1897.08.19

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 66

Τῆς 19 Αὐγούστου 1897.

(Τρίτη)

Ὥρα 5 καὶ 30′ μ. μ.

Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ Ϛʹ τμῆμα τῆς Βουλῆς ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν του ἐπὶ τῆς ἀναπληρωματικῆς ἐκλογῆς Λακεδαίμονος. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 584). Ἔμποροι ἐκ Γαργαλιάνων διὰ τηλεγραφήματός των πρὸς τὴν Βουλὴν καταγγέλλουσιν, ὅτι προσκόμματα παρεμβάλλονται ὑπὸ τοῦ ὑποτελώνου Μαράθου κατὰ τὴν φόρτωσιν τοῦ σταφιδοκάρπου πρὸς ἐξαγωγὴν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν. Ὑπάρχει καὶ ἀναφορὰ τοῦ Συνδέσμου τῆς Ἐθνικῆς Τιμῆς περὶ συνεχίσεως τοῦ ἀγῶνος.

§2ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὑποβάλλω δήλωσιν περὶ προσθήκης πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 36,000 εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τοῦ 1897, ἀναγομένης εἰς τὴν ἐπισκευὴν τοῦ Ἀβερωφείου. Περὶ τούτου ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1896 εἶχε πίστωσιν 43,000 δραχμῶν, ἀλλὰ δὲν ἐγένετο χρῆσις τῆς πιστώσεως ταύτης διαρκούσης τῆς χρήσεως τοῦ 1896, καὶ ἑπομένως δὲν πρόκειται ἢ περὶ μεταφορᾶς πιστώσεως. Κατὰ τὸν νόμον περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, μὴ ἀρξαμένης τῆς ἐργασίας ἐντὸς τοῦ 1896, δέον νὰ μετενεχθῇ ἡ πίστωσις εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1897.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 582).

§4Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω δύο ἐπερωτήσεις, ὄχι ἀσχέτους πρὸς τὴν λυπηρὰν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρισκόμεθα. Ἡ μία τούτων θέλει συντελέσει εἰς τὸ νὰ βοηθήσῃ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, κηρυχθέντα κατὰ τῆς συναλλαγῆς, καὶ τὸν παρακαθήμενον αὐτῷ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις καὶ ὡς μέλος τῆς Ἀντιπολιτεύσεως πολλοὺς κεραυνοὺς ἐντεῦθεν ἔῤῥιψε κατὰ τῆς συναλλαγῆς. Ἀφορᾷ δὲ ἡ πρώτη τῶν ἐπερωτήσεών μου εἰς τὸ ζήτημα τῆς χορηγίας ἀδειῶν πρὸς στρατιώτας καὶ ναύτας. Δὲν γνωρίζω τί γίνεται ὡς πρὸς τοὺς ἐφέδρους τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν, διότι δὲν ἔλαβον τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐξετάσω, ἔχω ὅμως σωρείαν, δεκάδας, ἑκατοντάδας, ἐπιστολῶν Θεσσαλῶν, δριμύτατα παραπονουμένων, διότι, ἐνῷ αὐτοὶ ὑπέστησαν ὑπὲρ πάντας τοὺς ἄλλους τὰ πάνδεινα ἐξ αὐτοῦ τοῦ λεγομένου δῆθεν πολέμου, ἐν τούτοις δὲν ἔτυχον οὔτε πενθημέρων ἀδειῶν. Καὶ ταῦτα μὲν εἶναι γνωστὰ εἰς τοὺς κυρίους Ὑπουργοὺς, ἀλλὰ εἰς τοὺς μὴ γνωρίζοντας ὑπενθυμίζω ὅτι ὁ νόμος περὶ εἰσφορῶν κυρίως ἐν Θεσσαλίᾳ ἐλειτούργησεν, ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ ἐστερήθησαν τῶν ἡμιόνων, τῶν ἵππων, τῶν ἁμαξῶν καὶ παντὸς χρησίμου διὰ τὸν στρατὸν, ὅτι οἱ Θεσσαλοὶ εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι κατὰ τὴν διάρκεια τῆς ἐπιστρατείας ὑπέστησαν πραγματικῶς τὰ πάνδεινα ὑπὸ μυρίας ἐπόψεις, ὅτι αὐτοὶ εἶναι οἱ ὑφιστάμενοι πλειότερον παντὸς ἄλλου τὰ δεινὰ τῆς λυπηρᾶς ταύτης καταστάσεως, αὐτοὶ μὴ γνωρίζοντες ποῦ αἱ οἰκογένειαί των εὑρίσκονται, καὶ ἔχοντες ἀνάγκην νὰ ἀναζητήσωσιν αὐτὰς, ὁ μὲν τὴν σύζυγόν του, ὁ δὲ τὸ τέκνον του καὶ ἄλλοι τοὺς γονεῖς του, καὶ ἐν τούτοις μὴ λαμβάνοντες ἀδείας· βλέποντες δὲ, ὅτι ἄλλοι λαμβάνουσι, παρεπονέθησαν ἐναντίον μου, ὡς ψυχροῦ καὶ ἀπαθοῦς· καὶ εἶχον δίκαιον, διότι φαίνεται ὅτι οἱ ἄλλοι δὲν ἦσαν ψυχροὶ καὶ ἀπαθεῖς. Ἀλλ’ ἦλθε καὶ ἡ στιγμή, καθ’ ἣν καὶ ἐγὼ, ποιούμενος χρῆσιν τοῦ δικαιώματος, τὸ ὁποῖον ἔχω ἐκ τοῦ Συντάγματος, ὑποβάλλω τὴν ἐπερώτησιν ταύτην, δι’ ἧς παρακαλῶ τοὺς κ.κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοὺς νὰ πληροφορήσωσι τὴν Βουλήν, δυνάμει τίνος ἀναλογίας διετάχθησαν αἱ πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς στρατιώτας καὶ ναύτας ἄδειαι, καὶ ἐὰν ἐτηρήθη αὕτη. Ἤκουσα ὅτι διὰ διαταγῆς ὡρίσθη εἰς τόσον τοῖς ἑκατὸν ἡ χορήγησις ἀδειῶν, ἀλλὰ φαίνεται ὅτι ἡ ἐκτέλεσις προσέκοψε. Προσέκοψεν ὅμως καὶ δι’ ἄλλον ἀκόμη λόγον, διότι οἱ ἐρχόμενοι ἐνταῦθα καὶ ἔχοντες μπάρμπα στὴν Κορώνη, λαμβάνοντες παράτασιν τῆς ἀδείας των, δὲν ἐπανήρχοντο εἰς τὰς τάξεις των, καὶ συνεπείᾳ τούτου δὲν ἠδύνατο νὰ ἐφαρμοσθῇ ἡ διαταγή. Δὲν θὰ ζητήσω νὰ κρεμασθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς ἔλεγεν εἰς δημοσιογραφικὴν ἀνακοίνωσιν, ὅτι προτιμᾷ νὰ κρεμασθῇ παρὰ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὸν πόλεμον κατὰ τῆς συναλλαγῆς, δὲν θὰ ζητήσω νὰ κρεμασθῇ, διότι δὲν εἶναι ἀνάγκη, θὰ ζητήσω ὅμως ἀπὸ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν καὶ ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ γείνῃ αὐστηρὰ ἐξέτασις, διὰ νὰ μάθωμεν, ἐὰν ἐξετελέσθησαν αἱ διαταγαὶ αἱ ἀνώτεραι, καὶ διὰ τίνα λόγον δὲν ἐξετελέσθησαν· δὲν δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ, ὅτι οὐδὲν τῶν παραπόνων τούτων ἔφθασε μέχρι τῶν κυρίων Ὑπουργῶν. Αὕτη εἶναι ἡ πρώτη τῶν ἐπερωτήσεών μου. Ἡ Κυβέρνησις δικαίως καὶ εὐλόγως ἀσχολεῖται εἰς ἀνεύρεσιν χρημάτων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι δὲν θὰ ἦναι ἄκαιρον, ἐὰν ὅλοι συντελέσωμεν, τὸ κατὰ δύναμιν, εἰς ὑπόδειξιν πόρων. Ἐγὼ δὲν θὰ ἐπαναλάβω ἐνταῦθα τὸ παράπονον, τὸ συχνάκις ἐπαναλαμβανόμενον, καὶ ὄχι ἴσως καλῶς, ὅτι ὁ Βασιλεὺς δὲν δίδει χρήματα, διότι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιβάλλωμεν γενναιοδωρίαν, οὔτε ἔχω λογαριασμόν τινα μετὰ τοῦ Ἡγεμόνος, ὡς ἀντιπρόσωπος τοῦ ἔθνους· ἔχω μόνον μετὰ τῶν συμβούλων τοῦ Στέμματος, καὶ πρὸς αὐτοὺς θέλω ἀπευθύνει ἐπερώτησίν τινα, ὄχι διὰ τὸ ἰδιαίτερον Ἀνακτορικὸν ταμεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἔχω κἂν δικαίωμα νὰ εἰσέλθω, ἀλλὰ περὶ χρημάτων ἐθνικῶν, πρὸς ἐθνικοὺς σκοποὺς δωρηθέντων ἀπὸ ἐτῶν. Ὅλοι γνωρίζομεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1864 μέχρι σήμερον πολλαὶ συνεισφοραὶ πρὸς ἐθνικοὺς σκοποὺς ἐγένοντο. Ἐν ἔτει 1886 Βουλευτής τις, ὁ ἐκ Καλαβρύτων Ἀριστείδης Οἰκονόμου, ἀνεβίβαζε τὸ ποσὸν τοῦτο εἰς 5 ἑκατομμύρια, μὴ ὑπολογιζομένων βεβαίως τῶν ἔκτοτε τόκων. Ἀλλ’ ἐφημερίς τις τῶν Ἀθηνῶν, ἀντλήσασα, ὡς ἔγραψεν, ἐκ πηγῶν ἀσφαλῶν καὶ αὐθεντικῶν, ἐδημοσίευσε κατάλογον τῶν συνεισφορῶν. Δὲν εἶμαι εἰς θέσιν οὔτε νὰ ἀναιρέσω, οὔτε νὰ βεβαιώσω τὰ δημοσιευθέντα ἀλλ’ ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη ἠξίου, ὅτι ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τὸ Ἀνακτορικὸν ταμεῖον εἶχε τὰς πληροφορίας της. Ἔχω ἐνταῦθα τὸν κατάλογον, τὸν ὁποῖον ὅμως δὲν σᾶς ἀναγινώσκω, ἐκτὸς ἐὰν ἡ Βουλὴ θελήσῃ.

§5ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρακαλοῦμεν ἀναγνώσατέ τον.

§6Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη, διερμηνεύουσα τὸ φρόνημα τῆς τότε Κυβερνήσεως, τὸν ἐδημοσίευσε, καὶ ἐκεῖθεν ἔχω τὰς πληροφορίας...

§7ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Πότε, κύριε Φιλάρετε;

§8Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὴν 6 Ἰουνίου 1886... Ἡ ἐφημερὶς ἐκείνη ἐδημοσίευσεν, ὅτι κατετέθησαν εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν: «τῇ 10 Ἰανουαρίου 1887 δραχμαὶ 33,600, τῇ 13 Αὐγούστου 1877 δραχμαὶ 10,000, τῇ 2 Σεπτεμβρίου 1877 λίραι στερλίναι 50, ἤτοι φρ. χρυσᾶ 1250, τῇ 9 Σεπτεμβρίου 1881 φρ. χρ. 30,000, τῇ 19 Ἰουνίου 1882 δρ. 28,325.35, τῇ 23 Ἰανουαρ. 1883 δρ. 651,187.62. Ἐν ὅλῳ δρ. 723,112.97 καὶ φράγκα χρυσᾶ 31,250». Ἐκτὸς τούτων ὅμως, διάφοροι ἐν Ἀγγλίᾳ ὁμοεθνεῖς ἐδήλωσαν κατὰ καιροὺς, ὅτι θέτουσιν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βασιλέως φράγκα χρυσᾶ 375,000. Διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ δάσους Μπάφι κατετέθησαν εἰς τὴν Τράπεζαν τῇ 17 Νοεμβρίου 1882 ἐντόκως καὶ μὲ τὸ δικαίωμα τοῦ ἀνατοκισμοῦ δραχ. 60,000. Τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ τόκου καὶ τοῦ ἀνατοκισμοῦ δὲν τὸν ἔκαμον. Προσθέτω μόνον τὸ κεφάλαιον. Προσέτι ἡ αὐτὴ ἐφημερὶς ἔγραφεν, ὅτι διὰ τὸ ἐνοίκιον τοῦ κτήματος Σκαραμαγκᾶ εἶχον ὁρισθῆ διὰ μὲν τὴν πρώτην δεκαετίαν δραχ. 6,286.84 ἐτησίως, διὰ δὲ τὴν δευτέραν δεκαετίαν δραχ. 9,180 ἐτησίως. Ὅθεν ἀπὸ τοῦ 1873 μέχρι τοῦ 1893 ἐν ὅλῳ δραχ. 154,666. Δὲν γνωρίζω περὶ τῆς τρίτης δεκαετίας ἀντὶ τίνος ποσοῦ ἦτο ἡ μίσθωσις. Ὥστε τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ σᾶς ἀναφέρω, ἐκ κεφαλαίων συμποσοῦνται εἰς δραχμὰς 783,112.97 καὶ εἰς φράγκα χρυσᾶ προσέτι 406,250, χωρὶς νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ τὰ ἐκ τοῦ κτήματος Σκαραμαγκᾶ.

§9ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἦταν εἰς τὴν Τράπεζαν αὐτὰ κατατεθειμένα;

§10Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ εἶπον πρὸ μικροῦ, ποῖα ἦσαν εἰς τὴν Τράπεζαν καὶ ποῖα δὲν ἦσαν. Ἄλλην πηγὴν δὲν ἔχω καὶ δὲν γνωρίζω ποῖα ἄλλα ποσὰ, ἢ ἂν ταῦτα καὶ μόνα μέχρι τοῦδε ἦσαν, διότι, ὅσον καὶ ἄν ὑποτεθῇ ἀξιόπιστος ἡ ἐφημερὶς καὶ ἡ πηγὴ τοῦ Ἀνακτορικοῦ ταμείου ἐκείνη, ἐνδέχεται νὰ ἐλησμονήθησαν καὶ μερικὰ ποσά. Ἀλλὰ ἀπὸ τοῦ 1886 καὶ ἐντεῦθεν ἐγένοντο καὶ ἄλλαι συνεισφοραὶ, δὲν ἔχω δὲ τοὺς ὑπολογισμοὺς τῶν τόκων καὶ τοῦ ἀνατοκισμοῦ. Ἄν ἐν τούτοις λάβητε ὑπ’ ὄψιν καὶ μόνα αὐτὰ τὰ ποσὰ, ταῦτα ἀνέρχονται εἰς ἓν ἑκατομμύριον πεντακοσίας περίπου χιλιάδας. Νομίζω δὲ, ὅτι πρέπει τέλος πάντων νὰ ληφθῇ πρόνοιά τις καὶ νὰ μάθῃ καὶ τὸ ἔθνος τί γίνονται. Δὲν θέλω βέβαια νὰ ῥίψω ὑπαινιγμὸν, ὅτι ἐγένετο κατάχρησις, οὔτε ἔχω προσωπικόν τινα λόγον κατὰ τοῦ Ἡγεμόνος. Διότι ὅ,τι δὲν ἐγένετο — ἂν δὲν ἐγένετο — ἀφορᾷ πάντοτε εἰς τοὺς συμβούλους τοῦ Στέμματος. Οἱ σύμβουλοι τοῦ Στέμματος δὲν εὗρον ὅτι ὑπῆρχεν ἐθνικὸς σκοπὸς, ὅταν ὁ Χόβαρτ εὑρίσκετο εἰς Σῦρον. Εἰς τὴν σημείωσίν μου ὅμως δὲν ὑπάρχουσι ποσὰ πρὸ τοῦ 1877. Ἀλλ’ ὑπάρχει πληροφορία ὅτι ὑπῆρχον καὶ ἄλλαι προγενέστεραι δωρεαί. Ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ 1878, οὔτε εἰς τὰ 1881, οὔτε εἰς τὰ 1885 ὑπῆρχεν ἐθνικὸς σκοπός; Καὶ βεβαίως δὲν ὑπῆρχεν, ἀφοῦ ἡ εἰς Δομοκὸν ἐκστρατεία ὑπῆρξεν εἰκοσιτετράωρος. Εἶναι περίεργον ὅμως, πῶς δὲν ἐθεωρήθη ἐπίσης, ὅτι ἦτο ἐθνικὸς σκοπὸς, ὅταν ὁπωσδήποτε ἤρχισεν ὁ τελευταῖος πόλεμος καὶ πῶς οἱ τότε σύμβουλοι τοῦ Στέμματος δὲν ἐζήτησαν νὰ χρησιμοποιήσωσιν αὐτὰ τὰ χρήματα. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐνδέχεται οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ, οἱ νῦν, νὰ μὴ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὸν πόρον τοῦτον, ἐθεώρησα ὅτι δὲν θὰ ἦτο ἄσκοπον νὰ γείνῃ ἡ ἐξέτασις τῆς ὑποθέσεως ταύτης, νὰ μάθῃ δὲ καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία, καὶ δι’ αὐτῆς τὸ ἔθνος, πόσα εἶναι αὐτὰ τὰ χρήματα, διότι ἐπὶ τέλους δὲν πρέπει νὰ γίνωνται καὶ ψιθυρισμοὶ, ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τοῦ Στέμματος. Χάριν λοιπὸν καὶ τοῦ Στέμματος καὶ χάριν τοῦ δημοσίου ταμείου νὰ καθαρισθῇ αὐτὴ ἡ ὑπόθεσις. Αὐτὰ, Κύριοι, καὶ μόνον εἶχον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ ὅμως νὰ ὑποβάλω τὴν ἐπερώτησίν μου ὡς πρὸς τοῦτο καὶ ἐγγράφως, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ἡ Κυβέρνησις νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν διὰ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργῶν, πόσα καὶ παρὰ τίνων ἐδωρήθησαν ποσὰ ὑπὲρ ἐθνικῶν σκοπῶν ἀπὸ τοῦ ἔτους 1864 μέχρι σήμερον διὰ τοῦ Βασιλέως, ἐὰν ἐδαπανήθησαν ὅλα ἢ μέρος, καὶ πρὸς τίνας σκοπούς· ἐὰν δὲν ἐδαπανήθησαν, ποῦ εἶναι κατατεθειμένα, ἀπὸ τίνος ἐποχῆς καὶ ἐπὶ τίνι τόκῳ.»

§11ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ Βασιλέως;

§12ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα.

§13ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μόνον διὰ τοῦ Βασιλέως;

§14ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ εἰς αὐτὰ ἠσχολήθην. Ἀλλ’ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ θὰ ἦτο ὀρθὸν νὰ γείνῃ καὶ ἡ ἐξέλεγξις τῶν δωρεῶν τῶν γενομένων διὰ τῆς Κυβερνήσεως. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε — ἐπειδὴ ὁπωσδήποτε ἔλαβον τὸν λόγον — νὰ προσθέσω ὀλίγας λέξεις ἐν σχέσει πρὸς τὴν χθεσινὴν συζήτησιν. Ἐνθυμοῦμαι μετὰ πόσων λυγμῶν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος ἐξέφρασε τὴν λύπην του, διότι ὑπάρχει ὁ ἐχθρὸς ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος καὶ ὅτι τοσοῦτον τὸν ἀπασχολεῖ ἡ ὕπαρξις αὐτοῦ, ὥστε ἐλησμόνησε καὶ τὰ συνταγματικὰ ἀκόμη ἔθιμα, ὅτι ὁ τέως Πρωθυπουργὸς πρέπει νὰ κάθηται εἰς τὴν Ἀντιπολίτευσιν, καὶ μετεβλήθη εἰς φίλον τῆς Κυβερνήσεως, διὰ νὰ μὴ εἴπω, κατὰ τὴν συνήθη ἔκφρασιν, εἰς Ραλλικόν. Δὲν θέλω νὰ συζητήσω οὐσιαστικὰ ζητήματα, ἀλλὰ δὲν δύναμαι, ἐνταῦθα καθήμενος καὶ ἀκούων καὶ βλέπων τοὺς λυγμοὺς τούτους, νὰ μὴ εἴπω, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ λυπηθῇ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, διότι εἰς τὴν ἐξουσίαν του ἦτο νὰ μὴ εὑρίσκετο σήμερον ὁ ἐχθρὸς ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος. Ἤρκει πρὸς τοῦτο νὰ μὴ ἐξετέλει τὰς διαταγὰς τοῦ στρατιωτικοῦ γραφείου τῶν ἀνακτόρων καὶ νὰ ἐλάμβανεν ἐγκαίρως τὰ προσήκοντα μέτρα. Δὲν εἶναι, κύριοι Βουλευταί, κατὰ τὴν γνώμην μου, ἡ λύπη, ἥτις ἔκαμε τὸν κ. τέως Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προβῇ εἰς τὴν χθεσινήν του δήλωσιν. Ὁ ἀληθὴς λόγος εἶναι, ὅτι ἐπεθύμει νὰ μὴ γείνῃ συζήτησις. Καὶ ὡς πρὸς τοῦτο μὲν, κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον, ὅλοι εἴμεθα σύμφωνοι, καὶ διὰ τοῦτο δὲν ἐπελήφθην τακτικῆς συζητήσεως. Ὅ,τι δὲ λέγω, τὸ λέγω παρεμπιπτόντως, διότι δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν τὸ ζήτημα. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ ἄλλος λόγος, νὰ μὴ ἀριθμηθῶσιν αἱ ψῆφοι. Διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον νομίζω, ὅτι ἀφ’ ἧς στιγμῆς ὁ Ἐτὲμ εἰσῆλθεν εἰς τὴν Θεσσαλίαν καὶ κατέλαβεν αὐτὴν κόμμα Δηλιγιαννικὸν δὲν ὑπάρχει, οὔτε δύναται νὰ ὑπάρχῃ (ὢ! ὢ! ἐξ ἀριστερῶν). Ἀλλὰ καὶ ἂν ὑπάρχῃ, εἶναι τοσοῦτον ἠκρωτηριασμένον, ὥστε δὲν ἠδύνατο νὰ δώσῃ βοήθειαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν. Πρὸς τὴν Κυβέρνησιν ἐδόθη καὶ δίδεται ἐμπιστοσύνη, οὐχὶ μόνον πρὸς τὴν παροῦσαν, ἀλλὰ πρὸς πᾶσαν Κυβέρνησιν θὰ ἐδίδετο, ἕνεκα τῆς δυσπιστίας πρὸς τὸν Ἐτέμ, καὶ πολὺ ὀρθῶς ἡ Κυβέρνησις ἐζήτησε τὴν ἐμπιστοσύνην ταύτην, τὴν ὁποίαν καὶ ἔλαβε· διότι, καὶ ἂν ὑπάρχωσί τινες, ἐλάχιστοι, διαφωνοῦντες, ὅλοι ὅμως ἑνούμεθα μὲ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ διαπραγματευθῇ τὴν εἰρήνην. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν εἰς ἡμᾶς: «μὴ πλανώμεθα· οἱ ὅροι εἶναι ἐπαχθεῖς, καὶ ἔσονται ἐπαχθέστεροι, ἂν μὴ διαπραγματευθῇ αὐτοὺς Κυβέρνησις κύρους κοινοβουλευτικοῦ.» Δὲν θὰ ἀνατρέξωμεν βεβαίως εἰς τὴν καταγωγὴν τῆς σημερινῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ καὶ δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ παραλίπωμεν, ὅτι, ἂν ἦναι ἐπαχθεῖς, τοῦτο βεβαίως ὀφείλεται εἰς τὴν τέως Κυβέρνησιν, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἀνεύθυνος καὶ ἡ νῦν Κυβέρνησις, διότι μετὰ τὴν εἴσοδον τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ εἰς τὴν Θεσσαλίαν μία καὶ μόνον σκέψις, ἓν καὶ μόνον πρόγραμμα ἠδύνατο νὰ ὑπάρχῃ· ἀφοῦ Κράτος πρὸς Κράτος δὲν ἠδύνατο νὰ πολεμήσῃ, μόνον φυλὴ πρὸς φυλὴν ὤφειλε νὰ πολεμήσῃ, καὶ ἀφοῦ τέλος πάντων τριακόσιαι χιλιάδες Ἑλλήνων δὲν ἐκλήθησαν κατὰ τὸν εἰκονικὸν ἐκεῖνον πόλεμον, ἦλθεν ὅμως ἡ στιγμὴ ἐκείνη, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐσχηματίσθη μία Κυβέρνησις, ἡ ὁποία εἶχεν ἓν πρόγραμμα: «si vis pacem, para bellum», ὅτε ἦτο πλέον ἀνάγκη νὰ γείνῃ ἀληθὴς πόλεμος· πλὴν καὶ πάλιν δὲν ἔγεινεν. Οὕτω, ἀντὶ Κυβερνήσεως ἐθνικῆς ἀμύνης, εὑρέθημεν πρὸ Κυβερνήσεως αὐλικῆς ἀμύνης, τὸ δὲ χείριστον, καὶ τοῦ ἐθνικοῦ ἀφοπλισμοῦ! Δὲν πρέπει νὰ παραξενευώμεθα διὰ τὰ περαιτέρω, οὐδὲ διὰ τὴν παρέλκυσιν τῶν διαπραγματεύσεων. Δὲν χρειάζεται πολλὴ πεῖρα καὶ πολὺς νοῦς, ἵνα ἐννοήσωμεν ὅτι εὐθὺς ὡς ἀφωπλίσθημεν καὶ προσεπέσαμεν εἰς τοὺς πόδας τοῦ ἀντιπάλου ἡμῶν, ἦτο ἑπόμενον νὰ γείνωσι ταῦτα καὶ χείρονα ἔτι. Δὲν ἀμφιβάλλω, κύριοι Βουλευταί, ὅτι πάντες ὑμεῖς πονεῖτε, ὅσον ἐγὼ, καὶ ὅτι πάντες κατεχόμεθα ὑπὸ ἑνὸς καὶ μόνου πόθου, πῶς νὰ ἐκδιωχθῇ ὁ ἐχθρὸς, τὸν ὁποῖον ἀμέλεια, ἵνα μή τι πλέον εἴπω, ἀμφοτέρων τῶν Κυβερνήσεων ἔφερεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους τῆς χώρας μέχρι τῆς Λαμίας. Ἀλλὰ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐφοδιασθεὶς ἤδη μὲ τὴν ἐμπιστοσύνην, τὴν ὁποίαν ἐζήτησεν, ἂς μὴ κοιμηθῇ, ἂς μὴ παραπλανηθῇ ὅμως καὶ ἀπὸ τὴν πολιτικὴν τῆς ἐνέδρας, ἀλλ’ ἂς ἔχῃ ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι ἀσχέτως πρὸς τὴν δήλωσιν ἑνὸς Βουλευτοῦ, ἢ πέντε, ἢ δέκα ἢ δεκαπέντε, ὅλοι οἱ Βουλευταὶ καὶ ὅλον τὸ ἔθνος ἐνισχύει πᾶσαν Κυβέρνησιν πρὸς συνομολόγησιν τῆς εἰρήνης. Ἀτυχῶς τὸ γνωρίζομεν, ὅτι οἱ ὅροι εἶναι ἐπαχθεῖς, οὔτε ἀναμένομεν ὅρους εὐαρέστους, διότι τούτους παρεσκεύασαν αἱ μέχρι τοῦδε πράξεις μας, αἱ ἀπὸ πολλοῦ χρόνου, αἱ ἀπὸ 33 ἐτῶν, διότι δὲν πρέπει νὰ ζητήσωμεν τὰ ἁμαρτήματα μόνον ἀπὸ τὰς χθεσινὰς Κυβερνήσεις — ἴσως τινὲς τῶν ἐνταῦθα δύνανται νὰ συνδέωσι τὸ ὄνομά των ἀπὸ τοῦ 1863 εἰς ἐθνικὰ ζητήματα, περὶ τῶν ὁποίων ἄλλοτε.—Θὰ ἦναι δυσάρεστοι οἱ ὅροι, θὰ ἦναι ἐπαχθεῖς, ἀλλὰ δὲν ἀπώλετο τὸ πᾶν. Ἀρκεῖ νὰ διορθωθῶμεν, οὐχὶ διὰ λόγων. Ἂς προσέξῃ ἡ Κυβέρνησις, ἐν τῇ κρισίμῳ ταύτῃ στιγμῇ. Ἀλλ’ ἂς ἐπιτρέψῃ καὶ εἰς ἕνα ἀντιπρόσωπον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀντιπρόσωπον τῆς τουρκοπατημένης, Θεσσαλίας νὰ συστήσῃ εἰς αὐτὴν ταχύτητα, ταχύτητα, διότι διὰ τῆς βραδύτητος ὑφιστάμεθα κακὰ μείζονα. Ἀλλὰ λέγων ταχύτητα δὲν ἐννοῶ εἰρήνην μὲ οἱουσδήποτε ὅρους. Ὄχι! Ἐννοῶ ὅρους δυσκόλους, ἐπαχθεῖς, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπιβαρύνουν ὄχι μόνον τὴν ἐνεστῶσαν, ἀλλ’ ἴσως καὶ τὴν μέλλουσαν γενεὰν,—διότι τοιούτους παρεσκεύασαν αἱ δύο Κυβερνήσεις μετὰ τοῦ στρατιωτικοῦ γραφείου τῶν ἀνακτόρων— οὐχὶ ὅμως καὶ ὅρους καταργοῦντας τὸ Σύνταγμα καὶ ἀναιροῦντας τὴν κυριαρχίαν τοῦ Κράτους, οὐχὶ ὅρους ἀκρωτηριάζοντας τὴν Ἑλλάδα, οὐχὶ ὅρους συντρίβοντας τὸ ἐνεστὼς καὶ τὸ μέλλον τοῦ τόπου. Τὴν ὑπόμνησιν ταύτην ὀφείλω νὰ κάμω ὑπὲρ πάντα ἄλλον εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, διότι αὐτὸς εἶναι, ὅστις, ἀπευθυνόμενος εἰς τὴν τέως Κυβέρνησιν ἐν ἔτει 1896, ἔλεγεν ὅτι ἔκλεισεν Ἀνταλκίδειον εἰρήνην. Ἐννοῶ ὅτι θὰ ἐνδώσῃ, διότι δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως, ἀφοῦ ἀφωπλίσθη. Ἀλλὰ ἐὰν οἱ ὅροι οὗτοι καταστρέφωσι τὸ πᾶν, ἔ! ἂς σταματήσῃ ἡ Κυβέρνησις! Γνωρίζω ὅτι κατεχόμεθα ὑπὸ αἰσθημάτων, τὰ ὁποῖα παραλύουσι καὶ αὐτὴν τὴν λογικὴν καὶ ζητοῦμεν εἰρήνην ὅπως–ὅπως. Ἀλλ’ ὅταν συζητήσωμεν, ὅταν ἔλθῃ τὸ ἀποτέλεσμα, ὅλοι θὰ μείνωμεν σύμφωνοι, ὅτι, ἂν πρόκειται νὰ καταστραφῶμεν μετὰ ἓν ἢ δύο ἢ πέντε ἔτη, θὰ ἦναι πολὺ προτιμότερον ὁ μὲν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐνθυμηθῇ τί ἔλεγεν εἰς τὸν κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτὴν, ὅταν ἐγένετο ἡ πολιορκία τοῦ Βάμου, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Βασιλέως δὲν ἦτο εἰς τὸ Mon-Repos, ἀλλ’ εἰς τὸν Βάμον, ὀφείλει νὰ ὑπενθυμίσῃ, ὅταν τῷ προταθῶσιν ὅροι ἀφόρητοι, ὅτι ἡ θέσις τοῦ Βασιλέως δὲν εἶναι εἰς τὴν Δεκέλειαν τὴν δροσεράν, ἀλλὰ εἰς τὰς Θερμοπύλας, εἰς τὴν θέσιν τοῦ Λεωνίδα, ἵνα δώσῃ ζωὴν εἰς τὸν στρατὸν, ὅστις βεβαίως ἦτο καὶ εἶναι ἄξιος κρείττονος, πολὺ κρείττονος τύχης. Ἂς εἴπωσιν εἰς τὸν Βασιλέα οἱ σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, ἂς συμβουλεύσωσιν αὐτὸν, διότι αὐτοὶ φέρουσι τὴν συνταγματικὴν εὐθύνην, ἐκείνου ὄντος ὑπευθύνου μόνον ἐνώπιον τοῦ λαοῦ καὶ τῆς ἱστορίας, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐκράτησε καλῶς σημείωσιν τῶν πολεμικῶν του ἐγερτηρίων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παρεσκεύασαν ὅλην τὴν εὔφλεκτον ὕλην διὰ τὴν πυρκαϊὰν καθ’ ὅλην τὴν Ἀνατολὴν καὶ τὰ ὁποῖα ἐκάλουν τὰς τριακοσίας χιλιάδας τῶν Ἑλλήνων ὑπὸ τὰ ὅπλα. Ἂς ἦναι δὲ βέβαιος καὶ ὁ Βασιλεύς, ὅτι ὁ λαὸς θέλει ῥίψει λήθην εἰς τὰ παρελθόντα, μόλις εὑρεθῇ παρὰ τὸ πλευρὸν τοῦ Βασιλέως, ἵνα προασπίσῃ τὸν τόπον, εὑρισκόμενον ἐν ἐσχάτῳ κινδύνῳ.

