1896.11.28

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 17

Τῆς 28 Νοεμβρίου 1896.

(Πέμπτη)

Ὥρα 4 καὶ 25′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται καὶ ἐπικυροῦνται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κατέθηκεν ἀπάντησιν πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ βουλευτοῦ Καλαβρύτων κ. Πετιμεζᾶ περὶ τοῦ δημάρχου Κραθίδος. Ὁ κ. Ταταράκης ἔχει τὸν λόγον.

§2Π. ΤΑΤΑΡΑΚΗΣ. Λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργὸν, ὅπως εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν τοὺς ἑξῆς πίνακας: 1) Τῶν ὑπὸ τῶν Εἰρηνοδικείων, Πρωτοδικείων καὶ Ἐφετείων τοῦ Κράτους ἐκδοθεισῶν ἀποφάσεων κατὰ τὰ ἔτη 1890, 1891, 1892, 1893, 1894 καὶ 1895. 2) Τῶν ἐν τοῖς γραφείοις τῶν Εἰρηνοδικείων τοῦ Κράτους δηλωθεισῶν ἀνακοπῶν κατ’ ἀποφάσεων τῶν Εἰρηνοδικείων κατὰ τὰ ἔτη 1893, 1894 καὶ 1895. 3) Τῶν ἐν τοῖς πινακίοις τῶν Εἰρηνοδικείων τοῦ Κράτους ἐγγραφεισῶν ὑποθέσεων κατὰ τὰ ἔτη 1893, 1894 καὶ 1895. 4) Τῶν ἐν τοῖς γραφείοις τῶν Πρωτοδικείων καὶ Ἐφετείων τοῦ Κράτους δηλωθεισῶν ἀνακοπῶν καὶ ἐφέσεων κατὰ τὰ ἔτη 1890, 1891, 1892, 1893, 1894 καὶ 1895. 5) Τῶν ἐν τοῖς πινακίοις τῶν Πρωτοδικείων καὶ Ἐφετείων τοῦ Κράτους ἐγγραφεισῶν ὑποθέσεων κατὰ τὰ αὐτὰ ἔτη 1890–1895. Τοὺς πίνακας τούτους ἔλαβον τὴν ἀφορμὴν νὰ ζητήσω, ὅπως προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλήν, διότι πολλοὶ φρονοῦσιν, ὅτι μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν καὶ ἐφαρμογὴν τοῦ τελευταίου νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβλήθησαν πρόσθετα τέλη χαρτοσήμου, αἱ δίκαι ἠλαττώθησαν ἐπὶ τοσοῦτον, ὥστε οὐ μόνον ἡ Δικαιοσύνη κατέστη δυσπρόσιτος, καὶ ἐν μικραῖς ὑποθέσεσιν ἐντελῶς ἀπρόσιτος, ἀλλὰ καὶ αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου κατὰ πολὺ ἠλαττώθησαν, ἀντὶ νὰ αὐξηθῶσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, εἰσηγούμενος τὸν προϋπολογισμὸν, ἀνωμολόγησεν ὅτι ἕνεκα τοῦ λόγου τούτου ἡ Δικαιοσύνη κατέστη δυσπρόσιτος, καὶ ὅτι θὰ ἐλάμβανε μέριμναν, ὅπως καταργήσῃ τὰ πρόσθετα ταῦτα τέλη· ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ μετὰ τῶν δανειστῶν τοῦ Κράτους διατελεῖ εἰσέτι ἐκκρεμὲς, ἐθεώρησε καλὸν νὰ ἀναβάλῃ ἐπὶ τοῦ παρόντος τὴν κατάργησιν τῶν προσθέτων τούτων τελῶν. Οὐχ ἧττον, ἀφοῦ κρίνεται παρὰ πολλῶν, καὶ ἰδίως παρὰ πάντων τῶν δικηγόρων καὶ τῶν περὶ τὰ δικαστικὰ ἀσχολουμένων, ὅτι ἐκ τοῦ τοιούτου νόμου οὐ μόνον ἡ Δικαιοσύνη κατέστη δυσπρόσιτος, ἀλλὰ καὶ αἱ πρόσοδοι τοῦ Δημοσίου κατὰ πολὺ ἐμειώθησαν, νομίζω ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης θέλει εὐαρεστηθῆ νὰ σπεύσῃ νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλήν τοὺς ζητουμένους τούτους πίνακας, καθόσον φρονῶ καὶ εὐελπίζομαι νὰ πιστεύω, ὅτι διὰ τῆς προσαγωγῆς τῶν ζητουμένων τούτων πινάκων θέλει καταδειχθῆ, ὅτι ὁ νόμος τοῦ 1892 ἐπέφερε τοιαῦτα ὀλέθρια ἀποτελέσματα, ὁ δὲ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως θέλει πεισθῆ ἀνενδοιάστως, ὅτι πᾶσα ἀναβολὴ τῆς καταργήσεως τῶν προσθέτων τούτων τελῶν μέχρις ὅτου δοθῇ πέρας εἰς τὸ ἐκκρεμὲς ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ μετὰ τῶν δανειστῶν τοῦ Κράτους, εἶναι ὀλεθρία καὶ ἐπιβλαβὴς, καὶ ὅτι τὸ συμφέρον τοῦ Κράτους ἐπιβάλλει, ὅπως ὅσον τὸ δυνατὸν ταχύτερον καταργήσωμεν τὰ πρόσθετα ταῦτα τέλη, ἵνα καὶ τὴν Δικαιοσύνην καταστήσωμεν προσιτὴν εἰς τοὺς πολίτας, καὶ τὰς προσόδους τοῦ Δημοσίου ἀναλόγως αὐξήσωμεν.

§3Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Εἶχον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν σχέδιον νόμου περὶ παρατάσεως προθεσμίας πρὸς ἐξαγορὰν ὑποχρεώσεων καθυστερουμένων κληρωτῶν τῶν πρὸ τοῦ ἔτους 1894, συμπεριλαμβανομένου, ἀπογραφῶν. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο συμπληρώσας καὶ δι’ ἑτέρου ἄρθρου, ὑποβάλλω ἐκ νέου εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ παρακαλῶ νὰ δοθῇ πρὸς τύπωσιν.

§4ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 92).

§5ΤΟΜΑΝ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον, κ. Πρόεδρε, τὴν αὐτὴν πρὸς τὴν τοῦ κ. συναδέλφου ἐκ Μήλου ἐποιησάμην θερμὴν παράκλησιν πρὸς τὸν κ. ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης Ὑπουργόν. Ἐλπίζω δ’ ὅτι ἐν τοῖς πρακτικοῖς εὕρηται ἀναγεγραμμένη ἡ παράκλησίς μου αὕτη. Ἀκριβῶς δὲ διὰ τοὺς αὐτοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ὁ προαγορεύσας ἐξέθηκεν εἰς τὴν Βουλὴν, παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ τοὺς πίνακας τοὺς μνημονευθέντας, ὅπως γείνῃ κατάδηλον, ὅτι ἐπιβέβληται ἡμῖν, τοῖς κηδομένοις ὑπὲρ τῶν συμφερόντων τῶν ἡμετέρων δανειστῶν, ἡ μετρίασις τῶν τελῶν τῶν εἰρηνοδικειακῶν, διότι ἐκ τοῦ μετριασμοῦ τούτου αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου θὰ προσγείνῃ, οὐχὶ δὲ ἐλάττωσις. Ἔχομεν δὲ ὑποχρέωσιν, ὁσάκις ἐκ μεταβολῆς φορολογικοῦ συστήματος ἦναι πιθανὴ αὔξησις ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, νὰ προβαίνωμεν ἀδιστάκτως εἰς τὴν μεταβολὴν ταύτην. Διὰ τοῦτο καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐζήτησα τοὺς πίνακας τούτους. Ἀτυχῶς φαίνεται ὅτι ἡ φωνὴ ἡμῶν εἶναι λίαν ἀσθενὴς, καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης δὲν ἤκουσεν αὐτήν.

§6ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατατεθῶσιν οἱ πίνακες οὗτοι, οἱ συγκριτικοὶ τῶν ἐσόδων ἐξ εἰρηνοδικειακῶν τελῶν πρὸ τοῦ νόμου τοῦ αὐξήσαντος αὐτὰ καὶ μετ’ αὐτόν; Ἂς εὐαρεστηθῇ νὰ μᾶς φωτίσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἂν ἦναι δυνατὸν ἢ ὄχι.

§7ΤΟΜΑΝ. Ὑποθέτω, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἔχῃ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχει ὅλος ὁ κόσμος. Εἶναι εὔκολον νὰ καταρτισθῶσι πίνακες, ἐμφαίνοντες τὰς ἐργασίας τῶν Εἰρηνοδικείων πρὸ τοῦ νόμου καὶ μετὰ τὸν νόμον τοῦτον.

§8ΒΟΖΙΚΗΣ. Εἶναι ἐπείγουσα ἡ ἐκπλήρωσις τῆς παρακλήσεως τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου ἐκ Μήλου καὶ δι’ ἄλλον λόγον. Πρόκειται περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ νόμου περὶ χαρτοσήμου, αἱ δὲ πρόσοδοι αἱ ἐκ τοῦ φόρου τοῦ χαρτοσήμου εἶναι ἐξ ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι ζητοῦνται, ἢ ὑπεδείχθησαν, ὅπως δοθῶσιν ὡς ἐγγύησις εἰς τοὺς δανειστάς. Εἶναι ἡ μόνη φορολογικὴ μεταβολὴ, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γείνῃ πρὸ τοῦ συμβιβασμοῦ, διότι μετὰ τὸν συμβιβασμὸν δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν πλέον νὰ γείνῃ μεταβολὴ καὶ κατὰ γραπτὸν ὅρον τὸ σχέδιον τοῦ συμβιβασμοῦ.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ φόβοι τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Κυνουρίας νομίζω ὅτι δὲν εἶναι βάσιμοι· ἑπομένως παρακαλῶ νὰ μὴ ἐπέλθῃ ἀνησυχία τις εἰς τοὺς ἀκροατάς. Ἀλλὰ παρατηρῶ πρὸς τοὺς πραγματευθέντας περὶ μειώσεως τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου διὰ τὴν εἰρηνοδικειακὴν διαδικασίαν, ὅτι ἡ μείωσις τῶν εἰρηνοδικειακῶν τελῶν δὲν προσκόπτει εἰς πρόσκομμά τι. Εἶναι δὲ δυνατὸν καὶ κατ’ αὐτὴν τὴν σύνοδον νὰ προσαγάγω τὸ νομοσχέδιον, διότι ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων ἐκ τῶν τελῶν τῆς εἰρηνοδικειακῆς διαδικασίας εἶναι ἐλαχίστη. Κατὰ τοὺς ὑπολογισμούς, τοὺς ὁποίους ἐποιησάμην, μετὰ τὴν ἐπιβολὴν τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου εἰς τὴν εἰρηνοδικειακὴν διαδικασίαν κατὰ τὸ πρῶτον καὶ κατὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος τὰ αὐξηθέντα ἢ τὰ ἐπιβληθέντα νέα τέλη δὲν παρήγαγον ἢ αὔξησιν ἐσόδων 50,000 δραχμῶν. Διενοήθην καὶ πέρυσι νὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον πρὸς μείωσιν τῶν τελῶν τούτων, ἢ πρὸς ἀπάλειψιν τῶν προστεθέντων...

§10ΤΟΜΑΝ. Καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς.

§11Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Καὶ νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς... Μοὶ ἐφάνη ὅμως, ὅτι ἡ ἀνακούφισις ἤθελεν εἶσθαι ἐλαχίστη. Δὲν μοὶ φαίνεται δὲ, ὅτι ἡ πρόσθετος φορολογία εἶναι ἡ πιέζουσα τοὺς προσερχομένους εἰς τὴν Δικαιοσύνην. Πιέζει τοὺς προσερχομένους εἰς τὴν δικαιοσύνην ἐν γένει ὁ προσδιορισμὸς τῶν ἰσχυόντων νῦν τελῶν χαρτοσήμου, καὶ ἐπεθύμουν ἐκείνων τῶν τελῶν ἰδίως νὰ προτείνω τὴν μείωσιν, καὶ διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι ἐδίσταζον, καὶ μετὰ λόγου ἴσως, νὰ προβάλω μείωσιν τοιούτων τελῶν, ἵνα μὴ ἑρμηνευθῇ ὅτι τοῦτο θὰ ἠλάττου τὰς ἐγγυήσεις, τὰς ὁποίας οἱ δανεισταὶ θέλουσι νὰ ἔχωσιν. Ἀλλ’ ὁμιλῶν περὶ ἐγγυήσεως, δὲν ὡμίλουν περὶ προορισμοῦ τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου διὰ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δανείων. Περὶ τούτου δὲν ἐπρόκειτο ποτὲ, ἀλλ’ ὡμίλουν περὶ ἐγγυήσεως, ἵνα μὴ ὑποληφθῇ ὅτι ἐλαττοῦμεν τὰ ἔσοδα τοῦ Κράτους, πρὶν ἢ ἀκόμη ῥυθμίσωμεν τὰς σχέσεις ἡμῶν μετὰ τῶν δανειστῶν, οἱ ὁποῖοι εὐλόγως βεβαίως θὰ ἀξιώσωσι νὰ διατηρήσωμεν τοὐλάχιστον τὸ καθεστὼς, ὡς ἔχει, μέχρις ὅτου τακτοποιήσωμεν τὰς σχέσεις ἡμῶν μετ’ αὐτῶν. Διὰ τοῦτο δὲν ἐπρότεινα νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν περὶ ἐλαττώσεως τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, οὐχὶ δὲ περὶ τῶν τελῶν τῶν ἐπιβληθέντων εἰς τὴν εἰρηνοδικειακὴν διαδικασίαν.

§12ΤΟΜΑΝ. Εἰς τοῦτο εἴμεθα σύμφωνοι πάντες. Ἂς γείνῃ αὐτὸ, διὰ τὸ ὁποῖον δὲν ὑπάρχει καμμία ἀντίῤῥησις, διότι, ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ νομοσχέδιον ἀφορῶν τὴν γενικὴν μεταβολὴν, εἶναι δυνατὸν νὰ παρακωλυθῇ ἡ ἐπιψήφισις αὐτοῦ καὶ νὰ εὑρεθῶμεν πάλιν εἰς τὴν αὐτὴν δυσχερῆ θέσιν. Ἂς προβῶμεν τώρα εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ μερικοῦ τούτου μέτρου, ἐπιφυλασσόμενοι εἰς τὸ μέλλον νὰ ψηφίσωμεν τελειότερον καὶ καλλίτερον.

§13ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν προτίθεμαι νὰ συζητήσω τὸ ζήτημα...

§14Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν πρόκειται περὶ τούτου.

§15ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Τοῦτο θὰ συζητηθῇ ἐν σχέσει πρὸς τὴν βελτίωσιν τῆς φορολογικῆς ἡμῶν νομοθεσίας, θὰ συζητηθῇ προσεχῶς ἴσως ἐν εἰδικῇ συνεδριάσει τῆς Βουλῆς. Νομίζω, ὅτι τὸ θέμα, τὸ ὁποῖον εἵλκυσε τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς διὰ τῆς ἐπερωτήσεως τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, δύναται νὰ συζητηθῇ εἰδικώτερον. Ἐξ ὅσων ἀκούομεν,—διότι ἐπισήμους πληροφορίας δὲν ἔχομεν,—ἡ αὔξησις τῶν τελῶν τῶν δικαστικῶν ἐν γένει ἔφερε τοσαύτας δυσχερείας εἰς τὴν διεξαγωγὴν τῶν δικαστικῶν ὑποθέσεων, ὥστε ἐπέφερε σπουδαίαν ἐλάττωσιν τῶν δικῶν. Ἡ ἐλάττωσις ἡ σπουδαία τῶν δικῶν μᾶς δίδει τὴν ὑπόνοιαν, ὅτι ἴσως θὰ ἐπέλθῃ καὶ αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τελῶν. Διὰ τοῦτο νομίζω, περιοριζόμενος εἰς τὸ θέμα τὸ ὑποβληθὲν διὰ τῶν προηγουμένων ἐπερωτήσεων, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν, καὶ ὅπως συζητήσωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο τὸ εἰδικὸν, τὸ ἀφορῶν εἰς τὰ δικαστικὰ τέλη, καὶ ὅπως φωτισθῶμεν πλειότερον περὶ τῆς ἐν γένει νομοθεσίας ἡμῶν περὶ χαρτοσήμου, θὰ ἦτο καλὸν, νὰ ἔχωμεν πληροφορίας θετικωτέρας, λεπτομερεστέρας, περὶ τῶν δικῶν ἐν γένει, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν κατὰ τὰ δύο τελευταῖα ἔτη πρὸ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν, καὶ περὶ τῶν δικῶν, αἱ ὁποῖαι διεξήχθησαν μετὰ τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν, ἐπὶ δύο ἢ τρία ἔτη. Νομίζω ὅτι ἴσως ὑφίσταται ὑλικὴ ἐργασία, ἵνα συλλεχθῶσι καὶ ὑποβληθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ πληροφορίαι αὗται. Ἀλλ’ ἡ ἐργασία δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἐμπόδιον εἰς τὴν ὑποβολὴν τῶν πληροφοριῶν τούτων. Διὰ τοῦτο ἐπανέρχομαι, ὅπως ὑποστηρίξω τὰς αἰτήσεις τῶν προηγουμένως ὁμιλησάντων συναδέλφων καὶ ἐπεκτείνω αὐτὰς, παρακαλῶν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα ἐν συνεννοήσει καὶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης ὑποβάλῃ τοιοῦτον πίνακα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφορῶντα τὰ ἔσοδα τὰ ἐκ τοῦ χαρτοσήμου τῶν δικαστικῶν.

