1897.03.05

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 56

Τῆς 5 Μαρτίου 1897.

(Τετάρτη)

Ὥρᾳ 4 καὶ 25′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει τὸν λόγον.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Εἰσάγω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 7,600 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Ἕτερον νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 1798.60 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Ὡσαύτως καταθέτω δήλωσιν περὶ ἐπενεκτέων μεταβολῶν εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 518–520).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§5ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐὰν συνέβαινε νὰ ἦτο παρὼν ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργός, ἤθελον μεταδώσει εἰς αὐτὸν σκέψιν τινά, ἥτις μοὶ ὑπεβλήθη, περὶ χρησιμοποιήσεως τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τῶν ἐφέδρων ἀξιωματικῶν ἐν Κερκύρᾳ εἰς τὴν περίστασιν ταύτην. Μοὶ ἀνεκοινώθη ἡ γνώμη, ὅτι δύνανται νὰ ἐνεργήσωσι λίαν ἐπιτυχῶς, ὁ δὲ μεταδοὺς εἰς ἐμὲ τὴν πληροφορίαν ταύτην φρονεῖ, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ μαθηταί, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν δύναμιν τῆς Σχολῆς ἐν Κερκύρᾳ, εἰσὶ διατεθειμένοι πρὸς τοῦτο, καὶ καταλληλότατοι διὰ νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν τῷ στρατῷ.

§6Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§7ΣΑΚΚΗΣ. Δὲν ἠμποροῦν νὰ χρησιμεύσουν παρὰ ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται.

§8ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται ὑποχρεοῦνται νὰ χρησιμεύσωσι, διότι εἶναι κληρωτοὶ, ἀλλὰ καὶ ὡς ὑπαξιωματικοὶ δύνανται νὰ χρησιμεύσωσι, διότι ἔχουσιν ἀρκετὴν πεῖραν καὶ ἀρκετὴν μάθησιν, ὥστε νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς γυμνασταί.

§9ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Τὴν αὐτὴν παράκλησιν ἐσκόπουν νὰ ὑποβάλω καὶ ἐγὼ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, νὰ παρακαλέσω μάλιστα αὐτὴν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι οἱ μαθηταὶ τῆς ἐν Κερκύρᾳ Σχολῆς καταγίνονται εἰς τὴν φρούρησιν τῆς πόλεως ἐκείνης. Ταὐτοχρόνως ἤθελον παρακαλέσει τὴν Κυβέρνησιν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ἐὰν ἦναι ἀληθὲς, ὅτι παρημποδίσθη ἡ προμήθεια πολεμοφοδίων ἐν Γαλλίᾳ.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ δευτέρου δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι ἡ εἴδησις εἶναι ἥκιστα ἀκριβὴς, διότι οὔτε ἡ προμήθεια οὔτε ἡ ἀποστολὴ παρημποδίσθη.

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἕτερος τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν ἐν τῷ στρατῷ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκεται).

§12ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ τοῦ νομοσχεδίου δὲν γίνεται μνεία περὶ τῶν προϋπηρετησάντων ὡς ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατῷ, μὲ ποῖον βαθμὸν θὰ καταταχθῶσι σήμερον, προσερχόμενοι ὡς ἐθελονταὶ, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι πολλοὶ προϋπηρέτησαν ὡς ὑπαξιωματικοὶ, ἀκολούθως δὲ ἐπεδόθησαν εἰς ἄλλα ἐπαγγέλματα. Νομίζω ὅτι εἶναι καλὸν νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, τὸν ὁποῖον εἶχον, διότι ἡ ὑπηρεσία ἔχει ἀνάγκην μεγάλην ὑπαξιωματικῶν.

§13ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Αὐτὸ ἐλέχθη καὶ χθές.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τοῦτο ἐγένετο ἤδη δεκτόν.

§15ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Πάντες οἱ ὑπηρετήσαντες ὡς ὑπαξιωματικοὶ, οἱ ἀφεθέντες πρὸ τριῶν καὶ ἐπέκεινα ἐτῶν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταταχθῶσιν ὡς ὑπαξιωματικοί, διότι τοῦτο φέρει ἀνατροπὴν ἐν γένει εἰς τὸ στράτευμα, καταργεῖ τὰς βάσεις τῆς ὑπάρξεως τοῦ στρατεύματος.

§16ΣΙΝΑΝΙΩΤΗΣ. Δὲν πρόκειται αὐτοὶ νὰ παραμείνωσιν εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ, ὥστε νὰ ἐγερθῶσι παράπονα ἐκ μέρους τῶν ἄλλων ὑπαξιωματικῶν,—διότι αὐτὴ εἶναι ἡ ἔννοια τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ὕδρας·—πρόκειται προσωρινῶς νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον, ἀφοῦ μάλιστα ὑπάρχει ἀπόλυτος ἀνάγκη ὑπαξιωματικῶν, ὅταν δὲ παρέλθῃ ἡ ἐπιστράτευσις, θὰ ἀπέλθωσι τοῦ στρατοῦ.

§17ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τοῦτο, κύριε Πρόεδρε, ἔσχον τὴν τιμὴν καὶ χθὲς νὰ ὑποβάλω πρὸς τὴν Βουλὴν τὴν γνώμην μου, ὅτι, καὶ πρὸς ἀποφυγὴν ὅλων τούτων τῶν λόγων καὶ δυσκολιῶν καὶ πρὸς ἑνιαίαν ἐνέργειαν τῶν σωμάτων, τὰ ὁποῖα θὰ σχηματισθῶσι, πρέπει νὰ καταταχθῶσιν εἰς ὅλως ἰδιαίτερα σώματα, εἰς φάλαγγας, ἀποτελουμένας ἀπὸ ἐθελοντὰς, οἵτινες νὰ ὀργανωθῶσι κατὰ τρόπον ἰδιαίτερον, ὁ ὁποῖος νὰ ἐπιτρέπῃ, χωρὶς νὰ ἀντιβαίνῃ εἰς τοὺς κειμένους νόμους, τὴν κατάταξιν τῶν προϋπηρετησάντων μὲ τὸν βαθμόν των, ἵνα μὴ τρωθῇ καὶ ἡ φιλοτιμία των. Πρέπει δὲ ἰδιαιτέρως νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι πρέπει νὰ ὀργανωθῶσι τὰ σώματα ταῦτα εἰδικῶς, διότι, ἐκτὸς τοῦ λόγου, περὶ οὗ ὁμιλοῦμεν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταταχθῶσιν ἄνδρες μὴ ἔχοντες μόρφωσιν στρατιωτικὴν εἰς τάγματα, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπηρετοῦσιν ἄνδρες γεγυμνασμένοι καὶ ἕτοιμοι πρὸς ἐνέργειαν, ἐνῷ ἡ ἐνέργεια τῶν ἐθελοντῶν, τῶν ἐρχομένων μετὰ τόσης προθυμίας καὶ μετὰ τόσου ἐνθουσιασμοῦ ἐκ πάσης γωνίας Ἑλληνικῆς, θὰ ἦναι ἐνέργεια ἀποῤῥέουσα μᾶλλον ἐκ τοῦ ἐνθουσιασμοῦ των, παρὰ ἐκ τῆς δυνάμεως καὶ τῆς ἐπενεργείας ἐπ’ αὐτῶν τῶν στρατιωτικῶν παραγγελμάτων. Πρέπει νὰ ὀργανωθῶσιν, ἐπαναλαμβάνω, ὅλως διόλου εἰς ἰδιαιτέραν λεγεῶνα.

§18ΜΑΝΕΣΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν συμφωνῶ μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ὕδρας, πρῶτον δι’ ὃν λόγον ὁ κύριος Σινανιώτης εἶπεν, ὅτι ἡ ὑπηρεσία τῶν περὶ ὧν πρόκειται ὑπαξιωματικῶν θὰ διαρκέσῃ ἐφ’ ὅσον καὶ ἡ ἐπιστράτευσις. Δὲν δύναμαι δὲ νὰ ἐννοήσω, διατὶ οἱ προϋπηρετήσαντες καὶ ἀφεθέντες μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ δὲν δύνανται προσκαίρως νὰ καταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον, ἀφοῦ ἰδίως ὑπαξιωματικῶν ἔχομεν ἀνάγκην πρὸς καταρτισμὸν τῶν σωμάτων, δὲν δυνάμεθα δὲ νὰ προβῶμεν εἰς προαγωγὴν τῶν νεοσυλλέκτων, ἀφοῦ ἔχομεν ὑπαξιωματικοὺς ἐφέδρους. Δὲν εἶναι δὲ καὶ πρέπον, αὐτοὺς τοὺς ἐθελοντὰς, οἵτινες προαπέκτησαν τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, ἐρχομένους τώρα μὲ τὸν ἅγιον ἐνθουσιασμὸν νὰ ὑπηρετήσωσι τὴν πατρίδα, νὰ τοὺς κατατάξωμεν ὡς στρατιώτας, ἀφοῦ μάλιστα ὑπάρχει νόμος, ἐπιτρέπων νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Καὶ χθὲς ἐλέχθη τοῦτο, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν τὸ παρεδέχθη, ἀλλ’ εἶχεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἤθελε κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος. Ἐὰν ὅμως ἦναι ἀνάγκη νὰ τεθῇ τοῦτο ῥητῶς ἐν τῷ ψηφιζομένῳ νόμῳ, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι δυνάμεθα νὰ τὸ θέσωμεν. Λοιπὸν δυνάμεθα νὰ εἴπωμεν, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ κατάταξις εἰς τοὺς προϋπηρετήσαντας μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον ὅτε ἀφέθησαν, διὰ νὰ κανονίσωμεν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ τὰς ἀποδοχάς. Τοῦτο δὲ λέγω καὶ διὰ τὴν φάλαγγα τῶν φιλελλήνων, διὰ τοὺς τυχὸν προσερχομένους ὑπαξιωματικοὺς ξένων στρατῶν.

§19Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι παρὼν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, διὰ νὰ ἀποφήνηται γνώμην ἐπὶ τῶν προτάσεων, τὰς ὁποίας οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι προέβαλον, δύναμαι ὅμως προσωρινῶς, ἀπόντος αὐτοῦ, νὰ ἀπευθύνω τὴν ἑξῆς παρατήρησιν, ὅτι ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 1 καὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 2 δὲν ἀφορῶσιν ἐκείνους, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαλοπόλεως παρέστησε, καὶ οἱ κ. Βουλευταὶ ἐξ Ὕδρας καὶ Τριχωνίας εἶχον ἀντικείμενον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεγαλοπόλεως καὶ κατὰ συνέπειαν οἱ ἀντιλέξαντες καὶ οἱ συνηγορήσαντες κύριοι Βουλευταὶ ὑπολαμβάνουσιν ἄνδρας ὑπηρετήσαντας ἤδη ἐν τῷ στρατῷ, ἤτοι κεκτημένους τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Ἐὰν ὑπηρέτησαν, εἶναι πολῖται Ἕλληνες, δὲν ἀπώλεσαν τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας, ἑπομένως, ἐὰν αὐτοὶ θέλωσι νὰ καταταχθῶσι, καὶ ἂν ἡ ὑπηρεσία θέλῃ νὰ τοὺς δεχθῇ, εἶναι μέλη τοῦ στρατοῦ. Τὸ ἄρθρον 1 καὶ τὸ ἄρθρον 2 τοῦ νομοσχεδίου διατάσσει περὶ ἀνδρῶν ἑλκόντων τὸ γένος ἐξ Ἑλλήνων ἀνηκόντων εἰς ἐπαρχίας μὴ ἐλευθέρας, περὶ ἀνδρῶν ὅμως, οἵτινες δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς ἰθαγενείας, καὶ δὲν ὑπηρέτησαν ἐν τῷ στρατῷ. Ἑπομένως δὲν ὑπάρχει περίπτωσις τῶν ὑπαξιωματικῶν.

§20ΚΟΡΠΑΣ. Μετὰ τὴν δήλωσιν τοῦ ἀξιοτίμου κ. Πρωθυπουργοῦ δὲν ἔχω νὰ προσθέσω τι, διότι καὶ ἐγὼ ἐφρόνουν, ὅτι ἐπρόκειτο περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες πρὸ ἐτῶν ἀφέθησαν καὶ οἵτινες ἐπανερχόμενοι ἔπρεπε νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον ἔχουσιν. Ὅτι σήμερον τὸ στράτευμα ἔχει ἀνάγκην ὑπαξιωματικῶν, δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία. Ἡ πρότασις τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς δύναται νὰ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν, διότι οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν ὑπαξιωματικῶν, διανύσαντες ἤδη τὸν ἕβδομον μῆνα τῶν σπουδῶν αὐτῶν, ἀπέκτησαν πάσας τὰς γνώσεις, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται διὰ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ. Μεταξὺ δὲ τούτων ὑπάρχουσι πολλοὶ κτησάμενοι ἤδη τὸν βαθμὸν αὐτόν. Προκειμένου λοιπὸν νὰ λάβῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν πρόνοιαν περὶ ὑπαξιωματικῶν, νομίζω, συμφωνῶν μὲ τὸν ἀξιότιμον Βουλευτὴν ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ὅτι δύναται νὰ φέρῃ τοὺς μαθητὰς αὐτοὺς ὡς ὑπαξιωματικούς.

