1896.12.02

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 19

Τῆς 2 Δεκεμβρίου 1896.

(Δευτέρα)

Ὥρα 4 καὶ 20′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως.)

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Πέτρος Τυπάλδος Ξυδιᾶς ὑποβάλλει πρότασιν νόμου περὶ προαγωγῆς τοῦ ὑποτελωνείου Ληξουρίου εἰς τελωνεῖον τρίτης τάξεως. Ἐπίσης ἑτέραν πρότασιν νόμου περὶ διαθέσεως δραχμῶν 2500 κατ’ ἔτος εἰς ἕκαστον τῶν δήμων Ἀνωγητῶν, Κατωγητῶν καὶ Θηναίας τῆς ἐπαρχίας Πάλλης τοῦ νομοῦ Κεφαλληνίας ἐκ τῶν ἐσόδων ἑκάστου τῶν δήμων τούτων. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 105–106). Ὁ δήμαρχος Καλαβρύτων διαβιβάζει ἀναφορὰν κατοίκων Καλαβρύτων περί τινος αὐτόθι οἰκοπέδου, διαφιλονεικουμένου μεταξὺ τοῦ δήμου καὶ τοῦ Δημοσίου.

§2Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Κατά τινα τῶν προλαβουσῶν συνεδριάσεων μοὶ εἶχε ζητηθῆ σημείωσις τοῦ ποσοῦ τῶν δικαιωμάτων ἐπικαρπίας, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώθησαν κατὰ τὰ ἔτη 1891, 1892, 1893, 1894 καὶ 1895, καὶ τοῦ ποσοῦ τῶν ἐξόδων, τὰ ὁποῖα ἐβεβαιώθησαν διὰ τὰς εἰρημένας χρήσεις. Τοὺς πίνακας τούτους καταθέτω.

§3ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ, κ. Πρόεδρε, νὰ διαταχθῇ ἡ τύπωσις καὶ διανομὴ αὐτῶν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Βεβαίως.

§5Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων ἐδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν νὰ καταθέσω εἰς τὴν Βουλὴν τὰς συμβάσεις πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ καὶ τὰ σχετικὰ περὶ διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Παπαῤῥηγοπούλου. Ἡ σύμβασις περὶ ἀποξηράνσεως τῆς ἐν τῷ δήμῳ Πελλήνης τῆς ἐπαρχίας Κορινθίας λίμνης Κλημεντοκαίσαρι καὶ τὸ ἀπὸ 28 Ὀκτωβρίου 1888 Β. Διάταγμα περὶ παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης ταύτης πρὸς τοὺς κ. κ. Μιχ. Γ. Ἀντωνόπουλον καὶ Ἰωαννίδην εἶναι κατακεχωρισμένα ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 69 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1890, ἐν σελίδι 520. Ἡ δὲ περὶ ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ σύμβασις καὶ τὸ ἀπὸ 14 Ἰανουαρίου 1891 Β. Διάταγμα περὶ παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν τούτων πρὸς τοὺς κ. κ. Σπ. Νοταρᾶν, Ι. Δηλιγιάννην καὶ Ι. Σέχον εἶναι κατακεχωρισμένα ἐν τῷ ὑπ’ ἀριθ. 5 φύλλῳ τῆς Ἐφημερίδος τῆς Κυβερνήσεως τοῦ 1889, ἐν σελίδι 47. Τὰ σχετικὰ ἔγγραφα περὶ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Παπαῤῥηγοπούλου δὲν κατετέθησαν ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Ὑπουργείου. Ἐνδεχόμενον νὰ ἦναι ἐν τῷ τμήματι τοῦ εἰδικοῦ Λογιστηρίου.

§6ΣΤΑΗΣ. Τὸ σημείωμα αὐτὸ ἂς κατατεθῇ, καὶ ἐξ αὐτοῦ λαμβάνομεν γνῶσιν.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶχεν ὡσαύτως ζητηθῆ νὰ καταθέσω διαφόρους πληροφορίας στατιστικὰς περὶ τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς πρὸ δύο ἐτῶν συνομολογηθείσης συμβάσεως μεταξὺ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ Βελγίου. Τὰς πληροφορίας ταύτας καταθέτω ἐν τοῖς ἑξῆς πίναξιν. Ὁ πίναξ οὗτος περιλαμβάνει «τὰς ἀπὸ τοῦ 1890 μέχρι τοῦ 1894 εἰσαχθείσας ποσότητας ἐμπορευμάτων κλάσεών τινων δασμολογικῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων ἠλαττώθη τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος διὰ τῆς Βελγικῆς συμβάσεως, ἤτοι τῶν ὑελοπινάκων, τῶν σωλήνων ἐκ χυτοῦ σιδήρου καὶ δοκῶν σιδηρῶν, τοῦ κατειργασμένου εἰς τεμάχια σιδήρου δι’ οἰκοδομὰς καὶ γεφύρας, τοῦ ἀμύλου, εἰδῶν τινων ὑφασμάτων κλπ.» Καταθέτω πίνακα δεύτερον, ὁ ὁποῖος δηλοῖ τὰς ἀπὸ τοῦ ἔτους 1890 μέχρι τέλους τοῦ 1894 εἰσαχθείσας ἐν Βελγίῳ ποσότητας σταφίδος: αʹ) ἐν ταῖς ἀποθήκαις διαμετακομίσεως, βʹ) τὰς ἐν Βελγίῳ ἀναλωθείσας καὶ γʹ) τὰς ἐξαχθείσας ἐκ Βελγίου εἰς ἄλλα Κράτη. Πίνακα τρίτον, ὁ ὁποῖος δηλοῖ πρῶτον τὰς εἰσαχθείσας εἰς Βέλγιον ποσότητας σταφίδος Κορινθιακῆς καὶ σταφίδος ἑτέρου εἴδους ἀπὸ 27 Ἰουλίου 1895 μέχρι 31 Μαΐου 1896. Κατὰ τὸν πίνακα τοῦτον, εἰσήχθησαν κατὰ τὸ εἰρημένον διάστημα σταφίδος μὲν Κορινθιακῆς χιλιόγραμμα 2,593,622, σταφίδας δ’ ἑτέρου εἴδους χιλιόγραμμα 170,420, τὸ ὅλον χιλιόγραμμα 2,764,042. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐζήτησε πληροφορίας τινὰς πρὸς διασάφησιν ἀναγραφῶν, τὰς ὁποίας εὗρεν ἐν τῷ πίνακι τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ Κράτους. Αἱ ἀναγραφαὶ αὗται συνίστανται εἰς τὰ ποσὰ τὰ ἀναγραφέντα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1895, ὡς καταθετέα διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῆς οἰκοδομῆς κτιρίων διὰ δημοτικὰ σχολεῖα, καὶ τὰ ποσά, τὰ ὁποῖα κατετέθησαν πράγματι ἐν τῇ Τραπέζῃ Ἠπειροθεσσαλίας. Ἐν τῇ Τραπέζῃ Ἠπειροθεσσαλίας κατετέθησαν δρ. 422,000, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὅμως τοῦ ἔτους ἐκείνου εἶχεν ἀναγραφῆ ποσὸν 327,981, ἵνα κατατεθῇ, διότι, καθ’ ὃν χρόνον συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς, ὑπελαμβάνετο ὅτι τὰ εἰσπραχθησόμενα ἐξ ἐκπαιδευτικῶν τελῶν θὰ ἦσαν ὀλιγώτερα τῶν εἰσπραχθέντων μετὰ τὰς μειώσεις, τὰς ὁποίας ἐνομοθέτησεν ὁ νόμος ὁ ἐκδοθεὶς κατὰ τὸ ἔτος ἐκεῖνο. Ἐπειδὴ ὅμως τὰ ποσὰ τὰ εἰσπραχθέντα ἦσαν ἀνώτερα τῶν δραχ. 327,981, ἀπεδώκαμεν πάντα τὰ εἰσπραχθέντα, ἀλλὰ δὲν ἐπροφθάσαμεν νὰ ζητήσωμεν ἀναπληρωματικὴν πίστωσιν, ἵνα δικαιολογήσωμεν τὴν διαφορὰν τῶν 94,019 δρ., ἥτις ὑπάρχει μεταξὺ τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον εἶχεν ἀναγραφῆ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ τοῦ ποσοῦ τοῦ κατατεθέντος. Τὴν ἀναπληρωματικὴν ταύτην πίστωσιν ἐζητήσαμεν ἤδη πρὸ ἡμερῶν. Ἕνεκα τούτου προῆλθεν ἡ διαφορά.

§8ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπιτρέπετε μίαν ἐρώτησιν;

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§10ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὰ κατατεθέντα κατετέθησαν ἐντόκως εἰς τὴν ἰδίαν Τράπεζαν;

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν Τράπεζαν τῆς Ἠπειροθεσσαλίας ἐπὶ τόκῳ 2½ τοῖς ἑκατὸν, διότι δὲν ὑπετάχθημεν εἰς προθεσμίαν. Ἐὰν ὑπετασσόμεθα εἰς προθεσμίαν, ἐὰν ὑπισχνούμεθα ὅτι δὲν ἠθέλομεν ζητήσει τὰ χρήματα ἢ μετὰ 10 ἢ μετὰ 20 ἔτη, ἠθέλομεν ἐπιτύχει μεγαλείτερον τόκον.

§12ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι εἰς τρεχούμενον λογαριασμόν;

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τρεχούμενον λογαριασμόν. Δευτέρα ἀπορία, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Παρνασσίδος ἐξήνεγκε καὶ ἐπὶ τῆς ὁποίας ἐζήτησε πληροφορίας, εἶναι, ἐὰν ἐξεδόθη ἔνταλμα 500 χιλιάδων δραχμῶν ὑπὲρ τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας εἰς βάρος τῆς χρήσεως τοῦ 1895. Πρὸς τὴν ἐρώτησιν ταύτην δίδω τὴν ἑξῆς πληροφορίαν. Ἀπὸ τοῦ ἔτους 1894, καθυστερεῖ ἡ ἀπόδοσις εἰς τὴν ἐπαρχιακὴν καὶ δημοτικὴν ὁδοποιΐαν τῶν ὀφειλομένων εἰς αὐτὴν ὑπὸ τοῦ ταμείου τῆς ὁδοποιΐας, διότι δὲν ἐγένετο εἰσέτι ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν ἡ ἐκκαθάρισις τῶν σχετικῶν λογαριασμῶν. Ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου μάλιστα ἐντάλματα, ἐκδοθέντα ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν εἰς βάρος τῆς ἐπαρχιακῆς καὶ δημοτικῆς ὁδοποιΐας καὶ ἀποσταλέντα τὴν 29 Ὀκτωβρίου ἐνεστῶτος ἔτους εἰς τὰ Γεν. Λογιστήριον πρὸς θεώρησιν, δὲν ἐθεωρήθησαν, ζητήσαντος τοῦ Γεν. Λογιστηρίου παρὰ τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου ν’ ἀποσταλῇ εἰς αὐτὸ ἐπίσημος πίναξ τῶν κατ’ ἐπαρχίας καὶ δήμους ὑπαρχόντων διαθεσίμων ὑπολοίπων, ὡς ὁρίζει τὸ Διάταγμα τῆς 12 Αὐγούστου 1892, τὸ ἐκδοθὲν πρὸς ἐκτέλεσιν τοῦ ͵ΒΚΕʹ νόμου τοῦ αὐτοῦ ἔτους. Ὑπάρχει καὶ τρίτη ἐρώτησις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, ὁ ὁποῖος ἐζήτησε νὰ κατατεθῇ ἀνάλυσις τῶν ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους ὑπολοίπων κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1896. Τὴν ἀνάλυσιν ταύτην καταθέτω, παρατηρῶν ὅτι ἡ αὔξησις τῶν ἐν τοῖς ταμείοις τοῦ Κράτους ὑπολοίπων προέρχεται αʹ) ἐκ τῶν κατὰ τὴν 30 Σεπτεμβρίου 1896 ὑπολοίπων ἐπὶ πλέον μετρητῶν καὶ βʹ) ἐκ τῶν ἐν τοῖς ταμείοις εὑρισκομένων ἐξωφλημένων ἐνταλμάτων καὶ ἐξοφλητικῶν ἀποδείξεων διαφόρων δικαιούχων, δι’ ἔξοδα τῆς δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως, προκαταβληθέντα δυνάμει τῶν νόμων ͵ΒΤΜΘʹ τοῦ 1895 καὶ ͵ΒΤϞΖʹ τοῦ 1896.

§14ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλοῦμεν νὰ τυπωθῇ ἡ ἀνάλυσις αὕτη.

§15ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς εἴχομεν εἰσαγάγει διάφορα νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα ἐσκόπουν τὴν ἐνίσχυσιν τῆς παραγωγῆς ἐν Θεσσαλίᾳ. Διὰ τῶν νομοσχεδίων τούτων ἐπεζητεῖτο ἡ βελτίωσις τῶν ὅρων, ὑπὸ τοὺς ὁποίους τελοῦνται νῦν ἐκεῖ αἱ γεωργικαὶ ἐργασίαι. Τὰ νομοσχέδια ταῦτα δὲν συνεζητήθησαν τότε, ἀλλὰ κατὰ τὴν γενομένην γενικὴν συζήτησιν περὶ τῶν Θεσσαλικῶν πραγμάτων ἠδυνήθημεν νὰ συναγάγωμεν ὡς πόρισμα τὴν ἐνδειχθεῖσαν, ἵνα μὴ εἴπω τὴν καταδηλωθεῖσαν, ἐπιθυμίαν πορισμοῦ περισσοτέρων φώτων περὶ τῆς καταστάσεως τῆς ἐν Θεσσαλίᾳ γεωργίας καὶ κτηνοτροφίας, καὶ περὶ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα πρέπει ἀναγκαίως νὰ ἐφαρμοσθῶσιν ἐκεῖ. Διὰ τοῦτο, ὅταν ἐκηρύχθη ἡ λῆξις τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, προεκαλέσαμεν Β. Διάταγμα κατὰ τὴν 27 Ἀπριλίου 1896, διὰ τοῦ ὁποίου συνεστήθη ἐπιτροπὴ ἐκ Βουλευτῶν ἐκ Θεσσαλίας, ἐκ δύο μελῶν τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ἐκ τῶν νομαρχῶν τῶν δύο νομῶν Θεσσαλίας καὶ προσέτι ἐκ τοῦ τμηματάρχου τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος προΐσταται τοῦ δευτέρου τμήματος τοῦ ἐπιτετραμμένου τὴν ἐκτέλεσιν τῶν ἀμέσων φόρων. Ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη μετέβη εἰς τὴν Θεσσαλίαν, εἰργάσθη ἐπὶ πολλὰς ἑβδομάδας, καὶ ἐπανελθοῦσα συνέταξε καὶ εἰσήγαγε τὴν ἔκθεσιν αὐτῆς. Ἡ ἔκθεσις αὕτη δὲν εἶναι προϊόν τῆς ὁμοφώνου γνώμης πάντων τῶν μελῶν τῆς εἰρημένης ἐπιτροπῆς, διότι δύο μέλη αὐτῆς, ἐὰν δὲν σφάλλωμαι, ἐμειοψήφησαν· ἑπομένως τὸ τεῦχος, τὸ ὁποῖον καταθέτω, περιλαμβάνει ὄχι μόνον τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐκθέσεις τῶν μειοψηφησάντων δύο μελῶν.

§17ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι διάφορος ἡ ἔκθεσις τοῦ σχεδίου, τὸ ὁποῖον ἐδημοσιεύθη πρό τινος καιροῦ;

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ τεῦχος τοῦτο περιλαμβάνει τὴν ἔκθεσιν τῆς πλειοψηφίας τῆς ἐπιτροπῆς καὶ δύο ἐκθέσεις τῆς μειοψηφίας. Θέλουσι κατατεθῆ ἱκανὰ ἀντίτυπα, ἵνα διανεμηθῶσιν εἰς τοὺς κ. Βουλευτάς. Ἐπειδὴ δὲ ἐζητήθη νὰ κατατεθῶσι καὶ τὰ ὑπομνήματα, τὰ ὁποῖα διάφοροι πολῖται, ἔχοντες γνῶσιν τῶν πραγμάτων, ἔκριναν ἀναγκαῖον νὰ ἀποστείλωσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν, εἰσφέροντες οὕτω καὶ αὐτοὶ τὸν ὀβολόν των, καταθέτω καὶ τὰ ὑπομνήματα ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι τὰ ἑξῆς· πρῶτον, ὑπόμνημα τοῦ κ. Κηρύκου, διευθυντοῦ τῶν σιδηροδρόμων Θεσσαλίας...

§19ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τυπωμένον καὶ αὐτό;

§20Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι... Ἕτερον ὑπόμνημα τοῦ κ. Μαθιουδάκη, διευθυντοῦ τῶν τραπεζικῶν ὑποκαταστημάτων Θεσσαλίας· ἕτερον ὑπόμνημα τοῦ κ. Ἰω. Μανούσου· ἕτερον ὑπόμνημα τῶν ἀδελφῶν κ. Ἀποστολίδου· ἕτερον τοῦ κ. Π. Ι. Σταμοπούλου· ἕτερον τοῦ κ. Ἀλεξ. Κουρτίου, ἐμποροτραπεζίτου, κατοίκου Καρδίτσης· ἕτερον τοῦ κ. Γ. Βερνίκη, καὶ τέλος ἕτερον ὑπόμνημα ἄλλου τινος κυρίου, τοῦ ὁποίου δυστυχῶς δὲν εἶναι εὐανάγνωστος ἡ ὑπογραφή, ἵνα ἀναφέρω τὸ ὄνομά του.

§21ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄν ἦτο δυνατόν, νὰ τυπωθῶσι.

§22Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πάντα ταῦτα;

§23Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὰ δύο, κ. Πρόεδρε, τοῦ κ. Κηρύκου καὶ τοῦ κ. διευθυντοῦ τῆς Τραπέζης, τῶν ὁποίων, ὡς ἐκ τῆς θέσεως, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται, ἡ γνώμη ἔχει κῦρος.

§24ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἢ ὅλα πρέπει νὰ τυπωθῶσιν ἢ οὐδέν, διότι δὲν δύναται νὰ γείνῃ διάκρισις.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καταθέτω εἰς τὴν Βουλὴν ὡσαύτως δηλώσεις, διὰ τῶν ὁποίων προτείνεται ἡ μεταβολὴ ὡρισμένων ἀναγραφῶν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῶν ἐσόδων καὶ ἐξόδων...

§26Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, μὲ συγχωρεῖτε. Τὰ πρακτικὰ τῆς ἐπιτροπῆς δὲν κατετέθησαν; — διότι εἶχον παρακαλέσει νὰ κατατεθῶσι καὶ ταῦτα.

§27Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι περιλαμβάνονται ἐν τῷ τεύχει· ἐὰν δὲ δὲν περιλαμβάνωνται, θέλουσι κατατεθῆ. Ἀλλὰ μοὶ εἶπον, ὅτι τὰ πρακτικὰ δὲν ἐκθέτουσι συζητήσεις καὶ γνώμας, ἀλλὰ μόνον πορίσματα, δηλαδὴ προτάσεις.

§28ΔΑΛΛΑΣ. Συνοδεύουσι τὴν ἔκθεσιν.

§29Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. .. Ἐν πρώτοις δήλωσιν ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν καὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως. Ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐφόρων τῶν ἀρχαιοτήτων, τῶν ὑπαρχόντων ἐν ἐνεργείᾳ, ἀνέρχεται εἰς 6, ὁ νόμος ὅμως περὶ ἀρχαιοτήτων ἐπιτρέπει ἀνώτερον ἀριθμόν. Ἐπειδὴ αἱ γιγνόμεναι ἀρχαιολογικαὶ ἐργασίαι καὶ μελέται κατέστησαν ἐπιβεβλημένην τὴν ἀνάγκην τῆς προσθήκης καὶ ἑβδόμου ἐφόρου, ἵνα μὴ αὐξήσωσιν, ἕνεκα τῆς προσθήκης ταύτης, αἱ πιστώσεις τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν κατὰ 3,000 δραχμάς, ἠλαττώσαμεν κατὰ τὸ ποσὸν τοῦτο ἐξ ἄλλης πιστώσεως ἀρχαιολογικῆς καὶ προσεθήκαμεν ποσὸν δραχμῶν 3,000 διὰ τὴν προσθήκην ἑβδόμου ἐφόρου τῶν ἀρχαιοτήτων. Ἐντεῦθεν δὲν ἐπέρχεται αὔξησις ἢ ἐλάττωσις εἰς τὰ ἔξοδα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐκκλησιαστικῶν. Ἐντὸς τοῦ χώρου, ὁ ὁποῖος εἶναι προσδιωρισμένος διὰ τὸ κατάστημα τῶν Ζαππείων καὶ τὴν περιοχὴν αὐτῶν, ὑπάρχουσιν ἰδιωτικαὶ κτήσεις. Τοιαύτη εἶναι ἔκτασις 4,000 πήχεων, ἐπὶ τῆς ὁποίας ὑπάρχει καφενεῖον καὶ θέατρον. Ἡ ἔκτασις αὕτη ἀνήκει εἰς τοὺς κληρονόμους τοῦ ἀποθανόντος καθηγητοῦ τοῦ Πανεπιστημίου Θεοδώρου Ὀρφανίδου. Προσέτι ἐντὸς τοῦ χώρου αὐτοῦ ὑπάρχει καὶ τὸ νεκροταφεῖον τὸ λεγόμενον Ἀγγλικόν. Καὶ περὶ μὲν τῆς προσκτήσεως τῆς ἐκτάσεως τῆς ἀνηκούσης εἰς τοὺς κληρονόμους τοῦ μακαρίτου Ὀρφανίδου, εὐκόλως δύναταί τις νὰ μεριμνήσῃ καὶ νὰ προσκτήσηται αὐτὴν, διότι δὲν ἀπαιτεῖται, εἰμὴ νὰ κανονίσῃ τὰ τῆς τιμῆς τῶν γηπέδων μετ’ αὐτῶν· ἀλλὰ περὶ τῆς προσκτήσεως τοῦ ἐδάφους, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ὑπάρχει τὸ Ἀγγλικὸν νεκροταφεῖον, ἀπαιτεῖται περισσοτέρα ἐργασία καὶ συνεννοήσεις. Νομίζω, ὅτι αἱ συνεννοήσεις αὗται ἐγένοντο ἤδη, δὲν δύναμαι ὅμως νὰ πληροφορήσω ἀπὸ τοῦδε τὴν Βουλὴν εἰς ποῖα ἀποτελέσματα κατέληξαν. Γνωρίζω ὡσαύτως, ὅτι ἐγένετο προπαρασκευαστική τις ἐργασία πρὸς εὕρεσιν γηπέδου ἴσης περίπου ἐκτάσεως, τὸ ὁποῖον μέλλει νὰ προστεθῇ εἰς τὸ νεκροταφεῖον τὸ κοινὸν, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον γήπεδον μέλλουσι νὰ μετενεχθῶσι τὰ ὀστᾶ καὶ οἱ τάφοι, οἱ ᾠκοδομημένοι ἐν τῷ Ἀγγλικῷ νεκροταφείῳ. Τοιουτοτρόπως, ἀφαιρουμένων πάντων αὐτῶν, τὸ γήπεδον, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς Ἀγγλικὸν νεκροταφεῖον, ἤθελε μείνει ἐλεύθερον, ὅπως διατεθῇ, ἵνα χρησιμεύσῃ διὰ τοὺς σκοποὺς, εἰς τοὺς ὁποίους προσδιωρίσθη, χάριν τοῦ καταστήματος τοῦ Ζαππείου, ἡ ἔκτασις ἐκείνη. Διὰ τὴν πρόσκτησιν τοῦ γηπέδου, τοῦ παρὰ τὸ κοινὸν νεκροταφεῖον, προσδιορίζεται ποσότης 15,000 δραχμῶν, τὸ ποσὸν δὲ τοῦτο θέλει χρησιμεύσει εἴτε ἵνα ἀγοράσωμεν ἡμεῖς τὸ γήπεδον τοῦτο ἀπ’ εὐθείας, εἴτε ἵνα ἀγοράσουν αὐτὸ οἱ κατέχοντες τὸ Ἀγγλικὸν νεκροταφεῖον. Διὰ τὴν ἐκτίμησιν ὅμως τοῦ γηπέδου, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὴν οἰκογένειαν τοῦ μακαρίτου Θ. Ὀρφανίδου, ἦτο ἡ δυσκολία μεγαλειτέρα, διότι οἱ κύριοι αὐτοῦ ἰσχυρίζοντο, ὅτι πρέπει νὰ χρησιμεύσῃ ὡς ὁδηγὸς πρὸς προσδιορισμὸν τῆς τιμῆς αὐτοῦ κατὰ τεκτονικὸν πῆχυν ἡ τιμὴ τῶν παρὰ τὴν ἔκτασιν ταύτην οἰκοπέδων, τὰ ὁποῖα ἐπωλήθησαν εἰς διαφόρους τιμάς. Ἀνέφερον ἰδίως οἰκόπεδον, τὸ ὁποῖον ἐπωλήθη εἰς τὸν Γ. Λεβίδην ἀντὶ 110 δραχμῶν κατὰ πῆχυν, διὰ τοῦτο ἐζήτουν ποσὸν ἀνάλογον, ἐγένετο ὅμως δυνατὸν ἀντὶ τῶν 4,000 πήχεων αὐτῶν νὰ δεχθῶσιν ἐπὶ τέλους 150,000 δραχμάς. Εἰσάγω λοιπὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιτρέπεται νὰ γένωνται αἱ προσκτήσεις αὗται. Ἐπειδὴ ὅμως κατὰ τὸ παρελθόν, ἐπὶ ἄλλων Ὑπουργείων καὶ ἄλλων ἐπιτροπῶν, εἶχον γενῆ ἀγοραὶ ἐκτάσεων ἄνευ νόμου, αἱ ἐκτάσεις δὲ αὗται ἠγοράσθησαν καὶ τὰ χρήματα ἐπληρώθησαν, εἶναι δὲ νῦν τὸ γήπεδον εἰς τὴν κατοχὴν τοῦ Ζαππείου, ἐνομίσαμεν, ὅτι ἔπρεπε νὰ νομιμοποιήσωμεν καὶ αὐτὰς τὰς ἀγοράς. Διὰ τοῦτο ἐν τῷ νομοσχεδίῳ περιελάβομεν διάταξιν, διὰ τῆς ὁποίας κυροῦνται αἱ ἀγοραὶ αὗται, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἀτελεῖς, διότι δὲν εἶχε δοθῆ ἄδεια πρὸς αὐτό.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὅλα εἰς βάρος τῆς Ζαππείου περιουσίας;

§31Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα. Ἡ μέχρι τοῦδε πεῖρα κατέδειξεν ἀναγκαίας μεταβολάς τινας ἐν τῷ τελωνιακῷ κλάδῳ, ὄχι μόνον δασμολογικάς, ἀλλὰ καὶ μεταβολὰς τοῦ κανονισμοῦ, τῶν ἀρχῶν καὶ ὑπαλλήλων, αἱ ὁποῖαι κατὰ τὴν μέχρι τοῦδε ἰσχύουσαν νομοθεσίαν λειτουργοῦσιν ἐν τῇ τελωνειακῇ ὑπηρεσίᾳ. Παρεσκευάσθη λοιπὸν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνονται δασμολογικαὶ μεταβολαὶ καὶ καταθέτω τοῦτο μετὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως αὐτοῦ. Αἱ δασμολογικαὶ μεταβολαὶ ἀντικείμενον ἔχουσι τὰ κτήνη, τὰ ὁποῖα ἐκ τῆς γείτονος ἐπικρατείας εἰσάγονται εἰς τὴν Θεσσαλίαν, εἶτα τὴν μεταβολὴν τῆς νομοθεσίας τῆς κανονιζούσης τὰ εἰσαγωγικὰ τέλη τοῦ ξύλου ἐκείνου, τὸ ὁποῖον εἶναι γνωστὸν ὑπὸ τὸν χαρακτηρισμὸν ὀξυὰ, τρίτον τὰ τέλη τὰ ἐπιβεβλημένα ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων χειροκτίων ἄνευ μηλωτῆς, τέταρτον ἐπὶ τῶν παρακοπῶν τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων...

§32ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Παρακοπῶν;

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω ὅτι λέγονται ρετάλια.

§34Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἄλλην ἐξήγησιν ἔδωκαν ἐν τῷ τελωνειακῷ τμήματι.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Νομίζω, ὅτι αὐτὴν τὴν μεταβολὴν συνιστᾶτε καὶ ὑμεῖς.

§36Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Προσέτι τῶν τελῶν τῶν ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων νημάτων, τῶν ἐλαιοβαφῶν ἀστρήπτων καὶ στρημμένων, ἐπὶ τῶν ἠλεκτρικῶν τηλεφώνων καὶ τέλος ἐπὶ τῶν χειροκτίων, δερματίνων ἢ μὴ, μετὰ μηλωτῆς...

§38ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐν τῇ αἰτιολογικῇ ἐκθέσει δίδονται ἅπασαι αἱ πληροφορίαι;

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα... Ὡς εἶπον δὲ, ὑπάρχει καὶ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον καταθέτω, διὰ τοῦ ὁποίου μεταβάλλεται ἡ τάξις τελωνειακῶν τινων ἀρχῶν καὶ ὑπαλλήλων· π. χ. προάγονται εἰς ὑποτελωνεῖα αʹ τάξεως τινὰ ὑποτελωνεῖα γʹ τάξεως, εἰς ὑποτελωνεῖα γʹ τάξεως τελωνειακοί τινες σταθμοί, πρὸς πλήρωσιν τῶν ἀναγκῶν τῆς ὑπηρεσίας.

§40ΚΑΙΡΗΣ. Προάγεται καὶ τὸ τῆς Ἄνδρου;

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§42ΚΑΙΡΗΣ. Δικαία ἡ προαγωγή.

§43Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀμφιβάλλω. Ὁμολογῶ, ὅτι τὸ τελωνεῖον τῆς Ἄνδρου προώδευσε μεγάλως, διότι τὰ παρ’ αὐτοῦ εἰσπραχθέντα ἀνῆλθον εἰς ποσὸν, τὸ ὁποῖον δικαιολογεῖ τὴν προαγωγὴν αὐτοῦ. Ἄλλως, ὡς εἶχον τὰ πράγματα, προὐχώρησε τὸ λαθρεμπόριον, κατεβλήθησαν δὲ ἔκτακτοι προσπάθειαι κατὰ τὸ ἔτος τοῦτο, ἵνα καταστείλωμεν αὐτό. Ἐπίσης εἰσάγω νομοσχέδιον, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ ὁλικῆς δαπάνης διὰ κατασκευὴν δημοσίων κτιρίων καὶ ἔργων, δι’ ἅπερ ἀναγράφονται πιστώσεις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1897. Εἰσάγων τὸν προϋπολογισμὸν εἰς τὴν Βουλήν, ἐποιησάμην ὑπαινιγμοὺς περὶ συνεννοήσεών τινων, τὰς ὁποίας εἴχομεν ἀρχίσει μετὰ τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης. Αἱ συνεννοήσεις αὗται ἐσκόπουν πρῶτον νὰ κατασταθῇ δυνατὴ ἡ σύστασις γενικῶν ἀποθηκῶν, ὅπως κατασταθῇ δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ ὁ περὶ αὐτοῦ νόμος, ὁ ψηφισθεὶς ὑπὸ τῆς Βουλῆς καὶ ἐκδοθεὶς κατὰ τὸ 1896, λειτουργήσῃ δὲ μετ’ αὐτοῦ καὶ ὁ συναφὴς καὶ ἑπόμενος αὐτῷ νόμος περὶ ἐνεχύρου. Αἱ συνεννοήσεις αὗται, δύναμαι νὰ εἴπω, ὅτι κατέληξαν εἰς ἀποτέλεσμα, καὶ ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς διαστήματος ὄχι μακροῦ θέλει κατορθωθῆ, ἵνα τὰ προϊόντα τῆς χώρας ἀποκτήσωσι τὴν χρησιμότητα πρὸς δημιουργίαν πίστεως ὑπὲρ ἐκείνων, οἵτινες κατέχουσιν αὐτὰ καὶ θέλουσιν οὕτω καταστῆ προσιτώτερα τὰ κεφάλαια εἰς τὴν ἐθνικὴν παραγωγήν. Ὡσαύτως, ἐπειδὴ μεταξὺ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα ἐπροτάθησαν ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἥτις μετέβη εἰς τὴν Θεσσαλίαν πρὸς ἐξέτασιν τῆς χώρας, ἦτο ἡ σύστασις γεωργικοῦ ταμείου, ἔχοντος εἰδικὴν ἀποστολὴν τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῆς Θεσσαλικῆς παραγωγῆς, ὅπερ καὶ εἴχομεν προτείνει πρὸ τῆς μεταβάσεως εἰς Θεσσαλίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ὑπεθέσαμεν ὅτι ὑπάρχουσι πιθανότητες, ὅτι ἡ Βουλὴ θέλει ψηφίσει καὶ ὁ Βασιλεὺς κυρώσει τὸ νομοσχέδιον περὶ ἱδρύσεως γεωργικοῦ ταμείου ἐν Θεσσαλίᾳ. Ἀλλὰ τὸ γεωργικὸν ταμεῖον, τὸ ἐν Θεσσαλίᾳ ἱδρυόμενον, θέλει εἰσπράττει τὰ δικαιώματα, τὰ ὁποῖα ὁ νόμος ἀναγράφει, θέλει εἰσπράττει ὅμως αὐτὰ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον καὶ βαθμηδόν, δὲν θέλουσι δὲ συγκεντρωθῆ, εἰμὴ μετὰ παρέλευσιν πολλοῦ χρόνου, τὰ ἀπαιτούμενα κεφάλαια. Ὑπελάβομεν ὅτι εἶναι ἐνδεχόμενον αἱ μελέται τῆς χώρας ἐκείνης, καὶ αἱ ἄλλοτε γενόμεναι καὶ αἱ νῦν πρὸ πάντων ὑδραυλικαί, νὰ δώσωσι φῶτα τοσαῦτα εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν, ὥστε αὕτη νὰ προβῇ ταχέως εἰς ἐκτέλεσιν ἔργων, ἐνῷ κατὰ τὰ εἰρημένα τὸ ταμεῖον δὲν ἤθελεν ἔχει ἔτι τὰ ἀναγκαιοῦντα κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἔμελλε μόνον καιροῦ προϊόντος νὰ εἰσπράξῃ. Πρὸς πλήρωσιν τοιαύτης ἀνάγκης, ἡ Ἐθνικὴ Τράπεζα ἀναλαμβάνει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ δανείσῃ τὸ γεωργικὸν ταμεῖον μέχρις ἓξ ἑκατομμυρίων, ἐπὶ τόκῳ ἐλάσσονι τῶν 6%, καὶ χρεωλυσίῳ 1%, καὶ νὰ καταβάλῃ τὰ κεφάλαια εἰς μίαν ἢ εἰς πολλὰς δόσεις, ὅπως οὕτω ἀπαλλαγῇ τὸ γεωργικὸν ταμεῖον ἀπὸ τὰς ζημίας, τὰς ὁποίας ὑπέστη τὸ ταμεῖον τοῦ λιμένος Καλαμῶν, τὸ εἰσπρᾶξαν ὅλον τὸ δάνειον, τὸ ὁποῖον εἶχε τότε συνομολογήσει, ἐνῷ δὲν εἶχεν ἀνάγκην ἀμέσως πάντων τῶν κεφαλαίων τούτων, ὅτε οἱ τόκοι οἱ πληρονόμενοι ἀπεῤῥόφων τοῦ δανείου τὸ κεφάλαιον. Ἀλλὰ πλὴν τῶν δύο τούτων συμφωνιῶν, τὰς ὁποίας ἡ συνομολογηθεῖσα σύμβασις περιέλαβεν, ἡ Τράπεζα ἀνέλαβε τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναβιβάσῃ προσέτι εἰς δέκα τοὐλάχιστον ἑκατομμύρια τὸ ποσὸν τῶν δύο ἑκατομμυρίων, τὸ ὁποῖον κατὰ τὸν νόμον τοῦ 1891 ὤφειλε νὰ προορίσῃ εἰς χορηγήσεις γεωργοκτηματιῶν. Τὰς χορηγήσεις ταύτας εἶχε παύσει νὰ χορηγῇ κατὰ τὰ τελευταῖα ἔτη ἡ Ἐθν. Τράπεζα, διὰ δὲ τῆς συμβάσεως ταύτης ἡ Τράπεζα θέλει δυνηθῆ νὰ ἄρξηται πάλιν νὰ χορηγῇ τοιαῦτα, καὶ ἀνέλαβε μάλιστα τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ἀναβιβάσῃ τὰς χορηγήσεις ταύτας εἰς δέκα κατ’ ἐλάχιστον ὅρον ἑκατομμύρια· ἑπομένως δυνατὸν τὸ ποσὸν τῶν γενησομένων χορηγήσεων νὰ ἀνέλθῃ καὶ εἰς ἀνώτερον ποσόν. Ἡ μελέτη τῆς συμβάσεως ταύτης εἶναι ἀξία τῆς προσοχῆς τῆς Βουλῆς, εἰς τὴν ὁποίαν συνιστῶ αὐτήν. Καταθέτω δὲ μετ’ αὐτῆς καὶ ἔκθεσιν πρὸς τὴν Βουλὴν εἰσηγητικήν.

§44Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Θὰ ἦναι ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ψηφίσεως τοῦ νόμου περὶ ἱδρύσεως γεωργικοῦ ταμείου;

§45Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολλὰ περιλαμβάνει ἡ σύμβασις, μία δὲ ῥῆσις αὐτῆς εἶναι ἡ περὶ τοῦ δανείου πρὸς τὸ γεωργικὸν ταμεῖον· ἐὰν δ’ ἤθελε ψηφισθῆ ἡ σύμβασις, δὲν ἤθελε δὲ ψηφισθῆ ὁ νόμος περὶ γεωργικοῦ ταμείου, ἡ ῥῆσις αὕτη τῆς συμβάσεως ἤθελε μείνει ἀργή, οὐδεμία δὲ ζημία θὰ ἐπήρχετο. Καταθέτω προσέτι δήλωσιν περὶ μεταβολῶν ἐπενεκτέων εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν. Ἡ δήλωσις αὕτη σκοπεῖ τὴν ἀναγραφὴν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν δαπανῶν τακτικῶν καὶ δαπανῶν πρὸς πλήρωσιν κενῶν· ἐλπίζω δὲ, ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας θέλω εὑρεθῆ εἰς τὴν θέσιν νὰ εἰσαγάγω καὶ ἄλλας πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπὸν δηλώσεις. Τακτικὴν π. χ. ἀνάγκην ἐννοοῦμεν τὴν συγκρότησιν στρατοπέδου πρὸς ἄσκησιν τῆς ἐφεδρείας, ἑπομένως διὰ τὴν συγκρότησιν ταύτην ζητοῦμεν νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ πίστωσις, ὅση κρίνεται ἐπαρκής...

§46ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πόση;

§47Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. 1,150,000... Τακτικὴ ἀνάγκη καὶ πρὸς πλήρωσιν κενοῦ ἐν τῇ διοικήσει τοῦ στρατοῦ εἶναι ἡ ἔλλειψις κλινοσκεπασμάτων, ζητεῖται δὲ ποσόν, ἵνα ἀγορασθῶσι χιλιάδες τινὲς κλινοσκεπασμάτων. Ἐπίσης πλήρωσιν κενοῦ σκοπεῖ ἡ πίστωσις, τὴν ὁποίαν ζητοῦμεν δι’ ἀγορὰν κτηνῶν. Τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀγοραστέων κτηνῶν προσδιωρίσαμεν εἰς χίλια, ζητεῖται δὲ πίστωσις 1,200,000 δραχ. Προσέτι ζητεῖται πίστωσις ἀναγκαία διὰ τὴν ἱπποφορβήν, διότι ἡ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ἀναγεγραμμένη δὲν θέλει βεβαίως ἐπαρκέσει διὰ τὴν τροφὴν καὶ τῶν νέων κτηνῶν. Ἡ ἀνάγκη τῆς ἀγορᾶς κτηνῶν εἶναι καταφανής, διότι μετὰ τὸ 1885 καὶ 1886 οὐδέποτε ἠγοράσθησαν κτήνη. Ἀληθῶς ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν οὐδεμία ἐλήφθη πρόνοια πρὸς συντήρησιν τοῦ ἀναγκαίου ἀριθμοῦ κτηνῶν. Τὰ ἀγορασθέντα κατὰ τὸ 1885 καὶ 1886 ἦσαν τοσαῦτα ὥστε ὄχι μόνον ἐπήρκουν τότε πρὸς θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν, ἀλλ’ ἐκρίθησαν ἀρκοῦντα καὶ διὰ πάντα τὰ ἑπόμενα ἔτη· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ἀλλὰ καὶ ἐχρησίμευσαν ὡς πόρος ἐσόδων καθ’ ἕκαστον τῶν ἑπομένων ἐτῶν. Καὶ ὄντως πολλὰ ἐξεποιήθησαν, πολλὰ δὲ παρεχωρήθησαν εἰς διαφόρους, ἵνα διατηρῶσιν αὐτὰ ἐπὶ ὁρισθέντα χρόνον. Οὕτω κατὰ τὸ 1888 δὲν ἐγένετο δαπάνη δι’ ἱππωνείαν, κατὰ τὸ 1889 δὲν ἐγένετο δαπάνη δι’ ἱππωνείαν, κατὰ τὸ 1890 ἐγένετο δαπάνη δι’ ἱππωνείαν δραχ. μόνον 191,190, κατὰ τὸ 1891 δὲν ἐγένετο δαπάνη δι’ ἱππωνείαν, κατὰ τὸ 1892 οὐδεμία δαπάνη δι’ ἱππωνίαν, κατὰ τὸ 1893 οὐδεμία δαπάνη δι’ ἱππωνείαν, κατὰ τὸ 1894 οὐδεμία δαπάνη δι’ ἱππωνείαν· μόνον κατὰ τὸ 1895 ἀνεγράψαμεν ἡμεῖς ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνην 300,000 δραχ. δι’ ἱππωνείαν, ὡσαύτως καὶ κατὰ 1896 ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δαπάνην 445,000 δραχ. Οὕτω καὶ κατὰ τὸ 1897 ἀνεγράψαμεν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ δραχ. 250,000 δι’ ἱππωνείαν, προτείνομεν δὲ καὶ διὰ δηλώσεως 1,200,000, ἑπομένως διὰ τὸ ἔτος 1897 ἡ πίστωσις δι’ ἱππωνείαν ἀναβιβάζεται εἰς 1,450,000.

§48ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ σύνολον τῶν στρατιωτικῶν πιστώσεων ἀνέρχεται εἰς 3 ἑκατομμύρια;

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἐτελειώσαμεν.

§50Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νὰ τυπωθῶσι καὶ τὰ ὑπομνήματα εἶναι ἀπαραίτητα.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ κέρδος, τὸ ὁποῖον θὰ παραχθῇ ἐκ τῆς μελέτης τῶν ὑπομνημάτων, εἶναι ὑποδεέστερον τῆς ζημίας, τὴν ὁποίαν θὰ ὑποστῇ τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς τυπώσεως.

§52Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὰ δύο τουλάχιστον.

§53ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια καὶ αἱ δηλώσεις θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 440–446).

§54ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν νομοσχέδιον περὶ ἐγκαταστάσεως συγκοινωνίας δι’ ἁμαξῶν κινουμένων μηχανικῶς. Καίτοι εἶμαι πεπεισμένος, ὅτι θὰ ἐζήτει τὴν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγραφὴν αὐτοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἐν τούτοις τὸν προλαμβάνω, καὶ παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Εὐταξίας ἔχει τὸν λόγον.