§16Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ἡ ἐμπειρικωτέρα ἄποψις τοῦ ζητήματος, οὐδὲ αὕτη δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὰ ἀσφαλῆ καὶ ἀναντίῤῥητα γνωρίσματα. Τὸ συμβεβηκὸς ἐὰν εἰσήχθησαν ἐφέτος δίκαι περισσότεραι ἢ ὅσαι εἶχον εἰσαχθῆ πέρυσι, πρέπει νὰ ἐξαρτηθῇ ἐκ ποικίλων αἰτιῶν. Μία ἐξ αὐτῶν δύναται νὰ ἦναι ἡ αὔξησις τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου. Ἀλλὰ πολλαὶ ἄλλαι, συνδεόμεναι μετὰ τῶν συναλλαγῶν, μετὰ τῆς παραγωγῆς τῆς ἐτησίας, καὶ χίλιαι ἄλλαι δύνανται νὰ ἀγάγωσιν εἰς τὸ ἀποτέλεσμα τοῦτο. Διὰ τοῦτο ἡ ἐλάττωσις τοῦ ἀριθμοῦ τῶν εἰσαχθεισῶν δικῶν εἰς τὰ δικαστήρια μετὰ τὴν αὔξησιν τῶν τελῶν τῶν δικαστικῶν, δὲν δύναται νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ εἰς τὰ ἀσφαλῆ συμπεράσματα...

§17ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλ’ εἶναι τὸ μόνον τεκμήριον, τὸ ὁποῖον δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν.

§18Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἤθελεν ἀγάγει ἡμᾶς εἰς συμπεράσματα, τὸ συμβεβηκὸς τοῦτο, ἐξεταζόμενον ὑπὸ ταμιευτικὴν ἔποψιν, εἶναι ταπεινὸν, ἐξεταζόμενον ὡς αἰτία τῆς ἐλαττώσεως τῶν ἐσόδων τοῦ Δημοσίου, ὡς αἰτία ἕνεκα τῆς ὁποίας δὲν εἰσέπραξε τὸ Κράτος ὅσα εἰσέπραττεν ἄλλοτε. Τὸ μέγα συμφέρον τοῦ Κράτους εἶναι ἄλλο· εἶναι τὸ συμφέρον, τὸ ὁποῖον γεννᾶται ἐκ τῆς διευκολύνσεως τῶν πολιτῶν πρὸς διεκδίκησιν τῶν δικαιωμάτων αὐτῶν, καὶ τοῦτο πρέπει νὰ ἐξετασθῇ.

§19ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο ἀκριβῶς θὰ μελετήσωμεν, ἵνα ἴδωμεν ἐὰν ὑπάρχῃ αὔξησις τελῶν ἀξίζουτα τὸν κόπον.

§20ΤΟΜΑΝ. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ κατατεθῶσι πίνακες, ὅπως ἐκ τῆς μελέτης τούτων γείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάδηλον, ὅτι ἠλαττώθη ἡ κατανάλωσις τοῦ χαρτοσήμου σπουδαίως ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν αὐτῶν ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις, καὶ ὡς ἐκ τούτου ἐπῆλθε μείωσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου. Θέλομεν δὲ τοὺς πίνακας τούτους, ὅπως πείσωμεν πάντας, ἰδίᾳ ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἐδίσταζον διὰ τὸν μετριασμὸν τῶν τελῶν, ὅτι, ἐὰν μετριάσωμεν τὰ τέλη, ἐὰν ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ πρώην καθεστώς, ὡς πρὸς τὰ Εἰρηνοδικεῖα, θὰ ἔχωμεν ἴσως εἰσπράξεις ἀνωτέρας. Ἀλλ’ ἀφοῦ μιᾷ γνώμῃ ἡ Βουλὴ ἅπασα καὶ ὁ Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνομολογοῦσιν, ὅτι θεωροῦσιν ἀναγκαιότατον τὸν μετριασμὸν τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις, ἡ αἴτησις ἡμῶν περὶ καταθέσεως πινάκων εἶναι περιττή, καὶ τοῦτο τόσῳ μᾶλλον, καθόσον ὁ λόγος ὁ ἐπιβάλλων τὴν κατάργησιν τῶν τελῶν ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις εἶναι λόγος πολὺ ὑψηλότερος, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός. Διατὶ νὰ ἀναμένωμεν σύνταξιν πινάκων, οἵτινες, ὡς νῦν τὰ πράγματα ἔχουσιν, ὡς τὸ ζήτημα ἐτέθη, δὲν χρησιμεύουσι πλέον; Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι εἶναι περιττὸν, ἀφοῦ οὐδεὶς ὑπάρχει ὁ ἀντιλέγων, νὰ ἀναμένωμεν τοὺς πίνακας, εἶναι δὲ ἀνάγκη νὰ προβῇ νῦν ἡ Βουλὴ εἰς τὴν κατάργησιν, διότι, ἄν περιμένωμεν τοὺς πίνακας, ἴσως εὑρεθῶμεν εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περιμένωμεν ἐπὶ ἓν ἀκόμη ἔτος.

§21ΒΟΥΛΠΙΩΤΗΣ. Ὑποστηρίζω τὴν πρότασιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, καὶ τὸ ἐπιχείρημα, δι’ οὗ κατέληξεν εἰς τὴν πρότασίν του. Ἀκριβῶς εἰς ἐξέτασιν καὶ μελέτην τοῦ ζητήματος, ἂν τὰ πρόσθετα τέλη κατέστησαν δυσπρόσιτον τὴν δικαιοσύνην πρὸς τὸν λαὸν κατὰ πρῶτον λόγον, καὶ κατὰ δεύτερον λόγον τοῦ ταμιευτικοῦ ζητήματος, εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαῖοι οἱ πίνακες. Δὲν λέγω, ὅτι οἱ πίνακες προσαγόμενοι θέλουσι δημιουργήσει πρὸς ἡμᾶς τεκμήριον ἀνεπίδεκτον ἀνταποδείξεως, ἀλλὰ βεβαίως εἶναι τὸ ἀσφαλέστερον μέσον πρὸς φωτισμὸν τοῦ ζητήματος. Ἡ προσαγωγὴ δὲ αὐτῶν δὲν εἶναί τι δυσεπίτευκτον· δὲν ἀπαιτεῖται τίποτε ἄλλο, παρὰ νὰ προκληθῶσιν οἱ Εἰσαγγελεῖς καὶ δι’ αὐτῶν οἱ Εἰρηνοδίκαι, ὄχι νὰ μελετήσωσιν ὑποθέσεις, ἀλλὰ νὰ δηλώσωσιν ἁπλῶς τοὺς ἀριθμοὺς τῶν πινάκων τῶν ἐκδεδομένων ἀποφάσεων μετὰ χαρακτηρισμοῦ. Ὅταν αὐτὸ ἔχωμεν, ἔχομεν πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ φωτίσῃ τὸ ζήτημα.

§22ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἄν καλῶς ἀντελήφθην τῆς ἐννοίας τῶν λόγων τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἰσχυρίσθη ὅτι ἡ κατὰ 50,000 δρ. αὔξησις τῶν εἰσπράξεων ἐκ τοῦ χαρτοσήμου ὀφείλεται εἰς τὴν αὔξησιν τῶν δικῶν.

§23Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ὅτι ἡ ἐλάττωσις ἢ ἡ κατάργησις τῶν πρό τινων ἐτῶν νομοθετημένων τελῶν ἐπὶ τῆς εἰρηνοδικειακῆς διαδικασίας νομίζω ὅτι εἶναι δυσχερὲς νὰ προταθῇ, διότι πρόκειται περὶ μειώσεως 50 χιλιάδων δραχμῶν.

§24ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁπωσδήποτε, διὰ νὰ κανονίσωμεν τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου ἐν τῷ μέλλοντι, ἀποβλέποντες πρὸς τὸ εὐπρόσιτον τῆς κατωτέρας δικαιοσύνης καὶ διὰ τὴν ταμιευτικὴν ἔποψιν, ἀνάγκη νὰ ἔχωμεν ἀσφαλεστέρας καὶ ἀκριβεστέρας πληροφορίας περὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ χαρτοσήμου, διότι ἡ πληροφορία αὕτη καὶ μόνη, ὅτι κατὰ 50,000 δρ. μόνον ηὔξησαν αἱ εἰσπράξεις αἱ ἐκ τοῦ χαρτοσήμου, εἰς οὐδὲν ἀσφαλὲς πόρισμα μᾶς φέρει. Διὰ τοῦτο τάσσομαι ὑπὲρ τῆς γνώμης τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ. Δὲν εἶναι δὲ ἀνάγκη παρ’ ὅλων τῶν Εἰρηνοδικείων νὰ λάβωμεν τοιαύτην πληροφορίαν, ἀλλὰ ἐκ 10 ἢ 20 μόνον Εἰρηνοδικείων κατ’ ἐκλογὴν, καὶ οὕτω δυνάμεθα νὰ φθάσωμεν εἰς πόρισμα θετικόν. Δὲν εἶναι δὲ σύμφωνος πρὸς τὰ πράγματα ὁ ἰσχυρισμὸς τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, εἰπόντος πρὸ ὀλίγου, ὅτι θὰ ἦτο ὠφέλιμον, ἐὰν ἐμανθάνομεν ὁποία εἶναι ἡ κατανάλωσις τοῦ χαρτοσήμου κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, διότι ἡ κατανάλωσις τοῦ χαρτοσήμου ἐν τῇ προσφυγῇ εἰς τὰ δικαστήρια κανονίζεται ἀπὸ τῆς εὐπορίας τῶν κατοίκων, ἀπὸ διαφόρους τοπικὰς περιστάσεις, ἀπὸ τὴν ἀνάπτυξιν τῶν συναλλαγῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δικαστηρίου, οὐδὲν δὲ δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ἀσφαλὲς πόρισμα ἐκ τῆς ἐξετάσεως τοῦ ποσοῦ τοῦ χαρτοσήμου τοῦ καταναλισκομένου ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι, ἂν ἐζητεῖτο παρὰ τῶν Εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους, ὅπως πληροφορηθῶσι παρὰ τῶν εἰρηνοδικῶν, ποῖος εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀποφάσεων τῶν εἰρηνοδικῶν ἀπὸ τοῦ 1892, ὅτε ηὔξησαν τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου, ποῖος δὲ εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν τριῶν ἀντιστοίχων ἐτῶν τῶν πρὸ τοῦ 1892, νομίζω ὅτι τότε ἠδυνάμεθα νὰ ἔχωμεν ὅρον συγκρίσεως, καὶ συνεπῶς τὸ ἐκ ταύτης πόρισμα δύναται νὰ μᾶς φωτίσῃ, ἂν ἡ αὔξησις τῶν δικαστικῶν τελῶν ἐπηρέασε τὸ εὐπρόσιτον τῆς δικαιοσύνης διὰ τοὺς πολίτας. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι σπουδαίως συνετέλεσεν, ὥστε ν’ ἀπομακρύνῃ τῶν δικαστηρίων τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην τῆς δικαιοσύνης, συνετέλεσε δὲ προπάντων νὰ τοὺς ἀπομακρύνῃ ἀπὸ τῆς εἰρηνοδικειακῆς δικαιοσύνης, ἥτις εἶναι ὁ ἐπιούσιος ἄρτος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ. Δίκαιον λοιπὸν εἶναι, ὅπως προτοῦ ἡ Βουλὴ προβῇ εἰς ἀπόφασίν τινα περὶ μεταβολῆς τῆς φορολογίας τοῦ χαρτοσήμου ἐν τοῖς δικαστηρίοις, ζητηθῶσιν ἐκ μέρους τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης παρὰ τῶν διαφόρων Εἰσαγγελέων τοῦ Κράτους καὶ προσαχθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν αἱ πληροφορίαι αἱ ζητηθεῖσαι παρὰ τοῦ ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτοῦ.

§25Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις· ὁ Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης θέλει ζητήσει τὰς πληροφορίας καὶ προσαγάγει αὐτὰς εἰς τὴν Βουλήν.

§26ΔΑΓΡΕΣ. Ἡ πρὸ μικροῦ ἀναπτυχθεῖσα ἰδέα ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ Μήλου, νὰ προσαχθῶσιν οἱ πίνακες (ὧν ἐποιήσατο μνείαν) ἐπὶ τῷ λόγῳ, ἵνα φωτισθῇ ἡ Βουλὴ ἐκ τῆς ἐρεύνης τούτων περὶ τῆς ἐλαττώσεως τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου ἐκ τῶν τοῦ χαρτοσήμου τελῶν ἐπὶ τῆς εἰρηνοδικειακῆς διαδικασίας, καὶ περὶ τοῦ δυσπροσίτου τῆς Δικαιοσύνης ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι ἐπιβεβλημένη, τοὐναντίον μάλιστα δέον ν’ ἀποκρούσωμεν τὴν τοιαύτην ἰδέαν, καθόσον ἡ πρὸς τοῦτο ἐργασία δεῖται πολλοῦ χρόνου, οὗ ἕνεκα δὲν ἤθελεν ἐπιληφθῆ ταχέως ἡ Βουλὴ τοῦ μέτρου τοῦ μετριασμοῦ ἢ τῆς ἐλαττώσεως τῶν τελῶν χαρτοσήμου ἐν τῇ εἰρηνοδικειακῇ διαδικασίᾳ. Φρονῶ ὅτι ὅσον τάχιστα πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου, καὶ δὲν πρέπει ποσῶς νὰ ἀμφιβάλλῃ τις, ὅτι ἐκ τῆς αὐξήσεως τῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου ἐπῆλθεν ἡ ἐλάττωσις εἰς τὰς εἰσπράξεις τοῦ Δημοσίου, καὶ πάντη δυσπρόσιτος κατέστη ἐν τοῖς Εἰρηνοδικείοις ἡ Δικαιοσύνη. Δὲν χρήζει μεγάλης ἐρεύνης τὸ ζήτημα τοῦτο, Κύριοι. Φυσικὸν, φυσικώτατον εἶναι, ὅτι, ὅταν τις πρόκειται νὰ ἐγείρῃ ἀγωγὴν ἐνώπιον τοῦ Εἰρηνοδικείου περὶ διαφορᾶς 10 δραχμῶν, οὐδέποτε θ’ ἀποφασίσῃ νὰ δαπανήσῃ 30 ἢ καὶ πλέον, διὰ νὰ λάβῃ τὰς δέκα. Λοιπὸν δὲν εἶναι ἀναγκαία συνέπεια καὶ τὸ ἀπρόσιτον τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἡ ἐλάττωσις τῶν εἰσπράξεων τοῦ Δημοσίου; Θεωρῶ λοιπὸν ἀπαραίτητον νὰ μὴ ἀναμείνῃ ἡ Βουλὴ τοὺς ζητηθέντας πίνακας, ἀλλὰ νὰ προβῇ ταχέως εἰς μέτρον μετριασμοῦ καὶ ἐλαττώσεως τῶν εἰρηνοδικειακῶν τελῶν τοῦ χαρτοσήμου, τοσούτῳ μᾶλλον, καθόσον ἡ ὑπάρχουσα ἤδη κατάστασις ἐπηρεάζει τὴν πτωχὴν τάξιν, περὶ ἧς δέον περισσότερον νὰ μεριμνῶμεν.