§21ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Μεθ’ ὅλας τὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας ἔδωσεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν ἐπείσθην ὅτι οἱ ὑπαξιωματικοί, οἱ προϋπηρετήσαντες καὶ ἀφεθέντες πρὸ τριετίας καὶ πλέον, δύνανται νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπαξιωματικοῦ, διότι ἀκριβῶς ἐδῶ εἶναι τὸ ζήτημα, ὁ νόμος περὶ στρατολογίας δὲν ἐπιτρέπει τὴν κατάταξιν ἐθελοντῶν ὑπαξιωματικῶν προϋπηρετησάντων, ἐὰν παρῆλθε τριετία ἀπὸ τῆς ἀπολύσεώς των.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αἱ διατάξεις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου δὲν τροποποιοῦσι κειμένους νόμους.

§23ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἓν προσόν, τὸ τῆς ἡλικίας των, ἓν ἐλάχιστον καὶ ἓν ἀνώτατον ὅριον.

§24ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπὶ τοιούτων θεμάτων δὲν πρέπει νὰ ἐπιβάλωμεν κἀνένα περιορισμὸν, ἀλλὰ νὰ ἐξουσιοδοτηθῇ ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς νὰ κατατάσῃ ἢ μὴ κατατάσσῃ. Πᾶς περιορισμὸς δὲν ἁρμόζει οὔτε εἰς τὸ θέμα οὔτε εἰς τὰς περιστάσεις. Δύναται εἷς πρεσβύτης κατατασσόμενος νὰ ἦναι χρησιμώτερος ἄλλου νεωτέρου.

§25ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐξακολουθῶ ἐπιμένων, ὅτι εἶναι ἄδικον οἱ τυχὸν προϋπηρετήσαντες ἐν τῷ στρατῷ ἐθελονταὶ Ἕλληνες νὰ μὴ δύνανται νὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν, ὃν ἀπέκτησαν ἐν τῷ στρατεύματι.

§26Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατυπώσατε τὴν ἰδέαν σας εἰς ἴδιον ἄρθρον. Ἡ πρότασίς σας σκοπεῖ νὰ τροποποιήσῃ κειμένους νόμους, κανονίζοντας τὰ τοῦ βαθμοῦ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ τακτικῷ στρατῷ.

§27ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ νόμος περὶ στρατολογίας λέγει, ὅτι οὐδεὶς ὑπαξιωματικὸς δύναται ν’ ἀνακαταταχθῇ μετὰ παρέλευσιν τριῶν ἐτῶν Πρέπει λοιπὸν νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος, ὁ οὗτος ἵνα ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν τάξιν.

§28ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φρονῶ ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν θὰ νομίσῃ ὅτι στερεῖται τῶν δικαιωμάτων καὶ τῆς ἐξουσίας αὑτῆς, ἂν ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, τῇ ὅλως ἐκτάκτῳ καὶ ἐθνικῇ, ἀντὶ νὰ προβῇ εἰς τὸν καθορισμὸν ὅλων τῶν ὑποβαλλομένων γνωμῶν ἐν τοῖς ἄρθροις τοῦ νομοσχεδίου, δώσῃ διὰ τοῦ ἄρθρου 4 τοῦ νόμου εὐρυτέραν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ τὰ ἀναγόμενα εἰς τὴν κατάταξιν τῶν τε ὁμοεθνῶν καὶ ξένων ἐθελοντῶν ἐπὶ τὸ σκοπιμώτερον, ὡς αὐτὴ κρίνει. Οὔτε συμφέρει δὲ σήμερον νὰ γίνεται μακρότερος λόγος ἐνταῦθα.

§29ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Ἀφοῦ ζητοῦμεν νὰ κατατάξωμεν τοὺς ἐθελοντάς, αὔριον θὰ ἦναι ἀνάγκη καὶ ἐκγυμνάσεως αὐτῶν. Ποῖος θὰ τοὺς γυμνάσῃ; Πρέπει λοιπὸν νὰ προστεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν νὰ ἐπιτρέπηται καὶ ἡ κατάταξις ὑπαξιωματικῶν, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις, καὶ νὰ προσδιορισθῇ καὶ ἡ ἡλικία αὐτῶν. Οἱ ὑπαξιωματικοὶ οἱ ἀποκτήσαντες τὸν βαθμόν των κατὰ τὸ 1885 καὶ 1886 δὲν συνεπλήρωσαν τὴν ἡλικίαν τῶν 50 ἐτῶν· ἀλλ’ εἶναι καὶ ὑπαξιωματικοί, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον τὴν σύνταξίν των, καὶ αὐτοὶ εἶναι ἄχρηστοι.

§30ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐπὶ ἄλλων ἀντικειμένων εἰς κρισίμους περιστάσεις ἐξουσιοδοτοῦσι τὰ νομοθετικὰ σώματα τὰς Κυβερνήσεις. Ἀλλὰ, πρὸς Θεοῦ! προκειμένου περὶ τοιούτου ἀντικειμένου, μὴ παραγνωρίζωμεν τὸν χαρακτῆρα τῶν περιστάσεων, ὥστε νὰ θέτωμεν πέδας εἰς τὴν ἐξουσίαν τῆς Κυβερνήσεως. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον παρακαλέσει εἶναι, νὰ ἀφήσωμεν πλήρη ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐπὶ τοιούτου θέματος, οὐδὲ νὰ ὁρίσωμεν ἡλικίαν καὶ νὰ εἴπωμεν εἰς τὸν ἐνθουσιῶντα ἐθελοντὴν «δὲν ἔχεις τὴν ἡλικίαν». Οἱ Ρωμαῖοι εἰς τοιαύτας περιστάσεις ἔκαμνον δικτάτορας· ἐγὼ δὲν ζητῶ νὰ κάμωμεν δικτάτορας, ἀλλὰ ν’ ἀφήσωμεν πλήρη ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν ἐφ’ ὅσων σήμερον ζητημάτων μόνη αὕτη δύναται νὰ ἦναι οὐσιωδῶς ἁρμοδία.

§31Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Πρόκειται περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν, οἵτινες ἀφυπηρετήσαντες διατελοῦσιν ἐν ἐφεδρείᾳ. Οὗτοι, παρουσιαζόμενοι ἤδη νὰ ὑπηρετήσωσι, θὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον ἔφερον ὅτε ἀφέθησαν. Τὸ αὐτὸ λέγω καὶ περὶ τῆς ἐθνοφρουρᾶς.

§32ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Πρέπει νὰ βεβαιωθῇ, ἂν ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν δυνάμει τοῦ νόμου τούτου ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ μὴ τηρῇ τοὺς κειμένους νόμους, διότι τὸ πρῶτον ἄρθρον δύναται νὰ ἐξηγηθῇ, ὅτι μόνον οἱ μὴ Ἕλληνες λαμβάνουν τὸ δικαίωμα, ἀλλ’ ἐνταῦθα θὰ ἀπαντήσῃ πρόσκομμα ὡς πρὸς τοὺς ἄλλους.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρέπει νὰ διακρίνωμεν τὰς κατηγορίας, περὶ ὧν πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον. Πρόκειται περὶ δύο κατηγοριῶν, περὶ Ἑλλήνων κατὰ τὴν καταγωγὴν μὴ ἐχόντων κεκτημένον τὸ δικαίωμα τῆς Ἑλληνικῆς ἰθαγενείας καὶ ζητούντων νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταὶ, καὶ περὶ μὴ Ἑλλήνων, ἀλλοδαπῶν, ζητούντων νὰ ἔλθωσι νὰ ὑπηρετήσωσιν ὡς ἐθελονταί. Περὶ κατηγορίας προϋπηρετησάντων ἐν τῷ στρατῷ δὲν πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον. Οὗτοι εἶναι ἢ ἔφεδροι ἢ ἐθνοφρουροί· οὗτοι θέλουσι καταταχθῆ εἰς τὸν στρατὸν μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον, ἑπομένως δὲν ὑπάρχει κενόν τι ἐν τῷ νόμῳ. Τὰ τῆς ἡλικίας τῶν ἐθελοντῶν, οὐχὶ πολιτῶν Ἑλλήνων, ἀλλ’ ἐθελοντῶν Ἑλλήνων, θέλει κανονίσει Β. Διάταγμα, κατὰ τὴν ὀρθὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλεν ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν).

§34ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ σχηματίζῃ μονάδας, ὑπὸ τὸν τίτλον «Λεγεῶνες Φιλελλήνων», εἰς ἃς θέλουσι κατατάσσεσθαι, ἂν παραστῇ ἀνάγκη, καὶ ἐφ’ ὅσον ὁ στρατὸς διατελεῖ ἐν ἐπιστρατεύσει, ἀλλοδαποὶ, οἵτινες ἀπὸ τῆς κατατάξεώς των θὰ ὑπάγωνται εἰς ἁπάσας τὰς ἐν τῷ ἐνεργῷ στρατῷ ἰσχυούσας διατάξεις.»

§35ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔκαμα εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον, ὅτι πρέπει νὰ ἀναφέρηται οὐ μόνον ἡ κατάταξις, ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία, δέον νὰ ἐπαναληφθῇ καὶ ἐνταῦθα. Ἐπίσης δὲν νομίζω κατάλληλον τὴν λέξιν «Λεγεὼν», ὡς ξενικὴν, ἀλλὰ τὴν λέξιν «Φάλαγξ».

§36ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Μὲ προέλαβεν ὁ κ. Μάνεσης. Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι ἡ λέξις «Λεγεὼν» πρέπει ν’ ἀντικατασταθῇ διὰ τῆς λέξεως «Φάλαγξ».

§37Ν. ΜΕΤΑΞΑΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ ὁρισθῇ καὶ ὁ χρόνος τῆς ὑπηρεσίας τῶν φιλελλήνων ἐθελοντῶν, διότι τοῦτο εἶναι περιοριστικόν. Οἱ φιλέλληνες ἔρχονται νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των, πολὺ πιθανὸν ὅμως ἐν τῷ μεταξὺ τινες νὰ λάβωσιν ἀνάγκην νὰ ἀπέλθωσι καὶ πρὶν ἢ λήξῃ ἡ ἐπιστράτευσις· πρέπει νὰ τοὺς ἐμποδίσωμεν;

§38ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Βεβαίως πρέπει νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἀνάγκη τῆς ὑπηρεσίας, διότι δὲν πρέπει νὰ καταταχθῶσι πρὶν ἀναλάβωσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ διανύσωσιν ὁλόκληρον τὸν ἀναγκαῖον χρόνον.

§39ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐφ’ ὅσον τοὐλάχιστον διατηρεῖται ἡ ἐπιστράτευσις. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ προστεθῇ: «καὶ θέλουσιν ὑπηρετεῖ». Τὸ νομοσχέδιον λέγει, ὅτι ἡ κατάταξις ἐπιτρέπεται ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστρατεία· ἀλλὰ δὲν προσδιορίζεται ἡ ὑπηρεσία. Οἱ νόμοι πρέπει νὰ ἦναι σαφεῖς. Εἰς τὸ 1ον ἄρθρον παρεδέχθημεν τὴν προσθήκην καὶ τῆς ὑπηρεσίας· τοῦτο ζητῶ καὶ διὰ τὸ ἄρθρον 3, διότι δὲν ἀναγράφεται τίποτε περὶ τῆς ὑπηρεσίας, ἀλλὰ μόνον περὶ τῆς κατατάξεως.

§40Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας ἐπιθυμεῖ νὰ ἀναγραφῇ ὡς τέρμα τῆς ἐθελουσίας ὑπηρεσίας ἡ διάρκεια τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἑπομένως εὐθὺς ὡς λήξῃ ἡ ἐπιστράτευσις νὰ ἀπολύωνται τοῦ στρατοῦ οἱ ἐθελονταί· ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ, χωρὶς νὰ τροποποιηθῇ ὁ νόμος κατὰ τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Τριχωνίας.

§41ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει μία παρανόησις. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας ἠθέλησε νὰ παραστήσῃ τὴν κατάταξιν ὡς παρέχουσαν δικαίωμα τοῦ νὰ μένῃ ὁ καταταχθεὶς μέχρι τέλους τῆς ἐπιστρατεύσεως, ἵνα μὴ ὑποτίθηται, ὅτι καὶ πέραν τῆς ἐπιστρατεύσεως ὑποχρεοῦται νὰ παραμείνῃ· τοῦτο δὲ θὰ ὑπῆρχε βεβαίως, ἀφοῦ μάλιστα γίνεται μνεία τῶν νόμων τῶν ἰσχυόντων. Ἀφοῦ ἐγένετο ἡ κατάταξις, ἡ ὁποία ἐπιτρέπεται νὰ ἐξακολουθῇ ἐφ’ ὅσον ἡ ἐπιστράτευσις, αὐτοὶ θὰ ἦσαν ὑπόχρεοι νὰ παραμένωσι. Λοιπὸν τοῦτο θέλει ν’ ἀποφύγῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Τριχωνίας, δὲν θέλει ὅμως νὰ θεωρήσῃ αὐτοὺς καὶ ὑποχρέους νὰ μένωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ἡ ἐπιστράτευσις. Ἀλλὰ περὶ τούτου πρέπει, νομίζω, νὰ ἀφεθῇ ἐλευθερία τις ἀφ’ ἑνὸς εἰς αὐτοὺς καὶ ἀφ’ ἑτέρου εἰς τὴν Κυβέρνησιν.