§56ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἡ Ἑλλὰς, Κύριοι, εἶναι χώρα κατ’ ἐξοχὴν σταφιδοφόρος καὶ οἰνοφόρος. Ἡ φύσις ἔχει προικίσει αὐτὴν μὲ ἔδαφος καὶ κλίμα ἐπιτηδειότατον εἰς σταφίδα καὶ οἶνον, ἐξ ὧν τὸ πρῶτον μάλιστα εἶναι προνομιακὸν, οὕτως εἰπεῖν, προϊόν της. Οἱ κάτοικοι τῆς Ἑλλάδος, ὑπείκοντες ἔνθεν μὲν εἰς τὴν δαψίλειαν ταύτην τῆς φύσεως, ἔνθεν δὲ εἰς τὴν διακρίνουσαν αὐτοὺς φιλοπονίαν, ἐκάλυψαν μέγα μέρος τῶν Ἰονίων νήσων καὶ τῆς Πελοποννήσου μὲ σταφιδοφυτείας, μέγα δὲ μέρος τῆς ὅλης Ἑλλάδος μὲ ἀμπελοφυτείας. Εἰς δύο περίπου ἑκατομμύρια στρεμμάτων ὑπολογίζεται ἤδη ἡ ἔκτασις τῶν φυτειῶν τούτων, εἰς ἓν δὲ δισεκατομμύριον δραχμῶν καὶ ἐπέκεινα ἡ ἀξία αὐτῶν. Εἶναι οὗτος ἀληθὴς ἐθνικὸς πλοῦτος, ὅντινα, εἰ καὶ ὀφείλομεν ἡμεῖς νὰ ὑποθάλπωμεν καὶ περιέπωμεν, ὡς κόρην ὀφθαλμοῦ, οὐδὲν ἧττον κακῇ τῇ μοίρᾳ ἀπὸ πολλοῦ ἔχομεν ἐγκαταλίπει εἰς τὴν τύχην του, καίτοι εἰς πολλοὺς καὶ ποικίλους ὄντα ἤδη ἐκτεθειμένον κινδύνους. Ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐδημιούργησεν ἐκ τοῦ μηδενὸς σχεδὸν τὸν περὶ οὗ ὁ λόγος ἐθνικὸν πλοῦτον ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του, ἀντὶ δαπανῶν ἁδροτάτων καὶ δι’ οἰκονομίας ἄκρας, ὑποβαλλόμενος πρὸς τοῦτο εἰς παντοίας στερήσεις. Μόνα ἐλατήρια εἰς τὴν τοιαύτην ἐπίδοσιν τῆς σταφιδοφυτείας καὶ ἀμπελοφυτείας ἔσχε τὴν παροιμιώδη φιλεργίαν του καὶ τὸ κέρδος, ὅπερ ἀπεκόμιζεν ἐντεῦθεν. Τὸ κέρδος δὲ τοῦτο, ἐναποταμιεύων πάντοτε, ὡς φίλεργος μέλισσα, καὶ διαθέτων εἰς ἐπαύξησιν τῆς παραγωγῆς του, κατώρθωσε σὺν τῷ χρόνῳ νὰ ἀναδείξῃ κατὰ πρῶτον καὶ κύριον λόγον τὴν σταφίδα, κατὰ δεύτερον δὲ τὴν ἄμπελον, τοὺς κυριωτάτους πλουτολογικοὺς παράγοντας τῆς Ἑλλάδος, ἐξ ὧν αὕτη μέχρι πρὸ ὀλίγων ἐτῶν εἰσῆγεν ἐτησίως περὶ τὰ 60 μὲν ἑκατομμύρια δραχμῶν εἰς χρυσὸν ἐκ τῆς σταφίδος, περὶ τὰ 10 δ’ ἑκατομμύρια ἐκ τοῦ οἴνου, οὕτω δὲ καθίστατο αὐτὴ ἱκανὴ καὶ τὰ δημόσια βάρη νὰ φέρῃ καὶ ἐν ἐμπορικῷ ἰσοζυγίῳ νὰ εὕρηται καὶ τὴν ἐθνικὴν καθόλου οἰκονομίαν της νὰ προάγῃ. Τοῦτο ὑπῆρξεν, ὡς προεδήλωσα ἤδη, ἔργον ἔνθεν μὲν τῆς ἀγαθῆς φύσεως, μεθ’ ἧς ηὐλόγησεν ὁ Ὕψιστος τὴν χώραν ἡμῶν, ἔνθεν δὲ τῆς ἐγνωσμένης τοῦ Ἕλληνος φιλοπονίας καὶ οἰκονομίας. Καὶ τὸ ἔργον τοῦτο πρέπει νὰ κινήσῃ τόσῳ μᾶλλον τὸν ἡμέτερον θαυμασμὸν, ὅσῳ οὐδέποτε ἐπῆλθεν εἰς αὐτὸ ἐπίκουρος γενικωτέρα τις πρόνοια, κυβερνητική τις μέριμνα. Ποῦ ἴχνος, Κύριοι, τοιαύτης προνοίας καὶ μερίμνης καθ’ ὅλην τὴν μέχρι τοῦδε ἐπίδοσιν τῆς σταφιδοφυτείας καὶ ἀμπελοφυτείας ἡμῶν; Εἶναι ἀνάγκη νὰ ὑπομνήσω ὑμᾶς τὴν ἔλλειψιν καὶ πάλαι καὶ νῦν πάσης οἰκονομικῆς καὶ ἰδίᾳ τῆς γεωργικῆς λεγομένης πολιτικῆς ἐν Ἑλλάδι; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ἀναφέρω τὴν πλημμελῆ ἡμῶν διοίκησιν, ὑφ’ ἣν πολλάκις ἔχει κλονηθῆ ἐν ἡμῖν ἐκ βάθρων ἡ δημοσία τάξις καὶ ἀσφάλεια; Εἶναι ἀνάγκη νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω τὴν τόσον ἐλαττωματικὴν ἐν ἡμῖν λειτουργίαν τῆς δικαιοσύνης, ἥτις εἶναι ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος πάσης οἰκονομικῆς ἀναπτύξεως; Μόνον ὑπὸ ἔποψιν συγκοινωνίας ἐγένετό τι ἄξιον λόγου κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν ἐν Ἑλλάδι, καὶ τοῦτο ὅμως οὐχὶ ἀπὸ σχεδίου προμεμελετημένου, οὐδὲ πρὸς ἐξυπηρέτησιν πάντοτε τῆς παραγωγῆς ἡμῶν. Ἀλλὰ ποῦ ἴχνος γενικωτέρας προνοίας καὶ μερίμνης, ὡς πρὸς τὸν τελειότερον καὶ εὐωνότερον τρόπον καλλιεργείας, ὡς πρὸς τὸν ἀποτελεσματικώτερον τρόπον καταπολεμήσεως τῶν ἐπαπειλουσῶν τὰς σταφιδοφυτείας καὶ ἀμπελοφυτείας ἡμῶν νόσων, ὡς πρὸς τὴν σκοπιμωτέραν καὶ λυσιτελεστέραν παρασκευὴν καὶ χρησιμοποίησιν τῆς σταφίδος καὶ τοῦ οἴνου ἡμῶν; Ποῦ ἴχνος τοιαύτης προνοίας καὶ μερίμνης περὶ ἀναζωπυρήσεως τῆς ἀγροτικῆς ἡμῶν πίστεως, ἧς ἄνευ καὶ οἱ ἀμπελοκτήμονες, μάλιστα δὲ οἱ σταφιδοκτήμονες ἡμῶν, ὑποπεσόντες ἤδη εἰς μεγάλα καὶ δυσβάστακτα χρέη, κινδυνεύουσι νὰ ἐπίδωσιν οὕτω τὴν μόνην περιουσίαν των, τὴν ἀποκτηθεῖσαν διὰ τοσούτων θυσιῶν, περιερχομένην εἰς χεῖρας ἄλλων, ἑαυτοὺς δὲ καθισταμένους πενέστας καὶ δουλοπαροίκους τούτων; Ποῦ ἴχνος τοιαύτης προνοίας καὶ μερίμνης καὶ περὶ τοῦ ἐμπορίου, τοῦ σκαπανέως τούτου τῆς διαδόσεως τῶν προϊόντων ἡμῶν, ἀφοῦ καὶ αὐτὸ ἔχει ἐγκαταλειφθῆ ἀνέκαθεν εἰς τὴν τύχην του, ἄνευ πίστεως, ἄνευ διοργανώσεως καὶ χειραγωγήσεώς τινος, ἄνευ σκέπης καὶ προστασίας ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ; Ποῦ ἴχνος τοιαύτης προνοίας καὶ μερίμνης περὶ συγκρατήσεως τῶν ὑφισταμένων καὶ ἐξευρέσεως νέων ἀγορῶν καὶ διὰ τὰ ἄλλα προϊόντα μας, μάλιστα δὲ διὰ τὸν οἶνον καὶ κατ’ ἐξοχὴν διὰ τὸ πολυτιμότατον πάντων, τὴν σταφίδα μας; Ποῦ αἱ ἐμπορικαὶ ἡμῶν συνθῆκαι, αἱ πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦτον συνομολογηθεῖσαι; Ποῦ τὰ πρακτορεῖα ἡμῶν, τὰ ἔχοντα εἰδικὴν ἀποστολὴν τὴν ἐξάπλωσιν τῶν προϊόντων μας; Ποῦ αἱ μόνιμοι καὶ κινηταὶ ἐκθέσεις των ἐν ταῖς ξέναις χώραις, κατὰ τὸ παράδειγμα τῆς Ἰταλίας καὶ Ἱσπανίας, αἵτινες διὰ τοιούτων ἐκθέσεων κατώρθωσαν νὰ ἀνοίξωσι νέας ἀγορὰς καὶ εἰς τὰ ἄλλα προϊόντα των, μάλιστα δὲ εἰς τοὺς οἴνους των; Παρ’ ἡμῖν, Κύριοι, εἶναι ἄγνωστος σχεδὸν καὶ αὐτὸς ὁ ὅρος οἰκονομικὴ πολιτική, πολλῷ δὲ μᾶλλον οἱ ὅροι ἐμπορικὴ καὶ τελωνειακὴ πολιτική. Διὰ τοῦτο ἡμεῖς οὐδεμίαν οὐδέποτε ἐλάβομεν πρόνοιαν περὶ σκέπης καὶ προστασίας, περὶ ἐνισχύσεως καὶ προαγωγῆς τῆς ἐγχωρίου ἡμῶν παραγωγῆς, ὑπὲρ ἧς συνήθως κοπτόμεθα, φέροντες αὐτὴν ἀνὰ τὸ στόμα, ὁσάκις πρόκειται νὰ καταδημαγωγήσωμεν καὶ ἀποπλανήσωμεν τὸν Ἑλληνικὸν λαόν, ἀλλ’ ἣν παραδίδομεν πάραυτα εἰς λήθην, ὁσάκις παρέχεται εἰς ἡμᾶς ἡ εὐκαιρία, ἵν’ ἀποδείξωμεν καὶ ἐμπράκτως τὸ ὑπὲρ αὐτῆς ἐνδιαφέρον μας. Ἡμεῖς οὐ μόνον οὐδὲν ἀπολύτως τῶν δεόντων γενέσθαι ἐπετελέσαμέν ποτε ὑπὲρ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ πᾶν ὅ,τι ἐξήρτητο παρ’ ἡμῶν δὲν παρελίπομεν, ὅπως παρακωλύσωμεν πᾶσαν αὐτῆς ἀνάπτυξιν, ὅπως τὴν καταπνίξωμεν, εἰ δυνατόν, ἐν αὐτοῖς τοῖς σπαργάνοις. Ἡμεῖς τὴν παραγωγήν μας ὑπολαμβάνομεν ἀγελάδα, ἣν νομίζομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ ἀμέλγωμεν πάντοτε, χωρὶς νὰ τρέφωμεν αὐτήν, ὑπολαμβάνομεν αὐτὴν πρόβατον, ὅπερ νομίζομεν ὅτι δυνάμεθα νὰ κείρωμεν ἀσπλάγχνως, ἀδιαφοροῦντες, ἐὰν οὕτως ἀπογυμνοῦμεν αὐτὸ καὶ τῆς δορᾶς του. Καὶ τί ἄλλο ἐπράξαμεν μέχρι τοῦδε, ὡς πρὸς τὴν παραγωγήν μας; Ὅπως δὲ μὴ ὑπολειφθῇ ἡ ἐλαχίστη περὶ τοῦ ἰσχυρισμοῦ μου τούτου ἀμφιβολία, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ἐπικαλεσθῶ παραδείγματά τινα. Ἔργον πάσης Κυβερνήσεως, ἐχούσης συνείδησιν τῆς ἀποστολῆς της, εἶναι νὰ ὑποθάλπῃ καὶ προάγῃ ἐκ παντὸς τρόπου ἰδίᾳ ἐκείνους τοὺς κλάδους τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, οἵτινες εἶναι ἐπιδεκτικοὶ προόδου καὶ ἀναπτύξεως καὶ δύνανται ν’ ἀποβῶσι πηγὴ ἐθνικῆς εὐημερίας. Τοὺς τοιούτους κλάδους αἱ χρησταὶ καὶ ἐθνικαὶ ὄντως Κυβερνήσεις δὲν ἐπιβαρύνουσι μὲ φόρους δυσβαστάκτους, ἀλλ’ ὑποστηρίζουσι διὰ προστατευτικῶν δασμῶν, διευκολύνουσι δὲ καὶ ἐνισχύουσιν ἀντὶ πάσης θυσίας, προβαίνουσαι ἐν ἀνάγκῃ καὶ εἰς τὴν παροχὴν ἀμοιβῶν διὰ τὴν ἐξαγωγήν των. Πῶς δὲ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ταύτην ἐπολιτεύθη ἀείποτε ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις; Ἐγένετο πρὸ πολλοῦ ἀπόπειρα εἰσαγωγῆς τῆς βιομηχανίας τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων ἐν ἡμῖν, ἡ βιομηχανία δὲ αὕτη ἀπεδείχθη θνησιγενής, διότι εὐθὺς κατὰ τὰ πρῶτα βήματά της προσέκρουσε καὶ ἐκινδύνευσε νὰ πέσῃ. Ἔσπευσε τότε τὸ Κράτος νὰ ὑποβοηθήσῃ αὐτήν, ἐπιβαλὸν ὑπέρογκον δασμὸν εἰς τὰ ἔξωθεν εἰσαγόμενα ὅμοια βαμβακερὰ ὑφάσματα, δασμὸν ὑπερτιμῶντα τὴν ἐνδυμασίαν τῶν ἐργατικῶν καὶ ἀπόρων τάξεων ἐν Ἑλλάδι κατὰ 50% περίπου. Καὶ αὐτὰ τὰ 50% εἶναι φόρος, ὃν καταβάλλουσιν αἱ ἐργατικαὶ καὶ ἄποροι ἡμῶν τάξεις οὐχὶ κυρίως ὑπὲρ τοῦ δημοσίου ταμείου, ἀλλ’ ὑπὲρ τῶν εὐαρίθμων ἐν Πειραιεῖ βιομηχάνων τῶν βαμβακερῶν ὑφασμάτων, οἵτινες μόνον δυνάμει τοῦ φόρου τούτου ἔχουσι λόγον ὑπάρξεως. Καὶ ὡσεὰν μὴ ἤρκει ὁ τοιοῦτος ὑπὲρ αὐτῶν φόρος, τὸ Κράτος ἀφήνει ἀτελῆ, ὡς πρώτην δῆθεν ὕλην, καὶ τὸν ἔξωθεν εἰσαγόμενον πρὸς χρῆσιν αὐτῶν βάμβακα, καθιστῶν οὕτως ἀδύνατον τὸν πρὸς τοῦτον συναγωνισμὸν τοῦ ἐγχωρίου βάμβακος, ὅστις εἶναι πολλοῦ λόγου ἄξιος κλάδος τῆς γεωργίας καὶ ἐξ οὗ μυριάδες ὅλαι οἰκογενειῶν ἀποζῶσιν ἐν Ἑλλάδι. Τὴν σταφίδα, τὸ πολυτιμότατόν μας προϊὸν, ἐξ οὗ, ὡς προεῖπον, περὶ τὰ 60 ἑκατομμύρια φρ. εἰς χρυσὸν εἰσῆγε τέως ἡ χώρα ἡμῶν, ἡ Κυβέρνησις, ἀντὶ πάσης ἄλλης σκέπης καὶ προστασίας, ἔγνω μόνον νὰ ὑποβάλῃ εἰς βαρύτατον ἔγγειον φόρον, ὅστις ὁμοῦ μετὰ τοῦ δημοτικοῦ καὶ ὁδικοῦ φόρου καὶ τῶν λιμενικῶν τελῶν ἀνῆλθε κατὰ τὰ τελευταία ἔτη εἰς 25 ἕως 30% ἐπὶ τῆς ἀκαθαρίστου προσόδου, καθ’ ὃν χρόνον μάλιστα οἱ σταφιδοκτήμονες ἐκ τοῦ τιμήματος τοῦ προϊόντος των δὲν ἐκάλυπτον κἂν τὰς δαπάνας τῆς καλλιεργείας. Ὁ οἶνος ἡμῶν ὑποβάλλεται εἰς τὸν ἐπαχθέστατον τῶν φόρων, ὃν καθιστᾷ αὐτὸ τοῦτο ἀφόρητον ὁ τρόπος τῆς βεβαιώσεως καὶ εἰσπράξεώς του. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς ὅτι, ὅταν αὐτὸς ἐξάγηται εἰς τὴν ἀλλοδαπὴν, ἐπιστρέφεται ὁ φόρος εἰς τὸν κάτοχόν του, ἀλλὰ ὅπως ἐπιτευχθῇ ἡ τοιαύτη ἐπιστροφή, ἀπαιτοῦνται τοσαῦται διατυπώσεις, οἱ ἀποστολεῖς αὐτοῦ ὑποβάλλονται εἰς τόσας δαπάνας χαρτοσήμου, εἰς τόσας ἄλλας ἐνοχλήσεις καὶ εἰς τόσην ἀπώλειαν χρόνου, ὥστε προτιμῶσιν αὐτοὶ πολλάκις νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν ἐπιστροφὴν τοῦ καταβληθέντος φόρου. Καὶ ἐνῷ ὁ οἶνος ἡμῶν εἰς τόσον δυσβάστακτα ὑποβάλλεται βάρη, εἰσάγονται ἀτελῶς παντάπασιν εἰς Ἑλλάδα οἱ Γαλλικοὶ οἶνοι, καὶ οἱ κοινοὶ καὶ οἱ ἀφρώδεις, δηλαδὴ τὸ Κράτος ἐγκληματεῖ οὕτω κατὰ τῆς ἡμετέρας παραγωγῆς, τῆς ἐν σπαργάνοις ἔτι διατελούσης, ζητοῦν διὰ τῶν βαρῶν, ἅτινα ἐπιβάλλει εἰς αὐτὴν, καὶ διὰ τῆς ἀτελείας, ἣν καθιεροῖ ἐπὶ τῶν οἴνων τῆς ἤδη προηγμένης καὶ ἠνδρωμένης Γαλλικῆς οἰνοπαραγωγῆς, νὰ καταστήσῃ ἀδύνατον τὸν ἀνταγωνισμὸν ἐκείνης πρὸς ταύτην οὐ μόνον ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ἡμεδαπῇ. Ἴσως ἀντείπῃ τις, ὅτι οἱ εἰσαγόμενοι εἰς Ἑλλάδα κοινοὶ καὶ ἀφρώδεις οἶνοι τῆς Γαλλίας δὲν ἀνέρχονται εἰς μέγα ποσόν. Ὅσον μικρὸν ὅμως καὶ ἄν ἦναι τὸ ποσὸν τοῦτο, εἶναι πάντοτε αὐτὸ ἱκανὸν, ἵνα μὴ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀνάπτυξιν καὶ πρόοδον τῶν ἐκλεκτῶν καὶ ἀφρωδῶν οἴνων ἐν ἡμῖν, ὅπως μὴ οὗτοι δυνηθῶσί ποτε ν’ ἀνταγωνισθῶσι πρὸς τοὺς Γαλλικοὺς οἴνους καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ, ὅπερ θὰ ἐγίνετο βεβαίως, ἐὰν εἰς τὴν ἀγαθὴν πρὸς τοῦτο φύσιν τῆς χώρας ἡμῶν καὶ τὸ ἐπιχειρηματικὸν πνεῦμα τῶν Ἑλλήνων οἰνοπαραγωγῶν προσετίθετο καὶ κυβερνητική τις σκέπη καὶ προστασία. Ἀντὶ ταύτης ὅμως ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις γίνεται ὄργανον ἀσυνείδητον τῆς ξένης οἰνοπαραγωγῆς εἰς κατάθλιψιν καὶ ὑπονόμευσιν τῆς ἐγχωρίου οἰνοπαραγωγῆς. Γινώσκετε ὑμεῖς, Κύριοι, νὰ μοὶ ἀναφέρητε μείζονα ταύτης ἀστοργίαν, μεῖζον τούτου ἔγκλημα τῆς Κυβερνήσεως πρὸς τὴν παραγωγὴν τῆς ἰδίας χώρας; Εἶναι θαῦμα ἀληθῶς, πῶς ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἠδυνήθη μέχρι τοῦδε, ἐν τῷ μέσῳ τόσης ἀδιαφορίας, ἢ μᾶλλον ἐναντίον τόσης ἀστοργίας καὶ κακοβουλίας κυβερνητικῆς, νὰ ἀναπτύξῃ καὶ προαγάγῃ ἐπὶ τοσοῦτον τοὺς δύο σπουδαιοτάτους κλάδους τῆς ἐθνικῆς ἡμῶν παραγωγῆς, καὶ νὰ δημιουργήσῃ, ὡς εἴδομεν, πλοῦτον ἑνὸς δισεκατομμυρίου δραχ. καὶ ἐπέκεινα. Ἀλλ’ ἡ μεγαλειτέρα ἐπίδοσις τῆς σταφιδοπαραγωγῆς καὶ οἰνοπαραγωγῆς ἡμῶν χρονολογεῖται ἰδίᾳ ἀφ’ ἧς ἐποχῆς ἔπαθον αἱ ἄμπελοι τῆς Γαλλίας ἐκ φυλλοξήρας. Ἔκτοτε, Κύριοι, ἡ Γαλλικὴ οἰνοπαραγωγὴ ἐζήτει ν’ ἀναπληρώσῃ τὰ κενά της διὰ ξένων οἴνων καὶ ἰδίᾳ διὰ τοῦ ξηροῦ οἴνου, ὃν ἐνεῖχεν ἡ σταφίς μας. Τὸ προϊόν ἡμῶν τοῦτο εἶχε μέχρι τῆς ἐποχῆς ἐκείνης κυριωτάτην ἀγορὰν τὴν Ἀγγλικήν, εἰς ἣν ἡ εἰσαγωγὴ αὐτοῦ ἔφθασεν εἰς 60 χιλιάδας τόννων περίπου. Μετ’ αὐτὴν ἤρχοντο αἱ ἀγοραὶ τῆς ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς, ὧν ἡ κατανάλωσις δὲν ὑπερέβαινε τὸ ἀνωτέρω ποσόν. Τὰ κενὰ ὅμως τῆς ἐν Γαλλίᾳ οἰνοπαραγωγῆς, κατ’ ἀκολουθίαν τῆς φυλλοξήρας, ἀπέβησαν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τόσον μεγάλα, ὥστε αὐτή, πλὴν ἱκανοῦ ποσοῦ ἑλληνικῶν οἴνων τῆς Καρυστίας, τῆς Κερκύρας καὶ Λευκάδος ἰδίως, ἐδέησε νὰ χρησιμοποιήσῃ πρὸς ἀναπλήρωσίν των καὶ τὴν σταφίδα, ἧς ἡ εἰσαγωγὴ εἰς αὐτὴν ἔφθασεν ὡς ἐκ τούτου εἰς 55,000 τόννων. Μετὰ τοιαύτην αὔξησιν τῆς καταναλώσεώς του, συνεπάγουσαν φυσικῷ τῷ λόγῳ καὶ τὴν ὑπερτίμησίν του, ἔπρεπε κατ’ ἀνάγκην ν’ αὐξήσῃ καὶ ἡ καλλιέργεια τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Ἐντεῦθεν ἡ ἔκτοτε παρατηρηθεῖσα ἐπίδοσις τῆς ἀμπελοφυτείας καὶ ἰδίᾳ τῆς σταφιδοφυτείας ἡμῶν. Ἀλλ’ οἱ Γάλλοι κατώρθωσαν ἐν τῷ μεταξὺ νὰ ἀνεύρωσι κλῆμα ἀπρόσβλητον ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας, τὸ Ἀμερικανικὸν, ν’ ἀναφυτεύσωσι δὲ δι’ αὐτοῦ τὰς ἀμπέλους των. Ἔκτοτε ὤφειλε νὰ προΐδῃ ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις τὸν ἐντεῦθεν ἐπαπειλούμενον εἰς τὸ προϊόν μας κίνδυνον καὶ νὰ λάβῃ πάντα τὰ δυνατὰ μέτρα πρὸς ἀποσόβησιν αὐτοῦ. Ὤφειλε πρὸς τοῦτο καὶ εἰς ἄλλα ῥιζικώτερα μέτρα νὰ προσφύγῃ, ἅτινα δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας νὰ ὑποδείξω, καὶ εἰς τὴν ἐκ παντὸς τρόπου συγκράτησιν τῶν ὑφισταμένων ἀγορῶν καὶ εἰς τὴν ἐξεύρεσιν νέων τοιούτων διὰ τὸ προϊόν μας, πᾶσαν προσπάθειαν καταβάλλουσα αὐτὴ καὶ πρὸς διάδοσιν αὐτοῦ καὶ πρὸς συνομολόγησιν πολυετῶν ἐμπορικῶν συνθηκῶν, ἐξασφαλιζουσῶν τὴν ἀτελῆ ἢ καὶ ἐπὶ μετρίῳ δασμῷ εἰσαγωγήν του εἰς τὰς ξένας χώρας. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἔνθερμοι θιασῶται τῆς ἀρχῆς τοῦ laisser faire, οἱ τὰ πάντα ἐξαρτῶντες ἐκ τῆς ἰδιωτικῆς πρωτοβουλίας, τὴν δὲ κυβερνητικὴν ἐνέργειαν περιορίζοντες ἐντὸς στενωτάτων ὁρίων δράσεως, ἀποδέχονται ὡς πρώτιστον καὶ κυριώτατον μέλημα τοῦ Κράτους τὴν συνομολόγησιν ἐπωφελῶν ἐμπορικῶν συνθηκῶν πρὸς σκέπην καὶ προστασίαν τῶν ἐγχωρίων προϊόντων, πρὸς ἐξασφάλισιν καὶ ἐνίσχυσιν τῆς ἐξαγωγῆς καὶ διαδόσεως αὐτῶν. Ἀλλὰ πῶς καὶ ὡς πρὸς τοῦτο ἐπολιτεύθη ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις μέχρι τοῦδε, προκειμένου περὶ τῶν κυριωτάτων προϊόντων ἡμῶν, τῆς σταφίδος καὶ τοῦ οἴνου; Τί ἐνήργησεν, ὅπως ἐξασφαλίσῃ κατὰ τὸ δυνατὸν ὑπὲρ αὐτῶν τὴν σπουδαιοτάτην μετὰ τὴν Ἀγγλικὴν ἀγορὰν τῆς Γαλλίας; τί διὰ τὰς ἀγορὰς τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς Γερμανίας, αἵτινες ἔμενον οἱ ἀξιολογώτατοι τόποι καταναλώσεως μετὰ τὸν ἐπικείμενον περιορισμὸν ἢ καὶ παντελῆ ἀποκλεισμὸν αὐτῶν ἐκ Γαλλίας; Θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε, Κύριοι, νὰ ἐνδιατρίψω δι’ ὀλίγων περὶ ἓν ἕκαστον τῶν ζητημάτων τούτων. Ἐνῷ ἀπὸ τοῦ 1890 ἤδη προεβλέπετο ἡ προσεχὴς ἀνάῤῥωσις τῆς Γαλλικῆς ἀμπελουργίας καὶ ἀπόδοσις ὑπ’ αὐτῆς μείζονος ἢ πρὸ τῆς προσβολῆς ὑπὸ τῆς φυλλοξήρας ποσοῦ οἴνου, κατ’ ἀκολουθίαν δὲ καὶ ὁ διωγμὸς, εἰς ὃν θὰ ἐξετίθεντο ἐν Γαλλίᾳ οἱ οἶνοι καὶ ἡ σταφὶς ἡμῶν πρὸς προστασίαν τῆς ἐν αὐτῇ οἰνοπαραγωγῆς, ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν, ἀντὶ νὰ σπεύσῃ διὰ τοῦτο εἰς τὴν συνομολόγησιν πολυετοῦς ἐμπορικῆς συνθήκης, ἐξασφαλιζούσης ἐκ τῶν ἐνόντων τὴν ἐν τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ κατανάλωσιν τῶν ἡμετέρων προϊόντων, τί ἔπραξεν; Ἠρκέσθη νὰ ζητήσῃ παρὰ τῆς Βουλῆς διὰ τοῦ νόμου ΑΩΛΓʹ τῆς 7 Φεβρουαρίου 1891 τὴν ἄδειαν, ὅπως οἱ ὑμέτεροι ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργοὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ (ἀναγινώσκει) «συνομολογήσωσι μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως, ἄνευ περαιτέρω κυρώσεως ὑπὸ τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας, συμφωνίαν, δι’ ἧς νὰ παραχωρῶσι μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου 1892 πρὸς τοὺς πολίτας, τὰ πλοῖα καὶ τὰ ἐμπορεύματα τῆς Γαλλίας 1) τὰς παραχωρήσεις τὰς πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον ἔθνος συνωμολογημένας, ἰδίως τὰς ἀφορώσας εἰς τελωνειακὰ δασμολόγια, τὴν βιομηχανικὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὰ λοιπά· 2) ἀτέλειαν ἀπὸ τῶν τελῶν τοῦ δασμολογίου, τῶν ἐφαρμοζομένων ἐπὶ τῶν οἴνων ἐν γένει (ἀριθ. 144 τοῦ ἑλληνικοῦ δασμολογίου τοῦ 1887)· 3) ἐλάττωσιν κατὰ 75% ἐπὶ τῶν τριχάπτων καὶ ἄλλων εἰδῶν, περιλαμβανομένων ὑπὸ τοῦ ἀριθμοῦ 190 τοῦ αὐτοῦ δασμολογίου· 4) ἐλάττωσιν κατὰ 50% ἐπὶ τῶν χνουδωτῶν καὶ μεταξίνων πλουσῶν καὶ σενιλῶν (ἀριθ. 193 αʹ καὶ βʹ) καὶ ἐπὶ τῶν ἐν τῷ ἀριθμῷ 90 τοῦ αὐτοῦ δασμολογίου εἰδῶν μυρεψικῆς». Ἀπέναντι δὲ ὅλων αὐτῶν τῶν παραχωρήσεων τί ἀντάλλαγμα ἔμελλε νὰ λάβῃ ἡ Ἑλλάς; Κατὰ τὸ ἄρθρ. 2 τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νόμου, θὰ ἐτύγχανεν αὕτη (ἀναγινώσκει) «μέχρι τῆς 1 Φεβρουαρίου 1892 ἐκ μέρους τοῦ Γαλλικοῦ Κράτους πρὸς τοὺς πολίτας, τὰ πλοῖα καὶ τὰ ἐμπορεύματα τῆς Ἑλλάδος ὅλων ἐκείνων τῶν παραχωρήσεων, ὧν ἀπολαύει ἐν Γαλλίᾳ τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον ἔθνος, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ τελωνειακὰ δασμολόγια, τὴν βιομηχανικὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὰ λοιπά». Παραπλησία τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος νόμου ἐδημοσιεύθη μετά τινας ἡμέρας ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως ἡ ἀπὸ 8/20 Φεβρουαρίου ἐμπορικὴ συμφωνία μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας. Καὶ ἐν ταύτῃ δὲ καὶ ἐν ἐκείνῃ τὰ δύο συμβαλλόμενα μέρη εὑρίσκονται ἐν ἴσῃ μοίρᾳ, ὡς πρὸς «τὸ πλεονέκτημα τῆς ἐξομοιώσεως πρὸς τὸ μᾶλλον εὐνοούμενον ἔθνος τῶν πολιτῶν, τῶν πλοίων καὶ τῶν ἐμπορευμάτων, ἰδίως ὅσον ἀφορᾷ τὰ τελωνειακὰ δασμολόγια, τὴν βιομηχανικὴν ἰδιοκτησίαν καὶ τὰ λοιπά». Ἡ Ἑλλὰς ὅμως μειονεκτεῖ τῆς Γαλλίας, καθόσον αὐτὴ οὐδεμίαν ἀσφάλειαν λαμβάνει ὑπὲρ τῆς σταφίδος καὶ τοῦ οἴνου της, ἐνῷ ἡ Γαλλία κατορθοῖ νὰ ἐπιτύχῃ ὑπὲρ τῶν προϊόντων της ἐλαττώσεως μὲν 75% ἐπὶ τοῦ δασμοῦ τῶν τριχάπτων καὶ ἄλλων εἰδῶν, 50% δὲ ἐπὶ τῶν χνουδωτῶν, μεταξίνων πλουσῶν, σενιλῶν καὶ ἐπὶ τῶν εἰδῶν μυρεψικῆς, καὶ πλήρους ἀτελείας ἐπὶ τῶν οἴνων της, τῶν τε κοινῶν καὶ τῶν ἀφρωδῶν, τῶν Ἑλληνικῶν οἴνων ὑποβαλλομένων ἐν Γαλλίᾳ εἰς δασμὸν, ἰσοφαρίζοντα σχεδὸν πρὸς τὸ ἥμισυ τῆς ἀξίας των! Διὰ τοῦ νόμου ᾼϠΠΕʹ τῆς 31 Δεκεμβρίου 1891 ἡ Κυβέρνησις ἐξουσιοδοτήθη νὰ παρατείνῃ τὴν τοιαύτην συμφωνίαν τὸ πολὺ μέχρις ἕνδεκα μηνῶν, διὰ δὲ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 7 Ἰανουαρίου 1892 ἐγένετο δεκτὴ ἡ παράτασις αὕτη ἐπὶ ἕξ μῆνας, καὶ διὰ τοῦ Β. Διατάγματος τῆς 16 Ἰουλίου τοῦ αὐτοῦ ἔτους ἐπὶ ἑτέρους πέντε μῆνας. Τέλος διὰ τοῦ νόμου ΒΡΓʹ τῆς 18 Δεκεμβρίου 1892 χαρακτηρισθεῖσα ὡς προσωρινὴ ἡ περὶ ἧς ὁ λόγος ἐμπορικὴ συμφωνία, ἀπεφασίσθη νὰ μείνῃ ἐν ἰσχύϊ αὐτὴ ἐπ’ ἀόριστον, ὅπως οὕτω ἐξασφαλισθῇ εἰς τὰ συμβαλλόμενα μέρη ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος «πρὸς σύναψιν νέας ἐμπορικῆς συνομολογίας». Ἡ προσωρινότης αὕτη παρατείνεται μέχρι τῆς σήμερον, ὑπ’ αὐτὴν δὲ ἡ Γαλλία, ἀφοῦ ἐπέβαλε βαρύτατον φόρον ἐπὶ τῆς σταφίδος ἡμῶν, ἀνερχόμενον μετὰ τοῦ ἀρχικοῦ δασμοῦ της εἰς 250 φρ. χρ. κατὰ χιλιόλιτρον, τελευταῖον πρόκειται ν’ ἀπαγορεύσῃ διὰ νόμου τὴν κατασκευὴν σταφιδίτου οἴνου, εἰς ὃν κυρίως χρησιμοποιεῖται τὸ ἡμέτερον προϊὸν, εἰσαγόμενον εἰς αὐτὴν, οὕτω δὲ νὰ κατενέγκῃ εἰς αὐτὸ τὸ καίριον τραῦμα. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι διαβουκολοῦνται εἰσέτι τινὲς τῶν ἡμετέρων διὰ τῆς ἀπατηλῆς ἐλπίδος, ὅτι ἐπιτρεπομένης τῆς λεγομένης épisserie, ἤτοι τῆς κατ’ οἶκον οἰνοποιήσεως τῆς σταφίδος, καὶ πάλιν μέγα ποσὸν θὰ εἰσάγηται εἰς Γαλλίαν...

§57ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Δὲν εἶναι ζήτημα, ὅτι μέγα ποσὸν σταφίδος θὰ καταναλίσκηται εἰς τὴν épisserie.

§58ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ, κύριε συνάδελφε, ἀμφιβάλλω, ἐὰν καὶ ἐλάχιστον ποσὸν θὰ καταναλίσκηται εἰς αὐτήν. Σταφιδίτην οἶνον καταναλίσκουσιν ἐν Γαλλίᾳ μόναι αἱ ἐργατικαὶ τάξεις, αὗται δὲ δύνανται νὰ πίνωσιν αὐτὸν, ὅταν τὸν εὑρίσκωσι πρόχειρον εἰς τὰ οἰνοπωλεῖα, οὐδέποτε ὅμως θὰ ὦσιν αὐταὶ εἰς θέσιν νὰ ἀγοράσωσιν ἕνα ἢ δύο σάκκους σταφίδος, νὰ προμηθευθῶσι δὲ καὶ τὰ ἀναγκαῖα ἀγγεῖα καὶ ἐργαλεῖα, δι’ ὧν θὰ μεταποίουν αὐτὴν εἰς οἶνον. Διὰ τοῦτο δὲν πρέπει νὰ πλανώμεθα. Ἡ Γαλλία, ἀφοῦ κατώρθωσε διὰ τῆς βαρυτάτης φορολογίας της νὰ περιστείλῃ τὴν ἐν αὐτῇ κατανάλωσιν τῆς σταφίδος ἐκ 50–55 εἰς 15–20 χιλιάδας τόννων, διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ὅπερ, ψηφισθὲν ἤδη ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἐναπόκειται νῦν εἰς τὴν ψῆφον τῆς Γερουσίας, ἧς τὸ φρόνημα εἶναι κατ’ ἐξοχὴν προστατευτικὸν τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, μέλλει νὰ κατενέγκῃ εἰς αὐτὴν τὸ καίριον τραῦμα. Δὲν ὑπῆρξε καλλιτέρα ἡ τύχη τῶν οἴνων ἡμῶν ἐν Γαλλίᾳ ὑπὸ τὴν ἐν ἰσχύϊ προσωρινὴν ἐμπορικὴν συμφωνίαν τῆς Ἑλλάδος πρὸς αὐτήν. Μεθ’ ὅλον τὸν ὑπέρογκον δασμὸν, εἰς ὃν ὁ οἶνος ἡμῶν ὑποβάλλεται ἐν αὐτῇ, κατωρθοῦτο καὶ οὕτω νὰ εἰσάγηται ἀξία λόγου ποσότης αὐτοῦ. Ἀλλ’ ὅπως καὶ ταύτην ἀποκλείσῃ ἡ Γαλλία, τί ἐμηχανεύθη; παρεμβάλλει μυρία ὅσα προσκόμματα εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἴνων ἡμῶν, προφασιζομένη προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις, ὅτι δῆθεν αὐτοὶ δὲν εἶναι γνήσιοι. Τοῦτο συνέβη τελευταῖον εἰς τὸν ἐν Πάτραις γνωστὸν οἰνοποιητικὸν οἶκον Hamburger et Cie, ὅστις, εἰ καὶ ἀπέστειλεν εἰς Γαλλίαν οἶνον παρασκευασθέντα ἐκ νωπῶν σταφυλῶν, καὶ ἐπιστοποιήθη τοῦτο καὶ ὑπὸ τοῦ ἐκεῖ Γάλλου προξένου, οὐδὲν ἧττον αἱ ἐν Μασσαλίᾳ τελωνειακαὶ ἀρχαὶ ἐκήρυξαν αὐτὸν ἀπαράδεκτον, ὡς μὴ γνήσιον. Μάτην ἐζήτησεν ὁ κ. Hamburger νὰ ἐξελεγχθῇ τοῦτο ὑπὸ χημικοῦ δι’ εἰδικῆς ἀναλύσεως. Ἐδέησε νὰ προσφύγῃ εἰς τὴν ἐπέμβασιν τῆς ἐν Παρισίοις Πρεσβείας ἡμῶν, ταύτης δὲ μὴ ἀρκεσάσης, ἐδέησε νὰ προβῇ εἰς παραστάσεις πρὸς τὴν Γαλλικὴν Κυβέρνησιν καὶ ὁ τότε ἐν τῇ πόλει ἐκείνῃ διατρίβων Βασιλεὺς ἡμῶν, ὅπως ἐπιτραπῇ ἡ εἰσαγωγὴ μέρους τοῦ ἀποσταλέντος οἴνου. Ὡς παρατηρεῖτε, Κύριοι, ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας προσωρινὴ ἐμπορικὴ συμφωνία χρησιμεύει μόνον ὡς μέσον, προστατεῦον μὲν τὰ Γαλλικὰ προϊόντα ἐν Ἑλλάδι, καταθλῖβον δὲ τὰ ἡμέτερα ἐν Γαλλίᾳ καὶ καθιστῶν προβληματικὴν τὴν εἰς τὴν χώραν ἐκείνην εἰσαγωγήν των. Ἀφ’ ὅτου, Κύριοι, ἀναλαβούσης τῆς ἐν Γαλλίᾳ ἀμπελουργίας ἐκ τῆς φυλλοξήρας ἡ ἐν αὐτῇ οἰνοπαραγωγὴ δὲν εἶχε πλέον ἀνάγκην τῆς ἐπικουρίας τῆς ἡμετέρας σταφίδος, ἀλλὰ τοὐναντίον χάριν αὐτῆς ἐδέησε τὸ προϊὸν ἡμῶν νὰ ὑποβληθῇ εἰς φορολογικὰ βάρη δυσβάστακτα, ἀφ’ ὅτου τοιουτοτρόπως ἀπεκλείσθησαν ἐκ τῆς ἐκεῖ καταναλώσεως 35 ἕως 40 χιλιάδες τόννων αὐτοῦ, ηὔξησε δ’ ἐν τῷ μεταξὺ ἡ σταφιδοπαραγωγὴ ἡμῶν, ἐπὶ τῇ ἐλπίδι ὅτι θὰ ἐξηκολούθει ἡ πρὶν ζήτησις τοῦ προϊόντος της, ἔκτοτε ἔμεινε μέγα χάσμα ἐν τῇ καταναλώσει τούτου. Ἔκτοτε ἤρξατο ἡ μεγάλη σταφιδικὴ ἡμῶν κρίσις, ἥτις ἠνάγκασε τὸ σταφιδεμπόριον νὰ στραφῇ εἰς ἀναζήτησιν νέων ἀγορῶν καταναλώσεως, ἰδίᾳ ἐν Ρωσσίᾳ. Ἔκτοτε, ἤτοι ἀπὸ τοῦ ἔτους 1892, ἐγὼ ὑπέδειξα εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ἀνάγκην συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ τῆς Αὐτοκρατορίας τοῦ Βοῤῥᾶ, ἐξασφαλιζούσης τὴν πολυετῆ ἀτέλειαν τῆς σταφίδος εἰς τὰς χώρας ταύτης. Ἀλλ’ ὁ τότε προϊστάμενος τῆς Κυβερνήσεως ἐκώφευσε πρὸς τὰς παραστάσεις μου ἐκείνας, προβάλλων, ὅτι ἦτο ἀδύνατον τὸ ἡμέτερον προϊὸν νὰ τύχῃ διαδόσεως ἐν Ρωσσίᾳ. Τὸ σταφιδεμπόριον ὅμως, τὸ ἐγκαταλελειμμένον εἰς τὴν τύχην του, τὸ τοσοῦτον κακιζόμενον ὑπό τινων, εἰ καὶ αὐτὸ καὶ μόνον διήνοιξε τὰς πύλας τῶν ἀγορῶν τῆς Ἀγγλίας, τῆς Γαλλίας, τῆς λοιπῆς Ἠπειρωτικῆς Εὐρώπης καὶ τῆς Ἀμερικῆς εἰς τὸ προϊόν μας, κατώρθωσε νὰ διανοίξῃ νῦν καὶ τὰς πύλας τῆς Ρωσσικῆς ἀγορᾶς καὶ νὰ ἀναβιβάσῃ τὴν ἐν αὐτῇ κατανάλωσιν εἰς 25,000 τόννων καὶ ἐπέκεινα. Μόλις ἀρχομένου τοῦ ἔτους 1894, ἐξύπνησε καὶ ἡ Κυβέρνησις ἡμῶν, καὶ ἤρξατο διαπραγματεύσεων πρὸς τὴν Ρωσσίαν περὶ συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης, ἐξασφαλιζούσης τὴν ἐκεῖ διάδοσιν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ καὶ οὕτω, πῶς διεξήγαγεν αὐτάς; Ἔχομεν ἤδη πρὸ ἡμῶν θλιβερὰ τὰ ἀποτελέσματά των. Ἤδη, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν τῆς Βουλῆς σύνοδον, ὅ τε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἀνεκοίνωσαν πρὸς ἡμᾶς, ὅτι δὲν εἶχον πολλὰς ἐλπίδας περὶ αἰσίου πέρατος αὐτῶν. Νῦν, προκληθεὶς ὁ πρῶτος ἐξ αὐτῶν, ἐδήλωσεν ἀπροκαλύπτως, ὅτι πᾶσα ἐλπὶς ἐξέλιπεν ἤδη, ὅτι δὲ Αὐτοκρατορικὸν οὐκάζιον, δημοσιευόμενον ὅσον οὔπω, ἂν δὲν ἔχῃ δημοσιευθῆ τὴν στιγμὴν ταύτην, ἐπιβάλλει δασμὸν, σχεδὸν ἀπαγορευτικὸν εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος ἡμῶν εἰς Ρωσσίαν. (Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐδήλωσεν ἐν ταὐτῷ, ὡς ἀνέγνων ἐν ταῖς ἐφημερίσι, διότι εὑρισκόμην ἐγὼ τότε μακρὰν τῶν Ἀθηνῶν, ὅτι ἦτο πρόθυμος νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πάντα τὰ σχετικὰ πρὸς τὰς περὶ ὧν ὁ λόγος διαπραγματεύσεις ἔγγραφα. Ἀγνοῶ ἐὰν κατέθεσεν ἤδη τὰ ἔγγραφα ταῦτα...

§59ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ὄχι ἀκόμη, διότι ἑτοιμάζονται αὐτὰ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς ὑποβολήν.

§60ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ καὶ ἄνευ αὐτῶν εἶναι πλέον γνωστὸν τοῖς πᾶσι, τί συνέβη κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις ἐκείνας. Ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις, μὴ ἀποδοῦσα ἐν ἀρχῇ τὴν προσήκουσαν σπουδαιότητα εἰς τὴν ἐν Ρωσσίᾳ κατανάλωσιν τῆς σταφίδος μας, κατετρίβη ἐπὶ ἓν καὶ ἐπέκεινα ἔτος εἰς συζητήσεις μακρὰς καὶ ἀδιεξιτήτους περὶ δευτερεύοντα καὶ ἐπουσιώδη ζητήματα. Οὕτως ὅμως παρέσχεν εἰς τὴν Ρωσσικὴν Κυβέρνησιν τὸν ἀπαιτούμενον καιρὸν, ἵνα διανοίξῃ τοὺς ὀφθαλμούς της πρὸ τοῦ κινδύνου, ὅστις ἐπηπειλεῖτο εἰς τὴν ἐγχώριον οἰνοποιΐαν καὶ οἰνοπνευματοποιΐαν τῆς διὰ τῆς ὁσημέραι καταπληκτικῶς ἐπιδιδούσης καταναλώσεως τῆς σταφίδος εἰς τὰς χώρας της· παρέσχε καιρὸν καὶ εἰς τοὺς ἐν Ρωσσίᾳ οἰνοπαραγωγοὺς, ἵνα ἐγείρωσιν ἀληθῆ σταυροφορίαν κατὰ τοῦ προϊόντος ἡμῶν. Διὰ τοῦτο, ὅτε ἤχθησαν εἰς πέρας αἱ διαπραγματεύσεις καὶ ἦτο ἑτοίμη ἡ ἐμπορικὴ συνθήκη πρὸς ὑπογραφὴν, αἴφνης μεταγνοῦσα αὐτὴ ἠρνήθη νὰ τὴν ὑπογράψῃ. Πρῶτον λοιπὸν καὶ μέγα σφάλμα τῆς Κυβερνήσεως ἡμῶν ὑπῆρξεν, ὅτι ἐξ ὑπαιτιότητός της παρετάθησαν ὑπὲρ τὸ δέον αἱ περὶ συνομολογήσεως ἐμπορικῆς συνθήκης πρὸς τὴν Ρωσσικὴν Κυβέρνησιν διαπραγματεύσεις. Δεύτερον οὐχ ἧττον ἀσυγχώρητον σφάλμα ἔχει τις νὰ ἐπιῤῥίψῃ εἰς αὐτὴν, ὅτι, ἀφοῦ ἐναυάγησεν ἡ ὑπογραφὴ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος συνθήκης καὶ ἐγνώσθη τὸ ἀνένδοτον τῆς Ρωσσικῆς Κυβερνήσεως, ὡς πρὸς τὴν ἀτέλειαν τῆς σταφίδος ἡμῶν, ἡ Ἑλληνικὴ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ μετριάσῃ τὰς ἀξιώσεις της, ἀρχομένη νέων διαπραγματεύσεων ἐπὶ τῇ βάσει δασμοῦ κατωτέρου ἐκείνου, ὃν ἀπεφάσισε νὰ ἐπιβάλῃ ἡ Ρωσσικὴ Κυβέρνησις εἰς τὸ ἡμέτερον προϊόν.

§61ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ ἔχω θετικὰς πληροφορίας, ὅτι, ἐνόσῳ εὑρίσκεται ὁ ὑπάρχων Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ἐν Ρωσσίᾳ, οὐδεμία ἐλπὶς ἀνανεώσεως τῆς συμβάσεως ὑπάρχει.