§27Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡμέραν τινὰ ἐῤῥίφθη θρυαλλὶς ἐκ τῆς φορολογίας τοῦ οἴνου καὶ ἤναψε πυρκαϊά· καὶ σήμερον ὁ κ. Βουλευτὴς Μήλου ἔῤῥιψε τὸν δαυλὸν, καὶ ἑτέρα πυρκαϊὰ ἤναψεν, ὡς ἀποδεικνύει ἡ προθυμία καὶ ἡ πληθὺς τῶν προαγορευσάντων. Ταῦτα εἶναι τὰ προεόρτια τῆς γενικῆς συζητήσεως τοῦ προϋπολογισμοῦ. Ἐκ τῶν ἀγορεύσεων ἐννοεῖτε, Κύριοι, ὅτι, ἐνῷ ὁ τόπος φορολογεῖται βαρύτατα, τὸ χρῆμα σπαταλᾶται. Ἀλλ’ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Μήλου πρέπει νὰ παραιτηθῇ τῆς αἰτήσεώς του περὶ καταθέσεως τῶν πινάκων καὶ τῆς στατιστικῆς, οὐ μόνον διότι δὲν ὑπάρχει ἐν Ἑλλάδι στατιστικὴ ἕνεκα οἰκονομίας, ἡ ὑπάρχουσα δὲ εἶναι ἀνακριβής, ἀλλὰ καὶ διότι ἐκ τῆς στατιστικῆς δὲν δύνασθε νὰ ἔχητε ὀρθὸν συμπέρασμα, καθόσον ἕνεκα πολλῶν λόγων δύνανται νὰ αὐξηθῶσιν ἢ μειωθῶσι τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου π. χ. πολλαὶ διακοπαὶ ἕνεκα ἐνεργείας ἐκλογῶν, ὡς κατὰ τὸ ἔτος 1895, προσέτι δὲ, καὶ διότι αἱ πληροφορίαι αὗται δύνανται νὰ ἐνδιαφέρωσι τὴν παντοπωλικὴν ἄποψιν τοῦ ζητήματος τῶν περισσοτέρων ἢ ὀλιγωτέρων ἐσόδων, ἐνῷ τὸ ζήτημα δὲν ἔγκειται ἐκεῖ, ἀλλ’ εἰς τὸ ὅτι τὸ πρώτιστον καθῆκον πάσης Πολιτείας εἶναι ἡ ἀπονομὴ τῆς δικαιοσύνης. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄποψις ἡ κυρία, καὶ ὀρθῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠθέλησε νὰ τὸ ἐξετάσῃ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ἀπόψεως, νομίζω δὲ, ὅτι εἶναι ἄξιον νὰ συζητηθῇ καὶ προσελκύσῃ τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς· οὐδεμιᾶς δὲ πληροφορίας στατιστικῆς ἔχετε ἀνάγκην πρὸς τοῦτο· σᾶς ἀρκεῖ ἡ λογικὴ καὶ ἡ πεῖρά σας. Ὅταν γνωρίζητε, ὅτι δι’ ἀπαίτησιν δέκα δραχμῶν εἶναι ἐπιβεβλημένα οὐχὶ δυσβάστακτα, ἀλλὰ ἁρπακτικὰ, λῃστρικὰ τέλη, τί ἄλλο θέλετε νὰ μάθητε; Ζωηρὰ μὲν ἡ ἔκφρασις, ἀλλὰ βεβαίως οὕτω πρέπει νὰ χαρακτηρισθῇ ἡ ἁρπαγὴ τοῦ χρήματος, ὅταν δι’ ἀπαίτησιν δέκα δραχμῶν ἦσθε ὑποχρεωμένος νὰ δαπανήσητε 50, 60 καὶ ἑκατὸν δραχμὰς, κατ’ ἀρέσκειαν καὶ ἀναλόγως τῆς στρεψοδικίας τοῦ ἀντιπάλου σας, διὰ νὰ ζητήσητε νὰ λάβητε τὰς δέκα δραχμάς! Προκειμένου, Κύριοι, περὶ εἰρηνοδικειακῶν τελῶν, ἡ ἀφορμὴ ἐδόθη πρὸς συζήτησιν ἐκ τοῦ νόμου τοῦ 1892, τὸν ὁποῖον εἰσήγαγεν ὁ κ. ἐκ Παρνασσίδος συνάδελφος εἰς ἐποχὴν φορομανίας, εἰς ἐποχὴν, καθ’ ἣν ὑπῆρχε πρόθεσις πρὸς πληρωμὴν εἰς τὸ ἄρτιον τῶν ὑποχρεώσεων τοῦ Κράτους. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα τοῦτο, ὑπὸ τὴν ἀσπίδα ταύτην, ἐτέθησαν εἰς τὴν ῥάχιν τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ δυσβάστακτα βάρη, τὰ ὁποῖα, μόλις ἐξέλιπεν ὁ λόγος ἐκεῖνος, ἔπρεπεν ἀμέσως νὰ ἀφαιρεθῶσι, νὰ καταργηθῶσιν ἐκεῖνοι οἱ φόροι, ἀφοῦ δὲν ἐπληρώθησαν. Δὲν εἶναι τῆς παρούσης στιγμῆς νὰ ἐξετάσω καὶ τὸ οἰκονομικῶς σόλοικον τοῦ νόμου, καὶ μάλιστα ἴσως ἦτο περιττὸν νὰ λάβω τὸν λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ προφυλάξω τοὺς συναδέλφους ἀπὸ τὴν ματαιοπονίαν τοῦ νὰ ζητῶσι στατιστικὰς, αἱ ὁποῖαι δὲν εἶναι ἀκριβεῖς, δι’ αὐτὸ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω συντόμως τὰς παρατηρήσεις ταύτας. Ἀφοῦ ὅμως ἔλαβον τὸν λόγον, εὑρίσκομαι εἰς τὴν ἀνάγκην καὶ ἑτέραν παρατήρησιν νὰ ὑποβάλω εἰς τὰ λεχθέντα παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ᾐσθάνθη τὸ πῦρ τῆς πυρκαϊᾶς ταύτης, καὶ ἔσπευσε διὰ δεκάτην φορὰν νὰ συνομολογήσῃ, ὅτι τὰ εἰρηνοδικειακὰ τέλη εἶναι τόσον δυσβάστακτα, ὥστε εἶναι ἀσυγχώρητον νὰ μένωσιν ὡς ἔχουν. Ἀλλὰ διατὶ δὲν τὰ κατήργησε; Σᾶς εἶπεν ἄλλοτε, κατὰ τὴν Αʹ Σύνοδον. Ὅταν προέτεινον τὴν μείωσιν τῶν δικαστικῶν τελῶν, μοὶ ἀπήντα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι τοῦτο δὲν ἐπετρέπετο, διότι ὁ συμβιβασμὸς δὲν ἔχει γείνῃ. Ἦτο ἡ πρώτη στιγμὴ, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐνεφανίσθη ἐνταῦθα τὸ φάσμα τοῦ ἐλέγχου, διότι μεγαλείτερον ἔλεγχον αὐτοῦ, πιεστικώτερον καὶ ἀπεχθέστερον, δὲν δύναμαι νὰ ἐννοήσω, νὰ λέγωμεν ἐντεῦθεν ἐπισήμως ἀπὸ τοῦ βήματος τοῦ πρωθυπουργικοῦ, ὅτι ἀναγνωρίζομεν ὅτι ὑπάρχει τελεία ἀρνησιδικία παρὰ τῆς Πολιτείας, ἀλλ’ ὁ συμβιβασμὸς μᾶς ἐμποδίζει νὰ λάβωμεν μέτρον τι. Ἐν τούτοις ἐδέχθη ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν κατάργησιν τῶν προσθέτων τελῶν, καὶ πολὺ καλῶς ἐχαρακτήρισεν, ὅτι εἶναι ἀνακούφισις ἀνεπαίσθητος πρὸς τὸ ὅλον βάρος· ἀλλὰ τέλος πάντων διατὶ δὲν προετάθη οὔτε τοῦτο; Καὶ ἄλλοτε, Κύριοι, ἔλαβον ἀφορμὴν νὰ ὁμιλήσω περὶ τοῦ χαρτοσήμου, σήμερον δὲ, ἂν ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχῃ τὸ θάῤῥος νὰ ἐκτελέσῃ τὸ καθῆκον ἐπὶ θέματος σπουδαιοτάτου, ὄχι μόνον διὰ τὰ ἔμμεσα κέρδη τῆς Πολιτείας, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰ ἄμεσα κέρδη, ἂς συστήσῃ ἐπιτροπὴν, ἵνα παύσῃ ἡ ἐνεργουμένη παράνομος φορολογία. Δὲν ἀρκεῖ ὅτι τὸ χαρτόσημον ἐγένετο καϋμὸς, καὶ ὅτι ὅλαι ἀνεξαιρέτως αἱ Κυβερνήσεις, ἐκτὸς μιᾶς, ἐν ἔτει 1865, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, ἁπλόνουσι τὴν χεῖρα, ὡς πρὸς πακτωλὸν, ἵνα λαμβάνωσιν εἰς πᾶσαν ἀνάγκην, διότι εἶναι ἡ ἀσφαλεστέρα εἴσπραξις, δὲν ἀρκεῖ, λέγω, ἡ συνεχὴς αὕτη αὔξησις, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐκτελεσταὶ τοῦ νόμου, ἄλλοι μὲν ἐξ ὑπερβολικοῦ ζήλου, ἄλλοι δὲ ἐκ δειλίας τῶν ἐπιθεωρήσεων, φορολογοῦσι παρανόμως καὶ ἀνίσως· ἀνίσως, διότι ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν αὐθαίρετον ἑρμηνείαν ἑκάστου. Δι’ ὅλους αὐτοὺς τοὺς λόγους νομίζω, ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἂν αἰσθάνεται τὴν ἀνάγκην βελτιώσεώς τινος, καὶ ἂν φοβῆται τὸ φάσμα τοῦ συμβιβασμοῦ, ἂς ἐκτελέσῃ τοὐλάχιστον τὴν ἐφαρμογὴν τῶν ἰσχυόντων νόμων, συνιστῶσα ἐπιτροπὴν, ἥτις νὰ ἐξετάσῃ ποῦ συνίσταται καὶ πῶς ἐξασκεῖται ἡ παράνομος φορολογία, ἀλλὰ νὰ φέρῃ καὶ πρότασιν νόμου περὶ καταργήσεως τῶν προστεθέντων κατὰ τὸ 1892 εἰρηνοδικειακῶν τελῶν.

§28Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ὑποβάλλω, Κύριοι, νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου περὶ βαθμολογίας καὶ προσόντων τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ ἰατρικοῦ κλάδου τοῦ Β. Ναυτικοῦ. Εἰς τὸ ὑποβληθὲν νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου ΩΞΓʹ συστηθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ ἐγένοντο βελτιώσεις τινὲς καὶ προσθῆκαι· ἑπομένως ἀντὶ τοῦ ὑποβληθέντος καὶ τυπωθέντος νομοσχεδίου ὑποβάλλω δεύτερον, μετὰ ἐκθέσεως, ὅπερ παρακαλῶ νὰ ἐγγραφῇ ἐκ τῶν πρώτων εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρὸς ἐκτέλεσιν δὲ τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων ὑποβάλλω νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ, τῶν ἀναφερομένων κυρίως ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις νομοσχεδίοις.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 95–95).

§30ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁμολογῶ, Κύριοι, ὅτι ἡμεῖς ἤμεθα ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν δικαστικῶν τελῶν, ὅπως ἤμεθα καὶ ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ ἐπὶ τοῦ σίτου· ἀλλὰ ἤμεθα ὑπὲρ αὐτῶν, διότι ἐπεδιώκομεν ὡς ἀντιστάθμισιν τὴν ἐλάττωσιν, ἂν ὄχι τὴν ἐντελῆ κατάργησιν, τοῦ ἀφορήτου φόρου ἐπὶ τῶν ἀροτριώντων κτηνῶν. Ἐπεζητοῦμεν καὶ τὴν αὔξησιν τῶν δικαστικῶν τελῶν οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ χάριν αὐτῆς τῆς Δικαιοσύνης. Ἐλπίζω ὅτι οὐδεὶς δὲν θὰ συνομολογήσῃ μετ’ ἐμοῦ, ὅτι, ὡς ἔχει τὴν σήμερον ἡ Δικαιοσύνη ἐν Ἑλλάδι, πρὸ πάντων ὑπὸ ἔποψιν ὑλικῆς ἀποκαταστάσεως, εἶναι ἀδύνατον ν’ ἀνταποκριθῇ πρὸς τὴν μεγάλην καὶ ὑψηλὴν αὑτῆς ἀποστολήν. Ἐὰν θέλωμεν νὰ ἔχωμεν εἰρηνοδίκας, πρωτοδίκας, ἐφέτας καὶ ἀρειοπαγίτας, ἀπονέμοντας δικαιοσύνην, πρέπει βεβαίως νὰ λάβωμεν πρόνοιαν περὶ τῆς ὑλικῆς αὐτῶν ἀποκαταστάσεως. Ὑπάρχουσι τῳόντι ἀληθεῖς μάρτυρες τοῦ καθήκοντος ἐν τῷ δικαστικῷ ἡμῶν κόσμῳ, ἀλλ’ οἱ μάρτυρες οὗτοι εἶναι ἐξαίρεσις· οἱ ἄλλοι, ὑπείκοντες εἰς ὑλικὰς ἀναποδράστους ἀνάγκας, δὲν δύνανται νὰ ἐπιτελέσωσι τὸ καθῆκον αὑτῶν μετὰ τῆς ἀκεραιότητος ἐκείνης, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ ἡ δικαιοσύνη. Καὶ πρὸς τοῦτο ἀπαιτοῦμεν αὐξήσεις τῶν δικαστικῶν τελῶν ἐπ’ ἀγαθῷ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου καὶ τῆς δικαιοσύνης. Ἀλλ’ ὅπως ἐπωφελήθησαν τῆς γνώμης ἡμῶν ὑπὲρ αὐξήσεως τοῦ εἰσαγωγικοῦ δασμοῦ τοῦ σίτου, οὐχὶ ἐπ’ ἀγαθῷ τῆς γεωργίας, ἀλλὰ χάριν ταμιευτικῶν λόγων, οὕτως ἐπωφελήθησαν τῆς γνώμης ἡμῶν καὶ ὑπὲρ αὐξήσεως τοῦ χαρτοσήμου, οὐχὶ ὑπὲρ τοῦ δικαστικοῦ κλάδου, ἀλλὰ χάριν ταμιευτικῶν λόγων. Ἄλλοτε ἡ Κυβέρνησις ἔλεγεν, ὅτι ἀπέναντι τοῦ μεγάλου καὶ φοβεροῦ κινδύνου τῆς χρεωκοπίας, ἥτις θὰ ἦτο τὸ μέγιστον τῶν κακῶν καὶ διὰ τὸ ἐνεστὼς καὶ διὰ τὸ μέλλον τῆς Ἑλλάδος, ἔπρεπε ν’ ἀφήσωμεν κατὰ μέρος πᾶσαν ἄλλην σκέψιν καὶ ν’ ἀποβλέψωμεν μόνον εἰς τὴν ἀποσόβησιν αὐτοῦ τοῦ κινδύνου. Διὰ τοῦτο ἐνόμιζεν, ὅτι πᾶν ὅ,τι ἤθελε συντελέσει εἰς τοῦτο, ἔπρεπε νὰ πράξωμεν, ὅπως κρατήσωμεν ὑψηλὰ τὴν τιμὴν ἡμῶν ἐν τῷ ζητήματι τούτῳ. Καὶ ἡ Κυβέρνησις ἐκείνη μέχρις ἐσχάτων ἠγωνίσθη, ἀλλ’ ἀπέτυχε. Τὸ μοιραῖον τέλος τοῦ οἰκονομικοῦ ἡμῶν ναυαγίου ἐπῆλθεν, ἡ χρεωκοπία συνετελέσθη, καὶ ἤδη εὑρισκόμεθα εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ περισυλλέξωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἀκόμη νὰ περισυλλεχθῇ ἐκ τοῦ ναυαγίου ἐκείνου. Εὑρισκόμεθα λοιπὸν νῦν πρὸ τοῦ διλήμματος, ἀφοῦ ἐπιβαλόντες ὅλα ἐκεῖνα τὰ φοβερὰ καὶ δυσβάστακτα βάρη δὲν κατωρθώσαμεν ν’ ἀποσοβήσωμεν τὸν μέγαν τοῦτον κίνδυνον τῆς χρεωκοπίας, νὰ φροντίσωμεν νῦν τοὐλάχιστον νὰ διασώσωμεν ὅ,τι εἶναι δυνατὸν νὰ διασωθῇ. Ἐγὼ εἶμαι, Κύριοι, ὑπὲρ τῆς αὐξήσεως τῶν δικαστικῶν τελῶν, ἀλλὰ καθ’ ὅσον ταῦτα πρόκειται νὰ αὐξηθῶσιν ἀποκλειστικῶς ὑπὲρ τῆς βελτιώσεως τῆς δικαιοσύνης· καθ’ ὅσον ὅμως οὐδεμία περὶ τούτου λαμβάνεται πρόνοια, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προβῶμεν εἰς ἐλάττωσιν αὐτῶν. Δὲν νομίζω δὲ, ὅτι θὰ μᾶς παρεξηγήσωσιν οἱ ξένοι, οἱ πιστωταὶ ἡμῶν, ἐὰν θελήσωμεν οὕτω νὰ ἐξασφαλίσωμεν τὴν δικαιοσύνην τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, ἢ νὰ ἐλαττώσωμεν μερικὰ τῶν δυσβαστάκτων αὐτοῦ βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἐὰν ἐξακολουθήσωμεν νὰ φέρωμεν, εἶναι ζήτημα, ἐὰν θὰ δυνηθῶμεν ὑφ’ οἱονδήποτε συμβιβασμὸν νὰ ἀνθέξωμεν. Εἶμαι μάλιστα τῆς γνώμης, ὅτι ὀφείλομεν, πρὶν ἢ εἰσέλθωμεν εἰς τὸν συμβιβασμὸν, νὰ προβῶμεν εἰς πᾶσαν ἐκ τῆς οἰκονομικῆς ἡμῶν καταστάσεως ἐπιβαλλομένην μεταβολὴν τοῦ φορολογικοῦ συστήματος. Τοῦτο πράττοντες, θ’ ἀποδείξωμεν πᾶσαν τὴν εἰλικρίνειαν ἡμῶν, καὶ θ’ ἀποδείξωμεν ἀληθῶς, τί εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωμεν εἰς τοὺς πιστωτάς μας, καὶ τί δὲν εἶναι δυνατὸν, — ἐκτὸς ἐὰν θέλωμεν, ὑποσχόμενοι πρὸς τοὺς δανειστὰς τὰ ἀδύνατα, πάλιν νὰ περιέλθωμεν εἰς τὴν ἀνικανότητα, εἰς τὴν ὁποίαν περιήλθομεν τὴν 10ην Δεκεμβρίου τοῦ 1893. Ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἐκ Βόλου συνάδελφος εἶπε πρὶν, ὅτι πάντα ταῦτα πράττομεν, ὅπως ἀποφύγωμεν τὸν ἔλεγχον, ἀλλ’ ἐγὼ νομίζω, Κύριοι, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πράττομεν νῦν, εἶναί τι πλέον τοῦ ξενικοῦ ἐλέγχου. Διατὶ θέλομεν ν’ ἀποφύγωμεν τὸν ξενικὸν ἔλεγχον; διότι νομίζομεν, ὅτι οὕτω πως ὀπωσδήποτε περιορίζονται τὰ κυριαρχικὰ δικαιώματα τοῦ Κράτους. Σᾶς ἐρωτῶ, εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ σήμερον λόγος περὶ κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους, ὅταν, ἐπὶ τῇ ἰδέᾳ ὅτι οἱ πιστωταὶ ἡμῶν δὲν θὰ εὑρεθῶσι σύμφωνοι εἰς τοῦτο, δὲν τολμῶμεν νὰ προβῶμεν εἰς οὐδεμίαν φορολογικὴν μεταῤῥύθμισιν; Δὲν εἶναι τοῦτο ἡ μεγαλειτέρα ἀπόδειξις τοῦ περιορισμοῦ τῶν κυριαρχικῶν δικαιωμάτων τοῦ Κράτους; Πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς καὶ πρὸς ἡμᾶς αὐτοὺς καὶ πρὸς τοὺς ξένους, ὄντες δὲ εἰλικρινεῖς, ὀφείλομεν ἀπὸ τοῦδε νὰ προβῶμεν εἰς τὰς δυνατὰς φορολογικὰς μεταῤῥυθμίσεις, αἵτινες καὶ τοὺς πόρους τοῦ Κράτους θ’ αὐξήσωσι καὶ τὸν Ἑλληνικὸν λαὸν θ’ ἀνακουφίσωσιν ἀπὸ τῶν δυσβαστάκτων βαρῶν, τὰ ὁποῖα ἄγουσιν εἰς τὴν τελείαν αὐτοῦ ἐξάντλησιν.

§31Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ διαμαρτύρομαι κατὰ πάσης αὐξήσεως.