§42Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι τόσον ὑποχρεωτικὸν τὸ νὰ ὑπηρετῶσιν αὐτοὶ καθ’ ὅλον τὸν χρόνον, καθ’ ὃν θὰ διαρκῇ ἡ ἐπιστράτευσις, ὥστε ἠδύνατο νὰ παραλειφθῇ, διότι ἀδύνατον νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ἐπιτρέπεται τακτικὸς στρατὸς νὰ μὴ ὑπηρετῇ ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοήσωμεν τακτικὸν στρατὸν, ὁ ὁποῖος νὰ μὴ ἦναι ὑπόχρεως ὄχι μόνον διὰ τὸν χρόνον, δι’ ὃν κατατάσσονται οἱ στρατιῶται εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις. Διότι θὰ συμβαίνῃ τότε, ἅμα ἐπέλθῃ ἡ λῆξις τῆς προθεσμίας τῆς θητείας, νὰ ἀπέρχωνται στρατιῶται μιᾶς ἡλικίας, καὶ νὰ ἀπέρχωνται ἴσως τὰς παραμονὰς κρισίμου μάχης. Λοιπὸν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐννοηθῇ καὶ λεγεὼν, τῆς ὁποίας τὰ μέλη τὰ ἀποτελοῦντα αὐτὴν νὰ ἔχουν τὸ δικαίωμα, ὁπόταν τοῖς ἀρέσῃ, νὰ ἀπέρχωνται, διότι καὶ ἡ λεγεὼν εἶναι τακτικὸς στρατός. Λοιπὸν εἶναι ἀναποφεύκτως συνδεδεμένον μὲ τὴν κατάταξιν ἐν ὥρᾳ ἐπιστρατεύσεως καὶ πολέμου νὰ ὑπηρετήσουν οἱ τῆς λεγεῶνος ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις. Ἄλλο εἶναι, ἂν ἡ Κυβέρνησις θεωρῇ αὐτοὺς περιττοὺς καὶ θέλῃ νὰ τοὺς ἀπολύσῃ καὶ πρότερον.

§43ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ἀντικείμενον τοῦτο, καίτοι ἀφορῶν εἰς μίαν λεπτομέρειαν, τὸ θεωρῶ σημαντικόν. Εἶναι γνωστὸν καὶ ὑποπίπτει εἰς τὴν ἀντίληψιν ὅλων, ὁποῖος φιλελληνισμὸς αἴφνης, δύναμαι νὰ εἴπω, ἐξεῤῥάγη εἰς ἅπασαν τὴν ὑφήλιον. Τὸ κεφάλαιον τοῦτο εἶναι πολύτιμον, εἶναι μέγιστον, διότι ἡ σημαία τῆς Κρήτης ἡ ἐθνικὴ, ἡ σημαία τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἐθεωρήθη καὶ σημαία τῆς ἀνθρωπότητος, καὶ περὶ τὴν ἰδέαν τῆς Κρήτης βλέπομεν ὅτι σπεύδουσι πάντα τὰ στοιχεῖα τὰ ἐλευθεροφρονοῦντα νὰ συναγερθοῦν περὶ αὐτήν, διότι εἶναι μία μεγάλη καὶ ὑψηλὴ ἰδέα ἡ ἰδέα τοῦ Κρητικοῦ ἀγῶνος· οὐδέποτε εἰς τὴν ἱστορίαν παρέστη ἀφ’ ἑνὸς ἡ ἐλευθερία ἡ αἱματοβαφὴς ἐκπροσωπουμένη ἀπὸ μίαν νῆσον, ὡς συμβαίνει τοῦτο ἐκ μέρους τῆς Κρήτης, ἀλλὰ καὶ οὐδέποτε ἡ βία αὕτη ἡ ἄδικος ἐξεδηλώθη δεινότερον κατὰ τῆς ἰδέας τῆς ἐλευθερίας τῶν λαῶν, ὡς ἐκδηλοῦται τὴν στιγμὴν ταύτην, καὶ τολμῶ νὰ εἴπω, ὅτι δύναται ἡ Ἑλλὰς νὰ συναγείρῃ περὶ τὴν σημαίαν τῆς Κρήτης αὐτοὺς τοὺς λαοὺς τῆς πιεζούσης Εὐρώπης. Τούτων ἕνεκα τὸ θέμα, τὸ ἀναγόμενον εἰς τὸν σχηματισμὸν λεγεῶνος φιλελλήνων, τὸ θεωρῶ σημαντικώτατον, διότι βλέπομεν πόσον ἐξαπλοῦται τὸ ῥεῦμα τοῦτο τὸ πολύτιμον, τὸ ὁποῖον δύναται ν’ ἀποτελέσῃ ἀκατάβλητον δύναμιν, διότι κατενοήθη, ὡς παρατηροῦμεν καὶ εἰς τὸν τύπον τὸν Εὐρωπαϊκὸν, ποία ἰδέα ἐγκρύπτεται εἰς τὸν ἀγῶνα τῆς Κρήτης, ἰδέα μεγάλη, ἀφορῶσα τὴν ἀνθρωπότητα ὁλόκληρον. Ἀλλ’ ἐν τῷ θέματι τούτῳ, τῷ συγκεκριμένῳ, νομίζω ὅτι ἡ ἀλήθεια εὑρίσκεται ἐν τῷ μέσῳ. Ἀφ’ ἑνὸς δυνάμεθα νὰ παράσχωμεν πλήρη τὴν ἐλευθερίαν τῆς κατατάξεως εἰς τοὺς προσερχομένους φιλέλληνας, ὅπως σχηματίσωμεν τὴν λεγεῶνα τῶν φιλελλήνων, ἀφ’ ἑτέρου νομίζω ὅτι δυνάμεθα ν’ ἀφήσωμεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὴν ἄδειαν τοῦ νὰ ἐγκρίνῃ τὴν ἀπαλλαγὴν τῶν τυχὸν εὑρεθησομένων εἰς τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ ἀπόσχουν ὑπηρετοῦντες ἐπί τινα χρόνον, συνεισφέροντες μέγα τι εἰς τὸν ἀγῶνα τὸν Ἑλληνικὸν, ἀλλ’ ἔχοντες τυχὸν αἰφνιδίως μίαν ἀνάγκην νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, καὶ ἐκεῖθεν ἴσως νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς κήρυκες τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἑλληνικοῦ. Λοιπὸν ὑπάρχει μὲν ἡ ὑποχρέωσις, ἡ κατὰ τοὺς νόμους στρατιωτικὴ ὑποχρέωσις, ὅπως καταταχθέντες μένωσιν εἰς τὸν στρατὸν, καὶ μὴ ἦναι πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς ἀποχωρήσεως, ἀλλὰ νὰ ἦναι πλῆρες τὸ δικαίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν προταχθοῦν εὔλογοι λόγοι ἀπαλλαγῆς, νὰ παρέχῃ τὴν ἄδειαν. Καὶ πιστεύω ὅτι οὐδεὶς ἐξ αὐτῶν θὰ ἔχῃ λόγους, οἱ ὁποῖοι νὰ προσβάλουν αὐτὸν, ἢ τὸν ἀγῶνα, ἀλλὰ θὰ ἔχῃ πολλάκις λόγους, οἱ ὁποῖοι καὶ νὰ συντελῶσιν ὑπὲρ τοῦ ἀγῶνος τοῦ Ἑλληνικοῦ.

§44ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Πάλιν λοιπὸν εἰς τὸ βασιλικὸν διάταγμα ἐπανερχόμεθα, περὶ τοῦ ὁποίου ἤδη ὡμιλήσαμεν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου πρέπει νὰ κανονισθῶσι τὰ πάντα.

§45ΚΟΡΠΑΣ. Ὅτι δύνανται νὰ ὑποχρεωθῶσι τόσον οἱ ἐθελονταί, ὅσον καὶ οἱ ξένοι, νὰ ὑπηρετῶσιν ἐφ’ ὅσον χρόνον ὁ στρατὸς διατελεῖ ἐν ἐπιστρατεύσει, νομίζω ὅτι οὐδεὶς δύναται ν’ ἀμφισβητήσῃ. Ἀλλ’ ὅπως ἐγένετο εἰς τὸ ἄρθρον 1 περὶ τῶν ἐθελοντῶν, οὕτω νομίζω ὅτι δύναται νὰ γείνῃ τὸ αὐτὸ καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 3, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ ἐκ Τριγωνίας κ. Βουλευτὴς ἐπρότεινε, νὰ τεθῇ τουτέστι μετὰ τὰς λέξεις «εἰς ἃς θέλουσι κατατάσσεσθαι» ἡ φράσις «καὶ ὑπηρετῇ». Κατ’ αὐτὸν τὸν τρόπον αὐτοὶ μὲν ὑποχρεοῦνται νὰ παραμείνωσιν ἐφ’ ὅσον χρόνον ὁ στρατὸς διατελεῖ ἐν ἐπιστρατεύσει, καὶ νὰ μὴ συμβῇ τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑπέδειξε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου καὶ ἄλλοι, τοῦ νὰ ἐγκαταλείψωσι τὰς τάξεις αὐτῶν ἴσως ἐν στιγμαῖς πολὺ δυσάρεστοις, ἀφ’ ἑτέρου δὲ νομίζω, ὅτι ἐπίσης πρέπει ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ἀφεθῇ ἐλεύθερος νὰ παρέχῃ εἰς αὐτοὺς τὴν ἄδειαν, ἢ καὶ τὴν ἀπόλυσιν, ἐν ᾗ περιπτώσει εὑρεθῶσιν εἰς τὴν ἀνάγκην οἱ ἄνθρωποι ν’ ἀπέλθωσιν ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ.

§46ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ἐπιμένω, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν πρότασίν μου, ὅπως ἀντὶ λεγεῶνος ὀνομασθῇ φάλαγξ.

§47ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν πρότασιν τοῦ κ. Φορέστη παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ ὀλιγώτεροι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 3, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη.

§48ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πῶς ἐτροποποιήθη;

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προσετέθη ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου ἡ φράσις: «Ἡ ὑπηρεσία αὐτῶν δὲν δύναται νὰ παραταθῇ μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως».

§50ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκει): «Τὰ τῆς κατατάξεως καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν τοιούτων μονάδων θέλουσι κανονισθῆ διὰ Β. Διατάγματος.»

§51ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τροποποιηθῇ κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος νὰ περιλάβῃ ὄχι μόνον τοὺς ξένους τοὺς καταταχθησομένους εἰς τὴν λεγεῶνα τῶν φιλελλήνων, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐθελοντάς, οἱ ὁποῖοι θὰ καταταχθῶσι δυνάμει τῶν δύο πρώτων ἄρθρων· διότι, ὡς παρετηρήθη ἐνταῦθα, δὲν εἶναι δυνατὸν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις νὰ συνταχθῇ ὁλόκληρος νομοθεσία, ἡ ὁποία νὰ κανονίζῃ τὰ καθέκαστα τῆς κατατάξεως καὶ ἀπολύσεως τῶν ἐθελοντῶν, τῶν καταγομένων ἐξ ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν. Ἐν τῷ διατάγματι θὰ κανονισθῶσι διάφοροι περιπτώσεις, μὴ δυνάμεναι νὰ κανονισθῶσι σήμερον, ἑπομένως νομίζω ὅτι διὰ Β. Διατάγματος πρέπει νὰ κανονισθῶσιν ὄχι μόνον τὰ ἀφορῶντα τὴν λεγεῶνα τῶν φιλελλήνων, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀφορῶντα τὴν κατάταξιν τῶν ὁμογενῶν, δυνάμει τῶν δύο πρώτων ἄρθρων. Τὸ τέταρτον λοιπὸν ἄρθρον πρέπει νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσι κανονισθῆ τὰ καθέκαστα τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ παρόντος νόμου».

§52Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὸ κείμενον τοῦ νομοσχεδίου, ὑπάρχει διαφορά τις μεταξὺ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 3. Κατὰ μὲν τὸ ἄρθρον 1 οἱ ἐξ ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν καταγόμενοι Ἕλληνες τὸ γένος ἐθελονταὶ ἐπιτρέπεται νὰ κατατάσσωνται ἐν τῷ στρατῷ καὶ νὰ ὑπηρετῶσιν ἐν αὐτῷ, κατὰ δὲ τὸ ἄρθρον 3 οἱ ἀλλοδαποὶ ἐθελονταὶ ἐπιτρέπεται νὰ κατατάσσωνται εἰς ἰδίας μονάδας. Ἑπομένως, ἐὰν κατατάσσωνται εἰς τὸν στρατὸν οἱ ἐξ ἑλληνικῶν ἐπαρχιῶν Ἕλληνες ἐθελονταὶ, αὐτοὶ ὑπάγονται εἰς τοὺς ὀργανισμοὺς τοῦ στρατεύματος, ἑπομένως θέλουσιν εἰσαχθῆ ὡς στρατιῶται ἀληθεῖς, βεβαίως ἐφ’ ὅσον τὸ ἐπιτρέπει ἡ διοίκησις τοῦ στρατοῦ, καὶ θέλουσιν ὑποβάλλεσθαι εἰς ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑπάγονται οἱ στρατιῶται. Ἀλλὰ περὶ τῶν ἰδίων μονάδων ἔπρεπε νὰ προνοήσῃ ὁ νόμος, καὶ προὐνόησε, μεταβιβάσας εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν τῆς νομοθετικῆς τὸ δικαίωμα, ὅπως κανονίσῃ τὰ τοῦ σχηματισμοῦ διὰ Β. Διατάγματος.