§15Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τῶν τελευταίων παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βόλου θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ἡ Βουλή, ὅπως μὴ προβῶ εἰς οἱανδήποτε ἀπάντησιν. Φρονῶ ὅτι αἱ παρατηρήσεις αὗται ἀφορῶσιν εἰς τὴν εὐθύνην τῆς ἐν γένει διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου, θεωρῶ δέ, ὅτι δὲν ἦλθεν ἡ κατάλληλος ὥρα, ὅπως καὶ ζητηθῶσι καὶ δοθῶσιν αἱ εὐθύναι ὡς πρὸς τὴν διεξαγωγὴν τοῦ πολέμου. Ἡμεῖς ὄχι μόνον δὲν ἀρνούμεθα εἰς οἱονδήποτε Βουλευτὴν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἐλέγχῃ τὴν Κυβέρνησιν, ἀλλὰ παρακαλοῦμεν πάντα, ὅπως συντρέχῃ καὶ διαφωτίζῃ ἡμᾶς ἐπὶ παντὸς ἀντικειμένου, ἀφορῶντος εἰς τὰ ἐθνικὰ συμφέροντα, κατὰ μείζονα δὲ λόγον, ὅταν πρόκειται περὶ ζητημάτων, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσι καὶ εἰς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ εἰς τὸ παρὸν καὶ εἰς τὸ μέλλον τῆς χώρας. Ὅταν ἔλθῃ ἡ ὥρα, θέλομεν ἀπολογηθῆ δι’ ὅλα ἐκεῖνα, διὰ τὰ ὁποῖα ἐνεκάλει ἡμᾶς σήμερον ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου· φρονοῦμεν ὅμως, ὅτι θέλομεν βλάψει εἰς τὰ καίρια τιμαλφέστατα συμφέροντα τῆς χώρας, ἐὰν σήμερον ἠθέλομεν προέλθει εἰς συζητήσεις, οἷαι ἐκεῖναι, ἃς προεκάλει ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Βόλου. Ὀλίγον ἔτι—καὶ παρακαλῶ ὅλους τοὺς ἀξιοτίμους Βουλευτὰς νὰ εἰσακούσωσι τῆς παρακλήσεώς μου — ὀλίγον ἔτι, καὶ θὰ ἔλθῃ ἡ ὥρα, καθ’ ἣν ἡ Βουλὴ ἐλευθέρως, ἐν τελείᾳ ἐπιγνώσει ὅλων τῶν διατρεξάντων, θέλει δυνηθῆ νὰ ζητήσῃ τὰς εὐθύνας· ἀλλὰ σήμερον, πρὸς Θεοῦ, κλείσατε τὴν συζήτησιν ταύτην, μὴ θελήσητε νὰ ἐπαναλάβητε αὐτήν, διότι θέλετε εἰς τὰ καίρια βλάψει. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Βόλου κατήρξατο ζητῶν εὐθύνας, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, διὰ δύο ἐπερωτήσεων, ἐξ ὧν ἡ μὲν ἀποβλέπει εἰς τὰς χορηγηθείσας ἀδείας εἰς τοὺς ναύτας καὶ τοὺς στρατιώτας, καὶ εἰς τὰς μὴ χορηγηθείσας εἰς τοὺς ἐκ Βόλου στρατιώτας, ἡ δὲ ἑτέρα εἰς τὴν διάθεσιν τῶν χρημάτων, τῶν ἀποσταλέντων εἰς τὸν Βασιλέα δι’ ἐθνικοὺς σκοπούς. Ἄρχομαι ἀπὸ τῆς τελευταίας. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον τ’ ἀναγραφέντα εἰς τὴν ἐφημερίδα τοῦ 1886, ἧς ἐμνημόνευσεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ποσὰ εἶναι ἀκριβῆ· ἐὰν δ’ ἐπρόκειτο νὰ ζητηθῇ εὐθύνη διὰ τὴν διάθεσιν τῶν ποσῶν τούτων, νομίζω ὅτι ἀμέτοχος τῆς εὐθύνης ταύτης δὲν θὰ ἦτο καὶ αὐτὸς ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ὅστις ὑπῆρξε καὶ αὐτὸς σύμβουλος τοῦ Στέμματος, διότι δὲν λησμονεῖ, ὅτι κατὰ τὸ 1892 ὁ κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος ὑπῆρξε καὶ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐπίσης δὲ ὑπεύθυνος ἐντεῦθεν διὰ τὴν διάθεσιν τῶν ποσῶν τοῦ 1886 εἶναι καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, εἶμαι ἐγώ, εἶναι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Γόρτυνος, καὶ πάντες οἱ σύμβουλοι τοῦ Στέμματος, οἱ ὑπάρξαντες τοιοῦτοι ἀπὸ τοῦ 1886. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι ὁ κατάλογος, τὸν ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς, εἶναι — τουλάχιστον ὡς πρὸς τὰς τελευταίας προσφορὰς — ἐντελῶς ἀτελής. Διότι γινώσκω, ὅτι πρὸ 15 ἡμερῶν ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βασιλέως παρὰ τοῦ «Daily Chronicle» 3½ χιλιάδες λίραι ἀγγλικαί, γινώσκω ὅμως συγχρόνως, ὅτι ἐξ αὐτῶν 125 χιλιάδες δραχμῶν διετέθησαν ἀμέσως παρὰ τῆς Α. Μ. ὑπὲρ τοῦ ταμείου τῶν χηρῶν καὶ ὀρφανῶν καὶ τῶν τραυματιῶν, τὰ δὲ ὑπόλοιπα ὑπὲρ τῶν προσφύγων. Γνωρίζω, ὅτι ἐκ προηγουμένων συνεισφορῶν, αἱ ὁποῖαι ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βασιλέως,—ἐντεῦθεν οὐδένα ἔχει νὰ δώσῃ λόγον πρὸς ἡμᾶς — διετέθησαν 20 χιλιάδες δραχμῶν ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων Κρητῶν, ἕτερα ποσὰ ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς πρὸς περίθαλψιν τῶν Θεσσαλῶν προσφύγων, καὶ ὑπὲρ τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Ἠπειρωτικῆς ἄλλα. Ἐὰν φρονῆτε, ὅτι δικαιοῦσθε νὰ ὑποβάλητε εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ τὰς προσφορὰς ἐκείνας, αἵτινες τίθενται εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βασιλέως, ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μεθ’ ὑμῶν. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἠδυνάμην, ὡς σύμβουλος τοῦ Στέμματος, νὰ πράξω, τὸ ἔπραξα. Ὅτε ἐπληροφορήθην, ὅτι ἐτέθησαν εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ Βασιλέως χρήματα πρὸς ἐθνικὸν σκοπὸν, δὲν ἐδίστασα, διότι ἀνταπεκρινόμην καὶ εἰς τοὺς σκοποὺς αὐτοὺς καὶ εἰς τὰς προθέσεις τοῦ Βασιλέως, δὲν ἐδίστασα νὰ συμβουλεύσω περὶ τοῦ τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν χρημάτων αὐτῶν. Ἂν τοῦτο δὲν ἔπραξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ἢ ἕτερος σύμβουλος τοῦ Στέμματος, τοῦτο δὲν ἀφορᾷ τὴν εὐθύνην μου. Ἔρχομαι εἰς τὴν χορήγησιν ἀδειῶν. Ἐχορηγήθησαν καὶ πολλαὶ τοιαῦται. Ἐθεώρησα δὲ, ὅτι ἦτο μέτρον ἐπιβαλλόμενον, ἰδίως εἰς τὸ Ναυτικὸν, εἰς τὸ ὁποῖον συνεσωρεύθησαν 7,000 ναῦται, νὰ χορηγῶνται ὀλιγοήμεροι ἄδειαι. Ἔλαβον δὲ τὴν ἀπόφασιν, ὅπως μήτε μία δοθῇ ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν, ἀφήσας τοῦτο εἰς τοὺς ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν τοῦ Ναυτικοῦ. Οὕτως ἐχορήγησεν ἀδείας ἡ Ἐκπαιδευτικὴ Μοῖρα, ἐχορήγησεν ἀδείας ὁ Ναύσταθμος, ἐπίσης ἡ Ἀνατολικὴ Μοῖρα καὶ ἡ Δυτικὴ Μοῖρα. Τὰς ἀδείας ταύτας ἐχορήγησαν κατ’ ἀρχὰς ἐπὶ ἀναλογίας 15%, κατόπιν δ’ ἔφθασαν καὶ μέχρι 30%. Ἀλλὰ δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν Βόλου, ὅτι οὐδὲ κατ’ ἐλάχιστον παρεῖδον τὰ δικαιώματα καὶ τὰς δικαίας ἀξιώσεις τῶν συμπολιτῶν του καὶ ἐν γένει τῶν Θεσσαλῶν, τῶν ὁποίων θρηνῶ τὰς συμφοράς. Δι’ εἰδικῆς διαταγῆς, ἀπευθυνθείσης καὶ πρὸς τὴν Ἐκπαιδευτικὴν Μοῖραν καὶ πρὸς τὴν Διεύθυνσιν τοῦ Ναυστάθμου, καὶ πρὸς τὴν Ἀνατολικὴν καὶ Δυτικὴν Μοῖραν, ἐδόθη δικαίωμα προτιμήσεως εἰς τοὺς ναύτας τοὺς Θεσσαλοὺς, καὶ ἐντεῦθεν εἰς τοὺς συμπολίτας τοῦ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτοῦ. Τὸ αὐτὸ ἔπραξε καὶ ὁ συνάδελφός μου Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν...

§16ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν πιστεύω.

§17ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν ἀφήσατε νὰ συμπληρώσω τὴν ἔννοιαν. Λέγων τὸ αὐτὸ ἔπραξεν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, ἐννοῶ, ὅτι ἀπετάθη καὶ αὐτὸς εἰς τοὺς σωματάρχας, ὡς πρὸς τὴν χορήγησιν τῶν ἀδειῶν. Ἂν δὲ δὲν διέταξε τὴν διάκρισιν, ἣν ἐγὼ ὡς πρὸς τοὺς Θεσσαλοὺς, ὀρθῶς ἔπραξε, διότι σήμερον ἀκριβῶς εἶχον παραστάσεις, ὅτι κακῶς ἐχορηγήθησαν ἄδειαι εἰς τοὺς στρατιώτας Θεσσαλοὺς, διότι οὗτοι σπεύδουσι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των καὶ διατρέχουσι κινδύνους. Βεβαίως ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου δὲν γνωρίζει, ὅτι ἕξ συμπολῖταί του ἔφεδροι, μεταβάντες ἐπ’ ἀδείᾳ εἰς Βόλον, συνελήφθησαν καὶ κρατοῦνται σήμερον παρὰ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν. Ὡς πρὸς τοὺς ναύτας, δὲν ὑπῆρχε τοιοῦτος κίνδυνος, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ προτίμησιν ἐχορηγήθησαν ἄδειαι εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς, πρὸς οὓς ἐθεώρουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ δοθῇ ἀνακούφισίς τις, ἀφοῦ αἱ οἰκογένειαί των διεσπάρησαν ἐδῶ καὶ ἐκεῖ. Ἀλλὰ καὶ τούτους καὶ τοὺς στρατιώτας διὰ παντὸς τρόπου πρέπει νὰ τοὺς ἐμποδίσωμεν νὰ μεταβαίνωσιν εἰς τὰς ἑστίας των. Εἰς οἱανδήποτε ἀπαγόρευσιν καὶ ἂν προβῇ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν, μὴ ἔχετε καμμίαν ἀμφιβολίαν, ὅτι θὰ θελήσωσιν οὗτοι νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς ἑστίας των, ὅτε τρέχουσι τὸν κίνδυνον νὰ συλλαμβάνωνται παρὰ τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν καὶ νὰ ἐγκλείωνται εἰς τὰς φυλακὰς, ὡς αἰχμάλωτοι πολέμου.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν ὅτι ἐδόθη διαταγὴ διὰ νὰ χορηγῶνται ἄδειαι κατὰ προτίμησιν εἰς τοὺς Θεσσαλούς. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο· ἡ διαταγὴ αὐτὴ ἐξετελέσθη; Περὶ τούτου πρόκειται. Ἀμφιβάλλω πολύ. Ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μολονότι κατὰ προτίμησιν θέλει νὰ δίδωνται εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς ἄδειαι, εἶπεν ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωνται ἄδειαι εἰς τοὺς στρατιώτας, ἵνα μὴ ἐπανερχόμενοι εἰς τὰς ἑστίας των συλληφθῶσι, λησμονῶν ὅτι μέγα μέρος τῶν Θεσσαλῶν εὑρίσκεται διεσπαρμένον εἰς τὴν ἐλευθέραν Ἑλλάδα, καὶ ἐκεῖ δύνανται νὰ ἀναζητήσωσι τὰς οἰκογενείας των. Λησμονεῖ δὲ καὶ ἕτερόν τι, ὅτι, παρὰ τοὺς ὅρους τῆς ἀνακωχῆς, κατελήφθη ὁλόκληρον τὸ Πήλιον ὑπὸ τουρκικοῦ στρατοῦ, ὅτι οἱ κάτοικοι τοῦ Πηλίου φορολογοῦνται δεινῶς, καί τινες ἐκ τῶν ζητούντων ἀδείας μεταβαίνουσιν ἐκεῖ, ἐπὶ ἰδίῳ κινδύνῳ, νὰ σώσωσι τὰς οἰκογενείας των. Ἀρκοῦμαι, Κύριοι, εἰς τὰ ὀλίγα ταῦτα, διότι δὲν ἔχω τὴν ἐλαχίστην ἀμφιβολίαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θέλει σπεύσει νὰ θεραπεύσῃ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ λάβῃ μεγίστας διαστάσεις. Ὡς πρὸς τὸ δεύτερον θέμα, παρενόησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ συνεισφορῶν μέχρι τοῦ 1886· ῥητῶς εἶπον, ὅτι ἠγνόουν τί ἐδωρήθη κατόπιν, — καὶ ἔκτοτε ἔγειναν αἱ μεγαλείτεραι συνεισφοραί. — Ἀλλὰ νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι οἱ σύμβουλοι τοῦ Στέμματος δὲν ἔχουν δικαίωμα νὰ ἐξετάσουν, τί γίνονται τὰ πρὸς ἐθνικοὺς σκοποὺς δωρούμενα! Ἀλλὰ μὴ νομίζουσιν ὅτι τὰ χρήματα δίδονται πρὸς τὸν ἐκ Δανίας Γεώργιον; ποσῶς· δίδονται πρὸς τὸν Βασιλέα τῶν Ἑλλήνων. Ὑπάρχει ἁρμοδιότης πληρεστάτη. Δὲν γνωρίζω, ἂν ἡ πρωθυπουργικὴ ἰδιότης μεταβάλλῃ τὸν τρόπον τοῦ σκέπτεσθαι, ἀλλὰ δὲν θὰ εὕρῃ πολλοὺς συμφωνοῦντας μὲ τὴν γνώμην του. Κατὰ τὰς ἑκατὸν δὲ ἡμέρας, καθ’ ἃς ἐχρημάτισα Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης καὶ ὀκτὼ ἡμέρας Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, νομίζει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἔπρεπε νὰ γείνῃ καὶ ὁ ἔλεγχος τῶν συνεισφορῶν; Αὐτοῦ τοῦ ἐπιχειρήματος ἠδύνατο νὰ παραιτηθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως· ἄλλως τε δὲν νομίζω, ὅτι αἱ συνεισφοραὶ ἠδύναντο νὰ ἔχουν σχέσιν μὲ τὴν δικαιοσύνην, διότι δὲν πιστεύω νὰ ἐννοῇ, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ ἐγκλήματος· ἐκτὸς τούτου ὅμως, ἡμεῖς τότε κατεγινόμεθα εἰς τὴν ἐνέργειαν τῶν ἐκλογῶν καὶ εἰς τὴν καταστολὴν τῶν ἐν Καρκαλοῦ ἐπαναστατῶν, ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ὁποίων ἐφαίνετο ὁ Βουλευτὴς Γόρτυνος, δημηγορῶν πρὸς τὰ πλήθη. Ἔρχομαι εἰς τὴν τελευταίαν ὀρθοτάτην παρατήρησιν, ὅτι δὲν εὑρισκόμεθα εἰς περιστάσεις, καθ’ ἃς δυνάμεθα νὰ ὁμιλῶμεν ἐλευθέρως· ἀλλ’ ὅλα ἔχουν τὰ ὅριά των, καὶ χθὲς κατέστειλα μετὰ κόπου ἐν ἐμοὶ τὴν ἀνάγκην νὰ ὁμιλήσω. Δὲν ἠδυνήθην ὅμως νὰ ἀνθέξω μέχρι τέλους, ὅτε ἐνεθυμήθην τὸν κλαυθμηρισμὸν τοῦ τέως Πρωθυπουργοῦ διὰ τὴν ὕπαρξιν τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ εἰς Θεσσαλίαν, ἀφοῦ κατὰ τὰ ¾ τὸ κακὸν αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὴν τέως Κυβέρνησιν, ἧς ἦτο Πρόεδρος. Θὰ ἔλθῃ δὲ στιγμή, καθ’ ἣν θὰ γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις, θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, καθ’ ἣν θ’ ἀποδειχθῇ ἡ ἀλήθεια τῶν λόγων μου, — διότι ταῦτα εἶναι προανακρούσματα...

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ ἔλθῃ ἡ στιγμή, καθ’ ἣν θὰ ἀποδειχθῇ, ὅτι οὐδὲν ἄλλο ἐπράξατε ἢ νὰ συκοφαντήσητε.

§20ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν συνειθίζω νὰ συκοφαντῶ ποτέ τινα. Ὁμιλῶ ἐνώπιον τοῦ Ἑλληνισμοῦ, καὶ ὁ Ἑλληνισμὸς ἂς κρίνῃ μεταξὺ τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων καὶ τῆς ἀπαντήσεώς σας.

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀσφαλῶν πηγῶν, ἐξ ὧν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου ἤντλησεν, εἶναι καὶ ἡ τοῦ μετοχίου Σκαραμαγκᾶ. Ἀνέφερεν ὅτι ἐκ τοῦ μετοχίου τούτου κατατίθενται εἰς τὴν Τράπεζαν 9,000 κατ’ ἔτος. Ὀφείλω νὰ κάμω τὴν ἑξῆς δήλωσιν. Τὸ μετόχιον Σκαραμαγκᾶ δὲν εἶναι οὔτε κτῆμα ἐθνικὸν οὔτε κτῆμα ἀδέσποτον, ἀλλ’ εἶναι μετόχιον τῆς Μονῆς Κλειστῶν. Ἡ Μονὴ αὕτη συνεβλήθη μετὰ τοῦ Ἀνακτορικοῦ ταμείου, καὶ ἐξεμίσθωσε πρὸς αὐτὸ τὸ μετόχιον, τὸ δὲ μίσθωμα, τὸ ὁποῖον κατατίθεται εἰς τὴν Τράπεζαν, σκοπὸν ἔχει νὰ τὸ λαμβάνῃ ἡ Μονὴ αὐτὴ καὶ νὰ τὸ διαθέτῃ ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν της. Ἂν καὶ αἱ ἄλλαι πηγαί, ἐξ ὧν ἤντλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, ἦναι τόσον ἀσφαλεῖς, ὡς καὶ ἡ τοῦ μετοχίου Σκαραμαγκᾶ, τότε θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ μὴ συγχαρῶ αὐτῷ διὰ τὰς ἀποκαλύψεις του.

§22ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Κύριοι, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν ἀδειῶν, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν ἔδωκε τὴν διαταγὴν νὰ χορηγοῦν τὰ σώματα τοιαύτας κατὰ κλάσεις. Ἀλλ’ ἀτυχῶς αἱ χορηγήσεις τῶν ἀδειῶν εἶναι τόσον μικροῦ χρόνου, ὥστε οἱ λαμβάνοντες αὐτὰς δὲν δύνανται νὰ μεταβῶσιν εἰς τὰς πατρίδας των. Ἔρχονται λοιπὸν εἰς τὴν πρωτεύουσαν καὶ προσποιοῦνται τὸν ἀσθενῆ, εἰσέρχονται ἐπὶ ἡμέρας τινὰς εἰς τὸ νοσοκομεῖον, καὶ ἐξέρχονται ἐξ αὐτοῦ, δῆθεν διὰ νὰ νοσηλευθῶσι κατ’ οἶκον, οὕτω δὲ παραμένουσιν ἐνταῦθα, οἱ δὲ ἀναμένοντες νὰ λάβωσιν ἀδείας στεροῦνται αὐτῶν, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν χορηγηθεισῶν ἀδειῶν ἔχει συμπληρωθῆ. Ἡ χορήγησις τῶν ἀδειῶν γίνεται εἰς μὲν τὸ Ἀρχηγεῖον τῆς Ἄρτης διὰ κλήρου, εἰς δὲ τὸ τῆς Θεσσαλίας ἀναγράφονται εἰς κατάλογον αἱ αἰτήσεις κατὰ σειράν, καὶ οὕτω δίδονται αἱ ἄδειαι χωρὶς νὰ ὑπερπηδᾷ ὁ τελευταῖος τὸν πρῶτον. Αὐτὰς τὰς πληροφορίας ἔχω ἀπὸ στρατιώτας τῆς πατρίδος μου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ δώσῃ διαταγήν, ὥστε ἡ χορήγησις τῶν ἀδειῶν νὰ ἦναι μηνιαία, ἵνα λείψουν αἱ καταχρήσεις.

§23ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Οὐδεμία ἄδεια νὰ δίδεται, διότι γίνονται μεγάλαι καταχρήσεις. Ἓν μόνον παράδειγμα σᾶς ἀναφέρω. Εἴς τι θεραπευτήριον ἀνεγράφοντο 72 ὡς ἀσθενεῖς τροφοδοτούμενοι, καὶ εὑρέθησαν μόνον δύο!

§24ΚΡΙΤΣΑΣ. Δύνασθε νὰ ὀνομάσητε τὸ θεραπευτήριον αὐτό;

§25ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Τὸ θεραπευτήριον Τριπόλεως, καὶ ἰατρὸς Παπαδόπουλος.

