1898.03.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 36

Τῆς 19 Μαρτίου 1898.

(Πέμπτη)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ.μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Γυθείου κ. Τζανετάκης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ ἀδείας συνομολογήσεως ἐκ μέρους τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Γυθείου δανείου δραχ. 300,000 πρὸς ἀποπεράτωσιν τῶν ἐκτελουμένων λιμενικῶν ἔργων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 150). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποβάλλει σχέδιον νόμου περὶ ἐγκρίσεως μετασχηματισμοῦ ἑνετικοῦ κτιρίου φρουρίου Ἄσσου εἰς ποινικὰς φυλακάς. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 151). Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν τηλεγράφημα πολιτῶν ἐκ Πατρῶν, αἰτουμένων ὅπως ψηφισθῇ νόμος παρατείνων τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου ͵ΒΥΚΕʹ «περὶ παρακρατήσεως τοῦ σταφιδοκάρπου» ἐπὶ μίαν δεκαετίαν. Ἕτερον τηλεγράφημα τοῦ δημάρχου Κολωνίδων, ὑποδεικνύοντος μέτρα πρὸς κανονικὴν λειτουργίαν τοῦ αὐτοῦ νόμου. Ἕτερον πολιτῶν Πατρῶν, αἰτουμένων τὴν κατὰ προτίμησιν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ. Ἕτερον ἐμπόρων Μεσολογγίου περὶ τοῦ αὐτόθι τελώνου. Ὑπεβλήθη τροπολογία, φέρουσα τὰς ὑπογραφὰς τῶν βουλευτῶν Γ. Φιλαρέτου, Ν. Σχινᾶ καὶ Ε. Τσαμαγκίδου, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ εἰσαχθέντων ἐμπορευμάτων καὶ τῶν ἐν ταύτῃ εὑρισκομένων εἰδῶν τῶν μονοπωλίων. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὄρα Παράρτημα, ἀριθ. 152).

§2Δ. ΜΥΛΩΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δηλώσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ἡ χθὲς τὴν ἑσπέραν παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθεῖσα εἰς τὴν Βουλὴν ἔνστασις περὶ μὴ ἀπαρτίας δὲν εἶχε λόγον κωλυσιεργίας, οὐδὲ σκοπὸν τὴν παρεμπόδισιν τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος τὸν νόμον τῆς παρακρατήσεως. Λόγος τῆς ὑποβληθήσης ἐνστάσεως ἦτο, ὅτι πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν παρενόησαν τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους καὶ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Δαγρὲς καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι ἠθελήσαμεν νὰ εἴπωμεν, συζητοῦντες τὸ νομοσχέδιον ἐκεῖνο. Πρέπει νὰ δηλώσω, Κύριοι, ὅτι κατ’ ἀρχὴν εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ μόνον ζητοῦμεν νὰ γείνωσι δεκταὶ τροποποιήσεις τινές, αἵτινες εἶναι ἀναγκαῖαι πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ νόμου. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον συνῆλθον τῇ παρακλήσει μου σήμερον τὴν πρωΐαν ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, καὶ συνεσκέφθημεν περὶ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας πρέπει νὰ προτείνωμεν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὥστε ὁ σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως νὰ ἐπιτευχθῇ καλλίτερον. Ὁ ἀρχικὸς σκοπὸς τῆς παρακρατήσεως βεβαίως εἶναι, ὅπως ἐξάγηται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν ὅσον τὸ δυνατὸν ὀλιγώτερον ποσὸν σταφιδοκάρπου, καὶ δι’ αὐτοῦ τοῦ μέτρου αὐξηθῶσιν αἱ τιμαὶ αὐτοῦ εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ἐὰν τὸ ληφθὲν μέτρον τῆς παρακρατήσεως ἢ ἄλλαι περιστάσεις ἐπήνεγκον ἀποτέλεσμα εὐχάριστον διὰ τὰς τιμὰς τῆς σταφίδος, δὲν εἶναι τοῦ παρόντος νὰ συζητήσωμεν· νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν πρέπει, προκειμένου νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, νὰ ἐφησυχάσωμεν εἰς τὰς διατάξεις αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ἐργασθῶμεν, ὅπως φέρωμεν, εἰ δυνατόν, τροποποιήσεις, ὥστε ὁ νόμος οὗτος νὰ ἐνεργήσῃ ἀποτελεσματικώτερον δι’ ὃν σκοπὸν ἐψηφίσθη. Πρὸς τοῦτο, ὡς εἶπον, συνήλθομεν σήμερον τινὲς τῶν Βουλευτῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, οἱ ἐκ Τριφυλίας κ.κ. Σωτηρόπουλος καὶ Κοκκέβης, ὁ ἐκ Μεσσήνης κ. Μερλόπουλος, ὁ ἐκ Πατρῶν κ. Τσερτίδης, ὁ ἐκ Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶς, ὁ ἐξ Αἰγίου κ. Ἀσημακόπουλος καὶ ἐγὼ, καὶ ἐκρίναμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ὑποβληθέντος νομοσχεδίου περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ ὑφισταμένου νόμου περὶ παρακρατήσεως εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπέλθωσι μικραὶ τροπολογίαι. Καὶ πρῶτον ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 τοῦ ὑφισταμένου νόμου ἐπιτρέπεται ἡ κατεργασία τοῦ σταφιδοκάρπου τῆς παρακρατήσεως ἐν τῷ ἐσωτερικῷ, ἀλλ’ ἡ κατεργασία αὕτη ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ εἰς διάφορα εἴδη, ἐν παραδείγματι εἰς σεράπιον, οἶνον, οἰνόπνευμα καὶ ὅ,τι δήποτε ἄλλο. Ἠθελήσαμεν διὰ τῆς τροπολογίας, τὴν ὁποίαν προτείνομεν, νὰ περιορίσωμεν τὴν χρησιμοποίησιν ταύτην εἰς μόνον τὸ οἰνόπνευμα. Ἑπομένως τὸ ἄρθρον 8 μετεβλήθη εἰς ἄρθρον 2 τοῦ ἀναγεγραμμένου ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπ’ ἀριθ. 4 νομοσχεδίου. Καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ ζήτημα τῶν καταχρήσεων, εἶχεν ὑποβάλει καὶ ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν χθὲς τὴν ἑσπέραν μίαν τροπολογίαν, διὰ τῆς ὁποίας προσθέτει καὶ ἕτερον ὑπάλληλον, ἐπιθεωρητὴν ἑκάστης ἀποθήκης παρακρατήσεως. Τὸ τοιοῦτον μέτρον ἐθεωρήσαμεν ὅτι δὲν εἶναι ἐπαρκές· ἄλλως δὲ θέλει αὐξήσει καὶ τὰς δαπάνας, καὶ δὲν πρέπει νὰ παραβλέπωμεν, ὅτι τὸ χρῆμα τὸ ἐκ τῆς παρακρατήσεως εἰσπραττόμενον ἀνήκει εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς. Ἡμεῖς ζητοῦμεν διὰ τροπολογίας, τὴν ὁποίαν φέρομεν ὡς τρίτον ἄρθρον ἐν τῇ προτάσει νόμου περὶ παρακρατήσεως, ὅπως εἰς τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου ἐκ τῶν δημοσίων ἀποθηκῶν παρίσταται καὶ ὁ εἰρηνοδίκης καὶ αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ, ὅπου ὑπάρχουσι, καὶ οὗτοι νὰ συναπογράφωσι μετὰ τοῦ ἀποθηκαρίου καὶ τοῦ παραλήπτου τὰ πρωτόκολλα παραδόσεως σταφιδοκάρπου. Ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐν ταῖς ἀποθήκαις τοῦ Δημοσίου ποσὸν σταφιδοκάρπου εἶναι περιουσία τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, δὲν ἐκρίναμεν ἄσκοπον, ὅπως διὰ τοῦ ἄρθρου τούτου προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν διὰ πράξεως τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ὅπου ὑπάρχει ἀποθήκη ἀποταμιεύσεως, νὰ ἐκλέγηται δωδεκαμελὴς ἐπιτροπὴ σταφιδοπαραγωγῶν, ἐξελεγκτικὴ, οὕτως εἰπεῖν, ἡ ὁποία νὰ δύναται καὶ αὕτη νὰ παρίσταται κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν καὶ ἐξαγωγὴν τοῦ σταφιδοκάρπου, νὰ ἐπιβλέπῃ τὴν διαχείρισιν, νὰ ἐφορᾷ τὴν πιστὴν ἐφαρμογὴν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου, καὶ νὰ δύναται νὰ καταγγέλλῃ εἰς τὰς ἁρμοδίας ἀρχὰς πᾶσαν παράβασιν αὐτοῦ. Εἰς τὴν προσθήκην τῶν δύο τούτων ἄρθρων ἐμείναμεν σύμφωνοι μετὰ τῶν κ. συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ἐνετείλαντο εἰς ἐμὲ νὰ ὑποβάλω ταῦτα ὡς τροπολογίαν, καὶ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ὅπως κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου σήμερον ψηφισθῶσι καὶ τὰ ἄρθρα ταῦτα. Ἐὰν δὲ κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν καὶ ἕτεροι συνάδελφοι φέρωσιν ἑτέρας τροπολογίας, καθιστώσας τὸ νομοσχέδιον τελειότερον καὶ περιοριζούσας τὰς καταχρήσεις, θὰ τοῖς ἤμεθα εὐγνώμονες.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αἱ ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου ὑποβληθεῖσαι τροπολογίαι θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 155).

§4Γ. ΚΡΕΣΤΕΝΙΤΗΣ. Πάντες οἱ κύριοι Βουλευταὶ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν εἴμεθα σύμφωνοι μὲ τὸν ἀξιότιμον προαγορεύσαντα, ὅπως παύσωσιν αἱ καταχρήσεις· ἔχομεν δὲ πάντες πεποίθησιν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν καὶ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἔχει ὅλα τὰ στοιχεῖα, ἐπὶ τῶν ὁποίων ὁ Ὑπουργὸς στηριζόμενος δύναται νὰ ἐπιφέρῃ τὰς δεούσας τροποποιήσεις εἰς τὸ νομοθέτημα. Πλὴν τούτου δυνάμεθα δι’ ἑνὸς ἄρθρου νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως διὰ κανονιστικοῦ διατάγματος θέτῃ τοὺς φραγμοὺς, δυνάμει τῶν ὁποίων δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν πλέον νὰ λαμβάνωσι χώραν καταχρήσεις. Ἐπειδὴ δὲ ὁ καιρὸς ἐπείγει καὶ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι ἀνυπομονοῦσι, παρακαλῶ τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως στέρξωσι νὰ ψηφισθῇ σήμερον εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ θέλοντες νὰ ὁμιλήσωσιν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου παρακαλοῦνται νὰ ἀναμείνωσι μέχρις οὗ ἔλθῃ ἡ σειρὰ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ.

§6Θ. ΠΕΡΡΟΣ. Ἐγὼ, Κύριοι, ὅπως ὅλοι συνομολογεῖτε, σπανίως λαμβάνω τὸν λόγον, οὐδέποτε ἐννοῶν ν’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, καὶ οὔτε ἐπερωτήσεις ἀκαίρους ὑποβάλλω, οὔτε συζητήσεις προκαλῶ. Παρεκάλεσα πρὸ ἡμερῶν τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ συγκατατεθῶσιν, ἵνα προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει μία πρότασις νόμου, τὴν ὁποίαν ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφορῶσα τὴν κατασκευὴν ἑνὸς ὑδραγωγείου ἐν τῷ δήμῳ, ἔνθα καὶ ἐγὼ κατοικῶ. Τῆς προτάσεώς μου ἐκείνης ἐπετεύχθη ἡ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν συζήτησις, ἀλλ’ ἔκτοτε ἔλαβε τοιαύτην θέσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὥστε βεβαίως δὲν θὰ ἔλθῃ ἡ σειρά της, ἵνα συζητηθῇ. Ἀναγκάζομαι λοιπὸν νὰ ἀναπτύξω εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς λόγους τοῦ ἐπείγοντος τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καὶ νὰ παρακαλέσω αὐτὴν νὰ δεχθῇ νὰ συζητηθῇ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν ἐν τῇ σημερινῇ συνεδριάσει. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν τόπῳ, ὁ ὁποῖος στερεῖται ἀπολύτως ὕδατος, ἐν τόπῳ, τοῦ ὁποίου τὸ ὕδωρ εὑρίσκεται εἰς τοιαύτην κατάστασιν, ἕνεκα τῆς ἐλεεινότητος τοῦ ὑδραγωγείου, ὥστε ἐφέτος εἴχομεν τὸ θλιβερὸν ἀποτέλεσμα, ἐν δήμῳ ἀριθμοῦντι περὶ τὰς 2,000 κατοίκων ν’ ἀποβιώσωσιν ὑπὲρ τοὺς 100 ἐκ κοιλιακοῦ τύφου! Λοιπὸν ζητοῦσιν ἀνυπομόνως οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐπισκευάσωσι τὸ ὑπάρχον καὶ νὰ κατασκευάσωσιν ὑδραγωγεῖον μέχρι τῆς Παραλίας, ὅπου δὲν ὑπάρχει παντελῶς ὕδωρ καὶ ἀναγκάζονται οἱ κάτοικοι νὰ μεταφέρωσιν ὕδωρ διὰ τῶν ὄνων ἀπὸ ἀποστάσεως μιᾶς καὶ ἡμισείας ὥρας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὴν Βουλὴν νὰ μὴ φανῇ ἐναντία εἰς τὴν πρότασίν μου, τὴν δὲ Κυβέρνησιν νὰ συναινέσῃ εἰς τὴν ψήφισιν τῆς προτάσεώς μου.

§7ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μετὰ τὸ πρῶτον νομοσχέδιον τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἐγὼ οὐδεμίαν θὰ φέρω ἀντίῤῥησιν, ἵνα προταχθῇ ἡ πρότασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ.

§8ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλὴν.

§9ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὑποβάλλω εἰς τὸ Προεδρεῖον ἀναφορὰν τῶν ἐν Χαλκίδι διαμενόντων προσφύγων Θεσσαλῶν, τὴν ὁποίαν παρακαλῶ νὰ διαβιβάσητε εἰς τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργόν. Διὰ τῆς ἀναφορᾶς ταύτης παραπονοῦνται οἱ ἐκεῖ πρόσφυγες Θεσσαλοί, ὅτι ἡ διανομὴ τοῦ τελευταίου βοηθήματος δὲν ἐγένετο προσηκόντως καὶ ἐγκαίρως. Διατείνονται ὅτι τινὲς τῶν ἐκεῖ οἰκογενειῶν δὲν ἔλαβον βοήθημα, ὅτι ἄλλαι ἔλαβον 150 δραχμὰς καὶ ἄλλαι 100. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα κατὰ τοῦ σχολάρχου Βελεσινίκου, τὰ ὁποῖα καὶ δι’ ἀναφορῶν τῶν κατοίκων διεβιβάσθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ διὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ ἐκεῖ ἐπόπτου ἐβεβαιώθησαν.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κυβερνῆται ἁλιευτικῶν πλοιαρίων ζητοῦσιν, ὅπως τεθῇ εἰς ἐνέργειαν ὁ νόμος περὶ ἀπαγορεύσεως τῆς διὰ δυναμίτιδος ἁλιείας, καὶ συστηθῇ εἰς τὰς ἀρχὰς ἡ αὐστηρὰ ἐφαρμογὴ αὐτοῦ.

§11ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συστήσῃ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, διότι τῷ ὄντι ἡ διὰ δυναμίτιδος ἁλιεία ἐξετάθη εἰς ὅλα τὰ παράλια τῆς Ἑλλάδος, πρὸς βλάβην καὶ τῆς δημοσίας ὑγείας καὶ τῆς ἁλιείας ἐν γένει καὶ αὐτῶν τῶν διὰ δυναμίτιδος ἁλιευόντων.

§12ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§13ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει ἀποσταλῆ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν μετὰ συστάσεως τῆς Βουλῆς.

§14Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρὸ ἡμερῶν ὁ τύπος ὁ ἡμέτερος ἀνήγγειλε μίαν εἴδησιν ἀρκετὰ σπουδαίαν, εἴδησιν ἀφορῶσαν εἰς διαπραγματεύσεις περὶ ἐκποιήσεως τῶν ἡμετέρων πολεμικῶν πλοίων εἰς τιμὴν οὐκ εὐκαταφρόνητον. Ἐπὶ τῆς εἰδήσεως ταύτης ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ἰδίᾳ δὲ τὸν ἀξιότιμον κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν τὰ ἐν τῷ τύπῳ γραφέντα ἔχωσιν ἀληθείας ἢ ὄχι.

§15ΑΛΕΞ. Θ. ΖΑΙΜΗΣ (Πρωθυπουργός). Τί ἐγράφη ἐν τῷ τύπῳ, δὲν γνωρίζω· γνωρίζω μόνον, ὅτι ἐκ Γαλλικοῦ τινος καταστήματος ἐγένετο, οὕτως εἰπεῖν, βολιδοσκόπησις, ἐὰν ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις ἐπιθυμῇ νὰ πωλήσῃ τὰ τρία θωρηκτὰ, χωρὶς ὅμως νὰ προσενεχθῇ καὶ τιμή τις. Οὐδὲν περαιτέρω ἐγένετο, τῆς Κυβερνήσεως μὴ προβάσης εἰς σκέψιν τινὰ ἐπὶ τοῦ ζητήματος.

§16Δ. ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Προκειμένου νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν πρότασιν νόμου, ὑπογεγραμμένην παρὰ πολλῶν συναδέλφων, καὶ τὴν ὁποίαν ἴσως, τολμῶ νὰ εἴπω ἐκ προοιμίων, ἠδύναντο νὰ ὑπογράψωσιν ὅλοι οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ αὐτοστιγμεὶ, δὲν θ’ ἀπασχολήσω τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ προτάξω κυρίως εἰσήγησιν. Εἰσήγησις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς νομοσχεδίου, ὁποῖον τὸ ὑποβαλλόμενον, ἤθελον εἶσθαι ἀδικία πρὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τοῦ Ἑλληνικοῦ ἔθνους. Ἐθεωρήσαμέν τινες τῶν συναδέλφων ὑμῶν, ὅτι θὰ ἦτο ἄτοπον, ἐὰν μὴ καὶ χεῖρον, νὰ παρέλθῃ ὁ χρόνος τῶν ἐργασιῶν τῆς συνόδου ταύτης, τῆς συγκληθείσης μετὰ τὰς συμφορὰς τοῦ τελευταίου πολέμου, χωρὶς κἂν νὰ φανῇ, ὅτι ἐσκέφθημεν περὶ τῶν τοῦ πολέμου θυμάτων, χωρὶς κἂν πράγματι νὰ σκεφθῶμεν, ὅτι ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου ἔμειναν οἰκογένειαι ἀπορφανωθεῖσαι, ὑπάρχουσιν ἄλλοι ἀνάπηροι γενόμενοι ἐν ταῖς μάχαις, καὶ ἄλλοι ὅπως δήποτε ἀνίκανοι καταστάντες πρὸς πᾶσαν ἐργασίαν. Ἀλλὰ μὴ ἆρά γε μετὰ πόλεμον δὲν εἶναι ἓν τῶν κυριωτάτων μελημάτων τῆς Πολιτείας ἡ τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου περίθαλψις; Ἐὰν αὕτη δὲν ἦτο μέλημα ἐν ἄλλαις Πολιτείαις λαμβανομένη, ἀλλ’ ἡμεῖς θὰ ἤρκει νὰ προστρέξωμεν εἰς τοὺς προγόνους ἡμῶν, ἵνα ἴδωμεν τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους τοὺς προγονικοὺς, οἱ ὁποῖοι θὰ μένουν αἰωνίως αἱ βάσεις καὶ οἱ κανόνες, καθ’ οὓς πᾶσαι ἤδη αἱ Πολιτεῖαι σκέπτονται, ὅπως ἀναπτερῶσι καὶ τὸ φρόνημα τοῦ λαοῦ ὑπὲρ τῆς πατρίδος. Οὕτω, Κύριοι, σκεφθέντες, ἐνομίσαμεν ὅτι πρέπει νὰ συστηθῇ ἓν Ταμεῖον εἰδικὸν, τοῦ ὁποίου προορισμὸς θὰ ἦναι ἡ κατὰ τὸ ἐφικτὸν περίθαλψις τῶν οἰκογενειῶν τῶν πεσόντων, ὡς καὶ τῶν καταστάντων ἀνικάνων πρὸς ἐργασίαν ἐκ τοῦ πολέμου. Κατὰ σύμπτωσιν εὐτυχῆ, ὑπάρχει ἐξ εἰσφορῶν καί τι ποσὸν χρηματικὸν, τὸ ὁποῖον πρόσωπόν τι τοὐλάχιστον, παρασχόν μοι σημείωμα πρόχειρον, ἀναβιβάζει εἰς 500,000 περίπου δραχμάς. Ὑπάρχουσι ποσὰ διάφορα, κατατεθειμένα εἰς διάφορα μέρη, ἄλλα ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, ἄλλα ἀλλαχοῦ, τὰ ὁποῖα ἐδωρήθησαν πρὸς τοιοῦτον σκοπὸν, πρὸς περίθαλψιν τῶν οἰκογενειῶν τῶν πεσόντων ἐν τῷ πολέμῳ ἢ καταστάντων ἐξ αὐτοῦ ἀνικάνων. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτων, βεβαίως δύνανται νὰ ὑπάρξωσι καὶ ἄλλαι εἰσφοραί, καὶ ἐλπίζομεν ὅτι τὸ Κράτος ἡμῶν θέλει εὑρεθῆ τάχιον ἢ βράδιον εἰς θέσιν, ὅπως, τὸ ἐπ’ αὐτῷ, συνεισφέρῃ καὶ τὸ Δημόσιον εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο. Ἡ ἐπὶ τοῦ παρόντος ἀνεπάρκεια τοῦ Κράτους, ὅπως ἔλθῃ εἰς ἀντίληψιν τῶν παθόντων ἐκ τοῦ πολέμου, δὲν θὰ ἦτο βεβαίως ἀποχρῶσα δικαιολόγησις, ὅπως φανῶμεν, ὅτι οὔτε ἐσκέφθημεν περὶ τῶν τοιούτων. Τὸ Κράτος ἐπικουρικὴν βεβαίως θέσιν θὰ ἔχῃ ἐν τῷ ταμείῳ τούτῳ, ὅπως εἰσφέρῃ, κατὰ τὰς περιστάσεις, πᾶν ὅ,τι αἱ οἰκονομικαὶ αὑτοῦ δυνάμεις ἤθελον τῷ ἐπιτρέπει ἑκάστοτε. Ἀλλ’ ἐκτὸς τοῦ πόρου τούτου, ὁ ὁποῖος ἐλπίζομεν ὅτι προϊόντος τοῦ χρόνου δύναται νὰ αὐξάνῃ, δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν, ὅτι καὶ ἄλλοι πόροι δύνανται ν’ ἀναπτυχθῶσιν ὑπὲρ τοῦ τοιούτου ταμείου. Πολλοὶ πολλάκις παρίστανται ἐπιθυμοῦντες νὰ συνεισφέρωσιν ὑπὲρ τῶν θυμάτων τοῦ πολέμου, καὶ διστάζουσιν ἴσως ἐνίοτε, ἀμφιταλαντευόμενοι περὶ τοῦ ποῦ ν’ ἀποταθῶσιν, ὅπως λυσιτελῶς καὶ ἀσφαλῶς διαθέσωσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον τὰ χρήματά των. Ἀλλὰ καὶ ἄλλα σωματεῖα, καὶ δῆμοι καὶ κοινότητες καὶ Μοναί, ἐλπίζομεν ὅτι θὰ προσφέρωνται, ὅπως συνεισφέρωσιν ὑπὲρ τοιούτου ταμείου, τόσον ἐθνικοῦ ἅμα καὶ φιλανθρώπου. Τὸ τοιοῦτον ταμεῖον προορισμὸν ἔχει βεβαίως νὰ μένῃ διαρκὲς καὶ αἰώνιον, καὶ μόνη μέριμνα ἴσως πρὸς τοῦτο εἶναι νὰ ἐξεύρωμεν τὸν ὡς οἷόν τε καταλληλότερον αὐτοῦ διοργανισμόν. Καὶ τίς δύναται νὰ εἴπῃ, ὅτι τὸ ἔθνος τὸ Ἑλληνικὸν θὰ ἀποβλέπῃ ποτὲ μετ’ ἀδιαφορίας πρὸς τὸ ταμεῖον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον διαρκῶς θὰ ὑπενθυμίζῃ τὸν προορισμὸν αὑτοῦ, διαρκῶς θὰ ὑπενθυμίζῃ εἰς σύμπαν τὸ Ἑλληνικὸν, ὅτι ἔχει τινὰ προορισμὸν, ὅπως σώσῃ τὰ δίκαια ἑαυτοῦ, ἐπανορθοῦν συγχρόνως τὰς συμφορὰς, τὰς ὑλικὰς τε καὶ ἠθικὰς, αἵτινες ἐνέσκηψαν ἐπ’ αὐτοῦ ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου; Ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου βεβαίως παντοίας ἀπεκομίσαμεν συμφοράς. Ἀπεκομίσαμεν συμφορὰς ὑλικὰς ζημιῶν ὑλικῶν παντοίων, ἀπεκομίσαμεν καὶ συμφορὰς εἰς ἀπώλειαν ὑπάρξεων καὶ εἰς καταστροφὰς οἰκογενειῶν. Ἀλλ’ ἡ μὲν ἀπώλεια ὑπάρξεων δύναται νὰ θεωρηθῇ ὅτι δὲν ἔλαβε μεγάλας διαστάσεις, αἱ δὲ ἀπώλειαι αἱ ὑλικαὶ, τοὐλάχιστον αἱ ἄμεσοι τοῦ Κράτους θυσίαι, ἔλαβον, δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, καί τι ἀντισήκωμα ἐκ τῆς εὐμενείας τῶν Δυνάμεων. Δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν καὶ ἐν γένει, ὅτι αἱ συμφοραὶ αἱ, οὕτως εἰπεῖν, ὑλικαὶ, αἱ ἐκ τοῦ τελευταίου πολέμου ἐπισκήψασαι ἐπί τε τοῦ Κράτους καὶ τῆς κοινωνίας, δύνανται νὰ καταστῶσι διὰ τοῦ χρόνου δεκτικαὶ ἐπανορθώσεως. Ἀλλ’ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρέπει πρὸ παντὸς νὰ προσέξωμεν μὴ ἀποβῇ ἀνεπίδεκτον ἐπανορθώσεως, εἶναι ἡ μείωσις τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος, καὶ πρέπει τις νὰ φρίττῃ, ἀναλογιζόμενος μὴ τυχὸν συμβῇ, ὥστε ἐκ διαφόρων λόγων ὁρμώμενος ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, μετὰ τὰς περιπετείας, τὰ ἐπεισόδια καὶ τὰς συμφορὰς τοῦ τελευταίου πολέμου, πρὸς ὃν τοσοῦτον ἀποφασιστικῶς διενοήθη νὰ ἐντείνῃ τὰς δυνάμεις του, εἶναι, λέγω, νὰ φρίττῃ τις καὶ ἐπὶ τῇ ἐλαχίστῃ ὑπονοίᾳ, μὴ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀποβάλῃ πλέον τὸ φρόνημα ἐκεῖνο, καὶ μὴ ἐν τῷ μέλλοντι ματαίως θελήσωμεν νὰ ἐπικαλεσθῶμεν ἐκ νέου τὰς θυσίας καὶ τὸ αἷμα αὐτοῦ. Ἰδοὺ τίνων ἕνεκα κυρίως, πλὴν τοῦ καθήκοντος ἡμῶν, τὸ ὁποῖον ἔχομεν πρὸς τὰς ἀπορφανισθείσας οἰκογενείας, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἀποτροπὴν τοῦ ὑποδειχθέντος ἀνυπολογίστου ἐθνικοῦ κινδύνου, πρέπει νὰ δείξωμεν τοὐλάχιστον, ὅτι σπεύδομεν μετὰ τὰς συμφορὰς τοῦ πολέμου νὰ σκεφθῶμεν καὶ μεριμνήσωμεν περὶ τῆς περιθάλψεως τῶν θυμάτων αὐτοῦ καὶ τῆς εἰς αὐτὰ ὀφειλομένης ἐθνικῆς τιμῆς. Πολλῶν εἰδῶν βεβαίως εἶναι αἱ ὑπηρεσίαι πρὸς τὴν πατρίδα, πολλαπλαῖ δὲ αἱ ὑπὲρ αὐτῆς θυσίαι καὶ παροχαὶ, ἀλλ’ οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ, ὅτι μία εἶναι ἐκείνη, ἥτις εἶναι ἡ πλέον ἀναμφισβήτητος καὶ συγχρόνως ἡ ὑψίστη πασῶν, ἡ θυσία, ἥτις γίνεται ἐν τῷ πολέμῳ, ἡ θυσία τῆς ζωῆς, ἢ τῆς σωματικῆς ἀρτιότητος τοῦ ἀνθρώπου. Πολλάκις παριστάμεθα ἀμείβοντες ὑπηρεσίας ἄλλας πρὸς τὴν πατρίδα. Ἀλλ’ αἱ ὑπηρεσίαι αἱ ἄλλαι, αἱ πρὸς τὴν πατρίδα, τὰς ὁποίας ἀκούομεν ἐνίοτε ἀντηχούσας καὶ ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, καὶ ἂν ἦναι ἀναμφισβήτητοι, αἱ πολλάκις ὅμως δυστυχῶς λίαν ἀμφισβητησίμου ἀξίας καὶ ποιότητος, δὲν δύνανται ποτὲ ν’ ἀντιμετωπίσωσι τὴν θυσίαν τῆς ὑπάρξεως τοῦ ἀνθρώπου, τὴν θυσίαν τῆς ἑαυτοῦ οἰκογενείας, τὴν ὁποίαν ὁ ἀποφασίζων νὰ ἐκτελέσῃ τὸ ἐν πολέμῳ πρὸς τὴν πατρίδα καθῆκον ἀφήνει ἀπωρφανισμένην καὶ λιμοκτονοῦσαν. Καὶ διὰ τοῦτο δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι εὐλόγως ἀνέχεται τις τὸν λέγοντα περὶ ὑπηρεσιῶν πρὸς τὴν πατρίδα καὶ ὅταν πρόκηται περὶ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ μόνον ὅταν ἀντιμετωπίσῃ τὸν ἐχθρὸν ἐν τῷ πεδίῳ τῆς μάχης, ὅταν ῥιψοκινδυνεύῃ αὐτὴν τὴν ζωήν του ὑπὲρ τῶν δικαίων καὶ τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὅταν σκεπτώμεθα περὶ περιθάλψεως ἄλλων δι’ ἄλλας ὑπηρεσίας των οἰκογενειακάς, θὰ ἦτο ἀνόσιον νὰ μὴ σκεφθῶμεν μετὰ τὰς συμφορὰς τοῦ πολέμου περὶ τῆς θυσίας τῆς ὑψίστης πασῶν. Καὶ ἂν εὐτυχῶς ἢ δυστυχῶς—δὲν ἠξεύρω—δὲν ἔλαβον ἐν τῷ τελευταίῳ πολέμῳ διαστάσεις μεγάλας αἱ θυσίαι ὑπάρξεων, οὐχ ἧττον καὶ ἔτι μᾶλλον ἴσως πρέπει νὰ ἐπιληφθῶμεν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ὀδυνηρᾶς ταύτης εὐκαιρίας, ὅπως σπεύσωμεν ν’ ἀποδείξωμεν δι’ ἔργων, ὅτι τὸ ἔθνος οὐδέποτε θὰ λησμονῇ τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ θυσιαζομένους. Ὅταν δὲν πρόκηται περὶ χιλιάδων καὶ μυριάδων ὑπάρξεων, ὁπόσας ἴσως θὰ ἔχωμεν ἐν τῷ μέλλοντι θυσιαζομένας ἐν τοῖς πεδίοις τῶν μαχῶν, ἂς σπεύσωμεν νὰ δείξωμεν, ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν εἶναι ἀμνήμων οὔτε τῶν ἱερῶν καθηκόντων της, οὔτε τῶν παραδόσεων τῶν ἐθνικῶν· δὲν εἶναι ἀμνήμων τοῦ θεσμοῦ ἐκείνου τοῦ πατροπαραδότου, τὸν ὁποῖον ἁπλῶς, δυνάμεθα νὰ καυχηθῶμεν, μιμοῦνται, ἀνεπαρκῶς ἴσως, αἱ νεώτεραι Πολιτεῖαι. Οἱ πρόγονοι ἡμῶν, οἵτινες ἀνέγραψαν ἐν πᾶσι τοὺς κανόνας ἐκείνους καὶ τοὺς τελείους τύπους τῆς εἰς τὰ ἰδεώδη ἐξάρσεως τοῦ πνεύματος καὶ τοῦ φρονήματος πρὸς πᾶσαν διεύθυνσιν, οὕτως ἐπενόησαν καὶ τοὺς θεσμοὺς ἐκείνους τοὺς αἰωνίους, οἵτινες ἀπαιτοῦνται, ἵνα ἐν πολέμοις μεγαλουργῶσιν αἱ Πολιτεῖαι. Ἐν τοῖς νόμοις καὶ τοῖς συγγράμμασι τῶν προγόνων ἡμῶν ἀνευρίσκετε τὴν εἰσήγησιν καὶ τοὺς λαμπροὺς ἐκείνους κανόνας τῶν θεσμῶν τῶν προγονικῶν περὶ τῆς προστασίας, τῆς περιθάλψεως καὶ τῆς ἐθνικῆς τιμῆς πρὸς τὰς ἀπορφανιζομένας οἰκογενείας τῶν πεσόντων ἐν τοῖς πολέμοις. Τὰ τέκνα αὐτῶν ἔτρεφεν ἡ Πολιτεία, καὶ τὰ ἀνέτρεφε μέχρι τῆς ἥβης, καὶ τὰ ἐπαρουσίαζεν ἐν πανοπλίᾳ εἰς τὸ κοινὸν, καὶ ἐνεθουσίαζεν αὐτά, ὅπως ἐν τῷ μέλλοντι μιμηθῶσι τοὺς πατέρας αὐτῶν. Δυνάμεθα νὰ καυχώμεθα, ὅτι οἱ πρόγονοι ἡμῶν καὶ ἐν ἄλλοις μὲν, ἀλλὰ καὶ ἐν τούτῳ τῷ θέματι, ἐφώτισαν τὸν κόσμον, ἐφώτισαν τὰς Πολιτείας ἐσαεὶ περὶ τῶν κανόνων ἐκείνων καὶ τῶν μέσων, διὰ τῶν ὁποίων καὶ πᾶσα ἄλλη τελειοποίησις τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ πολίτου, πᾶσα δρᾶσις ψυχικὴ καὶ πνευματική, ἀλλὰ καὶ τὸ φρόνημα τὸ ἐθνικὸν ἀναπτεροῦται, διαρκῶς ζωογονούμενον, ὅπως ἁμιλλώμεναι αἱ γενεαὶ μεγαλουργῶσι καὶ ἐν πολέμῳ. Θὰ ἦτο περιττὸν, Κύριοι, ἄλλως τε εἶναι πρόωρον, νὰ ἀναπτύξω τὰ τοῦ καταρτισμοῦ τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Τὸ νομοσχέδιον εἶναι ἁπλοῦν. Ἐσκέφθημεν νὰ θέσωμεν ἐν αὐτῷ μᾶλλον τὰς βάσεις τὰς γενικὰς, καὶ ν’ ἀφήσωμεν εἰς κανονιστικὸν διάταγμα τὸν κανονισμὸν τῶν λεπτομερειῶν. Ἐσκέφθημεν βεβαίως πρωτίστως περὶ τοῦ καταρτισμοῦ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς κεντρικῆς, ἀλλὰ καὶ περὶ ἄλλων τινῶν θεμελιωδῶν διατάξεων. Καὶ περὶ μὲν τῆς ἀρχῆς, τοῦ προορισμοῦ, τοῦ σκοποῦ, τῆς ἀναγκαιότητος ἑνὸς τοιούτου μέτρου, βεβαίως δὲν χρειάζεται νὰ γείνῃ λόγος, οὐδ’ ὁ ἐλάχιστος. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον καὶ ἐξ ὀνόματος τῶν συναδέλφων δύναμαι νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλήν, θὰ ἦτο, ἀφοῦ ἐγκρίνομεν νὰ παρουσιάσωμεν τοιοῦτο νομοσχέδιον, νὰ μὴ ἀναβληθῇ οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν ἡ καταχώρησις αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§17ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι, νὰ μὴ ἀναβληθῇ ποσῶς.

