1897.01.25

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 39

Τῆς 25 Ἰανουαρίου 1897.

(Σάββατον).

Ὥρα 4 καὶ 25′ μ. μ.

Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐν Αἰγίῳ σύλλογος «Ἄρατος» διὰ τηλεγραφήματός του πρὸς τὴν Βουλὴν ἐκφράζει τὴν εὐγνωμοσύνην τοῦ ἐν συλλαλητηρίῳ συνελθόντος λαοῦ τῆς Αἰγιαλείας διὰ τὴν πατριωτικὴν σύμπραξιν τῶν Βουλευτῶν ἐν τῷ ἐθνικῷ ζητήματι. Ὁ νομάρχης Ἀργολίδος ὑποβάλλει τηλεγραφικῶς ψήφισμα τοῦ λαοῦ Ναυπλίου, συνελθόντος ἐν συλλαλητηρίῳ, ἐπικροτοῦντος τὸν ἀπόπλουν τῶν πλοίων τοῦ στόλου εἰς Κρήτην. Ἀνακοινῶ εἰς τὴν Βουλὴν, κατὰ τὸν νόμον, δύο ἔγγραφα τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, ὑπ’ ἀριθ. 59,592 καὶ 57,593, τὸ μὲν περὶ ἐγκρίσεως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τοῦ διὰ τὸ ἔτος 1897 προϋπολογισμοῦ τῆς ἐπὶ τῶν Ὀλυμπίων καὶ κληροδοτημάτων ἐπιτροπῆς καὶ τοῦ τῶν διαγωνισμάτων Ζάππα, τὸ δὲ περὶ ἐγκρίσεως ὡσαύτως ὑπὸ τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου τῆς ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἐπιτροπῆς ζητηθείσης χορηγίας νέας πιστώσεως ἀναπληρωματικῆς ἐκ δραχ. 8,500 ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ κατὰ τροποποίησιν τοῦ ἀρχικῶς ἐγκριθέντος προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων ἐ. ἔ. τῆς ἐπιτροπῆς προστεθέντος Θʹ κεφαλαίου.

§2ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐκ δραχ. 100,000 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους, 1897 πρὸς περίθαλψιν γυναικῶν καὶ παίδων ἐκ Κρήτης.

§3ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 266). Ζητεῖ τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως; Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ πληρωμῆς τῶν προσωρινῶν δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν τῆς ἐπαρχίας Μεσσήνης τῶν χρήσεων 1890–1896. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὑπεβλήθη τροπολογία ὑπὸ τοῦ κ. Σωτηροπούλου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 267). (Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὴ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, ἡ πρότασις νόμου τοῦ βουλευτοῦ Κέας κυρίου Γ. Κόρπα «περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 122 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου». Ὡσαύτως γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὸ νομοσχέδιον «περὶ προσθήκης εἰς τὸ ἄρθρον 121 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου»).

§5ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀκυρώσεως τῶν ἐν τῷ Κεντρικῷ ταμείῳ κατατεθειμένων ἀδιαθέτων ὁμολογιῶν τοῦ δανείου τῶν 170,000,000. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, ὡς ἔχουσι).

§6ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§7ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ τοκομερίδια ὅλων τῶν ὁμολογιῶν τούτων εἶναι ἤδη τακτοποιημένα;

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· ἡ ἐξέλεγξις τῶν τοκομεριδίων ἐκτελεῖται κατὰ δύο συγχρόνως τρόπους. Συγκεντροῦνται τὰ τοκομερίδια τῶν δόσεων τῶν μέχρι τῆς 1 Ἰανουαρίου 1896, καταγράφονται, κατατάσσονται, καὶ γίγνεται ἡ ἐξέλεγξις. Συγκεντροῦνται δὲ συγχρόνως τὰ τοκομερίδια τῶν δόσεων τοῦ 1896, καὶ γίγνεται καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἡ αὐτὴ ἐργασία. Λοιπὸν ἔχουσι συγκεντρωθῆ πολλὰ τοκομερίδια τοῦ δανείου τούτου, ἀλλ’ ὄχι ὅλα, ζητοῦμεν δὲ αὐτὰ ἀπὸ τὰς διαφόρους Τραπέζας, αἱ ὁποῖαι ἐκτελοῦσι τὴν ὑπηρεσίαν κατ’ ἐντολὴν τῆς Κυβερνήσεως.

§9ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ ἐρώτησίς μου ἔχει τὸ ἑξῆς συμπέρασμα· πολλὰ τοκομερίδια δὲν ἐπληρώθησαν, εἴτε διότι ἀπωλέσθησαν αἱ ὁμολογίαι, εἴτε διότι κατεστράφησαν, δι’ οἷον δήποτε λόγον. Πρέπει λοιπὸν νὰ δοθῇ ἡ δέουσα προσοχὴ εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν ἐν τῷ Κεντρικῷ ταμείῳ κατατεθειμένων τοκομεριδίων, ἵνα μὴ πληρωθῶσι τὰ ἀπολεσθέντα ταῦτα τοκομερίδια εἰς τὰς Τραπέζας.

§10Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως. Καὶ ἐπὶ ἄλλων δανείων προβαίνομεν εἰς τὴν ζήτησιν καὶ ἀνεύρεσιν τῶν χρημάτων, καὶ εἰσεπράξαμέν τινα μέχρι τοῦδε. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει, καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν). Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ).

§11ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ ψηφισθέντος νομοσχεδίου περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ ὑπεβλήθησαν δύο τροπολογίαι, ἡ μὲν μία ὑπὸ τῶν κ. κ. Κ. Παπαμιχαλοπούλου, Γ. Ν. Μπούμπουλη καὶ Ι. Γρίβα, ἡ δὲ ἑτέρα ὑπὸ τῶν κ. κ. Κ. Παπαμιχαλοπούλου καὶ Γ. Ν. Μπούμπουλη. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 268–269). Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως Β. Διαταγμάτων, δι’ ὧν ἐχορηγήθησαν ἔκτακτοι πιστώσεις ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 ἐκ δραχ. 2,104,250, καὶ περὶ ἀκυρώσεως πιστώσεων ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου τῆς αὐτῆς χρήσεως. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει).

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 ἀναγινώσκεται.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τοῦ ποσοῦ τῆς ἐκ δραχ. 1,712,250 ζητουμένης ἐπὶ τοῦ κεφαλ. ΙΔʹ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργείου πιστώσεως παρατηρῶ, ὅτι ἡ ἐκ δραχ. 200,000 προστεθεῖσα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896, διὰ Β. Διατάγματος ἔκτακτος πίστωσις προωρίσθη, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς ἐτησία εἰσφορὰ τοῦ δημοσίου ταμείου εἰς τὸ εἰδικὸν ταμεῖον τῆς ἐπισκευῆς καὶ κατασκευῆς λεβήτων καὶ μηχανῶν· ἐπειδὴ δὲ ἡ δαπάνη αὕτη δὲν ἐπραγματοποιήθη ἐντὸς τοῦ 1896, μὴ ψηφισθέντος τοῦ περὶ συστάσεως τοιούτου ταμείου νομοσχεδίου, ὅπερ εἶχε τότε ὑποβληθῆ εἰς τὴν Βουλήν, τῆς πιστώσεως ταύτης δὲν δύναται νὰ γένηται χρῆσις, ἀφοῦ αἱ κατὰ τὸ 1896 γενόμεναι ἐργασίαι δὲν ἀπῄτησαν τὴν δαπάνην αὐτῆς. Ἐπειδὴ ὅμως αἱ τοιαῦται ἐργασίαι θέλουσι πάντως γενῆ κατὰ τὸ 1897, ἐζητήσαμεν τὴν ἀναγραφὴν τοῦ ποσοῦ τούτου διὰ δηλώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1897. Ἑπομένως τὸ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἄρθρον, ὑφ’ ὃ θέλουσιν ἀναγραφῆ τὰ τῆς πιστώσεως ταύτης, θέλει ἔχει οὕτω: Προϋπολογισμοῦ Ὑπουργείου Ναυτικῶν Κεφ. ΙΔʹ.

(Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν. Ἀκολούθως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 ἐκ δραχ. 748,000. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς βʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχμῶν 15,078 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896.

§14ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δραχ. 46,074.25 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896.

§15ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Χωρὶς νὰ θέλω ν’ ἀμφισβητήσω τὴν πίστωσιν αὐτήν, διότι πρόκειται περὶ δαπανῶν ἐκτελεσθεισῶν, θέλω ὅμως νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς εἰς τὴν λίαν διηνεκῆ αὔξησιν δαπανῶν, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν εἶναι δεδικαιολογημένη, εἰς ἣν σήμερον εὑρισκόμεθα θέσιν. Εἶναι αὕτη ἡ τοῦ προσωπικοῦ τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων καὶ συνάμα καὶ τῶν Γυμνασίων. Αἱ δαπάναι τῆς μέσης ἐκπαιδεύσεως, χωρὶς αὕτη βεβαίως νὰ βελτιῶται, αὐξάνουν κατ’ ἔτος σταθερῶς. Τὸ ζήτημα θὰ συζητήσῃ ἡ Βουλὴ κατὰ τὴν ψήφισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ πιστώσει ταύτῃ νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως εἰς τὴν διηνεκῆ ταύτην αὔξησιν.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ προσθήκη αὕτη εἶναι ἀποτέλεσμα ἀναπόφευκτον τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐκπαιδευτικῶν τελῶν. Ἕνεκα αὐτῆς ηὔξησεν ὑπερβαλλόντως ὁ ἀριθμὸς τῶν μαθητῶν τῶν Ἑλληνικῶν σχολείων. Ἐπῆλθεν ἀνάγκη διαιρέσεως τάξεων, καὶ ἕνεκα τούτου ἐπῆλθεν ἡ αὔξησις. Ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ, ὅτι καὶ εἰς τὸν ἐμὸν συνάδελφον τοῦ ὁποίου ἐστερήθημεν, πολλὰς ἔκαμον παρατηρήσεις, ἵνα μὴ ἐπιτρέπῃ ἔγκρισιν συστάσεως νέων σχολείων, καὶ ὡς Ὑπουργὸς προσωρινῶς τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐφαρμόζω τοῦτο. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ τὴν κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ὑπὸ τὸ ἄρθρον 5 τοῦ κεφαλαίου 16 τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896 καὶ συμπληρωτικοῦ προϋπολογισμοῦ δαπάνης διὰ τὴν ἀποπεράτωσιν τοῦ στρατῶνος τῆς ἐν Τατοΐῳ Β. Ἀνακτορικῆς φρουρᾶς ἀντὶ δραχ. 6,844.14, καὶ περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἴσης ποσότητος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ.

§18Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου παρακαλῶ νὰ μᾶς χορηγήσῃ πληροφορίας ὁ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸς, ποῦ πρόκειται νὰ ἀνεγερθῇ ὁ ἐν λόγῳ στρατών, ἢ ποῦ ἀνεγείρεται.

§19Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐν Δεκελείᾳ, εἰς τὸ κτῆμα τῆς Α. Μ.

§20ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἐπισυνάπτει προϋπολογισμὸν διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ περὶ ὁ λόγος στρατῶνος, ἀνερχόμενον εἰς 29,000 δραχμάς. Ἀλλὰ δὲν ψηφίζομεν τὸ ὅλον.

§21Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον, ὅταν εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἐψηφίσθη εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, περιεῖχε πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας ἐζητεῖτο πίστωσις 29,000 δραχμῶν. Τότε ἡ Βουλὴ ἀπεφάσισε νὰ διαιρεθῇ, καὶ διῃρέθη τὸ νομοσχέδιον, καὶ ἐψηφίσθη τὸ πρῶτον μέρος. Ἡ πίστωσις διὰ τὸν στρατῶνα εὑρίσκεται εἰς τὴν ἔκθεσιν τὴν αἰτιολογικὴν τοῦ πρώτου νομοσχεδίου, ἐν σελίδι 5.

§22ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πολὺ καλά· ἀλλὰ πρέπει ν’ ἀκυρωθῇ ὁ προϋπολογισμὸς τῶν 22,000 δρ.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θ’ ἀκυρωθῇ.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν πρόκειται νὰ ἀκυρώσωμεν ἐπισυνημμένον προϋπολογισμὸν, πρέπει νὰ κυρώσωμεν προϋπολογισμὸν συμπληρωματικῆς δαπάνης 7,000 δραχμῶν;

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ δεύτερον ἄρθρον τὸ περιέχει.

§26ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο εἶναι ζήτημα πιστώσεως, ἀλλὰ εἶναι τὸ ζήτημα τοῦ ἐπισυνημμένου προϋπολογισμοῦ, διότι οὗτος δὲν περιέχει τὴν συμπληρωματικὴν δαπάνην, ἀλλ’ ὅλην τὴν δαπάνην.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ πρέπει νὰ ἀφαιρεθῇ ἀπὸ τὸ πρῶτον ἄρθρον ἡ φράσις «ὁ ἐπισυναπτόμενος προϋπολογισμός».

§28ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς ὁλικῆς δαπάνης δὲν ἐκυρώθη, καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἀπὸ τὸ Γενικὸν Λογιστήριον.

§29Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, δύο παρουσιάζονται σήμερον ζητήματα, ἐντελῶς διαφέροντα. Τὸ πρῶτον ἀφορᾷ οὐσιαστικῶς, ἐὰν δύνανται νὰ ἐκτελεσθῇ ἐργασία ἄνευ τῆς ἐγκρίσεως τῆς Βουλῆς, καὶ ἐργασία ὑπερβαίνουσα τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, καὶ δεύτερον ἐργασία, τὴν ὁποίαν ἡ Βουλὴ δὲν ἐθεώρησεν ἀναγκαίαν. Ἠρώτησα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἐὰν ὁ στρατὼν ἀφορᾷ τὴν φρουρὰν Τατοΐου, καὶ μοὶ ἀπήντησε ναί· ἀλλὰ θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ νὰ τὸν πληροφορήσω, ὅτι ὁ στρατὼν ἀφορᾷ τοὺς φύλακας Τατοΐου.

§30Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ὄχι· τὴν φρουράν.

§31Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄπορον τότε μοὶ φαίνεται, πῶς ἐπὶ τόσα ἔτη δὲν εἶχε ληφθῆ φροντὶς, ἵνα οἱ στρατιῶται τῆς φρουρᾶς Τατοΐου στρατωνισθῶσι πρεπόντως. Ἐρωτῶ δὲ, μέχρι σήμερον ποῦ ἐστρατωνίζετο ἡ φρουρά; Μετὰ τὴν ἀπάντησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ θέλω ἐξακολουθήσει.

§32Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Ἐστρατωνίζοντο εἰς σκηνάς.

§33Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ διαβιώσουν οἱ στρατιῶται ὑπὸ σκηνάς.

§34Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ. Ἡ φρουρὰ αὕτη διαμένει ἐκεῖ κατὰ τὸ θέρος.

§35Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἶναι δύο εἰδῶν φρουραί· ἡ φρουρὰ ἡ τιμητικὴ λεγομένη, καὶ ἡ φρουρὰ, ἡ ὁποία δύναται νὰ χρησιμεύσῃ καὶ χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν ἀγροφυλακήν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ μᾶς ὑποβάλῃ κατάστασιν ἐπίσημον, ποία δύναμις ὑπῆρχε πρὸ τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου, ποία ὑπάρχει τὴν σήμερον, καὶ ποία κατὰ τὰς ἐποχάς, καθ’ ἃς ἡ Α. Μ. διαμένει ἐν Τατοΐῳ. Παρακαλῶ δὲ τὴν Βουλὴν, πρὶν προσκομισθῶσιν αἱ πληροφορίαι αὗται, νὰ μὴ προβῇ εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου.

§36Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ. Ἡ φρουρὰ ἀποστέλλεται ἐκεῖ ἐκ τοῦ συντάγματος τοῦ μηχανικοῦ, διαμένει δὲ, κατὰ συνήθειαν ἐπικρατήσασαν, καθ’ ὅλον τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἡ Βασιλικὴ Οἰκογένεια μένει ἐν Δεκελείᾳ.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅταν διηρέθη τὸ νομοσχέδιον εἰς δύο, τὸ εἰσαχθὲν κατὰ τὸ πρῶτον τμῆμα τῆς παρούσης συνόδου, τότε ἀπεσπάσθη ὁ προϋπολογισμὸς τῶν ἐξόδων τῆς φρουρᾶς καὶ προσηρτήθη εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συζητοῦμεν αὐτὴν τὴν στιγμήν, ἑπομένως ὁ προϋπολογισμὸς τῶν 22,000 δραχμῶν ψηφίζεται σήμερον. Δὲν εἶμαι βέβαιος, ἐὰν ἐγένετο ἡ δαπάνη, διότι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ δαπάνη, μήτε νὰ ἐκδοθῇ ἔνταλμα, ἂν δὲν ὑπῆρχεν ἡ πίστωσις, καὶ σήμερον ψηφίζομεν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς δαπάνης ὅλης, ὄχι μόνον τῶν 22,000, ἀλλὰ καὶ τῶν 6,844 δρ.

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ἐπέρχεται ἓν ἄλλο ἄτοπον, διότι ἡ πίστωσις, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη...

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐπραγματοποιήθη, ἀλλὰ καὶ δὲν ἐκυρώθη.

§40ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. πρέπει νὰ ἀκυρωθῇ, διὰ νὰ γίνεται τακτικωτέρα ἡ ἐργασία τῆς Βουλῆς· διότι σήμερον πρόκειται νὰ ψηφισθῇ ἐκ νέου νόμος ψηφισθεὶς κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, ὁ ὁποῖος ὅμως δὲν ἐκυρώθη. Ψηφίζοντες τὴν δαπάνην, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὴν πίστωσιν, διότι, ψηφίσαντες τὴν πίστωσιν διὰ κατασκευὴν ἔργου μὴ νομίμως ἀποφασισθέντος, τὴν ἐψηφίσαμεν ἐλαττωματικῶς.

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ναί· διὰ τοῦτο δὲν ἐξετελέσθη.

§42ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὄχι μόνον δὲν ἐξετελέσθη, ἀλλὰ νομίζω ὅτι οὔτε ἠδύνατο νὰ ἐκτελεσθῇ, διότι ἡ πίστωσις δὲν ἠδύνατο νὰ ψηφισθῇ, ἐὰν δὲν ἐψηφίζετο καὶ ὁ νόμος, ὁ ἐπιτρέπων τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου.

§43Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐνέκρινε τὸν προϋπολογισμόν.

§44ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ψηφίσαντες πίστωσιν ἄνευ βάσεως, δὲν ἐψηφίσαμεν καλῶς. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι, διὰ νὰ ἤμεθα καθ’ ὅλα ἐν τάξει, πρέπει νὰ ψηφίσωμεν καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ὁλόκληρον, ὅπως πρέπει νὰ γείνῃ τὸ ἔργον, καὶ εἴτε ἐν τῷ αὐτῷ νομοσχεδίῳ εἴτε διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ νὰ ψηφίσωμεν τὴν πίστωσιν, ἡ ὁποία θὰ χρησιμεύσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ ἔργου, τὸ ὁποῖον τώρα μόνον θὰ λάβῃ ὑπόστασιν καὶ θὰ ἀποβῇ ἐκτελεστόν. Νομίζω ὅτι τοῦτο εἶναι τὸ τακτικώτερον.

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διαφωνῶ πρὸς ὑμᾶς κατὰ τοῦτο. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐδόθη ἄδεια πιστώσεως· ἐτέθη εἰς τὴν διάκρισιν τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας πίστωσις τόσου ποσοῦ. Ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς ἠδύνατο νὰ ποιήσηται χρῆσιν τῆς πιστώσεως ταύτης, ἐὰν εἶχε καὶ τὸν προϋπολογισμὸν ἐγκεκριμένον. Ἐπειδὴ δὲ δὲν ἔχει τὸν προϋπολογισμὸν ἐγκεκριμένον, δὲν ἐποιήσατο χρῆσιν τῆς πιστώσεως. Τώρα ἡ Βουλὴ ψηφίζει τὸν προϋπολογισμὸν, καὶ ἐπειδὴ ἡ πίστωσις ἡ χορηγηθεῖσα ἦτο ἐλλιπὴς, συμπληροῖ αὐτὴν ἤδη.

§46ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ὄντως δὲν ἐγένετο χρῆσις τῆς πιστώσεως, ἐπειδὴ ἡ πίστωσις ἐχορηγήθη ἐπὶ τῆς χρήσεως τοῦ 1896, δὲν δύναται νὰ γείνῃ χρῆσις τῆς πιστώσεως καὶ κατὰ τὸ 1897· διότι περιλαμβάνει μὲν ἡ χρῆσις ἑκάστου ἔτους τοὺς 10 μῆνας τοῦ ἑπομένου ἔτους, ἀλλὰ ὑποθέτει ἔργον ἢ ἐργασίαν ἐκτελεσθεῖσαν ἐντὸς τοῦ ἔτους, καὶ μόνην τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἀναγνώρισιν τῆς δαπάνης ἐπιτρέπει καὶ κατὰ τοὺς 10 μῆνας τοῦ ἐπιόντος ἔτους. Ἑπομένως, ἐὰν δὲν ἐγένετο ἔναρξις, νομίζω ὅτι εἶναι ὀρθότερον νὰ ἀναγραφῇ ἡ πίστωσις εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ 1897.

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν προβάλλει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος, εἶναι ὀρθή, καὶ δι’ αὐτὸ ἂς ἀναβάλλωμεν.

§48Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐγὼ ἐπρότεινα καὶ παρεκάλεσα ν’ ἀποδεχθῇ ὁ κ. Πρόεδρος καὶ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολήν, ἵνα χορηγηθῶσιν αἱ πληροφορίαι, αἱ ὁποῖαι εἶναι δύο εἰδῶν, λογιστικαὶ καὶ οὐσιαστικαί. Αἱ μὲν λογιστικαὶ ἐζητήθησαν παρὰ τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ, αἱ δὲ οὐσιαστικαὶ παρ’ ἐμοῦ. Ζητεῖται λοιπὸν, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ 24 ἄρθρου τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, νὰ κατατεθῶσι τὰ σχέδια καὶ ὁρισθῇ ἡ θέσις, ἐν ᾗ ἀνεγερθήσεται—κατὰ τὴν διαβεβαίωσιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν δὲν ἀνηγέρθη ἔτι—ὁ ἐν λόγῳ στρατών. Συνάμα δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ χορηγήσῃ εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῶν πληροφοριῶν αὐτῶν, καὶ πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ ἐν λόγῳ νομοσχεδίου, τὴν πληροφορίαν, ποία δύναμις στρατιωτῶν μένει κατὰ τὸν χειμῶνα ἐκ χωροφυλάκων ἢ εὐζώνων ἐν Τατοΐῳ, ποία κατὰ τὸ θέρος ἐκ σκαπανέων διὰ τὰς πυρκαϊὰς, καὶ ποία ἐνίσχυσις δίδοται λόγῳ τιμητικῆς φρουρᾶς τῆς Α. Μεγαλειότητος. Κυρίως δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ ὁρίσῃ εἰς ποίαν ἀκριβῶς θέσιν πρόκειται ν’ ἀνεγερθῇ ὁ ἐν λόγῳ στρατών, καὶ εἰς τί ἀποκλειστικῶς θέλει χρησιμεύσει· ἐὰν δηλ. θὰ ᾖναι στρατὼν τῆς φρουρᾶς Τατοΐου ἢ τῶν φυλάκων Τατοΐου. Θὰ καταθέσω καὶ γραπτὴν τὴν ἐπερώτησίν μου.

§49ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης διὰ κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων καὶ ἔργων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897 καὶ ἐν τῷ εἰδικῷ προϋπολογισμῷ τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω νὰ φέρω παρατηρήσεις εἰς οὐδὲν τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα προτείνονται. Εἶναι ἔργα ἀναμφισβητήτως χρήσιμα, καὶ ὄχι μόνον ταῦτα, ἀλλὰ καὶ δεκαπλάσια τούτων ἐν τῇ χώρᾳ παρουσιάζουσι τὴν αὐτὴν ἴσως καὶ μεγαλειτέραν χρησιμότητα· οἱ προϋπολογισμοὶ ὅμως τῶν ἔργων τούτων, τοὺς ὁποίους σήμερον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν, ἀνέρχονται εἰς 2½ περίπου ἑκατομμύρια δραχμάς. Βεβαίως ἡ δαπάνη αὕτη δὲν πρόκειται ν’ ἀναγραφῇ ὁλόκληρος ὡς πίστωσις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1897, ἀλλὰ ψηφίζομεν οὐχ ἧττον τὴν ἐκτέλεσιν τῆς δαπάνης ταύτης, ἡ ὁποία θὰ ἐνεργηθῇ ἐντὸς δύο ἢ τὸ πολὺ τριῶν ἐτῶν, καὶ ἀρχόμενοι τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν σήμερον, δὲν θὰ ᾖναι δυνατὸν εἰς τὸν προσεχῆ προϋπολογισμὸν ν’ ἀμφισβητήσωμεν πλέον τὴν ἐκτέλεσιν αὐτῶν. Ἐν αἷς ἀνάγκαις εὑρίσκεται σήμερον ἡ χώρα, εἰς τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι, ὡς ὅλοι προβλέπομεν, θέλουσιν ἴσως ἐπιβληθῆ εἰς αὐτὴν, νομίζω ὅτι βιαζόμεθα, ψηφίζοντες τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἔργων αὐτῶν, τὴν χρησιμότητα τῶν ὁποίων, ἐπαναλαμβάνω, ὄχι μόνον δὲν ἀμφισβητῶ, ἀλλὰ καὶ φρονῶ ὅτι καὶ δεκαπλασίων τούτων ἡ Ἑλλὰς ἔχει ἀνάγκην, ὅταν θὰ ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ προβῶμεν εἰς δαπάνας τοιαύτας· διὰ σήμερον ὅμως τὴν ψήφισιν τοιούτων δαπανῶν φρονῶ λίαν βιαστικήν. Διὰ τοῦτο, ἐφιστῶν τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, νομίζω ὅτι εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, εἰς ἃς εὑρισκόμεθα, καλὸν θὰ ἦτο νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ νὰ τὴν ἀφήσωμεν, παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς χρησιμότητος τῶν ἔργων αὐτῶν, εἰς καιροὺς εὐθετωτέρους.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τῶν ἔργων, περὶ ὧν πρόκειται, ἡ ὁλικὴ δαπάνη θέλει ἀνέλθει, κατὰ τὸ ἄθροισμα, τὸ ὁποῖον συνάγω ἐκ τῶν προϋπολογισμῶν, οἵτινες ὑποβάλλονται, εἰς δρ. 1,282,440.31. Ἡ δαπάνη αὕτη θέλει διανεμηθῆ εἰς πολλὰ ἔτη, ἴσως εἰς 3 ἢ 4 ἔτη. Δυνάμεθα νὰ μὴ οἰκοδομήσωμεν τὰ ἀντισεισμικὰ οἰκοδομήματα; Δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ἀποξήρανσιν τελμάτων καὶ ἑλῶν; Μοὶ φαίνεται ὅτι ἡ εὐθύνη εἶναι βαρεῖα, διότι δὲν πρόκειται μόνον νὰ καταστήσωμεν γαίας, αἱ ὁποῖαι κατακλύζονται ὑπὸ ὑδάτων, παραγωγοὺς, ἀλλὰ καὶ νὰ ἐξαφανίσωμεν ἑστίας μολυσμάτων, τὰ ὁποῖα μαστίζουσι τοὺς πέριξ πληθυσμούς.

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ σᾶς εἶπον, ὅτι οὐδόλως ἀμφισβητῶ τὴν χρησιμότητα τῶν ἔργων αὐτῶν· μάλιστα λέγω, ὅτι, ἐὰν σήμερον ἡ χώρα ἦτο εἰς θέσιν νὰ δαπανήσῃ διὰ τὴν κατασκευὴν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἐπὶ 70 ἤδη ἔτη δὲν κατεσκευάσθησαν, καὶ τὰ ὁποῖα εἶναι χρησιμώτατον νὰ κατασκευασθῶσιν, ἤθελον ἴσως προτείνει τὴν κατασκευὴν πολλαπλασίων τοιούτων ἔργων· ἀλλὰ νὰ ψηφίζωμεν σήμερον, ὑφ’ ἃς πολιτικὰς καὶ οἰκονομικὰς περιστάσεις ἡ χώρα εὑρίσκεται, δαπάνην 2 περίπου ἑκατομμυρίων, τὴν ὁποίαν δὲν θὰ ἐκτελέσωμεν ἐντὸς τοῦ 1897, ἀλλὰ καὶ ἐντὸς τοῦ 1898 καὶ 1899, τοῦτο δὲν νομίζω ὅτι εἶναι πρέπον. Τοῦτο παρετήρησα ἐγώ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς θέματα, τὰ ὁποῖα εἰς ἄλλας περιστάσεις διὰ μακρῶν συνεζητήσαμεν. Εἰς ἄλλας περιστάσεις συνεζητήσαμεν τὸ ἐπίκαιρον, ὄχι τὴν χρησιμότητα, δαπανῶν διὰ σιδηροδρόμους. Ὅσοι ἦσαν εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ 6 καὶ 7 ἐτῶν, ἐνθυμοῦνται τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν πάντοτε ἐφέρομεν εἰς τὴν Βουλὴν, περὶ τῆς κατασκευῆς σιδηροδρόμων. Καὶ μᾶς ἔλεγον τότε: «δὲν θέλετε σιδηροδρόμους!» Ἐνῷ ἡμεῖς δὲν ἐλέγομεν ὅτι εἶναι κακοὶ οἱ σιδηρόδρομοι, ἀπ’ ἐναντίας ἐλέγομεν ὅτι εἶναι χρησιμώτατοι, ἀλλὰ ἐλέγομεν ὅτι ἡ κατασκευὴ σιδηροδρόμων, εἰς ἃς καὶ τότε εὑρισκόμεθα περιστάσεις, δύναται νὰ ἀπολήξῃ εἰς τὸ ἀτύχημα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξε. Σήμερον, ὄχι βεβαίως ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἔποψιν, ἀλλ’ ὑπὸ ἔποψιν ἀνάλογον καὶ παραπλησίαν ἐκείνης, ὑποβάλλω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν παρατήρησίν μου, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίκαιρον σήμερον νὰ ψηφίζωμεν δαπάνην 2 ἑκατομμυρίων δραχμῶν περίπου δι’ ἔργα, τὰ ὁποῖα, ἐπαναλαμβάνω ἐκ τρίτου, εἶναι χρησιμώτατα, ἀλλὰ τῶν ὁποίων τὸ ἐπεῖγον δὲν εἶναι τοιοῦτον, οἷον εἶναι τὸ τῆς δαπάνης δι’ ἄλλας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐπιβάλλονται εἰς τὸ Κράτος, καὶ αἱ ὁποῖαι δὲν γνωρίζομεν εἰς ποίας διαστάσεις θὰ ἐκταθῶσι. Νομίζω δὲ, ὅτι αὐτὴ ἡ κατάστασις τοῦ προϋπολογισμοῦ ἡμῶν, αὐτὰ τ’ ἀποτελέσματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ ἀπολήξῃ ὁ προϋπολογισμὸς, τὸν ὁποῖον θὰ συζητήσωμεν μετ’ ὀλίγον, τ’ ἀποτελέσματα τὰ ἕνεκα ἐπιβληθεισῶν δαπανῶν μετὰ τὴν ὑποβολὴν αὐτοῦ, αὐτὰ μᾶς ἐπιβάλλουσι νὰ ἀναβάλωμεν τὴν ψήφισιν τοιαύτης δαπάνης, διότι ἐπιτακτικωτέρα ἴσως ἀνάγκη, ὑψηλοτέρα ἀνάγκη, ἡ ὁποία δὲν δύναται ν’ ἀναβληθῇ, θὰ μᾶς ἐξαναγκάσῃ νὰ προβῶμεν εἰς δαπάνας, τὰς ὁποίας καὶ ἀνεγράψαμεν ἤδη διὰ δηλώσεων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν θεωρῶ τὴν ψήφισιν δαπανῶν διὰ τὰ ἔργα ταῦτα ἐπίκαιρον.