§62ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐγὼ ἔχω, κύριε συνάδελφε, τὴν θετικωτάτην πληροφορίαν, ὅτι ὁ κ. de Witte εἶναι εἷς τῶν νοημονεστάτων καὶ πρακτικωτάτων ἀνδρῶν τῆς Ρωσσίας, ὅστις, διὰ τὰς ἀρετάς του ταύτας καὶ οὐχὶ διὰ τὸ ἀλόγιστόν του πεῖσμα, ἀνῆλθεν ἐξ ἁπλοῦ σιδηροδρομικοῦ μηχανικοῦ εἰς τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ ἀνεδείχθη μέγας μεταῤῥυθμιστὴς τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν τῆς χώρας ἐκείνης. Ἀνὴρ λοιπὸν τοιοῦτος δὲν δύναται νὰ μείνῃ ἀπρόσιτος πάντη εἰς λογικὰς παραστάσεις τῆς ἡμετέρας Κυβερνήσεως. Σᾶς διαβεβαιῶ δὲ, ὅτι καὶ αὐτοὶ οἱ ἐν Ρωσσίᾳ οἰνοπαραγωγοί, οἱ ἐγείραντες τὸν κατὰ τῆς σταφίδος ἡμῶν θόρυβον τὸ πρῶτον, κατενόησαν νῦν, καθ’ ἃς ἐγὼ ἔχω πληροφορίας, ὅτι ἔβαλον πέραν τοῦ σκοποῦ των. Δὲν συνέφερε βεβαίως εἰς αὐτοὺς νὰ μένῃ ἡ σταφὶς ἡμῶν ὅλως ἀτελής, ὅπως, οἰνοποιουμένη ὑπὸ τῶν Ἑβραίων, θέτῃ ἐκτὸς ἀνταγωνισμοῦ τὸ ἴδιον αὐτῶν προϊόν· ἀλλ’ οὐδὲ ὁ παντελὴς ἀποκλεισμὸς αὐτῆς ἐκ Ρωσσίας συνάδει πρὸς τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντά των. Οἱ οἶνοί των, ὡς ἐκ τοῦ ψυχροῦ τοῦ κλίματος, δὲν ἐνέχουσιν ἱκανὸν ζάκχαρι, ἀποβαίνουσι δέ πως ὑπόξινοι, συγκεραννύμενοι ὅμως πρὸς τὸν σταφιδίτην, καθίστανται μᾶλλον εὔγευστοι. Ἰδοὺ διατὶ δὲν ἀποκρούουσιν αὐτοὶ τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς Ρωσσίαν ὑπὸ μέτριον δασμὸν, ἐπιτρέποντα μὲν εἰς αὐτοὺς τὴν χρησιμοποίησίν της διὰ τοὺς ἰδίους οἴνους, οὐχὶ ὅμως καὶ τὴν οἰνοποίησίν της ὑπὸ τῶν Ἑβραίων. Καὶ ὁ κ. de Witte, ὅστις οὐ μόνον κατ’ ἀκολουθίαν τῶν παραστάσεων τῶν Ρώσσων οἰνοπαραγωγῶν, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον τινὰ σκοπὸν, διότι ζητεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον τὸ μονοπώλιον τῶν οἰνοπνευμάτων, ὑπὲρ τούτου δὲ θέλων νὰ χρησιμοποιήσῃ τὰς ἐγχωρίους ἀμυλώδεις οὐσίας, ἐνόμισε συμφέρον διὰ τοῦ ἀπαγορευτικοῦ σχεδὸν δασμοῦ τῆς σταφίδος νὰ ἀποκλείσῃ ταύτην τοῦ ἀνταγωνισμοῦ ἐν τῇ οἰνοπνευματοποιΐᾳ, καὶ ὁ κ. de Witte, λέγω, ἠδύνατο νὰ πεισθῇ, ὅτι ὁ σκοπὸς οὗτος θὰ κατωρθοῦτο καὶ διὰ μετριωτέρου δασμοῦ, διευκολύνοντος μόνην τὴν πρὸς βρῶσιν κατανάλωσιν τῆς ἡμετέρας σταφίδος ἐν Ρωσσίᾳ. Ὑπάρχουσι δὲ, Κύριοι, πολλαὶ ἐλπίδες, ἵνα διὰ συστηματικωτέρας ἐνεργείας πρὸς διάδοσίν της τύχῃ αὕτη, καὶ ὑπὸ μέτριον δασμὸν, εὐρείας ἐξαπλώσεως ἀνὰ τὴν ἀχανῆ ἐκείνην Αὐτοκρατορίαν, ἧς οἱ κάτοικοι, καὶ ὡς ἐκ τοῦ ψυχροῦ τοῦ κλίματος καὶ ὡς ἐκ τῶν πολλῶν νηστειῶν των, ἐξοικειωθέντες ἅπαξ πρὸς τὴν χρῆσιν τῆς σταφίδος, θὰ ἐθεώρουν ταύτην ἀπαραίτητον ἐφόδιον τοῦ βίου των, ὡς οἱ Ἄγγλοι. Ἐγὼ τοὐλάχιστον τοιαύτας ἔχω πληροφορίας. Δὲν γινώσκω τοὺς λόγους, οἵτινες ἔπεισαν τὴν Κυβέρνησιν ἡμῶν, ὅτι ὤφειλε νὰ ἐμμείνῃ ἀνένδοτος εἰς τὴν ἀτέλειαν τῆς σταφίδος. Νομίζω ὅμως, ὅτι, μὴ προσπαθήσασα αὐτὴ νὰ τύχῃ μετριάσεώς τινος τοῦ νῦν ἐπαπειλουμένου ἀπαγορευτικοῦ σχεδὸν δασμοῦ, διέπραξε δεύτερον σφάλμα, ἐπίσης μέγα, ὡς τὸ πρῶτον. Τὰ σφάλματά της δὲ ταῦτα θὰ στοιχίσωσι πολὺ εἰς τὴν παραγωγὴν καὶ τὴν καθόλου οἰκονομίαν τῆς Ἑλλάδος. Εἰς Ρωσσίαν εἰσήχθησαν τὸ τελευταῖον ἔτος περὶ τὰς 25 χιλιάδες τόννων σταφιδοκάρπου. Ἂν λοιπὸν, ἐφαρμοζομένου τοῦ ἀναγγελθέντος ἀπαγορευτικοῦ δασμοῦ ἀπὸ τῆς 1 Ἰανουαρίου τοῦ προσεχοῦς 1897 ἔτους, ἀποκλεισθῇ ἐκεῖθεν τὸ ἀνωτέρω ποσὸν, ἂν προσέτι, ἐφαρμοζομένης καὶ ἐν Γαλλίᾳ τῆς ἀπαγορεύσεως τοῦ σταφιδίτου οἴνου, ἀποκλεισθῇ καὶ ἐκεῖθεν ἕτερον ποσὸν ἐκ 15–20 χιλιάδων τόννων, ἂν οὕτω μείνῃ ἀδιάθετον τὸ ἓν τέταρτον, ἂν ὄχι καὶ πλέον, τῆς σταφιδικῆς ἡμῶν ἐσοδείας, ἡ κρίσις τοῦ κυριωτάτου ἡμῶν προϊόντος θὰ ἐπιδεινωθῇ ἔτι μᾶλλον, καὶ θὰ ἀγάγῃ τὴν χώραν εἰς καταστροφὰς ἀνυπολογίστους. Ὡς ἐὰν δὲ μὴ ἤρκει ὁ ἐκ Γαλλίας καὶ Ρωσσίας κίνδυνος, ἤρξατο ἤδη καὶ ἐξ ἄλλης χώρας, ἐκ Γερμανίας, ἀναφαινόμενος τοιοῦτος. Τῇ 27 Ἰουνίου (9 Ἰουλίου) 1884 ὑπεγράφη ἐν Ἀθήναις ἡ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας ἐμπορικὴ καὶ ναυτιλιακὴ συνθήκη, ἥτις, κυρωθεῖσα διὰ τοῦ νόμου ᾼϚʹ τῆς 14 Φεβρουαρίου 1885, κατὰ τὸ ἄρθρον αὐτῆς 16 (ἀναγινώσκει): «Θέλει ἀρχίσει ἰσχύουσα 10 ἡμέρας μετὰ τὴν ἀνταλλαγὴν τῶν ἐπικυρώσεων, καὶ θέλει διαρκέσει ἐπὶ 10 ἔκτοτε συνεχῆ ἔτη. Καθ’ ἣν περίπτωσιν οὐδέτερον τῶν ὑψηλῶν συμβαλλομένων μερῶν ἤθελε γνωστοποιήσει, δώδεκα μῆνας πρὸ τοῦ τέλους τῆς χρονικῆς ταύτης περιόδου τὴν πρόθεσιν αὑτοῦ περὶ καταλύσεως τῆς συνθήκης, θέλει διαμείνει αὕτη ἰσχύουσα μέχρι τῆς λήξεως ἑνὸς ἔτους ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν ἑκάτερον τῶν ὑψηλῶν συμβαλλομένων μερῶν ἤθελε καταγγείλει αὐτήν.» Ἡ δεκαετὴς ἰσχὺς τῆς συνθήκης ταύτης ἔληξεν ἤδη κατὰ Φεβρουάριον τοῦ ἡγουμένου ἔτους, ἔκτοτε δὲ δικαιοῦται καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Γερμανία ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν νὰ καταγγείλῃ αὐτὴν καὶ οὕτω νὰ ἐπέλθῃ ἓν ἔτος μετὰ τὴν καταγγελίαν ταύτην ἡ κατάλυσίς της. Καὶ ἡ μὲν Γερμανία δὲν εἶχεν ἴσως λόγον μέχρι τοῦδε, ἵνα καταγγείλῃ αὐτὴν, ἢ νὰ ζητήσῃ τὴν πολυετῆ ἀνανέωσίν της. Αὐτὴ ἐν ἔτει 1884 ἀπεκόμισεν ἐκ τῆς συνομολογήσεώς της τὴν μερίδα τοῦ λέοντος. Ἡμεῖς, Κύριοι, ἀπεκρούσαμεν τότε τὴν περὶ ἧς ὁ λόγος συνθήκην, διότι δι’ αὐτῆς παρεχωροῦντο πλεῖστα ὅσα καὶ σπουδαιότατα πλεονεκτήματα εἰς τὴν Γερμανίαν, ἐνῷ ἡ Ἑλλὰς ἠρκεῖτο εἰς μικρά τινα καὶ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τοὐλάχιστον ἀνάξια λόγου πλεονεκτήματα. Ὅτι ἡμεῖς τότε εἴχομεν δίκαιον, μαρτυρεῖ τρανῶς ἤδη τὸ γεγονὸς, καθ’ ὃ ἔκτοτε τὸ ἐν Ἑλλάδι εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον τῆς Γερμανίας ἐτριπλασιάσθη, ἐνῷ δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ τὸ αὐτὸ καὶ διὰ τὸ ἡμέτερον εἰσαγωγικὸν ἐμπόριον ἐν αὐτῇ. Μόνον κατὰ τὰ τελευταῖα ταῦτα ἔτη ηὔξησεν ἡ εἰς Γερμανίαν εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος ἡμῶν, ἀνελθοῦσα τὸ ἡγούμενον ἔτος ἰδίᾳ εἰς 25,000 τόννων περίπου. Μέγα μέρος τοῦ ποσοῦ τούτου ἐχρησιμοποιήθη εἰς οἰνοποίησιν. Ἐντεῦθεν ὅμως ἔλαβον ἤδη ἀφορμὴν οἱ Γερμανοὶ οἰνοπαραγωγοὶ νὰ κινήσωσι καὶ αὐτοὶ σταυροφορίαν κατὰ τοῦ σταφιδίτου, καὶ νὰ ζητήσωσι κατ’ αὐτοῦ τὴν λῆψιν νομοθετικῶν μέτρων, καθιστώντων δύσκολον, ἂν ὄχι καὶ ἀδύνατον, τὸν ἀνταγωνισμὸν του πρὸς τοὺς ἰδικούς των οἴνους. Ἤδη μάλιστα ὑπεβλήθη εἰς τὸ Γερμανικὸν Κοινοβούλιον πρότασις νόμου ὑπό τινων Βουλευτῶν κατὰ τῆς λεγομένης βινοζίνης. Ὑπὸ τὴν λέξιν, ταύτην, παράγοντες αὐτὴν ἐκ τοῦ Λατινικοῦ vino sine, ἄνευ οἴνου, περιλαμβάνουσι πάντας τοὺς τεχνητοὺς οἴνους, εἰς οὓς ὑπάγουσι καὶ τὸν σταφιδίτην. Ἀπαιτοῦσι δὲ, ἵνα τὸ ὄνομα βινοζίνη φέρωσιν, ὡς στίγμα διακριτικὸν ἀπὸ τοῦ ἐκ νωπῶν σταφυλῶν παρασκευαζομένου οἴνου, καὶ τὰ ἐργοστάσια αὐτῆς καὶ τὰ βυτία καὶ αἱ φιάλαι. Πλὴν τοῦ στιγματισμοῦ τούτου ἐπιζητεῖται διὰ τῆς περὶ ἧς ὁ λόγος προτάσεως νόμου τῶν Γερμανῶν Βουλευτῶν καὶ φόρος ἐπὶ τῆς βινοζίνης ἐξ 8 μαρκῶν, ἂν δὲν μὲ πλανᾷ ἡ μνήμη, καθ’ ἑκατόλιτρον. Ἡ κίνησις αὕτη κατὰ τοῦ σταφιδίτου δὲν ἔχει προσλάβει ἀκόμη ἐπίφοβον χαρακτῆρα διὰ τὸ προϊόν μας, καθόσον ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις μένει εἰσέτι ἀπαθὴς ἀπέναντι αὐτῆς. Τίς ὅμως μᾶς ἐγγυᾶται, ὅτι ἐν τῷ μέλλοντι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀσπασθῇ καὶ αὐτὴ τὸ τοιοῦτον προστατευτικὸν μέτρον καὶ νὰ τὸ μεταβάλῃ εἰς νόμον τοῦ Κράτους; τίς μᾶς ἐγγυᾶται ὅτι ἐκ τῆς ἐπιτυχίας ταύτης ἐνθαῤῥυνόμενοι οἱ Γερμανοὶ οἰνοπαραγωγοὶ τοῦ Μοζέλλα, τοῦ Μαΐνου καὶ τοῦ Παλατινάτου δὲν θ’ ἀπαιτήσωσι καὶ ἐπιβάλωσι καὶ ἄλλα αὐστηρότερα μέτρα κατὰ τῆς σταφίδος, ὡς οἱ Γάλλοι οἰνοπαραγωγοί; Ἰδοὺ διατὶ, Κύριοι, ἡ Γερμανία, καρπωθεῖσα μέχρι τοῦδε πάντα τὰ πολλὰ καὶ μεγάλα πλεονεκτήματα ἐκ τῆς συνθήκης τοῦ 1885, δὲν σπεύδει νῦν οὔτε εἰς τὴν καταγγελίαν οὔτε εἰς τὴν ἀνανέωσιν αὐτῆς. Αὐτὴ ἔχει συμφέρον, ἵνα ἡ ἐν ἰσχύϊ συνθήκη μείνῃ ἐν ἐκκρεμότητι, ἕως οὗ ἐκ τῶν πραγμάτων πεισθῇ, ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ καταγγελία καὶ ἀνανέωσις αὐτῆς, ἐπὶ προσκτήσει ἴσως νέων πλεονεκτημάτων καὶ ἐπὶ ζημίᾳ ἡμῶν. Ἡ Ἑλλὰς ὅμως, νομίζω, εἶχε συμφέρον ἅμα τῇ λήξει τῆς δεκαετοῦς ἰσχύος τῆς συνθήκης νὰ ἐπιζητήσῃ τὴν ἐκ παντὸς τρόπου ἀνανέωσιν αὐτῆς, εἰ δυνατὸν, ὑπὸ συμφορωτέρους δι’ ἡμᾶς ὅρους, ἐν τῇ ἐσχάτῃ ὅμως ἀνάγκῃ καὶ ὑπὸ τοὺς νῦν ὅρους, ἤρκει μόνον νὰ ἐξασφαλίσῃ οὕτω πολυετῶς τὴν εἰσαγωγὴν τῆς σταφίδος εἰς Γερμανίαν κατὰ πάσης ἐπιβουλῆς, κατὰ παντὸς προσθέτου ἐν αὐτῇ βάρους. Πᾶσα ἀναβολὴ τῆς τοιαύτης ἀνανεώσεως τῆς ἐμπορικῆς καὶ ναυτιλιακῆς πρὸς τὴν Γερμανίαν συνθήκης δύναται νὰ ἔχῃ ὀλέθρια δι’ ἡμᾶς ἐπακόλουθα. Ἡ Κυβέρνησις ἔχει καθῆκον ἐπὶ τοιούτων ζητημάτων νὰ ἦναι Προμηθεὺς καὶ οὐχὶ Ἐπιμηθεὺς, τοῦτο δὲ τόσῳ μᾶλλον, ὅσῳ μετὰ τὴν πικρὰν πεῖραν, ἣν ἤδη ἐλάβομεν κατὰ τὰς διαπραγματεύσεις ἡμῶν περὶ συνομολογήσεως τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης πρὸς τὴν Ῥωσσίαν, θὰ ἦτο αὐτὴ πάντη ἀδικαιολόγητος, πάντη ἀσύγγνωστος, ἐὰν ἐπέπρωτο ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῆς καὶ πάλιν νὰ ὑποστῶμεν νέον πάθημα. Ἡ Κυβέρνησις ὤφειλε πρὸ πολλοῦ ἤδη νὰ κατάρξηται διαπραγματεύσεων πρὸς τὴν Γερμανίαν· ἔπραξε τοῦτο; ἂς ἀπαντήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, δίδοντες τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις. Οἱ ἐνδιαφερόμενοι σταφιδοπαραγωγοὶ ἀναμένουσι ταύτας μετ’ ἀγωνίας. Ἐπιθυμοῦσι νὰ μάθωσιν, ἐὰν ἐν ἐποχῇ, καθ’ ἣν ἐπαπειλεῖται ὁ ἀποκλεισμὸς τοῦ προϊόντος των ἐκ Γαλλίας καὶ Ῥωσσίας, δύνανται νὰ ἐλπίζωσιν ὅτι θὰ μείνῃ τοὐλάχιστον εἰς αὐτὸ ἐξησφαλισμένη διὰ τὸ μέλλον ἡ ἀγορὰ τῆς Γερμανίας. Διότι, ἐὰν ἐκλίπῃ καὶ ἡ ἐλπὶς αὕτη, ἐὰν ἐπέπρωτο ἡ σταφὶς ν’ ἀποκλεισθῇ καὶ ἐκ τῆς χώρας ἐκείνης καὶ οὕτω εἰς τὸ ἔλλειμμα τῆς καταναλώσεώς της, τὸ ἐκ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῆς Γαλλικῆς καὶ Ῥωσσικῆς ἀγορᾶς, νὰ προστεθῇ καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἀποκλεισμοῦ τῆς Γερμανικῆς ἀγορᾶς, ἐὰν οὕτω μείνῃ ἐν τῷ μέλλοντι ἀδιάθετον τὸ ἓν τρίτον ὡς ἔγγιστα τῆς σταφιδοπαραγωγῆς μας, ὤ! τότε καὶ οἱ σταφιδοπαραγωγοί μας καὶ πᾶς Ἕλλην, ἔχων συνείδησιν τοῦ ἐντεῦθεν ἐπαπειλουμένου κινδύνου εἰς τὴν καθόλου ἐθνικὴν ἡμῶν οἰκονομίαν, θὰ κατεδικάζετο εἰς ἀληθῆ ἀπόγνωσιν περὶ τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν μέλλοντος. Ἐλπίζω, Κύριοι, ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ σπεύσῃ νῦν νὰ παράσχῃ τὰς αἰτουμένας ἐξηγήσεις. Ἀλλὰ πρὶν ἢ κατέλθω τοῦ βήματος, ἐπάναγκες νομίζω, συμπεραίνων, ν’ ἀπευθύνω πρὸς αὐτὴν τὰς ἑξῆς συστάσεις. Πρῶτον, ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς πρὸς τὴν Ῥωσσίαν διαπραγματεύσεις, ὑπενδίδουσα κατ’ ἀρχὴν εἰς τὴν ἐπιβολὴν δασμοῦ τινος ἐπὶ τοῦ ἡμετέρου προϊόντος, ἀλλὰ μετριωτέρου πάντως ἐκείνου, ὃν θέλει νὰ ἐπιβάλῃ εἰς αὐτὸ ἡ Ῥωσσικὴ Κυβέρνησις, δασμοῦ, ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ἐπιτρέποντος τοὐλάχιστον τὴν διάδοσιν τῆς πρὸς βρῶσιν καταναλώσεώς του καὶ καθιστῶντος δυνατὸν τὸν ἀνταγωνισμὸν αὐτοῦ πρὸς τὰς ξηρὰς ὀπώρας ἄλλων χώρων, ἰδίᾳ δὲ πρὸς τὴν Περσικὴν σταφίδα. Δεύτερον, ἀνάγκη πᾶσα νὰ ἄρξηται πάραυτα, ἂν δὲν ἤρξατο ἤδη, διαπραγματεύσεων πρὸς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν περὶ ἀνανεώσεως τῆς ἐν ἰσχύϊ συνθήκης, εἰ δυνατὸν, ὑπὸ συμφορωτέρους δι’ ἡμᾶς ὅρους. Τρίτον, ἀνάγκη πᾶσα, ἂν θεωρῇ ἀδύνατον τὴν συνομολόγησιν νέας ὁριστικῆς πρὸς τὴν Γαλλίαν συμβάσεως, καθιστώσης ἐν αὐτῇ ἀνεκτήν πως τὴν θέσιν τοῦ οἴνου καὶ τῆς σταφίδος ἡμῶν, νὰ καταγγείλῃ τὴν ἰσχύουσαν προσωρινὴν ἐμπορικὴν συμφωνίαν, ἀφοῦ ἐκ ταύτης οἱ μὲν Γάλλοι ἀποκομίζουσι κέρδη, ἡμεῖς δὲ ζημίαν μόνον. Τὸ τελευταῖον τοῦτο, Κύριοι, εἶναι ζήτημα ἐθνικῆς τιμῆς καὶ ἀξιοπρεπείας, εἶναι ζήτημα φιλοτιμίας αὐτῆς τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως.

§63ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ ἐπιτροπὴ κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως δρ. 50,000 διὰ περίθαλψιν τῶν παθόντων ἐκ πλημμύρας ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ. Ὡσαύτως ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ, ἡ ὁρισθεῖσα πρὸς ἐπεξεργασίαν τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων, κατέθηκε τὴν ἔκθεσίν της ἐπὶ τούτου. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 117–118).

§64ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Κύριε Πρόεδρε, προχθὲς τὸ ἑσπέρας ὁ ἐκ Λοκρίδος κ. Βουλευτής, ἀγγέλλων τὴν ἐπερώτησίν του διὰ τὴν σήμερον, ἤρξατο εἰσερχόμενος εἰς λεπτομερείας τῆς ἐπερωτήσεώς του, ἐμέμφετο δ’ ἡμᾶς, ὅτι ληξάσης τῆς μετὰ τῆς Γερμανίας συμβάσεως δὲν κατηγγείλαμεν αὐτήν. Ἀλλὰ φαίνεται ὅτι σήμερον, μετὰ καλλιτέραν μελέτην, εἶδε μόνος του, ὅτι τοῦτο δὲν ἦτο ἀκριβὲς, διότι σᾶς ἀνέφερεν ὅτι ἡ συνθήκη ὑπεγράφη τὸν Ἰούνιον τοῦ 1884, ἐτέθη δὲ εἰς ἐφαρμογὴν, κυρωθεῖσα διὰ νόμου, τῇ 28 Ἰανουαρίου 1885, καὶ ἔληξε μετὰ δέκα ἔτη, πρὸς τὰ τέλη τοῦ Ἰανουαρίου 1895. Κατὰ ῥήτραν αὐτῆς τῆς συνθήκης, δώδεκα μῆνας πρίν, ἤτοι ἀκριβῶς τὸν Ἰανουάριον τοῦ 1894, ἠδύνατο νὰ καταγγείλῃ αὐτὴν ἡ Ἑλλὰς ἢ ἡ Γερμανία. Ὥστε ἡ πρώτη αὐτοῦ μομφὴ δὲν ἦτο ἀκριβής...

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐμέμφθην ὅτι δὲν ἐφροντίσατε νὰ τὴν ἀνανεώσητε.

§66Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐμέμφθητε ὅτι δὲν τὴν κατηγγείλαμεν, ἀλλ’ ὡς σήμερον εἴπετε, τοῦτο δὲν σημαίνει, διότι κατὰ πᾶσαν στιγμὴν δύναται ἑκατέρα τῶν χωρῶν νὰ καταγγείλῃ αὐτήν. Συνήθως τὰ Κράτη δὲν καταγγέλλουσι τὰς συνθήκας τὰς ὑφισταμένας, ἐκτὸς ἐὰν ἔχωσι τὴν βεβαιότητα, ἢ τοὐλάχιστον μεγάλην πιθανότητα, ὅτι ἤθελεν ἐπιτύχῃ τὴν ἀνανέωσιν τῆς συμβάσεως ἐπὶ ὅροις μᾶλλον ἐπωφελέσιν, ἢ τοὐλάχιστον ἐπὶ ὅροις ἐπίσης ἐπωφελέσιν, ὡς οἱ τῆς ὑφισταμένης συνθήκης. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου δὲν καταγγέλλουσι τὰς συνθήκας πρὶν ἢ διὰ δοκιμαστικῆς ἐργασίας ὦσι βέβαιοι, ὅτι πρὸς τῆς παρελεύσεως τῆς δωδεκαμήνου προθεσμίας, ἥτις τάσσεται, θὰ ἔχωσι φθάσει εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἀνανεώσεως, ἵνα μὴ ἴδωσι τὰ προϊόντα αὑτῶν ἐκτεθειμένα ἐν τῇ ἑτέρᾳ χώρᾳ εἰς τὸ γενικὸν λεγόμενον δασμολόγιον ἐπὶ ὅροις βαρυτέροις. Καὶ περὶ τῆς Γερμανικῆς συνθήκης, καθὼς καὶ περὶ ἄλλων συνθηκῶν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω τὸν κ. Βουλευτὴν, ὅτι ἤρξατο ἐργασία, ἵνα ἴδωμεν ποῖαι ἐκ τῶν συνθηκῶν εἶναι ἐκεῖναι, τὰς ὁποίας ἔχομεν συμφέρον νὰ καταγγείλωμεν, ἢ ποῖα εἶναι τὰ πλεονεκτήματα, ἅτινα πρέπει νὰ ἐπιζητήσωμεν. Ὡς πρὸς τὸ συμπέρασμα, εἰς τὸ ὁποῖον κατέληξεν ὁ κ. Βουλευτής, νὰ συστήσῃ δηλαδὴ τὸν τελωνειακὸν πόλεμον, τοῦτο εἶναι ζήτημα, τὸ ὁποῖον πιστεύω ὅτι οὐχὶ μόνον σημερινὴ Κυβέρνησις, ἀλλ’ οἱαδήποτε Κυβέρνησις καὶ ἂν ἦναι, καὶ σύμπασα ἡ Βουλή, δὲν θ’ ἀποφασίσῃ ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει, διότι χρήζει μελέτης ἐπισταμένης καὶ εὐρείας, ἵνα μὴ ἀντὶ καλοῦ προξενήσωμεν κακόν, καὶ ἴσως κακὸν πολὺ πλέον δυσθεράπευτον ἀπὸ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον νομίζετε ὅτι ὑφιστάμεθα. Ἀλλὰ ἐκτὸς τῶν γενικῶν γραμμῶν τῆς ἐπερωτήσεώς του, ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος εἰσῆλθεν εἰς λεπτομερείας καὶ ἐξήτασε καὶ ἄλλα θέματα, καθὼς περὶ Ρωσσίας, καὶ διετύπωσε παράπονα περὶ τὴν ἐκτέλεσιν τῶν τελωνειακῶν διατυπώσεων τῆς Γαλλίας. Ὡς πρὸς μὲν τὰς μετὰ τῆς Ρωσσίας διαπραγματεύσεις, ἐλπίζω ὅτι ἐντὸς δύο ἢ τριῶν ἡμερῶν θέλω κατορθώσει νὰ καταθέσω τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολλὰ καὶ χρήζουσιν ἐρεύνης, πολλὰ δ’ ἐξ αὐτῶν καὶ ἀντιγραφῆς. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι μετὰ τὴν κατάθεσιν θὰ ἴδῃ καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς καὶ σύμπασα ἡ Βουλή, ποῖαι ἦσαν αἱ ἐνέργειαι, ἃς ἔκαμεν ἡ Κυβέρνησις ἀπὸ τοῦ 1894 μέχρι τοῦ 1896,—ὅτε ἡμεῖς εἴχομεν τὴν τιμὴν νὰ παρακαθήμεθα ἐνταῦθα—θέλει ἴδει ποίας θυσίας ἐπρότεινε νὰ κάμῃ, καὶ θέλει κρίνει ἐν πλήρει γνώσει τῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέμιξε τὸ ζήτημα, οὐχὶ ἀρχῆς πλέον, ἀλλὰ ἐφαρμογῆς, ἀνέμιξε τὸ ζήτημα τῆς ἐκτιμήσεως οἴνων εἰσαχθέντων ὑπὸ ἀξιοτίμου πράγματι καὶ μεγάλου ἐμπορικοῦ καταστήματος ἐν Πάτραις εἰς Γαλλίαν. Εἰς αὐτὸ δὲ μοὶ φαίνεται ὅτι περιέπεσεν εἴς τινα ἀνακρίβειαν, καθότι εἶπεν, ὅτι τὸ μὲν πρῶτον φορτίον ἐκ 200 βαρελίων ἀπέῤῥιψεν ἡ τελωνειακὴ ἀρχὴ σχεδὸν ἀνεξετάστως, τὸ δὲ δεύτερον, τὸ ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ οἶκος Ἄμβουργερ ἐκ Πατρῶν, ἐπίσης ἀπεῤῥίφθη.

§67ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Συνεπείᾳ παραστάσεων τῆς Πρεσβείας καὶ τοῦ Βασιλέως ἐγένετο δεκτόν.

§68Α. ΣΚΟΥΖΕΣ. Περιεπέσατε εἰς μίαν ἀνακρίβειαν. Δὲν ἀπεῤῥίφθη, ὡς τὸ πρῶτον, τὸ δεύτερον, τὸ ὁποῖον ἦτο πολὺ μεγαλείτερον, νομίζω 990 βυτία, δὲν ἀπεῤῥίφθη ἁπλῶς καὶ ἀνεξετάστως. Ἤμην εἰς καθημερινὴν ἀνταπόκρισιν μετὰ τοῦ οἴκου Ἄμβουργερ, καὶ ταχυδρομικῶς μετὰ τῆς Πρεσβείας, καὶ γνωρίζω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι κατωρθώθη νὰ λάβωσι χώραν τρεῖς πραγματογνωμοσύναι (expertises). Ἐγένετο ἡ πρώτη, ἡ συνήθης πραγματογνωμοσύνη, ἤτοι ἡ ἐξέτασις ὑπὸ τῶν τελωνειακῶν ἀρχῶν, ἐγένετο, μετὰ τὴν ἐναντίαν ἔκβασιν τῆς πρώτης, καὶ δευτέρα πραγματογνωμοσύνη, καὶ ἐγένετο καὶ τρίτη δι’ εἰδικῆς ἐπιτροπῆς πραγματογνωμοσύνη. Ἀτυχῶς τὸ ἀποτέλεσμα δὲν ἦτο τοιοῦτον, ὁποῖον τὸ ἠλπίζομεν, διότι καὶ αἱ τρεῖς πραγματογνωμοσύναι ἀπεφάνθησαν, ὅτι δὲν ἦτο οἶνος ἐκ νωπῶν σταφυλῶν, ἐχαρακτήρισαν ὅτι ἦτο οἶνος ἐκ ξηρῶν σταφίδων· ὡς ἐκ τούτου ὁ εἰσαγαγὼν παρεπέμφθη εἰς τὸ δικαστήριον τοῦ Montpellier. Ὥστε βλέπετε, ὅτι δὲν εἶναι ἀκριβὲς τὸ λεχθὲν, ὅτι οἱ οἶνοι ἀπεῤῥίφθησαν σχεδὸν ἀνεξετάστως. Ἐκάμαμέν τι ἐξαιρετικὸν, ζητήσαντες καὶ τρίτην ἐξέτασιν; Πρὸ τοῦ ἰσχυρισμοῦ ὅτι ὁ οἶνος δὲν εἶναι ἐκ νωπῶν σταφυλῶν, ἀλλ’ ἐκ ξηρῶν σταφίδων καὶ ἑπομένως δὲν ὑπάγεται εἰς τὰς διατάξεις τὰς τελωνειακὰς, δὲν ὑπῆρχεν ἄλλο μέσον ἢ νὰ ἀποσταλῇ εἰς τὸ δικαστήριον, τὸ ὁποῖον θὰ ἐξετάσῃ τὸ πρᾶγμα. Ταῦτα ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ εἴπω, ἵνα μὴ μείνωσιν ἡ Βουλὴ καὶ οἱ ἐνδιαφερόμενοι ὑπὸ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνταῦθα καὶ ἡ Πρεσβεία ἐν Γαλλίᾳ δὲν κατέβαλον ὅλην τὴν μέριμναν καὶ προσοχὴν εἰς τὴν Ἑλληνικὴν παραγωγὴν διὰ τοὺς Ἕλληνας παραγωγοὺς καὶ ἐμπόρους ἐν Γαλλίᾳ.

§69ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ καὶ προχθὲς καὶ σήμερον ἰσχυρίσθην, ὅτι ἡ πρὸς τὴν Γερμανίαν συνθήκη ἡμῶν ἔληξεν ἤδη, ἀρχομένου τοῦ ἔτους 1895, ὅτι δ’ ἔκτοτε ἔχει τὸ δικαίωμα ἕκαστον τῶν συμβαλλομένων μερῶν νὰ τὴν καταγγείλῃ. Ὅπως λοιπὸν μὴ εὑρεθῶμεν εἰς τὴν τοιαύτην δυσάρεστον θέσιν, καθ’ ἣν θὰ ἐπήρχετο ἡ καταγγελία καὶ ἡ κατάλυσις αὐτῆς, εἶπον ὅτι ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ ἀνανεώσεώς της, καὶ δὴ ὑπὸ συμφορωτέρους δι’ ἡμᾶς ὅρους, εἰ δυνατόν. Ἄν ἐξακολουθήσῃ ἡ νῦν ἐκκρεμότης, ἄν ὑπὸ ταύτην ἐπιταθῇ τὸ νῦν κίνημα τῶν οἰνοπαραγωγῶν ἐν Γερμανίᾳ, δὲν εἶναι ἀπίθανον οὕτω νὰ ἐπιζητήσωμεν τὴν ἀνανέωσιν τῆς συνθήκης κατόπιν ἑορτῆς, τὸ δὴ λεγόμενον, καὶ νὰ εὑρεθῶμεν καὶ ἀπέναντι τῆς Γερμανίας εἰς ἣν εὑρέθημεν ἤδη ἀπέναντι τῆς Ρωσσίας δυσάρεστον θέσιν. Πρὸς ταῦτα δὲ ἀπέφυγεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ν’ ἀπαντήσῃ τι, διότι οὐδὲν δυστυχῶς εἶχε ν’ ἀπαντήσῃ. Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν οἴνων τοῦ οἴκου Hamburger, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν μὲ ὑπερηκόντισεν. Ἐγὼ εἶχον πληροφορίας, ὅτι ὁ οἶκος Hamburger, ἐζήτησε νὰ γείνῃ πραγματογνωμοσύνη ἐκ χημικῶν εἰδικῶν διὰ χημικῆς ἀναλύσεως, ἡ δὲ ἐν Μασσαλίᾳ τελωνειακὴ ἀρχὴ ἀπέφυγε τοῦτο. Ἐὰν θέλετε νῦν νὰ μάθητε τὸν λόγον τοῦτον, ἐρωτήσατε τὸν πρῶτον τυχόντα χημικὸν, ὅστις θὰ ἀπαντήσῃ, ὅτι ἀδύνατον χημικὴ ἀνάλυσις ν’ ἀποδείξῃ, τίς ὁ ἐκ νωπῶν σταφυλῶν οἶνος καὶ τίς ὁ ἐκ ξηρῶν. Τούτου δὲ γνωστοῦ ὄντος εἰς τὴν ἐν Μασσαλίᾳ τελωνειακὴν ἀρχὴν, δὲν ἐπετράπη ὑπ’ αὐτῆς ἡ χημικὴ ἀνάλυσις τοῦ οἴνου τοῦ κ. Hamburger. Δύνασθε δὲ νὰ λάβητε τὰς δεούσας πληροφορίας καὶ παρὰ τῶν ἐν Πάτραις ἀρχῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ σᾶς βεβαιώσωσιν, ὅτι καὶ ἡ δευτέρα καὶ ἡ πρώτη ἀποστολὴ εἰς Γαλλίαν παρὰ τοῦ οἴκου Hamburger ἦτο ἐξ οἴνου κατασκευασθέντος ἐκ νωπῶν σταφυλῶν.

§70ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν τὸ ἀντέκρουσα αὐτό.

§71ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ τότε πρὸς τί ἀνεφέρατε ὡς μέγα κατόρθωμα καὶ ὑμῶν καὶ τῆς ἐν Παρισίοις Β. Πρεσβείας, ὅτι ἐγένοντο τρεῖς πραγματογνωμοσύναι ἐπὶ τοῦ οἴνου τοῦ Hamburger ἐν Μασσαλίᾳ, αἵτινες ἀπέδειξαν ὅτι αὐτὸς δὲν ἦτο ἐκ νωπῶν σταφυλῶν; Αἱ πραγματογνωμοσύναι αὗται, κ. Ὑπουργὲ, οὐδὲν ἄλλο μαρτυροῦσιν ἢ τὸ κακόπιστον τῶν Γαλλικῶν ἀρχῶν. Αὗται, ἐπὶ προφανεῖ καταστρατηγήσει τῆς πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἐμπορικῆς συμφωνίας, ἐννοοῦσι νὰ παρέχωσι πάντοτε πράγματα εἰς τὴν εἰσαγωγὴν τῶν οἴνων ἡμῶν εἰς Γαλλίαν καὶ νὰ παρακωλύωσιν αὐτὴν ἐκ παντὸς τρόπου, εἰ καὶ προθύμως ὑποβάλλονται οἱ ἡμέτεροι οἰνοπαραγωγοὶ εἰς τὴν ἀπότισιν τοῦ ὑπερόγκου ἐν αὐτῇ δασμοῦ, οὗτινος οἱ Γαλλικοὶ οἶνοι εἶναι ἀπηλλαγμένοι κατὰ τὴν ἐνταῦθα εἰσαγωγήν των. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἰσχυρίσθη, ὅτι καὶ περὶ τῆς Γερμανικῆς συνθήκης, ὡς καὶ περὶ ἄλλων συνθηκῶν, γίνονται μελέται νῦν, ὅπως ἴδωμεν, τίνας ἐξ αὐτῶν συμφέρει εἰς ἡμᾶς νὰ καταγγείλωμεν, τίνα δὲ πλεονεκτήματα ἔχομεν ἐξ αὐτῶν νὰ ἐπιζητήσωμεν. Ἀλλὰ νῦν μόλις γίνεται ἐν ἡμῖν ἡ μελέτη αὕτη; Ἀπὸ τοῦ Φεβρουαρίου τοῦ 1894 ἐδικαιοῦντο καὶ ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Γερμανία νὰ καταγγείλωσι τὴν συνθήκην τοῦ 1885, καὶ ἐνῷ ὠφείλαμεν ἡμεῖς ἤδη πρὸ τῆς ἐποχῆς ἐκείνης νὰ ἔχωμεν κάμει τὰς σχετικὰς μελέτας καὶ νὰ ἀρχίσωμεν ἔκτοτε τὰς διαπραγματεύσεις περὶ ἀνανεώσεώς της ὑπὸ ὅρους συμφορωτέρους, εἰ δυνατὸν, δι’ ἡμᾶς, παρελίπομεν ἐξ ἀσυγγνώστου ὀλιγωρίας νὰ πράξωμεν τοῦτο. Πλὴν ἴσως ἀντείπῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις μόλις πρὸ 19 μηνῶν ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα· ἐγὼ ὅμως θὰ ἠρώτων ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει καὶ αὐτὸν καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν — «καὶ δὲν ἦτο ἱκανὸς ὁ χρόνος οὗτος εἰς ὑμᾶς, ἵνα μελετήσητε τὰ κατὰ τὴν συνθήκην ταύτην, καὶ ἔχητε ἤδη ἀρχίσει τὰς περὶ ἀνανεώσεώς της διαπραγματεύσεις;» Ὡς πρὸς τὴν ἐμπορικὴν ἡμῶν συμφωνίαν πρὸς τὴν Γαλλίαν, εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι οὔτε ἡ παροῦσα οὔτε ἄλλη τις Κυβέρνησις θὰ προέβαινε τόσον εὐκόλως εἰς τὴν καταγγελίαν της καὶ εἰς τὴν πρόκλησιν τελωνειακοῦ πολέμου τῆς μικρᾶς Ἑλλάδος πρὸς τὴν μεγάλην καὶ κραταιὰν Γαλλίαν.

§72ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἐγὼ εἶπον τοιοῦτόν τι!

§73ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§74Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἄνευ μελέτης.

§75ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ὄχι, κύριε συνάδελφε. Εὐτυχῶς ἐδῶ εἶναι τόσοι αὐτήκοοι μάρτυρες. Δὲν εἶπον τοιοῦτόν τι. Εἶπον — καὶ σᾶς παρακαλῶ, ἀκούσατε — εἶπον ὡς πρὸς τὸ συμπέρασμα τοῦ κυρίου Βουλευτοῦ ἐκ Λοκρίδος, τοῦ προτείναντος τὸν λεγόμενον τελωνειακὸν πόλεμον, (διότι νομίζω τοῦτο ἐπροτείνατε) ὅτι οὐδεμία Κυβέρνησις, οὐδὲ ἡ σημερινή, οὐδὲ ἄλλη, καὶ οὐδεμία Βουλὴ ἤθελε προβῆ εἰς τοιοῦτον διάβημα ἐλαφρᾷ τῇ συνειδήσει, ἄνευ προηγουμένης ἐπισταμένης καὶ εὐρείας μελέτης, διότι τρέχομεν τὸν κίνδυνον, ἀντὶ καλοῦ, τὸ ὁποῖον νομίζομεν ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν, νὰ ἐπιφέρωμεν πολὺ πλέον δυσθεράπευτον κακὸν εἰς τὰς ἐμπορικάς μας σχέσεις. Νομίζω ὅτι τοῦτο ἀντελήφθη πᾶσα ἡ Βουλή.

§76ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Βεβαίως.

§77ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Ἐὰν νομίζετε ὅτι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω, δὲν εἶναι ὀρθὸν, δύνασθε νὰ ζητήσητε νὰ τὸ ἀποδείξητε, ἀλλὰ μοὶ φαίνεται δύσκολον.

§78ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐγὼ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὅστις θὰ ἦτο ὁ ἁρμοδιώτερος ἐν τῷ θέματι τούτῳ, διότι καὶ οἱ δύο συνυπογράφουσι τὰς τοιαύτας συμφωνίας καὶ συνθήκας, ἀπὸ 19 ἤδη μηνῶν ὄντες ἐν τοῖς πράγμασιν, ὤφειλον πρὸ πολλοῦ νὰ ἔχωσι μελετήσει τὸ ζήτημα τοῦτο. Νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι τόσον καταφανὲς τὸ πρᾶγμα, ὥστε δὲν εἶχον αὐτοὶ ἀνάγκην καὶ τόσον μακρᾶς μελέτης. Ἐγὼ ἀπέδειξα, ὅτι ἐκ τῆς ὑφισταμένης ἐμπορικῆς συμφωνίας μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας αὕτη ἔχει πολλὰ καὶ μεγάλα πλεονεκτήματα, ἐκείνη δὲ οὐδέν. Δύο εἶναι τὰ προϊόντα τῆς Ἑλλάδος, ὑπὲρ ὧν ἡμεῖς κατ’ ἐξοχὴν ἐνδιαφερόμεθα, ἡ σταφὶς καὶ ὁ οἶνος. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν σταφίδα, διὰ τοῦ τελευταίου νομοσχεδίου, τοῦ εὑρισκομένου νῦν ὑπὸ τὴν ψῆφον τῆς Γερουσίας, καταφέρεται τὸ τελευταῖον καίριον τραῦμα, ἰσοδυναμοῦν πρὸς παντελῆ ἀποκλεισμὸν αὐτῆς ἐκ τῆς Γαλλίας. Διὰ δὲ τὸν οἶνον, ἐκτὸς τοῦ ὑπερόγκου δασμοῦ, ὅστις ἐπιβάλλεται διὰ τῆς ὑφισταμένης ἐμπορικῆς συμφωνίας, ἐνῷ διὰ τοὺς Γαλλικοὺς οἴνους οὐδεὶς δασμὸς ἐπιβάλλεται ἐν Ἑλλάδι, αἱ Γαλλικαὶ τελωνειακαὶ ἀρχαὶ μετέρχονται πᾶν θεμιτὸν καὶ ἀθέμιτον μέσον, ὅπως ἀποκλείωσιν αὐτοὺς ἐκ Γαλλίας. Καὶ πρὸς τοῦτο ἀνέφερον τὸ παράδειγμα, τὸ ὁποῖον καὶ σεῖς ἐβεβαιώσατε. Ἀλλ’ οὕτω πως, κύριε Ὑπουργὲ, δημιουργεῖται τοιαύτη κατάστασις ἐμπορικὴ μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γαλλίας, ὥστε ὄχι μόνον ἡμεῖς, ἀλλὰ καὶ Γάλλοι πολιτευταὶ ἐκ τῶν τὰ πρῶτα φερόντων, οἷοι οἱ κύριοι Ρουβιὲ καὶ Ροῦ, ἀγορεύοντες ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, εἶπον: «Δὲν ἐννοοῦμεν, τίνα λόγον ἔχει πλέον ἡ Ἑλλὰς νὰ τηρήσῃ ἐμπορικὴν συμφωνίαν ἐν τῷ μέλλοντι, δι’ ἧς μόνον βάρη εἰς αὐτὴν ἐπιβάλλονται, καὶ οὐδὲν πλεονέκτημα παρέχεται· πρέπει ἡ Ἑλλὰς νὰ μὴ ἔχῃ πλέον συνείδησιν τῶν συμφερόντων της, τῆς τιμῆς της καὶ ἀξιοπρεπείας, ὥστε νὰ μὴ καταγγείλῃ τοιαύτην ἐμπορικὴν συμφωνίαν καὶ νὰ μὴ διακόψῃ πᾶσαν ἐμπορικὴν σχέσιν πρὸς τὴν Γαλλίαν, ἐνόσῳ ἡ Γαλλία ἐννοεῖ οὕτως αὐτὴ μὲν νὰ ἔχῃ πλεονεκτήματα ἀπέναντι τῆς Ἑλλάδος, ἡ δὲ Ἑλλὰς μόνον βάρη». Δύνασθε σεῖς, κ. Ὑπουργὲ τῶν Ἐξωτερικῶν, τώρα νὰ εἴπητε, ὅτι οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος Γάλλοι πολιτευταὶ εἶχον ἄδικον, τοιαῦτα ἰσχυρισθέντες περὶ τῆς ἰδίας των πατρίδος; Ἀλλ’ ἵνα ἰσχυρισθῆτε τοῦτο, πρέπει καὶ νὰ τὸ ἀποδείξητε, καὶ σᾶς προκαλῶ, ἀφοῦ ἔχετε μελετήσει τὸ ζήτημα, ἐπὶ τοσοῦτον χρόνον προϊστάμενοι τῶν πραγμάτων καὶ σεῖς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νὰ μοὶ εἴπητε, μετὰ τὸν ἀποκλεισμὸν τῆς σταφίδος μας ἐκ Γαλλίας καὶ μετὰ τὸν διὰ θεμιτῶν καὶ ἀθεμίτων μέσων ἀποκλεισμὸν τοῦ οἴνου μας ἐξ αὐτῆς, ποῖον συμφέρον, τίνα λόγον ἔχομεν ἡμεῖς, ἵνα τηρήσωμεν τοιαύτην ἐμπορικὴν συμφωνίαν; Σᾶς ἐρωτῶ νὰ μοὶ εἴπητε, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν θὰ κατηγγέλλετε τοιαύτην συμφωνίαν, ποῖον μεγαλείτερον κακὸν ἔχομεν οὕτω νὰ ὑποστῶμεν ἐκείνου, τὸ ὁποῖον ὑφιστάμεθα νῦν ὑπὸ τὴν τοιαύτην ἐμπορικὴν συμφωνίαν; Ἐὰν ἀπαντήσητε εἰς τοῦτο καὶ ἀποδείξητε ὅτι δὲν ἔχουσιν οὕτω τὰ πράγματα, ὅτι ὑπάρχουσι καὶ ἄλλοι λόγοι, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς, οἱ ἐκτὸς τῶν πραγμάτων διατελοῦντες, δὲν δυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, ἐὰν προσαγάγητε τὰς ἀποδείξεις ταύτας ἐνώπιον τῆς Βουλῆς καὶ πείσητε καὶ ἡμᾶς, τότε βεβαίως θ’ ἀνομολογήσωμεν, ὅτι τὸ πρᾶγμα χρήζει μελέτης μακρᾶς, δὲν ἠξεύρω ἕως πότε, ἕως οὗ ἀποφασίσωμεν, ἐὰν συμφέρῃ νὰ καταγγείλωμεν τὴν ὑφισταμένην ἐμπορικὴν συμφωνίαν μετὰ τῆς Γαλλίας. Ἡ Δύναμις αὕτη προσηνέχθη οὕτω πως πρὸς ἡμᾶς, ὥστε ὄχι μόνον τὸ δικαίωμα ἔχομεν, ἀλλὰ καὶ τὸ καθῆκον τῆς ἰδίας ἡμῶν ἐθνικῆς ἀξιοπρεπείας καὶ φιλοτιμίας ἐπιβάλλει νὰ καταγγείλωμεν τὴν πρὸς αὐτὴν ἐμπορικὴν συμφωνίαν. Ἐὰν δὲ τοῦτο πράξητε, κύριοι Ὑπουργοί, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι, εἰ μή τι ἄλλο, θὰ διευκολύνητε τοὐλάχιστον τὴν ἀνανέωσιν τῆς ἐμπορικῆς συνθήκης πρὸς τὴν Γερμανίαν ὑπὸ πολὺ συμφορωτέρους ὅρους. Ἀποδείξατε μόνον, ὅτι, ὅσον μικροὶ καὶ ἀσθενεῖς καὶ ἂν ἤμεθα, ἔχομεν συναίσθησιν τῶν δικαιωμάτων ἡμῶν, καὶ ἐννοοῦμεν ἐκ παντὸς τρόπου νὰ διεκδικήσωμεν ταῦτα, ἐν ἀνάγκῃ ἀποτεινόμενοι πρὸς ἄλλους, ὅταν μᾶς κλείωσι τὴν θύραν ἐκεῖ, ὅπου πρὸ παντὸς ἡ Ἑλλάς, ἔχουσα ὑπ’ ὄψει τὸ ἱστορικὸν παρελθόν της, τὰς παραδόσεις της, ἔχει ἐστραμμένην τὴν καρδίαν καὶ τὴν προσοχήν της. Τοὺς ἄλλους δὲ τούτους θὰ εὕρητε προθύμους νὰ μᾶς ἀνοίξωσι τὴν θύραν ἐκεῖ, ὅπου τὰ συμφέροντα ὁδηγοῦσιν ἡμᾶς. Τὴν πολιτικὴν δὲν διέπουσι πλέον αἰσθήματα, ἀλλὰ μόνον συμφέροντα. Τὰ δὲ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα ἡμῶν ἐπιβάλλουσι νῦν, ἀφοῦ τόσον σκαιῶς ἀποκρούονται αὐτὰ ὑπὸ τῆς Γαλλίας, νὰ στρέψωμεν τὰ βλέμματα ἡμῶν πρὸς ἄλλην Δύναμιν, ἧς τὰ συμφέροντα συμβιβάζονται πρὸς τὰ ἡμέτερα, καὶ τοιαύτη Δύναμις εἶναι τὴν σήμερον μετὰ τὴν Ἀγγλίαν μόνη ἡ Γερμανία.