§18ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ δὲν πρόκειται νὰ μᾶς ἀπασχολήσῃ ἐπὶ πολὺ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Θὰ ὦμεν πάντες σύμφωνοι, καὶ νομίζω ὅτι ἓν τῶν ὑψίστων μελημάτων ἡμῶν καὶ κατ’ αὐτὰς τὰς τελευταίας ἡμέρας τῆς συνόδου θὰ ἦναι ἡ ψήφισις ἑνὸς τοιούτου μέτρου. Παρακαλῶ νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις καὶ ἡ διανομή, καὶ ζητῶ ἀπὸ τοῦδε ἐξ ὀνόματος καὶ τῶν συναδέλφων νὰ καταχωρηθῇ ἐν τοῖς πρώτοις ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§19ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 454).

§20Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἔχω μικρὰν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀπευθύνω. Ἐν τῷ ψηφισθέντι νομοσχεδίῳ περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν κατοίκων Θεσσαλίας ἀπὸ τοῦ φόρου εἰδῶν τινων συμπεριελήφθη καὶ ἡ ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου. Ἐν τῷ νόμῳ περὶ φορολογίας τῶν προϊόντων τῆς γῆς κλπ. ὑπάρχει ἡ φράσις «φορολογία ἐλαίου καὶ ἐλαιῶν», ἀλλ’ ἐν τῷ ψηφισθέντι, ὡς εἶπον, νομοσχεδίῳ περὶ ἀπαλλαγῆς τῶν κατοίκων Θεσσαλίας ἀπὸ τοῦ φόρου εἰδῶν τινων περιελήφθη μόνον ἡ λέξις ἐλαίου ἀλλ’ εἶμαι βέβαιος, καὶ ἔχω ἀκράδαντον πεποίθησιν, ὅτι ἐν τῇ λέξει ἐλαίου ὑπονοοῦνται καὶ αἱ ἐλαῖαι, διότι τὸ ἔλαιον καὶ αἱ ἐλαῖαι τῆς Θεσσαλίας τὴν αὐτὴν τύχην λαμβάνουσι. Πιστεύω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς συμμερίζεται τὴν γνώμην, ὅτι ἐν τῇ διατυπώσει τῆς ἀπαλλαγῆς ἐπὶ διετίαν ἀπὸ τοῦ φόρου τοῦ ἐλαίου συμπεριλαμβάνονται καὶ αἱ ἐλαῖαι, διότι βεβαίως εἶναι ὅλως ἄδικον ν’ ἀπαλλαγῇ τὸ ἓν εἶδος, νὰ φορολογήσωμεν δὲ τὸ ἕτερον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ δηλώσῃ, πῶς ἐννοεῖ τὸ γράμμα τοῦ νόμου.

§21ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὔριον. Θὰ ζητήσω πληροφορίας.

§22Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὑποβάλλω πρότασιν, φέρουσαν τὰς ὑπογραφὰς 14 συναδέλφων, περὶ συστάσεως πενταμελοῦς ἐπιτροπῆς πρὸς μελέτην τῆς καταλλήλου χρησιμοποιήσεως τῶν εἰσοδημάτων τῶν Μονῶν, καὶ παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 455).

§23Π. ΡΑΖΕΛΟΣ. Παρακαλῶ νὰ διαβιβασθῇ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν ἔγγραφος ἐπερώτησις, τὴν ὁποίαν ὑποβάλλω. Πρόκειται περὶ φορολογίας, ἐναντίον τῶν διατάξεων τοῦ νόμου ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων οἰκονομικῶν ἀρχῶν Ἁλμυροῦ τῆς Ἀβίας εἰς τὰ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Οἰτύλου ἐξαγόμενα θηλάζοντα ζῶα. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐξετάσῃ τὸ ζήτημα, καὶ νὰ ἐκδώσῃ τὰς ἀναγκαίας διαταγὰς πρὸς τὰς ἀρχὰς, ἵνα συμμορφωθῶσι πρὸς τὸν νόμον.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Ὁ κ. Πέῤῥος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§25ΠΕΡΡΟΣ. Παρακαλῶ νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ νὰ τεθῇ ἕκτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον τὸ νομοσχέδιον περὶ κατασκευῆς ὑδραγωγείου ἐν Ἄστρει κλπ.

§26ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δέχεται ἡ Βουλή;

§27ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§28ΔΑΓΡΕΣ. Νομίζω ὅτι ὑφίσταται μεγαλειτέρα ἀνάγκη διὰ τὸ νομοσχέδιον περὶ ἀτελείας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, ὡς καὶ διὰ τὸ περὶ συνεργείων, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐπίσης ἀναγκαιότατον.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πῶς εἶναι δυνατὸν ὅλα ὁμοῦ νὰ ἦναι ἐκ τῶν πρώτων; Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐκδόσεως δανείου πρὸς ἑνοποίησιν τῶν εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια παγίων καὶ χρεωλυτικῶν δημοσίων δανείων καὶ πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ δημοσίου εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια χρέους ἐξ ἐντόκων ταμιακῶν γραμματίων. Ὁ κ. Καραπάνος ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ συζητήσω τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἡ προθεσμία τῶν 80 ἐτῶν πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ νέου δανείου εἶναι μακρά, καὶ ἠθέλησα νὰ ἴδω, ἂν ἦναι δυνατὸν διὰ μεταῤῥυθμίσεώς τινος τῶν ὅρων τῆς τροπῆς διαφόρων χρεῶν τοῦ Δημοσίου νὰ ἐλαττωθῇ ἡ προθεσμία αὕτη, καὶ νὰ συμπέσῃ, εἰ δυνατόν, μὲ τὴν προθεσμίαν τῆς ἐξοφλήσεως τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ὡς δεύτερον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Εἰς τὴν τροπὴν τῶν διαφόρων δανείων εὑρίσκω ὅτι ὑπάρχουσί τινα δάνεια, τὰ ὁποῖα εὐνοοῦνται, καὶ ἄλλα τὰ ὁποῖα δὲν εὐνοοῦνται. Ἡ γνώμη μου εἶναι, ὅτι εὐνοοῦνται πάντα, καὶ βεβαίως ἤθελον φέρει πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἐλαττώσεως τῶν ὅρων τοῦ δανείου τούτου, ἐὰν δὲν μὲ ἠμπόδιζεν ἄλλη τις σκέψις, ἡ σκέψις ὅτι τὸ πλεῖστον τῶν δανείων τούτων κατέχεται ὑπὸ Τραπεζῶν, ὑπὸ φιλανθρωπικῶν καταστημάτων, ὑπὸ δημοτίων ὑπηρεσιῶν, αἱ ὁποῖαι δικαιοῦνται καὶ πρέπει νὰ τύχωσι πάσης τῆς δυνατῆς εὐμενείας, τῆς δυνατῆς ὑποστηρίξεως παρὰ τοῦ Κράτους. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ταχυτέραν ἐξόφλησιν, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν τροποποίησίν τινα καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ μᾶλλον εὐνοούμενα, καὶ τοιαῦτά εἰσι τὰ ἔντοκα γραμμάτια. Λέγω τοῦτο, στηριζόμενος εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς πίστεως τοῦ Κράτους, τῆς ἐπελθούσης μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τοῦ ἐλέγχου, τῆς πίστεως δυστυχῶς τῆς περιωρισμένης, ἐκείνης, ἥτις στηρίζεται ἐπὶ τῶν ὑπεγγύων, τῶν ὑπὸ ἔλεγχον τεθειμένων προσόδων, διότι ἡ γενικὴ πίστις τοῦ Κράτους βεβαίως δὲν ὑπέστη ὠφέλειάν τινα, δὲν ὑπέστη πρόοδον, εἴθε δὲ εἰς τὸ μέλλον ν’ ἀποβῇ τοῦτο δυνατόν. Λέγων πίστεως τοῦ Κράτους, ἐννοῶ τῆς πίστεως τῶν σήμερον ἐν κυκλοφορίᾳ δανείων, τῶν ὁποίων ἡ ὑπηρεσία γίνεται διὰ τῶν ὑπεγγύων προσόδων, τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς τὸν ἔλεγχον. Δὲν εἶναι τὸ Ἑλληνικὸν Δημόσιον τὸ ἐξασφαλίζον σήμερον τὴν πληρωμὴν τῶν τοκοχρεωλύτρων τῶν δανείων· εἶναι ὁ ἔλεγχος. Τὸ ζήτημα δὲ, τὸ ὁποῖον ἐγείρω, νομίζων ὅτι τοῦτο δὲν παραβλάπτει τὸν πρῶτον σκοπὸν, εἶναι τὸ τῆς ἐξευρέσεως τρόπου, ὅπως τὸ νέον δάνειον, τὸ ὁποῖον ἐκδίδεται, ἐξοφληθῇ οὐχὶ ἐντὸς ὀγδοήκοντα ἐτῶν, ἀλλ’ ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ διαστήματος, ἐντὸς τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐξοφληθῇ τὸ ἐξωτερικὸν δάνειον, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν μετ’ ὀλίγον. Δίδω σημασίαν τινὰ εἰς τὴν σύμπτωσιν ταύτην τῆς ἐξοφλήσεως, διότι δὲν ἠξεύρει τις, εἰς τὸ μέλλον τί δύναται νὰ συμβῇ, καὶ δὲν ἠξεύρομεν, ἂν ἡ πίστις μας, διὰ καλῆς διαχειρίσεως τῶν οἰκονομικῶν μας, δὲν ἤθελε μᾶς παρουσιάσει ποτὲ εἰς τὸ μέλλον εὐχάριστόν τινα κατάστασιν ἑνοποιήσεως ὅλων τῶν δανείων ἡμῶν, ἐσωτερικῶν καὶ ἐξωτερικῶν. Ἤθελεν εἶναι τότε ἴσως μία ἐπιπρόσθετος δυσκολία καὶ ὁ χρόνος τῆς ἐξοφλήσεως τῶν δανείων τούτων. Βεβαίως δὲν ἤθελεν εἶναι ἡ μεγαλειτέρα· Θὰ ἦναι μικρὰ, ἀλλὰ θὰ ἦναι πάντοτε δυσκολία. Πάντως δὲ, καὶ ἀνεξαρτήτως τῆς τοιαύτης εὐχῆς καὶ ἐπιθυμίας, πάντοτε εὐχάριστον ἤθελεν εἶναι, ἐὰν ἦτο δυνατὸν τὰ δάνειά μας νὰ τὰ ἐξοφλήσωμεν ταχύτερον, ἀφοῦ ταῦτα ὑπόκεινται εἰς τὸν ἔλεγχον καὶ εἰς τὴν πληρωμὴν δι’ εἰδικῆς τινος ὑπὸ ἔλεγχον διαχειρίσεως. Τοιοῦτόν τι νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν, ἐὰν τὰ μὲν ἔντοκα γραμμάτια, τὰ φέροντα τόκον 6%, παραδεχθῶμεν νὰ τὰ τρέψωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τόκου 5½%, δηλ. δίδοντες τὰς ὁμολογίας τοῦ νέου δανείου εἰς τοὺς κατόχους τῶν τοιούτων γραμματίων πρὸς 91%, τὰ δὲ ἄλλα γραμμάτια, τὰ φέροντα τόκον 5%, νὰ τὰ μετατρέψωμεν ἐπὶ τῷ αὐτῷ τόκῳ τῶν 5%, δηλ. δίδοντες ἑκατὸν ἀντὶ ἑκατὸν, ἑκατὸν φράγκα νέας ὁμολογίας ἀντὶ ἑκατὸν φράγκων τῶν ἐντόκων γραμματίων. Τοῦτο θέλει μᾶς ἀφήσει μίαν οἰκονομίαν κατὰ 1,129,000 δραχ. ὡς κεφάλαιον, κατὰ 56,500 περίπου ὡς τόκον ἐτήσιον. Ἠδύνατο νὰ γείνῃ ἡ παρατήρησις, ὅτι ἡ τροπὴ τῶν ἐντόκων γραμματίων δὲν εἶναι τροπὴ ἐπιβαλλομένη, εἶναι τροπὴ ἑκουσία. Ἀλλὰ στηριζόμενος εἰς τὴν πρώτην ἰδέαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξα, ὅτι ἡ πίστις τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ἡ στηριζομένη ἐπὶ τοῦ ἐλέγχου, εἶναι πίστις δυναμένη νὰ κεφαλαιοποιηθῇ κάτω τῶν 5%, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι θὰ ἦναι δυνατὴ ἡ τοποθέτησις τοῦ νέου δανείου ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 5%, καὶ ἑπομένως πιστεύω, ὅτι, ἐὰν κάτοχοί τινες τῶν ἐντόκων γραμματίων τῶν πρὸς 5% δὲν θελήσωσι νὰ παραδεχθῶσι τὴν τροπὴν καὶ ἀνταλλάξωσι τὰ γραμμάτιά των μὲ ὁμολογίας τοῦ νέου δανείου, ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι ἄλλοι κεφαλαιοῦχοι θέλουσιν εὑρεθῆ, οἵτινες θ’ ἀγοράσωσι τὸ νέον δάνειον, ὅπως ἀπολαύσωσι τὸν τόκον τῶν 5%, ἀφοῦ πλήρη καὶ τελείαν παρέχει ἀσφάλειαν. Ἐὰν τοῦτο παραδεχθῶμεν, θέλομεν ἔχει χάριν τοῦ χρεωλυσίου, ἀντὶ τῶν 74,000 δραχμῶν, αἵτινες ὁρίζονται κατὰ τὸ νομοσχέδιον, 131,000 δραχ. Ἀλλὰ 131,000 δραχμαὶ δὲν ἀρκοῦσιν, ὅπως ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον ἐντὸς 53 ἐτῶν, ὅσα ὑπολογίζεται ὅτι θ’ ἀπαιτήσῃ ἡ ἐξόφλησις τοῦ ἐξωτερικοῦ δανείου. Διὰ νὰ ἐξοφληθῇ τὸ δάνειον ἐντὸς 53 ἐτῶν, καὶ συμπέσῃ ἡ ἐξόφλησίς του μὲ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ νέου δανείου, ἀπαιτεῖται χρεωλύσιον 300,000 δραχμῶν, διότι ἀπαιτοῦνται 0,40% διὰ τὴν ἐξόφλησιν τοῦ δανείου ἐντὸς 53 ἐτῶν. Νομίζω ὅτι δυνάμεθα τὸ ὑπόλοιπον ποσὸν τῶν 165,000 δρ. νὰ τὸ προσθέσωμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δανείου, διότι δὲν εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι οἰκονομία γινομένη ἐπὶ χρεωλυσίου εἶναι οἰκονομία ἐπωφελής. Ἀπ’ ἐναντίας εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι ἡ ἀκριβὴς λειτουργία ἑνὸς χρεωλυσίου λογικοῦ καὶ τακτικοῦ εἶναι μεγάλη ὑπηρεσία εἰς τὰ οἰκονομικὰ παντὸς Κράτους. Σήμερον ἔχομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου οἰκονομίαν 372,000 δραχμῶν περίπου, ἀλλ’ ἡ οἰκονομία αὕτη δὲν προκύπτει ἐκ τόκων, διότι ἀπεναντίας ἔχομεν αὔξησιν τῆς ὑπηρεσίας τῶν τόκων κατὰ 37,000 δραχμὰς, καὶ ἡ οἰκονομία τῶν 37,000 δραχ. προέρχεται ἐκ τοῦ ὅτι τὸ χρεωλύσιον, τὸ ὁποῖον σήμερον λειτουργεῖ ὑπὲρ τοῦ δανείου τῶν 16,500,000 δραχμῶν, καταργεῖται, τοῦτο δ’ ἀνέρχεται εἰς 495,000 δραχμάς. Ἑπομένως καταργοῦμεν χρεωλύσιον 495,000 δραχ. καὶ ἀφήνομεν χρεωλύσιον κατὰ τὸ νομοσχέδιον 74,000 ἤτοι ἐλαττοῦμεν κατὰ 420,000 δραχ. τὸ χρεωλύσιον. Ὡς εἶπον, τὴν οἰκονομίαν τοῦ χρεωλυσίου δὲν τὴν θεωρῶ οἰκονομίαν ἐπωφελῆ. Ἑτέρα παρατήρησις ἠδύνατο νὰ παρουσιασθῇ, ὅτι αὐξάνοντες κατὰ 169,000 δραχ. τὴν ὑπηρεσίαν τῶν ἑνοποιουμένων δανείων, ὅπως ἐπιτύχωμεν χρεωλύσιον ἐξοφλοῦν τὸ ὅλον τοῦ δανείου ἐντὸς 53 ἐτῶν, ἐξερχόμεθα τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ὁ νόμος περὶ ἐλέγχου ὁρίζει εἰς 3,900,000. Δὲν νομίζω, ὅτι, προκειμένου ζητήματος ταχυτέρας ἐξοφλήσεως τοῦ ἐσωτερικοῦ ἡμῶν χρέους, ἠθέλομεν ἀπαντήσει δυσκολίαν τινὰ παρὰ τοῖς ἐπιτρόποις τοῦ ἐλέγχου· τόσῳ δὲ μᾶλλον δὲν νομίζω τοῦτο, καθόσον καὶ αὐτὸ ἀκόμη τὸ νομοσχέδιον ὑπερβαίνει κατὰ μικρόν τι ποσὸν, κατὰ δύο ἢ τρεῖς χιλιάδας δραχμῶν, τὸ ποσὸν τῶν 3,900,000. Ὥστε τὸ ποσὸν τοῦτο δὲν εἶναι δόγμα, ὅπως παραδεχθῶμεν, ὅτι εἶναι δογματικὴ ἡ ἀπόφασις τῆς ἀλληλεθνοῦς ἐπιτροπῆς νὰ μὴ ὑπερβῶμεν τὸ ποσὸν τῶν 3,900,000 δρ. διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων τούτων. Τὸ δόγμα τοῦτο ἂν παραβιάζομεν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ παραβιάζομεν κατὰ μικρὸν ποσὸν, ἀλλ’ ἡ παραβίασις αὕτη τὸ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν εἶναι δόγμα, καὶ ἐὰν πρόκειται περὶ τῆς ταχείας ἐξοφλήσεως τοῦ χρέους, δὲν νομίζω ὅτι θ’ ἀπαντήσωμεν τοιαύτην δυσκολίαν. Τοῦτο ἤθελον νὰ γνωρίσω εἰς τὴν Βουλὴν καὶ εἰς τὸν κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι εἶναι δυνατὴ τοιαύτη μεταῤῥύθμισις τῆς τροπῆς τῶν διαφόρων δανείων εἰς τρόπον ὥστε, χωρὶς νὰ ἐπέλθωσι μεταβολαὶ ἐπὶ τῶν ἐπιβαλλομένων ὅρων εἰς τὰ δάνεια, τὰ ὁποῖα ἀναγκαστικῶς τρέπονται, νὰ ἐπιτύχωμεν τὴν βελτίωσιν αὐτῶν καὶ κατὰ κεφάλαιον καὶ κατὰ τόκον εἰς τὰ ἔντοκα γραμμάτια τῶν 5%, ὅπως φθάσωμεν νὰ φέρωμεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπε καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, une parité, δηλ. μίαν ἰσότητα.

§31ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 1–9 τοῦ νομοσχεδίου).

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 10 (ἀναγινώσκεται).

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἑτέραν παρατήρησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως τὴν λάβῃ ὑπ’ ὄψει μετὰ τῶν ἄλλων παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας ἀνεκοίνωσα, τὴν ἑξῆς. Κατὰ τὸ ἄρθρον 10, πρόκειται νὰ δοθῶσιν εἰς τοὺς κατόχους τῶν ἐντόκων γραμματίων ὁμολογίαι ὄχι μόνον διὰ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀνερχόμενον εἰς 18,345,000 καὶ τὸ ὁποῖον περίπου ὑπολογίζεται τόσον, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς τόκους τῶν ἐντόκων τούτων γραμματίων. Ἀντὶ 18,345,000, εἰς τὸν πίνακα ὑπολογίζονται 18,400,000, δηλαδὴ 55,000 δραχμαὶ πλέον τῶν ὀφειλομένων· ἀλλὰ βεβαίως αἱ 55,000 δραχμαὶ αὗται εἶναι πολὺ ὀλιγώτεραι τῶν τόκων. Ἑπομένως, ἂν μείνῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς ἔχει, δὲν θὰ ἔχωμεν ὁμολογίας, ἵνα δώσωμεν εἰς τοὺς κατόχους τῶν ἐντόκων γραμματίων, ἀρκετάς.

§34ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ εἶναι ἀπολύτως δεδικαιολογημένη. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ εἶχε διαγραφῆ ἡ φράσις «καὶ τόκων», ἀλλὰ κατὰ δυστυχίαν ἐτέθη καὶ πάλιν, διαλαθοῦσα τῆς προσοχῆς μου κατὰ τὴν διόρθωσιν, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔκαμα, διότι δὲν εἶμαι τόσον δεινὸς διορθωτὴς δοκιμίων. Πρέπει νὰ διαγραφῇ λοιπὸν τὸ «καὶ τόκων». Ἑπομένως εἶμαι πληρέστατα σύμφωνος, ὡς πρὸς τοῦτο, μετὰ τοῦ ἐξ Ἄρτης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν δευτέραν παρατήρησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὅτι δηλαδὴ σημειοῦται ἐν τῷ πίνακι, ὃν ὑποβάλλω, ὁ ἰσολογισμὸς τῆς ὑπηρεσίας εἰς 18,400,000, ἀντὶ 18,345,000 δραχμῶν, αἱ ὁποῖαι φέρονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τοῦτο τὸ ἔκαμα, διότι ἔλαβον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, καθ’ ἣν ἡμέραν συνέταττον αὐτὸν, εἶχεν αὐξήσει τὸ ποσὸν τῶν ἐντόκων γραμματίων, τὰ ὁποῖα εἶναι κατατεθειμένα ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, κατὰ 60,000 δραχμάς. Ἔθεσα λοιπὸν στρογγύλον τὸν ἀριθμὸν τῶν 400 χιλιάδων. Ἂν ἐν τῷ μεταξὺ ἔχωσιν ἐξοφληθῆ ἔντοκα γραμμάτια, δυνάμεθα νὰ καταβιβάσωμεν τὸ ποσόν.

§35ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρέπει νὰ διορθωθῇ τότε ὅλη ἡ φράσις.

§36ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 10, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 11, ὡς ἔχει).

§37ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκεται).

§38ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο χθὲς ὁ ἐκ Μεσολογγίου ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ὅτι ἦτο ἐνδεδειγμένος ὁ χρόνος τῆς παραγραφῆς τοῦ δανείου, ἵνα περιορισθῇ εἰς 5 ἔτη ἀπὸ τῶν 30, μοὶ ἐπέβαλε ν’ ἀσχοληθῶ χθὲς τὸ ἑσπέρας ἐπὶ τούτου, καὶ εὗρον, ὅτι ὑπάρχουσι πολλὰ τὰ ἐπιχειρήματα καὶ ὑπὲρ καὶ κατὰ εἰς ἀμφοτέρας τὰς γνώμας· ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔχομεν νόμον λογιστικὸν ἐν ἐνεργείᾳ σήμερον, κατὰ τὸν ὁποῖον παραγράφονται αἱ ἀπαιτήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου ἐντὸς 5 ἐτῶν, νομίζω ὅτι τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται εἰς τοὺς ὁμολογιούχους, δὲν θὰ ἦναι μέγα, ἐὰν σημειωθῇ ἡ πενταετὴς παραγραφὴ ἀντὶ τῆς τριακονταετοῦς.

§39ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις, ἡ ὁποία ὑπάρχει εἰς τὰς νομοθεσίας ὅλων τῶν Κρατῶν, μεταξὺ τῆς παραγραφῆς τῶν τοκομεριδίων καὶ τῆς παραγραφῆς τῶν ὁμολογιῶν. Πανταχοῦ ἡ παραγραφὴ τῶν τοκομεριδίων εἶναι βραχυτέρα τῆς παραγραφῆς τῶν ὁμολογιῶν. Θέτοντες 5 ἔτη διὰ τὴν παραγραφὴν τῶν τοκομεριδίων, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν 10 ἔτη διὰ τὴν παραγραφὴν τῶν ὁμολογιῶν, διότι αἱ ὁμολογίαι συμβαίνει πολλάκις νὰ μείνωσιν εἰς χεῖρας ἀνθρώπων πτωχῶν, ἀδαῶν, μὴ γνωριζόντων τὰ κατ’ αὐτάς, ἢ εἰς κληρονομίας, αἱ ὁποῖαι δὲν διαχειρίζονται τακτικῶς καὶ ὁμαλῶς, καὶ αἱ ὁποῖαι δικαιοῦνται πάντοτε νὰ ἔχωσι μίαν παραγραφὴν μακροτέραν τῆς παραγραφῆς τῶν τοκομεριδίων. Ὥστε καλὸν θὰ ἦναι ν’ ἀφήσωμεν διὰ τὰ τοκομερίδια βραχυτέραν παραγραφὴν, καὶ ν’ αὐξήσωμεν τὴν τῶν ὁμολογιῶν.

§40Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀφοῦ νομίζετε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρξῃ διάκρισις μεταξὺ παραγραφῆς τοκομεριδίων καὶ παραγραφῆς ὁμολογιῶν, ἔπρεπε τότε ν’ ἀκολουθήσωμεν τὸ ἐν ἄλλοις Κράτεσι γινόμενον, ὄχι παρατείνοντες δηλ. τὴν προθεσμίαν τῆς παραγραφῆς τῶν ὁμολογιῶν, ἀλλὰ συντομεύοντες τὴν τῶν τοκομεριδίων, ἤτοι καθιστῶντες αὐτὴν τριετῆ. Δὲν εὑρίσκω δικαιολογημένην τὴν παράτασιν τοῦ χρόνου τῆς παραγραφῆς τῶν ὁμολογιῶν ἀπὸ 5 ἐτῶν εἰς 10, οὔτε εἶναι ἐπαρκὴς ὁ λόγος, ὅτι αἱ ὁμολογίαι εὑρίσκονται ἐνίοτε μεταξὺ κληρονομιῶν καὶ εἰς χεῖρας ἀδαῶν ἀνθρώπων, μὴ γνωριζόντων τὰ ἰσχύοντα περὶ ὁμολογιῶν κτλ. Τὸ Δημόσιον ἐπίσης εἶναι ἄξιον τῆς μερίμνης μας. Τὸ Δημόσιον δὲν εἶναι εὐεργετικὸν κατάστημα, οὐδὲ συμφέρει ἡμῖν ν’ ἀφήνῃ ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν τὰ βιβλία του ἐκτεθειμένα, διὰ νὰ προστατεύωνται τὰ σφάλματα καὶ αἱ παραλείψεις καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἄλλου ἰδιώτου. Νομίζω ὅτι τὸ διάστημα τῶν πέντε ἐτῶν εἶναι ἀρκετὸν, καὶ πρέπει νὰ μείνῃ.

§41ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐγὼ ἐπιμένω εἰς τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον, νὰ περισταλῇ καὶ ἡ παραγραφὴ τῶν ὁμολογιῶν εἰς πέντε ἔτη. Ἄν ὑπάρχουν νόμιμα κωλύματα, περὶ αὐτῶν προβλέπει ὁ ἀστικὸς νόμος, καὶ κατὰ συνέπειαν δὲν κινδυνεύει τίποτε ἐκ τοῦ χρονικοῦ διαστήματος τῆς πενταετίας.

§42Α. ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ὅμως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ τὸ ἄρθρον, περὶ οὗ ἡ συζήτησις, οὕτως, ὥστε ῥητῶς νὰ ἀναφέρηται ἐν αὐτῷ, ὅτι «αἱ κληρούμεναι πρὸς ἐξόφλησιν ὁμολογίαι παραγράφονται μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τῆς τεταγμένης ἐν τῷ νόμῳ προθεσμίας.»

§43ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Μάλιστα.

§44Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ τὴν τριακονταετῆ παραγραφὴν τὴν περιορίζετε εἰς πενταετῆ.

§45ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ναί. Ἀμφότερα τὰ συστήματα ὑπάρχουσιν ἐν ἐνεργείᾳ, καὶ τὸ τῆς τριακονταετοῦς παραγραφῆς τῶν ὁμολογιῶν, τὸ ὁποῖον θεωρεῖται πολὺ ἐπιεικὲς διὰ τοὺς κατόχους, καὶ τὸ αὐστηρότερον σύστημα τῆς βραχείας σχετικῶς παραγραφῆς τῆς πενταετίας, ἡ ὁποία χάριν τῆς τάξεως τῶν λογιστικῶν τοῦ Κράτους ἐνδεικνύεται. Αὕτη εἶναι ἡ βάσις τῆς δευτέρας ταύτης θεωρίας, ὅπως μὴ μένωσιν ἐπ’ ἄπειρον ἐνοχαὶ καὶ ὀφειλαὶ τοῦ Κράτους, παραπλήσιος δηλ. λόγος ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὑπηγόρευσαν τὴν βραχεῖαν ἐν γένει παραγραφὴν τῶν κατὰ τοῦ Κράτους ἀπαιτήσεων. Ἡ γνώμη αὕτη ὑποστηρίζεται πολύ. Χθὲς τὴν ἑσπέραν ἔκαμα ἔργον μου ν’ ἀντιληφθῶ πᾶν ὅ,τι ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου κρατεῖ, καὶ ἐπείσθην, ὅτι ἡ βραχεῖα αὕτη παραγραφὴ συνιστᾶται ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων.

§46ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 12 ἐτροποποιήθη ὡς ἑξῆς: «Τὰ τοκομερίδια τοῦ δυνάμει τοῦ παρόντος νόμου ἐκδιδομένου δανείου καὶ αἱ κληρούμεναι πρὸς ἐξόφλησιν ὁμολογίαι παραγράφονται μετὰ πενταετίαν ἀπὸ τῆς ἡμέρας τῆς τεταγμένης πρὸς πληρωμὴν αὐτῶν.» Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 13–15 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 16 (ἀναγινώσκεται).

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§49ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν νὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ ὁμιλήσω ἀντ’ αὐτοῦ· διότι θὰ συμμορφωθῶ πρὸς μίαν σύστασιν, τὴν ὁποίαν χάριν τάξεως ἐποιήσατο. Τῷ ὄντι χάριν τάξεως εἶναι ἐνδεδειγμένον νὰ προτείνω μίαν προθεσμίαν· ἀλλὰ τὴν προτείνω ὀλίγον μακράν, ἵνα δοθῇ ὀλίγος χρόνος πρὸς παράδοσιν. Καταλαμβάνετε ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ εἰς τρόπον ὥστε νὰ μὴ γείνωσιν οὔτε λάθη οὔτε ζημίαι. Λοιπὸν προτείνω νὰ τεθῇ «ἐντὸς ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἀνταλλαγῆς».

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πότε θὰ λήξῃ ἡ ἀνταλλαγή; Εἶναι δύο προθεσμίαι. Πρόκειται περὶ τῆς προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας πρέπει νὰ λήξῃ ἡ ἀνταλλαγή, καὶ περὶ τῆς προθεσμίας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἡ Τράπεζα τοὺς ἀνταλλαχθέντας παλαιοὺς τίτλους θὰ παραδώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον. Ἡ δευτέρα προθεσμία ἔχει ὀλιγωτέραν σημασίαν, καὶ εἶμαι σύμφωνος πρὸς τὸν κ. Ὑπουργόν. Δὲν θεωρῶ μικρὰν τὴν προθεσμίαν τοῦ ἔτους, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπρότεινεν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ προθεσμία, ἐντὸς τῆς ὁποίας ὀφείλουσιν οἱ κάτοχοι τῶν ὁμολογιῶν τούτων νὰ παρουσιάσωσι τοὺς τίτλους των καὶ τοὺς ἀνταλλάξωσι μὲ τίτλους τοῦ νέου δανείου.

§51ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τί θὰ γείνωσιν οἱ μὴ παρουσιασθέντες;

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ μὴ παρουσιασθέντες πρέπει νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δέσμευσίν τινα· θὰ ὑπάρξῃ ἡ δέσμευσις, ὅτι θὰ καταργηθῇ ἡ ὑπηρεσία τῶν παλαιῶν χρεῶν· δὲν θὰ πληρωθῶσιν ἑπομένως τὰ τοκομερίδιά των, ἐφ’ ὅσον καιρὸν δὲν παρουσιάσουν τοὺς τίτλους των. Εἶναι μία τιμωρία. Δυνάμεθα νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς μίαν πενταετῆ προθεσμίαν, ὥστε, ἂν δὲν παρουσιασθῶσιν ἐντὸς μιᾶς πενταετίας, καίτοι ἔχοντες τὰς ὁμολογίας των μὴ κληρωθείσας, νὰ χάνωσι πᾶν δικαίωμα ἀνταλλαγῆς· διότι δὲν εἶναι δυνατὸν ν’ ἀφήσωμεν τὸ Κράτος δεσμευμένον ἐπ’ ἀόριστον χρονικὸν διάστημα, κρατοῦν τὰς ὁμολογίας τοῦ νέου δανείου νεκράς, ἐνῷ πρέπει νὰ ᾖναι ἐν γνώσει ἐντὸς ὡρισμένου χρονικοῦ διαστήματος, ὅτι αἱ ὁμολογίαι αὗται ἢ ἀντηλλάγησαν μὲ ὁμολογίας παλαιῶν δανείων, αἱ ὁποῖαι ἠκυρώθησαν, ἢ εἶναι εἰς τὴν διάθεσίν του νὰ τὰς διαθέσῃ ὅπως βούληται.

