1897.11.06

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 5

Τῆς 6 Νοεμβρίου 1897.

(Πέμπτη).

Ὥρα 4 καὶ 15′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ἐπιτροπὴ ὑποβάλει τὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τῆς ἐνεστώσης συνόδου τῆς Βουλῆς καὶ πρότασιν σχετικὴν περὶ τροποποιήσεων ἐν τῷ Κανονισμῷ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 1–2). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἔχει τὸν λόγον.

§2ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Προετιθέμην, Κύριοι, νὰ λάβω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ τῶν δύο ἀπολειπομένων δωδεκατημορίων τοῦ τρέχοντος ἔτους. Ἀλλ’ ἀντὶ τούτου ὑποθέτω ὅτι ὁμαλώτερον ἔσται, ἐὰν ἐγκρίνητε, νὰ ὑποβάλω τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1897, ὅστις προϋπολογισμὸς προβληματικὸν ἀποβαίνει, ἂν ἠδύνατο νὰ ὑποβληθῇ, ἀφοῦ ἤθελον ψηφισθῆ καὶ τὰ δύο τελευταῖα δωδεκατημόρια τοῦ ἔτους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ κυρίως λογιστικὴν μόνον ἀξίαν ἔχει ἐπὶ τοῦ προκειμένου. Μετὰ τὸν προϋπολογισμὸν δὲ, ὁ ὁποῖος ἀνέρχεται εἰς ποσὸν δρ. 158,900,000 περίπου, ἐπιφυλάττομαι νὰ καταθέσω νομοσχέδιον περὶ δαπανῶν ἐκτάκτων, ἀπαιτηθησομένων δυστυχῶς ἕνεκα τῶν ὅλως ἐκτάκτων ἐξόδων, τῶν γενομένων χάριν τῆς παλινοστήσεως καὶ περιθάλψεως τῶν παλινοστούντων καὶ τῶν ἄλλως προστασίας καὶ συνδρομῆς δεομένων Θεσσαλῶν.

§3Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εἰς τί κυρίως ἀφορᾷ ἡ πίστωσις;

§4ΣΤΡΕΙΤ. Ἀφορᾷ κυρίως εἰς τὴν χορηγίαν καὶ περίθαλψιν πρὸς τοὺς παλινοστοῦντας Θεσσαλοὺς καὶ πρὸς ἀπόρους Θεσσαλοὺς, ἔχοντας ἀνάγκην ὁ μὲν νὰ συντηρήσῃ τὴν ὕπαρξίν του, ὁ δὲ ὀλίγου σίτου, διὰ νὰ σπείρῃ τὸν ἀγρόν του, ὁ τρίτος τῆς χορηγίας ἑνὸς βοὸς ἀροτῆρος, ὁ τέταρτος ὀλίγων κεράμων, ἵνα στεγάσῃ τὴν στέγην του, καὶ τὰ τοιαῦτα.

§5ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Περὶ τῶν ἐπιστημόνων Θεσσαλῶν καὶ περὶ τῶν ἄλλων, περὶ ὧν ἐγένετο λόγος, δὲν μεριμνᾷ τὸ νομοσχέδιον;

§6ΣΤΡΕΙΤ. Ἀντίληψίς μου εἶναι αὕτη, ὅτι ὀφείλομεν ἄλλας ὁδοὺς νὰ τραπῶμεν, ἵνα ἐπιτύχωμεν συνδρομὴν ὑπὲρ τῶν ἐπιστημόνων, τουτέστι νὰ ἔλθωμεν εἰς διαπραγματεύσεις πρὸς τὰς Τραπέζας, ἵνα ἐπὶ χαμηλῷ τόκῳ καὶ ἐλαφροῖς ὅροις οἱ κεκτημένοι ἐκ τούτων ἀναλόγου ὁπωσδήποτε φερεγγυότητος λάβωσι συνδρομήν τινα. Τοιαύτη πρόνοια ἐγένετο ἤδη ἄλλοτε, καὶ ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα, ἧς ἐτύγχανον Διοικητὴς μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, παρέσχε τοιαῦτα βοηθήματα· συνέστησα δὲ εἰς τὸν διοικοῦντα σήμερον τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ εὐρύνῃ τὸν κύκλον τῶν βοηθημάτων τούτων. Τοῦτο μέχρι τοῦδε ἐσκέφθην νὰ πράξω, θέλω δὲ ἀποταθῆ καὶ εἰς τὰς ἄλλας προνομιούχους Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι ἴσως καὶ αὗται εὑρεθῶσιν ἐν διαθέσεσιν, ὅπως ἔλθωσιν εἰς συνδρομὴν τῶν προσώπων τῆς κατηγορίας ταύτης· διότι ἡ Κυβέρνησις δὲν δύναται κατ’ ἄλλον τρόπον νὰ προσέλθῃ ἀρωγὸς παρὰ ὑπὸ τύπον δωρεᾶς, τὸ ὁποῖον φοβοῦμαι ἂν θέλῃ ἐπαρκέσει.