§32Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Γνωρίζων ἐκ τῶν προτέρων τὰς καλὰς διαθέσεις τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ἀποφασίζω νὰ ἀνέλθω τὸ βῆμα, εὐελπιστῶν ὅτι εὐμενῶς θέλει μὲ ἀκροασθῆ, καθόσον δὲν πρόκειται οὔτε περὶ θεωριῶν, οὔτε περὶ λόγων κενῶν, πρόκειται περὶ προστασίας ἐγχωρίου προϊόντος. Ἀντιπροσωπεύω ἐπαρχίαν, ἥτις ἐν μέρει καλλιεργεῖ τὸν καπνὸν, ἀλλ’ ἡ ὁποία κυρίως ἐμπορεύεται τὸν καπνόν. Οἱ συμπολῖταί μου, ἀναγνωρίσαντες ὅτι ἐν Αἰγύπτῳ διεξάγεται μέγα ἐμπόριον κατασκευῆς σιγαρέτων, ἀπετόλμησαν, διὰ τοῦ παραγομένου ἐν Θεσσαλίᾳ καπνοῦ καὶ δι’ εἰδικῆς καλλιεργείας ἐν Θεσσαλίᾳ, τοῦ ὁποίου τὸν σπόρον μετέφερον ἐκ Καβάλλας καὶ Δράμας, ἀπετόλμησαν, λέγω, νὰ κατασκευάσωσι σιγαρέτα, καὶ ν’ ἀποστείλωσιν αὐτὰ ἐντὸς κυτίων καλλιτεχνικωτάτων εἰς τὰς διαφόρους ἀγορὰς τῆς Εὐρώπης. Δυστυχῶς, μὲ ὅλας τὰς προσπαθείας, τὰς ὁποίας κατέβαλον, καὶ μὲ ὅλα τὰ μέτρα, τὰ ὁποῖα παρεσχέθησαν αὐτοῖς διὰ τῆς ἀντικαταστάσεως τοῦ σιγαροχάρτου, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐφίστων τὴν προσοχήν των οἱ ἐν Εὐρώπῃ καταναλωταί, δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀντεπεξέλθωσιν. Ὁ λόγος εἶναι, ὅτι οὐδεὶς καπνὸς, ὅσῳ καλῆς ποιότητος καὶ ἂν ἦναι, μεμονωμένως καπνιζόμενος, δύναται νὰ ἦναι εὐχάριστος εἰς τὸν καπνίζοντα. Δὲν εἶμαι ἐκ τῶν καπνιζόντων, ἀλλ’ ἔλαβον θετικὰς πληροφορίας καὶ γνωρίζω κάλλιστα, ὅτι, διὰ νὰ ἐπιτευχθῇ καλὸς καπνός, πρέπει νὰ τύχῃ καταλλήλου καὶ ἀναλόγου ἀναμίξεως καπνῶν διαφόρου παραγωγῆς. Τὴν τέχνην ταύτην κατέχουσιν εἰδικοὶ ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι διὰ τῆς ἀναμίξεως παράγουσι καπνὸν λίαν εὐχάριστον εἰς τὸν καπνίζοντα. Ἀλλὰ δυστυχῶς, ὅσῳ καλὸν καπνὸν καὶ ἂν παραγάγωμεν, ὅσῳ καὶ ἂν θέλωμεν νὰ βελτιώσωμεν τὴν ποιότητα τῶν καπνῶν, οὐδέποτε θὰ δυνηθῶμεν νὰ καταστήσωμεν ταῦτα ἐφάμιλλα τῶν καπνῶν κυρίως τῆς Δράμας, τὰ ὁποῖα ἐμπορεύονται μεταφερόμενα εἰς Καβάλλαν. Ὅθεν τὰ εἰδικὰ καπνοκοπτήρια πρὸς κατασκευὴν σιγαρέτων δι’ ἐξαγωγὴν δὲν ἠδυνήθησαν ν’ ἀνταποκριθῶσιν εἰς τὸν σκοπὸν, διὰ τὸν ὁποῖον συνεστήθησαν, ὁ δὲ λόγος ὁ κύριος εἶναι, ὅτι ἀπαραίτητος ἀνάγκη τὰ καπνὰ τὰ Θεσσαλικὰ καθὼς καὶ τὰ τῆς λοιπῆς Ἑλλάδος ν’ ἀναμιχθῶσι, κατ’ ἀναλογίας διαφόρους, 30, 40, 50 τοῖς ἑκατὸν, μετὰ καπνῶν τουρκικῆς παραγωγῆς, καὶ ἰδίως τῆς Καβάλλας καὶ Δράμας· ἀλλὰ τὸ τοιοῦτον ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον, ὁ ὁποῖος κανονίζει τὰ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ, καὶ ἑπομένως, καὶ διάθεσις ἄν ὑπάρχῃ ἐκ μέρους τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ἀναγνώρισις τοῦ δικαίου τῶν αἰτούντων δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἄνευ νόμου. Καὶ κατ’ ἄλλην περίστασιν ἔλαβον ἀφορμὴν ἐκ περιγραφῶν καὶ ἐπιστολῶν συμπατριωτῶν μου νὰ ποιήσωμαι λόγον εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸ οἰκεῖον τμῆμα, ἀλλὰ πανταχοῦ τὰς διατάξεις τοῦ περὶ φορολογίας τοῦ καπνοῦ νόμου εὕρισκον ἀντιμετώπους. Διὰ τοῦτο θὰ παρακαλέσω ἤδη τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα μελετήσῃ σπουδαίως τὸ ζήτημα τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται μόνον περὶ τῆς καταναλώσεως τοῦ καπνοῦ, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ εἰσαγωγῆς χρημάτων ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ καὶ παροχῆς ἐργασίας εἰς χιλίους ἢ δισχιλίους καὶ πλέον ἀνθρώπους, μὴ δυναμένους νὰ ἐργασθῶσιν εἰς τοὺς ἀγροὺς, καὶ δὴ εἰς γυναῖκας καὶ παῖδας, καθόσον εἰς τὴν κατασκευὴν τῶν σιγαρέτων ἐργάζονται κυρίως γυναῖκες καὶ παῖδες, ἐὰν δ’ ἐπιτραπῇ ἡ ἵδρυσις ἐργαστηρίων κατασκευῆς σιγαρέτων τοιούτων ἐν Ἑλλάδι, εἰς διαφόρους πόλεις, δύο ἢ τρεῖς, αἱ ὁποῖαι διεξάγουσι τὸ ἐμπόριον, ὡς ἐν Βόλῳ, ἐν Πειραιεῖ καὶ ἐν Σύρῳ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ δοθῇ εἰς ἑκάστην πόλιν ἐργασία τοὐλάχιστον εἰς 1000 ἄτομα. Ἑπομένως τὸ ζήτημα δὲν εἶναι μόνον ζήτημα ἐξαγωγῆς τῶν καπνῶν μας εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, ἀλλὰ καὶ παροχῆς ἐργασίας εἰς ἀνθρώπους ἀνικάνους νὰ ἐργασθῶσιν εἰς ἀγροτικὰς ἐργασίας. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὸ σπουδαῖον τοῦτο ζήτημα, καὶ διὰ καταλλήλου νομοθετήματος κατορθώσῃ νὰ ἐπιτραπῇ ὑπὸ διαμετακόμισιν ἡ εἰσαγωγὴ καπνοῦ ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ, ὁ ὁποῖος νὰ μένῃ εἰς τὸ τελωνεῖον, καὶ παρὰ τὸ τελωνεῖον, δαπάνῃ τῶν ἰδίων κατασκευαστῶν, νὰ συστηθῶσιν ἐργαστήρια, τὰ ὁποῖα, ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς Κυβερνήσεως, νὰ κατασκευάζωσι σιγαρέτα καὶ ὑπὸ τὴν ἐποπτείαν τῆς Κυβερνήσεως νὰ ἐξάγωσιν αὐτὰ εἰς τὸ ἐξωτερικόν.

§33Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Σᾶς παρακαλῶ νὰ μοὶ κάμητε τὴν χάριν, ἐπὶ φύλλου χάρτου νὰ ἐκφράσητε τὰς ἰδέας σας, καὶ νὰ μοὶ τὸ δώσητε, ἵνα ἀσχοληθῶ εἰς αὐτὴν τὴν ὑπόθεσιν.

§34Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν ἀμφέβαλον παντάπασι περὶ τῶν καλῶν διαθέσεων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἐπὶ ταύταις ἐκφράζω αὐτῷ εὐχαριστίας. Συνάμα θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν ὑμῶν καὶ ἐπὶ ἄλλου ἀντικειμένου. Ἅπασαι αἱ ἐπαρχίαι αἱ καλλιεργοῦσαι καπνὸν εἶναι ἀπηλλαγμέναι εὐτυχῶς πάσης δυσοληψίας μετὰ τῶν σχετικῶν οἰκονομικῶν ἀρχῶν, δυνάμει τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ ͵ΒΝΕʹ νόμου τῆς 28 Ἰουλίου 1892, ἀλλ’ ὑπάρχουσι δυστυχῶς καὶ ἐπαρχίαι τινὲς, εἰς τὰς ὁποίας παράγεται μικρὰ ποσότης καπνοῦ, 50, 100, 200, 500 ὀκάδων. Ἐπειδὴ δ’ ὁ καπνὸς οὗτος δὲν ἐφορολογεῖτο, ἀλλ’ ἐδίδετο κρύφα εἰς τὴν ἐγχώριον κατανάλωσιν, ἐλήφθη πρόνοια δι’ εἰδικοῦ νόμου, ὑπὸ στοιχ. ͵ΒΡΙΑʹ τῆς 21 Δεκεμβρίου 1892, ἵνα εἰς τὰς ἐπαρχίας τὰς παραγούσας καπνὸν μικρᾶς ποσότητος ὑποχρεῶνται οἱ καλλιεργηταὶ νὰ δηλῶσι τὸν καπνὸν αὐτὸν εἰς τὴν Ἐφορίαν, συμφώνως τῷ ἄρθρῳ 16 τοῦ εἰρημένου νόμου, ἑπομένως ὁ δηλῶν εἶναι ὑπόχρεως εἰς τὴν πληρωμὴν τοῦ φόρου καταναλώσεως, εἴτε καταναλίσκει αὐτὸς τὸν καπνὸν, εἴτε δίδει πρὸς κατανάλωσιν εἰς ἄλλον. Ἀλλὰ διὰ τοῦ αὐτοῦ νόμου ͵ΒΡΙΑʹ ἐτέθη ὅριον ἐν ἄρθρῳ 16, ὅτι δ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν παράγουσαν ποσὸν κατώτερον τῶν 20,000 ὀκάδων ὑποχρεοῦνται οἱ καλλιεργηταὶ νὰ προσέλθωσι καὶ δηλώσωσι τὸν καπνόν. Ἀλλὰ τί προέρχεται ἐκ τούτου; Ὁ καπνὸς, ὡς γνωστὸν, εἶναι ἐκ τῶν λίαν εὐαισθήτων προϊόντων· ὁ παραγωγὸς λόγου χάριν καραδοκεῖ τὴν κατάλληλον στιγμὴν, ἵνα συσκευάσῃ τὸν καπνὸν εἴτε εἰς καλούπια, ὡς λέγουν ἐν Θεσσαλίᾳ, εἴτε εἰς τέγκια, ὡς λέγουν ἀλλαχοῦ. Ὁ κατάλληλος δὲ καιρὸς δὲν εἶναι ὁ βοῤῥᾶς, διότι οὗτος ξηραίνει τὰ φύλλα καὶ τὰ μετασχηματίζει εἰς κόνιν, ἂν συσκευασίαν ἐπιχειρήσητε· κατάλληλος χρόνος εἶναι ὁ νότος. Τί ὅμως συμβαίνει; Ὁ παραγωγὸς, μολονότι ἐδήλωσε τὸν καπνόν του, ἔχει ἐπὶ κεφαλῆς αὐτοῦ τὸν πέλεκυν τοῦ τελευταίου χωροφύλακος, ἢ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ὅστις τῷ λέγει: «ἔλα νὰ ζυγίσωμεν τὸν καπνὸν», ὅταν πνέῃ βόρειος ἄνεμος· διαμαρτύρεται ὁ κάτοχος, ἀλλὰ πιεζόμενος ἀναγκάζεται νὰ πληρώσῃ, ἵνα σώσῃ ἐκ βεβαίας φθορᾶς τὸν καπνόν του. Ἀλλὰ μόλις ὁ δυστυχὴς καλλιεργητὴς ἀπαλλαγῇ ἀπὸ τὸν ἕνα, ἔρχεται ἕτερος, ἐπιζητῶν ἔλεγχον· οὕτω δὲ οὐδεμίαν ἡσυχίαν ἢ ἀσφάλειαν τοῦ προϊόντος ἔχει ὁ καλλιεργητὴς ἀπὸ τὰς διαφόρους ἐπιθέσεις τῶν ὀργάνων τῆς ἐξουσίας. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι τὸ ὁρισθὲν διὰ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ ͵ΒΡΙΑʹ νόμου ὅριον τῶν 20,000 ὀκάδων δι’ ἑκάστην ἐπαρχίαν εἶναι μέγα. Ἀλλ’ ἐν τῇ ἐμῇ ἐπαρχίᾳ παρουσιάζεταί τι ὅλως διάφορον· ἐν τῇ ἐμῇ ἐπαρχίᾳ, τῇ τοῦ Βόλου, μόνον εἷς δῆμος ἔχει τὸ προσὸν νὰ καλλιεργῇ καπνὸν, ὁ δῆμος Φερῶν, ἡ πατρὶς Ρήγα τοῦ Φεραίου. Ἐν τούτῳ εἰς παλαιοτέραν ἐποχὴν ἡ καλλιέργεια ἦτο μεγαλειτέρα, διότι τότε ἐκαλλιέργουν τὸν καπνὸν οἱ Τοῦρκοι, ἀλλὰ μετὰ τὴν ἀποχώρησιν τούτων, ἡ καλλιέργεια ἠλαττώθη, καὶ ἡ ὅλη παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ ἐν τῷ δήμῳ Φερῶν εἶναι μικροτέρα τῶν 20,000. Κατ’ ἐπίσημον σημείωσιν, τὴν ὁποίαν ἔχω, ἡ παραγωγὴ τοῦ καπνοῦ κατὰ τὸ 1895 ἀνῆλθεν εἰς 10,334 ὀκάδας, κατὰ δὲ τὸ 1896 εἰς 15,856. Ἐὰν λοιπὸν εἷς μόνος δῆμος μιᾶς ἐπαρχίας παράγῃ τὰ ¾ τοῦ ποσοῦ τοῦ ὑπὸ τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ ͵ΒΡΙΑʹ νόμου ὁριζομένου, ἐρωτῶ ὑμᾶς, εἶναι δίκαιον νὰ ὑφίσταται ὁ δῆμος οὗτος τὰς πιέσεις καὶ τὰς καταδιώξεις τῶν διαφόρων ὀργάνων τῆς ἐξουσίας; Νομίζω ὅτι εἶναι προφανῶς ἄδικον, καὶ ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τούτου, διὰ νὰ ἀπαλλαχθῇ ὁ τόπος ἀπὸ τὰ μαρτύρια, διότι οἱ χωρικοὶ σχεδὸν ἀποτρέπονται νὰ καλλιεργῶσι τὸν καπνόν.

§35ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Περὶ ὅλων τῶν δήμων νὰ ληφθῇ πρόνοια.

§36Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀπέδειξα εἰς ἄλλην ἐποχὴν, ὅτι δὲν δυνάμεθα νὰ περιορίσωμεν τὸν ὑπὸ τῶν καπνιζόντων καταναλισκόμενον καπνὸν καθ’ ὁλοκληρίαν, ἑπομένως διατὶ ἀφήνομεν τάξεις πτωχῶν ἀνθρώπων νὰ ὑφίστανται μαρτύρια ἐπὶ μαρτυρίων; Δὲν γνωρίζω ποῖον γενικὸν μέτρον θὰ λάβῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου, ἀλλ’ ἐγὼ εἰδικῶς θὰ τὸν παρακαλέσω νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τοῦ δήμου Φερῶν.

§37ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Καὶ διὰ τοὺς δήμους Κλεωνῶν καὶ Νεμέας τῆς Κορινθίας.

§38Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἤδη μεταβαίνω εἰς ἕτερον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν. Δι’ εἰδικοῦ νόμου, τοῦ ᾼΥΚΘʹ, ἐκανονίσθησαν αἱ συντάξεις μιᾶς τάξεως στρατιωτικῆς, ἤτοι τῶν ἀρχιμουσικῶν, τῶν ἀρχιτεχνιτῶν καὶ ἄλλων τινῶν, κατωτέρων τούτων. Οὗτοι φέρουσι βαθμὸν ὑπαξιωματικοῦ, λοχίου, δεκανέως, ἐπιλοχίου, ἀνθυπασπιστοῦ, ἢ ἀνθυπολοχαγοῦ. Ἑπομένως εἰδικῶς νόμος ἀνεγνώρισεν, ὅτι οἱ ἔχοντες πολυετῆ ὑπηρεσίαν δέον νὰ ἀμειφθῶσιν ἀναλόγως τοῦ βαθμοῦ των, ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἀναλόγως τῆς μισθοδοσίας των· ὅθεν ἐκανόνισεν εἰδικὰς συντάξεις, καὶ οὕτω ὁ ἀρχιμουσικός, καίτοι φέρων βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ, λαμβάνει σύνταξιν λοχαγοῦ, καὶ οὕτω καθεξῆς. Ἀλλ’ ἐὰν ἀρχιμουσικός τις, φέρων τὸν βαθμὸν ἀνθυπολοχαγοῦ, προαχθῇ εἰς ἐπιθεωρητὴν τῶν μουσικῶν, λαμβάνει τὸν βαθμὸν τοῦ ὑπολοχαγοῦ· τί ὅμως συμβαίνει; οὗτος ἀποστρατευόμενος λαμβάνει σύνταξιν ὑπολοχαγοῦ, ἐνῷ ὡς ἀνθυπολοχαγὸς ἀποστρατευόμενος ἤθελε λάβει σύνταξιν λοχαγοῦ, ἤτοι ἀντὶ νὰ προαχθῇ εἰς τὴν σύνταξιν, ὑστερεῖ.