§53ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Τὸ ἐσημείωσα. Θὰ σᾶς ἀπαντήσω εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 16. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 17 καὶ 18, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν).

§54ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέψατέ μοι. Ἐκ παραδρομῆς δὲν κατέθεσα ὡρισμένας σημειώσεις, αἱ ὁποῖαι μοὶ ἐζητήθησαν, σχετικὰς πρὸς τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον. Καταθέτω λοιπὸν τὸν πίνακα τῶν ἐντόκων γραμματίων τῶν ὑπαρχόντων πρὸς 5% καὶ 6% εἰς τραπεζικὰ γραμμάτια.

§55Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ἐννοεῖτε πίνακα;

§56ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐζήτησε σημείωσιν λεπτομερῆ.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τῶν κυριωτέρων κατόχων.

§58ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Ἐσημειώθησαν ὅλα, καὶ ὅπου ἦσαν ἀνώνυμα, ἐσημειώθη ἀνώνυμα. Ὁ δεύτερος εἶναι πίναξ, ὁ ὁποῖος περιέχει ἑκάστου τῶν ἑνοποιουμένων δανείων συνοπτικωτάτην ἱστορίαν τῶν μέχρι τοῦδε παθημάτων αὐτοῦ. Ὡς πρὸς τὸ τρίτον, δὲν δύναμαι νὰ εὐχαριστήσω ἐπαρκῶς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, τὸν ζητήσαντα νὰ προσαγάγω σημείωσιν, τίνα ἀγαθοεργὰ καταστήματα εἶναι ἐν γένει κάτοχα ὁμολογιῶν τῶν ἑνοποιουμένων δανείων. Ὁ χρόνος ἦτο βραχύτατος, σᾶς ὁμολογῶ δὲ, ὅτι σήμερον εἶχον καὶ πολλὰς ἄλλας ἀσχολίας, ἐν τούτοις κατέφυγον εἰς τὸ ταμεῖον τῶν τίτλων τῆς Ἐθν. Τραπέζης, καὶ ἐζήτησα ἐκεῖ, πόση περιουσία ἀγαθοεργῶν καταστημάτων, ἀποτελουμένη ἐξ ὁμολογιῶν, τυγχάνει κατατεθειμένη ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, μοὶ ἐδόθη δὲ ἡ σημείωσις αὕτη, ἡ ὁποία παριστᾷ τὴν περιουσίαν ταύτην εἰς 3–3½ ἑκατομμύρια.

§59ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ τυπωθῶσιν οἱ πίνακες.

§60Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἰδίως ὁ δεύτερος πίναξ.

§61ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 156). Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως ἐκδόσεως δανείου ἐκ φράγκων χρυσῶν 170,000,000 ἐπὶ ἀλληλεγγύῳ ἐγγυήσει τῆς Γαλλίας, τῆς Μεγάλης Βρεττανίας καὶ τῆς Ῥωσσίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§62ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατασκευῆς μονίμου δεξαμενῆς ἐν τῷ λιμένι Σύρου.

§63Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς συνεδρίασίν τινα παρελθούσης συνόδου εἶχον ὑποστηρίξει, ὅτι ἅπαντα τὰ δημόσια ἔργα, μετὰ τὴν ἐπελθοῦσαν πρόοδον καὶ ἀνάπτυξιν τῶν ἐντοπίων ἐργολάβων καὶ μηχανικῶν, πρέπει νὰ τυγχάνωσιν ἰδιαιτέρας προστασίας. Καὶ ἐξηγοῦμαι. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν ἐκείνην ἔλεγον, ὅτι ἐν αὐτῇ τῇ Γαλλίᾳ, ἐν Παρισίοις, ἐδημοσιεύθη διακήρυξίς τις, (τὴν ὁποίαν καὶ εἶχον παρουσιάσει τότε εἰς τὴν Βουλὴν) διὰ τῆς ὁποίας ἐδίδετο εἰς ἐργολαβίαν ἡ στρῶσις τῆς ἐν Παρισίοις Place de l’ étoile. Ἐν τῇ διακηρύξει ἐκείνῃ ῥητῶς ἐτίθετο ὅρος, ὅτι ἡ μὲν ἀναλαμβάνουσα τὴν ἐργασίαν ταύτην ἑταιρία πρέπει νὰ ᾖναι Γαλλικὴ, οἱ δὲ εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην χρησιμοποιηθησόμενοι μηχανικοὶ καὶ ἐργάται πρέπει νὰ ᾖναι πολῖται Γάλλοι. Δυστυχῶς παρ’ ἡμῖν ἐπεκράτησε καλή τις συνήθεια τῆς προστασίας παντὸς ξένου, μηδεμίαν σχέσιν μὲ τὸν τόπον ἔχοντος, μὴ ὑπηκόου Ἕλληνος...

§64Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ξενολατρεία!

§65Γ. ΣΧΙΝΑΣ. .. καὶ ἐν γένει, ὅπως ὀρθῶς ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Βόλου μοὶ ὑπενθυμίζει, ἡ ξενολατρεία. Εἶναι ἄδικον, κ. Πρόεδρε, αἱ μεγάλαι ἰδίως ἐργασίαι νὰ περιέρχωνται εἰς χεῖρας ξένων. Ἐπεθύμουν δὲ, ὁ νῦν Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος γνωρίζει πλειότερον παντὸς ἄλλου τὴν ἐπελθοῦσαν κατὰ τὰς τελευταίας δύο δεκαετίας ἀνάπτυξιν τῶν τε ἐργολάβων καὶ μηχανικῶν, ὡς καὶ τὰ ἐκτελεσθέντα ἔργα παρ’ Ἑλλήνων μηχανικῶν, ἐπεθύμουν, λέγω, ὁ κύριος Ὑπουργὸς νὰ θέσῃ φραγμὸν εἰς τὴν ἔκδοσιν τῶν ἐργασιῶν πρὸς ξένους. Δὲν θέλω νὰ φύγωσιν οἱ ξένοι· θέλω αὐτοὺς ἐν τῷ τόπῳ μου, ἀλλὰ πολίτας Ἕλληνας, καὶ, ὅπως προστατεύωνται ἐν πάσῃ χώρᾳ οἱ τοιοῦτοι ἰθαγενεῖς, τοιουτοτρόπως θέλω καὶ εἰς τὴν ἰδικήν μου πατρίδα οἱ τεχνῖται νὰ τυγχάνωσιν ἰδιαιτέρας προστασίας. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ νομοθέται πάντα τὰ κατειργασμένα ἀντικείμενα, τὰ ὁποῖα προέρχονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ἐπιβαρύνουσι δι’ ὅσον τὸ δυνατὸν μεγαλειτέρων δασμῶν. Ὡρμήθην εἰς τὰς παρατηρήσεις ταύτας, διότι ἔχω πληροφορίας, ὅτι μέλη τινὰ τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Πειραιῶς ἐζήτησαν νὰ ἔλθωσιν εἰς συμφωνίας, ἵνα παρεισαγάγωσι ξένους ἐν τῇ γενομένῃ μειοδοσίᾳ δι’ ἐνσφραγίστων προσφορῶν διὰ τὰς δεξαμενὰς τοῦ Πειραιῶς, ἤτοι ἐπόθουν νὰ ὑποχρεώσωσι τὸν πλειότερον μειοδοτήσαντα, ἵνα συμπεριλάβῃ ὡρισμένα πρόσωπα· διότι πρέπει νὰ γνωρίζωμεν, ὅτι ἡ εἰσαγωγὴ τῶν προσώπων αὐτῶν, τυγχανόντων ἰδιαιτέρας προστασίας παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων των, περιπλέκει πολὺ τὰ πράγματα, καὶ φθάνομεν εἰς τὸ ἀδιέξοδον. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι αὐτὴ ἡ Ἀγγλικὴ Ἑταιρία, ἡ ὁποία ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, εἶχεν Ἕλληνας μηχανικοὺς, καὶ φέρω εἰς τὴν μνήμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ πρόσωπον, ἴσως γνωστὸν εἰς αὐτὸν, τὸν κ. Ἰωάννην Ραπτάκην, συμπολίτην μου, ὁ ὁποῖος μόλις ἐπέρανε τὰς σπουδάς του προσελήφθη ὑπὸ τῆς ἑταιρίας ἐκείνης ἐπὶ ἁδροτάτῳ μισθῷ. Τοῦτο ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ τόπος ἡμῶν ἔχει ἀνθρώπους δυναμένους νὰ ἐργασθῶσι, καὶ ὀφείλει ἡ Πολιτεία, καὶ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις, νὰ τοὺς προστατεύσῃ, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἅπαντες οὗτοι πληρόνουσι τοὺς ἐπαγγελματικοὺς φόρους. Μεταβαίνω νῦν εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Καὶ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Σύρου καὶ ὁ δῆμος Σύρου εἶναι ἀξιέπαινος διὰ τὴν ὑποστήριξιν, τὴν ὁποίαν προθυμοποιοῦνται νὰ παράσχωσιν εἰς τὴν ναυτιλίαν,—διότι βεβαίως ἡ ναυτιλία ἔχει ἀνάγκην δεξαμενῆς,—ἀλλὰ πρὸ παντὸς θὰ ὑπενθυμίσω εἰς τοὺς κυρίους Βουλευτὰς, ὅτι ἐν Λίβερπουλ τῆς Ἀγγλίας κατελείφθη πρὸ ἐτῶν κληροδότημά τι παρὰ πλουσίου τινὸς πρὸς κατασκευὴν δεξαμενῶν, αἱ ὁποῖαι εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ὡς γνωστὸν, ἕνεκα τῆς παλιῤῥοίας εἶναι ἀπαραιτήτως ἀναγκαῖαι διὰ τὰ πλοῖα. Τὸ κληροδότημα ἐκεῖνο ἀπετέλεσεν ἴδιον κεφάλαιον. Τὸ κεφάλαιον αὐτὸ ἐχρησιμοποιήθη εἰς κατασκευὴν τῶν πρώτων δεξαμενῶν. Αἱ πρῶται δεξαμεναὶ ἀπέφεραν κέρδη οὐκ ὀλίγα, χρησιμοποιηθέντα εἰς ἀνέγερσιν ἑτέρων, καὶ ἤδη ὑπάρχει ἔκτασις μεγάλη, ὡρῶν ἴσως, ἐν σειρᾷ δεξαμενῶν, αἱ ὁποῖαι ἀποτελοῦσιν ἰδίαν περιουσίαν, προερχομένην ἐκ τοῦ πρώτου κληροδοτήματος. Κατὰ τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἐνῷ ὁ δῆμος ἔρχεται ἀρωγὸς εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς δεξαμενῆς, ἔπειτα λαμβάνει ἐκ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου καὶ διὰ τοῦ λιμενικοῦ ταμείου τὰ χρήματα, καὶ ἡ δεξαμενὴ περιέρχεται εἰς τὸν δῆμον. Διατί; Ἂν θέλετε νὰ ἀποτελέσῃ αὐτούσιον περιουσίαν ἡ δεξαμενὴ, ἂς καταβάλῃ τὸ χρῆμα τὸ λιμενικὸν ταμεῖον καὶ ὁ δῆμος ἐξ ἡμισείας, μετά τινα δ’ ἔτη νὰ περιέρχηται ἡ δεξαμενὴ εἰς τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, διότι εἶναι λιμενικὸν ἔργον. Τὰ πρῶτα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου τούτου συμφωνοῦσι πληρέστατα, ὅτι τὸ ἔργον θὰ γείνῃ συμφώνως μὲ τὸ περὶ ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων Β. Διάταγμα· ἀλλὰ ἡ ὁμιλία ἡ προχθεσινὴ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν περὶ τῶν ἐπελθουσῶν περιπλοκῶν εἰς τὴν γενομένην μειοδοσίαν διὰ τὴν δεξαμενὴν τοῦ Πειραιῶς μοὶ δίδει ἀφορμὴν νὰ παρακαλέσω αὐτὸν, ἵνα τὴν γενομένην προσθήκην...

§66Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποίου ἄρθρου;

§67Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τοῦ ἄρθρου 5.

§68Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Θὰ ὑποβάλω νέαν τροπολογίαν, καὶ ὅταν φθάσωμεν εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ, τότε συζητεῖτε.

§69Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω ὅμως νὰ διατηρηθῶσι πάντες οἱ τύποι περὶ ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, ἤτοι νὰ συνταχθῶσι τὸ διάγραμμα, ὁ προϋπολογισμὸς, οἱ ὅροι κλπ., ὡς διατάσσεται ὁσάκις πρόκηται περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων.

§70Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον 1.

§71Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Νὰ ἐκτεθῇ πάντοτε εἰς μειοδοσίαν, ὅπως ἐγκρίνει τὸ Ὑπουργεῖον· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι καθῆκόν μας εἶναι, ἐπειδὴ εἴμεθα ἔθνος μᾶλλον ναυτικὸν, νὰ προνοήσωμεν περὶ τοῦ μήκους κυρίως τῆς δεξαμενῆς, διότι δὲν ὁρίζεται τίποτε.

§72Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Εἶναι ἐν τῇ συμβάσει.

§73Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κύριον Ὑπουργὸν διὰ τὴν πληροφορίαν. Ἐγὼ διατελῶ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν λεπτομερειῶν, διότι οὐδὲν ἐν τῇ ἐκθέσει ἀναφέρεται, οὔτε τὸ μῆκος, οὔτε τὸ πλάτος. Τὸ ἔργον δὲ δὲν εἶναι δημοτικὸν, καὶ ὁ δῆμος ἐὰν θελήσῃ νὰ δαπανήσῃ· τὸ ἔργον εἶναι λιμενικὸν, τὸ ἔργον ἀνήκει εἰς τὴν θάλασσαν, ὡς καὶ ἐὰν ἔτι ἄτομον θελήσῃ νὰ κάμῃ τι. Φρονῶ ὅτι τὸ ἔργον τῶν δεξαμενῶν εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν λιμενικὸν, εἴτε ὁ δῆμος, ὡς ἐπιχειρηματίας, εἴτε οἱ δημόται τῆς Σύρου, ἀνεξαρτήτως ὅλως τοῦ λιμενικοῦ ταμείου, ἐπιχειρήσωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου τούτου· πολλῷ δὲ μᾶλλον λιμενικὸν εἶναι τὸ ἔργον, ἀφοῦ ἀναμιγνύεται τὸ λιμενικὸν ταμεῖον εἰς τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Περιορίζομαι εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα, καθόσον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἶπεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5 θὰ ὑποβάλῃ τροπολογίαν.

§74Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Κατὰ τὰς προηγουμένας ἀναγνώσεις τοῦ νομοσχεδίου ὑπέβαλον συντόμους τινὰς παρατηρήσεις· ἐπίστευον δ’ ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἤθελε λάβει αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν. Λέγω ἐπίστευον ὅτι ἤθελε λάβει αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν, διότι δὲν ἐπιτρέπεται νὰ μὴ τὰς λάβῃ. Ὡς εἶναι διατετυπωμένον τὸ νομοσχέδιον, στηρίζεται ἐπὶ πεπλανημένης ἰδέας, ἐπὶ τῆς ἰδέας ὅτι εἶναι δυνατὸν ἔργον λιμενικὸν, διότι κατασκευάζεται διὰ χρημάτων ἄλλων παρὰ τὰ χρήματα τοῦ δημοσίου ταμείου, νὰ μὴ ἦναι δημόσιον, νὰ μὴ ἦναι κτῆμα τοῦ Κράτους, ἀλλὰ νὰ ἦναι τοῦ κατασκευάζοντος. Τοῦτο εἶναι πλάνη, ὡς ἐναντίον τοῦ νόμου. Προκειμένου περὶ λιμενικῶν ἔργων, οἷα δήποτε καὶ ἂν ἦναι ἡ πηγὴ τῶν χρημάτων, δι’ ὧν κατεσκευάσθησαν, τὰ ἔργα εἶναι κτῆμα δημόσιον, διότι ἀποτελοῦσι μέρος τοῦ λιμένος, εἶναι παραρτήματα τοῦ λιμένος καὶ ἑπομένως εἶναι ἐθνικὴ περιουσία, ὡς πάντες οἱ λιμένες τοῦ Βασιλείου ἀνήκουν εἰς τὴν λεγομένην δημοσίαν ἐθνικὴν περιουσίαν. Λιμενικὸν ἔργον εἶναι ὄχι μόνον τὰ τοῦ καθαυτὸ λιμένος, ἀλλὰ καὶ πᾶν ὅ,τι συντελεῖ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν λιμενικῶν ἀναγκῶν, ἑπομένως λιμενικὸν ἔργον εἶναι ὄχι μόνον τὸ ἄνοιγμα, ἡ περιοχὴ, ἥτις ἀποτελεῖ τὸν κυρίως λιμένα, ὄχι μόνον τὰ περιζώματα αὐτοῦ, αἱ ὁδοὶ, ὄχι μόνον αἱ μηχαναὶ, διὰ τῶν ὁποίων φορτώνονται καὶ ἐκφορτώνονται τὰ εἰσαγόμενα καὶ ἐξαγόμενα, ἀλλὰ καὶ αἱ δεξαμεναὶ καὶ αἱ ἐσχάραι καὶ πᾶν ὅ,τι τέλος πάντων συντελεῖ εἰς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἀμέσων ἢ ἐμμέσων ἀναγκῶν τοῦ λιμένος. Ἑπομένως καὶ ἡ δεξαμενὴ τοῦ λιμένος Σύρου, περὶ ἧς πρόκειται, ἀποτελεῖ μέρος τοῦ λιμένος Σύρου, τοῦ δημοσίου αὐτοῦ κτήματος, τῆς ἐθνικῆς αὐτῆς περιουσίας, καὶ συνεπῶς θὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ ἐπὶ τοῦ λιμενικοῦ αὐτοῦ ἔργου ὅ,τι ἐφαρμόζεται ἐπὶ τῆς κατασκευῆς ἢ τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ὁσάκις ἐπιτρέπεται ἐκμετάλλευσις δημοσίας περιουσίας. Ἐὰν τὸ λιμενικὸν ταμεῖον Σύρου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δαπανᾷ χρήματα ὑπὲρ τοῦ λιμενικοῦ αὐτοῦ ἔργου, τὰ χρήματα ταῦτα δὲν εἶναι ἄλλα ἢ δημόσια χρήματα. Οἱ φόροι, οἱ ὁποῖοι ἐπιβάλλονται δυνάμει νόμου εἰδικοῦ χάριν τῶν λιμενικῶν ἔργων τοῦ Κράτους, εἶναι φόροι δημόσιοι, ὡς πάντες οἱ δημόσιοι φόροι, τοὺς ὁποίους ἐντέλλεται μόνον τὸ Κράτος εἰς τὰ διάφορα λιμενικὰ ταμεῖα, αὐτὰ νὰ εἰσπράττωσι πρὸς τὸν εἰδικὸν αὐτὸν σκοπόν. Τὰ χρήματα ταῦτα, δαπανώμενα διὰ λιμενικὰ ἔργα, δὲν μεταβάλλουν ποσῶς τὴν κατάταξιν τῶν λιμενικῶν αὐτῶν ἔργων. Εἶναι καὶ αὐτά, ὡς συμπλήρωμα ἢ παράρτημα τοῦ λιμένος, κτῆμα δημόσιον, ὡς ὁ λιμήν, ὡς αἱ ἀκταὶ πᾶσαι, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἀναγκαίως κατασκευάζονται οἱ λιμένες τοῦ Κράτους. Ἀναγκαίως ὅθεν καὶ ἀναμφισβητήτως καὶ ἡ δεξαμενὴ τῆς Σύρου, εἴτε διὰ δαπάνης τοῦ λιμενικοῦ ταμείου Σύρου κατασκευασθῇ, εἴτε διὰ δαπάνης δημοτικῶν χρημάτων, εἴτε διὰ μικτῶν, εἶναι δημόσιον κτῆμα. Ὅταν ὅμως ᾖναι δημόσιον κτῆμα καὶ δημόσιον ἔργον, ἰσχύουν αἱ διατάξεις περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων. Οὐδ’ ἐπιτρέπεται νὰ λέγηται, ὡς ἐν τῷ ἄρθρῳ 3 τοῦ νομοσχεδίου, ὅτι τὸ δάνειον θὰ ἐκδοθῇ ἐπὶ ὑποθήκῃ τῆς δεξαμενῆς. Ὡς γνωστόν, ἡ δημοσία περιουσία δὲν εἶναι ἀντικείμενον συναλλαγῶν, δὲν δύναται οὔτε νὰ μεταβιβασθῇ, οὔτε νὰ παραγραφῇ, οὔτε νὰ δοθῇ ἑπομένως εἰς ἀσφάλειαν δι’ ὑποθήκης. Πρέπει διὰ τοῦτο ν’ ἀπαλειφθῇ καὶ ἡ διάταξις αὕτη. Ἐπειδὴ δὲ πᾶν λιμενικὸν ἔργον εἶναι δημόσιον ἔργον, ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἐφαρμοσθοῦν ἐπ’ αὐτοῦ πάντοτε αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, ἀπαιτοῦντος, ὅπως δυνάμει νόμου ἐκτελῶνται τὰ λιμενικὰ ἔργα, ἀλλ’ ὑποβαλλομένου τῇ Βουλῇ καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Προϋπολογισμὸς ὅμως δὲν ὑπεβλήθη. Ἐπειδὴ ἴσως αὐτὴν τὴν στιγμὴν δύσκολον νὰ ὑποβληθῇ ὁ περὶ τοῦ ἔργου αὐτοῦ προϋπολογισμὸς, ἐπειδὴ δὲν θὰ ἐξησφαλίζετο περισσότερον τὸ συμφέρον τοῦ λιμένος ἢ τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, δὲν ἐπιμένω, ἐὰν καὶ ἡ Βουλὴ δὲν ἐπιμένῃ, ὅπως ὑποβληθῇ προϋπολογισμός. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἔπρεπε τοὐλάχιστον τὸ πρῶτον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου νὰ περιλάβῃ τινὰς διατάξεις, αἱ ὁποῖαι νὰ ᾖναι ἐγγύησις, ὅτι τὸ ἔργον δὲν θὰ ἐκφύγῃ τῆς ἐπιτηρήσεως τοῦ Κράτους, ἐνῷ εἶναι καὶ δημόσιον κτῆμα καὶ δημόσιον ἔργον, καὶ ὅτι δὲν θέλομεν παρασυρθῆ ἐκ τῆς ἐσφαλμένης γνώμης, ὅτι πρόκειται περὶ δημοτικοῦ ἢ δημοσίου ἔργου, ὅπως ἀφήσωμεν τὰ πράγματα νὰ γείνωσιν ἄνευ ἐπιτηρήσεως ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως.

§75Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ τελευταία παράγραφος τοῦ ἄρθρου 5 λέγει, ὅτι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν θέλει ἐγκριθῆ ἡ σύμβασις, ἡ ὁποία θὰ λάβῃ χώραν.

§76Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ λέγετε, ὅτι «ἐπὶ τῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τῆς δεξαμενῆς καὶ τῆς συντηρήσεως αὐτῆς ἰσχύουσιν αἱ περὶ ἐκτελέσεως ἐν γένει δημοσίων ἔργων διατάξεις», νομίζω ὅτι εἰς τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι «τὰ πρακτικὰ ἐπὶ τῶν μειοδοτικῶν δημοπρασιῶν πρὸς ἀναδοχὴν τῆς ἐκτελέσεως ἐργασιῶν οἵας δήποτε ἀξίας θέλει ἐγκρίνει τὸ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργεῖον», πρέπει νὰ προσθέσητε «καὶ τοὺς ὅρους» καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς μειοδοτικῆς δημοπρασίας, ὥστε νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξελέγχῃ καὶ τοὺς ὅρους τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου, καὶ νὰ ἐγκρίνῃ ἢ νὰ μὴ ἐγκρίνῃ.

§77Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Λέγει «τὰ πρακτικά».

§78Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀλλ’ ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ μὴ ἀναγκάζηται ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἀκυροῖ ἢ ἀποῤῥίπτῃ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας τοῦ ἔργου, διότι δὲν εἶναι ἐν γνώσει τῶν ὅρων καὶ δὲν τοὺς ἐγκρίνει κατὰ τὴν δημοπρασίαν. Καλλίτερον νὰ ἐγκρίνῃ πρὶν τῆς δημοπρασίας τοὺς ὅρους, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ὅρων αὐτῶν, τῶν ἐγκεκριμένων ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ, νὰ γίνηται ἡ δημοπρασία, ὥστε νὰ μὴ ἔρχηται ἐκ τῶν ὑστέρων νὰ εὑρίσκῃ, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν πρέπει νὰ ἐγκριθῶσι, διότι οἱ ὅροι, ὑπὸ τοὺς ὁποίους ἐξετελέσθη ἡ δημοπρασία, δὲν εἶναι οἱ ἐπωφελέστεροι.

§79Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι τόσον σπουδαῖον, ὥστε πρέπει νὰ ἐπιταχυνθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ, διότι τὸ ἔργον, τὸ ὁποῖον διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ ἐκτελεσθῇ, θέλει προσφέρει ὑπηρεσίας σπουδαίας εἰς τὸ Δημόσιον. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι κατ’ ἔτος, ἢ δὶς τοῦ ἔτους, τὰ πολεμικὰ ἡμῶν πλοῖα μεταβαίνουν εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, καὶ τὸ Δημόσιον δαπανᾷ ἀρκετὰ χρήματα πρὸς καθαρισμὸν καὶ ἐπισκευὴν αὐτῶν, ἐνῷ ἐκτελουμένου τοῦ ἔργου τούτου ἐν Ἑλλάδι καὶ οἰκονομία χρήματος ἐπέρχεται, καὶ ἄλλαι σπουδαῖαι ὑπηρεσίαι θέλουσι παρασχεθῆ εἰς τὸ Δημόσιον. Πλὴν ὅμως τούτου ἡ ἐκτέλεσις τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἔχει καὶ ἄλλον μεγαλείτερον ἐνδεχόμενον σκοπὸν, ἐὰν πράγματι τὸ ἔργον ἐκτελεσθῇ ὡς ἀναφέρει τὸ βιβλιάριον, τὸ ὁποῖον εἶδον. Δι’ αὐτὸ παρακαλῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ μὴ φέρωσιν ἀντιῤῥήσεις, τὴν δὲ Βουλὴν νὰ ἐπιψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποῖον ἄλλον σκοπὸν ἔχει;

§81Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Σκοπὸν ἐνδεχόμενον νὰ ὑπηρετήσῃ τὸ ἔθνος ὁλόκληρον· διότι, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς εὑρεθῇ εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ γείνῃ σύμμαχος ἄλλης ἐπικρατείας, εἶναι λόγος ἰσχυρὸς ἡ ὕπαρξις τῆς δεξαμενῆς αὐτῆς, ὅπως μία ἐπικράτεια ζητήσῃ τὴν συμμαχίαν μας, διότι θὰ τῇ παρέχωνται εὐκολίαι διὰ τὰς ἀνάγκας τῶν πλοίων της.

§82ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Ἡ δεξαμενὴ θὰ δύναται νὰ περιλαμβάνῃ τὰ ἰδικά μας πλοῖα;

§83Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Δὲν εἶδον τὸ σχεδιάγραμμα, ἀλλ’ εἶδον ὅτι εἶναι μήκους 156 μέτρων· μάλιστα δὲ τὸ βιβλιάριον ἀναφέρει τρία διαχωρίσματα, ἀναλόγως τῆς χωρητικότητος τοῦ πλοίου.

§84Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Δὲν εἶναι τὸ βιβλιάριον, ἀλλ’ ἡ μελέτη τοῦ μηχανικοῦ, ὁ ὁποῖος ἐμελέτησε τὸ ἔργον.

§85Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος Βουλευτὴς, ἀρχόμενος τοῦ λόγου του, ἔκαμε προοίμιόν τι περὶ μηχανικῶν καὶ ἐργολάβων ἀλλοδαπῶν. Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι πολλάκις ἐπαρουσιάσθησαν ἀλλοδαποὶ ἐργολάβοι, εἴτε ἕνεκα τῶν κεφαλαίων, τὰ ὁποῖα διέθετον, εἴτε καὶ ἕνεκα τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας εἶχον, καὶ ἀνέλαβον ἐργασίας. Ἐννοεῖται ὅτι τὸ ἱστορικὸν τῶν ὑποθέσεων τούτων δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ ἐξετάσω, οὔτε δύναμαι, διότι δὲν γνωρίζω τὰς λεπτομερείας· διαβεβαιῶ ὅμως τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι, ὅσον μὲν ἀφορᾷ τοὺς ἀλλοδαποὺς μηχανικοὺς, περὶ ὧν ὡμίλησε, τοιοῦτοι μηχανικοὶ ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ δὲν ὑπάρχουσι...

§86Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καὶ ἐργολάβοι.

§87Γ. ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ αὐτὸ καὶ περὶ ἐργολάβων... Συμφωνῶ μετ’ αὐτοῦ, ὅτι πολλοὶ τῶν ἡμετέρων μηχανικῶν ἐξετέλεσαν ἔργα λαμπρὰ, ἔργα τῳόντι ἄξια θαυμασμοῦ· ἰδίως δὲ, λαβὼν ἐσχάτως ἀφορμὴν νὰ ἐπισκεφθῶ τὸν σιδηρόδρομον Μύλων–Καλαμῶν, εἶδον ὅτι κατεσκεύασαν Ἕλληνες μηχανικοὶ γεφύρας λιθίνας, αἱ ὁποῖαι ἐπισύρουν τὸν θαυμασμὸν καὶ ἡμῶν καὶ τῶν ξένων. Εἶναι ἀληθὲς ἐπίσης, ὅτι οἱ ἀναλαβόντες τὴν ἐργολαβίαν τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν κατεσκεύασαν γεφύρας σιδηρᾶς ἀξίας λόγου, ἀλλὰ ταύτας ἔφεραν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς, καὶ ἐκόστισαν πολὺ, ἐξεχώρησαν δ’ αὐτὰς εἰς τὴν ἑταιρίαν τὴν ἀναλαβοῦσαν τὴν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἔργου ἀντὶ 40 ἢ 45% ὀλιγώτερον, ἐνῷ ἠδύναντο νὰ κατασκευασθῶσιν ἔργα λίθινα διὰ τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ τόπῳ λίθων. Ἀλλὰ δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως οὔτε ἡ Κυβέρνησις οὔτε οἱ ἁρμόδιοι, οἱ διεξάγοντες τὰς δημοπρασίας, ν’ ἀποκλείσουν τοὺς ἀλλοδαποὺς ἐκ τῶν συναγωνισμῶν. Ἐὰν παρουσιασθῶσιν ἔχοντες κεφάλαια καὶ θέλωσι ν’ ἀναλάβωσιν ἐργασίας, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀποκλεισθῶσιν. Ὅσον δ’ ἀφορᾷ τὸ ἔργον, περὶ οὗ πρόκειται, διαβεβαιῶ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, ὅτι εἶναι τῳόντι σπουδαῖον. Αὐτὸ τὸ ἔργον ἀπεφασίσθη νὰ γένηται ἐν Σύρῳ, καὶ ἀπεφασίσθη νὰ γείνῃ διὰ δανείου, τὸ ὁποῖον θὰ πραγματοποιήσῃ ὁ δῆμος καὶ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον. Ἀλλαχοῦ, ἐν Γαλλίᾳ λ. χ., ὅπου τὰ λιμενικὰ δὲν εἶναι κεχωρισμένα ἀπὸ τῶν δημοτικῶν, τὸ πρῶτον ἔργον τοῦ δήμου θεωρεῖται ἡ κατασκευὴ τοῦ λιμένος. Ἀλλὰ καὶ τὰ καθ’ ἡμᾶς δὲν ἀπομακρύνονται τῆς ἰδέας ταύτης, διότι ὁ νόμος περὶ κατασκευῆς λιμένων ῥητῶς λέγει, ὅτι προκειμένου περὶ λιμενικοῦ ἔργου ὁ δῆμος δανείζεται καὶ κατασκευάζει τὸ ἔργον. Ἰδοὺ τί λέγει τὸ τὸ ἄρθρον 7 τοῦ νόμου περὶ κατασκευῆς λιμένων, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν περιλαμβάνονται αἱ δεξαμεναὶ, διότι εἰδικὸς νόμος ἐψήφισε τὴν κατασκευὴν τῆς δεξαμενῆς τοῦ Πειραιῶς, καὶ εἰδικὸς νόμος θὰ ψηφίσῃ καὶ τὴν κατασκευὴν τῆς δεξαμενῆς Σύρου: «Πρὸς ταχυτέραν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς δήμους, ἔνθα ἐπεβλήθησαν τοιοῦτοι φόροι, νὰ δανείζωνται, φυλαττομένων τῶν νομίμων διατυπώσεων, τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια, ἐπὶ ἐγγυήσει τῶν φόρων τούτων.» Ὁ δῆμος λοιπὸν ἐγγυᾶται τοὺς λιμενικοὺς φόρους. Οἱ δὲ λιμενικοὶ φόροι πῶς ἐπιβάλλονται; Γνωστὸν εἶναι, ὅτι τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ψηφίζει τοὺς φόρους τούτους, τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον ἐκλέγει δύο ἀντιπροσώπους, οἱ ἀποτελοῦντες τὰ δύο μέλη τῆς λιμενικῆς ἐπιτροπῆς ἐν γένει εἶναι ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τοῦ δήμου, κατὰ συνέπειαν τὸ ἔργον τοῦτο δὲν εἶναι ἐντελῶς λιμενικὸν, εἶναι μᾶλλον δημοτικόν. Ἀλλ’ εἰς τὸ ἄρθρον 5 περιλαμβάνονται καὶ τὰ δύο ταμεῖα, καὶ τὸ λιμενικὸν καὶ τὸ δημοτικόν. Κατὰ συνέπειαν, ἐὰν παράσχωμεν εἰς αὐτὰ τὸ δικαίωμα νὰ δανεισθῶσι, διότι περίπου τοῦτο εἶναι τὸ θέμα, 2,500,000 δρ. πρὸς 4%, ἵνα κατασκευάσωσι τὴν δεξαμενὴν, βεβαίως νομίζω ὅτι θὰ παράσχωμεν μίαν εὐκολίαν καὶ εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον καὶ ἐν γένει εἰς τὸ Κράτος, δι’ οὓς λόγους καὶ ὁ ἐκ Σπετσῶν ἀξιότιμος Βουλευτὴς πρὸ ὀλίγου ἀνέφερεν. Ἑπομένως παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ψηφίσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§88Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὡς ἔχει;

§89ΚΟΡΠΑΣ. Φέρω τροποποιήσεις τινάς.