§53Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ὑπέβαλε σύστασιν περὶ ἀναβολῆς τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἐπαρκῶς ἀνέπτυξε τὴν πρότασίν του, διότι νομίζει ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις φειδοῦς χρήματος. Ἀλλ’ ἐγὼ ἤθελον προτείνει καὶ ἑτέραν σύστασιν, ὅτι ὑπάρχει περίπτωσις καὶ φειδοῦς χρόνου· διὰ τοῦτο εἴδομεν σήμερον, ὅτι οὐδ’ ἐπερώτησις ἐγένετο, καὶ διὰ τοῦτο προέβημεν μετὰ ταχύτητος εἰς τὴν ψήφισιν ἱκανῶν νομοσχεδίων. Ἀνέμενον ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ κανονίσῃ τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, ἡ ὁποία εἶχε σχηματισθῆ πρὸ δύο ἡμερῶν ὑπὸ ἄλλας περιστάσεις κατὰ τρόπον συμβιβαζόμενον μὲ τὰς διαταγὰς, αἵτινες ἐδόθησαν χθὲς, καὶ μὲ τὰ χειροκροτήματα, τὰ ὁποῖα ἐξεῤῥάγησαν ἐξ ὅλων τῶν ἑδωλίων. Ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν διεσκευάσθη κατ’ ἄλλον τρόπον ἡ ἡμερησία διάταξις, πρὸ μικροῦ παρέστημεν εἰς τὴν συζήτησιν, τὴν ὁποίαν ἠκούσατε. Ὄχι διότι δὲν ἔχει τις νὰ προτείνῃ εἰς τὰ μέχρι τοῦδε ψηφισθέντα νομοσχέδια ἢ τὸ συζητούμενον, ἀλλὰ διότι θέλομεν νὰ δώσωμεν πᾶσαν συνδρομὴν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, τὸ ἐφ’ ἡμῖν, ὅπως ψηφισθῶσι τὰ ἀπαραίτητα καὶ τὰ μᾶλλον ἐπείγοντα, κατὰ τὴν κρίσιν τῆς Κυβερνήσεως, διὰ τοῦτο ἀπέσχομεν νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν συζήτησιν ἐπὶ τῶν σήμερον συζητηθέντων νομοσχεδίων. Καὶ πόσα δὲν θὰ ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ; Προτείνονται συστάσεις φυλακῶν καὶ δικαστικῶν καταστημάτων, καὶ ἐγὼ αὐτὸς πρὸ μηνῶν πολλῶν ἠναγκάσθην νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅπως πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν εἰς ποῖον σημεῖον εὑρίσκεται τὸ περιλάλητον ζήτημα τῆς ἀνεγέρσεως δικαστικοῦ μεγάρου ἐν Ἀθήναις, καὶ μ’ ὅλα ταῦτα δὲν ἐζήτησα σήμερον τὸν λόγον, ὅπως ὑπομνήσω κἂν τὴν ἐρώτησίν μου, οὔτε προτίθεμαι νὰ συζητήσω ἐπ’ αὐτῆς σήμερον, διότι κατέχομαι καὶ ὑπὸ συγκινήσεως καὶ διατελῶ ὑπὸ τὴν ἐντύπωσιν, ὅτι τὰ πάντα πρέπει νὰ παραμερίσωσι πρὸ τῶν κατεπειγόντων ζητημάτων. Δὲν εἶμαι ἐγὼ βεβαίως ὁ καταλληλότερος νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἥτις εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ καλῶς τὰς εὐθύνας, τὰς ὁποίας ἀνέλαβε διὰ τῶν διαταγῶν, τὰς ὁποίας χθές, ἐπικροτοῦντος σύμπαντος τοῦ ἔθνους, ἔδωσεν, ἀλλ’ ἐὰν μοὶ ἐπιτρέπηται νὰ ὑποβάλω τὴν γνώμην μου, ἤθελον συστήσει εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν νὰ παρασκευασθῇ ἡ ἡμερησία διάταξις ἀναλόγως μὲ τὴν κατάστασιν, ἡ ὁποία ἐδημιουργήθη μετὰ τὰς δολοφονίας τὰς ὑπὸ τῶν Τούρκων διαπραχθείσας ἐν Χανίοις. Πρὸ μηνῶν ὑπεβλήθησαν εἰς τὴν Βουλὴν στρατιωτικὰ καὶ ναυτικὰ νομοσχέδια. Ὑποθέτω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ἔχει ἀνάγκην χρόνου πλειότερον ἡμῶν πρὸς ἐργασίαν, πρέπει νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν, ὅτι δέον ν’ ἀπομακρύνῃ τὰς μακρὰς συζητήσεις, αἱ ὁποῖαι κατ’ ἀνάγκην ἤθελον ἐπέλθει, ἐὰν ἰσχύσῃ ἡ σημερινὴ ἡμερησία διάταξις. Διὰ τοῦτο ἁπλῆν παρατήρησιν ὑποβάλλω καὶ εἰς τὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Ἀντιπροσωπείαν, ὅτι καλὸν θὰ ἦτο καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ν’ ἀναβληθῇ εἰς εὐκαιροτέραν περίστασιν, ἵνα ἕκαστος φέρῃ τὰς παρατηρήσεις του, καὶ ἐν γένει ἡ ἡμερησία διάταξις καταρτισθῇ κατὰ τρόπον, τὸν ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἤθελεν ὑποδείξει εἰς τὴν Βουλὴν.

§54Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης ἀνέμνησεν εἰς τὴν Βουλὴν τὰς συστάσεις καὶ παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας ἄλλοτε ἡ Ἀντιπολίτευσις ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Βουλὴν ἐπὶ νομοσχεδίων, διὰ τῶν ὁποίων ἐδίδετο ἡ ἄδεια κατασκευῆς σιδηροδρόμων. Λησμονεῖ ὅμως, ὅτι δὲν ὑπάρχουσι στοιχεῖα ὁμοιότητος μεταξὺ τῆς προτάσεως ταύτης, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσήγαγε, καὶ τῶν προτάσεων ἐκείνων. Βεβαίως ἡ κατασκευὴ σιδηροδρόμων ἦτο ἔργον χρησιμώτατον, ἀλλ’ ἡ κατασκευὴ τῶν σιδηροδρόμων δὲν ἐγένετο ἐκ χρημάτων τῶν δημοσίων προσόδων, ἀλλὰ διὰ δανείων, ἐπειδὴ δὲ προσετίθεντο δάνεια ἐπὶ δανείων, ἐπεβαρύνετο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους διὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν δανείων τούτων καὶ προσέτι ἐπεβαρύνετο τὸ δημόσιον ταμεῖον διὰ τῆς διαφορᾶς τοῦ συναλλάγματος λίαν ἐπαισθητῶς, ἕνεκα τῆς ὁποίας κατέστη ἐν ἀνικανότητι τὸ Κράτος νὰ ἐκπληρώσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του. Ἤδη πρόκειται περὶ δαπανῶν, τὰς ὁποίας καταβάλλει τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ πόρων, ὄχι διὰ δανείων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης, ὑποθέτω ὅτι, ἂν θέλῃ εὐαρεστηθῇ νὰ ἐγκαταλείψῃ τὴν παραβολὴν ταύτην, τὴν ὁποίαν ἐποιήσατο, θέλει ἐπανέλθει εἰς τὸ ἄλλο θέμα, ὅτι, ἐπειδὴ θέλουσι παραστῆ ἀνάγκαι μεγάλαι προσεχεῖς, πρέπει ἀπὸ τοῦδε νὰ παύσωμεν πᾶσαν ἐργασίαν, ἐκ τῆς ὁποίας ἐπιβαρύνεται τὸ δημόσιον ταμεῖον, μὴ ψηφιζομένων ἢ ἀναβαλλομένων τῶν ἀναγκῶν αὐτῶν. Ἀλλὰ μεταξὺ τῶν ἀναγκῶν, αἱ ὁποῖαι ἀναγράφονται ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς, τοὺς ὁποίους ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν εἰσήγαγεν, ὑπάρχουσιν ἀνάγκαι ἀναπόφευκτοι, ἀνάγκαι συναφεῖς μὲ τὴν ὑγείαν τῶν πόλεων. Θὰ σᾶς ἀναφέρω ἓν παράδειγμα. Ἐγὼ δὲν εἶμαι Βουλευτὴς Μαντινείας, δὲν ἔχω συμφέροντα ἐν τῷ τόπῳ, οὔτε ἐκλογικά, οὔτε οἰκογενειακὰ, οὔτε ἀτομικά. Ἀλλ’ ἐν Τριπόλει αἱ φυλακαὶ εἶναι ἐν τῷ κέντρῳ τῆς πόλεως...

§55ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι φυλακαὶ αὐταί;

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Εἶναι αἱ φυλακαὶ ἐν οἰκοδομῇ, ἥτις εἶναι ἀξία οἴκτου, ἑστία μιασμάτων ἀτελευτήτων, καὶ τὸ ὑγιεινότατον κλίμα τῆς Τριπόλεως δύναται νὰ μεταβληθῇ εἰς νοσηρότατον κλίμα. Ἐὰν ἤθελεν ἐγκριθῆ ὁ προϋπολογισμὸς, θέλει καταβληθῆ ἡ δαπάνη πρὸς οἰκοδομὴν φυλακῶν ἐκτὸς τῆς πόλεως, θέλει μείνει κενὴ ἡ οἰκοδομὴ, ἡ ὁποία χρησιμεύει νῦν ὡς φυλακὴ, ἡ ὁποία ἀνήκει εἰς τὸ Δημόσιον, τὸ Δημόσιον θέλει ἐκποιήσει τὸ οἰκόπεδον καὶ θέλει πορισθῆ ἴσως τὰ ⅔ τῶν χρημάτων, τὰ ὁποῖα θέλει δαπανήσει, καὶ προσέτι θέλει βελτιώσει τὴν ὑγείαν τῆς πόλεως. Δὲν θέλω ἀναφέρει τὰ περὶ ἀποξηράνσεως τελμάτων ἄλλων. Ἔξωθι τῆς πόλεως Ναυπλίου ὑπάρχει τὸ τέλμα Γλυκιᾶς, καὶ τὸ Ναύπλιον μαστίζεται κατὰ πᾶν θέρος ὑπὸ μιάσματος, τὸ ὁποῖον δεκατίζει τὴν πόλιν. Ἔξωθι τῆς πόλεως Ἄργους εἶναι τὸ τέλμα τοῦ Ἁλμυροῦ, καὶ τὸ Ἄργος μαστίζεται ὑπὸ τῶν τυφοειδῶν καὶ ἑλειογενῶν πυρετῶν. Νομίζετε ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία νὰ ἀφήσῃ παρατεινομένην αὐτὴν τὴν κατάστασιν; Ἐὰν δ’ ἔχωμεν ἀνάγκην, διοικοῦντες τὸ Κράτος, νὰ πληρώνωμεν μισθοὺς δημοσίων ὑπαλλήλων, ἔχομεν ἀνάγκην νὰ ἀφαιρέσωμεν τὰ μιάσματα, τὰ δεκατίζοντα τὸν δυστυχῆ πληθυσμὸν τῆς Ἑλλάδος. Λοιπὸν δύνανται νὰ ἀναβληθῶσιν αὐτά; Ἀλλὰ πρὶν σᾶς εἴπω περὶ τούτων ἐγὼ, ἠκούσατε πολλάκις ἐντεῦθεν παραστάσεις ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς Καλαβρύτων περὶ ὁμοίας ἀνάγκης. Ὑπάρχουσι λοιπὸν ἀνάγκαι, τῶν ὁποίων ἡ ἐπιμέλεια ἐπιβάλλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ πᾶσα ἀναβολὴ εἶναι παράλειψις κυριωτάτου καθήκοντος.

§57ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οὐδὲν τῶν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀμφισβητῶ. Ἐὰν αἱ φυλακαὶ ἐν Μαντινείᾳ ᾖναι κάκισται καὶ πρέπῃ νὰ βελτιωθῶσι δι’ ἑνὸς οἱουδήποτε τρόπου, βεβαίως αἱ φυλακαὶ τοῦ Μεσολογγίου ἢ αἱ φυλακαὶ τῆς Χαλκίδος ἢ αἱ φυλακαὶ τοῦ Ναυπλίου, ἢ καὶ ἀκόμη ἐκ τῶν φυλακῶν τῶν Ἀθηνῶν τινες, δὲν εἶναι εἰς πολὺ καλλιτέραν κατάστασιν τῶν φυλακῶν Τριπόλεως.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὡμίλησα περὶ ἄλλου, ἀλλὰ περὶ τῆς ὑγείας τῆς πόλεως.

§59ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι τὴν ἰδίαν ἐπιῤῥοὴν, τὴν ὁποίαν ἐξασκεῖ ἡ κακὴ κατάστασις τῶν φυλακῶν Τριπόλεως, τὴν ἰδίαν ἐπιῤῥοὴν ἐξασκεῖ ἡ κακὴ κατάστασις καὶ τῶν ἄλλων φυλακῶν. Οὐδὲν τούτων ἀμφισβητῶ. Δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι τὸ ἕλος τοῦ Ναυπλίου γεννᾷ πυρετοὺς, ἀλλὰ δὲν ἀμφισβητεῖται ὅτι καὶ τὰ ἕλη, τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν εἰς τὴν Βόχαν τῆς Κορινθίας, γεννῶσι καὶ ἐκεῖνα πυρετοὺς, τὰ ἕλη τὰ ὁποῖα ὑπάρχουσιν ἐν Φθιώτιδι γεννῶσι καὶ ἐκεῖνα πυρετούς· δὲν ἀμφισβητῶ ὅτι εἰς τὰ Σουδενὰ μέρος τῶν Σουδενῶν πρέπει ν’ ἀποξηρανθῇ, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ κοίτη τοῦ Βουραϊκοῦ καὶ μάλιστα καὶ ἐγὼ ἔτυχε κατὰ τὸ παρελθὸν θέρος νὰ ἐπισκεφθῶ τὰ μέρη ἐκεῖνα, καὶ εἶδον καὶ ἐγὼ καὶ ὁμολογῶ καὶ βεβαιῶ, ὅτι εἶναι μία χρησιμωτάτη ἐργασία, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ. Οὐδεὶς ἀμφισβητεῖ τοῦτο. Ἀμφισβητῶ μόνον τὸ ἐπίκαιρον. Καὶ δὲν εἶναι μὲν ἡ περίστασις ἡ αὐτὴ, ὅπως εἶπε καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως καὶ ἐγὼ λέγω, μὲ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, κατὰ τὴν ὁποίαν μετὰ βίας καὶ μετὰ σπουδῆς κατεσκευάζοντο οἱ σιδηρόδρομοι, ἀλλ’ ἐὰν δὲν ᾖναι ἡ περίστασις ἐκείνη ἡ αὐτὴ, βεβαίως δὲν εἶναι βελτίων ἡ παροῦσα. Τότε κατεσκευάζοντο οἱ σιδηρόδρομοι, διότι ὑπῆρχε καὶ εἷς πόρος—κακὸς, ἐπιβλαβὴς,—ὁ πόρος τῶν δανείων· σήμερον ὅμως δὲν ἔχομεν ἄλλον πόρον, παρὰ τὰ ἔσοδα τὰ τακτικὰ τοῦ Κράτους. Λοιπὸν τὰ ἔσοδα τὰ τακτικὰ ταῦτα εἶναι τόσον πλούσια, εἶναι τόσον μεγάλα, ὥστε νὰ μᾶς ἐπιτρέπωσι μετὰ πάσης ἐμπιστοσύνης νὰ βασισθῶμεν ἐπ’ αὐτῶν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν δαπανῶν, ἐκείνων τὰς ὁποίας μέγισται ἀνάγκαι ἴσως θὰ ἐπιβάλωσιν εἰς τὴν χώραν; Δὲν δυνάμεθα εἰς τὴν πίστιν μας νὰ καταφύγωμεν· μόνον εἰς τὰ ἔσοδα αὐτὰ τὰ τακτικὰ τοῦ Κράτους δυνάμεθα νὰ βασισθῶμεν διὰ δαπάνας ἴσως ἐθνικὰς καὶ μᾶλλον ἐπειγούσας. Λοιπὸν τὰ ἔσοδα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ μόνα, τὰ ὁποῖα θὰ μᾶς χρησιμεύσωσι δι’ ἐπειγούσας ἀνάγκας καὶ δαπάνας, δὲν πρέπει σήμερον νὰ τὰ διαθέσωμεν διὰ τὴν ἐκτέλεσιν ἔργων χρησιμωτάτων, ὡς εἶπον, ἀλλ’ οὐχὶ τοσοῦτον ἐπειγόντων, ὅσον ἴσως ἄλλαι δαπάναι ὑπάρχουσι καὶ θὰ ὑπάρξωσι. Τί θὰ κάμωμεν, ἐὰν μᾶς χρειασθῇ δαπάνη 100 καὶ 200 καὶ 300 χιλιάδων δρ. ὑπερβαίνουσα τοὺς διαθεσίμους πόρους τοῦ Κράτους; Δὲν δυνάμεθα εἰς τὴν πίστιν μας νὰ καταφύγωμεν, καὶ ἐὰν σήμερον εἰς τὸ ἐσωτερικὸν ἴσως δυνηθῶμεν νὰ εὕρωμεν ἐλάχιστα ποσὰ, καὶ τὰ ποσὰ ἐκεῖνα δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν ἴσως εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, τὰς ὁποίας προβλέπομεν. Νομίζω ὅτι σήμερον πᾶσαν δραχμὴν, ὄχι χιλιάδας ἢ ἑκατοντάδας χιλιάδων, πρέπει νὰ οἰκονομῶμεν ἐκ πάσης ἀνάγκης, ἡ ὁποία δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία καὶ ἡ ὁποία δύναται νὰ περιμένῃ, ὅπως ἐπερίμενε μέχρι σήμερον ἐπὶ δεκάδας ἐτῶν, πᾶσαν, λέγω, τοιαύτην οἰκονομίαν ὀφείλομεν νὰ τὴν δράξωμεν καὶ ἐὰν αἱ ἀνάγκαι δὲν ἀπαιτήσωσι τὴν δαπάνην αὐτὴν, ἂς ἔχωμεν τὸ χρῆμα ἐκεῖνο καὶ ἂς τὸ διαθέσωμεν ὑπὲρ τῶν τοιούτων ἔργων τότε, ὅτε δὲν θὰ ἔχωμεν ἐνώπιον ἡμῶν τὰς ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι μᾶς ἐπαπειλοῦσι. Τοῦτο εἶναι ἀκριβῶς τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου εἵλκυσα τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς. Δὲν γνωρίζω ποῖαι ἔσονται αἱ ἀνάγκαι ἡμῶν, γνωρίζω δὲ, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ διαθέσωμεν, εἰμὴ τοὺς τακτικοὺς ἡμῶν πόρους. Δὲν δυνάμεθα διὰ τῆς πίστεως ἡμῶν νὰ εὕρωμεν τὰ χρήματα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα θ’ ἀπαιτήσωσιν αἱ ἐπιβαλλόμεναι ἀνάγκαι. Διὰ τοῦτο τοὺς τακτικοὺς πόρους ἡμῶν πρέπει νὰ τοὺς φεισθῶμεν· πρέπει νὰ μὴ δαπανήσωμεν ἐξ αὐτῶν, εἰμὴ τὰ ἐπιβαλλόμενα ποσὰ μόνον, καὶ νὰ οἰκονομήσωμεν πᾶν ὅ,τι δυνάμεθα, διὰ νὰ δυνηθῶμεν νὰ τὸ διαθέσωμεν εἰς μεγίστας ἀνάγκας· ἐὰν δὲ δὲν ὑπάρξῃ ἀνάγκη νὰ διαθέσωμεν τοῦτο εἰς τὰς μεγαλειτέρας καὶ ἐπειγούσας ἀνάγκας, τίς θὰ μᾶς ἐμποδίσῃ μετὰ καιρόν τινα, τὸ ἐρχόμενον ἔτος, νὰ ἐπιδιώξωμεν τὰ ἔργα ταῦτα καὶ ἄλλα ἴσως ὁμοίας ἢ ἀνωτέρας ἢ κατωτέρας χρησιμότητος; Τοῦτο εἶναι τὸ θέμα, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἠθέλησα νὰ ἑλκύσω τὴν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Βουλῆς, καὶ ἐμμένω εἰς τὴν γνώμην μου ταύτην, μὴ δυνάμενος βεβαίως νὰ πράξω τι ἄλλο, εἰμὴ νὰ ἀναπτύξω τοὺς λόγους, ἕνεκα τῶν ὁποίων δὲν εἶναι ἀνάγκη τὴν τοιαύτην ἀπόφασιν περὶ τῶν τοιούτων δαπανῶν νὰ τὴν λάβωμεν εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις.

§60ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὁ κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς φρονεῖ, ὅτι τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἀνάγκη νὰ ἀναβληθῇ, ὄχι διότι δὲν ἀναγνωρίζει ὡς ἐπειγούσας καὶ ἀναγκαίας τὰς δαπάνας τὰς προτεινομένας διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλὰ διότι αἱ περιστάσεις εἶναι τοιαῦται, καὶ δὲν πρέπει οὐδὲ μίαν δραχμὴν νὰ δαπανήσωμεν εἰς τοιαύτας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ τόσον μακρὰ ἔτη δὲν ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψιν. Ὡς πρὸς τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἡ ὁποία ὑπέβαλε τὸ νομοσχέδιον, ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ θὰ ἐξετάσῃ μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν ἦναι εἰς κατάστασιν νὰ δαπανήσῃ τὸ χρῆμα διὰ τὴν μίαν ἢ τὴν ἄλλην ἀνάγκην, ἢ τὸ νομοσχέδιον θὰ μείνῃ χάρτης ἄγραφος, χωρὶς καμμία νὰ γείνῃ δαπάνη. Ἀλλ’ ἐκτὸς τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ἐπειδὴ ἓν ἐκ τῶν ἔργων τῶν ἀναφερομένων εἰς τὴν κατάστασιν ἀφορᾷ καὶ τὴν ἐπαρχίαν μου, θὰ γνωρίσω εἰς τὸν κ. ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴν, ὅτι, ἐὰν νομίζῃ, ὅτι τὸ Κράτος δὲν εἶναι εἰς κατάστασιν νὰ δαπανήσῃ σήμερον οὔτε μίαν δραχμὴν διὰ τοιαύτας ἀνάγκας, τὰς ὁποίας ἀναφέρει τὸ νομοσχέδιον, θὰ παρατηρήσω, λέγω, ὅτι τὸ Κράτος δὲν ἐπιτρέπει ἡμῖν καὶ εἰς τὰς Κυβερνήσεις νὰ λαμβάνωσι τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον κατέθεσαν οἱ ξένοι διὰ τῶν ἐράνων ὑπὲρ τῶν ἀναγκῶν τῶν παθόντων πληθυσμῶν τῆς ἐπαρχίας Λοκρίδος, διὰ νὰ κτίζωμεν ἐφορείας καὶ ταμεῖα.

§61ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως.

§62ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Λοιπὸν σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ζητεῖται νὰ κατασκευασθῇ σχολεῖον ἔν τινι δήμῳ τῆς ἐπαρχίας μου, διὰ τὸ ὁποῖον καὶ ὁ χριστιανικὸς πληθυσμὸς καὶ ἡ Εὐρώπη συνεισέφερεν, ἡ δὲ Κυβέρνησις τότε ἔλαβε τὸ χρῆμα αὐτὸ καὶ τὸ ἐδαπάνησεν εἰς ἄλλας ἀνάγκας. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον ἡ Κυβέρνησις σήμερον νὰ μὴ δαπανήσῃ, νὰ μὴ ἀποδώσῃ δηλαδὴ τὸ χρῆμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβε, τὸ ξένον, διὰ τὴν κατασκευὴν τοιούτων ἔργων. Καὶ ἀναφέρω αὐτὸ μόνον, διότι ὅσον ἀφορᾷ τὰ λοιπὰ ἀνέφερεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, καὶ εἶναι περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω καὶ νὰ παραστήσω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀνάγκην, ἥτις ὑφίσταται διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν ἔργων αὐτῶν.

§63Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ τὸ ταμεῖον; Ποῦ θὰ ἔχωμεν ταμεῖον;

§64ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Βεβαίως... Θὰ ἀπαντήσω δὲ εἰς τὸν ἐκ Βόλου κ. Βουλευτὴν, ὅστις ἐζήτησε τὴν διασκευήν, οὕτως εἰπεῖν, τῆς ἡμερησίας διατάξεως κατὰ τρόπον ἀνταποκρινόμενον εἰς τὰς σημερινὰς περιστάσεις, θὰ ἀπαντήσω ὄχι δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ γνωρίσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου καὶ νὰ γνωρίσωμεν καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι, ὅτι οἱ ὑφιστάμενοι στρατιωτικοὶ νόμοι εἶναι ἱκανοὶ νὰ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὰς περιστάσεις τῆς πατρίδος. Δὲν εἶναι σήμερον ἡ περίστασις, ἵνα μεταβάλωμεν τοὺς νόμους.

§65ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Εἶναι ἀνάγκη χρημάτων. Περὶ αὐτοῦ πρόκειται.

§66ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Ὅταν λάβητε τὸν λόγον, ἀπαντᾶτε... Σήμερον θὰ μεταβάλωμεν τοὺς νόμους τοὺς στρατιωτικούς; Οἱ ὑφιστάμενοι νόμοι—ἀρκεῖ μόνον νὰ θελήσῃ ἡ Κυβέρνησις, καὶ ἐὰν θεωρήσῃ ὅτι εἶναι ἀνάγκη, νὰ δράσῃ,—εἶναι ἱκανοὶ διὰ νὰ ἐξασφαλίσωσι τὰ πάντα.

§67Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, τὸν λόγον, παρακαλῶ.

§68ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΗΣ. Τοῦτο λέγω, διὰ νὰ μὴ εὑρίσκωνται εἰς τὴν πλάνην ἐκεῖνοι, οἵτινες δὲν καταγίνονται περὶ τὰ στρατιωτικὰ, νομίζοντες ὅτι πρέπει νὰ ψηφίσωμεν τὸν νόμον διὰ νὰ ἑτοιμασθῶμεν πρὸς ἐκστρατείαν. Δι’ αὐτὸ μόνον τὸ λέγω.

§69Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὐχαριστῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Λοκρίδος, διότι μοὶ ἔδωκε τὴν πληροφορίαν, τῆς ὁποίας ἴσως ἔχω ἀνάγκην, διότι βεβαίως δὲν κατατάσσομαι μεταξὺ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸν στρατὸν, ἀλλὰ πρέπει νὰ ὑπομνήσω εἰς αὐτὸν τὰς ἀγορεύσεις τοῦ κ. Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ τῶν κ. Ὑπουργῶν τῶν Στρατιωτικῶν καὶ τῶν Ναυτικῶν, οἵτινες πρὸ μηνῶν εἰσήγαγον τὰ νομοσχέδιά των, μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχε παραστήσει, ὅτι τὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τοῦ στόλου δὲν εἶναι εἰς πολὺ καλὴν κατάστασιν, καὶ ὅτι ὑπῆρχεν ἀνάγκη μεγίστης θεραπείας, ὑπέβαλον δὲ ὡς μέτρον συντελεστικὸν διὰ τὴν θεραπείαν τὰ νομοσχέδιά των. Εἶχον καθῆκον νὰ δηλώσω, καὶ ἐξέθηκα καὶ ἄλλοτε τὸ παράπονόν μου, διατὶ, ἀφοῦ τοσαῦτα ἐλέχθησαν περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς ψηφίσεως τῶν στρατιωτικῶν καὶ ναυτικῶν νομοσχεδίων ἀπὸ τῆς Βʹ Συνόδου, ἀνεβλήθησαν ταῦτα διὰ τὴν ἔκτακτον σύνοδον. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος παρηκολούθει ὅλα τὰ λεχθέντα ἐνταῦθα, ἴσως δὲν θὰ εὑρίσκετο εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ μοὶ δώσῃ τὴν βοήθειαν, ἥτις εἶναι κατά τι, ἐπαναλαμβάνω, καὶ περιττή. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος εἶπεν, ὅτι ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ ἀποφασίσει ἢ πρόκειται νὰ δράσῃ ἤδη, οἱ ὑφεστῶτες νόμοι εἶναι ἱκανοί. Ἐγὼ ἐξέλαβον τὸ χθεσινὸν διάβημα ὡς τὸ πρῶτον σημεῖον τῆς δράσεως, ὅπως ἐννοεῖται ὑπὸ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως. Δὲν θέλω νὰ προκαλέσω συζήτησιν, οὔτε ἐξηγήσεις ἀκόμη ἀπὸ τὴν Κυβέρνησιν νὰ ζητήσω, πῶς ἐννοεῖ τὴν δρᾶσιν, διότι περὶ τούτου χθὲς ἐγένετο λόγος, καὶ ἴσως εἶναι πρόωρον νὰ ἐπαναληφθῇ ἡ συζήτησις, πρὶν ἢ ἴδωμεν τὰ ἀποτελέσματα τῶν πρώτων διαβημάτων. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι σύμφωνος ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία καὶ ὁλόκληρον τὸ ἔθνος δὲν θέλει πλέον τὸ ἐὰν, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι ὑπάρχει ἀνάγκη οὐχὶ μόνον φειδοῦς χρήματος, ἀλλὰ καὶ φειδοῦς χρόνου, καὶ ὅτι τὰ πλεῖστα, ἵνα μὴ εἴπω τὰ ⅘, τῶν νομοσχεδίων τῆς ἡμερησίας διατάξεως ἠδύναντο νὰ ἀναβληθῶσιν εἰς ἐπικαιροτέρας περιστάσεις.