§39ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ. Πότε ἐψηφίσθη ὁ νόμος;

§40Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Εἰς τὰ 1887. Εὐελπιστῶ ὅτι τὸ τοιοῦτον δὲν διέφυγε τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν· ἀλλὰ λαμβάνων ἤδη ἀφορμὴν, τὸν παρακαλῶ νὰ ἐπανορθώσῃ τὸ ἄδικον.

§41ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Αὐτοὶ τὸ ἐζήτησαν, ἵνα ἔχουν ἀπολαυὰς μεγαλειτέρας.

§42Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ὁ κ. συνάδελφος, καίτοι ὑπηρέτησεν ἐν τῷ στρατῷ, δὲν παρηκολούθησε τὴν ὁμιλίαν μου. Ἐὰν πρὸ μικροῦ ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μουσικῶν εἶχε σύνταξιν λοχαγοῦ, ἐρωτῶ, εἶναι δίκαιον, προαγόμενος κατὰ βαθμὸν, νὰ λάβῃ σύνταξιν ὑπολοχαγοῦ; Καταθέτω ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἔγγραφον σύστασιν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ λάβῃ ταύτην ὑπ’ ὄψιν του.

§43ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν θὰ ἐλάμβανον τὸν λόγον, ἐὰν εἰς ὅσα εἶπε περὶ καπνοῦ ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος ἐκ Βόλου, δὲν παρετήρουν ὅτι καὶ οὗτος ἀσπάζεται τὴν γνώμην τοῦ προαγορεύσαντος. Κατὰ τὸ ἐπικρατοῦν σύστημα τῆς τοῦ καπνοῦ φορολογίας, εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐφαρμοσθῇ τὸ μέτρον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον συνιστᾷ ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτής. Ἡ βιομηχανία τοῦ καπνοῦ δύναται νὰ εὐδοκιμήσῃ, μόνον ὅπου ὑπάρχει τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, ἢ τὸ σύστημα τὸ Ἀγγλικὸν, κατὰ τὸ ὁποῖον ἀπαγορεύεται ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ καὶ ἐπιβάλλεται βαρύτατος δασμὸς ἐπὶ τῆς εἰσαγωγῆς, ὅστις ἐπιστρέφεται εἰς τὴν βιομηχανίαν ἐν περιπτώσει ἐξαγωγῆς. Ἀλλ’ ὅταν, κατὰ τὸ κρατοῦν παρ’ ἡμῖν σύστημα, θελήσητε νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ὑπὸ διαμετακόμισιν κατεργασίαν οὐχὶ μόνον τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ ξένου, πρέπει νὰ γνωρίζητε, ὅτι ἀναπετάννυτε τὰς πύλας τοῦ λαθρεμπορίου ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Ἔχει δὲ τοῦτο καὶ ἄλλας συνεπείας ἐπιζημίους. Οἱ ἀγοράζοντες καπνὸν ὑπὸ διαμετακόμισιν, ὑπὸ τὸ πρόσχημα ἐξαγωγῆς εἰς τὸ ἐξωτερικὸν,—διότι ἤκουσα νὰ προβάλληται τὸ τοιοῦτον ἐπιχείρημα—εἰσάγουσιν αὐτὸν λαθρεμπορικῶς εἰς τὸ Κράτος. Τὸ λαθρεμπόριον δὲ τοῦτο δὲν γίνεται οὔτε δαπάνῃ τοῦ μονοπωλίου τῆς Τουρκίας, οὔτε δαπάνῃ τῶν τελωνειακῶν προσόδων τῆς Αἰγύπτου, ἀλλὰ γίνεται τέλεσι καὶ δαπάναις τοῦ δημοσίου ταμείου τῆς Ἑλλάδος. Δύναμαι νὰ σᾶς διαβεβαιώσω, ὅτι τὸ πλεῖστον τοῦ καπνοῦ τοῦ ἐξαγομένου ἐκ τῆς διαμετακομίσεως τοῦ ἑνὸς λιμένος εἰσάγεται λαθραίως εἰς ἄλλον λιμένα παρακειμένης ἐπαρχίας, καὶ ὅσοι νομίζουσιν ὅτι ἐκ τούτου προκύπτει ἀγαθόν τι ὑπὲρ τοῦ τόπου, πλανῶνται, διότι συμβαίνει ὅ,τι μὲ τὸν μῦθον τῆς γαλῆς καὶ τῆς ῥίνης. Ἂν εἰς τὴν διαμετακομιστικὴν κατεργασίαν τοῦ καπνοῦ προσθέσητε καὶ τὴν κατεργασίαν τοῦ ξένου καπνοῦ, ὅστις ὑποβάλλεται εἰς βαρύτατον δασμόν, τί θὰ συμβῇ; Τὰ παρασκευαζόμενα σιγαρέτα, τὰ ὁποῖα θὰ ἦναι πάντοτε ἀνωτέρας ποιότητος καὶ μᾶλλον περιζήτητα τῶν κατασκευαζομένων ἐκ μόνου τοῦ Ἑλληνικοῦ καπνοῦ, ἐξαγόμενα ἐκ τῆς διαμετακομίσεως, θὰ εἰσάγωνται πάλιν εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐπὶ ζημίᾳ καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου καὶ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς, ἥτις τίθεται ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ. Μὴ πλανώμεθα, Κύριοι! ὑπὸ τὸ κρατοῦν σύστημα ἀδύνατον νὰ ἀναπτυχθῇ βιομηχανία καπνοῦ καὶ σιγαρέτων ἐν Ἑλλάδι, ἀλλ’ οὔτε δύναται νὰ ἀναπτυχθῇ ὑπὸ τὸ σύστημα τὸ Ἀγγλικόν, τὸ ὁποῖον ἐγὼ ἄλλως ἀποκρούω, διότι ἡ Ἑλλὰς εἶναι χώρα καπνοφόρος. Μόνον ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου εἶναι δυνατὸν νὰ εἰσάγηται καὶ ξένος καπνός, ὅστις νὰ κατεργάζηται μετὰ τοῦ ἡμετέρου καὶ παράγῃ ἀρίστης ποιότητος σιγαρέτα, τὰ ὁποῖα δύνανται νὰ εἰσαχθῶσι καὶ ἐν τῇ ἀλλοδαπῇ. Ἀλλ’ ἀφοῦ δὲν πρόκειται νὰ γείνῃ αὔξησις παραγωγῆς, φροντίσατε νὰ διασώσητε πόρον λόγου ἄξιον ὑπὲρ τοῦ Κράτους διὰ τοῦ καπνοῦ, φροντίζοντες νὰ καταργήσητε πᾶσαν τοιαύτην ἐργασίαν, γινομένην διὰ τῆς διαμετακομίσεως.

§44ΤΟΜΑΝ. Ἐὰν ἐπρόκειτο σήμερον νὰ γένηται συζήτησις περὶ τοῦ ὠφελίμου ἢ τοῦ παραδεκτοῦ μέτρου ὑποβαλλομένου ἐν τῇ Βουλῇ καὶ τείνοντος εἰς τὸ νὰ προστατεύσῃ τὴν κατεργασίαν ἐν τῷ Κράτει σιγαρέτων πρὸς ἐξαγωγὴν αὐτῶν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, βεβαίως εἶχε θέσιν ἡ ἀγόρευσις τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, βεβαίως ἦτο κατάλληλος ἡ περίστασις νὰ συζητήσῃ ἡ Βουλή, ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο θὰ ἦναι συντελεστικὸν εἰς ἀνάπτυξιν τῆς βιομηχανίας τοῦ εἴδους τούτου, ἢ ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο θὰ συντελέσῃ μόνον πρὸς καταδολίευσιν τῶν συμφερόντων τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τοιούτου μέτρου. Πᾶσα συνεπῶς συζήτησις περὶ συστάσεως γινομένης παρὰ Βουλευτοῦ πρὸς ὑποβολὴν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως νομοσχεδίου τείνοντος πρὸς προστασίαν τῆς βιομηχανίας ταύτης, καὶ ἐὰν τὸ μέτρον τοῦτο ἦναι ὠφέλιμον ἢ οὔ, νομίζω ὅτι εἶναι πρόωρος. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος κ. Σχινᾶς συνέστησεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ, καὶ λάβῃ, ἐὰν νομίζῃ αὐτὴ δυνατόν, μέτρον τι, συντελοῦν πρὸς διευκόλυνσιν τῆς βιομηχανίας τῆς κατασκευῆς τῶν σιγαρέτων, ἐξ ἧς πολλὰ προσεδόκα, καὶ εὐλόγως προσεδόκα, ὠφελήματα διὰ τοὺς κατεργαζομένους τὸν καπνὸν καὶ διὰ τὸ Κράτος ἐν γένει. Ἴσως ἡ γνώμη αὐτοῦ εἶναι πεπλανημένη, ἀλλὰ τοιαύτη σύστασις βεβαίως δὲν ἔδει νὰ προκαλέσῃ συζήτησιν νῦν, ἐὰν κατ’ ἀρχὴν τὸ πρᾶγμα ἦναι ὀρθὸν ἢ οὔ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ ἑνώσω καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου καὶ νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, ἔχω δὲ τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην, διότι πρὸ ἑνὸς περίπου ἔτους καὶ ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος Ἑρμουπόλεως ἐν δημοσίᾳ συνεδριάσει, μετὰ ἔρευναν τοῦ ζητήματος, μετὰ μελέτην, μετὰ λῆψιν πληροφοριῶν, κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ μία τοιαύτη κατεργασία τοῦ καπνοῦ εἰς σιγαρέτα, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν κατεργαζομένων καὶ ἐπ’ ὠφελείᾳ ἐν γένει τῆς καπνοπαραγωγῆς, χωρὶς τὸ παράπαν νὰ βλάπτωνται ἐκ ταύτης τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, περὶ ὧν πολὺ κήδεται ὁ ἐκ Λοκρίδος ἀξιότιμος συνάδελφος, καὶ δικαίως πρέπει νὰ κήδηται. Ὁ ἐν Ἑρμουπόλει Ἐμπορικὸς Σύλλογος ἐν ἐκτεταμένῳ ὑπομνήματι, ὑποβληθέντι δι’ ἡμῶν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργόν, ἐξέθετε τὰ μέτρα τὰ ληπτέα νομοθετικῶς, ὅπως καὶ τὰ τοῦ Δημοσίου δικαιώματα προστατευθῶσι καὶ ἡ κατὰ πρώτην φορὰν ἐν Ἑλλάδι εἰσαγομένη βιομηχανία αὕτη ἐνισχυθῇ. Παρακαλῶ συνεπῶς καὶ ἐγώ, ἑνώνων τὴν φωνήν μου μετὰ τοῦ προαγορεύσαντος, τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως μελετήσῃ τὰ τοῦ ὑπομνήματος ἐκείνου. Θέλει εὕρει ἐν αὐτῷ πληροφορίας ἀκριβεῖς, θέλει εὕρει ἐν αὐτῷ γνώμας πολλὰς, ἐκ μακροχρονίου πείρας συλλεγείσας, καὶ θέλει ἐξαγάγει ἐκ τούτων τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ὡς ἔχουσι τὰ τῆς νομοθεσίας ἡμῶν περὶ καπνοῦ ἐν τῷ Κράτει, εἶναι δυνατὸν νὰ λειτουργήσῃ τοιαύτη βιομηχανία πρὸς ὠφέλειαν, ἐπαναλέγω, μεγάλην ἐν γένει τῆς ἐθνικῆς παραγωγῆς. Ὅταν δὲ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑποβάλῃ τοιοῦτο νομοθέτημα, τότε θέλομεν κρίνει, ἐν πλήρει ἐλευθερίᾳ ἕκαστος, ἐὰν ἦναι συμφέρον εἰς τὴν παραγωγὴν, ἢ ἐὰν ἦναι βλαβερὸν εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Οὕτω, νομίζω, τὸ ζήτημα τίθεται εἰς τὴν θέσιν του. Σύστασις ἁπλῶς ἐγένετο. Ἐὰν ἀρχίσωμεν νὰ συζητῶμεν περὶ τοῦ ὀρθοῦ ἢ βασίμου ἢ νομίμου τῶν ὑποβληθησομένων συνεπείᾳ συστάσεως μέτρων, θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ ἀπροχώρητον.

§45Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐκ Λοκρίδος συνάδελφον νὰ γνωρίσῃ σαφῶς, ποῖον νόμον ἐννοεῖ νὰ ἐφαρμόσῃ. Θέλει τὸ μονοπώλιον; ἂς τὸ εἴπῃ καθαρῶς.

§46ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§47Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Σᾶς συγχαίρω. Ἐπίστευον, ὅτι, ἐὰν ἐπαγγέλλεσθε ἐλευθέρας ἀρχὰς καὶ ἐργάζεσθε ὑπὲρ τῆς προστασίας τοῦ λαοῦ, ἠθέλετε πολεμήσει τὸ μονοπώλιον, ὡς καὶ ἅπαντα τὰ μονοπώλια, ἠθέλετε δ’ οὕτω προστατεύσει ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸν ἐργάτην λαὸν καὶ ἀφ’ ἑτέρου τὸν ἐμπορευόμενον λαόν. Μόνον ὁ κηρυττόμενος ὑπὲρ τῶν μονοπωλίων εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος θέλει τὰς καταπιέσεις καὶ τὰς βασάνους τῶν χωρικῶν καὶ τῶν καλλιεργητῶν καὶ τοῦ ἐμπορίου· ἀρκετὰ ἀφῃρέσαμεν ἀπ’ αὐτῶν μέχρι τοῦδε, μὴ θελήσωμεν ν’ ἀφαιρέσωμεν καὶ ἄλλα. Ἀλλὰ περὶ τούτου ἐπιφυλάττομαι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι ν’ ἀναπτυχθῶ. Ἤδη μόνον ἐπὶ ἑνὸς ἀντικειμένου θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος δὲν παρέσχεν ἴσως εἰς ἡμᾶς τὴν εὐχαρίστησιν νὰ τὸν φιλοξενήσωμεν ποτὲ ἐν Βόλῳ, καὶ δὲν ἐπεσκέφθη τὸ καπνοκοπτήριον τοῦ Βόλου, καὶ δὲν εἶδεν, ὅτι ἐν αὐτῷ ὑπάρχει τμῆμα εἰδικόν, εἰς τὸ ὁποῖον εἰδικῶς κατασκευάζονται σιγαρέτα δι’ εἰδικοῦ σιγαροχάρτου, φέροντος τὰς σφραγίδας τῶν καπνοπωλῶν, συσκευαζόμενα ἐν κυτίοις ἀρκετὰ κομψοῖς καὶ καλλιτεχνικοῖς, καὶ ὅτι ὑπὸ τὴν μορφὴν ταύτην ἀποστέλλονται εἰς τὰ διάφορα κέντρα τῆς Εὐρώπης. Καπνὸς οὕτω πως κατεργαζόμενος καὶ συσκευαζόμενος, βεβαίως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ καταναλωθῇ ἐν ταῖς διαφόροις ἀγοραῖς τοῦ Κράτους, ἐκτὸς τῶν μεγαλοπόλεων τῆς Ἑλλάδος, διότι βεβαίως εἰς τὸ Ἀγκίστρι καὶ τὴν Αἴγιναν καὶ εἰς ἄλλα τοιαῦτα μέρη, καθὼς καὶ εἰς τὴν Ἀταλάντην, ἐκ τοῦ τοιούτου καπνοῦ θὰ ἀγοράσωσι μόνον δύο ἢ τρεῖς τὸ πολύ.

§48ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἀκριβῶς εἰς τὴν Ἀταλάντην καταναλίσκεται μόνον τοιοῦτος καπνός.

§49Ν. ΣΧΙΝΑΣ. .. Ἑπομένως δὲν εἶναι δυνατὸν ὁ κατασκευαζόμενος διὰ τὸ ἐξωτερικὸν καπνὸς, ὁ ὁποῖος στοιχίζει πολὺ εἰς τοὺς καπνοπώλας, νὰ δοθῇ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, ἀφοῦ ὁ κόσμος ἔχει συνειθίσει νὰ πίνῃ τὸν ἐγχώριον καπνὸν, ὡς παράγεται. Οἱ φόβοι σας, ἀξιότιμε κύριε συνάδελφε, εἶναι θεωρητικοὶ φόβοι, καὶ ὄχι πρακτικοί. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω πάλιν, ὅπως ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν ἡ σύστασίς μου.

§50ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγώ, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐδήλωσα, δὲν ἠθέλησα νὰ συζητήσω ἐπὶ τῆς συστάσεως τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων. Ἠναγκάσθην νὰ λάβω τὸν λόγον ἐκ τῆς δηλώσεως τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅτι θέλει μελετήσει τὸ πρᾶγμα καὶ ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θέλει ὑποβάλει νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν.

§51Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶπον ἐγώ, ὅτι θὰ εἰσαγάγω νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλήν; Εἶπον ὅτι θέλω μελετήσει τὸ ζήτημα.

§52ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι εἰς ἄνδρα προϊστάμενον ἀπὸ μακροῦ τῶν δημοσίων οἰκονομικῶν, εἰς ἄνδρα ἀπὸ δεκαετηρίδων ἀσχολούμενον περὶ τὰ δημόσια οἰκονομικὰ καὶ ἰδίᾳ τὰ φορολογικὰ ζητήματα, δὲν ἐπετρέπετο κἂν οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν νὰ μελετήσῃ τὸ πρᾶγμα.

§53Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν τὸ φρονεῖτε αὐτό.

