν, δίδομεν δὲ αὐτὴν κατὰ πεποίθησιν, μόνον ὅταν τὴν δίδωμεν, ἵνα συντηρῶμεν εἰς τὴν ἀρχὴν ἐκείνους, μετὰ τῶν ὁποίων ἔχομεν τὰ αὐτὰ φρονήματα. Ἑπομένως δὲν εἶπον ταῦτα, διότι ἐσκόπουν ἢ σκοπῶ νὰ θέσω σήμερον ζήτημα ἐμπιστοσύνης, ἀλλ’ εἶπον ταῦτα μόνον, ἵνα χαράξω τὴν γραμμὴν τῆς ἀπὸ σήμερον καὶ κατόπιν πολιτείας ἡμῶν. Ἡ πολιτεία ἡμῶν θέλει εἶσθαι οἵα προσήκει νὰ ἦναι πολιτεία μελῶν τοῦ Κοινοβουλίου, πολιτεία ἀνδρῶν πολιτικῶν ἐν Κράτει, τὸ ὁποῖον κυβερνᾶται κοινοβουλευτικῶς. Ἀφοῦ λοιπὸν τοιαύτας ἔχομεν γνώμας καὶ περὶ τῶν ἐν γένει καὶ περὶ τῶν κατὰ μέρος ὑπὸ συζήτησιν ἔργων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ ἡμερησίᾳ διατάξει, ἀφοῦ φρονοῦμεν, ὅτι δὲν εἶναι ἡ τελευταία ἡμέρα τῶν ἐργασιῶν μας αὕτη, ἀλλ’ ὅτι θέλομεν ἐξακολουθήσει ἐργαζόμενοι, ἐφ’ ὅσον τὸ Σύνταγμα ἐπιτρέπει, διότι δὲν πειθόμεθα, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ ἐνασκηθῇ ἡγεμονικὴ προνομία, ἵνα σταματήσῃ τὰ ἔργα ἡμῶν, ἕνεκα τῆς εὐθύνης, τὴν ὁποίαν θέλει ἐπισύρει ἡ πρᾶξις πρὸς τοὺς προτείναντας καὶ ὑπευθύνους, ἕπεται ὅτι ἔχω χρέος νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μὴ χάνωμεν πλέον τὸν καιρόν, συζητοῦντες ποῖον νομοσχέδιον θὰ προταχθῇ. Θέλομεν ψηφίσει τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, ἀλλὰ θέλομεν συζητήσει καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν. Ἐὰν ἡ Βουλὴ δὲν θέλῃ νὰ τὸ ἀποδεχθῇ, εἶναι κυρία νὰ μὴ τὸ ἀποδεχθῇ, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀξιοπρεπὲς νὰ θέσῃ αὐτὸ κατὰ μέρος κατὰ τοιοῦτον τρόπον, διότι τοῦτο τὸ ὀφείλει καὶ πρὸς τὸν προτείναντα Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἀλλὰ τὸ ὀφείλει καὶ πρὸς ἐκείνους, τῶν ὁποίων τὴν τύχην καὶ τὰ συμφέροντα κανονίζει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο· οὗτοι δὲ βεβαίως δὲν εἶναι οἱ ἔσχατοι τῶν πολιτῶν, εἶναι ὑπηρέται τοῦ Κράτους, ἐκπληρώσαντες, κατὰ τὰς διαβεβαιώσεις τοῦ ἁρμοδίου, τὸ καθῆκόν των. Ἑπομένως σᾶς παρακαλῶ νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὁρίου ἡλικίας, εἶτα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀτελείας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, καὶ κατόπιν εἰς πάντα τὰ ἄλλα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐδήλωσα, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα οἱ Κύριοι θέλουσι προτείνει νὰ συζητηθῶσιν ὡσαύτως.