§79ΣΤΑΗΣ. Δὲν ἠδυνήθη, νομίζω, ἡ Βουλὴ νὰ πληροφορηθῇ, ἂν ἡ Κυβέρνησις σκέπτεται νὰ καταγγείλῃ τὴν λήξασαν σύμβασιν μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Γερμανίας. Ἐὰν ἠδυνάμεθα νὰ γνωρίζωμεν, τί σκέπτεται νὰ πράξῃ ἡ Κυβέρνησις, θὰ εἴχομεν καθῆκον νὰ ἐξετάσωμεν λεπτομερῶς τὰ τῆς συμβάσεως ταύτης· διότι, καὶ μεθ’ ὅσα εἶπεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Λοκρίδος, δὲν πιστεύω νὰ ἔπεισε τὴν Βουλὴν, ὅτι πρέπει ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην. Ἡ σύμβασις αὕτη εἶναι ἐπιβλαβὴς εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι εἶναι γνωστὸν, ὅτι οὐ μόνον ἀπολαύει ἡ Γερμανία τῶν ἀπὸ τῆς συμβάσεως ταύτης πλεονεκτημάτων, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ Κράτη, τὰ διὰ συμβάσεων μετὰ τῆς Ἑλλάδος συνδεδεμένα. Ἡ Ἀγγλία ἀπολαύει τῶν αὐτῶν εὐεργετημάτων, οἵων καὶ ἡ Γερμανία, τὸ Βέλγιον ἐπίσης, οὕτω δὲ ζημιοῦται τὸ Δημόσιον οὐχὶ δεκάδας χιλιάδων δραχμῶν, ἀλλ’ ἑκατομμύρια, ἀντὶ πινακίου φακῆς. Ἡ Γερμανία φορολογεῖ τὴν σταφίδα 8 μάρκα τὰ 100 χιλιόγραμμα, ἐπίσης τὰ ξηρὰ σῦκα, καὶ 30 μάρκα τὰ 100 χιλιόγραμμα ἐλαιῶν ἀφήνει δὲ ἀτελῆ προϊόντα ἡμῶν, ὧν ἐλαχίστη ποσότης εἰσάγεται εἰς τὴν Γερμανίαν, ὡς εἶναι οἱ σπόγγοι, τὰ κηκίδια τὸ χρυσόξυλον, ἡ πίσσα, αἱ βάλανοι, τὰ μάρμαρα, ἡ σμύρις καὶ ἄλλα τινά· ἡ σταφὶς δὲ, τὸ ἄξιον φορολογικῆς ἀτελείας κατὰ τὸν κ. συνάδελφον προϊόν, οὐ μόνον φορολογεῖται διὰ 8 μάρκων κατὰ 100 χιλιόγραμμα, ἀλλά, κατὰ ῥητὴν διάταξιν τοῦ ἑνάτου ἄρθρου τῆς συμβάσεως ταύτης, ἐπιβάλλεται δασμὸς καταναλώσεως. Ποῖα δὲν εἶναι τὰ πλεονεκτήματα τὰ παρεχόμενα διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης εἰς τὴν Γερμανίαν; Ἀτέλεια εἰς διαφόρους κατηγορίας ἐμπορευμάτων καὶ ἐλάττωσις εἰσαγωγικῶν δασμῶν εἰς εἴδη, τῶν ὁποίων ἡ εἰσαγωγὴ σήμερον οὐχὶ ἐπενταπλασιάσθη, ὡς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, ἀλλ’ ἑκατονταπλασιάσθη, ὡς ἀποδεικνύει ἡ ἐπίσημος στατιστική. Παρέχεται ἀτέλεια εἰς 14 διάφορα εἴδη ἐμπορευμάτων, οἷον εἰς πάντα τὰ ἐκ σιδήρου, χυτοῦ ἢ σφυρηλατημένου, ἢ ἐκ χάλυβος εἴδη, εἰς τὰς ῥαπτικὰς μηχανὰς καὶ τὰς γεωπονικὰς καὶ βιομηχανικάς, εἰς τὰ μεταλλικὰ χρώματα παντὸς εἴδους, εἰς κλωστὰς μαλλίνους, καὶ πλεῖστα ὅσα ἄλλα εἴδη, ἐλάττωσις δὲ τελῶν καὶ ἀποξένωσις τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπ’ αὐτῶν αὐξήσεως εἰς ἑτέρας δεκαεπτά, νομίζω, διαφόρους κατηγορίας ἐμπορευμάτων, τῶν ἀτελειῶν δὲ τούτων, ἕνεκα τοῦ ὅρου τοῦ μᾶλλον εὐνοουμένου Κράτους, ἀπολαύουσι καὶ τὰ ἀγγλικὰ προϊόντα. Ἄν ἡ Κυβέρνησις ἔχῃ σκοπὸν νὰ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην, ἤθελον παρακαλέσει τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλήν, ὁποῖα καὶ ὁπόσα τῶν διαφόρων κατηγοριῶν ἐμπορεύματα εἰσήχθησαν κατὰ τὸ δεκαετὲς διάστημα, ἐκ τῶν ἐν τῷ Βʹ πίνακι ἀναφερομένων, καὶ ὁποῖα καὶ ὁπόσα ἑλληνικὰ εἴδη ἐκ τῶν ἐν τῷ Αʹ πίνακι ἀναφερομένων κατὰ τὸ αὐτὸ χρονικὸν διάστημα εἰσήχθησαν εἰς Γερμανίαν. Τὸ Στατιστικὸν γραφεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν περὶ πάντων τούτων δύναται νὰ δώσῃ πληροφορίας, ἐξ ὧν θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἡ ζημία ἡ προσγιγνομένη εἰς τὸ Δημόσιον ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης δὲν εἶναι ἴση πρὸς τὴν ὠφέλειαν τὴν παρεχομένην ἐκ τῆς δῆθεν ἀτελείας τῆς σταφίδος, ἀλλ’ εἶναι πολὺ μείζων.

§80ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰς πληροφορίας ταύτας ἔχω ζητήσει ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν.

§81ΣΤΑΗΣ. Ἐπειδή, παραδόξως, φαίνεται ὅτι ἡ γνώμη μου συμπίπτει μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν, δὲν εἰσέρχομαι εἰς λεπτομερείας, ὡς ἔπραξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, ὁ ὁποῖος ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου του παρέσυρε τὰ πάντα, πλὴν τῆς πεποιθήσεως ὅλως, τὴν ὁποίαν ἐγὼ ἔχω περὶ τοῦ ἐπιβλαβοῦς εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἄς μοὶ ἐπιτρέψῃ δὲ ὁ κ. συνάδελφος νὰ παρατηρήσω αὐτῷ, ὅτι ἀδίκως ἐμέμφθη πασῶν τῶν Ἑλληνικῶν Κυβερνήσεων, προκειμένου περὶ συμβάσεων, διότι, ἂν ἡ σταφὶς σήμερον ἦναι σχεδὸν ἀτελὴς ἐν Ἀγγλίᾳ, δὲν ὀφείλεται εἰς τὴν τύχην, ἀλλ’ εἰς ἀόκνους προσπαθείας ἀοιδίμων πολιτευτῶν.

§82ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ εἴπω εὐθὺς ἀμέσως, ὅτι δὲν ἔχω τὴν αὐτὴν γνώμην πρὸς τὸν ἀξιότιμον ἐκ Κυθήρων συνάδελφον, τὸν λαλήσαντα κατὰ τῆς συμβάσεως· ἔχω ἀντίθετον γνώμην πρὸς αὐτὸν, τὴν ὁποίαν στηρίζω ἐπὶ τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ κειμένου τῆς συμβάσεως. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπεν, ὅτι οὐδὲν ὠφελήθημεν ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης, τῆς ἰσχυούσης ἐπὶ μίαν δεκαετίαν...

§83ΣΤΑΗΣ. Οὐδὲν τοιοῦτον εἶπον.

§84ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἴπετε ὅτι περισσοτέραν ὠφέλειαν ἐπορίσθη ἡ Γερμανία, εἰσάγουσα τὰ προϊόντα αὐτῆς εἰς τὴν Ἑλλάδα, παρ’ ὅσην ἡ Ἑλλάς... Ἐγώ, Κύριοι, ὑπ’ ὄψιν ἔχων τὸ κείμενον τῆς Γερμανικῆς συμβάσεως, φρονῶ ὅτι πολὺ πλείονα, ἢ ἂν ὄχι πλείονα, ἀλλὰ πάντως ἴσα ὠφελήθημεν πρὸς ὅσα ὠφελήθη καὶ ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης. Ὁ κ. συνάδελφος ἔλαβεν ὑπ’ ὄψιν τοὺς πίνακας τῶν δασμῶν, τοὺς ἐν τῇ συμβάσει, ἐν τοῖς ὁποίοις ἀναγράφεται κατὰ τίνα τρόπον τὰ Γερμανικὰ προϊόντα φορολογοῦνται, εἰσαγόμενα εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ κατὰ τίνα τρόπον τὰ Ἑλληνικὰ, εἰσαγόμενα εἰς τὴν Γερμανίαν, καὶ ἐξήτασε ποῖα εἶναι ταῦτα ἑκατέρωθεν. Καὶ ἐν τῷ Αʹ πίνακι, ἐν τῷ ὁποίῳ καθορίζεται τὸ εἰσαγωγικὸν τέλος τῶν Ἑλληνικῶν εἰδῶν, τῶν εἰσαγομένων εἰς Γερμανίαν, ὁ κ. συνάδελφος ἀνεκάλυψεν, ὅτι τὰ εἴδη ταῦτα, τὰ εἴτε εἰσαγόμενα ἀτελῆ, εἴτε ὑπὸ μικρὸν δασμόν, εἶναι μόλις 50 τὸν ἀριθμὸν, ἐνῷ τοὐναντίον τὰ τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας προϊόντα, τὰ ἀναγεγραμμένα ἐν τῷ Βʹ πίνακι τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου, εἶναι 31 τὸν ἀριθμόν. Ἐγὼ ὅμως, διὰ νὰ εὐχαριστήσω τὸν κ. συνάδελφον, θὰ ὑποδείξω αὐτῷ εἴδη Γερμανικὰ, πλείονα τοῦ ἀριθμοῦ τούτου· διότι, ἂν προσέξῃ ὁ κ. συνάδελφος, θὰ ἴδῃ, ὅτι ὑπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν κλάσεως συμπεριλαμβάνονται πλεῖστα εἴδη. Οὕτω οἱ πίνακες ἀναφέρουσι π. χ. ὑπὸ τὸν ἀριθμὸν 17 (ἀναγινώσκει): «αʹ) Σύνδεσμοι μηχανῶν ἢ σωλήνων ἐν γένει καὶ τυπογραφικὰ εἴδη ἐξ ὀρειχάλκου ἀτελῆ. βʹ) Παντοῖα ἁπλᾶ καὶ χονδρικῆς ἐργασίας εἴδη ἐξ ὀρειχάλκου μὴ ῥητῶς κατονομαζόμενα, ὡς καὶ οἱ μικροὶ μύλοι τοῦ καφὲ ἀνατολικῆς χρήσεως, ἡ ὀκᾶ δρ. 1. γʹ) Παντοῖα εἴδη ἐξ ὀρειχάλκου, λεπτῶς εἰργασμένα, διάγλυφα, μιλτωμένα ἢ ἐπίχρυσα, ἡ ὀκᾶ δρ. 2 δʹ) Ὅμοια εἴδη, πεποικιλμένα διὰ πολυτίμων μετάλλων, ἡ ὀκᾶ δρ. 3.» Ὥστε εἶναι πολὺ πλείονα τοῦ ἀριθμοῦ τῶν κλάσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τοῖς πίναξι τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου. Ἡ διαφορὰ αὕτη τῶν εἰδῶν ἔκαμεν ἐντύπωσιν ἴσως εἰς τὸν κ. συνάδελφον, καὶ ὑπέθεσεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι σπουδαίως ἐζημιώθημεν καὶ ὅτι ὑπάρχει κίνδυνος ζημίας καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἰσχύουσα ἡ σύμβασις. Ἐγὼ φρονῶ τὸ ἐναντίον. Διότι εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι ἐν τῷ Αʹ πίνακι αἱ κλάσεις τῶν εἰδῶν, τῶν ἐξ Ἑλλάδος εἰσαγομένων ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον προϊόντων τῆς γεωργίας εἶναι 20, ἀλλὰ πρέπει νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι τὰ προϊόντα ταῦτα ἐξάγονται ἐντεῦθεν καὶ εἰσάγονται εἰς Γερμανίαν εἰς ἀσυγκρίτως μείζονας ποσότητας καὶ ἀντιπροσωπεύουσι πολὺ ἀνωτέρας ἀξίας ἢ τὰ ἐκ Γερμανίας προερχόμενα. Καὶ ἂν λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ κ. Βουλευτὴς λ. χ. τὴν Κορινθιακὴν σταφίδα, ἥτις εἰσάγεται εἰς Γερμανίαν μὲ δασμὸν 8 μάρκων κατὰ χιλιόγραμμον, θὰ ἴδῃ ὅτι τὸ κέρδος, τὸ προσποριζόμενον ἡμῖν ἐντεῦθεν, ἀντιστοιχεῖ πρὸς ὅλα τὰ κέρδη, τὰ ὁποῖα πραγματοποιεῖ ἡ Γερμανικὴ βιομηχανία, εἰσάγουσα τὰ προϊόντα της εἰς τὴν Ἑλλάδα, καὶ κατὰ πολὺ ἴσως ὑπερβάλλει αὐτά. Ἀλλὰ πλὴν τῆς σταφίδος εἰσάγεται εἰς Γερμανίαν καὶ ἕτερον προϊὸν, ὑπὸ τὸν αὐτὸν δασμὸν τῶν 8 μάρκων κατὰ χιλιόγραμμον, τὸ προϊὸν τῶν ξηρῶν σύκων, ὅπερ εἶναι σημαντικὸν διὰ τὸν τόπον ἡμῶν καὶ εἰς σημαντικὰς ποσότητας ἀποστέλλεται εἰς Γερμανίαν. Τρίτον σημαντικὸν προϊὸν εἶναι αἱ ἐλαῖαι καὶ ἄλλα τινὰ εἴδη τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Ἀλλὰ δὲν εἶναι μόνον ταῦτα τὰ εἴδη, τὰ εἴτε ἀτελῶς εἴτε ὑπὸ μικρὸν δασμὸν εἰσαγόμενα· εἰσὶ καὶ ἄλλα, ἅτινα ἀναφέρονται εἰς ἕτερον δασμολόγιον. Ἀλλὰ ἐπὶ πλέον Κύριοι, ὀφείλομεν νὰ λάβωμεν ὑπ’ ὄψιν, ὅτι αἱ ἀτέλειαι καὶ αἱ παραχωρήσεις, αἵτινες διὰ τῆς συμβάσεως ἐδόθησαν εἰς Γερμανικὰ προϊόντα, δὲν ἐδόθησαν χάριν προστασίας τῆς Γερμανικῆς βιομηχανίας, ἀλλ’ ἀποβλέπουσιν εἰς ὄφελος τῆς ἐγχωρίου καταναλώσεως, ἄνευ ζημίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καὶ βιομηχανίας· διότι, ἂν προσέξητε εἰς τὰ εἴδη τ’ ἀναγραφόμενα ἐν τῷ Βʹ πίνακι τοῦ συμβατικοῦ δασμολογίου, θέλετε ἴδει, ὅτι δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα παράγονται ἐν Ἑλλάδι, ἤ, ἂν παράγωνται, παράγονται εἰς ἐλαχίστην ποσότητα. Ἐντεῦθεν βλέπετε, ὅτι καὶ αἱ ἀτέλειαι αὗται ἐδόθησαν χάριν τῶν Ἑλλήνων καταναλωτῶν καὶ ἄνευ ζημίας τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς. Διὰ τοὺς λόγους τούτους ἐγὼ κηρύσσομαι ὑπὲρ τῆς συμβάσεως ταύτης, ὡς καὶ ὑπὲρ πάσης συμβάσεως, ἥτις καὶ οὐχὶ ὑπὸ τόσον εὐνοϊκοὺς ὅρους, ὡς τοὺς τῆς συμβάσεως ταύτης, καὶ μάλιστα καὶ ὑπὸ θυσίαν τινὰ, ἤθελεν ἀνοίξει ἀγορὰς διὰ τὰ προϊόντα ἡμῶν καὶ ἰδίως διὰ τὴν σταφίδα. Θὰ συνηγορήσω δὲ ὑπὲρ πάσης συμβάσεως, ἥτις καὶ ἐπὶ θυσίᾳ συμφερόντων τινῶν τοῦ Δημοσίου ἤθελε διευκολύνει τὴν εἰσαγωγὴν καὶ τὴν ἐξάπλωσιν τῶν προϊόντων ἡμῶν εἰς τὰς ξένας ἀγοράς, διότι, ὡς ἔχουσι τὰ πράγματα σήμερον, δὲν δυνάμεθα νὰ ἐλπίσωμεν ὅτι θὰ ἐπιτύχωμεν τὴν ἀνατίμησιν τῶν γεωργικῶν ἡμῶν προϊόντων, καὶ πρὸ πάντων τοῦ πολυτιμοτέρου προϊόντος, τῆς σταφίδος, ἄνευ τοιούτων θυσιῶν καὶ ἀνταλλαγμάτων. Καὶ διὰ τοῦτο, Κύριοι, τάσσομαι μετὰ τῆς γνώμης τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λοκρίδος Βουλευτοῦ, ὅστις ἀπηύθυνε πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, καὶ ἰδίᾳ πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, σύστασιν, ὅπως πᾶσα καταβληθῇ προσπάθεια πρὸς συνομολόγησιν τοιαύτης συμβάσεως, ἰδίως δὲ μετὰ τῆς Ῥωσσίας· διότι νομίζω καὶ ἐγώ, ὅτι ἡ ὑπόθεσις τῶν διαπραγματεύσεων πρὸς συνομολόγησιν συμβάσεως μετὰ τῆς Ῥωσσίας δὲν ἐναυάγησε τέλεον, ἀλλ’ εἶναι δυνατόν, ἐπιλαμβανομένη ἡ Κυβέρνησις μετὰ ζήλου καὶ δραστηριότητος τῆς ὑποθέσεως ταύτης, νὰ ἀγάγῃ εἰς πέρας αὐτὴν ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς χώρας. Ἕνεκα τούτου καθῆκον ὑπολαμβάνω, ὅπως ἑνώσω τὴν φωνήν μου πρὸς τὴν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, καὶ συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα ἐπὶ πάσῃ δυνατῇ καὶ λογικῇ θυσίᾳ ἐπιδιώξῃ τὴν πραγματοποίησιν τῆς συμβάσεως ταύτης, διὰ τῆς ὁποίας θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εἰσάγωνται ἡ σταφίς, αἱ ἐλαῖαι καὶ τὰ σῦκα εἰς τὴν Ῥωσσικὴν Αὐτοκρατορίαν. Ἀνηγγέλθη ἐσχάτως, Κύριοι, καὶ πάντας ἐν γένει ἡμᾶς καὶ πᾶσαν τὴν Ἑλληνικὴν κοινωνίαν, ἰδιαίτερον δὲ τὰς σταφιδοφόρους ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου, σφόδρα ἀνησύχησεν ἡ εἴδησις, ὅτι ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου τοῦ ἐπιόντος ἔτους θὰ ἐπιβάλλεται εἰσαγωγικὸς δασμὸς ἐπὶ τῆς σταφίδος ἐν Ῥωσσίᾳ. Ὁ δασμὸς οὗτος ἀνέρχεται εἰς 2 ῥούβλια κατὰ πούτιον...

§85ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). 1,80.

§86ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀλλὰ καὶ 1,80 μόνον ἐὰν ἦναι ὁ δασμὸς ὁ ἐπιβληθησόμενος ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1897 καὶ ἐντεῦθεν ἐπὶ τῆς σταφίδος κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῆς εἰς Ῥωσσίαν, φρονῶ ὅτι δὲν θὰ ἦναι δυνατὸς πλέον ὁ συναγωνισμὸς τοῦ προϊόντος ἡμῶν πρὸς τὴν ἐγχώριον παραγωγήν. Διότι ἐγώ, Κύριοι, ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον, φρονῶ, ὅτι τὸ προϊόν τοῦτο ἡμῶν, τὸ εἰσαγόμενον εἰς Ῥωσσίαν, δὲν χρησιμοποιεῖται ἢ ἐπ’ ἐλάχιστον εἰς βρῶσιν, χρησιμοποιεῖται δὲ κατὰ τὰ 95% ἴσως μεταβαλλόμενον εἰς οἰνοπνεύματα καὶ πρὸ πάντων εἰς οἶνον. Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸς πλέον ὁ συναγωνισμὸς τοῦ προϊόντος ἡμῶν ὑπὸ τόσον βαρὺν δασμόν. Ἐπανέρχομαι δ’ ἐκεῖ, ὅθεν ὡρμήθην. Ἐὰν τὸν δασμὸν τοῦτον ἡ Κυβέρνησις, ἐπιλαμβανομένη μετὰ ζήλου, ὡς εἶπον, τῶν διαπραγματεύσεων, ἐπιτύχῃ νὰ μειώσῃ — διότι δὲν ἀξιοῦμεν πλέον νὰ ἐπιτύχῃ πλήρη ἀτέλειαν τῆς εἰσαγωγῆς τῶν προϊόντων ἡμῶν εἰς Ῥωσσίαν, ἀλλὰ καὶ νὰ μειωθῇ ἔστω ὁ ἐπιβληθησόμενος μέγας οὗτος δασμὸς, ὅστις θὰ ἐφαρμοσθῇ ἀπὸ τοῦ Ἰανουαρίου 1897, — ἐὰν, λέγω, κατορθώσῃ νὰ μειωθῇ ὁ δασμὸς οὗτος ἔστω καὶ κατὰ τὸ ἥμισυ, ἔχω ἐλπίδα, καὶ ἐλπίδα βάσιμον, σχεδὸν βεβαιότητα, ὅτι θὰ δυνάμεθα καὶ ἐπὶ τὸ μέλλον νὰ εἰσάγωμεν ἀθρόον τὸ προϊὸν ἡμῶν εἰς Ρωσσίαν. Θὰ ἐδεχόμην δὲ, καὶ μετ’ ἐμοῦ ἐλπίζω ὅτι καὶ ἡ χώρα καὶ ἡ Βουλὴ θὰ ἐδέχετο εὐχαρίστως, ὅπως, ἐὰν δὲν ἦτο δυνατὸν ἐπὶ μίαν δεκαετίαν νὰ ἐξασφαλισθῇ ὑπὸ τοιοῦτον δασμὸν ἡ εἰσαγωγὴ τῆς σταφίδος εἰς Ρωσσίαν, ἐξασφαλισθῇ ἡ ὑπὸ τοιοῦτον δασμὸν εἰσαγωγὴ αὐτῆς ἔστω ἐπὶ μίαν πενταετίαν. Διότι ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι, ἐὰν ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ 5 ἀκόμη ἔτη ἡ εἰσαγωγὴ τοῦ προϊόντος ἡμῶν εἰς Ρωσσίαν, ἡ ὁποία ἤρξατο κυρίως ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς σταφιδικῆς, τῆς ἐκραγείσης κατὰ τὸ ἔτος 1892, ἔχω τὴν βάσιμον ἐλπίδα, ἢ μᾶλλον τὴν πεποίθησιν, ὅτι θὰ κατορθώσωμεν μετὰ μίαν πενταετίαν νὰ κατακτήσωμεν εἰς τοιοῦτον τρόπον τὴν Ρωσσικὴν ἀγορὰν, ὥστε, καὶ ἐὰν ἐπιβληθῇ ἐν τῷ μέλλοντι βαρύτερος δασμὸς, νὰ μὴ ἀποκλείσῃ οὗτος τὸ προϊὸν ἡμῶν ἐκ τῆς ἀγορᾶς τῆς καταναλώσεως ἐκείνης. Ταῦτα, Κύριοι, εἶχον νὰ εἴπω, ἀπαντῶν κυρίως εἰς ὅσα πρὸ ὀλίγου ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων συνάδελφος. Καταλήγων δὲ, ἐπαναλαμβάνω τὴν εὐχὴν, ὅπως ἐπιληφθῇ ἡ Κυβέρνησις μετὰ ζήλου καὶ μετὰ πάσης δραστηριότητος τῆς ὑποθέσεως ταύτης, τουτέστι τῆς πραγματοποιήσεως τῆς συμβάσεως μετὰ τῆς Ρωσσίας, διότι ἡ μόνη σωτηρία τοῦ προϊόντος ἡμῶν, κύριε Ὑπουργὲ, εἶναι αὕτη. Οὐδὲν δὲ ἄλλο ὑπολείπεται διὰ τὴν ὑποστήριξιν ὡς πρὸς τὸ μέλλον τῶν προϊόντων ἡμῶν τῶν γεωργικῶν ἢ ἡ συνομολόγησις συμβάσεων ἐπιτυγχανουσῶν τὴν κατάργησιν ἢ τὴν μείωσιν τῶν εἰσαγωγικῶν ἐπ’ αὐτῶν δασμῶν.

§87ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἠπόρησα ἀκούσας τὸν ἀξιότιμον ἐκ Μεσσήνης συνάδελφον, εἰπόντα ὅτι ἐγὼ ὡς ἐπιχείρημα ὑπὲρ τῆς καταργήσεως τῆς μεταξὺ Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος συμβάσεως ἔφερα μόνον τὴν διαφορὰν τῶν ἀριθμῶν μεταξὺ τοῦ 20 καὶ τοῦ 31,—διότι 20 εἶναι αἱ διάφοροι κατηγορίαι τῶν ἑλληνικῶν ἐμπορευμάτων, τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ πρώτῳ πίνακι τῆς συμβάσεως, ἐκ τῶν ὁποίων τὰ 17 ἀπολαύουσιν ἀτελείας ἐν Γερμανίᾳ, τὰ 3 δὲ, ἡ σταφὶς, τὰ σῦκα καὶ αἱ ἐλαῖαι, φορολογοῦνται ἐλαφρῶς, καὶ 31 τὰ διάφορα εἴδη, ἅτινα ἀναφέρονται ἐν τῷ δευτέρῳ πίνακι τῶν γερμανικῶν προϊόντων, τὰ ὁποῖα ἀπολαύουσιν εἴτε ἀτελείας, εἴτε δασμολογικῶν ἐλαφρύνσεων. — Ἀκριβῶς δὲ τοὐναντίον συνέβη· διότι ὁ κ. συνάδελφος εἶπεν, ὅτι εἰς ἑκάστην τῶν 31 κατηγοριῶν, τῶν ἀναφερομένων ἐν τῷ δευτέρῳ πίνακι, ὑπάρχουσι 30 καὶ πλέον διάφορα εἴδη, ἑπομένως 30Χ30 κάμνουσιν 900 διάφορα εἴδη, τὰ ὁποῖα εἴτε εἶναι ἀτελῆ, εἴτε ἐλαφρῶς δασμολογοῦνται ἐν τοῖς τελωνείοις ἡμῶν, συνεπείᾳ τῆς συμβάσεως ταύτης. Ἅμα δ’ ὡς προσαχθῶσιν αἱ αἰτηθεῖσαι πληροφορίαι παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, θὰ δειχθῇ ὁποίαν ζημίαν ὑφίσταται τὸ δημόσιον ταμεῖον, ζημίαν μάλιστα προερχομένην ἐξ ἀτελείας καὶ εἰδῶν πολυτελείας. Ἠπόρησα μάλιστα, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης, ἐν τῇ διακρινούσῃ αὐτὸν ὀξύτητι περὶ τὴν ἐξέτασιν τῶν διαφόρων ζητημάτων, δὲν ἀνέγνωσε τὴν τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συμβάσεως, διὰ τῆς ὁποίας ματαιοῦται ὁ σκοπὸς τῆς συμβάσεως μεταξὺ Γερμανίας καὶ Ἑλλάδος, διότι ἡ σύμβασις αὕτη ἐκυρώθη κατὰ Ἰανουάριον τοῦ 1885, κυρίως χάριν τῆς σταφίδος. Ἀλλὰ τὸ τρίτον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 9 ἔχει ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐν τοῖς συνημμένοις εἰς τὴν παροῦσαν συνθήκην δασμολογίοις εἰδικῶς ὁριζόμενα ἢ καὶ μὴ ὁριζόμενα εἰσαγωγικὰ τέλη, θέλουσιν εἰσπράττεσθαι ἀσχέτως πρὸς τοὺς φόρους καταναλώσεως, τοὺς ἐπὶ ἰθαγενῶν ἢ ξένων προϊόντων ἐπιβαλλομένους κτλ.» Ἐκ τούτων δὲ σαφῶς φαίνεται, ὅτι δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ὑπὸ τῆς Γερμανικῆς Κυβερνήσεως καὶ εἰς τὴν σταφίδα οἱοσδήποτε φόρος καταναλώσεως. Καὶ διὰ τὸν λόγον δὲ τοῦτον ἐγὼ κατέληξα εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι πάντως ἡ Κυβέρνησις ὀφείλει νὰ καταγγείλῃ τὴν σύμβασιν ταύτην, καὶ νὰ σπεύσῃ νὰ ζητήσῃ τὴν συνομολόγησιν νέας συμβάσεως ὑπὸ ὅρους κρείσσονας τῶν ὅρων, τοὺς ὁποίους ἡ σήμερον ἔτι ἰσχύουσα σύμβασις περιέχει· ὁπόταν δὲ ἡ Κυβέρνησις προσέλθῃ εἰς τὴν Βουλήν, ἵνα ζητήσῃ τὴν κύρωσιν τῆς νέας συμβάσεως, τότε ἐπιφυλάσσομαι νὰ ἀπαντήσω πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον ἐκ Λοκρίδος, ὁ ὁποῖος ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τῆς βίας εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιβληθῶσιν εἰς τὰ ξένα Κράτη συμβάσεις ἐπωφελεῖς διὰ τὴν μικρὰν Ἑλλάδα. Εὐτυχῶς ὁ ἐκ Λοκρίδος ἀξιότιμος συνάδελφος ἐν τέλει τῆς ὁμιλίας αὐτοῦ ἐμετρίασέ πως τὸ παράδοξον τοῦτο δόγμα, εἰπὼν, ὅτι μόνον τὰ συμφέροντα κανονίζουσι τὰς σχέσεις τῶν Κρατῶν πρὸς ἄλληλα. Δὲν ἔλαβεν ὅμως ὑπ’ ὄψιν του, ὅτι συμφέροντα μεγάλα ἡ μικρὰ Ἑλλὰς δὲν δύναται νὰ ἔχῃ τοιαῦτα, ὥστε νὰ ἐπιβάλῃ τὴν ἀτέλειαν τῆς σταφίδος εἰς τὰ ξένα Κράτη. Βεβαίως δὲν ἀγνοεῖ ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εὐθὺς ὡς ἤθελε παραχωρήσει ἡ Γαλλία μικράν τινα ἀτέλειαν εἰς τὴν σταφίδα ἢ τὸν ἐξ αὐτῆς σταφιδίτην, τὴν αὐτὴν στιγμὴν ἤθελον ἀπολαύσει τῆς αὐτῆς ἀτελείας καὶ οἱ οἶνοι τῆς Ἱσπανίας, τοῦτο δὲ ἤθελεν ἐπιφέρει τὴν καταστροφὴν τῶν Γάλλων οἰνοπαραγωγῶν. Ἀλλὰ δὲν εἶναι τοῦ παρόντος, ἐπαναλέγω, ὅπως συζητήσωμεν τὸ θέμα τοῦτο. Τώρα πρέπει νὰ μάθωμεν, ἐὰν σκοπῇ ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀνανεώσῃ τὴν σύμβασιν ταύτην ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἐγὼ νομίζω ἐπιβλαβεστάτους εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Παρακαλῶ ἑπομένως τὴν Κυβέρνησιν νὰ μὴ βραδύνῃ νὰ προσκομίσῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας εἰς τὴν Βουλήν.

§88ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Φρονῶ ὅτι, πρὶν ἢ προσαγάγῃ ἡ Κυβέρνησις πίνακα τοῦ ποσοῦ τῆς εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς, ἐκ τοῦ ὁποίου θέλομεν ἴδει ποίας ὠφελείας ἀπήλαυσε τὸ ἡμέτερον Κράτος κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαετίαν καὶ ποίας ζημίας, εἰς οὐδεμίαν ἀπόφασιν δύναται νὰ προβῇ ἡ Βουλή, καθόσον πρόκειται περὶ καταναλώσεως σπουδαίων προϊόντων, καὶ ἰδίως τῆς σταφίδος καὶ τῶν σύκων, διὰ τὰ ὁποῖα πολὺ ἐνδιαφέρεται τὸ Κράτος, ὅπως καταναλίσκωνται εἰς τὴν Γερμανίαν. Πρέπει λοιπὸν νὰ προσαχθῇ πίναξ τοιοῦτος, ἵνα βεβαιωθῶμεν ἐξ αὐτοῦ, ἐὰν ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων ᾖναι ἀκριβῆ, διότι ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τοὐναντίον συμβαίνει, ὅτι μᾶλλον τὸ Ἑλληνικὸν Κράτος ὠφελεῖται ἢ τὸ Γερμανικὸν ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης.

§89ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελον νὰ ἐρωτήσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ἂν ἐννοῇ κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον, ὅπως ἐξετέθη, τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συνθήκης. Παρεστάθη ὅτι δυνάμει τοῦ ἐδαφίου τούτου δύναται ἡ Γερμανικὴ Κυβέρνησις νὰ ἐπιβάλλῃ φόρους ἐσωτερικοὺς ἐπὶ τοῦ σταφιδίτου οἴνου κατὰ τὴν μεταποίησιν τῆς ξηρᾶς σταφίδος εἰς οἶνον...

§90ΣΤΑΗΣ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς σταφίδος.

§91ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπ’ αὐτῆς τῆς σταφίδος δὲν εἶναι δυνατόν, διότι δὲν ὑπάρχει ἐν Γερμανίᾳ ἰθαγενὴς σταφίς, οὐδὲ ξένη ἄλλη Κορινθιακή, πλὴν τῆς ἡμετέρας καὶ τῆς ἐν Τουρκίᾳ. Ἴσως ἡ μόνη περίπτωσις θὰ ἦτο αὕτη νὰ ἐπιβληθῇ φόρος καταναλώσεως ἐπὶ τῆς Τουρκικῆς σταφίδος. Βεβαίως θὰ πληρόνηται τότε ὁ αὐτὸς φόρος καὶ ὑπὸ τῆς Κορινθιακῆς, τῆς ἐξ Ἑλλάδος. Ἐπίσης, ἂν ὑπάρχῃ φόρος ἐσωτερικὸς ἐπὶ τοῦ σταφιδίτου οἴνου, θὰ πληρόνηται καὶ ὑφ’ ἡμῶν. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα εἶναι, ἂν ἐννοῆται οὕτω τὸ ἐδάφιον γʹ τοῦ ἄρθρου 9 τῆς συνθήκης, δηλ. ὅτι μόνον ἐκείνους τοὺς φόρους πληρώνει ἡ σταφίς, εἴτε καταναλώσεως εἴτε δημοτικούς, οἱ ὁποῖοι ἐπεβάλλοντο ἤδη κατὰ τὴν συνομολόγησιν τῆς συμβάσεως καὶ ἐπὶ ἰθαγενῶν προϊόντων ἢ ἄλλων ξένων, οὐχὶ δὲ καὶ ἐκείνους, ὅσοι μετ’ αὐτὴν ἐπεβλήθησαν ἢ θὰ ἐπιβληθῶσιν. Ἀναγινώσκω πάλιν τὸ ἐδάφιον γʹ (ἀναγινώσκει): «Τὰ ἐν τοῖς συνημμένοις εἰς τὴν παροῦσαν συνθήκην δασμολογίοις εἰδικῶς ὁριζόμενα ἢ καὶ μὴ ὁριζόμενα εἰσαγωγικὰ τέλη θέλουσιν εἰσπράττεσθαι ἀσχέτως πρὸς τοὺς φόρους καταναλώσεως, τοὺς ἐπὶ ἰθαγενῶν ἢ ξένων προϊόντων ἐπιβαλλομένους, τοὺς δημοτικοὺς φόρους ἢ ἄλλους ὁμοίας φύσεως δασμοὺς, δι’ οὓς τὰ προϊόντα ἑκατέρου συμβαλλομένου Κράτους θέλουσι διέπεσθαι κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸ ἕτερον ὑπὸ τῶν αὐτῶν ὁρισμῶν, οἵτινες διέπουσιν ἢ θέλουσι διέπει καὶ τὰ ἰθαγενῆ προϊόντα.» Λοιπὸν ἐρωτῶ, ἂν τὸ ἄρθρον αὐτὸ ἐπιτρέπῃ εἰς τὴν Γερμανικὴν Κυβέρνησιν νὰ ἐπιβάλῃ ἐσωτερικὸν δασμὸν ἐπὶ τοῦ σταφιδίτου οἴνου, δασμὸν, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπῆρχεν οὔτε ἐπὶ ἰθαγενοῦς σταφιδίτου, διότι σταφιδίτης ἰθαγενὴς δὲν ὑπάρχει ἐν Γερμανίᾳ, εἴτε ἐπὶ σταφιδίτου ἐξ ἐξωτερικῆς σταφίδος, καὶ τὸν δασμὸν αὐτὸν νὰ ἐφαρμόσῃ καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας σταφίδος ἢ ἐπὶ οἴνου ἐξ αὐτῆς κατασκευαζομένου ἐν Γερμανίᾳ.

§92ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω περὶ φόρου καταναλώσεως τοῦ σταφιδίτου ἐν Γερμανίᾳ, διότι, ὅτε συνετάσσετο ἡ συνθήκη, κατὰ τὸ 1884, σχεδὸν δὲν ὑπῆρχεν οἰνοποιία ἐκ σταφίδος. Λέγω «σχεδὸν», διότι ἦτο ἐν σμικροτάτῳ μέτρῳ ἐν Γαλλίᾳ. Ἑπομένως δὲν εὑρέθημεν εἰς τὴν περίπτωσιν νὰ γείνῃ λόγος περὶ τούτου. Ἐν γένει ὅμως εἶναι γνωστὸν, ὅτι εἰς ὅλας τὰς συνθήκας τὰς τελωνειακὰς, τὰς ῥυθμιζούσας δηλαδὴ τὰς τελωνειακὰς σχέσεις μεταξὺ διαφόρων Κρατῶν, οἱ ἐσωτερικοὶ δασμοὶ, εἴτε ὑπὸ τὸ ὄνομα «φόροι καταναλώσεως», εἴτε ὑπὸ τὸ ὄνομα «φόροι δημοτικοὶ», εἴτε ὑπὸ τὸ ὄνομα τὸ λεγόμενον «Droit d'accises», τουτέστι καταναλώσεως, ἢ κἄτι τι παρεμφερὲς, ἐν γένει ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἐσωτερικοὶ δασμοὶ δὲν προβλέπονται οὔτε ἀποκλείονται ἀπὸ τὰς συνθήκας τὰς ῥυθμιζούσας τὰς τελωνειακὰς σχέσεις μεταξὺ Κρατῶν. Ἑπομένως εἶναι φυσικὸν νὰ ἀποδεχθῇ τις, ὅτι καὶ ἡ ἡμετέρα συνθήκη ἤθελεν ὑπαχθῆ εἰς τὰς γενικὰς διατάξεις τῶν συνθηκῶν ὅλων τῶν Κρατῶν.

§93ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶμαι σύμφωνος, ὅτι τὰ Κράτη τὰ συνομολογοῦντα τελωνειακὰς συμβάσεις δὲν περιορίζονται εἰς τὴν ἰδίαν αὐτῶν ἐλευθερίαν ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ἐσωτερικοὺς φόρους. Ἀλλ’ ἐπειδὴ συμπίπτει ἐν τῇ συνθήκῃ αὐτῇ νὰ λέγηται, ὅτι οἱ δασμοὶ οἱ ἐπιβαλλόμενοι ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς δὲν εἶναι πρόσκομμα, ὅπως τὰ προϊόντα τὰ ἑλληνικὰ ἐν Γερμανίᾳ ἢ τὰ γερμανικὰ ἐν Ἑλλάδι πληρόνωσι τοὺς δασμοὺς τοὺς ἐσωτερικοὺς τῆς καταναλώσεως, τοὺς ἐπιβαλλομένους ἐπὶ ἰθαγενῶν ἢ ξένων προϊόντων, σᾶς ἠρώτησα, ἂν δὲν νομίζετε ὅτι δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι ἡ σύμβασις ἐνόησεν, ὅτι ἐσωτερικοὶ δασμοὶ ἰδιαιτέρως ἐπὶ τῶν προϊόντων τῶν ἑλληνικῶν, τὰ ὁποῖα προστατεύονται διὰ τῆς συμβάσεως, δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσι, διότι ἐκ τῆς συμβάσεως αὐτῆς δύναται νὰ ὑποστηριχθῇ, ὅτι μόνον ἐπὶ τῶν ὑπαρχόντων ἐσωτερικῶν δασμῶν καταναλώσεως ἢ ἄλλων δημοτικῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουν ἤδη ἐπὶ τῶν ἰθαγενῶν ἢ ξένων προϊόντων, ἐννοεῖται τὸ δικαίωμα τῶν δύο Κρατῶν. Ἄν οὕτως ἔχῃ, τότε δυνάμεθα νὰ ὑποστηρίξωμεν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ἐκ τῆς συμβάσεως, ἐφ’ ὅσον ἰσχύει, ὅπως ἐπεκταθῇ νέος δασμὸς ἐσωτερικὸς, μὴ ὑπάρχων πρὶν ἐπὶ ἰθαγενῶν ἢ ἐπὶ ξένων προϊόντων.

§94ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Δὲν εὑρέθη περίπτωσις μέχρι τοῦδε, καθ’ ἣν ν’ ἀμφισβητηθῇ τὸ γεγονός.

§95ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἰς τὰς διαπραγματεύσεις, αἱ ὁποῖαι πιθανῶς θὰ προκληθοῦν, ἄν, ὡς βεβαιοῖ ὁ κ. Εὐταξίας, εἰσήχθη ἤδη νομοσχέδιον ἐν τῇ Γερμανικῇ Βουλῇ, νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις πρέπει νὰ σπεύσῃ νὰ ἔλθῃ εἰς ἐξηγήσεις, εἰς συνεννοήσεις, διότι βεβαίως, ἂν ἐπιβληθῇ τοιοῦτος φόρος ἐπὶ τῆς σταφίδος, ἀπεκλείσθη καὶ ἀπὸ τῆς Γερμανίας ἐντελῶς ἡ σταφίς, ἐνῷ ἤρξατο ἀπὸ δύο ἐτῶν εἰσαγομένη εἰς σπουδαῖον ποτὸν, διότι 40 ἑκατομμύρια λιτρῶν εἰσήχθησαν τὸ 1895, καὶ, νομίζω, τὸ ἴδιον ποσὸν τὸ 1896. Λοιπὸν θὰ ἐπέλθῃ ἐντελὴς ἀποκλεισμός. Φοβοῦμαι δὲ, ὅτι τὸ παράδειγμα τῆς Γαλλίας καὶ τῆς Ρωσσίας θὰ ἐμπνεύσῃ καὶ εἰς τοὺς ἐν Γερμανίᾳ οἰνοπαραγωγοὺς νὰ ἐπικαλεσθοῦν καὶ νὰ ζητήσουν ἀπὸ τὴν Κυβέρνησίν των τὰ ἴδια μέτρα.

§96ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. (Ὅρα Παράρτημα).