§7ΜΠΟΓΔΑΝΟΣ. Νὰ ληφθῇ μέτρον καὶ περὶ τῶν προσφύγων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις, ἐν Λευκάδι, Βονίτσῃ, Καρβασαρᾷ καὶ ἀλλαχοῦ.

§8ΣΤΡΕΙΤ. Κατὰ τὸ δυνατὸν ἐλάβομεν πρόνοιαν διὰ παροχῆς τροφῆς καὶ μικρῶν μέσων καθημερινῶν, καὶ διὰ παροχῆς τῶν μέσων τῆς ἐπιστροφῆς τῶν προσφύγων εἰς τὸν τόπον των, ὅπως ἐλάβομεν πρόνοιαν, ἵνα καὶ ἐν Θεσσαλίᾳ, ἅπαξ τῆς παλινοστήσεως ἐπιτραπείσης, ἔλθωμεν πρὸς θεραπείαν τοιούτων ἀναγκῶν.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐγὼ γνωρίζω τὴν προθυμίαν, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔσπευσε νὰ ἔλθῃ ἐπίκουρος εἰς τὴν τάξιν τῶν ἐπιστημόνων, τῶν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν τῆς Θεσσαλίας καὶ Ἠπείρου καταγομένων. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ ποσὰ ταῦτα εἴτε δὲν ἦσαν ἐπαρκῆ ἀρχικῶς, εἴτε οἱ λαβόντες ἐδαπάνησαν αὐτὰ κατὰ τὸ μικρὸν διάστημα τοῦ χρόνου, καθ’ ὃν αὐτοὶ διατελοῦσιν ὡς πρόσφυγες, συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν νὰ εὑρύνῃ ταῦτα εἰς τὸ μέλλον.

§10ΣΤΡΕΙΤ. Μὴ ἀμφιβάλλετε ὅτι πολὺ προθύμως θέλω ἐκτελέσει τὴν εὐχὴν ταύτην, ἡ ὁποία εἶναι καὶ ἡμῶν αὐτῶν εὐχή. Σὺν τῷ προϋπολογισμῷ ἐπιτρέψατέ μοι νὰ ὑποβάλω καὶ τὰς ἑπομένας δηλώσεις: 1) Περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897. 2) Περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897. 3) Περὶ προσθήκης νέων πιστώσεων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897. 4) Περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897. 5) Περὶ προσθήκης νέων πιστώσεων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897. 6) Περὶ τροποποιήσεως τῆς ὑπὸ τὸ ἐδάφ. βʹ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ κεφ. 7 ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 αἰτιολογίας· καὶ 7) Περὶ τῶν ἐν γένει μεταβολῶν τῶν ἐπενεχθεισῶν ἐν τῷ γενικῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 5–9).