§168Γ. ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἡ πρότασις αὕτη, ἡ φερομένη ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, εἶναι πρότασις δυσπιστίας πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, εἶναι πρότασις ἄγουσα ἡμᾶς κατ’ ἀνάγκην ἐνώπιον κρίσεως πολιτικῆς, καὶ εἶναι δευτέρα φορά, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνεται τὸ αὐτὸ σφάλμα· ἀπὸ σφάλματος δ’ εἰς σφάλμα περιπίπτοντες, φοβοῦμαι μήπως δι’ αὐτῶν τῶν ἰδίων ἡμῶν χειρῶν βάλωμεν τὸν τελευταῖον λίθον κατὰ τοῦ πολιτεύματος. Παρελάβομεν τὴν πατρίδα ἡμῶν ἔνδοξον καὶ ἐλευθέραν, καὶ κατεστήσαμεν αὐτὴν ἄδοξον καὶ δούλην, καὶ ἐνῷ καλύπτομεν τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ κλείομεν τὰ ὦτα, διὰ νὰ μὴ ἀκούωμεν καὶ διὰ νὰ μὴ βλέπωμεν τὴν ἀτίμωσιν καὶ τὴν καταστροφήν, ἥτις λυμαίνεται τὴν Θεσσαλίαν, προπαρασκευαζόμεθα εἰς ἔριδας περὶ ἀρχῆς, καὶ ἐρίζουσιν ἀκριβῶς ἐκεῖνοι, οἵτινες ἔπρεπε νὰ τηρήσωσι θρησκευτικὴν σιγήν!...

§169ΦΩΝΑΙ (ἀριστερόθεν). Διατί; (διαμαρτυρίαι).

§170ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Σὺ δὲν ἔπρεπε νὰ ὁμιλῇς, ὁ ὁποῖος κατῄσχυνες τὸ βῆμα πάντοτε! (θόρυβος).

§171ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ ἡ ἀσχημία, ἡ ὁποία ῥυπαίνει τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα!...

§172ΦΩΝΑΙ (ἀριστερόθεν). Σεῖς τὸ ἐρυπάνατε! (διαμαρτυρίαι).

§173ΠΡΟΕΔΡΟΣ (πρὸς τὸν ἀγορεύοντα). Παρακαλεῖσθε ν’ ἀνακαλέσητε τὴν φράσιν σας περὶ ῥυπάνσεως τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς εἶναι ἱκανὸς νὰ ῥυπάνῃ ἐν Ἑλλάδι.

§174ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ἐκ τῶν ὑστέρων θὰ τὸ ἐννοήσητε...

§175ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἀγορεύων ἀνακαλεῖται εἰς τὴν τάξιν.

§176ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Δὲν θὰ ἐξακολουθήσῃ, ἐὰν δὲν ἀνακαλέσῃ (θόρυβος).

§177ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τί ἐννοεῖτε ὅτι ῥυπαίνει τὸ Κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα; Ἡ Ἑλλὰς ἄνευ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος δὲν δύναται νὰ ζήσῃ.

§178ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Πρὸ πάντων δὲ πρέπει νὰ παύσῃ ἡ ὑπονόμευσις, ἡ ὁποία τελεῖται πρὸς βλάβην τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων...

§179ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νὰ δώσητε ἐξηγήσεις. Πρέπει νὰ σέβησθε τὸν Κανονισμὸν καὶ τὸ πολίτευμα.

§180ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ἡμεῖς νομίζομεν, ὅτι ἡ φράσις αὕτη πρέπει ν’ ἀνακληθῇ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ Πρόεδρος οὐδεμίαν ἄλλην ἐξουσίαν ἔχει ἐκ τοῦ Κανονισμοῦ ἢ νὰ ἀνακαλέσῃ τὸν ἀγορεύοντα εἰς τὴν τάξιν. Τὸν ἀνεκάλεσα.

§182ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Καὶ πρέπει νὰ φέρωμεν τὸ ἐρώτημα οὐχὶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὅστις εἶναι γενναῖος καὶ ἀγαθὸς, ἀλλ’ ἐνώπιον ἡμῶν αὐτῶν τῶν ἀντιπροσώπων τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, καὶ πρὸ πάντων πρὸς ἐκείνους, οἵτινες ἀξιοῦσι νὰ διευθύνωσι τὰ κοινά, ἂν ἐννοοῦμεν νὰ μὴ τηρήσωμεν οὐδένα τῶν κανόνων ἐκείνων, τοὺς ὁποίους πάντα τὰ ἄτομα καὶ πάντα τὰ ἔθνη, εἰς πάσας τὰς ἐποχὰς καὶ εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας ἐτήρησαν, ὑπὲρ τῆς σωτηρίας καὶ τῆς τιμῆς αὐτῶν μεριμνῶντα. Καὶ δὲν ἔχω ἀνάγκην νὰ εἴπω ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς, πόσοι καὶ ὁποῖοι μεταξὺ τῶν ἐνδόξων ἀνδρῶν τῆς Ἑλλάδος...