§97ΣΤΑΗΣ. Ὁ εὔστροφος δικηγόρος καὶ συνάδελφος ἐκ Καρδίτσης ὡς σουπιὰ διὰ τῆς μελάνης αὐτῆς ἐθόλωσε τὰ ὕδατα· ἀλλὰ θολώσας τὰ ὕδατα ἐμελανώθη καὶ αὐτὸς, καίτοι ἐπιμελῶς ἠθέλησε νὰ προφυλαχθῇ καὶ νὰ διαστρέψῃ τὰ πράγματα, καὶ νὰ παραστήσῃ ὡς παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, ὅσα ἐγὼ δὲν εἶπον· ἡ μόνη δὲ δικαιολογία αὐτοῦ εἶναι ἡ ἀπουσία του ἐκ τῆς αἰθούσης ταύτης καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγὼ ὡμίλουν περὶ τοῦ θέματος τούτου. Κατὰ τὴν ἔλευσίν του δὲ ἴσως ἐξετέθησαν αὐτῷ ἀνακριβῶς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Ὁ κ. Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι ἀνὰ πᾶσαν στιγμὴν παρενοχλεῖται ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς τοιαύτης συζητήσεως. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο συμβαίνῃ, ἂς παραπονῆται κατὰ τῶν συνδημοτῶν αὑτοῦ, οἱ ὁποῖοι διὰ τηλεγραφήματος ἀπηυθύνθησαν πρὸς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καὶ πρός με, συνεπείᾳ δὲ τοῦ τηλεγραφήματος τούτου ἔλαβον ἐγὼ ἀφορμὴν, ἵνα ποιήσωμαι παραστάσεις καὶ παράπονα κατὰ τῆς Κυβερνήσεως· διότι κατὰ τὴν λήξασαν σύνοδον ὑπέβαλον ἐπερώτησιν σχετικὴν, πρὸς τὴν ὁποίαν ὅμως ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργὸς οὐδεμίαν ἔδωκεν ἀπάντησιν. Ὁ κ. Βουλευτὴς μετὰ μεγάλης δικηγορικῆς ἀληθῶς τέχνης ἀνέγνωσεν ἔγγραφά τινα, ἐκ τῶν ὁποίων καταφαίνεται, ὅτι πρόκειται περὶ πράξεως ἀθωοτάτης. Παρ’ ὀλίγον δ’ ἐπειθόμην καὶ ἐγὼ, ὅτι περὶ τοιαύτης τινὸς πρόκειται πράξεως, διότι ἀνέγνωσεν ἔγγραφα, μὲ τὰ ὁποῖα ἤθελε καὶ ἐμὲ πείσει, ἐὰν δὲν ἐγίνωσκον καλῶς τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Ἐπειδὴ δὲ ἐγὼ δὲν ὑποχωρῶ οὔτε περὶ φίλων προκειμένου, ἐὰν αἱ πράξεις τῶν φίλων δὲν ἦναι νόμιμοι καὶ σύμφωνοι πρὸς τὰς πεποιθήσεις, τὰς ὁποίας ἔχω, διὰ τοῦτο δὲν θὰ ὑποχωρήσω καὶ ἤδη, καίτοι ὁ κ. Βουλευτὴς ἀνέγνωσεν ἔγγραφα φίλων Ὑπουργῶν. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐνόμισεν, ὅτι διὰ τῆς ἀναγνώσεως ἐγγράφου, συνταχθέντος ὑπὸ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ ἔτος 1893 καὶ συνηγοροῦντος ἴσως ὑπὲρ τῆς ὑποθέσεώς του, θὰ ἠδύνατο νὰ πείσῃ τὴν Βουλήν, ὅτι ἐγὼ ψευδῆ παρέστησα πρὸς αὐτήν. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ψευδῆ παρέστησα πρὸς τὴν Βουλήν, δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ ὑπεύθυνος, εἶναι οἱ συνεπαρχιῶται αὐτοῦ, εἶναι οἱ ἐκ τῆς ἐπαρχίας Καρδίτσης καὶ τοῦ δήμου Καλλιφωνίου καταγόμενοι, οἱ ὁποῖοι ταῦτα γράφουσι καὶ τηλεγραφοῦσι πρός με· ἐγὼ δὲ, ἀναπτύσσων τὰ παράπονα ἐκείνων, οὐδένα ἄλλον σκοπὸν εἶχον ἢ νὰ γνωσθῇ πράγματι ἡ ἀλήθεια. Εἶναι περίεργον ὅμως, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐφρόντισε νὰ μάθῃ ὅσα ἄλλοτε, ἴσως κατὰ τὴν ἀπουσίαν του, εἶπον καὶ ἄλλοι συνάδελφοι ἐκ Καρδίτσης, ἀλλὰ μόνον ὅσα εἶπον ἐγώ, καὶ ὄχι πράγματι ὅσα εἶπον, ἀλλ’ ὅσα τῷ μετεβιβάσθησαν ὡς παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα. Εἶναι περίεργον, πῶς δὲν ἐφρόντισε νὰ μάθῃ, τί εἶπεν ὁ ἐκ Καρδίτσης συνάδελφος ἀξιότιμος κ. Βελλίνης ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὁ ὁποῖος βεβαιοῖ καὶ συμφωνεῖ πρὸς τὰ παρ’ ἐμοῦ λεχθέντα, διαφωνῶν πρὸς τὴν γνώμην τοῦ κ. Κριεμάδη. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐπιμελῶς ἀπέκρυψεν ἓν γεγονός, τοῦ ὁποίου τὴν πίστωσιν ζητῶ ἐπιμόνως ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους, νὰ βεβαιωθῇ τουτέστιν, ἐὰν πράγματι τὸ Νομικὸν Συμβούλιον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἀπεφήνατο γνώμην, ὅτι δὲν ἔχει δικαίωμα εἴτε τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Συμβούλιον, εἴτε ὁ δῆμος, εἴτε ὁ δήμαρχος, εἴτε ὁ νομάρχης, νὰ ἐκποιήσῃ τὰ κτήματα τῆς Μονῆς Φανερωμένης τοῦ χωρίου Καλλιφωνίου τοῦ δήμου Καλλιφωνίου. Τοῦτο ἐγὼ κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησα, ἀλλὰ δὲν ἀπήντησεν ὁ ἁρμόδιος Ὑπουργός. Δευτερεῦον δὲ εἶναι τὸ ζήτημα περὶ τῆς κοινότητος καὶ τοῦ χωρίου καὶ τῶν οἰκογενειῶν· σεῖς δὲ ἐλέγχετε, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ οἰκογενειῶν, καὶ ἐν τούτοις ἀδικοῦνται 150 οἰκογένειαι, κατοικοῦσαι οὐχί, ὡς εἴπετε σεῖς, εἰς τὰ 200 στρέμματα, ἀλλὰ εἰς τὰ 1800 στρέμματα, τὰ ὁποῖα ἀμφισβητοῦνται μεταξὺ τοῦ ἰδιοκτήτου καὶ τῆς ἐκκλησίας. Ἐὰν δὲ προσήγοντο τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα ἐγὼ καὶ κατὰ τὸ παρελθὸν καὶ πρὸ ἡμερῶν ἐζήτητα, θὰ ἐφαίνετο, ἂν περὶ 200 μόνον πρόκειται στρεμμάτων ἢ περὶ 1800, καὶ ἴσως θὰ ἐφαίνετο προσέτι, ὅτι, ἐνῷ τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Συμβούλιον ἐπώλησεν ἀντὶ μόνον 11,000 δραχμῶν τὰ κτήματα ταῦτα πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην, οἱ χωρικοὶ προσέφερον 30,000 δραχμὰς διὰ νὰ τὰ ἀγοράσωσι καὶ γείνωσιν ἰδιοκτῆται!

§98ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ ἐπιτρέπετε;

§99ΣΤΑΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§100ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι, καὶ ἂν ἦναι ἀκριβῆ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα εἶπε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐκ Τρικκάλων συνάδελφος κ. Κριεμάδης, δὲν εἶναι ὀρθὸν αὐτό, τὸ ὁποῖον γίνεται ταύτην τὴν στιγμήν, καθόσον φρονῶ, ὅτι ἡ Βουλὴ δὲν πρέπει νὰ ἐπιλαμβάνηται ζητήματος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐζητήθησαν ἔγγραφα. Ἐγὼ ὑπεσχέθην, ὅτι θὰ φέρω τὰ ἔγγραφα ταῦτα· ὅταν προσαχθῶσιν, ἂς γείνῃ συζήτησις. Ἄλλως εἴμεθα ἐν τῷ σκότει. Ὑμεῖς ἰσχυρίσθητε ἄλλα, καὶ ἄλλα ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὅστις νομίζει, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἰσχυρίζηται ἄλλα. Ὑμεῖς ὅμως ἀκριβῶς δὲν γνωρίζετε τί συμβαίνει, καὶ δικαίως. Πρέπει λοιπόν, φρονῶ, νὰ περιμείνωμεν τὴν προσαγωγὴν τῶν ἐγγράφων.

§101ΣΤΑΗΣ. Λυποῦμαι μόνον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀντὶ νὰ ποιήσηται πρός με τὰς παρατηρήσεις ταύτας, δὲν τὰς ἔκαμε πρὸς τὸν συνάδελφον, τὸν φίλα αὐτῷ φρονοῦντα. Ἐγὼ εἶχον ὑποχρέωσιν νὰ ἀπαντήσω, διότι ὁ συνάδελφος παρέστησεν ἐμὲ ὡς μὴ ἀκριβῆ πρὸς τὴν Βουλὴν εἰπόντα, εἶχον ἑπομένως καθῆκον νὰ ἀποδείξω, ὅτι δὲν εἶναι ἀληθῆ τὰ παρὰ τοῦ κ. Βουλευτοῦ λεχθέντα (διακοπαὶ ἐκ τῆς δεξιᾶς). Σᾶς παρακαλῶ. Ἐγὼ δὲν σᾶς διέκοψα· ἐγὼ σᾶς ἤκουσα νὰ λέγητε τὰς παραδοξοτέρας τῶν θεωριῶν, ἀλλὰ δὲν σᾶς διέκοψα.

§102ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Καὶ ἐγὼ σᾶς ἀκούω νὰ λέγητε τὰς παραλογωτέρας.

§103ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ σᾶς ἤκουσα νὰ λέγητε, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης, τῶν καθ’ ὑμᾶς 200 στρεμμάτων, καθ’ ἃς δ’ ἔχω πληροφορίας ἐγώ, 1800, θέλει νὰ ἀγοράσῃ τὸ ἴδιον κτῆμα, ἵνα ἀπελάσῃ τὰς 150 οἰκογενείας ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι οὐδὲν ἄλλο ζητοῦσιν ἢ νὰ παραμένωσιν ἐκεῖ, ὅθεν δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀποπεμφθῶσιν, ὡς ἀπεπέμφθησαν.

§104ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Περὶ τίνων οἰκογενειῶν ὁμιλεῖτε; Δὲν κατοικοῦσιν οἰκογένειαι ἐκεῖ! (θόρυβος.)

§105ΣΤΑΗΣ. Διότι ὁ κ. συνάδελφος νομίζει, ὅτι εἶναι μικρὸν ἡ κατεδάφισις 14 οἰκιῶν τῆς ἐκκλησίας, ἐντὸς τῶν ὁποίων κατῴκουν οἰκογένειαι καλλιεργητῶν. Ἐγὼ δὲν τὸ θεωρῶ μικρὸν, τὸ θεωρῶ μέγιστον, προκειμένου μάλιστα περὶ Θεσσαλίας, εἰς τὴν ὁποίαν, ὡς ἔλεγον χθὲς, καταβασανίζονται οἱ χωρικοί. Ἐγὼ θὰ συμμορφωθῶ πρὸς τὴν παρατήρησιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ θὰ ἐπιφυλαχθῶ, ἅμα ὡς κατατεθῶσι τὰ αἰτηθέντα ἔγγραφα, νὰ σᾶς ἀποδείξω, ὅτι, καίτοι τὰ κτήματα ταῦτα εὑρίσκονται μακρὰν τῆς Καρδίτσης, ἐν τούτοις ἡ ὑπάρχουσα ἐν τῷ χωρίῳ Καλλιφωνίῳ κακοφωνία, συνεπείᾳ τῆς ἀναμίξεως τοῦ κ. Κριεμάδη, εἶναι τόσον μεγάλη, ὥστε δύναται καὶ μέχρι Κυθήρων νὰ φθάσῃ (ἱλαρότης).

§106ΚΡΙΕΜΑΔΗΣ. Δὲν θ’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πολὺ τὴν Βουλήν· ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον ἔχω νὰ εἴπω, (διὰ νὰ φανῇ ὅτι δὲν εἶμαι ἐγὼ ὁ τὴν ἀταξίαν ἐπιφέρων, ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων) εἶναι, ὅτι χθὲς δὲν περιωρίσθη ὁ κ. Βουλευτὴς νὰ ζητήσῃ τὰ ἔγγραφα καὶ νὰ δείξῃ τὴν ὑπομονὴν, τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ δείξῃ, ὥστε ὅταν λάβῃ γνῶσιν τῶν ἐγγράφων νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὴν οὐσίαν τῆς ὑποθέσεως, ἀλλ’ εὐθὺς χθὲς εἰσῆλθε καὶ εἰς τὴν οὐσίαν αὐτῆς, καὶ συνεζήτησε καὶ ὡμίλησε περὶ αὐτῆς, καὶ ἔφερε κρίσεις καὶ συμπεράσματα, διὰ τῶν ὁποίων φαίνεται, ὅτι ὁ ἰδιοκτήτης δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ εἷς ἅρπαξ κατὰ δυστυχῶν ἀνυπάρκτων οἰκογενειῶν, διότι δὲν ὑπάρχουσιν οἰκογένειαι, κατοικοῦσαι εἰς τὰ 300 αὐτὰ στρέμματα, ἔστω καὶ εἰς τὰς 2,000, παρὰ δύο κανδηλανάπται τοῦ ναοῦ, καλλιεργηταὶ, ὄχι οἰκογένειαι αὐτῶν. Λοιπὸν ὁ κ. Βουλευτὴς ἔδωκεν ἀφορμὴν τῆς ἀταξίας, καὶ δι’ αὐτὸ ἠναγκάσθην ν’ ἀπαντήσω. Τώρα, τί θὰ κάμῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς μὲ τὴν ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ, αὐτὸ δὲν εἶναι σχετικὸν μὲ ἐμέ. Ἐγὼ ἀπαντῶ εἰς ὅσα εἶπε χθὲς, ἐνῷ δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ εἴπῃ ὁ κ. Βουλευτής. Περὶ τῶν λοιπῶν θὰ τῷ ἀπαντήσω μεθαύριον, ὅταν ἔλθωσι τὰ ἔγγραφα.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐπανέλθῃ τὸ ζήτημα εἰς τὴν Βουλήν, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, καὶ τότε ἀγορεύετε.

§108ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νὰ διακόψωμεν, κύριε Πρόεδρε.

§109ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχω καὶ ἐγὼ τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§110ΜΑΝΕΣΗΣ. Καὶ ἐγὼ τὸν ἐζήτησα πρὸ πολλοῦ.

§111ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τότε δὲν πρέπει νὰ διακόψωμεν. Νὰ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ τότε νὰ διακόψωμεν. Ἄλλως δὲν θὰ κάμωμεν ποτὲ ἐργασίαν νομοθετικήν.

§112ΜΑΝΕΣΗΣ. Περιῆλθεν εἰς γνῶσίν μου ὑπόμνημα ἀφορῶν τὴν συμμετοχὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν καὶ ἀνθυπασπιστῶν τοῦ στρατοῦ εἰς τὸ μέρισμα τοῦ Μετοχικοῦ Ταμείου, μετὰ τὰς κρατήσεις, ἐννοεῖται, τὰς ἀπαιτουμένας ἐν ἑκάστῳ βαθμῷ καὶ ἀναλόγως πρὸς τὸν χρόνον τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν. Τὸ ὑπόμνημα αὐτὸ πιστεύω ὅτι εἰς πολλοὺς Βουλευτὰς θὰ ἐδόθη, καὶ ἴσως καὶ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Θὰ παρακαλέσω λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μελετήσῃ τοῦτο, διότι ἐκ τῶν ὀλίγων, τὰ ὁποῖα ἐγὼ ἠδυνήθην νὰ ἀρυσθῶ ἐκ τοῦ ὑπομνήματος αὐτοῦ, ἐξάγω, ὅτι, ἂν λάβητε ὑπ’ ὄψει τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀνθυπασπιστῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ στρατοῦ, ἀνερχόμενον περίπου εἰς 1860, καὶ ἂν ἀφαιρέσητε 160, τὰ τυχὸν κενὰ, θέλετε εὕρει ἀριθμὸν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ 1700, τῶν ὁποίων διαιρουμένων εἰς τέσσαρας κλάσεις, τουτέστιν εἰς κλάσιν ὑπηρετοῦσαν πλέον τῶν 20 ἐτῶν ἐν τῷ στρατῷ, εἰς κλάσιν ὑπηρετοῦσαν πλέον τῶν 15 ἐτῶν, εἰς κλάσιν ὑπηρετοῦσαν πλέον τῶν 10 ἐτῶν, καὶ εἰς τὴν τελευταίαν κλάσιν, ἀφ’ ἧς προήχθησαν εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχίου μέχρι τοῦ δεκάτου ἔτους τῆς ὑπηρεσίας αὐτῶν, θέλετε πεισθῆ, ὅτι ἄν, ὡς αὐτοὶ προτείνουσι, καταβάλλωσιν οἱ μὲν τῆς αʹ κλάσεως 25 λεπτὰ καθ’ ἑκάστην, οἱ τῆς βʹ 20, οἱ τῆς γʹ 15, καὶ οἱ τῆς δʹ 10 λεπτά, τὸ ποσὸν τῶν κρατήσεων ἀνέρχεται περίπου εἰς 90,000 δρ. καὶ ἑπομένως ἐντὸς δεκαετίας τὸ ποσὸν τοῦτο θὰ φθάσῃ περὶ τὰς 900,000, καὶ ὅτι ἐκ τοῦ ποσοῦ τούτου, κατατιθεμένου εἰς τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον καὶ τοκιζομένου, οὐ μόνον ἀποβαίνει ἐφικτὸν νὰ δίδωται καὶ εἰς αὐτοὺς μέρισμα καὶ νὰ ἦναι πλῆρες τὸ εὐεργέτημα, μετὰ τὸν εὐεργετικὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσιν, ἀλλὰ καὶ εἰς τοὺς νῦν μετόχους ἀποστράτους οὐδεμίαν θὰ φέρῃ βλάβην, ἀπ’ ἐναντίας δ’ αὔξησιν καὶ τοῦ μερίσματος καὶ τῶν ἐπακολουθημάτων, τουτέστι τῶν προικῶν τῶν θυγατέρων αὐτῶν κλπ. Βεβαίως ταῦτα δὲν λέγω ἐκ μελέτης ἐπισταμένης, ἀλλὰ νομίζω ὅτι εἶναι ἄξιον μελέτης τὸ ζήτημα, καὶ ἐφιστῶ πολὺ τὴν προσοχήν σας, κύριε Ὑπουργέ, ἵνα διατάξητε τὴν μελέτην αὐτοῦ, καὶ μελετήσητε καὶ σεῖς ὁ ἴδιος· διότι, ἐὰν ἀληθεύῃ τοῦτο, ὅτι ὄχι μόνον δὲν φέρει βλάβην, ἀλλὰ τοὐναντίον αὔξησιν εἰς τὸ μέρισμα τῶν μετόχων, θὰ ἦναι εὐεργέτημα νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ οἱ ὑπαξιωματικοί. Τοῦτο δὲ θέλει συντελέσει καὶ εἰς τὴν παραμονὴν τῶν ὑπαξιωματικῶν ἐν τῷ στρατεύματι, διότι καὶ κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν πέρυσι, θὰ ἔχωσι σύνταξιν ἱκανὴν, ἔτι δὲ θὰ ἔχωσι καὶ μέρισμα. Αὐτὰ ἐνόμισα καθῆκόν μου νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν μελέτην σας.

§113ΣΤΑΗΣ. Δὲν διακόπτομεν, κύριε Πρόεδρε, καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν μετὰ ἡμίσειαν ὥραν;

§114Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τελειώσουν αἱ ἐπερωτήσεις, καὶ τότε θὰ διακόψωμεν.

§115ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὀλίγον ἀκόμη.

§116ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν προετιθέμην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τῶν ναυτικῶν προβιβασμῶν, τὸ μὲν διότι εἶναι ἀνιαρὸν νὰ ἐλέγχῃ τις αὐθαιρεσίας Κυβερνητικὰς, ἀφορώσας εἰς μεταβολάς...

§117Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Θὰ σᾶς ἀπαντήσω, καὶ θὰ παραταθῇ ἡ συνεδρίασις.

§118ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἐνδιαφέρει ἐμὲ αὐτό.

§119Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀπαντᾶτε αὔριον.

§120Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Πολὺ καλά.

§121ΤΣΑΜΑΔΟΣ. .. τὸ δὲ, διότι μεταξὺ τῶν παραλειφθέντων κατὰ τοὺς προβιβασμοὺς τυγχάνει καὶ πρόσωπον στενῶς μετ’ ἐμοῦ συνδεδεμένον· ἀλλ’ οἱονεὶ προεκλήθην παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν, ὁπόταν ἀπαντῶν οὗτος πρὸς τὸν ἐκ Βονίτσης κ. συνάδελφον, ἐπὶ ἐπερωτήσει πρὸς αὐτὸν ἀπευθυνθείσῃ περὶ τῶν τελεσθέντων ἀδικημάτων, εἶπεν ὅτι τὰ πάντα ἐγένοντο ἐν τάξει καὶ νομίμως, καὶ ἀντὶ νὰ προσβλέψῃ πρὸς αὐτὸν, προσέβλεψε πρὸς ἐμὲ, τοῦθ’ ὅπερ ἐγὼ ἐξέλαβον ὡς πρόκλησιν, καὶ τούτου ἕνεκα ἐκ καθήκοντος φρονῶ, ὅτι ὀφείλω νὰ ἀπαντήσω, καὶ δι’ ὀλίγων νὰ ἐκθέσω τὰ τῆς ὑποθέσεως τῶν προβιβασμῶν. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν ἐπηγγείλατο κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ἐντεῦθεν, ὅτι πᾶσαν θέσιν κενουμένην ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ θέλει ἀμέσως συμπληροῖ διὰ προβιβασμοῦ· καὶ ἀληθῶς τὴν ἐπαγγελίαν ταύτην ἐτήρησεν εἰς δύο προβιβασμοὺς καὶ κατὰ τὴν ἀποστράτευσιν τοῦ πλωτάρχου κ. Ρομπότση, εἰς τὴν θέσιν τοῦ ὁποίου προεβίβασε τὸν πρῶτον κατέχοντα ἀριθμὸν ὑποπλοιάρχου, τὸν μάλιστα ἀδικηθέντα, ὡς ὁ ἴδιος ὡμολόγησεν, εἰπὼν ὅτι ὁ προκάτοχος αὐτοῦ διέπραξε παρανομίας ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, τὰς ὁποίας δὲν ἐδίστασε καὶ νὰ καταγγείλῃ. Ἐπίσης ἕνεκα τοῦ ἐπισυμβάντος θανάτου τοῦ μακαρίτου Παντολέοντος Μπούμπουλη προήγαγεν εἰς τὴν κενὴν ταύτην θέσιν τὸν πρῶτον ἐν τῷ στελέχει τῶν πλωταρχῶν. Τοῦτ’ αὐτὸ ἐπιστεύομεν ὅτι ἤθελε συμβῆ καὶ διὰ τὴν θέσιν τὴν κενωθεῖσαν κατὰ μῆνα Ἰούλιον διὰ τῆς ἀποστρατεύσεως τοῦ πλοιάρχου κ. Ἀντωνίου Βασακτσῆ. Ἀλλὰ παρ’ ἐλπίδα τὰ πράγματα μετεβλήθησαν, διότι τὸν πρῶτον ἐν τῷ πίνακι τυγχάνοντα ἀντιπλοίαρχον, ἀντὶ νὰ προαγάγῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου, πρὸς πλήρωσιν κενῆς θέσεως, ἀφῆκεν αὐτόν, ἵνα μετ’ οὐ πολὺ τὸν καταλάβῃ τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας, καὶ οὕτω, ἀποστρατευομένου τούτου, κενωθῇ καὶ ἄλλη θέσις ἀντιπλοιάρχου, ἀντὶ νὰ πληρώσῃ τὴν κενὴν θέσιν τοῦ πλοιάρχου. Μετ’ ὀλίγον θὰ ἐκθέσω τὰ κατὰ τὴν ἀποστράτευσιν τοῦ ἀξιωματικοῦ τούτου· ὡς δὲ κατὰ παρελθοῦσαν συνεδρίαν ἀνέφερον, ἡ ἀποστράτευσις δὲν ἐγένετο κατὰ τοὺς πρέποντας τύπους. Ἀλλὰ περὶ αὐτοῦ δὲν πρόκειται νῦν. Μετὰ τὴν ἀποστράτευσιν αὐτοῦ θέσις παρέμενε καὶ πάλιν κενή, ὡς πρὸ μικροῦ ἐῤῥήθη, καὶ συνεπῶς ἔδει νὰ συμπληρωθῇ. Εἶχε καθῆκον ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προβιβάσῃ τὸν πρῶτον ἐν τῷ στελέχει τῶν ἀντιπλοιάρχων, καὶ εἶχε καθῆκον νὰ πράξῃ τοῦτο, καθόσον ὁ περὶ προβιβασμῶν νόμος τοῦ 1861 οὐσιαστικῶς δὲν τῷ ἐπέτρεπε τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθές, ὅτι κατὰ τύπους πάντες οἱ ἀντιπλοίαρχοι προάγονται εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου κατ’ ἐκλογὴν ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἀλλ’ ἡ διάταξις αὕτη ἔμεινε γράμμα νεκρὸν, διότι διάταξις μόνη τοῦ νόμου, ἐπιτρέπουσα τὴν ἐκλογὴν, χωρὶς νὰ συνοδεύηται καὶ μὲ τὰς εἰδικὰς διατάξεις περὶ τοῦ τρόπου τῆς ἐκλογῆς, ἐκρίθη ἀνέκαθεν ὡς αὐθαίρετος καὶ ἄδικος. Καὶ ὄντως, ἐρωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, πόθεν ἠρύσθη τὰς πληροφορίας καὶ ἐμόρφωσε πεποίθησιν, ὅτι οἱ ἀξιωματικοί, οἱ κατέχοντες ἐν τῷ πίνακι τὸν πρῶτον, τὸν δεύτερον καὶ τὸν τρίτον ἀριθμὸν, ἦσαν ἀνίκανοι νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ πλοιάρχου, καὶ ἐδέησε νὰ προχωρήσῃ μέχρι τοῦ πέμπτου; Περὶ τοῦ τετάρτου οὐδένα ποιοῦμαι λόγον, καθόσον οὗτος πρὸ πολλοῦ παρῃτήθη τῶν δικαιωμάτων αὑτοῦ, μὴ συμπληρώσας τὴν θαλάσσιον αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, καὶ συνεπῶς ἀπολέσας τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα.

§122ΜΑΝΕΣΗΣ. Ποῖος εἶναι ὁ τέταρτος, ὁ παραλειφθείς;

§123ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ εἴπω μετ’ ὀλίγον. Ἔδει λοιπὸν νὰ εἶχε τὰ τεκμήρια, τὰ πείθοντα αὐτὸν, ὅτι οἱ τρεῖς οὗτοι εἶναι ἀνίκανοι νὰ καταλάβωσι τὴν θέσιν τοῦ πλοιάρχου, καὶ ἕνεκα τούτου προέβη εἰς τὴν ἐκλογήν. Ἀλλὰ τίς ἐπιστοποίησε ταῦτα; Ὁ ἐπιθεωρητὴς τοῦ στόλου; Ἀλλὰ τοῦτον πρὸ πολλοῦ κατήργησεν ὁ κ. Ὑπουργός. Ἄλλη τις ἀρχή; Ἀλλὰ ποία εἶναι ἡ ἁρμοδιότης τῆς ἀρχῆς ταύτης; καὶ ποία εἶναι ἡ ἔκθεσις, ἥτις συνετάχθη κατ’ αὐτῶν; καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ποίων δεδομένων; Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ, ὅτι ἔχει ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα ἐκ τοῦ νόμου, ὅτι ἠρύσθη τὰς πληροφορίας του ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Ἀλλ’ ἡ ὑπηρεσία εἶναι αὐτὸς ὁ ἴδιος κ. Ὑπουργός. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ ὑπάλληλός του νὰ δώσῃ γνώμην ἀλλοίαν ἐκείνης, τὴν ὁποίαν θέλει; Αὐτὸς οὗτος λοιπὸν ἠρύσθη τὰς πληροφορίας του ἐξ ἰδίων ἐντυπώσεων. Ἀλλ’ ἐρωτᾷ ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Τριχωνίας, ποῖος εἶναι ὁ τέταρτος, ὁ παραλειφθείς; Εἶναι ὁ τμηματάρχης τοῦ προσωπικοῦ, ὁ ὁποῖος συνέταξε τὸ διάταγμα, καὶ ὁ ὁποῖος ἐκήρυξεν ἑαυτὸν ἀνίκανον πρὸς προβιβασμόν, διότι δὲν ἐξεπλήρωσε τὴν θαλάσσιον αὐτοῦ ὑπηρεσίαν, διότι, καίτοι προβιβασθεὶς πρὸ μακροῦ χρόνου, δὲν μετέβη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τὴν κατὰ θάλασσαν, ὅπως ἀποκτήσῃ τὰ προσόντα τοῦ προβιβασμοῦ, συνεπῶς οὗτος ἐκηρύχθη ἀνίκανος πρὸς περαιτέρω προαγωγὴν, καὶ κατ’ ἀκολουθίαν ἡ γνώμη αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ ἔχῃ μεγίστην ὑπόστασιν· ἀλλὰ καὶ οὗτος ἂν ἤθελε δώσει γνώμην ἄλλην, παρὰ τὴν γνώμην, ἣν ἐπεδίωκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ αὕτη ἀποδεκτή; Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς στηρίζεται ἐπὶ τοῦ γράμματος τοῦ ξηροῦ, ὅτι ἔχει τὸ δικαίωμα τοῦ προβιβάζειν ἀπολύτως οἱονδήποτε θέλῃ κατ’ ἐκλογὴν ἐκ τῶν ἀνωτέρων. Ἐν τούτοις παράδειγμα, τὸ ὁποῖον ἔδωκεν ἡμῖν ἡ πρώτη Βασιλεία κατὰ τὸ 1861, πείθει ἡμᾶς, ὅτι ὁ νόμος αὐτὸς, καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τὸ μέρος τῆς ἐκλογῆς, ἐκρίθη ἀνεφάρμοστος. Ποῖον δὲ τὸ παράδειγμα; Κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην προήχθη κατ’ ἐκλογὴν εἰς ὑποπλοίαρχον ἀνθυποπλοίαρχός τις, καταπατηθείσης τῆς ἀρχαιότητος τοῦ ἀρχαιοτέρου του. Οὗτος δὲ, οὗτινος κατεπατήθη ἡ ἀρχαιότης, ὑπέβαλεν ἀναφορὰν παραπόνων εἰς τὴν προσωρινὴν Κυβέρνησιν καὶ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν. Ἡ ὑπόθεσις αὕτη ἐγένετο ἀντικείμενον συζητήσεως ἐν τῇ Ἐθνικῇ Συνελεύσει, ἥτις ἀπεφάσισε νὰ παραπεμφθῇ ἡ ὑπόθεσις εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν, τὸ ὁποῖον νὰ συγκροτήσῃ ἐπιτροπὴν ἐκ πληρεξουσίων ναυτικῶν, εἰς οὓς νὰ ἀναθέσῃ τὴν μελέτην τῆς ὑποθέσεως. Καὶ ἀληθῶς ἡ ἐπιτροπὴ αὕτη συνεκροτήθη ἀπὸ τοὺς κ. κ. Δ. Σαχίνην, Δ. Σαχτούρην, Γ. Π. Μπούμπουλην, ναυτικοὺς ἀξιωματικούς, ἔτι δὲ ἀπὸ τὸν κ. Βλάσιον Βαλτινὸν ἐκ τοῦ στρατεύματος τῆς ξηρᾶς. Ἡ ἐπιτροπὴ ἐγνωμάτευσεν, ὅτι ὁ προβιβασμὸς εἶναι ἄδικος, ἕνεκα τῆς ἀτελείας τοῦ νόμου περὶ προβιβασμῶν, καθόσον οὗτος δὲν περιλαμβάνει διάταξιν, προνοοῦσαν περὶ ἐκδόσεως βασιλικοῦ διατάγματος, κανονίζοντος τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου τούτου, ὡς ἔχει ὁ νόμος περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν,—διότι ὅμοιος τούτου νόμος διέπει καὶ τὰ περὶ τῶν στρατιωτικῶν προβιβασμῶν, σὺν τῇ διαφορᾷ, ὅτι περιλαμβάνει τὸ ἄρθρον 15, ἔχον οὕτω (ἀναγινώσκει): «Διὰ Β. Διατάγματος θέλουσιν ὁρισθῆ αἱ ἀπαιτούμεναι πρὸς προβιβασμὸν γνώσεις καὶ ἰδιότητες, ὡς καὶ ὁ τρόπος τῆς ἐκτιμήσεως αὐτῶν». Τὸ Β. Διάταγμα τοῦτο φέρει τὴν αὐτὴν ἡμερομηνίαν τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου, ἐκανόνισε δὲ τὸν τρόπον τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου, ἐνῷ ὁ νόμος περὶ ναυτικῶν προβιβασμῶν, μὴ περιλαμβάνων τὴν εἰδικὴν διάταξιν περὶ ἐκδόσεως Β. Διατάγματος, ἐθεωρήθη ὡς ἀνεφάρμοστος. Τοῦτ’ αὐτὸ εἶπεν ἡ ἐπιτροπή. Τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ναυτικῶν ὅμως δὲν περιωρίσθη εἰς τὴν γνώμην τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλὰ προεκάλεσε καὶ τὴν γνώμην τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅστις συνεφώνησε μετὰ τῆς ἐπιτροπῆς, ὅτι οὐδεὶς ἐφεξῆς πρέπει νὰ γείνῃ προβιβασμὸς κατ’ ἐκλογὴν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ κειμένου νόμου. Τὴν γνώμην ταύτην ἐσεβάσθησαν πάντες οἱ ἀπὸ τοῦ 1861 μέχρι τοῦ νῦν, δηλαδὴ μέχρι τοῦ 1895, καθέξαντες τὸ ἀξίωμα τοῦ Ὑπουργοῦ, εἰδικοὶ καὶ μὴ, οἷοι οἱ Σαχτούρης, Τομπάζης, Παλάσκας, Μπούμπουλης καὶ ἄλλοι ἀνώτεροι διακεκριμένοι ἀξιωματικοί, καὶ οἱ κ.κ. Θεοτόκης, Σκουλούδης κλπ., ὧν οὐδεὶς προέβη εἰς προβιβασμὸν κατ’ ἐκλογὴν, ὅπως τὸ ξηρὸν γράμμα τοῦ νόμου ἐπιτρέπει. Οὐδεμία λοιπὸν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἐπῆλθεν ἓν ἀδίκημα φοβερὸν εἰς τοὺς ἀξιωματικοὺς τοὺς παραλειφθέντας ἐκ τῶν προβιβασμῶν, τοὺς στιγματισθέντας μετὰ τριακονταοκτὼ ἐτῶν καὶ πλέον ὑπηρεσίαν ἔντιμον ἔν τε ξηρᾷ καὶ θαλάσσῃ· διότι, ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅστις δὲν γνωρίζει τὰ ναυτικὰ, οὔτε τὸ προσωπικὸν τῆς ναυτικῆς ὑπηρεσίας, ἤθελεν ἀσχοληθῆ πλειότερον νὰ μάθῃ τὸν τρόπον τῆς προελεύσεως τῶν ἀξιωματικῶν ἐκείνων, τοὺς ὁποίους τόσον ἀδυσωπήτως καὶ τόσον ἀπηνῶς ἐστιγμάτισε, θὰ ἐμάνθανε τίνι τρόπῳ κατετάχθησαν εἰς τὸ ναυτικὸν καὶ πῶς διήνυσαν τὸ στάδιον αὐτῶν, καὶ συνεπῶς δὲν ἤθελε προβῆ εἰς τὴν τοιαύτην ἄδικον καὶ καταστρεπτικὴν διὰ τὴν πειθαρχίαν ἀπόφασιν. Ἀλλὰ θὰ εἴπῃ ὅτι ἔσχε θετικὰς πληροφορίας· ἀλλὰ πόθεν; παρὰ τίνος ἔλαβε ταύτας; ἀπὸ τοὺς ὑπολογιστὰς τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν; ἢ ἀπὸ ἀξιωματικοὺς ἐπιδιώκοντας ἰδιοτελεῖς σκοπούς; Διότι δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι οὐδεὶς ἀξιωματικὸς, ὅστις ὑπηρέτησεν ἐν τῷ πολεμικῷ ναυτικῷ, ὅστις ἐκοιμήθη ἐν τῇ κοκέτᾳ πολεμικοῦ πλοίου, ἐν πλῷ ἢ ἐν ὑπηρεσίᾳ, ἤθελέ ποτε δώσει τοιαύτην συμβουλὴν εἰς τὸν κ. Ὑπουργόν. Ἡ πρᾶξις αὕτη δύναται νὰ ἔχῃ ὀλεθρίους συνεπείας, διότι, ἂν εἰς τὴν αὐθαιρεσίαν τοῦ Ὑπουργοῦ ἔγκειται ἡ προαγωγὴ τῶν ἀξιωματικῶν, βεβαίως ἐπέρχεται ἡ καταστροφὴ τοῦ ναυτικοῦ, διότι ἕκαστος τῶν ἀξιωματικῶν δι’ ὅλων τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα διαθέτει, δύναται νὰ ἐπιδιώξῃ τὴν ἄνομον καὶ ἄδικον αὑτοῦ προαγωγήν.

§124ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν ὑπάρχει ἐπιθεώρησις;

§125ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ ἐπιθεωρητὴς κατηργήθη ἀκριβῶς, διότι ἔπρεπε νὰ τεθῇ ἐκποδών.

§126Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Διότι δὲν ὑπῆρχε νόμος περὶ ἐπιθεωρητῶν.

§127ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὠφείλατε νὰ τὸν προκαλέσητε.

§128Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ. Δὲν εἶναι εὔκολον πρᾶγμα.

§129ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δὲν ἦτο δύσκολον νὰ ζητήσητε τροποποίησιν τοῦ νόμου τούτου, προσθέτοντες εἰδικὸν ἄρθρον, ὅτι «διὰ Β. Διατάγματος θέλουσιν ὁρισθῆ τὰ τῆς ἐκτελέσεως τοῦ νόμου», καὶ νὰ ἔχητε τότε ὅλην τὴν ἐλευθερίαν νὰ προβιβάσητε ὅποιον θέλετε, ἀφοῦ προηγουμένως ἡ προαγωγὴ ἤθελε περιβληθῆ μὲ τὸν τύπον τῆς νομιμότητος. Ἀλλὰ δὲν συνέφερεν ὁ ναύαρχος Κανάρης νὰ ἦναι ἐπιθεωρητὴς τοῦ στόλου, διότι δὲν θὰ συνετέλει εἰς τοὺς σκοποὺς, οὓς ἐπιδιώκετε. Ἀλλ’ εἶπον ὅτι συνέβη καὶ ἄλλο τι ἐν τῇ ναυτικῇ ὑπηρεσίᾳ, τὸ ὁποῖον, εὐλαβούμενος ἐμαυτὸν καὶ τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν, δὲν ἐκθέτω ἐνταῦθα. Καθιστῶ μόνον γνωστὸν, ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς, ὁ ἔντιμος ναυτικὸς, ὁ πλήρης ζήλου καὶ δράσεως, ἀπεστρατεύετο τὴν 2 Νοεμβρίου, οὐχὶ ἕνεκα ὁρίου ἡλικίας, διότι ἕνεκα ὁρίου ἡλικίας ἀπεστρατεύετο τὴν 1 Νοεμβρίου, ἀλλὰ κατ’ αἴτησίν του. Τὸ Διάταγμα τὸ κοινοποιηθὲν, ὅπερ ἀνεγνώσαμεν ἐν τῇ Ἐφημερίδι τῆς Κυβερνήσεως, ἔλεγεν ὅτι ὁ ἀξιωματικὸς οὗτος ἀποστρατεύεται τῇ αἰτήσει του, παραδόξως δὲ, μὲ τὸν βαθμὸν τοῦ πλοιάρχου, τοῦθ’ ὅπερ μαρτυρεῖ, ὅτι καὶ ἐπροβιβάσθη ἐν τῷ μεταξύ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶναι εἰς θέσιν νὰ γνωρίζῃ κάλλιον παντὸς ἄλλου τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, διότι ἦτο φίλος του ὁ γενναῖος οὗτος ναύτης, ὁ Ἀναστάσιος Ἐλευθερίου, καὶ πολλάκις ὑπεσχέθη πρὸς αὐτὸν, ὅτι θέλει μεριμνήσει περὶ τοῦ προβιβασμοῦ του.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ συγχωρεῖτε· δὲν εἶναι πάντοτε ἀκίνδυνον νὰ πιστεύῃ τις ὅσα ἀκούει. Ὑμεῖς ἠκούσατε ταῦτα, ἀλλὰ δὲν ἔχετε πηγὴν ἀναντίῤῥητον, ὅτι ἐλέχθησαν. Τὸν κ. Ἐλευθερίου ἔχω φίλον. Ὁ κ. Ἐλευθερίου ἀπετάθη ἀληθῶς πρὸς ἐμὲ, ἀλλ’ ἐγὼ οὐδέποτε εἰς οὐδένα δίδω ὑπόσχεσιν. Εἶπον πρὸς αὐτὸν ἁπλῶς, ὅτι «θέλω ἐξετάσει, καὶ ἂν ἔχῃς δίκαιον, θέλει σοὶ ἀποδοθῆ τὸ δίκαιόν σου».

§131ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τὸ ἐπεισόδιον τοῦτο θεωρῶ ὡς ἐκτὸς τοῦ θέματος· τὸ ἀνέφερα μόνον, διότι τὸ ἤκουσα λεγόμενον. Ἐν τούτοις ὁ ἀξιωματικὸς αὐτὸς, ὁ ἔντιμος καὶ γενναῖος ναύτης, ἀπεστερήθη τοῦ βαθμοῦ κατὰ τρόπον ἥκιστα ἁρμόζοντα εἰς τὴν ἀνωτάτην ναυτικὴν διοίκησιν.

§132Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Κύριε Πρόεδρε, ὀφείλω νὰ δηλώσω, ὅτι δὲν ἀπαντῶ τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι παρῆλθεν ἡ ὥρα τῶν ἐπερωτήσεων· αὔριον ὅμως πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως θέλω σπεύσει νὰ ἀπαντήσω. Ἐὰν ἡ Βουλὴ συναινῇ, καὶ αὐτὴν τὴν στιγμὴν δύναμαι νὰ ἀπαντήσω.

§133ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὔριον.

§134ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι παρὰ τοῦ Κανονισμοῦ ὡρισμένη ἡ ὥρα τῶν ἐπερωτήσεων, ἀλλ’ ἀφοῦ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν φυγομαχεῖ καὶ ζητεῖ νὰ χορηγήσωμεν αὐτῷ εἰκοσιτετράωρον προθεσμίαν, βεβαίως ἔχομεν τὴν γενναιότητα αὐτήν.

§135ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, πολλάκις ἐζήτησα νὰ προταχθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου «περὶ καταργήσεως τοῦ φόρου τοῦ οἴνου» εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω ὑμᾶς νὰ τὸ φέρητε εἰς ψηφοφορίαν, ὅπως τεθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Παρακαλῶ δὲ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλὴ δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, διότι δὲν δύναμαι καθ’ ἑκάστην νὰ ἐνοχλῶ τὴν Βουλήν.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρῶτον θὰ ὁμιλήσωσιν οἱ κ. κ. Βουλευταί, ὅσοι ἔχουσι ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ζητεῖτε, θ’ ἀποφασισθῇ, ὅταν εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§137ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι! πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§138Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀπηύθυνεν, εἶναι εὔλογος. Θέλομεν κρίνει περὶ τῶν νομοσχεδίων, τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων καὶ τῶν μὴ ἀναγεγραμμένων, ἀφοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρὶν δ’ ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν δὲν δυνάμεθα νὰ κρίνωμεν, ἐὰν τοῦτο τὸ νομοσχέδιον πρέπῃ νὰ προταχθῇ ἢ τὸ ἄλλο. Λοιπὸν πρέπει νὰ εἰσέλθωμεν πρῶτον εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§139ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχει δίκαιον· ἀλλ’ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ σήμερον νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιόν μου, ἀλλὰ ν’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἐὰν πρέπῃ νὰ τεθῇ ἐκ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἢ ἐκ τῶν τελευταίων.

§140ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Περὶ τούτου θ’ ἀποφανθῇ ἡ Βουλή, ἀφοῦ εἰσέλθωμεν εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§141ΣΤΑΗΣ. Ἡ παρατήρησις τοῦ κ. Προέδρου εἶναι σύμφωνος μὲ τὸν Κανονισμόν, ἑπομένως, ὅταν ἐπέλθῃ ἡ κατάλληλος στιγμή, τότε θ’ ἀποφασίσωμεν περὶ τῆς γενομένης προτάσεως.

§142Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Προειδοποιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ὅτι αὔριον, πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, θέλω συζητήσει ἐπὶ τοῦ κληροδοτήματος τοῦ Πανταζῆ Βασάνη καὶ τῆς ἐξατμίσεως δύο ὁλοκλήρων ἑκατομμυρίων. Παρακαλῶ τὸ Προεδρεῖον νὰ μὲ ἐγγράψῃ δι’ αὔριον.

§143ΣΤΑΗΣ. Νομίζω ὅτι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἄλλος ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ἐκ Βόλου κ. Σχινᾶς, εἶχε ζητήσει νὰ τυπωθῶσι πᾶσαι αἱ διαθῆκαι, δι’ ὧν ἐκληροδοτήθησαν εἰς τὸ Κράτος διάφορα ποσὰ, ἵνα λάβωμεν καὶ ἡμεῖς γνῶσιν αὐτῶν. Ἐπαναλαμβάνω τὴν παράκλησιν, ἵνα δυνηθῶμεν νὰ μετάσχωμεν καὶ ἡμεῖς τῆς συζητήσεως, περὶ ἧς ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος. Ὁ ἁρμόδιος τμηματάρχης τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως ἐπὶ τῆς προκατόχου Κυβερνήσεως συνέταξεν ἔκθεσιν περὶ τῶν ἐν γένει κληροδοτημάτων, τῶν ἀνηκόντων εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, τὴν ὁποίαν, παρακαλῶ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πρὸ τῆς ἀγγελθείσης συζητήσεως.

§144Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατετέθησαν αἱ πληροφορίαι ἐγγράφως, κατετέθη καὶ τὸ ἀντίγραφον τῆς διαθήκης· δὲν μένει ἄλλο, παρὰ νὰ γείνῃ ἡ διανομή.

§145Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Προεδρεῖον παρακαλεῖται νὰ διατάξῃ τὴν ἄμεσον διανομήν.

§146ΚΡΙΤΣΑΣ. Ἀναγνωρίζω ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη, ὡς ἐκ τῆς παρατάσεως τῶν συζητήσεων, καὶ θὰ περιορισθῶ εἰς ὅσον ἔνεστιν ὀλιγώτερα. Πρόκειται περὶ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπιδιώκεται ἡ τροποποίησις τοῦ ἄρθρου 34 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, τὸ ὁποῖον, ἀσαφὲς ὄν, ἤγαγεν εἰς μεγάλας δυσκολίας τὰ στρατολογικὰ συμβούλια. Κατὰ τὸ ἄρθρον 30 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου, οἱ ἐκ στρατολογικῶν καταλόγων παρελθόντων ἐτῶν παραλειφθέντες, ἅμα ἀνακαλυφθῶσιν, ἐγγράφονται ἐν ἀρχῇ τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος τοῦ ἔτους τοῦ ἀμέσως ἑπομένου ἀπὸ τῆς ἀνακαλύψεως. Εἰς τούτους ὁ νόμος ἐπέβαλε τὴν τοιαύτην ἐγγραφὴν, ἵνα τοὺς στερήσῃ τοῦ εὐεργετήματος τοῦ κλήρου, διὰ τοῦ ὁποίου ἦτο δυνατὸν νὰ ἀπαλλαγῶσιν ἀπὸ τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας τῇ καταβολῇ 150 δραχμῶν. Εἶναι ἀληθὲς, ὅτι ἡ διάταξις αὕτη τοῦ νόμου, ὡς πρὸς τοὺς κληρωτοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἀποφεύγουσι τὴν ἐγγραφὴν ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων, συνεπῶς καὶ ἐν τοῖς στρατολογικοῖς πίναξιν, εἶναι δικαία, διότι δὲν πρέπει ποτὲ νὰ ἐννοηθῇ, ὅτι πολίτης Ἕλλην δύναται ν’ ἀποφύγῃ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν ἄνευ συνεπειῶν. Μεταξὺ ὅμως τῶν τοιούτων ὑπάρχουσι καί τινες, οἱ ὁποῖοι οὐδὲν συμφέρον εἶχον νὰ ἀποφύγωσι τὴν ἐν τοῖς στρατολογικοῖς ἐλέγχοις ἐγγραφήν των, διότι, ἐὰν ἐνεγράφοντο, ἦσαν πλέον ἢ βέβαιοι, ὅτι θ’ ἀπηλλάσσοντο τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἐπικαλούμενοι ἕνα τῶν ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 33 τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας διαγραφομένων λόγων. Ἐξηγοῦμαι σαφέστερον. Ὑποθέσατε ὅτι κληρωτός τις, ὀφείλων νὰ κληρωθῇ κατὰ τὸ 1882, δὲν ἐκληρώθη, διὰ τὸν λόγον ὅτι δὲν ἦτο ἐγγεγραμμένος ἐν τῷ μητρῴῳ τῶν ἀῤῥένων, ἢ διότι κατὰ λάθος δὲν τὸν περιέλαβον ἐν τῷ στρατολογικῷ καταλόγῳ, ὁ κληρωτὸς ὅμως οὗτος δὲν προσῆλθε, κατὰ τὸ ἄρθρον 27 τοῦ νόμου, νὰ ζητήσῃ τὴν ἐγγραφήν του ἐν τῷ μητρῴῳ καὶ τῷ καταλόγῳ, ὄχι διότι ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν, διότι μὴ ὑποχρεούμενος νὰ ὑπηρετήσῃ οὐδὲν εἶχε νὰ φοβηθῇ, ἀλλὰ διότι, ἔχων ὑπ’ ὄψιν ὅτι εἶχε λόγους ἀπαλλαγῆς, ἡσύχει, νομίζων ὅτι οὐδὲν ἔπρεπε νὰ πράξῃ. Εἶναι δίκαιον, ὁ ὑπὸ τοιαύτας διατελῶν περιστάσεις πολίτης, ἀνακαλυπτόμενος μετὰ 10 ἢ 15 ἔτη, ὅτε αὐτὸς νυμφευθεὶς ἀπέκτησεν οἰκογένειαν πολυμελῆ, ἡ ζωὴ τῆς ὁποίας ἐξαρτᾶται ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτοῦ καὶ μόνου, νὰ τίθεται εἰς τὴν ἀρχὴν τοῦ κληρωτικοῦ πίνακος, ἵνα κατὰ προτίμησιν ὑπηρετήσῃ ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἔτη, διὰ τὸν λόγον ὅτι ἀπέφυγε τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν; Τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι ἄξιον νὰ ἑλκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς, καὶ διὰ τοῦτο παρεσκεύασα ἓν νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω, παρακαλῶν τὸ Προεδρεῖον, ὅπως ἐνεργήσῃ τὴν τύπωσιν, τὴν διανομὴν καὶ τὴν ἀναγραφὴν αὐτοῦ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Ἐπιφυλάσσομαι δὲ νὰ ἀναπτύξω αὐτὸ ἐν καιρῷ, μὴ ἐπιθυμῶν ν’ ἀπασχολήσω ἐπὶ πλέον σήμερον τὴν Βουλήν.