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ψηφισθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ ἔτους 1897 ἀντὶ τῶν δωδεκατημορίων, εἶναι ἡ κανονικωτέρα καὶ ἡ μᾶλλον σύμφωνος μὲ τὸν λογιστικὸν νόμον. Νομίζω ὅτι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὁ ὁποῖος σήμερον συνίσταται ἐκ τῶν τελευταίων πινάκων, οἱ ὁποῖοι ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν προηγουμένην σύνοδον τῆς Βουλῆς, δύναται νὰ συμπεριληφθῇ καὶ τὸ κεφάλαιον τὸ ἀφορῶν τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ παράσχῃ τὸ Δημόσιον εἰς τοὺς πρόσφυγας οὐ μόνον Θεσσαλούς, ἀλλὰ καὶ Ἠπειρώτας. Τοῦτο εἶναι δαπάνη ἴσως ἔκτακτος, ἀλλ’ ὄχι πλειότερον ἔκτακτος, ἀφ’ ὅσον αἱ ἄλλαι δαπάναι, αἵτινες προσετέθησαν εἰς τὸν προϋπολογισμόν. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συμπεριληφθῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καθόσον ὑπάρχει ἐν αὐτῷ ἀναγεγραμμένον ποσὸν ἐκ 2½ ἑκατομμυρίων δραχμῶν πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων. Τοῦτο ὑπὸ τυπικὴν ἔποψιν. Ἀλλ’ ἔχει καὶ οὐσιαστικὴν ἔννοιαν ἡ πρότασίς μου· ἡ οὐσιαστικὴ δ’ αὕτη ἔννοια θὰ προκύψῃ ἐκ τῆς προσθήκης ἐν τῷ νόμῳ τῷ οἰκονομικῷ διατάξεως, καθ’ ἣν θὰ ἐπιτρέπηται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ καὶ ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις, ἐν περιπτώσει ἀνεπαρκείας τοῦ ἀναγραφησομένου ποσοῦ. Θὰ ἀποφύγωμεν δὲ τοιουτοτρόπως τὴν ψήφισιν νομοσχεδίου ἑτέρας πιστώσεως, ἥτις πρέπει νὰ γείνῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον ἀναγκαίως πρέπει νὰ ψηφισθῇ διὰ τὴν εἰδικὴν ταύτην δαπάνην. Θὰ ψηφισθῇ οὕτω ποσόν τι ὡρισμένον ἀπὸ τοῦδε, θὰ δοθῇ δὲ ἡ ἄδεια εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐν ἀνάγκῃ νὰ ζητῇ ἀναπληρωτικὰς πιστώσεις.