§26ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Νὰ χορηγῆται μηνιαία ἄδεια, νὰ διαταχθῇ δὲ ὁ γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τῶν νοσοκομείων νὰ ἐπιθεωρῇ τοὺς νοσηλευομένους, καὶ ὅσοι δὲν πάσχουν νὰ ἀποστέλλωνται εἰς τὰ σώματά των, ὅπως χορηγῶνται ἄδειαι καὶ εἰς ἄλλους ἀναμένοντας τοιαύτας.

§27ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Παιδείας νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ ἐπιθεωρητοῦ Κεφαλληνίας καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ Γυμνάσια καὶ τοὺς παυθέντας καθηγητὰς, διότι ἐπ’ αὐτῆς θέλω κάμει λόγον εἰς τὴν Βουλήν.

§28ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἐπιστρατεύσεως μέγας λόγος ἐγένετο περὶ σκανδαλωδῶν ἀπαλλαγῶν τῶν ἐφέδρων. Ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἵνα ἐν καιρῷ, ὄχι αὔριον, ἑτοιμάσῃ κατάλογον, ἐμπεριέχοντα τὸ ὀνοματεπώνυμον τῶν ἀπαλλαγέντων, ὑπὸ ποίας ἐπιτροπῆς ἀπηλλάγη ἕκαστος, καὶ ποῖον τὸ νόσημα, ἐκ τοῦ ὁποίου ἔπασχε.

§29ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§30ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι πολὺ χρήσιμος ὁ κατάλογος αὐτὸς, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα διατρέχει τὸν ἔσχατον τῶν κινδύνων, διότι ἀποδίδονται εἰς ἡμᾶς ὅλα τὰ κακὰ, κύριοι Βουλευταί. Ἐπιθυμῶ νὰ γνωσθῶσιν ὅλα, καὶ μετὰ τὸν κατάλογον πρέπει νὰ συστηθῇ ἐξεταστικὴ ἐπιτροπὴ, διότι πρὶν ἀπομακρυνθῶμεν τῆς αἰθούσης ταύτης, πρό τινων μηνῶν, τὸ Βουλευτήριον εἶχε γείνῃ δημοπρατήριον πατριωτισμοῦ, καὶ πρέπει νὰ δώσωμεν ὅλοι εὐθύνας.

§31Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ κατατεθῇ ὁ κατάλογος, ὃν ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς Μαντινείας, ἀλλ’ ὀφείλω νὰ βεβαιώσω ἀπὸ τοῦδε τὴν Βουλὴν, ὅτι τὰ λεχθέντα περὶ χιλιάδων ἀπαλλαγῶν εἶναι λίαν ὑπερβολικά. Τὸ προκάτοχον Ὑπουργεῖον, ἕνεκα τοῦ πλήθους τῶν προσερχομένων ἐφέδρων, εἶχε καταρτίσει καὶ δευτέραν ὑγειονομικὴν ἐπιτροπὴν, ἐνώπιον δ’ ἀμφοτέρων ἐξητάζοντο οἱ ἔφεδροι. Αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἐκ τῶν 87,000 ἐφέδρων, οἱ ὁποῖοι προσῆλθον, ἀπήλλαξαν περὶ τοὺς 900. Ἀμέσως μετὰ τὴν ἄνοδον ἡμῶν εἰς τὴν ἀρχὴν ἠθελήσαμεν νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ πόσον εἶναι ἀκριβῆ τὰ διαδιδόμενα, καὶ ἐβεβαιώθημεν ἐξ ἐπισήμων ἐγγράφων, ὅτι 900 περίπου ἔφεδροι ἀπηλλάγησαν, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι. Παρακαλῶ νὰ μὴ προβαίνωμεν ἀβασανίστως εἰς τοιαύτας μομφὰς καὶ τοιαύτας ἐπερωτήσεις, χωρὶς νὰ σκεπτώμεθα, ἐν τῇ ἀγανακτήσει τοῦ πατριωτισμοῦ ἡμῶν, περὶ τῶν ἐντεῦθεν ἀποτελεσμάτων. Διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τοιαῦται ἐπερωτήσεις νὰ μὴ φέρουν κλονισμὸν ἐν τῇ πειθαρχίᾳ τοῦ στρατοῦ, ἔχομεν δὲ ἀνάγκην νὰ τηρήσωμεν τὴν πειθαρχίαν ἐν τῷ στρατῷ. Μὴ ἔχετε ἀμφιβολίαν, ὅτι πάντα ταῦτα θὰ ἐξετάσωμεν ἐν καιρῷ.

§32Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἐν τῇ μὴ τουρκοκρατουμένῃ Ἑλλάδι μένοντες Θεσσαλοὶ, οἱ ἐκπατρισθέντες Θεσσαλοὶ, οἵτινες, ἂς τὸ ὁμολογήσωμεν, ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτοῦ τοῦ Κράτους, τοῦ ἐπισήμου, περιέστησαν εἰς τὴν θέσιν ταύτην, —δὲν πιστεύω δὲ νὰ ὑπάρχῃ κανεὶς ἐξ ὑμῶν, ὅστις ἤθελεν ἀντιλέξει ὅτι τὸ Κράτος τὸ ἐπίσημον εἶναι τὸ αἴτιον τῆς τοιαύτης καταστάσεως, εἰς ἣν σήμερον εὑρίσκονται οἱ δυστυχεῖς ἐκπατρισθέντες Θεσσαλοὶ, —δικαίωμα ἔχουσιν εἰς τὴν περίθαλψιν τοῦ Κράτους. Ἤθελον δὲ παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα χαρακτηρίσῃ τὴν πορείαν, τὴν ὁποίαν θὰ ἀκολουθήσῃ ἐν τῷ μέλλοντι, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν περίθαλψιν τῶν ἐκπατρισθέντων Θεσσαλῶν, ἐὰν δηλ. ὡς ὑποχρέωσιν τοῦ Κράτους, καὶ οὐχὶ ὡς πρᾶξιν φιλανθρωπίας θεωρῇ ταύτην, διότι ὡς πρᾶξις φιλανθρωπίας δὲν εἶναι ἀνεκτὴ, τὸ δὲ Κράτος ὀφείλει νὰ προβῇ ἐντάξει εἰς τὸ ἔργον καὶ μετ’ ἐλέγχου, οὕτως ὥστε καὶ εἰς ἡμᾶς νὰ ἐπιτραπῇ ἐν τῷ μέλλοντι νὰ ἐξετάσωμεν κατὰ τίνα τρόπον ἐξετέλεσεν ἡ Κυβέρνησις τὴν ὑποχρέωσίν της ταύτην. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἐναντίαν γνώμην, ὅτι μόνον ὡς φιλανθρωπία ἐπιβάλλεται, τότε βεβαίως ἐγὼ θὰ ἀποσύρω τὴν σύστασίν μου. Ἐὰν ὅμως φρονῇ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι εἶναι ὑποχρέωσις τοῦ Κράτους, δέον νὰ περιθάλψῃ καὶ νὰ κανονίσῃ τὸν βαθμὸν τῆς περιθάλψεως ἀναλόγος τῶν χρηματικῶν μέσων, τὰ ὁποῖα τὸ Κράτος διαθέτει σήμερον, καὶ νὰ ἀναλάβῃ αὐτὴν, χωρὶς βεβαίως ἡ φιλάνθρωπος συνδρομὴ, τὴν ὁποίαν παρέχει ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τῶν προσφύγων Θεσσαλῶν, νὰ ἀνακοπῇ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ ἀνακοπῇ, τοὐναντίον μάλιστα πρέπει ν’ ἀπαλλάξωμεν αὐτὴν ἀπὸ ἀσχολιῶν περιττῶν, μὴ ἁρμοζουσῶν εἰς αὐτήν, ἵνα δυνηθῇ νὰ ἀνεύρῃ πλείονα ποσὰ χρηματικὰ, διὰ τῶν ὁποίων θὰ δυνηθῇ νὰ ἀνακουφίσῃ τὸ Κράτος... Βλέπω μειδιῶντα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν· ἴσως θὰ μοὶ εἴπῃ περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ δημοσίου ταμείου. Δὲν μὲ πειράζει. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναλάβῃ τὴν περίθαλψιν διὰ τῶν ἰδίων αὐτῆς ὀργάνων. Εἶχον ἄλλοτε τὴν τιμὴν νὰ παρουσιασθῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ παρακαλέσω αὐτὸν νὰ διαθέσῃ πρὸς τοῦτο πάντας τοὺς ἐν Θεσσαλίᾳ ὑπαλλήλους, τοὺς μένοντας ἤδη ἐνταῦθα ἀργοὺς, ὥστε νὰ ἔχῃ αὐτοὺς ὄργανα πειθήνια εἰς αὐτὴν, καὶ ἡμεῖς νὰ ἔχωμεν τὴν Κυβέρνησιν ὑπεύθυνον ἀπέναντι ἡμῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τούτου. Τούτου μὴ γενομένου, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἡ σημερινὴ κατάστασις οὕτως, ὥστε νὰ μεταβαίνωσι πότε μὲν οἱ Α πότε δὲ οἱ Β, ἵνα παρέχωσι τὴν συνδρομήν των εἰς τοὺς διασπαρμένους ἀνὰ τὴν Ἑλλάδα Θεσσαλοὺς, πιθανὸν οἱ ἄνθρωποι οὗτοι ἀγαθῷ τῷ συνειδότι νὰ πράττωσιν ὅσα πράττουσιν, ἡμεῖς ὅμως δὲν δυνάμεθα νὰ ἤμεθα εὐχαριστημένοι. Δηλῶ ὅτι ὑπάρχουν πρόσφυγες ἐκπατρισθέντες, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔτυχον τῆς παραμικρᾶς περιθάλψεως. Τοὐναντίον τὸ μόνον, τὸ ὁποῖον ἀπήλαυσαν, ἦτο ἡ ἔλλειψις τῆς συνδρομῆς, τὴν ὁποίαν ὤφειλον οἱ ἁρμόδιοι πρὸς προστασίαν τῶν ποιμνίων, τὰ ὁποῖα καθ’ ἑκάστην διαρπάζονται. Γνωρίζω δήμαρχόν τινα, ὁ ὁποῖος, προκειμένου νὰ τελέσῃ τοὺς γάμους τοῦ ἀνεψιοῦ του, διὰ τῶν ἀνθρώπων αὑτοῦ ἀπέκοψε τεσσαράκοντα σφάγια, ἐπῆλθον ἐκ τούτου φόνοι, καὶ σήμερον εὑρίσκονται εἰς τὰς φυλακὰς Λαμίας ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι ἐβιαιοπράγησαν ὑπερασπιζόμενοι τὴν περιουσίαν αὑτῶν, διαρπαζομένην παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ὤφειλον νὰ τὴν προστατεύσωσι. Δὲν λέγω ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη εἶναι γενική. Ἡ Ἑλληνικὴ κοινωνία παρέσχε προστασίαν, διὰ τὴν ὁποίαν ἡμεῖς οἱ Θεσσαλοὶ εἴμεθα εὐγνώμονες, ἀλλὰ θὰ ἐπροτίμων νὰ εἴχομεν τὴν περίθαλψιν τοῦ Κράτους. Ὑπῆρξεν ἐποχή, κατὰ τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑπεσχέθη εἰς ἐπιτροπὴν Θεσσαλῶν, ὅτι θὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς περιθάλψεως τῶν προσφύγων Θεσσαλῶν, παρέτυχον δὲ καὶ ἐγὼ ἐν τῇ συνεδρίᾳ τῆς ἐπιτροπῆς ἐκείνης. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ τῷ ὑπομνήσω, ὅτι δὲν ἐτηρήθη ἡ ὑπόσχεσίς του.

§33ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ζητήματος, ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τυρνάβου δὲν εἶχεν ὁμιλήσει. Εἰς πολλοὺς ἐνδιαφερομένους, ἐλθόντας πρὸς ἐμὲ, ἠρνήθην νὰ φέρω τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλὴν, εἰπὼν εἰς αὐτοὺς, ὅτι ἡ Βουλὴ σήμερον ἔχει ἄλλα σπουδαιότερα ζητήματα νὰ συζητήσῃ καὶ ὅτι ἡ Κυβέρνησις μόνη θὰ ἐννοήσῃ τὸ ἐπιβαλλόμενον αὐτῇ καθῆκον πρὸς περίθαλψιν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔθιξε τὸ ζήτημα ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τυρνάβου, νομίζω ὅτι μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον νὰ προσθέσω ὀλίγα εἰς ὅσα ὁ κ. συνάδελφος εἶπε. Τὸ ζήτημα διαιρεῖται εἰς δύο· εἰς ζήτημα ἀρωγῆς τοῦ Κράτους, ὡς Κράτους ἐκπληροῦντος καθῆκον πρὸς πληθυσμὸν παθόντα ἕνεκα τοῦ Κράτους, καὶ εἰς ζήτημα περιθάλψεως ἕνεκα φιλανθρωπίας. Νομίζω ὅτι τὸ πρῶτον ζήτημα δὲν ἔχομεν νὰ τὸ συζητήσωμεν σήμερον· διότι θὰ τὸ συζητήσωμεν τότε, ὅταν θὰ ἦναι δυνατὴ ἡ λύσις αὐτοῦ καὶ ἡ ἐξεύρεσις τοῦ τρόπου τῆς ἐκτελέσεως τοῦ καθήκοντος τοῦ Κράτους. Τὸ δεύτερον ζήτημα ὅμως ὀφείλομεν νὰ τὸ λύσωμεν σήμερον. Καὶ ἐγὼ ἄπειρα ἤκουσα παράπονα παρὰ Θεσσαλῶν, οἱ ὁποῖοι παραπονοῦνται, ὅτι οὐδεμιᾶς ἔτυχον περιθάλψεως, ἢ ἔτυχον περιθάλψεως ὅλως ἀσημάντου, ἐνῷ ἄλλοι, ἴσως ἕνεκα χαριστικότητος ἢ ἕνεκα περισσοτέρας ἐπιτηδειότητος, ἔτυχον ἀνωτέρας περιθάλψεως. Νομίζω ὅτι ὀφείλει ἡ Κυβέρνησις νὰ τακτοποιήσῃ τελειότερον καὶ ἀσφαλέστερον τὴν ὑπηρεσίαν τῆς διανομῆς τῶν βοηθημάτων. Τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον φαίνεται διατιθέμενον εἰς τὰ βοηθήματα ταῦτα, δὲν εἶναι ἄξιον περιφρονήσεως, διότι ἔχομεν ἀναγεγραμμένον εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ποσὸν 1,700,000 δραχμῶν διὰ περίθαλψιν προσφύγων· εἰσεπράχθη παρὰ τῶν διαφόρων ἐπιτροπῶν ποσὸν, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἀνέρχεται εἰς 700,000 ἢ 800,000 δραχμὰς, ἴσως καὶ πλέον· ἴσως πλησιάζει τὸ ἑκατομμύριον. Ἔχομεν ἑπομένως ποσὸν 2,500,000 δραχμῶν καὶ πλέον διατεθειμένον πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων. Εἶναι ποσὸν, τὸ ὁποῖον μέχρι σήμερον τοὐλάχιστον ἤθελεν εἶσθαι ἀρκετὸν, ὅπως δώσῃ εἰς αὐτοὺς τὴν λιτὴν περίθαλψιν, τὴν ὁποίαν ζητοῦσι, καὶ ἐν τούτοις ὑπάρχουσι παράπονα. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἡ ἔλλειψις τῶν διατεθέντων μέσων, ἥτις γεννᾷ τὰ παράπονα ταῦτα, ἀλλ’ ἡ ἔλλειψις καταλλήλου τρόπου τῆς διαθέσεως τῶν ποσῶν. Ἡ γνώμη, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ὁ κ. Βουλευτὴς Τυρνάβου, νομίζω ὅτι θὰ ἦτο πρακτικωτέρα. Οἱ ὑπάλληλοι τῶν Θεσσαλικῶν ἐπαρχιῶν, οἱ ὁποῖοι μένουσιν ἐνταῦθα ἢ εἰς ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Ἑλλάδος, ἠδύναντο νὰ ἀναλάβωσι τὴν ἐκτέλεσιν τοῦ καθήκοντος τῆς τελειοτέρας καὶ ἀμερολήπτου διανομῆς τῶν βοηθημάτων. Ὑποστηρίζω δὲ καὶ ἐγὼ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τυρνάβου, ὅπως τελειότερον καὶ ἀσφαλέστερον διατεθῇ τὸ ποσὸν τῶν βοηθημάτων τοὐλάχιστον εἰς τὸ μέλλον, ἀφοῦ τὸ ποσὸν τὸ διατεθὲν κατὰ τὸ παρελθὸν διετέθη κατὰ τρόπον γεννῶντα παράπονα.

§34ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἀνάγκη νὰ ὁρίσωμεν τὴν φύσιν τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχει ἡ Πολιτεία ἀπέναντι τῶν προσφύγων. Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δύναμαι νὰ εἴπω, εἶναι, ὅτι οἱ πρόσφυγες ἔχουσι δικαίωμα περιθάλψεως καὶ ὅτι ἡ Πολιτεία ἔχει καθῆκον, ἵνα περιθάλψῃ αὐτούς. Νομίζω δὲ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις πᾶν ὅ,τι ἠδύνατο νὰ πράξῃ, ὅπως ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον τοῦτο, τὸ ἔπραξεν. Ἀνέθεσε τὴν περίθαλψιν τῶν ἐκτὸς τῶν Ἀθηνῶν καὶ τοῦ Πειραιῶς εὑρισκομένων προσφύγων εἰς ἐπιτροπὰς, ἀποτελουμένας ἐκ τῶν οἰκείων δημάρχων, ἀστυνόμων, εἰρηνοδικῶν, ἐκ τῶν ἀρχῶν τῶν ἐπιτοπίων, προσέθηκε δὲ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας καί τινας Θεσσαλοὺς, δυναμένους, ὡς ἐκ τῆς γνώσεως τῶν προσώπων, νὰ πληροφορῶσι τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας περὶ τῶν ἀναγκῶν τῶν ζητούντων περίθαλψιν. Πρὸς περίθαλψιν τῶν προσφύγων μέχρι τοῦδε τὸ Κράτος ἐδαπάνησεν 1,100,000 δραχμάς. Ἐκτὸς τοῦ ποσοῦ τούτου ἐδαπανήθησαν ὡς ἔγγιστα 600,000 δραχμαὶ, τὰς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ πρὸς περίθαλψιν τῶν Θεσσαλῶν συνέλεξεν ἐξ ἐράνων. Γινώσκω ὅτι παράπονα διετυπώθησαν κατὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἡ περίθαλψις ἐγίνετο· ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑποθέσῃ τις, ὅτι, ὅταν πρόκειται νὰ δοθῇ περίθαλψις εἰς 100,000 καὶ πλέον ἀνθρώπους, εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποφύγῃ τὰ παράπονα. Φέρω πρὸς ἀπόδειξιν τούτου γεγονός τι, τὸ ὁποῖον συνέβη ἐν Ἀθήναις. Ὡς γινώσκετε, κατὰ τὰς ἀρχὰς τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ ἐξέτασις τῶν αἰτήσεων τῶν προσφύγων εἰς ἐπιτροπὴν ἐκ Θεσσαλῶν ἀποτελουμένην. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐπί τινα χρόνον ἐξηκολούθησεν ἐφαρμοζόμενον· ἀλλὰ πολλὰ παράπονα ἠγέρθησαν κατὰ τοῦ τρόπου, καθ’ ὃν ἐγίνετο ἡ περίθαλψις. Ἠναγκάσθην τότε νὰ ἀναθέσω εἰς τὴν ἀστυνομίαν τὴν ἐκτέλεσιν τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα πρότερον ἐξετέλει ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη. Προέβη ἡ ἀστυνομία εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν καταλόγων καὶ εἰς τὴν ἐξέλεγξιν τῶν βιβλιαρίων, τὰ ὁποῖα εἶχον δοθῆ εἰς πρόσφυγας, εὑρέθησαν δὲ ἀτυχῶς πλέον τῶν χιλίων βιβλιαρίων, τὰ ὁποῖα κατείχοντο παρὰ προσώπων, ἅτινα βεβαίως δὲν ἦσαν Θεσσαλοὶ πρόσφυγες. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι, ἐνῷ κατ’ ἀρχὰς ἐνομίζομεν ὅτι ἡ παρουσία Θεσσαλῶν γινωσκόντων τὰ πρόσωπα, ἐνδιαφερομένων ὑπὲρ τῶν προσώπων, ὑπὲρ τῆς δικαίας διανομῆς τῶν βοηθημάτων, θὰ ἦτο μία ἐγγύησις, κατελήξαμεν εἰς συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον βεβαίως ἐδικαιολόγει τὸ μέτρον, ὅπερ ἐλάβομεν. Διδαχθέντες ἐκ τοῦ παθήματος τούτου, προέβημεν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις εἰς τὸν σχηματισμὸν ἐπιτροπῶν, καθ’ ὃν τρόπον ἀνέφερα. Ἐλπίζω ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ αὗται ἔπραξαν πᾶν τὸ δυνατὸν πρὸς ἀποφυγὴν δικαίων παραπόνων. Δὲν διστάζω ὅμως νὰ παραδεχθῶ, ὅτι ὑπάρχουσι παράπονα, καὶ ὅτι τινὰ τῶν παραπόνων τούτων βεβαίως εἶναι δεδικαιολογημένα· διότι εἶναι ἀδύνατον, προκειμένου περὶ τόσων χιλιάδων ἀνθρώπων, νὰ μὴ γεννηθῶσι παράπονα. Ὁπωσδήποτε δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι, ὁσάκις παράπονα διετυπώθησαν καὶ ὁσάκις οἱ παραπονούμενοι ἀνεφέρθησαν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀμέσως τηλεγραφικῶς παρήγγειλα τὴν ἐξέτασιν τῶν παραπόνων καὶ συνέστησα, ὅπως ληφθῶσιν αὐστηρὰ μέτρα, ἵνα τὰ παράπονα ταῦτα θεραπευθῶσι.

§35Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εὐγνωμονῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅστις μὲ ἐβοήθησεν εἰς τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ὑπεστήριξα. Ἤμην ἐναντίος τοῦ μέτρου τοῦ κρατήσαντος ἐν Ἀθήναις, ὅπου πρόσωπα ἄνευ εὐθύνης διεχειρίζοντο τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην. Μετέβην παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ καὶ μετὰ πολλῆς δυνάμεως ὑπεστήριξα τὴν ἀνάγκην νὰ ἀνατεθῇ εἰς τὴν ἀστυνομίαν ἡ ὑπηρεσία αὕτη. Εὐγνωμονῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, διότι εἰσήκουσε τῆς αἰτήσεώς μου, καὶ ἰδοὺ τὰ ἀποτελέσματα. Σήμερον ἐν Ἀθήναις ἡ περίθαλψις γίνεται τακτικωτάτη. Ἀλλὰ τοῦτο μόνον; Ἀπηλλάγη τὸ Κράτος ἀπὸ τοῦ νὰ πληρόνῃ χίλια βιβλιάρια ψευδῆ, ὅπως εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν. Διὰ τὰ ψευδῆ ταῦτα βιβλιάρια ἃς δώσωσι λόγον οἱ ἐκδώσαντες αὐτά. Ἐγὼ ὅμως ἓν μόνον γνωρίζω, ὅτι ἡ σύστασίς μου παρὰ τῷ κ. Πρωθυπουργῷ, ὅπως ἀφαιρεθῇ ἡ διαχείρισις ἀπὸ τῶν προσώπων ἐκείνων καὶ ἀνατεθῇ εἰς τὴν δημοσίαν ὑπηρεσίαν, καὶ τὸ Δημόσιον ὠφέλησε καὶ τὴν εὐπρέπειαν ἐπανήγαγε, διότι ὅ,τι ἐγίνετο ἦτο ἀπρεπέστατον. Ἐὰν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπεκαλέσθη τοῦτο, ἐγὼ δὲν πράττω τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ ἀπαιτήσω τὴν γενίκευσιν τοῦ μέτρου τούτου.

§36ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλὰ τοιοῦτο μέτρον ἐλήφθη καὶ εἰς τὰς ἐπαρχίας.

§37Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Μὲ συγχωρεῖτε· πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ὑμεῖς μὲν εἶσθε πολυάσχολος, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐγὼ δὲ ἄνευ πολλῆς ἐργασίας· δὲν ἔχω παρὰ αὐτὴν καὶ μόνην τὴν ἀσχολίαν, νὰ μεριμνῶ περὶ τῶν προσφύγων ἐκ καθήκοντος.

§38ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πολὺ καλά· εὐαρεστηθῆτε τότε νὰ ὑποδείξητε εἰς ποῖα μέρη ὑπάρχουσιν ἐπιτροπαὶ μὴ ἀποτελούμεναι ἐξ ὑπαλλήλων.

§39Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἰς τὴν Λαμίαν.

§40ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Εἰς τὴν Λαμίαν ἡ περίθαλψις ἀνετέθη εἰς ἐπιτροπὴν ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ νομάρχου.

§41Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἰς τὴν Χαλκίδα εἶναι εἷς Στεφανίδης δικηγόρος.

§42ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Μήπως ἐννοεῖτε ἐπιτροπὰς, τὰς ὁποίας ἐσχημάτισεν ἡ ἐδῶ κεντρικὴ ἐπιτροπὴ τῶν Θεσσαλῶν;

§43Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ νέαι ἐπιτροπαί.

§44ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὄχι, κύριε Βουλευτά. Εἰς τὰς ἐπιτροπὰς λαμβάνουσι μέρος ὁ εἰρηνοδίκης, ὁ ἀστυνόμος, ὁ δήμαρχος· λαμβάνουσι δὲ μέρος, ὡς εἶπον, καί τινες ἰδιῶται, ὅπως δίδωσι τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον δὲν δυνάμεθα νὰ ἀπαρτίσωμεν ἐξ ὑπαλλήλων μόνον τὰς ἐπιτροπὰς ταύτας εἰς ὅλα τὰ μέρη.

§45Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Λυποῦμαι διότι ἀπασχολῶ τὴν Βουλὴν, καὶ ἀκόμη περισσότερον λυποῦμαι, διότι ἐπιμένει ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι παντοῦ ὑφίστανται ἐπιτροπαὶ ἐξ ὑπαλλήλων.

§46Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡμεῖς θὰ σᾶς παρακαλέσωμεν νὰ μᾶς βοηθήσητε, διότι πρόκειται περὶ 137,000 προσφύγων.

§47Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Εἴμεθα εὐγνώμονες καὶ πρὸς τὸν κ. Κατσελίδην καὶ πρὸς τὸν κ. Καρτάλην καὶ πρὸς τὸν κ. Γεωργιάδην καὶ πρὸς τὸν κ. Σχινᾶν, δι’ ὅσον καιρὸν ἐμερίμνησαν καὶ δι’ ὅσους κόπους κατέβαλον· ἀλλ’ οἱ κόποι οὗτοι εἶναι ἀτελεσφόρητοι, ἐνίοτε δὲ περιθάλπονται μὴ πρόσφυγες. Ἀπόδειξις τὰ χίλια πλαστὰ βιβλιάρια. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν καὶ πάλιν νὰ ἀναθέσητε τὴν φροντίδα αὐτὴν εἰς πάντας τοὺς ὑπαλλήλους τοὺς ἐκ Θεσσαλίας. Σᾶς προσθέτω, ὅτι εἰς τὴν Χαλκίδα λ. χ. ἐστάλησαν ἄλευρα· τὰ ἄλευρα ταῦτα, κατὰ τὴν ὁμολογίαν αὐτοῦ τοῦ κ. Ἰωάννου Καρτάλη, ὅστις τὰ ἠγόρασεν, ἦσαν πρώτης ποιότητος ἄλευρα, καὶ ἐν τούτοις ἐδόθησαν ἐκεῖ εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς, τοὺς προμηθευτὰς τοῦ ἄρτου εἰς τοὺς δυστυχεῖς Θεσσαλοὺς πρόσφυγας, καὶ ὁ ἄρτος ὁ κατασκευασθεὶς ἐῤῥίφθη εἰς τὴν θάλασσαν· μικρὸν δὲ τοῦ ἄρτου τούτου δεῖγμα ἐκόμισα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν.