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 149). Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§148Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν διακόπτομεν ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν;

§149ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις ἐπὶ ἡμίσειαν ὥραν. (Γίνεται διακοπή, ὥρᾳ 8 καὶ 25′ μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 50′ μ. μ.)

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Πρώτη συζήτησις ἐπὶ τῆς προτάσεως νόμου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 122 τοῦ περὶ στρατολογίας νόμου.

§151Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο προβάλλεται ὡς πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὑπεβλήθη δὲ παρὰ Βουλευτοῦ, καὶ φαίνεται ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν τὸ ἀποκρούει.

§152Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν προτάσσονται ὅσα εἶναι εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§153ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἐγὼ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑποβαλὼν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ 121 ἄρθρου, ὑπενόουν καὶ τοὺς ἐν τῷ ἄρθρῳ 122 περιορισμοὺς, τὸ ὁποῖον προτείνει ὁ κ. Κόρπας, μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι πρέπει νὰ συμπληρωθῇ ὅπως καὶ εἰς τὸ 121, ὅτι δηλ. ἡ μὴ κατάθεσις τοῦ τιμήματος καθιστᾷ ἄκυρον πᾶσαν ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου περὶ ἀπαλλαγῆς.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τῆς συζητηθείσης προτάσεως νόμου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§155Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν προσθήκην, ὅτι ἡ μὴ κατάθεσις τοῦ τιμήματος καθιστᾷ ἄκυρον πᾶσαν ἀπόφασιν τοῦ Στρατολογικοῦ Συμβουλίου περὶ ἀπαλλαγῆς. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον τοῦ νομοσχεδίου μετὰ τῆς ἀνωτέρω προσθήκης).

§156ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ δικηγορικῶν συλλόγων.

§157Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἀναβολὴν τῆς συζητήσεως τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου, διότι πάντες οἱ δικηγόροι ὑποβάλλονται εἰς ὑποχρεώσεις, δὲν ἠξεύρω δὲ, ἐὰν οἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις στέργωσι νὰ ὑποβληθῶσιν εἰς ὅσα τὸ νομοσχέδιον διατάσσει. Εἶναι ἀνάγκη ἄλλως νὰ ἀναβληθῇ, διότι καὶ μόλις τὴν ἑσπέραν ταύτην ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Δραττόμενος δὲ τῆς εὐκαιρίας, ὑποβάλλω καὶ τροπολογίαν μετ’ ἄλλων συναδέλφων, τὴν ἑξῆς, ἡ ὁποία παρακαλῶ νὰ τυπωθῇ, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου (ἀναγινώσκει): «Τὸ 1 ἄρθρον ν’ ἀντικατασταθῇ ὡς ἑξῆς: «Οἱ ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Πρωτοδικείου Ἀθηνῶν δικηγόροι ἀποτελοῦσι δικηγορικὸν σύλλογον, δύνανται δὲ καὶ οἱ ἐν ταῖς περιφερείαις τῶν ἄλλων Πρωτοδικείων ὑπηρετοῦντες δικηγόροι ν’ ἀποτελέσωσι σύλλογον, κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ παρόντος νόμου, ἐὰν τὸ τοιοῦτον αἰτήσωσι τὰ τρία τέταρτα τοῦ ὅλου ἀριθμοῦ τοὐλάχιστον αὐτῶν, δι’ ἐγγράφου αἰτήσεώς των, ἀπευθυνομένης πρὸς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ὅπερ, τῇ προηγουμένῃ γνωματεύσει τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, προκαλεῖ τὸ προσῆκον περὶ τούτου βασιλικὸν διάταγμα.»

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Σήμερον μόλις ὑπεβλήθη ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου.

§159Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ἀναβληθῇ, μέχρις οὗ τυπωθῇ ἡ ἔκθεσις.

§160Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Τῇ ἀποφάσει τῆς Βουλῆς ὁ κ. Πρόεδρος κατήρτισεν ἐπιτροπὴν, τῆς ὁποίας ἓν μέλος ἦτο ἀπὼν ἐξ Ἀθηνῶν, καὶ ἀντικατέστη ὑπὸ τοῦ βουλευτοῦ Τριφυλίας κ. Κοκκέβη. Ἡ ἐπιτροπὴ εὗρε δυσχερείας, ἵνα ἐργασθῇ, διότι τρία τῶν μελῶν αὐτῆς εὑρίσκοντο καὶ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, οἱ κ. κ. Πέῤῥος, Τριανταφυλλάκος καὶ Κοκκέβης· ἐν τούτοις εἰργάσθημεν ὅσον ἠδυνήθημεν. Ἐγὼ παρεσκεύασα τὴν ἔκθεσιν, ἀφοῦ ἔλαβον τὰς γνώμας καὶ τῶν λοιπῶν συναδέλφων. Ἀλλὰ κατόπιν ἐθεωρήθη προτιμότερον νὰ ἐπέλθῃ συνεννόησις ὅλων τῶν μερῶν. Ταῦτα εἶχον νὰ προσθέσω, δὲν ἐπιμένω δὲ εἰς τὴν μὴ ἀναβολήν.

§161ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν.

§162ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἦτο καλλίτερον νὰ ἀναβάλωμεν καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως συζητήσωμεν αὐτὸ μετὰ τοῦ συναφοῦς ἑτέρου.

§163Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖνο εἶναι ἄλλης ὕλης, εἶναι περὶ προστασίας τῶν δασῶν· αὐτὸς δὲ ὁ νόμος εἶναι διαβατικός, περὶ τοῦ πῶς θὰ φροντίσωμεν ν’ ἀποκτήσωμεν δασονόμους.

§164Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὰ περὶ δασῶν νομοσχέδια παρεπέμφθησαν εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν, δυστυχῶς ὅμως οὐδεμίαν εἴδομεν ἔκθεσιν, ἥτις εἶναι λίαν ἀναγκαία, διότι γνωρίζομεν ὅτι πολλαὶ σκέψεις ἀντηλλάγησαν ἐν τῇ ἐπιτροπῇ. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ προσκληθῇ ὁ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς νὰ μᾶς δώσῃ μερικὰς πληροφορίας.

§165ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Προσκαλούμενος, ὅπως ἐξηγήσω τὰ συμβάντα, ἀναγκάζομαι νὰ εἴπω τὰ ἑξῆς. Προχθὲς ἐζητήσαμεν ἀναβολήν τινα, ὅπως προσαχθῇ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς. Ἠθέλησα οὕτω νὰ ἀναλάβω τὸ βάρος τῆς εὐθύνης μόνος μου. Ἐπρόκειτο νὰ ἐκτελέσω ἓν καθῆκον, τὸ ὁποῖον μοὶ ἀνέθηκεν ἡ Βουλή, ἀλλὰ συνέβη τὸ ἑξῆς· πολλὰ τῶν μελῶν τῆς ἐπιτροπῆς δὲν προσῆλθον, τέλος κατωρθώθη νὰ προσέλθωσι διά τινας στιγμὰς 3 ἢ 4, ὁ κ. Τυπάλδος, ὁ κ. Βελλίνης καὶ ὁ κ. Σέχος. Συνήλθομεν, ἀνετέθη δὲ εἰς ἐμὲ, ὡς οἰκεῖον πρὸς τὰ ἀντικείμενα ταῦτα, νὰ μελετήσω καὶ νὰ συντάξω ἔκθεσιν· ἀλλὰ τέλος πάντων ἔπρεπε νὰ ἔλθωμεν καὶ εἰς μίαν συνεννόησιν, διότι δὲν ἐπρόκειτο νὰ ὑποβάλω ἐγὼ τὴν ἀτομικήν μου γνώμην, ἐπειδὴ δὲ δὲν εἶχε κατορθωθῆ συνεργασία τῆς ἐπιτροπῆς, διότι ἀπησχολοῦντο τὰ μέλη εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, εἴχομεν ζητήσει ὀλιγοήμερον προθεσμίαν, ὅπως κατορθωθῇ μία σύσκεψις. Τώρα ἡ Βουλή, ἐὰν θέλῃ, δύναται νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ μικρὰν προθεσμίαν, ἵνα ἐκτελεσθῇ αὐτό, τὸ ὁποῖον ἐσύστησεν ὁ κ. Σχινᾶς.

§166Ι. ΣΕΧΟΣ. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐν ὁλομελείᾳ δὲν συνῆλθεν, ἀλλὰ βεβαιότερον εἶναι, ὅτι τέσσαρες ἐξ ἡμῶν ἀντηλλάξαμεν ἰδέας καὶ εἴπομεν νὰ γείνωσι τροποποιήσεις. Ὁ κ. ἐξ Εὐρυτανίας συνάδελφος ἀνεδέχθη νὰ συντάξῃ τὴν ἔκθεσιν ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ἰδεῶν, τὰς ὁποίας ἀντηλλάξαμεν, ἀλλ’ ἐπειδὴ ἦτο ἀπησχολημένος εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Προϋπολογισμοῦ, δὲν ἠδυνήθη ἴσως νὰ περατώσῃ τὸ ἔργον του.

§167ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Σέχος εἶχε, παραδείγματος χάριν, μίαν ἰδέαν, τὴν ὁποίαν προέβαλε, περὶ ἀναθέσεως τῆς φυλάξεως τῶν δασῶν εἰς τὸ μηχανικόν.

§168ΣΕΧΟΣ. Δὲν ἦτο ἰδική μου ἰδέα, ἦτο τοῦ κ. Βελλίνη.

§169ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς μίαν ἐπισταμένην μελέτην, εἰ δυνατόν, παρόντων καὶ τῶν ἄλλων μελῶν.

§170ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Τοῦτο ἀποδεικνύει, κύριε Πρόεδρε, ὅτι αἱ ἐπιτροπαὶ οὐδόλως ἐργάζονται.

§171ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§172ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Κύριοι Βουλευταί, βλέπω ὅτι παρεξηγήθη πῶς ἡ ἐνέργεια τῆς ἐπιτροπῆς, προκειμένου περὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου...

§173Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν παρεξηγήθη παντάπασι.

§174ΒΕΛΛΙΝΗΣ. .. Ἀπηυθύνθη μάλιστα καὶ μομφή τις κατὰ τῆς ἐπιτροπῆς.

§175ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ τὴν μὴ ἐνέργειαν τῆς ἐπιτροπῆς.

§176ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἴσως, ὅσον ὀλίγαι ἐπιτροπαὶ ἐργάζονται. Καίτοι ἐδόθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἐλαχίστη προθεσμία, μόνον ὀκταήμερος, προκειμένου νὰ μελετηθῇ τοιοῦτον σπουδαῖον νομοσχέδιον, οἷον τὸ περὶ δασῶν, ἐν τούτοις τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς κατέγειναν εἰς τὴν μελέτην αὐτοῦ καὶ εἰς ἐπανειλημμένας συνεδριάσεις συνῆλθον, ὁ δὲ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐξ Εὐρυτανίας ὡμολόγησεν ἑαυτὸν ἀρκετὰ μελετημένον ἐπὶ τοῦ θέματος, ὥστε νὰ δύναται νὰ ὑποβάλῃ ἐγκαίρως τὴν ἔκθεσίν της· παρεκάλεσε μάλιστα αὐτὸν ἡ ἐπιτροπή, ὅπως ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν, καὶ ἐπὶ τῆς ἐκθέσεως αὐτῆς νὰ συζητήσωμεν καὶ πάλιν. Ἤδη πρόκειται περὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο βεβαίως εἶναι σπουδαιότατον, καὶ ἐπ’ αὐτοῦ νομίζω ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς (ἐπειδὴ δὲν κατωρθώθη νὰ συνταχθῇ ἔκθεσις, ἐκθέτουσα τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἤθελον προτείνει τοιαύτας ἢ τοιαύτας μεταβολὰς διαφόρων διατάξεων ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου,) κατ’ ἀνάγκην θὰ ἐκθέσωσι τὰς γνώμας αὐτῶν προφορικῶς· ἐπιφυλασσόμεθα ὅμως νὰ πράξωμεν τοῦτο κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, καθόσον δὲν ἐγνωρίζομεν ὅτι σήμερον ἐπρόκειτο νὰ προβῇ ἡ Βουλὴ εἰς συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, τοῦτο δέ, διότι ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος καὶ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς μᾶς εἶπεν, ὅτι ἤθελε ζητήσει τὴν ἀναβολήν. Κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἐλπίζω, ὅτι ὅλα τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς θὰ ἀναπτύξωσι προφορικῶς τὰς γνώμας των.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα.

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§179Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐπροτάθη ἡ ἀναβολή, κύριε Πρόεδρε, καθόσον ἢ θὰ ἀναπτύξωσι τὰ μέλη τῆς ἐπιτροπῆς προφορικῶς τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας ἀντήλλαξαν ἐν τῷ τμήματι, ὅπως φωτίσωσι τὴν Βουλήν, ἢ πρέπει νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις, διὰ νὰ ὑποβάλωσιν ἔκθεσιν.

§180ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι δά!

§181Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Ἐὰν φρονῆτε ὅτι δυνάμεθα ἄνευ συζητήσεως νὰ μεταβάλωμεν διατάξεις διεπούσας τὰ δάση, πλανᾶσθε.

§182ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Σᾶς εὐχαριστοῦμεν.

§183Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὰς εὐχαριστίας σας πρέπει νὰ λάβῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὡς μεριμνήσας μετὰ παρέλευσιν 20 ὅλων ἐτῶν περὶ ὑπηρεσίας καὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν. Εἶναι 20 ἔτη, ἀφ’ ὅτου ἐψηφίσθη ὁ πρῶτος νόμος περὶ δασῶν. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ἐψηφίσθη ἐπὶ τῆς Οἰκουμενικῆς Κυβερνήσεως, μὲ τὴν πρόθεσιν τοῦ τότε Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀειμνήστου Δεληγεώργη, νὰ μεταβάλῃ αὐτὸν τάχιστα. Προέβη δὲ εἰς τὴν σύνταξιν καὶ ψήφισιν τοῦ νόμου, ἵνα ἀποφύγῃ τὰ τότε τελούμενα ἐν τῇ δασικῇ ὑπηρεσίᾳ· ἠναγκάσθη δὲ ὁ ἀείμνηστος Δεληγεώργης, ἐξ ὑπερτάτης ἀνάγκης, νὰ ἀναθέσῃ τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην προσωρινῶς καὶ ἐφημέρως εἰς τὸ σῶμα τῆς χωροφυλακῆς. Ἐκ τοῦ στόματος δὲ τοῦ ἰδίου ἤκουσα, ὅτι ἐθεώρει τὸ τῆς χωροφυλακῆς σῶμα καθ’ ὁλοκληρίαν ἀνίκανον πρὸς ἐπιτέλεσιν τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Ὅτε δὲ συνετάχθη ὑπὸ τοῦ κ. Βαλσαμάκη, τότε ἐπιθεωρητοῦ καὶ τμηματάρχου τῶν δασῶν, τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον, ἔσχε τὴν ἄπειρον καλωσύνην ὁ ἀείμνηστος Δεληγεώργης νὰ τὸ παραπέμψῃ εἰς ἐμέ, ὑπηρετοῦντα τότε εἰς τὸ τμῆμα τῶν Μεταλλείων, ἵνα ῥίψω ἓν βλέμμα ἐπὶ τοῦ στρατιωτικοῦ μέρους αὐτοῦ. Τὸ ἐμελέτησα, ἐσημείωσα δὲ εἰς τὸ περιθώριον ἰδίᾳ χειρὶ μερικὰς παρατηρήσεις. Μοὶ ἐζήτησε τὸν λόγον. Ὁ λόγος ἦτο, ὅτι ἐζήτησα, ἵνα ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δασῶν ὑπηρετῶσι χωροφύλακες, ἀποκτήσαντες τὰ δικαιώματα αὐτῶν κατὰ τὸν ἀρχικὸν νόμον τοῦ σώματος τῆς χωροφυλακῆς. Δυστυχῶς ἡ διάταξις αὕτη ἀπὸ τῶν πρώτων ἐτῶν τῆς ἐφαρμογῆς παρωράθη καθ’ ὁλοκληρίαν, καὶ σήμερον τὰ δάση, Κύριοι, λυμαίνονται λῃσταί, ἅρπαγες καὶ καταστροφεῖς.

§184ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ποῖοι εἶναι οἱ λῃσταὶ καὶ οἱ ἅρπαγες;

§185Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ χωροφύλακες, καίτοι ἀνήκουσιν εἰς τὸν στρατόν. Τὸ λέγω μετὰ λύπης· διότι οἱ χωροφύλακες δὲν εἶναι ἄνδρες τοῦ στρατοῦ, εἶναι ἄνδρες, τοὺς ὁποίους παρέλαβον ἐκ τῶν τάξεων διὰ τοῦ κλήρου, τοὺς ἐνέδυσαν τὴν στολὴν τοῦ χωροφύλακος, ἀγνοοῦντας καθολοκληρίαν τί ἐστὶ στρατὸς, τί ἐστὶ πειθαρχία, τί ἐστὶ καθῆκον, καὶ αὐτοὶ ἔτι διδασκόμενοι ἀπὸ τοὺς ἁρμοδίους τὰ δέοντα, διαπράττουσι τὰ αἴσχιστα εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν! Ἐὰν περιέλθητε, κύριοι συνάδελφοι, τὴν Ἑλλάδα, θέλετε μάθει τὰ διαπραχθέντα καὶ διαπραττόμενα, θέλετε μάθει ὅτι οἱ ὑπηρετήσαντες εἰς τὴν δασικὴν ὑπηρεσίαν, ἰδίως δὲ οἱ δασοφύλακες τῶν κατωτέρω βαθμῶν, ἐδημιούργησαν οἰκίας καὶ περιουσίας· τὸ λέγω μετὰ λύπης, διότι εἶναι ἀδύνατον εἰς τοὺς προϊσταμένους αὐτῶν νὰ τοὺς ἐπιβλέπωσι, καὶ νὰ προλαμβάνωσι τὰ ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα γίνονται. Τὸ κακὸν τοῦτο πρόκειται νὰ ἐπανορθώσωμεν σήμερον, καὶ περὶ τούτου ἐμερίμνησε δεόντως ὁ νῦν κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, διότι πιστεύω ὅτι πολλὰ τῶν ἀτόπων τούτων περιῆλθον εἰς γνῶσίν του. Σήμερον ἡ ὑπηρεσία τῶν δασῶν δὲν ἀνατίθεται εἰς τὴν χωροφυλακήν· διότι χωροφύλαξ δὲν ὀνομάζεται ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος ἁπλῶς περιβάλλεται τὴν στολὴν τοῦ χωροφύλακος, ἀλλ’ εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος καὶ διαγωγὴν ἐξαίρετον ἢ ἄμεμπτον ἔχει, καὶ κάτοχος γραμμάτων εἶναι, καὶ προσόντα εἰδικὰ ἔχει, οἷον ἀντίληψιν, ταχύτητα καὶ ὠκυποδίαν. Εἰς τοιούτους ἄνδρας ἐσκέπτετο τότε ὁ ἀείμνηστος Δεληγεώργης νὰ παραδώσῃ—προσωρινῶς ὅμως, ἐπαναλαμβάνω,—τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δασῶν. Ἐγὼ αὐτὸς, προσελθὼν εἰς τὸ δασικὸν τμῆμα καὶ ἐρειδόμενος ἐπὶ τοῦ νόμου, ὑπέδειξα τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ προσβλέψωμεν εἰς τοιούτους ἄνδρας, καὶ δι’ αὐτῶν νὰ προσπαθήσωμεν νὰ καταρτίσωμεν κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ σῶμα τῆς δασοφυλακῆς· ἀλλ’ ὡμίλουν εἰς ὦτα μὴ ἀκουόντων· διότι δυστυχῶς οἱ πολλοὶ ἡμῶν μένομεν εἰς τὰς πόλεις, καὶ ἀγνοοῦμεν τὰ διαπραττόμενα ἔξω τῶν πόλεων. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω ἰδιαιτέρως καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ ζητήσωσι παρὰ τῆς σχετικῆς ἐπιτροπῆς, ἵνα ἀναπτύξῃ ἡμῖν τὰς γνώμας της ἀπὸ τοῦ βήματος, ἢ προσαγάγῃ ἔκθεσιν, ἐπὶ τῆς ὁποίας δυνάμεθα ν’ ἀποφασίσωμεν.

§186ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§187Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν θέλετε νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν, ἀλλ’ ὑπὸ τὸν ὅρον ὅτι δὲν θὰ προβῶμεν εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν, ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἢ προφορικὴν ἢ ἔγγραφον ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§188ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Ἐπὶ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου μίαν παρατήρησιν, κύριε Πρόεδρε. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι φανερὸς καὶ ἱκανὸς, ὅπως ὑποστηριχθῇ παρὰ πάντων τῶν ὑπὲρ τῶν δασῶν ἐνδιαφερομένων. Εἶναι ὅμως ἄξιον περιεργείας, πῶς ὁ ἀξιότιμος κ. Ὑπουργὸς, ὁ ὑποβαλὼν τὸ νομοσχέδιον, ἠθέλησε νὰ περιορίσῃ τὸν κύκλον τῶν προσόντων ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θὰ ἐπεθύμουν νὰ ἐπιδοθῶσιν εἰς τὰ τῆς δασοφυλακῆς· διότι δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμὸν ἢ μόνον οἱ ἔχοντες πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου, προσδιορίζεται δὲ καὶ ἡ ἡλικία αὐτῶν, κατὰ παράδοξον τρόπον. Νομίζω ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον νὰ περιορισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν δὲν ἀφεθῇ ἐλεύθερον τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ προσέρχωνται εἰς τὸν διαγωνισμὸν οἱ δυνάμενοι νὰ διαγωνισθῶσι, δὲν πρέπει ὅμως ν’ ἀποκλείσητε τοὺς ἀποφοίτους τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἐξῆλθον μέχρι τοῦδε πολλοὶ νέοι, εὐδοκιμοῦντες ἐν τῷ πρακτικῷ βίῳ.

§189ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὀρθότατα.

§190ΣΤΑΗΣ. Διατὶ τάχα δὲν θὰ ἐπιτρέψητε εἰς αὐτοὺς τὸ δικαίωμα νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμὸν, καὶ ἐὰν κριθῶσιν ἱκανοὶ, ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν Ἑσπερίαν καὶ σπουδάσωσι τὰ τῆς δασονομίας; Διατὶ θ’ ἀπαγορεύσητε εἰς τοὺς ἔχοντας δίπλωμα τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν νὰ προσέλθωσιν εἰς τὸν διαγωνισμόν; Φαίνεται, ὅτι τὸ νομοσχέδιον συνετάχθη δι’ ὡρισμένα πρόσωπα· διότι, ὅταν ὁρίζηται ὅτι οἱ ἔχοντες ἀπολυτήριον τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου δὲν πρέπει νὰ ἄγωσιν ἡλικίαν μικροτέραν τῶν 19 ἐτῶν, καὶ οἱ ἔχοντες πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν Τεχνῶν δὲν πρέπει νὰ ἔχωσιν ἡλικίαν μικροτέραν τῶν 25 ἐτῶν,—διαφορὰ ἡλικιῶν 3 ἔτη—ὅταν ὁρίζωνται ταῦτα, φαίνεται ὅτι πρόκειται περὶ ὡρισμένων προσώπων. Ἐπομένως παρακαλῶ τὸν ἁρμόδιον Ὑπουργὸν, ἐὰν νομίζῃ ὅτι αἱ παρατηρήσεις μου εἶναι ὀρθαὶ, νὰ λάβῃ αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν.

§191ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὅλαι αἱ παρατηρήσεις αὗται ὑπάγονται εἰς τὸ ἄρθρον 2.

§192ΣΤΑΗΣ. Ἔστω· ἀλλ’ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς συζητοῦνται καὶ τὰ καθ’ ἕκαστον.

§193Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Οἱ συντάξαντες τὸ νομοσχέδιον οὐδὲν πρόσωπον εἶχον κατὰ νοῦν· ἐπεθύμουν μόνον νὰ ἀνεύρωσι νέους, ἔχοντας ἤδη τὴν προπαρασκευὴν τὴν ἐπιστημονικὴν, τὴν ἀπαιτουμένην, ἵνα μὴ ἀπαιτηθῇ περισσότερος χρόνος διὰ τὰς ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ σπουδάς των ἢ τὰ δύο ἔτη. Ἐὰν λοιπὸν προσέφυγον πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρουσιν ἀπολυτήριον τῆς Σχολῆς τῶν Βιομηχάνων Τεχνῶν, καὶ πρὸς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι φέρουσιν ἀποφοιτήριον τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου, προσέφυγον εἰς αὐτοὺς, ἵνα συντομεύσωσιν, εἰ δυνατὸν, τὴν ἐν τῇ Ἑσπερίᾳ μαθητείαν των. Καὶ τοῦτο ὑπαγορεύει ὄχι μόνον ἡ φειδὼ τῶν δημοσίων χρημάτων, ἵνα μὴ μισθοδοτῶμεν ἐπὶ πολλὰ ἔτη ὑποτρόφους, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀνάγκη νὰ εὕρωμεν ταχέως ἐπιστήμονας, ἵνα ἀναθέσωμεν εἰς αὐτοὺς τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν. Ἐὰν ἠθέλομεν εὕρει ἀλλοδαποὺς, ἠθέλομεν προσφύγει εἰς αὐτούς· ἀλλὰ πρῶτον ἡ μετάβασίς των ἐδῶ ἤθελεν εἶσθαι δαπανηρὰ, ἀφ’ ἑτέρου δὲ δὲν θὰ ἦτο εὔκολον εἰς αὐτοὺς, ἀγνοοῦντας τὴν γλῶσσαν, νὰ ἐκτελέσωσι τὴν ἀνατεθησομένην αὐτοῖς ἐργασίαν. Ἐσκέφθησαν λοιπὸν νὰ εὕρωσι νέους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον ἔχει τὴν προσήκουσαν προπαρασκευὴν, ὅπως ἐπιδοθῶσιν εἰς τὴν δασοκομικὴν, καὶ ἐφαρμόσωσιν εἶτα τὰς γνώσεις αὐτῶν ἐν Ἑλλάδι. Οἱ συντάξαντες μάλιστα τὸ νομοσχέδιον εἶχον ὑπ’ ὄψει αὐτῶν τὴν Σχολὴν τὴν δασοκομικὴν τοῦ Νανσύ. Εἶχον ὑπ’ ὄψει τὸν ἀπαιτούμενον χρόνον, ὅπως ἀποκτήσῃ τις ἐν αὐτῇ τὰς ἀναγκαίας γνώσεις, καὶ τὴν δαπάνην, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖται, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τούτων ἐκανονίσθη τὸ νομοσχέδιον. Θὰ ἦσαν πολὺ ταπεινὰ τὰ ἐλατήρια ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι συνέταξαν τὸ νομοσχέδιον, ἐὰν εἶχον ὑπ’ ὄψει, πῶς νὰ ὠφελήσωσι πρόσωπα. Εὐτυχῶς ὑπ’ ὄψει καὶ σκοπὸν εἶχον μόνον, πῶς νὰ ὠφελήσωσι τὴν ὑπηρεσίαν.

§194ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον εἶχεν εἰσαχθῆ καὶ πέρυσιν, ἀλλ’ ἐφέτος εἰσήχθη ὅλως διόλου διαφορετικόν...

§195Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§196ΒΑΛΕΤΤΑΣ. .. Οὐχ ἧττον διετήρησε μερικὰ μειονεκτήματα. Καὶ πλὴν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀνέφερεν ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἀναφέρω καὶ ἐγὼ ἄλλα τινὰ, ὧν πάντως ἀπαιτεῖται ἡ διόρθωσις· πρῶτον νομίζω ἀπαραίτητον νὰ μὴ περιορισθῇ, ὡς εἶπε καὶ ὁ ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς, ὁ διαγωνισμὸς μόνον μεταξὺ τῶν ἀποφοίτων τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου, διὰ τὸν ἁπλούστατον λόγον, ὅτι, ἐὰν ἐπιζητῶνται προκαταρκτικαὶ γνώσεις, ὅπως, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, μὴ παραταθῇ ἡ ὑποτροφία τῶν μελλόντων νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς Εὐρώπην ἐπὶ μακρὸν χρόνον καὶ μὴ δαπανηθῶσι πλειότερα χρήματα, τότε καταλληλότεροι θὰ ἦσαν οἱ τελειόφοιτοι τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ τμήματος τῶν φυσικομαθηματικῶν. Πρὸς τοῦτο ὑπομιμνήσκω εἰς τὸν ἀξιότιμον Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἄλλοτέ ποτε ἐγίνοντο διαγωνισμοὶ πρὸς τὴν σπουδὴν τῆς γεωργίας ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς τῶν Ὀλυμπίων, οἱ ὁποῖοι ἐπέτυχον θαυμασίως. Κατὰ τούτους ἐζητεῖτο μόνον ἀπολυτήριον Γυμνασίου, ἀλλὰ συνάμα ἀπητοῦντο ὅλαι αἱ γνώσεις αἱ προκαταρκτικαί, αἱ ἀπαραίτητοι διὰ τοὺς μέλλοντας νὰ σπουδάσωσι γεωργίαν. Τρεῖς δὲ φορὰς ἐγένοντο διαγωνισμοὶ τοιοῦτοι, καὶ ἀπεστάλησαν νέοι εἰς Εὐρώπην, καὶ οἱ καρποὶ τῶν διαγωνισμῶν τούτων, εἶναι ἤδη γνωστὸν, ὅτι ἀπεδείχθησαν ἄριστοι. Τὸ ζήτημα ἔγκειται ἐν τῇ διεξαγωγῇ τοῦ διαγωνισμοῦ. Πρὸς ἀπόκτησιν τῶν γνώσεων, τὰς ὁποίας ἀπαιτεῖ τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι εἶναι ἐπαρκεῖς αἱ γνώσεις τοῦ Γυμνασίου, ἂν πρὸ ἀρκετοῦ χρόνου ἐπικηρυχθῇ ὁ διαγωνισμός. Ἀλλ’ ἐὰν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔχῃ μείζονας ἀξιώσεις, δύναται ταύτας νὰ τὰς εὕρῃ εἰς τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, τοὐλάχιστον τοὺς συμπληρώσαντας διετίαν ἐν τῇ Σχολῇ τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Πλὴν τούτου, τὸ ὁποῖον θεωρῶ καὶ νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ προστεθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νομίζω ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον, ὅπως τὸ νομοσχέδιον, ἂν μὴ ὁρίσῃ ῥητῶς τὴν Δασονομικὴν Σχολὴν, τοὐλάχιστον ἀντὶ τῆς ἀοριστίας, μὲ τὴν ὁποίαν τὸ ἄρθρον 2 ἐκφράζεται, λέγον ὅτι «ἐπιτρέπεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν νὰ ἀποστείλῃ εἰς τὴν Εὐρώπην 6 νέους», νὰ ἀναγραφῇ ὅτι οἱ ἀποσταλησόμενοι εἰς Εὐρώπην θὰ ἐκπαιδευθῶσιν εἰς ἀνεγνωρισμένην Δασονομικὴν Σχολήν. Τοῦτο δὲν τὸ λέγω τυχαίως· διότι ὑπάρχουσιν ἐν Εὐρώπῃ πολλαὶ Σχολαὶ, λεγόμεναι δασονομικαὶ, ἐν αἷς ὅμως σπουδάζουσι κυρίως δασοφύλακες ἢ προϊστάμενοι δασοφυλάκων, καὶ αἱ Σχολαὶ αὗται θεωροῦνται ὑπὸ πολλῶν ἐκ τῶν παρ’ ἡμῖν ὡς Σχολαὶ δασονομικαὶ, τὸ ὁποῖον εἶναι ἐντελῶς σφαλερόν. Τοσούτῳ δὲ μᾶλλον θεωρῶ τοῦτο ἀναγκαῖον, καθόσον ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲν ὁρίζονται οὐδὲ αἱ ἐγγυήσεις, αἱ ὁποῖαι δέον νὰ δοθῶσι παρ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θ’ ἀποσταλῶσιν εἰς Εὐρώπην. Τίς ἐγγυᾶται, ὅτι ὁ ἐν τῷ διαγωνισμῷ θεωρηθεὶς ὡς ἐπιτυχὼν, μεταβαίνων εἰς Εὐρώπην, δὲν θὰ θελήσῃ νὰ καταταχθῇ εἰς ἄλλην τινὰ Σχολήν, οἱανδήποτε, νὰ ἀκούσῃ, φερ’ εἰπεῖν, νομικὰ, ἢ δὲν ἠξεύρω τί ἄλλο, καὶ νὰ ἀξιοῖ, ὅτι ἐκπληροῖ τοὺς ὅρους τῆς ὑποτροφίας του; Ἐνῷ, ἐὰν ᾖναι κατατεταγμένος εἰς Δασονομικὴν Σχολὴν, ὡς ἐν Εὐρώπῃ ἔχουσι κανονισθῆ τὰ περὶ τούτου, ἡ Κυβέρνησις θὰ ἔχῃ ἀμέσως, ἅμα τῇ κατατάξει, τὴν εἰδοποίησιν, ὅτι ὁ ὑπότροφος αὐτῆς ἀνέλαβε τὰς ὑποχρεώσεις, τὰς ὁποίας ὁρίζουσιν οἱ κανονισμοὶ τῶν Σχολῶν, καὶ ἑπομένως ὅτι θὰ παρέχῃ τὴν βεβαιότητα, ὅτι θὰ ἐξακολουθήσῃ καὶ θὰ τελειώσῃ τὰς σπουδὰς, διὰ τὰς ὁποίας ἀπεστάλη εἰς Εὐρώπην. Τοῦτο ἰδίως νομίζω ὅτι δύναται νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ νὰ ὁρίσῃ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ῥητῶς, ὅτι οἱ μέλλοντες νὰ ἐπιτύχωσιν ἐν τῷ διαγωνισμῷ θ’ ἀποσταλῶσιν εἰς ἀναγνωρισμένην Δασονομικὴν Σχολὴν ἐν Εὐρώπῃ.

§197ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀπέφυγον ἐξ ἀρχῆς, καίτοι προκαλούμενος κἄπως, νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου, διότι, ἂν ἐπρόκειτο τὸ νομοσχέδιον τοῦτο νὰ τὸ κρίνω ἐν συγκρίσει πρὸς τὰ μέχρι τοῦδε ληφθέντα μέτρα περὶ τῶν δασῶν, ἠδυνάμην βεβαίως νὰ τὸ ἀποδεχθῶ κατ’ ἀρχὴν καὶ ἐν τοῖς καθέκαστα. Ἐννοεῖται δὲ, πᾶν ἄλλο δύναταί τις νὰ διανοηθῇ ἢ ὅτι ὑπολανθάνει ἐνταῦθα σκοπὸς μερίμνης ὑπὲρ προσώπων, ἀφοῦ πρόκειται περὶ διαγωνισμοῦ, κατὰ τὸν ὁποῖον ὅλοι δύνανται νὰ παρουσιασθῶσιν. Ἀλλ’ ἀπέφυγα νὰ λάβω τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ περὶ δασῶν νομοσχεδίου, διότι νομίζω ὅτι ὡς πρὸς τὰ δάση περιστρεφόμεθα εἰς ἕνα κόσμον ἰδανικόν. Νομοθετοῦμεν, κάμνομεν σχέδια, τὰ ὁποῖα δὲν ἠξεύρομεν ἂν δὲν δύνανται νὰ ἐφαρμοσθῶσιν εἰς πᾶν ἄλλο Κράτος προσφορώτερον, παρὰ ἐν Ἑλλάδι, καὶ συζητοῦμεν ἐπὶ βάσεων φανταστικῶν. Ἐξητάσαμεν μέχρι τοῦδε ἂν ἔχωμεν δάση καὶ ὁποῖά τινα δάση; Ἐξητάσαμεν ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι τοῦ τόπου, σχετικῶς πρὸς τὰ δάση, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, καὶ τίνας ἆρά γε κινδύνους κινδυνεύουσι τὰ δάση τὰ ἐν Ἑλλάδι; Δὲν ἠθέλομεν ἴσως ἀναγκασθῆ πολὺ ῥιζικωτέρας μελέτας νὰ ποιησώμεθα ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν δασῶν, παρὰ ἐκείνας, τὰς ὁποίας ποιούμεθα μέχρι τοῦδε διὰ τῶν διαφόρων σχετικῶν νομοσχεδίων; Ἐγώ, ὅπως καὶ πολλοὶ ἴσως ἄλλοι, ἀλλ’ ἴσως καὶ διότι ἐγὼ εἶχον ἀφορμὴν νὰ ἐνδιαφέρωμαι περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου καὶ ἐμελέτησα καὶ τὰ ἀλλαχοῦ συμβαίνοντα ἐν συγγράμμασι, καὶ παρ’ ἡμῖν ἔχω παρατηρήσεις καὶ ἔγραψα περὶ τοῦ ἀντικειμένου τούτου διὰ μακρῶν, σᾶς ὁμολογῶ, ὅτι, καίτοι εἶχον ἀφορμὰς νὰ ποιῶμαι παρατηρήσεις ἐκ τοῦ σύνεγγυς καὶ ἀδιακόπως, ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν κατώρθωσα νὰ σχηματίσω ἰδέαν περὶ τῶν ῥιζικῶν μέτρων, δι’ ὧν δυνάμεθα νὰ μεριμνήσωμεν ἀποτελεσματικῶς περὶ τῶν κινδυνευόντων πλέον τὸν ἔσχατον κίνδυνον δασῶν, ὁμολογῶ ὅτι ἔσπασα τὸ κεφάλι μου, κατὰ τὸ δὴ λεγόμενον, ἵνα δημιουργήσω οἱονδήποτε σύστημα φροντίδος περὶ διασώσεως τῶν δασῶν, τῶν ὁποίων ἡ καταστροφὴ ἀπειλεῖ τὸν τόπον ὁλόκληρον. Νομίζω ὅτι εἶναι λίαν δυσχερὲς νὰ φθάσῃ τις εἰς ἀποτέλεσμα πρακτικόν. Πρέπει πολλοὶ καὶ πολὺ νὰ ἐργασθῶσιν ἐπὶ τοῦ τοιούτου θέματος, πολλὰ φῶτα νὰ χορηγηθῶσιν ἐπὶ τοῦ μεγίστου ζητήματος καὶ τότε μόνον νὰ ἐπενεχθοῦν ἰδιάζοντα νομοθετικὰ μέτρα ἐν Ἑλλάδι. Καὶ διὰ νὰ ὁμιλήσω εἰδικώτερον, ἰδού· λαμβάνεται μία πρόνοια ἀρίστη καθ’ ἑαυτήν, ἀποβλέπουσα τουτέστιν εἰλικρινέστατα εἰς κοινὸν συμφέρον, περὶ μορφώσεως ἐπιστημόνων δασολόγων· τί λαμπρότερον τούτου; Ἀλλ’ ἔχει ἆρά γε τοῦτο σχέσιν μὲ τὰς ἐπειγούσας ἀνάγκας, αἱ ὁποῖαι ἐν Ἑλλάδι παρουσιάζονται, προκειμένου περὶ δασῶν; Δὲν χρειάζεται νὰ γνωρίζῃ τις πάρα πολὺ τὸν τόπον, διὰ νὰ συμπεράνῃ, ὅτι, ὅταν οἱ ἀξιότιμοι οὗτοι σπουδασταὶ περατώσωσι τὰς σπουδὰς των ἐν Εὐρώπῃ, δὲν θὰ ὑπάρχῃ οὔτε κλῶνος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ ἐφαρμόσωσι τὰς γνώσεις των, διότι τὸ πᾶν θὰ ἦναι πυρπολημένον. Θὰ ἔχωμεν λοιπὸν ἐπιστήμονας, οἱ ὁποῖοι θὰ περιέρχωνται τὰς ὁδοὺς, οἱ ὁποῖοι θὰ δύνανται νὰ διδάσκωσιν εἰς τὸ Πανεπιστήμιον, θὰ ἦναι λαμπροὶ ἐπιστήμονες, ἀλλὰ βεβαίως δὲν θὰ αἰσθανθοῦν πολὺ θέλγητρον ἐν Ἑλλάδι διὰ τὴν ἐξάσκησιν τῆς ἐπιστήμης αὐτῶν, διότι, μέχρις οὗ περατώσωσι τὰς σπουδὰς των, δάση τότε δὲν θὰ ὑπάρχωσιν ἐν Ἑλλάδι παντάπασι! Ποῖος εἶναι ἐναντίος τῆς ἰδέας τοῦ νὰ μορφωθοῦν δασολόγοι ἐπιστήμονες; Ἀλλὰ εἰς τί δύνανται οὗτοι νὰ χρειασθοῦν; Πρόκειται νὰ κάμωμεν ἀναδάσωσιν εἰς τὸ Κράτος; Ἀλλὰ ἑκατομμύρια ἐξώδευσαν ἡ Γαλλία καὶ ἄλλα Κράτη, καὶ τὸ πρᾶγμα ἀπεδείχθη δυσχερές· ἴσως ἐν Ἑλλάδι εἶναι εὐχερέστερον, διότι τὸ ἔδαφος ἀρκούντως εὐνοεῖ τὴν ἀνάπτυξιν δασῶν, ἀλλὰ βεβαίως, διὰ νὰ ἐπιχειρήσωμεν τοιοῦτόν τι, τὸ πρᾶγμα θὰ ἦναι πολὺ δαπανηρόν. Λαμβάνομεν μέτρα περὶ φυλάξεως· ἐσυλλογίσθημεν ἆρά γε εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκονται τὰ ἀπομένοντα λείψανα δασῶν ἐν Ἑλλάδι, καὶ ἂν ἦναι δυνατὴ ἡ φύλαξις αὐτῶν μὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν φυλάκων, τοὺς ὁποίους δυνάμεθα νὰ προορίσωμεν διὰ τὴν φύλαξιν τῶν δασῶν; Ἀρκεῖ μίαν ἁπλουστάτην σύγκρισιν νὰ ἐπιφέρῃ τις μεταξὺ τοῦ κατὰ ὡρισμένα μέτρα καὶ ἐκτάσεις ἀριθμοῦ τῶν δασοφυλάκων, ὁ ὁποῖος ὑπάρχει ἐν Γερμανίᾳ, πρὸς τὸν ἀριθμὸν τῶν δασοφυλάκων, τοὺς ὁποίους ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι, διὰ νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι πᾶν ἄλλο πράττομεν ἢ σπουδαιολογοῦμεν, λέγοντες ὅτι ἔχομεν μέτρα πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν. Καὶ ἐν Γερμανίᾳ καὶ ἐν τῇ λοιπῇ Εὐρώπῃ εἶναι ποικίλα καὶ πολλὰ τὰ μέσα τῆς συγκοινωνίας, καὶ ὅμως ἐκεῖ ἔχουν εἰκοσαπλάσιον ἀριθμὸν φυλάκων πρὸς φύλαξιν τῶν δασῶν, καὶ ἡμεῖς ἀξιοῦμεν ἐδῶ νὰ ᾖναι πτερόπους ὁ δασοφύλαξ καὶ νὰ διατρέχῃ ἀπεράντους ἐκτάσεις, διὰ νὰ φυλάξῃ μίαν ἐλάτην, εὑρισκομένην ἐδῶ, καὶ ἄλλην ἐκεῖ, εἰς ἀπόστασιν μιᾶς ὥρας ἀπὸ τὴν πρώτην, καὶ ἄλλα μερικὰ δένδρα ἀλλαχοῦ, καὶ νομίζομεν ὅτι οὕτως ἐκτελοῦμεν φύλαξιν δασῶν! Ἀλλὰ ἐὰν ὅλας τὰς αὐξήσεις τῶν στρατιωτικῶν δαπανῶν, τὰς ὁποίας προετοιμάζομεν δι’ ἐθνικὰς ἀνάγκας, προορίσωμεν χάριν τῆς φυλάξεως τῶν δασῶν, πάλιν δὲν θὰ ἔχωμεν φύλαξιν δασῶν. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, τὰ δάση ἆρά γε ἐν Ἑλλάδι ἤθελον κινδυνεύσει ἐκ τῆς καταχρήσεως, ἡ ὁποία δύναται νὰ γένηται κατ’ αὐτῶν, ἄνευ ἑνὸς στοιχείου, τοῦ στοιχείου τῆς πυρκαϊᾶς; Ὁ πληθυσμὸς ἐν Ἑλλάδι εἶναι ἀραιὸς, αἱ δὲ δασικαὶ ἐκτάσεις εἶναι μεγάλαι, καὶ προκειμένου ἰδίως περὶ τῶν δένδρων ἐκείνων, τῶν ὁποίων ἡ διὰ σπορᾶς πολλαπλασίασις εἶναι εὐχερὴς, θὰ ἤρκει νὰ μὴ ὑπῆρχε τὸ παμφάγον πῦρ, διὰ νὰ ἴδητε τὴν ἀναδάσωσιν γιγνομένην ἀφ’ ἑαυτῆς. Ἡ κατανάλωσις διὰ τῆς ξυλεύσεως, προκειμένου περὶ τοῦ τόσον ἀραιοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἑλλάδος, δὲν ἤθελε φέρει κίνδυνον εἰς τὰ δάση· ἠδύνασθε νὰ ἔχητε ὅλας τὰς ἄλλας φθορὰς, καὶ πάλιν νὰ ἔχητε ἀναδάσωσιν φυσικήν. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον καταστρέφει τὰ δάση παρ’ ἡμῖν, εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, ἡ πυρκαϊά. Περὶ τούτου δυνάμεθα νὰ λάβωμεν καμμίαν πρόνοιαν πρακτικήν; Καὶ δὲν εἶναι ἡ κατανάλωσις, ἡ ξύλευσις, τὸ μᾶλλον ἐπικίνδυνον διὰ τὰ δάση ἐν Ἑλλάδι, καὶ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον, διότι τὰ ξύλα τὰ μεγάλα, ἄν δὲν ὑπῆρχεν ἡ βοήθεια πρὸς τὴν ἐπιτόπιον ξυλείαν, ἡ ἐκ τῆς ὑπερτιμήσεως τοῦ φράγκου, δὲν θὰ ἐκόπτοντο, θὰ ἤρχοντο ἐξ Εὐρώπης, κατὰ προτίμησιν, καὶ διότι τὰ ξύλα ἐκεῖνα εἶναι προτιμότερα διὰ λεπτὰς ἐργασίας καὶ διὰ χονδρὰς, ὡς καλλίτερα, ἀλλὰ καὶ δι’ ἄλλον λόγον, ὅτι θὰ ἤρχοντο εὐθηνότερα. Τί φέρει τὴν ζήτησιν τῆς ἐγχωρίου ξυλείας; ἡ ὑπερτίμησις τοῦ χρυσοῦ· μόνον τοῦτο. Ἅμα λείψῃ ἡ ὑπερτίμησις, δὲν ἔχετε ζητουμένην τὴν ἐγχώριον ξυλείαν. Διὰ τὰ ὀλίγα ξύλα, τὰ ὀγκώδη, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθῇ ὁ γεωργὸς διὰ τὴν καλύβην του, ἢ διὰ τὰ ὀλίγα καυσόξυλα, τὰ ὁποῖα θὰ χρειασθῇ, ἠδύνασθε νὰ μὴ μεριμνήσητε περὶ τούτων, διότι δὲν θὰ ἐπήρχετο καταστροφή. Μόνον τὸ κακὸν τῆς πυρκαϊᾶς φέρει καταστροφὴν διὰ πολλὰ ἔτη, διότι δὲν φύεται εὐχερῶς ἐκ τοῦ σπόρου ἰδίως ἡ ἐλάτη. Εἶναι ἄλλα εἴδη δασῶν, τὰ ὁποῖα δὲν πάσχουν τόσον τὸ κακὸν τοῦτο ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς, ἀλλὰ τὰ δάση τὰ ἐξ ἐλατῶν, τὰ ὁποῖα ἀποτελοῦσι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν δασῶν ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ἔχουσι τοῦτο τὸ κακόν· ὅσον εὐχερῶς πολλαπλασιάζονται, ἂν δὲν ὑπάρχῃ πυρκαϊὰ, τόσον δυσχερῶς ἀναδασοῦνται μετὰ πυρκαϊάν. Ἠξεύρετε, Κύριοι, εἰς τὰ μέρη, τὰ ὁποῖα πλησιάζουν τὸν Ἀχελῷον, τί ἔσωσε τὰ δάση ἐκ τῶν πυρκαϊῶν; κατὰ μέγα μέρος τὰ ἐργοστάσια τῶν Πατρῶν· καὶ εὔστοχον ἀληθῶς μέτρον ἔλαβεν ἡ Κυβέρνησις, διευκολύνασα τὴν μεταφορὰν τῶν ξύλων διὰ τοῦ σιδηροδρόμου, διότι πρὶν τὰ ξύλα ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἐκόπτοντο, ἅμα ἔφθανον εἰς ὡρισμένην ἡλικίαν, καὶ ἐῤῥίπτοντο εἰς τὸν ποταμὸν διὰ νὰ μεταφερθοῦν εἰς τὴν παραλίαν, κατεστρέφοντο, ἠφανίζοντο, διότι παρεσύροντο ὑπὸ τοῦ ῥεύματος· ἔπρεπε λοιπὸν νὰ ὑπάγουν νὰ κόψουν ἄλλα. Λοιπὸν ἦτο ἡ ὀρθὴ ἡ πρόνοια αὕτη, ἵνα μὴ καταστρέφηται τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον κόπτεται ἀπὸ τὰ δάση. Ὠφέλησαν δὲ τὰ ἐργοστάσια, καὶ ἀνέστειλαν τὴν καταστροφὴν τὴν ἐκ τῶν πυρκαϊῶν, διότι τὰ ἐργοστάσια θέλουν καὶ οἱ ὑλοτόμοι κόπτουν ὡρισμένον ἀριθμὸν ξύλων, ὡρισμένων διαστάσεων, τὰς ὁποίας ὁ ὑλοτόμος δὲν δύναται νὰ παραβιάσῃ, διότι, ἂν ἦναι καὶ κατὰ ἓν ἑκατοστὸν στενώτερον τὸ ξύλον, δὲν τὸ δέχεται τὸ ἐργοστάσιον. Λοιπὸν κόπτουν τόσας μόνον ἐλάτας, ὅσας παρηγγέλθησαν νὰ κόψουν, διότι τὸ ἐργοστάσιον δὲν δέχεται περισσοτέρας. Τοῦτο, παράγον τὸ συμφέρον εἰς τοὺς κατοίκους πρὸς διατήρησιν τῶν δασῶν, φέρει τὴν ἀναστολὴν τῆς πυρκαϊᾶς, καὶ ἡ παρατήρησις αὕτη μὲ ἄγει εἰς τὴν σκέψιν, ὅτι, ἂν δὲν κατορθώσωμεν διὰ μέτρων ῥιζικῶν νὰ συνταυτίσωμεν τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων μὲ τὴν ὕπαρξιν τῶν δασῶν, ὅλα αὐτὰ τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, εἶναι ματαιοπονία, διότι ἔρχεται εἰς σύγκρουσιν ἡ ὕπαρξις τῶν δασῶν πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ποιμένος καὶ τοῦ γεωργοῦ, πρὸς τὸ συμφέρον τοῦ ποιμένος, διότι ἔχομεν τὴν κατάστασιν αὐτὴν τῆς κτηνοτροφίας, τὴν παρέχουσαν τὴν ἀνάγκην τοῦ νὰ κατακαίῃ ὁ ποιμὴν ὄρη ὁλόκληρα, διὰ νὰ τὰ κάμῃ γυμνὰ καὶ νὰ καταστήσῃ βοσκησίμους γαίας, διότι δὲν ἔχομεν κτηνοτροφίαν Εὐρωπαϊκήν. Γεννᾶται τὸ συμφέρον τοῦ γεωργοῦ, διότι τοιούτου εἴδους γεωργίαν ἔχομεν, ὅπως καὶ αὐτὴ ζητῇ τὰ προχειρότερα μέσα λιπάνσεως, καὶ τὸ προχειρότερον εἶναι νὰ καύσῃ ἓν δάσος ὁ γεωργὸς, διότι κατόπιν, μετὰ τὴν πυρκαϊὰν ἡ γῆ εἶναι γονιμωτάτη. Ἰδοὺ ποῖος εἶναι ὁ κίνδυνος τῶν δασῶν, τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων, τὸ ὁποῖον ἔρχεται εἰς σύγκρουσιν πρὸς τὴν ὕπαρξιν τῶν δασῶν. Λοιπὸν, ἂν δὲν ἀρθῇ τὸ κακὸν τοῦτο, ματαιοπονοῦμεν, νομίζοντες ὅτι προνοοῦμεν περὶ δασῶν. Πῶς θὰ κατορθωθῇ τοῦτο; Βεβαίως διὰ μέτρων ῥιζικῶν καὶ μέτρων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι δαπάνας, πρέπει νὰ γείνουν αἱ χρησιμώταται δασικαὶ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι εἶναι μεγίστης σημασίας. Ἀναγινώσκω εἰς σύγγραμμα, ὅτι ἓν δάσος εἰς τὴν Γερμανίαν, τὸ ὁποῖον πρὶν ἔδιδε μόνον πέντε χιλιάδας εἰσόδημα, ἅμα κατεσκευάσθησαν δασικαὶ ὁδοὶ εἰς τὸ δάσος αὐτὸ, διὰ τὰς ὁποίας ἐδαπανήθησαν 150 χιλιάδες, ἀμέσως ἀπέφερε τακτικὸν εἰσόδημα 250 χιλιάδων. Φαντασθῆτε δὲ, πόσοι τρέφονται ἐκ τῆς ἐργασίας αὐτῆς. Καὶ τοῦτο συμβαίνει ἐν μικρογραφίᾳ εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς προσεγγιζούσας εἰς τὸν Ἀχελῷον, ὅπου γίνονται αἱ ὑλοτομίαι κατὰ παραγγελίαν τῶν ἐργοστασίων, χιλιάδες δὲ τρέφονται ἐκ τῆς ὑλοτομίας. Τώρα νὰ ἴδῃ, Κύριοι, ὁ χωρικὸς, ὁ κατοικῶν τὰ μέρη ἐκεῖνα, διαβάτην τινὰ μὲ σιγάρον, διαμαρτύρεται, καὶ τοῦ λέγει: «θέλεις νὰ μοῦ καύσῃς τὸ σπῆτι»; Διότι αὐτὸς περιμένει νὰ ἐργασθῇ καὶ νὰ λάβῃ 5 ἢ 6 ἡμερομίσθια, οὕτω δὲ παρέχεται τροφὴ εἰς ἑκατοστύας οἰκογενειῶν. Λοιπὸν ὅλαι αἱ σκέψεις μας πρέπει νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς τοῦτο, τίνι τρόπῳ θὰ ἐπινοήσωμεν σύστημα μέτρων, δι’ ὧν θὰ κατορθώσωμεν νὰ συμβιβάσωμεν τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων πρὸς τὸ συμφέρον τῶν δασῶν. Ἄνευ τούτου μάταια εἶναι ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν. Διὰ τοῦτο δὲν ἐλάμβανον ἀπ’ ἀρχῆς τὸν λόγον, ἐπιφυλασσόμενος νὰ λάβω αὐτὸν ἐπὶ τοῦ ἄλλου νομοσχεδίου, τοῦ περὶ διατηρήσεως τῶν δασῶν.