§13Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως ἐπαινετὰ εἶναι τὰ νομοθετικὰ μέτρα καὶ ἡ τραπεζιτικὴ πρόνοια, ἡ ληφθεῖσα μέχρι τοῦδε καὶ ἡ ληφθησομένη. Δὲν ἔφθασεν ἡ στιγμή, ὥστε νὰ ἐννοήσωμεν ἐπακριβῶς πόσαι καὶ ὁποῖαι εἶναι αἱ πληγαὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ τῆς Ἠπείρου, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εὐθὺς ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς πρέπει νὰ ὑποδειχθῇ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἐκτὸς τῶν ληφθέντων καὶ ληφθησομένων μέτρων, περὶ τῶν ὁποίων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἀνέφερεν εἰς τὴν Βουλὴν, πρέπει νὰ ληφθῶσι καὶ διοικητικὰ μέτρα. Καὶ ἄρχομαι ἀπὸ τοῦ νόμου περὶ εἰσφορᾶς. Καὶ ἄλλοτε ἔθιξα ἁπλῶς τὸ ζήτημα καὶ σήμερον θέλω περιορισθῆ μόνον νὰ τὸ θίξω· διότι ὁ νόμος περὶ εἰσφορᾶς ἐφηρμόσθη ἐν Θεσσαλίᾳ κατὰ τρόπον ἄτακτον, μὴ ἐκτελεσθεισῶν τῶν ὑπ’ αὐτοῦ διατασσομένων διατυπώσεων, δηλαδὴ ἄνευ ἀποδείξεως ἐλήφθησαν τὰ κτήνη τῶν ἰδιωτῶν, αἱ ἅμαξαι καὶ ὅ,τι χρήσιμον εἰς τὸν στρατόν· τινὲς μόνον ἐκ τῶν ἰδιωτῶν ἔλαβον ἀποδείξεις, ἀλλ’ οἱ περισσότεροι δὲν ἔλαβον. Μετὰ τὴν παῦσιν τῶν ἐχθροπραξιῶν ἀπεδόθησάν τινα κτήνη, ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ κτήνη, τὰ ὁποῖα ἢ ἐφονεύθησαν, ἢ ἐξέλιπον δι’ ἄλλον λόγον, ἢ ἐπωλήθησαν· περὶ αὐτῶν οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια. Ἐννοεῖτε καλῶς ὁποίαν σημασίαν ἔχει διὰ τὸν ἀγρότην, ὁ ὁποῖος ἐστερήθη τῆς μόνης περιουσίας του, τοῦ ζώου του. Ἐκτὸς ὅμως τούτου μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς οὐδεμία ἀπολύτως ἐλήφθη πρόνοια περὶ πληρωμῆς δι’ ἀποζημιώσεις ὀφειλομένας διὰ τὴν κατακράτησιν αὐτῶν τῶν ζώων, τὰ ὁποῖα ἀπεδόθησαν καὶ δὲν ἔμειναν ὁριστικῶς εἰς τὸ Δημόσιον. Ἐὰν δὲν ἔφθασεν ἡ στιγμή, καθ’ ἣν τὸ Κράτος διὰ τῶν νομίμων ἐξουσιῶν δύναται νὰ ἴδῃ μέχρι τίνος μέτρου δύναται νὰ βοηθήσῃ τοὺς πάσχοντας, ἀλλὰ βεβαίως ὑπάρχει πάντοτε ἡ στιγμή, ἵνα ἐφαρμοσθῶσιν οἱ νόμοι καὶ πληρωθῶσι τὰ ὀφειλόμενα. Ἐκτὸς ὅμως τοῦ νόμου περὶ εἰσφορᾶς, ὑπάρχει ἄλλη κατηγορία καθωρισμένων ἀπαιτήσεων εἴτε ἐξ ἐνοικίων εἴτε ἐξ ἄλλων λόγων, π. χ. ἐκ μισθῶν· δὲν πληρόνονται ταῦτα, καὶ δὲν πληρόνονται διὰ λόγους τυπικούς, ἴσως ὄχι δεδικαιολογημένους· ἐὰν ὅμως ὑπάρχῃ νομοθετικὸν κώλυμα, ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα καὶ δύναται νὰ προνοήσῃ· διὰ τοῦτο ἔλαβον τὸν λόγον, ἵνα ἐπέλθῃ θεραπεία· π. χ. ὁ Α ἔχει νὰ λάβῃ μισθὸν, τῷ λέγουσιν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ μεταβῇ εἰς τὸν Ἄνναν, καὶ ἐκεῖθεν ἀποστέλλεται εἰς τὸν Καϊάφαν· τῷ λέγουσιν ὅτι πρέπει νὰ περιμένῃ, ἵνα μεταβῇ ὁ νομάρχης εἰς τὴν Λάρισσαν, ὅπως ἐκ Λαρίσσης ὑπογράψῃ κατὰ τὸν νόμον. Ὑπάρχουσι τοιαῦτα παραδείγματα, καὶ ταλαιπωροῦνται τὰ θύματα αὐτὰ τῆς ἐθνικῆς δυστυχίας κατὰ ποικίλους τρόπους. Ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἦλθον δὶς καὶ τρὶς εἰς τὰς Ἀθήνας, διὰ νὰ λάβουν 60 δραχμάς, καὶ ἕως ὅτου τὰς λάβουν, ἐν τῷ μεταξὺ ἀποθνήσκουν τῆς πείνης! Ὅπου λοιπὸν δὲν ὑπάρχουν νομοθετικὰ κωλύματα, ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ, χωρὶς νὰ μεταβαίνῃ ὁ Α Βουλευτὴς καὶ ὁ Β, ἵνα παρακαλῇ καὶ οὕτως ἐκλαμβάνηται ὡς παροχὴ, ἀλλὰ διὰ γενικῶν μέτρων νὰ κανονισθῶσι τὰ τοιαῦτα. Ἐκτὸς ὅμως τούτου ὑπάρχει ἕτερον ζήτημα, λίαν κατεπεῖγον, τὸ ζήτημα τῆς ἐκπαιδεύσεως. Ἐκτὸς τῶν προσκομμάτων, τὰ ὁποῖα ἐπῆλθον ἐν Θεσσαλίᾳ, ὑπάρχουσι τοιαῦτα καὶ ἐν Ἀθήναις, ὅπου ἀκόμη δὲν ἤρχισαν τὰ μαθήματα τακτικῶς. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο τὸ πρᾶγμα τόσον δύσκολον, νὰ ἐκκενωθῶσι καὶ ν’ ἀπολυμανθῶσι τὰ ἐκπαιδευτικὰ καταστήματα. Ἀλλ’ ἤδη ὁμιλῶ περὶ τῆς Θεσσαλίας. Οἱ διδάσκαλοι πληρόνονται, ἢ θὰ πληρωθῶσιν οἱ μὴ πληρωθέντες ἔτι· ἐν τούτοις τὰ σχολεῖα μένουσι κλειστά. Ἤκουσα ὡς δικαιολογίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει τὸ μέσον νὰ ἀποστείλῃ τὴν διαταγήν· δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἶναι τοῦτο ἐπακριβὲς, διότι ἡ Ἑλληνικὴ κυριαρχία δὲν ἔπαυσεν, ἀφοῦ διεθνὴς πρᾶξις δὲν ἀπηλλοτρίωσε τὴν Θεσσαλίαν, καὶ ὑπάρχουσι τρόποι, καθ’ οὓς δύναται νὰ ἔλθῃ εἰς ἐπικοινωνίαν μετὰ τῶν διδασκάλων. Ἀλλ’ ἐὰν θέλουν νὰ ἐφαρμόσουν τὸ πρότερον ἰσχῦον σύστημα, εἶναι οἱ ἀρχιεπίσκοποι· δύναται νὰ διαβιβασθῇ μία διαταγὴ, ἵνα ἄρξωνται τῶν μαθημάτων οἱ διδάσκαλοι, διότι οἱ δυστυχεῖς μαθηταὶ, ἀφοῦ ἀπώλεσαν ἓν ἔτος, πρόκειται νὰ ἀπολέσουν καὶ τὸ δεύτερον. Πρόσθετον ζήτημα παρίσταται τὸ ζήτημα τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου. Βεβαίως μεταξὺ τῶν μαθητῶν δύνανται νὰ ὑπάρχουν καὶ οἱ εὔποροι, καὶ τοῦτο δύναται νὰ ἐξακριβωθῇ, ἀλλὰ τὸ πολὺ τῶν μαθητῶν στερεῖται τῶν ἀπαιτουμένων ἐκείνων βαρυτάτων τελῶν, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλην ἐποχὴν ἐπεβλήθησαν διὰ νὰ πληρώσωμεν εἰς τὸ ἄρτιον τοὺς δανειστὰς ἡμῶν, διὰ νὰ κάμωμεν στρατὸν, στόλον καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ τέλος πάντων ὑφίσταται ὁ νόμος. Ἐννοῶ ὅτι ὁ νόμος πρέπει νὰ ἐκτελεσθῇ καὶ δὲν ζητῶ τὴν ἀναστολὴν τοῦ νόμου, ἀλλ’ ὑπάρχουσι τρόποι, διὰ τῶν ὁποίων θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις διοικητικὴ καὶ περὶ τῶν ἐγγραφῶν, καθὼς καὶ περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι πρόκειται νὰ δώσουν ἐξετάσεις, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ εὐκολία τις διὰ τοῦτο, πάλιν ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα, καὶ ἂς ληφθῇ πρόνοια οἱαδήποτε. Ταῦτα εἶχον νὰ φέρω ἐνώπιόν σας, καὶ ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει μελετήσει αὐτά.