§53ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὑπάρχουσι περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ κανονισθῶσι διὰ διατάγματος καὶ διὰ τοὺς ὁμογενεῖς, διὰ τὴν περίπτωσιν τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ὑποθέσατε ὅτι ἐν ἐνεργείᾳ τινὶ ὑπάρχει τις ὁ ἀνδραγαθήσας καὶ προβιβάζεται εἰς ἀξιωματικόν· οὗτος, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν μετὰ τὸ ἀνδραγάθημα τοῦτο θέλει νὰ μείνῃ ἐν τῷ στρατῷ, θὰ δύναται; Βεβαίως ὄχι.

§54ΜΑΝΕΣΗΣ. Θὰ γείνῃ νόμος εἰδικὸς τότε.

§55ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄλλη περίπτωσις εἶναι ἡ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν καὶ ἐν γένει ὅλα τὰ ἀφορῶντα τὴν πειθαρχίαν· οὗτοι κατατάσσονται οὐχὶ ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους καὶ τὰς αὐτὰς περιπτώσεις, ὑφ’ οὓς οἱ ἔφεδροι, κατατάσσονται ὑπὸ ὅρους ἐξαιρετικούς· θὰ ὑπάρξουν, νομίζω, περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ ἦναι ἀνάγκη νὰ κανονισθῶσι διὰ Β. Διατάγματος. Δὲν εἶναι δυνατὸν βεβαίως σήμερον ἐν σπουδῇ νὰ ὁρίσωμεν τὰς περιπτώσεις ταύτας, ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία νομίζω ὅτι θὰ δυνηθῇ νὰ ἐξεύρῃ αὐτάς. Δὲν νομίζω λοιπὸν, ὅτι περιττεύει ἡ ἐξουσία, ἡ ὁποία ζητοῦμεν νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως διὰ Β. Διατάγματος, ἀφοῦ μελετήσῃ τὰ καθέκαστα τῆς κατατάξεως τῶν ἐθελοντῶν τούτων πληρέστερον, διακανονίσῃ τὰς περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι ἐνδέχεται νὰ παρουσιασθῶσι.

§56ΚΟΡΠΑΣ. Τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον ἀποτελεῖ σχεδὸν ἓν ἄρθρον τοῦ στρατολογικοῦ νόμου· τί γίνεται μόνον; Ἐπειδὴ ὁ στρατολογικὸς νόμος δὲν προβλέπει περὶ καταγομένων ἐξ Ἑλληνικῶν χωρῶν καὶ Ἑλλήνων τὸ γένος καὶ περὶ τῶν ξένων, προβλέπει τὸ παρὸν νομοσχέδιον, ἑπομένως τροποποιεῖται μόνον ἡ ἡλικία καὶ τὰ προσόντα τῆς κατατάξεως, καὶ κατὰ ταῦτα ἄνευ προσόντων δύνανται νὰ ὦσι δεκτοὶ πρὸς κατάταξιν οἱ ξένοι. Οἱ διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατατασσόμενοι Ἕλληνες εἰς τὸν στρατὸν θὰ ὑπαχθῶσιν εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τῶν στρατιωτικῶν νόμων καὶ κανονισμῶν’ ἑπομένως οὐδεμία, νομίζω, πρέπει νὰ γένηται χωριστὴ μνεία περὶ αὐτῶν, διότι καὶ οὗτοι, κατατασσόμενοι εἰς τὸν στρατόν, εἶναι στρατιῶται καὶ ὑπόκεινται εἰς τοὺς στρατιωτικοὺς κανονισμοὺς καὶ εἰς ὅλους ἐν γένει τοὺς διέποντας τὰ τοῦ στρατοῦ νόμους.

§57ΡΑΖΕΛΟΣ. Εἰς τὸ 1ον ἄρθρον περιλαμβάνεται ἡ διάταξις περὶ κατατάξεως ἐθελοντῶν Ἑλλήνων τὸ γένος, ἀλλὰ καταγομένων ἐξ ἑλληνικῶν χωρῶν. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ μία διόρθωσις.

§58ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ἄρθρον 1 ἐψηφίσθη· ἤδη συζητοῦμεν τὸ ἄρθρον 4.

§59ΡΑΖΕΛΟΣ. Τότε προτείνω νὰ γείνῃ ἰδιαιτέρα διάταξις, ἡ ὁποία νὰ προνοῇ περὶ Ἑλλήνων κατοικούντων ἐν χώραις μὴ Ἑλληνικαῖς, διότι εἶναι Ἕλληνες κατοικοῦντες εἰς τὸν Καύκασον, παραδείγματος χάριν, εἰς τὴν Κορσικὴν κλπ., καὶ κατὰ τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 1 οἱ Ἕλληνες οὗτοι δὲν θὰ δύνανται νὰ καταταχθῶσι.

§60ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Λέγει «καταγομένων». (Διάλογοι).

§61ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου λόγου περὶ ἐθελοντῶν, ἐὰν ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τοὺς Ἕλληνας ὑπηκόους, τοὺς ἰθαγενεῖς, τοὺς ἐπιθυμοῦντας νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὸν Ἑλληνικὸν στρατόν· διότι κατὰ τὸν νόμον περὶ στρατολογίας χίλιοι μόνον εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ κατατάσσωνται ὡς ἐθελονταί. Ἤδη οἱ χίλιοι οὗτοι κατετάχθησαν· εἶναι λοιπὸν ἐπιτετραμμένον νὰ καταταχθῶσι καὶ ἄλλοι; Καὶ τοιοῦτοι ὑπάρχουσι πολλοί· εἶναι πάντες οἱ ἀπαλλαγέντες, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ προσέλθωσι καὶ καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταί. Τίνι τρόπῳ θὰ καταταχθῶσιν οὗτοι; Ἐφ’ ὅσον ὁ στρατὸς διατελεῖ ἐν ἐπιστρατεύσει, ἢ ἀναλαμβάνοντες ὑποχρέωσιν, οἵαν ὁ νόμος ἀναγράφει; Ὅσον δ’ ἀφορᾷ εἰς ὅσα εἶπεν ὁ ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμος Βουλευτὴς περὶ ὁμογενῶν ἐθελοντῶν, νομίζω ὅτι δὲν ἔχει καμμίαν ἀντίῤῥησιν ἡ Κυβέρνησις, διότι τὸ νομοσχέδιον εἶναι καθαρόν· πρόκειται μόνον περὶ κατατάξεως καὶ περὶ οὐδενὸς ἄλλου· κατατασσόμενοι οὗτοι, συμμορφοῦνται πρὸς τὰς διατάξεις τῶν ὑφισταμένων νόμων.

§62Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ προερχόμενοι ἐκ χωρῶν Ἑλληνικῶν ὑπάγονται εἰς δύο διακεκριμένας κατηγορίας· εἶναι οἱ τὸ πρῶτον προσερχόμενοι, ἵνα ὑπηρετήσωσιν ὑπὸ τὴν Ἑλληνικὴν σημαίαν, καὶ οἱ προϋπηρετήσαντες. Οἱ μὲν προϋπηρετήσαντες ὑπόκεινται εἰς τὰς διατάξεις τοῦ περὶ ἐπιστρατεύσεως νόμου, καὶ θὰ ὑπηρετήσωσι καθ’ ὅλον τὸ διάστημα τῆς ἐπιστρατεύσεως· οἱ δὲ λοιποί, προσερχόμενοι εἰς τὰς τάξεις τοῦ στρατοῦ ὡς ἐθελονταί, σκοπὸν ἔχουν νὰ προσφέρωσι τὰς ὑπηρεσίας των ἐφ’ ὅσον ἡ πατρὶς ἔχει ἀνάγκην αὐτῶν, δηλ. ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις. Κατὰ τὸν νόμον τὸν στρατολογικόν, αὐτοί, ἐὰν καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταί, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 99 θ’ ἀναλάβωσιν ὑποχρέωσιν μονοετῆ, διετῆ, ἢ τριετῆ, ἀναλόγως τῶν σωμάτων, ἑπομένως, ἐὰν αὔριον διαλυθῇ ἡ ἐπιστρατεία, ἡ διαμονὴ αὐτῶν καθίσταται καὶ εἰς τὸ Κράτος περιττὴ καὶ εἰς αὐτοὺς, διότι οὗτοι ἔρχονται νὰ προσφέρωσιν ὑπηρεσίας, ὄχι νὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ στρατῷ. Ἐὰν θελήσωσι νὰ παραμείνωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἔχουσι πλῆρες τὸ δικαίωμα τῆς κατατάξεώς των, ἀφοῦ διὰ τοῦ ἄρθρου 2 τοῖς δίδεται τὸ δικαίωμα ν’ ἀποκτήσωσι τὴν Ἑλληνικὴν ἰθαγένειαν. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι καὶ οἱ μὲν καὶ οἱ δὲ τούτων, οἱ προσερχόμενοι, πρέπει νὰ ὦσιν ἐλεύθεροι νὰ ἀπέλθωσι μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως, νὰ μὴ τοὺς στενοχωρήσωμεν, καὶ νὰ μὴ στενοχωρήσωμεν καὶ τὸ Ὑπουργεῖον ἀκόμη μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐγένετο λόγος παρὰ συναδέλφων πρὸ μικροῦ καὶ περὶ ὑπαξιωματικῶν προϋπηρετησάντων, περὶ αὐτῶν δὲ δὲν γίνεται μνεία ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ· τοὺς παρορῶμεν, καὶ θὰ προκαλέσωμεν ἀνασυζήτησιν, διότι ὑπάρχει μεγίστη ἔλλειψις ὑπαξιωματικῶν. Ὁ κ. συνάδελφος ἐξ Ὕδρας κακῶς παρέστησεν, ὅτι δέον οἱ ὑπαξιωματικοὶ οὗτοι νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἁπλοῖ στρατιῶται. Σήμερον δὲν πρόκειται περὶ ἀνακατατάξεως· εἶναι ἔκτακτοι ὅλως περιστάσεις, δὲν πρόκειται δὲ περὶ τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ ἐν εἰρήνῃ, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐπιστρατεύσεως καὶ ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις, ἑπομένως ὁ Ὑπουργὸς πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα, ἵνα τοὺς προσερχομένους ἐκ τούτων κατατάσσῃ μὲ τὸν βαθμόν, τὸν ὁποῖον εἶχον, καὶ οὗτοι νὰ παραμένωσιν εἰς τὸν στρατὸν, μόνον ἐφ’ ὅσον διαρκέσῃ ἡ ἐπιστράτευσις. Φρονῶ ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦτο πρέπει νὰ τὸ λάβῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι δὲν τὸ ἔχει διὰ τοῦ ἐν ἰσχύϊ νόμου καὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου· πρέπει δὲ νὰ δοθῇ ἡ ἄδεια παρὰ τῆς Βουλῆς.

§63ΚΟΡΠΑΣ. Ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτὴς ἐπαναφέρει τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔμεινεν ἐκκρεμὲς εἰς τὰς προηγουμένας συζητήσεις, τουτέστιν ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν, πρέπει νὰ τεθῇ διάταξις, καθ’ ἣν οἱ ἀφεθέντες πρὸ τριῶν ἐτῶν καὶ πλέον δύνανται νὰ καταταχθῶσιν ἐν τῷ στρατῷ μὲ τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον. Καὶ τῷ ὄντι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ὑπαξιωματικοὶ ἀνήκοντες εἰς τὰς δύο ἡλικίας τὰς μήπω κληθείσας μέχρι τοῦδε, ἢ εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ τὴν ἐφεδρείαν αὐτῆς, δύνανται, λέγω, νὰ παρουσιασθῶσι καὶ νὰ ζητήτωσι σήμερον νὰ καταταχθῶσι, νομίζω δὲ, ὅτι ἔχομεν ἀνάγκην νὰ δεχθῶμεν ὑπαξιωματικούς, ἀφοῦ, ὡς πάντες γινώσκομεν, τὰ στελέχη τοῦ στρατοῦ ἡμῶν εἶναι ἀνεπαρκῆ, ἰδίως δὲ στεροῦνται τῶν ἀναγκαίων ὑπαξιωματικῶν. Τὸ ζήτημα λοιπὸν ἐπανῆλθε πάλιν, καὶ πρέπει νὰ ἀπασχολήσῃ τὴν Κυβέρνησιν, καὶ εἴτε ἐν τῷ παρόντι νομοσχεδίῳ εἴτε δι’ ἄλλου νομοσχεδίου νὰ προνοήσῃ περὶ τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, παρουσιαζόμενοι εἰς τὸν στρατὸν πρὸς ἐθελουσίαν κατάταξιν, πρέπει νὰ λάβωσι τὸν βαθμὸν, τὸν ὁποῖον εἶχον.