§90Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Ὁμολογουμένως ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως εἶναι ἄξιος συγχαρητηρίων.

§91Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως δὲν εἶναι σήμερον ἡ ἐποχὴ, ὅπως ἀνακράξωμεν «πᾶς μὴ Ἕλλην βάρβαρος», ἑπομένως δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτεθῶμεν κατὰ τῶν ξένων ἑταιριῶν ἀνεπιφυλάκτως, οὔτε τοῦτο εἶναι συμφέρον ὑπὸ πολλὰς ἐπόψεις, ἀλλὰ μεταξὺ τοῦ ἀξιώματος «πᾶς μὴ Ἕλλην βάρβαρος» καὶ τῆς ἄκρας στοργῆς καὶ τῶν ἰδιαιτέρων αὐτῶν περιποιήσεων πρὸς τὰς ξένας ἑταιρίας, ὑπάρχει ὁ μέσος ὅρος, νὰ προσελκύωμεν μὲν τὰ ξένα κεφάλαια, νὰ περιποιώμεθα τοὺς ξένους, οἱ ὁποῖοι εἶναι χρησιμώτατοι, ἀλλὰ νὰ μὴ λησμονῶμεν καὶ τὰς ὑποχρεώσεις μας πρὸς τὸν τόπον. Ἐὰν τοῦτο, καθὼς καὶ τὸ μέτρον τοῦ νὰ ἐξασφαλιζώμεθα παρὰ τῶν ξένων ἑταιριῶν, μέχρι τοῦδε ἐλήφθη ὑπ’ ὄψιν, ἀφήνω εἰς ὑμᾶς νὰ κρίνητε. Δὲν σᾶς ἀναφέρω τὴν ἱστορίαν ὅλων τῶν ξένων ἑταιριῶν· ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν ἑταιρίαν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν καὶ τὰς βασάνους αὐτῆς, ἀρκεῖ νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω καὶ τὴν ἱστορίαν τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἵνα ἔχητε περίπου ἱκανὰ τεκμήρια περὶ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν σκεπτόμεθα εἰς τὰς τοιαύτας περιστάσεις. Καὶ βεβαίως αἱ Κυβερνήσεις πρέπει νὰ μὴ λησμονῶσι τὰ περὶ τούτου· ἐκ τῶν λεχθέντων ὅμως νομίζω ὅτι πρέπει νὰ μείνῃ καὶ ὠφέλειά τις. Πολὺ καλῶς ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἔχει τὴν ἐποπτείαν τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ἑπομένως ἔχει τὸ δικαίωμα, καθὼς καὶ δυνάμει ἑτέρου νόμου, δι’ οὗ ἐπιτρέπεται ἡ ἐξέλεγξις τῶν βιβλίων τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, νὰ ἐπιβάλλῃ εἰς τὰς ἀνωνύμους ἑταιρίας νὰ ἔχωσιν εἰς χρῆσιν τὴν Ἑλληνικὴν γλῶσσαν, καὶ χάριν τῆς ἐξελέγξεως καὶ χάριν ἐθνικῶν λόγων. Ἄς ἐνθυμηθῶμεν ὀλίγον τὸν Οὑγγρικὸν λαὸν, ὅστις, εὑρισκόμενος ἐν τῷ μέσῳ ξένων λαῶν, διότι ἦλθεν ἀπὸ τὰ ἀπώτατα μέρη τῆς Ἀσίας, κατώρθωσε διὰ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ του καὶ τῆς λατρείας του πρὸς πᾶν ὅ,τι ἐθνικὸν νὰ συναγωνίζηται πρὸς τὰ μᾶλλον πεπολιτισμένα Κράτη. Εἶναι πραγματικῶς πολὺ λυπηρὸν νὰ ἐπιτρέπῃ ἡ Κυβέρνησις τὴν χρῆσιν ξένων γλωσσῶν εἰς ἀνωνύμους ἑταιρίας, εἰς τὰς ὁποίας παρέχονται ὑπὸ τοῦ Κράτους πολλαὶ ὠφέλειαι. Μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως βλέπω ψηφιζομένην τὴν πρότασιν. Δὲν εἶμαι ἁρμόδιος νὰ κρίνω τὸ ἔργον ὑπὸ τεχνικὴν ἔποψιν· ἀλλὰ μετὰ πολλῆς εὐχαριστήσεως βλέπω τοιαῦτα ἔργα, ἅτινα δίδουσι τὸ θάῤῥος καὶ τὰς ἐλπίδας εἰς καλλίτερον μέλλον εἰς τὰς ἐπαρχίας· διότι ἐπὶ πολὺ, ἕνεκα τοῦ συγκεντρωτικοῦ συττήματος, ὅπερ ἐπικρατεῖ, δύναται νὰ κληθῇ ἡ Ἑλλὰς βασίλειον τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς. Ὁ ὑδροκέφαλος, ὅστις ἀπειλεῖ τὴν ὕπαρξιν τοῦ Κράτους, πρέπει νὰ θεραπευθῇ διὰ τοιούτων ἔργων. Μετ’ εὐχαριστήσεως δὲ ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Σπετσῶν, τοῦ ὁποίου ἡ ὁμιλία μὲ ἔκαμε νὰ λάβω τὸν λόγον, — διότι ἄλλως δὲν εἶχον σκοπὸν νὰ ὁμιλήσω, — ἵνα φέρω μίαν παρατήρησιν, εἰς τὴν ὁποίαν δίδω πολλὴν σημασίαν, ὡς ἔδωκε καὶ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ δεξαμενὴ δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ εἰς στόλον ἡμεδαπὸν ἢ ἀλλοδαπὸν, τὸ νομοσχέδιον δὲν ἐξασφαλίζει τὸ τοιοῦτον, διότι δὲν πρέπει νὰ παραλειφθῶσιν ἐξ αὐτοῦ αἱ διαστάσεις τῆς δεξαμενῆς· καὶ τὴν παρατήρησιν ταύτην λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§92Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Αἱ διαστάσεις εἶναι ὑποχρεωτικαὶ διὰ τὴν ἑταιρίαν, διότι δὲν εἶναι γνωστὸν τὸ μέγεθος τοῦ πλοίου, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέλθῃ. Δύναται καθ’ ὁδὸν νὰ πάθῃ ἑνὸς πολεμικοῦ εἴτε ὁ ἕλιξ, εἴτε οἱ λέβητες, καὶ νὰ προστρέξῃ τὸ πλοῖον αὐτὸ εἰς τὴν δεξαμενήν· ἑπομένως ἡ δεξαμενὴ πρέπει νὰ ἔχῃ τὰς μεγαλειτέρας διαστάσεις. Γνωρίζω ἐκ μελέτης, τὴν ὁποίαν εἶδον, ὅτι ἡ δεξαμενὴ ἔχει μῆκος 156 μέτρων, διαιρεῖται δὲ εἰς τρία μέρη, οὕτως ὥστε, ὅταν ὑπάρχουν πλοῖα μικροτέρας χωρητικότητος, νὰ εἰσέρχωνται εἰς τὴν μικρὰν δεξαμενήν.

§93Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ δὲν πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως δημοσίου ἔργου, διὰ τὸ ὁποῖον καθ’ ὑποχρέωσιν ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῶσι τὰ σχέδια καὶ ὁ προϋπολογισμός, δὲν ἔχω ἐνταῦθα τοῦτον πρόχειρον· δὲν εἶναι μάλιστα καὶ ἐντελῶς ἕτοιμος. Πάντως ὅμως τὸ ἔργον θὰ διατελῇ ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπερ θὰ ἐγκρίνῃ καὶ τὸ σχέδιον. Κατὰ τὸ σχέδιον, ἡ δεξαμενὴ διαιρεῖται εἰς τρία μέρη, ἔχει δὲ τοιαύτας διαστάσεις, ὥστε νὰ χωρῶσι καὶ μικρὰ καὶ μεγάλα πλοῖα. Τὸ μέγιστον μῆκος εἶναι 156 μέτρα. Ἐὰν ἔχητε δισταγμὸν, δυνάμεθα ν’ ἀναγράψωμεν τὴν δήλωσιν ταύτην εἰς τὰ πρακτικά, καὶ ὅτι τὸ ἔργον δὲν θέλει ἐγκριθῆ, ἐὰν ἡ δεξαμενὴ δὲν ἔχῃ μῆκος μέγιστον 156 μέτρων.

§94ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ δήλωσις θέλει ἀναγραφῆ εἰς τὰ πρακτικά.

§95Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπιμένει εἰς μεταβολὴν τῆς κειμένης νομοθεσίας, ἡ ὁποία ἀφορᾷ εἰς σπουδαιότατον νόμον ἀστικόν, ὅστις εἶναι πανάρχαιος καὶ θεωρεῖται τόσον ἱερὸς, ὥστε μένει ἐπὶ αἰῶνας ἄθικτος, ὡς καὶ οἱ συνταγματικοὶ νόμοι, ὅτι δηλαδὴ οἱ λιμένες τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου εἶναι δημόσια κτήματα.

§96Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον.

§97Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Σπετσῶν εἶπεν, ὅτι μὲ τὸν λιμένα αὐτὸν δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν καὶ συμμαχίας. Ὑποθέσατε ὅτι αὐτὴ ἡ δεξαμενὴ κατασκευάζεται διὰ χρημάτων, τὰ ὁποῖα ἐδάνεισαν τῷ δήμῳ Ἑρμουπόλεως ἀλλοδαποί, καὶ ὅτι μετά τινα χρόνον ὁ δῆμος αὐτὸς δὲν δύναται νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του. Τί θὰ ἔχωμεν; θὰ ἔχωμεν μέρος τοῦ λιμένος Σύρου ἀνῆκον εἰς ἀλλοδαπούς. Ἀλλὰ οὕτω κατερχόμεθα κατήφορον, ἐφ’ οὗ δὲν γνωρίζω ποῦ θὰ φθάσωμεν. Τὸ ἔργον εἶναι δημόσιον κτῆμα, καὶ δὲν πρέπει νὰ τὸ λησμονῶμεν· ὁ δῆμος Σύρου ἂς ἔχῃ μόνον τὴν ἐκμετάλλευσιν αὐτοῦ. Διατὶ νὰ ἀναγράψητε, ὅτι εἶναι κτῆμα τοῦ δήμου; ὅτι ἐπ’ αὐτοῦ θὰ παραχωρήσῃ ὑποθήκην; ὅτι δύναται νὰ περιέλθῃ εἰς χεῖρας ξένων ἑπομένως;

§98Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ δῆμος δαπανᾷ.

§99Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅπου κατασκευάζονται λιμένες εἴτε ἀπὸ πόλεις, εἴτε ἀπὸ ἐπιμελητήρια, εἴτε ἀπὸ ἰδιαίτερα ταμεῖα, ἄλλα παρὰ τὸ δημόσιον, οἱ λιμένες καὶ τὰ παραρτήματα αὐτῶν ἀνήκουσιν εἰς τὸ Κράτος. Ἡ δαπάνη δὲν μεταβάλλει τὸν ἰδιοκτήτην, διότι γίνεται ἐπὶ δημοσίας ὑπηρεσίας.

§100Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν πρόκειται περὶ κατασκευῆς λιμένος.

§101Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἀποτελεῖ ὅμως μέρος τοῦ λιμένος. Γνωρίζω τί πρόκειται νὰ γείνῃ. Εἶπον ὅτι εἶναι ἀναπόσπαστον ἀπὸ τὸν λιμένα, δὲν δύναται νὰ χωρισθῇ αὐτοῦ· εἶναι ἀναπόφευκτον στοιχεῖον αὐτοῦ. Δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν τοιούτους χωρισμούς.

§102Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Προλαμβάνομεν ὅλας αὐτὰς τὰς ἀντιῤῥήσεις, ἐὰν θέσωμεν «ἐπὶ παραχωρήσει τῶν προσόδων».

§103ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἔχει).

§104ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§105Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐπειδὴ προχθὲς παρετηρήθη ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ἂν ἡ ἀποζημίωσις θὰ γείνῃ ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου ἢ τοῦ ἐργοδότου, καὶ ἐπειδή, προκειμένου περὶ λιμενικῶν ἔργων, κατὰ τὸν νόμον, τὸ Δημόσιον πρέπει ν’ ἀποζημιώσῃ, ὅπου δὲ ὑπάρχει λιμενικὸν ταμεῖον, ἀποζημιοῖ τοῦτο, ἐπειδὴ δ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἔργου δημοτικοῦ, πρέπει μετὰ τὴν λέξιν «ἀποζημιώσεως» νὰ προσθέσωμεν «ὑπὸ τοῦ ἐργοδότου». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τῆς προσθήκης ταύτης).

§106ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§107Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νὰ τεθῇ «ἐπὶ ἐκχωρήσει τῶν καθαρῶν προσόδων τῆς δεξαμενῆς», ἀντὶ τοῦ «ἐπὶ ὑποθήκῃ τῆς δεξαμενῆς». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§109Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐνταῦθα ἡ πρώτη παράγραφος ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς ἑξῆς: «Ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως θέλει εἰσπράττῃ πάσας τὰς προσόδους τῆς δεξαμενῆς».

§110Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Εἰς τὸ Δημόσιον δὲν θὰ δοθῇ ἀμοιβή τις χάριν τῶν πολεμικῶν πλοίων;

§111Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἐν τῷ διατάγματι, ἐν τῷ ὁποίῳ θὰ ὁρισθῶσι τὰ τέλη, θέλει γείνῃ καὶ περὶ τούτου λόγος.

§112ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 5. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προτείνει νέαν τροπολογίαν, ὡς ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§113Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ στέρξῃ νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα, ὅτι ἡ κατασκευὴ τῆς δεξαμενῆς δύναται νὰ παραχωρηθῇ «εἰς ἑταιρίαν Ἑλληνικήν, ἔχουσαν τὴν ἕδραν αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι.»

§114Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγώ, διότι ἐπιθυμῶ νὰ μὴ ματαιωθῇ τὸ ἔργον, δὲν προτείνω τὴν τύπωσιν τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω νὰ γείνῃ συζήτησις. Πρῶτον διαμαρτύρομαι κατὰ τῶν ξένων ἐλεγκτῶν. Ἀρκεῖ ὅτι μᾶς ἐπέβαλον τὴν δουλείαν γενικωτέραν· ἂς σταματήσωμεν ἐκεῖ. Ἀκριβῶς ὅμως ἡ φράσις αὕτη δικαιοῖ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βόλου συνάδελφον καὶ κέρβερον τῶν δημοσίων ἔργων, προτείνοντα νὰ ἔχῃ ἡ ἑταιρία τὴν ἕδραν της ἐν Ἑλλάδι. Ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐὰν τὸ εὕρητε πρόσκομμα εἰς τὸ ἔργον, τοὐλάχιστον πρέπει ν’ ἀναγραφῇ, ὅτι ἡ ἑταιρία, ἡ μέλουσα ν’ ἀναλάβῃ τὸ ἔργον, ἀναγνωρίζει τὴν ἁρμοδιότητα τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων. Ἄλλο ζήτημα εἶναι ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ὑπεστήριξα, καὶ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδέχθη, νὰ ἀναγραφῇ ἐν τοῖς πρακτικοῖς, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐρωτηθεῖσα ἀπεδέξατο, ὅτι τὸ μέγιστον μῆκος τῆς δεξαμενῆς ἔσται 156 μέτρων. Ἀνέπτυξα ἤδη τοὺς λόγους, καὶ δὲν ἐννοῶ νὰ τοὺς ἐπαναλάβω.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ ἀπεφάνθη περὶ τούτου. Ὁ κ. Παγανέλης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 5.

§116Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἡ εὔλογος σπουδὴ τῶν ἐν Ἑρμουπόλει τοῦ νὰ κατασκευασθῇ ταχύτερον ἔργον ἀνεγνωρισμένης ἀνάγκης ὑπηγόρευσε τὴν προσθήκην τοῦ ἄρθρου 5. Ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἐπιτευχθῇ συμφέρουσα προσφορὰ διὰ τῆς μειοδοσίας, εἴτε δὲν ἤθελε κατορθωθῆ ἡ ἔγκαιρος συνομολόγησις τοῦ ἀπαιτουμένου διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου δανείου, ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως ἐπιτρέπεται νὰ προβῇ εἰς τὴν θυσίαν τοῦ νὰ χορηγήσῃ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου δι’ ἀπ’ εὐθείας συνεννοήσεως. Ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἀσφαλίζεται εἰς τὸν ἀνάδοχον ἐπὶ κεφαλαίου 2,500,000 τόκος 4%. Μοὶ φαίνεται ὅτι ὅλαι αἱ ἀντιῤῥήσεις, αἱ ὁποῖαι ἐξηνέχθησαν κατὰ τοῦ πέμπτου ἄρθρου, δὲν εἶναι σοβαραί· ἰδίως δὲ αἱ ἐπιτιμήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου συναδέλφου, ὅτι διαβλέπει ἐν τῇ διατάξει τῆς δι’ ἀπ’ εὐθείας ὑπὸ τοῦ ἀναδόχου εἰσπράξεως τῶν ὑπεγγύων προσόδων τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ ἐλέγχου καὶ ἐπὶ ἄλλων οἰκονομικῶν σχέσεων, δὲν εἶναι δίκαιαι. Μήπως οἱ δημοτικοὶ καὶ λιμενικοὶ φόροι δὲν εἰσπράττονται ὑπὸ ὑπαλλήλων τῶν ἐνοικιαστῶν; Εἶναι τάχα ἔλεγχος τοῦτο; Βεβαίως τὸ ἔργον δὲν πρόκειται νὰ παραχωρηθῇ λαθροχειρικῶς, καὶ ὁ πολύπειρος πρεσβύτης, ὁ ὁποῖος προΐσταται τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, καὶ οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι, οἱ ὁποῖοι ἀνήκουσιν εἰς τοὺς πρώτιστα ὑπὲρ τῆς προαγωγῆς τῆς πόλεως ἐνδιαφερομένους προέχοντας βιομηχάνους καὶ ἐμπόρους καὶ ἐπιστήμονας, βεβαίως θὰ ἐπιζητήσουν νὰ ὑπηρετήσωσι τὸ συμφέρον τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως πρὸ παντός· οὐδὲ τὸ πνεῦμα τῆς ξενηλασίας, ὅπερ κατεδηλώθη ἐν τῇ συζητήσει ταύτῃ, μοὶ φαίνεται ἀντάξιον τοῦ ἀξιώματος τῆς Βουλῆς, οὐδὲ τῶν συνθηκῶν, ὑφ’ ἃς διατελοῦμεν καὶ ὑπὸ οἰκονομικὴν καὶ ὑπὸ πολιτικὴν ἔποψιν σήμερον. Ἐὰν ἀλλοδαποὶ προσέλθουν νὰ προσφέρωσι τιμὰς συμφερωτέρας, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ παρακωλυθῇ ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως νὰ παραχωρήσῃ τὸ ἔργον, καίτοι ὠφελούμενος, μόνον καὶ μόνον διότι ὁ ἐργολάβος εἶναι ξένος; Δυνάμεθα ἄλλως νὰ ἐξασφαλισθῶμεν τελείως ἀπὸ πάσης ξένης ἐπηρείας, προσθέτοντες εἰς τὴν διάταξιν, ὅτι τὸ ἔργον δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρίαν ἑδρεύουσαν ἐν Ἑλλάδι καὶ ἀναγνωρίζουσαν τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων.

§117Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Φοβοῦμαι μήπως διὰ τῶν περιορισμῶν ματαιωθῇ τὸ ἔργον. Πρέπει ν’ ἀφεθῇ ἐλευθερία εἰς πάντα νὰ συναγωνισθῇ, οὕτως ὥστε οὔτε ἔλεγχος νέος νὰ καθιεροῦται, οὐδὲ ἀρχαὶ θεμελιώδεις τοῦ Κράτους νὰ παραβιάζωνται.

§118Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Εἴμεθα σύμφωνοι, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἵνα μὴ ματαιωθῇ τὸ ἔργον, πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς τὰς δυνατὰς παραχωρήσεις. Ἄλλως τε δὲ τὴν ἐποπτείαν ἐπὶ πάσης πράξεως τῶν δημοτικῶν ἀρχῶν ἀσκεῖ ἡ διοικητικὴ ἀρχή. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου δυνάμεθα, πρὸς μείζονα ἐγγύησιν, νὰ ἐπεκτείνωμεν τὴν σχετικὴν διάταξιν, καὶ νὰ θέσωμεν, ὅτι ἡ ἔγκρισις πρέπει νὰ ζητηθῇ οὐχὶ ἀπὸ τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀλλ’ ἀπὸ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ὁλόκληρον.

§119Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἁρμόδιος εἶναι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§120Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Νομίζω, μεθ’ ὅσα εἶπον, ὅτι, ἂν ὄντως ἡ Βουλὴ ἐμπνέεται ὑπὸ τοῦ πόθου νὰ ὑπηρετήσῃ τὰ συμφέροντα τῆς Σύρου καὶ τὰ μετ’ αὐτῆς ἀναποσπάστως συνδεόμενα συμφέροντα ὅλων τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου, ἐὰν ἡ Ἑρμούπολις, ἡ εἰς ζηλευτὴν ἀκμὴν χωρήσασα, ἀλλὰ μὴ κατέχουσα σήμερον τὴν ἐν τῇ ἐμπορίᾳ θέσιν, ἣν κατεῖχεν ἄλλοτε, κινεῖ, ὡς ὀφείλει, τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Βουλῆς, ἐν τῇ ἰδέᾳ ὅτι διὰ τοῦ ἔργου, οὗ τὴν κατασκευὴν ζητεῖ, θὰ ὑπηρετήσῃ καὶ γενικώτερα τῆς ναυτιλίας συμφέροντα, ὀφείλει ἡ Βουλὴ ἀναγκαίως ν’ ἀποδεχθῇ τὸ ἄρθρον 5, ὑπὲρ οὗ, ἀδιακρίτως πρὸς πολιτικὰ κόμματα καὶ μικρολόγους τοπικὰς διαιρέσεις, οἱ ἁρμοδιώτερον δυνάμενοι ν’ ἀποφανθῶσι γνώμην, ἤτοι πάντες οἱ ἐν Ἑρμουπόλει, ὁμοφώνως ἐτάχθησαν. Καὶ ἀπεκδέχομαι πεποιθότως τοιαύτην τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, πρὸς ἣν εὐγνωμοσύνην ἀληθῶς ὀφείλομεν οἱ ἐκ τῶν Κυκλάδων, διότι ἐξαιρετικὸν κατεδήλωσεν ἐνδιαφέρον ὑπὲρ τῆς Ἑρμουπόλεως.

§121Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, βεβαίως ἐπιζητῶ τὴν κατασκευὴν ἔργων πλειότερον παντὸς ἄλλου, ἀλλὰ συνάμα θέλω καὶ τὴν πραγματικὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν· δυστυχῶς δὲ μέχρι τοῦδε ὅλα τὰ ἔργα, τῶν ὁποίων ἐπελήφθησαν ξέναι ἑταιρίαι, κατέληξαν εἰς συμπληρωτικοὺς προϋπολογισμούς, ἐπιβαρύνοντας τὰ ἔργα, καὶ εἰς τὴν μὴ ἐκτέλεσιν τῶν ὑποσχεθέντων. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν προχθὲς ἐδήλωσεν ἐπισήμως, ὅτι εἰς τὴν ἐνεργηθεῖσαν μειοδοσίαν διὰ τὰς δεξαμενὰς Πειραιῶς ἐπέτυχεν ἔκπτωσιν μεγάλην, καὶ ἐβεβαίωσεν ὅτι θὰ ἐπιτύχῃ ἀκόμη καλλιτέρους ὅρους.

§122Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μάλιστα· ἡ τελευταία ἔκπτωσις εἶναι 10%.

§123Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Λοιπὸν βλέπετε, ὅτι διὰ τὴν δεξαμενὴν τῆς Ἑρμουπόλεως δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἔκπτωσιν 250,000 δραχμῶν. Ἀφοῦ δὲ τοιαύτην ἔχετε ἔκπτωσιν, πρὸς τί νὰ καταφεύγητε εἰς ἑταιρίας ξένας; Τοῦτο ἠδύνασθε νὰ πράξητε, μόνον ὅταν δὲν εἴχετε ἀνθρώπους, ἵνα συναγωνισθῶσιν· ἀλλ’ ὅταν ἔχητε ἑταιρίας ἑδρευούσας ἐν Ἑλλάδι, αἵτινες δύνανται ν’ ἀναλάβωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, διατὶ νὰ μὴ ἀναγραφῇ διάταξις, ὅτι τὸ ἔργον θὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρίαν ἑδρεύουσαν ἐν Ἑλλάδι;

§124Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Δὲν ἀποκλείεται.

§125Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ προαγορεύσας κ. συνάδελφος ἐκ Σύρου ἰσχυρίσθη, ὅτι οἱ δημοτικοὶ σύμβουλοι καὶ ὁ κέρβερος τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, ὁ πολὺς ἐκεῖνος γέρων, θὰ προστατεύσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως. Μήπως ὁ δήμαρχος καὶ οἱ σύμβουλοι καὶ ὅλοι οἱ κάτοικοι Πειραιῶς δὲν θὰ προστατεύσουν τὰ συμφέροντα τοῦ Πειραιῶς; Διατὶ νὰ διακρίνωμεν τοὺς μὲν ἀπὸ τῶν δέ; Ἅπαντες οἱ ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τοῦ λαοῦ θεωροῦνται τίμιοι, καὶ πρέπει νὰ ἦναι τοιοῦτοι. Ἐπιθυμῶ λοιπὸν, ὅ,τι ἐγένετο διὰ τὰς δεξαμενὰς τοῦ Πειραιῶς, τὸ αὐτὸ νὰ ἐφαρμοσθῇ καὶ διὰ τὴν δεξαμενὴν Σύρου, νὰ μὴ καταστήσωμεν δηλ. προνόμια, διότι διὰ τῶν προνομίων καταστρέφομεν τὸ ἔργον.

§126Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον.

§127Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ ἄρθρον 5 δὲν ἀναφέρεται εἰς τὸ προηγούμενον, διότι δὲν λέγει μετὰ τὴν κατ’ ἐπανάληψιν μειοδοσίαν. Μόνον μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς μειοδοσίας δύναται ν’ ἀναλάβῃ ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως τὴν διὰ συμφωνίας παραχώρησιν. Βλέπω τὸν κ. Ὑπουργὸν δυσανασχετοῦντα, ἀκούω δὲ τὸν ἐκ Σύρου κ. ἀντιπρόσωπον ὁμιλοῦντα περὶ ξενηλασίας. Ἀλλ’ αὐτὸ, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι, αὐτὸ συνέβη δυστυχῶς οὐχὶ ἅπαξ, ἀλλὰ πολλάκις ἐν Ἑλλάδι. Διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι ὑπὲρ τῶν ξένων, διότι ὅσοι ἀνέλαβον ἔργα ἐν Ἑλλάδι, ὡς ὁ κ. Ρολὲν, ὁ Πίκεριγκ, ὁ ἀνάδοχος τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ὁ Μανιὰκ, ὅλοι ἐγκατέλειψαν τὰ ἔργα ἡμιτελῆ, καὶ ἔπαυσαν. Αἱ ξέναι ἑταιρίαι μᾶς ἐθεώρησαν ὡς Ὀττεντότους ἢ ὡς Βανδάλους, καὶ ἠθέλησαν ἐφ’ ἡμῶν νὰ ἐφαρμόσουν ὅλην των τὴν σοφίαν! Καὶ εἰς τὰ Λαυριακὰ, ἂν καὶ ἤμην μικρὸς τότε, ἐνθυμοῦμαι τί ὑπέφερεν ἡ Ἑλλάς. Δὲν θέλω τὴν ξενηλασίαν κατὰ τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, θέλω τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων, ἀλλὰ τὴν θέλω δι’ ἑλληνικῶν χρημάτων. Ὡς παράδειγμα φέρω τὸν Ἰσθμὸν τῆς Κορίνθου, τὸν ὁποῖον ἐγκατέλειψεν ἡ ξένη ἑταιρία, καὶ ἔφερεν εἰς πέρας ἑταιρία Ἑλληνική. Ὡσαύτως ἡ συμπλήρωσις τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν θὰ γείνῃ δι’ Ἑλλήνων μηχανικῶν. Θέλω λοιπὸν Ἑλληνικὴ ἑταιρία νὰ κάμῃ τὸ ἔργον.

§128Ι. ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τότε καταστρέφεται τὸ ἔργον. Ἐὰν ὑπάρχῃ Ἑλληνικὴ ἑταιρία, βεβαίως νὰ τὸ ἀναλάβῃ· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ, νὰ τὸ ἀναλάβουν ξένοι.

§129Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν νομοθετοῦμεν μήτε δι’ ἡμᾶς, μήτε διὰ τὸν νῦν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὀφείλομεν νὰ προβλέπωμεν περὶ ὅλων. Ἀλλ’ ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Σύρου νὰ παρατηρήσω, ὅτι οἱ λιμενικοὶ φόροι, ὡς καὶ οἱ δημοτικοὶ, εἰσπράττονται εἴτε ὑπὸ τῶν δημοσίων ἀρχῶν, εἴτε ὑπὸ τοῦ τελωνείου ἀπ’ εὐθείας, εἴτε δι’ ἐνοικιάσεως ὑπ’ αὐτῶν τῶν δήμων, δυνάμει τῶν κειμένων νόμων. Πῶς θέλετε λοιπὸν, ἀφοῦ ἔχω τὴν ἐνοικίασιν ἐγὼ, νὰ ἐπέμβῃ εἰς τὰ δικαιώματά μου ὁ ἐργολάβος τῆς δεξαμενῆς; Πῶς τὸ φαντάζεσθε τὸ τοιοῦτον;—ἐκτὸς ἐὰν θέλητε δι’ αὐτοῦ νὰ δώσητε εἰς τὸν ἀναδειχθησόμενον ἐργολάβον τὸ δικαίωμα νὰ καταλάβῃ αὐτοπροαιρέτως τὰ εἰσοδήματα τοῦ δήμου.

§130Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ὁ νόμος ὁμιλεῖ περὶ τῶν δικαιωμάτων τῶν ἐκ τῆς δεξαμενῆς· ἄλλο δὲ ταῦτα καὶ ἄλλο οἱ δημοτικοὶ καὶ λιμενικοὶ φόροι.

§131Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὰ δικαιώματα ταῦτα θὰ εἰσπράττωνται ὑπὸ τοῦ ἐργολάβου, ὁ ὁποῖος, μὴ ὢν ἐνοικιαστής, θὰ βεβαιοῖ ὅσα θέλει. Ἔχομεν δὲ σήμερον βεβαιωμένον, ὅτι τρεῖς ἢ τέσσαρες ἐργολάβοι παρουσιάζονται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν δεξαμενῶν τοῦ λιμένος Πειραιῶς· ἐκ τούτων ὁ εἷς θέλει ἀναλάβῃ τὴν ἐργασίαν, οἱ δ’ ἄλλοι τρεῖς θὰ ζητήσωσι βεβαίως ἄλλας ἐργασίας. Ἀφοῦ δ’ ἔχωμεν βεβαιωμένον, ὅτι Ἑλληνικαὶ ἑταιρίαι ἀναλαμβάνουσιν ἔργα εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ὅπως ἡ Ἑταιρία τῶν Ἐργοληψιῶν, ἐν παραδείγματι, κατασκευάζει ἤδη λιμένα εἰς τὴν Μαύρην Θάλασσαν, πλησίον τῆς Τραπεζοῦντος, καὶ ἕτερον ἐν Σάμῳ, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, βεβαίως δύναται ἡ ἑταιρία αὕτη, ἢ ἄλλη Ἑλληνικὴ, νὰ προσέλθῃ καὶ εἰς τὴν μειοδοσίαν τῆς δεξαμενῆς Σύρου· ἑπομένως δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφύγωμεν εἰς ξένους. Καταλήγων, Κύριοι, παρακαλῶ νὰ δεχθῆτε, ὅπως εἰς τὸ ἄρθρον 5, μετὰ τὰς λέξεις «διὰ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, νομίμως ἐγκρινομένου», προστεθῶσιν αἱ λέξεις «μετ’ ἀποτυχίαν ἐπαναληπτικῆς μειοδοσίας δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς ἑταιρίαν Ἑλληνικὴν, ἔχουσαν τὴν ἕδραν αὐτῆς ἐν Ἑλλάδι, ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου». Πιστεύω ὅτι δὲν θ’ ἀντιτείνῃ εἰς τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Νομίζω δ’ ὅτι οὕτω καὶ τὸν νόμον ἐφαρμόζομεν καὶ τὰ συμφέροντα τά τε δημοτικὰ καὶ τὰ τοῦ Δημοσίου προστατεύομεν.