§14ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶχον τὸν λόγον, ὅπως ὑποστηρίξω τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἐπεκταθῇ ἡ πρόνοια τοῦ Κράτους καὶ ἐπὶ τάξεών τινων προσφύγων, πρὸς τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε κατεδηλώθη δυστυχῶς ἀδιαφορία. Εὐτυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν προέλαβε τὴν ἐπιθυμίαν μου, μετὰ τὴν δήλωσιν δὲ αὐτοῦ καὶ τὴν παρακολουθήσασαν ταύτην θερμὴν σύστασιν τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς πλειοψηφίας, νομίζω περιττὸν νὰ προσθέσω τι. Τοῦτο μόνον θὰ παρακαλέσω, ὅπως οὐ μόνον διὰ τὸ ποσὸν τοῦ χρήματος εὐρυνθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Τραπέζης, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ ὁ κύκλος τῶν προσώπων, πρὸς τὰ ὁποῖα θὰ δοθῇ τὸ βοήθημα, ἢ τὸ δάνειον, τουτέστι νὰ μὴ περιορισθῇ εἰς τοὺς ἐπιστήμονας μόνον, ἀλλὰ νὰ ἐπεκταθῇ καὶ εἰς τοὺς κτηματίας καὶ τὰς ἄλλας ἐπαγγελματικὰς τάξεις.