§70ΤΣΑΜΑΓΚΙΔΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ κατασκευῆς δημοσίων κτιρίων καὶ περὶ φυλακῶν, λέγω ὅτι εἰς τὴν Καρδίτσαν ὑπάρχουσιν εἰς τὸ κεντρικώτερον μέρος αἱ φυλακαὶ, αἵτινες εἶναι ἑστία μιασμάτων, ὡς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντελήφθη τοῦτο κατὰ τὴν τελευταίαν περιοδείαν του, καὶ ὁ κ. Φιλάρετος, ὡς Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, μεταβὰς εἰς Καρδίτσαν, παρετήρησε τοῦτο. Διατὶ δὲν λαμβάνει πρόνοιαν ἡ Κυβέρνησις καὶ περὶ τούτων; Πρότερον τὸ κτίριον ἦτο ἐνοικιασμένον ἀντὶ 200 δραχμῶν μηνιαίως, τώρα δὲ εἷς φίλος τῆς Κυβερνήσεως Βουλευτὴς τὸ ἔχει ἐνοικιασμένον μὲ 300 δραχ. κατὰ μῆνα, καὶ τὰ ἔξοδα τῆς ἐπισκευῆς εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, ἐνῷ πρότερον τὰ ἔξοδα ἦσαν εἰς βάρος τοῦ ἰδιοκτήτου. Ἠδύνατο λοιπὸν ἡ Κυβέρνησις νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ αὐτῶν τῶν φυλακῶν, καὶ νὰ σωθῇ καὶ ἡ Καρδίτσα ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἑστίαν τῶν μιασμάτων, ἀφοῦ ὑπάρχει δημόσιον κτίριον, ὁ ἐν μέρει καεὶς στρατὼν τοῦ ἱππικοῦ, ὅστις ἐπιδιορθούμενος μὲ ὀλίγα ἠδύνατο νὰ περιλάβῃ τὰς φυλακάς· τὸ κτίριον εὑρίσκεται εἰς ὡραίαν θέσιν καὶ εἰς τὸ ἄκρον τῆς πόλεως. Παρακαλῶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ περὶ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης, οὐχὶ μόνον διὰ τὰς φυλακὰς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς ἄλλας ἀνάγκας, ὡς π. χ. διὰ δρόμους τῶν Λουτρῶν Σμοκόβου, διὰ γεφύρας Χαλαμπρεζίου καὶ ἄλλα. Ἡ Καρδίτσα δίδει τὰ περισσότερα εἰσοδήματα εἰς τὸ Κράτος. Αὐτὰ ἤθελον νὰ εἴπω, καὶ σᾶς παρακαλῶ νὰ λάβητε πρόνοιαν περὶ τῶν ἀναγκῶν τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης.

§71ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπ’ οὐδενὸς τῶν ἀξιοτίμων προλαλησάντων ἠμφισβητήθη ἡ χρησιμότης τῶν ἔργων, τὴν δαπάνην τῶν ὁποίων ἐζήτησεν ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου. Ἐν τούτοις ὁ ἔντιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς δύο λόγους προέβαλεν, ἕνεκα τῶν ὁποίων ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ὁ πρῶτος λόγος εἶναι, ὅτι δὲν εἶναι ἐπίκαιρος ἡ περίστασις νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτας δαπάνας, ἕνεκα τῆς ὀξύτητος, τὴν ὁποίαν ἔλαβεν ἐσχάτως τὸ ἐθνικὸν ζήτημα· ὁ δεύτερος λόγος εἶναι, ὅτι καὶ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους ὑπάρχουσιν οἱ αὐτοὶ λόγοι...

§72ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό. Δὲν ζητῶ τὴν ἀναβολὴν χάριν αὐτοῦ.

§73ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἴπετε ὅτι καὶ αἱ φυλακαὶ τοῦ Μεσολογγίου καὶ τῆς Χαλκίδος καὶ τοῦ Ναυπλίου διατελοῦσιν ἐν τῇ αὐτῇ καταστάσει, ἐν ᾗ καὶ αἱ φυλακαὶ Τριπόλεως;

§74ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν προτείνω τοῦτο ὡς λόγον ἀναβολῆς. Ὁ λόγος τῆς ἀναβολῆς, τὸν ὁποῖον ἐπρότεινα, εἶναι ἀκριβῶς ὁ πρῶτος, τὸν ὁποῖον εἴπετε.

§75ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά, ... Καὶ ἐνῷ ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἄρτης Βουλευτὴς προέβαλεν ὡς λόγον ἀναβολῆς τὸ ἐπίκαιρον τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, ἀφ’ ἑτέρου ὁ αὐτὸς ὡμολόγησεν, ὅτι αἱ δαπάναι δὲν πρόκειται νὰ γείνουν καθ’ ἣν στιγμὴν ἐπιψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον καὶ μεταβληθῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ πλεῖστον τῶν δαπανῶν αὐτῶν θὰ πραγματοποιηθῇ πέραν τοῦ ἔτους 1897, καὶ ἴσως καὶ οὐχὶ κατὰ τὸ ἔτος 1898, διότι δὲν πρόκειται τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα ζητεῖται ἡ πίστωσις, νὰ κατασκευασθῶσιν εἰς διάστημα ὀλιγοχρόνιον. Ἤθελον συνταχθῆ, κύριε Πρόεδρε, πρὸς τὴν γνώμην τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης συναδέλφου, — καίτοι πρόκειται περὶ ἔργου, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ σώσῃ τὴν ὑγείαν τῆς Τριπόλεως, ἡ ὁποία πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἶχε τὸ ὑγιέστερον κλίμα τῆς Ἑλλάδος, — ἐὰν ὥριζε τὸν χρόνον τῆς λήξεως τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, διότι ἐγὼ τοὐλάχιστον, ἀφ’ ὅτου ἐγεννήθην, κύριε Πρόεδρε, ἐνθυμοῦμαι ὅτι πάντοτε ὑπὸ τὰς αὐτὰς περιστάσεις εὑρισκόμεθα, πάντοτε ἐν ὀξύτητι τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος· ὁτὲ μὲν ἔχομεν τὸ Κρητικὸν, ὁτὲ δὲ τὸ Θεσσαλικὸν, ὁτὲ δὲ τὸ Μακεδονικὸν, καὶ ἀείποτε ἔχομεν ἀνάγκην τοιούτων δαπανῶν. Καὶ βεβαίως, κύριε Πρόεδρε, οἱονδήποτε ζήτημα ἀπέναντι τοῦ ἐθνικοῦ πρέπει νὰ ὑποχωρῇ, ἀλλὰ, σᾶς βεβαιῶ, οὐδόλως θὰ παραβλαφθῇ τὸ ἐθνικὸν ζήτημα δι’ αὐτοῦ τοῦ νομοσχεδίου· τοὐναντίον θὰ διασωθῇ ἡ χώρα, ἡ ὁποία διατρέφει τὴν Ἑλλάδα· διότι, ἐὰν παρατηρήσητε τὸν δημόσιον προϋπολογισμὸν, θὰ ἴδητε ὅτι καὶ ἀπὸ μέρους τῆς ἐπαρχίας Καλαβρύτων καὶ ἀπὸ μέρους τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας καὶ ἀπὸ μέρους τῆς ἐπαρχίας Ναυπλίας συνεισφέρονται τόσα ἔσοδα, ὅσα οὐδεμία ἄλλη ἐπαρχία τοῦ Κράτους συνεισφέρει...

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ὄχι δά! ὄχι δά!

§77ΣΑΚΚΗΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι ἀκριβές.

§78ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. .. καὶ ἐν τούτοις ἐξέλιπεν ἡ ὑγεία ἐκ Τριπόλεως, ἐκ τοῦ κέντρου τῆς Πελοποννήσου. Ὁ τύφος κατέστη ἐνδημικὸς, διότι 400 ἄνθρωποι ἐνδιαιτῶνται εἰς ὑπόγεια, ἁρμόζοντα μᾶλλον εἰς χοίρους, εἰς τὰ ὁποῖα ἐγεννήθησαν τὰ μιάσματα τοῦ τύφου καὶ τῆς εὐλογίας. Ἡ θνησιμότης δὲ τῆς παιδικῆς ἡλικίας μοὶ φαίνεται ὅτι θὰ συντελέσῃ εἰς τὸ νὰ μὴ ὑπάρχῃ μετ’ ὀλίγον οὔτε ἀνὴρ οὔτε γυνὴ εἰς νεαρὰν ἡλικίαν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Τριπόλεως. Καὶ ἐνῷ τοιαῦτα ὑποφέρομεν, ἔρχεται ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης νὰ ζητήσῃ ἀναβολὴν τῆς ἐκτελέσεως τοιούτων ἔργων μέχρι τῆς συμπληρώσεως τοῦ ἐθνικοῦ ζητήματος, τὸ ὁποῖον ἀκόμη θὰ ἀπαιτήσῃ πολλὰ ἔτη, διότι καὶ ἡ ἕνωσις τῆς Κρήτης, ἐὰν συντελεσθῇ, θὰ ἀρχίσωσι τὰ ἄλλα ἐθνικὰ ὄνειρα. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ φροντίσῃ τοὐλάχιστον περὶ τῶν ἐλευθέρων πληθυσμῶν.

§79Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὰ ἔργα διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας. Πρῶτον εἶναι τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα ἐνδιαφέρουσι πάντας τοὺς πολίτας, κυρίως δὲ τοὺς ἐμπορευομένους, πρὸ πάντων ὅμως τοὺς στρατιωτικοὺς, δεύτερον εἶναι τὰ κτίρια, τὰ ὁποῖα ἔχουσι προορισμὸν εἰδικὸν, καὶ τρίτον, τὰ λεγόμενα κοινωφελῆ ἔργα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τοπικὰ συμφέροντα καὶ εἰς τὴν ἐξυγίανσιν τῶν πόλεων. Τὰ ἔργα τῆς συγκοινωνίας, τὰ ὁποῖα εἶναι καὶ τὰ σπουδαιότερα, προεκάλεσαν κατὰ διαφόρους ἐποχὰς τὴν μέριμναν τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἰδίως τοῦ ἀειμνήστου Κουμουνδούρου, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸ 1868 ὑπέβαλε νόμον, μίαν τῶν ἀληθῶν θυγατέρων του, — διότι θυγάτηρ του δύναται νὰ ὀνομασθῇ ὁ περὶ ὁδοποιΐας νόμος. — Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐχρησίμευσεν ὡς βάσις τῆς μεταμορφώσεως τῆς Ἑλληνικῆς χώρας καὶ τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς συγκοινωνίας. Δυστυχῶς ἔκτοτε βάσκανος δαίμων ἐφθόνησε τὸ ἔργον τοῦ ἀειμνήστου ἀνδρὸς, καὶ τοὺς ἁρπακτικοὺς ὄνυχάς του ἔῤῥιψεν εἰς τὸ ταμεῖον τῆς ὁδοποιΐας καὶ συνεπέφερε δι’ αὐτῶν εἰς τὴν καταβόθραν τοῦ γενικοῦ ταμείου τοῦ Κράτους. Ἑπομένως σήμερον ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον νὰ ἐκτελέσῃ πρωτίστως ἔργα συγκοινωνίας. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος συνεχάρην τὸν κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸν, διότι εἶχεν ἀναγράψει εἰς τὸ ψηφισθὲν νομοσχέδιον καὶ ἀριθμόν τινα γεφυρῶν. Ἀλλ’ εἰς τὸ προκείμενον νομοσχέδιον δὲν βλέπω τοιούτου εἴδους ἔργα, βλέπω ἔργα ἄλλου εἴδους, ἐπίσης μὲν ἀναγκαῖα, ἐπίσης χρήσιμα, ἐπίσης ἐπείγοντα, ἀλλ’ ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἔχει πληροφορίας, ὅτι ἡ γέφυρα ἡ ἐπὶ τοῦ Πηνειοῦ, ἡ κατὰ τὰς ἐκβολὰς τῶν Τεμπῶν, παρεσύρθη, ἔχει πληροφορίας ὅτι γέφυρα χρησιμωτάτη ἐπὶ τοῦ Ἀχελῴου κατεστράφη; Ἔχουσι πληροφορίας οἱ κ. Ὑπουργοὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ Στρατιωτικῶν, ὅτι δὲν ὑφίσταται γέφυρα εἰς τὸ χωρίον Μαλακάσι; Ἐρωτῶ, ἂν περιστάσεις ἔκτακτοι ἀναφανῶσι, πόθεν θέλομεν συγκοινωνήσει; Ἐρωτῶ, ποία κινητοποίησις δύναται νὰ γείνῃ μεταξὺ Λαρίσης καὶ Καρδίτσης, μεταξὺ Καρδίτσης καὶ Δομοκοῦ, μεταξὺ Δομοκοῦ καὶ Φαρσάλων; Ἔχει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πληροφορίας περὶ τῆς συγκοινωνίας μεταξὺ Βόλου καὶ Λαρίσης; Τί περιμένομεν; Περιμένομεν νὰ ἐπέλθῃ ἡ στιγμὴ τῆς κρίσεως; Ἀλλὰ τότε οὔτε χρόνος οὔτε χρῆμα οὔτε μέσον θὰ ὑπάρχῃ. Πρέπει νὰ ἤμεθα προβλεπτικοί. Ὑπενθυμίζω εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι κατὰ τὸ 1885, ὅτε ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ παρακολουθῶ τὸν τότε Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν κ. Ἀντώνιον Μαυρομιχάλην, δι’ ἐπανειλημμένων τηλεγραφημάτων προὐκάλεσα τὴν προσοχὴν τοῦ τότε ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ, τοῦ ἀειμνήστου Παπαμιχαλοπούλου, καὶ τότε κατεσκευάσθησαν αἱ σήμερον ὑφιστάμεναι γέφυραι, ἀλλὰ δὲν κατεσκευάσθησαν μονίμως. Ἐὰν πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν νομοσχέδιον περὶ ἐκτελέσεως ἔργων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἅπαν τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον νὰ στρέψῃ τὸ βλέμμα ἐκεῖ, ὅπου ἡ ἀνάγκη τῆς πατρίδος καλεῖ, ἐκεῖ ὀφείλει νὰ δαπανήσῃ, οὐδὲ λεπτὸν δ’ ἐπὶ ἔργων, τὰ ὁποῖα δυνάμεθα νὰ ἀναβάλωμεν καὶ ἐπὶ ἓν καὶ ἐπὶ δύο ἔτη. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐγὼ αὐτὸς συνεχάρην τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι ἤρχισαν τὴν ἀνέγερσιν ἐξεταστικῶν φυλακῶν. Εὔχομαι νὰ ἐξακολουθήσῃ τὸ ἔργον, ἵνα μετά τινα ἔτη συμπληρωθῶσιν αἱ φυλακαί, καὶ κατ’ αὐτὸ τὸ διάστημα δυνάμεθα νὰ κατασκευάσωμεν καὶ τὰς ποινικὰς, δαπανῶντες κατ’ ἔτος ἀνάλογον ποσόν. Ἀλλὰ ταὐτοχρόνως ὅλα τὰ ἔργα ἀδύνατον νὰ μελετηθῶσι. Πρέπει ὅμως, ἐπαναλέγω, ἡ προσοχὴ τῆς Βουλῆς νὰ στραφῇ ὅπου ὑπάρχει ἀνάγκη. Κατὰ τὸ 1878 καὶ 1880, ὅτε ἐπρόκειτο στρατὸς Ἑλληνικὸς νὰ βαδίσῃ πρὸς κατάληψιν τῆς Θεσαλίας, πρὸ 30 μόλις ἡμερῶν ἔσπευσαν καὶ ἀπεπεράτωσαν συγκοινωνίαν ἁμαξιτὴν μεταξὺ Λαμίας καὶ Δομοκοῦ, εἰργάσθησαν δὲ μετὰ φιλοτιμίας τότε οἱ στρατιῶται καὶ νυχθημερὸν, διότι ἄλλως ἀδύνατον ἦτο νὰ συντελεσθῇ τὸ ἔργον.

§80ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΗΣ. Ἀναγνωρίζω καὶ τὴν σπουδαιότητα καὶ τὴν χρησιμότητα τῶν παρατηρήσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου συναδέλφου καὶ φίλου μου κ. Σχινᾶ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι αἱ τελευταῖαι ἐν Θεσσαλίᾳ πλημμύραι ἐπήνεγκον ἀληθῶς σοβαρωτάτην καταστροφὴν εἰς πολλὰ δημόσια ἔργα, καὶ ἔργα πρὸ πάντων συγκοινωνίας. Δὲν γνωρίζω τί ἐγένετο καὶ τί ἀπεφασίσθη παρὰ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὰς ἄλλας ἐπαρχίας. Ὅσον ὅμως ἀφορᾷ τὴν ἐπαρχίαν Καλαμπάκας, χαίρω, διότι μοὶ δίδεται ἡ εὐκαιρία νὰ πληροφορήσω τὸν ἀξιότιμον ἐκ Βόλου συνάδελφον, ὅτι κατόπιν ἐκθέσεως τοῦ νομομηχανικοῦ Τρικκάλων περὶ τῶν καταστροφῶν τῶν ἐπενεχθεισῶν ἐν Καλαμπάκα, τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν φιλοτίμως ἀληθῶς ἔσπευσεν, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἐκθέσεων τούτων, νὰ διατάξῃ, ὅπως ἀμέσως ὑποβληθῶσι τὰ σχεδιαγράμματα καὶ οἱ σχετικοὶ προϋπολογισμοὶ διὰ πάντα ἀνεξαιρέτως τὰ καταστραφέντα ἔργα τῆς συγκοινωνίας ἐν Καλαμπάκᾳ. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι, εὐθὺς ὡς ὑποβληθῶσι τὰ σχετικὰ ἔγγραφα, τὸ Ὑπουργεῖον θέλει προβῆ εἰς τὴν δέουσαν ἐνέργειαν πρὸς πραγματοποίησιν αὐτῶν.

§81ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Παρατηρῶ εἰς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν ἐγένετο μόνον διὰ τὴν Καλαμπάκαν, ἀλλὰ δι’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας, εἰς τὰς ὁποίας ἐπῆλθον καταστροφαὶ, διετάξαμεν νὰ μᾶς ὑποβάλωσι τὰ σχέδια τῶν καταστραφεισῶν γεφυρῶν, καὶ ἐλήφθησαν ὅλα τὰ προσήκοντα μέτρα, ὅπως ἀνασκευασθῶσι.

§82Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ παρὰ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων ἀκριβεῖς πληροφορίας περὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα πρόκειται νὰ γείνωσιν· οὕτω δὲ καὶ ἡμεῖς θὰ δυνηθῶμεν νὰ ἔλθωμεν ἐπιβοηθητικοὶ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸν ὁποῖον συγχαίρω διὰ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἔλαβε.

§83ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Προκειμένου νὰ ψηφισθῶσι τὰ μέτρα ταῦτα πρὸς ἐπιτέλεσιν διαφόρων ἔργων, ἤθελον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως παραδεχθῇ νὰ συμπεριλάβῃ μεταξὺ τούτων καὶ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ πλησίον τῆς πόλεως Λαμίας ἕλους, ὅπερ ὁμολογουμένως εἶναι αἰτία πυρετῶν εἰς τὸν τόπον ἐκεῖνον. Δυττυχῶς ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Φθιώτιδος οὐδέποτε ἐλήφθη πρόνοια περὶ βελτιώσεως τῆς ἐξυγιάνσεως· ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία μόνον προέβη εἰς ἐπιτέλεσιν τοιούτων ἔργων. Ἀλλ’ ὅσον ἀφορᾷ τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους τούτου, νομίζω ὅτι δὲν θ’ ἀπαιτηθῇ δαπάνη μεγαλυτέρα τῶν 20,000 δραχμῶν, καὶ νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δύναται νὰ ἀναγράψῃ τοιαύτην πίστωσιν, ἥτις κατανεμομένη ἐντὸς δύο ἐτῶν θέλει συντελέσει εἰς τὴν ἀποξήρανσιν τοῦ ἕλους, χάριν τῆς ἐξυγιάνσεως τῆς πόλεως Λαμίας, ἥτις ἔχει ἀνάγκην τοιαύτης.

§84Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δίδω τὴν διασάφησιν, ὅτι πρὸς τοῦτο ἀπαιτεῖται μελέτη, σχεδιαγράμματα καὶ προϋπολογισμός. Παρακαλῶ νὰ λάβητε τὴν καλωσύνην νὰ δώσητε τὰς πληροφορίας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν.

§85ΧΑΤΖΙΣΚΟΣ. Ἡ δαπάνη ὑπελογίσθη παρ’ εἰδημόνων, ὅτι θὰ ἦναι μικροτέρα καὶ τῶν 20,000 δραχμῶν.

§86Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τότε τὸ ἔργον εἶναι εὐκολώτερον.

§87ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Προὐτάθη ἡ ἀναβολὴ τῆς ψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου. Οἱ παραδεχόμενοι αὐτὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ συζητηθὲν νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τῆς προτάσεως νόμου περὶ ἐγγείου φόρου ἐπὶ τῶν ἀμπέλων.

§89ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον ἀφορᾷ μίαν τῶν σπουδαιοτέρων φορολογιῶν τοῦ Κράτους, καὶ νομίζω ὅτι εἶναι ἀπόλυτος ἀνάγκη ἡ Βουλὴ νὰ ἀκούσῃ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου μελέτην τοῦ νομοσχεδίου, καὶ κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν θέλω φέρει τὰς παρατηρήσεις μου. Ἐπεθύμουν ὅμως πρότερον ν’ ἀκούσω καὶ τὴν γνώμην τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, διότι τὸ νομοσχέδιον συνέταξεν ἡ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς διορισθεῖσα ἐπιτροπή.

§91ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἂς γείνῃ ἡ πρώτη ἀνάγνωσις.

§92ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν πρέπει νὰ γείνῃ εὐρεῖα συζήτησις καὶ καλὸν εἶναι νὰ ὁμιλήσῃ ὁ κύριος εἰσηγητὴς, ἄλλως θὰ λάβωμεν ἡμεῖς τὸν λόγον.

§93ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς 20 Δεκεμβρίου παρελθόντος ἔτους ἔσχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον συνέταξεν ἡ ἐπιτροπὴ τῆς Βουλῆς, ἡ ὀνομασθεῖσα ὑπὸ τοῦ κυρίου Προέδρου, τῇ ὁμοθύμῳ ἐντολῇ ταύτης. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι τὸ πόρισμα τῆς μελέτης τῆς εἰδικῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, καὶ τοῦτο τυπωθὲν διενεμήθη ὑμῖν, καὶ τὸ ἔχετε ὑπ’ ὄψιν σας ἀπὸ τῆς ἑπομένης τῆς εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβολῆς του. Ἡ ἔλλειψις χρόνου κατὰ τὴν ὑποβολὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου δὲν μοὶ ἐπέτρεψε νὰ ἀνακοινώσω εἰς τὴν Βουλὴν, καθ’ ἣν εἶχον ὑποχρέωσιν, ὡς εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς τῆς συνταξάσης τὸ νομοσχέδιον, τὰς ἰδέας, ἐξ ὧν ἡ ἐπιτροπὴ ὁμοφώνως ὡρμήθη νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τούτου· καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, προκαλούμενος ὑπὸ τόσων ἐγκρίτων συναδέλφων, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ἐκπληρώσω ἤδη, ὅτε πρόκειται νὰ ἐκφέρητε τὴν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γνώμην σας. Καὶ τοῦτο φρονῶ ὅτι εἶναι τὸ κανονικώτερον, διότι νομίζω, ὅτι, καθ’ ἃς ἡμέρας ἡ Βουλὴ ἐσχόλαζε, βεβαίως ἐθέσατε τοῦτο ὑπὸ ἔλεγχον, ἀνάλογον καὶ πρὸς τὴν σοβαρότητα τοῦ ἀντικειμένου αὐτοῦ καὶ πρὸς τὸ ἐνδιαφέρον, τὸ ὁποῖον ἅπας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δεικνύει διὰ τὴν ἐπιψήφισιν αὐτοῦ, ἢ μᾶλλον διὰ τὴν μεταῤῥύθμισιν τοῦ κρατοῦντος ἤδη φορολογικοῦ συστήματος ἐπὶ τοῦ οἴνου. Πρὶν ὅμως προβῶ εἰς τὴν ἀνακοίνωσιν ταύτην, ἐπάναγκες θεωρῶ νὰ συντελέσω, ἐφ’ ὅσον μοὶ εἶναι δυνατὸν, πρὸς διασκέδασιν δύο ὑπονοιῶν, ὑπαρχουσῶν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, λίαν ἐπικινδύνων διὰ τὴν τύχην τοῦ νομοσχεδίου. Συναισθάνομαι, κύριοι Βουλευταὶ, τὴν δυσχέρειαν τοῦ ἔργου, καὶ δὲν ἤθελον ἐπιχειρήσει τοῦτο, ἂν διὰ τὴν ἐπιτυχίαν αὐτοῦ δὲν ὑπελόγιζον ἐπὶ πολὺ εἰς τὴν ὑμετέραν εὐμενῆ ἐπιείκειαν καὶ συνδρομήν. Ἡ μία τῶν ὑπονοιῶν τούτων εἶναι ἐκείνη, καθ’ ἣν ὁ σεβαστός μοι κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι, μετατρεπομένου τοῦ κρατοῦντος ἤδη συστήματος ἐπὶ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, ἐνδεχόμενον εἶναι νὰ ἐπέλθῃ ἐλάττωσις τῶν δημοσίων ἐσόδων. Ἡ δὲ ἑτέρα εἶναι ἡ ὑπόνοια, καθ’ ἣν ἔντιμοί τινες συνάδελφοι φρονοῦσιν, ὅτι, ψηφιζομένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, θέλουσι παραβλάπτεσθαι τὰ συμφέροντα τῶν ἰδιαιτέρων αὑτῶν συμπολιτῶν, μὴ ὑποκειμένων εἰς κανένα φόρον διὰ τὰ προϊόντα τῆς ἀμπέλου, καθόσον τὸ γλεῦκος εἴθισται νὰ πωλῶσιν εἰς οἰνοπώλας κατὰ τὸν τρυγητόν. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, δύναμαι νὰ βεβαιώσω μετὰ πεποιθήσεως, ὅτι ὄχι μόνον δὲν θέλει ἐπέλθει μείωσις αὐτῶν, ψηφιζομένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ αὔξησιν σημαντικὴν δύναταί τις μετὰ μεγάλης πιθανότητος νὰ προσδοκᾷ. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, ὅτι δι’ ἔλλειψιν στατιστικῆς στεροῦμαι ἐπισήμων ἀριθμῶν, ὅπως καταδείξω ὑμῖν τὸ βάσιμον τῆς πεποιθήσεώς μου ταύτης, ἀλλ’ ἐὰν λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν τὴν ποσότητα τῶν ἀμπέλων τῶν ὑποκειμένων εἰς φόρον πρὸ τῆς θεσμοθετήσεως τοῦ κρατοῦντος ἤδη φορολογικοῦ συστήματος, τὸν τρόπον, κατὰ τὸν ὁποῖον ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου ἐκείνου ἐγίνετο τότε, καὶ τὴν προϊοῦσαν αὔξησιν τῆς ἀμπελοφυτείας ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, βεβαίως θέλομεν φθάσει εἰς συμπέρασμα ὁπωσδήποτε ἀσφαλὲς, δικαιολογοῦν τὰς προσδοκίας τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς, τῆς συνταξάσης τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. Ἐὰν κρίνω, Κύριοι, ἐκ τοῦ σπουδαιοτέρου διαμερίσματος τῆς ἐπαρχίας, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, ἐν σχέσει πρὸς τὰς ἰδιαιτέρας πληροφορίας μου, τὴν ἀκρίβειαν τῶν ὁποίων δύναμαι νὰ βεβαιώσω, καὶ παραβάλω τὸ φορολογικὸν ἐπὶ τοῦ οἴνου ἐξαγόμενον τοῦ διαμερίσματος ἐκείνου πρὸς τὸ φορολογικὸν ἐξαγόμενον τοῦ ὅλου Κράτους, πείθομαι, ὅτι θὰ φθάσωμεν εἰς συμπέρασμα, κατὰ τὸ ὁποῖον αἱ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ὑπάρχουσαι ἄμπελοι ὑπερβαίνουσι κατὰ πολὺ τὴν ἔκτασιν τοῦ ἑνὸς καὶ ἡμίσεως ἑκατομμυρίου στρεμμάτων. Καὶ διὰ τοῦτο συμφωνῶ πληρέστατα πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐπιμελῶς καταγίνονται περὶ τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας, οἱ ὁποῖοι ἀναβιβάζουσι τὴν ἔκτασιν τῶν ἀμπέλων τῶν ὑπαρχουσῶν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα εἰς ἓν καὶ ἥμισυ ἑκατομμύριον στρεμμάτων.

§94ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. 1,200,000.

§95ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας, ὁ κ. Σιμόπουλος...

§96ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι.

§97ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς μίαν συνέντευξίν σας μετά τινος συντάκτου τῆς «Ἀκροπόλεως» εἴπατε αὐτὸ τὸ ποσόν.

§98ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. 1,200,000.

§99ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς εἶναι ἐπαρκὴς πρὸς κάλυψιν τῶν ἐσόδων, ἅτινα βεβαιοῦνται ἤδη.

§100ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔστω καὶ 1,000,000.

§101ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἅπαντες δὲ ὑμεῖς ἐνθυμεῖσθε, ὅτι εἰς προγενεστέραν ἐποχὴν οἱ φορολογικοὶ νόμοι ἐλειτούργουν λίαν χαλαρῶς, καὶ τοῦτο ἐξ ἐλαττώματος αὐτῶν τῶν νόμων, μὴ κολαζόντων τοὺς οὐδόλως ἢ ἀμελῶς ὑποτασσομένους εἰς αὐτούς. Καὶ ἐὰν ἀτελῶς ἐλειτούργουν οἱ ἄλλοι φορολογικοὶ νόμοι, ἀτελέστατα ἐλειτούργησεν ὁ νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο στρεμματικὸς φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων, πάντες δὲ οἱ παρακολουθήσαντες τὴν λειτουργίαν τοῦ νόμου ἐκείνου βεβαιοῦσιν, ὅτι ὄχι μόνον οὐδεὶς ἔλεγχος καὶ οὐδεμία ἐπιτήρησις ἠσκεῖτο ἐπὶ τῶν προσώπων τῶν ἐπιτετραμμένων τὴν ἐξεύρεσιν τῆς ἐκτάσεως τῶν ἀμπέλων καὶ τὴν κατάταξιν αὐτῶν εἰς τὰς οἰκείας φορολογικὰς κλάσεις, ἀλλὰ τοὐναντίον πανταχόθεν ὑπεβοηθοῦντο, ὅπως ἀποκρύψωσι τὰς σπουδαιοτέρας ἐκτάσεις τῶν ἀμπελοφυτειῶν. Ἐγὼ δὲ αὐτός, Κύριοι, ἐνθυμοῦμαι ὅτι ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι οἱ μεγαλείτεροι ἀμπελοκτήμονες ἢ δὲν ἀνεφέροντο ποσῶς ἐν τῷ φορολογικῷ καταλόγῳ, ἢ ἀνεφέροντο διὰ ποσότητα φόρου ἀσήμαντον, σχετικῶς πρὸς τὴν πραγματικὴν ἔκτασιν τῶν ἀμπέλων των. Καθ’ ἃς δὲ πληροφορίας ἠρύσθημεν τόσον ἐγὼ, ὅσον καὶ οἱ λοιποὶ ἔντιμοι συνάδελφοι, μετὰ τῶν ὁποίων συνειργάσθημεν εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ τὰς ὁποίας θεωροῦμεν βασιμωτάτας, καθ’ ὃν χρόνον ἡ ἄμπελος ὑπέκειτο εἰς στρεμματικὴν φορολογίαν, δὲν ἐφορολογεῖτο πλέον τοῦ ἡμίσεως τῶν ὑπαρχουσῶν τότε ἀμπέλων. Καὶ δὲν πιστεύω, Κύριοι, νὰ δυνηθῇ τις ἐξ ὑμῶν ν’ ἀμφισβητήσῃ τὸ βάσιμον τῶν τοιούτων πληροφοριῶν μετὰ λόγου, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος κατὰ τὸν ὁποῖον τότε ἐβεβαιοῦτο ὁ στρεμματικὸς ἐπὶ τῶν ἀμπέλων φόρος. Διωρίζοντο δύο χωρικοὶ πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἐκτάσεως τῶν ἀμπέλων τῶν ὑπαρχουσῶν ἐν ἑκάστῃ δημοτικῇ περιφερείᾳ καὶ πρὸς κατάταξιν αὐτῶν εἰς τὰς οἰκείας φορολογικὰς τάξεις, αἱ δὲ γεωμετρικαὶ γνώσεις τῶν χωρικῶν τούτων ἠμιλλῶντο καὶ πρὸς τὴν ἀφιλοκέρδειαν καὶ πρὸς τὴν εὐσυνειδησίαν αὐτῶν, εἶχον δὲ τοιαύτην συναίσθησιν περὶ τῆς ἐκπληρώσεως τοῦ ἀνατιθεμένου ἑκάστοτε αὐτοῖς καθήκοντος, ὥστε ἡ συναίσθησις αὕτη ἐκυμαίνετο ἀναλόγως τῶν προσφερομένων αὐτοῖς περιποιήσεων ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων. Καὶ ἐνῷ κατὰ τοιοῦτον τρόπον, κύριοι Βουλευταί, ἐγίνετο ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου αὐτοῦ τότε, ἐν τούτοις ἔχομεν ἐπισήμως γνωστὸν ἐκ στατιστικῶν εἰλημμένων ἐκ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι ἡ ἔκτασις τῶν ἀμπέλων τῶν φορολογουμένων τότε, ἀνήρχετο εἰς 550,000 στρέμματα, ἐνῷ βεβαίως αἱ ὑπάρχουσαι ὑπερέβαινον τὸ διπλάσιον τῶν φορολογουμένων ἀμπέλων, καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο βεβαίως ηὐξήθη ἔκτοτε σημαντικῶς ὡς ἐκ τῆς ἀναπτύξεως τῆς ἀμπελοφυτείας καθ’ ὅλον τὸ Κράτος.