§64ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα τῶν ὑπαξιωματικῶν βεβαίως εἶναι σπουδαῖον, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἀποτελεῖ τρίτον θέμα, ἄσχετον πρὸς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν. Ἐνταῦθα πρόκειται περὶ δύο κατηγοριῶν, ὁμογενῶν (μὴ Ἑλλήνων ἰθαγενῶν) καὶ ξένων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταί. Οἱ ὁμογενεῖς, οἱ ἐρχόμενοι νὰ καταταχθῶσιν ὡς ἐθελονταὶ ἐλέχθη ὅτι θέλουσιν ὑπαχθῆ καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τοὺς νόμους τοὺς ἰσχύοντας περὶ ἐθελοντῶν. Ἂν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ὁ νόμος, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν, παρουσιάζει πολλὰς ἀτελείας, διότι δὲν ἀφαιρεῖ παρὰ ἓν μόνον κώλυμα, τὸ κώλυμα τῆς ἰθαγενείας, ἀφήνει ὅμως ὅλα τὰ ἄλλα κωλύματα, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν τῇ νομοθεσίᾳ ἡμῶν καὶ παράδειγμα εἶναι τὸ ζήτημα τῆς ἡλικίας. Κατὰ τὴν ἰσχύουσαν νομοθεσίαν ἡμῶν δὲν δύναται νὰ καταχθῇ ἐθελοντὴς ὁ ἔχων ἡλικίαν κατωτέραν τῶν 18 ἢ ἀνωτέραν τῶν 22 ἐτῶν. Ἐνῷ αἴρομεν μόνον τὸ ἐμπόδιον τῆς ἰθαγενείας διὰ τοῦ νόμου τούτου, δὲν αἴρομεν τὸ ἐμπόδιον τῆς ἡλικίας· μένει ἐν πλήρει ἰσχύϊ ἡ διάταξις αὕτη. Δὲν δυνάμεθα ἑπομένως νὰ κατατάξωμεν ὡς ἐθελοντὴν ὁμογενῆ ἔχοντα ἡλικίαν ἄνω τῶν 22 ἐτῶν ἢ κάτω τῶν 18 ἐτῶν, διότι τὸ δικαίωμα τοῦτο δὲν δίδει εἰς αὐτὸν ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία. Λοιπὸν πρέπει νὰ γείνῃ τι, τὸ ὁποῖον νὰ χορηγήσῃ τὴν ἐξουσίαν ταύτην εἰς τὸν Ὑπουργόν. Καὶ ἐπειδὴ νομίζω ὅτι δὲν εἶναι μόνον τοῦτο, ἀλλ’ ἐνδέχεται καὶ ἄλλαι διατάξεις τῆς νομοθεσίας ἡμῶν νὰ τροποποιηθῶσι διὰ τὴν ἐξαιρετικὴν ταύτην περίπτωσιν, καὶ ἐπειδὴ δὲν ἔχομεν σήμερον τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν, ὅπως μεμελετημένως συντάξωμεν καὶ ψηφίσωμεν πλήρη νομοθεσίαν περὶ ἐθελοντῶν τοιούτων, διὰ τοῦτο ἐπρότεινα, ὅπως ἐν τῷ ἄρθρῳ 4 χορηγηθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὅπως διὰ Β. Διαταγμάτων κανονίσῃ τὰ καθέκαστα, οὐ μόνον τὰ ἀφορῶντα τὴν λεγεῶνα τῶν φιλελλήνων, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀφορῶντα τὴν κατάταξιν ὁμογενῶν μὴ Ἑλλήνων ὑπηκόων, διότι φοβοῦμαι μήπως ἡ ἰσχύουσα νομοθεσία παρουσιάσῃ δυσκολίας, οἵα ἡ τῆς ἡλικίας, ἡ ὁποία θὰ παρεμποδίσῃ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιθυμίας, τὴν ὁποίαν πάντες ἔχομεν, καὶ τῆς ἐννοίας, τὴν ὁποίαν ἀποδίδομεν εἰς τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ψηφίζομεν.

§65ΚΟΡΠΑΣ. Ἂν θελήσωμεν νὰ ἀναγράψωμεν ἐν τῷ πρώτῳ ἄρθρῳ πάσας τὰς τροποποιήσεις, τὰς ὁποίας ἤθελεν ἕκαστος ἐξ ἡμῶν ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλὴν, βεβαίως τὸ ἄρθρον 1 ἔπρεπε νὰ ᾖναι ἀτελείωτον. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον νομίζω ὅτι ἀρκεῖ ἡ παροῦσα γενικὴ διάταξις, καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 4, τὸ ὁποῖον λέγει ὅτι τὰ περὶ κατατάξεως κλπ. κανονίζονται διὰ Β. Διαταγμάτων, νὰ ληφθῶσι καὶ ταῦτα ὑπ’ ὄψιν καθὼς καὶ ἡ ἡλικία καὶ τὰ τῆς μισθοδοσίας αὐτῶν.

§66ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Φρονῶ ὅτι ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς ἐπλανήθη, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἡλικίαν, διότι ὁ νόμος περὶ στρατολογίας καθορίζει τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας ἀπὸ 18 ἐτῶν ἕως 35, ὑποθέτων ὅτι πέραν τοῦ 35 δὲν θὰ ἔλθῃ νὰ καταταχθῇ τις ὡς ἐθελοντής. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἐνόμισεν ὅτι τὸ περὶ ὑποχρεωτικῆς κατατάξεως ὅριον ἡλικίας ἐφαρμόζεται καὶ εἰς τοὺς ἐθελουσίως κατατασσομένους. Ὅσον ἀφορᾷ τὸ δεύτερον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθεσαν οἱ κ. συνάδελφοι ἐκ Βόλου καὶ Κέας, νομίζω ὅτι εἶναι λελυμένον ἀφ’ ἑαυτοῦ· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως σαφῶς ἐξήγησε τὰ περὶ τῆς κατατάξεως τῶν ἐθελοντῶν Ἑλλήνων, ἰδίως τῶν προϋπηρετησάντων ὡς ὑπαξιωματικῶν, ὅτι οὗτοι, προσερχόμενοι ὡς ἔφεδροι, θὰ καταταχθῶσι μὲ τὸν βαθμὸν, ὃν ἔφερον κατὰ τὴν ἐφεδρείαν, δὲν εἶναι δὲ ἐπιτετραμμένον νὰ προσέλθωσιν ὡς ἐθελονταὶ ἔφεδροι ὑπαξιωματικοὶ, ἀνήκοντες εἰς ἀπωτέρας ἡλικίας, μὴ κληθείσας, καὶ δὴ εἰς τὴν ἐθνοφρουρὰν καὶ τὴν ἐφεδρείαν τῆς ἐθνοφρουρᾶς, διότι οὗτοι θὰ προσέλθωσιν ἐν καταλλήλῳ χρόνῳ, ὅταν κληθῇ ἡ ἐφεδρεία καὶ ἡ ἐθνοφρουρά. Ἂν ἐπιτρέψωμεν τὴν κατάταξιν τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων ἐναντίον τῶν κειμένων νόμων, καὶ εἶτα καλέσωμεν τὴν ἐθνοφρουράν, τίνες οἱ ὑπαξιωματικοὶ, οἵτινες θὰ ὑπηρετήσωσιν εἰς τὰ στελέχη τῆς ἐθνοφρουρᾶς; Δὲν εἶναι λοιπὸν δυνατὸν νὰ ἐπιτραπῇ εἰς τούτους νὰ προσέλθωσιν, ἐναντίον τοῦ νόμου, πρὸ τῆς κλήσεως αὐτῶν.

§67ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅλη αὐτὴ ἡ συζήτησις, ἡ ὁποία ἐγένετο ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων τοῦ νομοσχεδίου, ἀποδεικνύει ὅτι ἓν μόνον ἄρθρον ἤρκει νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς κατατάξεως καὶ τοῦ σχηματισμοῦ τῶν σωμάτων τῶν ἐθελοντῶν, διότι ἐπὶ ἑκάστου ἄρθρου ἐπιφέρομεν τοιαύτας ἑρμηνείας, ὥστε καθιστῶμεν αὐτὸ περιττόν. Θὰ ἐνόουν τοιαύτην συζήτησιν, ἄν ἡ Συμπολίτευσις ἐφαίνετο φειδωλὴ περὶ τὴν χορήγησιν τῆς τοιαύτης ἐξουσίας, ἢ ἡ Ἀντιπολίτευσις ἐφαίνετο δύσκολος πρὸς τοῦτο. Ἀλλὰ ἐνῷ καὶ ἐντεῦθεν καὶ ἐκεῖθεν δίδεται πᾶσα ἐξουσία εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἡ ἐπὶ τῶν διαφόρων ἄρθρων συζήτησις ἠδύνατο νὰ καταστῇ περιττή. Εἰς τὸ πρῶτον ἄρθρον ἠγέρθησαν ἀμφισβητήσεις, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων. Εἴπομεν ἱκανὰ περὶ τῆς ἡλικίας τῶν ἐθελοντῶν, καὶ εἴδομεν ὅτι δὲν χρειάζεται νὰ ὁρισθῇ αὕτη· ἄρα εἶναι περιττὸν τὸ ἄρθρον. Προστίθεται τὸ «καταγομένων ἐξ ἑλληνικῶν χωρῶν», καὶ ἠρωτᾶτο: «ἂν κατάγεται ἐκ τοῦ Καυκάσου, τί βλάπτει;» Λοιπὸν περιττὸν τοῦτο τὸ ἄρθρον. Κατόπιν, εἰς τὴν λεγεῶνα τῶν φιλελλήνων, ἐπίσης ἐδώσαμεν ἀδείας εἰς τὴν Κυβέρνησιν, αἱ ὁποῖαι καθιστῶσι τὸ ἄρθρον περιττόν. Τί νὰ πράξωμεν; νὰ κάμωμεν ἄλλο ἄρθρον, διὰ νὰ ἑρμηνεύσωμεν τὸ ἄρθρον τοῦτο, καὶ νὰ χάνωμεν τὸν καιρόν μας, ἢ νὰ εἰσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις ἄλλο νομοσχέδιον! Νομίζω ὅτι παραγνωρίζομεν τὴν περίστασιν, συζητοῦντες κατὰ τίνα τρόπον ἡ Κυβέρνησις θὰ στρατολογήσῃ τοὺς πανταχόθεν προσερχομένους διὰ νὰ ἀγωνισθῶσι τὸν ἱερὸν ἀγῶνα. Τοὺς πάντας θὰ στρατολογήσωμεν, καὶ συζητοῦμεν περὶ νόμων καὶ περὶ περιορισμῶν, ὑπὸ τὸ κράτος τῶν ὁποίων θὰ δεσμεύσωμεν τὴν Κυβέρνησιν νὰ στρατολογήσῃ! Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις θὰ στρατολογήσῃ, ἂν δυνηθῇ, ὅλην τὴν ἐλευθεροφρονοῦσαν ἀνθρωπότητα, θὰ στρατολογήσῃ ὅλους τοὺς πεφωτισμένους καὶ φιλελευθέρους λαοὺς τῆς Εὐρώπης, διὰ νὰ ἀμυνθῶσιν ὄχι μόνον ὑπὲρ τῶν καταπατουμένων δικαίων τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ τῶν ἀπειλουμένων δικαιωμάτων αὐτῶν τῶν ἰδίων. (Φωναί: Μάλιστα! μάλιστα!). Περὶ τούτου πρόκειται, ἡμεῖς δὲ ἐνταῦθα συζητοῦμεν περὶ περιορισμῶν τυπικῶν, περὶ τῆς ἡλικίας, τὴν ὁποίαν θὰ ἔχωσιν οἱ ἐθελονταὶ, οἱ ὁποῖοι ἔρχονται ἐκ τῶν περάτων τοῦ κόσμου, διὰ νὰ ἀγωνισθῶσι τὸν ἱερὸν ἀγῶνα, καὶ περὶ τῶν ὑποχρεώσεων, εἰς τὰς ὁποίας θὰ ὑποβληθοῦν οἱ πανταχόθεν συῤῥέοντες. Μακρὰν τὰ τοιαῦτα! δόσατε ἁπλῶς τὴν ἐξουσίαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ στρατολογήσῃ τοὺς πάντας ἐναντίον τῆς τυραννίας!

§68ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ ὡραῖα!