§15Α. ΤΟΜΑΝ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου, διὰ τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ ὁποίου θὰ κατορθωθῇ νὰ λειτουργήσωσιν ἐν τῷ Κράτει δύο Κακουργιοδικεῖα, τὸ τῶν Ἀθηνῶν καὶ τὸ τοῦ Μεσολογγίου, ἄνευ δὲ τῆς ἐπιψηφίσεως αὐτοῦ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ τοῦτο. Ὡς γινώσκετε, οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων, ἐξ ὧν θέλουσι συγκροτηθῆ τὰ Κακουργιοδικεῖα τοῦ Κράτους, καθίστανται ἐκτελεστοί, ἐπεξεργαζόμενοι τὸ προηγούμενον ἔτος· ἔδει συνεπῶς κατὰ τὸ 1897 νὰ κατασταθῶσιν ὁριστικοί. Ἡ ἐργασία αὕτη ἐγένετο, ἀλλ’ εἴτε ἐκ παραδρομῆς, εἴτε ἕνεκα ἄλλων λόγων, παρελείφθη νὰ συνταχθῇ κατάλογος διὰ τὰ Κακουργιοδικεῖα Ἀθηνῶν καὶ Μεσολογγίου, ἴσως δὲ παρελείφθη νὰ συνταχθῇ κατάλογος καὶ δι’ ἑτέρα μέρη, ἀτυχῶς ὑπὸ δυστυχεῖς περιστάσεις εὑρισκόμενα. Ἔχοντες τὴν ὑποχρέωσιν ἐκ τοῦ νόμου, ἵνα διὰ διατάγματος ἐντὸς τοῦ μηνὸς Νοεμβρίου ὁρίσωμεν τὰς ἕδρας τῶν Κακουργιοδικείων τοῦ Κράτους, εὑρέθημεν πρὸ τοῦ ἀδυνάτου, διότι δὲν δυνάμεθα νὰ ὁρίσωμεν Κακουργιοδικεῖα ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Μεσολογγίῳ, ἴσως δὲν θὰ δυνηθῶμεν νὰ ὁρίσωμεν καὶ ἀλλαχοῦ, ἐλλείψει τῶν καταλόγων τούτων, ἡ τοιαύτη δ’ ἔλλειψις κατέστη ἡμῖν γνωστὴ διὰ τῶν ἁρμοδίων Εἰσαγγελέων. Ὑποβάλλω συνεπῶς νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται, ἵνα οἱ κατάλογοι τῶν ἐνόρκων, οἱ ἰσχύοντες διὰ τὸ ἔτος 1897, ἰσχύωσι καὶ διὰ τὸ 1898 ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Μεσολογγίῳ, ἢ καὶ ἀλλαχοῦ, ὅπου ἤθελεν ἀναφανῆ ἡ τοιαύτη ἀνάγκη.

§16ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 10).

§17ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Ἂς ψηφισθῇ σήμερον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§18ΤΟΜΑΝ. Ἐὰν ἡ Βουλὴ τὸ δέχηται. Εἶναι νομοσχέδιον ἐντελῶς ὑπηρεσιακόν.

§19Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν δύναται νὰ ψηφισθῇ σήμερον.

§20ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἕτερον ἀντικείμενον διὰ σήμερον δὲν ὑπάρχει. Πότε θὰ συνεδριάσωμεν;

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἡ πρότασις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν, διότι δυστυχῶς δὲν ὑπεβλήθη ἔκθεσις ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ τοῦ 1897, καὶ ἀμέσως μετὰ τὴν ὑποβολὴν τῆς ἐκθέσεως νὰ ἔλθῃ εἰς συζήτησιν ἐν τῇ Βουλῇ.