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λάβετε ὑπ’ ὄψιν τὸ ἄρθρον 27 τοῦ Κανονισμοῦ, κατὰ τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπεται νὰ ὑβρίζωμεν τοὺς Βουλευτὰς καὶ τὸ πολίτευμα.

§184ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Περίεργον εἶναι νὰ προσποιηθῆτε, ὅτι δὲν ἐννοεῖτε τὰς λέξεις!... Καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπενθυμίσω ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς, πόσοι καὶ ὁποῖοι μεταξὺ τῶν ἀνδρῶν τῆς ἀρχαίας Ἑλλάδος ἐκλήθησαν ἐνώπιον τῶν ἐφόρων τῆς Σπάρτης καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τῶν Ἀθηναίων, διὰ νὰ δώσωσι λόγον τῶν παρ’ αὐτῶν πεπραγμένων, καὶ δὲν ἐκρίθη ἱκανὸν νὰ σώσῃ αὐτοὺς οὔτε τὸ τρόπαιον τῆς Σαλαμῖνος, οὔτε τὸ τρόπαιον τῶν Πλαταιῶν, μολονότι ἐκεῖνοι, σεβόμενοι ἑαυτοὺς καὶ πειθόμενοι εἰς τοὺς νόμους, δὲν ἐπεκαλέσθησαν ὑπὲρ ἑαυτῶν τὰς μεγάλας των πράξεις. Εὐτυχῶς διὰ τοὺς ὑπευθύνους καὶ δυστυχῶς διὰ τὸ Κράτος τοῦτο, ἐξέλιπον τὰ ἀρχαῖα πολιτεύματα καὶ τὰ μεγάλα φρονήματα, καὶ δὲν ἔχουσι νὰ φοβηθῶσιν οὔτε τὸν ἐν τῇ ἐξορίᾳ οὔτε τὸν δι’ ἀσιτίας θάνατον. Ἀλλ’ ἂν κατέστημεν τόσον μικροὶ καὶ τόσον ἀνάξιοι τῶν προγόνων καὶ τῶν πατέρων ἡμῶν κατὰ τὸν τελευταῖον τοῦτον χρόνον, δὲν θὰ γείνωμεν τόσον οὐτιδανοὶ καὶ τόσον ἄθλιοι, ὥστε νὰ ἐμπιστευθῶμεν τὴν φύλαξιν τοῦ οἴκου, τὸν ὁποῖον ἐκ νέου προσπαθοῦμεν νὰ ἀνεγείρωμεν, εἰς ἐκείνους, οἵτινες, φρουροῦντες αὐτὸν χθές, τὸν ἄφησαν ν’ ἀποτεφρωθῇ! (διαμαρτυρίαι ἀριστερόθεν).

§185Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μετὰ σεβασμοῦ ἠκούσαμεν τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Γόρτυνος.