§48ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλὰ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σᾶς ἀπήντησε τότε, κύριε Βουλευτά.

§49Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Τί ἐγένετο; τὰ ἄλευρα ταῦτα τῆς πρώτης ποιότητος ἀντικατεστάθησαν δι’ ἀλεύρων χειρίστης ποιότητος. Κάμνω λοιπὸν τὴν πρότασιν, τὴν ὁποίαν ὑπεστήριξε καὶ ὁ κ. Καραπάνος.

§50ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἀλλὰ πρέπει νὰ ἤμεθα ἀκριβεῖς. Ἀληθῶς συνέβη τι ἐν Χαλκίδι ὡς πρὸς τὰ ἄλευρα· ἀλλ’ ἰδοὺ τί συνέβη. Ἀπεστάλησαν ἄλευρα ἐκ μέρους τῆς ἐπιτροπῆς καλλίστης ποιότητος, ἀλλὰ τὰ ἄλευρα ταῦτα κατεσχέθησαν ὑπὸ τοῦ στρατοῦ, καὶ ἐπὶ δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας ἠναγκάσθησαν τότε νὰ ἀναθέσωσι τὴν κατασκευὴν τοῦ ἄρτου εἰς τοὺς ἀρτοποιοὺς τῆς Χαλκίδος· ὅτε δ’ εἶχον τὴν τιμὴν ν’ ἀκούσω τὰ παράπονα ὑμῶν ταῦτα, σᾶς εἶπον ὅτι τοῦτο συνέβη ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου. Δὲν ἕπεται, ὅτι, ἐπειδὴ συνέβη τοῦτο, διότι κατεσχέθησαν τὰ ἄλευρα ὑπὸ τῆς στρατιωτικῆς ἀρχῆς, ὅτι ἡ ποιότης τοῦ ἄρτου κατὰ τὸν χρόνον τῆς διανομῆς ὑπῆρξε πάντοτε κακή· διότι ἐκ Χαλκίδος οὐδὲν παράπονον ἔχομεν περὶ τῆς ποιότητος τοῦ ἄρτου, ἐκτὸς τοῦ συμβάντος αὐτοῦ, τοῦ ὅλως τυχαίου.

§51Θ. ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἤλπιζον ὅτι, ἂν νίξεις ἔδιδον ἁπλᾶς πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἤρκει, ὅπως ἐπέλθῃ ἡ ἀπαιτουμένη λύσις τοῦ ζητήματος, χωρὶς νὰ χρονοτριβήσω εἰς στιγμὰς οὕτω κρισίμους. Ἀλλ’ εἶμαι ὑποχρεωμένος νὰ ἐνδιατρίψω, καὶ ἐλπίζω, ὅτι θὰ μὲ συγχωρήσῃ ἡ Βουλή. Ἰδοὺ, Κύριοι, τί δίδεται εἰς τοὺς ἐν ταῖς ἐπαρχίαις διαμένοντας πρόσφυγας. Χορηγοῦνται εἰς ἕκαστον 130 δράμια ἀλεύρου. Τοῦτο εἶναι τὸ ὅλον. Οἱ πρόσφυγες εἶναι ὑποχρεωμένοι ἐκ τῶν 130 τούτων δραμίων ἀλεύρου, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι, νὰ πωλήσωσιν ἓν μέρος, διὰ νὰ ἀγοράσωσιν ἅλας, καὶ νὰ δυνηθῶσι νὰ πληρώσωσιν εἰς τὸν ἀρτοποιὸν τὰ ἀπαιτούμενα πρὸς κατασκευὴν τοῦ ἄρτου. Ἀλλὰ θὰ σᾶς προσθέσω καὶ ἓν ἄλλο ἀκόμη. Εἶναι πολλάκις ὑποχρεωμένοι νὰ πωλήσωσι καὶ ὁλόκληρον τὸ ποσὸν τοῦ ἀλεύρου, ἵνα ἀγοράσωσι φάρμακα διὰ τὰ δυστυχῆ τέκνα των, ἵνα ἀγοράσωσιν ἐπὶ τέλους ἓν τεμάχιον σάπωνος, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀποβάλωσι τὰς φθεῖρας, αἱ ὁποῖαι τοὺς κατατρώγουσι. Λοιπὸν 130 δράμια ἀλεύρου εἶναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον χορηγεῖται, ἄνευ οὐδεμιᾶς ἄλλης συνδρομῆς. Ὑμεῖς κρίνατε, μὲ τὰ 130 δράμια αὐτὰ τί δύναται νὰ κάμῃ εἷς ἄνθρωπος, διαμένων σχεδὸν ἐν ὑπαίθρῳ καὶ φυγὼν ἐκ τῆς πατρίδος του ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου σκεύους, ἄνευ τοῦ ἐλαχίστου ἐνδύματος. Ἀλλὰ μήπως νομίζετε ὅτι πάντοτε δίδονται κατὰ δεκαημερίαν τὰ ἄλευρα; Παντάπασιν. Ἐπὶ τῇ προφάσει ὅτι δὲν ἀφίχθησαν ἄλευρα, παρέρχεται καὶ ἡ ἑνδεκάτη καὶ ἡ δωδεκάτη, καὶ κατὰ τὴν 13ην ἢ 14ην χορηγοῦσιν εἰς αὐτοὺς ἄλευρα διὰ τὴν δεκαημερίαν. Τοιουτοτρόπως κερδίζουσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου τὰς 3 ἢ 4 αὐτὰς ἡμέρας,—πρᾶξις σκληρὰ, ἡ ὁποία δὲν περιέρχεται ἴσως εἰς γνῶσιν τοῦ Ὑπουργείου, ἀφίενται δὲ οἱ δυστυχεῖς πρόσφυγες περιμένοντες εἰς τὴν παραλίαν, πότε νὰ φθάσουν τὰ ἄλευρα! Λοιπὸν δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ συγκεντρώσητε τὸν Καρτάλην, τὸν Σχινᾶν, τὸν Τοπάλην, ὅλους τοὺς ἐκ Βόλου καταγομένους, διὰ νὰ περιθάλψωσι τοὺς Θεσσαλούς. Γνωρίζετε ὅτι ἡ Θεσσαλία δὲν σύγκειται μόνον ἀπὸ τὸν Βόλον, ὁ ὁποῖος σχετικῶς ὀλίγιστα ὑπέφερεν· εἶναι ἡ ἐπαρχία τοῦ Τυρνάβου, ἡ ὁποία πρώτη ὑπέστη τὸ τραῦμα τῆς ἀνικανότητος τῶν Ἑλλήνων ἐπιτετραμμένων, τῆς φυγομαχίας τῶν Ἑλλήνων στρατιωτικῶν. Μὴ μὲ ἀναγκάζετε νὰ ὁμιλήσω περισσότερα. Θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ παύσητε αὐτὸ τὸ σύστημα τὸ κακόηθες, καὶ νὰ προτιμήσητε τὴν χορηγίαν χρηματικῆς βοηθείας εἰς τοὺς δυστυχεῖς αὐτοὺς Θεσσαλούς.

§52ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πολὺ αὐστηρὸς ὁ κ. Βουλευτής, δὲν ἔχει δὲ δικαίωμα νὰ ἦναι τοσοῦτον αὐστηρός, καθόσον γνωρίζει, ὅτι παρεκάλεσα αὐτὸν ἐπιμόνως νὰ λάβῃ μέρος εἰς αὐτὴν τὴν ἐπιτροπήν, ἵνα βοηθήσῃ τὸ Ὑπουργεῖον.

§53ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Διότι δὲν ἐγκρίνω τὸ σύστημα.

§54ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Ὅταν ὅμως εὑρίσκητε Κυβέρνησιν διατεθειμένην νὰ δεχθῇ τὰς συμβουλάς σας...

§55ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Δὲν δύναμαι νὰ δίδω συμβουλὰς μὴ εἰσακουομένας (θόρυβος).

§56ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Τότε δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ ἐπικρίνητε. Ἡ ἐπίκρισις εἶναι εὔκολος, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι, ὅταν πρόκειται περὶ περιθάλψεως χιλιάδων προσώπων, πάντοτε παράπονα θ’ ἀκούσητε. Γνωρίζετε πῶς σχηματίζονται αἱ ἐπιτροπαί. Μ’ ὅλα ταῦτα, ἄν πεισθῶ, ὅτι ὑπάρχει ἢ κατάχρησις ἢ ἀμέλεια περὶ τὴν περίθαλψιν τῶν προσφύγων, θὰ λάβω τὰ κατάλληλα μέτρα.

§57ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Ἐκ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κρίνω, ὅτι θὰ μείνῃ ἰσχῦον τὸ ὑπάρχον σύστημα. Ἐὰν αὐτὴ ἦναι ἡ ἀπάντησις τῆς Κυβερνήσεως, αὔριον θ’ ἀπασχολήσω ὁλόκληρον τὴν συνεδρίασιν, διότι δὲν ἐννοῶ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἀπάνθρωπος διαγωγὴ πρὸς τοὺς Θεσσαλούς. Ὀφείλετε νὰ λάβητε τὸ μέτρον, τὸ ὁποῖον σᾶς συνέστησα· ἐπὶ τῇ βάσει τακτικοῦ καταλόγου, νὰ χορηγῆτε 10 λεπτὰ κατ’ ἄτομον. Πεντακόσια βιβλιάρια προσφύγων ἐκ Βόλου εἶναι πλαστά· ἂς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου.

§58Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἑξακόσιοι ἦσαν ὅλοι οἱ ἐγγραφέντες.

§59ΛΙΜΠΡΙΤΗΣ. Πηγαίνετε εἰς τὸ Ὑπουργεῖον νὰ ἰδῆτε.

§60ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, ὅταν ὁ χείμαῤῥος τῶν Θεσσαλῶν προσφύγων κατέκλυσε καὶ τὰς πόλεις καὶ τὰ χωρία τοῦ Κράτους, ἡ Κυβέρνησις, αἰσθανομένη ὅτι ὤφειλε νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς περιθάλψεως αὐτῶν, ἐνόμισεν ὅτι θὰ ἐπήρκει εἰς τὸ καθῆκον τοῦτο διὰ τῆς συσταθείσης ἐπιτροπῆς. Λυποῦμαι διότι εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ δηλώσω, ὅτι ἡ ἐκλογὴ τῆς ἐπιτροπῆς ὑπῆρξεν ἀτυχής, ἀτυχεστάτη, ὡς πρὸς τὰ πρόσωπα τὰ πολιτευόμενα, τὰ ἀποτελοῦντα αὐτήν. Καὶ λέγω ἀτυχεστάτη, ἀφορῶν οὐχὶ πρὸς τὴν χρηστότητα τοῦ ἤθους τῶν προσώπων, — τὰ ὁποῖα ἰδιαιτέρως τιμῶ — ἀλλ’ ἀφορῶν εἰς τὸ μονομερὲς καὶ τὸ ἀποκλειστικὸν τοῦ διορισμοῦ τῶν μελῶν, ληφθέντων ἐκ μιᾶς καὶ μόνης Θεσσαλικῆς ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν ἐνεργειῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν ὑπῆρξεν ἡ ἐπιδοκιμασία, τὴν ὁποίαν ἀνέμενε πᾶς τις νὰ ἀποδώσῃ εἰς τὰς ἐνεργείας ταύτας. Εἴδομεν εὐθὺς ἀπὸ τῶν πρώτων ἡμερῶν ὅλην τῆς ἐπιτροπῆς τὴν στοργήν, ὅλην τὴν πρόνοιαν στρεφομένην πρὸς τὸ Πήλιον. Διατί; διότι οἱ ἐν τῇ ἐπιτροπῇ ταύτῃ ἦσαν πολιτευόμενοι τοῦ Πηλίου. Δὲν τοὺς ἀδικῶ διὰ τοῦτο· ἴσως εἰς τὴν θέσιν αὐτῶν αὐτὸ τοῦτο θὰ ἔπραττον καὶ ἐγώ. Ἀλλ’ ἐὰν ὑπῆρχον παρ’ αὐτοῖς, ὡς μέλη, καὶ ἄλλοι Βουλευταί, ἀντιπροσωπεύοντες τὰς ἄλλας Θεσσαλικὰς ἐπαρχίας, πᾶσαν, ἐκ τῆς φυσικῆς ἄλλως τε πρὸς τοὺς συμπολίτας αὐτῶν στοργῆς, παρεκτροπὴν ἢ ἀποκλειστικὴν ἐνέργειαν ἤθελον ἀναχαιτίσει, καθιστῶντες κοινὴν καὶ ἐξ ἴσου εὐεργετικὴν πρὸς πάντας τοὺς Θεσσαλοὺς πρόσφυγας τὴν πρόνοιαν τῆς πρὸς περίθαλψιν αὐτῶν συστάσης ἐπιτροπῆς. Τὰ ἐκ τῆς μονομεροῦς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης προκύψαντα ἀτοπήματα κατενοήσαμεν οἱ Θεσσαλοὶ Βουλευταί· διὰ τοῦτο συνελθόντες ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ ἡμέραν τινὰ καὶ συσκεφθέντες, ἀπεφασίσαμεν νὰ παρακαλέσωμεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ λυσιτελεστέρου κανονισμοῦ τοῦ τρόπου τῆς περιθάλψεως τῶν προσφύγων, ὑποδείξαντες αὐτῷ τὸν ἑξῆς τρόπον· ἡ μὲν ἐπιτροπὴ, ἡ ἤδη συσταθεῖσα, νὰ περιορισθῇ ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν συλλογὴν τῶν ἐράνων, διότι πράγματι τὰ μέλη αὐτῆς ἦσαν ἐκ τῶν ἐξόχως δυναμένων νὰ συντελέσωσι πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον, νὰ διορισθῇ δὲ ἄλλη τις ἐπιτροπὴ, συγκροτουμένη ἀπὸ ἕνα Βουλευτὴν ἐξ ἑκάστης Θεσσαλικῆς ἐπαρχίας, καὶ ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη δι’ εἰδικοῦ καὶ ὡρισμένου ἀντιπροσώπου τῆς Κυβερνήσεως, ἐπὶ τούτῳ τεταγμένου, νὰ ἐνεργήσῃ τὴν διάθεσιν τῶν ἐράνων, οἱονεὶ ἐποπτεύουσα ταύτην. Ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς μετὰ τῆς προθυμίας, ἥτις τὸν χαρακτηρίζει, προκειμένου περὶ τοιούτων ἔργων, ἔσπευσε ν’ ἀποδεχθῇ τὴν παράκλησιν ἡμῶν καὶ ὑποσχεθῇ τὴν πραγμάτωσιν αὐτῆς, ἀλλ’ ἀπεῤῥοφημένος, φαίνεται, ὑπὸ καθηκόντων σοβαρωτέρων, δὲν ἠδυνήθη νὰ ἐκπληρώσῃ τὴν ὑπόσχεσιν. Διὰ τοῦτο παρατηροῦνται αἱ ἐλλείψεις καὶ ἀτέλειαι περὶ τὴν διανομὴν τῶν ἐράνων, αἱ ὁποῖαι γεννῶσι παράπονα, πιστεύσατε, δικαιότατα. Ἀλλὰ, Κύριοι, πλὴν τῶν προσφύγων τούτων ὑπάρχει καὶ ἄλλη τάξις Θεσσαλῶν, πρὸς τοὺς ὁποίους ὀφείλει νὰ προσβλέψῃ τὸ Κράτος μετ’ ἴσης στοργῆς, καὶ οἱ Θεσσαλοὶ οὗτοι εἶναι οἱ μαχόμενοι ἀκόμη ἐπὶ τῶν Θεσσαλικῶν ὀρέων, ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ ἑστιῶν καὶ βωμῶν· περὶ αὐτῶν οὐδ’ ἡ ἐλαχίστη ἐλήφθη πρόνοια. Ἔχω τὴν τιμὴν ν’ ἀντιπροσωπεύω μίαν ἐκ τῶν ἐπαρχιῶν ἐκείνων, τῆς ὁποίας ὁ λαὸς παραμένει ἐκεῖ, ἐπὶ τῶν ὀρέων, μαχόμενος ἀκόμη. Ἐπανειλημμένως παρεκάλεσα καὶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν συνάδελφον αὐτοῦ, ὅπως μεριμνήσωσι περὶ τῶν δυστυχῶν τούτων, οὓς ἡ χαραχθεῖσα ζώνη ἀπέκλεισεν ἀπὸ πάσης Θεσσαλικῆς ἀγορᾶς, ἀπὸ τῆς ὁποίας, ἐὰν ὑποτεθῇ ὅτι εἶχον τὰ μέσα, θὰ ἠδύναντο νὰ προμηθεύωνται τὸν ἄρτον αὑτῶν. Καὶ σήμερον χιλιάδες ὁλόκληροι λιμώττουσι, τὸ μὲν ἐξ ἀπορίας, τὸ δὲ ἐξ ἀδυναμίας τοῦ νὰ προμηθεύωνται ἔστω καὶ αὐτὸν τὸν ξηρὸν ἄρτον. Ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς, ἐπιθυμῶν, καθ’ ὃ εἶχε δικαίωμα, νὰ ἐξακριβώσῃ τὴν ἀλήθειαν τῶν λόγων τοῦ ἀντιπροσωπεύοντος τὴν ἐπαρχίαν Καλαμπάκας, ἐνόμιζεν ὅτι ἔπρεπε νὰ στραφῇ πρὸς τὸν νομάρχην Ἄρτης καὶ ἐπιτύχῃ τοῦτο δι’ ὑπαλλήλου τινὸς τῆς Νομαρχίας, ἴσως τοῦ δημολογιστοῦ, ἢ ἄλλου, δὲν ἠξεύρω ποίου, πρωτοκολλητοῦ ἢ γραφέως τῆς Νομαρχίας.

§61ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἠθέλησα νὰ ἐξακριβώσω τὴν ἀνάγκην καὶ τὸν τρόπον, ὄχι τὴν ἀλήθειαν.

§62ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἐλπίζω ὅτι εἰς τὴν πρόσκλησιν, τὴν ὁποίαν ἀπηύθυνεν ὁ κ. Ὑπουργὸς πρὸς τὸν νομάρχην, εἶχεν ἤδη ἀπάντησιν, διότι γνωρίζω ἐξ ἐπιστολῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας μου, ὅτι εἷς ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῆς Νομαρχίας ταύτης περιῆλθε τοὺς τέσσαρας ὀρεινοὺς αὐτῆς δήμους, προσπαθήσας νὰ ἐξακριβώσῃ καὶ πιστοποιήσῃ τὰς ἀνάγκας αὐτῶν. Διὰ τοῦτο ἐπαναλαμβάνω καὶ ἐντεῦθεν τὴν παράκλησίν μου πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐκτείνωσι τὴν πρόνοιαν τοῦ Κράτους καὶ πρὸς τοὺς δυστυχεῖς τούτους, διότι ἂς πιστεύσωσιν, ὅτι, ἐὰν οἱ ἐν Ἀθήναις καὶ ταῖς ἄλλαις πόλεσι τοῦ Βασιλείου ἀτυχεῖς ἐκ Θεσσαλίας πρόσφυγες, ἕνεκα τῆς παντελοῦς αὐτῶν ἀπογυμνώσεως, ἦναι ἄξιοι πάσης περιθάλψεως, ἐκεῖνοι, οἱ ἐπὶ τῶν ὀρέων, δὲν εἶναι ὀλιγώτερον ἄξιοι αὐτῆς.

§63Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως ὀφείλω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι, ἐὰν ἀτελῶς ἐγένετο ὁ καταρτισμὸς τῆς πρώτης ἐπιτροπῆς, αὐτὸ ὀφείλεται εἰς τὰς περιστάσεις, ὑφ’ ἃς διετελοῦμεν. Συνέστη κατόπιν ἄλλη ἐπιτροπή, καὶ ἀναγκαίως ἀπετάθημεν πρὸς τοὺς ἀποτελοῦντας αὐτήν. Ὀφείλω δὲ νὰ βεβαιώσω, ὅτι, ὅ,τι ἦτο δυνατὸν νὰ πράξωμεν, ὅπως ἔλθωμεν ἀρωγοὶ εἰς τοὺς δυστυχεῖς παθόντας, τὸ ἐπράξαμεν, καὶ δυνάμεθα νὰ βεβαιώσωμεν, ὅτι οἱ ἀξιότιμοι Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἦσαν τότε παρόντες, πολὺ συνετέλεσαν εἰς τοῦτο. Κατόπιν ἐπῆλθον ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι ἐζήτησαν, ὅπως καὶ αὐτοὶ συντελέσωσιν εἰς τὸ ἔργον αὐτὸ, ἀλλ’ ὑπῆρχεν ἤδη ἡ ἐπιτροπὴ, καὶ δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον νὰ μεταβάλωμεν αὐτήν. Λ. χ. ἐὰν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Τυρνάβου, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς μᾶς συνέτρεξε κατὰ τὸ τελευταῖον στάδιον, δὲν ἦτο μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὸ ὅτι ἐξετέλει ἄλλο καθῆκον κατὰ τὴν ἐποχὴν τῆς συστάσεως τῆς ἐπιτροπῆς, εὑρίσκετο ἐν Κρήτῃ. Κατόπιν μᾶς παρέσχε πολλὰς καὶ χρησίμους πληροφορίας, καὶ ὅ,τι ἦτο δυνατὸν, ἐπράξαμεν, ἀλλὰ μὴ λησμονεῖτε, ὅτι πρόκειται περὶ πληθυσμοῦ 137 χιλιάδων ψυχῶν, καὶ δὲν εἶναι εὔκολον τὸ ἔργον. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Καλαμπάκας παραπονεῖται ὅτι μέχρις Ἀσπροποτάμου καὶ Ἀγράφων δὲν προσήλθομεν πρὸς ἀρωγήν. Δὲν προσήλθομεν, διότι δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία, διότι καθίσταται ἀδύνατος ἡ μεταφορὰ τῶν ἀλεύρων, ὄχι διότι ἡ ζώνη ἀπαγορεύει τὴν ἀγορὰν, ἀλλὰ διότι ἡ κατάστασις τῆς συγκοινωνίας δὲν τὸ ἐπιτρέπει. Πρὸ τοιούτων εὑρισκόμενοι ἀναγκῶν, ἀναγκαίως πρέπει νὰ καταβάλωμεν πᾶσαν προσπάθειαν, ὅπως καὶ κατ’ ἐλάχιστον θεραπεύσωμεν αὐτὰς, ἀλλὰ παρακαλῶ πάντας τοὺς συναδέλφους, ὅπως μᾶς συντρέξωσι, καὶ πρὸς τοῦτο εὐχαρίστως θέλομεν ἀκολουθήσει πᾶσαν συμβουλὴν αὐτῶν.

§64ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Καὶ ἐγὼ, Κύριοι, καθ’ ἣν ἐποχὴν κατηρτίσθη ἡ ὑπὲρ τῶν προσφύγων Θεσσαλῶν ἐπιτροπὴ, δὲν ἤμην παρὼν ἐνταῦθα· ἤμην ἀκόμη εἰς τὰ πεδία τῶν μαχῶν, ἔνθα παρηκολούθησα τὰς ἀτυχίας καὶ τὰς καταστροφάς μας. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη, ἡ ὁποία κατηρτίσθη ἀπὸ λίαν ἀξιότιμα πρόσωπα, δὲν ἐπέφερε τὸ ποθούμενον ἀποτέλεσμα. Μεγάλαι ἀδικίαι ἐγένοντο· τὰ βοηθήματα, τὰ ὁποῖα δίδει ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔρχονται ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, εἴτε εἰς χρήματα, εἴτε εἰς εἴδη, δυστυχῶς διανέμονται ὑπὲρ τῶν εὐνοουμένων πολλάκις...

§65ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Εὐνοουμένων τίνων;

§66ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Τῆς ἐπιτροπῆς βεβαίως· ὄχι ὑμῶν, κύριε Πρωθυπουργέ.

§67ΡΑΛΛΗΣ. Τῶν ἐπιτροπῶν.

§68ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Τῶν ἐπιτροπῶν. Δὲν συζητῶ τοῦτο. Ἐγὼ ὡμίλησα γενικῶς.

§69ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ λεγομένη ἐπὶ τῶν ἐράνων, διέθεσεν 600 χιλιάδας δραχμὰς μόνον διὰ τὸν Βόλον.

§70ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, ὁ τρόπος, καθ’ ὃν δίδεται τὸ βοήθημα εἰς τοὺς Θεσσαλοὺς πρόσφυγας, καταντᾷ ἐξευτελιστικὸς, μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, περὶ τῶν εὐγενῶν αἰσθημάτων τοῦ ὁποίου οὐδέποτε ἀμφέβαλλον. Καθημέραν συναντῶ συμπολίτας μου καὶ ἐν γένει πρόσφυγας Θεσσαλοὺς, οἱ ὁποῖοι μὲ σταματοῦν καὶ μοὶ λέγουν: «Εἴμεθα ῥακένδυτοι! δὲν ἔχομεν μὲ τί νὰ σκεπασθῶμεν! Καὶ ἐν τούτοις οἱ κύριοι ἐκ Βόλου, ἢ οἱ κύριοι ἐκ Τρικκάλων, ἢ οἱ κύριοι ἐκ Τυρνάβου ἔλαβον αὐτὸ ἢ ἐκεῖνο τὸ βοήθημα.»

§71ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπὸ ποῖον; Ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ βεβαίως ὄχι, διότι τὰ βοηθήματα διανέμονται ὑπὸ τῆς ἀστυνομίας.

§72ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Δὲν ὁμιλῶ μόνον περὶ τῶν βοηθημάτων τῶν διδομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως· ὁμιλῶ περὶ τῶν διδομένων ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι δίδουν σκεπάσματα.

§73ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Εἶναι ἐπιτροπὴ Κυριῶν, μὲ τὴν ὁποίαν δὲν ἔχει σχέσιν ἡ Κυβέρνησις.

§74ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Ἐγὼ γνωρίζω κάλλιστα, ὅτι δὲν δίδονται μόνον ἀπὸ τὰς Κυρίας, διότι ἀπὸ τὰς Κυρίας εἶναι εὐκολώτερον νὰ πάρῃ τις κἄτι τι, ἐνῷ ἀπὸ τοὺς Κυρίους εἶναι πολὺ δύσκολον (ἱλαρότης). Ἐκτὸς τούτων, κύριε Ὑπουργὲ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅταν παρουσιάζωνται οἱ δυστυχεῖς αὐτοὶ ἄνθρωποι εἰς τὰ γραφεῖα τῆς ἀστυνομίας, τοὺς μεταχειρίζονται ὡς ἐπαίτας! Ἐπαναλαμβάνω λοιπὸν καὶ πάλιν νὰ εἴπω, ὅτι οὐδεμίαν ἔχω ἀμφιβολίαν περὶ τῶν καλῶν διαθέσεων τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλ’ ἐριστῶ τὴν προσοχήν της, ἵνα διορθωθῶσι τὰ κακῶς κείμενα καὶ ἐκλείψωσιν οὕτω τὰ δίκαια παράπονα τῶν ἀτυχῶν προσφύγων.

§75Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ μίαν ἔτι ἐξήγησιν ὡς πρὸς τοὺς ἐκ Βόλου πρόσφυγας. Βεβαίως αὐτοὶ εἶναι ἐλάχιστοι, διότι εὐτυχῶς τὸ Πήλιον δὲν κατελήφθη μέχρι πρὸ ὀλίγων ἔτι ἡμερῶν. Κατ’ ἀρχὰς ἐγεννήθη ὁ φόβος, ὅτι ἦτο ἐνδεχόμενον ὅλοι οἱ Πηλιορῖται ν’ ἀποθάνωσι τῆς πείνης, καὶ διὰ τοῦτο ἐνεδώκαμεν εἰς τὰς συστάσεις τῶν ἀξιοτίμων Βουλευτῶν ἐκ Βόλου, ἵνα παράσχωμεν καὶ εἰς αὐτοὺς τὰ μέσα. Εὐτυχῶς ὅμως διὰ τοὺς Πηλιορίτας ἀνάγκη τοιαύτη δὲν ἐπαρουσιάσθη.