§22ΣΤΡΕΙΤ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἡ ἔκθεσις θὰ ᾖναι ἑτοίμη αὔριον.

§23ΠΑΓΑΝΕΛΗΣ. Ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ Κράτους τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 συνετάχθη ἀπὸ τῆς 28 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους, ἀνεγνώσθη ἐνώπιον τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐτυπώθη. Ἕνεκα τῶν περιστάσεων, τὰς ὁποίας γινώσκετε, ἡ Βουλὴ συγκαλουμένη ἐκτάκτως, περισπωμένη δὲ περὶ τὰ σοβαρὰ ζητήματα, τὰ ὁποῖα τότε τὴν ἀπησχόλουν, δὲν ἠδύνατο νὰ ἐπιληφθῇ τῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ· ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ἐπὶ τῇ προτάσει τοῦ νὰ συζητηθῇ ὁ προϋπολογισμὸς, ἐπροτάθη ἡ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν προσῆκε νὰ προκληθῶσι πολιτικαὶ συζητήσεις κατὰ τὰς ὥρας ἐκείνας. Τότε δ’ ἐγὼ ἐπέμενον νὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις, μοὶ προεβλήθη ὅμως ἡ εὔλογος ἀντίῤῥησις, ὅτι, ἐὰν ἡ ἔκθεσις διανεμηθῇ, θὰ ᾖναι φυσικὸν ἴσως, ὅταν ἡ συζήτησις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἔλθῃ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ ἔκθεσις, καὶ ὅτι κατὰ συνέπειαν φυσικὸν εἶναι νὰ διανεμηθῇ ἡ ἔκθεσις ὅταν θὰ ἔλθῃ ἡ κατάλληλος ὥρα, καὶ ἤδη θὰ διανεμηθῇ.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἔκθεσις, ἡ ὁποία ἀφεώρα τὸ οἰκονομικὸν σύστημα, ὅπερ παρίστα ὁ προϋπολογισμὸς κατὰ τὴν ὑποβολήν του, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἔκθεσις ἐκείνη, ἐπὶ τῆς ὁποίας θὰ βασισθῇ ἡ ψῆφος τῆς Βουλῆς. Ἡ ἔκθεσις ἐκείνη δύναται ν’ ἀποτελέσῃ παράρτημα τῆς ἐκθέσεως, ἣν θὰ συντάξῃ ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Προϋπολογισμοῦ, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παρακαλέσωμεν, ὅπως τὴν ὑποβάλῃ ἐντὸς τῆς αὔριον. Ἐὰν θέλωμεν νὰ συζητήσωμεν τὴν ἔκθεσιν ἐκείνην, βεβαίως θὰ πράξωμεν ἔργον ὅλως διόλου παράκαιρον. Διὰ τοῦτο, καίτοι εἶμαι τῆς ἰδέας, ὅτι πρέπει νὰ λάβωμεν γνῶσιν τῆς ἐκθέσεως ἐκείνης, οὐχ ἧττον νομίζω ὅτι πρέπει νὰ συνταχθῇ ἑτέρα σύντομος ἔκθεσις, ἡ ὁποία νὰ ὑποβληθῇ μέχρι τῆς αὔριον.

§25ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀνεξαρτήτως τῶν λόγων, δι’ οὓς δὲν διενεμήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1897 ἐπιτροπῆς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν Βουλευτικὴν σύνοδον, ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψει καὶ νὰ πληρώσῃ τὸν σκοπὸν, πρὸς ὃν προώρισε ταύτην τὸ Σύνταγμα, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1897 ὑπέστη οὐσιωδεστάτας τροποποιήσεις καὶ ὡς πρὸς τὰ ἔσοδα, ἰδίως ὅμως ὡς πρὸς τὰς πιστώσεις, ἤτοι ὡς πρὸς τὰ ἔξοδα, ὧν τὸ ποσὸν ὑπερεδιπλασιάσθη, ὡς ἐκ τῶν ἐκτάκτως ἀνωμάλων περιστάσεων τῆς χώρας. Κατ’ ἀκολουθίαν ἀποβαίνει ἀπαραίτητον νὰ κληθῇ ἡ ὑπὸ τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον ἐκλεχθεῖσα ἐπιτροπή, ὅπως ὑποβάλῃ ἰδίαν ἔκθεσιν.

