1897.11.03

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 2

Τῆς 3 Νοεμβρίου 1897.

(Δευτέρα)

Ὥρα 10 καὶ 30′ π. μ.

(Προεδρεύοντος τοῦ προσωρινοῦ Προέδρου κ. Ε. Τσαρλαμπᾶ).

(Γενομένης ἀπαρτίας ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀντικείμενον τῆς σημερινῆς συνεδριάσεως εἶναι ἡ ἐκλογὴ τοῦ ὁριστικοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς.

§2ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία περὶ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, ἐπιτραπήτω μοι νὰ ὑποβάλω παρατηρήσεις τινάς. Εἶναι μέχρι τοῦδε καθιερωμένον,—κατ’ ἐμὲ κακῶς, καὶ τὴν ἰδέαν ταύτην ἔλαβον τὴν τιμὴν καὶ ἄλλοτε νὰ ἐκφράσω ἀπὸ τοῦ βήματος—ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς νὰ θεωρῆται ζήτημα πολιτικόν. Βεβαίως δὲν παραγνωρίζω, ὅτι, ὑφ’ ἃς περιστάσεις εὑρίσκεται τὸ ἔθνος, αἱ περιττολογίαι δὲν ἐπιτρέπονται, ἀλλ’ ἀκριβῶς ἔτι μᾶλλον διὰ τοῦτο νομίζω ὅτι δὲν εἶναι περιττολογία, ἂν τυχὸν ἤθελέ τις ἐρωτήσει τοὺς ἁρμοδίους, ἂν ἐξαιρετικῶς τὴν στιγμὴν ταύτην παρεκκλίνωμεν ἀπὸ τῆς καθιερωμένης ἀρχῆς, μὴ θέλοντες νὰ καταδικάσωμεν τὸ ἐλαττωματικὸν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον μέχρι τοῦδε ἰσχύει, τὸ ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς ἐν Ἑλλάδι, τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, ἥτις εἶναι τὸ μόνον νομικὸν καὶ κοινοβουλευτικὸν Σῶμα, τὸ ὁποῖον ἔχει τὴν πραγματικὴν ἐν τῷ τόπῳ ἐξουσίαν, θεωρεῖται ὅτι γίνεται ζήτημα κομματικὸν καὶ ἀναμιγνύεται καὶ σχετίζεται μὲ ζητήματα κομματικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ἢ τοὐναντίον ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, τοῦ μόνου, ἐπαναλαμβάνω, Σώματος ἐν Ἑλλάδι, τοῦ ἔχοντος τὴν πραγματικὴν ἐξουσίαν, πρέπει νὰ εὑρίσκηται ὑπεράνω τοῦ κομματικοῦ ἀνταγωνισμοῦ, ἵνα ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς διέπῃ τὰς συνεδριάσεις καὶ τὰς ἐργασίας αὐτῆς μακρὰν ἀπὸ πάσης προκαταλήψεως. Ἐπεθύμουν λοιπὸν, ἀκριβῶς ἕνεκα τῶν τοιούτων περιστάσεων, νὰ δηλωθῇ, ἂν ἐξαιρετικῶς ἕνεκα τῶν περιστάσεων τῶν ἐθνικῶν, ἢ ἕνεκα ἄλλων λόγων, καὶ τίνων, ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου σήμερον ἦναι ζήτημα πολιτικὸν ἢ δὲν ἦναι.