§198ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μία παρατήρησις, τὴν ὁποίαν ἐσκόπουν νὰ κάμω, ἀνάγεται εἰς τὸ δεύτερον ἄρθρον, ἀλλ’ ἡ συζήτησις γίνεται ἐπὶ τοῦ συνόλου, καὶ δύναμαι νὰ παρεμβάλω αὐτὴν ἐνταῦθα. Προσθέτω καὶ ἐγὼ, κατ’ ἐπέκτασιν ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Θήρας εἶπεν, ὀλίγας παρατηρήσεις ὡς πρὸς τὴν ἐκλογὴν τῶν ἀποσταλησομένων ὑποτρόφων. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῶσιν, ἂν ὄχι πάντες, τοὐλάχιστον ἐξ ἡμισείας, ἢ νὰ ἀφεθῇ ἐλευθέρα ἡ ἐκλογὴ ἐν τῷ διαγωνισμῷ τῶν ἱκανωτέρων ἐκ τῶν φοιτητῶν τοῦ Πανεπιστημίου, μάλιστα δὲ καὶ διδακτόρων τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν, καὶ ἄλλων, ὅσοι ἤθελον προσέλθει, ὄντες κατηρτισμένοι εἰς γνώσεις τινὰς τῶν φυσικῶν ἐπιστημῶν. Καὶ εἶναι μὲν οὗτοι κατηρτισμένοι καλῶς εἰς τοπογραφικὰς καὶ γεωμετρικὰς γνώσεις καὶ ἐπιπεδομετρίαν καὶ εἰς τὰ ἄλλα, ὅσα ὑπάγονται εἰς τὴν τέχνην των, στεροῦνται ὅμως ἄλλων γνώσεων τεχνικῶν, αἵτινες εἶναι ἀναγκαιόταται καὶ τῶν ὁποίων ἡ ὕπαρξις θὰ διηυκόλυνε κατὰ τὸ ἥμισυ τὴν σπουδὴν τῶν ὑποτρόφων, τῶν ἀποσταλησομένων πρὸς τὴν εἰδικὴν μάθησιν τῆς δασοκομίας. Διότι οἱ φοιτηταὶ τοῦ Πανεπιστημίου, πρὸ πάντων οἱ τοῦ φυσικομαθηματικοῦ τμήματος, εἶναι κατηρτισμένοι διὰ γνώσεων καὶ φυσικῆς καὶ χημείας καὶ μετεωρολογίας καὶ ἐντομολογίας καὶ βοτανικῆς, αὐταὶ δὲ αἱ γνώσεις εἶναι ἐκ τῶν ἀναγκαιοτάτων εἰς τὴν δασοκομίαν, καὶ θὰ ἦναι εὐτύχημα, ἂν ἐξ αὐτῶν, τῶν κατηρτισμένων ἐγκυκλοπαιδικῶς, ἐξαποστείλωμεν εἰς τὴν Εὐρώπην ἐπὶ δύο ἔτη πρὸς σπουδὴν εἰδικῆς δασοκομίας. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ θελήσῃ νὰ ἐξαλείψῃ τὴν κατὰ προτίμησιν ἔκφρασιν ὑπὲρ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, τῶν κεκτημένων πτυχίον δηλ. τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, καὶ ἢ νὰ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν ἔκφρασιν, ἢ νὰ προσθέσῃ παρὰ τοῖς πολιτικοῖς μηχανικοῖς καὶ τοὺς φοιτητὰς τοῦ Πανεπιστημίου, μάλιστα δὲ τοὺς διδάκτορας, ὡς ἔχοντας τὰς γνώσεις, περὶ ὧν εἶπον, τῆς φυσικῆς, τῆς χημείας, τῆς βοτανικῆς, τῆς μετεωρολογίας, ἐντομολογίας, ζωολογίας, αἵτινες εἶναι γνώσεις χρησιμώταται διὰ τὴν διοίκησιν τῶν δασῶν.

§199Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἡ μέριμνα τῆς ἀποστολῆς, ὡς ἐδήλωσεν ὁ κ. Πρόεδρος, κατηρτισμένων νέων εἰς Εὐρώπην πρὸς τελειοποίησιν εἰς τ’ ἀφορῶντα τὴν δασονομικὴν ὑπηρεσίαν, εἶναι κατ’ ἀρχὴν ἀρίστη, ἀλλ’ οἱ εἰς τὸ ἄρθρον 2 σημειούμενοι κατέχουσι τὰ δύο ἄκρα· οἱ μὲν εἶναι τελειοδίδακτοι, ὡς συμπληρώσαντες τὰς σπουδάς των καὶ ἔχοντες πλήρη τὴν μάθησιν, δεόμενοι δὲ μόνον ὀλίγου χρόνου μαθήσεως, οἱ δὲ ἕτεροι κατέχουσι τὸ ἕτερον ἄκρον, τοῦ μηδὲν γινώσκειν τῶν ἀπαραιτήτως ἀναγκαίων διὰ τὴν σπουδήν, δι’ ἣν πρόκειται ν’ ἀποσταλῶσιν εἰς Εὐρώπην. Ἐκτὸς δὲ τούτου, ὁριζομένου τοῦ 19 ἔτους τῆς ἡλικίας αὐτῶν, ὡς χρόνου ἀναχωρήσεως ἐντεῦθεν, θὰ ἐπανέλθωσι κατὰ τὸ 21 ἢ 22. Ἀλλ’ αὐτοὶ ὑπέχουσιν ὑποχρέωσιν στρατεύσεως· τί θὰ γείνῃ; θὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας, ἢ θὰ ὑποχρεωθῶσι νὰ ὑπηρετήσωσιν; Ἐὰν τὸ δεύτερον, τότε εἶναι ματαία ἡ ἀποστολή των. Νὰ τοὺς ἀπαλλάξωμεν; δὲν εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοῦ παρόντος. Φρονῶ, ὅτι οἱ μεταβησόμενοι εἰς Εὐρώπην πρέπει νὰ ἔχωσιν ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα, τὰ προκαταρκτικά, διὰ τῶν ὁποίων δύνανται εὐκόλως νὰ καταρτισθῶσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἔχω τὴν πεποίθησιν, ὅτι μηνῶν μόνον μάθησις εἰς Εὐρώπην δύναται τοὺς κεκτημένους πολλὰ προσόντα νὰ τοὺς καταστήσῃ ἱκανούς, καὶ νὰ δυνηθῶσιν οὗτοι διὰ μελετῶν εἰδικῶν νὰ συμπληρώσωσι τὰς σπουδάς των. Πρῶτον, πᾶς ἐνασχοληθησόμενος εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην ὀφείλει νὰ ἦναι γεωμέτρης, νὰ γνωρίζῃ τοὐλάχιστον τοπογραφίαν ἢ ἀρχὰς τῆς τοπογραφίας ἀρκετὰ καλῶς,— καὶ ἐὰν ἔχῃ καὶ πρᾶξίν τινα, εἶναι ἀκόμη καλλίτερον, — νὰ γνωρίζῃ ἀρχάς τινας ὁδοποιΐας, χωροσταθμίσεως κλπ. Γνωρίζουν ταῦτα οἱ νέοι, οἱ ἐξερχόμενοι τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου; Οὔτε εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων δὲν εἰσέρχονται, Κύριοι, δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ εἰσέλθωσιν. Ἐὰν δὲ παρασταθῆτε εἰς ἐξετάσεις εἰσιτηρίους διὰ τὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων, θέλετε ἴδει τὴν κατάστασιν τῶν σχολείων μας. Δυστυχῶς ἢ εὐτυχῶς, ὑπῆρξα καθηγητὴς ἐν τῇ Σχολῇ τῶν Εὐελπίδων, καὶ εἶδα μετὰ μεγάλης μου λύπης καὶ ἀγεωγραφήτους καὶ στερουμένους πάντων τῶν γνώσεων τελειοφοίτους μαθητὰς τῶν Γυμνασίων, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον βαθμὸν «καλῶς» καὶ «λίαν καλῶς» ἐκ τοῦ Γυμνασίου! Μετὰ μεγάλης μου λύπης τὸ λέγω. Τοιαύτη εἶναι ἡ κατάστασις τῶν σχολείων μας ἡ σημερινή! Δὲν πρέπει λοιπὸν νὰ στρέψωμεν τὰ βλέμματά μας εἰς τοὺς νεαροὺς αὐτούς, ἀλλὰ νὰ ἐπιζητήσωμεν διὰ τὴν σπουδὴν ταύτην τοὺς ἄνδρας ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐῤῥωμένως θέλουσιν ἐπιδοθῆ εἰς τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην τῶν δασῶν καὶ οἱ ὁποῖοι ἔχουσι γνώσεις. Τίνες οὗτοι; Θὰ μ’ ἐρωτήσητε. Σᾶς ἀπαντῶ: δὲν ἔχετε ἀνάγκην νὰ ὑποχρεώσητε τὸ Δημόσιον εἰς διαρκῆ ὑπηρεσίαν καὶ μισθοδοσίαν τοιούτων τροφίμων· στρέψατε τὰ βλέμματά σας ἀλλοῦ, εἰς τὴν Στρατιωτικὴν Σχολὴν τῶν Εὐελπίδων καὶ τὴν τῶν Ὑπαξιωματικῶν, καὶ καλέσατε ἐλευθέρως τοὺς τελειοφοίτους ἐξ αὐτῶν, τοὺς θέλοντας νὰ ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν τοιαύτην ὑπηρεσίαν. Ἐκ τῶν ὑπαξιωματικῶν τούτων — κατέρχομαι εἰς τοὺς ὀλίγον μεμορφωμένους — ἐργάζονται πλεῖστοι ὅσοι εἰς γεωδαιτικὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι τοῖς περιποιοῦσι μεγίστην τιμήν· διὰ τῶν ἰδίων των μελετῶν κατέστησαν γεωδαῖται, καὶ συνεργάζονται μετὰ τῶν ἀξιωματικῶν, οἱ ὁποῖοι ἐσπούδασαν εἰδικῶς καὶ ἀπέκτησαν τοιαύτας γνώσεις. Δὲν ἔχετε λοιπὸν ἀνάγκην νὰ τρέξητε εἰς τοὺς νεαροὺς αὐτούς, οὔτε νὰ χάσητε τὸν καιρόν σας, ἀλλὰ δι’ ἓν ἔτος μόνον δύνασθε νὰ στραφῆτε προσωρινῶς πρὸς ἐκείνους, καὶ κατόπιν, προϊόντος τοῦ χρόνου, ἢ αὐτοὺς νὰ καταστήσητε διδασκάλους ἄλλων νέων, ἢ νὰ ἀποστείλητε εἰς Εὐρώπην νέους, οἱ ὁποῖοι ἐν ἡσυχίᾳ καὶ τάξει νὰ σπουδάσουν τὰ τῆς δασονομικῆς ὑπηρεσίας. Σήμερον δύνασθε νὰ ἀνεύρητε ἐκ τῶν πρὸ ὀλίγου ἐξελθόντων τῶν δύο Σχολῶν νέους φιλομαθεστάτους, φιλέργους, οἱ ὁποῖοι οὔτε κόπους οὔτε μόχθους φοβοῦνται, οἱ ὁποῖοι ἀγαποῦν καὶ τὰ δάση ἐῤῥωμένως, καὶ εἰς αὐτοὺς νὰ ἀναθέσητε τὴν ὑπηρεσίαν τὴν δασονομικήν. Ἐστὲ δὲ βέβαιος, κύριε Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου θὰ ἔχητε ἀποτελέσματα τοιαῦτα, διὰ τὰ ὁποῖα θὰ καυχᾶσθε, διότι εἰργάσθητε ὑπὲρ τοῦ κλάδου αὐτοῦ. Ταῦτα ἐθεώρησα καλὸν νὰ ἐκθέσω ἐνταῦθα, καθόσον ἐκ τῶν προτέρων εἶμαι πεπεισμένος περὶ τῆς προθυμίας καὶ τῆς μερίμνης, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δεικνύει ὑπὲρ τῶν δασῶν, τὴν γνώμην μου δὲ ταύτην ἐξέθηκα καὶ πρὸ τινων ἐτῶν εἰς τὸν μακαρίτην Χλωρόν, καὶ ἐζήτουν νὰ τὸν πείσω περὶ τῆς κατὰ τοιοῦτόν τινα τρόπον ἐπιμελείας τῶν δασῶν, ἀλλ’ ὁ μακαρίτης Χλωρὸς ἐνεφορεῖτο ὑπὸ ἄλλων ἀρχῶν.

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἦναι βέβαιον, ὅτι θέλομεν εὕρει τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμόν, ὅπως ἀποστείλωμεν αὐτοὺς εἰς Εὐρώπην καὶ εἰσαχθῶσιν οὗτοι εἰς Δασονομικὴν Σχολὴν καὶ σπουδάσωσιν ἐπὶ διετίαν τὴν δασοκομίαν καὶ δασονομίαν, ἄν, λέγω, θέλωμεν εὕρει τὸν ἀπαιτούμενον ἀριθμὸν ἐκ τῶν φερόντων πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, εἶναι περιττὴ πᾶσα μέριμνα, διότι τὰ μαθήματα, τὰ διδασκόμενα ἐν τῇ Σχολῇ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἀποτελοῦσι πᾶσαν τὴν ἀπαιτουμένην προπαίδευσιν, ὅπως εἰσέλθωσιν αὐτοὶ εἰς τὴν Σχολὴν τὴν Δασονομικήν. Ἐπειδὴ ὅμως οἱ ἀπόφοιτοι τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν δύνανται νὰ τραπῶσιν ἐπὶ πολλὰ ἔργα βιωτικά, καὶ ἄλλοι μὲν νὰ γένωνται μηχανικοί, ἄλλοι δὲ νὰ τραπῶσιν εἰς ἄλλας ἐργασίας, ἄλλοι δὲ νὰ ἀπέλθωσιν εἰς τὴν ἀλλοδαπήν, διὰ τοῦτο προσεφύγομεν πρὸς ἐπικουρίαν εἰς ἄλλην κατηγορίαν νέων, οἱ ὁποῖοι ὑποτίθεται, ὅτι δὲν ἔχουσι βεβαίως πᾶσαν τὴν προπαίδειαν, τὴν ὁποίαν ἔχουσιν οἱ ἔχοντες πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἀλλὰ ἔχουσί τινα προπαίδειαν. Ἐν τῷ πρώτῳ νομοσχεδίῳ, τὸ ὁποῖον εἴχομεν εἰσαγάγει πέρυσιν, εἴχομεν προσθέσει διάταξιν, καθ’ ἣν ἐπετρέπετο, ἐὰν δὲν ἐλαμβάνομεν ἐκ τῆς πρώτης κατηγορίας πάντας τοὺς ἀποσταλησομένους, νὰ λάβωμεν τοὺς μαθητάς, τοὺς ἀπολυθέντας ἀπὸ τῆς δευτέρας τάξεως τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν καὶ εἰσελθόντας εἰς τὴν τρίτην· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὰ μαθήματα, τὰ ὁποῖα ἐδιδάσκοντο εἰς τὰς ἑπομένας τάξεις, τὰ ὁποῖα καὶ αὐτοὶ δὲν εἶχον διδαχθῆ, εἶναι χρησιμώτατα, ἵνα δυνηθῶσι νὰ εἰσέλθωσιν εἰς τὴν Δασονομικὴν Σχολὴν, διὰ τοῦτο διεγράψαμεν τὴν κατηγορίαν ταύτην, καὶ ἀπεβλέψαμεν εἰς τὴν κατηγορίαν τῶν μαθητῶν τοῦ Πρακτικοῦ Λυκείου, τῶν λαβόντων πτυχίον. Καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, καὶ ἐὰν ἤθελεν ὑποτεθῆ, ὅτι ἐδιδάχθησαν πάντα τὰ μαθήματα, τὰ διδασκόμενα ἐν τῷ Λυκείῳ, ὅσον καλῶς καὶ ἂν ἐδιδάχθησαν αὐτὰ, καὶ ἐγὼ φρονῶ, ὅτι ταῦτα δὲν ἔχουσι πλήρη προπαρασκευήν. Διὰ τοῦτο δὲν ἔχω δυσκολίαν νὰ δεχθῶ τοὺς διδάκτορας τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν. Ἐὰν λοιπὸν ἐγκρίνῃ ἡ Βουλὴ, ἀντὶ τῶν μαθητῶν τοῦ Λυκείου νὰ περιλάβωμεν τοὺς διδάκτορας τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν, οὕτω θέλομεν ἔχει πρώτην κατηγορίαν τοὺς κεκτημένους πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, καὶ δευτέραν κατηγορίαν τοὺς διδάκτορας τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν.

§201Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐὰν ἐγκρίνετε, κύριε Πρόεδρε, νὰ θέσωμεν καὶ τοὺς θέλοντας ἐκ τῶν ἀποφοίτων τῆς Σχολῆς τῶν Εὐελπίδων ἢ τῆς Σχολῆς τῶν Ὑπαξιωματικῶν.

§202Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δηλαδὴ ἐννοεῖτε τοὺς τελειώσαντας τὰ μαθήματά των καὶ ἔχοντας πτυχίον;

§203Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα· βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ.

§204Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα, ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ εὕρωμεν ἐξ αὐτῶν. Ἀλλ’ ὑποθέτω, ὅτι θέλει εἶσθαι ἀδύνατον νὰ εὕρωμεν· καὶ ἐὰν ἠθέλομεν περιλάβει τὴν κατηγορίαν ταύτην, ἐνδέχεται νὰ φανῶμεν, ὅτι ὑποτιμῶμεν τὴν ἀξίαν αὐτῶν.

§205ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νομίζω καὶ ἐγὼ, ὅτι οἱ οἰκειότερον ἔχοντες πρὸς τὰς σπουδὰς τὰς δασονομικὰς εἶναι οἱ ἐξελθόντες ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Διότι ναὶ μὲν οὗτοι στεροῦνται τῶν γνώσεων τῶν γεωπονικῶν, αἵτινες μετὰ τῶν γνώσεων τῶν μηχανικῶν ἀποτελοῦσι κυρίως τὰς γενικὰς γνώσεις τῆς δασονομικῆς, ἀλλὰ τοὐλάχιστον τὸ ἓν μέρος τῶν γνώσεων αὐτῶν, τὸ τῶν μηχανικῶν πρακτικῶν μαθημάτων, τὸ κατέχουσι, καὶ δύνανται, εἰσερχόμενοι εἰς Δασονομικὴν Σχολὴν, νὰ διακούσουν τὰ μαθήματα αὐτῆς ἄνευ μεγάλης δυσκολίας. Τὰ μαθήματα τὰ σχετιζόμενα μὲ τὸ μηχανικὸν μέρος τῆς δασονομικῆς τέχνης δὲν εἶναι μικρὰ ὠφέλεια διὰ τοὺς διακούσαντας αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ οὗτοι θὰ στερῶνται ὁμολογουμένως τῶν γνώσεων τῶν γεωργικῶν, τὰς ὁποίας ὀφείλει νὰ κατέχῃ ὁ δασονομικὸς σπουδαστὴς καὶ ὑπάλληλος. Ἀλλὰ τοιοῦτόν τι δὲν δυνάμεθα νὰ ἐπιτύχωμεν. Ἐὰν θελήσωμεν νὰ στραφῶμεν πρὸς τοὺς ἐξερχομένους ἐκ τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν, θὰ εὕρωμεν μὲν νέους παρεσκευασμένους εἰς τὸ γεωργικὸν μέρος, ἀλλὰ στερουμένους παντελῶς τῶν μηχανικῶν γνώσεων. Ἐπειδὴ δὲ δυσκολώτερον εἶναι νὰ καταμάθῃ τις τὰς μηχανικὰς γνώσεις, παρὰ τὰς γεωργικὰς νομίζω ὅτι πρέπει περισσότερον νὰ προσέξωμεν εἰς τοὺς ἔχοντας ἐκπαίδευσίν τινα εἰς τὰς μηχανικὰς παρὰ εἰς τὰς Γεωργικὰς γνώσεις. Ἄλλως τε οἱ ἐκ τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς δὲν εἶναι καὶ εἰς τὰς γενικὰς ἐγκυκλοπαιδικὰς γνώσεις ἀρκούντως μεμορφωμένοι παρ’ ἡμῖν. Δι’ αὐτὸ προτιμῶ κατὰ πρῶτον λόγον, ὅπως καὶ τὸ νομοσχέδιον ὁρίζει, νὰ προτιμῶνται οἱ ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν ἐξερχόμενοι. Ἀλλὰ μὴ ἀμφιβάλλωμεν, ὅτι καὶ οὗτοι θὰ ἦναι ἀτελέστατα κατηρτισμένοι, ὅπως παρακολουθήσωσι τὰ μαθήματα Σχολῆς Δασονομικῆς. Ὑποθέτω ὅτι θὰ στέλλωνται εἰς τὴν Σχολὴν τοῦ Νανσὺ ἐν Γαλλίᾳ. Ἀλλὰ μεταβαίνοντες ἐκεῖ, βεβαίως θὰ εὑρεθῶσιν ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἐνώπιον διδασκαλίας, δι’ ἣν δὲν εἶναι ἀρκούντως παρεσκευασμένοι. Διότι ἡ Σχολὴ τοῦ Νανσὺ, τῆς ὁποίας ἡ διδασκαλία διαρκεῖ δύο μόνον ἔτη, ἐπετράπη ἀποκλειστικῶς εἰς μαθητὰς ἐξελθόντας ἐκ τοῦ Ἀγρονομικοῦ Ἰνστιτούτου, δηλ. ἐκ τῆς μεγαλειτέρας Γεωργικῆς Σχολῆς τῆς Γαλλίας, ἴσως καὶ τῆς Εὐρώπης, διότι οὐδὲν ἄλλο ἔθνος, ἐκτὸς τῆς Γαλλίας, ἔχει τοιαύτην ἀνωτάτην Γεωργικὴν Σχολήν. Ἐπετράπη λοιπὸν εἰς μαθητὰς ἐξελθόντας ἐκ τοῦ Ἀγρονομικοῦ Ἰνστιτούτου τῆς Γαλλίας ἢ ἐκ τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς. Ὅσοι τῶν παρισταμένων ἐν τῇ Βουλῇ γνωρίζουσι τὰ τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς τῆς Γαλλίας, ἐννοοῦν ὁποίας γνώσεις καὶ ὁποίαν παρασκευὴν ὑποθέτουσι καὶ ἀπαιτοῦσι τὰ προγράμματα τῆς Δασονομικῆς Σχολῆς τοῦ Νανσὺ, εἰς τὴν ὁποίαν θ’ ἀποστείλωμεν καὶ τοὺς ἐξ Ἑλλάδος μαθητάς. Κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, ἐὰν ἀποστείλωμεν τοὺς ἡμετέρους εἰς τὴν Σχολὴν τοῦ Νανσὺ, θὰ στείλωμεν αὐτοὺς, ὅπως διακούσωσι μαθήματα, δι’ ἃ δὲν εἶναι παρεσκευασμένοι, νέους δηλονότι ἐξελθόντας ἐκ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἀλλὰ καλλιτέρους δὲν δυνάμεθα σήμερον νὰ ἔχωμεν. Ἐπροτάθη ὅπως ἐπιτραπῇ νὰ προσέλθουν εἰς ἐξετάσεις καὶ τελειόφοιτοι ἢ διδάκτορες τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν τοῦ Πανεπιστημίου. Νομίζω ὅμως, ὅτι οὗτοι δὲν εἶναι πρεπόντως παρεσκευασμένοι πρὸς τοιαύτας σπουδὰς, διότι οὔτε τὰς γεωργικὰς γνώσεις κατέχουσιν, οὔτε τὰς γνώσεις τὰς μηχανικάς. Μήπως ἀρκεῖ, ὅτι γνωρίζουν μαθηματικὰ, ἢ φυσικὴν, ἢ χημείαν; Μήπως οἱ μαθηταὶ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν δὲν ἤκουσαν καὶ χημείαν καὶ φυσικήν;

§206Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτιμῶνται οἱ τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν. Ἐὰν δι’ αὐτῶν δὲν συμπληρόνεται ὁ ἀριθμὸς, θέλει οὗτος συμπληροῦσθαι δι’ ἄλλων.

§207ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Οὐχ ἧττον θὰ δεχθῆτε μαθητὰς πρὸς δοκιμασίαν, οἱ ὁποῖοι δὲν κατέχουν οὔτε τὸ γεωργικὸν μέρος, οὔτε τὸ μηχανικὸν, καὶ οἱ ὁποῖοι θὰ εἰσέλθουν εἰς τὴν Σχολὴν ὄχι διὰ νὰ διακούσουν θεωρητικὰ μαθήματα, ἀλλά...

§208Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Διότι δὲν δυνάμεθα ἀλλαχοῦ νὰ εὕρωμεν.

§209ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ θὰ ἐπροτίμων, ἀντὶ τῆς προθεσμίας τῶν 30 ἡμερῶν, τὴν ὁποίαν θεωρῶ ἀνεπαρκῆ ὅλως εἰς τόπον, ἐν ᾧ εἶναι περιωρισμένος ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀσχολουμένων εἰς τοιαύτας σπουδὰς, θὰ ἐπροτίμων νὰ ὡρίζαμεν προθεσμίαν τριῶν μηνῶν.

§210Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οὐδεμίαν ἔχω ἀντίῤῥησιν. Ἀλλὰ νομίζω ὅτι, καὶ ἐὰν ἓξ μηνῶν προθεσμίαν τάξωμεν, δὲν θέλομεν εὕρει ἄλλην κατηγορίαν νέων παρεσκευασμένων πρὸς τοιαύτας σπουδάς· διότι ἡ κατηγορία τῶν τελειοφοίτων τοῦ Γυμνασίου, ἥτις προὐτάθη, εἶναι ἀνεπαρκὴς, ἡ κατηγορία τῶν μαθητῶν τοῦ Λυκείου, καὶ αὐτὴ μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι ἀνεπαρκὴς, ὡς ἐπίσης καὶ ἡ κατηγορία τῶν μὴ λαβόντων πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἀλλ’ ὑπερβάντων τὴν δευτέραν τάξιν καὶ μεταβάντων εἰς τὴν τρίτην. Κατ’ ἀνάγκην λοιπὸν προστρέχομεν εἰς τοὺς διδάκτορας τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν, ἵνα συμπληρώσωμεν τὰ κενὰ, ἀλλ’ ἐν πάσῃ περιπτώσει πρέπει νὰ προτιμῶνται οἱ ἔχοντες πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν.

§211ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ὅταν δοθῇ μακρὰ προθεσμία...

§212Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἀντιλέγω.

§213ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν μάλιστα ἡ Κυβέρνησις ἀποφασίσῃ νὰ τοὺς ἀποστείλῃ κατὰ τὸ ἑπόμενον τῆς δοκιμασίας ἔτος, θὰ ἔχῃ περισσότερον καιρόν.

§214Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τάσσομεν λοιπὸν προθεσμίαν τριῶν μηνῶν. Δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἐπαρκὴς αὕτη;

§215ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐὰν σᾶς δίδῃ καιρὸν ὁ χρόνος τῆς ἀποστολῆς των εἰς τὴν Εὐρώπην, ὥστε νὰ ταχθῇ μακροτέρα προθεσμία...

§216Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εὑρισκόμεθα ἤδη εἰς τὸν Δεκέμβριον· τὸ ἔτος τοῦτο τὸ σχολικὸν ἐχάθη ἤδη, ἑπομένως παρασκευαζόμεθα διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§217ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τόσον λοιπὸν τὸ καλλίτερον· θὰ ἔχωμεν περισσότερον καιρὸν, ἐὰν προκηρύξητε ἀπὸ τοῦδε τὸν διαγωνισμὸν καὶ τὰ μαθήματα, εἰς τὰ ὁποῖα θὰ δοκιμασθῶσιν. Ἤδη μίαν ἄλλην παρατήρησιν θὰ φέρω. Εἰς τὸ πρῶτον νομοσχέδιον ὁρίζετε 300 φράγκα κατὰ μῆνα.

§218Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα· ἀλλ’ αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἔλαβον, εἶναι, ὅτι ἀρκοῦσι 200 φράγκα εἰς τὸ Νανσύ.

§219ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν εἶναι δυνατόν.

§220ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ προσδιορίσητε καὶ τὴν Σχολήν;

§221Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἶναι ἀνάγκη νὰ προσδιορισθῇ, ἀλλὰ δὲν ἔχω καὶ δυσκολίαν νὰ προσδιορισθῇ.

§222ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελον ὑποδείξει, ἐπειδὴ ἐῤῥέθη ὅτι, μεταβαίνοντες εἰς τὸ Νανσὺ, ἄδηλον ἂν θὰ προσέρχωνται τακτικῶς νὰ σπουδάζωσι καὶ ὑποβάλλωνται εἰς ὅλας τὰς ἐργασίας καὶ ἀσκήσεις, καὶ νὰ παρακολουθῶσι μετὰ ζήλου τὰς πρακτικὰς ἐφαρμογὰς, ἤθελον, λέγω, ὑποδείξει, νὰ προεβαίνατε εἰς ὅ,τι ἄλλαι Κυβερνήσεις, ἰδίως ἡ Ἀγγλικὴ καὶ ἡ Βελγική.

§223Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὸ ἄρθρον αὐτὸ περιλαμβάνεται ἡ τελευταία περίοδος, κατὰ τὴν ὁποίαν θέλει ἐκδοθῇ Β. Διάταγμα, τὸ ὁποῖον θέλει ὁρίσει πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ τὰς καταβλητέας παρ’ ἑκάστου τῶν ὑποτρόφων ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἀκριβῆ ἐκπλήρωσιν τῶν ἐπιβληθησομένων αὐτοῖς ὑποχρεώσεων. Ἑπομένως ἐν τῷ διατάγματι τούτῳ θέλει ἀναγραφῇ καὶ ἡ ὑποχρέωσις αὐτῶν κατὰ πᾶσαν περίοδον τοῦ χρόνου, ἀναλόγως τοῦ ἐσωτερικοῦ κανονισμοῦ τῆς διδασκαλίας εἰς τὴν Δασονομικὴν Σχολὴν τοῦ Νανσὺ, νὰ ὑποβάλλωσι πιστοποιητικὰ τῶν καθηγητῶν τῶν διδασκόντων, προσέτι δὲ θέλει παραγγελθῇ καὶ ὁ πρέσβυς τῆς Ἑλλάδος ἐν Γαλλίᾳ, ἵνα συνεννοηθῇ μετὰ τοῦ διευθυντοῦ τῆς Σχολῆς, ὅπως λαμβάνῃ πληροφορίας περὶ τῶν μαθητῶν τούτων.

§224ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐγὼ ὡς πρὸς τοῦτο συνιστῶ ὅ,τι ἔπραξεν ἡ Ἀγγλικὴ Κυβέρνησις. Συνεφώνησε μετὰ τῆς Γαλλικῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐκπαιδεύσῃ ἐν τῇ Δασονομικῇ Σχολῇ τοῦ Νανσὺ μέχρις 70 μαθητῶν διὰ τῶν Ἰνδιῶν τὰ δάση. Ἐννοεῖται ὅτι διὰ τῆς συμβάσεως αὐτῆς διηυκολύνθησαν πολλὰ, τὰ ὁποῖα διὰ τῶν πρέσβεων ἢ δι’ ἄλλων μέσων δὲν ἦτο εὔκολον νὰ γείνωσι, διότι οὕτως ὑποβάλλονται εἰς τὴν ἐπιτήρησιν καὶ τοὺς ἐσωτερικοὺς κανονισμοὺς τῆς Σχολῆς, ὡς καὶ οἱ Γάλλοι μαθηταί. Ἀλλὰ διὰ τοῦτο καὶ δι’ ἄλλους λόγους πρέπει νὰ αὐξήσῃ ἡ δαπάνη, διότι οἱ μαθηταὶ ἐκεῖ ἀσκοῦνται καὶ πρέπει νὰ ἀσκῶνται καὶ εἰς τὴν ἱππασίαν, λαμβάνουσι μέρος εἰς ἐκδρομὰς, ἔχουν ἐργαλεῖα...

§225Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ νὰ ἱκανοποιήσω τοὺς δισταγμοὺς ὅλους, στέργω νὰ τεθῶσι 250 φράγκα.

§226ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Νῦν ἀποτεινόμενος πρὸς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Εὐρυτανίας, νομίζοντα ὅτι μόνος κίνδυνος τῶν δασῶν εἶναι ἡ πυρκαϊὰ, παρατηρῶ, ὅτι σήμερον οἱ μικρότεροι κίνδυνοι εἶναι οἱ ἐκ τῶν πυρκαϊῶν. Ἴσως εἰς ἄλλας προγενεστέρας ἐποχὰς, ὅτε ἐζήτουν οἱ χωρικοὶ ν’ ἀποκτήσωσι γαίας, καταστρέφοντες τὰ δάση, καὶ ἐπίστευον ὅτι αἱ καλλίτεραι γαῖαι καὶ τὰ καλλίτερα λειβάδια εἶναι τὰ μένοντα μετὰ τὴν καταστροφὴν τῶν δασῶν, αἱ πυρκαϊαὶ ἦσαν τὸ σύνηθες μέσον πρὸς ἀπόκτησιν τοιούτων γαιῶν. Ἀλλὰ σήμερον, μετὰ τὴν διανομὴν τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ μετὰ δυστυχῶς τὰς καταστροφὰς τῶν δασῶν, αἱ ὁποῖαι ἀπέδιδον εἰς τοὺς χωρικοὺς γαίας διὰ καλλιέργειαν καὶ βοσκὰς, ὁ κίνδυνος περιωρίσθη, ὁ ἐκ τῆς προμελετημένης πυρκαϊᾶς, ἀπέμεινε δ’ ὁ ἐκ τύχης καὶ τοῦ κλίματος ἡμῶν. Ὁ μεγαλείτερος ὅμως κίνδυνος νῦν εἶναι ὁ ἐκ τῆς ὑλοτομίας, ὁ παρὰ τοὺς κανονισμοὺς καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἐπιτηρήσεως γινόμενος, καὶ εἰς αὐτὸν πρέπει νὰ στρέψωμεν τὰ ὄμματα, καὶ κατ’ αὐτοῦ νὰ ὑποδείξωμεν μέτρα. Ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Εὐρυτανίας τὰ ἐργοστάσια τῶν Πατρῶν, καὶ εἶπεν, ὅτι αὐτὰ διέσωσαν τὰ δάση τῆς Ἀκαρνανίας καὶ τῆς Εὐρυτανίας. Ὅτι τὰ διέσωσαν ἐκ τῶν πυρκαϊῶν, πιθανὸν, ἀλλὰ τί ὠφελεῖ τὸ ἔθνος, ἐὰν τὰ δάση σώζωνται ἐκ τῆς πυρκαϊᾶς, καταστρέφωνται ὅμως διὰ τῆς ὑλοτομίας; Σήμερον ἀνέγνωσα εἰς τὰς ἐφημερίδας τηλεγράφημα ἔκ τινος πόλεως τῆς Πελοποννήσου κατοίκων παραπονουμένων, ὅτι μέλλει τέλεον νὰ καταστραφῇ δάσος τι, διότι ἐδόθη εἰς μειοδοτικὴν δημοπρασίαν ἡ κατασκευὴ τραβερσῶν διά τινα σιδηρόδρομον. Δὲν λέγω ὅτι δὲν ὑπάρχουσιν εἰς τὰ δάση δένδρα, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ κοπῶσιν, ἀλλ’ ἐπειδὴ κατὰ κανόνα κόπτονται ἀνεξαιρέτως ὅλα, χρήσιμα καὶ μὴ, καλὸν θὰ ἦτο νὰ ἐθέτομεν περιορισμὸν, καὶ ἐπειδὴ ἡ διοίκησις τῶν δασῶν οὐδὲν μέχρι σήμερον κατώρθωσε, προτιμότερον νὰ ἐλαμβάνομεν τὴν ξυλείαν τὴν οἰκοδομικὴν ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, παρὰ, ὡς σήμερον τὴν λαμβάνομεν, δι’ ὑλοτομίας, ἥτις ἐρημώνει καθ’ ἡμέραν τὰ δάση καὶ τὰ καταστρέφει πρόῤῥιζα ἀπὸ ἄκρου εἰς ἄκρον. Ἄν ἔπρεπε νὰ συμβουλεύσῃ τις μέτρον τι, βεβαίως ἔπρεπε νὰ φθάσῃ εἰς τὴν ἀπαγόρευσιν τῆς ὑλοτομίας, διότι δὲν εἴμεθα ἱκανοὶ νὰ ἐνεργῶμεν ὑλοτομίαν ἀβλαβῆ καὶ ὠφέλιμον. Ἴσως μετά τινα ἔτη, ὅταν καταρτίσωμεν τὴν δασοφυλακὴν καὶ καλοὺς δασονόμους, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ γίνηται ὑλοτομία τακτική· σήμερον ὅμως δὲν γίνεται. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἔθεσεν ὁμολογουμένως φραγμόν τινα, ἀπαγορεύσας τὴν ἀνθρακοποιΐαν, τοὐλάχιστον ἐν Ἀκαρνανίᾳ. Θὰ ηὐχόμην νὰ ἔβλεπον καὶ τὴν ὑλοτομίαν ἐνιαχοῦ ἀπαγορευομένην, ἕως ὅτου καταρτισθῇ δασονομικὴ ὑπηρεσία ἀληθής.

§227ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἡ ὑλοτομία πρὸ ὀλίγων ἐτῶν δὲν ὑπῆρχε, διότι τὰ ἐργοστάσια δὲν δέχονται ἐλάτας μικρὰς, καὶ ἀναγκάζουσι τοὺς ὑλοτόμους νὰ κόπτωσι μεγάλα δένδρα, καὶ εἰς ἓν δάσος, τὸ ὁποῖον ἔχει 50 χιλιάδας κορμῶν, θὰ εὕρητε δύο χιλιάδας μόνον τῶν διαστάσεων, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται. Διὰ τοῦτο φρονῶ, ὅτι ἡ ὑλοτομία δὲν καταστρέφει ἐντελῶς.

§228ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἠμποροῦν οἱ ἐργοστασιάρχαι Πατρῶν νὰ ζητῶσιν αὐτὰ, ἀλλὰ οἱ ὑλοτομοῦντες θὰ ῥίψωσι τρία καὶ τέσσαρα συχνάκις δένδρα, διὰ νὰ ἀποκτήσωσιν ἓν, ἵνα δυνηθῶσι νὰ τὸ ἐξαγάγωσιν ἐκ τοῦ δάσους.