§69ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἄσκοπα λέγομεν, μὴ ἔχοντες ὑπ’ ὄψιν τὰς διατάξεις περὶ ἐθελουσίας κατατάξεως. Καλὸν εἶναι νὰ στρατολογήσωμεν ὁλόκληρον τὴν Εὐρώπην, ἀλλὰ πρόκειται νὰ ἴδωμεν κατὰ πόσον ἔχομεν ἀνάγκην εἰδικῆς διατάξεως, ὅπως στρατολογήσωμεν καὶ ὑπὲρ τὰς ἡλικίας, αἱ ὁποῖαι ὑπάγονται εἰς τὴν ἐπιστράτευσιν. Ἔχομεν τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 103 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἡ ὁποία λέγει: «Ἐν ἐπιστρατεύσει ἢ ἐν πολέμῳ, ἐπιτρέπεται, ἐπὶ τῇ βάσει Β. Διατάγματος, προκαλουμένου τῇ προτάσει τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἡ εἰς τὰ διάφορα ὅπλα καὶ σώματα τοῦ στρατοῦ κατάταξις ἐθελοντῶν, ἀριθμοῦ οἱουδήποτε καὶ ἐκ τῶν μὴ ὑπαγομένων εἰς κλήρωσιν ἡλικιῶν ἢ ἐκ τῶν ἐφέδρων ἢ τῶν ἐθνοφρουρῶν τῶν ἀνηκόντων εἰς σειρὰς μὴ προσκληθείσας. Οἱ οὕτω κατατασσόμενοι ἀναλαμβάνουσι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπηρετήσωσιν ἐν τῷ στρατῷ, ἐφ’ ὅσον διαρκεῖ ἡ ἐπιστράτευσις ἢ ὁ πόλεμος.» Ἑπομένως δυνάμει αὐτῆς τῆς διατάξεως ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἔχει τὸ δικαίωμα, προκαλῶν Β. Διάταγμα, νὰ κατατάσσῃ ὅλους ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον προσφερθῇ εἰς ἐθελουσίαν κατάταξιν, οὐδὲ ὑπάρχει περιορισμός. Τὸ μόνον ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔπρεπε νὰ ἐξετασθῇ, εἶναι τὸ ζήτημα τῶν προϋπηρετησάντων ὑπαξιωματικῶν· ὡς πρὸς αὐτοὺς, ὑπάρχει μία διάταξις, ἡ ὁποία ἐπάγεται μίαν ὑποχρέωσιν, τὴν ὁποίαν δὲν δύναται νὰ παραλείψῃ ὁ Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ γεννᾶται τὸ ζήτημα, κατὰ πόσον πρέπει νὰ μείνωμεν, ἐν αἷς περιστάσεσιν εὑρισκόμεθα, ὑπὸ τὴν διάταξιν ταύτην τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ἢ νὰ τροποποιήσωμεν αὐτόν. Ἄν δεχθῶμεν, ὅτι πρέπῃ νὰ τὸν τροποποιήσωμεν, νομίζω ὅτι τὸ ζήτημα, ἂν πρέπῃ ἡ τροποποίησις αὕτη νὰ περιληφθῇ ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ ἢ ἐν ἰδιαιτέρᾳ διατάξει, εἶναι τόσον κοινὸν, ὥστε εἶναι περιττὸν νὰ ἀσχολώμεθα περὶ αὐτοῦ. Ἰδοὺ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 104 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου (ἀναγινώσκει): «Οἱ προϋπηρετήσαντες εἰς τὸν ἐνεργὸν στρατὸν ὡς ὑπαξιωματικοὶ μὲ διαγωγὴν ἐξαίρετον ἢ ἄμεμπτον δύνανται νὰ ἀναλάβωσιν ἐθελουσίαν τοὐλάχιστον ὑποχρέωσιν, ἐὰν αἰτήσωσι τοῦτο, πρὶν ἢ παρέλθωσι τρία ἔτη, ἀφ’ ἧς ἀφυπηρέτησαν. Οἱ εἰρημένοι κατατάσσονται μὲ τὸν βαθμὸν, ὑφ’ ὃν ἀφυπηρέτησαν, καὶ μόνον εἰς ὃ ἀνῆκον σῶμα, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐν τῷ ἄρθρῳ 116 ἐνδιαλαμβανομένης γνωμοδοτήσεως τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ σώματος κτλ.» Πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, Κύριοι, ὅτι δυνάμει αὐτῆς τῆς διατάξεως ὄχι μόνον ἐκεῖνοι οἱ ὑπαξιωματικοί, περὶ τῶν ὁποίων γίνεται λόγος ἀπ’ ἀρχῆς τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ἀλλὰ καὶ πλεῖστοι ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται σήμερον ἐν τῇ ἐνεργῷ ὑπηρεσίᾳ, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν ἠθέλομεν μείνει εἰς τὸ κείμενον τοῦ νόμου, τοῦ ἄρθρου 104, ἀναγκαίως ἤθελον ἀποκλεισθῆ ἐκ τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ, ὑπαξιωματικοὶ ἀποκτήσαντες τελείαν πεῖραν καὶ ἱκανότητα, ἀλλ’ οἵτινες ἀφυπηρέτησαν πρὸ τριετίας. Καὶ περὶ αὐτῶν πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια. Ἄν ἦναι ὡμολογημένον, ὅτι ὁ στρατὸς ἡμῶν, ὅστις σήμερον ὄχι μόνον τριπλάσιος καὶ τετραπλάσιος εἶναι, ἀλλὰ δεκαπλάσιος, ὅτι ὁ στρατὸς ἡμῶν ἔχει ἀνάγκην ὑπαξιωματικῶν, πρέπει νὰ ἄρωμεν τὸ κώλυμα, τὸ ὁποῖον καθιστᾷ τὸ ἄρθρον 104, νὰ χορηγήσωμεν δὲ εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ ἀνακατατάξῃ ἐν τῷ στρατῷ ἡμῶν ὑπαξιωματικοὺς ἀφυπηρετήσαντας καὶ κατὰ χρόνον πολὺ μακρότερον τῆς τριετίας καὶ δυναμένους νὰ ἐξυπηρετήσωσι τὸ στράτευμα. Νομίζω ὅτι ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου πρέπει νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, καὶ καταλληλοτέρα ὥρα πρὸς ἱκανοποίησιν αὐτῆς τῆς ἀνάγκης τοῦ στρατεύματος εἶναι ἡ κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ ἄλλας τινὰς διατάξεις ἔπρεπε νὰ περιλάβῃ αὐτὸ τὸ νομοσχέδιον, ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι ἡ μᾶλλον κατεπείγουσα καὶ λυσιτελὴς, καὶ ταύτην συνιστῶ εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν.

§70ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 4, ὡς ἔχει, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς τρίτην συζήτησιν).

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀναστολῆς παντὸς εἴδους δικαστικῶν προθεσμιῶν, παραγραφῶν, ἀναγκαστικῶν ἐκτελέσεων κλπ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Ἐπιτρέπεται ἵνα διὰ Β. Διαταγμάτων, μετὰ προηγουμένην γνωμοδότησιν τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ ἐφ’ ὡρισμένον χρόνον, διατάσσηται ἐν μέρει ἢ ἐν ὅλῳ: «1) Ἡ ἀναστολὴ πάσης παραγραφῆς, τῶν νομίμων δικαστικῶν καὶ ἐκ συμβάσεως προθεσμιῶν παντὸς εἴδους, τῆς ἀναγκαστικῆς ἐκτελέσεως πολιτικῶν ἀποφάσεων, δικαστικῶν πράξεων καὶ παντὸς εἴδους δικαιογράφων, ὡς καὶ τῆς προσωπικῆς κρατήσεως ὡς μέσου συντηρητικοῦ ἢ ἐκτελέσεως. «2) Ἡ ἀπαγόρευσις πάσης ἐρημοδικίας εἰς ποινικὰς ἢ πολιτικὰς ὑποθέσεις. «3) Ἡ ἀπαγόρευσις τῆς ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἀναιρεσειόντων συζητήσεως πολιτικῶν δικῶν ἐνώπιον τοῦ ἀκυρωτικοῦ τμήματος καὶ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου.»

§72ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θ’ ἀναγνωρίσῃ, ὅτι ἡ ἀναχαίτισις τῆς λειτουργίας τῆς δικαιοσύνης ἐν τοιαύταις περιστάσεσι, προκειμένου περὶ τῶν ἰδιωτικῶν συμφερόντων, προκειμένου περὶ πολιτικῶν δικῶν, εἶναί τι βεβαίως εὐνόητον, ἀλλ’ εἰς ἐκτάκτους περιστάσεις ἀναχαίτισις τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης εἶναί τι ἀκατάληπτον, καὶ εἶναι κἄτι τι ἐναντίον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον μᾶλλον ὑπαγορεύεται. Ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ἐπιβάλλεται λειτουργία δραστηριωτέρα τῆς ποινικῆς δικαιοσύνης, καὶ οὐχὶ ἀναχαίτισις. Καὶ πρακτικώτερον, ἕκαστος δύναται νὰ ἐννοήσῃ τὴν ἀνάγκην ταύτην καὶ ἐκ τοῦ ἑξῆς· ὅλοι οἱ ἄνδρες, οἱ δυνάμενοι φέρειν ὅπλα, μετ’ ὀλίγον ἴσως θὰ λείψωσι, θὰ μεταβῶσιν ὅπου τὸ καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα τοὺς καλεῖ.

§73ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ δικάζωνται ἐρήμην αὐτοί;

§74ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Φοβεῖσθε μήπως δικάζωνται ἐρήμην αὐτοί. Ἀλλὰ πῶς δὲν φοβεῖσθε μήπως αἱ οἰκογένειαί των, αἱ ὁποῖαι θὰ εὑρίσκωνται ἀπροστάτευτοι, γείνωσι θύματα τοῦ τελευταίου λωποδύτου, τοῦ τελευταίου ἐγκληματίου;—διότι δὲν δυνάμεθα, πιστεύω, νὰ ἀξιώσωμεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ Ἑλληνικὴ χώρα δὲν ἔχει κανένα ἐγκληματίαν.—Περὶ τούτου δὲν συλλογίζεσθε; Ὁ μεταβαίνων εἰς τὰ σύνορα καὶ ἀφήνων τὰ μικρὰ τέκνα καὶ τὴν σύζυγόν του δὲν πρέπει νὰ ἔχῃ καμμίαν ἀσφάλειαν καὶ πεποίθησιν, ὅτι ὑπάρχουσι νόμοι λειτουργοῦντες καὶ προστατεύοντες τὴν οἰκογένειαν αὐτοῦ; Πρὸς Θεοῦ! Ἀρκεῖ νὰ γείνῃ γνωστὸν, ὅτι ἐρημοδικία δὲν ἐπιτρέπεται, ὅπως ἐνθαῤῥυνθῶσιν ὅλοι οἱ ἐγκληματίαι, ἵνα κακουργῶσιν ἀκριβῶς εἰς τοιαύτην περίστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν ὑπάρχουσιν οἱ ἀμυνηθησόμενοι. Ποῖος εἶναι ὁ φόβος, ὁ ὁποῖος ὑπαγορεύει τὴν τοιαύτην διάταξιν; Μὴ τυχὸν ὑπάρχει κανεὶς λωποδύτης, ὁ ὁποῖος δὲν πρέπει νὰ καταδιωχθῇ;

§75ΑΛΕΞΑΚΗΣ. Ποῖος τὸ εἶπε; Δὲν ἐμποδίζεται ἡ καταδίωξις. (Διάλογοι).

§76ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, νὰ παύσουν οἱ διάλογοι.

§77ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Παρακαλῶ, Κύριοι. Τὸ νὰ ἀπαγορεύσητε τὴν ἐρημοδικίαν ἐπὶ τῶν ποινικῶν ὑποθέσεων, εἶναι ὡς νὰ λέγητε εἰς ὅλους τοὺς θέλοντας νὰ ἐγκληματήσωσι, νὰ ἐγκληματῶσι, καὶ ἂν δικάζωνται, νὰ μὴ ἐμφανίζωνται, καίτοι εὑρισκόμενοι ἐν Ἑλλάδι. Καὶ τί ἄλλο δύναται νὰ συμβῇ; Οἱ μάρτυρες, οἱ ὁποῖοι δυνατὸν νὰ ἦναι ἀπαραίτητοι πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ ἐγκλήματος, δύνανται νὰ ἐκλίπωσι, καὶ νὰ μὴ ὑπάρχῃ κατόπιν ἡ ἀπόδειξις τοῦ ἐγκλήματος. Ἡ ἀπαγόρευσις οὕτω τῆς ἐρημοδικίας ἐπὶ τῶν ποινικῶν ἐν γένει ὑποθέσεων δὲν ἀπειλεῖ ἔλλειψιν πάσης ἐγγυήσεως πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς ἀληθείας; Ἀλλὰ, λέγων ταῦτα, δὲν παραγνωρίζω, τὴν ἄλλην ἀνάγκην, τῆς προστασίας δικαιωμάτων ἀπειλουμένων· διότι λ. χ. εἷς εὑρίσκεται εἰς τὸν στρατὸν καὶ κατηγορεῖται ἐπὶ ἐξυβρίσει, δὲν ἐννοῶ βεβαίως ἐκεῖνος νὰ τρέξῃ τὸν κίνδυνον τοῦ νὰ ἀποσπασθῇ ἀπὸ τὸν στρατὸν, ἀκριβῶς διὰ τὸ ἔκτακτον τῆς περιστάσεως. Ἀλλά, Κύριοι, ὑπάρχει ἆρά γε ὁ κίνδυνος τοῦ νὰ εἰσάγωνται ὑποθέσεις μηδαμιναὶ εἰς τὰ ποινικὰ δικαστήρια, διὰ νὰ καταδικάζωνται ἐρήμην ἄνθρωποι κατατεταγμένοι εἰς τὸν στρατόν; Ὑπάρχει δικαστήριον Ἑλληνικὸν, τὸ ὁποῖον κατόπιν δὲν θὰ δεχθῇ μίαν ἀνακοπὴν, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι αὐτὸς δὲν ἠδύνατο ἐμπροθέσμως νὰ ἀνακόψῃ, καὶ θ’ ἀναγκασθῇ ἴσως νὰ κάμῃ ἐκπρόθεσμον ἀνακοπήν; Λάβετε ἐπὶ τέλους πρόνοιαν νὰ ματαιώσητε τοιαῦτα ἔστω ἐνδεχόμενα. Μὴ λέγετε ὅμως, ὅτι ἀπαγορεύεται ἐν γένει ἡ ἐρημοδικία ἐπὶ ποινικῶν ὑποθέσεων· διότι δὲν πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἀπουσιάζουσι τυχαίως καὶ ἐξ ἀνάγκης, ἢ διότι ἐκπληροῦσι καθῆκον πρὸς τὴν πατρίδα· πρόκειται περὶ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι δὲν θέλουσι νὰ δικάζωνται ἐρήμην, καὶ τούτους προστατεύετε. Λοιπὸν προσέξατε πολὺ εἰς τὴν διάταξιν αὐτὴν, διότι φοβοῦμαι μήπως κηρύξητε τὴν ἀναρχίαν. Λάβετε ἄλλα μᾶλλον μέτρα· ψηφίσατε ἄλλας διατάξεις ἁρμοζούσας.