§102ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Κύριε Βουλευτὰ, εἰς πλεῖστα μέρη τῶν Κυκλάδων αἱ ἄμπελοι δὲν εἶναι εἰς πεδινὰ μέρη. Πῶς θὰ τὰς καταμετρήσωμεν διὰ στρεμμάτων, ἵνα ἔχωμεν τὴν ἀκριβῆ ἔκτασιν αὐτῶν;

§103Γ. ΣΧΙΝΑΣ. Μετροῦνται.

§104ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ νῆσοι τοῦ Αἰγαίου πελάγους δὲν στεροῦνται ἀντιπροσώπων, ἄλλως ἡ μηχανικὴ ἐπιστήμη ἔχει προοδεύσει κατὰ τοσοῦτον σήμερον, ὥστε δύνανται καὶ τὰ μᾶλλον ἀνώμαλα ἐδάφη νὰ καταμετρηθῶσι.

§105ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὸ αἰώνων εἶναι γνωστὸς ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον δύνανται νὰ καταμετρηθῶσι καὶ αἱ ἐπὶ ἀνωμάλου ἐδάφους ἄμπελοι.

§106ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κατὰ σημείωμα, Κύριοι, τὸ ὁποῖον ἔλαβον ἐκ τῆς οἰκονομικῆς ἐφορείας Μαντινείας καὶ τὸ ὁποῖον εἶναι ἀκριβέστατον, ὁ μέσος ὅρος τοῦ δηλουμένου ἐτησίως οἴνου ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως ἀνέρχεται εἰς 1,990,704 ὀκάδας κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν, 1893–1896. Διὰ τὴν ποσότητα τοῦ δηλουμένου τούτου οἴνου βεβαιοῦται ἔγγειος φόρος κατὰ μέσον ὅρον ἀνερχόμενος εἰς 47,776 δραχμάς. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ φόρου τούτου τοῦ δηλουμένου οἴνου ἔχομεν καὶ ἔγγειον φόρον ἐπὶ τοῦ ἀδηλώτου, ὁ ὁποῖος, ὡς γνωρίζετε, ἐνοικιάζεται καὶ βεβαιοῦται διὰ τοῦ πρωτοκόλλου τῶν ἐνοικιαστῶν. Ὁ μέσος ὅρος δὲ τῆς ἐνοικιάσεως τοῦ δήμου Τριπόλεως ἀνέρχεται εἰς 4,000 δραχ. κατ’ ἔτος, ἤτοι ἐν ὅλῳ ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως κατὰ μέσον ὅρον κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν ἐβεβαιώθη ἔγγειος ἐτήσιος φόρος ἐκ τοῦ οἴνου ἀνερχόμενος εἰς δραχ. 51,776, καὶ ἀντὶ τῶν δραχμῶν τούτων, κύριοι Βουλευταί, ἀνέχεται ἡ Πολιτεία νὰ διαπράττωνται αἱ ἀσχημίαι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας πάντες ὑμεῖς γινώσκετε, οἱ δὲ ἀσχημονοῦντες νὰ προστατεύωνται ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἐπὶ τῇ προφάσει, ὅτι ἐπιμελοῦνται τὴν ἐφαρμογὴν τῶν φορολογικῶν νόμων καὶ ἐπιδιώκουσι τὴν βεβαίωσιν καὶ ἐπαύξησιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, ἡμεῖς δὲ, καίτοι συνηθέστατα ἀντιλαμβανόμενοι τὰς τοιούτου εἴδους καταθλίψεις, ὄχι μόνον δὲν δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν αὐτὰς, ἀλλ’ οὐδὲ νὰ τὰς ἐπανορθώσωμεν, ἔστω καὶ διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ. Ἐν μέσαις Ἀθήναις, Κύριοι, χθὲς ἐπληροφορήθην, ὅτι οἱ ἐνοικιασταί, καταμετροῦντες τὰ οἰνοδοχεῖα τῶν οἰνοπαραγωγῶν, ἀντὶ νὰ ἔχωσι γνήσια μέτρα, εἶχον κατὰ πολὺ ἠλαττωμένα τοιαῦτα, καὶ τοιουτοτρόπως οἱ οἰνοπαραγωγοὶ οἱ ζῶντες ἐν μέσαις Ἀθήναις ὑπέστησαν πρωτόκολλα, καὶ ἤχθησαν ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων καὶ ἀπεδείχθη ὅτι ἡ καταμέτρησις ἐγένετο ἀκριβεστάτη, ἀλλὰ τὰ μέτρα τῶν ἐνοικιαστῶν δὲν ἦσαν ἀκριβῆ. Πλὴν ὅμως τοῦ καταθλιπτικοῦ τῆς κρατούσης φορολογίας τοῦ οἴνου, ἐρωτῶ ὑμᾶς, δύναται νὰ ὀνομασθῇ φόρος τὸ πληρονόμενον σήμερον ποσὸν ὑπὸ τῶν ἀμπελοκτημόνων εἰς τὸ Δημόσιον; Τὸ πληρονόμενον εἶναι μέρος τοῦ εἰσοδήματος, τὸ ὁποῖον πᾶς πολίτης ὀφείλει νὰ εἰσφέρῃ εἰς τὸ Δημόσιον πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν αὐτοῦ; ἢ πληρόνομεν συνήθως μὲν ὁλόκληρον τὴν ἀξίαν τοῦ παραχθέντος προϊόντος ἐκ τῆς ἀμπέλου, ἐνίοτε δὲ καὶ ἡ ἀξία αὐτῆς τῆς ἀμπέλου δὲν ἐπαρκεῖ πρὸς ἐξομάλυνσιν τῶν λογαριασμῶν τῶν ἀμπελοκτημόνων πρός τε τὸ Δημόσιον καὶ τοὺς ἐνοικιαστάς; Καὶ ἵνα πεισθῆτε, Κύριοι, ὅτι τὰ ὑπ’ ἐμοῦ λεγόμενα εἶναι ἀκριβέστατα, θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς ἀναφέρω γεγονός τι, τὸ ὁποῖον συνέβη ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι, γεγονὸς δικαστικῶς βεβαιωμένον, γεγονὸς, τὸ ὁποῖον προὐκάλεσε τὴν ἔκπληξιν καὶ αὐτοῦ τοῦ ἐν Λειψίᾳ καθηγητοῦ τοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου Wintscheid, εἰς τὸν ὁποῖον τὸ γεγονὸς τοῦτο ἀνεκοίνωσεν ὁ συμπολίτης μου κ. Τριανταφυλλάκος, ὁ ὁποῖος δυστυχῶς τὴν στιγμὴν ταύτην εἶναι ἀπών. Ἀμπελοκτήμων τις ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι προεπώλησε τὸ παραχθησόμενον γλεῦκος ἐκ τῆς ἀμπέλου του εἰς οἰνοπώλην ἐπὶ τιμήματι κατὰ 3 λεπτὰ τὴν μπότσαν ἐλάσσονι τοῦ τιμήματος, ἀντὶ τοῦ ὁποίου ἤθελε πωληθῆ τὸ γλεῦκος τῶν παρακειμένων ἀμπέλων· ἀλλὰ τὸ γλεῦκος τῶν παρακειμένων ἀμπέλων ἐπωλήθη ἀντὶ 2 λεπτῶν τὴν μπότσαν, καὶ οὕτω ὁ ἀγοραστὴς ὄχι μόνον ἠρνεῖτο νὰ πληρώσῃ τι εἰς τὸν πωλητὴν, ἀλλὰ ἐζήτει νὰ πληρωθῇ καὶ 1 λεπτὸν κατὰ μπότσαν παρὰ τοῦ πωλητοῦ, διὰ τὴν εὐγένειαν, τὴν ὁποίαν εἶχε, νὰ τὸν ἐλαφρύνῃ (γέλωτες). Βεβαίως, Κύριοι, τὸν γέλωτα πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὸ γεγονὸς τοῦτο, ἀλλὰ τοῦτο εἶναι βεβαιωμένον, διότι ἤχθη ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου τῆς Βορείου πλευρᾶς Τριπόλεως.

§107Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τί εἶπεν ὁ Wintscheid;

§108ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔλαβε τὴν συνήθη τιμὴν τοῦ γλεύκους, καὶ ἠλάττωσε κατὰ 3 λεπτὰ αὐτήν. Ὁ κ. Τριανταφυλλάκος θὰ ἦτο εἰς θέσιν νὰ σᾶς πληροφορήσῃ καλλίτερον, διότι αὐτὸς ἀνεκοίνωσε τὸ γεγονὸς, ὡς δικαστικὸν ἀνέκδοτον, εἰς τὸν καθηγητήν του, ὁ ὁποῖος εἶχε Φροντιστήριον, καὶ ἐπέβαλλεν εἰς τοὺς σπουδαστὰς νὰ ἀνακοινῶσιν εἰς αὐτὸν νομικὰ ἀνέκδοτα τοῦ τόπου των. Ἐνῷ λοιπὸν ἡ ἀξία τοῦ γλεύκους εἶναι συνήθως ἐν Τριπόλει 2 λεπτὰ κατὰ μπότσαν, ἡμεῖς, οἱ ἐν Ἀρκαδίᾳ βιοῦντες, εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ πληρόνωμεν εἰς τὸ Δημόσιον 4 λεπτὰ καὶ 8/10 τοῦ λεπτοῦ κατὰ μπότσαν διὰ νόμιμον ἔγγειον φόρον, καὶ τοῦτο, ἐὰν ὁ νόμος λειτουργήσῃ κανονικῶς, ἐὰν κατορθώσωμεν ν’ ἀποφύγωμεν τὰς ἐπισκέψεις τῶν ἐνοικιαστῶν, καὶ ἐὰν κατορθωθῇ νὰ καταναλώσωμεν τὸν οἶνον μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου. Εἰ δὲ μὴ, ἐὰν ὁ ἐνοικιαστὴς ἔχῃ τὴν εὐγένειαν νὰ μᾶς ἐπισκεφθῇ, θέλομεν πληρώσει πολὺ ἀκριβὰ τὴν ἐπίσκεψιν αὐτοῦ, διότι, ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν συνεμορφώθημεν πρὸς τὸν νόμον ἢ ὄχι, θὰ ἐκδοθῇ τὸ πρωτόκολλον εἰς βάρος μας, καὶ πάντες γινώσκετε, Κύριοι, καὶ τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰς δαπάνας, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται πρὸς ἀκύρωσιν τοῦ τοιούτου πρωτοκόλλου, ἡ δὲ ἀκύρωσις, ὅσον δικαία καὶ ἂν ᾖναι, συνηθέστατα δὲν ἐπιτυγχάνεται, ὅταν ὁ εἰρηνοδίκης συμβαίνῃ νὰ συμπαθῇ πρὸς τὸν ἐνοικιαστήν. Ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι, Κύριοι, ἐν τῷ Εἰρηνοδικείῳ Καλτεζοῦντος, ἀπὸ τοῦ παρελθόντος Μαρτίου ἔχουσι συζητηθῆ αἱ ἀνακοπαὶ κατὰ τῶν πρωτοκόλλων τοῦ ἐνοικιαστοῦ, καὶ ἐν τούτοις μέχρι τῆς στιγμῆς αὐτῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλῶ πρὸς ὑμᾶς, ἡ πρώτη προδικαστικὴ ἀπόφασις δὲν ἐξεδόθη εἰσέτι, καίτοι ὁ νόμος ἀξιοῖ ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην νὰ ἐκδίδῃ τὴν ὁριστικήν του ἀπόφασιν ἐντὸς ἑνὸς μηνὸς (αἴσθησις). Σᾶς φαίνεται ὑπερβολικὸν, ἀλλ’ εἶναι τόσον ἀληθὲς, ὥστε, ἐὰν ἀπευθύνητε μίαν ἐπερώτησιν εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης καὶ ζητηθῶσιν ἐξηγήσεις ἀπὸ τὸν εἰρηνοδίκην, θέλετε ἔχει τὸ γεγονὸς αὐτὸ βεβαιωμένον καὶ ἐπισήμως. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀναφέρω τοῦτο εἰς τὴν Βουλήν. Καὶ ταῦτα διὰ τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ ἐνοικιαστοῦ. Ἀλλ’ ἐὰν δὲν κατορθωθῇ, Κύριοι, νὰ καταναλωθῇ ὁ οἶνος μέχρι τοῦ Σεπτεμβρίου, τότε εἴμεθα ὑποχρεωμένοι νὰ δηλώσωμεν μέχρι τῆς 10 ἑκάστου Σεπτεμβρίου τὸν οἶνον αὐτὸν ὡς παλαιὸν, πληρόνοντες δι’ ἑκάστην δήλωσιν 6 δραχμὰς, ἀνεξαρτήτως τοῦ δηλουμένου ποσοῦ τοῦ οἴνου ὡς παλαιοῦ. Καὶ τὸ χείριστον πάντων εἶναι, ὅτι ἐν τῇ δηλώσει ταύτῃ πρέπει νὰ προβλέψῃ ὁ φορολογούμενος διὰ προφητικῆς δυνάμεως τὸ ποσὸν τοῦ οἴνου, τὸ ὁποῖον ἤθελε καταναλώσει ἀπὸ τῆς δηλώσεως μέχρι τῆς ἐποχῆς, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελεν ἐπέλθει ἡ ὄρεξις εἰς τὸν ἔφορον νὰ καταμετρήσῃ τὸν οἶνον αὐτόν. Καὶ ἀλλοίμονον εἰς ἐκείνους, τῶν ὁποίων ἡ προφητεία δὲν ἤθελεν ἐπαληθεύσει ἐπακριβῶς! Τότε ὑπὸ τοῦ ἐφόρου, Κύριοι, ἐπιβάλλονται ποιναὶ χρηματικαὶ ἐπὶ ποινῶν κατὰ τῶν μὴ ἐχόντων τὴν προφητικὴν δύναμιν ἀκριβεστάτην, καὶ δυσκόλως ἐξομαλύνουσιν αὐτοὶ τοὺς πρὸς τὸ Δημόσιον λογαριασμούς των. Τοιαῦτα, Κύριοι, εἶναι τὰ βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα ὑποφέρουσιν οἱ ἡμέτεροι συμπολῖται, ἵνα τὸ Κράτος βεβαιοῖ ἐτησίως κατὰ μέσον ὅρον κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν δι’ ἔγγειον φόρον τοῦ οἴνου ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως ποσὸν ἀνερχόμενον εἰς 51,776 δραχμάς. Γνωστοῦ ὄντος τοῦ βεβαιουμένου ἐγγείου φόρου ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως, τῇ βοηθείᾳ τῆς ἀριθμητικῆς δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν εἰς πόσας ὀκάδας ἀντιστοιχεῖ ὁ φόρος αὐτὸς, ἀφοῦ κατὰ νόμον δι’ ἑκάστην ὀκάδα πληρόνομεν ὡς ἔγγειον φόρον 2 λεπτὰ καὶ 4/10 τοῦ λεπτοῦ. Ὁ φορολογηθεὶς οἶνος ἀνέρχεται εἰς 2,157,000 ὀκάδας· ἐὰν δὲ λάβωμεν ὡς μέσον ὅρον παραγωγικότητος τῆς ἀμπέλου τῆς κειμένης ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως τὰς 200 ὀκάδας κατὰ στρέμμα, εὑρίσκομεν ὅτι ὁ φορολογηθεὶς ἕκαστον ἔτος οἶνος, κατὰ μέσον ὅρον, κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν παρήχθη ἐκ στρεμμάτων 10,785. Ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως λοιπὸν, Κύριοι, φορολογοῦνται κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα 10,785 στρέμματα, ἐνῷ αἱ ὑπάρχουσαι ἐκεῖ ἄμπελοι ἀνέρχονται εἰς 35,000 στρέμματα, κατὰ τοὺς μετριωτέρους ὑπολογισμούς. Λαμβάνω δὲ ὡς βάσιν τῶν ὑπολογισμῶν μου τὰ ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως συμβαίνοντα, οὐχὶ, Κύριοι, διὰ τὴν ἰδιαιτέραν στοργὴν, τὴν ὁποίαν αἰσθάνομαι πρὸς τὸν δῆμον ἐκεῖνον, ἀλλὰ διότι τὰ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ συμβαίνοντα γινώσκω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, καθόσον, στερούμενος οἱασδήποτε ἄλλης στατιστικῆς πληροφορίας, ποιοῦμαι χρῆσιν τῆς ἀντιλήψεώς μου πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἀναλογίας ταύτης. Ἔχομεν λοιπὸν δεδομένον, ὅτι κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως φορολογοῦνται 10,785 στρέμματα, ἔχομεν ἐπίσης δεδομένον, ὅτι κατὰ μέσον ὅρον, κατὰ τοὺς ἀπολογισμοὺς τῶν δημοσίων ἐσόδων τοῦ Κράτους, ὁ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος βεβαιωθεὶς ἔγγειος φόρος τοῦ οἴνου κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα ἀνέρχεται εἰς 2,505,947 περίπου δραχμάς. Διὰ τῶν δραχμῶν τούτων φορολογοῦμεν οἶνον, ἀνερχόμενον εἰς ὀκάδας 104,414,400. Ἡ δὲ παραγωγὴ ἑκάστου στρέμματος κατὰ μέσον ὅρον εἶναι 200 ὀκάδες· ὁ φόρος ὁ βεβαιωθεὶς κατ’ ἔτος, κατὰ μέσον ὅρον, κατὰ τὴν τελευταίαν τετραετίαν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἀντιστοιχεῖ πρὸς στρέμματα 522,072. Δὲν νομίζετε ὅτι κατὰ τοὺς κανόνας τῆς ἀριθμητικῆς τὰ ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως συμβαίνοντα δύνανται νὰ ἔχωσιν ἀναλογίαν πρὸς τὰ ἐν ὅλῳ τῷ Κράτει συμβαίνοντα, ἀφοῦ εἶναι γνωστὸν, ὅτι ἐν Τριπόλει καὶ βεβαιοῦνται καὶ εἰσπράττονται οἱ φόροι ἀκριβέστερον ἢ εἰς ἄλλα μέρη τοῦ Κράτους; Ἐν Τριπόλει ἑδρεύουσιν ἀνώτεραι διοικητικαὶ, οἰκονομικαὶ καὶ δικαστικαὶ ἀρχαί, καὶ ἡ ἀφιλοκέρδεια τῶν ἐν Τριπόλει δικηγόρων εἶναι παροιμιώδης, ὥστε οἱ Τριπολῖται νὰ ἔχωσι πρόχειρα καὶ εὔωνα τὰ πρὸς ὑπεράσπισίν των μέσα. Κέκτηνται δὲ τοιαύτην ἀνάπτυξιν οἱ Τριπολῖται, ὥστε νὰ καθίστανται ζηλωταὶ τῶν δικαιωμάτων των καὶ νὰ ὑπερασπίζωσι ταῦτα διὰ παντὸς μέσου, καὶ νὰ μὴ ὑποχωρῶσιν εὐκόλως εἰς ἀλόγους ἀξιώσεις εἴτε τοῦ Δημοσίου εἴτε τῶν ἐνοικιαστῶν· καὶ ἐνῷ τοσοῦτον κανονικῶς λειτουργοῦσιν ἐκεῖ οἱ φορολογικοὶ νόμοι, ἐν τούτοις αἱ ἄμπελοι αἱ ὑπαχθεῖσαι εἰς φορολογίαν κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα ἀνῆλθον εἰς 10,785 στρέμματα, ἐνῷ ἐν τῷ δήμῳ ἐκείνῳ βεβαίως ὑπάρχει ἔκτασις ἀμπέλων ἀνερχομένων εἰς 35,000 στρέμματα. Ἐὰν λοιπὸν τὸ ἐξαγόμενον τοῦτο τοῦ δήμου Τριπόλεως παραβάλωμεν πρὸς τὸ φορολογικὸν ἐπὶ τοῦ οἴνου ἐξαγόμενον ὁλοκλήρου τοῦ Κράτους, κατὰ τὸ ὁποῖον καθ’ ὅλον τὸ Κράτος αἱ φορολογούμεναι ἐτησίως ἄμπελοι, κατὰ τὸ κρατοῦν σύστημα, ἀνέρχονται εἰς στρέμματα 522,072, δυνάμεθα τῇ βοηθείᾳ τῆς ἀριθμητικῆς νὰ καταστρώσωμεν ἀναλογίαν, ἔχουσαν γνωστοὺς τοὺς τρεῖς ὅρους αὐτῆς, καὶ ἐνεργοῦντες τὰς πράξεις τῆς ἀριθμητικῆς, δυνάμεθα εὐκόλως νὰ εὕρωμεν τὸν τέταρτον ὅρον τῆς ἀναλογίας, ὅστις θέλει εἶσθαι ὁ μᾶλλον ἐνδιαφέρων ἀριθμὸς, διότι αὐτὸς θέλει καταδείξει τὴν ἔκτασιν τῶν ἀμπέλων, τὴν καθ’ ἅπαν τὸ Κράτος ὑπάρχουσαν, εἰς τὴν εὕρεσιν δὲ τοῦ ἀριθμοῦ τούτου φθάνομεν, ἐὰν σκεφθῶμεν ὅτι ὁ ἀριθμὸς 10,785, ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν ποσότητα τῶν στρεμμάτων τῶν ἀμπέλων τῶν φορολογουμένων ἐτησίως ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως, ἔχει λόγον πρὸς τὸν ἀριθμὸν 522,072, τὸν ἀντιπροσωπεύοντα τὴν ποσότητα τῶν στρεμμάτων τῶν φορολογουμένων κατ’ ἔτος καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, οἷον λόγον ἔχει ὁ ἀριθμὸς 35,000, ὁ ἀντιπροσωπεύων τὴν πραγματικὴν ποσότητα τῶν στρεμμάτων τῶν ἀμπέλων τῶν εὑρισκομένων ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως πρὸς τὸν ἄγνωστον, ὅστις θέλει εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν στρεμμάτων τῶν ὄντως ὑπαρχόντων καθ’ ὅλον τὸ Κράτος· ἤτοι δυνάμεθα νὰ καταστρώσωμεν τὴν ἑξῆς μαθηματικὴν ἀναλογίαν 10,785: 522,072:: 35,000: Χ. Ἐὰν ἀκολουθήσωμεν τοὺς κανόνας τῆς ἀριθμητικῆς, θέλει ὁρισθῆ ὁ ἄγνωστος, πολλαπλασιαζομένων τῶν δύο μέσων τῆς ἀναλογίας, καὶ τοῦ γινομένου τούτου διαιρουμένου διὰ τοῦ γνωστοῦ ἄκρου, τὸ δὲ πηλίκον εἶναι ὁ ζητούμενος ἀριθμὸς, ὅστις εἶναι 1,694,253. Ὁ ἀριθμὸς οὗτος μαρτυρεῖ τὴν ποσότητα τῶν στρεμμάτων τῶν ἀμπέλων τῶν ὑπαρχουσῶν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος. Ἔχομεν λοιπὸν μαθηματικῶς βεβαιωμένον, ὅτι αἱ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ἄμπελοι ἀνέρχονται, ἂν ὄχι ἀκριβῶς, πιθανώτατα ὅμως εἰς 1,694,253 στρέμματα, βεβαίως δὲ θέλει πεισθῆ καὶ ὁ μᾶλλον δύσπιστος, ὅτι οὐδεμία μείωσις τῶν δημοσίων ἐσόδων θέλει ἐπέλθει, μετατρεπομένου τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου εἰς νόμον τοῦ Κράτους, καθόσον, ἐὰν κατατάξωμεν τὰ στρέμματα ταῦτα εἰς τὰς τρεῖς φορολογικὰς κατηγορίας, τὰς διὰ τοῦ νομοσχεδίου προτεινομένας, καὶ ὑποβληθῶσιν εἰς ἐτήσιον φόρον αἱ μὲν ἄμπελοι τῆς πρώτης τάξεως εἰς δραχμὰς 3, τῆς δευτέρας εἰς δραχ. 2 καὶ τῆς τρίτης εἰς δραχ. 1 κατὰ στρέμμα, ὁ μέσος ὅρος εἶναι 2 δρ. Θέλομεν δ’ οὕτως ἔχει ἐτήσιον ἔσοδον τοῦ Δημοσίου ἀνερχόμενον εἰς δραχ. 3,388,506, ἐν ᾧ διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1897 προϋπολογίζεται ὡς ἔσοδον ἐξ ἐγγείου φόρου τοῦ οἴνου καὶ ἐκ φόρου καταναλώσεως ποσὸν ἀνερχόμενον εἰς δραχμὰς 2,161,040. Βλέπετε λοιπὸν, Κύριοι, ὅτι διὰ τοῦ νομοσχεδίου, γινομένου δεκτοῦ, ὄχι μόνον δὲν ἐπέρχεται ἐλάττωσις τῶν ἐσόδων, ἀλλὰ καὶ σημαντικὴ αὔξησις δύναται μετὰ πιθανότητος νὰ προσδοκᾶται. Τοιοῦτον τὸ πόρισμα τῆς ἐμῆς μελέτης ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν θέματος, καὶ εἰς τὴν ἀκρίβειαν τοῦ πορίσματος τούτου ἐγὼ πιστεύω μετὰ πεποιθήσεως, διότι προέρχεται ἐξ ἰδίας ἐμοῦ μελέτης· δὲν γνωρίζω ὅμως, ἂν καὶ εἰς ὑμᾶς ἐνέπνευσε τὴν πεποίθησιν τῆς ἀκριβείας, διότι ἡ βάσις, ἀφ’ ἧς ἀνεχώρησα, δὲν στηρίζεται εἰς ἀριθμοὺς ἐπισήμους, ὥστε νὰ ἔχωσι τὴν πειστικότητα, τὴν ὁποίαν ἐπιβάλλει ἡ δύναμις τῶν ἀριθμῶν, ἀλλ’ ἔλαβον ὑπ’ ὄψει τὰ ἐν τῷ δήμῳ Τριπόλεως συμβαίνοντα, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀκριβέστατα, καὶ ταῦτα συγκρίνων πρὸς τὰ λαμβάνοντα χώραν καθ’ ὅλον τὸ Κράτος, ἔφθασα εἰς τὸ συμπέρασμα, τὸ ὁποῖον ἔλαβον τὴν τιμὴν ν’ ἀνακοινώσω ὑμῖν. Ταῦτα εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ἀντιτάξω κατὰ τῆς ὑπονοίας τοῦ σεβαστοῦ μοι κ. Πρωθυπουργοῦ, καὶ τὰ μέγιστα ἤθελον χαρῆ, ἐὰν εἴτε ἐκ τῶν ὑπ’ ἐμοῦ ἀνακοινωθεισῶν εἴτε ἐξ ἄλλων πληροφοριῶν, ἀκριβεστέρων τῶν ἐμῶν, ἤθελε πεισθῆ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι μετατρεπομένου τοῦ νομοσχεδίου εἰς νόμον, ὄχι μόνον μείωσις τῶν ἐσόδων δὲν ἤθελεν ἐπέλθει, ἀλλὰ τοὐναντίον καὶ αὔξησις δύναται νὰ προσδοκᾶται. Δὲν πρόκειται λοιπὸν περὶ μειώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους, καίτοι ὁ διακαὴς πόθος ἡμῶν εἶναι ἡ ἀνακούφισις τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἀπὸ δυσβαστάκτων φορολογικῶν βαρῶν, ἀλλὰ τὴν πραγματοποίησιν τοῦ πόθου τούτου ἀναγκαζόμεθα νὰ ἀναβάλωμεν μέχρις οὗ ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἀνακτήσῃ τὴν ὑπερηφάνειαν, τὴν ὁποίαν ἐκληρονόμησε παρὰ τῶν προγόνων μας, ἥτις ὅμως ἐπεσκιάσθη διὰ τῆς καταισχύνης τῆς χρεωκοπίας. Καὶ οὐδεὶς ὁ ὁπωσδήποτε ἀκολουθῶν τὰ οἰκονομικὰ τῆς χώρας ἀγνοεῖ, ὅτι ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, πρὸς ἀποφυγὴν τῆς καταισχύνης ταύτης, ἠνέχθη φορολογίαν δυσβάστακτον καὶ ὅλως δυσανάλογον πρὸς τὴν οἰκονομικὴν αὑτοῦ εὐρωστίαν, ἀλλ’ ἀφοῦ καὶ διὰ τῶν βαρῶν τούτων δὲν ἀπέφυγε τὴν καταισχύνην τῆς χρεωκοπίας, καὶ ἀφοῦ ἐφ’ ὅσον διατελοῦμεν ὑπὸ τὸ κράτος τῆς πτωχεύσεως δὲν δυνάμεθα νὰ σκεφθῶμεν περὶ ἀνακουφίσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ ἐκ τῶν δυσβαστάκτων φορολογικῶν βαρῶν, φρονῶ ὅτι ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καταστήσωμεν ὅσον τὸ δυνατὸν μεθοδικωτέραν τὴν ἐπιβαλλομένην εἰς τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν φορολογίαν, εἶναι δὲ ἀναντίῤῥητον, ὅτι ψηφιζομένου τοῦ νομοσχεδίου τούτου καθίσταται μεθοδικώτερος εἷς φόρος ἄδικος, δημευτικὸς καὶ ἀνυπόφορος. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν διὰ τῆς μετατροπῆς τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς νόμον δὲν ἐπέλθῃ ἐντελὴς ἐξίσωσις τοῦ βεβαιωθησομένου πρὸς τὸ ἤδη βεβαιούμενον ἔσοδον, τίς ἤθελε μᾶς παρακωλύσει, ἵνα διὰ συμπληρωτικῶν νομοθετημάτων συντελέσωμεν εἰς τὴν πλήρη ἐξίσωσιν τοῦ βεβαιωθησομένου πρὸς τὸ βεβαιούμενον ἔσοδον; Κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἡ ποσότης τοῦ βεβαιωθησομένου φόρου ἔσεται γνωστὴ ἄχρι τέλους Σεπτεμβρίου τρέχοντος ἔτους, ἐνῷ ἡ εἴσπραξις αὐτοῦ θέλει ἐνεργηθῆ κατὰ τὸν Φεβρουάριον τοῦ 1898· ἀλλὰ μεταξὺ Σεπτεμβρίου καὶ Φεβρουαρίου ἡ Βουλὴ ἔσεται παροῦσα, καὶ δύναται νὰ αὐξήσῃ τὴν φορολογικὴν κλίμακα ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε νὰ καλυφθῇ ἐντελῶς τὸ ἤδη βεβαιούμενον ἔσοδον ἐκ τοῦ ἀκατονομάστου ἰσχύοντος ἤδη συστήματος. Ὡς πρὸς δὲ τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους, οἵτινες ἐν τῷ ἀξιεπαίνῳ αὐτῶν ζήλῳ, τὸν ὁποῖον ἔχουσι καὶ πρέπει νὰ ἔχωσι πρὸς προστασίαν τῶν συμφερόντων τῶν ἰδιαιτέρων αὐτῶν συμπολιτῶν, ἕνεκα τῶν ὁποίων εἰσὶ διατεθειμένοι οὐχὶ πολὺ εὐμενῶς πρὸς τὸ συζητούμενον σύστημα, ἔχω τὴν τιμὴν νὰ παρατηρήσω, ὅτι τὰ συμφέροντα τῶν συμπολιτῶν των ὄχι μόνον δὲν θέλουσι παραβλαφθῆ διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, ἀλλὰ τοὐναντίον, καὶ πολλὰ ὀφέλη θὰ προσπορισθῶσιν αὐτοῖς, διὰ τὸν ἑξῆς λόγον. Ἰσχυρίζονται οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, ὅτι σήμερον οἱ συμπολῖταί των οὐδένα φόρον πληρόνουσι πρὸς τὸ Δημόσιον διὰ τὰ προϊόντα τῶν ἀμπέλων των, διότι τὸ ἐξ αὐτῶν παραγόμενον ἑκάστοτε γλεῦκος πωλοῦσι κατὰ τὸν τρυγητὸν εἰς ἐξ ἐπαγγέλματος οἰνοπώλας. Ἀλλ’ οἱ οἰνοπῶλαι αὐτοί, νομίζετε, δὲν ὑπολογίζουσιν εἰς τὴν ἀξίαν, τὴν ὁποίαν προσφέρουσι πρὸς ἀγορὰν τοῦ γλεύκους, καὶ τὸν φόρον, τὸν ὁποῖον ἀναλαμβάνουσι νὰ πληρώσωσι, καὶ τὰ ἄλλα βάρη; Δὲν φρονῶ ὅτι ἐν τῇ Βουλῇ ὑπάρχει τις, θέλων νὰ δώσῃ ἀποφατικὴν ἀπάντησιν, διότι τὴν καταφατικὴν ἀπάντησιν ἐπιβάλλουσιν οἱ στοιχειωδέστεροι κανόνες καὶ τοῦ ἐμπορίου καὶ τῆς λογικῆς. Τούτου δὲ δεδομένου, δὲν νομίζετε ὅτι μᾶς εἶναι ἐπιβεβλημένον νὰ συμπεράνωμεν, ὅτι ἐφεξῆς θέλουσι πωλεῖ τὸ γλεῦκος εἰς τιμὰς πολὺ ἀνωτέρας τῶν σημερινῶν, καὶ ὅτι ἡ διαφορὰ θέλει εἶσθαι κατὰ πολὺ ὑπερτέρα τοῦ φόρου, διότι ἐκτὸς τοῦ φόρου οἱ οἰνοπῶλαι θέλουσιν ἀπαλλαγῆ καὶ τῶν καταθλίψεων τοῦ κρατοῦντος νόμου; Ἐγὼ τοῦτο φρονῶ ἀδιστάκτως, καὶ τὸ φρόνημά μου δὲν εἶναι αὐθαίρετον, οὐδὲ ὡς μόνην βάσιν ἔχει τοὺς κανόνας τῆς λογικῆς καὶ τοῦ ἐμπορίου, ἀλλὰ στηρίζεται εἰς γνώμας μεγάλων ἀμπελοκτηματιῶν τῆς ἐπαρχίας μου, ὁποῖοι, καίτοι κέκτηνται μεγάλας ἐκτάσεις ἀμπέλων, δὲν ἀποταμιεύουσιν οὐδὲ σταγόνα γλεύκους, καὶ εἰς οὐδένα φόρον ὑπόκεινται, ἐν τούτοις αὐτοὶ εὔχονται διακαῶς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι φρονοῦσιν ἀδιστάκτως, ὅτι θέλουσι πωλεῖ τὸ γλεῦκος εἰς μεγαλειτέρας τιμάς. Ἀλλὰ, Κύριοι, καὶ ἀμφισβητήσιμον καὶ ἀβάσιμον ἂν νομίζητε τὸν ἰσχυρισμόν μου τοῦτον, δὲν φρονεῖτε ὅτι εἶναι καὶ ἀντισυνταγματικὸν καὶ λίαν ἐγωϊστικὸν νὰ μὴ συνεισφέρωσιν εἰς τὰ βάρη τοῦ Δημοσίου οἱ συμπολῖται τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων; Καὶ χάριν λοιπὸν εὐλαβείας πρὸς τὸ Σύνταγμα, καὶ χάριν τῶν συμφερόντων τῶν συμπολιτῶν των, καὶ πρὸς εὐχαρίστησιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, θὰ παρακαλέσω τοὺς ἀξιοτίμους συναδέλφους νὰ διατεθῶσιν ὅσον τὸ δυνατὸν εὐμενέστερον εἰς τὸ ὑπὸ συζήτησιν σύστημα, καὶ νὰ συντελέσωσιν ὅπως γείνῃ νόμος τοῦ Κράτους. Πρὸς ὑποστήριξιν δὲ τούτου ἔχουσι καὶ ὑποχρέωσιν, ἀφοῦ μάλιστα καὶ ἐκπεφρασμένην γνώμην ἔχουσι κατὰ τοῦ κρατοῦντος συστήματος καὶ ἀφοῦ οὐδὲν ἄλλο σύστημα προὐτάθη, διαφέρον ὡς πρὸς τὰς βάσεις τοῦ ὑπὸ συζήτησιν. Μεθ’ ὅσα ἀναφέρονται ἐν τῇ ἐκθέσει, διὰ τῆς ὁποίας ἡ ἐπιτροπὴ συνώδευσε τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ μεθ’ ὅσα ἠκούσατε παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ὀλίγα μοι ὑπολείπονται πρὸς ἐπίῤῥωσιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Πάντες οἱ ἔντιμοι συνάδελφοι, οἱ ἀποτελοῦντες τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Βουλῆς πρὸς μελέτην τοῦ συστήματος τοῦ οἴνου, εὐθὺς ὡς ἔλαβον γνῶσιν τῆς ἐπιθυμίας τοῦ κ. Προέδρου ν’ ἀποτελέσωσι τὴν ἐπιτροπήν, συνησθάνθησαν ἐπὶ τοσοῦτον τὴν εὐθύνην, ἣν ἀνέλαβον καὶ ἀπέναντι τῆς Βουλῆς καὶ ἀπέναντι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἀνυπομονοῦντος διὰ τὴν ἐλευθέρωσίν του ἀπὸ τοῦ κρατοῦντος συστήματος, ὥστε νυχθημερὸν συνήρχοντο καὶ ἐν πλήρει ὁμονοίᾳ εἰργάζοντο, καίτοι τὰ πολιτικὰ φρονήματα, ὑφ’ ὧν ἐμφορούμεθα, μᾶς χωρίζουσι πρός τινας ἐξ ἐκείνων διὰ τῆς διόδου ἐκείνης, τῆς χωριζούσης τὴν Βουλὴν εἰς Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν. Καὶ ἐὰν κρίνω ἐκ τῆς εἰλικρινείας καὶ ἐκ τῆς καλῆς πίστεως, ἡ ὁποία ἐπεκράτησε κατὰ τὰς ἐν τῇ ἐπιτροπῇ συζητήσεις πρὸς κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, πείθομαι ἀδιστάκτως, ὅτι καὶ ἡ Βουλὴ δὲν θὰ διαιρεθῇ ὡς πρὸς τοῦτο εἰς Συμπολίτευσιν καὶ Ἀντιπολίτευσιν, ἀλλὰ πάντες θέλετε συντελέσει, ἐφ’ ὅσον ἕκαστος δύναται, εἰς τὴν ἐντελεστέραν ὅσον οἷόν τε κατάρτισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς νόμον τοῦ Κράτους. Ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ταύτῃ ἡ ἐπιτροπή, μετὰ μελέτην ἐπισταμένην πασῶν τῶν μέχρι τοῦδε ὑποβληθεισῶν προτάσεων νόμων ὑπὸ ἀξιοτίμων συναδέλφων, ἔκρινεν ἐπωφελὲς νὰ προβῇ εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, τὸ ὁποῖον ἐθεώρησεν ὅσον τὸ δυνατὸν ἁπλοῦν, εὔληπτον καὶ ἐφαρμόσιμον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, Κύριοι, καταργεῖται πᾶσα διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἐπιβάλλεται φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου ὑφ’ οἱονδήποτε ὄνομα. Ἔχει τόσα ὀνόματα ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου, ὥστε ἀδυνατῶ νὰ τὰ ἀπαγγείλω ἀπὸ μνήμης. Πᾶσαι λοιπὸν αἱ διατάξεις αὗται καταργοῦνται, ἐὰν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον μετατραπῇ εἰς νόμον τοῦ Κράτους, καὶ ὁ φόρος οὗτος ἀντικατασταθῇ διὰ στρεμματικῆς ἐπὶ τῶν ἀμπέλων φορολογίας, βεβαιουμένης διὰ τοῦ συστήματος τῶν δηλώσεων καὶ τῶν μὴ δηλουμένων, διὰ τοῦ συστήματος τῶν ἐνοικιάσεων καὶ καταμετρήσεων. Εὐχῆς ἔργον ἤθελεν εἶσθαι, κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν ἔλειπον τελείως αἱ ἐνοικιάσεις, ἀλλὰ θὰ ἦτο ἐπικίνδυνον ν’ ἀφήσωμεν τοὺς φορολογουμένους ἐντελῶς ἀνεξελέγκτους.