§76ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ἔλαβε τόσην εὐρύτητα ἡ συζήτησις αὕτη, ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ λάβω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, διὰ νὰ δοθῇ ἓν πέρας εἰς αὐτήν, καὶ μὴ ἐπαναληφθῇ αὔριον καὶ μεθαύριον καὶ οὕτω ἀπασχολῆται ἡ Βουλὴ ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῆς. Ἔρχομαι ἤδη ἐγώ, ἵνα ὑποβάλω ὡς συμπέρασμα τῆς ὅλης συζητήσεως μίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι μόνον διὰ τῆς ἐπερωτήσεως ταύτης θὰ λάβῃ ἀφορμὴν, ἵνα καὶ ἔλεγχον ἐνεργήσῃ τῆς διαχειρίσεως τοσούτων χρημάτων, τὰ ὁποῖα ὄχι μόνον συνέλεγεν, ἀλλὰ καὶ διεχειρίζετο ἡ λεγομένη ἐπὶ τῶν Θεσσαλῶν ἐπιτροπή, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ ἐλέγχου τούτου θὰ πεισθῇ, ὅτι πρέπει νὰ πατάξῃ καὶ τὰς καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι διεπράχθησαν, καὶ ὄχι μόνον τοῦτο, ἀλλὰ νὰ φροντίσῃ νὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς ἡ Κυβέρνησις καὶ ὑπὲρ ἐκείνων, ὑπὲρ τῶν ὁποίων οὔτε συνδρομὴ οὔτε μέριμνά τις ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως κατεβλήθη. Ἡ ἐπερώτησίς μου εἶναι αὕτη: «Νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, πόσα χρηματικὰ ποσὰ ἔλαβεν ἡ ἐπὶ τῶν προσφύγων Θεσσαλῶν ἐπιτροπὴ ἐξ ἰδιωτικῶν εἰσφορῶν καὶ πόσα ἐκ Κυβερνητικῆς εἰσφορᾶς, πόσα ποσὰ διετέθησαν, διανεμηθέντα ἐνταῦθα» (ὁμιλῶ περὶ τοῦ χρήματος, τὸ ὁποῖον διεχειρίζετο καὶ διένειμεν ἡ Θεσσαλικὴ ἐπιτροπή) «εἰς πόσους κατ’ ἐπαρχίαν ἀνέρχονται οἱ ἐνταῦθα πρόσφυγες· πόσα ποσὰ διενεμήθησαν καθ’ ἕκαστον μῆνα ἐνταῦθα, ἀφ’ ἧς ἤρξατο ἐνεργοῦσα ἡ ἐπιτροπή αὕτη, πρὸς τοὺς κατοίκους ἑκάστης Θεσσαλικῆς ἐπαρχίας· πόσα ποσὰ καὶ ἄλευρα διετέθησαν ἀνὰ τὴν ἐπαρχίαν Βόλου καὶ πόσα τοιαῦτα διετέθησαν ἀνὰ τὰς ἐπαρχίας Καρδίτσης, Τρικκάλων καὶ Καλαμπάκας». Καὶ κάμνω μίαν παρέκβασιν. Δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀσφαλὲς τὸ λεχθὲν, ὅτι δὲν ὑπάρχει συγκοινωνία διὰ τὴν ἀποστολὴν ἀλεύρων εἰς τὰς ἐπαρχίας Καρδίτσης, Τρικκάλων καὶ Καλαμπάκας. Ἀνέκαθεν ἐγὼ ὑπέδειξα πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ σχηματισθῶσιν ἀποθῆκαι ἀλεύρων ἐν Ἄρτῃ, καὶ ἐκεῖθεν οἱ κάτοικοι νὰ μεταφέρωσι διὰ τῶν ζώων των τὰ παρεχόμενα αὐτοῖς ἄλευρα. Ἐξακολουθῶ τὴν ἐπερώτησίν μου (ἀναγινώσκει): «Ἐπίσης, ἂν ἀνεκαλύφθησαν διαπραχθεῖσαι καταχρήσεις ἐκ μέρους προσφύγων, καὶ ἂν οὗτοι κατεδιώχθησαν ποινικῶς, καὶ πόθεν οὗτοι κατάγονται καὶ ἐκ ποίων δήμων τῆς Θεσσαλίας· πρὸς δὲ τούτοις, ἂν κατεσχέθησαν ὑπὸ τῶν ἐπὶ τῆς διανομῆς ἀστυνομικῶν ὑπαλλήλων φυλλάδια πληρωμῆς ἐπιδομάτων, πόσα ποσὰ ἐξεπροσώπουν ταῦτα, πόθεν δὲ κατάγονται οἱ εἰς ὧν τὰς χεῖρας κατεσχέθησαν τὰ φυλλάδια. «Ἕνεκα τίνος λόγου ὁ κ. Ὑπουργὸς οὐδεμίαν ἔδωκε προσοχὴν εἰς τὰς ἐπανειλημμένας παραστάσεις τῶν ἐκ Θεσσαλίας Βουλευτῶν, ὅπως καταρτισθῇ ἐπιτροπή, ἐν ᾗ ν’ ἀντιπροσωπεύωνται οἱ δύο νομοὶ τῆς Θεσσαλίας καὶ δι’ ἧς νὰ ἐνεργῆται ἡ διανομὴ τῶν ἐράνων καὶ ἄλλων χρηματικῶν ποσῶν, ἀφοῦ εἰς τὴν πρὸς συλλογὴν τῶν ἐράνων ἐπιτροπὴν δὲν ἐξεπροσωπεῖτο ἢ μόνη ἡ ἐπαρχία Βόλου, καὶ ἕνεκα τίνος λόγου ἡ ἀποκλειστικὴ αὕτη προτίμησις; «Ἐν τέλει συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ λάβῃ σύντονον μέριμναν ὑπὲρ τῶν καταφυγόντων εἰς τοὺς ὀρεινοὺς καὶ ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν διοίκησιν δήμους τῶν ἐπαρχιῶν Τρικκάλων καὶ Καλαμπάκας. Οὗτοι μένουσιν ἄστεγοι, γυμνοὶ καὶ στερούμενοι τοῦ ἄρτου, ἤδη δὲ ἤρξαντο ἐκεῖσε ψύχη, ὑποφέρουσι δὲ ἀφορήτως, ἕνεκα τῶν στερήσεων καὶ τῶν κακουχιῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ὀφείλει νὰ διατάξῃ τάχιστα τὰ προσήκοντα μέτρα πρὸς οἴκησιν καὶ συντήρησιν τούτων, καθόσον ἄλλως ὁλόκληροι πληθυσμοὶ κινδυνεύουσι νὰ καταστραφῶσιν ἐξ ὁλοκλήρου. Ἐπὶ τῶν ἐνεργειῶν του δὲ τῶν σχετικῶν πρὸς ταῦτα παρακαλῶ νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν.» Περὶ ὅλων τούτων ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ὑποθέτω ὅτι εὐχερῶς δύναται νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, διότι, καθ’ ἃς ἐγὼ τοὐλάχιστον ἔχω πληροφορίας, ἡ ἀστυνομικὴ ὑπηρεσία, ἡ ἀσχολουμένη εἰς τὴν διανομὴν τῶν ἐπιδομάτων, ἀνακαλύψασα ἐγκαίρως τὰς καταχρήσεις, παρεσκεύασε τοιούτους καταλόγους, καὶ ἔχει ἑτοίμους, ἵνα παρουσιάσῃ ὑπὸ τὰς ὄψεις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ, Κύριε πρόεδρε, νὰ ὑποβάλω καὶ ἑτέραν τινὰ ἐπερώτησιν πρὸς τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Καὶ ἐν πρώτοις ἐρωτῶ, ἕνεκα τίνος λόγου ἐγκατέλιπον τὰς θέσεις αὐτῶν καὶ δὲν ἐπανῆλθον μέχρι σήμερον αἱ διοικητικαὶ ἀρχαὶ εἰς τὸν νομὸν Τρικκάλων; Εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ νομὸς Τρικκάλων δὲν κατελήφθη ὁλόκληρος ὑπὸ τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ. Ὁ νομὸς Τρικκάλων ἀποτελεῖται ἐξ 27 δήμων, 13 δ’ ἐκ τῶν δήμων τούτων εἶναι ἐλεύθεροι, ὑπὸ τὸ κράτος τῆς Ἑλληνικῆς Ἐπικρατείας. Ἕνεκα τίνος λοιπὸν λόγου σήμερον ἀφέθη ὁλόκληρος νομός, ὁ ὁποῖος ἄρχεται ἀπὸ Μαλακασίου καὶ φθάνει μέχρι Ρεντίνης, ὁ ὁποῖος κατοικεῖται ὑπὸ χιλιάδων πολιτῶν, ὁ ὁποῖος διευθύνεται ὑπὸ τῶν δημάρχων, εἰς τὸν ὁποῖον ἡ Μοιραρχία ἤδη ἐπανῆλθεν, ἕνεκα τίνος λόγου εὑρίσκεται ἄνευ νομάρχου; Ἕνεκα τίνος λόγου δὲν παρίσταται ἐκεῖ ἡ διοικητικὴ ἐξουσία, ἵνα γνωρίσῃ καὶ εἰς τὰ ἄτακτα στοιχεῖα, ὅτι δὲν ἐξέλιπε τὸ κράτος τὸ Ἑλληνικόν; Ἑτέραν παράκλησιν ἔχω νὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν. Διατὶ δὲν παρίστανται ἐκεῖ αἱ ἀστυνομικαὶ ἀρχαί; Ποῦ εἶναι οἱ ἀστυνόμοι τῆς περιφερείας Πύῤῥας, τῆς περιφερείας Κοθωνίων, Λάκμωνος, Καστανέας καὶ ἕνδεκα ὅλων περιφερειῶν; Ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἀξιωματικοί, 11 ἀστυνόμοι ἀξιωματικοὶ μεθ’ ὅλου αὐτῶν τοῦ προσωπικοῦ, τί ἔγειναν; Ἐλιποψυχήσαμεν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε ἐγκατελείψαμεν ἡμεῖς τὸ κράτος ἡμῶν ἕρμαιον οὐχὶ μόνον τῶν Τούρκων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀτάκτων στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐγκατέστησαν ἐκεῖ τὸ κράτος αὐτῶν; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἕνεκα τίνος λόγου ἐτράπησαν εἰς φυγὴν οἱ εἰρηνοδίκαι ἀπὸ χώρας Ἑλληνικῆς; Ἕνεκα τίνος λόγου ἐξέλιπε καὶ ἡ Δικαιοσύνη, πτοηθεῖσα καὶ ἐκείνη; Ἕνεκα τίνος λόγου ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς Τρικκάλων ἀναπαύεται εἰς Τῆνον καὶ δὲν παρίσταται ἐκεῖ, ἀντιπρόσωπος τοῦ νόμου, ἵνα ἐπιβάλῃ ἑαυτὸν εἰς τοὺς ἀτάκτους, οἱ ὁποῖοι σήμερον μαστίζουσιν, ἀπειλοῦσι, ληστεύουσι, φονεύουσι τοὺς πολίτας; Ἕνεκα τίνος λόγου ἡ ἀνακριτικὴ ἀρχὴ ἀπουσιάζει ἀπὸ ἐκεῖ, ὅπου ὤφειλε νὰ παρίσταται; Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι, μολονότι ἡ Κυβέρνησις εὑρίσκεται ἀπησχολημένη εἰς πολὺ ὑψηλότερα σήμερον ζητήματα, δὲν θὰ ἦτο κακὸν νὰ ἔῤῥιπτε τὸ βλέμμα καὶ ἐπὶ τῶν ὅσον ἀσημάντων, τοσοῦτον σπουδαίων, ὡς πρὸς τὴν ἀσφάλειαν τῶν πολιτῶν, ζητημάτων τούτων. Ἡ παράστασις τῶν ἐξουσιῶν τούτων ἐκεῖ, εἰς τοὺς μὴ καταληφθέντας δήμους, θὰ ἦναι πρὸς τούτοις μία παρηγορία καὶ ἓν θάῤῥος διὰ τοὺς ἀνθρώπους ἐκείνους τῆς πεδιάδος, οἵτινες σήμερον στενάζουσιν ὑπὸ τὸν πόδα τοῦ ἐχθροῦ, θὰ ἦναι μία βοήθεια, ὅπως διατηρῶσι τὸ θάῤῥος των οἱ κάτοικοι τῆς πεδιάδος καὶ ὅπως μὴ παριστῶνται ὡς Κουτσόβλαχοι, ὑπογράφοντες ἀναφορὰς, δι’ ὧν ζητεῖται ἡ Τουρκικὴ κυριαρχία· διότι ἐτόλμησαν οἱ Τοῦρκοι, τὴν λιποψυχίαν καὶ λιποταξίαν τῶν ἐκπροσωπουσῶν τὸ Κράτος ἀρχῶν ἐκμεταλλευόμενοι, διὰ πλαστῶν ἀναφορῶν νὰ παραστήσωσι λαὸν γενναῖον, ὁ ὁποῖος καὶ σήμερον ἔτι, ὅτε πανταχοῦ κυριαρχοῦσιν οἱ Τοῦρκοι, ὑπερήφανοι καὶ γαυριῶντες ὡς νικηταὶ, ἔσπευσε νὰ λάβῃ τὰ ὅπλα κατὰ τούτων καὶ μέχρι σήμερον νὰ μάχηται ὑπὲρ πατρίδος, βωμῶν καὶ ἑστιῶν, ἐτόλμησαν, λέγω, νὰ μᾶς εἴπωσιν, ὅτι τοιοῦτοι ἄνδρες ἐσκέφθησαν ποτὲ νὰ ἀνταλλάξωσι τὴν πατρίδα καὶ τὴν ἐλευθερίαν αὑτῶν πρὸς τὸ στίγμα, τὸ ὁποῖον ἐπικάθηται ἐπὶ τῆς Θεσσαλίας. Ὀφείλω, ὡς ἀντιπρόσωπος τῶν Τρικκάλων, νὰ διαψεύσω διαῤῥήδην τὴν μομφὴν ταύτην, νὰ διαμαρτυρηθῶ ἐντόνως, ὅπως ἀποδείξω, ὅτι πάντα, ὅσα ἀτυχῶς ἐπεβάρυναν τὴν ἐπαρχίαν Τρικκάλων διὰ ψευδῶν διαδόσεων, εἶναι ἀσύστολος συκοφαντία· διαμαρτύρομαι δ’ ἐγὼ νῦν ἀπὸ τῆς θέσεώς μου ταύτης, ἀφοῦ πρῶτοι οἱ συμπολῖταί μου τοσοῦτον ἀνδρείως καὶ τολμηρῶς διεμαρτυρήθησαν χθὲς ἔτι διὰ τῶν ὅπλων (εὖγε!). Νομίζω ὅτι ἀρκοῦσι ταῦτα, ἵνα ἐκλείψῃ πᾶν ἴχνος ἀτιμωτικὸν, μὲ τὸ ὁποῖον ἐζήτησαν νὰ ἐπιβαρύνουν τὸν ἀτυχῆ τοῦτον λαὸν, ὃν ἀντιπροσωπεύω. Καὶ ἐγὼ ἐπίσης θὰ παρακαλέσω, ὅπως καὶ ὁ ἐκ Καλαμπάκας κ. συνάδελφος, τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ ἐπὶ τέλους πρόνοιαν περὶ τῶν ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι φεύγοντες ἐκ τῶν πόλεων τῆς ἀνὰ τὸν νομόν Τρικκάλων πεδινῆς Θεσσαλίας, κατέφυγον εἰς τὴν ὀρεινήν. Τί ὑφίστανται οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ἀφήνω νὰ ὁμιλήσωσιν οἱ ἴδιοι. Θὰ ἀναγνώσω μίαν ἐπιστολὴν, ἣν ἔλαβον ἐκ Κρανιᾶς τοῦ δήμου Χαλκίδος παρ’ Ἀσπροποτάμῳ, διὰ νὰ ἴδῃ ἡ Βουλὴ καὶ ἡ Κυβέρνησις εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται σήμερον οἱ ἄνθρωποι, καὶ πόσον ζοφερὸν προβλέπουσι τὸ μέλλον των οἱ δυστυχεῖς αὐτοί. Ἰδοὺ τί μοι γράφουσιν (ἀναγινώσκει): «Μέχρι τοῦδε ἡ Τουρκικὴ διοίκησις Τρικκάλων ἄφηνεν εἰς ἡμᾶς ἐλευθέραν τὴν ἐν τῆς πεδιάδος προμήθειαν σίτου καὶ ἄλλων τροφίμων. Ἤδη δὲ ἀπηγόρευσεν ὄχι μόνον τὸν σῖτον, ἀλλὰ καὶ πᾶν ἄλλο τρόφιμον νὰ ἐξαχθῇ ἐκ τῆς ὁρισθείσης νέας γραμμῆς. Ὥστε εὑρισκόμεθα εἰς τὸν μεγαλείτερον ἀποκλεισμὸν, μὴ ἔχοντες πόθεν νὰ προμηθευθῶμεν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, καὶ κινδυνεύομεν νὰ ἀποθάνωμεν τῆς πείνης. Ἀφ’ ἑνὸς ἔχομεν τοὺς Τούρκους, ἀφ’ ἑτέρου τοὺς λησταντάρτας, οἵτινες δὲν ἀφήνουσι πάντα διερχόμενον διὰ τῆς ὁδοῦ Πρεβέντας ἀλήστευτον. «Ὅθεν σᾶς παρακαλοῦμεν θερμῶς νὰ καταστήσητε πάντα τὰ ἀνωτέρω γνωστὰ εἰς τὴν σεβαστὴν Κυβέρνησιν, ἵνα μεριμνήσῃ καὶ περὶ τῶν ἐν Ἀσπροποτάμῳ εὑρισκομένων ἀτυχῶν προσφύγων, καθόσον πάντες εὑρίσκονται εἰς ἀπόγνωσιν καὶ περιμένουσι σωτηρίαν παρ’ ὑμῶν τῶν ἀντιπροσώπων. «Προσθέτω ἔτι, ὅτι ἡ μέριμνα πρέπει νὰ γείνῃ ὄχι μόνον διὰ τὸ παρὸν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὁ φθινόπωρος πλησιάζει καὶ αἱ περὶ εἰρήνης εἰδήσεις εἰσὶν ἀπελπιστικαὶ, πρέπει νὰ ληφθῇ φροντὶς, διότι τί θὰ γείνῃ τόσος λαὸς, ὅστις μέχρι τοῦδε εὑρίσκεται εἰς τὰ ὀρεινὰ μέρη τοῦ Ἀσπροποτάμου; ποῦ θὰ καταφύγῃ τὸν χειμῶνα; καὶ μὲ τί θὰ συντηρηθῇ; Αὕτη ἡ σκέψις ἔφερε πάντας εἰς ἀπόγνωσιν, καὶ ζητοῦσι παρ’ ὑμῶν προστασίαν. Ἀπαντήσατε, τί πρέπει ν’ ἀποφασίσωμεν, καθόσον εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἐσχάτην ἀπελπισίαν.» Εἰς τοιοῦτον σημεῖον, κύριε Πρόεδρε, εὑρίσκονται ὁλόκληροι πληθυσμοὶ Θεσσαλικοὶ, ἐλεύθεροι καὶ ἀπροστάτευτοι μὲν ἀπὸ τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους, ἐξωθούμενοι δὲ ἑκόντες ἄκοντες νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν πεδιάδα καὶ τεθῶσιν ὑπὸ τὸν ζυγὸν τὸν Τουρκικὸν, ἔστω καὶ ἐπὶ ἕνα μῆνα, ἔστω καὶ ἐπὶ 15 ἡμέρας, ἂν ὑποτεθῇ ὅτι ἐντὸς τοσούτου χρόνου θέλει συντελεσθῆ ἡ εἰρήνη. Τοσαῦτα εἶχον νὰ εἴπω, κύριε Πρόεδρε, νομίζων ὅτι ἔπρεπε καὶ ἐγὼ νὰ συντελέσω εἰς τὴν διαφώτισιν τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὁποίας δὲν θέλω ν’ ἀμφισβητήσω μήτε τὴν καλὴν πίστιν μήτε τὰς ἀγαθὰς διαθέσεις, ἀλλ’ ἵνα ἐπὶ τέλους συνηγορήσω ὑπὲρ τῶν δικαίων τῶν συμπολιτῶν μου, τοὺς ὁποίους, ἐν εἰλικρινείᾳ λέγω, ὅτι δὲν ἐπροστάτευσεν ἡ Πολιτεία, δὲν ἐπροστάτευσεν ἡ ἀτομικὴ φιλανθρωπία. Πάντοτε μοὶ παρέστησαν, ὁσάκις ὡμίλησα περὶ αὐτῶν, ὅτι ἔλειπον τὰ μέσα τὰ μεταγωγικὰ, ἵνα ἀποσταλῶσι πρὸς αὐτοὺς ἄλευρα καὶ ἅλατα· ἀλλ’ ἐλλείπουσι τὰ μέσα, ἵνα ἀποσταλῶσι πρὸς αὐτοὺς χρήματα, ἡ ἀξία δηλ. τῶν ἀλεύρων, καὶ ἁλάτων;

§77ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόθεν ἠδύναντο νὰ προμηθευθῶσι τὰ εἴδη ταῦτα;

§78ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Ἐν Ἄρτῃ καὶ ἐν Καλαῤῥύταις ἀκόμη. Εἴχετε λάβει τὴν καλωσύνην ὑμεῖς τε ὡς καὶ ὁ κ. ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργὸς νὰ διατάξητε νὰ χορηγῆται ἅλας ἐκ τῶν ἁλικῶν Κοπραίνης, καὶ ἔκτοτε ὁλόκληρος ὁ πληθυσμὸς τοῦ Ἀσπροποτάμου καὶ τὸ ἥμισυ τῶν Ἀγράφων προμηθεύεται τὸ ἅλας ἐκ τῶν ἁλικῶν Κοπραίνης. Ὥστε ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς λέγω, εἶναι ἀληθές. Ἂν δ’ ἡ Κυβέρνησις λάβῃ τὴν καλωσύνην ν’ ἀποστείλῃ τοὺς ὑπαλλήλους, τοὺς ὁποίους πρὸ μικροῦ σᾶς ἔλεγον, θέλουσι διευκολυνθῆ πολὺ τὰ πράγματα, διότι καὶ καταχρήσεις θέλουσι προληφθῆ κατὰ τὴν διανομὴν τῶν ἀλεύρων, καὶ παράπονα, ἐλπίζω, δὲν θέλουσι γεννηθῆ. Μίαν ἔτι παράκλησιν ἔχω νὰ ἀπευθύνω πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης. Τὸ Εἰρηνοδικεῖον Πύῤῥας περιλαμβάνει τρεῖς δήμους, ἔχει δὲ τὴν ἕδραν του εἰς τὴν Πόρτα–Παζάρ. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὁ εἰρηνοδίκης δὲν δύναται νὰ μεταβῇ, καθόσον τὸ χωρίον τοῦτο περιελήφθη ἐντὸς τῆς οὐδετέρας ζώνης. Ὥστε μένει ἄνευ τόπου συνεδριάσεως τὸ Εἰρηνοδικεῖον. Ἐζήτησα νὰ ἴδω, μήπως ὑπάρχει γνωμοδότησις τοῦ Πρωτοδικείου Τρικκάλων, ἵνα διευκολυνθῇ ἡ μετάθεσις τῆς ἕδρας εἰς ἄλλο χωρίον, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως δι’ εἰδικοῦ νόμου ὁρίσῃ ἑτέραν ἕδραν τοῦ Εἰρηνοδικείου, διότι δὲν ὑφίσταται Πρωτοδικεῖον Τρικκάλων, ἵνα γνωμοδοτήσῃ. Ὑπάρχει δὲ τῆς τοιαύτης μεταθέσεως μεγίστη ἀνάγκη.

§79Ν. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ Κυβέρνησις δὲν ἐπίστευε ποτὲ, ὅτι ἡ ἀνώμαλος αὕτη κατάστασις ἤθελε παραταθῆ ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ κανονίσῃ διὰ νόμου τὰ περὶ ὅσων ὡμίλησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἅτινα παρουσιάζονται καὶ εἰς ἄλλα μέρη, καὶ ὑπὸ ἑτέραν ὄψιν. Ἐλπίζομεν ὅτι ταῦτα ὅσον οὔπω θέλουσιν ἐκλίπει, ἐκκενουμένης τῆς Θεσσαλίας, ὅτε τὰ πάντα θέλουσι θεραπευθῆ, ἐπανερχόμενα εἰς τὴν πρώτην αὐτῶν κατάστασιν. Δὲν πιστεύω δὲ, ὅτι εἶναι τοσαύτη ἡ ἀνάγκη, ὥστε διὰ βραχὺ διάστημα χρόνου νὰ προβῶμεν εἰς ὑποβολὴν νέου νόμου.

§80ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς Καρδίτσης κ. Βελλίνης ὑποβάλλει σύστασιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, δι’ ἧς παρακαλεῖ αὐτὸν, «ὅπως λάβῃ πρόνοιαν ὑπὲρ τῶν προσφύγων δημάρχων Θεσσαλίας, διατάσσων τὴν πρὸς αὐτοὺς πληρωμὴν τῆς μισθοδοσίας των εἰς βάρος τοῦ ταμείου τῶν δήμων των ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου». Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως ἴσης πρὸς τὰ δύο δωδεκατημόρια τῶν προϋπολογισθέντων ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897, ὡς ταῦτα ἐτροποποιήθησαν καὶ θέλουσι τροποποιηθῆ διὰ δηλώσεων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοῦ, διὰ τὰς δαπάνας τῶν μηνῶν Σεπτεμβρίου καὶ Ὀκτωβρίου τοῦ ἔτους 1897.

§81ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διὰ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, μετὰ τὴν δήλωσιν, τὴν ὁποίαν ἔκαμεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, παρεδέχθημεν ἐπέκτασιν τοῦ δικαιώματος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως διὰ τῆς χορηγίας πιστώσεως τῶν δωδεκατημορίων λαμβάνῃ τοιαύτας καὶ ἐπὶ δαπανῶν, τὰς ὁποίας θὰ ζητήσῃ διὰ τῶν δηλώσεών της, οὐ μόνον τῶν ὑποβληθεισῶν εἰς τὴν Βουλήν, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀναγγελλομένων ἑκάστοτε εἰς τὸ Προεδρεῖον. Τὴν παρατήρησιν ταύτην δὲν ποιοῦμαι, ὅπως θίξω κατ’ οὐδὲν τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς, ἀλλ’ ἁπλῶς, ὅπως παρατηρήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι τὴν ὑπερβολικὴν ταύτην ἐξουσίαν παραχωρεῖ ἡ Βουλὴ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι εἶναι ἐξουσία παραχωρουμένη ἐξ ἀναποφεύκτου ἀνάγκης. Ἡ Κυβέρνησις ἑπομένως πρέπει νὰ ἐκτελέσῃ μόνον τὰς δαπάνας τὰς προερχομένας ἐκ τῆς ἀναποφεύκτου ταύτης ἀνάγκης. Τοιαῦται δ’ εἰσὶν αἱ ἀναγόμεναι εἰς τὸν στρατὸν, καὶ δι’ αὐτὰς δίδεται εἰς αὐτὴν ἡ τοιαύτη ἀπεριόριστος ἐξουσία, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν τὰς δηλώσεις της νὰ ὑποβάλλῃ ἐκ τῶν προτέρων εἰς τὴν Βουλήν, ἀφοῦ ἡ Βουλὴ δὲν ἐργάζεται. Ἀλλ’ ὑπάρχουσι δαπάναι, τὰς ὁποίας νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ κάμῃ ἡ Κυβέρνησις δυνάμει τῆς ἐξαιρετικῆς ταύτης ἐξουσίας, διότι αὗται δὲν ἔχουσί τι τὸ ἔκτακτον καὶ ἐξαιρετικόν. Τοιαύτη τις, παραδείγματος χάριν, σημειοῦται ἡ πρὸς συνδρομὴν ἐφημερίδων ἐκ δραχμῶν 4,500· ἀλλὰ δαπάνη τοιαύτη—ἡ ὁποία ἔχει βεβαίως τὴν δικαιολογίαν της—δὲν πρέπει νὰ ἐνεργῆται κατὰ τὸν τρόπον τοῦτον, τὸν ἔκτακτον καὶ ἐξαιρετικὸν, καὶ τὸν ὁποῖον ἡ Βουλὴ παρεδέχεται διὰ τὰς ἐπειγούσας καὶ ἐπιβαλλομένας ἀνάγκας ἕνεκεν τῶν ἐξαιρετικῶν περιστάσεων, ἐν αἷς εὑρισκόμεθα. Δὲν κάμνω τὴν παρατήρησιν διὰ τὴν οὐσίαν τῆς δαπάνης. Ἴσως εἶναι ἀναγκαία· δὲν συζητῶ τοῦτο· λέγω δὲ μόνον, ὅτι αἱ οὕτως ἐξαιρετικῶς ἐνεργούμεναι δαπάναι πρέπει νὰ δικαιολογῶνται ἐκ τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλουσιν αὐτάς.