§26ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὡς στρατιωτικὸς καὶ πρὸ πάντων ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους, θεωρῶ καθῆκόν μου νὰ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως διὰ νομοθετήματος λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν οἰκογενειῶν τῶν κατὰ τὸν δυστυχῆ ἡμῶν πόλεμον πεσόντων ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν... Μία φωνή. Καὶ στρατιωτῶν.

§27ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως... Διότι εἶναι λίαν ἄδικον, ἂν ὄχι ἀχάριστον, ἐκ μέρους τῆς Πολιτείας, αἱ οἰκογένειαι τῶν στρατιωτικῶν ἐκείνων, οἵτινες προέταξαν τὰ στήθη των καὶ ἔπεσαν ὑπὲρ τῆς πατρίδος, καθ’ ἣν ἐποχὴν ἄλλοι κατηγοροῦνται, δικαίως ἢ ἀδίκως, ὅτι ἔφευγον ἢ ἐδειλίων ἐνώπιον τοῦ ἐχθροῦ, νὰ μὴ δύνανται, ὄχι μόνον νὰ ἀναθρέψωσι τὰ τέκνα των ἀναλόγως τῆς κοινωνικῆς αὐτῶν τάξεως, ἀλλ’ οὐδὲ τὸν ἐπιούσιον αὐτῶν ἄρτον νὰ προσπορίζωνται. Πρὸς ἐνίσχυσιν τῶν λόγων μου δὲν ἔχω παρὰ νὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ ῥίψητε ἓν βλέμμα ἐπὶ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ θέλετε πεισθῆ περὶ τοῦ δικαίου τῆς προτάσεώς μου ταύτης. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ πρὸς τοῦτο νὰ σᾶς βοηθήσω, ἀναγινώσκων ἐκ τῆς χθεσινῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως σχετικὸν Β. Διάταγμα (ἀναγινώσκει): «Περὶ ἀπονομῆς συντάξεως τῇ χήρᾳ κλπ. τοῦ ἐν πολέμῳ φονευθέντος λοχαγοῦ Ἀργυράκη Νικολάου. «... Προτάσει τοῦ ἡμετέρου ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ κλπ. ἐγκρίνομεν ἵνα ἀπονεμηθῇ εἰς τὴν Δόμναν, χήραν τοῦ φονευθέντος ἐν πολέμῳ λοχαγοῦ τοῦ πεζικοῦ Ἀργυράκη Νικολάου, καὶ τὰ ἀνήλικα καὶ μὴ ἀποκατεστημένα τέκνα αὐτοῦ: αʹ) Ἀρτεμησίαν ἐτῶν 15, βʹ) Χρηστίναν ἐτῶν 13, γʹ) Ἀθανάσιον ἐτῶν 12, δʹ) Ἰωάννην ἐτῶν 8, καὶ εʹ) Ἀλκμήνην ἐτῶν 2, μηνιαία σύνταξις ἐκ δραχ. 60, πληρωτέα ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου ἀπὸ τῆς 3 Μαΐου 1897, ἐπιούσης τῆς ἀποβιώσεως τοῦ συζύγου τῆς χήρας καὶ πατρὸς τῶν ὀρφανῶν.» Πέποιθα ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει φέρῃ νομοσχέδιον περὶ ἀπονομῆς συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐν πολέμῳ πεσόντων ἀξιωματικῶν ἴσης, εἰ δυνατόν, πρὸς τὰς ἀποδοχὰς, ἃς οἱ ἀξιωματικοὶ οὗτοι ἐλάμβανον ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, ἀναλόγου δὲ συντάξεως εἰς τὰς οἰκογενείας τῶν ἐπίσης πεσόντων ὁπλιτῶν.

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἄλλος ἔχει τὸν λόγον. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 4 καὶ 50′ μ. μ.