§54ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Αὕτη εἶναι ἡ γνώμη μου. Περὶ τίνος πρόκειται; Ἄλλη διέξοδος δὲν ὑπάρχει εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο, εἰμὴ αὕτη. Εἰς τὴν διαμετακόμισιν θὰ εἰσάγηται ὁ καπνὸς ὁ ξένος ἀτελὴς, ἐκεῖ δὲ ἀπεργαζόμενος θὰ ἐξάγηται πάλιν ἀτελής. Ἄλλη διέξοδος δὲν ὑπάρχει. Ἐὰν πρόκειται νὰ δοθῇ λύσις τις αἰσία εἰς τὰς συστάσεις τῶν ἐκ Βόλου καὶ ἐκ Σύρου ἀξιοτίμων συναδέλφων, μόνον αὕτη δύναται νὰ δοθῇ. Ἐγὼ δὲ ἀπέδειξα, ὅτι ἀκριβῶς ὑπὸ τὸν τύπον τῆς διαμετακομίσεως διεξάγεται ἤδη μέγα λαθρεμπόριον ἐν Ἑλλάδι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐγχωρίου καπνοῦ. Ἐὰν θελήσητε νὰ ἐπιτρέψητε τὴν ἀτελῆ ἐπεξεργασίαν καὶ τοῦ ἐξωτερικοῦ καπνοῦ, τὸ λαθρεμπόριον θὰ λάβῃ μεγαλειτέρας διαστάσεις, ἐπὶ ζημίᾳ τῆς ἐγχωρίου παραγωγῆς καὶ τοῦ δημοσίου ταμείου. Ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος συνάδελφος μοὶ ὑπέμνησεν, ὅτι ὑπάρχει τοιαύτη διαμετακόμισις ἐν Βόλῳ, ὅτι αὐτὴ ἐξάγει καπνὸν καὶ σιγαρέτα εἰς τὸ ἐξωτερικὸν τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα δὲν δύναται νὰ πωλήσῃ εἰς τὴν ἐσωτερικὴν κατανάλωσιν, καὶ μάλιστα μᾶς εἶπεν, ὅτι τοιαῦτα σιγαρέτα καὶ τοιοῦτος καπνὸς δὲν καταναλίσκεται ἐν τῇ ἰδιαιτέρᾳ μου πατρίδι. Τὸν διαβεβαιῶ λοιπὸν, ὅτι, καίτοι ἡ Ἀταλάντη εἶναι τόπος καπνοφόρος, ἐν τούτοις δὲν καταναλίσκει καπνὸν ἐγχώριον, ἀλλὰ καπνὸν καὶ σιγαρέτα προερχόμενα ἐκ τῆς τοιαύτης διαμετακομίσεως τοῦ Βόλου· διότι ἐκ τῆς πόλεως ἐκείνης προμηθεύονται καπνὸν τῆς Ἀταλάντης, τὸν εἰσάγουν εἰς τὴν διαμετακόμισιν ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ τὸν ἐξαγάγουν εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, καὶ τὸν ἐπαναφέρουν εἰς τὴν Ἀταλάντην, ὅπου τὸν πωλοῦσι, χωρὶς νὰ ὑποβληθῇ ὁ καπνὸς οὗτος εἰς τὴν φορολογίαν, εἰς ἣν θὰ ὑπεβάλλετο, ἐὰν παρεσκεύαζον αὐτὸν ἐν τῷ ἐγχωρίῳ κοπτηρίῳ. Αὕτη εἶναι ἡ ζημία τοῦ Δημοσίου. Ἐγὼ εἶπον καὶ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι καὶ ἡ ἐγχώριος παραγωγὴ καὶ ἡ ἐγχώριος βιομηχανία καὶ ἀπεργασία τοῦ καπνοῦ μόνον ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου δύναται νὰ προαχθῇ καὶ εὐδοκιμήσῃ. Δὲν εἶναι καιρὸς τώρα νὰ ἀναπτύξω τὰς ἰδέας μου ἐπὶ τούτου· ἄλλοτε ἐπανειλημμένως ἐξέθεσα αὐτάς. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον προκληθεὶς θέλω ἀναπτύξει νῦν, εἶναι τὸ ἑξῆς: Ὅτι ἀκριβῶς ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας, ὑπὲρ τῆς ἰσότητος, ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης καὶ τῶν καλῶς ἐννοουμένων συμφερόντων τοῦ λαοῦ, πρέπει νὰ ᾖναι καὶ ὑπὲρ τοῦ συστήματος τούτου, διότι μόνον ὑπὸ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ εἶναι δυνατὸν νὰ ἔχωμεν δικαίαν καὶ ἀνάλογον φορολογίαν τοῦ καπνοῦ, τὴν ὁποίαν ὑπὸ τὸ σημερινὸν σύστημα δὲν ἔχομεν. Ὑπὸ τὸ σημερινὸν σύστημα, Κύριοι, καὶ ὁ ἁπλοῦς ἐργάτης, ὁ ὁποῖος καπνίζει καπνὸν ἀξίας μόνον μιᾶς δραχμῆς, ὑποβάλλεται εἰς τὴν αὐτὴν φορολογίαν, εἰς τὴν ὁποίαν ὑποβάλλεται καὶ ὁ πλούσιος καὶ ὁ ἑκατομμυριοῦχος, ὁ ὁποῖος καπνίζει καπνὸν ἀξίας 50 καὶ 60 δραχμῶν. Ὑπάρχει ἀναλογία ἐν τῇ τοιαύτῃ φορολογίᾳ; ὑπάρχει ἰσότης καὶ δικαιοσύνη; Ὄχι βεβαίως. Ἀλλ’ ὑπὸ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ εἶναι δυνατὸν ν’ ἀποκατασταθῇ τοιαύτη ἀναλογία καὶ δικαιοσύνη, διότι ὑπὸ τὸ μονοπώλιον τοῦ καπνοῦ ἡ Διαχείρισις αὐτοῦ, ἀγοράζουσα τὸν καπνὸν, θὰ ἐπιβάλλῃ τὸν φόρον αὐτοῦ κατὰ ποιότητα. Οὕτω ὁ καπνίζων ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου καπνὸν ἀξίας 2 ἢ 3 δραχμῶν θὰ πληρόνῃ ἀνάλογον φόρον τῶν 2 ἢ 3 δραχμῶν, ἀλλὰ ὁ καπνίζων καπνὸν ἀξίας 10 καὶ 20 δραχμῶν θὰ καταβάλλῃ φόρον ἀνώτερον, ἀνάλογον τῶν 10 καὶ 20 δραχμῶν. Αὐτὴ εἶναι ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ἀναλογία, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ ἔχῃ τις μόνον ὑπὸ τὸ σύστημα τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ, καὶ ὅστις εἶναι ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τοῦ λαοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς δικαιοσύνης καὶ ὑπὲρ τῆς ἰσότητος καὶ τῆς ἀναλόγου φορολογίας, δὲν δύναται ἢ νὰ ἦναι καὶ ὑπὲρ τοῦ μονοπωλίου τοῦ καπνοῦ.

§55ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐπειδὴ ἐγένετο λόγος περὶ καπνοῦ, θέλω παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ προσαγάγῃ πίνακα τοῦ κοπέντος καπνοῦ εἰς ἓν ἕκαστον καπνοκοπτήριον κατὰ τὰ τελευταῖα 3 ἔτη, διότι ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ πίνακος τούτου θέλει ὁμιλήσει.

§56ΔΑΓΡΕΣ. Καθ’ ἃς ἔχω πληροφορίας ἀκριβεῖς ἐκ Καλαμῶν, ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν κινδυνεύει νὰ διατρέξῃ τὸν κίνδυνον, τὸν ὁποῖον διέτρεξαν πρὸ μικροῦ τὰ παθόντα μέρη ἐκ τῆς πλημμύρας τῶν ποταμῶν Κηφισοῦ καὶ Ἰλισσοῦ ἐν Ἀθήναις καὶ ἐν Πειραιεῖ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι πρὸς τὸ δυτικὸν μέρος τῆς πόλεως, ἐγγύτατα τῆς ἀγορᾶς τῶν Καλαμῶν, παραῤῥέει ὁ ποταμὸς Νέδων, τοῦ ὁποίου ἡ δύναμις τῆς ῥοῆς τοῦ ὕδατος εἶναι τόσον ἰσχυρὰ, ὥστε εἶναι λίαν ἐπικίνδυνος. Τὴν δύναμιν δὲ αὐτοῦ ὁ ποταμὸς οὗτος κατέδειξε κατὰ τὸ ἔτος 1885, ὅτε πολλὰς συμφορὰς καὶ ζημίας προὐξένησεν εἰς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν. Εἴτε ἐκ τῆς ἀτελοῦς κατασκευῆς τοῦ ἀνατολικοῦ τείχους τοῦ ποταμοῦ τούτου, πρὸ πολλῶν ἐτῶν κατασκευασθέντος, εἴτε ἐκ τῆς προσχώσεως αὐτοῦ, μετὰ μικρὰν πλημμύραν θέλει ὑπερχειλίσει τὸ τεῖχος αὐτὸ καὶ θέλει κινδυνεύσει ὁλόκληρος ἡ πόλις τῶν Καλαμῶν. Εὐλόγως μεγάλη συγκίνησις καὶ ταραχὴ κατέχει ὅλους τοὺς κατοίκους τῶν Καλαμῶν. Ὡς μοὶ ἀναγγέλλουσι, Κύριοι, ἡ ἐγχώριος δημοσιογραφία διεμαρτυρήθη στεντορείᾳ τῇ φωνῇ. Ἀναφοραὶ πολλῶν πολιτῶν ἐστάλησαν πρὸς τὸν νομάρχην καὶ τὸν νομομηχανικὸν, ἵνα ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἀνυψώσεως τοῦ ἀνατολικοῦ τείχους τοῦ ποταμοῦ τούτου. Ὁ Ἐμπορικὸς Σύλλογος συνῆλθεν ἐπὶ τούτῳ, ἵνα ἐκδώσῃ ψήφισμα καὶ διαβιβάσῃ αὐτὸ πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἑνώνω λοιπὸν καὶ ἐγὼ τὴν φωνήν μου μεθ’ ἁπάντων τῶν κατοίκων τῆς πόλεως Καλαμῶν, καὶ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὁ ὁποῖος μάλιστα ἔχει ἰδιαιτέραν ὑποχρέωσιν πρὸς τὴν πόλιν τῶν Καλαμῶν, νὰ ἐπιστήσῃ τὴν προσοχήν του ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου καὶ διατάξῃ, ὡς τάχιστα, ἵνα ἀνυψωθῇ τὸ ἀνατολικὸν τεῖχος ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος πρὸς πρόληψιν ἀναποφεύκτων καὶ μεγίστων συμφορῶν τῆς πόλεως ταύτης, καὶ καταπαύσῃ τὴν συγκίνησιν, ὑφ’ ἧς εἰκότως κατέχεται ἡ πόλις. Ὑπομιμνήσκω δὲ τῷ κ. Ὑπουργῷ, ὅτι διὰ τὴν διοχέτευσιν τῶν ὑδάτων τοῦ ποταμοῦ Νέδοντος ὑπάρχει ἰδιαίτερον ταμεῖον τῶν ἐπὶ τούτῳ εἰσπράξεων, καὶ δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ μὴ διαταχθῇ ἡ ἄμεσος καὶ ὡς τάχιστα ἀνύψωσις τοῦ ἀνατολικοῦ τείχους τοῦ ποταμοῦ, καὶ ἵνα ἐπέλθῃ πλήρης ἀσφάλεια ἀπὸ παντὸς μέλλοντος κινδύνου, πρέπει νὰ ἀνυψωθῇ τὸ τεῖχος ἀπὸ τὸ ἄκρον τῆς ὁδοῦ Πευκάκι μέχρι τοῦ οἰνοπνευματοποιείου τοῦ κ. Διονυσίου Σταματελάκη, ὅπερ καὶ τὴν πόλιν θέλει καθωραΐσει διὰ τῆς συνδέσεως δύο ὁδῶν τὰ μάλα χρησίμων αὐτῇ.

§57Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Κατὰ τὴν σύνταξιν τοῦ καταλόγου τῶν ἐπιτηδευματιῶν ἐν τῷ δήμῳ Καλαμῶν ἔλαβον χώραν καταχρήσεις τοσαῦται, τῶν ὁποίων μνείαν ἐὰν κάμω, βεβαίως θὰ φρίξητε οἱ ἀκούοντες. Ἐν τῷ καταλόγῳ ἐνεγράφησαν ἐν τῇ πρώτῃ κατηγορίᾳ οἱ τῆς τρίτης, καὶ ἐν τῇ τρίτῃ οἱ τῆς πρώτης, πλεῖστοι δὲ παρελείφθησαν. Τοῦτο ἐνήργησαν σκανδαλωδῶς οἱ συντάξαντες τὸν κατάλογον. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ καταθέσῃ τὸν κατάλογον αὐτὸν ἐν τῇ Βουλῇ, διότι ἐξ αὐτοῦ θ’ ἀποδειχθῶσιν οἱ ἰσχυρισμοί μου ἀκριβεῖς. Ὁ νῦν ἔφορος, ἱκανώτατος καὶ ἐντιμότατος ὑπάλληλος, πληροφορηθεὶς τὴν κατάστασιν ταύτην, ἔῤῥιξεν. Ἐπίσης παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν νὰ ἐπισπεύσῃ τὴν ἐκεῖθεν ἀπομάκρυνσιν τοῦ γραμματέως τῆς Ἐφορίας, Παπαπίτσου, νομίζω, καλουμένου, διότι ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς ἐξετέθη πάρα πολὺ εἰς τὸν τόπον, διαπράττων καταχρήσεις. Περὶ αὐτοῦ ὁ νῦν ἔφορος, ἐντιμότατος ἄνθρωπος, ἀνέφερεν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἀλλ’ οὐδὲν κατ’ αὐτοῦ ἐνεργεῖται.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μήπως πρόκειται περὶ ἑνὸς γραμματέως τῆς ἐφορίας ὀνομαζομένου Πικλοῦ;

§59ΦΛΕΣΣΑΣ. Ὄχι· νομίζω ὅτι λέγεται Παπαπίτσος.

§60ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Τί ἔκαμε;

§61ΦΛΕΣΣΑΣ. Πολλὰς καταχρήσεις.

§62ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Εἰς τὴν Μεσσήνην δὲν ἄφησε κανένα ἀφορολόγητον!

§63ΔΑΓΡΕΣ. Ἀγνοῶ ἄν περὶ αὐτοῦ τοῦ ὑπαλλήλου, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Φλέσσας, πρόκειται, ἢ περὶ ἑτέρου. Εἶναι γνωστὸν ἐν Καλάμαις, ὅτι εἷς γραμματεὺς τῆς ἐκεῖ Ἐφορίας ἔκαμε πολλὰς καταχρήσεις, καὶ ἠλλοίωσε τὸν κατάλογον τῶν ἐπιτηδευματιῶν εἰς βαθμὸν τοιοῦτον, ἐκ τοῦ ὁποίου λέγεται ὅτι ὠφελήθη πολλά. Περὶ αὐτοῦ ὁ ἔφορος Καλαμῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι λίαν ἔντιμος καὶ ἱκανὸς ὑπάλληλος, διεβίβασε τὰ παράπονα ταῦτα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, καὶ νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον ἐπελήφθη τῆς ὑποθέσεως ταύτης· εἶναι αὐτός, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμίλησεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, οὐχὶ ἐκεῖνος, ὅν κατωνόμασεν ὁ κ. Φλέσσας.

§64ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ ὑπάλληλος, περὶ τοῦ ὁποίου γίνεται λόγος, ἐργασθεὶς ἄλλοτε ἐν Μεσσήνῃ διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν τῶν χρεῶν ἐκ δόσεων γαιῶν καὶ φυτειῶν, ἐφορολόγησε πλείστους συμπολίτας μου, καὶ δι’ αὐτὸ ἐζήτησα, ὅπως σταλῇ εἰς Μεσσήνην συνεργεῖον καὶ ἐκκαθαρίσῃ τὰ ὀφειλόμενα παρὰ τῶν δηλωσάντων γαίας καὶ φυτείας κατόχων, ἵνα ἀπαλλαχθῶσιν οὗτοι ἀπὸ τοὺς τοιούτους, διότι πολλοὶ ἐκ τῶν συμπολιτῶν μου ἐπλήρωσαν ἀνὰ 50 καὶ 100 δραχμὰς ἄνευ ἀποτελέσματος ἐκκαθαρίσεως καὶ ἐκδόσεως τῶν παραχωρητηρίων, τὰ ὁποῖα μέχρι σήμερον μένουσιν ἐκκρεμῆ. Δι’ αὐτὸν δὲ τὸν λόγον ἐζήτησα παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν πολλάκις νὰ ἀποστείλῃ ἐντίμους ὑπαλλήλους, ὅπως προβῶσιν εἰς τὴν τοιαύτην ἐργασίαν, ὡς ἀπέστειλεν εἰς ἄλλας ἐπαρχίας, οἷον Γορτυνίαν καὶ Ἄργος, εἰς τὰς ὁποίας δὲν ὑπῆρχε τοιαύτη ἀνάγκη.

§65Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δύο μόνον συνεργεῖα συνεστήθησαν, δυνάμει νόμου. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ συστηθῶσι περισσότερα, ἤθελον βεβαίως τὰ συστήσει προθύμως, ἀλλὰ δὲν ἤθελον βεβαίως ἐπαρκέσει τὰ μέσα.

§66ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Αἰσθάνομαι τὴν ἀνάγκην, ὅπως ἐπανορθώσω ἀνακρίβειάν τινα, εἰς τὴν ὁποίαν περιέπεσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ πρὸ ὀλίγου λαλήσας, τὴν ἀνακρίβειαν ταύτην, ὅτι ὁ καταγγελλόμενος ὑπάλληλος Παπαπῖτσος δὲν ἦτο ὑπάλληλος καθ’ ἣν ἐποχὴν ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Μεσσήνης διέπραξε καταχρήσεις, περὶ ὧν ὡμίλησαν οἱ ἀξιότιμοι συνάδελφοι. Ἦτο ἄλλοτέ ποτε ὑπάλληλος ἐν τῇ Οἰκονομικῇ Ἐφορίᾳ Μεσσήνης, ἀλλ’ ἀπελύθη, καὶ παρέμενεν ἐκεῖ, πληρωνόμενος ἰδιαιτέρως ὑπὸ τῶν πολιτῶν, ὅπως ἐκτελῇ τὴν ἐργασίαν, ἧς οὗτοι εἶχον ἀνάγκην ἐν τῇ Ἐφορίᾳ, ἐσχάτως δὲ διωρίσθη τοιοῦτος ὑπάλληλος ἐν τῇ Ἐφορίᾳ Καλαμῶν.