§186ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Ὅταν τῇ μεσιτείᾳ τοῦ Σκηπίωνος, ὅστις ἐμεσολάβει χάριν τοῦ Πολυβίου, συγκατένευσεν ὁ Κάτων εἰς τὴν Σύγκλητον τὴν Ῥωμαϊκὴν νὰ ἀφεθῶσιν ἐλεύθεροι οἱ φυγάδες τῶν Ἀχαιῶν, οὗτοι, ἀναθαῤῥήσαντες ἐκ τῆς ἀπελευθερώσεώς των, προσῆλθον ἐκ νέου εἰς τὴν Σύγκλητον, ἵνα ἀναλάβωσι τὰς ἀρχὰς, ἃς καὶ πρότερον εἶχον ἐν Ἀχαΐᾳ. Τότε ὁ Κάτων μειδιάσας εἶπεν: «Ὁ Πολύβιος, ὡς ὁ Ὀδυσσεὺς, ζητεῖ νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τοῦ Κύκλωπος τὸ σπήλαιον, ἀπολέσας ἐκεῖ τὸν πῖλόν του.» Εἶπον ἐν μιᾷ τῶν παρελθουσῶν συνεδριάσεων, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι τὴν εὐθύνην τοῦ πολέμου καὶ τῶν συνεπειῶν αὐτοῦ φέρει ἡ Κυβέρνησις τοῦ πρώην Πρωθυπουργοῦ κ. Δηλιγιάννη (θόρυβος καὶ διαμαρτυρίαι ἀριστερόθεν). Τοῦτο δὲν ἦτο αὐθαίρετος γνώμη· εἶναι ἀξίωμα, προκῦπτον ἐκ τῶν διατάξεων τοῦ Συντάγματος, τὸ ὁποῖον ὁρίζει τοὺς ὑπευθύνους, εἶναι ὅρος ἀπαραίτητος τοῦ Κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, τὸ ὁποῖον διέπει τὴν χώραν ταύτην· οὐδένα δ’ εἶχον δισταγμὸν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη ἤθελεν ἀναλάβει ἐνώπιον τῆς Βουλῆς τὴν εὐθύνην τῶν πεπραγμένων. Τοῦτο πράττουσα, ἤθελε δείξει, ὅτι, ἂν οἱ Ἕλληνες ἡμεῖς ὑστερήσαμεν κατὰ τοὺς τελευταίους χρόνους, ἕνεκα ἐλλείψεως πολιτικῆς καὶ στρατιωτικῆς ἀγωγῆς, εἰς τὰ καθήκοντά μας, δὲν ἐλησμονήσαμεν ὅμως μίαν ἀρετὴν, ἐφ’ ᾗ δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, καὶ ἥτις εἶναι ἡ ἀναγνώρισις τῶν σφαλμάτων μας. «Συγγνώμην δίδω εἰς πάντας τοὺς ἄλλους, ἔλεγεν ὁ Ρωμαῖος Ὕπατος, πλὴν ἐμαυτοῦ, καὶ θέλω μᾶλλον εὐεργετήσας νὰ στερηθῶ τῆς εὐγνωμοσύνης, παρὰ κακουργήσας νὰ μείνω ἀτιμώρητος.» Ὅταν τύχη δυσμενὴς διέκοψε τὴν πρωτοπορείαν ἔθνους εὐγενοῦς καὶ γενναίου, ὁ πολιτισμὸς τοῦ ὁποίου ἐφέρετο ὡς παράδειγμα ἐνώπιον τῶν ἐθνῶν, ὁ σοφὸς αὐτοῦ Πρωθυπουργὸς, σεβόμενος τὴν πτῶσιν τῆς μεγάλης πατρίδος, κατέστησεν ἑαυτὸν ἀφανῆ, καὶ προσεπάθησε διὰ παντὸς τρόπου, οὐδεὶς νὰ γίνεται περὶ αὐτοῦ λόγος, διότι, καίτοι Γαλάτης, ἐγνώριζε κάλλιον ἡμῶν τὸ Ἑλληνικὸν «πατρὸς καὶ μητρὸς καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἀγαθῶν γλυκύτατον καὶ τιμιώτατον ἡ πατρίς». Οἱ δὲ Ἕλληνες Ὑπουργοὶ, οἱ πρῶτοι καὶ μόνοι ὑπεύθυνοι τοῦ πολέμου, ἀσχημονοῦσιν ἐν τῇ Βουλῇ, ἰσχυριζόμενοι ὅτι ἔχουσιν ἀρχεῖον πλῆρες σημειώσεων καὶ ἐγγράφων καὶ ἀριθμῶν, δι’ ὧν θ’ ἀποδείξωσι τοὺς δῆθεν ὑπευθύνους. Καὶ δὲν ὀνομάζουσιν αὐτοὺς, ἀλλ’ ἀφήνουσι νὰ ἐννοηθῶσι, καὶ ἐρωτᾷ ἕκαστος ἑαυτόν: «μὴ ἄρα εἶναι ὑπεύθυνος ἡ ἀόρατος Ἀρχή; μὴ εἶναι ἡ δημοσιογραφία; μὴ εἶναι οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως;» Ἀλλ’ ἡ ἀόρατος Ἀρχὴ ἐκδίδει φυλλάδια, δι’ ὧν ἀποδεικνύει, ὅτι, ὅ,τι ἐνήργησεν, ἀπὸ κοινοῦ μετὰ τῆς Κυβερνήσεως καὶ κατ’ ἐντολὴν αὐτῆς ἐνήργησεν. Ἡ δημοσιογραφία ῥίπτει κεραυνοὺς διαμαρτυρίας, καὶ ὑπενθυμίζει ὅσα ὑπέδειξε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐκείνην πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, καὶ ἀποδεικνύει ὅτι οὐδὲν τούτων ἐγένετο. Οἱ δὲ Βουλευταὶ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, μολονότι δὲν φέρουσι τὴν εὐθύνην τῆς γνώμης αὐτῶν, διότι τὴν εὐθύνην ἐνώπιον τοῦ Κράτους φέρουσιν οἱ κρατοῦντες τὴν ἀρχὴν, ἐρωτῶσι τὴν Κυβέρνησιν: Τί ἔπραξες ἐξ ὅσων ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ βήματος τούτου ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας συνεβουλεύσαμεν πρὸς ὑμᾶς; Ἐζητήσαμεν τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν...