§109ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Τὰ αὐτὰ βάσανα θὰ ἔχωμεν.

§110ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Οὐδόλως.

§111ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Προτείνατε ὁποιονδήποτε σύστημα θέλετε, κύριε Βουλευτὰ, καὶ ἐστὲ βέβαιος, ὅτι θέλομεν τὸ ψηφίσει ἡμεῖς. Ἀλλ’ ἡ ἐνοικίασις, ὅπως προτείνεται νὰ γίνηται διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, ὄχι μόνον ἀπαλλάσσει τελείως τοὺς φορολογουμένους ἀπὸ τῶν καταθλίψεων, ἀλλὰ καὶ χορηγεῖ τοιαῦτα ἀμυντικὰ μέσα πρὸς αὐτοὺς, τόσας εὐκολίας καὶ τόσας ἀσφαλείας, τοιαύτας δ’ εὐθύνας ἐπιβάλλει καὶ εἰς τοὺς καταμετρητὰς καὶ εἰς τοὺς μάρτυρας, καὶ εἰς πάντα τὰ ἄλλα πρόσωπα, τὰ καθ’ οἱονδήποτε τρόπον μετέχοντα εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, ὥστε ἔχομεν πλήρη πεποίθησιν, ὅτι αἱ καταθλίψεις αὗται θέλουσιν ἀνάγεσθαι ἐν τῷ μέλλοντι εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ παρελθόντος, καὶ δὲν θέλουσιν ἐπαναληφθῆ. Εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι, ὁσάκις ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων πρόκειται νὰ γίνηται διὰ λογαριασμὸν τοῦ Δημοσίου, θέλει ἐνεργεῖσθαι ἡ καταμέτρησις διὰ δημοσίων καταμετρητῶν, τοὺς ὁποίους αἱ ἀρχαὶ θέλουσι διορίζει, ἀλλ’ ὁ καταμετρητὴς ἐκεῖνος, συνεπείᾳ τῶν ποινῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦνται κατ’ αὐτοῦ, δὲν ἤθελε τολμήσει νὰ συντάξῃ ψευδὲς ἢ ἀνακριβὲς πρωτόκολλον. Τὰς δυσχερείας δὲ ταύτας θὰ τὰς ἔχωμεν μόνον διὰ τὴν πρώτην πενταετίαν, διότι μετὰ ταῦτα θέλουσι καταρτισθῆ τέλεια τὰ μητρῷα τῶν ἀμπέλων, καὶ ἐλπίζομεν ὅτι θέλει ἐκλείψει καὶ ἡ ἐνοικίασις καὶ ἡ καταμέτρησις. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐπιβάλλεται ποινὴ εἰς τοὺς οὐδόλως ἢ πλημμελῶς δηλοῦντας τὰς ἀμπέλους των, ἡ ποινὴ δὲ αὕτη, συνισταμένη εἰς τὸ διπλάσιον τοῦ νομίμου φόρου, μοὶ φαίνεται λίαν ἐπιεικὴς, καὶ νομίζω ὅτι ἔπρεπε ν’ ἀναβιβασθῇ μέχρι τοῦ τετραπλασίου, μέρος δὲ τῆς ποινῆς νὰ δίδεται εἰς τὸν ἀνακαλύψοντα τὴν ἀδήλωτον ἄμπελον. Ἀλλ’ ἡ πλειονοψηφία τῆς ἐπιτροπῆς, φρονοῦσα ὅτι, ὅσον ἐπιεικεῖς εἶναι οἱ νόμοι, τόσον εὐκολώτερον ἐφαρμόζονται, καὶ ὅτι τὰ ἀγαθὰ ἐξ ἑκάστου νόμου δὲν πρέπει νὰ προσδοκῶνται ἐκ τῆς αὐστηρότητος τῶν ποινῶν, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀκριβεστέρας αὐτοῦ ἐφαρμογῆς, ἔκρινεν ἐπαρκῆ τὴν ποινὴν τὴν προτεινομένην διὰ τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὴν Βουλὴν δ’ ἐναπόκειται νὰ μεταῤῥυθμίσῃ τὸ νομοσχέδιον ὡς πρὸς τὸ μέρος τοῦτο, ἢ ὡς πρὸς οἱονδήποτε ἄλλο μέρος κρίνῃ χρήσιμον. Ἐπίσης διὰ τοῦ νομοσχεδίου ἐπιβάλλεται ποινὴ κατὰ τῶν προσώπων τῶν ἀναμιγνυομένων εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῆς ἐκτάσεως τῶν ἀμπέλων καὶ εἰς τὴν ἐν γένει βεβαίωσιν τοῦ φόρου, αἱ δὲ ποιναὶ αὗται συνίστανται εἰς φυλάκισιν καταγινωσκομένην ὑπὸ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, καὶ τοῦτο, διότι ἅπαντες οἱ φορολογικοὶ νόμοι, οἱ ἐπιβάλλοντες εἰς τοὺς πλημμελῶς ἐφαρμόζοντας αὐτοὺς χρηματικὴν ποινὴν διὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὡς πρὸς τὸ ποινικὸν αὐτῶν μέρος, ἔμειναν μέχρι τοῦδε γράμμα νεκρὸν, ἐνῷ τοὐναντίον αἱ προτεινόμεναι ποιναὶ φυλακίσεως, καταγινωσκόμεναι διὰ τῆς δικαστικῆς ἐξουσίας, θέλουσι καταστήσει λίαν ἄγρυπνα καὶ λίαν ἐπιμελῆ τὰ πρόσωπα, εἰς τὰ ὁποῖα ἀνατίθεται ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ νόμου τούτου. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ὁρίζονται τρεῖς φορολογικαὶ τάξεις, εἰς τὰς ὁποίας πρέπει νὰ καταταχθῶσιν αἱ καθ’ ὅλον τὸ Κράτος ὑπάρχουσαι ἄμπελοι, ὁρίζεται ἐπίσης καὶ ὁ τρόπος, διὰ τοῦ ὁποίου θέλει ἐνεργεῖσθαι ἡ κατάταξις τῶν ἀμπέλων, πρόκειται δηλαδὴ, ἵνα ἡ κατάταξις τῶν ἀμπέλων εἰς τὰς οἰκείας φορολογικὰς τάξεις ἐνεργῆται ὑπὸ ἐπιτροπῆς συνισταμένης ὑπὸ τῶν ἀνωτάτων ὑπαλλήλων τοῦ Κράτους, ἐπιτροπῆς παρεχούσης πολλὰς ἐγγυήσεις περὶ τῆς εὐσυνειδήτου ἐκπληρώσεως τῶν ἀνατιθεμένων εἰς αὐτὴν καθηκόντων, ἐπιτροπῆς ἐχούσης ὅλας τὰς ἀρχὰς τοῦ Κράτους ὑπὸ τὰς διαταγὰς της καὶ ὅλα τὰ μέσα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦνται πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ εἰσοδήματος τῆς ἀμπέλου ἐν ἑκάστῳ δήμῳ, καὶ ἥτις ἐπὶ τῇ βάσει τῶν τοιούτων πληροφοριῶν θὰ κάμνῃ δικαίαν κατάταξιν τῶν ἀμπέλων. Ἡ δὲ κατάταξις τῶν ἀμπέλων προτείνεται νὰ γίνηται οὐχὶ κατὰ τοποθεσίας, ἀλλὰ κατὰ δήμους, καὶ τοῦτο πρὸς ἀποφυγὴν τοῦ ἀδιεξόδου, εἰς τὸ ὁποῖον ἤθελε περιπέσει οἱαδήποτε ἐπιτροπὴ, ἥτις ἤθελεν ἀναλάβει τὴν κατάταξιν, ἐὰν ἦτο ὑποχρεωμένη νὰ ἐξετάσῃ τὴν ποιότητα καὶ παραγωγικότητα τῶν ἀμπέλων εἴτε κατὰ σπιθαμὴν εἴτε κατὰ τοποθεσίαν. Καὶ εἶναι μὲν βέβαιον, κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ κατὰ δήμους κατάταξις τῶν ἀμπέλων ἀντίκειται εἰς τὸ πνεῦμα τῆς ἀκριβοῦς ἰσότητος, ἀλλὰ ἡ φαινομενικὴ αὕτη ἀνισότης εἶναι πάντως μικροτέρα τῆς ἀνισότητος, ἡ ὁποία κρατεῖ κατὰ τὸ ἐν ἰσχύϊ σύστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ὁ Τριπολίτης ἢ ὁ Ἀρκὰς ὀφείλει νὰ πληρώσῃ εἰς τὸ Δημόσιον διὰ φόρον τοῦ ἄνευ ἀξίας οἴνου του τόσον, ὅσον πληρόνει καὶ ὁ Ἀθηναῖος, ὁ ὁποῖος πωλεῖ τὸν οἶνον αὑτοῦ πρὸς ἑξήκοντα λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν. Ἄλλως οὐδένα φορολογικὸν νόμον γινώσκω, ὁ ὁποῖος νὰ φέρῃ τὴν πλήρη ἰσότητα μεταξὺ τῶν φορολογουμένων, καὶ ἡ φαινομενικὴ αὕτη ἀνισότης τοῦ νόμου τοῦ προτεινομένου ἤθελε κατέλθει εἰς τὸ κατώτατον σημεῖον τῆς ἀνισότητος τῶν φορολογικῶν νόμων, ἂν ἡ ἐπιτροπὴ, ἡ κατατάξουσα τὰς ἀμπέλους εἰς τὰς διαφόρους φορολογικὰς τάξεις, ἤθελε καταβάλει, ὡς δὲν ἀμφιβάλλομεν, πᾶσαν προσπάθειαν πρὸς ἐξεύρεσιν ὅσον τὸ δυνατὸν τοῦ ἀκριβοῦς εἰσοδήματος τῆς ἀμπέλου ἐν ἑκάστῳ δήμῳ καὶ ἐπὶ τῇ βάσει τῆς τοιαύτης ἐξευρέσεως ἐνεργήσῃ τὴν κατάταξιν. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ ὑποβάλω ὑπὸ τὴν ὑμετέραν κρίσιν, ὡς πρὸς τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου. Ἐπιφυλασσόμεθα δὲ τόσον ἐγὼ, ὡς καὶ οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ λαβόντες μέρος εἰς τὴν σύνταξιν τοῦ νομοσχεδίου, νὰ παράσχωμεν εἰς τὴν Βουλὴν πᾶσαν δυνατὴν πληροφορίαν, τὴν ὁποίαν ἠθέλομεν δυνηθῆ, ἐπὶ πάσης ἐρωτήσεως, ἡ ὁποία τυχὸν ἤθελε μᾶς ἀπευθυνθῆ. Ἀλλὰ πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, αἰσθάνομαι τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑπομνήσω εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι οὐδεμία διαφωνία ὑπάρχει ἐν ἡμῖν ὡς πρὸς τὴν τύχην τοῦ κρατοῦντος φορολογικοῦ συστήματος· οἱ πάντες ἔχομεν καταδικάσει τὸ κρατοῦν σύστημα κατὰ τρόπον λίαν ἐμφαντικὸν, καὶ καταλυομένου τοῦ ὑπάρχοντος ἤδη συστήματος ἔχομεν τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δεχθῶμεν κατ’ ἀρχὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἀφοῦ οὐδὲν προτείνεται μέχρι σήμερον διαφέρον ὡς πρὸς τὰς βάσεις τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου. Ἡμεῖς ἰδίᾳ, οἱ εἰς τὴν πλειοψηφίαν ἀνήκοντες, ἔχομεν μεγαλειτέραν ὑποχρέωσιν νὰ ἐπισπεύσωμεν εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ φόρου ἐπὶ τοῦ οἴνου, διότι ἡ ἐκλογὴ ἡμῶν τῶν 160, τῶν ὁποίων ἡγεῖται ὁ σεβαστὸς Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἔχει ἰδιάζουσαν σημασίαν, δὲν εἶναι ὁμοία πρὸς τὰς ἄλλας βουλευτικὰς ἐκλογὰς, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξέλεγε τοὺς ἀντιπροσώπους αὑτοῦ εἴτε λόγῳ τῶν προσωπικῶν σχέσεων πρὸς αὐτοὺς, εἴτε λόγῳ τῶν προσωπικῶν ὑπολήψεων, τὰς ὁποίας ἀπένεμεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐξέλεξεν ἡμᾶς, διότι ἐτάχθημεν ὑπὸ σημαίαν, ἐν τῇ ὁποίᾳ μεταξὺ τῶν ἄλλων ἐμβλημάτων ἐπιφανῆ θέσιν κατεῖχεν ἡ ἐπαγγελία μας περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ φορολογικοῦ συστήματος τοῦ οἴνου· ὀφείλομεν λοιπὸν νὰ σπεύσωμεν εἰς πραγμάτωσιν τῆς ἐπαγγελίας ταύτης, διότι ὁ χρόνος, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλομεν ζητήσει τὴν ἐπὶ τῶν ἔργων μας ἐτυμηγορίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, εἶναι λίαν ἐγγὺς, καὶ τότε ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς δὲν θέλει ἀρκεσθῆ νὰ φέρῃ τὴν κρίσιν του ἐπὶ τῶν λόγων μας, ἀλλὰ θέλει κρίνει ἐπὶ τῶν ἔργων μας, καὶ οὐδὲν ἐξ ὅσων ἐψηφίσαμεν κατὰ τὰς τρεῖς τελευταίας συνόδους ἀφορᾷ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν τόσον, ὅσον τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον. (Εὖγε! εὖγε! ὡραῖα!)