§82Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται ἐν τῷ κονδυλίῳ τούτῳ περὶ ὑποχρεώσεων, αἱ ὁποῖαι εἶχον ἀναληφθῆ κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ αἵτινες ἔληξαν καὶ ἔπρεπε νὰ πληρωθῶσι. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς δευτέραν συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§83ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τῶν εἰδικῶν προϋπολογισμῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου ἐκ δραχμῶν 23,000 καὶ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους ἐκ δραχμῶν 1,887,800.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ὑποβάλω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν μίαν ἀπορίαν. Ζητεῖ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν 1,887,800 δραχμῶν. Τὸ ποσὸν τοῦτο, προστιθέμενον εἰς τὴν ἀναφερομένην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896 πίστωσιν, ἀναβιβάζει τὴν ὅλην πίστωσιν διὰ διαφορὰν συναλλάγματος εἰς 9,329,072 δραχ. Ἑπομένως ὑποτίθεται, ὅτι τὰ συναλλάγματα, ἅτινα ἐχρησίμευσαν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ἠγοράσθησαν κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 1,95, διότι τοσοῦτον ἀναλογεῖ. Ἡ τιμὴ αὕτη μοὶ φαίνεται ὑπερβολική. Ἄλλοτε, κατὰ σημείωσιν κατατεθεῖσαν εἰς τὴν Βουλὴν παρὰ τοῦ πρώην Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὸ συνάλλαγμα ἠγοράσθη κατὰ μέσον ὅρον πρὸς 1,78. Ὑπάρχει ἑπομένως ἐνταῦθα ἢ λογιστικόν τι λάθος, ἢ πρόκειται περὶ ποσοῦ διὰ διαφορὰν συναλλάγματος μὴ ἀναφερομένου εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, ὅπερ παρουσιάζει λογιστικὴν ἀταξίαν καὶ παράβασιν τῆς διατάξεως τοῦ λογιστικοῦ νόμου, τῆς μὴ ἐπιτρεπούσης μεταφορὰν πιστώσεως ἀπὸ ἑνὸς εἰς ἕτερον κεφάλαιον.

§85ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ συνάλλαγμα, διαρκοῦντος τοῦ 1896, δὲν ἐπρομηθεύθη ἐπὶ τιμῇ λεπτῶν 195. Εἶναι γνωστὸν ἐκ τῶν γενομένων ἐπὶ τούτου πληρωμῶν, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς ἀγορᾶς ἀνέρχεται εἰς 172½ λεπ. Ἀλλὰ συνάλλαγμα κατὰ τὸ 1896 διετέθη οὐχὶ 9 ἑκατομμυρίων, ἀλλὰ 12,250,000 περίπου, καὶ ὡς ἐκ τούτου τὸ ποσὸν τὸ πληρωθὲν δι’ ἐπικαταλλαγὴν ἀνέρχεται εἰς ὃ ποσὸν ἀναγράφεται ἐν τῷ νομοσχεδίῳ. Ἀλλὰ πᾶς ἄλλος, ἐκτὸς τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης συναδέλφου, εἶχε δίκαιον, προβάλλων τοιαύτην ἀπορίαν. Τὸ συνάλλαγμα προμηθεύεται παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τοῦ Κεντρικοῦ ταμίου καὶ κατατίθεται δι’ ἐπιταγῶν ἢ συναλλαγμάτων παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ εἰς πίστωσιν τοῦ παρ’ αὐτῇ εἰς χρυσὸν ἀνοικτοῦ λογαριασμοῦ τοῦ δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τὸ προμηθευόμενον οὕτως ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα χρησιμοποιεῖται, πρωτίστως μὲν διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους, δευτερευόντως δὲ διὰ τὰς εἰς χρυσὸν πληρωμὰς ἐν τῷ ἐξωτερικῷ τῶν διαφόρων Ὑπουργείων πρὸς προμήθειαν ὑλικοῦ χρησίμου εἰς τὰς ὑπηρεσίας τοῦ Κράτους. Ἐν ἀρχαιοτέρᾳ ἐποχῇ ἕκαστον Ὑπουργεῖον ἐπρομηθεύετο ἐκ τῆς ἀγορᾶς τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, οὗτινος ἐλάμβανε ἀνάγκην. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐκρίθη, καὶ εὐλόγως, ὡς ἐπιβλαβὲς εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα, διότι ἡ ἀγορὰ τοῦ συναλλάγματος ἐγίνετο ἄνευ τῆς προσηκούσης ἐπιμελείας, καὶ συνετέλει εἰς τὴν διατάραξιν τῆς νομισματικῆς ἀγορᾶς, καθόσον ἡ προμήθεια τοῦ συναλλάγματος ἐγίνετο πολλάκις ἐν ὥρᾳ λίαν κρισίμῳ καὶ εὐαισθήτῳ ὑπὸ νομισματικὴν ἔποψιν. Ἐκ τούτου καθιερώθη τὸ σύστημα, τὸ καὶ νῦν λειτουργοῦν, καθ’ ὃ ἕκαστον τῶν Ὑπουργείων, λαμβάνον ἀνάγκην ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος, ἀπευθύνεται εἰς τὸν Κεντρικὸν ταμίαν, ὅστις ἀποστέλλει τὸ αἰτηθὲν συνάλλαγμα ἐκ τοῦ παρ’ αὐτοῦ ἤδη προμηθευθέντος καὶ κατατεθέντος εἰς τὸν παρὰ τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ ἀνοικτὸν λογαριασμὸν τοῦ εἰς χρυσὸν δανείου τῆς ἀναγκαστικῆς κυκλοφορίας. Τὸ σύστημα τοῦτο ἠκολούθησε καὶ ὁ προβαλὼν τὴν παρατήρησιν ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς καὶ πάντες οἱ προκάτοχοί μου Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν. Τὸ σύστημα τοῦτο ἐφαρμόζων ὁ προκάτοχός μου κατὰ τὸ λῆξαν ἔτος 1896, προῆλθεν εἰς προμήθειαν ποσοῦ φρ. 12,250,000, καὶ ἐπλήρωσε δι’ ὑπερτίμησιν τὸ ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει τοῦ νομοσχεδίου ἀναγραφόμενον ποσὸν, ὅπερ ὑπερέβη τὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896 ἀναγραφεῖσαν πίστωσιν κατὰ τὸ ποσὸν, καθ’ ὃ ζητεῖται νῦν ἡ ἔγκρισις τῆς ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως. Ἐφ’ ὅσον ὅμως ἐκ προμηθευθέντος οὕτω ποσοῦ ἐξωτερικοῦ συναλλάγματος διετέθη ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν Ὑπουργείων, πλὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, ἀναγκαίως παρουσιάζεται διαφορά τις ἐπὶ πλέον, ἴση πρὸς τὴν πληρωθεῖσαν ἤδη ὑπερτίμησιν, ἡ διαφορὰ δὲ αὕτη καταλογίζεται εἰς τὰ δημόσια ἔσοδα, ὑπὸ τὸν τίτλον «τυχηρὰ ἔσοδα ἐκ συναλλαγματικῆς διαφορᾶς». Ὁ μηχανισμὸς οὗτος, οὗτινος δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ πατὴρ, ἀπεδείχθη ἐν τῇ πρακτικῇ ἐφαρμογῇ του ὡς σκοπιμώτερον ἐξυπηρετῶν τὰ τοῦ δημοσίου συμφέροντα, Ἴσως ἠδύνατό τις νὰ παρατηρήσῃ, ὅτι ἡ συναλλαγματικὴ διαφορὰ, ἡ ἀναγομένη εἰς τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα, τὸ διατιθέμενον εἰς ἄλλας, πλὴν τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Δημοσίου χρέους ἀνάγκας, ἔδει νὰ καταλογίζηται οὐχὶ εἰς βάρος τῆς διὰ τὸ δημόσιον χρέος πιστώσεως, ἀλλὰ εἰς βάρος ἑκάστης τῶν ὑπηρεσιῶν, ὑπὲρ ὧν διατίθεται τὸ ἐξωτερικὸν συνάλλαγμα. Ἀλλὰ πρὸς τοῦτο αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου καὶ τοῦ Γεν. Λογιστηρίου θὰ ὑποβληθῶσιν εἰς πολλοὺς κόπους, ὧν ὁ σκοπὸς εἶναι μᾶλλον τυπικὸς ἢ οὐσιαστικός. Ὁπωσδήποτε ἡ αἰτουμένη πίστωσις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς χρήσεως τοῦ 1896 ἀφορᾷ εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ προκατόχου μου, εἰς ἐμὲ δ’ ἐπεβάλλετο μόνον τὸ καθῆκον νὰ προκαλέσω τὴν πίστωσιν ταύτην πρὸς τακτοποίησιν πληρωμῶν γενομένων ὑπὸ τοῦ Κεντρικοῦ Ταμείου καὶ διατελουσῶν ἐν ἐκκρεμότητι.

§86ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοιοῦτόν τι ὑπέθεσα· καὶ ἐπειδὴ τὸν μηχανισμὸν εἰσήγαγον ἐγώ, ὅτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ διευθύνω τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐνόμισα ὅτι ἐπῆλθε παραγνώρισις αὐτοῦ καὶ ἀταξία ἐκ πλάνης. Καὶ τοιοῦτόν τι συμβαίνει· διότι καὶ ὁ γνωρίζων καὶ ὁ μὴ γνωρίζων τὸν μηχανισμὸν, ὅταν ἴδῃ ὅτι εἰς τὸ ἄρθρον τὸ προωρισμένον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου χρέους ἡ πίστωσις ἀνέρχεται εἰς 9,329,072 δραχμὰς, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τὸ ἄρθρον τοῦτο, ἐναντίον διατάξεως τοῦ λογιστικοῦ νόμου, τοῦ ἀπαγορεύοντος τὴν μετάθεσιν πιστώσεως ἀπὸ ἄρθρου εἰς ἄρθρον, χρησιμεύει καὶ δι’ ἄλλην ὑπηρεσίαν τοῦ Κράτους. Ἐπίσης, ὅταν τις ἴδῃ ἐν τῷ εἰδικῷ κεφαλαίῳ τῶν ἐκτάκτων ἐσόδων τοῦ Κράτους, ὅτι εἰσεπράχθησαν τὰ ποσὰ, ἅτινα ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐκ δύο περίπου ἑκατομμυρίων, δὲν δύναται ἢ νὰ ὑποθέσῃ, ὅτι τὸ Κράτος εἰσέπραξεν ἐξ ἑνὸς οἱουδήποτε πόρου χρυσὸν, ἐξ οὗ προῆλθε τόση διαφορὰ συναλλάγματος. Ὅτε εἰσήγαγον τὸ τοιοῦτον σύστημα εἰς τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν, ὑπῆρχε θετικός τις λόγος, διότι τὰ ἐκ δανείων εἰς χρυσὸν ἔσοδα ἄφηνον διαφορὰν συναλλάγματος, καὶ ἑπομένως τὸ ἐξ αὐτοῦ ἔκτακτον ἔσοδον ἦτο θετικὸν καὶ πραγματικόν· διότι, ὅταν εἰσέπραττε τὸ Δημόσιον 20 φράγκα, ἀνεγράφετο ἡ εἴσπραξις 20 δραχμῶν εἰς τὸ κεφάλαιον τῶν δανείων, καὶ δραχμῶν 12 ἢ 15 εἰς τὴν διαφορὰν τοῦ συναλλάγματος. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι σήμερον ἡ στιγμὴ νὰ ἐκτεθῶσι λεπτομέρειαι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου. Νομίζω ὅμως, ὅτι εἶναι καλὸν νὰ διορθωθῇ τοῦτο ὑπὸ ἔποψιν λογιστικὴν, καὶ νὰ μὴ βαρύνηται τὸ δημόσιον χρέος μὲ ποσὸν ἀνώτερον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον πράγματι ἀπαιτεῖ. Δύναται ἴσως ἡ τοιαύτη πλάνη ἐν ἐνδεχομένῃ τινὶ περιπτώσει, σχετιζομένη πρὸς τὸ δημόσιον χρέος, νὰ συντελέσῃ καὶ εἰς περιπλοκὰς, ἐπιβλαβεῖς εἰς τὰ συμφέροντα ἡμῶν. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν, ἡ ζητουμένη πίστωσις νὰ διακριθῇ, καὶ νὰ ζητῆται ἰδιαιτέρα πίστωσις, ὡς ὑπερτίμησις συναλλάγματος διὰ τὰς εἰς μεταλλικὸν πληρωμὰς τοῦ Δημοσίου, τὸ δὲ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖ ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους, νὰ περιορισθῇ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς καταβάλλεται δι’ αὐτήν. Ἀφοῦ δὲ ἡ ἀγορὰ τοῦ συναλλάγματος ἔγεινεν εἰς τὰ 172 λεπτὰ, ἕπεται ὅτι ἡ ὑπηρεσία τοῦ δημοσίου χρέους δὲν ἔχει ἀνάγκην ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως, καὶ ἡ ζητουμένη ἀναφέρεται εἰς ἄλλας δαπάνας τοῦ Κράτους. Ἐὰν δὲ ἦναι δαπάνη ἄλλου Ὑπουργείου, ἢ διὰ προμηθείας, πρέπει νὰ καταταχθῇ ἐκεῖ, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ὑπάρχῃ τὸ ἄτοπον, νὰ νομίζωμεν ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὅτι ἐδαπανήσαμεν 1,800,000 δρ. περίπου ἐπὶ πλέον διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ δημοσίου μας χρέους, ἀφ’ ἑτέρου δὲ, ὅτι εἰσεπράξαμεν ἐξ ἐκτάκτων πόρων διαφορὰν νομισματικὴν, ἀνερχομένην εἰς ποσὸν πλέον τῶν δύο ἑκατομμυρίων. Τοῦτο, τὸ καὶ ὑπὸ τῆς λογιστικῆς τάξεως ἐπιβαλλόμενον, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν καὶ νὰ διορθωθῇ.

§87ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐλησμόνησεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ διαχειρίσεως ἀναγομένης εἰς ἐμὲ, ἀλλὰ περὶ διαχειρίσεως ἀναγομένης εἰς τὸν προκάτοχόν μου, καίτοι ῥητῶς εἶπον τοῦτο πρὸ ὀλίγου.

§88ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν μέμφομαι ὑμᾶς.

§89ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ὅτι ἀντίκειται τὸ λειτουργοῦν νῦν σύστημα εἰς τὸν νόμον τοῦ λογιστικοῦ, δὲν μοὶ φαίνεται ὀρθὴ, διότι ὁ νόμος περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, οὐδεμίαν ἀναγράφει ἀπαγόρευσιν ὡς πρὸς τὸν καταλογισμὸν τῆς ἐπικαταλλαγῆς κατὰ τὴν ὑφεστῶσαν διατύπωσιν, ἥτις, ὡς προεῖπον, διευκολύνει τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν. Ἄλλως τε πρὸς συζήτησιν τοιούτων θεμάτων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι καὶ περισσοτέραν ἀνάπτυξιν καὶ περισσότερον χρόνον, δὲν εἶναι σήμερον ἡ κατάλληλος ὥρα· ὅταν προσεχῶς δοθῇ εἰς τὴν Βουλὴν ἡ κατάλληλος εὐκαιρία, ἐπιφυλάσσομαι νὰ ὑποδείξω τὴν ἐμὴν γνώμην οὐ μόνον περὶ τοῦ καταλογισμοῦ τῆς δι’ ὑπερτίμησιν τοῦ συναλλάγματος δαπάνης, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς μεταῤῥυθμίσεως πολλῶν διατάξεων τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, αἵτινες δὲν δύνανται νὰ λειτουργῶσι σκοπίμως μετὰ τὰς ἐπελθούσας εἰς τὴν οἰκονομικὴν διαχείρισιν καινοτομίας.

§90ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Γίνεται εἶτα δεκτὸν καὶ τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§91ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ νόμου ᾼΦϞΕʹ τῆς 18 Δεκεμβρίου 1887 περὶ ἐπιβολῆς προσθέτου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος τοῦ δήμου Λετρίνων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τοὺς κ. Ὑπουργοὺς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν δύναμαι νὰ ἀπευθύνω παρατήρησιν. Ἐπειδὴ πρόκειται, ἡ ὁμολογία, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ὁ νόμος τῆς 18 Δεκεμβρίου 1887 παρὰ τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ ἐκμισθωτοῦ, νὰ ἀναπληρωθῇ ὑπὸ ἄλλου, καλὸν εἶναι νὰ προστεθῶσι δύο λέξεις, ὅπως διασαφηνισθῇ, ὅτι ἡ ἔλλειψις τῆς ὑπογραφῆς τῶν εἰρημένων δημάρχου ἢ ἐκμισθωτοῦ ἀπὸ τὸ πρωτόκολλον δὲν ἀρκεῖ, ἵνα εἰκασθῇ, ὅτι ἠρνήθησαν νὰ ὑπογράψωσι, καὶ ἑπομένως νὰ ἐπιτραπῇ κατὰ τὸ νομοσχέδιον νὰ ὑπογράψῃ ἀντ’ αὐτῶν ὁ ἔφορος ἢ ὁ εἰρηνοδίκης, ἀλλ’ ἀπαιτεῖται νὰ βεβαιωθῇ ἡ ἄρνησις τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ ἐκμισθωτοῦ νὰ ὑπογράψωσι. Διὰ τοῦτο προτείνω νὰ προστεθῶσιν εἰς τὸ τέλος τοῦ μοναδικοῦ ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου αἱ λέξεις «ἀφοῦ βεβαιωθῇ ἐπισήμως περὶ τῆς ἀρνήσεως».

§93ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν σᾶς φαίνεται ὅτι ἡ ἐπίσημος βεβαίωσις τῆς ἀρνήσεως θὰ ἦναι δύσκολος; Διότι θὰ παρουσιασθῇ ἡ περίστασις αὕτη· ἠρνήθη ὁ δήμαρχος, ἢ ἠρνήθη ὁ ἐκμισθωτής· ποῖος θὰ πιστοποιήσῃ τὴν ἄρνησιν; Ἀκριβῶς ὁ δήμαρχος.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· ὁ εἰρηνοδίκης τῆς περιφερείας.

§95ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Πῶς θὰ πιστοποιήσῃ τὴν ἄρνησιν;

§96Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Θὰ βεβαιώσῃ ὁ ἴδιος.

§97ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀρνηθέντος τοῦ δημάρχου, ὑπογράφει.

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὥστε νὰ ἔχῃ τὴν εὐθύνην, ἐὰν ψευδῶς γράψῃ τὸ ἀρνηθέντος τοῦ δημάρχου.

§99ΘΕΟΤΟΚΗΣ. Νομίζω ὅτι εἴπετε, ἀφοῦ πιστοποιηθῇ ἐπισήμως ἡ ἄρνησίς του.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶπον τοῦτο.

§101ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὸ προτεινόμενον ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ θὰ παρεμβάλλῃ δυσκολίας ἐν τῇ πρακτικῇ ἐφαρμογῇ τοῦ μέτρου, τὸ «ἐπισήμως». Ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ σταφιδοκάρπου, εἴτε ἐκ τῶν ἄλλων δήμων τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας, εἴτε ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν, γίνεται κατὰ τρόπον τοιοῦτον, ὥστε εἶναι δύσκολον νὰ βεβαιῶται ἐπισήμως ὑπὸ ὡρισμένης ἀρχῆς ἡ ἄρνησις τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ ἐκμισθωτοῦ πρὸς βεβαίωσιν τοῦ οὕτως εἰσαχθέντος σταφιδοκάρπου. Ὑποθέσατε, ὅτι ἐν Πύργῳ εἰσάγεται σταφιδόκαρπος ἐκ διαφόρων δήμων τῆς αὐτῆς ἐπαρχίας ἢ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν. Ὁ εἰσάγων τὸν σταφιδόκαρπον τοῦτον ἔχει ἀνάγκην διὰ μιᾶς δηλώσεως πρὸς τὸν δήμαρχον νὰ βεβαιωθῇ, ὅτι ὁ σταφιδόκαρπος, τὸν ὁποῖον εἰσάγει, ἐν συνοδείᾳ πάντοτε πιστοποιητικοῦ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου τοῦ δήμου, ἐν ᾧ παρήχθη ὁ σταφιδόκαρπος, δὲν παρήχθη ἐν τῷ δήμῳ Λετρίνων, ἵνα μὴ ὑποβληθῇ τὸ δεύτερον εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου. Ὁ ἐκμισθωτὴς ἀρνεῖται νὰ βεβαιώσῃ τοῦτο, εἴτε ἐξ ἐνδιαφέροντος, εἴτε ἐκ κακοβουλίας. Τί θὰ πράξῃ ὁ εἰσάγων τὸν σταφιδόκαρπον; Θὰ καταφύγῃ εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον ἢ εἰς τὸν εἰρηνοδίκην. Ἐννοεῖτε, ὅτι, ἀφοῦ ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ἐν ἀρνήσει τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ ἐκμισθωτοῦ θὰ ὑπογράφῃ τὸ πρωτόκολλον ὁ ἔφορος ἢ ὁ εἰρηνοδίκης, βεβαίως ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος ἢ ὁ εἰρηνοδίκης ἔχει τὸ καθῆκον νὰ ἐξετάσῃ ἂν ὄντως ἠρνήθη ὁ δήμαρχος ἢ ὁ ἐνοικιαστής, διότι ἄλλως πράττει τι, τὸ ὁποῖον δὲν τῷ ἐπιτρέπεται. Ἐὰν ὅμως προστεθῇ, ὅτι θὰ βεβαιωθῇ ἡ ἄρνησις ἐπισήμως, θὰ κατασταθῇ δύσκολος, ἢ μᾶλλον ἀδύνατος, ἡ προκαλουμένη ὑπὸ τοῦ εἰσάγοντος ἐξ ἄλλων δήμων σταφιδόκαρπον βεβαίωσις τοῦ γεγονότος τούτου. Τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ εἰς μόνον τοῦτο, νὰ διευκολύνῃ τὴν ἐν τῷ δήμῳ Λετρίνων ἀποταμίευσιν σταφιδοκάρπου προερχομένου ἐξ ἄλλων δήμων, ἵνα μὴ οἱ ἀτυχεῖς ἰδιοκτῆται ὑποβάλλωνται τὸ δεύτερον εἰς τὸν φόρον. Λοιπόν, ἐὰν προσετίθετο ὅ,τι προτείνετε, ἤτοι ἡ ἐπίσημος βεβαίωσις τῆς ἀρνήσεως, δὲν θέλει ἀρθῇ ἡ ἀσκουμένη νῦν πίεσις ἐπὶ τῶν εἰσαγόντων σταφιδόκαρπον ἐξ ἄλλων δήμων.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δὲν ἐνδειχθῇ εἰς τὸν εἰρηνοδίκην ἢ εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, ὅτι δὲν ἀρκεῖ νὰ τῷ παρουσιάσῃ ἓν πρωτόκολλον μὴ φέρον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ δημάρχου ἢ τοῦ ἐκμισθωτοῦ, ἀλλ’ ὅτι πρέπει νὰ ἐξετάσῃ καὶ αὐτὸς ὁ ἴδιος, τότε θέλομεν ἔχει τὸν κομιστὴν τοῦ πρωτοκόλλου αὐτοῦ μεταβαίνοντα ἀμέσως εἰς τὸν εἰρηνοδίκην καὶ τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον, καὶ παραιτοῦντα τὸν δήμαρχον καὶ τὸν ἐκμισθωτήν. Ἡ ἀπαίτησις ὅτι πρέπει νὰ βεβαιωθῇ ὁ ἴδιος, παράγει ἐνοχὴν αὐτοῦ, διότι τὸν καθιστᾷ ὑποκείμενον εἰς κατάκρισιν τοὐλάχιστον παραβάσεως καθήκοντος, ἐὰν δὲν φροντίσῃ νὰ βεβαιωθῇ. Ἑπομένως ὁ εἰρηνοδίκης θὰ ἐξετάσῃ, ἐὰν ἀληθῶς ὁ δήμαρχος ἠρνήθη νὰ ὑπογράψῃ τὸ πρωτόκολλον ἢ δὲν ἐπαρουσιάσθη εἰς αὐτὸν ὁ κομιστής. Ὅθεν, ἐὰν νομίζετε ὅτι ἡ παρεμβολὴ τῆς λέξεως «ἐπισήμως» δύναται νὰ βλάψῃ, ἀφαιρέσατε τὸ «ἐπισήμως» καὶ γράψατε ἁπλῶς «ἀφοῦ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀρνήσεως».

§103ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τοῦτο τὸ ἐννοοῦμεν.

§104Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἂς ἀναγραφῇ ἐν τῷ νόμῳ.

§105ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οὐδεμία ἀντίῤῥησις ὑπάρχει. Ἂς προστεθῶσιν αἱ λέξεις «ἀφοῦ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀρνήσεως».

§106ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. «Ἀφοῦ βεβαιωθῇ ἡ ἄρνησις».

§107ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· «ἀφοῦ βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀρνήσεως».

§108ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω, ὅπως προστεθῇ καὶ ἕτερος ὑπάλληλος· θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῇ καὶ ὁ ταμίας, ὥστε νὰ ὑπάρχωσι πολλοὶ ὑπάλληλοι. «Ἀφοῦ ἕκαστος αὐτῶν βεβαιωθῇ περὶ τῆς ἀρνήσεως». Τὴν τροπολογίαν ταύτην θὰ ὑποβάλω εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη, εἰς βʹ συζήτησιν).

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου δημοτικοῦ φόρου.