§229ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ τὴν παρατήρησιν αὐτὴν βεβαίως δὲν ἀποκρούω. Ἐγὼ ἐπρότεινα νὰ ποιήσωμεν διάκρισίν τινα. Ὅτι ἡ ὑλοτομία γίνεται κατὰ τρόπον ἀγροῖκον ὅλως καὶ ἀπρόσεκτον καὶ βλαπτικὸν, δὲν τὸ ἀρνοῦμαι, ἀλλὰ θέλω μόνον νὰ παραστήσω, ὅτι ἡ κατάστασις αὕτη δὲν ἤθελε περιαγάγει τὸν τόπον εἰς τὴν καταστροφήν. Ὅταν ὅμως ἤκουσα τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον νὰ λέγῃ, ὅτι αἱ πυρκαϊαὶ δὲν εἶναι αἱ ἀπειλοῦσαι καταστροφὴν, ἠπόρησα. Κατὰ πᾶν θέρος, ἐξαιρουμένου ἴσως μόνον τοῦ παρελθόντος, ἀναγινώσκομεν εἰς τὰς ἐφημερίδας περὶ καταστροφῆς χιλιάδων πολλῶν πεύκων καὶ ἄλλων δένδρων διὰ πυρκαϊῶν. Ἐγὼ δὲν θέλω νὰ ἐπαναπαυθῶ εἰς τὴν ἰδέαν, ὅτι οἱ ὑλοτομοῦντες ἔχουσι τὸ συμφέρον νὰ προφυλάξωσι τὸ δάσος ἀπὸ τῶν πυρκαϊῶν, διότι βεβαίως, ἐὰν εἰς δάσος, εἰς τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἔχει κεκομμένα δύο χιλιάδας ἐλάτας, ἐκραγῇ πυρκαϊά, ὁ ὑλοτομήσας κινδυνεύει νὰ καταστραφῇ. Λοιπὸν αὐτὴν ἐννοῶ τὴν ἀφέλειαν, τὴν ὁποίαν παρέχουσι τὰ ἐργοστάσια, καὶ ἡ ὑλοτομία ἡ καταχρηστικὴ καὶ αὐθαίρετος δὲν καταστρέφει ὅσον αἱ πυρκαϊαί, καὶ εἶναι ἀδύνατον νὰ προφυλάττωνται τὰ δάση, ἐὰν δὲν εὕρωμεν τρόπον, ὥστε τὸ συμφέρον τῶν κατοίκων νὰ συμβαδίζῃ μὲ τὴν ὕπαρξιν τῶν δασῶν. Διότι ἔχομεν ἐν Ἑλλάδι ἐχθρὸν φοβερὸν τῶν δασῶν, ἔχομεν τὴν γεωργίαν καὶ τὴν ποιμνιοβοσκήν, ὡς λειτουργοῦσι παρ’ ἡμῖν οἱ δύο οὗτοι κλάδοι παραγωγῆς.

§230ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκεται εἶτα καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§231ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§232Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀντὶ 200 φράγκων νὰ τεθῇ 250, καὶ τὸ δεύτερον ἐδάφιον τοῦ ἄρθρου 2 νὰ τροποποιηθῇ οὕτω: «Οἱ φέροντες δίπλωμα διδάκτορος τῶν φυσικομαθηματικῶν ἐπιστημῶν τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου ἢ ἄλλου ὁμοταγοῦς αὐτῷ.» Ἐν δὲ τῷ τελευταίῳ ἐδαφίῳ, ἀντὶ «τριάκοντα ἡμέρας», νὰ τεθῇ «τρεῖς μῆνας».

§233ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἱ ἡλικίαι θὰ μείνουν ἀναγεγραμμέναι εἰς τὰς δύο περιπτώσεις;

§234Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ 21 ἔτος.

§235ΣΤΑΗΣ. Διὰ τοὺς διδάκτορας δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἀναβιβασθῇ. Ἐγὼ προηγουμένως εἶχον ὁμιλήσει καὶ περὶ τῶν διδακτόρων τοῦ φυσικομαθηματικοῦ τμήματος καὶ περὶ τῶν πτυχιούχων τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν.

§236Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχουν πᾶσαν τὴν ἀπαιτουμένην παρασκευήν.

§237ΣΤΑΗΣ. Ἔπρεπε νὰ ἔχουν τὴν παρασκευήν. Ἐὰν ἦναι ἄχρηστοι αἱ Γεωργικαὶ Σχολαί, τότε πρὸς τί ὑφίστανται;

§238Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἠκροάσθησαν πάντων τῶν μαθημάτων τῶν χρησίμων.

§239ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τοῦ ἑξῆς. Οἱ διαγωνισθησόμενοι, παρ’ ὧν ἀπαιτεῖται νὰ ἔχουν ἡλικίαν 21 ἔτους, πρέπει νὰ ἐξαιρῶνται ἀπὸ τὴν στρατιωτικὴν ὑπηρεσίαν.

§240Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι οἱ συμπληρώσαντες τὸ 21 ἔτος τῆς ἡλικίας των ἐξετέλεσαν τὴν στρατιωτικὴν ὑποχρέωσιν.

§241ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ εἰς τὸ 6 ἄρθρον λέγεται ῥητῶς, ὅτι οἱ διορισθησόμενοι δασοφύλακες ἀπαλλάσσονται τῆς στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας.

§242Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οἱ δασοφύλακες μάλιστα.

§243ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἐγὼ ἔχω μίαν παρατήρησιν. Νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀσάφεια, ἡ ὁποία δὲν κεῖται ἐν τῷ νῷ τοῦ συντάξαντος τὸ νομοσχέδιον, διότι ἐν τῷ νῷ τοῦ συντάκτου ἀπαιτεῖται μεταξὺ τῶν ἄλλων προσόντων ἡ γνῶσις μιᾶς ξένης γλώσσης, βεβαίως πρωτίστως τῆς Γαλλικῆς, κατὰ δεύτερον λόγον, ὑποθέτω, τῆς Γερμανικῆς, διότι παλαιὰ Σχολὴ καὶ διάσημος δασικὴ ὑπάρχει εἰς τὸ Aschaffenburg. Ἀλλ’ ἐνῷ εἰς τὴν πρώτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου ἀπαιτεῖται ὡς προσὸν ἡ γνῶσις ξένης γλώσσης, τουτέστι διὰ τοὺς κεκτημένους τὸ πτυχίον τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, εἰς τὸ δεύτερον ἐδάφιον, τὸ ὁποῖον ὁμιλεῖ περὶ τῶν ἐχόντων ἀπολυτήριον τῆς Φυσικομαθηματικῆς Σχολῆς, οὐδεὶς λόγος γίνεται περὶ γνώσεως γλώσσης ξένης. Αὐτὴν τὴν ἀσάφειαν ἐπεθύμουν νὰ ἴδω διορθουμένην.

§244ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καλλίτερον νὰ τεθῇ, ὅτι στέλλονται κατόπιν διαγωνισμοῦ οἱ γνωρίζοντες καὶ γλῶσσαν ξένην.

§245ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ξένη γλῶσσα νὰ ἦναι ἡ Γαλλικὴ καὶ ἡ Γερμανική, διότι, ὡς προεῖπον, ὑπάρχει Σχολὴ διάσημος καὶ εἰς τὸ Aschaffenburg.

§246Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι δύσκολον νὰ εὑρεθοῦν πολλοὶ γνωρίζοντες τὴν Γερμανικήν.

§247ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΚΟΣ. Ἂς τεθῇ «τουλάχιστον».

§248ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἐτροποποιήθη ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. (Ἀναγινώσκονται εἶτα καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 5 καὶ 4).

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§250Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὴν λέξιν «ἀπολυτηρίων», εἰς τὸ τέλος τῆς δευτέρας παραγράφου, διορθώσατε «ἀπολυτήριον.»

§251ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ διορθωθῇ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς διωρθώθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§252ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως γεωργικῶν σταθμῶν.

§253ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἐννοῶ, Κύριοι, ὅτι εἶσθε καταπεπονημένοι ἐκ τῆς μακρᾶς ἐργασίας, καθόσον ἡ ὥρα εἶναι λίαν προκεχωρηκυῖα,— ἀφοῦ ἐφθάσαμεν τὸ μεσονύκτιον — ἥκιστα κατάλληλος συνεπῶς διὰ παρατεταμένους λόγους. Δὲν θέλω λοιπὸν κάμει κατάχρησιν τῆς ὑμετέρας εὐμενείας. Ἐν ταῖς λεπτομερείαις, κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου κατ’ ἄρθρον, θέλω δώσει τὰς πληροφορίας καὶ διασαφήσεις, αἵτινες τυχὸν ἤθελον ζητηθῆ. Ἐπειδὴ ὅμως πρόκειται περὶ τοῦ σπουδαιοτέρου ἴσως νομοθετήματος τῆς παρούσης συνόδου, ἐπιτρέψατέ μοι, κύριοι συνάδελφοι, ὅπως διὰ βραχέων ὑπομνήσω ὑμῖν τοὺς λόγους καὶ τὰς βάσεις, ἐπὶ τῶν ὁποίων στηρίζεται τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον πέρυσι μὲν κατέθηκα ἐπὶ τοῦ Προεδρείου τῆς Βουλῆς, ἤδη δὲ λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω καὶ αὖθις εἰς τὴν ὑμετέραν ψῆφον. Κύριοι, ἐνομίσαμεν ἀναγκαίαν τὴν σύστασιν γεωργικῶν σταθμῶν, καθόσον ἀδιστάκτως φρονοῦμεν, ὅτι αἱ Γεωργικαὶ Σχολαὶ δὲν ἐπέτυχον τοῦ σκοποῦ των. Ἀπέτυχον, καθ’ ἡμᾶς, μεθ’ ὅλην τὴν ἐπιμέλειαν τῶν διευθυνόντων αὐτάς, διότι ὁ σκοπὸς καὶ ὁ προορισμὸς αὐτῶν δὲν ἦτο νὰ παράγωσι μόνον μαθητάς, μαθητὰς μεστοὺς θεωριῶν καὶ ἐστερημένους ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ πρακτικοῦ πνεύματος. Σκοπὸς καὶ προορισμὸς τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν ἦτο, ὅπως διὰ τινος πρακτικωτέρας διδασκαλίας μεταδίδωσιν αὐταὶ καὶ εἰς τοὺς ἀπωτέρους γεωργικοὺς πληθυσμοὺς τῆς ἡμετέρας χώρας τὸν ἔρωτα πρὸς τὴν γεωργίαν καὶ τὸν βελτίονα τρόπον τοῦ καλλιεργεῖν καὶ τοῦ παράγειν. Ὁ σκοπὸς οὗτος, ὁμολογουμένως καὶ δυστυχῶς, δὲν ἐπετεύχθη διὰ τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν. Ὡς προεῖπον, ἀπεκτήσαμεν μαθητάς, καὶ μόνον μαθητάς, οἵτινες ἀναμένουσι καὶ αὐτοί, ὡς τόσοι ἄλλοι, ἀπὸ τοῦ πτωχοῦ ἑλληνικοῦ ταμείου τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως καὶ τῆς ὑπάρξεώς των. Ἐδημιουργήθη λοιπὸν νέον φυτώριον ἀέργων καὶ θεσιθηρῶν. Τὴν πλημμέλειαν ταύτην τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν ἐζητήσαμεν νὰ διορθώσωμεν διὰ τῆς καταργήσεως ἀφ’ ἑνὸς πασῶν τῶν Γεωργικῶν Σχολῶν, ἐκτὸς μιᾶς, τῆς τοῦ Ἀϊδινίου,— περὶ τῆς ὁποίας θέλω ὁμιλήσει μετ’ ὀλίγον—καὶ τῆς ἱδρύσεως ἀφ’ ἑτέρου γεωργικῶν σταθμῶν ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐν πάσαις ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου. Οἱ γεωργικοὶ οὗτοι σταθμοί, ἐπαναλαμβάνω, σκοπὸν θὰ ἔχωσι τὴν εἰς πολλὰ συγχρόνως γεωργικὰ κέντρα πρακτικὴν διδασκαλίαν, τὴν διὰ τοῦ παραδείγματος διδασκαλίαν, καὶ οὐχί, ὡς μέχρι τοῦδε, τὴν δι’ ἀορίστων καὶ ἀσαφῶν ὁδηγιῶν, μακρόθεν προερχομένων καὶ οὐδεμίαν σχέσιν ἐχουσῶν, ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, πρὸς τὰς ποικίλας καὶ πραγματικὰς ἀνάγκας, πρὸς τὰς γεωργικὰς ἢ φυσικὰς ἢ οἰκονομικὰς συνθήκας τοῦ ἡμετέρου ἐδάφους. Παραλλήλως δὲ πρὸς τοὺς γεωργικοὺς τούτους σταθμούς, καὶ, οὕτως εἰπεῖν, ἐπικουρικῶς πρὸς συμπλήρωσιν καὶ μείζονα διάδοσιν εἰς τὰ ἀπώτερα σημεῖα τοῦ νομοῦ τῆς πρακτικῆς διδασκαλίας τῶν γεωργικῶν σταθμῶν, θέλουσιν ἱδρυθῆ διὰ Β. Διατάγματος ἐν ἑκάστῳ νομῷ ἀνὰ ἓν ἀγροκήπιον ἐπὶ μικρᾶς ἐκτάσεως γῆς, ὁσάκις τοιαύτη ἤθελε παραχωρηθῆ δωρεὰν ὑπὸ ἰδιωτῶν, Μονῶν ἢ δήμων. Ἀληθῆ παραρτήματα τῶν γεωργικῶν σταθμῶν τὰ ἀγροκήπια ταῦτα, θέλουσιν ὑποβοηθήσει τὴν εὐεργετικὴν ἐπίδρασιν τῶν γεωργικῶν σταθμῶν ἐπὶ τῆς γεωργικῆς παραγωγῆς, χρησιμεύοντα ὡς διαρκεῖς καὶ μόνιμοι τόποι καὶ ἐκθέσεις, μικραὶ μὲν, πλὴν λίαν ἐπωφελεῖς εἰς τοὺς γεωργοὺς, τοὺς εὑρισκομένους εἰς μεγάλας ἀποστάσεις ἀπὸ τοῦ κεντρικοῦ σταθμοῦ. Εἶπον ἐν ἀρχῇ, ὅτι ἐκρίναμεν ἀναγκαίαν τὴν διατήρησιν μιᾶς τοὐλάχιστον Σχολῆς, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ δύνανται νὰ φοιτῶσι καὶ διδάσκωνται οἱ ἐπιθυμοῦντες νὰ ἐκπαιδεύωνται θεωρητικώτερον καὶ ἐπιστημονικώτερον εἰς τὰ τῆς γεωργίας, ὡς τοιαύτην δὲ ὑποδεικνύομεν τὴν τοῦ Ἀϊδινίου, τὴν εὑρισκομένην, ὡς γνωστὸν, ἐν Θεσσαλίᾳ. Διότι ἡ Θεσσαλία, εἴπερ τις καὶ ἄλλη χώρα, μᾶς ἐφάνη κέντρον κατ’ ἐξοχὴν γεωργικὸν, καὶ διότι ὁ δωρητὴς τοῦ κτήματος, ὁ ἀείμνηστος Κασσαβέτης, τὸ ἐδώρησεν ἐπὶ τῷ ῥητῷ ὅρῳ, ὅπως τοῦτο χρησιμεύσῃ πρὸς συντήρησιν Σχολῆς Γεωργικῆς. Διατηροῦμεν δ’ αὐτὴν μετά τινων περιορισμῶν, ὅσον ἀφορᾷ τὸν ἀριθμὸν τῶν μαθητῶν, καί τινων μεταῤῥυθμίσεων ἐν τῷ ὀργανισμῷ αὐτῆς. Ὡσαύτως διατηροῦμεν, ἐν τῷ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίῳ, καὶ τὸν σταθμὸν Βυτίνης, ὅστις, συσταθεὶς κατὰ τὸ ἔτος 1891, δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι σχεδὸν δὲν ἐπρόφθασε νὰ λειτουργήσῃ καὶ συνεπῶς νὰ δώσῃ τοὺς ἀναμενομένους παρ’ αὐτοῦ καρπούς. Διατηρεῖται δὲ ὁ σταθμὸς Βυτίνης, ὄχι μόνον χάριν τῶν ὀρεινῶν πληθυσμῶν τῆς Ἀρκαδίας, οἵτινες πρὸ πάντων ζῶσιν ἐκ τῆς κτηνοτροφίας, τῆς τυροκομίας καὶ ὑλοτομίας, ἀλλὰ καὶ διότι — ἂς τὸ εἴπωμεν — διὰ τοῦ σταθμοῦ τούτου κυρίως εὐεργετοῦνται οἱ συμπολῖται τοῦ ἀειμνήστου Τριανταφυλλίδου, εἰς τὴν γενέτειραν τοῦ ὁποίου ἐθεωρήθη καὶ δίκαιον καὶ πρέπον νὰ ἱδρυθῇ καὶ διατηρηθῇ ὁ ἐν λόγῳ σταθμός. Σημειώσατε δὲ, ὅτι ὁ σταθμὸς οὗτος διατηρεῖται καὶ δὲν ἀφομοιοῦται πρὸς τοὺς ἄλλους σταθμοὺς, καθόσον λειτουργεῖ ὑπὸ συνθήκας ὅλως εἰδικὰς, ἔχων ἐκτὸς τοῦ γεωργικοῦ τμήματος καὶ δύο ἄλλα τμήματα, τὸ λεπτοξυλουργικὸν καὶ τὸ δασοκομικόν. Καὶ εἶναι μὲν ἀληθὲς, ὅτι τὸ λεπτοξυλουργικὸν, τὸ ὁποῖον κατ’ ἀρχὰς ἐλειτούργει οὐχὶ κακῶς, κατηργήθη κατόπιν, χάριν οἰκονομίας, ἀλλ’ ἤδη ἀνασυνεστήθη παρ’ ἡμῶν ἐπὶ βάσεων οἰκονομικωτέρων, λειτουργεῖ δὲ ἐπιτυχῶς. Ἐπίσης ἐπιτυχῶς λειτουργεῖ καὶ τὸ δασοκομικὸν τμῆμα, ἀφ’ ὅτου εἰδικὸς νόμος, πέρυσι ψηφισθείς, ἐκανόνισεν ὁριστικῶς τὰ περὶ τούτου. Τέλος ἐν τῷ προκειμένῳ νομοσχεδίῳ κανονίζομεν μετ’ ἐπιμελείας τὴν λογιστικὴν ὑπηρεσίαν τῶν τε γεωργικῶν σταθμῶν καὶ τῆς Γεωργικῆς Σχολῆς Ἀϊδινίου, ἥτις ὁμολογουμένως μέχρι τοῦδε διεξήγετο λίαν ἐλλιπῶς καὶ λίαν πλημμελῶς. Ἐσκέφθημεν, ὅτι, ἐὰν ἐν ταῖς γεωργικαῖς ἐπιχειρήσεσιν ἡ τάξις καὶ ἡ ἀκρίβεια εὐλόγως θεωροῦνται ὡς τὸ ἀπαραίτητον στοιχεῖον πάσης ἐπιτυχοῦς ἐργασίας, πολλῷ μᾶλλον ἀπαραίτητος τυγχάνει ἡ λογιστικὴ τάξις καὶ ἡ ἀκρίβεια, προκειμένου περὶ Σχολῶν, ἐν αἷς οἱ μαθηταὶ ὀφείλουσι νὰ προσπορίζωνται τὰ ἀπαιτούμενα φῶτα καὶ ἐφόδια, ὅπως μεταδώσωσι ταῦτα καὶ εἰς τὰς ἰδιωτικὰς ἐπιχειρήσεις. Τοιοῦτον ἐν συνόψει, Κύριοι, τυγχάνει τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ συστήσω εἰς τὴν ὑμετέραν εὐμένειαν.

§254ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐδήλωσα καὶ μίαν ἄλλην ἡμέραν, ὅτι ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἶμαι ὑπουργικώτερος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, καὶ σπεύδω νὰ ὁμολογήσω, ὅτι δὲν εἶμαι ἁπλῶς ὑπὲρ τῆς γενικῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ἀλλὰ προβαίνω καὶ περαιτέρω, φρονῶν ὅτι, ἐὰν πρόκειται νὰ μεμφθῇ τις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ διὰ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι ὅτι δὲν ἐξετίμησεν ἐπαρκῶς τὸ ἔργον αὐτοῦ, ὥστε νὰ μὴ σταματήσῃ εἰς περιωρισμένα μέτρα, ἀλλὰ νὰ προχωρήσῃ εἰς πληρέστερα, τὰ ὁποῖα ἠδύνατο νὰ λάβῃ μετὰ θάῤῥους. Καὶ ἀληθῶς, Κύριοι, μετὰ πάροδον δεκαετηρίδων ἀτυχῶς, δεκαετηρίδων ὀλιγωρίας ἐπὶ τῶν ζωτικωτέρων ζητημάτων τοῦ τόπου, δι’ ἀναχρονισμοῦ καὶ πρωθυστέρως, οὕτως εἰπεῖν, ἀφοῦ ἐπῆλθον τὰ γνωστὰ οἰκονομικὰ ἀποτελέσματα εἰς τὸν τόπον, ἀρχίζομεν τώρα νὰ σκεπτώμεθα περὶ τῶν βάσεων τῆς οἰκονομικῆς προόδου, διότι μέχρι τοῦδε προσεπαθοῦμεν, οὕτως εἰπεῖν, νὰ οἰκοδομήσωμεν ἀπὸ τῆς στέγης καὶ ἀπὸ τῶν κεράμων. Ἐάν τις ξένος ἤθελεν ἔλθει εἰς τὸν τόπον ἡμῶν καὶ ἠδύνατο νὰ ῥίψῃ ἀπὸ ὑψηλοῦ, ὡς ἀπὸ ἀεροστάτου, ἓν βλέμμα εἰς τὴν χώραν ἡμῶν, τί πρὸ πάντων ἤθελε προσπέσει εἰς τὴν ἀντίληψιν αὐτοῦ, ὡς χαρακτηρίζον τὴν ἀτέλειαν, ἵνα μὴ εἴπω ἄλλην λέξιν, τῆς καταστάσεως ἡμῶν; Ἤθελε παρατηρήσει ἀκριβῶς τὰς οἰκτρὰς ἐκείνας ἐλλείψεις, αἱ ὁποῖαι σχετίζονται μὲ τὰ δύο νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα σήμερον συζητοῦμεν. Ἤθελεν ἴδει οἰκτρὰν κατάστασιν ὑπὸ ἔποψιν δασικήν, ἤθελεν ἴδει οἰκτρὰν κατάστασιν ὑπὸ ἔποψιν γεωργικήν. Ἤθελεν ἴδει μετ’ ἐκπλήξεως ὄρη ἀπεψιλωμένα καὶ γυμνὰ, παρουσιάζοντα, οὕτως εἰπεῖν, εἰς τὰ ὄμματα τοῦ θεατοῦ γυμνὰ τὰ ὀστᾶ αὐτῶν, καὶ χρησιμεύοντα μόνον, ὅπως δημιουργῶσι χειμάῤῥους, οἵτινες κατέκλυσαν ἡμᾶς καὶ μέχρι τῆς πρωτευούσης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ ἐρήμους Σαχάρας εἰς τὰ πλεῖστα μέρη τῆς Ἑλλάδος, τόπους αὐχμηροὺς καὶ ἀκαλλιεργήτους. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο νὰ σκεφθῶμεν, τί πρέπει νὰ ἐπιχειρήσωμεν πρὸ πάσης ἄλλης φροντίδος, ὅπως ὁ τόπος καταστῇ ἐπιδεκτικὸς προόδου, ἠθέλομεν βεβαίως σκεφθῆ ἀμέσως περὶ δασῶν, περὶ γεωργίας, περὶ συγκοινωνίας. Αὐταὶ εἶναι αἱ πρῶται ἐντυπώσεις τοῦ βλέποντος κατὰ πρῶτον τὸν τόπον ἡμῶν, καὶ ἡμεῖς ἀκριβῶς περὶ τούτου μέχρι τοῦδε δὲν ἐφροντίσαμεν. Προσεπαθήσαμεν νὰ κατασκευάσωμεν οἰκοδόμημα βεβιασμένον, ἄνευ βάσεων, καὶ γευόμεθα ἤδη τῶν καρπῶν τῆς τοιαύτης ὀλιγωρίας. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, καίτοι ἀργὰ, ἠρχίσαμεν νὰ ἐπανορθῶμεν τὰ σφάλματα ἡμῶν, καὶ ἐπὶ τοῦ προκειμένου, τῇ εἰσηγήσει τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπιλαμβανόμεθα τοῦ θέματος, τοῦ ὁποίου ναὶ μὲν καὶ ἄλλοτε ἐπελήφθη ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία, ἀλλὰ τότε ἐπελήφθη οὐχὶ ἐπαρκῶς, οὐχὶ πρακτικῶς. Ἡ πεῖρα ἀπέδειξεν, ὅτι τὸ μέτρον, τὸ ληφθὲν τότε, δὲν ἦτο πρακτικὸν, καὶ ἤδη ὠθούμεθα εἰς τὸ νὰ λάβωμεν πρακτικόν τι μέτρον. Βεβαίως τὸ νομοσχέδιον τοῦτο δὲν εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα προκαλοῦσιν ἀμέσως τὸ ἐνδιαφέρον, καὶ θὰ ἦμαι εὐτυχής, ἐὰν ἐφελκύσω ὁπωσοῦν τὴν προσοχὴν ὑμῶν, χωρὶς νὰ κάμω κατάχρησιν τῆς ὑπομονῆς σας, εἰς τοιαύτην μάλιστα προκεχωρηκυῖαν ὥραν τῆς νυκτός. Καὶ εὐελπίζομαι, ὅτι ἰδίως μᾶς παροτρύνει νὰ ἀποδώσωμεν τὴν πρέπουσαν σημασίαν εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι εἶναι πράγματι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἐξαιρετικῶς ἀφορῶσιν ἀμέσως καὶ τὰ ἄμεσα συμφέροντα τοῦ λαοῦ, ἐνῷ τὰ ἄλλα νομοσχέδια ἅπτονται τῶν ἀμέσων συμφερόντων ἄλλων τάξεων, τῶν μᾶλλον ἐπιδρωσῶν εἰς τὴν πολιτικὴν τοῦ τόπου. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρέπει νὰ ἐφελκύσῃ ἔτι μᾶλλον τὴν προσοχὴν ἡμῶν, ἀκριβῶς διότι ἅπτεται τῶν ἀμέσων συμφερόντων τοῦ λαοῦ, διότι πρόκειται νὰ διευθυνθῶμεν, οὕτως εἰπεῖν, καὶ ἐναντίον τῆς ἀμαθείας τοῦ λαοῦ, ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τὸ γεωργικόν, ἀλλὰ καὶ ἐναντίον τῶν προλήψεων αὐτοῦ, νὰ κηδεμονεύσωμεν αὐτὸν καὶ νὰ φροντίσωμεν περὶ αὐτοῦ ἄκοντος. Ἀλλά, ἐν ᾧ πρόκειται περὶ μέτρου τοσοῦτον πρακτικοῦ καὶ εὐστόχως λαμβανομένου, εἶναι οἰκτρὸν ν’ ἀναλογισθῇ τις ἀφ’ ἑνὸς τὴν σπουδαιότητα τοῦ μέτρου καὶ νὰ βλέπῃ ἀφ’ ἑτέρου τὴν ἀνεπάρκειαν τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα ἀποφασίζομεν νὰ διαθέσωμεν ὑπὲρ ζωτικωτάτου συμφέροντος τοῦ λαοῦ καὶ τοῦ Κράτους. Ἡ ἀνάπτυξις ἡ γεωργικὴ τοῦ τόπου, ἠδύνατό τις νὰ εἴπῃ, ὅτι εἶναι τὸ ζωτικώτερον τῶν ζητημάτων, ἐὰν παραμερίσωμεν πρὸς στιγμὴν τὰ ἐπικρατοῦντα ζητήματα τῆς ὥρας, τὰ ὁποῖα μᾶς ἀπασχολοῦσι. Διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῶν ἀμέσων ἐκείνων ὠφελειῶν, τὰς ὁποίας δύναται νὰ προσπορίσῃ εἰς τὸ Κράτος ἡ καλλιέργεια τῆς γῆς, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ τῶν ἄλλων, τῶν ἐμμέσων καὶ ἀνυπολογίστων συνεπειῶν. Ἀξιοῦμεν νὰ δημιουργήσωμεν βιομηχανίαν ἐν τῇ πατρίδι ἡμῶν, ἀλλὰ πῶς θὰ πλάσωμεν βιομηχανίαν, ὅταν αἱ πρῶται ὗλαι προέρχωνται κατὰ τὸ πλεῖστον ἀπὸ τῆς γεωργίας καὶ κτηνοτροφίας, καὶ πῶς θὰ παράγωνται, ὅταν γεωργίαν καὶ κτηνοτροφίαν δὲν ἔχωμεν ἐν τῷ τόπῳ; Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλη ἔποψις συμφερόντων ἀνυπολογίστων, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ μᾶς προκαλῶσι τὸ μέγα ἐνδιαφέρον, ἔποψις τόσῳ μᾶλλον σημαντικωτέρα, καθόσον σχετίζονται μὲ τὸ ἐνδιαφέρον τοῦ λαοῦ, μὲ τὴν προσήλωσιν, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ ἔχῃ πρὸς τὸ ἔδαφος καὶ τὸν τόπον· ἀλλὰ τί θέλομεν ταῦτα, ἀφοῦ ἐκ τῆς καταστάσεως τοῦ τόπου ὑπὸ ἔποψιν γεωργικὴν καὶ ὑπὸ ἔποψιν δασικὴν κινδυνεύει νὰ φύγῃ πλέον αὐτὸ τὸ φυσικὸν ἔδαφος ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν; Ἐν ᾧ θέλομεν νὰ ἐποικοδομήσωμεν σχέδια μεγάλα ἀναμορφώσεων πρὸς πάσας τὰς διευθύνσεις, δὲν συλλογιζόμεθα ὅτι μετ’ ὀλίγον πρόκειται νὰ κατοικῶμεν ἐν τῇ ἐρήμῳ Σαχάρᾳ, ἐν τῇ ὁποίᾳ ὡς ὀάσεις θὰ φαίνωνται ἐδῶ καὶ ἐκεῖ τινες πόλεις μὲ ὀλίγα κηπάρια. Καὶ ἔπρεπε νὰ ἐννοῶμεν, ὅτι μὴ ὑπαρχούσης ἀληθοῦς ἀναπτύξεως γεωργικῆς, δὲν ὑπάρχει καὶ κτηνοτροφία ἀληθὴς καὶ παραγωγικὴ καὶ ὠφέλιμος. Ὑπάρχει κτηνοτροφία ἀγρία παρ’ ἡμῖν, ἡ ὁποία οὐδὲν ἄλλο φέρει ἢ τὴν καταστροφὴν τοῦ τόπου· δὲν ἔχομεν ἰδέαν τῆς κτηνοτροφίας, τῆς πράγματι σωτηρίας, οἵα ἡ ἐν Εὐρώπῃ. Ἡμεῖς ἐδῶ ἔχομεν τὰ λεγόμενα λειβάδια, δηλαδὴ σειρὰν ὀρέων ἀπεψιλωμένων ἀπὸ δάση, καὶ εἰς αὐτὰ ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἄλλο τρέχουσι λιμώττοντα ποίμνια, ἀγωνιζόμενα ἵνα συλλέξωσι διὰ μακρῶν ὁδοιποριῶν ἐλαχίστην ποσότητα τροφῆς. Διὰ νὰ κατορθώσῃ νὰ τραφῇ τὸ πρόβατον, πρέπει νὰ ὑποβληθῇ εἰς κάματον, ἀνερχόμενον καὶ κατερχόμενον καθ’ ἑκάστην τὰ ὄρη, ἵνα δάκνῃ ὀλίγα ξηρὰ χόρτα ἐδῶ καὶ ἐκεῖ. Ἀλλ’ ἐν Εὐρώπῃ, γνωρίζετε κάλλιον ἐμοῦ, ὅτι ἔχουσι λειβάδια πραγματικά, καὶ μία μικρὰ ἔκτασις ἀρκεῖ, ἵνα θρέψῃ ὁλόκληρον ποίμνιον. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου βεβαίως τείνομεν ν’ ἀπομακρυνθῶμεν ἀπὸ τῆς θεωρητικῆς ἰδίως τῶν σχολείων τῶν Γεωργικῶν καὶ προβαίνομεν εἰς τὴν πρακτικὴν ἰδέαν τῆς ἱδρύσεως σταθμῶν. Ἀλλ’ ἄς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ ἐφελκύσω τὴν ἰδιάζουσαν προσοχὴν καὶ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων εἰς τὴν ἐγγυτέραν πρὸς τὸν λαὸν χρησιμοποίησιν τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα λαμβάνομεν, διότι νομίζω ὅτι κινδυνεύωμεν πολὺ νὰ καταστήσωμεν διὰ τὸν τόπον θεωρητικὰ καὶ ἰδανικὰ καὶ αὐτὰ τὰ πρακτικὰ Σχολεῖα τῶν σταθμῶν. Εὔκολον εἶναι νὰ προνοήσωμεν τὰ συμβησόμενα καὶ μὲ τοὺς σταθμοὺς τοὺς ὀλιγαρίθμους καὶ ἀνεπαρκῶς καταρτιζομένους, ἀλλὰ πρὸς τοιαύτας ἐκτιμήσεις πρέπει νὰ γνωρίζωμεν καὶ τὰς ἐλλείψεις καὶ τὰ ἐλαττώματα τοῦ τόπου, διὰ τὸν ὁποῖον νομοθετοῦμεν. Καὶ ἀμέσως προκαλῶ τὴν προσοχὴν ὑμῶν ἐπὶ τούτου. Ὑποθέτετε ἆρά γε, ὅτι οἱ χωρικοί, οἱ ἀγρόται, οἱ ὁποῖοι μεταβαίνουσιν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ διὰ τὰς ὑποθέσεις των, θὰ μεταβῶσι νὰ βλέπωσι τὸν γεωργικὸν σταθμόν; Ἀμφιβάλλω πολύ. Εἷς ἐπὶ τοῖς χιλίοις θὰ ἔχῃ αὐτὴν τὴν περιέργειαν. Οἱ πλεῖστοι, σχεδὸν οἱ πάντες, θὰ σπεύδωσι νὰ ἐπανέλθωσιν εἰς τὰς ἑστίας των, μόλις περατώσωσι τὴν ἐπείγουσαν ὑπόθεσιν, δι’ ἣν μετέβησαν εἰς τὴν πρωτεύουσαν τοῦ νομοῦ. Τὰ πράγματα τὰ γνωρίζομεν. Ποῖος καὶ ἐκ τῶν ἀνεπτυγμένων ἀκόμη κτηματιῶν ὑποβάλλει ἑαυτὸν εἰς τὸν κόπον, ὅπως μεταβῇ εἰς ἓν τῶν Γεωργικῶν σχολείων καὶ ἴδῃ καὶ τὸ πρακτικὸν μέσον τῆς διδασκαλίας, ἀφοῦ ὁπωσδήποτε ὑπάρχει καὶ ἐν τοῖς σχολείοις τούτοις πρακτική τις διδασκαλία; Δὲν πρέπει νὰ λησμονῶμεν, ὅτι καὶ ἀπὸ διαθέσεως καὶ ἀπὸ χαρακτῆρος ἐθνικοῦ δὲν εἴμεθα λαὸς γεωργικός. Πρέπει νὰ εὑρεθῇ τρόπος, δι’ οὗ νὰ καταστήσωμεν τὸν λαὸν γεωργικὸν διὰ τοῦ προχείρου παραδείγματος καὶ μέτρων ὅσον ἔνεστι πρακτικωτέρων, καὶ τοιαῦτα εἶναι τὰ λεγόμενα πρότυπα ἀγροκήπια, συνιστώμενα ὡς οἷόν τε πλειότερα εἰς ὅλα τὰ τμήματα τοῦ Κράτους. Καὶ ἡ διάκρισις, ἡ ὁποία γίνεται καὶ ἐν Γαλλίᾳ, βεβαιοῖ πόσον περισσότερον πρέπει νὰ ἐπιμείνωμεν εἰς ταῦτα. Ὁ κατὰ τὸ 1885 Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς Γαλλίας Gomot, πραγματευόμενος περὶ τῶν πρακτικῶν σχολείων διὰ μιᾶς ἐγκυκλίου τῆς 14 Δεκεμβρίου τοῦ 1885, ποιεῖται διάκρισιν, ἡ ὁποία μέγα φῶς πρέπει νὰ παράσχῃ εἰς ἡμᾶς. Ἡ ἐγκύκλιος ἐκείνη ἀληθῶς εἶναι ὡς νὰ ἐγράφη διὰ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ ἐγκύκλιος καθιεροῖ δύο εἰδῶν πρακτικὰ σχολεῖα, δύο εἰδῶν ἀγροκήπια, τὰ ἀγροκήπια τὰ πειραματικὰ (champs d'expérience) καὶ τὰ ἀγροκήπια τὰ πρότυπα (champs de démonstration). Καὶ τί λέγει; «Προκειμένου νὰ θέσητε ὑπὸ τὰς ὄψεις τῶν γεωργῶν τὴν πρακτικὴν διδασκαλίαν, μὴ ἐπιδεικνύετε αὐτοῖς τὸ πρῶτον εἶδος τῶν ἀγροκηπίων, ἀλλὰ τὸ πρότυπον.» Τὰ πειραματικὰ σχολεῖα ἐκεῖ, ὅπου γίνονται τὰ πειράματα, αἱ δοκιμαί, αἱ ἔρευναι, δύνανται καὶ νὰ ἀποθαῤῥύνωσιν ἐνίοτε τὸν ἀγρότην, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει πολλὴν κλίσιν εἰς τὰς γεωργικὰς ἐργασίας. Ἀρκεῖ νὰ ἴδῃ μίαν ἀποτυχίαν, ἵνα μυκτηρίσῃ αὐτάς, τὰς φραγγικάς, ὡς θὰ τὰς εἴπῃ, γνώσεις καὶ ἐφευρέσεις τῆς γεωργίας. Πρέπει ἴσως νὰ ἔχητε μᾶλλον ἀπομεμακρυσμένον τὸ πρακτικὸν τοῦτο μέρος τῶν πειραμάτων, ἀλλὰ βεβαίως νὰ μὴ περιορισθῆτε εἰς αὐτό. Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ ὅμως τούτῳ συγχέονται τὰ δύο ταῦτα εἴδη· αἱ ἰδέαι ἀμφότεραι ὑπάρχουσιν εἰς τὸ νομοσχέδιον, τῆς τε διὰ πειραμάτων καὶ τῆς ἄλλης ἐντελῶς πρακτικῆς διδασκαλίας, ἀλλὰ δὲν διακρίνονται. Πρέπει λοιπὸν νὰ γείνωσιν ἀγροκήπια εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας. Ἀναπτύσσων ὁ γεωπόνος ὁ ἔξοχος τῆς Γαλλίας, ὁ Grandeau, τὰ τῆς ἐγκυκλίου, συνιστᾷ πρὸ πάντων τὰ champs de demonstration. Ἐν αὐτοῖς, λέγει, πρέπει νὰ βλέπῃ ὁ γεωργὸς τὰ ἀσφαλῆ πορίσματα προηγηθεισῶν δοκιμασιῶν, οὐχὶ δὲ τὰ ἀβέβαια, τῶν πειραμάτων. Πρέπει νὰ βλέπῃ τὰ τελευταῖα πορίσματα, καὶ τοιαῦτα, ὥστε νὰ προκαλῆται ὁ θαυμασμός του καὶ ὁ ζῆλος πρὸς ἀπομίμησιν. Ἡμεῖς ὅμως δὲν ἔχομεν τοιούτου εἴδους ἀγροκήπια. Ὁ Grandeau ἐξετάζει φυσικῷ τῷ λόγῳ τὸ ζήτημα καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῆς εὐθηνίας τῆς παραγωγῆς· διότι τί ὠφελεῖ ἡ ἐπίδειξις λαμπρῶν προϊόντων καὶ ἀφθόνου παραγωγῆς, ἐὰν ὁ ἀγρότης βλέπῃ ὅτι ταῦτα ἐπετεύχθησαν διὰ μέσων καὶ δαπανῶν μὴ ἐφικτῶν εἰς αὐτόν; τί ὠφελεῖ ἡ ἐπίδειξις τῶν τελειοτέρων ὀργάνων καλλιεργείας, ἐὰν δὲν προμηθεύητε ταῦτα εἰς αὐτόν; Πρέπει νὰ καταδεικνύηται εἰς τὰς ὄψεις τοῦ γεωργοῦ, ὅτι τὸ δεῖνα ἢ δεῖνα λαμπρὸν ἀποτέλεσμα ἐπετεύχθη δι’ ὀλίγων χρηματικῶν μέσων· διότι, ἂν συλλάβῃ τὴν ἰδέαν, ὅτι ἐδαπανήθησαν μεγάλα ποσὰ, ἀποθαῤῥύνεται καὶ οὐδὲ διανοεῖται νὰ μιμηθῇ Τοῦτο δὲ τοσοῦτον ἐθεωρήθη οὐσιῶδες, ὥστε ὁ μέγας ἀμπελογεωργὸς Laffite εἰς ἄρθρον, τὸ ὁποῖον ἔγραψεν, ἐπέκρινε τὸν Grandeau καὶ ἐπὶ τῇ ἁπλῇ ὑπονοίᾳ, ὅτι ἐξῆρεν οὗτος πρὸ παντὸς τὴν ἰδέαν, ὅτι τὰ ἀγροκήπια πρέπει νὰ ἔχωσιν ὡς βάσιν τὴν δι’ ὡς οἷόν τε ἐλάσσονος δαπάνης μείζονα παραγωγὴν, καὶ δὴ διὰ τῶν μέσων, τὰ ὁποῖα εἶναι εὐαπόκτητα καὶ πρόχειρα εἰς τὸν γεωργόν· διότι εἶναι ματαιοπονία νὰ τῷ ἐπιδείξητε παραγωγὴν, ἡ ὁποία δὲν εἶναι εἰς αὐτὸν κατορθωτή. Τί ὠφελεῖ νὰ τὸν διδάξητε ὅτι τὰ τεχνητὰ, τὰ χημικὰ λιπάσματα φέρουσι μείζονα εἴς τινα εἴδη παραγωγὴν, ἀφοῦ δὲν δύναται νὰ εὕρῃ προχείρως αὐτὸς τὰ λιπάσματα ταῦτα; Θέλετε νὰ ἀναπτύξητε τὴν γεωργίαν; πρέπει τὴν ἰδέαν ταύτην, τὴν ὁποίαν βλέπω ὁπωσδήποτε ἀναγνωριζομένην ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, νὰ ἐφαρμόσητε πλήρη διὰ μέτρων ἐπαρκῶν. Μὴ σταματᾶτε εἰς τόσον ἀνεπαρκῆ μέσα, μὴ τείνει τὸ Κράτος χεῖρα ἐπαίτιδα εἰς τοὺς πτωχοὺς δήμους καὶ εἰς τὰς Μονὰς, αἱ ὁποῖαι καὶ δὲν εὑρίσκονται εἰς ὅλα τὰ μέρη. Καὶ πῶς θέλουσι σᾶς δώσει οἱ πενόμενοι σήμερον δῆμοι 2000 δραχμάς; Ποῖοι ἰδιῶται θὰ σᾶς δώσωσι χρήματα καὶ γαίας δωρεάν; Ὁ γεωργὸς ὁ Ἕλλην δὲν ἔχει τὸν ζῆλον, ὃν ἔπρεπε νὰ ἔχῃ. Καὶ ἂς ὁμολογήσωμεν, ὅτι καὶ εἰς τοῦτο δὲν πταίει ἡ Πολιτεία, ἀλλὰ πταίει αὐτὸς ὁ ἴδιος, διότι δὲν ἔτυχε νὰ ἔχῃ τάσιν εἰς τὴν γεωργίαν. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ σφάλμα, τὸ ὁποῖον εἶναι οἱονεὶ ἀσθένεια, πρέπει νὰ τὸ θεραπεύσῃ ἡ Πολιτεία, καὶ διὰ νὰ τὸ θεραπεύσῃ, ἀνάγκη ἐπαρκῶν μέσων. Ἀλλὰ μοὶ φαίνεται ὅτι καὶ σφαλερῶς ὑπολογίζετε· ὑπολογίζετε διὰ τὰ ἀγροκήπια νὰ δαπανᾶτε 4 χιλιάδας καὶ νὰ εἰσπράττητε δύο. Ἀλλὰ τοῦτο ἤθελεν ἀντιβαίνει καὶ εἰς τὸν ἀληθῆ σκοπὸν τῶν ἀγροκηπίων. Διότι τοῦτο, ὑποπῖπτον εἰς τὴν ἀντίληψιν τοῦ ἀγρότου, τὸν ἀποθαῤῥύνει. Τὰ ἀγροκήπια πρέπει νὰ διευθύνωνται οὕτως, ὥστε νὰ παρέχωσι κέρδη, εἰ δυνατὸν, καὶ οὐχὶ ζημίας. Ὡς ζημίαν ἐν τῷ ἀγροκηπίῳ ὁ ἀγρότης πρέπει νὰ βλέπῃ μόνην ἐκείνην, ἣν αὐτὸς δὲν θὰ ὑφίσταται, τὴν δαπάνην τοῦ μισθοῦ τοῦ ἀρχιεργάτου καὶ τοῦ ἐργάτου, καὶ νὰ βλέπῃ αὐτὴν, εἰ δυνατὸν, καλυπτομένην ὑπὸ τῶν κερδῶν. Καὶ πρέπει νὰ συστηθῶσιν ἀγροκήπια εἰς πάσας τὰς πρωτευούσας τῶν ἐπαρχιῶν. Βεβαίως εἰς τοῦτο ἐκ πρώτης ὄψεως μᾶς ἀποθαῤῥύνει ἡ δαπάνη, διότι θέλομεν νὰ δαπανήσωμεν μόνον 145,000 δραχμὰς διὰ σταθμοὺς καὶ ἀγροκήπια. Ἀλλὰ εὐτυχῶς ὀλίγον ποσὸν θέλει χρειασθῆ πρὸς συμπλήρωσιν. Δι’ ἓν ἀγροκήπιον δὲν ἔχετε ἀνάγκην, παρὰ ἑνὸς ἀρχιεργάτου καὶ ἑνὸς ἐργάτου· ἀλλ’ ἐὰν ὑπάρχῃ ἔλλειψις προσωπικοῦ, ἂς περιορίσωμεν ἐπὶ τοῦ παρόντος τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀγροκηπίων. Ἀλλὰ τί λέγει τὸ νομοσχέδιον; Ἀγροκήπια θὰ συστηθῶσιν ἐκεῖ, ὅπου οἱ δῆμοι ἢ αἱ Μοναὶ θὰ δώσωσι 50–100 στρέμματα καὶ δύο χιλιάδας δραχμῶν. Δηλαδὴ ἐθέσαμεν ἕνα ὅρον, ὁ ὁποῖος ματαιοῖ τὴν σύστασιν τοῦ ἀγροκηπίου, τοὐλάχιστον εἰς τὰς πλείστας τῶν ἐπαρχιῶν. Γνωρίζετε τί κοστίζουσιν εἰς πολλὰ μέρη 50 ἢ 100 στρέμματα πέριξ τῶν πόλεων ἢ τῶν χωρίων; Ποῖος θὰ εὑρεθῇ νὰ σᾶς παραχωρήσῃ δωρεὰν τοιαύτην τὴν ἔκτασιν γῆς; Διὰ τοιούτων διατάξεων ματαιοῦται ἡ πραγματοποίησις τοῦ νομοσχεδίου ἀκριβῶς περὶ τὰ οὐσιωδέστερα καὶ τὰ εἰς τὸν λαὸν χρησιμώτερα. Ἂν θέλετε νὰ ἐνθαῤῥύνητε καὶ ἀναπτύξητε τὴν γεωργίαν, δὲν πρέπει νὰ φεισθῆτε δαπάνης. Ἂν δώσητε ἀνεπαρκὲς τὸ φάρμακον, δὲν πράττετε τίποτε ἄλλο, εἰμὴ προξενεῖτε μόνον τὴν δαπάνην καὶ τὰς ἐνοχλήσεις τῆς ἀνεπαρκοῦς δόσεως. Αὐτὰ εἶχον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ εἴπω, τὸ μὲν διότι μοὶ εἶχεν ἀνατεθῆ ἡ ἐντολὴ τῆς εἰσηγήσεως, τὸ δὲ διότι εἶμαι ὑπὲρ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ὡς εἶπον, πολὺ περισσότερον τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ. Καταθέτω τινὰς τροπολογίας ἀπὸ σήμερον, ἵνα τυπωθῶσι καὶ μελετηθῶσι.

§255ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 121). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν).

§256ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Μεσσήνης βουλευτὴς κ. Π. Μερλόπουλος ὑπέβαλε τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως διατάξεών τινων τοῦ ἀπὸ 30 Δεκεμβρίου 1887 νόμου ᾼΧΚΕʹ περὶ τελῶν χαρτοσήμου. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 122).

§257ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρᾳ 12 καὶ 25′ τῆς νυκτός.