§78ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἔχω μίαν παρατήρησιν. Κατὰ τὸ ἐδάφιον 3, ἀπαγορεύεται «ἡ ἐν ἀπουσίᾳ τῶν ἀναιρεσειόντων συζήτησις πολιτικῶν δικῶν ἐνώπιον τοῦ ἀκυρωτικοῦ τμήματος καὶ τῆς ὁλομελείας τοῦ Ἀρείου Πάγου». Συνήθως ἐπιτρέπεται ἡ ἐρήμην συζήτησις ἀπόντος τοῦ ἀναιρεσιβλήτου, καὶ ἐννοῶ καλῶς τὸν λόγον τῆς διατάξεως, ἡ ὁποία προσετέθη· δυνατὸν νὰ μοὶ εἴπητε, ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος καὶ ἐξ ἐπαγγέλματος θὰ κρίνῃ τὸ κῦρος τῆς ἀναιρέσεως καὶ τὸν λόγον τῆς ἀναιρέσεως. Ἀλλὰ πολλάκις ἡ ἐμφάνισις καὶ ἡ παρουσία τοῦ ἀναιρεσιβλήτου συμβάλλει πολύ. Δὲν ἐννοῶ λοιπὸν διατὶ ν’ ἀπαγορεύσωμεν μόνον τὴν ἐρήμην τῶν ἀναιρεσειόντων ἐκδίκασιν τῶν ἀναιρέσεων. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ νὰ προσθέσητε καὶ τὴν λέξιν «ἀναιρεσιβλήτων».

§79ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἢ ἀντὶ «τῶν ἀναιρεσειόντων» νὰ τεθῇ «τῶν διαδίκων» (διάλογοι).

§80ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἢ ἄλλως τὸ τρίτον ἐδάφιον παρέλκει ἐντελῶς, διότι ἔχετε τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον λέγει, ὅτι ἐπιτρέπεται «ἡ ἀπαγόρευσις πάσης ἐρημοδικίας εἰς ποινικὰς ἢ πολιτικὰς ὑποθέσεις». Ὥστε νὰ σταματήσητε ἐκεῖ. Τὸ τρίτον ἐδάφιον εἶναι περιττόν.

§81ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Νὰ διαγραφῇ.

§82ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ θὰ εἴπω τινὰ ἐπὶ τοῦ πρώτου ἐδαφίου. Πρόκειται περὶ ἀναστολῆς παντὸς εἴδους προθεσμιῶν καὶ τῶν ἐκ συμβάσεως. Διὰ τὴν ἀναστολὴν τῶν προθεσμιῶν ἐκ συμβάσεως ἐγὼ δὲν εὑρίσκω τὰς περιστάσεις δικαιολογούσας τὸ μέτρον, καὶ ἐν τῇ δικαιολογητικῇ δ’ ἐκθέσει δὲν ἀνευρίσκω λόγον τινὰ δικαιολογοῦντα τὴν ἀναστολὴν τῶν προθεσμιῶν τῶν συμβάσεων. Διὰ τῆς τοιαύτης ἀναστολῆς ἐπεμβαίνει ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία εἰς τὰ ἰδιωτικὰ συμφέροντα, καὶ ἐπιφέρει βλάβην εἰς τοὺς ἰδιώτας, κανονίζουσα τὰ συμφέροντά των καὶ τροποποιοῦσα τὰς συμβάσεις των ἄνευ τῆς γνώμης αὐτῶν, διότι καταργεῖ ὅλας τὰς συνεπείας τῆς ὑπερημερίας, ἡ ὁποία ἄρχεται ἀπὸ τῆς λήξεως μιᾶς ὡρισμένης προθεσμίας.

§83Π. ΓΚΙΚΑΣ. Αὐτὸ θέλει νὰ κάμῃ.

§84ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Καλὰ ἔκαμε.

§85ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐγὼ λέγω ὄχι. Καὶ ἰδοὺ τί θὰ συμβῇ. Τὸ διαφέρον ἄρχεται ἀπὸ τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας. Ἀναστελλομένης τῆς λήξεως τῆς προθεσμίας ἐπὶ τρεῖς π. χ. μῆνας, ζημιοῦται ὁ δικαιοῦχος ἐπὶ τρεῖς μῆνας τὸ διαφέρον.

§86ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Βεβαίως, βεβαίως.

§87ΒΟΖΙΚΗΣ. Ἐννοεῖτε λοιπὸν νὰ κάμωμεν θυσίαν εἰς βάρος τοῦ ἑνὸς τῶν πολιτῶν ὑπὲρ τοῦ ἄλλου, ἀσχέτως τοῦ ὅτι ὁ μὲν ἢ ὁ δὲ, ἢ οὐδέτερος τούτων, ὑπηρετεῖ εἰς τὸν στρατόν. Τοῦτο λέγει τὸ νομοσχέδιον. Ἀλλὰ πλὴν τῶν τοιούτων περιστάσεων, τὰς ὁποίας ἀνέφερον, ὑπάρχουσι καὶ ἄλλαι, διὰ τὰς ὁποίας δὲν πρέπει νὰ ψηφισθῇ, ἢ τουλάχιστον δὲν πρέπει νὰ πραγματοποιηθῇ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος, ὡς ἔχει, ἡ τοιαύτη διάταξις. Κηρύσσομεν γενικὴν ἀπεργίαν, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅταν πρόκειται περὶ προθεσμιῶν ἐν ταῖς συμβάσεσιν, ἀναφερομένων εἰς τὴν ἐπιχείρησιν πράξεως, θὰ καταλήξωμεν δὲ εἰς τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον κυρίως πρέπει νὰ ἀποφεύγωμεν εἰς τοιαύτας περιστάσεις, νὰ μὴ δύναται καὶ τὸ Δημόσιον νὰ ἐνεργήσῃ τὴν πρᾶξιν, τῆς ὁποίας ἔχει ἀνάγκην, ἕνεκα τῶν ἐκτάκτων περιστάσεων· δηλαδὴ αὔριον οἱ πολῖται, οἱ ὑποχρεωμένοι ἐντὸς ὡρισμένης προθεσμίας ἐκ συμβάσεως μετὰ τοῦ Δημοσίου νὰ παρουσιάσωσιν εἰς τὸ Δημόσιον εἴδη ἱματισμοῦ, πολεμοφοδίων ἢ ἄλλας προμηθείας, δὲν δύνανται νὰ κηρυχθῶσιν ἐκπρόθεσμοι, ἢ νὰ ἐκβιασθῶσιν εἰς ἐκτέλεσιν, διότι δυνάμει τοῦ νόμου αὐτοῦ ἡ λῆξις τῶν προθεσμιῶν ἀναστέλλεται καὶ λήγει μόνον μετὰ τὴν λῆξιν τῆς ἐπιστρατεύσεως.

§88ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Δὲν δύναται ἄνευ διατάξεως.

§89ΒΟΖΙΚΗΣ. Δύναται, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ ἐκλείψῃ αὐτὴ ἡ διάταξις περὶ ἀναστολῆς τῶν ἐκ συμβάσεως προθεσμιῶν, ἢ νὰ διορθωθῇ.

§90ΡΑΛΛΗΣ. Φρονῶ ὅτι οἱ Κύριοι παρεῖδον τὸ οὐσιωδέστερον ἐκ τῆς διατάξεως τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον, ψηφιζόμενον παρὰ τῆς Βουλῆς καὶ κυρούμενον, δὲν συνεπάγεται αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τ’ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἠθέλησαν νὰ τῷ ἀποδώσωσι. Τὸ νομοσχέδιον μετὰ τὴν ἐπιψήφισίν του καὶ τὴν κύρωσίν του παρὰ τοῦ Βασιλέως δὲν θέλει τεθῇ εἰς ἰσχὺν, παρὰ μόνον διὰ Β. Διατάγματος καὶ καθ’ ὅσον ἡ Κυβέρνησις καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον ἤθελε κρίνει ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις ἐφαρμογῆς. Πρέπει δὲ νὰ ἔχωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ δὲν εἶναι νέον. Τρίτον ἤδη ἡ Βουλὴ ψηφίζει ὅμοιον νομοσχέδιον, ἀντὶ δὲ νὰ ζημιοῖ τοὺς δανειστὰς, ἀποβλέπει ἀκριβῶς εἰς τὴν συντήρησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν. Ὅταν θεσπίζῃ τὸ νομοσχέδιον, ὅτι ἀναστέλλονται αἱ προθεσμίαι, ἐννοεῖ ὅτι ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν λόγῳ τῶν ἐπερχομένων περιστάσεων ἤθελε κρίνει ἡ Κυβέρνησις ὡς ἀναγκαῖον νὰ θέσῃ ἐν ἰσχύϊ τὸ νομοθέτημα τοῦτο, οἱ δανεισταὶ, οἵτινες ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν δὲν ἐνήργουν ὡρισμένην πρᾶξιν θὰ ἐξέπιπτον τῶν δικαιωμάτων των, οἱ δανεισταὶ οὗτοι μένουσι μὲ τὰ δικαιώματά των ἀκέραια. Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ συναλλαγματικῆς. Γνωρίζομεν ὅτι, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἐμπορικοῦ νόμου, τὴν ἐπιοῦσαν τῆς λήξεως τοιαύτης πρέπει νὰ συνταχθῇ διαμαρτυρικὸν, ἐντὸς δὲ 15 ἡμερῶν ὀφείλει νὰ ἐγερθῇ ἡ περὶ πληρωμῆς ἀγωγή. Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ τῶν συνόρων,—διότι δὲν νομοθετοῦμεν μόνον περὶ τῶν Ἀθηνῶν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς Θεσσαλίας, τοῦ Τυρνάβου, τῆς Λαρίσης κλπ.—Ἐπὶ τῶν συνόρων ἔχομεν τὸν πόλεμον. Φρονεῖτε ὅτι πρέπει ὁ δανειστὴς νὰ ὑποχρεωθῇ νὰ ἐνεργήσῃ ὅλας αὐτὰς τὰς πράξεις, ὅπως συντηρήσῃ τὰ δικαιώματά του; Ἀκριβῶς ἔρχεται τὸ νομοσχέδιον εἰς βοήθειαν αὐτοῦ, καὶ τὸν ἀπαλλάσσει τῆς ἀνάγκης τοῦ νὰ ἐκπληρώσῃ διατυπώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀδύνατον εἰς τὴν περίπτωσιν ταύτην νὰ ἐκτελεσθῶσι.

§91ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι μία περίπτωσις ὅμως.