§132Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ ἀνομολογῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου καὶ φίλος μου ἔχει εὔλογον ἀφορμὴν, ἵνα προβάλλῃ τοὺς δισταγμοὺς, οὓς προέβαλε, καὶ νὰ καταδηλοῖ τὴν δυσπιστίαν, ἥτις κρατεῖ ἐν αὐτῷ, ὅταν πρόκηται περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων. Τὸ παρελθὸν τῷ ὄντι ἀφῆκεν ἱστορίαν, ἡ ὁποία ἀναγκάζει πάντας ἡμᾶς, ὅταν ἀνατρέξωμεν εἰς αὐτὸ, νὰ λυπώμεθα διὰ τὰς μεγάλας ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ ἴσως διὰ τὴν βραδύτητα, ἡ ὁποία ἐπῆλθεν ἀναγκαίως κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δημοσίων ἔργων, ἐπὶ βλάβῃ τῆς συγκοινωνίας ἢ ἐπὶ βλάβῃ τῶν σκοπῶν, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένοντο τὰ δημόσια ἔργα. Ἀλλὰ, μολονότι πάντα ταῦτα ὁμολογῶ καὶ ἀναγνωρίζω, παρακαλῶ αὐτὸν νὰ μὴ στέρξῃ ποτὲ ν’ ἀποδεχθῇ ἐπὶ τῆς ἐργασίας κανόνας προστατευτικούς. Ἡ ἐργασία πρέπει νὰ διατελῇ ὑπὸ κανόνας πλήρους ἐλευθερίας, δὲν πρέπει νὰ ὑποβάλληται ὑπὸ κανόνας προστατευτικούς, διότι τὴν ἐργασίαν προστατεύει μόνον ἡ ἐπιστήμη, ἡ ἐπιστημονικὴ ὑπεροχὴ, ἢ ἡ ὀλιγωτέρα δαπάνη. Δὲν πρέπει τις νὰ εἰσάγῃ εἰς τοὺς νόμους προστατευτικὰς ῥήτρας, ὅταν πρόκηται περὶ ἐργασίας, πρὸς πρόσωπα, εἴτε λόγῳ ἐθνικότητος, εἴτε λόγῳ ἄλλῳ οἱῳδήποτε. Διὰ τοῦτο δὲν εἶμαι τῆς γνώμης, ὅτι πρέπει ν’ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τὴν ὑποχρέωσιν τῶν ἐπιμελουμένων τὰ τῆς κατασκευῆς τῆς δεξαμενῆς Ἑρμουπόλεως, ἵνα ἀναθέσωσι τὸ ἔργον εἰς ἐγχώριον ἑταιρίαν. Αἱ ἐγχώριοι ἑταιρίαι, ὡς καὶ αἱ ξέναι, δύνανται νὰ ἔλθωσι καὶ ζητήσωσι ν’ ἀναλάβωσι τὸ ἔργον, ἐκεῖνοι δὲ, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι συμφέρον νὰ φροντίσωσι περὶ τοῦ ἔργου αὐτοῦ, ἂς ζητήσωσι τὰς ἐγγυήσεις εἴτε τῆς βελτίονος κατασκευῆς, εἴτε τῆς μικροτέρας δαπάνης. Διότι ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ἐὰν οὕτω λυπηρὰ εἶναι ἡ ἱστορία τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἐν Ἑλλάδι, ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἐξαιρέσεις· διότι ἐξετελέσθησαν καὶ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἠκούσαμεν παράπονα. Οὕτω δὲν ἠκούσθησαν παράπονα κατὰ τοῦ ἀναλαβόντος τὴν ἐκτέλεσιν τῆς εὐρύνσεως τοῦ Εὐρίπου. Τὸ νομοσχέδιον περιέλαβε διάταξιν, ἡ ὁποία ἀναγράφεται ἐν πᾶσι τοῖς νόμοις, οἵτινες κανονίζουσιν ἐκτέλεσιν δημοσίων ἔργων, ὅτι πρέπει νὰ τηρῶνται ἀκριβῶς αἱ διατάξεις τοῦ νόμου περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, κατὰ τὰς διατάξεις δὲ ταύτας, τὰ ἔργα ἐκτίθενται εἰς δημοπρασίαν, καὶ ἡ δημοπρασία παρέχει πάσας τὰς ἐγγυήσεις περὶ εὑρέσεως τιμῆς εὐθηνοτέρας, μένει δὲ ἡ ἐκλογὴ εἰς τὸν ἐπιμελούμενον τὰ τῆς δημοπρασίας, ἵνα ἀναζητήσῃ ἱκανότητα μεγαλειτέραν. Ἀλλὰ ὁμολογῶ, ὅτι ἐγένοντο δημοπρασίαι, κατὰ τὰς ὁποίας ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν δυναμένων νὰ παρουσιασθῶσι κατ’ αὐτὰς ἐματαίωσε τὸν σκοπόν. Διότι ἢ δὲν ἐπαρουσιάσθησαν μειοδόται, ἢ ἐπαρουσιάσθησαν εἷς μόνον ἢ δύο, πάντων τῶν ἄλλων μὴ προσελθόντων εἰς τὸν συναγωνισμόν, ἕνεκα συνεννοήσεων καὶ ἰδίων συμφερόντων. Ἀλλὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐκτὸς τῆς διατάξεως, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλεται ἡ τήρησις τῶν κανονισμῶν καὶ τοῦ νόμου περὶ ἐκτελέσεως δημοσίων ἔργων, εἰσήγαγε καὶ ἑτέραν· ἐπέτρεψεν εἰς τοὺς ἔχοντας τὴν φροντίδα ταύτην νὰ παραχωρήσωσι τὸ ἔργον κατ’ ἀποκοπὴν εἰς ἀνάδοχον, ὁ ὁποῖος ἤθελεν ἀναλάβει τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ἐν τούτοις, ἐὰν ἤθελε γείνῃ ἡ παραχώρησις, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἦναι αὐθαίρετος· θὰ στηρίζηται πάντοτε ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Λοιπόν, ἐὰν ἔχωμεν προϋπολογισμὸν τέλειον, εὐσυνειδήτως συντεταγμένον, παριστῶντα τὰς ἀληθεῖς δαπάνας τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου, νομίζω ὅτι τοιοῦτος προϋπολογισμὸς εἶναι ὁ σοφώτερος καὶ πιστότερος ὁδηγὸς τῆς ἐργασίας. Ὁμολογῶ ὅτι ἤκουον ὅτι ἐπαρουσιάσθησαν εἰς δημοπρασίας μειοδόται καὶ προσέφεραν μείωσιν 25 καὶ 30% ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ προϋπολογισμοῦ, καὶ πολλάκις ἀπηύθυνα πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν ἐρώτησιν: συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς εὐσυνειδήτως; Ἀληθῶς μεγίστη προσοχὴ πρέπει νὰ καταβληθῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ὁ προϋπολογισμὸς, ἐν τῷ ὁποίῳ θέλουσιν ἀναγραφῆ ὅλαι αἱ λεπτομέρειαι τοῦ κατασκευαζομένου ἔργου, πρέπει νὰ στηρίζηται εἰς ἐκτίμησιν τῶν ἔργων τούτων εὐσυνείδητον, ἀκριβῆ, δικαίαν. Διὰ τοῦτο ἐξήρτηνται πολὺ ἰδίως τὰ τῆς δαπάνης ἀπὸ τὴν εὐσυνειδησίαν τῶν μηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι θέλουσι συντάξει τὸν προϋπολογισμόν. Δὲν ἤθελον λοιπὸν διστάσει νὰ παραδεχθῶ τὴν ζητουμένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἄδειαν, ἵνα ἐκχωρηθῇ ἡ κατασκευὴ εἰς ἐργολάβον ἢ ἑταιρίαν κατ’ ἀποκοπὴν, σκεπτόμενος μάλιστα, ὅτι ἠδύνατο νὰ ἐπέλθῃ καὶ καταδολίευσις τῶν συμφερόντων τοῦ δήμου, ἐὰν προηγεῖτο ἐνέργεια τῆς δημοπρασίας, ἐν ᾗ περιπτώσει δὲν ἤθελον παρουσιασθῇ μειοδόται, ἢ ἤθελον προβάλει ἐλαχίστας ἐλαττώσεις, αἵτινες, ἐὰν ἠναγκάζετο κατόπιν ὁ δῆμος νὰ προσφύγῃ εἰς ἐργολάβον, ἤθελον χρησιμεύσει εἰς αὐτὸν, ἵνα προτείνῃ ὡς βάσιν τῶν διαπραγματεύσεων τὴν τιμὴν, ἡ ὁποία προσεφέρθη ἐν τῇ μειοδοσίᾳ. Ὅτι ὅμως οἷος δήποτε ἀναλάβῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, πρέπει νὰ ὑπάγηται εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, περὶ αὐτοῦ οὐδεμία ἐπιτρέπεται ἀμφισβήτησις, καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἀπαιτήσῃ ἡ Βουλὴ τὸν ὅρον τοῦτον, καὶ ἐλπίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς στέργει τὸν ὅρον τοῦτον ν’ ἀναγράψῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου ἐπροτάθησαν καὶ ἄλλοι δισταγμοί. Δὲν καλοῦμαι διὰ νὰ λαμβάνω μέρος εἰς πάσας τὰς συζητήσεις, μάλιστα ὅταν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς διευθύνῃ αὐτάς· ἀλλὰ καὶ ἡ συζήτησις ἐγένετο μετά τινος ἀνωμαλίας, διότι ἦτο μᾶλλον συζήτησις διαλογικὴ, καὶ δὲν ἠδυνάμην ν’ ἀναμιχθῶ εἰς αὐτήν. Πολλοὶ ἐκ τῶν προταθέντων δισταγμῶν κατὰ τὴν εἰρημένην συζήτησιν δὲν μοὶ φαίνονται βάσιμοι καὶ εὔλογοι, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἔστερξεν εἰς τοὺς προταθέντας δισταγμοὺς, ἐγὼ βεβαίως δὲν φέρω ἀντίῤῥησιν. Τέλος πάντων ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ἄρθρον 5. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἀναγράψωμεν τὴν διάταξιν, ὅτι ἡ ἀνάδοχος ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ ὑπάγηται εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια, ἐξασφαλίζομεν τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου. Ὡς πρὸς δὲ τὰ τῆς ἐθνικότητος τῶν ἑταιριῶν, παρακαλῶ τὸν κ. συνάδελφον νὰ μὴ ἐπιμείνῃ.

§133Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος συνάδελφον καὶ σεβαστὸν φίλον, ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τῷ ὑπενθυμίσω, ὅτι ἐν τῇ συμβάσει περὶ τῆς κατασκευῆς τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης εἴχομεν καὶ ὡρισμένην διάταξιν, ὅτι «πᾶσα διαφωνία μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐργολάβου θὰ λύηται δι’ ἀποφάσεως τοῦ Ἐφετείου Ἀθηνῶν». Ἐν τούτοις, ὅταν ἐπῆλθον αἱ γνωσταὶ περιπλοκαὶ, ἠναγκάσθημεν νὰ ζητήσωμεν διαιτητὴν ξένον, τὸν κ. Σβαίριγκ, καὶ ἐπὶ τῶν γνωμοδοτήσεων ἐκείνου νὰ στηριχθῶμεν. Βλέπετε λοιπὸν, ὅτι καὶ ἐν τούτῳ τῷ ζητήματι ἐκάην, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, καὶ διὰ τοὺς λόγους τούτους δὲν ἐπιθυμῶ νὰ ἀναλάβῃ ξένη ἑταιρία τὸ ἔργον. Διότι ὅλαι αἱ ξέναι ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἔρχονται ἐνταῦθα, δὲν ἐπιζητοῦσιν ἄλλο ἢ νὰ φέρωσι περιπλοκὰς, καὶ διὰ τῶν περιπλοκῶν νὰ σταματῶσι τὰ ἔργα, ὅταν δὲν ταῖς συμφέρῃ. Ἐν τέλει φρονῶ, ὅτι τὸ ἔργον εἶναι καθ’ ὁλοκληρίαν λιμενικὸν, καὶ ἀφοῦ εἶναι τοιοῦτον, δὲν δυνάμεθα νὰ παραβιάσωμεν τὸν λογιστικὸν νόμον. Τὸ ἄρθρον 24 τοῦ λογιστικοῦ νόμου, ὡς ἐτροποποιήθη διὰ τοῦ νόμου ͵ΒΣΛΗʹ τῆς 9 Μαρτίου 1891, περιλαμβάνει τὰ ἀκόλουθα: «Πρὸς κατασκευὴν ἐθνικῆς ὁδοῦ, σιδηροδρόμου, διώρυγος, γεφύρας λιμένος κλπ. ἐπαγομένην δαπάνην ὑπὲρ τὰς 10,000 δραχμῶν, ἀπαιτεῖται εἰδικὸς νόμος, ἐγκρίνων τὸν προϋπολογισμὸν τῆς ὁλικῆς δαπάνης ἢ τὸν συμπληρωτικὸν προϋπολογισμὸν...» Ἐὰν τὴν δεξαμενὴν τὴν ἐννοῆτε μέρος τοῦ λιμένος, —καὶ μέρος τούτου τὴν θεωρῶ ἐγὼ ἀναπόσπαστον, — πρέπει νὰ ὑπαχθῇ εἰς ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ λογιστικοῦ νόμου· ὁ δὲ λογιστικὸς νόμος ὁρίζει, ὅτι ἀπαιτεῖται εἰδικὸς νόμος, ἐγκρίνων τὸν προϋπολογισμόν. Ἔχετε προϋπολογισμὸν εἰς χεῖράς σας; Ἐὰν τὸ ἔργον τοῦτο θεωρῆτε δημόσιον καὶ Ἑλληνικὸν, ὀφείλετε νὰ τηρήσητε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§134ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ὑπερβολικοὶ εἶναι οἱ φόβοι τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου συναδέλφου. Δὲν θέλω νὰ ἐπανέλθω εἰς ὅσα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἀνέπτυξε περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς ξένους ἐργολάβους νὰ ἐργασθῶσιν εἰς τοιαῦτα ἔργα. Βεβαίως ὁλόκληρον τὸ ἄρθρον συνετάχθη ὑπὸ ἄλλον σκοπόν· ἀλλὰ μετὰ τὴν διόρθωσιν αὐτοῦ τὴν γενομένην ἀποβαίνει, κατ’ ἐμὲ, ἐντελῶς ἀθῶον. Δὲν σκοπεῖ παρὰ νὰ χορηγήσῃ μίαν ἄλλην εὐκολίαν εἰς τὸν δῆμον καὶ εἰς τὸν λιμένα Σύρου, τὴν εὐκολίαν, ἐν ᾗ περιπτώσει διὰ δημοπρασίας δὲν δυνηθῇ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ ἔργου, νὰ δύναται καὶ ἄνευ δημοπρασίας νὰ ἔλθῃ εἰς συνεννόησιν μετὰ ὡρισμένου ἐργολάβου. Ἐὰν παραδεχθῶμεν ὅτι ἡ δημοπρασία δὲν κατέληξεν εἰς εὐχάριστον ἀποτέλεσμα, βεβαίως δὲν δυνάμεθα νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἕπεται πολὺ εὔκολον νὰ καταλήξῃ ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως εἰς εὐχάριστον ἀποτέλεσμα ἄνευ δημοπρασίας, διὰ διαπραγματεύσεων. Διὰ νὰ ἐλπίσωμεν εὐχάριστον ἀποτέλεσμα ἐκ τῶν διαπραγματεύσεων, πρέπει νὰ διευκολύνωμεν αὐτάς. Εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι ὄχι μόνον εἰς ἑταιρίαν οἱανδήποτε, ἀλλὰ καὶ εἰς ἐργολάβον οἱονδήποτε, εἰς ἄτομον ἐμπνέον ἐμπιστοσύνην πρέπει νὰ ἐπιτραπῇ ν’ ἀνατεθῇ τὸ ἔργον μετὰ τὴν ἀποτυχίαν τῆς δημοπρασίας. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι οἱ ὅροι, οἱ ὁποῖοι δέον νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς βάσις τῆς συνεννοήσεως ταύτης τοῦ δήμου μετὰ τοῦ ἰδιαιτέρου ἐργολάβου, πρέπει νὰ περιέλθωσιν εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κυρωθῶσιν ἐκ τῶν προτέρων παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Θεωρῶ τοῦτο ἀναγκαῖον, διότι ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν δημοσίων ἔργων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ προετοιμάσῃ τὴν ἐργασίαν ταύτην ἐκ τῶν προτέρων οὕτω πως, ὥστε νὰ τύχῃ τῆς ἐγκρίσεως τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀμέσως, ἅμα ἐκτελεσθῇ· διότι ὁ ἐργολάβος, εἴτε ἑταιρία εἴτε ἄτομον εἶναι οὗτος, ἐὰν γνωρίζῃ ὅτι ἐκ τῶν προτέρων τὸ Ὑπουργεῖον δὲν ἔδωκε τὴν συγκατάθεσίν του εἰς τοὺς ὅρους τῆς ἐκχωρήσεως, θὰ ἔχῃ δισταγμοὺς ἴσως, ἢ δὲν θὰ προσφέρῃ τοὺς τελευταίους ὅρους, ἐνῷ γνωρίζων ἐκ τῶν προτέρων, ὅτι ἐμελέτησε τοὺς ὅρους περὶ τῆς κατασκευῆς τῆς δεξαμενῆς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ ὢν βέβαιος, ὅτι ἀποδέχεται αὐτοὺς, ἔχων δηλ. πεποίθησιν περὶ τῆς ἐγκρίσεώς των, θὰ εὐκολύνῃ πλειότερον τὸ ἔργον. Καὶ μίαν ἑτέραν τροποποίησιν ἤθελον προτείνει ἀκόμη. Ἀντὶ τῆς ἐγγυήσεως τόκου 4%, τὸ ὁποῖον ἴσως διὰ μίαν ἀσφαλῆ τοποθέτησιν χρημάτων εἶναι ἀρκετὸν, — μολονότι εἰς ἡμᾶς δὲν εἶναι σύνηθες — νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δῆμον νὰ ἐγγυηθῇ καὶ ἀνώτερον τόκον, ἐὰν νομίζῃ ἀναγκαῖον, διὰ νὰ ἐπιτύχῃ τὴν ἐξεύρεσιν καταλλήλου ἐργολάβου. Διότι περὶ τίνος πρόκειται; Πρόκειται ὁ ἐργολάβος οὐ μόνον νὰ κατασκευάσῃ αὐτὸς τὸ ἔργον, ἀλλὰ καὶ νὰ καταθέσῃ αὐτὸς τὸ ποσὸν τῶν 2½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν. Πρόκειται ἑπομένως νὰ ᾖναι καὶ κεφαλαιοῦχος καὶ ἐργολάβος, ἐὰν θέλωμεν νὰ δώσωμεν ἔννοιάν τινα εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου. Λοιπὸν, ἐὰν παρουσιασθῇ τοιοῦτος ἐργολήπτης, ὁ ὁποῖος νὰ ἔχῃ εἰς τὴν διάθεσίν του, εἴτε ἐκ συνεννοήσεως μὲ ἄλλους κεφαλαιούχους, εἴτε ἐξ ἰδίας του περιουσίας, 2½ ἑκατομμύρια, τὰ ὁποῖα νὰ δαπανήσῃ διὰ τὸν λιμένα Σύρου, νομίζω ὅτι εἰς τοιοῦτον ἐργολήπτην δυνάμεθα νὰ ἐπιτρέψωμεν εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως νὰ πληρώσῃ τόκον ἀνώτερον τῶν 4%.

§135Γ. ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. 125,000.

§136ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δυσκολεύομαι νὰ ὑποθέσω, ὅτι θὰ εὑρεθῇ ἐργολήπτης· διότι ὅλαι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 5 ἤρχοντο ὡς συμπλήρωμα μιᾶς ἑτέρας διατάξεως, τῆς ἐκχωρήσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἥτις διεγράφη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι παραδεχόμενος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν τροποποίησιν τοῦ τόκου, θέλει ἴσως καταστήσει ὠφέλιμον τὸ ψηφιζόμενον ἄρθρον 5, ὅπερ μετὰ τὴν διαγραφὴν τῆς περὶ ἐκχωρήσεως τῆς ἐκμεταλλεύσεως διατάξεως ὀλίγην ἔχει πρακτικὴν σημασίαν.

§137Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Βεβαίως τὸ 4% δὲν εἶναι ὁ τόκος, ὑπὸ τὸν ὁποῖον θ’ ἀναλάβῃ ὁ ἐργολάβος τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου. Ὑποθέτω ὅτι 4% ἐτέθη ὡς ὅρος ἐγγυήσεως τοῦ δήμου. Τοῦτο ὅμως δὲν ἐμποδίζει, ὅπως ὁ ἐργολάβος συνομολογήσῃ καὶ τόκον μεγαλείτερον, καὶ 5%. Ἀλλ’ ἡ ἐγγύησις τοῦ δήμου δὲν θὰ ὑπερβαίνῃ τὰ 4%.

§138ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς θὰ τὸν πληρώσῃ;

§139Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκ τῶν ἐσόδων. Ὁ ἐργολάβος ἀναλαμβάνει οὐ μόνον τὴν κατασκευὴν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐκμετάλλευσιν.

§140ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶπον πρότερον, ὅτι διεγράφη ἡ ἐκμετάλλευσις.

§141Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὸ ἄρθρον 5;

§142ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§143Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Διεγράφη ἡ ἐκμετάλλευσις.

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐκμετάλλευσις περιλαμβάνει δύο δικαιώματα, τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως καὶ τὸ δικαίωμα τῆς διαχειρίσεως. Ταῦτα τὰ δύο δικαιώματα ἐκράτησεν ὁ δῆμος δι’ ἑαυτὸν, διότι δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ παραχωρήσῃ, διότι πρέπει τὴν ἀστυνομίαν τῆς δεξαμενῆς νὰ μὴ διαχειρίζηται ὁ ἐργολάβος ἢ ὁ χρηματοδότης, ἀλλ’ ὁ δῆμος, ὁ ὁποῖος εὑρίσκεται ὑπὸ τὴν ἐπίβλεψιν τῆς Διοικήσεως. Ἑπομένως δὲν ἦτο δυνατὸν καὶ δὲν ἔπρεπε νὰ παραχωρηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς ἐκμεταλλεύσεως, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ παραχωρηθῇ τὸ δικαίωμα τῆς κατασκευῆς, ἐκ δὲ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐκμεταλλεύσεως ἀπεσπάσθη μὲν καὶ παρεχωρήθη εἰς τὸν ἐργολάβον τὸ δικαίωμα τῆς εἰσπράξεως τῶν φόρων, ἐτηρήθη ὅμως ὑπὲρ τοῦ δήμου τὸ δικαίωμα τῆς διοικήσεως καὶ τῆς διαχειρίσεως.

§145ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐδέχθη ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν τροπολογίαν «ὑπὸ τὴν δικαιοδοσίαν τῶν Ἑλληνικῶν δικαστηρίων.»

§146ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§147ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρεδέχθη καὶ τὴν προσθήκην «καὶ ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν.»

§148Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν γείνῃ ἡ συνομολόγησις τοῦ δανείου μὲ 4%, θὰ τρέχῃ τὸν κίνδυνον ὁ χορηγητὴς δῆμος, ἐὰν τυχὸν αἱ ὑπέγγυοι πρόσοδοι δὲν ἀποδίδουσι τὸν τόκον τῶν 4%, νὰ συμπληρώσῃ. Ἐὰν ὅμως ἤθελε λαμβάνει πέραν τῶν 4, μέχρι 5, ἡ ἐγγύησις θὰ τῷ δίδῃ δικαίωμα νὰ λαμβάνῃ τὸ 5%. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι περιττὸν εἶναι νὰ προστεθῇ μέχρι 5% Ἑπομένως μένει 4%. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι μείζονα ἐγγύησιν πρέπει νὰ ζητήσῃ ἡ Βουλὴ, ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἐξαίρεσιν, ἡ ὁποία ὁμολογουμένως εἰσάγεται διὰ τοῦ ἄρθρου 5. Ποία; ὅτι, ἐνῷ πρόκειται περὶ δημοσίου ἔργου, καὶ κατὰ τὸν νόμον τὰ δημόσια ἔργα, οἷον τὰ τῶν λιμένων, διὰ νόμου γίνονται, διὰ τοῦ νόμου, τὸν ὁποῖον σήμερον ψηφίζομεν, θέλομεν νὰ ματαιώσωμεν τὸν νόμον. Δίδοντες τὸ δικαίωμα εἰς τὸν δῆμον, αὐτὸς ν’ ἀποφασίσῃ τὴν παραχώρησιν τοῦ ἔργου ἄνευ διαγωνισμοῦ, συμφωνοῦμεν ὅτι πρέπει μόνον κατὰ τὴν περίπτωσιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ἤθελε φέρει εἰς ἀποτέλεσμα ἡ δημοπρασία, μόνον τότε νὰ γίνηται τοῦτο. Ἀλλὰ θὰ ἐπεθύμουν, ὅπως γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις, ἐὰν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, τοῦ κ. ἐκ Σύρου συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἀπῄτησεν ἤδη τοιαύτην διὰ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου παραχώρησιν τῆς κατασκευῆς τοῦ ἔργου εἰς ἐργολάβον διὰ διαγωνισμοῦ: «προηγεῖται ὅμως ἔγκρισις τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου». Λοιπὸν ὄχι ἁπλῶς τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διότι, βλέπετε, πρῶτον δὲν λέγει «τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν». Λέγει «νομίμως ἐγκρινομένου».

§149Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ διωρθώσαμεν. Ἐθέσαμεν «τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν».

§150Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διατὶ δὲν θέτετε «τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου»;

§151Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Τὸ συμφέρον ἀφ’ ἑνὸς, τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ τόπος, τὸ συμφέρον τὸ ὁποῖον ἔχει ὁ δῆμος, τὸ συμφέρον τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ λιμενικὴ ἀρχὴ, τοῦ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὴν τελείαν κατασκευὴν τοῦ ἔργου καὶ τὴν ἐπωφελῆ αὐτοῦ λειτουργίαν, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἡ ἐποπτεία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἀρκοῦσαι ἐγγυήσεις, ὅπως ἐξασφαλίσωσι τὸ ἴδιον τοῦ τόπου χρῆμα καὶ τὸ ἴδιον τοῦ τόπου συμφέρον; Ὅσον περισσοτέρας διατυπώσεις θέσωμεν εἰς ἔργα τοιαῦτα, τόσον περισσοτέρας δυσκολίας παρεμβάλλομεν περὶ τὴν ἐκτέλεσιν. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι εἶναι ἀρκετὰ τὰ ἐχέγγυα τὰ διὰ τοῦ νομοσχεδίου καθιερούμενα, διότι μεγαλείτερον ἐχέγγυον εἶναι αὐτὸ τοῦτο τὸ συμφέρον τῆς πόλεως τὸ γενικὸν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ τὴν τελείαν κατασκευὴν καὶ τὴν ἐπιχείρησιν.

§152ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐμπρὸς, κύριε Πρόεδρε.

§153ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν θ’ ἀναγνωσθῇ τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη.

§154ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Ἅρθρον 5. Διὰ ψηφίσματος τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου τοῦ δήμου Ἑρμουπόλεως, ἐγκρινομένου ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, δύναται νὰ παραχωρηθῇ εἰς Ἑταιρίαν ἡ κατασκευὴ τοῦ ἔργου. «Πρὸς ἐπιτυχίαν τούτου ἐπιτρέπεται εἰς τὸν δῆμον Ἑρμουπόλεως νὰ ἐγγυηθῇ τῷ ἀναδόχῳ τόκον μέχρι 4% ἐτησίως ἐπὶ κεφαλαίου μέχρι δραχμῶν 2,500,000, ὑπεγγυάζων αὐτῷ τοὺς δημοτικοὺς δασμοὺς καὶ τοὺς λιμενικοὺς φόρους, καὶ ἐν ἀνάγκῃ ἀναθέτων εἰς τὸν καταβαλόντα τὰ κεφάλαια καὶ τὴν ἀπ’ εὐθείας εἴσπραξιν δι’ ἰδίων ὑπαλλήλων τῶν ὑπεγγύων προσόδων. «Εἰς τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην θὰ ὑπόκηται ὁ δῆμος Ἑρμουπόλεως, ἐὰν τὰ τῆς δεξαμενῆς ὑπολειπόμενα καθαρὰ ἔσοδα, μετὰ τὴν ἀφαίρεσιν τῶν γενικῶν ἐξόδων, δὲν καλύπτωσι τόκον 4%. «Αἱ λεπτομέρειαι τῶν συμφωνιῶν μεταξὺ δήμου καὶ ἀναδόχου κανονισθήσονται δι’ ἰδιαιτέρας συμβάσεως, ψηφιζομένης ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐγκρινομένης ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. «Ὁ ἀνάδοχος τοῦ ἔργου ὑπάγεται διὰ τὰς ἐκ τῆς κατασκευῆς καὶ τῆς προσοδεύσεως τοῦ ἔργου παραχθησομένης τυχὸν διαφορὰς εἰς τὰ Ἑλληνικὰ δικαστήρια.»

§155Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐδήλωσε ῥητῶς,—καὶ ἀφοῦ τὸ ἐδήλωσε, εἶναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ καὶ εἰς τὸ νομοσχέδιον,—ὅτι δὲν ἔχει ἀντίῤῥησιν νὰ προστεθῇ: «μετ’ ἀποτυχίαν ἐπαναληπτικῆς μειοδοσίας».

§156Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἐξηγήθη κατόπιν, ὅτι πρόκειται περὶ τρίτης περιπτώσεως. Πρόκειται περὶ εὐκολίας καθιερουμένης διὰ τὴν ἐπὶ τὸ ταχύτερον ἢ ἀσφαλέστερον ἐξεύρεσιν τοῦ χρήματος. Ἐξηγήθη δὲ λίαν σαφῶς ἐκ μέρους τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, καὶ φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ ἠρκέσθη εἰς τοῦτο.

§157Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶπον καὶ ἐλάλησα, ἁμαρτίαν οὐκ ἔχω!

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἡ πρότασις νόμου «περὶ παρατάσεως τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου ͵ΒΥΚΕʹ».)

§159Λ. ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Μεγάλου ἐνδιαφέροντος νομοσχέδιον εἶναι τὸ περὶ ἀτελείας τοῦ θειϊκοῦ χαλκοῦ, ὑπ’ ἀριθ. 8 τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Αὐτὸ δὲν ἔχει καμμίαν συζήτησιν.

§160Ν. ΔΑΓΡΕΣ. Καὶ αἱ σταφιδοφόροι ἐπαρχίαι καὶ ὅλη ἡ Ἑλλὰς ἐνδιαφέρεται δι’ αὐτό.

§161ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχουσι δέκα ὑποστηρίζοντες τὴν πρότασιν τοῦ κυρίου Πετιμεζᾶ; (Ἐγείρονται πλείονες τῶν δέκα). Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταβολῶν ἐν τῷ τελωνειακῷ δασμολογίῳ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει).

§163ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§164Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑπάρχει μία πρότασις ἐπὶ τοῦ πρώτου ἄρθρου. Ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον ἄρθρον;

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφίσθη. Αἱ τροπολογίαι δύνανται νὰ συζητηθῶσιν εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§166Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν).

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου «περὶ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ εἰσαχθέντων ἐμπορευμάτων καὶ τῶν ἐν ταύτῃ εὑρισκομένων εἰδῶν τῶν μονοπωλίων».

§168Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου, Κύριοι, τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν, ὅπερ ἀφορᾷ εἰς τὰ εἰς Θεσσαλίαν εἰσαχθέντα ἐμπορεύματα καὶ εἴδη μονοπωλίων, ἀφ’ ἧς αὕτη κατελήφθη ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ. Ἐζήτησα νὰ ἀνεύρω τὸν λόγον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ὑπηγορεύθη ἡ ἀνάγκη τῆς εἰσαγωγῆς τούτου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐξ ὅσων ἐγὼ τοὐλάχιστον ἠδυνήθην νὰ κρίνω, δύο λόγοι ὑπηγόρευσαν ταύτην εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν. Ὁ πρῶτος καὶ κύριος λόγος ἦτο ταμιευτικὸς, ὁ δεύτερος προστατευτικὸς τοῦ ἐμπορίου τοῦ ἐν τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι, πλὴν τοῦ ἐν Θεσσαλίᾳ ἐνεργουμένου. Εὑρίσκω βασίμους τοὺς λόγους τούτους. Ἀλλὰ, ἐνῷ εὑρίσκω τοιούτους τοὺς λόγους τούτους προκειμένου περὶ τῆς προστασίας τοῦ ἐμπορίου τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς ἐξασφαλίσεως τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου, ἐπὶ τοσοῦτον εὑρίσκω ἕνεκα τῶν λόγων τούτων προσκροῦον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐν πολλοῖς πρὸς τὸ Θεσσαλικὸν ἐμπόριον καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ. Ἀφορμὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο βεβαίως ἔδωσαν αἱ διαδόσεις, ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ ἐγένοντο μεγάλα ἀποταμιεύματα ἐμπορευμάτων, καὶ ὅτι διὰ τῶν ἀποταμιευμάτων τούτων οὐδὲν ἄλλο ἐσκοπεῖτο ἢ αἰσχροκέρδεια καὶ κερδοσκοπία εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου καὶ πρὸς ζημίαν τῶν συμφερόντων τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, ὅτι δὲ ταῦτα διέπραξαν ἔμποροι Θεσσαλοὶ καὶ ἀλλοδαποὶ, ἐκμεταλλευόμενοι τὴν περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Θεσσαλία διετέλει ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Τουρκικῆς κατοχῆς καὶ ὑπὸ τὴν προστασίαν, οὕτως εἰπεῖν, τῶν νόμων τῶν Ὀθωμανικῶν, ἀποταμιεύσαντες ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα τὸ μὲν ἦσαν εὐθηνότερα τῶν εἰσαγομένων ἐν Ἑλλάδι, τὸ δὲ δὲν ἦσαν βεβαρυμένα διὰ τῶν δασμῶν, δι’ ὧν ἐπιβαρύνονται τὰ ἐμπορεύματα τὰ εἰσαγόμενα ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἀλλ’ ἀντὶ τὸ νομοσχέδιον νὰ περιλάβῃ διατάξεις ἀφορώσας εἰς τούτους μόνον,—ὅπερ κατ’ ἀρχὴν δὲν ἤθελεν εἶσθαι ἀποκρουστέον,—παραδόξως ἐν τούτῳ περιελήφθησαν τάξεις πολιτῶν, αἱ ὁποῖαι δὲν ἔπρεπε νὰ περιληφθῶσι. Διότι ὀφείλομεν νὰ καθορίσωμεν κατὰ τάξεις ἐκείνους, καθ’ ὧν ἔδει κυρίως νὰ στρέφηται τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Καὶ πρώτη τάξις εἶναι ἡ τῶν ἀποταμιευσάντων εἰς μεγάλας ποσότητας ἐμπορεύματα ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ μάλιστα ἐν Βόλῳ, καὶ οἱ ὁποῖοι κυρίως ἐσκόπουν οὐχὶ νὰ κερδοσκοπήσωσιν, ὡς συνήθως οἱ ἔμποροι, ἀλλὰ νὰ αἰσχροκερδήσωσι προδήλως· τὴν πλειοψηφίαν δὲ μεταξὺ τούτων ἀποτελοῦσιν Ἑβραῖοι ἔμποροι, ἐκ Θεσσαλονίκης, ὡς λέγουσι. Δευτέρα τάξις εἶναι ἡ τῶν ἐν Θεσσαλίᾳ ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι βαρύνονται μὲ τὴν μομφὴν, οὐχὶ ὅτι ἐνήργησαν μεγάλα ἀποταμιεύματα ἐμπορευμάτων, ἀλλ’ ὅτι ἐκ τῶν ἀποταμιευθέντων ἐν Βόλῳ ἐπρομηθεύθησαν τὰ ἀναγκαῖα διὰ τὴν κατανάλωσιν τοῦ τόπου, ὅσα συνήθως κατ’ ἔτος προμηθεύονται. Αὐταὶ εἰσιν αἱ τάξεις, εἰς ἃς τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἐμὴν γνώμην, ὤφειλε νὰ περιορισθῇ. Ἀλλὰ διὰ τῶν διατάξεων αὐτοῦ ἐξετάθη καὶ ἐναντίον ἄλλης τάξεως, τρίτης ταύτης, ἥτις εἶναι ἡ τῶν καταναλωτῶν. Δηλαδὴ ὁλόκληρος ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς ἐθεωρήθη, ὅτι τοσαύτας ἔκαμε προμηθείας διαφόρων εἰδῶν, ὥστε ἐκ τούτου ἐπίκειται κίνδυνος νὰ κλονισθῇ σοβαρῶς τὸ ἐμπόριον τῆς Ἑλλάδος, καὶ νὰ μειωθῶσι μεγάλως αἱ πρόσοδοι τοῦ Κράτους. Καὶ θὰ ἔβλεπον βεβαίως μετ’ εὐχαριστήσεως τὴν αὐστηρότητα καὶ τὸ ἀμείλικτον, ἅτινα χαρακτηρίζουσι τὸ νομοσχέδιον, στρεφόμενα ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπεταμίευσαν μεγάλας ποσότητας παντὸς εἴδους ἐμπορευμάτων πρὸς αἰσχροκέρδειαν· ἀλλὰ τὸ ἀμείλικτον τοῦτο, στρεφόμενον ἐναντίον τῶν ἐμπόρων, οἵτινες ἐπρομηθεύθησαν μόνον τὰ ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα χρειάζονται δι’ ἑαυτοὺς πρὸς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν τῆς Θεσσαλίας, δὲν εὑρίσκω δεδικαιολογημένον. Ἀλλὰ πολὺ περισσότερον δὲν εὑρίσκω δεδικαιολογημένην τὴν ἰδέαν τοῦ νὰ συμπεριληφθῶσιν εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου οἱ καταναλωταί. Βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν θὰ ὑπέθεσεν, ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ ἐκ συστάσεως πάντες, πολῖται καὶ ἔμποροι καὶ κερδοσκόποι, συνωμολόγησαν πρὸς ἀλλήλους ἀμοιβαίαν συνδρομήν, ἵνα στραφῶσιν ἐναντίον τῶν συμφερόντων τῆς Ἑλλάδος, καὶ οἱ ἔμποροι καὶ οἱ καταναλωταὶ καὶ οἱ λαθρέμποροι πάντες συνεφώνησαν νὰ εἰσαγάγωσιν ἐμπορεύματα ἐν Θεσσαλίᾳ, καὶ δὲν ἐσκόπουν διὰ τούτου ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ στερήσωσι τὸ Δημόσιον τῶν νομίμων φόρων, τοὺς ὁποίους ἠδύνατο νὰ εἰσπράξῃ, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Τουρκικὴ κατοχὴ ἐν Θεσσαλίᾳ, ἀφ’ ἑνός, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νὰ συγκλονίσωσι τὸ ἐμπόριον τὸ λοιπὸν τῆς Ἑλλάδος. Τοῦτο ἐγώ, Κύριοι, τὸ ἀποκρούω καθ’ ὁλοκληρίαν. Τὸ ἀποκρούω δέ, διότι οἱ ἔμποροι, οἱ προμηθευόμενοι ἐμπορεύματα ἐν Θεσσαλίᾳ πρὸς τοπικὴν κατανάλωσιν, πάντοτε ἀπέδειξαν, ὅτι εἶναι ἄνθρωποι ἐντιμότατοι καὶ νομοταγεῖς, χρηστότατοι δὲ πολῖται...