§110ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἀναβάλωσι τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Νομίζω ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται τοιοῦτος φόρος· διότι φορολογοῦμέν τινα διὰ εἶδος, τὸ ὁποῖον ἀφαιροῦμεν παρ’ αὐτοῦ. Ἀφαιροῦμεν διὰ τὴν παρακράτησιν 15%, τὸ ὁποῖον εἰσέρχεται εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, καὶ ἐνῷ ἀφαιροῦμεν τὸ ποσὸν τοῦτο ἀπὸ τὸν παραγωγὸν, τῷ λέγομεν συνάμα: «θὰ πληρώσῃς καὶ τὸν δημοτικὸν φόρον» (ἀναγινώσκει τὸ ἄρθρον). Ὑποχρεοῦται νὰ πληρώσῃ δημοτικὸν φόρον διὰ τὸ ποσὸν τὸ παρακρατούμενον. Λοιπὸν φορολογοῦμέν τινα διὰ εἶδος, τὸ ὁποῖον δὲν ἐπιτρέπομεν εἰς αὐτὸν νὰ κατέχῃ, διότι τὸ 15%, τὸ ὁποῖον θὰ καταθέσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας, δὲν τὸ νέμεται, δὲν τὸ διαθέτει, ἵνα δικαιολογηθῇ ὁ φόρος. Δὲν θέλω νὰ κάμω τὴν θεωρίαν τοῦ φόρου, διότι οἱ πλεῖστοι γνωρίζετε αὐτήν· ἀλλὰ βεβαίως τὸ Κράτος, ἡ Πολιτεία, διὰ νὰ φορολογήσῃ πολίτην τινὰ, στηρίζεται ἐπὶ θετικῆς τινος δικαιολογίας. Μία δὲ τῶν πρωτίστων δικαιολογιῶν εἶναι ἡ ἀσφάλεια, μετὰ τῆς ὁποίας ὁ πολίτης νέμεται τὸ φορολογούμενον εἶδος. Ἐνταῦθα οὐδὲ ἡ ἀσφάλεια τῆς ἀπολαύσεως τοῦ εἴδους τούτου, οὐδὲ ἄλλο τι δικαιολογεῖ τὴν φορολογίαν. Λοιπὸν ἀντίκειται εἰς τὴν θεμελιωδεστέραν βάσιν τῆς φορολογίας τὸ νὰ ζητῶμεν παρὰ τινος φόρον ἐπὶ τοῦ εἴδους, τὸ ὁποῖον τοῦ ἀφαιροῦμεν. Τὸν στεροῦμεν τὸ εἶδος δι’ ἕνα δικαιολογητικὸν λόγον, καὶ συνάμα τῷ λέγομεν: «Θὰ πληρώσῃς καὶ τὸν δημοτικὸν φόρον».

§111ΘΕΟΤΟΚΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἄρτης δὲν εἶναι βάσιμος. Κατ’ ἀρχὴν ὁ δῆμος εἰσπράττει 2% ἐπὶ τῆς παραγομένης σταφίδος, δικαιοῦται λοιπὸν ὁ δῆμος ἢ ὁ ἐκμισθωτὴς νὰ εἰσπράξῃ ἐν τοῖς ἀγροῖς τὸ 2%. Τοῦτο συμβαίνει κατ’ ἀρχήν. Πρὸς εὐκολίαν δήμων τινῶν ἡ εἴσπραξις τοῦ 2% γίνεται ἐν τοῖς τελωνείοις. Τί δὲ συνέβη μὲ τὸν νόμον τῆς παρακρατήσεως; ὅτι δὲν ἐξάγεται ὅλον τὸ παραγόμενον ποσόν, καὶ ἑπομένως ὁ δῆμος ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ἤθελεν εἰσπράξει 2% ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ, ἐὰν ἡ εἴσπραξις ἐγένετο ἐν τοῖς ἀγροῖς, εἰσπράττει, ὁσάκις ἡ εἴσπραξις γίνεται ἐν τῷ τελωνείῳ, τὸ 2% μόνον ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου διὰ τοῦ τελωνείου, ἀλλὰ δὲν εἰσπράττει τὸ 2% ἐπὶ τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ. Εἶναι δεκτικὸν ἀμφισβητήσεως τὸ παρ’ ἐμοῦ ὑποστηριζόμενον; Ἐὰν τοῦτο λοιπὸν ἦναι ἀναμφισβήτητον, δὲν βλέπω ποῦ βασίζονται αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Ἄρτης, ἀφοῦ δίδομεν εἰς τὸν δῆμον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἤθελεν εἰσπράξει, ἐὰν ἠκολούθει τὴν ἀρχὴν, τὴν ὁποίαν οἱ πλεῖστοι τῶν δήμων ἀκολουθοῦσι περὶ τὴν εἴσπραξιν. Ἐπειδὴ δῆμοί τινες εἰσπράττουσι τὸν φόρον ἐν τοῖς τελωνείοις, δὲν εἶναι δίκαιον, ὅπως ἕνεκα τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως περιορισθῶσι τὰ δικαιώματα αὐτῶν ὡς πρὸς τὸ παρακρατούμενον ποσόν. Τὸ ζήτημα, νομίζω, εἶναι ἁπλούστατον, καὶ ἑπομένως ὅλαι αἱ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας προέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ φόρου, δὲν ἔχουσι καμμίαν σημασίαν, διότι πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν τὴν ἰσότητα μεταξὺ τῶν διαφόρων δήμων. Πρόκειται νὰ παραδεχθῶμεν μέτρον, ὅπως μὴ ἐπέρχηται ἀνισότης μεταξὺ τῶν διαφόρων δήμων ὡς ἐκ τοῦ τρόπου τῆς εἰσπράξεως τοῦ φόρου. Οὗτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου.

§112Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐκτὸς ὅμως τούτου, κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ ὅτι εἶναι φόρος τὸ 15%. Τὸ παρακρατούμενον ποσὸν ἀντιπροσωπεύει ἀληθῶς ἐν μέρει φόρον τοῦ Δημοσίου, ὁ ὁποῖος ἠλαττώθη κατὰ 4 δραχμὰς, ἐν μέρει ὅμως εἶναι ἰδιοκτησία τῶν παρακρατηθέντων. Βεβαίως, ὅταν τοῦτο παρακρατῆται, στερεῖται αὐτοῦ ὁ ἰδιοκτήτης· ἐκ πρώτης ὄψεως λοιπὸν φαίνεται, ὅτι, ἐνῷ στερεῖταί τις τῆς ἰδιοκτησίας του, ἀφ’ ἑτέρου πληρώνει καὶ φόρον· ἀλλ’ ὅταν λάβητε ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πληρώνει ὀλιγώτερον 4 δραχμὰς ἕνεκα τοῦ παρακρατουμένου ποσοῦ, ὀλιγώτερον δηλονότι 4 δραχμὰς φόρον ἐξαγωγῆς, δεύτερον δὲ, ὅτι μίαν ἡμέραν θὰ πωληθῇ τὸ παρακρατηθὲν, ὅτι θὰ ληφθῇ ἓν ἀντίτιμον ἀντ’ αὐτοῦ, θέλετε πεισθῆ, ὅτι δὲν πρόκειται καθαρῶς περὶ φόρου, ἀλλὰ περὶ παρακρατήσεως πράγματος κυρίως, ἡ ὁποία, ἔχει τὸν προορισμὸν, ἀφοῦ καλύψῃ ἀπαίτησιν τοῦ Δημοσίου, νὰ ἐπανέλθῃ εἰς τὰ θυλάκια τῶν παραγωγῶν.

§113ΒΟΤΣΗΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἔκαμε τὴν παρατήρησιν, ὅτι ὁ δῆμος ἔχει δικαίωμα νὰ εἰσπράξῃ φόρον ἔγγειον 2% ἐπὶ πάσης παραγωγῆς. Λοιπὸν θὰ ἦτο ἄτοπον νὰ τῷ εἴπωμεν, ὅτι ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰς ἀποθήκας, δὲν δύναται νὰ εἰσπράξῃ τὸ 2%. Ἐὰν εἰσέπραττε τὸν φόρον ἐν τοῖς ἁλωνίοις, θὰ ἐλάμβανε τοιοῦτον καὶ ἐπὶ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἰσάγεται εἰς τὰς ἀποθήκας; Βεβαίως. Ἀλλ’ ἀκόμη περισσότερον· ὁ νόμος περὶ παρακρατήσεως ἐπιτρέπει εἰς τὸν παραγωγὸν νὰ μὴ δώσῃ ἐκ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον παράγει, ἀλλὰ νὰ ἀγοράσῃ ἄλλην σταφίδα χειροτέρας ποιότητος. Ὑπάρχουσι δῆμοι, οἱ ὁποῖοι παράγουσι χειρίστης ποιότητος σταφίδα· οἱ ἄλλοι δῆμοι θὰ ἀγοράσωσι τὴν σταφίδα αὐτὴν διὰ νὰ τὴν δώσουν εἰς τὴν παρακράτησιν. Ἑπομένως ὁ δῆμος ἐκεῖνος θὰ μείνῃ ἄνευ οὐδενὸς ἐσόδου. Ὥστε πολὺ ὀρθὸν εἶναι τὸ νομοσχέδιον, καὶ πρέπει νὰ ψηφισθῇ.

§114ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ παρατήρησις ἡ τελευταία, τὴν ὁποίαν ἔφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πατρῶν, βεβαίως πρέπει νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Βεβαίως, ἐὰν ὑπάρχωσι δῆμοι, τῶν ὁποίων ὁλόκληρος ἡ σταφὶς εἰσέρχεται εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου, πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος, ὥστε οἱ δῆμοι ἐκεῖνοι νὰ μὴ ἀπολέσωσι τοὺς πόρους των. Ἀλλ’ ἡ θεωρία, ἡ ὁποία ἀνεπτύχθη προηγουμένως παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Μεσολογγίου, δὲν μὲ πείθει. Πρῶτον οὐδεὶς δῆμος εἰσπράττει εἰς εἶδος τὸ 2%. Πάντες οἱ δῆμοι εἰσπράττουσι τὸ 2%, τὸ ἀναλογοῦν εἰς αὐτοὺς, εἰς χρήματα κατὰ τὴν ἐξαγωγήν.

§115ΣΑΚΚΗΣ. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν μου δὲν συμβαίνει αὐτό.

§116ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰσπράττεται εἰς εἶδος;

§117ΣΑΚΚΗΣ. Μάλιστα.

§118ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐνδέχεται. Ἐγὼ ἐβασίσθην εἰς μαρτυρίας ἀξιοτίμων συναδέλφων ἐκ σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν, τοὺς ὁποίους ἠρώτησα πρὸ ὀλίγου, ἐὰν πάντες οἱ δῆμοι εἰσπράττωσι κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν τὸ 2%, καὶ μοὶ εἶπον ὅτι πάντες οἱ δῆμοι τὸ εἰσπράττουσιν ἐν τοῖς τελωνείοις. Ἀλλ’ ὅ,τι δήποτε καὶ ἂν συμβαίνῃ, καὶ ἂν ὑποθέσωμεν ὅτι ὑπάρχει δῆμος εἰσπράττων τὸ 2% εἰς εἶδος, τοῦτο δὲν δικαιολογεῖ τὸ νὰ φορολογῶμεν ἡμεῖς ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει εἰς τὴν διάθεσιν τῶν φορολογουμένων. Δὲν ἐπιτρέπεται, διότι συμβαίνουσιν εἴς τινας δήμους ἄτοπα, τὰ ὁποῖα στεροῦσιν αὐτοὺς τῶν προσόδων των, νὰ παραδεχθῶμεν ἀρχὴν ἀντικειμένην εἰς τὴν θεμελιωδεστέραν βάσιν τῆς φορολογίας. Ἡ ἀρχὴ εἶναι, ὅτι φορολογοῦμεν καὶ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι καταθέτουσι τὸ 15% ἐκ τῆς παραγωγῆς των εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου καὶ οἱ ὁποῖοι ἀπαλλοτριοῦνται τούτου, διότι τὸ λαμβάνει τὸ Δημόσιον δι’ ἕνα οἱονδήποτε σκοπόν· οὐχὶ ὅπως ἐπιστρέψῃ εἰς αὐτοὺς κἄτι τι, διότι τίποτε δὲν θὰ ἐπιστρέψῃ· τὸ περισσεῦον μετὰ τὰς δαπάνας θὰ χρησιμεύσῃ διὰ γενικωτέρους σκοποὺς τῆς σταφίδος, εἰς τὸ ἄτομον δὲν θὰ ἐπιστρέψητε τίποτε. Λέγω λοιπόν, ὅτι εἶναι ἄλως ἔκρυθμον, ἄλως ἀνώμαλον τὸ νὰ ἐπιβάλωμεν φόρον ἐπὶ εἴδους, τὸ ὁποῖον ἀφαιροῦμεν παρὰ τοῦ φορολογουμένου. Δὲν ἀμφισβητῶ τὸ γεγονὸς, τὸ ὁποῖον ἔθιξαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι καὶ τὸ ὁποῖον καὶ ἐγὼ νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ἐὰν τῷ ὄντι ὑπάρχωσι δῆμοι στερούμενοι ἐσόδων καὶ μὴ δυνάμενοι ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας των ἕνεκα τῆς παρακρατήσεως. Ἀλλ’ ἄλλως πρέπει νὰ θεραπευθῶσιν αἱ ἀνάγκαι τῶν δήμων τούτων, οὐχὶ δὲ διὰ τῆς καθιερώσεως μιᾶς ἀρχῆς, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ὑγιής.

§119ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κ.λ.π.). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης φαίνεται ὅτι ἀγνοεῖ τὰ συμβαίνοντα ὑπὸ τὴν ἰσχὺν τοῦ νόμου περὶ παρακρατήσεως. Ἀπὸ τῆς ἀρχῆς τῆς παρακρατήσεως ὁ σταφιδοπαραγωγὸς πωλεῖ τὸ προϊόν του εἰς τὸν ἔμπορον, ὁλόκληρον, ὁ δὲ ἔμπορος ἀκολούθως, προκειμένου νὰ ἐξαγάγῃ τὸ ἐμπόρευμά του, δὲν ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ παραδώσῃ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως πρᾶγμα τῆς αὐτῆς ἀκριβῶς ποιότητος πρὸς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον θὰ ἐξαγάγῃ, ἀλλὰ δύναται νὰ προμηθευθῇ ποιότητα κατωτέραν, καὶ ταύτην νὰ παραδώσῃ εἰς τὴν ἀποθήκην τῆς παρακρατήσεως. Ἐπειδὴ δὲ πολλάκις συμβαίνει ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ἐμπορεύεται τὸ εἶδος τοῦτο, νὰ μὴ εὑρίσκηται κατώτερον πρᾶγμα, φροντίζει ὁ σταφιδέμπορος νὰ προμηθεύηται ἀποδείξεις ἀποθήκης παρακρατήσεως μέρους, ὅπου παράγεται τὸ κατώτερον πρᾶγμα. Τί συμβαίνει λοιπόν; Εἰς τὰ μέρη ταῦτα οἱ ἔμποροι ἀγοράζουσι τὸ κατώτερον πρᾶγμα καὶ τὸ παραδίδουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως, λαμβάνοντες ἀποδείξεις, τὰς ὁποίας εἶτα ἐμπορεύονται πρὸς τοὺς ἐμπόρους τῶν τόπων, ἐκ τῶν ὁποίων δὲν παράγεται κατώτερον πρᾶγμα. Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ συνέπεια τούτου; Οἱ δῆμοι, οἱ ὁποῖοι παράγουν τὸ κατώτερον προϊόν, κινδυνεύουν, ἂν παραδεχθῶμεν τὴν ἀρχὴν τοῦ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ, νὰ μείνουν ἄνευ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῆς σταφίδος· καὶ συμβαίνει τοῦτο κατ’ ἐξοχὴν εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων, ὅστις ἐν τούτοις τὸν ἔγγειον φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος τὸν ἔχει δώσει ὑπέγγυον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν πρὸς ἀσφάλειαν δανείου της πρὸς τὸν δῆμον αὐτὸν, ἡ δὲ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἔχει ἐξασφαλισθῆ διὰ νόμου, καθ’ ὃν ὁ φόρος οὗτος δὲν θὰ μειωθῇ εἰς τὸ μέλλον. Τώρα ὅμως διὰ τοῦ συστήματος τῆς παρακρατήσεως κινδυνεύει νὰ ἐξαφανισθῇ ὅλως διόλου ὁ δημοτικὸς φόρος. Δὲν πρέπει δὲ νὰ πλανώμεθα. Ὁ παραγωγὸς οὐδεμίαν ὑφίσταται ζημίαν ἐκ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου. Τὸν φόρον τὸν δημοτικὸν καταβάλλει αὐτὸς εἰς τὸν ἔμπορον, ὅστις μόνος θὰ τὸν ὠφελῆται, κατὰ τὴν γνώμην τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ἄρτης. Ἂν δὲν ψηφίσωμεν τὸ προκείμενον νομοσχέδιον, οὐδὲν ἄλλο θὰ πράξωμεν ἢ νὰ καταστρέψωμεν δήμους τινὰς, καὶ νὰ ὠφελήσωμεν μόνον τοὺς ἐμπορευομένους. Ἐλπίζω ὅτι μετὰ τὰς ἐξηγήσεις ταύτας δὲν θὰ ἐμμείνῃ ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφερεν.

§120ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ βάρος ὅλον πίπτει εἰς τὸν σταφιδοπαραγωγὸν, διότι ὁ ἔμπορος θὰ κρατήσῃ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ὅλου παραδιδομένου πράγματος. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἠξεύρετε πόσα ἄτοπα θὰ γεννηθῶσι καὶ πόσαι περιπλοκαὶ εἰς τὸ ἐμπόριον καὶ εἰς τοὺς σταφιδοπαραγωγούς; Φαντασθῆτε ἕνα ἐμπορευόμενον, ὁ ὁποῖος θέλει νὰ εἰσαγάγῃ τὸν σταφιδόκαρπον εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς πρωτευούσης τῆς ἐπαρχίας τί θὰ συμβῇ;

§121ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Βεβαίως πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ νόμου θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ ἀποσταλῶσιν ὑπὸ τῶν ἁρμοδίων Ὑπουργείων αἱ ἀπαιτούμεναι πρὸς τὰς ἀρχὰς ὁδηγίαι, ὥστε νὰ μὴ γεννηθῶσι προσκόμματα ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ μέτρου. Οἱ δῆμοι διαιροῦνται ὡς πρὸς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου τῆς σταφίδος εἰς δήμους, οἱ ὁποῖοι ἐκμισθώνουσι τὸν φόρον τοῦ σταφιδοκάρπου, καὶ εἰς δήμους, οἵτινες εἰσπράττουσιν αὐτὸν διὰ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν ἢ καὶ δι’ ἰδίων ὑπαλλήλων. Οὕτως εἶχον ἀρχικῶς τὰ τῆς ἐπιβολῆς δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου ἐντὸς τοῦ ὅρου τῶν 2% κατὰ τὸν περὶ δημοτικῶν φόρων νόμον. Ἀλλὰ βραδύτερον προέκυψαν νέαι ἀνάγκαι εἰς τινας δήμους, τοὺς ἔχοντας μείζονα πληθυσμόν. Ὑφίστατο ἀνάγκη ὑδραγωγείων, δημοτικῶν ἀγορῶν, δημοτικῶν ὁδῶν καὶ τεχνικῶν ὁδοποιΐας δημοτικῆς ἔργων κλπ. Πρὸς θεραπείαν τῶν τοιούτων ἀναγκῶν προὐκλήθη ἡ διὰ νόμου ἐπιβολὴ εἰδικοῦ ἐπὶ τῆς σταφίδος φόρου, ὅστις καὶ ἐξεχωρήθη χάριν συνομολογήσεως δανείων· αἱ δὲ Τράπεζαι ἐζήτησαν, ὥστε διὰ συμβάσεως, ἡ ὁποία ἐκυρώθη διὰ νόμου τοῦ 1880, νὰ ὑποσχεθῇ ἡ Πολιτεία, ὅτι δὲν θὰ ἐλαττωθῶσιν οἱ φόροι οὗτοι, ἐφ’ ὅσον χρόνον εἶναι ὑπέγγυοι. Ἐφ’ ὅσον δὲν ὑπῆρχεν ἡ παρακράτησις, τὰ πάντα ἔβαινον καλῶς. Ὡς ἐκ τῆς παρακρατήσεως ἓν μέρος τοῦ σταφιδοκάρπου εἰσῆλθεν εἰς τὰς ἀποθήκας, δὲν εἰσῆλθε δὲ κατ’ ἀναλογίαν ἐκ πάντων τῶν δήμων τὸ αὐτὸ ποσὸν, διότι αἱ ἀποθῆκαι τῆς παρακρατήσεως δὲν παραλαμβάνουν μόνον ἀπὸ τὸν δῆμον, ἔνθα εἰσὶν ἱδρυμέναι, ἀλλὰ δέχονται σταφιδόκαρπον καὶ ἐξ ἄλλων δήμων καὶ ἐξ ἄλλων ἐπαρχιῶν. Εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως ἀπεταμιεύθη ὁ σταφιδόκαρπος τῆς τελευταίας ποιότητος· ὡς ἐκ τούτου σταφιδόκαρπος ἐκ τῶν δήμων, ἐν οἷς ἡ ποιότης εἶναι ἀνωτέρα, ὀλίγιστος εἰσήχθη εἰς τὰς ἀποθήκας. Προσκόμματα ἐπαρουσίασεν ἐν τῇ λειτουργίᾳ τοῦ θεσμοῦ τούτου ἰδίως ὁ δῆμος Λετρίνων. Ὁ δῆμος οὗτος ἔχει ἐκμεμισθωμένον τὸν φόρον τοῦτον, τὸ δὲ μίσθωμα τοῦτο εἶναι ὑπέγγυον εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν. Ὁ ἐνοικιαστὴς ἰσχυρίσθη, ὅτι δὲν ἠδυνήθη νὰ εἰσπράξῃ ἐξ ὅλου τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ δήμου Λετρίνων τὸν ἀνήκοντα αὐτῷ δημοτικὸν φόρον, ἑπομένως ἠρνήθη νὰ πληρώσῃ εἰς τὸν δῆμον τὸ ὅλον τοῦ μισθώματος, διότι πλέον τοῦ ⅓ τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ δήμου εἰσήχθη εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως καὶ δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ δημοτικοῦ φόρου, καθόσον ὁ εἰς τὰς ἀποθήκας ταύτας ἀποταμιευόμενος, λόγῳ ἐγγείου φόρου πρὸς τὸ Κράτος, σταφιδόκαρπος δὲν ὑπόκειται εἰς δημοτικὸν ἢ ἕτερόν τινα φόρον. Τὸ μίσθωμα ἀνήρχετο εἰς τὸ ποσὸν δραχ. 90,000, ὁ δὲ ἐνοικιαστὴς ἠρνήθη τὴν πληρωμὴν τοῦ τρίτου, ἤτοι τῶν 30,000 δραχμῶν. Ἐντεῦθεν καὶ ὁ δῆμος Λετρίνων ἤγειρε παράπονα, καὶ ἡ Τράπεζα ἠξίου ν’ ἀποζημιωθῇ. Ἀλλά, πλὴν τούτου, καὶ ἄλλαι ἐγένοντο παραστάσεις, ὅτι εὑρίσκονται ἀκριβῶς ὑπὸ ἀνισότητά τινα φορολογικὴν ἄλλοι δῆμοι, τῶν ὁποίων ὁ σταφιδόκαρπος εἰσπράττεται ἀπ’ εὐθείας ἐν τοῖς ἁλωνίοις ὑπὸ τῶν ἐνοικιαστῶν ἢ τῶν ἀντιπροσώπων τῶν δήμων, ἐνῷ οἱ δῆμοι, ὧν ὁ δημοτικὸς φόρος εἰσπράττεται κατὰ τὸν νόμον, μόνον κατὰ τὴν διὰ τῶν τελωνείων ἐξαγωγὴν ἢ μεταφοράν, στεροῦνται τοῦ δημοτικοῦ φόρου τοῦ σταφιδοκάρπου τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Οὕτω ἐθεωρήθη εὔλογον νὰ κανονισθῶσι διὰ νομοθετικῆς διατάξεως τὰ περὶ τούτου, ὥστε νὰ μὴ ἀδικῶνται ἐκ τοῦ μέτρου τῆς παρακρατήσεως δῆμοί τινες, καὶ νὰ μὴ παραβιάζωνται τὰ ὑπὸ τῶν Τραπεζῶν κεκτημένα δικαιώματα συνεπείᾳ τοῦ χορηγηθέντος ὑπ’ αὐτῶν εἰς τοὺς δήμους δανείου. Ἀλλὰ παρατήρησίς τις ἐγένετο ὑπό τινος συναδέλφου, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθιεροῦται ἀρχὴ, ἀντικειμένη εἰς τοὺς ὅρους τῆς φορολογικῆς ἰσότητος. Τὴν παρατήρησιν δὲ θεωρῶ βάσιμον, διότι ὁ δημοτικὸς φόρος ἐπιβάλλεται ἐπὶ τοῦ παραγομένου ποσοῦ ἄνευ διακρίσεως. Ὁ δῆμος λαμβάνει τὸ εἰς αὐτὸν ἀνῆκον ποσοστὸν ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς παραγωγῆς, χωρὶς νὰ ἐξετάζῃ τὰς ἐπιβαλλομένας ἐπὶ τοῦ παραχθέντος ποσοῦ φορολογίας, εἴτε ὑπὲρ τοῦ Κράτους, εἴτε ὑπὲρ ἑτέρου τινὸς νομικοῦ προσώπου. Ὅτε πρὸ δύο ἐτῶν ὁ ἔγγειος φόρος ἐπληρόνετο εἰς χρήματα μόνον, ἀφῃρεῖτο τὸ ἀντιπροσωπεῦον τὴν ἀξίαν τοῦ ἐγγείου φόρου ποσοστὸν τῆς παραγωγῆς; Βεβαίως ὄχι. Οὐδεὶς κατ’ ἀκολουθίαν ὑφίσταται νῦν ἀποχρῶν λόγος νὰ μὴ ὑποβληθῇ εἰς δημοτικὸν φόρον ὁ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως εἰσαγόμενος σταφιδόκαρπος. Ἄν δεχθῇ ἡ Βουλὴ τοιαύτην ἀρχήν, θὰ καθιερώσῃ φορολογικὴν ἀνισότητα τερατώδη. Ὑπάρχουσι σταφιδοκτήμονες, οἵτινες δὲν εἰσάγουσιν εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας οὐδ’ ἐλάχιστον ποσοστὸν τοῦ παραχθέντος ὑπ’ αὐτῶν σταφιδοκάρπου, διότι οὗτος εἶναι πρώτης ποιότητος. Ὑπάρχουσι τοὐναντίον σταφιδοκτήμονες, οἵτινες ὁλόκληρον τὴν παραγωγήν των εἰσάγουσιν εἰς τὰς ἀποθήκας, διότι συμφέρει εἰς αὐτοὺς, λόγῳ τῆς ποιότητος τῆς σταφίδος των, νὰ λάβωσιν ἀποδείξεις καὶ νὰ τὰς πωλήσωσιν. Ἰδοὺ εἰς τίνα ἄτοπα ὁδηγεῖ ἡ ἀπὸ τοῦ δημοτικοῦ φόρου ἀπαλλαγὴ τοῦ εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον πάντες οἱ φόροι, δημόσιοι καὶ δημοτικοί, πληρόνονται κατὰ τὴν διὰ τῶν τελωνείων ἐξαγωγὴν, καὶ περιορίζονται πάντες ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου ποσοῦ, ὥστε ἐκεῖ δὲν ἐγείρεται τὸ ζήτημα, ὅπερ εἰς τοὺς δήμους τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ὑφίσταται. Ἐν Ἑπτανήσῳ αἱ διακηρύξεις τῶν δημάρχων, αἱ ἀφορῶσαι εἰς τὴν ἐνοικίασιν τῶν δημοτικῶν φόρων, ῥητῶς ἀναγράφουσι τὸν ὅρον, ὅτι ὁ ἐνοικιαστὴς θέλει εἰσπράξει τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ ἐξαγομένου. Ἀλλὰ ἑτέρα προεβλήθη παρατήρησις ὑπό τινος συναδέλφου, κατὰ τίνα τρόπον θέλει εἰσπράττεσθαι ὁ δημοτικὸς φόρος, ὁ ἀναλογῶν εἰς τὸν σταφιδόκαρπον, τὸν ἀποταμιευόμενον εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας. Ἡ ἀπάντησις εἶναι εὐχερής. Θὰ εἰσπράττηται καθ’ ὃν τρόπον καὶ σήμερον. Καθ’ ὃν τρόπον ὁ ἐκμισθωτὴς παρακολουθεῖ τὸν σταφιδόκαρπον, ἐπιβιβαζόμενον ἢ ἐξαγόμενον διὰ τῶν τελωνείων, θὰ τὸν παρακολουθῇ εἰσερχόμενον εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Καθ’ ὃν τρόπον ὁ ἐνοικιαστὴς ἢ ὁ ἀντιπρόσωπος τοῦ δήμου εἰσπράττει τὸν ἐπὶ τῆς σταφίδος δημοτικὸν φόρος, ἐν οἷς δήμοις ἡ εἴσπραξις γίνεται καὶ διὰ τῶν τελωνείων καὶ ἐν τοῖς ἁλωνίοις, θέλει εἰσπράττει καὶ τὸν φόρον ἐπὶ τοῦ σταφιδοκάρπου, τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας. Μέχρι τοῦδε ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ δημοτικοῦ φόρου δὲν εἶχε δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ δημοτικὸν φόρον ἐπὶ τοῦ εἰς τὰς ἀποθήκας εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου. Ἀπὸ τοῦδε θὰ ἔχῃ δικαίωμα νὰ εἰσπράττῃ δημοτικὸν φόρον καὶ ἐπ’ αὐτοῦ. Θὰ φροντίσῃ ἑπομένως νὰ γινώσκῃ ἀκριβῶς τίνα ποσὰ σταφιδοκάρπου καὶ ὑπὸ τίνος εἰσήχθησαν εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας, ὅπως εἰσπράξῃ τὸν ἀνήκοντα αὐτῷ φόρον. Ὁ ἀποθηκάριος δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς ταμίαν τοῦ δήμου ἢ τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Ὁ ἀποθηκάριος θὰ κρατήσῃ σημείωσιν τοῦ εἰσαγομένου σταφιδοκάρπου, διακρινομένου τοῦ εἰσάγοντος κατὰ ποσὸν καὶ χρονολογίαν. Ὁ εἰσάγων ὀφείλει νὰ παρουσιάζῃ εἰς τὸν ἀποθηκάριον τὸ πρωτόκολλον, ὅπερ τυχὸν συνετάχθη, ἐὰν ὁ σταφιδόκαρπος προέρχηται ἐξ ἄλλου δήμου, ἐκτὸς τοῦ τῆς ἕδρας τῆς ἀποθήκης. Οὕτω ὁ δῆμος, ἐν τῇ πρωτευούσῃ, τοῦ ὁποίου εἶναι ἡ ἀποθήκη, δύναται νὰ παρακολουθήσῃ τὴν εἰς τὰς δημοσίας ἀποθήκας ἀποταμίευσιν τοῦ σταφιδοκάρπου, ὅστις παρήχθη ἐν τῷ δήμῳ τούτῳ, καὶ νὰ μὴ ἀπολέσῃ τὰ δικαιώματά του.