§3Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν γνωρίζω ἂν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος, προκαλέσας τοὺς ἁρμοδίους, ἵνα ἀποφήνωνται γνώμην περὶ τῆς ἐννοίας τὴν ὁποίαν ἔχει ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου σήμερον, ἐνόει ἐμέ· ὑπέλαβον ὅμως, ὅτι ἔχω καθῆκον ν’ ἀποκριθῶ, ὑπολείπεται δὲ καὶ εἰς πάντας τοὺς ἄλλους, ὅσοι θέλουσιν ὑπολάβει ἑαυτοὺς ἁρμοδίους, νὰ ἀποφήνωνται καὶ οὗτοι τὴν γνώμην αὐτῶν. Τὸ θέμα, ἂν καὶ ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου πρέπῃ νὰ θεωρῆται ζήτημα πολιτικὸν, ἂν πρέπῃ νὰ ἐκλαμβάνηται ὡς εὐκαιρία, κατὰ τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ ἐκδηλοῖ τὴν γνώμην της ὑπὲρ τῶν κυβερνώντων ἢ κατ’ αὐτῶν, εἶναι θέμα ἄξιον ἐρεύνης οὐχὶ μόνον θεωρητικῆς, ἀλλὰ καὶ πρακτικῆς· μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλος ἡ ὥρα, ἵνα ἐπιλαβώμεθα σήμερον τῆς ἐρεύνης τοῦ θέματος τούτου. Ἡμεῖς ψηφοφοροῦμεν κατὰ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, ἐγένετο δ’ ἤδη γνωστόν, τί ἐννοοῦμεν, ὅ,τι δ’ ἐγένετο γνωστὸν εἰς τὸ κοινόν, καθῆκον ἔχομεν νὰ ἐπαναλάβωμεν καὶ ἐν τῇ Βουλῇ, δηλοῦντες, ὅτι ἀπὸ τὴν ἐκλογὴν τοῦ Προέδρου, τὴν σήμερον γινομένην, ἀφαιροῦμεν πᾶσαν σημασίαν πολιτικήν, κρίνομεν δὲ τὸ ζήτημα ἐξαιρετικῶς κατὰ τὴν περίπτωσιν ταύτην ὡς ζήτημα ἐσωτερικῆς τάξεως, ὡς ζήτημα διοικήσεως τῆς Βουλῆς καὶ διευθύνσεως τῶν ἐργασιῶν αὐτῆς.