§169ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον.

§170ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. .. Πληρόνουσι μέχρις ὀβολοῦ τοὺς φόρους αὐτῶν, σπανίως δὲ μέχρι τοῦδε ὑπῆρξε παράδειγμα νὰ εἰσαχθῇ τις ἐξ αὐτῶν ἐνώπιον τῶν ποινικῶν δικαστηρίων ὡς λαθρέμπορος. Ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἐπὶ δεκαπέντε ἔτη ἐκπληρῶν τὰ ἔργα τοῦ δικηγόρου ἐν Τρικκάλοις, ὀφείλω νὰ εἴπω, πρὸς τιμὴν τοῦ ἐκεῖ ἐμπορικοῦ κόσμου, ὅτι δὲν εἶδον ἐκ τῶν ἐμπόρων τούτων τινὰ κατηγορούμενον ἐπὶ τοιαύτῃ πράξει ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἐλπίζω δὲ, ὅτι θὰ ἔχω ἐπὶ τούτου τὴν μαρτυρίαν καὶ τῶν λοιπῶν συναδέλφων μου. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι ἡ ὑποψία, ἡ ὁποία στρέφεται ἐναντίον τῶν ἐμπόρων, οἵτινες προμηθεύονται πρὸς τοπικὴν κατανάλωσιν, καὶ οὐχὶ ἐκείνων, οἵτινες ἔκαμαν μεγάλα ἀποταμιεύματα, ἂν καὶ περὶ τοῦ ποσοῦ τούτου δὲν ἔχομεν ἐπισήμους πληροφορίας, ἡ ὑποψία, λέγω, αὕτη εἶναι ἄδικος ὡς πρὸς τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ἐναντίον αὐτῶν, ἐκ τῶν προτέρων χαρακτηριζομένων ὡς λαθρεμπόρων διὰ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἀναγράφεται ἐν τῷ 11 ἄρθρῳ αὐτοῦ. Ἀλλὰ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πολὺ περισσότερον, κύριοι Βουλευταί, θεωρῶ ὅτι προσκρούει εἰς τὸν Θεσσαλικὸν λαόν, εἶναι τὸ ἄρθρον 2. Διὰ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου ἀναγράφεται ἡ διάταξις, ὅτι οἱ κατέχοντες πρὸς ἐμπορίαν—ἄρα οὐχὶ καὶ οἱ πρὸς κατανάλωσιν—εἴδη ὑπαγόμενα εἰς εἰσαγωγικὸν τέλος, ὀφείλουσιν ἐντὸς δέκα ἡμερῶν νὰ δηλώσωσι ταῦτα, κατ’ εἶδος καὶ ποσόν, ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς. Καὶ ἐνῷ ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ ἀναγράφεται διάταξις, κατὰ τὴν ὁποίαν ὑποχρεοῦνται νὰ δηλώσωσι τὰ ἐμπορεύματα αὑτῶν οἱ κατέχοντες πρὸς ἐμπορίαν, αἴφνης ὁ εἰσαγαγὼν τὸ νομοσχέδιον λησμονεῖ ἀμέσως τὴν ἀρχὴν ταύτην, καὶ διὰ τοῦ δευτέρου ἄρθρου ὑπήγαγε πάντας, οὐχὶ πλέον τοὺς πρὸς ἐμπορίαν κατέχοντας, ἀλλὰ καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τυχὸν ἔχουσιν ὅπως δήποτε ἀποταμιεύσει ποτόν τι, ἀνώτερον τοῦ ἀναγκαιοῦντος διὰ τὴν συνήθη χρῆσιν τῆς οἰκογενείας αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ποῦ θέλομεν φθάσει ἐν Θεσσαλίᾳ; Ἐὰν ὑποθέσητε, ὅτι τινὲς τῶν πολιτῶν, ἢ καὶ τὸ πλεῖστον τούτων, ἐπρομηθεύθησαν π. χ. ἀντὶ ἑπτὰ ὀκάδων σακχάρεως, ἥτις τυχὸν ἀναγκαιοῖ διὰ τὴν συνήθη χρῆσιν μιᾶς οἰκογενείας, δεκατέσσαρας ὀκάδας τοιαύτης, ἢ καφὲ πρὸς τὸν αὐτὸν ἐπίσης σκοπὸν, δύνασθε τοὺς τοιούτους νὰ θεωρήσητε ὡς πρὸς ἐμπορίαν κατέχοντας, καὶ νὰ ὑποχρεώσητε οὕτω καὶ ὁλόκληρον τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν εἰς δηλώσεις καὶ εἰσαγωγὰς εἰς τὰ ἀποταμιευτήρια τοῦ Δημοσίου μηδαμινῶν ποσοτήτων σακχάρεως ἢ καφέ;...

§171ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως.

§172ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν λέγει «βεβαίως», ἐγὼ ὅμως λέγω ὄχι, καίτοι ὁμολογῶ, ὅτι ὡς ἐκ τοῦ κύρους καὶ τῆς αὐθεντίας αὐτοῦ ὀφείλω νὰ σέβωμαι τὰς γνώμας αὐτοῦ... Βεβαίως δὲν δύνασθε, Κύριοι, νὰ ὑποθέσητε, ὅτι οἱ τοιοῦτοι κατέχουσι πρὸς ἐμπορίαν, οὐδὲ δύνασθε νὰ ὑποθέσητε, ὅτι οὗτοι, τὸ μηδαμινὸν ποσὸν, ὅπερ τυχὸν ἐπρομηθεύθησαν, θέλουσι, συνεννοούμενοι, ἀποταμιεύσει ἐν κοινῇ τινι ἀποθήκῃ πρὸς κερδοσκοπίαν, ἀπειλοῦντες οὕτω νὰ κλονίσωσι καὶ νὰ διαταράξωσι τὴν ὁμαλότητα τῶν ἐν Πειραιεῖ, τῶν ἐν Πάτραις ἢ τῶν ἐν Σύρῳ ἀγορῶν καὶ ἐν γένει τῶν ἀγορῶν τῆς Ἑλλάδος. Τὰ τοιαῦτα δὲν εἶναι, νομίζω, ἄξια συζητήσεως· ἑπομένως θὰ δεχθῆτε, ὅτι τὸ νομοσχέδιον πρέπει καθ’ ὁλοκληρίαν νὰ περιορισθῇ μόνον εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατέχουσι πρὸς ἐμπορίαν, εἴτε οὗτοι κατέχουσιν εἰς μεγάλας ποσότητας πρὸς αἰσχροκέρδειαν, εἴτε πρὸς τὴν συνήθη κερδοσκοπίαν ἐν τῇ τοπικῇ καταναλώσει.

§173ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πῶς θὰ τοὺς διακρίνωμεν;

§174ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Εἶναι γνωστὸν, πῶς θὰ τοὺς διακρίνωμεν· ὁ ἐμπορικὸς κόσμος ἑκάστης πόλεως εἶναι διακεκριμένος τῶν ἄλλων τάξεων.

§175ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν δ’ εὑρεθῶσι τοιαῦτα ἐμπορεύματα εἰς μὴ ἐμπόρους, τὰ θεωρεῖτε ὑμεῖς ὡς πρὸς τοπικὴν χρῆσιν; Ἐὰν συνεννοηθῇ ὁ ἔμπορος μετὰ τοῦ μὴ ἐμπόρου;

§176ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ἐὰν ἔχῃ μάλιστα ὁ μὴ ἔμπορος ἑξήκοντα σάκκους σακχάρεως;

§177ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ ἐξετάζω ὁποῖά τινα θὰ ἦναι τὰ ἀποτελέσματα μιᾶς τοιαύτης διατάξεως, καὶ τὰ εὑρίσκω ὀλέθρια καὶ τυραννικὰ διὰ τὸν λαόν. Νομίζω δὲ, ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται νὰ ὑπομνήσω, ὅτι, ὅταν σκέπτησθε κατὰ τοιοῦτον τρόπον, ὅτι εἰς τὰς οἰκίας τῶν πολιτῶν θὰ εὑρίσκωνται ἑξήκοντα σάκκοι καφὲ ἢ σακχάρεως, ὑποθέτετε ὁλόκληρον τὸν Θεσσαλικὸν λαὸν λαθρέμπορον ἢ συνεργὸν λαθρεμπόρων.

§178ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι, ὄχι· οὐδεὶς λέγει τοῦτο.

§179ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ μὴ διακόπτωμαι, διότι ἄλλως ἡ συζήτησις θὰ καταλήξῃ εἰς διαλογικήν. Ἐπιθυμῶ ν’ ἀφεθῶ ἐλεύθερος νὰ ἐκφράσω τὴν γνώμην μου.

§180ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι. Αἱ διακοπαὶ ἀπαγορεύονται.

§181ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Λέγω λοιπὸν, ὅτι οἱ πολῖται οἱ κάτοχοι ὅπως δήποτε ποσοῦ τινος, ὑπερβαίνοντος κατά τι τὸ ποσὸν τὸ ἀναγκαῖον εἰς τὴν οἰκογενειακὴν χρῆσιν, ἐκεῖνοι δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς κάτοχοι ἐπὶ ἐμπορίᾳ. Πρέπει νὰ ἀνατρέψωμεν γενικῶς πάσας τὰς περὶ ἐμπορίας ἐπικρατούσας ἀρχὰς ἵνα παραδεχθῶμεν, ὅτι οἱ πολῖται, εὐκαιρίας τυχούσης, προμηθευόμενοι διὰ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν πλέον τι τοῦ συνήθως διὰ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν χρησίμου, προμηθεύονται πρὸς ἐμπορίαν. Ἐὰν τοιαύτην ἀρχὴν δεχθῶμεν, τότε ἀμφιβάλλω, ἂν θὰ ὑπάρξῃ τις, ὅστις δὲν θέλει εἶσθαι ἔμπορος, καὶ συνεπῶς πᾶς τις ἤθελε διατρέχει τὸν κίνδυνον νὰ χαρακτηρισθῇ ὡς λαθρέμπορος, καὶ μάλιστα ὅταν τοῦτο ἐξαρτηθῇ ἀπὸ τῆς κρίσεως τοῦ τυχόντος χωροφύλακος. Τὸ τοιοῦτον τοὐλάχιστον δὲν εὑρίσκω ὀρθόν, οὐδὲ δίκαιον. Ἄλλως ἀντὶ ὀλίγων συνεργῶν πρὸς τοὺς παραβάτας τοῦ νόμου θὰ παραδώσητε ὁλόκληρον τὴν Θεσσαλίαν, κατά τε τοὺς ἀστικοὺς καὶ τοὺς ἀγροτικοὺς αὐτῆς πληθυσμούς, εἰς τὴν διάκρισιν τῶν χωροφυλάκων καὶ ἐν γένει τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας! Θὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα ἕκαστον ὄργανον αὐτῆς νὰ εἰσέρχηται ἀκωλύτως ἐντὸς τῶν οἰκιῶν τῶν πολιτῶν, ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι ἐνδεχόμενόν τις νὰ κατέχῃ μίαν ὀκᾶν σακχάρεως πλέον τοῦ ποσοῦ, ὅπερ ἀναγκαιοῖ αὐτῷ συνήθως, καὶ ἐπὶ μόνῳ τῷ λόγῳ τούτῳ, ἐν τῇ ἀνεξελέγκτῳ βεβαίως κρίσει αὐτοῦ, νὰ χαρακτηρίζῃ τὴν τοῦ ποσοῦ τούτου κατοχὴν ὡς ἐπὶ ἐμπορίᾳ, συντάσσων κατ’ αὐτοῦ τὰ γνωστὰ πρωτόκολλα, καὶ σύρων αὐτὸν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων ὡς λαθρέμπορον! Καὶ νομίζετε ὅτι τοιαῦτα νομοθετοῦντες δὲν θὰ καθιερώσητε νέαν τυραννίαν κατὰ τοῦ Θεσσαλικοῦ λαοῦ; Ὑμεῖς, κύριοι Βουλευταὶ, προερχόμενοι ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ λαοῦ, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀνάγκη ν’ ἀκούσητε παρ’ ἐμοῦ, ὁπόσον θλιβεραὶ θὰ ὦσιν αἱ συνέπειαι τῆς διατάξεως ταύτης. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἠθέλησε νὰ προστατεύσῃ τὸ ἐν γένει ἐμπόριον, στρεφόμενος κατὰ τοῦ Θεσσαλικοῦ, ἂς περιορίσῃ τοῦτο ἐναντίον τοῦ ἐμπορίου ἐν Θεσσαλίᾳ καὶ μόνον, καὶ οὐχὶ τῆς καταναλώσεως. Οὔτε ἄλλως τε φρονῶ, ὅτι ἡ ἀπόκτησις εἰδῶν χρησίμων εἰς τὰς οἰκογενειακὰς ἀνάγκας εἶναι παράνομος· οὐδὲ θεωρῶ, ὅτι ἡ προμήθεια τοιούτων, ἂν ἐγένετο ἤδη τοιαύτη, εἶναι δολία ἢ προέρχεται ἐκ τοιαύτης προαιρέσεως, ὥστε νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἐκεῖνοι, προμηθευόμενοι ὀκάδας τινὰς καφὲ ἢ σακχάρεως, ἐσκόπουν νὰ παραβλάψωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ἢ νὰ αἰσχροκερδήσωσιν, ἢ νὰ καταστῶσι συνεργοὶ ἐκείνων, περὶ ὧν ἔδει ἀποκλειστικῶς νὰ προνοήσῃ τὸ νομοσχέδιον. Δὲν λέγω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξωσι συνεργοὶ τῶν πρὸς ἐμπορίαν κατεχόντων, οἵτινες θὰ θελήσωσιν ὅπως δήποτε νὰ διευκολύνωσι τούτους. Ἀλλὰ τί ἄλλο εἶναι τὸ ἔργον τῆς ἀρχῆς ἢ ἡ ἀνακάλυψις τῶν αὐτουργῶν καὶ τῶν συνεργῶν ἀξιοποίνων πράξεων καὶ ἡ τιμωρία τούτων; Ἐγώ, ἐγείρων τὴν φωνὴν ὑπὲρ τοῦ καταναλωτοῦ λαοῦ, πράττω τοῦτο διότι διαβλέπω, ὁπόσον θέλουσιν εἶσθαι ἐπιζήμιοι αἱ συνέπειαι κατ’ αὐτοῦ, εἰς ἃς ἀδύνατον νὰ ἀνθέξῃ, μετὰ τὰ ἀφόρητα δεινά, ἅτινα ἐπὶ ἔτος ἤδη νυχθήμερον ὑπέστη. Ταῦτα εἶχον νὰ εἴπω ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο. Προτείνω δὲ καὶ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκούσῃ εὐμενῶς, καὶ νὰ δεχθῇ, ὅτι τοῦ νομοσχεδίου αἱ διατάξεις πρέπει ἀποκλειστικῶς νὰ στραφῶσιν ἐναντίον μόνον τῶν πρὸς ἐμπορίαν κατεχόντων, νὰ στραφῶσιν ἀμειλίκτως ἐναντίον ἐκείνων, οἵτινες ἔκαμαν μεγάλας προμηθείας μεγάλων ποσοτήτων, καὶ τὰς ὁποίας ἔχουσιν ἐναποταμιεύσει ἐν ἀποθήκαις, εἴτε ἐν Βόλῳ, εἴτε ἀλλαχοῦ τῆς Θεσσαλίας. Ἀλλὰ προκειμένου νὰ ψηφίσῃ διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας θὰ παραδοθῇ ὁλόκληρος ὁ Θεσσαλικὸς λαὸς εἰς τὴν διάκρισιν τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας, οἷα μάλιστα παρέστησαν ταῦτα μέχρι τοῦδε, ὀφείλει ν’ ἀναλογισθῇ, ὅτι μέγα θέλει διαπράξει ἀδίκημα. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις αὐτοῦ ἐξετάζων ἤδη τὸ νομοσχέδιον, Κύριοι, βλέπω ἐκ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ὅτι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ὀφείλουσιν ἐντὸς δέκα ἡμερῶν νὰ προβῶσιν εἰς τὴν ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ ὁριζομένην δήλωσιν, εἶναι οἱ ἐν τοῖς νομοῖς Λαρίσης καὶ Τρικκάλων ἐν γένει κατέχοντες εἴδη ὑπαγόμενα εἰς εἰσαγωγικὰ τέλη καὶ δασμούς. Ὀφείλω νὰ ὑποδείξω, ὅτι ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων ἐν γένει οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι πάντες (ἐν ὅλῳ, νομίζω, 13, ἂν ἐνθυμοῦμαι καλῶς) δὲν ἀνήκουσιν εἰς τὴν Τουρκικὴν κατοχήν. Ὑπάρχει ἡ διάμεσος γραμμή, ἡ οὐδετέρα λεγομένη ζώνη, τὸ ἐντεῦθεν δὲ ταύτης τοῦ νομοῦ τούτου τμῆμα εἶναι Ἑλληνικόν, Ἑλληνικαὶ δὲ ἀρχαὶ λειτουργοῦσιν ἀπὸ πολλοῦ καὶ μέχρι σήμερον ἐκεῖ.

§182ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπὶ τῆς διαμέσου γραμμῆς ὑπάρχουσι τελωνεῖα;

§183ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐκεῖθεν τῆς διαμέσου γραμμῆς εἶναι ἡ κατεχομένη ὑπὸ τῶν Ὀθωμανικῶν ἀρχῶν. Ὑποθέτω ὅτι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ὁ σκοπὸς εἶναι νὰ περιορίσῃ τὴν διάταξιν τοῦ νόμου ἐντὸς τῆς χώρας τῆς ὑπὸ τῶν Τούρκων κατεχομένης. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, νομίζω ὅτι ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ δὲν δύναται ἢ νὰ χωρίσῃ ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων τὸ μέρος τὸ κατεχόμενον ὑπὸ τῶν Τούρκων. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ ἰδέα μου αὕτη ἠδύνατο νὰ γεννήσῃ τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἐκ Τρικκάλων, εἴτε ἐκ Καρδίτσης, ἠδύναντο σήμερον οἱ κερδοσκόποι νὰ μεταφέρωσι τὰ ἐμπορεύματα αὑτῶν εἰς τοὺς ὀρεινοὺς δήμους, καὶ νὰ ἐναποταμιεύωσι ταῦτα, ὀφείλω νὰ εἴπω, τὸ μέν, ὅτι εἶναι ὡρισμέναι αἱ ὁδοί, διὰ τῶν ὁποίων δύναταί τις νὰ ἀνέλθῃ εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη τῆς Θεσσαλίας ἀπὸ τῶν Τρικκάλων καὶ τῆς Καρδίτσης, τρεῖς ἢ τέσσαρες, πέραν δὲ ἐκείνων εἶναι ἀδύνατος ἡ διάβασις, τὸ δέ, ὅτι αἱ διαβάσεις ἐκεῖναι ἀπὸ τοῦδε φυλάσσονται, ὥστε δὲν ἐπιτρέπεται νὰ εἰσάγωνται εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα πλείονα τῶν ὅσων χρησιμεύουσιν εἰς τὴν οἰκογενειακὴν ἀνάγκην τῶν πολιτῶν. Ἄλλως τε εἶναι δυνατὸν ἀπὸ τοῦδε νὰ διαταχθῶσιν αἱ ἁρμόδιαι ἀρχαί...

§184Γ. ΚΟΡΠΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Διετάχθησαν.

§185ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. .. ὅπως ἀπαγορευθῇ ἡ εἰσαγωγὴ ἐμπορευμάτων περισσοτέρων ἐκεῖθεν. Ἄλλως τε ἔχουσιν ἀπὸ τοῦδε διαταχθῆ, διότι ἐγὼ ὁ ἴδιος παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ οὗτος εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ ἀκούσῃ, νὰ μὴ γίνωνται τοιαῦται καταπιέσεις εἰς τὰς διόδους ταύτας, ὥστε ν’ ἀπαγορεύηται εἰς τοὺς πολίτας ἡ προμήθεια καὶ αὐτῶν τῶν ἀπολύτως ἀναγκαίων, διότι ἄλλως αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι ἤθελον κινδυνεύσει ν’ ἀποθάνωσι τὸν ἐκ τῆς πείνης θάνατον, διότι ἄλλοθεν ἀληθῶς δὲν ἠδύναντο νὰ προμηθευθῶσι τ’ ἀναγκαιοῦντα αὐτοῖς ἢ ἐκ Τρικκάλων καὶ Καρδίτσης. Ἀλλὰ οἱ ὀρεινοὶ δῆμοι κατέχονται ὑπὸ τῆς Ἑλληνικῆς ἀρχῆς, καὶ ἀφοῦ κατέχονται οὐχὶ ἀπὸ τοῦδε, ἀλλ’ ἔκτοτε, θὰ ἦναι εἰς θέσιν ἡ ὑπηρεσία νὰ γνωρίζῃ, ἐὰν ἐγένοντο ἀποταμιεύματα ἐκεῖ· καὶ ἐὰν ἐγένοντο τοιαῦτα, διατὶ δὲν παρημποδίσθησαν ταῦτα μέχρι σήμερον; Ἀλλὰ ἐὰν νομίζητε ὅτι οἱ ὀρεινοὶ ἐν Θεσσαλίᾳ δῆμοι εἶναι ἐξ ἐκείνων τῶν δήμων, ὅπου ὑπάρχουσι κωμοπόλεις μεγάλαι, ὅπου νὰ δύνανται νὰ ἐναποταμιεύωσιν ἐμπορεύματα πρὸς βλάβην τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐμπορίου, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω σποραδικῶς τὸν ἀριθμὸν τῶν κατοίκων διαφόρων χωρίων, ἐκ τῆς ἀπογραφῆς λαμβάνων τὰς πληροφορίας μου. Ἐκ τῶν μνησθέντων δήμων οἱ τρεῖς ἀνήκουσιν εἰς τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων· ὁ δῆμος Αἰθίκων, ὁ δῆμος Ἀθαμάνων καὶ ὁ τοῦ Κοθωνίων. Τοῦ δήμου Αἰθίκων πρωτεύουσα εἶναι ἡ Τύρνα, ἥτις ἔχει 718 κατοίκους. Εἰς χωρίον λοιπὸν κατοικούμενον ἀπὸ 718 κατοίκους τίνα ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ ἀποθῆκαι ἐμπορικαὶ δύνανται νὰ ὑπάρξωσιν, ὅπως γείνωσι τόσον μεγάλα ἐναποταμιεύματα; Ὅλα δὲ τὰ ἄλλα χωρία κατοικοῦνται ἀπὸ 350, ἀπὸ 116 ἢ 120 κατοίκους, εἶναι δὲ χωρία ὀρεινὰ καὶ δύσβατα, εἰς τὰ ὁποῖα εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνέλθωσι καὶ ζῷα ἀκόμη, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ἐκεῖ προμηθεύονται τὸν σῖτον καὶ τὸν ἀραβόσιτον διὰ τῶν γυναικῶν, αἱ ὁποῖαι φορτώνονται τοῦτον κατὰ πᾶσαν ἑβδομάδα, διὰ νὰ τρέφωνται. Ὥστε, ἐὰν ὑποτεθῇ, ὅτι διὰ τῶν γυναικῶν θὰ φορτώνωνται τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα, τότε ἂς συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ δῆμοι οὗτοι, ἀφοῦ πρόκειται περὶ μιᾶς θυσίας χάριν τοῦ γενικοῦ συμφέροντος τοῦ Δημοσίου. Τοῦ δήμου Κοθωνίων ἡ πρωτεύουσα κατοικεῖται ἀπὸ 688 κατοίκους. Ἕν χωρίον, τὸ Βαρδάρι, κατοικεῖται ἀπὸ 113, ἕτερον χωρίον ἀπὸ 93, ἄλλα χωρία ἀπὸ 4 ἢ ἀπὸ 7. Ἐὰν ὑποθέσητε λοιπὸν, ὅτι αὐτὰ εἶναι τὰ χωρία, τὰ ὁποῖα παρουσιάζουσι τοὺς κινδύνους, τοὺς ὁποίους παρουσιάζουν τὰ Τρίκκαλα καὶ ὁ Βόλος, τότε ἂς περιληφθῶσιν· ἀλλὰ φρονῶ, ὅτι ἀδίκως θὰ περιληφθῶσι, διότι εἶναι ὀρεινοὶ δῆμοι, εὑρισκόμενοι μακρὰν πάσης ἐπιβλέψεως, οὕτω δὲ δὲν θὰ κατορθώσωμεν ἄλλο τι, εἰμὴ νὰ παραδώσωμεν καὶ τοὺς κατοίκους τούτων εἰς τὰς καταπιέσεις, εἰς τὴν διάκρισιν καὶ εἰς τὰς ἐκβιάσεις καὶ παντοειδεῖς ἄλλας καταχρήσεις τῶν δημοσίων ὀργάνων, χωρὶς ἐκ τούτου νὰ ἔχωμεν ἀποτέλεσμα. Διὰ τοῦτο λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὴν Βουλὴν νὰ δεχθῇ, ὥστε ἐκ τοῦ νομοῦ Τρικκάλων νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ μόνον τὸ μέρος τὸ ὑπὸ τῶν Τούρκων κατεχόμενον· ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὰ μέσα νὰ ἐξετάσῃ ἀπὸ τοῦδε, ἐὰν ἐγένοντο ἀποταμιεύματα, —ἐγὼ δὲ διαβεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι θὰ ἔχῃ ἀπάντησιν, ὅτι οὐδαμοῦ ὑπάρχουσιν ἀποταμιεύματα,—καὶ νὰ προλάβῃ ἀπὸ τοῦδε τὴν εἰσαγωγὴν, ἐὰν ἔχῃ φόβους, ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον ἀπὸ σήμερον νὰ γείνωσιν ἀποταμιεύματα ἐν τοῖς ὀρεινοῖς δήμοις τῆς ἐπαρχίας Τρικκάλων. Διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, κύριοι Βουλευταί...

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀφήνετε τὰς λεπτομερείας; Θὰ ἦναι πρακτικώτερον.

§187ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. .. διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου ὁρίζεται, ὅτι ἐντὸς 10 ἡμερῶν οἱ ἔμποροι ὀφείλουσι νὰ ὑποβάλωσι μίαν δήλωσιν. Διὰ τοῦ τρίτου ἄρθρου κανονίζεται ὁ τρόπος τῆς συντάξεως καὶ ὁ σκοπὸς τῆς δηλώσεως. Ἐκ τῶν δηλώσεων τούτων ἡ μία κρατεῖται ὑπὸ τῆς ἀρχῆς καὶ ἡ ἄλλη ἐπιστρέφεται εἰς τὸν δηλοῦντα. Ἀλλ’ ἐνῷ διὰ τοῦ τρίτου ἄρθρου καθιεροῦται ὁ σκοπὸς τῆς δηλώσεως, κατόπιν ἐτέθησαν καὶ τὰ ἄρθρα 4, 5, 6 καὶ 7, καὶ μετ’ αὐτὸ ἔρχεται τὸ 8, διὰ τοῦ ὁποίου καθιεροῦται μία ὁλόκληρος διαδικασία. Διὰ τοῦ ἄρθρου 8 καθιεροῦται ἡ διαδικασία, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ δηλῶν ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ὑποβάλῃ αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας θέλει ἀποδείξει, ὅτι τὸ ποσὸν τῶν ἐμπορευμάτων, τὸ ὁποῖον κατέχει ἐν τῷ ἐμπορικῷ αὑτοῦ καταστήματι, προέρχεται ἐκ προμηθείας γενομένης πρὸ τῆς ὑπὸ τῶν Τούρκων κατοχῆς. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ δεχθῇ, ὅτι ἡ διαδικασία αὕτη, ἡ γινομένη ἐπὶ τῇ βάσει τῆς αἰτήσεως, πρέπει νὰ ἐπέρχηται μετὰ τὸ ἄρθρον 3· ἀφοῦ δηλαδὴ ὁ ἔμπορος ὑποβάλῃ τὴν δήλωσίν του, συγχρόνως πρέπει νὰ ὑποβάλῃ καὶ τὴν αἴτησιν, διὰ τῆς ὁποίας πρέπει ν’ ἀποδείξῃ ὅσα ἔχει ν’ ἀποδείξῃ, ὡς πρὸς τὴν νόμιμον κατοχὴν τῶν ἐμπορευμάτων του, καὶ ἀφοῦ ἀποδειχθῇ ἡ κατοχὴ καὶ ἀφοῦ ἐνεργηθῇ ὁ ἔλεγχος, ἐὰν ἀποδειχθῇ ὅτι τὰ ὑπ’ αὐτοῦ κατεχόμενα ἐμπορεύματα εἶναι ἐκ τῶν εἰσαχθέντων μετὰ τὴν κατοχὴν, τότε νὰ ἐπέρχωνται αἱ διατάξεις 4, 5, 6 καὶ 7, διὰ τῶν ὁποίων διατάξεων ἀποταμιεύονται τὰ ἐμπορεύματα, καὶ γίνεται ἡ διαδικασία, ἡ καθιερουμένη διὰ τῶν ἄρθρων τούτων.

§188ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ποία ἡ οὐσιαστικὴ διαφορά;

§189ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Λόγῳ τάξεως μᾶλλον.

§190ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Πρῶτον εἶναι ζήτημα τάξεως, κανονικότητος· ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλη μία διαφορά, ὅτι ἕκαστος τῶν ἐμπόρων θὰ ἔχῃ μίαν ἀσφάλειαν, ὅτι, πρὶν ἢ μεταφέρῃ πρὸς ἀποταμίευσιν τὰ ἐμπορεύματά του, θέλει προηγηθῆ ἡ ἔρευνα τῆς πρὸ ἢ μετὰ τὴν Τουρκικὴν κατοχὴν προμηθείας αὐτῶν.

§191ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐσιαστικὴ διαφορὰ δὲν εἶναι, ἀλλὰ μόνον τάξεως.

§192ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Δύο λέξεις ἀκόμη ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 11. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς χθὲς ἀκόμη, παραβάλλων τὸ ὑπ’ αὐτοῦ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἔλεγεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ, ποῖος ὁ λόγος τῆς τόσης αὐστηρότητος, μετὰ τῆς ὁποίας κρίνονται οἱ ἐν Θεσσαλίᾳ ἔμποροι, ἀφοῦ ὅπως δήποτε...

§193ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς αὐτὸ τὸ ἄρθρον δὲν ὑπῆρξε καμμία διαφορά.