§112ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Πρὶν ἢ ἐπιληφθῶ τῆς συζητήσεως τοῦ κυρίου θέματος, οὗ ἕνεκεν παρῆλθον ἐπὶ τὸ βῆμα, φρονῶ ὅτι ἔχω δικαίωμα νὰ ἀπευθύνω παρατήρησίν τινα εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Εἴθισται καὶ παρ’ ἡμῖν, ὡς καὶ παρ’ ἄλλοις κοινοβουλευτικῶς κυβερνωμένοις Κράτεσιν, ὁσάκις τὸ κοινοβουλευτικὸν σῶμα κρίνῃ ἀναγκαίαν τὴν ἐξέτασιν εἰδικοῦ τινος θέματος ἢ νομοσχεδίου τινὸς παρ’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς, νὰ ἀναθέτῃ τὴν ἐκλογὴν τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς εἰς τὸ Προεδρεῖον, διότι τὸ Προεδρεῖον εὐχερέστερον δύναται νὰ ἐκλέγῃ τοὺς ἐκ τῆς Βουλῆς δυναμένους εἰδικώτερον καὶ σκοπιμώτερον νὰ ἐργασθῶσι καὶ διαφωτίσωσι τὴν Βουλήν. Εἴθισται δὲ πρὸ πάντων εἰς τοιαύτας εἰδικὰς ἐπιτροπὰς νὰ κατατάσσωνται ἐκεῖνοι, οἵτινες ὑπέβαλον νομοσχέδιον, ἀποτελοῦν τὸ θέμα τὸ ὑπὸ συζήτησιν. Μεταξὺ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι ὑπέβαλον νομοσχέδια περὶ μεταβολῆς τοῦ ὑφεστῶτος συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, διετέλουν κἀγὼ, ἐφρόνουν δ’ ὅτι ἐν τῇ ἐπιτροπῇ τῇ εἰδικῇ ἤθελε τὸ Προεδρεῖον καταλέξει καὶ ἐμὲ, ὡς καὶ τοὺς δύο ἄλλους συναδέλφους μου, τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Καλαβρύτων καὶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Τριφυλίας, ὅπως παρὰ τῇ ἐπιτροπῇ ποιησώμεθα εἰσήγησιν τῶν νομοσχεδίων, τὰ ὁποῖα προεβάλομεν, διότι ἦτο πιθανὸν, ὅτι ἐκ τῆς συζητήσεως ταύτης ἠδύνατο νὰ διαφωτισθῇ καὶ ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ κυρίου θέματος, τὸ ὁποῖον ἐκλήθη νὰ ἐπεξεργασθῇ. Δὲν προβάλλω παράπονον, διότι τὸ Προεδρεῖον μὲ ἀπήλλαξε τοῦ κόπου, εἰς τὸν ὁποῖον ἤθελον ὑποβληθῆ· νομίζω ὅμως ὅτι, ἂν τῆς ἐπιτροπῆς ταύτης ἀπετέλουν μέρος, ἤθελον συντελέσει νὰ διαφωτίσω αὐτὴν περὶ τοῦ σκοποῦ καὶ τῆς σπουδαιότητος τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλήν. Οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι, οἱ ἀποτελέσαντες τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, εἰργάσθησαν ἀξιεπαίνως καὶ δραστηρίως, καὶ ἐντὸς ἐλαχίστου χρόνου καταρτίσαντες ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἰδίᾳ δὲ ὑπεβλήθη εἰς κόπους ὁ ἀξιότιμος εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς, ὁ πρὸ ὀλίγου καταβὰς τοῦ βήματος ἀξιότιμος συνάδελφος, ὃν τιμῶ ἰδιαιτέρως καὶ ἐπὶ τῇ εὐφραδείᾳ, τῆς ὁποίας πολλάκις παρέσχε δείγματα κατὰ τὴν παροῦσαν βουλευτικὴν περίοδον· ἀλλὰ τοῦτο δὲν μὲ ἐμποδίζει νὰ φρονῶ, ὅτι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἦτο ἴσως ὁ ἧττον κατάλληλος πρὸς κατάρτισιν φορολογικοῦ νομοσχεδίου, διότι ἠσχολεῖτο μέχρι τοῦδε περὶ θέματα ξένα πρὸς φορολογικὰ νομοσχέδια, καὶ ἂν παρ’ αὐτῷ ὑπῆρχέ τις, δυνάμενος νὰ τὸν διαφωτίσῃ ἐπί τινων εἰδικῶν θεμάτων φορολογικῶν, τὸ ἔργον αὐτοῦ ἤθελον εἶσθαι τελειότερον. Ἔχω μάλιστα τὴν πεποίθησιν, ὡς θέλω δυνηθῆ νὰ ἀποδείξω, ὅτι, καίτοι γίνεται μνεία, ὅτι ἐλήφθησαν ὑπ’ ὄψει τὰ εἰς τὴν Βουλὴν ὑποβληθέντα νομοσχέδια, ἐν οἷς καὶ τὸ ἐμὸν, ὅτι τὸ ἐμὸν δὲν κατενοήθη ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς. Νῦν εἰσερχόμενος εἰς τὸ θέμα τὸ κύριον, νομίζω ὅτι δὲν ὑπάρχει δευτέρα γνώμη, ὅτι ἡ ὑφεστῶσα ἐπὶ τοῦ οἴνου φορολογία πρέπει νὰ καταργηθῇ. Ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν ἀπέκτησεν ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ἡ πεῖρα, τὴν ὁποίαν καὶ οἱ διαχειριζόμενοι τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους καὶ οἱ ἐκπροσωποῦντες οἰνοφόρους ἐπαρχίας ἀπέκτησαν ἤδη, ἐπιβάλλει εἰς πάντας τὴν ὑποχρέωσιν, ἵνα προέλθωμεν ὡς τάχιστα εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ κρατοῦντος συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου. Τὸ σύστημα τοῦτο λειτουργεῖ ἀπὸ δεκατριῶν ἤδη ἐτῶν, ἑπομένως εἰς πάντας τοὺς ἐκπροσωποῦντας οἰνοφόρους ἐπαρχίας εἶναι γνωστὰ τ’ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος τούτου τοῦ φορολογικοῦ. Τὸ σύστημα τοῦτο περιέχει πρὸ παντὸς δύο πλημμελείας. Ἡ πρώτη ἀνάγεται εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ ἐπιβαλλομένη φορολογία εἶναι ἄνισος. Ἐνῷ ἐπιβάλλεται φορολογία πρὸς δύο λεπτὰ καὶ 4/10 τοῦ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ τοῦ οἴνου τοῦ φορολογουμένου καθ’ ἅπασαν τὴν Ἑλλάδα, εἶναι γνωστόν, ὅτι ἡ τιμὴ τοῦ οἴνου καὶ τοῦ γλεύκους παραλλάσσει κατ’ ἐπαρχίαν, καὶ παραλλάσσει κατὰ τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε ἡ φορολογικὴ ἀνισότης νὰ μὴ ὁμοιάζῃ πρὸς τὴν συνήθως παρομαρτοῦσαν εἰς πᾶσαν φορολογίαν, ἀλλὰ νὰ ἦναι εἰς μεγίστας διαστάσεις, διότι ἡ τιμὴ τοῦ γλεύκους κυμαίνεται μεταξὺ δύο λεπτῶν καὶ τριάκοντα λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν. Ὅταν λοιπὸν καὶ τὸν πωλοῦντα πρὸς δύο λεπτὰ καὶ τὸν πωλοῦντα πρὸς τριάκοντα λεπτὰ ἐξ ἴσου φορολογῆτε, βεβαίως καθίσταται φορολογία τερατωδῶς ἄνισος. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τὸ καθεστὼς πρὸ παντὸς ἀπεδείχθη ἐλαττωματικὸν καὶ προεκάλεσε τὴν ἐξέγερσιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, διὰ τὴν ἑτέραν αὐτοῦ πλημμέλειαν, τὴν ἀναγομένην εἰς τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως καὶ τῆς εἰσπράξεως, τὸ ἤδη καθιερωμένον. Καὶ πρότερον καὶ ὅταν ἐν ἀρχῇ τὸ σύστημα τοῦτο ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν καὶ ἐπετράπη εἰς τοὺς ἐκπροσωποῦντας τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν οἰκονομικοὺς ἐφόρους, ἵνα δι’ ἀντιπροσώπων των, δι’ ὑπαλλήλων των, ἢ καὶ δι’ ἰδιωτῶν, παρ’ αὐτῶν ἐκλεγομένων, βεβαιῶσι τοὺς ἐλλιπῶς ἢ μηδόλως δηλωθέντας οἴνους, καὶ τότε πολλαὶ διεπράττοντο καταχρήσεις, ἀλλ’ αἱ καταχρήσεις ἐκεῖναι διεπράττοντο ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δημοσίου ταμείου, διότι τὰ μικρὰ ταῦτα ὄργανα τῆς οἰκονομικῆς ὑπηρεσίας καὶ οἱ ἰδιῶται οἱ παρὰ τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων ἐκλεγόμενοι, εἴτε ὑπενδίδοντες εἰς τὰς παραστάσεις φίλων αὐτῶν πολιτικῶν, εἴτε ἐξ ἄλλων ἐλατηρίων κινούμενοι, παρέλειπον νὰ βεβαιώνωσιν ἀκριβῶς τοὺς μὴ δηλωθέντας οἴνους. Ἀφ’ ἧς ὅμως ἐτέθη εἰς ἐνέργειαν τὸ σύστημα τῆς δι’ ἐνοικιάσεως βεβαιώσεως τῶν ἀδηλώτων οἴνων, ἔκτοτε ἐξίκοντο αἱ καταπιέσεις εἰς τοιοῦτον βαθμὸν, ὥστε νὰ ἐξεγείρωσι τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ τὴν ἀγανάκτησιν. Ἐξετραγῴδησε μετὰ πολλῆς ζωηρότητος ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας τ’ ἀποτελέσματα τῆς τοιαύτης δι’ ἐνοικιάσεως βεβαιώσεως τῶν ἀδηλώτων οἴνων, διὸ κρίνω περιττὸν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπε· δύναμαι μόνον διὰ δύο λέξεων νὰ παραστήσω τὰ καταθλιπτικὰ ἀποτελέσματα τοῦ συστήματος τούτου, ὅταν ὑπομνήσω εἰς ὑμᾶς ἓν καὶ μόνον, ὅτι, καὶ ἂν οἱ ἐνοικιασταὶ εὐσυνειδήτως ἤθελον βεβαιώσει τὸν τυχὸν εὑρεθέντα κατὰ πλεονασμὸν οἶνον, καὶ πάλιν τότε γίνονται παραίτιοι καταπιέσεως καὶ ἀδικίας, διότι οἱ οἰνοπαραγωγοὶ ἐξ ἀθώου λάθους ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ ὑποπίπτουσιν εἰς παράλειψιν ποσοῦ τινος· ὅταν δὲ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ὅτι ἐπὶ τοιαύτῃ παραλείψει μικρᾷ ὁ ἀμπελοκτήμων εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρασταθῇ ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου, νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὴν δαπάνην τοῦ δικηγόρου καὶ τὰς λοιπὰς συνεπείας τῆς δίκης, τοῦτο καὶ μόνον ἀποτελεῖ προφανῶς τὸ ἀδίκημα. Ὅταν πρόκειται τὰς παραλείψεις τῶν νόμων νὰ τὰς ἀναθέσητε εἰς ἰδιώτας κερδοσκόπους, εἶναι ἀδύνατον νὰ περιμένητε εὐσυνειδησίαν, εἶναι δὲ γνωστὸν εἰς πάντας ὑμᾶς, τοὺς ἐκ τῶν οἰνοφόρων ἐπαρχιῶν καταγομένους, ὅτι καὶ συμπαιγνία ἐγένετο μεταξὺ ἐνοικιαστῶν καὶ οἰνοπαραγωγῶν. Ἐγὼ γινώσκω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι ἔν τινι δήμῳ ὁ προτιθέμενος νὰ γένηται ἐνοικιαστής τῶν ἀδηλώτων οἴνων κατώρθωσε νὰ πείσῃ τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς νὰ δηλώσωσιν ἐλάχιστα μόνον ποσὰ, ὑποσχεθεὶς εἰς αὐτοὺς, ὅτι, ὅ,τι ἤθελε κερδίσει ἐκ τοῦ δημοσίου φόρου, εὐχαρίστως ἤθελε διανείμει μετ’ αὐτῶν. Αἱ δηλώσεις ἐγένοντο τερατωδῶς ἐλλιπεῖς. Ἀλλὰ τὸ μυστικὸν, οὕτως εἰπεῖν, τοῦτο κατώρθωσαν νὰ μάθωσι καὶ ἕτεροι, πλὴν τοῦ προτείναντος, καὶ ὅταν ἐπὶ δημοπρασίας προεκλήθη συναγωνισμὸς, ἠναγκάσθη ὁ προκαλέσας τὴν τοιαύτην παράλειψιν τῶν οἰνοπαραγωγῶν νὰ ὑποχωρήσῃ, οὕτω δὲ ἀνεδείχθη ἕτερος ἐνοικιαστής, ὅστις οὐδεμίαν εἶχε δώσει πρὸς αὐτοὺς ὑπόσχεσιν· τότε δὲ πάντες οἱ οἰνοπαραγωγοὶ ἐνόησαν τὰς συνεπείας τῆς συμπαιγνίας, καὶ ἐζήτησαν νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς δηλώσεις τῶν οἴνων αὐτῶν. Ἀπηυθύνθησαν καὶ πρὸς ἐμὲ, ἐγὼ δὲ τοῖς ἀπήντησα, ὅτι οὐδόλως δύναμαι νὰ προστατεύσω τοὺς τοιαύτας συμπαιγνίας διενεργοῦντας, καὶ ὅτι οἱ τοιοῦτοι δέον νὰ τιμωρῶνται αὐστηρῶς. Πολλάκις ὅμως οἱ ἐνοικιασταὶ προσέρχονται εἰς τοὺς οἰνοπαραγωγοὺς καὶ ἀμπελοκτήμονας, τοὺς δηλώσαντας πάντα τὸν παρ’ αὐτῶν παραχθέντα καὶ ἀποταμιευθέντα οἶνον, ἐπισείουσι δὲ κατ’ αὐτῶν τὴν ἀπειλὴν τοῦ πρωτοκόλλου, ἐπὶ τῇ ἀπειλῇ δὲ ταύτῃ τοὺς ὑποβάλλουσιν εἰς φορολογίαν, διότι ὁ οἰνοπαραγωγὸς συνεπείᾳ τοῦ πρωτοκόλλου εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παρουσιασθῇ ἐνώπιον τοῦ Πταισματοδικείου ὡς κατηγορούμενος, νὰ ἀναζητήσῃ δικηγόρον πρὸς ὑπεράσπισιν, νὰ διατρέξῃ τὸν κίνδυνον νὰ καταδικασθῇ, διότι ἐνδεχόμενον νὰ ἄφησεν ἐλάχιστον ποσὸν οἴνου ἀδήλωτον κατὰ λάθος· λοιπὸν ἀναγκάζεται νὰ δώσῃ εἰς τοὺς ἐνοικιαστὰς χρηματικόν τι ποσὸν, διὰ νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν ὀνύχων αὐτῶν. Ὡς ἐκ τῆς παρατάσεως τοῦ συστήματος τούτου ἐσχηματίσθησαν κατ’ ἐπαρχίας εἰδικότητος τινες ὡς πρὸς τὴν ἐνοικίασιν τοῦ φόρου τῶν ἀδηλώτων οἴνων, βλέπει δέ τις κατ’ ἔτος τὰ αὐτὰ πρόσωπα προκύπτοντα ἐκ τῶν δημοπρασιῶν ὡς ἐνοικιαστὰς τῶν ἀδηλώτων οἴνων. Τοιοῦτοι δὲν εἶναι πάντες οἱ ἠσκημένοι περὶ τὴν διαχείρισιν τοιαύτης ἐπιχειρήσεως· εἶναι δὲ βέβαιον, ὅτι πρὸ παντὸς ὑπολογίζουσι τὰ κέρδη αὐτῶν ἐπὶ τῶν καταπιέσεων τῶν οἰνοπαραγωγῶν. Εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι εἶναι τοσοῦτον πεπεισμένοι πάντες οἱ ἐκπροσωποῦντες οἰνοφόρους ἐπαρχίας περὶ τῆς ἀνάγκης τῆς μεταβολῆς τοῦ ὑφεστῶτος συστήματος, ὥστε εἶναι ἀνιαρὸν καὶ ἄσκοπον νὰ ἐκτραγῳδήσῃ τις ἐντεῦθεν πάσας τὰς λεπτομερείας τῶν καταπιέσεων. Εἶναι μάλιστα γνωστὸν, ὅτι εἰς ἐπαρχίας τινὰς καὶ μέχρι στάσεως προέβησαν οἰνοπαραγωγοὶ ὡρισμένων χωρίων, ἵνα προλάβωσι τὰς καταπιέσεις, τὰς καταχρήσεις καὶ ἐν γένει τὰς καταθλίψεις, εἰς τὰς ὁποίας ἐπρόκειτο οἱ ἐνοικιασταὶ νὰ ὑποβάλωσιν αὐτούς. Δὲν πρόκειται λοιπὸν σήμερον οὐδὲ εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑποστηριχθῇ ἰσχυρότερον ἡ ἰδέα τῆς καταργήσεως τοῦ φόρου τούτου. Ἐπιβάλλεται μόνον ἡμῖν ἡ ὑποχρέωσις νὰ σκεφθῶμεν, διὰ τίνος ἑτέρου συστήματος ὀφείλομεν ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὸ ὑφεστὼς σύστημα τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων. Ἐγὼ ὑπέβαλον κατὰ τὴν πρώτην σύνοδον τῆς παρούσης ἐκτάκτου συνόδου νομοσχέδιον περὶ τούτου, καὶ πρόετεινα τὴν στρεμματικὴν φορολογίαν,— ὡς πρὸς τοῦτο συμφωνεῖ καὶ ἡ εἰδικὴ ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκλεχθεῖσα ἐπιτροπὴ —ἀλλὰ ἐν τῇ ἐκλογῇ τοῦ συστήματος τῆς στρεμματικῆς φορολογίας προσέθηκά τι, τὸ ὁποῖον μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν παρετηρήθη τὸ παράπαν ὑπὸ τῆς ἀξιοτίμου ἐπιτροπῆς, τῆς ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐκλεχθείσης. Ὅταν πρόκειταί τις νὰ ἀνεύρῃ τὸ σκοπιμώτερον καὶ κρεῖσσον σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, εἶναι ἀναγκαῖον νὰ γινώσκῃ τὴν ἱστορίαν τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου. Γινώσκομεν πάντες, ὅτι μέχρι τοῦ ἔτους 1845 ἐπεκράτει τὸ σύστημα τῆς βεβαιώσεως τοῦ παραχθέντος οἴνου διὰ τῆς καταμετρήσεως αὐτοῦ ἐν τοῖς βαρελίοις κατ’ οἶκον. Καὶ τότε, ὡς ἐκ τῶν λαμβανουσῶν χώραν πιέσεων καὶ καταχρήσεων, ἠναγκάσθη ἡ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νομοθετικὴ ἐξουσία νὰ προβῇ εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ συστήματος ἐκείνου διὰ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς στρεμματικῆς φορολογίας. Τὸ πρῶτον λοιπὸν ἡ στρεμματικὴ φορολογία παρ’ ἡμῖν εἰσήχθη κατὰ τὸ 1845, καὶ ἐλειτούργησε μέχρι τοῦ 1883. Τότε αἱ ἄμπελοι διῃρέθησαν εἰς πέντε ποιότητας· ἡ πρώτη τῶν ποιοτήτων τούτων ὑπεβλήθη εἰς φόρον δραχμῶν τεσσάρων, ἡ δευτέρα τῶν ποιοτήτων ὑπεβλήθη εἰς φόρον δραχμῶν τριῶν, ἡ τρίτη εἰς φόρον δραχμῶν δύο, ἡ τετάρτη εἰς φόρον δραχμῆς μιᾶς, καὶ ἡ πέμπτη εἰς φόρον λεπτῶν 50. Κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος 1846 αἱ ποιότητες ηὐξήθησαν εἰς ἕξ, καὶ αἱ μὲν τῆς πρώτης ποιότητος ἄμπελοι ὑπεβάλλοντο εἰς φορολογίαν δραχμῶν πέντε, ἐπὶ ὑπολογισμῷ εἰσοδήματος δραχμῶν 50 κατὰ στρέμμα, αἱ τῆς δευτέρας ποιότητος ἄμπελοι εἰς φορολογίαν δραχμῶν τεσσάρων, ἐπὶ ὑπολογισμῷ εἰσοδήματος δραχμῶν 40 κατὰ στρέμμα, αἱ τῆς τρίτης ποιότητος ἄμπελοι ὑπεβάλλοντο εἰς φόρον δραχμῶν τριῶν, ὑπολογιζομένης τῆς προσόδου αὐτῶν εἰς δραχμὰς 30, τῆς τετάρτης ποιότητος εἰς φόρον δραχμῶν δύο, ὑπολογιζομένης τῆς προσόδου εἰς δραχμὰς 20, αἱ τῆς πέμπτης ποιότητος εἰς φόρον δραχμῆς μιᾶς, ὑπολογιζομένης προσόδου δραχμῶν 10, καὶ αἱ τῆς ἕκτης ποιότητος εἰς φόρον λεπτῶν 50, ἐπὶ ὑπολογισμῷ προσόδου δραχμῶν 5. Ἡ φορολογία αὕτη διετηρήθη ἀναλλοίωτος μέχρι τοῦ 1855, διὰ τοῦ νόμου ὅμως τῆς 3 Μαΐου 1855 αἱ ποιότητες περιωρίσθησαν πάλιν εἰς 5, καὶ ἐπανῆλθεν, οὕτως εἰπεῖν, τὸ πρὸ τοῦ 1846 καθεστώς. Διὰ τοῦ νόμου τῆς 20 Μαΐου 1856 μετεβλήθη ἡ πέμπτη ποιότης ἀπὸ δραχμῆς μιᾶς εἰς λεπτὰ 70. Κατὰ τὰ ἔτη 1857, 1858, 1859, 1860, 1861 καὶ 1862 ἡ αὐτὴ ἐπεκράτησε φορολογία. Κατὰ τὸ ἔτος 1863, διὰ ψηφίσματος τῆς 20 Ἰουνίου, αἱ ποιότητες ὡρίσθησαν εἰς 6, ἀλλὰ μετεβλήθη ἢ μᾶλλον ἐμειώθη ὁ φόρος, ἀπὸ δραχμῶν 5 ὁ τῆς πρώτης ποιότητος εἰς δραχμὰς 3,50, ὁ τῆς δευτέρας εἰς 2,45, ὁ τῆς τρίτης εἰς 1,75, ὁ τῆς τετάρτης εἰς 1,05, καὶ ὁ τῆς πέμπτης εἰς 50 λεπτά, ἡ φορολογία δ’ αὕτη ὑφίστατο μέχρι τοῦ 1882. Ἐστηρίζετο δὲ ἡ φορολογία εἰς τὸ φορολογικὸν μητρῷον, τὸ ὁποῖον εἶχε συνταχθῆ ἐπὶ τῇ βάσει δηλώσεων καὶ καταμετρήσεων γενομένων κατὰ τὸ 1845. Πρέπει πολλὰ νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν, ἵνα κρίνῃ, ἐὰν τοιοῦτον φορολογικὸν μητρῷον ἦτο ἐπαρκές, ὅπως παράσχῃ τὰ στοιχεῖα τῆς δικαίας ἐπιβολῆς τοῦ φόρου. Ἐν πρώτοις εἶναι ἀνάγκη νὰ μὴ λησμονήσωμεν, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1845 καὶ ἐντεῦθεν ἡ ἀμπελοφυτεία ἐν Ἑλλάδι ἔβαινεν ἀπὸ ἔτους εἰς ἔτος αὐξανομένη, καὶ ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τὰ μέσα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῆς στρεμματικῆς ἐκτάσεως, πολλῷ δὲ ἧσσον τῆς παραγωγικότητος τῶν ἀμπέλων, δὲν ὑπῆρχον, οἷα ὑπάρχουσι σήμερον· ὅπως δὲ πολὺ ὀρθῶς ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὁσάκις ἐπρόκειτο νὰ ἐξευρεθῇ ἡ ἔκτασις οἱασδήποτε ἀμπέλου, ἐξελέγοντο καταμετρηταὶ μεταξὺ τῶν ἐμπειρικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐγίνωσκον μόνον πῶς νὰ κρατῶσι ἓν σχοινίον, καὶ δι’ αὐτοῦ νὰ ὑπολογίζωσι μᾶλλον ἢ νὰ ἐξευρίσκωσι τὴν ἔκτασιν. Ἀλλ’ ὑπῆρχε καί τι ἕτερον ἐπιπροσθοῦν κώλυμα, ὅτι κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπῆρχον πολλαὶ ἄμπελοι καλούμεναι ἐθνικοϊδιόκτητοι, ἐπὶ τῶν ἀμπέλων δὲ αὐτῶν ἐπεβάλλετο ὄχι μόνον ἁπλοῦς ἔγγειος φόρος, ἀλλὰ καὶ δικαίωμα ἐπικαρπίας ἴσον πρὸς τὸν ἔγγειον φόρον. Κατεβάλλετο λοιπὸν μεγίστη προσπάθεια καὶ ἐν ταῖς δηλώσεσι καὶ ἐν ταῖς ἐργασίαις τῶν ἐμπειρικῶν αὐτῶν γεωμετρῶν, ὅπως ἡ ἰδιότης αὕτη τῶν ἀμπέλων ἀποκρυβῇ, διότι ὄχι μόνον αἱ ἄμπελοι αὗται ἐπεβαρύνοντο διὰ διπλοῦ φόρου, ἀλλ’ ὑπῆρχε καὶ σπουδαιότερος φόβος, ὅτι ἕκαστος ἐφρόνει, ὅτι ἡ ἄμπελός του ἤθελε χαρακτηρισθῆ ὡς ἐθνικὴ ἢ ἐθνικοϊδιόκτητος, καὶ διέτρεχε τὸν κίνδυνον νὰ τὴν ἀπολέσῃ μίαν ἡμέραν, διότι ἐφαντάζετο, ὅτι, ἀφοῦ αὐτοὶ αὐθαιρέτως καὶ ἐπὶ παραβάσει τῶν ἐγκυκλίων, τὰς ὁποίας οἱ Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐξέδιδον, εἶχον φυτεύσει, θὰ ἤρχετο ἡμέρα, κατὰ τὴν ὁποίαν ἤθελον ἀπολέσει τὰς ἀμπέλους ταύτας. Ἀλλὰ καὶ ἡ ὑπηρεσία τῶν οἰκονομικῶν ἐφόρων ἦτο ἀτελεστάτη, διότι δὲν ἐπήρκουν εἰς τὰς ζητουμένας παρὰ τῶν ἀμπελοκτημόνων μεταβολάς. Ἐπήρχοντο διάφοροι μεταβολαὶ, ἐδίδοντο ἄμπελοι εἰς προῖκα, μετεβιβάζοντο ἀπὸ χειρὸς εἰς χεῖρα, ὑφίσταντο πολλαὶ τῶν ἀμπέλων τούτων καταστροφάς, οὗ ἕνεκεν ἐζητεῖτο ἡ ἐπανόρθωσις τοῦ φορολογικοῦ μητρῴου, ἀλλὰ πρὸς τοιαύτην ἐργασίαν ἀπῃτοῦντο χεῖρες, καὶ τοιαῦται δὲν ὑπῆρχον. Ἄρα ἡ βεβαίωσις ἦτο πλημμελεστάτη, ἕνεκα δὲ ταύτης ἡ εἴσπραξις δύσκολος. Ὅταν ἔχητε ἐν τῇ βεβαιώσει ἑνὸς φόρου πλημμέλειάν τινα, πρέπει νὰ γινώσκητε, ὅτι ἡ εἴσπραξις τοῦ φόρου αὐτοῦ εἶναι δύσκολος, ἐὰν ὄχι ἀδύνατος. Μετὰ παρέλευσιν 5 ἐτῶν, ἀφ’ ἧς εἰσήχθη τὸ σύστημα τοῦτο, οἱ φορολογικοὶ κατάλογοι περιεῖχον φορολογουμένους ἀμπελοκτήμονας, οἱ ὁποῖοι δὲν ἦσαν πλέον κύριοι τῶν ἀμπέλων, διὰ τὰς ὁποίας ἐφορολογοῦντο. Ἐννοεῖτε, ὅτι ἐκεῖνοι δὲν ὑπεβάλλοντο εὐχαρίστως εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου, καὶ ἀπῃτεῖτο νὰ γείνῃ χρῆσις κατ’ αὐτῶν ὅλων τῶν ἀναγκαστικῶν μέτρων, ἵνα πληρώσωσι φόρον ὀφειλόμενον παρ’ ἄλλων. Καὶ δι’ αὐτὸ μετὰ παρέλευσιν μάλιστα δεκαετίας παρετηρήθη ἰδίως καθυστέρησις ἀναβαίνουσα εἰς 60% ἐπὶ τοῦ βεβαιωμένου φόρου· διότι οἱ ἐν τοῖς φορολογικοῖς καταλόγοις ἀναγραφόμενοι ὡς ὀφειλέται εἴτε εἶχον ἐκλείψει, εἴτε ἔπαυσαν νὰ ἦναι κύριοι τῶν ἀμπέλων, ὁσάκις δὲ ἐν ταῖς Βουλαῖς ἐγίνετο λόγος περὶ καθυστερήσεως φόρων, πάντοτε τὴν πρώτην θέσιν κατεῖχεν ὁ φόρος ἐπὶ τῶν ἀμπέλων. Ἐκ τούτου ἐσχηματίσθη παρὰ πᾶσιν ἡ πεποίθησις, ὅτι πρέπει τὸ σύστημα ἐκεῖνο νὰ καταργηθῇ. Ἐπειδὴ δὲ οὐδεὶς λόγος ἠδύνατο νὰ δικαιολογήσῃ τὴν κατάργησιν τοῦ φόρου ἐπὶ ἑνὸς σπουδαιοτάτου ἐγχωρίου προϊόντος, ὑπελήφθη, ὅτι διὰ τῆς ἐπιβολῆς φόρου ἐπὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ οἴνου ἦτο δυνατὸν τὸ Δημόσιον νὰ λάβῃ ὅ,τι πρότερον ἐλάμβανεν ἐκ τοῦ φόρου τῶν ἀμπέλων, ἐπιβαλλομένου διὰ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας. Καὶ δι’ αὐτὸ, ὅτε τὸ πρῶτον εἰσήχθη ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου, εἰσήχθη ὑπὸ τὸν τύπον δικαιώματος καταναλώσεως· μάλιστα ἐν τοῖς προϋπολογισμοῖς τῶν ἐτῶν 1884 καὶ 1885 ῥητῶς ἐν τοῖς φορολογικοῖς νόμοις χαρακτηρίζεται ὡς δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ οἴνου τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον εἰσεπράττετο, μόνον δὲ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1886 καὶ ἐντεῦθεν ἔλαβε τὸν τίτλον «φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου». Ἔχομεν λοιπὸν τὸν πρῶτον νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθη ὁ φόρος ἐπὶ τοῦ οἴνου εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ πρότερον κρατοῦντος συστήματος τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, τὸν νόμον τῆς 27 Ἀπριλίου 1882. Ὁ νόμος οὗτος διῄρεσε τὸν οἶνον εἰς 5 τάξεις φορολογικὰς, ἀπὸ ἑνὸς μέχρι πέντε λεπτῶν, καὶ κατὰ κλίμακα πληθυσμοῦ. Λοιπὸν ἐπεβλήθη φόρος ἑνὸς λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ πληθυσμοῦ κατωτέρου τῶν 100 ψυχῶν, φόρος 1½ λεπτοῦ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ πληθυσμοῦ ἀπὸ 100–500 ψυχῶν, 2 λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ 500–2000 ψυχῶν, 2½ λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ 2000 ἕως 5000 ψυχῶν, 3 λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ 5000 ἕως 10,000 ψυχῶν, 3½ λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ 10,000 ἕως 15,000 ψυχῶν, 4 λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ 15,000 ἕως 20,000 ψυχῶν, 4½ λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ 20,000 ἕως 40,000 ψυχῶν, καὶ λεπτῶν 5 ἐπὶ πληθυσμοῦ 40,000 ψυχῶν καὶ ἄνω. Ἀλλ’ ὁ φόρος αὐτὸς, ὡς εἶχε νομοθετηθῆ καὶ ἐπιβληθῆ, ἐπαρουσίασε πολλὰς τὰς δυσχερείας καὶ τὰς ἀδικίας, ὡς πρὸς τὴν ἰσότητα τὴν φορολογικὴν, διότι εἶχεν ὡς βάσιν τὴν κλίμακα τοῦ πληθυσμοῦ· ὅσοι εἶχον τὰς οἰναποθήκας των εἰς μέρη, ὅπου ὁ πληθυσμὸς ἦτο ὁ κατ’ ἀνώτατον ὅρον καὶ ἐπεβάλλετο φόρος πέντε λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν, ἠναγκάσθησαν τὰς οἰναποθήκας αὑτῶν νὰ συστήσωσιν εἰς μέρη ἀπόκεντρα, ἵνα ὑποβληθῶσιν εἰς τὸν φόρον τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ, διότι ἡ διαφορὰ μεταξὺ τοῦ ἑνὸς λεπτοῦ καὶ τῶν πέντε λεπτῶν ἐπὶ τοῦ ὅλου ποσοῦ τῆς φορολογίας ἦτο μεγίστη, καὶ οὕτως εἴδομεν οἰνοπώλας, οἱ ὁποῖοι ἀνίδρυσαν τὰς οἰναποθήκας αὐτῶν εἰς τὰ χωρία, καὶ ἐκεῖθεν ἐλάμβανον τὸν ἐν ταῖς πόλεσι καταναλισκόμενον οἶνον αὐτῶν. Δι’ αὐτὸ ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ μεταῤῥυθμισθῇ ὁ νόμος, καὶ μετεῤῥυθμίσθη εὐθὺς μετὰ δύο ἔτη, εἰς τὰ 1885. Ἀλλὰ καὶ πάλιν ὑπελήφθη, λόγῳ τῆς ἰσότητος τῆς φορολογικῆς, ὅτι ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ ἡ κλῖμαξ τοῦ πληθυσμοῦ, καὶ οὕτως ἔχομεν τὴν ἑξῆς φορολογίαν ἀπὸ τοῦ 1885 μέχρι τοῦ 1887· ἓν λεπτὸν κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ πληθυσμοῦ μέχρι 5,000 ψυχῶν, δύο λεπτὰ ἐπὶ πληθυσμοῦ 5,000 ἕως 20,000, καὶ τρία λεπτὰ ἐπὶ πληθυσμοῦ ἀνωτέρου τῶν 20,000. Ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ φόρος ἐθεωρήθη βαρύς, καὶ εἰς τὰ 1886 ἕτερος νόμος φορολογικὸς ἠλάττωσε τὸ ποσοστὸν τοῦ φόρου, ὁρίσας φόρον ½ λεπτοῦ ἐπὶ πληθυσμοῦ κατωτέρου τῶν 2,500 ψυχῶν, 1 λεπτοῦ ἐπὶ πληθυσμοῦ 2,500 ἕως 5,000, καὶ δύο λεπτῶν ἐπὶ πληθυσμοῦ ἀνωτέρου τῶν 5,000. Ἀλλὰ καὶ πάλιν αἱ αὐταὶ καταχρήσεις ἐπανελήφθησαν, ἐκρίθη δὲ χρήσιμον, ὅπως ἡ κλῖμαξ καταργηθῇ, ἐπεβλήθη δὲ φόρος δύο λεπτῶν κατ’ ὀκᾶν ἐν γένει. Βραδύτερον, ὅτε αἱ οἰκονομικαὶ περιστάσεις τοῦ Κράτους ἐπέβαλον τὴν αὔξησιν τῶν φόρων, ἐπεβλήθησαν δύο δεκατημόρια, ὡς ἐκ τούτου δὲ ὁ φόρος ἀνῆλθεν εἰς δύο λεπτὰ καὶ τέσσαρα δέκατα τοῦ λεπτοῦ. Ἐκ τοῦ συστήματος τοῦ νῦν κρατοῦντος τὸ Δημόσιον ἀπὸ τοῦ 1884 μέχρι τοῦ 1893 εἰσέπραξε κατ’ ἔτος τὰ ἑξῆς ποσά:

Τὰ ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα φαίνονται ἠλαττωμέναι αἱ εἰσπράξεις ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, ὑποθέτω ὅτι ἦσαν ἔτη ἀφορίας· ἀλλὰ δυνάμεθα ὅμως νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι ὁ μέσος ὅρος τῆς εἰσπράξεως ἐκ τοῦ κρατοῦντος συστήματος τῆς φορολογίας πλησιάζει εἰς τὸ ποσὸν 2,000,000. Ἀλλὰ πλὴν τοῦ φόρου τούτου, κατὰ τὸ ἔτος 1892, ὅτε καὶ πάλιν ἐθεωρήθη ἀναγκαῖον νὰ αὐξήσωσι τὰ εἰσοδήματα τοῦ Κράτους, ὅπως διὰ τῆς αὐξήσεως ταύτης ἐπιτευχθῇ δάνειόν τι ἐξωτερικὸν καὶ προληφθῇ ἡ πτώχευσις τοῦ Κράτους, καὶ πάλιν ἐπεβλήθη πρόσθετος φορολογία. Ἔχομεν τὸν νόμον τοῦ 1892, καθ’ ὃν ἐπεβλήθη δικαίωμα καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου πλὴν τοῦ εἰς τὰ χωρία. Ὅπου ὁ οἶνος πωλεῖται κάτω τῶν 100 ὀκάδων, εἴτε ἐν οἰνοπωλείοις, εἴτε εἰς καταστήματα προσιτὰ τοῖς πᾶσιν, ἐπεβλήθη φόρος καταναλώσεως συνιστάμενος εἰς δύο λεπτὰ κατ’ ὀκᾶν ἐπὶ πληθυσμοῦ ἀνωτέρου τῶν 40,000 ψυχῶν, εἰς λεπ. 1½ ἐπὶ πληθυσμοῦ 20,000–40,000 ψυχῶν, εἰς λεπτὸν 1 ἐπὶ πληθυσμοῦ 5,500–20,000, καὶ εἰς λεπ. ½ ἐπὶ πληθυσμοῦ 1000–5000 ψυχῶν. Εἰς τὰ χωρία ὅμως, ὡς εἶπον, τὰ κατοικούμενα ἀπὸ ὀλιγωτέρους τῶν χιλίων κατοίκους, τοιοῦτος φόρος δὲν ὑπῆρχεν. Ἐκ τοῦ φόρου τούτου τοῦ προσθέτου τὸ Δημόσιον εἰσέπραξε κατὰ τὰ τρία παρελθόντα ἔτη, κατὰ τὰ ὁποῖα καὶ μόνα ἐλειτούργησεν ὁ νόμος, τὰ ἑξῆς ποσά. Κατὰ τὸ 1893 δρ. 231,634, τὸ 1894 δρ. 281,461, καὶ τὸ 1895 δραχ. 300,175. Ὥστε δύναταί τις νὰ ἑνώσῃ τὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ τὰς εἰσπράξεις ἐκ τοῦ φόρου τοῦ ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου τῶν τελευταίων τριῶν ἐτῶν, καὶ νὰ ὑπολογίσῃ ἐπὶ εἰσοδήματι τοῦ Δημοσίου κατὰ τὸ μᾶλλον ἢ ἧττον σταθερῷ δρ. 2,300,000. Δὲν εἶναι, ὡς ἔλεγον καὶ πρότερον, δευτέρα γνώμη, ὅτι τὸ ὑφιστάμενον σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου δέον νὰ καταργηθῇ. Ἀλλὰ ποῦ εἶναι κυρίως ἡ δυσκολία; εἰς τὸ σύστημα, διὰ τοῦ ὁποίου θ’ ἀντικαταστήσωμεν τὸν φόρον αὐτόν· διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ ἀφεθῇ πρὸ πάντων νῦν τὸ προϊόν τῆς ἀμπέλου ἀφορολόγητον. Κατ’ ἐμὴν γνώμην, δὲν πρέπει νὰ διστάσωμεν νὰ παραδεχθῶμεν τὸ σύστημα τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, διότι ὀφείλομεν νὰ ὁμολογήσωμεν, ὅτι, ἂν ὑπάρχῃ σύστημα φορολογικὸν ἔχον βάσιν τινὰ ἐπιστημονικὴν, ἔχον βάσιν τινὰ φορολογίας ὅσον οἷόν τε δικαιοτέρας, εἶναι τὸ σύστημα τὸ φορολογικὸν τὸ στηριζόμενον ἐπὶ τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, ὅπερ δέον νὰ ἐφαρμοσθῇ οὐ μόνον ἐπὶ τῆς ἀμπέλου, ἀλλ’ ἐπὶ πάσης ἐγγείου προσόδου, οἷον ὡς πρὸς τὸν φόρον τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν καὶ ὡς πρὸς τὸν φόρον ἐπὶ τῶν βοσκῶν. Τὸ σύστημα, Κύριοι, τῆς στρεμματικῆς φορολογίας λειτουργεῖ παντοῦ, ἤτοι εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα ἔθνη, ἀλλ’ εἰς ἡμᾶς ὑπάρχει δυσκολία τις πρὸς ἐφαρμογὴν αὐτοῦ, ὅτι μέχρι τοῦδε ἐλλείπουσι παρ’ ἡμῖν τὰ μέσα τῆς ἐξακριβώσεως τῆς ἐκτάσεως τῶν γαιῶν καὶ τῆς ποιότητος αὐτῶν πρὸς ἐξεύρεσιν τοῦ καθαροῦ εἰσοδήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρέπει κυρίως νὰ στηρίζηται ἡ φορολογία. Διὰ τοῦτο, ὅτε τὸ πρῶτον συνεστήθη παρ’ ἡμῖν ἡ γεωδαιτικὴ ἐπιτροπὴ, πάντες ἐπεκροτήσαμεν εἰς τὸ μέτρον τῆς καταρτίσεως κτηματολογίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἤθελον λυθῆ τὰ φορολογικὰ ζητήματα κατὰ τρόπον προλαμβάνοντα τὴν ἄνισον φορολογίαν. Ἀλλὰ καίτοι ἀλλαχοῦ ἡ κατάρτισις κτηματολογίου ὑπὸ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον καὶ ἡμεῖς πρόκειται νὰ ἐφαρμόσωμεν, κατωρθώθη εἰς διάστημα ὀλίγων ἐτῶν, παρ’ ἡμῖν, καίτοι ἀρκετὰ ἔτη ἐργάζεται ἡ γεωδαιτικὴ ἐπιτροπὴ, δὲν κατωρθώθη εἰσέτι ἡ κατάστρωσις γενικοῦ τινος σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἤθελε χρησιμεύσει ὡς ἀφετηρία πρὸς καταρτισμὸν τοῦ κτηματολογίου. Τοῦτο δὲν κατωρθώθη, διότι δὲν ἀπεδόθη ἡ προσήκουσα σπουδαιότης εἰς τὸ ἔργον τοῦτο ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως, δὲν κατωρθώθη, διότι δὲν κατενοήθη ἡ χρησιμότης τοῦ ἔργου τούτου, πρὸ παντὸς δὲν κατενοήθη, ὅτι ἦτο δυνατὸν οἱ νεώτεροι τῶν ἀξιωματικῶν νὰ ἀσχολῶνται εἰδικῶς περὶ τούτου, εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι πολλοὶ ἐκ τούτων ἐζήτησαν νὰ καταταχθῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην καὶ νὰ ἐργασθῶσιν ὑπὸ τὰς ὁδηγίας τοῦ ἐπὶ τούτῳ κληθέντος ἐνταῦθα διακεκριμένου ξένου ἀξιωματικοῦ. Ἀλλ’ ὁ ἀριθμὸς τῶν προσκολληθέντων εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην εἶναι ἀνεπαρκής· ἄλλως τε εἰς αὐτοὺς ἔπρεπε νὰ χορηγηθῶσι καὶ μέσα τινὰ πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου των. Διὰ τὸν ἕνα λοιπὸν ἢ τὸν ἄλλον λόγον, ἡ ἐργασία τῆς γεωδαιτικῆς ἐπιτροπῆς προὐχώρησε μὲν, ἀλλὰ δὲν ἀφίκετο εἰσέτι εἰς τὸ σημεῖον ἐκεῖνο, ὅθεν ἱστάμενοι δυνάμεθα νὰ καταρτίσωμεν κτηματολόγιον. Ἀλλὰ μὴ ἔχοντες κτηματολόγιον πρέπει νὰ μὴ ἐφαρμόσωμεν τὸ σύστημα τῆς στρεμματικῆς φορολογίας; Εὑρισκόμεθα εἰς ἃς περιστάσεις εὑρισκόμεθα ἐν προηγουμένῃ ἐποχῇ, καθ’ ἣν τὸ ἔδαφος ἀκόμη ἦτο ἐν ἀρχεγόνῳ καταστάσει καὶ δὲν ἦσαν ἐξευρημέναι αἱ ἐκτάσεις, εἴτε γυμναὶ εἴτε πεφυτευμέναι; Νομίζω, ὅτι ἀρκετὰ ἐπροχωρήσαμεν, καὶ δυνάμεθα νὰ τὸ ἐφαρμόσωμεν καὶ ἐν τῇ φορολογίᾳ τῶν ἀμπέλων καὶ τῶν γαιῶν. Ἔχομεν πολλὰ μέσα πρὸς ἐξακρίβωσιν τῶν ἐκτάσεων, ἔχομεν σῶμα γεωμετρῶν καὶ πολιτικῶν μηχανικῶν, ἔχομεν καὶ σῶμα μηχανικῶν ἐν τῷ στρατῷ, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν ἐξακρίβωσιν τῶν ἐκτάσεων. Ἀλλὰ, καὶ πάλιν ἐπαναλαμβάνω, δὲν πρόκειται σήμερον περὶ τῆς ἐν γένει ἐφαρμογῆς τοῦ συστήματος τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, τὸ ὁποῖον διὰ τὴν γενικήν του ἐφαρμογὴν θ’ ἀποτελέσῃ ἀντικείμενον σοβαρῶν συζητήσεων, πρόκειται μόνον περὶ τῆς φορολογίας τῶν ἀμπέλων, πρόκειται δηλ. περὶ πολλοστημορίου τῆς ἐν γένει ἐκτάσεως ἐν Ἑλλάδι. Νομίζω, ὅτι, ὅταν ἡ φορολογία ἦναι ὡς πρέπει νὰ ἦναι, καὶ θὰ ἦναι διὰ τοῦ νέου συστήματος, ὅταν τὸ συμφέρον τῶν ἀμπελοκτημόνων δὲν ἦναι μέγα, οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ὅπως οὗτοι ἀποκρύψωσι τὴν ἀληθῆ αὐτῶν ἔκτασιν. Ἂν ὅμως ὑποτεθῇ, ὅτι ὑπάρχουσι καί τινες, ἐκ στρεψοδικίας εἴτε ἐκ τοῦ συμφέροντος, οἱ θέλοντες νὰ ὑπονομεύσωσι τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἀποφύγει νὰ δηλώσωσι τὴν ἀληθῆ ἔκτασιν τῆς ἀμπέλου των, νομίζω, ὅτι δυνάμεθα τούτους νὰ τιμωρήσωμεν, καὶ ἐξεύρωμεν τὴν ἀληθῆ ἔκτασιν τῶν ἀμπέλων αὐτῶν, δυνάμεθα νὰ ἀναθέσωμεν εἰς αὐτοὺς τοὺς συγχωρίους, τοὺς γείτονάς των, τὴν φροντίδα πρὸς ἐξεύρεσιν τῆς ἀληθοῦς ἐκτάσεως τῆς ἀμπέλου ἑκάστου, ὁρίζοντες, ὅτι, καθ’ ὅσον ἤθελέ τις ἐκ τῶν συγχωρίων ἀποκρύψει τὴν ἔκτασιν τῆς ἀμπέλου του, κατὰ τοσοῦτον ἤθελον αὐτοὶ ἐπιβαρυνθῆ. Κατὰ τοῦτο δὲν κατενοήθη τὸ ἐμὸν νομοσχέδιον ἐν τῇ ἐπιτροπῇ· διότι, ὅταν εἰς τοὺς κατοίκους ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ χωρίου ἐμπνεύσωμεν τὸ συμφέρον τοῦ νὰ δηλωθῶσιν ἀκριβῶς αἱ ἄμπελοι παρ’ ὅλων τῶν ἀμπελοκτημόνων, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι οὐδεὶς θέλει τολμήσει νὰ ἀποκρύψῃ τὴν ἔκτασιν τῆς ἀμπέλου του, διότι γινώσκει, ὅτι ὁ γείτων αὐτοῦ, ἐκ τοῦ φόβου ὅτι αὐτὸς θὰ πληρώσῃ περισσότερον φόρον, θὰ καταγγείλῃ τὸν ἀποκρύψαντα ἐνώπιον τῆς ἁρμοδίας ἀρχῆς, καὶ θ’ ἀποκαλυφθῇ ἡ ψευδὴς δήλωσις. Πρῶτον λοιπὸν μέσον πρὸς πρόληψιν τῶν ἀνειλικρινῶν δηλώσεων προτείνω τοῦτο· δὲν ὑπάρχει ὅμως λόγος νὰ μὴ μεταχειρισθῶμεν καὶ δημοσίους γεωμέτρας, οἱ ὁποῖοι οὐδένα ἔχουσι λόγον νὰ μὴ ἐξακριβῶσι τὴν ἔκτασιν ἀμπέλου τινὸς, καταγγελθείσης εἰς τὸν ἁρμόδιον οἰκονομικὸν ἔφορον ὡς ἐλλιπῶς δηλωθείσης. Καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον καὶ κατὰ τὴν παροῦσαν ἐγένετο κατάδηλον τὸ πνεῦμα τῆς Βουλῆς, ὅπως ἐπέλθῃ μετατροπὴ εἰς τὸ ὑφεστὼς σύστημα τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, ἀλλ’ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν προέβαλε τὴν ἔνστασιν, ὅτι, καίτοι ἔχει δυσμενῆ τὴν γνώμην περὶ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου, οὐχ ἧττον δὲν τολμᾷ νὰ ἐπιλάβηται τοῦ θέματος, ἐκ τοῦ φόβου μήπως ὑποληφθῶμεν κακῆς πίστεως ὑπὸ τῶν δανειστῶν ἡμῶν, καὶ ὅτι ἑπομένως πρέπει πᾶσα ἐπὶ τοῦ νόμου τοῦ φορολογικοῦ τούτου συστήματος νὰ ἐπέλθῃ μεταῤῥύθμισις, ὅταν κανονισθῶσιν αἱ μετὰ τῶν πιστωτῶν τοῦ Κράτους σχέσεις ἡμῶν. Εἰς τὸν ἐνδοιασμὸν τοῦτον τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀντετάξαμεν, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν νὰ περιμένωμεν τὰ πάντα νὰ κανονίσωμεν καὶ μάλιστα νὰ ῥυθμίσωμεν τὴν φορολογίαν ἡμῶν μετὰ τὸν κανονισμὸν τῶν σχέσεων ἡμῶν πρὸς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους, διότι ἀκριβῶς, ἐὰν τότε ἐπιληφθῶμεν τῆς διαῤῥυθμίσεως τῶν φορολογικῶν ἡμῶν, τότε θέλομεν ὑποληφθῆ ὑπ’ αὐτῶν ὡς κακῆς πίστεως· τοὐναντίον πρέπει ἀπὸ τοῦδε τὰ τῆς φορολογίας ἡμῶν νὰ ῥυθμίσωμεν ἐπὶ βάσεων σταθερῶν τοιούτων, ὥστε ἡ φορολογία τῆς χώρας νὰ γένηται ἐκ τῶν προτέρων γνωστὴ καὶ εἰς αὐτοὺς τούτους τοὺς πιστωτὰς ἡμῶν, καὶ κανονισθῶσιν ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῆς αἱ ἐκκρεμεῖς σχέσεις ἡμῶν πρὸς αὐτούς. Ἀλλὰ πλὴν τούτου ὁ φόρος τῶν ἀμπέλων δὲν ἐφάνη ποτὲ προωρισμένος νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀσφάλεια εἰς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους ἐν τῷ συνομολογηθησομένῳ συμβιβασμῷ· περὶ ἄλλων προσόδων τοῦ Δημοσίου ἐγένετο λόγος, καὶ βεβαίως ἄλλαι πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου θέλουσι προσενεχθῆ πρὸς ἀσφάλειαν τῶν δανειστῶν διὰ τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας τὸ Κράτος ἡμῶν θέλει ἀναλάβει διὰ τοῦ συνομολογηθησομένου συμβιβασμοῦ. Ἀνεξαρτήτως ὅμως τῶν φόβων αὐτῶν, τοὺς ὁποίους ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ἐκπροσωπῶν ἰδίως τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους, ἴσως εἶχε λόγον νὰ προβάλῃ, φόβων ἀναγομένων εἰς ἐνδεχομένην μείωσιν τῶν προσόδων τοῦ Δημοσίου, ἐγὼ νομίζω, ὅτι καὶ ἡ Ἐθνικὴ Ἀντιπροσωπεία ἔχει καθῆκον νὰ μὴ συντελέσῃ εἰς τὴν μείωσιν τῶν προσόδων τοῦ Κράτους, οὐχὶ μόνον διότι ὑφίστανται ἐκκρεμεῖς αἱ σχέσεις ἡμῶν πρὸς τοὺς πιστωτὰς τοῦ Κράτους, οὐχὶ μόνον διότι ἡ Ἑλλὰς δὲν κατώρθωσεν ἀκόμη νὰ ἔχῃ σταθερὸν ἰσοζύγιον μεταξὺ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἀλλὰ καὶ διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα ἔχουσα ὑποχρεώσεις πολλῷ διαφερούσας τῶν ὑποχρεώσεων, τὰς ὁποίας ἔχουσι τὰ ἄλλα μικρὰ Κράτη, τουτέστιν εἶναι χώρα τῶν ἀπροόπτων, εἶναι χώρα ἔχουσα τοιαύτας καὶ τοσαύτας εἰδικὰς ὑποχρεώσεις πρὸς τὸν Ἑλληνισμόν, ὥστε καὶ ἂν ὑποτεθῇ, ὅτι κατορθοῦται νὰ ἔχῃ πλεόνασμά τι ἐσόδων, δύναται τοῦτο νὰ τὸ χρησιμοποιήσῃ πρὸς τὴν ἐξυπηρέτησιν τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς. Ὡς ἐκ τούτου καὶ ἐγὼ συντάσσομαι μετὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου Προέδρου τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, ὅτι πρέπει ἐν τῇ ἀντικαταστάσει τοῦ ὑφεστῶτος συστήματος τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου νὰ ἐξευρεθῇ τοιοῦτον νέον σύστημα, ὥστε ἡ πρόσοδος τοῦ Δημοσίου νὰ μὴ μειωθῇ τὸ παράπαν. Ὡς ἔλεγον πρότερον, τὸ δημόσιον σήμερον εἰσπράττει περὶ τὰ 2,300,000 δραχμῶν κατ’ ἔτος ἔκ τε τοῦ ἐγγείου φόρου καὶ ἐκ τοῦ δικαιώματος τῆς καταναλώσεως ἐπὶ τοῦ λιανικῶς πωλουμένου οἴνου. Αὐτὸ τὸ ποσὸν λοιπὸν πρὸ παντὸς ὀφείλομεν νὰ ἐξασφαλίσωμεν. Δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ προβάλλωμεν ὡς λόγον δικαιολογητικὸν τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ φόρου τὴν αὔξησιν τῆς προσόδου τοῦ Δημοσίου, ὡς ὁ ἀξιότιμος προλαλήσας ἔλεγεν, ἰσχυριζόμενος, ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τῆς στρεμματικῆς φορολογίας, καθ’ ὃν τρόπον διεῤῥυθμίσθη ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, προσδοκᾶται αὔξησις τῶν δημοσίων ἐσόδων.

§113ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ καταδείξω, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἐλαττώσεως.

§114ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἡ ὑφεστῶσα φορολογία δὲν εἶναι δεκτικὴ αὐξήσεως· ἐν πάσῃ δὲ περιπτώσει ἡ φορολογία τοῦ οἴνου δὲν πρέπει νὰ αὐξήσῃ περαιτέρω, διότι ἐν Ἑλλάδι ὁ οἶνος, ἰδίως εἰς τὰς κατωτέρας τάξεις, τὰς παραγωγούς, χρησιμεύει ὡς τροφή· δὲν εἶναι μέσον πολυτελείας ἢ περισσῆς χρήσεως, ὅπως εἶναι εἰς ἄλλας χώρας· ὁ οἶνος παρ’ ἡμῖν ἀποτελεῖ τὴν κυρίαν τροφὴν τοῦ λαοῦ, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ ὦμεν ἀπηνεῖς εἰς τὴν φορολογίαν αὐτοῦ, ἀλλὰ δὲν πρέπει καὶ νὰ ὦμεν ἀφελεῖς, ὥστε νὰ ἀφήσωμεν τὸ προϊὸν τοῦτο ἐντελῶς ἀφορολόγητον. Ὀφείλομεν λοιπὸν διὰ τοῦ συστήματος τῆς στρεμματικῆς φορολογίας νὰ ἐξασφαλίσωμεν αὐτὴν ταύτην τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου, τὴν ἀνερχομένην εἰς 2,300,000 δρ. κατ’ ἔτος. Ἐν τῷ συστήματι, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ εἰσαγάγωμεν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ὑφεστῶτος, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ μὴ λησμονήσωμεν τὴν ἀνισότητα τὴν φορολογικήν, τὴν κρατοῦσαν σήμερον, καὶ πρέπει κατὰ τὸ ἐφικτὸν νὰ μειώσωμεν τ’ ἀποτελέσματα αὐτῆς, ἐὰν δὲν ἦναι ἐφικτὴ ἡ πλήρης ἄρσις τῆς ἀνισότητος. Κατ’ ἀκολουθίαν ὀφείλομεν τὸν φόρον τὸν κατὰ στρέμμα ἐπιβλητέον νὰ κανονίσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ μέσου ὅρου τῆς τιμῆς, τὴν ὁποίαν εἶχεν ὁ οἶνος εἰς μίαν ὡρισμένην χρονικὴν περίοδον κατὰ τόπους. Ἔλεγον πρότερον, ὅτι, ἐὰν συνέβαινεν ἡ ἐπιτροπὴ ἡ εἰδικὴ τῆς Βουλῆς νὰ περιελάμβανε καὶ ἐκείνους, οἵτινες εἶχον τὴν πρωτοβουλίαν εἰς τὴν ὑποβολὴν νομοσχεδίου ἐπὶ τούτῳ, διάφορος θὰ ἦτο ἡ γνώμη τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς. Κατὰ τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑποβληθὲν ὑπὸ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων αἱ ἄμπελοι διαιροῦνται εἰς τρεῖς κατηγορίας, καὶ ἐπιβάλλεται κατὰ στρέμμα φόρος τριῶν δραχμῶν, δύο δραχμῶν καὶ μιᾶς δραχμῆς. Μία ἐπιτροπή, ἐν Ἀθήναις ἑδρεύουσα, ἀποτελουμένη ἀπὸ ἐξέχοντα πρόσωπα τῆς ὑπηρεσίας τῆς οἰκονομικῆς καὶ τῶν ἄλλων ὑπηρεσιῶν, κατατάσσει τοὺς δήμους εἰς μίαν τῶν τριῶν τούτων φορολογικῶν τάξεων, καὶ κατατάσσει αὐτοὺς, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, ἐπὶ τῇ βάσει τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀμπέλων τῆς τελευταίας πενταετίας. Εἶναι περιττὸν διὰ πολλῶν νὰ σᾶς ἀποδείξω τὸ ἐλαττωματικὸν τοῦ συστήματος· ἀλλὰ πρὶν ἢ εἰς τοῦτο ἔλθω, κρίνω ἀναγκαῖον νὰ συζητήσω ἐπὶ ἑτέρου θέματος. Ἔχομεν ἐξηκριβωμένην τὴν ἀληθῆ ἔκτασιν τῶν ἀμπέλων, αἱ ὁποῖαι πρόκειται νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς φόρον; Διὰ μακρῶν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος προσεπάθησε νὰ σᾶς πείσῃ, ὅτι τὸ γενόμενον ἐν Τριπόλει — εἶναι ἡ ἀντίληψις αὐτοῦ — ὡς πρὸς τὴν ἔκτασιν τὴν ὑπάρχουσαν καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς φορολογουμένην ἐν Τριπόλει, δύνασθε νὰ λάβητε ὡς ἀφετηρίαν ἢ ὡς ἕνα τῶν παραγόντων, διὰ νὰ καθορίσητε τὴν ἔκτασιν τῶν ἀμπέλων ἐν ὅλῃ τῇ λοιπῇ Ἑλλάδι. Εἶναι εὐφυέστατος ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον ἠθέλησε νὰ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ὅτι ἔχουσι τῷ ὄντι αἱ ἐν Ἑλλάδι ἄμπελοι ἔκτασιν ἐξ 1,600,000 στρεμμάτων· ἐγὼ δὲ ὁμολογῶ, ὅτι οὐδένα λόγον ἔχω οὔτε νὰ ἀμφιβάλω οὔτε νὰ παραδεχθῶ, διότι ἐλλείπουσι στατιστικαὶ πληροφορίαι ἐπίσημοι· ἔχομεν δὲ τοὐναντίον δύο πηγὰς τοιούτων πληροφοριῶν ἐπισήμους, αἱ ὁποῖαι δὲν μᾶς ἐνθαῤῥύνουσιν εἰς τὴν ἀποδοχὴν τῆς ἰδέας, ὅτι ὑπάρχει τῷ ὄντι τοιαύτη ἔκτασις ἀμπέλων· ἔχομεν τὴν τελευταίαν στρεμματικὴν φορολογίαν, ἡ ὁποία κατὰ τὰ δημόσια βιβλία παρουσιάζει ὡς ἔδαφος πεφυτευμένον δι’ ἀμπέλων ἐκ 550 ἢ 560 χιλιάδων στρεμμάτων· ἔχομεν τὴν ἀναλογίαν τοῦ φόρου τοῦ οἴνου, ἡ ὁποία παρουσιάζει τὴν αὐτὴν περίπου ἀναλογίαν. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ παραδέχομαι, ὅτι βεβαίως ὑπάρχει διαφορὰ μεγίστη, ὅτι τῷ ὄντι μέγα μέρος τῶν ἀμπέλων καὶ τότε δὲν ἐπεβαρύνετο διὰ φόρου καὶ σήμερον ἀκόμη, δύναμαι δὲ νὰ παραδεχθῶ τὸ διπλάσιον, δύναμαι νὰ παραδεχθῶ φορολογητέων ἀμπέλων ἔκτασιν περὶ τὰ 1,000,000 στρέμματα. Ἀλλὰ, καὶ ἂν παραδεχθῶ καὶ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος παρεδέχθη, ὅτι δηλαδὴ εἶναι 1½ ἑκατομμύριον στρέμματα ἀμπέλων φορολογητέων, κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἀποδέχεται, εἶναι δυνατὸν νὰ φορολογηθῶσιν αἱ ἄμπελοι πᾶσαι πρὸς μίαν δραχμήν· διότι τί θὰ κωλύσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην νὰ κατατάξῃ πάντας τοὺς δήμους εἰς τὴν τελευταίαν τῶν φορολογικῶν τάξεων;

§115ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου.

§116ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ διάταξις τῆς τελευταίας παραγράφου τοῦ ἄρθρου 3 τοῦ νομοσχεδίου, ἥτις ἀπαγορεύει τὴν κατάταξιν εἰς ἑκάστην τῶν τάξεων πλέον τοῦ ⅓ τῶν δήμων.

§117ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ἀναγράφονται τὰ ἑξῆς: «Κατὰ τὸν προσδιορισμὸν τῶν φορολογικῶν τάξεων δὲν δύναται ἑκατέρα τῶν δύο πρώτων νὰ περιλαμβάνῃ πλέον τοῦ ἑνὸς τρίτου τοῦ συνόλου.» Ὁ περιορισμὸς ἄρα ἀφορᾷ ὡς πρὸς μόνας τὰς δύο ἀνωτέρας τάξεις, οὐχὶ δὲ καὶ ὡς πρὸς τὴν τελευταίαν. Ὅταν ἀνέγων τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 3, εὑρέθην πρό τινος ἐκπλήξεως, διότι δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω ἀκριβῶς τί θέλει νὰ εἴπῃ.

§118ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ.....

§119ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ ἐπιτρέπετε νὰ τὸ ἀναγνώσω, διὰ νὰ ἴδητε, ὅτι δὲν ἔχει τὸ ἑκάτερον καμμίαν σημασίαν; Ὑποθέτω ὅτι ὑπάρχει γραφικὸν λάθος· ἀλλὰ τέλος πάντων δὲν πρόκειται νὰ συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ φιλολογικῶς.

§120ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. Ἐγένετο ὅμως ἀνατύπωσις τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ὁποίαν πιστεύω ὅτι ἔχετε. Τὸ πρῶτον εἶχε πάμπολα λάθη, τὸ δεύτερον διωρθώθη. Δὲν νομίζετε δὲ, ὅτι εἰς τὴν ἄλλην συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ ἀρχὴ, πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψει τὰς ὑμετέρας παρατηρήσεις;

§121ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ περιμένω νὰ τελειώσῃ ὁ ἀξιότιμος Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν τὴν ἰδιαιτέραν του ὁμιλίαν, διότι κυρίως συζητῶ πρὸς ἕνα σκοπὸν, οὗ ἕνεκεν προβαίνω καὶ εἰς λεπτομερείας, πρὸς τὸν σκοπὸν, ὅπως διὰ τῶν παρατηρήσεων, τὰς ὁποίας προβάλλω, γείνῃ δυνατὸν νὰ φωτισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἐξεύρῃ τὸ καταλληλότερον σύστημα φορολογίας, τὸ ὁποῖον πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, καταργοῦντες τὸ ὑφεστὼς σύστημα φορολογίας τοῦ οἴνου. Δὲν ἔχομεν λοιπὸν σήμερον ἐπισήμως βεβαιωμένον τὸ ποσὸν τῶν στρεμμάτων τῶν ἀμπέλων τοῦ Κράτους. Εἶναι πιθανὸν νὰ ἦναι 1,600,000, εἶναι πιθανὸν νὰ ἦναι καὶ ἔλασσον τοῦ 1,000,000. Ἔχομεν ὅμως ἓν καθῆκον, νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν σημερινὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου· ἐγὼ δὲ τοῦτο εἶχον ὑπ’ ὄψιν, ὑποβάλλων ἐπὶ τούτῳ εἰς τὴν Βουλὴν ἀπὸ τῆς Αʹ Συνόδου τῆς παρούσης Βουλευτικῆς Περιόδου τὸ γνωστὸν ὑμῖν νομοσχέδιον. Φρονῶ πρωτίστως, ὅτι δὲν εἶναι οὔτε λογικὸν οὔτε πρακτικὸν νὰ παραδεχθῆτε κατάταξιν εἰς φορολογικὰς τάξεις κατὰ δήμους, καὶ τὴν κατάταξιν ταύτην νὰ ἀναθέσητε εἰς ἐπιτροπὴν ἐν Ἀθήναις ἑδρεύουσαν, ἐν τῇ κατατάξει δὲ ταύτῃ νὰ θέσητε ὡς ὅρον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην τὴν ἐξεύρεσιν τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀμπέλων μιᾶς πενταετίας, διότι πάντες γινώσκομεν, πόσον δύσκολος, ἵνα μὴ εἴπω ἀνέφικτος, εἶναι ἡ ἐξέλεγξις τῶν ἀμπέλων κατὰ δήμους, πάντες δὲ γινώσκομεν, ὅτι οὐχὶ κατὰ δήμους, ἀλλὰ κατὰ χωρίον, καὶ κατὰ θέσεις ἀκόμη, ἡ παραγωγὴ τῶν ἀμπέλων πολλάκις παραλλάσσει· ἔχετε εἰς ἕνα δῆμον ἄμπελον, ἡ ὁποία παράγει 50 μόνον ὀκάδας οἴνου κατὰ στρέμμα, καὶ ἄμπελον ἐν τῷ αὐτῷ δήμῳ παράγουσαν 500 ὀκάδας. Ἐγὼ εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου τοῦτο, καὶ εἶχον παραδεχθῆ ἐν ἀρχῇ τὴν κατανομὴν τοῦ φόρου κατὰ δῆμον, ἀλλὰ τὴν κατανομὴν κατὰ σύστημα διανεμητικὸν, τὴν κατανομὴν στηριζομένην εἰς τὸν μέσον ὅρον τῶν τιμῶν μιᾶς χρονικῆς περιόδου παρελθούσης, εἰς τρόπον ὥστε εἰς ἄλλον φόρον θὰ ὑποβληθῶσιν αἱ ἄμπελοι τῆς ἐπαρχίας Ἀττικῆς καὶ εἰς ἄλλον αἱ τῆς ἐπαρχίας Μαντινείας, διότι διαφέρει ἡ τιμὴ τοῦ οἴνου· ὅταν δὲ πρόκειται ἐπ’ αὐτῶν τῶν βάσεων ἡ ἐπιτροπὴ ἡ ἐν Ἀθήναις ἐργασθησομένη νὰ κατανείμῃ τὸν φόρον, ἐννοεῖται ὅτι ἡ ἀνισότης ἡ φορολογικὴ ἐκλείπει. Ὑπάρχει ὅμως καί τι ἕτερον. Ἐγὼ διὰ τοῦ νομοσχεδίου δὲν ἀποκρούω τὴν εἰς φορολογικὰς τάξεις ὑποδιαίρεσιν τῶν ἀμπέλων, ἀλλὰ τὴν ἀφήνω, ἀφοῦ προσδιορισθῇ τὸ ἐπιβαλλόμενον ἑκάστῳ τῶν δήμων ποσὸν φόρου, νὰ τὴν καθορίσῃ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον· ὄχι διότι ἔχω ἐμπιστοσύνην ἀπόλυτον εἰς τὰ Δημοτικὰ Συμβούλια ἐν τῇ διαχειρίσει τῆς ἀνατεθειμένης αὐτοῦ ἐξουσίας...