§187Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγένετο.

§188ΠΕΤΟΥΣΗΣ. .. καὶ εἴπομεν ὅσα ἦτο δυνατὸν νὰ εἴπωμεν τῶν θυρῶν ἀναπεπταμένων, ἐπιφυλαχθέντες νὰ εἴπωμεν τῶν θυρῶν κεκλεισμένων τὰ δέοντα γενέσθαι πρὸς προπαρασκευὴν τοῦ Κράτους. Καὶ σεῖς ἀπεκρούσατε τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν, ὑποδείξαντες ὅτι δὲν ἔχετε ἀνάγκην τῶν συμβουλῶν μας, καὶ ἐφαίνεσθε πρωτοποροῦντες εἰς τὴν ἐθνικὴν ἐξέγερσιν, ἐνῷ ἔπρεπε νὰ ὑψωθῆτε ὑπεράνω τῶν μεγάλων περιστάσεων, καὶ νὰ εἴπητε τὴν ἐπίσημον γνώμην σας ἐνώπιον τοῦ ἔθνους καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς. Τὸν πόλεμον τὸν ἐπροκάλεσεν ἡ Τουρκία διὰ τῶν σφαγῶν καὶ τῶν δηώσεων, τὰς ὁποίας ἐνήργει ἐν Κρήτῃ, τὸν ἐπροκάλεσεν ἡ Τουρκία διὰ τῶν προγραφῶν, τὰς ὁποίας ἐνήργει ἐν Ἠπείρῳ καὶ Μακεδονίᾳ, τὸ δὲ Κράτος τὸ Ἑλληνικὸν ἀνέλαβε τὸν ἀγῶνα ὑπὲρ τῆς σωτηρίας καὶ ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῶν δούλων Ἑλλήνων, τὸν ἀνέλαβεν ὑπὲρ τῆς Κρήτης, εἰς ἣν δὲν ἔμεινεν οὐδὲ ἓν πλέθρον γῆς, τὸ ὁποῖον νὰ μὴ ἐμπεριέχῃ τὰ ὀστᾶ ἑνὸς μαχητοῦ, τὸν ἀνέλαβεν ὑπὲρ τῆς Ἠπείρου καὶ Μακεδονίας, αἵτινες εἶναι χῶραι Ἑλληνικαὶ καὶ συνδέονται μεθ’ ἡμῶν διὰ ποταμῶν αἱμάτων καὶ ἐνδόξων τροπαίων. Ἀλλὰ τὸν πόλεμον ἀποδεχόμενοι δὲν ἐνοούσαμεν νὰ παίξωμεν ἐν οὐ παικτοῖς, διὰ τοῦτο ἐζήσαμεν τὴν μυστικὴν συνεδρίασιν.

§189ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νὰ εἰπῆτε τὸ σχέδιον!

§190ΠΕΤΟΥΣΗΣ. Δὲν εἶσθε ἁρμόδιος σεῖς νὰ κρίνητε. Εἶσθε, νομίζω, ἀπὸ τὴν Ζάκυνθον.

§191ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Εἶμαι ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου δὲν δύνασθε νὰ ἀτενίσητε σεῖς! (Θόρυβος).

§192ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Φέρω ἔνστασιν ἀπαρτίας, διὰ νὰ λείψουν αὐταὶ αἱ ἀσχημίαι. Ὁμιλεῖ περὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν εἶναι οὔτε εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, οὔτε πουθενά! (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ ὀνομαστικοῦ τῶν Βουλευτῶν καταλόγου, ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξὺ πολλοὶ Βουλευταὶ ἀπέρχονται τῆς αἰθούσης, ὁ δὲ Πρόεδρος λύει τὴν συνεδρίασιν). Ὥρα 8 καὶ 30′ μ. μ.