§194ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Θὰ καταλήξω εἰς τὸ συμπέρασμά μου... ἀφοῦ, λέγω, ὅπως δήποτε ὁ ἐμπορικὸς ἐκεῖνος κόσμος ὑπὸ τὸ κράτος τῶν νόμων, τῶν ἰσχυόντων ἤδη ἐν Θεσσαλίᾳ, φανερὰ καὶ οὐχὶ λαθραίως, εἰσήγαγε τὰ ἐμπορεύματα αὑτοῦ. Καὶ ἐγὼ ἔχω αὐτὴν τὴν ἰδέαν, κύριοι Βουλευταί. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον εἰσήγαγον ἐκεῖνα τὰ ἐμπορεύματα, δὲν ἦτο λόγος κυρίως λαθρεμπορικὸς, ὁ λόγος ἦτο καθαρῶς κερδοσκοπικός. Ὅταν εἰσήγαγον ἐκεῖνα τὰ ἐμπορεύματα, τὰ εἰσήγαγον βεβαίως ὑπὸ τὸ κράτος νόμων καὶ καταβαλόντες τοὺς νομίμους φόρους. Ἤδη πρόκειται, ἐὰν μετὰ τὴν δήλωσιν ἀποδειχθῇ ὅτι δὲν ἐδήλωσαν ἐπαρκῶς κατὰ ποσὸν ἢ εἶδος, ἢ ἄν παρέλειψαν νὰ δηλώσωσι, νὰ ἐπιβληθῇ μία ποινὴ ἐναντίον τῶν τοιούτων παραβατῶν τῶν διατάξεων τοῦ νόμου. Ἡ ποινὴ τοῦ νομοσχεδίου νομίζω ὅτι εἶναι βαρεῖα. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως εἶπον ἐν ἀρχῇ, εἶναι νὰ ἐξασφαλίσῃ ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου τὸν δασμὸν τὸν εἰσαγωγικόν, τὸν ὁποῖον θὰ ἐλάμβανεν, ἐν ᾗ περιπτώσει ἴσχυον οἱ Ἑλληνικοὶ νόμοι ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἐὰν τοῦτο καὶ μόνον θελήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Δημόσιον, ἐὰν σὺν τούτῳ ἀπαγγείλῃ καὶ ποινήν τινα φυλακίσεως μέχρι τριῶν μηνῶν ἐναντίον τῶν θελόντων νὰ παραλείψωσι τὴν δήλωσιν καὶ ἐναντίον ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀνακριβῶς κατὰ ποσὸν ἢ εἶδος ἤθελον δηλώσει, νομίζω ὅτι ἐπαρκῶς ἐξασφαλίζεται τὸ Δημόσιον, καὶ ἀρκούντως ὁ νόμος θὰ προλάβῃ πᾶσαν ἄλλην κατάχρησιν. Ὁ λόγος, διὰ τὸν ὁποῖον συνδυάζονται μετὰ τῆς πράξεως ταύτης διατάξεις περὶ λαθρεμπορίας, δι’ ἐμὲ τοὐλάχιστον εἶναι λόγος ἀδικαιολόγητος ἐντελῶς. Ἐκεῖνοι δὲν κατέχουσιν ἤδη κρύφα καὶ λάθρα, κατέχουσι νομίμως. Πῶς λοιπὸν οἱ νομίμως κατέχοντες δύνανται ἐν μιᾷ στιγμῇ νὰ θεωρηθῶσιν ὡς μὴ κατέχοντες νομίμως καὶ ὡς προσπαθοῦντες λάθρα νὰ εἰσαγάγωσιν εἰς τὸ Κράτος ἐμπόρευμα, διὰ τὸ ὁποῖον ἐπλήρωσαν τοὺς νομίμους φόρους; Εἶναι τὸ ἴδιον ὡς νὰ ἐλέγομεν, ὅτι ὁ παραλείψας νὰ δηλώσῃ τὰ ἀροτριῶντα αὑτοῦ κτήνη κατηγορεῖται ὡς λαθρέμπορος, καὶ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ πληρώσῃ τὸ ὀκταπλοῦν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον παρέλειψε νὰ δηλώσῃ. Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀδικαιολόγητος ἡ ποινὴ ἡ ἐπιβαλλομένη εἰς τοὺς παραβάτας κατὰ τὸ ἄρθρον 11, ποινὴ κατὰ τὴν ὁποίαν χαρακτηρίζονται ὡς λαθρέμποροι οἱ μὴ ὄντες τοιοῦτοι, ἐνῷ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἔπρεπε νὰ ζητήσῃ νὰ ἐξασφαλίσῃ τὸ Δημόσιον οὕτως, ὥστε καὶ παραλείψεις νὰ μὴ γείνωσι, καὶ ἀνακρίβειαι δηλώσεων νὰ μὴ λάβωσι χώραν, ἀλλὰ καὶ πλὴν τούτου μεταφορὰ διὰ θαλάσσης ἢ ξηρᾶς νὰ μὴ λάβῃ χώραν. Ἡ ποινή, διὰ τῆς ὁποίας ἐξομοιοῦνται οἱ παραβάται πρὸς λαθρέμπορον, εἶναι ποινὴ προληπτική, ἢ ἔχει ἄλλον τινὰ σκοπόν; Ἐὰν πρόκειται νὰ προλάβῃ τὴν παράλειψιν ἢ τὴν ἀνακριβῆ δήλωσιν, ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πρέπει νὰ ὁρισθῇ ἄλλη ποινὴ, καὶ οὐχὶ ἡ ποινὴ τῆς λαθρεμπορίας, ἐκείνη, ἣν προηγουμένως ὑπέδειξα, ἢ ἄλλη τις παρεμφερής.

§195ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Εἶναι συνέπεια τῆς παραλείψεως.

§196ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἡ παράλειψις τῆς δηλώσεως εἶναι ἡ παράβασις. Τὴν δὲ παράβασιν ταύτην δὲν πρέπει νὰ τὴν τιμωρήσωμεν ὡς λαθρεμπορίαν. Τὴν παράβασιν πρέπει νὰ τὴν τιμωρήσωμεν διὰ ποινῆς ἀνεξαρτήτου. Ἐὰν ὁρίσωμεν μίαν ποινὴν τριμήνου φυλακίσεως, ἐὰν τὸ ἐμπόρευμα καταστήσωμεν ὑπέγγυον πρὸς πληρωμὴν τοῦ δασμοῦ, οὐδὲν πλέον πρέπει νὰ ζητήσωμεν παρὰ τοῦ ἐμπόρου, ὅστις νομίμως κατέχει τὰ περὶ ὧν πρόκειται ἐμπορεύματα.

§197ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τὸ καταστήσωμεν ὑπέγγυον διὰ τὸν ἁπλοῦν φόρον;

§198ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Μάλιστα. Νὰ πληρωθῇ ὁ ἁπλοῦς φόρος.

§199ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Διατὶ, ἂν δὲν δηλώσῃ, νὰ μὴ τὰ πάθῃ αὐτά;

§200ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἀκριβῶς διότι δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω τὴν δικαιολογικὴν βάσιν. Ὅταν πρόκηται νὰ νομοθετήσωμεν, πρέπει νὰ ἔχωμεν καὶ δικαιολογικὴν βάσιν ἐν τῷ νόμῳ, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιβάλλομεν μίαν ποινήν. Πῶς θέλετε νὰ χαρακτηρίσητε ὡς λαθρέμπορον ἐκεῖνον, ὅστις δὲν εἶναι λαθρέμπορος; Ἐγὼ μάλιστα εὑρίσκω βεβιασμένην καὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, στρεφομένην ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων τούτων.

§201ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως ὅλα αὐτὰ ἔγειναν διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ἐν Γαλλίᾳ. Καὶ ἐγὼ εὑρίσκω, ὅτι εἶναι περιττὸς ὁ νόμος.

§202ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Μοὶ δίδει ἀφορμὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπω, ὅτι τὰ λαβόντα χώραν ἐν Γαλλίᾳ δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐν Ἑλλάδι. Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι διὰ τῶν προκαταρκτικῶν ὅρων τῆς εἰρήνης εὐθὺς ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις ἀνέλαβε τὴν διατροφὴν τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ, ἀντὶ δὲ τῆς διατροφῆς αὐτῆς ἐγκατέστησε πάσας τὰς ἀρχὰς αὐτῆς ἐν τοῖς ὑπὸ τῶν Γερμανῶν κατεχομένοις διαμερίσμασι τῆς Γαλλίας, ἑπομένως εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς οἱ Γαλλικοὶ νόμοι περὶ λαθρεμπόρων ἴσχυον ἐναντίον ἐκείνων, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι λάθρα εἰσῆγον ἐμπορεύματα εἰς τὰ διαμερίσματα τὰ κατεχόμενα ὑπὸ τοῦ γερμανικοῦ στρατοῦ, ἀλλὰ διοικούμενα ὑπὸ τῆς Γαλλικῆς διοικήσεως, εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς, λέγω, οἱ ἔμποροι ἐκεῖνοι παρέβαινον τὰς διατάξεις τοῦ νόμου, καὶ ἦσαν λαθρέμποροι. Ἀλλ’ ὅταν ἔχητε τὴν Θεσσαλίαν, διὰ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἐλήφθη μέριμνα πρὸς διατροφὴν τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, ἡ ὁποία κατέχεται καὶ διοικεῖται ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ καὶ ὑπὸ τῶν τουρκικῶν νόμων, καὶ φορολογεῖται δυσβαστάκτως, καὶ εἰς ἄλλα βάρη χρηματικὰ ὑποβάλλεται, ὅταν οἱ Θεσσαλοὶ ἔμποροι εἰσάγωσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν νόμων τῶν ὀθωμανικῶν τὰ ἐμπορεύματα αὑτῶν καὶ πληρόνωσι τοὺς φόρους, τοὺς ἐπιβαλλομένους ὑπὸ τῆς τουρκικῆς νομοθεσίας, βεβαίως δὲν πρέπει τότε νὰ λέγητε, ὅτι οἱ εἰσαγαγόντες τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα εἶναι λαθρέμποροι. Ἐπειδὴ ὅμως πάντες ἀναγνωρίζομεν τὴν ἀνάγκην τῆς προστασίας τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου, διὰ τὸν λόγον αὐτὸν ἀνάγκη νομοθετικῆς προνοίας. Ἀλλὰ δι’ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι θὰ παραλείψωσι νὰ δηλώσωσιν, ἢ δι’ ἐκείνους οἱ ὁποῖοι ἀνακριβῶς θὰ δηλώσωσι, πρέπει ν’ ἀπαγγέλληται ποινὴ τοιαύτη, ὥστε καὶ ἐκεῖνοι μὲν νὰ μὴ χαρακτηρίζωνται ὡς λαθρέμποροι, ἀλλὰ καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ Ἑλληνικοῦ ἐμπορίου νὰ ἐξασφαλίζωνται. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω ἐν συνόλῳ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἐκφράζων τὴν γνώμην μου, ἐπιφυλάσσομαι δὲ καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις ἐπίσης νὰ ὑποδείξω ὅ,τι εἶναι συντελεστικὸν πρὸς ἐξασφάλισιν μὲν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ ἐμπορίου ἐν γένει τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ καὶ πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων καὶ τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν μου, τὰ ὁποῖα ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι καθ’ ὁλοκληρίαν παρορῶνται διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου.

§203ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καταθέτω, κύριε Πρόεδρε, σχέδιον νόμου σχετικοῦ πρὸς ἀναστολὴν εἰσπράξεως τοῦ φόρου ἐπὶ τῶν ζώων τῶν χρήσεων τοῦ 1897 καὶ 1898 τῶν ἐπαρχιῶν Βονίτσης καὶ Βάλτου.

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 157).

§205ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Κύριοι, ὁμολογῶ ὅτι μέχρις οὗ ἀκούσω τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα εἶχον ἀρχίσει ν’ ἀποκλίνω, νὰ ἐνισχύωμαι εἰς τὴν κρίσιν, τὴν ὁποίαν προχθές, ὅτε συνεζητήθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν τὸ νομοσχέδιον, εἶχον ἐκφέρει, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς ἔσφαλεν, ἀντικαταστήσασα ὅλα τὰ ἐμπορεύματα τὰ ὑπάρχοντα ἐν τῷ δασμολογίῳ εἰς τὰ ὀλίγα ἐμπορεύματα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἐν τῷ πρώτῳ σχεδίῳ περιελάμβανον, καὶ ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐπιμείνω νὰ συστήσω εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ἀρκεσθῶμεν εἰς τὸν ἐν τῷ ἡμετέρῳ νομοσχεδίῳ τεθέντα ἀριθμόν. Μὲ ἐπηρέασαν ὅμως ἔκτοτε, ὅπως μεταβάλω τὴν γνώμην ταύτην, αἱ εἰδήσεις, τὰς ὁποίας ἔσχον ἔκτοτε ἐκ Θεσσαλίας, καὶ συνεπλήρωσε τὴν μεταβολὴν τῆς γνώμης μου ἡ ἀγόρευσις τοῦ προλαλήσαντος, ἡ ὁποία βεβαίως εἶναι συνηγορία λίαν ἀξιέπαινος ὑπὲρ συμπολιτῶν αὐτοῦ, καὶ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς παρεξηγεῖ, προέρχεται ὅμως βεβαίως ἐκ πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅτι ἐκενώθη ὁ Βόλος ἀπὸ τὰ εἰσαχθέντα ἐμπορεύματα, καὶ ὅτι τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα διεσκορπίσθησαν καθ’ ἅπασαν τὴν Θεσσαλίαν. Λοιπὸν ἂς εἰδοποιηθῶσι διὰ τοῦ νόμου τούτου πάντες οἱ κατέχοντες ἐν Θεσσαλίᾳ τοιαῦτα ἐμπορεύματα ἐπὶ σκοπῷ κερδοσκοπίας, εἰς βάρος τοῦ Κράτος, ὅτι αὐτοὶ κινδυνεύουσι νὰ πάθωσιν, ἂν δὲν σπεύσωσι νὰ ἐπιστρέψωσι τὰ ἐν λόγῳ ἐμπορεύματα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοῖς τὰ παρέδωκαν πρὸς φύλαξιν. Δὲν ἔχουσι, παρὰ νὰ μάθωσιν οἱ Θεσσαλοί, ὅτι αὐτὰς τὰς συνεπείας θὰ ὑποστῇ ὁ χωρικός, ὁ ὁποῖος τὸν οἶκον αὑτοῦ κατέστησεν ἀποθήκην τοῦ συνεταίρου, τοῦ πελάτου του, τοῦ φίλου του ἐμπόρου τοῦ Βόλου. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν τρομερὰν παράστασιν τῶν παθημάτων τῶν ἀτυχῶν Θεσσαλῶν, τὰ ὁποῖα, μεθ’ ὅσα ὑπέστησαν ὑπὸ τῆς Τουρκικῆς ἐξουσίας, θὰ ὑποστῶσιν ὑπὸ τῶν ὀργάνων τῆς Ἑλληνικῆς διοικήσεως, ἅτινα θὰ θύσωσι καὶ θ’ ἀπολέσωσιν ἐκ δευτέρου, καὶ ἡ Βουλή, ἡ ὁποία προέρχεται ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ ἔθνους, καὶ ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν προέρχομαι ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ ἔθνους, μὴ ἐκλεχθείς, ἀλλὰ προέρχομαι ἐκ τῶν σπλάγχνων μητρὸς ἐπὶ τέλους, συμφωνοῦμεν, ὅτι τόσον ἀποτρόπαια τὰ ὄργανα τῆς διοικήσεως δὲν εἶναι, οὐδὲ θὰ τοῖς ἐπιτραπῇ νὰ ἦναι.

§206ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ....

§207ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ. Διατὶ μὲ διακόπτετε, κύριε; Ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα.

§208ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοσούτῳ μᾶλλον δὲν ἔχετε δικαίωμα νὰ διακόψητε τὸν κ. Ὑπουργὸν, καθόσον σᾶς ἐζήτησε τὴν ἄδειαν νὰ σᾶς διακόψῃ ἀγορεύοντα, καὶ δὲν τῷ ἐπετρέψατε.

§209ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Λοιπὸν ἡ ἀγόρευσις τοῦ προλαλήσαντος μὲ πείθει ἀδιστάκτως, ὅτι ἐγέμισεν ἡ Θεσσαλία ἐκτὸς τῶν καταστημάτων ἀποταμιεύσεως ἀπὸ ἐμπορεύματα εἰς βάρος τοῦ Ἑλληνικοῦ Δημοσίου. Βεβαίως ἐγὼ δὲν λέγω, ὅτι ὁ εἰσαγαγὼν εἰς τὴν Θεσσαλίαν ἐμπορεύματα πολλῷ πλείονα ὅσων ἔχει ἀνάγκην διὰ τὴν οἰκίαν του παρέβη τὸν ποινικὸν νόμον. Ἐὰν παρέβαινε τὸν ποινικὸν νόμον, θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ τὸν παραπέμψωμεν εἰς τὰ δικαστήρια τὰ Ἑλληνικά. Οὗτος δὲν ἔκαμε, παρὰ τὸν ἁπλούστατον κερδοσκοπικὸν ὑπολογισμὸν, ὅτι ἡ κατοχὴ τῆς Θεσσαλίας θὰ διήρκει ἐπί τινα καιρὸν, ἐν τῷ μεταξὺ δὲ τούτῳ θὰ εἶχε καιρὸν νὰ δαπανήσῃ τὰ εἰσαχθέντα ἐμπορεύματα· ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει, θὰ κατέφευγεν εἰς τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα· Θὰ τὰ ἐμοίραζεν εἰς διαφόρους χωρικοὺς φίλους του, καὶ ὕστερον θὰ ἤρχετο καὶ θὰ ἔλεγε: «Θὰ μᾶς ἀπολύσητε τοὺς χωροφύλακας καὶ τοὺς κλητῆρας;» Ποσῶς· δὲν θὰ τοῖς ἀπολύσωμεν τοὺς χωροφύλακας καὶ τοὺς κλητῆρας, ἐὰν φροντίσωσιν οἱ ἄνθρωποι αὐτοί, εἰδοποιούμενοι δι’ αὐτοῦ τοῦ νόμου, μέχρι τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ ὁποίου θὰ μεσολαβήσῃ χρονικόν τι διάστημα, ἵνα ἐπανέλθωσι τὰ ἐμπορεύματα εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι τοῖς τὰς παρέδωκαν πρὸς φύλαξιν, καὶ τοῖς εἴπωσι: «πάρετέ τα· δὲν ἐννοοῦμεν νὰ περιπλακῶμεν.» Δὲν ἀμφιβάλλω, Κύριοι, ὅτι, εἴτε ἐγὼ εἶμαι Ὑπουργὸς, εἴτε οἷος δήποτε ἄλλος, προερχόμενος ἐκ τῶν σπλάγχνων τοῦ λαοῦ, θὰ ἦναι ἀρκετὰ φιλάνθρωπος, ὥστε εἰς τὰς ὁδηγίας, τὰς ὁποίας θὰ δώσῃ πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου, νὰ παραγγείλῃ, ὅπως μὴ ἀνιχνεύωσι τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας καὶ τὴν τελευταίαν καλύβην, μὴ τυχὸν εὕρωσιν ἐκεῖ μίαν περιπλέον ὀκᾶν ὑπὲρ τὴν ἀνάγκην τῆς συνήθους χρήσεως τῆς οἰκογενείας. Ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας εἶπε: «καὶ τί θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἂν ἀντὶ 10 ὀκάδων σακχάρεως εὑρεθῶσιν 20 εἰς μίαν οἰκίαν;» Ἔ! Κύριοι, ὅλοι ἔχομεν οἰκίας, καὶ ὅλοι γνωρίζομεν πόσην σάκχαριν ἀποταμιεύομεν διὰ τὴν κατανάλωσίν μας. Βεβαίως οἱ ἀποταμιεύοντες, ἔστω καὶ κατὰ μικρὰ ποσὰ, περισσότερα τῆς συνήθους χρήσεως, σήμερον μάλιστα, ὅτε ἐν Θεσσαλίᾳ εἶναι ἡ κατάστασις τοιαύτη, ὥστε νὰ μὴ ἐπιτρέπῃ ἀποταμιεύματα, βεβαίως τεκμαίρεται ὅτι θέλουσι νὰ κερδοσκοπήσωσιν εἰς βάρος τοῦ ταμείου τοῦ Ἑλληνικοῦ. Ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν φορολογίαν καὶ τὰς καταπιέσεις τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ, ἐπράξαμεν καὶ θὰ πράξωμεν ὅ,τι δυνάμεθα. Βεβαίως δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ κάμωμεν ὅ,τι ἔκαμεν ἡ Γαλλικὴ Κυβέρνησις διὰ τὰς ἐπαρχίας τὰς καταληφθείσας ὑπὸ τῶν Γερμανῶν. Νομίζω ὅμως, ὅτι δὲν ἔχουσι δίκαιον, παραπονούμενοι οἱ Θεσσαλοί, διότι βεβαίως εἶδον τὴν προθυμίαν τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, ὅπως ἔλθῃ αὐτοῖς ἀρωγὸς κατὰ τρόπον συμβιβαζόμενον μὲ τὴν ὅλην μας κατάστασιν, προθυμίαν, τὴν ὁποίαν δὲν ἀμφιβάλλω ὅτι οὐδ’ ἐν τῷ μέλλοντι θὰ διαψεύσῃ· διότι καὶ ἐγὼ συμμερίζομαι τὴν γνώμην, ὅτι αἱ πληγαὶ τῆς Θεσσαλίας χρήζουσιν ἐπουλώσεως, καὶ ὅτι αἱ πληγαὶ αὗται δὲν ἐπουλώθησαν ἀκόμη δι’ ὅσων μέτρων ἐλήφθησαν. Ὅσον ἀφορᾷ τὴν διάταξιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καταδικάζεται τὸ ἄρθρον 1 διὰ τὴν διατύπωσιν αὐτοῦ, ἐκ τῆς ὁποίας δὲν προκύπτει ὅτι μόνον εἰς ἐμπορικὰ καταστήματα καὶ μόνον εἰς ταμιεύματα μεγάλων ποσῶν θὰ ἐκταθῇ ἡ ἔρευνα κατὰ τῶν παραλειψάντων νὰ δηλώσωσιν, ἱκανὰ πιστεύω ὅτι εἶπον. Ὡς πρὸς τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 2, τοῦτο κατὰ τὴν διατύπωσιν τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπέβαλον, ὥριζε τὰς ὀκάδας, αἱ ὁποῖαι ἐλογίζοντο ἀποταμιευόμεναι οὐχὶ λόγῳ ἐμπορίας ἐκ τῶν ὀλίγων ἐν τῷ ἄρθρῳ 1 ἐμπορευμάτων. Ὅταν ὅμως ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς καὶ ἡ γνώμη, ὡς μοὶ ἐφάνη, τῆς πλειονοψηφίας τῆς Βουλῆς ἀπέκλινεν εἰς τὴν ἑτέραν διατύπωσιν, ἵνα ὁλόκληρον τὸ δασμολόγιον τεθῇ ὡς βάσις, εἶτα δὲ διὰ βασιλικοῦ διατάγματος ἐπαχθῶσιν αἱ ἐξαιρέσεις ἐκεῖναι, αἱ ὁποῖαι τυγχάνουσιν ἐνδεδειγμέναι, εἶναι προφανές, ὅτι τὸ ἄρθρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὡμίλει περὶ ὀκάδων, δὲν εἶχε τὴν θέσιν του. Ἐγενίκευσα λοιπὸν τὴν φράσιν, τὴν ὁποίαν ἐν τῷ πρώτῳ σχεδίῳ μετεχειρίσθην, προκειμένου περὶ ὑφασμάτων. Ἐπαναλαμβάνω καὶ εἰς τὸν προλαλήσαντα καὶ ἐν γένει, προκειμένου περὶ τῆς νομοθετικῆς διανοίας, εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι ἐπιεικέσταται θὰ δοθῶσι διαταγαί, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς μικρὰ ἔχοντας ἀποταμιεύματα, ὅτι θὰ προσπαθήσωμεν κατὰ πάντα τρόπον, τὸ ἐξ ἀνάγκης ὀλίγον βαρὺ τῆς ἐνεργείας αὐτῆς νὰ τὸ μετριάσωμεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ. Ὅτι ὅμως ἡ αὐστηρότης ἐν τῇ ἐκφράσει τοῦ νόμου δὲν πρέπει νὰ λείψῃ, ὅτι πρέπει ν’ ἀποτραπῶσιν ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀποταμιεύματα εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, τοῦτο νομίζω, ὅτι καὶ ἐν τῇ ὑμετέρᾳ συνειδήσει εἶναι ἐνδεδειγμένον, ὡς καὶ ἐν τῇ ἐμῇ συνειδήσει. Τώρα παραπονεῖται ὁ προλαλήσας, ὅτι χαρακτηρίζομεν ὡς λαθρεμπόρους τοὺς μὴ δηλώσαντας. Οἱ ἄνθρωποι οὗτοι δὲν ἔκαμον τίποτε παράνομον, τίποτε ἀξιόποινον ποινικῶς, εἰσαγαγόντες ἐμπορεύματα. Τὸ εἶπον καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ὅταν ἡ Πολιτεία ἐν εὐθύτητι ἔρχηται καὶ τοῖς λέγῃ: «Εἰσηγάγετε ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς ἐμπορεύματα· γνωρίζετε ὅτι ἔχω δασμολόγιον, κατὰ τὸ ὁποῖον τὰ ἐμπορεύματα ταῦτα ὑποβάλλονται εἰς τέλος. Ὑμεῖς ἀξιοῦτε, ὅτι ἐπληρώσατε ἕτερον τέλος εἰς τοὺς Ὀθωμανούς. Θὰ σᾶς ἐκπέσω τὸ τέλος ἐκεῖνο, δόσατέ μοι ὅμως τὸ ὑπόλοιπον, διότι δὲν ὑπάρχει λόγος, ὅπως ἡ δυστυχία τῆς Θεσσαλίας, ἡ δυστυχία τῆς Ἑλλάδος χρησιμεύσῃ πρὸς πλουτισμὸν ὑμῶν· καὶ ἵνα κρίνω πόσα ὀφείλετε νὰ μοὶ δώσητε, δηλώσατέ μου τὰ ἐν τῇ κατοχῇ σας ἐμπορεύματα.» Ἐπιεικεστέρα ἀξίωσις ἀπὸ μέρους τῆς Πολιτείας δὲν ὑπάρχει. Ὁ μὴ ὑπακούων εἰς αὐτὴν τὴν ἀξίωσιν τῆς Πολιτείας ἀφομοιοῦται κατὰ τὸ νομοσχέδιον μὲ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος μὲ πολὺ περισσότερον προσωπικὸν κίνδυνον, παρὰ τὸν κίνδυνον τὸν ὁποῖον διατρέχει ὁ μὴ δηλῶν, εἰσάγει λάθρα εἰς τὸ Κράτος ἐμπορεύματα. Ὁ λαθρέμπορος τί πράττει; Ἵνα κερδοσκοπήσῃ, θέλει ν’ ἀποφύγῃ τὸν ἐπιβαλλόμενον ὑπὸ τῆς Πολιτείας δασμόν. Ὁ εἰσαγαγὼν ἐμπορεύματα καθ’ ἣν ὥραν δὲν ὑπῆρχεν ἡ Ἑλληνικὴ κυριαρχία παροῦσα, καλούμενος δὲ ὑπὸ τῆς Πολιτείας νὰ δηλώσῃ ταῦτα καὶ ἀποφεύγων, τί πράττει; παραλείπει τὴν δήλωσιν, ἵνα καταδολιευθῇ τὰ τελωνειακὰ συμφέροντα τῆς Πολιτείας. Ποία ἡ διαφορὰ μεταξὺ τῶν δύο; ὅτι ὁ δεύτερος εὑρίσκεται εἰς πολὺ ἀνωτέραν θέσιν ἐκείνου, ὅστις εἰσάγει λάθρα ἐμπορεύματα, ὅπως ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν τοῦ δασμοῦ, διότι ἐπὶ τέλους αὐτὸς κινδυνεύει καὶ τὴν ἰδίαν του ζωὴν κάποτε κατὰ τὴν διάπραξιν τοῦ λαθρεμπορίου. Ἐπαναλαμβάνω δὲ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι καθ’ ἡμέραν αἱ ἐκθέσεις, τὰς ὁποίας λαμβάνομεν παρ’ ἀνθρώπων πεπειραμένων, παρ’ ἀνθρώπων ἐξῳκειωμένων πρὸς τὸν τόπον, περὶ τοῦ σημείου, εἰς τὸ ὁποῖον τώρα εὑρίσκεται ἡ ἐνέργεια τῶν μεγάλας εἰσαγωγὰς ποιησαμένων ἐν Θεσσαλίᾳ, εἴτε ἐκ Θεσσαλίας καταγομένων εἴτε μή, ἀναφέρουσιν, ὅτι ἡ διάδοσις καθ’ ὅλην τὴν Θεσσαλίαν κατὰ μικρὰς ποσότητας ἐπιτείνεται ὁσημέραι. Ὅσον τάχιον ληφθῇ νόμιμον μέτρον, τόσον χρησιμώτερον θὰ ἦναι καὶ δι’ αὐτοὺς τοὺς ἰδίους, τοὺς γενομένους συνεργοὺς ἀποκρύψεως ἐμπορευμάτων εἰσαχθέντων διὰ κερδοσκοπίαν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ.

§210Κ. ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Δύο λέξεις, παρακαλῶ. Παρὰ τῆς Βουλῆς ἀνετέθη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον νὰ καταρτίσῃ ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ἀφορῶντος εἰς τὴν ἐν τῷ στρατῷ παραμονὴν τοῦ συνταγματάρχου κ. Γιαννηκώστα. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη ἀπετελέσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ἀσημ. Χριστοπούλου, τοῦ κ. Μερλοπούλου καὶ ἐμοῦ. Συνετάξαμεν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν καὶ καταθέτω. Εἴμεθα σύμφωνοι οἱ δύο, πλὴν τοῦ κ. Μερλοπούλου, ὁ ὁποῖος ἐπιμένει εἰς τὴν τροπολογίαν του.

§211ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ; (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 158).

§212Θ. ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ὀφείλω ν’ ἀπαντήσω εἰς μίαν μομφὴν βαρεῖαν, ἡ ὁποία μοὶ ἀπεδόθη ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν. Θεωρῶ δὲ βαρυτάτην τὴν μομφὴν ἐναντίον μου, ἴσως ἀλλ’ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἔδωσε τὴν ἀπαιτουμένην προσοχὴν, ὅταν εἶπεν ὅσα εἶπεν, ἀμέσως ἀπαντῶν εἰς ὅσα ἐγὼ ὡμίλησα. Εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἐνισχύεται εἰς τὸ νὰ ἐπιμείνῃ εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου καὶ νὰ δικαιολογήσῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ ἐξ ἄλλων μὲν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας ἔχει ἐκ Θεσσαλίας, ἀλλ’ ἰδίως ἐκ τῆς ὁμιλίας μου, ἐκ τῆς ὁποίας κρίνει, ὅτι βεβαίως ἤδη διεσκορπίσθησαν τὰ ἐμπορεύματα ἀνὰ τὴν Θεσσαλίαν ὅλην, καὶ ὅτι ἑπομένως ἐγὼ γίνομαι εἰσηγητὴς ἐδῶ καὶ ὑποστηρικτὴς τῶν ἀνθρώπων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι κατέστησαν συνεργοὶ τῶν λαθρεμπόρων...

§213ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν εἶπε τοιοῦτόν τι.

§214ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὔτε εἰς τὸ ὄνειρόν μου τὸ εἶδον!

§215ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Τὸ εἶπε, νομίζω, καὶ νομίζω ὅτι τοιαύτη μομφὴ δὲν πρέπει νὰ μοὶ ἀποδοθῇ.

§216ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Σᾶς λέγω, ὅτι ὄχι μόνον δὲν τὸ εἶπον, ἀλλ’ οὔτε τὸ ἐφαντάσθην.

§217ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι συνήγορος ἢ συνεργὸς τῶν λαθρεμπόρων.

§218ΦΩΝΑΙ. Ποῖος εἶπε τοιαῦτα;

§219ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἐπαναλαμβάνω νὰ εἴπω εἰς τὸν ἀξιότιμον προλαλήσαντα, ὅτι οὔτε κατὰ διάνοιαν ἔσχον νὰ εἴπω τι πρὸς αὐτὸν, τὸ ὁποῖον εἴτε βαρεῖαν εἴτε κἄν ἐλαφρὰν μομφὴν νὰ ἀποδίδῃ. Εἶπον μόνον, ὅτι αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔχω ἐκ Θεσσαλίας, ὅτι αὐτὰ ταῦτα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπε περὶ κατοχῆς ἐν ὅλῃ τῇ Θεσσαλίᾳ ἀπὸ μικροὺς ἀνθρώπους μικρῶν περισσευμάτων, οἱ ὁποῖοι ὅλοι εἶναι ἐκτεθειμένοι τοιουτοτρόπως εἰς τὰς καταδιώξεις, τὰς ὁποίας θὰ πάθωσι καὶ οἱ κάτοχοι μεγάλων ποσῶν ἐμπορευμάτων, ἐπικυροῦντα τὰς ἰδικάς μου πληροφορίας, μὲ πείθουσιν ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν μέτρον. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναί τι ἐν τῇ φράσει αὐτῇ, τὸ ὁποῖον περιέχει μομφήν τινα; Ἐλπίζω ὅτι ἡ δήλωσίς μου αὕτη εἶναι σαφής.

§220Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος ἀνήγγειλε πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, ὅτι ὑπεβλήθη τροπολογία ἐκ μέρους δύο συναδέλφων καὶ ἐμοῦ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὑπεβλήθη ὁλόκληρον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐγὼ συνέταξα καὶ συνυπέγραψαν καὶ δύο ἄλλοι.

§221ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Πότε ὑπεβλήθη;

§222Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σήμερον.

§223ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ. Ἐτυπώθη;

§224Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρεκάλεσα νὰ τυπωθῇ, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦτο ὁλόκληρον νομοσχέδιον, οὗτινος προετάσσετο ἐκτενὴς αἰτιολογικὴ ἔκθεσις,—διότι ἐγὼ εἶμαι ἐναντίος τῆς ὑποβολῆς καὶ τροπολογιῶν ἀκόμη, πολλῷ δὲ μᾶλλον πλήρους νομοσχεδίου, ἄνευ ἐκθέσεως,—διὰ τοῦτο ἡ ὑπηρεσία δὲν ἠδυνήθη μέχρι τοῦδε νὰ τὸ διανείμῃ.