§122ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ ἔχωμεν τῆς κλεψιαῖς τῆς παλαιαῖς!

§123ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὄχι· διότι ἐγὼ δὲν δίδω εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸ δικαίωμα νὰ καθορίσῃ κατ’ ἀμπέλους τὸν φόρον· διότι, ἐὰν ὑπῆρχον ἀντιῤῥήσεις κατὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον πρὸ ἐτῶν, ἤτοι κατὰ τὸ 1858 ἢ 1859, εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, τοῦ συστήματος τοῦ διανεμητικοῦ, αἱ ἀντιῤῥήσεις ἀνήγοντο εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ κατ’ ἄτομον κατανομὴ τῶν φόρων εἶναι ἡ προσκόπτουσα ἐν Ἑλλάδι, ἕνεκα τῆς καταστάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν διατελοῦσι τὰ πολιτικὰ ἤθη ἡμῶν. Ἐὰν εἰς μίαν δημοτικὴν ἀρχὴν—δὲν ἐννοῶ πάσας—δώσητε τὸ δικαίωμα νὰ ἐνεργήσῃ τὴν κατανομὴν ἑνὸς ποσοῦ φόρων κατ’ ἄτομον εἰς τοὺς δημότας, ἐννοεῖται ὅτι θὰ ἀπαλλάξῃ πάντας τοὺς φίλους, καὶ θὰ ἐπιβαρύνῃ πάντας τοὺς ἐναντίους. Ἀλλ’ ἐὰν ἀνεγινώσκετε τὸ νομοσχέδιόν μου μετά τινος προσοχῆς, ἠθέλετε παρατηρήσει, ὅτι δὲν δίδω εἰς τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον τὸ δικαίωμα νὰ κάμῃ τὴν κατ’ ἄτομον κατανομὴν τοῦ φόρου, ἀλλὰ μόνον νὰ προσδιορίζῃ κατὰ θέσεις τὴν ποιότητα, διότι κατὰ θέσεις ἡ ἀνισότης τῆς παραγωγῆς ἀποβαίνει ἀσήμαντος, εἶναι δὲ γνωστὸν, ὅτι κατὰ θέσεις κυρίως ἡ παραγωγὴ παραλλάσσει. Ἠμπορεῖ καὶ εἰς τὴν ἰδίαν θέσιν νὰ ὑπάρχῃ μία διαφορὰ παραγωγῆς, ἀλλὰ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἶναι αὕτη μικρά. Ὑποθέσωμεν λοιπὸν, ὅτι εἰς τὸν δῆμον Τριπόλεως, τὸν ὁποῖον ἐφέρατε ὡς παράδειγμα, λαλοῦντες ἐντεῦθεν, εἰσεπράξατε κατὰ τὸ παρελθὸν ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου δραχ. 50,000· τί θὰ πληρώσῃ κατὰ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ ἐμὸν νομοσχέδιον; ὀλιγώτερον τῶν 50,000. Διατί; διότι ἡ τιμὴ τοῦ γλεύκους ἐν Τριπόλει εἶναι ἀσυγκρίτως εὐθηνοτέρα ἢ ἐν Ἀθήναις, ἢ ἐν ἄλλῃ ἐπαρχίᾳ. Ἑπομένως ἔχετε ἓν ποσὸν δραχ. 40 χιλιάδων, ἐπὶ παραδείγματι. Αὐτὸ τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον θὰ τὸ κατανείμῃ κατὰ θέσεις, καὶ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἡ δεῖνα θέσις εἶναι πρώτη, ἡ δεῖνα θέσις εἶναι δευτέρα, ἡ δεῖνα θέσις εἶναι τρίτη, καὶ εἰς τρεῖς θέσεις, θὰ τὸ ὑποδιαιρέσῃ. Ἔχετε οὕτω γνωστὴν καὶ τὴν ἀναλογίαν τοῦ φόρου κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ θέσεις, κατ’ ἀκολουθίαν ἡ κατ’ ἄτομον κατανομὴ ἐπέρχεται φυσικὴ καὶ ἀπρόσκοπτος. Ἵνα τοῦτο ἀποδείξω, ἵνα μᾶλλον διαφωτίσω τὴν Βουλὴν ἐπὶ ζητήματος φορολογικοῦ, τὸ ὁποῖον ἐκ πρώτης ἀφετηρίας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γένηται καταληπτὸν, εἶχον ὑποβληθῆ εἰς τὸν κόπον νὰ προσαρτήσω εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλον κατὰ τὴν Αʹ Σύνοδον τῆς παρούσης Βουλευτικῆς Περιόδου, πίνακα ἐνδεικνύοντα, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἔλαβον, τὴν παραγωγὴν ἑκάστης ἐπαρχίας εἰς ὀκάδας οἴνου καὶ τὰς τιμὰς, κατὰ τὰς ὁποίας συνήθως εἰς ἑκάστην τῶν ἐπαρχιῶν τούτων πωλεῖται, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῶν ὅρων τούτων, κατὰ τὴν οἰκονομίαν τοῦ νομοσχεδίου, τὴν ἀναγραφομένην ἐν τῷ ἄρθρῳ 11, ἡ φορολογία, διατηρουμένη ἐν τῷ συνόλῳ αὑτῆς ἡ αὐτή, θέλει μεταβληθῆ οὐσιωδῶς, ἀναλόγως τῶν τιμῶν, αἱ ὁποῖαι ἐκράτουν εἰς μίαν τριετίαν ἢ πενταετίαν. Οὕτως, ἐπὶ παραδείγματι, ἡ ἐπαρχία Ἀττικῆς, ἡ ὁποία σήμερον πληρώνει, κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη, 300,000, ἐπρόκειτο κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο νὰ πληρώσῃ 370,000· ἡ ἐπαρχία Μαντινείας θὰ πληρώσῃ κἄτι τι ὀλιγώτερον, καὶ οὕτω καθεξῆς, ἀναλόγως τῶν τιμῶν τοῦ οἴνου ἢ τοῦ γλεύκους. Δὲν εἶναι ποσῶς τοῦ συστήματος αὐτοῦ ἡ ἐφαρμογὴ δύσκολος. Ἀρκεῖ μόνον νὰ κατανοηθῇ ὁ μηχανισμὸς αὐτοῦ. Δὲν θὰ ἔχητε ἐν τῇ ἐφαρμογῇ αὐτοῦ αὐτὰς τὰς δυσκολίας, τὰς ὁποίας θὰ ἔχῃ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον προβάλλεται ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς· διότι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπιζητεῖ νὰ ἐξευρεθῇ ὁ μέσος ὅρος τῆς καθαρᾶς προσόδου τῶν ἀμπέλων κατὰ τὰ πέντε τελευταῖα ἔτη, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀνέφικτον, κατ’ ἐμέ. Ἐφικτὸν ὅμως εἶναι νὰ ἐξεύρητε ποία εἶναι ἡ τιμὴ τοῦ οἴνου κατὰ μίαν παρελθοῦσαν χρονικὴν περίοδον, δύο ἢ τριῶν ἐτῶν· εἶναι τὸ πρᾶγμα πρόχειρον. Οἱονδήποτε καὶ ἂν ἐρωτήσητε, πόσον πωλεῖται τὸ γλεῦκος ἢ ὁ οἶνος ἐν Τριπόλει ἢ ἐν Ἀθήναις, δύνασθε νὰ τὸ ἐξακριβώσητε εὐχερῶς. Ἐὰν ὅμως πρόκειται νὰ ἐρωτήσητε ὁποία εἶναι ἡ καθαρὰ πρόσοδος τῆς ἀμπέλου ἐν Τριπόλει ἢ ἐν Ἀθήναις ἢ ἐν Τυρνάβῳ, ὅλοι, καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες αὐτοὶ, θὰ εὑρεθῶσιν ἐν ἀδυναμίᾳ νὰ σᾶς ἀπαντήσουν. Οὐδείς, μελετήσας τὰ τῶν φορολογικῶν θεμάτων, δύναται νὰ ἀρνηθῇ, ὅτι εἶναι δύσκολον νὰ προσδιορισθῇ ἡ καθαρὰ πρόσοδος τῶν ἀμπέλων κατὰ στρέμμα καὶ κατὰ δῆμον, ἐνῷ, προκειμένου μόνον εἰς ἓν στοιχεῖον νὰ στηριχθῆτε, ἤτοι εἰς τὰς τιμὰς τοῦ γλεύκους ἢ τοῦ οἴνου, τὸ πρᾶγμα εἶναι λίαν εὔκολον. Ὁ ἐκ Μαντινείας ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξῆρε τὰ πλεονεκτήματα τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον εἰσάγει τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, καὶ κατὰ τὸ ὁποῖον τοῦ λοιποῦ οἱ ἐνοικιασταί, ἐνοικιάζοντες τὸν φόρον τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων, θέλουσιν ἐπιδιώκει τὴν εἴσπραξιν τῶν δικαιωμάτων αὑτῶν δικαστικῶς. Πρῶτον δὲν γινώσκω, ἐὰν ἦναι δυνατὸν νὰ εὕρητε ἐνοικιαστὰς, οἱ ὁποῖοι ἐκ τῶν προτέρων νὰ γινώσκωσιν, ὅτι μόνον διὰ τῶν δικαστηρίων ἐπιτρέπεται αὐτοῖς νὰ ἐπιδιώξωσι τὰ δικαιώματά των· ἴσως θὰ κατορθώσητε ἓν πρᾶγμα, διὰ τοῦ συστήματος αὐτοῦ, ἐὰν γένηταί ποτε ἀποδεκτὸν, νὰ μεταβάλητε τοὺς δικηγόρους εἰς ἐνοικιαστὰς, διότι μόνον δικηγόροι, οἱ ὁποῖοι μόνοι των δύνανται νὰ ἐργασθῶσιν, οἱ ὁποῖοι ἀσχολοῦνται εἰς κλήσεις καὶ ἀγωγὰς, δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν ἐνοικιασταί. Ἀλλ’ ἐγὼ δὲν νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ὁμιλῶμεν πλέον περὶ ἐνοικιαστῶν τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων. Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἐνοικιασθῇ ὁ φόρος τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων. Ὅταν ἔχητε ἓν σύστημα διανεμητικόν, τὸ ὁποῖον ἐπιβάλλει τὸ συμφέρον εἰς τοὺς κατοίκους ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ δήμου, ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ χωρίου, νὰ μὴ ἀφήσωσι τοὺς ἄλλους ἀμπελοκτήμονας νὰ δηλώσωσιν ἐλλιπῶς ἢ οὐδόλως τὰς ἀμπέλους αὐτῶν, ὅταν ἔχητε εἰς τὴν διάθεσιν τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου δημοσίους γεωμέτρας, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἐπαρκεῖς σήμερον,— διότι πρέπει νὰ ἔχητε ὑπ’ ὄψιν σας, ὅτι ἐλάχιστοι ἔσονται ἐν τῷ μέλλοντι οἱ ἀποκρύπτοντες ἢ ἐλλιπῶς δηλοῦντες τὰς ἀμπέλους των,— ὅταν πρόκειται ἡ φορολογία κατὰ στρέμμα νὰ ἦναι 1 ἢ 2 τὸ πολὺ δραχμαί, τίς ἀμπελοκτήμων θὰ διατρέξῃ τὸν κίνδυνον νὰ ἔλθῃ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἀποκρύπτων ἓν στρέμμα; Εἶναι τόσον μικρὸν τὸ συμφέρον, ὥστε, κατ’ ἐμὲ, δὲν θὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη νὰ γίνηται διὰ καταμετρήσεως ἐξακρίβωσις τῶν ἐλλιπῶς δηλωθεισῶν ἀμπέλων· ἀλλὰ καὶ ἂν παρουσιασθῇ τοιαύτη περίπτωσις, ἀπαιτεῖται καὶ ἐπιτροπὴ νὰ γνωμοδοτήσῃ καὶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ δώσῃ τὴν ἔγκρισίν του. Εἶναι ἀνάγκη καὶ πάλιν νὰ προστρέξωμεν εἰς ἐνοικιαστάς; εἶναι ἀνάγκη, ἀφοῦ τὸ κρατοῦν σύστημα θέλομεν νὰ τὸ καταργήσωμεν, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τοὺς ἐνοικιαστάς; Κατ’ ἐμὲ, πρέπει ν’ ἀποκρουσθῇ. Ἀλλὰ καὶ ὑπὸ τὴν ἔννοιαν αὐτὴν εὑρίσκω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς παρουσιάζει τι τὸ ἀντιφατικόν. Ἡ ἐπιτροπὴ ὁμολογεῖ, ὅτι εἰσάγει μίαν καινοτομίαν, προστίθησι δὲ, ὅτι ἠναγκάσθη νὰ ὑποκύψῃ εἰς τὸ σύστημα αὐτὸ, ἀλλ’ ὑπὸ τὴν ἀκόλουθον αἵρεσιν (ἀναγινώσκει): «Ὁ ἀναδειχθησόμενος ἐνοικιαστὴς τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου δὲν θὰ δύναται νὰ ἐπιδιώκῃ τὴν εἴσπραξιν τοῦ φόρου διὰ πρωτοκόλλων καταμετρήσεως, διοικητικῶς ἐκτελουμένων, ἅτινα, ἀτελῶς καὶ εἰκονικῶς συντασσόμενα ὑπὸ τὸν ἰσχύοντα νόμον, καὶ κατὰ παράβασιν τῶν ὑπαγορεύσεων τῆς στοιχειωδεστέρας εὐσυνειδησίας, ὑπῆρξαν ἡ ἀφορμὴ καὶ τὸ μέσον τῆς τυραννικῆς καταπιέσεως καὶ ἐκβιάσεως ἐκ μέρους τῶν ἐνοικιαστῶν κατὰ τῶν φορολογουμένων, ἀλλὰ πρὸς βεβαίωσιν καὶ ἀναγνώρισιν τοῦ δικαιώματός του θέλει προσφεύγει εἰς τὴν ἁρμοδίαν δικαστικὴν ἀρχήν.» Εἶπον καὶ πρότερον, ὅτι, κατὰ τὴν διάταξιν ταύτην, ἀπὸ τῆς πρώτης στιγμῆς, καθ’ ἣν ἐγένετό τις ἐνοικιαστής, ὀφείλει νὰ διοργανώσῃ ἓν δικηγορικὸν γραφεῖον, ἵνα ἐπιδιώξῃ τὰ δικαιώματά του. Ἀλλ’ ἀνεξαρτήτως τούτου, εὑρίσκω ὅτι ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὑπάρχει ἀντίφασίς τις, διότι τὸ νομοσχέδιον ἐπιβάλλει τὴν ὑποχρέωσιν εἰς τὸν οἰκονομικὸν ἔφορον νὰ κοινοποιήσῃ πάντα τὰ πρωτόκολλα, τὰ συνταχθέντα ὑπὸ τῶν καταμετρησάντων τὰς ἀμπέλους, πρὸς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, τῶν ὁποίων αἱ ἄμπελοι εὑρέθησαν ἐλλιπεῖς ἢ δὲν ἐδηλώθησαν, καὶ οἵτινες ὑποβάλλονται εἰς τὴν ὑποχρέωσιν, ὅπως ἐντὸς μηνὸς ποιήσωνται ἀνακοπήν...

§124ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔχετε δίκαιον, διότι ἴσως ἔχετε τὸ νομοσχέδιον τῆς πρώτης τυπώσεως, τὸ ὁποῖον λέγει «ἐν περιπτώσει μὲν ἐνοικιάσεως...» Τὸ «μὲν» πρέπει νὰ μεταβληθῇ εἰς «μὴ», ὡς ὀρθῶς ἔχει ἐν τῇ δευτέρᾳ τυπώσει τοῦ νομοσχεδίου.

§125ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω ὑπ’ ὄψιν μου ἓν κείμενον νομοσχεδίου, διανεμηθὲν ὑπὸ τοῦ Προεδρείου.

§126ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ὁποῖον ἔχει τυπογραφικὰ λάθη. Πῶς δὲν ἔχετε τὸ νομοσχέδιον τῆς δευτέρας τυπώσεως;

§127ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν διενεμήθη.

§128ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Διενεμήθη.

§129ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐπιμένω εἰς τὴν ἔννοιαν, τὴν ὁποίαν ἐκ τυπογραφικοῦ λάθους δύναταί τις νὰ ἐξαγάγῃ, ἀναγινώσκων τὸ νομοσχέδιον, καὶ παραδέχομαι, ὅτι κατὰ τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς πρέπει νὰ κοινοποιηθῶσιν ὁπωσδήποτε τὰ πρωτόκολλα εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, εἰς αὐτοὺς δ’ ἐπιβάλλεται ἡ ὑποχρέωσις, ἵνα ἐντὸς μηνὸς ποιήσωνται ἀνακοπὴν, — ἀνακοπὴν, ἐννοεῖται, ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Μεταβαίνω δὲ εἰς τὸ ἄρθρ. 18 τοῦ νομοσχεδίου, κατὰ τὸ ὁποῖον, μὴ γενομένης ἀνακοπῆς, ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος κηρύσσει τὰ πρωτόκολλα ταῦτα διοικητικῶς ἐκτελεστά. Ἀλλ’ ἐρωτῶ, πῶς συμβιβάζεται πρὸς τὴν διάταξιν ταύτην ὁ ἰσχυρισμὸς τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι εἰς τὸν ἐνοικιαστὴν ἐδόθη τὸ δικαίωμα μόνον διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ νὰ ἐπιδιώξῃ τὰ δικαιώματά του; Συνετάχθησαν τὰ πρωτόκολλα τῆς καταμετρήσεως, ἐκοινοποιήθησαν εἰς τοὺς ἀμπελοκτήμονας, ἐκοινοποιήθησαν δὲ τὰ πρωτόκολλα καθ’ ὃν τρόπον γινώσκομεν ὅτι κοινοποιοῦνται, τουτέστι δὲν ἔλαβον πολλοὶ γνῶσιν τῶν πρωτοκόλλων τούτων, καὶ δὲν ἠδυνήθησαν νὰ κοινοποιήσωσιν ἀνακοπὴν κατ’ αὐτῶν μετὰ ἕνα μῆνα γίνονται ἐκτελεστά.

§130ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Κοινοποιοῦνται κατὰ τὰς διατάξεις τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας, λέγει τὸ νομοσχέδιον.

§131ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Λέγω μόνον, ὅτι δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀκριβὲς τὸ ἕτερον τῶν ἐπιχειρημάτων σας, ὅτι δηλ. τὰ δικαιώματα τοῦ ἐνοικιαστοῦ τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων θὰ ἐπιδιωχθῶσι μόνον διὰ τῆς δικαστικῆς ὁδοῦ, διότι ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐνοικιαστοῦ ὑποβάλλετε τὸν ἀμπελοκτήμονα εἰς τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ποιήσηται ἀνακοπὴν ἐντὸς μηνὸς, ἄλλως θὰ κηρυχθῶσι τὰ πρωτόκολλα ἐκτελεστὰ ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου. Ἐγὼ, ὅταν ἀνέγνων τὸ πρῶτον τὴν ἔκθεσίν σας, ὑπέλαβον ὅτι τίποτε δὲν πρόκειται νὰ πράξῃ ὁ ἀμπελοκτήμων, ὅτι μόνον ὁ ἐνοικιαστὴς τῶν ἀδηλώτων ἀμπέλων ἔχει τὸ καθῆκον, εὐθὺς ὡς ἐνεργηθῶσιν αἱ καταμετρήσεις, νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὰς κατὰ τῶν παραλειψάντων νὰ δηλώσωσιν ἢ ἐλλιπῶς δηλωσάντων τὰς ἀμπέλους των, καὶ νὰ ἐναγάγῃ αὐτοὺς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων, ἐπιδιώκων τὰ δικαιώματά του· ἀλλ’ ἐνταῦθα βλέπω, ὅτι καὶ πάλιν ὁ ἀμπελοκτήμων εἶναι ὑπόχρεως νὰ καταφύγῃ ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων. Ἀλλὰ ἀναγινώσκω ἐν τῷ νομοσχεδίῳ καί τι ἕτερον. Εὑρίσκω ἐν τῷ ἄρθρῳ 8 διάταξιν, καθ’ ἣν πᾶν ἔλλειμμα ἐκτάσεως μὴ ὑπερβαῖνον τὸ 5%, μένει ἀφορολόγητον. Ἀποδέχομαι, ὅτι δὲν ὑπάρχει λόγος, ἵνα ἐπιβάλληται δι’ ἔλλειμμα τοιοῦτον πρόσθετος φόρος ἢ ποινή. Δὲν ὑπάρχει ὅμως λόγος, ἵνα μένῃ ἐντελῶς ἀφορολόγητον. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ποσοῦ· διότι, ἐὰν ὑποθέσητε ὅτι ἔχει τις 100 στρέμματα ἀμπέλων, — γινώσκω μάλιστα ἀμπελοκτήμονας, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι 2,000 στρέμματα ἀμπέλων, — ἐὰν τὸ 5% ἀφήτητε ἀφορολόγητον, εἶναι 100 στρέμματα ἀφορολόγητα. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι τὴν διάταξιν ταύτην τὴν ἐννοῶ, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐπιβολὴν ποινῆς ἢ προστίμου, ἀλλ’ ὄχι καὶ εἰς τὴν ἐπιβολὴν τοῦ φόρου. Ἀλλ’ εὑρίσκω καὶ ἄλλο. Ἀναγράφεται διάταξις, καθ’ ἣν, ὅταν ἐξεῤῥιζώθη ἢ κατεστράφη μία ἄμπελος, πρέπει τὸ γεγονὸς τοῦτο νὰ βεβαιώσῃ ἐνόρκως ὁ δήμαρχος καὶ ὁ ἀρχαιότερος ἐφημέριος. Καὶ ἐρωτῶ, ἀποταθῆτε σεῖς ὁ ἀμπελοκτήμων εἰς τὸν δήμαρχον Ἀθηναίων καὶ εἴπατέ τῳ: «Κύριε δήμαρχε, κατὰ τὸν νόμον εἶσθε ὑπόχρεως μετὰ τοῦ ἀρχαιοτέρου ἐφημερίου ἐνόρκως νὰ βεβαιώσητε, ὅτι ἡ ἄμπελός μου κατεστράφη ἢ ἐξεῤῥιζώθη»· πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ γνωρίζῃ; Ἴσως διὰ τοὺς δημάρχους τῶν μικρῶν δήμων εἶναι εὔκολον νὰ τὸ ἀντιληφθῶσιν, ἀλλὰ πῶς δύνασθε νὰ ὑποχρεώσητε πάντας τοὺς δημάρχους, προκειμένου νὰ βεβαιωθῇ ἡ καταστροφὴ ἢ ἡ ἐκρίζωσις μιᾶς ἀμπέλου, νὰ τὸ βεβαιῶσιν;—ἐνόρκως μάλιστα,—διότι ἄλλως τὸν ὑποβάλλετε εἰς ποινάς...

§132ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἴσως διὰ τὸν δήμαρχον Ἀθηναίων εἶναι δύσκολον, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἄλλους δημάρχους εἶναι εὔκολον.

§133ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ὑπάρχει ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω, εἷς δῆμος, ὁ ὁποῖος εἶναι τετάρτης τάξεως, ὡς ἐκ τοῦ πληθυσμοῦ καὶ τῶν εἰσοδημάτων του, ἀλλὰ λόγῳ τῆς ἐκτάσεώς του εἶναι μεγαλείτερος τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων· ἐὰν ἐπιβάλητε εἰς τὸν δήμαρχον τοῦτον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ βεβαιώσῃ ἐνόρκως, ὅτι κατεστράφη ἢ ἐξεῤῥιζώθη ἡ ἄμπελος τοῦ δεῖνα συνδημότου του, θὰ τὸν ὑποχρεώσητε νὰ ὁδοιπορήσῃ 5 ὥρας, ἵνα ἀντιληφθῇ τὴν ἄμπελον. Λοιπὸν ἐρωτῶ, εἶναι πρακτικὸν τοῦτο; Διατὶ δὲ νὰ ζητῆτε ἀπὸ τὸν δήμαρχον καὶ ἀπὸ τὸν ἀρχαιότερον ἐφημέριον νὰ σᾶς βεβαιώσῃ ἐνόρκως ὅτι κατεστράφη ἢ ἐξεῤῥιζώθη ἡ δεῖνα ἄμπελος, ὅταν ἔχητε προχειρότερον μέσον; Παρ’ ἑκάστῃ τῶν ἐφοριῶν, ὡς εἶναι γνωστόν, ὑπάρχουσι δύο ἢ εἷς γεωμέτρης ἢ εἷς ἐργοδηγὸς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ αἰτήσει τοῦ ἀμπελοκτήμονος δύναται νὰ ἀναθέσῃ ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος τὴν βεβαίωσιν τοῦ γεγονότος, ἐὰν ὄντως ἡ ἄμπελος κατεστράφη ἢ ἐξεῤῥιζώθη. Ἀλλὰ περὶ τούτων, ὡς ἀφορώντων εἰς τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον προβάλλει ἡ ἐπιτροπὴ, δὲν νομίζω ἀναγκαῖον νὰ ἀσχοληθῶ περαιτέρω. Κατ’ ἐμὲ, αὐτὸ τοῦτο τὸ σύστημα, οἷον παραδέχεται ἡ ἐπιτροπὴ, εἶναι ἐλαττωματικὸν καὶ ἐσφαλμένον, διότι πρῶτον δὲν ἐξασφαλίζει τῷ Δημοσίῳ τὴν σημερινὴν πρόσοδον, δεύτερον δὲν ἀποφεύγει τὴν πλημμέλειαν, τὴν ὁποίαν ἔχει τὸ ὑρεστὼς φορολογικὸν σύστημα, τὴν ἀνισότητα τῆς φορολογίας, καὶ τρίτον, διότι, ἐὰν δὲν μελετήσωμεν καλῶς τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον θὰ προβάλωμεν εἰς ἀντικατάστασιν τοῦ ὑφεστῶτος, καὶ ἀποτύχωμεν ἐν τῇ ἐφαρμογῇ, διατρέχομεν τὸν κίνδυνον νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ ὑρεστὼς σύστημα, διότι πᾶσα Κυβέρνησις ὀφείλει πάντοτε νὰ μεριμνᾷ, ὅπως ἔχῃ τὴν πρόσοδον τοῦ Δημοσίου ἐξησφαλισμένην· ἐὰν δὲ τυχὸν ἐκ τῶν ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διατάξεων, τῶν καθηκόντων, τὰ ὁποῖα δίδετε εἰς τὸν δήμαρχον, τῶν πρωτοκόλλων, καθ’ ὃν τρόπον ὁρίζει τὸ νομοσχέδιον, καταστήσωμεν καὶ εἰς τοὺς φορολογουμένους ἀμπελοκτήμονας τὸ σύστημα τὸ νέον ἐπαχθέστερον τοῦ πρώτου, τότε φυσικώτατον εἶναι, ὅτι δὲν ἐπετύχομεν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκομεν. Ἐνῷ, ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ἀφετηρία τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, τροποποιούμενον ἔν τισιν ἀναντιῤῥήτως,— διότι ἐγὼ ἐν γένει, πρὸ παντὸς δὲ εἰς τὴν κατάρτισιν φορολογικῶν νομοσχεδίων, δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἀξιοῖ τις ὑπὲρ ἑαυτοῦ τὸ ἀλάθητον, —ἐὰν αἱ διατάξεις τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐμελετῶντο παρ’ αὐτῆς τῆς ὑπηρσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, — ἐγὼ δὲ ἰδιαιτέρως τιμῶ τὸν διευθύνοντα τὸ τμῆμα τῶν ἀμέσων φόρων, τὸν ὁποῖον θεωρῶ ἕνα τῶν ἱκανωτέρων καὶ δοκιμωτέρων οἰκονομικῶν ὑπαλλήλων,—ἐὰν, λέγω, ἡ ὑπηρεσία τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐμελέτα τὰς λεπτομερείας τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑποβληθέντος παρ’ ἐμοῦ, εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐγὼ προβάλλω, δύναται νὰ λειτουργήσῃ σκοπιμώτερον, καὶ δύναται νὰ ἐξασφαλίσῃ εἰς τὸ Δημόσιον τὴν σημερινήν του πρόσοδον, χωρὶς νὰ ἐπιφέρῃ καμμίαν πίεσιν εἰς τοὺς φορολογουμένους, μηδὲ νὰ προκαλῇ κανὲν παράπονον ἐκ μέρους αὐτῶν. Καταλήγων παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ὑποβληθῇ εἰς τὸν κόπον νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον, νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὅσας προέβαλον παρατηρήσεις ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τοῦ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς ὑποβληθέντος, καί, εἴτε δι’ εἰδικοῦ νομοσχεδίου, εἴτε διὰ τῆς δηλώσεως τῶν γνωμῶν του μεταξὺ τῶν ὑπαρχόντων νομοσχεδίων, νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Βουλὴν περὶ τοῦ πρακτέου. Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ὁμολογῶ, ὅτι εἰς ἓν κυρίως ἀποβλέπω, εἰς τὴν κατάργησιν τοῦ ὑφεστῶτος φορολογικοῦ συστήματος, ὀλίγον δὲ θὰ λυπηθῶ, ἐὰν ληφθῇ ὑπ’ ὄψει τὸ νομοσχέδιον τῆς ἐπιτροπῆς, τροποποιούμενον, ἢ τὸ ἐμὸν, ἀρκεῖ μόνον νὰ κατορθωθῇ ἡ κατάργησις ἑνὸς φόρου, ὅστις ὁμολογουμένως πιέζει καὶ καταθλίβει τὸν Ἑλληνικὸν λαόν.

§134ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μερλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§135ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι καλλίτερον εἶναι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ μελετήσῃ τὸ νομοσχέδιον.

§136ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ἂς ψηφισθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§137Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὴ ἀμφιβάλλετε, ὅτι καὶ μελέτη τοῦ νομοσχεδίου ἐγένετο καὶ εἶμαι εἰς θέσιν νὰ μετάσχω τῆς συζητήσεως. Ἐπιθυμῶ ὅμως ν’ ἀκούσω τὰς γνώμας τῶν κ. κ. Βουλευτῶν, διότι δὲν ἤκουσα, εἰμὴ τὰς γνώμας τοῦ κ. Μπακοπούλου καὶ ὑμῶν. Ὁ κ. Μπακόπουλος εἶναι εἰσηγητὴς τοῦ νομοσχεδίου τῆς ἐπιτροπῆς, ὑμεῖς δὲ τοῦ ἰδικοῦ σας.

§138ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει θὰ σᾶς παρακαλέσω ν’ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν Δευτέραν.

§139Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 8 καὶ 20′ μ. μ.