§92ΡΑΛΛΗΣ. Ἀλλὰ θὰ ἦτο ἀρκετὰ παράδοξον, εἰς τὴν περίπτωσιν καθ’ ἣν ὁ ἐπίστρατος καλεῖται ὑπὸ τὰς σημαίας εἰς τὰ σύνορα, ὅπως προασπίσῃ τὴν πατρίδα, νὰ τῷ πωλῆτε τὸ κτῆμά του εἰς τὸ Κορωπὶ ἢ τὰς Ἀθήνας ἢ τὴν Πελοπόννησον, καὶ ἑπομένως λίαν σωτήριος εἶναι καὶ ἡ διάταξις ἐκείνη, διὰ τῆς ὁποίας χορηγεῖται εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὸ μέσον, ἀφοῦ αὐτὸς δὲν εὑρίσκεται εἰς θέσιν νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του, νὰ τῷ προασπίσῃ ὁπωσδήποτε τὰ συμφέροντά του διὰ μικρᾶς ἀναβολῆς, μηδένα ζημιούσης. Ἀλλ’ ἤκουσα τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Εὐρυτανίας συναδέλφου κατακρίνοντος τὴν διάταξιν τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὴν ἐρημοδικίαν. Ἡ διάταξις αὕτη ἔχει δύο σκοπούς. Ὁ εἷς ἀποβλέπει εἰς τοὺς κληθέντας ὑπὸ τὰς σημαίας. Ἐκλήθησαν ὑπὸ τὰς σημαίας ἐκεῖνοι, καὶ κληθέντες ὑπὸ τὰς σημαίας ἔχουσι νὰ ἐκτελέσωσι μίαν ὑποχρέωσιν. Αὐτοὺς θὰ τοὺς καλῶμεν καθημέραν ἐδῶ, ἐνώπιον τῶν Πλημμελειοδικῶν, διὰ νὰ δικάζωμεν τὰ πλημμελήματά των, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπέπεσαν; ἀλλὰ θὰ καλῶμεν συγχρόνως καὶ ὅλους τοὺς μάρτυρας ἐκείνους, τοὺς χρησίμους πρὸς τὴν ὑπεράσπισιν ἢ τὴν κατηγορίαν; Ἀλλὰ τότε θὰ μᾶς χρησιμεύσῃ ἡ ποινικὴ δικονομία ὡς μέσον παραλύσεως τῶν τάξεων τοῦ στρατοῦ. Οὗτος εἶναι ὁ σκοπὸς τοῦ νόμου, ὁ νοῦς τῆς διατάξεως. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν—καὶ δὲν δύναται νὰ πράξῃ ἄλλως—νὰ ἀναστείλῃ πρὸς στιγμὴν τὴν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης, πρὸς ἀποφυγὴν τῶν ἐκτεθέντων ἀτόπων. Ἀλλ’ ἐντεῦθεν, ὡς ἐῤῥήθη ἐκ τοῦ βήματος, αἱ οἰκογένειαι τῶν ὑπὸ τὰς σημαίας ἐπιστράτων, θὰ μείνωσιν ἀπροστάτευτοι; Τάχα οἱ Εἰσαγγελεῖς θὰ παύσωσι νὰ λειτουργῶσι; Καὶ νομίζετε ὅτι δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοθετήματος καταργοῦνται αἱ διατάξεις περὶ προφυλακίσεως, τὰ καθήκοντα τῶν Εἰσαγγελέων, τῆς ἀνακρίσεως; Οὐδὲν τούτων καταργεῖται. Ἡ μόνη παρατήρησις, ἡ ὁποία δικαίως δύναται νὰ γείνῃ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, εἶναι ἡ ἀφορῶσα εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 1, ἣν ἐποιήσατο ἤδη ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Πυλίας. Ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, ἀναχωρῶν ἐκ τῆς ἰδέας, ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος, ἐπιλαμβανόμενος αἰτήσεως ἀναιρέσεως, ἐξετάζει πάντοτε τὸ βάσιμον αὐτῆς, εἴτε παρίσταται εἴτε ὄχι ὁ ἀναιρεσίβλητος, ἐπιτρέπει ἐν τῇ τρίτῃ παραγράφῳ τοῦ νομοσχεδίου τὴν ἐκδίκασιν τῆς ἀναιρέσεως ἐρήμην τοῦ ἀναιρεσιβλήτου. Ἀλλὰ τοῦτο ἔχει τι τὸ ἔκτροπον, διότι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐμπιστευθῇ ὁ ἀναιρεσίβλητος τὴν ὑπεράσπισιν τῶν δικαιωμάτων του εἰς μόνον τὸ δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου, ἄλλως ἡ παράστασις τοῦ ἀναιρεσιβλήτου θὰ ἦτο ἐν γένει ἄσκοπος. Τὸ δικαστήριον τοῦ Ἀρείου Πάγου ὅλως διόλου ἀτελῶς ἤθελεν ἐπιληφθῆ τῆς ἐξετάσεως τῶν λόγων τῆς ἀναιρέσεως, ἐν ᾗ περιπτώσει τὸν ἕνα μόνον ἤθελεν ἀκούσει ἐκ τῶν διαδίκων, ἐὰν ἤθελεν ἀκούσει μόνον τὸν ἀναιρεσείοντα. Ὑπάρχουσι δὲ λόγοι, τοὺς ὁποίους δὲν δύναται νὰ κρίνῃ προσηκόντως ὁ Ἄρειος Πάγος, εἰμὴ καθ’ ὅσον ἤθελον κατ’ ἀντιμωλίαν συζητηθῆ, ἤθελον κατ’ ἀντιμωλίαν ἐρευνηθῆ, καὶ τοιοῦτοι εἶναι τ’ ἀναιτιολόγητα. Νομίζετε ὅτι ὁ Ἄρειος Πάγος εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐρευνᾷ ἑκάστοτε ὅλας τὰς προτάσεις τῶν διαδίκων, τὰς ὑποβληθείσας ἐνώπιον τῶν Ἐφετῶν, διὰ νὰ ἐξακριβώνῃ ἂν ὁ λόγος ἀναιρέσεως εἶναι ἀβάσιμος; Καὶ θέλει πάντοτε δυνηθῆ νὰ τὸ πράξῃ ὁ Ἄρειος Πάγος; Τὰ δικαιώματα τοῦ ἀναιρεσιβλήτου διὰ τῆς διατάξεως ταύτης δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ ὅτι ἐπαρκῶς ὑπερασπίζονται; Ἐντεῦθεν φρονῶ, ὅτι ὁλόκληρον τοῦ νομοσχεδίου τὸ τρίτον ἐδάφιον πρέπει ν’ ἀπαλειφθῇ. Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰ ἄλλα μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνονται, καὶ τὰ ὁποῖα λαμβάνονται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐκτιμήσεως τῆς Κυβερνήσεως περὶ τοῦ χρόνου καὶ μὲ τὸ χορηγούμενον αὐτῇ δικαίωμα νὰ δύναται ἢ ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει νὰ διατάσσῃ τὴν ἰσχὺν τοῦ νομοθετήματος, τὰ ἄλλα ταῦτα μέτρα ἐπιβάλλονται. Πρέπει νὰ ἐννοήσωμεν, ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τὰς παραμονὰς ἐκτάκτων περιστάσεων, περιστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀναγκαίως θ’ ἀνακόψωσι τὴν κίνησιν τὴν κοινωνικὴν, ὀφείλομεν δὲ νὰ προφυλάξωμεν τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ πάθωσιν ἐκ τῶν περιστάσεων τούτων.

§93ΠΕΡΡΟΣ. Ἐκτὸς τῶν λόγων, τοὺς ὁποίους οἱ κ. κ. Καράπαυλος καὶ Ῥάλλης ὑπέβαλον διὰ τὴν μνείαν ἐρημοδικίας καὶ τοῦ ἀναιρεσιβλήτου, προσθέτω ἀκόμη, ὅτι δύναται ὁ ἀναιρεσίβλητος νὰ ἔχῃ καὶ λόγον ἐκπροθέσμου ἀναιρέσεως. Αὐτὸν τίς δύναται νὰ τὸν προτείνῃ;

§94ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Διεγράφη τὸ ἐδάφιον αὐτό.

§95ΠΕΡΡΟΣ. Μίαν παρατήρησιν ἔχω καὶ ἐπὶ τοῦ δευτέρου ἐδαφίου τοῦ ἄρθρου 1. Κατ’ αὐτὸ, ἀπαγορεύεται ἀπολύτως ἡ ἐρημοδικία εἰς τὰς ποινικὰς καὶ πολιτικὰς ὑποθέσεις. Εἶναι ἐκκρεμεῖς πολιτικαὶ ὑποθέσεις σπουδαιόταται, διὰ τῶν ὁποίων πολλοὶ προσωποκρατούμενοι ζητοῦσι τὴν ἀποφυλάκισίν των, διότι παρανόμως ἐπροσωποκρατήθησαν. Αἱ τοιαῦται δίκαι πρέπει νὰ μένωσιν ἐκκρεμεῖς, μὴ εἰσαγόμεναι, διότι εὑρίσκεται αὐτὴ ἡ κατάστασις; Νομίζω, ὅτι δυνάμεθα νὰ θεραπεύσωμεν τὸ ἄτοπον, ἂν ἀναθέσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν φροντίδα τῆς ἐκλογῆς.

§96ΡΑΛΛΗΣ. Εἶναι διὰ τὸ μέλλον αὐτό. Ἔχει τὸ δικαίωμα ἡ Κυβέρνησις. Τὸ λέγει τὸ ἄρθρον.

§97ΠΕΡΡΟΣ. Δὲν τὸ λέγει (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἀπαγόρευσις πάσης ἐρημοδικίας εἰς ποινικὰς καὶ πολιτικὰς ὑποθέσεις ἐπιτρέπεται ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει.»

§98ΡΑΛΛΗΣ. Ἐὰν πρόκειται περὶ ὑποθέσεων ἀφορωσῶν εἰς κρατουμένους, ἐννοεῖται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν θέλει ἀπαγορεύσει.

§99ΠΕΡΡΟΣ. Ὅταν ὁρίσωμεν ἐν τῷ νόμῳ, ὅτι ἐπιτρέπεται ἡ ἀπαγόρευσις πάσης τελεσιδικίας, τότε ἡ Κυβέρνησις δεσμεύεται ἐκ τοῦ νόμου. Νὰ τὸ διαγράψωμεν γενικῶς, καὶ νὰ τὸ ἀφήσωμεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ τὸ κάμῃ, ὄχι νὰ ὁρίσωμεν αὐτὸ ἐν τῷ νόμῳ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ «ἐκτὸς τῶν ὑπὸ τῶν δικαστικῶν συμβουλίων καὶ εἰρηνοδικῶν κρινομένων ὡς κατεπειγουσῶν ὑποθέσεων.» Γίνεται π. χ. μία κατοχὴ, λεηλασία μιᾶς οἰκίας, ἑνὸς κτήματος· δύναταί τις, ἐπωφελούμενος τῶν ἀνωμάλων τούτων περιστάσεων, νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ ἄλλου αὐθαιρέτως. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει δὲν δύναται ὁ ἰδιοκτήτης νὰ λάβῃ πρόνοιαν ἀμέσως. Διατί; Διότι τοῦ ἀπαγορεύομεν τὸ δικαίωμα, ἐπιτρέποντες τὴν ἀναβολὴν, τὴν προθεσμίαν. Πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἐλευθέραν τὴν τοιαύτην διαδικασίαν. Νομίζω ὅτι εἴτε ἐν τῷ Β. Διατάγματι εἴτε ἐν τῷ νόμῳ πρέπει νὰ περιληφθῇ διάταξις. Περὶ τούτου ὑποβάλλω τροπολογίαν. Ἐπίσης καὶ περὶ τῆς ἰσχύος τοῦ νόμου, ὅτι πρέπει νὰ ἀρχίσῃ ἅμα τῇ δημοσιεύσει ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦ νομοσχεδίου τούτου βλέπω ὅτι ἡ συζήτησις θὰ παραταθῇ. Ἐπειδὴ εἶναι πολλοὶ οἱ ἀγορεύοντες, —καὶ βεβαίως πρέπει νὰ ἀγορεύσωσι, διὰ νὰ φωτισθῶμεν καὶ ἡμεῖς,—νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν δι’ αὔριον.

§101ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν παρατήρησιν θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑποβάλω. Νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως καὶ κατ’ ἐπαρχίας δύνηται νὰ ἐφαρμόζῃ τὸν νόμον ἐν ὅλῳ ἢ ἐν μέρει.

§102Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω διὰ μακρῶν. Ἁπλῶς παρατηρήσεις θὰ ὑποβάλω. Τὸ νομοσχέδιον δὲν προβλέπει, ἂν δύναται ἡ Κυβέρνησις νὰ ἐφαρμόσῃ τὸν νόμον εἰς ἐπαρχίαν τινὰ μόνον ἢ νομὸν ἢ εἰς ὅλον τὸ Κράτος, ὅπως ἤθελε κρίνει. Ἡ παρατήρησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Κυνουρίας συναδέλφου εἶναι πολὺ σπουδαία, διότι διὰ τοῦ διατάγματος δὲν δύναται νὰ μεταβληθῇ ἡ διαδικασία. Ὑπάρχει ἀνάγκη ῥητῆς διατάξεως ἐν τῷ νόμῳ. Ἄλλη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἔχω νὰ κάμω, εἶναι, ὅτι ὑπάρχει καὶ ἡ ἀκόλουθος περίπτωσις, μὴ προβλεπομένη ὑπὸ τοῦ νόμου, ἡ περίπτωσις, καθ’ ἣν εἷς ὀφειλέτης ὀφείλει καὶ θέλει νὰ πληρώσῃ ἐν ἐποχῇ ἀναστολῆς προθεσμίας. Δὲν εἶναι ληξιπρόθεσμον τὸ χρέος. Ἐνταῦθα ὑφίσταται ζημίαν.

§103ΒΟΖΙΚΗΣ. Θὰ πληρόνῃ τόκον.

§104Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀκριβῶς τοῦτο παρατηρῶ, ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ πληρόνῃ τόκον, ἀφοῦ ἑκουσίως θέλει νὰ πληρώσῃ καὶ ἔχει τὰ χρήματα. Ὅθεν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα νὰ πληρόνῃ τὸ χρῆμα. Διὰ νὰ μὴ ζητῶ καὶ πάλιν τὸν λόγον, ἐπιτρέψατέ μοι νὰ παρατηρήσω, ὅτι αἱ λέξεις «τοῦ ἐνεργοῦ στρατοῦ» ἐν τῷ δευτέρῳ ἄρθρῳ περιττεύουσι. Καὶ τελευταῖον προτείνω νὰ προστεθῇ, ὅτι ἡ «ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεως αὐτοῦ ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως.»

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραδέχεται ἡ Βουλὴ τὴν ἀπάλειψιν τοῦ τρίτου ἐδαφίου;

§106ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα· δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πέῤῥος ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου περὶ ἀναστολῆς δικαστικῶν προθεσμιῶν κλπ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 521.) Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ ὑπέβαλε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 8,500 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 522). Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 6 μ. μ.