§225ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Δὲν ἀναβάλλετε δι’ αὔριον;

§226Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θ’ ἀναπτύξω τὸ νομοσχέδιόν μου σήμερον· κατὰ τὴν συζήτησιν θὰ λάβω βεβαίως τὴν εὐκαιρίαν νὰ ὑποδείξω τινὰ σημεῖα κατεπείγοντα, ἵνα βελτιώσω τὰς ὑπουργικὰς καὶ τὰς τῆς ἐπιτροπῆς προτάσεις· ἀλλὰ δὲν θὰ κουράσω τὴν Βουλήν, ἀναπτύσσων νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶναι ἔτι διανεμημένον. Δὲν γνωρίζω ποίας ἔχει πληροφορίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλ’ ἂς πιστεύσῃ, ὅτι καὶ ἡμεῖς ἔχομεν τὰς ἡμετέρας, καὶ ὡς ἡμεῖς δὲν πρέπει ἀνεπιφυλάκτως ν’ ἀποδεχώμεθα ὅ,τι μᾶς λέγουσιν, οὕτω καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἃς δυσπιστῇ. Σοφὸν τὸ «μέμνασ’ ἀπιστεῖν», διότι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶναι πολὺ τρυφερὸν καὶ λεπτόν. Ἡ ἀτελὴς διατύπωσίς του δύναται πραγματικῶς νὰ δώσῃ ἀφορμὴν εἰς καταχρήσεις κατὰ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ δύναται νὰ δώσῃ καὶ ὅλα τὰ μέσα νὰ πλουτήσωσι πολλοὶ εἰς βάρος τοῦ λαοῦ! Ἄς μὴ λησμονῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἐπονείδιστον—ἂς τὴν ὀνομάσω οὕτω, διότι τοιαύτην τὴν θεωρῶ,—ἐκείνην διάταξιν, ἡ ὁποία εἰσήγαγεν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν νομοθεσίαν ἀμοιβὰς διὰ τοὺς προδότας καὶ ἀμοιβὰς εἰς αὐτὰ τὰ δημόσια ὄργανα τῆς ἐξουσίας, οἱ ὁποῖοι ψευδῶς καταγγέλουσι διὰ νὰ πλουτῶσιν· ἂς λάβῃ τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐρωτήσῃ τὸ ἁρμόδιον τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ μὴ τὸν πληροφορήσωσιν, ὁπόσα ἐγκλήματα διαπράττονται ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου. Εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τρικκάλων, καὶ καλῶς εἶπεν, ὅτι οἱ Βουλευταὶ ἀποῤῥέουσιν ἀπὸ τὰ σπλάγχνα τοῦ λαοῦ· ἀλλ’ οὔτε ἐκεῖνος οὔτε ἐγὼ ἐννοοῦμεν, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀποῤῥέει ἀπὸ σπλάγχνα μητρός, ἐπίσης εὐαίσθητα· ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ λάβω τὴν τόλμην νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ἴσως πολὺ ὀλιγώτερον ἡμῶν γινώσκει τὰ τελούμενα, διότι ἡμεῖς εἴμεθα εἰς συγχρώτισιν συνεχῆ μετὰ τοῦ λαοῦ καὶ τῶν ἀρχῶν. Δὲν γνωρίζω, ἐὰν θ’ ἀμφισβητηθῇ ἡ φιλαλήθειά μου, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἀκόμη ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ γείνῃ, εὑρίσκομαι ἐνταῦθα μὲ ἐπίσημα ἔγγραφα, ἵνα ἀποδείξω κατὰ τίνα τρόπον ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι ἐν Ἑλλάδι. Συνειθίζω νὰ μὴ ἀνέρχωμαι εἰς τὸ βῆμα ἄοπλος ἐξ ἀποδεικτικῶν μέσων. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἐκαλεῖτο αὐτοπροσώπως ἁπανταχοῦ νὰ ἐφαρμόσῃ αὐτὸς τὸν νόμον ἀπ’ εὐθείας, ἢ τοὐλάχιστον νὰ ἐποπτεύσῃ, θὰ ἔλεγον: «ψηφίσατε ἓν ἄρθρον, καὶ διὰ διατάγματος τὰ λοιπὰ κανονισθήτωσαν· διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ κ. Στρέϊτ, προσωπικῶς θέλει ἐποπτεύσει, καὶ τοῦτο εἶναι ἀρκετὴ ἐγγύησις, ἢ ὁ διάδοχός του, τὸν ὁποῖον ἐπίσης θέλω νὰ παραδεχθῶ φιλάνθρωπον καὶ δίκαιον.» Ἀλλ’ εὐθὺς ὡς δημοσιευθῇ ὁ νόμος εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως, θέλει παραδοθῆ πρὸς ἐκτέλεσιν εἰς τὰ ὄργανα τῆς ἐξουσίας, τελωνοφύλακας, ὑπενωμοτάρχας, χωροφύλακας, εὐζώνους κλπ. Βεβαίως δὲν κατακρίνω συλλήβδην τοὺς πάντας, διότι θὰ ἦτο ἡ μεγαλειτέρα τῶν ἀδικιῶν νὰ ὁμιλῇ τις περὶ κατηγορίας ὑπαλλήλων καὶ νὰ κατακρίνῃ τοὺς πάντας, ἀλλ’ ἀρκοῦσιν αἱ καταχρήσεις καὶ εὐαρίθμων, ἵνα πολλοὶ βασανίζωνται καὶ ἀδικῶνται. Ἀκούσατε, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ κύριοι συνάδελφοι! Λυποῦμαι διότι ἕνεκα τῆς προκεχωρημένης ὥρας, ἢ τῆς ἀδιαφορίας τῶν πολλῶν κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν νομοσχεδίων, εἶναι ἀραιὰ τὴν στιγμὴν ταύτην τὰ ἑδώλια τῶν Βουλευτῶν, διότι θὰ ἦτο καλὸν ν’ ἀκούσωσι πάντες αὐτὸ, τὸ ὁποῖον θὰ διηγηθῶ, καθόσον θὰ μάθωσιν οἱ τυχὸν ἀγνοοῦντες, πῶς ἐφαρμόζονται οἱ νόμοι καὶ ἐν μέσαις Ἀθήναις. Ἤδη πλέον ἐγένετο καὶ τὸ δάνειον, ἐξησφαλίσθη ἡ ἀπομάκρυνσις τῶν Τούρκων ἐκ Θεσσαλίας, καὶ δὲν φοβούμεθα παρεξηγήσεις ἐκ τοιούτων ἀποκαλύψεων κακοδιοικήσεως! Εἶμαι μεταξὺ τῶν λίαν ἐγκαίρως καὶ τακτικῶς πληρονόντων τοὺς φόρους πρὸς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὡς μαρτυροῦσι τὰ βιβλία τῶν ταμείων. Μὴ ἐκλάβητε δὲ τὴν δήλωσίν μου ταύτην—κατ’ ἀνάγκην ὡς ἐκ τῆς διηγήσεως γενομένην—ὡς καυχησιολογίαν. Ἐπλήρωσα λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματός μου διὰ τὸ ἔτος 1892, ἐνῷ ἴσως ἠδυνάμην νὰ μὴ τὸν πληρώσω, διότι συνέπεσε σχεδὸν κατὰ τὴν διάρκειαν ὁλοκλήρου τοῦ ἔτους νὰ μὴ ἐξασκήσω τὸ δικηγορικόν μου ἐπάγγελμα, μὴ ζητήσας ἀμέσως τὸν ἀναδιορισμόν μου μετὰ τὴν ἐκ τῆς ὑπουργίας παραίτησίν μου. Ἐνόμιζον ὅτι εἶχον ἡσυχάσει, ὅτε λαμβάνω μίαν πρόσκλησιν, — ἐν Ἀθήναις, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, — καλοῦσάν με νὰ πληρώσω τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματος διὰ τὸ αὐτὸ ἔτος, καθόσον συμπεριελήφθη ἐν συμπληρωτικῷ καταλόγῳ, καταλογισθέντων καὶ τῶν προσθέτων τελῶν καὶ τῶν τόκων! Εὐτυχῶς ἔχω τάξιν εἰς τὸ γραφεῖόν μου, καὶ πρὸ πάντων ὅταν ἔχω ληψοδοσίας μὲ τὸ δημόσιον ταμεῖον, καὶ εὗρον τὴν ἀπόδειξιν, ὑπ’ ἀριθ. 1350 τῆς 16 Δεκεμβρίου 1892. Μετέβην εἰς τὸν ἁρμόδιον ὑπάλληλον καὶ προσεποιήθην ὅτι ἐζήτουν νὰ πληρώσω· ἐπροθυμοποιήθη νὰ τὸν πληρώσω· ὅταν ὅμως ἔφθασε νὰ λάβῃ τὴν γραφίδα τοῦ πρὸς σύνταξιν τῆς ἀποδείξεως, τῷ εἶπον: «Σᾶς παρακαλῶ, δὲν προσέχετε καλλίτερον, μὴ τυχὸν δὲν ὀφείλω; — Ὄχι! ὀφείλετε· ἰδοὺ τὰ βιβλία, εἶσθε χρεώστης. — Τὸ βεβαιοῦτε; — Τὸ βεβαιῶ. — Κάμε τὴν ἀπόδειξιν». Ἀρχίζει καὶ παρασκευάζει, αὐτήν· ὅταν δ’ ἐτελείωσεν: «Ἀναγνώσατε!» λέγω. Τοῦ παρουσιάζω τὴν ἀπόδειξιν τῆς πληρωμῆς.

§227ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ποῖος εἶναι;

§228Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Σᾶς δίδω τὰ ἔγγραφα καὶ τ’ ἀναγινώσκετε. Τὰ ἔχω ἐδῶ. Ἀκούσατε, καὶ ἄλλο, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν! Σᾶς παρακαλῶ νὰ προσέξητε καλῶς, τί ἐγένετο ἐν μέσαις Ἀθήναις πρὸς ἐμέ. Τοῦτο εἶναι τὸ περιεργότερον. Τῇ 25 Αὐγούστου 1895 ἐπλήρωσα τὸν φόρον τοῦ ἐπιτηδεύματός μου, λαβὼν τὴν ὑπ’ ἀριθ. 3231 ἀπόδειξιν, προσηκόντως ὑπογεγραμμένην ὑπὸ τοῦ ταμία. Ἰδοὺ αὕτη.

§229ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τοῦ 1895 εἴπετε;

§230ΠΕΡΡΟΣ. Εἴπετε διὰ τὸν ἄλλον φόρον τοῦ 1892.

§231Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ναί! Καὶ ἤδη σᾶς διηγοῦμαι διὰ τὸ ἔτος 1895. Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ μὲ ἀκροασθῇ εὐμενῶς. Ἰδοὺ (ἐπιδεικνύει ἔγγραφον) ἡ πληρωμὴ τοῦ φόρου. Τῇ 17 Νοεμβρίου 1895 λαμβάνω τὴν ἀκόλουθον πρόσκλησιν (ἀναγινώσκει): «Ἀριθ. καταλ. 16. Παρακαλεῖται ὁ κ. Γεώργιος Ν. Φιλάρετος ν’ ἀποστείλῃ εἰς τὸ ὑποταμεῖον τοῦτο τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος τῆς χρήσεως 1895, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου προβλεπομένων ἐπιζημίων συνεπειῶν, παρουσιάζων συνάμα καὶ τὴν παροῦσαν πρὸς εὐκολίαν του. — Ἐν Ἀθήναις τῇ 17 Νοεμβρίου 1895.» Ὑπογραφὴ ὑποταμίου Ἀθηνῶν. Μεταβαίνω εἰς τὸ ὑποταμεῖον, ὅπου ἡτοιμάσθησαν νὰ εἰσπράξωσιν ἐκ νέου τὸν αὐτὸν φόρον, ὅτε τοὺς ἐσταμάτησα, πικρὰς ἀπευθύνας παρατηρήσεις διὰ τὴν ἀταξίαν των ταύτην· ἀλλ’ ἐσημείωσα ἐπὶ τῆς προσκλήσεως ἐνώπιόν των· «Γιαγνὶς ὀλντοῦ!» τοὺς ἐπέστησα δὲ τὴν προσοχὴν, ἵνα μὴ καὶ αὖθις μὲ καλέσουν. Ἀλλ’ ὢ τῆς Ἑλληνικῆς κακοδιοικήσεως! Πρᾶγμα τῇ ἀληθείᾳ ἀπίστευτον, ἐὰν δὲν εἶχον ἐδῶ τὰς ἐπισήμους προσκλήσεις. Μετά τινας ἡμέρας λαμβάνω μὲ ὑπογραφὴν ἄλλου ὑποταμίου τὴν ἀπὸ 4 Δεκεμβρίου 1895 νεωτέραν πρόσκλησιν διὰ τὴν πληρωμὴν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου φόρου ἐπιτηδεύματος τοῦ ἰδίου ἔτους 1895! Ἰδοὺ καὶ αὕτη (ἐπιδεικνύει τὸ ἔγγραφον). Διὰ ταύτης μοὶ ὑπενθυμίζουσι καὶ τὰ καταναγκαστικὰ μέτρα, δηλαδὴ τὴν κατάσχεσιν καὶ τὴν προσωπικὴν κράτησιν! Ἀναγνώσατε, κύριοι Ὑπουργοὶ τῆς Ἑλλάδος, παρατηρήσατε, κύριοι νομοθέται τοῦ Κράτους, καὶ τὴν εἰς χεῖράς μου ταύτην πρόσκλησιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐσημείωσα ἔκτοτε «Δεύτερον γιαγνὶς ὀλντοῦ!», καὶ μὴ θρηνήσετε, ἐὰν δύνασθε, διὰ τὴν οἰκτρὰν ταύτην κατάστασιν! Ἐννοεῖτε πλέον, ὅτι κατὰ τὴν εἰς τὸ ὑποταμεῖον καὶ ἐκ νέου μετάβασίν μου δὲν ἔμειναν κατενθουσιασμένοι οἱ κύριοι ἐργάται τοιούτων πράξεων. Φαντασθῆτε, ἐὰν δὲν διετήρουν καὶ τὴν ἀπόδειξίν μου, θὰ ὑπεχρεούμην ἐντὸς ὀλιγίστων ἡμερῶν νὰ πληρώσω τρὶς τὸν αὐτὸν φόρον!

§232ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ εἶναι ἐν ἐνεργείᾳ σήμερον;

§233Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν γνωρίζω τὰ πρόσωπα. Ἠξεύρω ὅμως τὰ γεγονότα, καὶ ταῦτα ἀρκοῦσι, κ. Ὑπουργὲ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα σπουδαίως μετριάσητε τὴν ἐμπιστοσύνην σας εἰς τὰ κατάστιχα τῶν ὑπαλλήλων σας καὶ εἰς τὰ ὄργανά σας. Ἰδοὺ, σᾶς παραδίδω τὰ ἔγγραφα ταῦτα,—ἐπὶ ἐπιστροφῇ, παρακαλῶ, διότι ἐνδέχεται νὰ ζητηθῶ καὶ αὖθις εἰς τὴν πληρωμὴν τῶν αὐτῶν φόρων, καὶ θὰ σᾶς ἀνακοινώσω τὴν δίκην (γέλως). Ἤδη ἐννοεῖτε, πιστεύω, εὐκολώτερον, κ. Ὑπουργὲ, διατὶ ὁμιλοῦμεν ὡς ὁμιλοῦμεν ἡμεῖς, καὶ διατὶ δυσπιστοῦμεν ἀνὰ πᾶσαν λέξιν τῶν νομοσχεδίων σας· διότι ἀφοῦ ἡ ἐποπτεία δὲν ὑπάρχει ἐν μέσαις Ἀθήναις, πῶς θέλετε νὰ ὑπάρχῃ εἰς τὸν δῆμον Παρακαμπυλίων καὶ εἰς τὸν δῆμον Κοθωνίων; Ἐν μέσαις Ἀθήναις ἀνὰ πᾶν ἔτος φορολογούμεθα, κατὰ τὴν γνώμην μου, παρανόμως, μὲ δημοτικὸν φόρον βιβλίων. Εἶμαι μέλος τοῦ Συλλόγου τῆς Συγκριτικῆς Νομοθεσίας. Λαμβάνω τὰς ἐπιτηρίδας, τὰς γνωστοτάτας εἰς ὑμᾶς, ἀλλὰ κατ’ ἔτος αὐξάνει ἡ ἐκτίμησις ἀνὰ 20 λεπτὰ· ἤρχισαν ἀπὸ τῶν 40, ἔφθασαν εἰς τὰ 60, προέβησαν εἰς λεπ. 80, καὶ ἐξακολουθεῖ αὐθαιρέτως ὁ φόρος ὁ δημοτικὸς, ὁ ὁποῖος παρανόμως, ὡς εἶπον, ἐπιβάλλεται, καὶ αὐξάνει κατ’ ἀρέσκειαν τῶν ἁρπακτόρων ἡ ἐκτίμησις! Ἄλλοτε ἐν τῇ Βουλῇ θ’ ἀναπτύξω ἐν πλάτει τὰ περὶ τῆς παρανόμου εἰσπράξεως δημοτικῶν δασμῶν ἐπὶ τῶν κατὰ τὸ τελωνειακὸν δασμολόγιον ἀτελῶν εἰδῶν, καὶ ἄλλα παράδοξα καὶ περίεργα περὶ φορολογικῶν καταπιέσεων καὶ ἀδίκων καταδιώξεων...

§234ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τὴν «Ἐπετηρίδα» δημοτικὸς φόρος!

§235Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐφορολογήθησαν τὰ βιβλία τοῦ ἄλλοτε συναδέλφου μας κ. Κωνσταντοπούλου, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἀφήσει εἰς Πάτρας καὶ ἔφερεν ἐδῶ! Ὁ ἴδιος τὸ εἶπεν ἀπὸ τοῦ βήματος τῆς Βουλῆς.

§236Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μακρὸς ὑπῆρξεν ὁ πρόλογός μου, ἀλλὰ ἠθέλησα νὰ καταῤῥίψω τὴν πεποίθησιν, τὴν ὁποίαν ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν ἀποῤῥέουσαν ἐκ καλῆς πίστεως, ἀλλὰ καὶ ἐξ ἀγνοίας τῶν συμβαινόντων, νὰ ἐπιστήσω δὲ τὴν προσοχήν του εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ πολεμήσω. Ἐπαινῶ τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία ἠθέλησε νὰ προφυλάξῃ τὰς καταχρήσεις ἐναντίον τοῦ συμφέροντος τοῦ δημοσίου ταμείου, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς ἐνδιαφερόμεθα, ἐκτὸς ἄλλων λόγων, καὶ διότι τοῦτο συνδέεται μὲ τὸν συναγωνισμὸν τοῦ ἐμπορίου καὶ ἔχει εὐρύτερον χαρακτῆρα. Εἴμεθα ἕτοιμοι νὰ βοηθήσωμεν τὴν Κυβέρνησιν εἰς πᾶν λογικὸν καὶ δίκαιον καὶ δεκτικὸν ἐκτελέσεως μέτρον· ἀλλ’ ἂς ἦναι ἐκ τῶν προτέρων βεβαία ἡ Κυβέρνησις, ὅτι δὲν θὰ εὕρωμεν λύσιν ἐξασφαλίζουσαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου καὶ μὴ ἐκθέτουσαν εἰς μεγίστους κινδύνους τὸν τόπον· ἀλλ’ εἰς τὰ ἀδύνατα οὐδεὶς ὑποχρεοῦται. Ἂς καταβάλωμεν ὅμως πᾶσαν προσπάθειαν, ἄνευ προκαταλήψεως, ἵνα ἐξεύρωμεν τὸ δυνατὸν, ἵνα περιορίσωμεν τὸ κακὸν, διότι τὸ κακὸν ἀτυχῶς θὰ γείνῃ, καὶ ἂν ἀκόμη οἱ φορολογούμενοι τῆς Θεσσαλίας ὅλοι εἶχον τὴν πρόνοιαν νὰ κρατῶσιν, ὡς ἐγὼ, τ’ ἀποδεικτικά των ἔγγραφα, καὶ ἂν ἀκόμη θὰ ἔχωσι πρόχειρον τὴν φωνὴν τῆς προστασίας ὅπου δήποτε. Καὶ ἰδοὺ πῶς ἀναμιγνύονται οἱ Βουλευταὶ εἰς τὰς λεγομένας παροχὰς, προστατεύοντες τοὺς ἀδίκως καταδιωκομένους· διότι, ἵνα κινηθῇ μία ἀναφορὰ, πρέπει νὰ τεθῇ εἰς ταχύτητα σιδηροδρομικὴν μία μεγάλη δύναμις καὶ συνεχής, ὅπως ἐξαγάγῃ τὴν ἀναφορὰν ἐκ τῶν ἑρμαρίων! Ταῦτα γενικῶς. Ἤδη ὀλίγας λέξεις εἰδικώτερον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ἐκτὸς τῶν ὅσων κατ’ ἐπανάληψιν ἀνέπτυξα. Λυποῦμαι, διότι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν παρεσύρθη ἐκ τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ ἐθυσίασεν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρεσκευάσθη ἀπὸ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπερ σχετικῶς κατ’ ἀρχὴν ἦτο καλλίτερον. Ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν δὲν θέλω ν’ ἀσχοληθῶ, ἀλλὰ τὰ τρωτὰ μέρη τοῦ νομοσχεδίου κυρίως ἔγκεινται εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον. Θὰ προετίμων νὰ ὑπῆρχον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅλα τὰ εἴδη τῶν ἐμπορευμάτων, τὰ ὁποῖα θέλετε νὰ φορολογήσητε· αὐτὸ θὰ ἦτο τελειότερον. Εἴπετε ὅτι δὲν ἔχετε ἀκόμη ὅλας τὰς πληροφορίας, καὶ διὰ τοῦτο ἐγώ, ὁ ὁποῖος δὲν εἶμαι ἀπολύτων ἰδεῶν,—ἂν καὶ θεωροῦμαι ἴσως τοιοῦτος—ἐδέχθην τὴν ἀναγραφὴν τῆς διὰ Β. Διατάγματος προσθήκης, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὁρίσητε χρόνον, ἐντὸς τοῦ ὁποίου θὰ ἐπετρέπετο ἡ ἔκδοσις τοιούτων διαταγμάτων, ἐὰν ἐδέχεσθε ἐκεῖνο τὸ νομοσχέδιον· ἀλλὰ θὰ χρειασθῇ τοῦτο νὰ γείνῃ καὶ ἂν ἐπιμείνητε εἰς τὸ νομοσχέδιον, ὡς τὸ διετυπώσατε, ὅπερ ἀπεύχομαι, διότι θὰ μεταβάλητε τὸ ἐμπόριον τῆς Θεσσαλίας εἰς ἓν εἶδος χρηματιστηρίου, καὶ διὰ τῶν αὐξομειώσεων τῶν τιμῶν θὰ προκαλέσητε μεγάλας ζημίας. Ὅσον καὶ ἂν ἦναι ἅγιοι οἱ Ὑπουργοί, καὶ αὐτοὶ ἀποῤῥέουσιν ἐκ τῶν σπλάγχνων τῆς κοινωνίας, καὶ δύνανται νὰ παρασυρθῶσιν ἀπὸ καλὰς εἰσηγήσεις. Δι’ ἐκδόσεως διαταγμάτων θὰ φέρητε ζημίας εἰς τὸ ἐμπόριον τῆς τε Θεσσαλίας καὶ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος. Τὸ ν’ ἀφήσητε τὴν θύραν ἀνοικτήν, τὸ θεωρῶ κακόν. Καὶ ἄλλοτε ἡ Θεσσαλία εὑρέθη εἰς τὴν αὐτὴν κατάστασιν, καὶ ὁ μακαρίτης Κουμουνδοῦρος ὥρισε διὰ διατάγματος τὰ εἴδη, ὡς ταῦτα ἐν ἄλλῃ συνεδριάσει ἀνέπτυξα. Αὐτὸ τὸ μέτρον καὶ σήμερον καλὸν νὰ δεχθῆτε. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ σχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς θεωρῶ, ὡς καὶ ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας εἶπεν, ὅτι ἐνέχει μεγάλους κινδύνους. Τὸ δεύτερον ἄρθρον τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ σχετικῶς εἶναι καλλίτερον· διότι ἡ ἀοριστία εἶναι πολὺ κακή, καὶ ἀνάγκη προσθήκης τινὸς, ὅτι διὰ διατάγματος ἔπρεπε νὰ ὁρίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν εἰδῶν ἐκείνων, ἅτινα δὲν ὁρίζονται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἔρχομαι εἰς τὸ σπουδαιότερον ὅλων, εἰς τὸ ἄρθρον 11, περὶ οὗ ὡμίλησε καὶ ὁ προαγορεύσας, εἰς τὸ θέμα τῶν ποινῶν. Ὀρθαὶ ἦσαν αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ κατ’ ἀρχήν, ἀλλ’ οὐχὶ ὡς διετυπώθησαν. Δὲν πρέπει δὲ νὰ γείνῃ σύγχυσις μεταξὺ Γαλλίας καὶ Ἑλλάδος διότι ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκεται ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις, καὶ διότι ἐν Γαλλίᾳ, ἐνῷ ὑπῆρχεν ἡ Γερμανικὴ κατοχή, ἐλειτούργουν τὰ Γαλλικὰ δικαστήρια. Ὁποία σύγκρισις λοιπὸν μεταξὺ καταστάσεως τοιαύτης ἀνθρωπίνης καὶ τῆς καταστάσεως τῆς Ἑλλάδος, τὴν ὁποίαν ἂς μὴ χαρακτηρίσω ἀκόμη, δὲν εἶναι καιρός! Δὲν ἐννοῶ, ὅτι ἐν Θεσσαλίᾳ δὲν ὑπῆρχεν ἡ Ἑλληνικὴ κυριαρχία, ἀλλ’ ἡ μάχαιρα ἡ τουρκικὴ ἔδιδε τὸν νόμον, καὶ οἱ κάτοικοι ἐπλήρονον τοὺς φόρους εἰς τοὺς Τούρκους. Εἶναι δίκαιον, αὐτοὺς τοὺς ἀνθρώπους, τοὺς κατόχους τῶν ἐμπορευμάτων, τοὺς μὴ ἔχοντας τὸν σκοπὸν τῶν λαθρεμπόρων,—καὶ δὲν ὁμιλῶ περὶ 5 ἢ 10 κερδοσκόπων, ἀλλὰ περὶ τῶν μικρεμπόρων καὶ καταναλωτῶν, καὶ δὴ τῶν καλῆς πίστεως καταναλωτῶν, ὑπὲρ ὧν κυρίως ἐγὼ συνηγορῶ,—εἶναι δίκαιον, λέγω, τοὺς ἀνθρώπους αὐτοὺς νὰ τοὺς ἐξομοιώσητε μὲ λαθρεμπόρους καὶ τιμωρήσητε κατὰ τοὺς ἰσχύοντας νόμους; Εἶναι ἀδικώτατον, ἀπανθρωπότατον! Διὰ τοῦτο μελετήσας τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, συμβιβάζων τὴν πεῖραν, ἣν ἔχω περὶ τῆς ἐφαρμογῆς τῶν νόμων, καὶ λαμβάνων ὑπ’ ὄψιν τὰς ἰδιαιτέρας περιστάσεις, κατέληξα εἰς πρότασιν, ἥν ἀπεδέχθησαν καὶ ἄλλοι δύο κύριοι συνάδελφοι, ὑπογράψαντες αὐτήν, κατὰ τὴν ὁποίαν δέχομαι διάκρισιν, διότι δὲν δύναμαι νὰ κατατάξω εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν τὸν ἔμπορον καὶ τὸν καταναλωτήν, οὐδὲ πάντα ἔμπορον πρὸς τοὺς ἐκ καθαρᾶς κερδοσκοπίας ἐκμεταλλευθέντας τὴν περίστασιν. Διὰ τοῦτο θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναγνώσω μόνον τὸ 12ον ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήσαμεν αὐτό. (Ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον τοῦτο). Ἀλλ’ ἔχω καὶ ἑτέρας τροποποιήσεις πρὸς οὐσιώδεις βελτιώσεις, καὶ ἐπὶ τῶν τροπολογιῶν μου δὲ θὰ ἠδυνάμην κατὰ τὴν συζήτησιν νὰ φέρω μεταβολάς.

§237ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Νὰ τυπωθῇ, καὶ εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν συζητοῦμεν.

§238Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Λαμβάνω τὸν λόγον, οὐχὶ ἵνα ὑποστηρίξω τοὺς λαθρεμπόρους, ἀλλ’ ἵνα ἐνισχύσω τὴν Κυβέρνησιν εἰς καταδίωξιν ἐκείνων, οἵτινες ἐλθόντες εἰς Θεσσαλίαν ἠθέλησαν νὰ ἐπιῤῥίψωσι μομφὴν κατὰ τῶν Θεσσαλῶν, καπηλευόμενοι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου! Καθῆκον ἔχομεν ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοὶ ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν τοιαύτην μομφήν. Ἡ Θεσσαλία εἶχεν ἀνάγκην ἐμπορευμάτων, οἱ δὲ ἔμποροι ἐμερίμνησαν, ἀναλόγως τῶν περιστάσεων, καὶ ἔφεραν τοιαῦτα, ἀγνοοῦντες τὸν χρόνον τῆς ἀπαλλαγῆς ἀπὸ τῆς Τουρκικῆς κατοχῆς. Ὑπάρχουσιν ὅμως καὶ ἔμποροι, οἵτινες ἐπὶ τούτῳ ἦλθον εἰς Θεσσαλίαν, ὅπως κερδοσκοπήσωσι, καὶ ἐπὶ τούτων πρέπει νὰ ἐπέλθῃ ἡ αὐστηρότης τῶν νόμων. Ἤδη ζητεῖται διὰ τοῦ πρώτου ἄρθρου, ἵνα ὅλοι οἱ κατέχοντες ἐμπορεύματα κάμωσι δηλώσεις ἰσοδυνάμους πρὸς τὰς πιστοποιήσεις. Ἀλλὰ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ζητήσῃ μίαν τινὰ διασάφησιν μικροῦ τινος κιβωτίου ἐμπορευμάτων. Ἐν αὐτῇ θέλει ἰδεῖ, ὅτι πολλάκις δὲν ἐξαρκεῖ ἓν ὅλον φύλλον χάρτου δι’ ἓν κιβώτιον πρὸς διασάφησιν τοῦ ἐν αὐτῷ περιεχομένου. Καίτοι μὴ οἰκονομικός, λέγω ταῦτα, διότι ηὐτύχησα ἐν τοῖς τελωνείοις νὰ ἔχω τὴν φιλίαν τῶν ἐκλεκτῶν τελωνῶν Γ. Οἰκονόμου, Σπανοπούλου, Δουζίνα κλπ., εἴς τε τὰς Πάτρας καὶ εἰς τὸν Πειραιᾶ διαμένων. Ὅθεν λέγω ὑμῖν, κύριε Ὑπουργὲ, ὅτι, ἐὰν ζητήσητε παρ’ ἑκάστου ἐμπόρου νὰ δηλώσῃ τὰ ἐμπορεύματά του, αὐτὸς θὰ συντάξῃ ἓν λεξικόν! Ἐδῶ δὲ θὰ ναυαγήσητε! Θὰ ἔχητε πρὸ ὑμῶν ὄγκον δηλώσεων ἑκάστου ἐμπόρου! Φαντάσθητε 300 μέχρι 500 ἐμπόρους, μικροὺς καὶ μεγάλους, ἐν τῇ πόλει τοῦ Βόλου, καὶ ἄλλους τόσους ἐν Λαρίσῃ, καὶ ἀναλογίσθητε αὐτοὺς τοὺς ὄγκους! Προσθέσατε δὲ καὶ τὸ χαρτόσημον, καὶ θὰ ἴδητε, ὅτι ἕκαστος ἔμπορος θὰ πληρώσῃ οὐχὶ ὀλιγώτερον τῶν 200 δραχμῶν εἰς χαρτόσημον διὰ τὰ δηλωτικά. Διὰ τοῦτο, ἵνα μὴ εὑρεθῇ ἡ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἀπροχώρητον καὶ περιπεπλεγμένη, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ ἐρευνήσῃ τὸ ἀντικείμενον τοῦτο. Ἐπὶ τοῦ τρίτου ἄρθρου παρατηρῶ, ὅτι οἱ ἔμποροι, οἱ ὁποῖοι ἐκόμισαν εἰς Θεσσαλίαν ἐμπορεύματα, ἐπώλησαν αὐτὰ πρὸς κατανάλωσιν εἰς τὰς διαφόρους πόλεις ἢ χωρία. Ἀλλὰ διὰ νὰ περιέλθητε μόνον τὴν ἐμὴν ἐπαρχίαν, χρειάζεσθε 30 ἕως 40 ἡμέρας. Ἐρωτῶ, πότε θὰ προφθάσητε νὰ τὰ τελωνίσητε;

§239ΣΤ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Θὰ διορισθῶσιν ἔκτακτοι ὑπάλληλοι.

§240Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Μόνον διὰ νὰ τελωνίσητε ἓν μικρὸν κιβώτιον θέλετε μίαν ὥραν, ἐφαρμόζοντες ὅλας τὰς διατάξεις τοῦ νόμου. Πρέπει νὰ ζυγίσητε, νὰ ἐρευνήσητε, νὰ καταγράψητε. Ἐὰν δὲ πράξητε τοῦτο, ποῖον ἀποτέλεσμα θέλετε ἔχει; Π. χ. ἐν Βόλῳ ὑπάρχουσι περὶ τὰ 400 καταστήματα. Μόνη ἡ ὁδὸς Ἑρμοῦ καὶ Δημητριάδος θὰ σᾶς καταναλώσῃ οὐχὶ δύο, ἀλλὰ δέκα ἑβδομάδας. Ἀλλὰ διὰ νὰ μὴ μακρηγορῶ, Κύριοι, ἔρχομαι εἰς τὸ 11ον ἄρθρον. Γνωρίζετε, ὅτι πολλάκις ὁ ἔμπορος ὑποβάλλεται εἰς χρηματικὰς ποινὰς, ἕνεκα μὴ ἀκριβοῦς ἢ ἀσαφοῦς διασαφήσεως. Διατὶ σήμερον θέλετε νὰ ὑπαγάγητε τὸν κακῶς δηλώσαντα εἰς τὴν κατηγορίαν τοῦ λαθρεμπόρου; Ἐὰν ἔχῃ πρᾶγμα 90 ὀκάδων καὶ ἐδήλωσε π. χ. 70, ὑπέχει κατὰ νόμον ποινὰς χρηματικὰς, οὐχὶ δὲ λαθρεμπορικάς. Διατί λοιπὸν θέλετε νὰ ἐφαρμόσητε, ἐναντίον ἰσχύοντος νόμου, ἄλλας διατάξεις; Παρακαλῶ ἰδιαιτέρως τὸν κύριον Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐρευνήσῃ πρῶτον, ποῖον ὄγκον δύνανται ν’ ἀποτελέσουν αἱ κατατεθησόμεναι δηλώσεις ἢ διασαφήσεις. Δεύτερον, τὰ εἰς ἀνάλωσιν μόνον ἐν Βόλῳ ἐμπορεύματα πόσον χρονικὸν διάστημα θέλουν διὰ νὰ τελωνισθῶσιν ἀκριβῶς, καὶ τρίτον, ἐὰν ζητήσῃ νὰ περιλάβῃ ὅλα τὰ χωρία τοῦ Βόλου, πόσον χρονικὸν διάστημα θέλει χρειασθῆ. Καὶ τελευταῖον ζητῶ νὰ ἐφαρμόσητε τὴν διάταξιν τοῦ ἀρχικοῦ νομοσχεδίου ὑμῶν περὶ φορολογίας ὡρισμένων μόνον εἰδῶν.

§241ΣΤΕΦ. ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰς τὴν ἑπομένην ἀνάγνωσιν.

§242ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν πλέον ἀπόψε νὰ ἐξακολουθήσωμεν.

§243ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου...

§244ΓΕΡΟΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, πρέπει νὰ συζητηθῇ τὸ θέμα.

§245ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τότε νὰ λύσωμεν τὴν συνεδρίασιν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 9 καὶ 5′ μ. μ.