§122ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§123ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ. Αἱ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν γενόμεναι παρατηρήσεις ὤφειλον, νομίζω, νὰ πείσωσιν αὐτὸν νὰ μὴ συμπεριλάβῃ εἰς τὸ νομοσχέδιον τὰ ἀφορῶντα τὸν δημοτικὸν φόρον ἐπὶ τοῦ παρακρατουμένου σταφιδοκάρπου, καταβαλλόμενον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν μόνον ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις, διότι, ὡς ὀρθῶς παρετηρήθη, παρ’ ἡμῖν, ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις, ἐπικρατεῖ ἄλλο σύστημα φορολογικόν. Τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν τὸ ἐπικρατοῦν ἐν ταῖς Ἰονίοις νήσοις ἐπιβάλλει φόρους μόνον κατὰ τὴν ἐξαγωγήν. Πᾶν δ’ ὅ,τι δὲν ἐξάγεται, δὲν ὑποβάλλεται εἰς φόρον οὔτε τοῦ Δημοσίου οὔτε δημοτικόν, καὶ κατὰ συνέπειαν ἡ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιλαμβανομένη διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται δημοτικὸς φόρος ἐπὶ τοῦ μὴ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου, εἶναι διάταξις ἀντιβαίνουσα εἰς τὰ ἰσχύοντα ἐν Ἑπτανήσῳ, εἶναι διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας παραβιάζεται ὁ κρατῶν ἐκεῖ νόμος. Ἀλλ’ ὡς ὀρθῶς ὡσαύτως παρετηρήθη, ὡς ἐκ τῶν κρατούντων ἐν Ἑπτανήσῳ δὲν παρουσιάζονται αἱ δυσχέρειαι, αἵτινες παρουσιάζονται κατὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς τὸ λοιπὸν Κράτος, ἀλλ’ ὄχι μόνον δὲν παρουσιάζονται τοιαῦται δυσχέρειαι, ἀλλὰ δὲν ὑφίσταται καὶ ὁ λόγος, ὁ ὁποῖος προὐκάλεσε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ τοιούτου νομοσχεδίου καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὰ τοῦ λοιποῦ Κράτους, καθότι ἡ φορολογία, κατὰ τὸ σύστημα τὸ κρατοῦν παρ’ ἡμῖν, δὲν ἐπιβάλλεται κατὰ τόσον ἐπὶ χιλιάδος, ἀλλὰ κατὰ τόσον ἐπὶ τῆς ἀξίας, ἑπομένως καθ’ ὅσον αὔξεται ἡ ἀξία, αὔξεται καὶ ὁ φόρος ὁ πληρονόμενος ὑπὲρ τοῦ δήμου. Ἐὰν λοιπὸν παραδεχθῶμεν, ὡς ἐγένετο παραδεκτὸν, ὅτι ἡ παρακράτησις φέρει ἀφεύκτως τὴν αὔξησιν τῆς τιμῆς, ἕπεται ὅτι οἱ δῆμοι, οἵτινες δὲν ἀπολαμβάνουσι δημοτικὸν φόρον ἐκ τοῦ διδομένου σταφιδοκάρπου εἰς τὰς σταφιδαποθήκας διὰ τὴν παρακράτησιν, δὲν ζημιοῦνται, διότι αὐξομένης τῆς τιμῆς, ὅ,τι χάνουσιν ἀπὸ τὸν καρπὸν, ὁ ὁποῖος τίθεται εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως, τὸ ἀπολαμβάνουσιν ὡς ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς, ἥτις ἐν τοῖς τελωνείοις καταβάλλεται. Ὁ λόγος λοιπὸν, ὁ ὁποῖος προὐκάλεσε τὴν εἰσαγωγὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου διὰ τὸ λοιπὸν Κράτος, δὲν ὑφίσταται διὰ τὰς Ἰονίους νήσους, ζημία δὲν ἐπέρχεται εἰς τοὺς δήμους, καὶ ἑπομένως, ἐὰν ψηφισθῇ, οὐδὲν ἄλλο θὰ πράξῃ ἢ νὰ προσθέσῃ καὶ ἕτερον φόρον εἰς τὸν σταφιδόκαρπον τῶν Ἰονίων νήσων, ὅστις ἤδη ἐπιβαρύνεται μὲ φόρον πολὺ μεγάλον, διότι δὲν ἐπιβαρύνεται ἤδη μόνον μὲ φόρον ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου καὶ τῶν δήμων, ἀλλὰ καὶ μὲ ὁδικὸν καὶ μὲ ἐπαρχιακὸν, ἀνερχομένου οὕτω τοῦ ὅλου φόρου μέχρις 25%. Πρό τινος μάλιστα ηὐξήθη ὁ φόρος οὗτος καὶ συνεπείᾳ τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, ὅστις ἔδωκε τὸ δικαίωμα εἰς τὰ δημοτικὰ συμβούλια νὰ αὐξάνωσι τὸν φόρον κατὰ 1½%. Δὲν ὑπάρχει δὲ καὶ ὁ λόγος ὁ παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προταθεὶς, ὅσον ἀφορᾷ τὰς γενομένας μισθώσεις, καθότι οἱ ἐνοικιασταὶ, οἱ μισθώσαντες τοὺς φόρους τοὺς δημοτικοὺς, εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δὲν θὰ λάβωσι φόρον ἐκ τοῦ παρακρατουμένου, ἀλλὰ θὰ πληρωθῶσι μόνον τὸν φόρον κατὰ τὴν ἐξαγωγὴν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐξάγονται τὰ εἴδη· ἐν περιπτώσει ἑπομένως, καθ’ ἣν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ ἐπεκταθῇ ἡ ἰσχύς του καὶ εἰς τὰς Ἰονίους νήσους, θὰ δωρήσωμεν περιπλέον εἰς τοὺς μισθωτὰς, ὅ,τι ἤθελον καταβάλει οἱ παραγωγοὶ διὰ τὸν παρακρατούμενον εἰς τὰς ἀποθήκας σταφιδόκαρπόν των. Ταῦτα καὶ ὅσα ἀνέπτυξα προηγουμένως ἐφαρμόζονται καὶ ὡς πρὸς τοὺς δανειστὰς τῶν δήμων, ἐὰν τυχὸν ὑπάρχωσι τοιοῦτοι. Οὗτοι, δανείσαντες, ἐστηρίχθησαν εἰς τὰ ἔσοδα τῶν δήμων, εἶχον δ’ ὑπ’ ὄψει τὴν ἀπολαυὴν μόνον ἐκ τοῦ ἐξαγομένου σταφιδοκάρπου. Ὡς δὲ ἐξέθεσα, ἐκ τῆς αὐξήσεως τῆς τιμῆς διὰ τῆς παρακρατήσεως, αὔξεται καὶ τὸ εἰσόδημα, καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ ἰσχυρισθῶσιν, ὅτι ἡ παρακράτησις τοὺς ἐζημίωσε, διότι ἐτέθη μέρος τοῦ σταφιδικάρπου εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ προσθέσῃ εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο μίαν λέξιν, «πλὴν τῆς Ἑπτανήσου», ἢ ὁπωςδήποτε ἄλλως θέλῃ νὰ τὸ διατυπώσῃ.

§124ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Εἰς τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν.

§125Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔχω ἀφορμὴν πείθουσάν με ὅτι πρέπει ν’ ἀμφισβητήσω τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Μοὶ φαίνεται μάλιστα, ὅτι εἶναι ἐπιβεβλημένον πρὸς ἐκτέλεσιν θεμελιώδους νόμου, οἷος εἶναι ὁ νόμος ὁ «περὶ δήμων», ὁ ὁποῖος κανονίζει τοὺς πόρους, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δῆμοι παράγουσι τοὺς φόρους των. Εἶναι μάλιστα ἐπιβεβλημένον καὶ ὑπὸ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἡ διοίκησις πρέπει νὰ ἐνασκῇ, ἀστυνομοῦσα, ἵνα οἱ δῆμοι διατελῶσι πάντοτε ἐν καλῇ πίστει πρὸς ἐκείνους, μεθ’ ὧν συνηλλάγησαν, ὅταν πρόκειται περὶ δήμων, οἵτινες διὰ συμβάσεων ἀνέλαβον ὑποχρεώσεις ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ δικαιώματος τούτου. Ἑπομένως νομίζω, ὅτι κατὰ τοῦ νόμου τούτου δὲν δύναταί τις νὰ προτείνῃ λόγον, ἵνα μὴ γένηται παραδεκτὴ ἡ ἀρχή. Ἀλλ’ ἂν ὁ νόμος ψηφισθῇ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια, ἵνα ἀποφύγωμεν καταχρήσεις ἐκ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἰδίως ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου τὸν δῆμον Λετρίνων, καὶ ὑπὲρ τοῦ δήμου Λετρίνων ἐπεβλήθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1887 εἰδικὸς πρόσθετος φόρος, διὰ τοῦ νόμου δ’ ἐκείνου προσδιωρίσθη ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει ἐξευρίσκεσθαι ἡ καταγωγὴ τοῦ ἀποθηκευομένου ἑκάστοτε σταφιδοκάρπου εἴτε εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων εἴτε εἰς τὸ Κατάκωλον, ὁ κίνδυνος τῶν καταχρήσεων γίνεται μεγαλείτερος, διότι μόνα ἀποδεικτικὰ μέσα τῆς καταγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου εἰσὶ τὰ πρωτόκολλα, ταῦτα δὲ εἴτε ἤθελον συντάσσεσθαι ὑπὸ τοῦ δημάρχου αὐτοῦ, κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1887, εἴτε ἤθελον ὑπογράφεσθαι ὑπὸ τοῦ εἰρηνοδίκου ἢ ἐφόρου ἢ ταμίου, κατὰ τὴν πρὸ μικροῦ ψηφισθεῖσαν διάταξιν. Ἐὰν δὲ τὰ πρωτόκολλα ταῦτα μείνωσιν ἐν κυκλοφορίᾳ, δυνάμεθα νὰ περιπέσωμεν εἰς πλάνην, καὶ νὰ δώσωμεν δὶς ἢ τρὶς ἢ καὶ πολλάκις τὸ δικαίωμα τῆς φορολογίας ἐπὶ τοῦ εἰσαγομένου εἰς τὴν ἀποθήκην σταφιδοκάρπου εἰς δήμους ἀλλοτρίους τοῦ τόπου, εἰς τὸν ὁποῖον εἶναι ἡ σταφιδαποθήκη. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσωσιν, ἂν δὲν ἦναι δυνατὸν, καθ’ ὃν χρόνον εἰσπράττεται ὁ δημοτικὸς φόρος κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν σταφιδαποθήκην, νὰ παρουσιάζηται καὶ τὸ πρωτόκολλον, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν τροποποιούμενον νόμον τοῦ 1887 βεβαιοῖ τὴν καταγωγὴν, ἵνα ἀκυρῶται ὑπὸ τοῦ ἀποθηκαρίου τὸ πρωτόκολλον τοῦτο, ὅπως μὴ χρησιμεύῃ πλέον πρὸς βεβαίωσιν τῆς καταγωγῆς τοῦ σταφιδοκάρπου. Εἶναι θέμα ἄξιον μελέτης, καὶ συνιστῶ τοῦτο εἰς τοὺς κ.κ. Ὑπουργοὺς.

§126ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Τὴν παρατήρησιν ταύτην μοὶ ὑπέβαλεν ὁ δήμαρχος Λετρίνων, ἐλθὼν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν εὗρον δὲ ἀξίαν μελέτης· παρετήρησα ὅμως εἰς αὐτόν, ὅτι, ὡς ἔχει τὸ νομοσχέδιον, ἢ καὶ μετά τινος προσθήκης, ἐὰν θεωρηθῇ ἀναγκαία, βεβαίως θέλομεν ἐπιτύχει τὸν σκοπόν, εἰς τὸν ὁποῖον ἀφορῶσιν αἱ παρατηρήσεις αὗται. Ἵνα εἰσαχθῇ ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας σταφιδόκαρπος εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων, ἐξ ἀνάγκης θὰ συνταχθῇ πρωτόκολλον ὑπογραφόμενον παρὰ τοῦ εἰσάγοντος εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων καὶ παρὰ τοῦ ἐκμισθωτοῦ. Τὸ πρωτόκολλον τοῦτο βεβαίως θέλει χρησιμοποιηθῆ πρὸς διπλοῦν σκοπόν· εἴτε ὁ σταφιδόκαρπος θὰ ἐξαχθῇ διὰ τοῦ τελωνείου Κατακώλου, ὅτε θέλει προσαχθῇ τοῦτο εἰς τὸν τελώνην Κατακώλου, ἵνα μὴ πληρώσῃ πρόσθετον δημοτικὸν φόρον, ἢ θέλει εἰσαχθῆ εἰς τὰς ἀποθήκας τῆς παρακρατήσεως, ὅτε θέλει προσαχθῇ εἰς τὸν ἀποθηκάριον. Δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἑτέρα χρῆσις τοῦ πρωτοκόλλου τούτου καὶ νὰ μεσολαβήσῃ κατάχρησις, διότι τὸ πρωτόκολλον θὰ χρησιμεύσῃ εἴτε διὰ τὴν ἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ τελωνείου ἢ διὰ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τὴν ἀποθήκην· ἑπομένως καὶ προσθήκην δυνάμεθα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ νὰ εἰσαγάγωμεν, καὶ ἄνευ ταύτης δυνάμεθα ἐν τῇ ἐκτελέσει νὰ δώσωμεν ὁδηγίας πρὸς τὰς ἁρμοδίας ἀρχάς.

§127Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ παρατήρησίς μου φαίνεται ὅτι δὲν ἤθελεν εἶναι δεκτικὴ οὐδεμιᾶς ἀντιῤῥήσεως, ἐὰν ὑπῆρχεν ἐν τοῖς νόμοις, εἴτε ἐν τῷ νόμῳ τοῦ 1887, εἴτε ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον πρὸ μικροῦ ἐψηφίσαμεν, εἴτε ἐν τῷ νόμῳ τῷ νῦν συζητουμένῳ, διάταξις, ὅτι τὸ πρωτόκολλον τοῦτο κατακρατεῖται παρὰ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ἑπομένως ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν κυκλοφορίαν. Ἐφ’ ὅσον ὅμως δὲν ὑπάρχει τοιαύτη ἀπαγόρευσις, καὶ ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀναγεγραμμένον ἐν μόνῳ τῷ νόμῳ τοῦ 1887, εἶναι ἐνδεχόμενον νὰ πωληθῇ εἰς τὸ ἐμπόριον, καὶ τὸ ἐμπόριον νὰ ὠφεληθῇ.

§128ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιχειρήσω διὰ μακρῶν νὰ πείσω τοὺς ἀξιοτίμους ἀντιλέγοντας περὶ τοῦ ἐκρύθμου τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἀλλὰ νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, ὅτι πρόκειται περὶ ἑνὸς μόνον ζητήματος. Τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον παρατηρεῖται, τῆς καθυστερήσεως ἐσόδων ἑνὸς δήμου, τῆς ἐλαττώσεως ἐγγυήσεως πρὸς τὰς Τραπέζας, ἐξ ὅσων ἀνεπτύχθησαν, ἀποδεικνύεται, ὅτι μόνον εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων δύναται νὰ λάβῃ χώραν. Ἐγένοντο καὶ παρατηρήσεις, ὅτι ὑπάρχουσι δῆμοι μεσόγειοι, εἰς τοὺς ὁποίους ὁλόκληρον σχεδὸν τὸ ποσὸν τῆς παραγομένης σταφίδος, ἢ, ἂν ὄχι ὁλόκληρον, μέγα μέρος εἰσάγεται εἰς τὰς ἀποθήκας τοῦ Δημοσίου καὶ χρησιμεύει διὰ τὴν παρακράτησιν ἄλλης σταφίδος ἄλλων ἐπαρχιῶν, ὅπου ἡ σταφὶς εἶναι ἀνωτέρας ποιότητος. Προετάθη καὶ ἐγένετο χρῆσις τοῦ ἐπιχειρήματος, ὅτι τοιοῦτοι δῆμοι ἀδικοῦνται, καὶ οὗτοι χάνουσιν—ἐλέχθη πρὸ ὀλίγου—ὁλόκληρον τὸ εἰσόδημά των, τὸ ἐκ τῆς σταφίδος, ἐνῷ, ἄν, ὅπως ἰσχυρίσθησαν οἱ προλαλήσαντες, οἱ δῆμοι οἱ μεσόγειοι εἰσέπραττον τὸ 2% τοῦ δημοτικοῦ φόρου εἰς εἶδος καὶ ἐνοικιάζετο τοῦτο εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς, οὐδεὶς κίνδυνος ἠδύνατο νὰ ὑπάρξῃ εἰς τοὺς δήμους τούτους, διότι αὐτὸ τὸ 2% θὰ τὸ εἰσπράξωσιν ἐκ τῆς βεβαιώσεως τοῦ ποσοῦ τῆς σταφίδος, τὸ ὁποῖον παράγει ἕκαστος σταφιδοπαραγωγός. Ἑπομένως οὐδεὶς φόβος δύναται νὰ ὑπάρξῃ εἰς τοὺς δήμους τούτους. Νομίζω ὅτι τὸ εἰδικὸν ἄτοπον, τὸ ὁποῖον, ὅπως πάντα τὰ γενικὰ μέτρα παρουσιάζουσι, παρουσιάζει καὶ τὸ μέτρον τῆς παρακρατήσεως εἰς τὸν δῆμον Λετρίνων, δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ γείνῃ ἀφορμὴ παραδοχῆς μιᾶς ἀρχῆς, ἡ ὁποία ἀναμφιβόλως ἀντιστρατεύεται κατὰ ὅλων τῶν βάσεων τῶν δικαιολογητικῶν τῆς φορολογίας. Δὲν θὰ ἐπιμείνω νὰ ἀναπτύξω τὰς βάσεις ταύτας, διότι θὰ ἦναι λίαν μακρὸν καὶ διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι δυσκόλως ἴσως θέλουσι πεισθῆ οἱ μὴ θέλοντες νὰ πεισθῶσιν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ πράξωμεν ἕν ἄτοπον, διὰ τὸν λόγον, ἵνα μὴ κουρασθῶμεν νὰ εὕρωμεν τὴν θεραπείαν ἑνὸς μερικωτέρου ἀτόπου, καὶ ὅτι εἰς τὴν νομοθεσίαν ἡμῶν, ἡ ὁποία τοσαύτας παρουσιάζει δυσκολίας, ἡ ὁποία περιέχει καὶ ἄλλας ἀκόμη ἀντιφάσεις, αἵτινες οὐσιωδῶς ἔβλαψαν τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, δὲν πρέπει νὰ εἰσαγάγωμεν καὶ μίαν νέαν ἀρχήν, τῆς φορολογίας πράγματος μὴ ἀνήκοντος εἰς τὸν φορολογούμενον, ὡς ἀφαιρουμένου παρ’ αὐτοῦ,—διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου, δὲν εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς κατ’ ἀναλογίαν αὐξήσεως τῶν ἐσόδων τῶν ἀδικουμένων δήμων, ἐπιδιώκεται μόνον χάριν τοῦ δήμου Λετρίνων (διακοπαί). Οἱ ἄλλοι δῆμοι, οἵτινες εἶναι μεσόγειοι, ἐκεῖνοι δὲν ζημιοῦνται.

§129ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παράλιοι, παράλιοι.

§130ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂν πρόκειται καὶ περὶ ἄλλων δήμων...

§131ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Τρεῖς δῆμοι, ὁ τῆς Μεθώνης, ὁ τῆς Κορώνης καὶ ὁ τῆς Πυλίας, εἶναι εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν μὲ τὸν δῆμον Λετρίνων. Ἔλαβον καὶ αὐτοὶ δι’ εἰδικῶν νόμων προνόμιον νὰ αὐξήσωσι τὸν δημοτικὸν φόρον δι’ ἔργα εἰδικά.

§132ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐδεὶς Αἰγιεὺς θὰ εἰσαγάγῃ εἰς τὴν ἀποθήκην τοῦ Δημοσίου πράγματι σταφίδα Αἰγίου (διάλογοι). Λοιπὸν διορθώσατε τὰ ἄτοπα ταῦτα, δότε κατ’ ἄλλον τρόπον τὰς προσόδους, τῶν ὁποίων στεροῦνται οἱ δῆμοι οὗτοι, ἀλλὰ μὴ εἰσάγετε εἰς τὴν φορολογίαν ἡμῶν ἀρχὴν ἐναντίαν τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς λογικῆς.

§133ΕΥΤΑΞΙΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν). Δὲν πρέπει τις νὰ ὁμιλῇ ἐνταῦθα ὑπὲρ τοῦ συμφέροντος τῶν σταφιδοπαραγωγῶν, διότι περὶ τούτου δὲν πρόκειται. Οἱ σταφιδοπαραγωγοί, σᾶς ἐπαναλαμβάνω, πληρόνουσι τὸν φόρον εἰς τὸν ἔμπορον. Ἐγὼ εἶμαι παραγωγός· παράγω ὄχι μονάδας, ἀλλὰ πολλὰς δεκάδας ἑνετικῶν λιτρῶν σταφίδα. Ὁσάκις πωλῶ τὸ προϊόν μου εἰς τὸν ἔμπορον, οὗτος μοὶ κρατεῖ τὸν φόρον τὸν δημοτικόν. Θέλετε λοιπὸν νὰ ὠφελήσωμεν τοὺς ἐμπόρους ἐπὶ ζημίᾳ τῶν δήμων; Περὶ τούτου καὶ μόνον πρόκειται. Ἂς ὁμιλῶμεν λοιπὸν καθαρὰ ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἐμπόρων, οἱ ὁποῖοι θὰ λαμβάνουν τὸν φόρον ἀπὸ τοὺς σταφιδοπαραγωγούς, ἀλλ’ ἂς μὴ ὁμιλῶμεν ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν σταφιδοπαραγωγῶν. Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. (Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν).

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τοῦ σταφιδοκάρπου. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπεβλήθησαν τροπολογίαι ὑπὸ τῶν κ. κ. Σάκκη, Τζανετάκη καὶ Κοκκέβη, αἱ ὁποῖαι ἐστάλησαν εἰς τύπωσιν. Θὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 385–585).

§135ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν θὰ ζητήσω. Ἐνταῦθα ἔχομεν τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν παρὰ τοῦ κ. ἐκ Γόρτυνος Βουλευτοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸν Ἰανουάριον τρέχοντος ἔτους, ὑπάρχει δὲ παραπλεύρως αὐτοῦ τυπωμένον ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον φέρει τὸν τίτλον «Τροπολογία». Τὰ δύο ταῦτα ἄρθρα τῆς τροπολογίας ἀποτελοῦσι τὸ ὅλον τοῦ νομοσχεδίου;

§136ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ ὅλον.

§137ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διότι δὲν γίνεται μνεία περὶ τοῦ ἄρθρου 3.

§138ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Ἔδωκα χθὲς ἐξηγήσεις. Ἡ τροπολογία ἡ ὑποβαλλομένη ἀφορᾷ εἰς τοῦτο, νὰ τροπολογηθῇ τὸ ἄρθρον 1, ὅπως διατυποῦται. Μετὰ τοῦτο τὰ ἄλλα ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου ἀπαλείφονται. Ἔρχεται δὲ τὸ τελευταῖον ἄρθρον, καθ’ ὃ ἡ ἰσχὺς τοῦ νόμου τούτου ἄρχεται ἀπὸ τῆς ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως δημοσιεύσεως».

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ἄρθρα αὐτὰ ἀπηλείφθησαν. Τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, δὲν ὑπάρχει πλέον.

§140Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ νομοσχέδιον τὸ προταθὲν ὑπ’ ἐμοῦ ἐκλείπει, καὶ ἀντικαθίσταται ὑπὸ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, ἀλλὰ φαίνεται, ὅτι δὲν ὑπῆρξε προσοχή, καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἄρθρον 1 συγχίζεται.

§141Δ. Γ. ΡΑΛΛΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, πρὸς εὐκολίαν τῆς Βουλῆς, παρέθηκε τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐπροτάθη ὑπὸ τοῦ προκατόχου, καὶ τὸ ἄρθρον 1 τῆς τροπολογίας τοῦ νομοσχεδίου.

§142ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ νομοσχεδίου ὑποβάλλω τὴν παρατήρησιν, ὅτι, ὅταν ἐψηφίζετο ὁ ἰσχύων νόμος περὶ παρακρατήσεως ὑπῆρχεν ἕτερος νόμος, ἀπαγορεύων τὴν ἐξαγωγὴν πρὸ τῆς 15 Αὐγούστου, καὶ διὰ τοῦτο ἐτέθη «μέχρι τῆς 15 Αὐγούστου».

§143ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Καὶ τότε ἦτο κατηργημένος ὁ νόμος, ἐθεωρήθη ὅμως ἀναγκαῖον νὰ καθορισθῇ οὕτω, διότι παρέμεινεν ἡ παράδοσις, ὅτι τὸ σταφιδικὸν ἔτος ἄρχεται ἀπὸ τῆς 15 Αὐγούστου. Ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ συζητηθῇ καὶ αὔριον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Αὔριον τὴν 5ην ὥραν μ. μ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 45′ μ.μ.