§67Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ οἰκονομικὸς ἔφορος παρέστησεν, ὅτι ὑπάλληλός τις, —ὑποθέτω ὁ γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας,—καὶ νομίζω ὅτι τὸ ἐπώνυμον αὐτοῦ εἶναι Πικλὸς— αὐτὸς περιέπεσεν εἰς καταχρήσεις. Περὶ αὐτοῦ ἐλήφθη μέτρον καὶ διοικητικῶς καὶ πρὸς ποινικὴν καταδίωξιν διὰ τὰς πράξεις, τὰς ὁποίας ἔπραξε.

§68ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι ἄλλος οὗτος, κύριε Πρωθυπουργέ, ὁ Πικλὸς, περὶ τοῦ ὁποίου ὡμιλήσατε πρὸ ὀλίγου. Ὁ Πικλὸς εἶναι τῷ ὄντι γραμματεὺς τῆς Ἐφορίας Καλαμῶν, κατάγεται δὲ ἐκ Κορώνης· δὲν γνωρίζω δὲ, ἂν διέπραξε καταχρήσεις. Παπαπῖτσος ὅμως εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος διέπραξε τὰς καταχρήσεις...

§69Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι διωρισμένος ὑπάλληλος;

§70ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω... Βεβαιοῖ τοῦτο ὁ κ. ἐκ Καλαμῶν συνάδελφος, ὁ ὁποῖος εἶναι εἰς καλλιτέραν θέσιν ἐμοῦ νὰ γνωρίζῃ, καὶ καθ’ ἃ βεβαιοῦται, ὑποπίπτει εἰς πλείστας ὅσας καταχρήσεις· ἀλλὰ εἰς τοιαύτας καταχρήσεις καὶ ὅτε διατέλει ὑπάλληλος ἐν Μεσσήνῃ ὑπέπεσε, καὶ κατόπιν, παραμένων ἐκεῖ ὡς πολίτης, ἀπείρους καταπιέσεις διέπραξεν. Ἐφορολόγησεν ἁπαξάπαντας τοὺς πολίτας, τοὺς ἔχοντας ἀνάγκην νὰ ἐκκαθαρισθῇ τὸ τίμημα τὸ ὀφειλόμενον πρὸς τὸ Δημόσιον ἕνεκα δηλώσεων ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, καὶ τὸ χείριστον πάντων εἶναι, ὅτι, ἐν ᾧ ἐφορολόγησεν αὐτοὺς βαρύτατα, οὐδεμίαν ἐργασίαν ἐξετέλεσεν, οὐδὲν ἔπραξε, πάντες δὲ οἱ πολῖται παραπονοῦνται, ὅτι ἐφορολογήθησαν ἐπὶ ματαίῳ. Ἔχουσι λάβει τὰ παραχωρητήριά των, καὶ τὰ παραχωρητήρια αὐτὰ εἶναι ὡς νὰ μὴ ὑπάρχωσι, διότι δὲν εἶναι τίτλοι ταῦτα. Καὶ ἰδοὺ πῶς, κύριε Πρωθυπουργέ. Ὁ Παπαπῖτσος οὗτος, ὁ διαβόητος, ἔκαμνε δῆθεν τὴν ἐκκαθάρισιν, ἐλάμβανε τὰ χρήματα, τὰ ἔθετε εἰς τὸ θυλάκιόν του, καὶ συνεννοούμενος μὲ τὸν ὑποθηκοφύλακα, ἐσημείου ἐπὶ τῶν παραχωρητηρίων, ὅτι ταῦτα μετεγράφησαν καὶ ὅτι ἐγγράφεται ὑποθήκη ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, ἀλλὰ οὐδὲν τούτων ἦτο ἀληθὲς, διότι οὐδεμία μεταγραφὴ ἐγένετο εἰς τὰ βιβλία τῶν μεταγραφῶν· ὥστε καὶ τὰ καταβαλλόμενα χρήματα πρὸς μεταγραφὴν καὶ ὑποθήκευσιν ὑπὲρ τοῦ Δημοσίου, καὶ ταῦτα ἐτρώγοντο ἀπὸ τοὺς ἀχρείους τούτους ὑπαλλήλους.

§71ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πῶς δὲν τὸν καταγγέλλουσιν; Εἶναι πλαστογραφία.

§72ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως εἶναι πλαστογραφία. Λέγω ταῦτα, οὐχὶ διότι μᾶς ἐνδιαφέρει τόσον πολὺ ἡ καταδίωξις ἡ ποινικὴ τῶν ὑπαλλήλων τούτων, ἐκ τῆς ὁποίας οἱ πολῖται οὐδὲν ἄμεσον κέρδος προσδοκῶσιν, ὅσον μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ ἐκκαθάρισις τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἥτις εἶναι γενικοῦ ἐνδιαφέροντος, εἶναι δὲ καὶ γενικωτέρου ἐνδιαφέροντος διὰ τὴν ἐπαρχίαν, τὴν ὁποίαν ἔχω τὴν τιμὴν νὰ ἀντιπροσωπεύω ἐνταῦθα, καὶ διὰ τὰς ἐπαρχίας τῶν Καλαμῶν καὶ τῆς Πυλίας καὶ τῆς Τριφυλίας καὶ πλείστας ἄλλας ἐπαρχίας τῆς Πελοποννήσου. Πέρυσι, κύριοι Βουλευταί, ἐψηφίσθη νόμος, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύθησαν δύο συνεργεῖα, προσετέθησαν δὲ ὑπάλληλοι ἐν τῷ λογιστικῷ τμήματι τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ταῦτα εἰδικὴν ἔχουσιν ἀποστολὴν, ὅπως ἀσχοληθῶσιν εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος ἐκ γαιῶν καὶ φυτειῶν· ἀλλὰ δυστυχῶς ἀπὸ πέρυσι τὰ συνεργεῖα ταῦτα δὲν βλέπω τί ἔκαμον. Ἐὰν ἠσχολήθησαν μόνον διὰ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ καὶ διὰ τὴν ἐπαρχίαν τοῦ Ἄργους, τοῦτο, Κύριοι, δὲν λέγεται ἐκπλήρωσις τοῦ σκοποῦ, διὰ τὸν ὁποῖον ἐνομοθετήθη ὁ νόμος ὁ περυσινός· ὁ νόμος ὁ περυσινὸς ἀπῄτησεν, ὅπως τάχιστα ἐργασθῶσι τὰ συνεργεῖα καὶ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα τέλος πάντων. Εἶναι μακρὰ, Κύριοι ἡ ἱστορία τῶν βασάνων καὶ περιπετειῶν, τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι, ἕνεκα τῆς εὐπιστίας των εἰς τὰς ἐπαγγελίας τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως καὶ περὶ δηλώσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ὁ νόμος οὗτος, Κύριοι, ἀντί, ὡς ἠλπίζετο, καὶ ὡς καὶ ἡ Κυβέρνησις, ἡ εἰσαγαγοῦσα τοῦτον ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὸ 1871 ἤλπιζε, νὰ ἀποβῇ μίαν ἡμέραν εὐεργετικὸς καὶ ὠφέλιμος εἰς τοὺς φορολογουμένους καὶ εἰς τὸ Δημόσιον συγχρόνως, τοὐναντίον ἀπέβη καταθλιπτικώτατος καὶ τυραννικώτατος διὰ τοὺς πολίτας. Ἀπέβη μόνον κατὰ τρόπον ἀδικώτατον ὠφέλιμος εἰς τὸ Δημόσιον, διότι ἀπηλλάγη τὸ Δημόσιον ἰδιοκτησίας ἐκ τῆς ὁποίας οὐδὲν προσεπορίζετο, καὶ ἰδιοκτησίας, ἐκ τῆς ὁποίας πλεῖστα ὅσα ἤντλησε διὰ τῆς πωλήσεως, ἐκ τῆς ὁποίας τεραστίως ηὔξησαν αἱ πρόσοδοι αὐτοῦ, ἀλλ’ οἱ φορολογούμενοι ἐξακολουθοῦσιν ἔτι νὰ πληρόνωσι προσωρινὰς δόσεις, δὲν γνωρίζουν δὲ τί θὰ καταβάλωσιν ἀκόμη πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ χρέους καὶ μέχρι τίνος χρόνου, ὅτε θὰ ἀποκτήσωσιν ἕνα τίτλον τέλος πάντων ἰδιοκτησίας, δυνάμει τοῦ ὁποίου θὰ δύνανται νὰ διαθέσωσι τὰ κτήματα αὑτῶν. Ἀπὸ τοῦ 1871 ἤδη ἔχομεν 25 ὅλα ἔτη, καὶ οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι ἐξακολουθοῦσι νὰ πληρόνωσι, καὶ πληρόνουσι προσωρινὰς δόσεις, καὶ θὰ ἐξακολουθήσωσιν ἴσως ἐπ’ ἄπειρον, ἐφ’ ὅσον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εὐδοκεῖ νὰ ἐντείνῃ τὰς ἐνεργείας αὑτοῦ, ὅπως τὰ συνεργεῖα προβῶσι τέλος πάντων εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος. Ἔλεγον πρὸ ὀλίγου, κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἀντὶ νὰ ἀποβῇ εὐεργετικὸς ὁ νόμος περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἀπέβη τοὐναντίον ἐπιζημιώτατος εἰς τοὺς πολίτας· καὶ ἰδοὺ διὰ τί. Ἤδη οἱ πολῖται, πληρώσαντες ἐπὶ 25 ἔτη τὰς ἐτησίας δόσεις των, δύναμαι νὰ εἴπω ὅτι ἔχουσιν ἐξοφλήσει τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων, τὴν ὀφειλομένην τῷ Δημοσίῳ πρὸ πολλῶν ἐτῶν. Ἐν τούτοις ζητοῦνται ἀκόμη, καὶ ἀναγκάζονται νὰ ὑποκύπτωσιν εἰς τὴν καταδίωξιν τοῦ Δημοσίου· ἀλλὰ τὸ χείριστον ὅλων εἶναι τοῦτο, ὅτι, ἐνῶ ἐπλήρωσαν τὴν ἀξίαν τῶν κτημάτων πρὸς τὸ Δημόσιον, κτήματα δὲν ἔχουν, μὴ δυνάμενοι νὰ διαθέσωσιν αὐτὰ, διότι τὸ Δημόσιον δὲν ἀναγνωρίζει ὡς κύριον ἐκεῖνον, τοῦ ὁποίου δὲν ἐξεκαθαρίσθη τὸ χρέος καὶ ὁ ὁποῖος δὲν ἔλαβεν ὑπὲρ ἑαυτοῦ παραχωρητήριον· οὔτε δύνανται οἱ εἰς τοιαύτην κατηγορίαν εὑρισκόμενοι νὰ πωλῶσιν, οὔτε εἰς προικοληψίαν νὰ δίδωσιν, οὔτε νὰ μεταβιβάζωσιν ἄλλως πως τὸ ἀκίνητον τὸ ἐθνικοϊδιόκτητον, ἀλλ’ εὑρίσκονται ἐν μετεώρῳ καταστάσει, ἀφ’ ἑνὸς μὲν ὑπόχρεοι ἀπέναντι τοῦ Δημοσίου, ὅπως ἐτησίως καταβάλλωσι τὰς προσωρινὰς δόσεις, χωρὶς ἀφ’ ἑτέρου νὰ ἔχωσιν ἰδιοκτησίαν. Ἐκτέλεσις ἀναγκαστικὴ ἐπὶ τῶν κτημάτων τούτων δὲν δύναται νὰ γείνῃ, εἰς ὑποθήκην δὲν δύνανται νὰ δοθῶσι, διότι παρεμβαίνει τὸ Δημόσιον καὶ ζητεῖ τὴν ἀκύρωσιν τῆς ἐκτελέσεως ἢ τῆς ὑποθήκης, ἐπὶ τῷ λόγῳ ὅτι δὲν ἀπεκτήθη τὸ δικαίωμα τῆς κυριότητος διὰ τῶν δηλώσεων, ἐν ὅσῳ δὲν ὑπάρχει παραχωρητήριον. Ἀλλὰ, κύριε Πρωθυπουργὲ, ἡ κατάστασις αὕτη οὐδόλως εὐθύνει, νομίζω, τοὺς πολίτας, εὐθύνει δὲ τὴν Πολιτείαν αὐτήν, ἡ ὁποία τὰ πάντα ὑπὲρ ἑαυτῆς ἔπραξε, πάντα τὰ ἐκβιαστικὰ μέσα μετεχειρίσθη, ὅπως ἀσφαλίσῃ τὰ δημόσια συμφέροντα, οὐδόλως δὲ ὑπὲρ τῶν φορολογουμένων ἐμερίμνησε. Δίκαιον εἶναι τοῦτο; Ἐπὶ 25 ἔτη φωνάζει ἡ ὑπόθεσις αὕτη καὶ ζητεῖ τὴν ἐπικουρίαν τῆς Πολιτείας, ὅπως δοθῇ τέλος πάντων δίκαιον εἰς τοὺς πτωχοὺς φορολογουμένους. Φωνάζουσιν αὐτὰ τὰ πράγματα καὶ σᾶς λέγουσι: «δόσατε εἰς τοὺς πολίτας ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνήκει», καὶ ὑμεῖς κωφεύετε, καὶ ὑμεῖς ἀρνεῖσθε ν’ ἀποδώσητε δικαιοσύνην! Ἐνόμισα, Κύριοι, ἐκ τῆς ἀφορμῆς τῶν ἐπερωτήσεων τῶν ἀξιοτίμων συναδέλφων, αἵτινες πρὸ ὀλίγου ἐγένοντο, ὅτι μοὶ ἐπεβάλλετο τὸ καθῆκον, ὅπως συστήσω εἰς τὴν Κυβέρνησιν τὴν ταχίστην, τὴν ἐνδελεχεστάτην μέριμναν περὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης. Δὲν ὑπάρχει ἰδιοκτησία, ἐνῷ ἠδύνατο καὶ ὤφειλε νὰ ὑπάρχῃ ἤδη, κατόπιν τῶν 25 ἐτῶν, κατὰ τὰ ὁποῖα οἱ δυστυχεῖς φορολογούμενοι ἐξακολουθοῦσι καταβάλλοντες, καὶ τὴν ἰδιοκτησίαν ταύτην ἔχετε καθῆκον νὰ δημιουργήσητε.

§73Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς μοὶ φαίνεται, ὅτι δὲν γνωρίζει τὴν ἱστορίαν τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς. Ἐὰν ἐγνώριζε τὴν ἱστορίαν τοῦ νόμου, ἤθελεν ἀγορεύει μετὰ ὀλιγωτέρου ἐρεθισμοῦ καὶ μετὰ περισσοτέρας ἠρεμίας, διότι τοῦ νόμου τὰ ἄτοπα ἢ τὰς περιπλοκὰς, αἵτινες προεκλήθησαν ἐκ τῆς ἐκτελέσεως αὐτοῦ, δὲν δύναται νὰ καταλογίσῃ εἰς τὴν εὐθύνην οὔτε ἐμοῦ, οὔτε ἐκείνων, μετὰ τῶν ὁποίων ἐγὼ συμπράττω. Ὁ νόμος τοῦ 1871 παρήγαγε τοιαύτας περιπλοκὰς καὶ δυσχερείας, ὥστε σᾶς βεβαιῶ, ὅτι οὐχὶ εἰς τὰ 1896, ἀλλ’ οὔτε εἰς τὰ 2006 δὲν θὰ ἦναι ἐκκαθαρισμέναι αἱ περιπλοκαὶ αὗται. Ἐὰν ἐγνωρίζετε, ὅτι τὸ δικαίωμα ἑκάστου πολίτου νὰ δηλώσῃ, ἵνα καταλάβῃ 80 στρέμματα γῆς, δὲν ἐδόθη μόνον εἰς αὐτὸν, ἐὰν ἦναι κάτοικος τοῦ χωρίου, ἀλλ’ ἐδόθη συγχρόνως καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν εἰς παρακειμένας ἐκτάσεις, ἐδόθη κατόπιν καὶ εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι κατοικοῦσιν ἐκτὸς τῆς ἐπαρχίας, καὶ ὅτι πάντες ἐδήλωσαν πολλάκις τὴν αὐτὴν ἔκτασιν καὶ πάντες ὑπέβαλον δήλωσιν καὶ πάντες κατέβαλον δόσεις, δὲν θὰ ἐλέγετε ταῦτα. Ἠρχίσαμεν τώρα νὰ διαλύωμεν αὐτὰς τὰς περιπλοκὰς καὶ νὰ διεξάγωμεν τὴν πολυδαίδαλον αὐτὴν ἐργασίαν, ἵνα φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ἀλλὰ θὰ φθάσωμεν εἰς ἀποτέλεσμα; Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι θὰ φθάσωμεν, ἀλλὰ θὰ φθάσωμεν μετὰ 20 ἢ 30 ἔτη. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης νομίζῃ, ὅτι ἡ ἐργασία εἶναι ἓξ μηνῶν, πλανᾶται. Δύναμαι νὰ φέρω πίνακα εἰς τὴν Βουλὴν, διὰ νὰ ἴδῃ, ὅτι, ἂν ἐγένετο ἐργασία, ἐγένετο μόνον κατὰ τὸ δεκαπεντάμηνον ἢ δεκαεπτάμηνον, κατὰ τὸ ὁποῖον διατελοῦμεν ἐν τῇ ἀρχῇ, ὅτι πρὸ ἡμῶν οὐδεμία εἶχε γείνῃ ἐργασία, ὅτι διεπράχθησαν αἱ μεγαλείτεραι πλοκαὶ καὶ μεγάλαι πιέσεις, καὶ οὐδείς ποτε ἐφρόντισε· διότι εὑρέθησαν ἐντὸς τοῦ τμήματος τοῦ ἁρμοδίου 3,700 ἔγγραφα ἐκκρεμῆ, καὶ μόλις ὅταν ἤλθομεν ἡμεῖς καὶ εὕρομεν τὴν κατάστασιν αὐτήν, ἐζητήσαμεν νὰ ἐκκαθαρίσωμεν αὐτὴν, καὶ διὰ νὰ δοκιμάσωμεν ἓν σύστημα νέον, τὸ ὁποῖον δὲν εἶχον οἱ προκάτοχοι ἡμῶν, ἐσυστήσαμεν δύο συνεργεῖα, ἵνα δι’ αὐτῶν ἴδωμεν, ἂν δυνάμεθα νὰ συντελέσωμεν εἰς τὴν ταχυτέραν διάλυσιν τῶν πλοκῶν αὐτῶν. Καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσσήνης ἐζήτησε λόγον ἀπὸ ἡμᾶς διὰ τὰς πλοκὰς αὐτὰς, αἵτινες ἀπὸ τοῦ 1871 ἐπιφέρονται! Ἀλλὰ μήπως διὰ τοῦτο ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξωργίσθη καθ’ ἡμῶν; Ἐξωργίσθη καὶ δι’ ἄλλην αἰτίαν. Ἐὰν ἤκουσα καλῶς καὶ δὲν ἐπλανήθην, ἔλεγεν ὁ κ. ἐκ Μεσσήνης Βουλευτὴς, ὅτι ὑπάλληλός τις, Παπαπῖτσος, ὁ ὁποῖος διετέλει ὑπάλληλος καὶ εἶχε πράξει διαφόρους ἀξιοποίνους πράξεις, αἱ ὁποῖαι ὅμως δὲν κατηγγέλθησαν καὶ διὰ τὰς ὁποίας δὲν εἶχε παυθῆ ἀπὸ τοὺς προκατόχους, ὅτι αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος ἐπαύθη τέλος πάντων, καὶ ἀφοῦ ἐπαύθη, πολῖται τὸν παρέλαβον καὶ τὸν ἐμίσθωσαν διὰ νὰ κανονίσῃ τὰ τῶν ἰδιοκτησιῶν των τούτων, καὶ ὅτι ἔτρωγε τὰ χρήματά των, καὶ τοῖς παρίστα, ὅτι μετέγραψε παραχωρητήρια, ἐνῷ δὲν εἶχε μεταγράψει αὐτά. Καὶ ὀργίζεται καθ’ ἡμῶν ὁ κ. Βουλευτὴς, διότι αὐτὸν τὸν ὑπάλληλον τὸν ἀνεχόμεθα! Τί νὰ τὸν κάμωμεν; Εἶναι ὑπάλληλος; Ὄχι. Περιέπεσεν εἰς παραπτώματα; Εἰς τὸν Εἰσαγγελέα.