§4ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἀπασχολήσω μικρὸν τὰς στιγμὰς τῆς Βουλῆς, κατόπιν τῶν ἐξηγήσεων, τὰς ὁποίας ὁ ἀξιότιμος ἡγέτης τῆς πλειοψηφίας εἶπεν. Ὁ ἀξιότιμος πρώην Πρωθυπουργὸς παρέστησεν, ὅτι διὰ λόγους, οἵτινες εἶναι ἀκατάλληλος ἡ ὥρα νὰ συζητηθῶσι σήμερον, δὲν δύναται νὰ συζητηθῇ κατ’ ἀρχὴν τὸ ζήτημα, ἂν καὶ διὰ τί ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς πρέπει νὰ ἔχῃ πολιτικὴν ἢ κομματικὴν χροιὰν ἢ ὄχι. Δὲν ἠξεύρω, ἂν ἐπὶ μακρὸν χρόνον θὰ ἐξακολουθῇ αὐτὴ ἡ ἐκκρεμότης ἕνεκα τῶν κρισίμων ἐθνικῶν περιστάσεων, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελοῦμεν, ὥστε ἐπὶ πολὺν ἴσως χρόνον εἰσέτι νὰ μὴ ἀνακινῆται κανὲν κομματικὸν ζήτημα ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων τοῦ Κράτους. Ἀλλ’ ἂν αἴφνης σήμερον ἀφαιρῆται ὁ χαρακτὴρ ὁ πολιτικὸς ἢ ὁ κομματικὸς ἀπὸ τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου, βεβαίως ἐξυπακούεται, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τοῦ Προέδρου δὲν περιστρέφεται εἰμὴ εἰς ζήτημα προσωπικῆς ἐκτιμήσεως. Ἄν ἐπρόκειτο ἁπλῶς περὶ προσωπικῆς ἐκτιμήσεως καὶ ἐλαμβάνοντο ὑπ’ ὄψει τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα προτείνονται, πᾶς τις ἠδύνατο ἴσως νὰ εὑρεθῇ εἰς ἀμφιταλαντεύσεις. Ἀλλ’ ἐὰν πρόκειται μὲν περὶ ἐκτιμήσεως πάντοτε προσωπικῆς, ἐξέλθῃ ὅμως ἡ Βουλὴ ὀλίγον ἔξω τῶν ὁρίων τῆς στενῆς ὅλως ἀπόψεως, τότε βεβαίως οὐδεμία ἄλλη ἰδέα δύναται νὰ προσπίπτῃ εἰς τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, εἰμὴ αἱ ἐντυπώσεις τοῦ ἄλγους καὶ τῆς ὀδύνης, ὑπὸ τὰς ὁποίας διατελεῖ ἡ Βουλὴ αὕτη κατόπιν τῶν συμφορῶν τοῦ διεξαχθέντος πολέμου. Ἡ Βουλὴ ἡ ἐνεστῶσα, ἥτις, ἀνεύθυνος καὶ νομικῶς καὶ ἠθικῶς, παρεῖχεν, ἀνεξαρτήτως παντὸς κομματισμοῦ, τὴν συνδρομὴν αὐτῆς πρὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν, ὅπως διεξαγάγῃ τὸν ἐθνικὸν ἀγῶνα, εἶναι ἀδύνατον νὰ διατελῇ τὴν σήμερον ἀνεπηρέαστος ἐκ τῶν ἐντυπώσεων τοῦ διεξαχθέντος πολέμου. Ἡ Βουλὴ ἡ ἐνεστῶσα, συντρέχουσα τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὁ πόλεμος, τὸν ὁποῖον αὕτη ἠναγκάζετο νὰ διεξαγάγῃ, γείνῃ ὡς οἷόν τε πόλεμος ἐθνικὸς, ἐνόει τὸν πόλεμον πράγματι τοιοῦτον, ἵνα σύμπασαι αἱ δυνάμεις αἱ ἐθνικαὶ συμμετάσχωσι. Καὶ βεβαίως μετ’ ἐνθουσιασμοῦ θὰ ἔβλεπεν ἡ Βουλὴ τὰ μέλη αὐτῆς προμαχοῦντα καὶ εἰς τὸ πεδίον τῆς μάχης, ὡς ἔπραξεν εἷς τῶν σήμερον προτεινομένων διὰ τὸ ἀξίωμα τοῦ Προέδρου αὐτῆς. Ἐὰν λοιπὸν τὸ ζήτημα τῆς ἐκλογῆς τοῦ Προέδρου δὲν μετέχῃ πολιτικοῦ χαρακτῆρος τοῦ συνήθους, μετέχει ὅμως, ἀλλ’ ὑπὸ ὑψηλοτέραν ἔννοιαν, πολιτικοῦ χαρακτῆρος, μετέχει τῆς ἐννοίας, ὅτι ἡ Βουλὴ τῶν Ἑλλήνων δὲν ἐνόει ψευτοπόλεμον, ἀλλ’ ἐνόει νὰ συμμετάσχῃ πραγματικοῦ ἐθνικοῦ πολέμου.

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προβαίνομεν εἰς τὴν ψηφοφορίαν. (Παρατεθεισῶν ἐπὶ τοῦ βήματος δύο καλπῶν, γίνεται μυστικὴ διὰ ψηφοδελτίων ψηφοφορία, κατὰ τὸν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 62 τοῦ Κανονισμοῦ διαγραφόμενον τρόπον, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Κ. Χατζηπέτρου καὶ Ἀλεξ. Μ. Κανάρη).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 155. Ἄρχεται ἡ διαλογή. (Γίνεται ἡ διαλογή, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν τῶν αὐτῶν ψηφολεκτῶν).

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς διαλογῆς ἔχει ὡς ἑξῆς. Ὁ κ. Ἀλέξ. Ρώμας ἔλαβε ψήφους 83, ὁ κ. Κοντόσταυλος ψήφους 64, ὁ κ. Θ. Π. Δηλιγιάννης 1, εὑρέθησαν δὲ καὶ 7 ψηφοδέλτια λευκά. Ἑπομένως Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἐξελέγη δι’ ἀπολύτου πλειονοψηφίας ὁ κ. Ἀλέξανδρος Σπ. Κ. Ρώμας, ὅστις καὶ παρακαλεῖται νὰ καταλάβῃ τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου.

§8ΑΛΕΞ. ΣΠ. Κ. ΡΩΜΑΣ (καταλαμβάνων τὴν ἕδραν τοῦ Προέδρου). Κύριοι Βουλευταί, ἀναλαμβάνων τὰ καθήκοντα τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς τῶν Ἑλλήνων, σπεύδω ἐν πρώτοις νὰ εὐχαριστήσω ὑμᾶς ἐπὶ τῇ ἐμπιστοσύνῃ, ἣν μοὶ κατεδηλώσατε, καὶ νὰ σᾶς βεβαιώσω ὅτι θέλω καταβάλει πᾶσαν προσπάθειαν, ἵνα αἱ ἐργασίαι τοῦ μεγάλου τούτου πολιτικοῦ Σώματος διεξάγωνται μετ’ ἀκριβείας καὶ εὐθύτητος, ἐφαρμοζομένων πιστῶς τῶν διατάξεων τοῦ Κανονισμοῦ. Μέγισταί εἰσιν αἱ πρὸ ἡμῶν δυσχέρειαι, τὰς ὁποίας ἐδημιούργησαν πολιτικαὶ ἀνωμαλίαι καὶ τὰς ὁποίας ἐμεγέθυνε καὶ ἐπολλαπλασίασεν ἀτυχὴς πόλεμος. Βαρεῖαι δ’ ἕνεκα αὐτῶν ἐνέσκηψαν ἐπὶ τὴν χώραν ὑποχρεώσεις, αἵτινες κατέστησαν σοβαρώτατα τὰ ἡμέτερα καθήκοντα. Δὲν εἶναι ὅμως εἰς ἡμᾶς ἐπιτετραμμένον νὰ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι ὑπὸ τὴν εὔορκον καὶ εὔρυθμον λειτουργίαν τοῦ κρατοῦντος κοινοβουλευτικοῦ πολιτεύματος, ὑπὸ τὴν ἀδυσώπητον καὶ αὐστηρὰν τῶν νόμων ἐφαρμογήν, ἡ ἐγκράτεια καὶ ἡ φιλοπονία τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ θέλουσι κρατύνει τὴν τάξιν, θέλουσι παρασκευάσει τὴν εὐημερίαν τῆς χώρας καὶ θέλουσιν ἐπιτύχει τὴν βαθμιαίαν βελτίωσιν καὶ ἀνόρθωσιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, ἐν ᾗ ὑπάρχει ἀποτεθειμένη ἡ τιμὴ τῆς Ἑλλάδος. Ἔμβλημα ἱερὸν καὶ σημεῖον ἀτενὲς πάντων ἡμῶν ἔστω ἡ τιμὴ καὶ τὸ συμφέρον τῆς πατρίδος. Ὑπὲρ τῆς τιμῆς καὶ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῆς πατρίδος προμαχοῦσα ἡ Βουλή, ἀνταποκρίνεται πληρέστατα εἰς τὸν προορισμόν της, καὶ τὸ ἐθνικὸν φρόνημα γνησίως διερμηνεύει. Ἐν τῷ σημείῳ τούτῳ ἀκλόνητοι ἱστάμενοι, καὶ σκιαζόμενοι ὑπὸ τὰς πτυχὰς τῆς σημαίας τῶν πατέρων μας, οἵτινες μᾶς παρέδωκαν Ἑλλάδα ἐλευθέραν καὶ ἀνεξάρτητον, μετὰ θάῤῥους δυνάμεθα νὰ ἀτενίσωμεν εἰς τὰς εὐγενεῖς καὶ ἱερὰς ἐλπίδας, αἵτινες ἐθέρμαναν τὰς καρδίας αὐτῶν. (Ἐπευφημίαι καὶ χειροκροτήματα ζωηρὰ ἔκ τε τῆς αἰθούσης καὶ τῶν ἀκροατηρίων). Πότε ἐπιθυμεῖ ἡ Βουλὴ νὰ γείνῃ ἡ ἐκλογὴ τῶν λοιπῶν μελῶν τοῦ Προεδρείου καὶ τῶν ἐπιτροπῶν;

§9ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον εἰς τὰς 10.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον, ὥρᾳ 10 π.μ., θέλει συνέλθει ἡ Βουλὴ πρὸς ἐκλογὴν τῶν ἀντιπροέδρων, τῶν γραμματέων, τοῦ κοσμήτορος, τοῦ ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης καὶ τῶν διαρκῶν ἐπιτροπῶν. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 καὶ 45′ π. μ.