§74ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Εἶναι ὑπάλληλος.

§75Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τώρα μοὶ λέγουσιν, ὅτι διωρίσθη πάλιν ὑπάλληλος. Δὲν ἐγνώριζε κανείς, ὅτι εἶχε πράξει πλημμελήματα, ἢ ἂν ὅτε ἦτο πολίτης ἔπραξε τοιαῦτα. Ἐὰν οἱ πολῖται κατήγγελλον αὐτὸν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος ἀπέχει ἀπὸ τὴν Μεστήνην μέχρι Καλαμῶν μίαν ὥραν, ἴσως ἤθελεν ἐγερθῆ ποινικὴ δίκη καὶ ἀποδειχθῆ ἡ ἐγκληματικότης τοῦ ἀνθρώπου καὶ τεθῇ εἰς τὰς φυλακάς. Ἐὰν διωρίσθη τελευταῖον,—τὸ ὁποῖον ἐγὼ δὲν ἐνθυμοῦμαι— διωρίσθη καλῇ τῇ πίστει, διότι κανεὶς δὲν μοὶ εἶπεν, ὅτι διέπραξεν ἐγκλήματα, διότι δὲν τὰ εἶχε διαπράξει ὡς ὑπάλληλος, ἀλλὰ μισθοδοτούμενος ὑπὸ πολιτῶν. Ὀργίζεται ὁ κ. Βουλευτὴς, καὶ ἐν ὥρᾳ τοιαύτῃ βεβαίως ἠμπορεῖ νὰ βλάψῃ καὶ τὴν ὑγείαν του (ἱλαρότης).

§76ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριοι Βουλευταὶ, ἐὰν ἐν ἐρεθισμῷ καὶ μετ’ ἀγανακτήσεως ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου, τοῦτο—δύναμαι νὰ διαβεβαιώσω τὸν κ. Πρωθυπουργὸν — ὀφείλεται οὐχὶ βεβαίως εἰς ἄγνοιαν τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, καὶ τῆς ἱστορίας τῶν κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην· διότι καὶ τὸν νόμον καὶ τὰς συνεπείας τοῦ νόμου αὐτοῦ ἀκριβῶς γινώσκω ἐξ ὑποχρεώσεως, τὴν ὁποίαν ἔχω, ὅπως ὑπηρετῶ κατὰ δύναμιν τοὺς ἐμοὺς συμπολίτας. Ἐὰν μετ’ ἐρεθισμοῦ καὶ ἀγανακτήσεως ὡμίλησα πρὸ ὀλίγου, ὤφειλεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νὰ ἐννοήσῃ ἐντεῦθεν, ὅτι αὐτὸ ὠφείλετο εἰς τὴν συναίσθησιν τοῦ ἀδικήματος τοῦ μεγίστου, τὸ ὁποῖον προσγίγνεται καὶ εἰς τοὺς ἰδικούς μου συμπολίτας, ἀλλὰ καὶ εἰς πάντας ἐν γένει τοὺς Ἕλληνας, τοὺς ὁπωσδήποτε ὑπαγομένους εἰς τὰς διατάξεις τοῦ νόμου περὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, εἰς τὴν συναίσθησιν ἀδικήματος, τὸ ὁποῖον εἶναι ὄντως τοσοῦτον τερατῶδες, ὥστε νὰ ἐξεγείρῃ τὴν ἀγανάκτησιν καὶ ἐμοῦ, ἀλλὰ καὶ παντὸς γινώσκοντος τὰ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐνόμισεν ὅτι ἐξωργίσθην διὰ τὰς καταπιέσεις τοῦ ὑπαλλήλου Παπαπίτσου, ὁ ὁποῖος ὑπηρετεῖ παρὰ τῇ Ἐφορίᾳ Καλαμῶν, ἀλλὰ ῥητῶς ἐδήλωσα, ὅτι δὲν μὲ ἐνδιαφέρει τόσον ἡ καταδίωξις τοῦ ὑπαλλήλου ἐκείνου, ἢ οἱουδήποτε ἄλλου, ὅσον μὲ ἐνδιαφέρει ἡ ταχίστη λύσις, ἡ ταχίστη τακτοποίησις τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἡ ἐνδιαφέρουσα πληθυσμοὺς ὁλοκλήρους, πληθυσμοὺς εἰσφέροντας καθ’ ἑκάστην τὸ προϊὸν τοῦ ἱδρῶτος αὐτῶν ἀγογγύστως εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον...

§77ΠΕΤΙΜΕΖΑΣ. Ἀγογγύστως!

§78ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀγογγύστως βεβαίως, ἐνόσῳ ὑπάρχει ἀκόμη ἡ ἐλπὶς, ὅτι θὰ εὕρωσι δικαιοσύνην. Ἀλλὰ δὲν γνωρίζω τί θὰ γείνῃ, ὅταν θὰ ἐκλείψῃ ἡ ἐλπὶς αὕτη... Τοὺς εἰσφέροντας, λέγω, τὸ χρῆμά των, ἀλλὰ πολλάκις καὶ εἰς τὰς φυλακὰς ἀπαγομένους καὶ τυραννουμένους ὅλως ἀδίκως, ἵνα ἐπαρκέσωσιν εἰς τὰς πολυτελεῖς ἀνάγκας τοῦ Δημοσίου. Διὰ τοῦτο, Κύριοι, ὡμίλησα μετ’ ἀγανακτήσεως, καὶ ἡ ἀγανάκτησίς μου, νομίζω, ἦτο δικαία, καὶ θέλετε δικαιώσει καὶ συμμερισθῆ αὐτήν. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς φρονεῖ, ὅτι ἔπραξε τὸ καθ’ ἑαυτὸν, ἱδρύσας πέρυσι διὰ τοῦ εἰσαχθέντος εἰς τὴν Βουλὴν νομοθετήματος δύο συνεργεῖα, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἀσχοληθῆ εἰς τὴν ἐκκαθάρισιν τοῦ ὀφειλομένου τιμήματος ἐκ διαθέσεως ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, καὶ τὰ ὁποῖα, ὡς πρὸ ὀλίγου σᾶς ἔλεγεν, ἐλπίζει ὅτι μετὰ 20 ἔτη θέλουσι φθάσει εἰς τὸ τέλος τῆς ἐργασίας ταύτης. Ἀλλ’ ἐὰν τοῦτο ἦναι ἀληθὲς, ἐὰν μετὰ 20 ἔτη πρόκειται νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ τέλος τοῦτο, εἰς τὸ ὁποῖον ἀποβλέπουσιν αἱ εὐχαὶ πάντων τῶν πολιτῶν, θὰ ἦτο προτιμότερον, κύριε Πρωθυπουργὲ, διὰ τοὺς πολίτας, τοὺς ἀπὸ 25 ἐτῶν ἤδη πληρώνοντας τὰς προσωρινάς των δόσεις, νὰ παραιτηθῶσιν ὁλοσχερῶς τῶν κτημάτων τοῦ Δημοσίου, τοῦ δώρου τούτου τοῦ ἀδώρου ὄντως, τοῦ δοθέντος αὐτοῖς παρὰ τῆς Πολιτείας.

§79ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως.

§80ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο θὰ εἴπω.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχουσι τὸ δικαίωμα τῆς παραιτήσεως διὰ νόμου ἐκδοθέντος τὸ 1885.

§82ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὀφείλουσιν νὰ πληρώσωσι μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς παραιτήσεως.

§83ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀκριβῶς δὲ ἡ σκέψις αὕτη μὲ ἄγει εἰς τὴν ἄλλην ἄτοπον διάταξιν τοῦ νόμου, κατὰ τὴν ὁποίαν, ὡς ἔλεγε πρὸ ὀλίγου ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς συνάδελφος, στεροῦνται καὶ τοῦ δικαιώματος ἀκόμη τῆς παραιτήσεως ἐκ ταύτης τῆς ἰδιοκτησίας, ἐνόσῳ δὲν πληρώσωσι τὰ μέχρι τῆς ἐποχῆς τῆς παραιτήσεως ὀφειλόμενα. Ἰδοὺ λοιπὸν, ποῦ μᾶς περιήγαγεν ὁ θεσμὸς οὗτος τῆς τοιαύτης διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, νὰ κατατυραννῶμεν ἀδίκως τοὺς πολίτας, καὶ νὰ ἀποστραγγίζωμεν πᾶσαν οἰκονομικὴν δύναμιν τῶν πολιτῶν, διὰ νὰ πλουτίσωμεν τὸ δημόσιον ταμεῖον, τὸν διαῤῥέοντα τοῦτον πίθον τῶν Δαναΐδων! Ἀλλ’ ἐὰν, κύριε Πρωθυπουργὲ, φρονῆτε εἰλικρινῶς, ὅτι τὰ δύο μόνον συνεργεῖα δὲν θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ φθάσωσιν εἰς τὸ τέρμα τῆς ἐργασίας αὐτῶν πρὸ μιᾶς εἰκοσαετίας, εἴχετε καθῆκον, καὶ ἔχετε ἤδη τοιοῦτον, ὅπως μεριμνήσητε καὶ περὶ τῆς ἱδρύσεως ἑτέρων πέντε, ἢ ὀκτὼ, ἢ δέκα, ἢ δεκαπέντε συνεργείων, τόσων, ὅσα ὄντως εἶναι ἀναγκαῖα, ὅπως ἀχθῇ εἰς πέρας τάχιστα ἡ ἐργασία αὕτη. Ἀλλὰ δὲν εἶναι, Κύριοι, μόνον ταῦτα τὰ ἄτοπα, τὰ ἐκ τῆς πλημμελοῦς νομοθετήσεως τοῦ θεσμοῦ καὶ τὰ ἐκ τῆς κακῆς ἐφαρμογῆς αὐτοῦ γενόμενα. Πλεῖστα ἄλλα συμπαρομαρτοῦσι πρὸς ταῦτα. Σᾶς ἀναφέρω ἐπὶ παραδείγματι τοῦτο, ὅτι, ἀποθνήσκοντος τοῦ ἀρχικοῦ δηλωτοῦ, καταδιώκονται κατὰ τὸν νόμον οἱ κληρονόμοι αὐτοῦ. Ἀλλ’ οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ἐπιτετραμμένοι τὴν εἴσπραξιν τῶν δημοσίων ἐσόδων, κατὰ προτίμησιν καταδιώκουσιν ἕνα καὶ μόνον ἐκ τῶν κληρονόμων, οἱονδήποτε θέλουσι, πλεῖσται δὲ ὅσαι καταχρήσεις καὶ καταπιέσεις λαμβάνουσι χώραν. Ἀποφεύγω νὰ ὀνομάσω πρόσωπα, δύναμαι ὅμως νὰ δηλώσω τοῦτο ἐπισήμως ἀπὸ τῆς θέσεως ταύτης πρὸς τὴν Βουλὴν, ὅτι πολλοὶ ὑποταμίαι, συνεννοούμενοι μετὰ τῶν παρ’ αὐτοῖς εἰσπρακτόρων, ἐκδίδουσι πλαστὰ διπλότυπα, διπλότυπα πληρωμῆς τῶν ἐτησίων δόσεων, χρονολογημένα πρὸ ἑνὸς, δύο ἢ τριῶν πολλάκις μηνῶν πρὸ τῆς πραγματικῆς πληρωμῆς αὐτῶν. Τοῦτο δὲ γίνεται ἐπὶ σκοπῷ, ὅπως σφετερισθῶσι τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου, τὸ ἐκ τόκων ὑπερημερίας, ἐπὶ ἰδίᾳ ὠφελείᾳ. Ταῦτα εἶναι τὰ ἄτοπα, τὰ γινόμενα ἐκ τῆς νομοθετήσεως τοῦ θεσμοῦ τούτου καὶ ἐκ τῆς κακῆς, ὡς εἶπον, ἐφαρμογῆς αὐτοῦ. Καὶ ὅταν, Κύριοι, εὑρισκώμεθα ἐνώπιον τοιαύτης καταστάσεως, οἰκτρᾶς τῷ ὄντι καὶ ἀθλίας, δὲν εἶναι δίκαιον νὰ ἀγανακτῇ τις καὶ δὲν εἶναι πρέπον νὰ συνιστᾷ εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὡς τάχιστα μεριμνήσῃ πρὸς ἄρσιν τῶν ἀτόπων τούτων, πρὸς ἄρσιν τῶν ἀδικιῶν, αἵτινες προσγίγνονται εἰς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν, καὶ πρὸς θεραπείαν τῆς καταστάσεως ταύτης, τῆς ἀθλίας καὶ ὄντως οἰκτρᾶς;

§84ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἤλεγξε τὸν κ. Βουλευτὴν ἐκ Μεσσήνης, ὅτι, ὅλως ἀμελέτητος ὢν ἐν τῷ θέματι τῶν δηλώσεων τῶν ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν, ἀνέλαβε νὰ διδάξῃ ἡμᾶς περὶ τούτου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι «συνεστήσαμεν δύο συνεργεῖα εἰς δύο ἐπαρχίας, ἀλλ’ ἔχομεν ἀκόμη πολλὰς ἐπαρχίας ἄνευ συνεργείων.» Λοιπόν, ἂν ἐπὶ ἓν ἔτος δὲν κατώρθωσαν νὰ ἀγάγωσιν εἰς πέρας τὴν ἐργασίαν καὶ χρειασθῇ ἀκόμη ἓν ἔτος, ὅπως γείνῃ ἐργασία εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, πρέπει νὰ παρέλθωσι κατ’ ἀναλογίαν πεντήκοντα καὶ ἐπέκεινα ἔτη! Ἀλλὰ εἶπεν, ὅτι μὲ τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον αὐτὸς ἐφαρμόζει, ἐντὸς 20 ἢ 30 ἐτῶν θὰ ἔχῃ τὴν ἐκκαθάρισιν. Ἀλλά, Κύριοι, ὁσοσδήποτε χρόνος καὶ ἂν παρέλθῃ, θὰ ἦναι κατάστασις ἀφόρητος διὰ τοὺς δυστυχεῖς Ἕλληνας πολίτας, οἵτινες, πιστεύσαντες εἰς τὰς ἐπαγγελίας τῆς Ἑλληνικῆς Πολιτείας, συνεβλήθησαν μετ’ αὐτῆς, βλέπουσι δὲ, ὅτι ἐπὶ 20 ἔτη ἐξακολουθοῦσι νὰ καταβάλλωσι τὰς ἀρχικὰς προσωρινὰς δόσεις, χωρὶς νὰ γίνεται κἂν ἡ ἐκκαθάρισις αὐτῶν, καὶ ὅτι ἐξακολουθοῦσιν ἀπηνῶς καταλῃστευόμενοι ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, — διότι λῃστεία εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον γίνεται, καταδιώκονται δηλαδὴ διὰ χρέος, τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλουν. Ὅταν, ἄνευ δικαίου, παρανόμως, εἰσπράττητε ποσὸν, τὸ ὁποῖον δὲν ὀφείλουν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἢ ἀντὶ 50 δραχμῶν εἰσπράττητε ἀπὸ αὐτοὺς 150 καὶ τοὺς καταδιώκητε τοσοῦτον ἀπηνῶς, δύναται νὰ ὑπάρξῃ μεγαλειτέρα ταύτης ἀδικία; Ἐγώ, Κύριοι, νομίζω, ὅτι, ἀφοῦ ἐδοκιμάσθη καὶ τὸ σύστημα, τὸ ἐφαρμοσθὲν πρὸ τοῦ νέου νόμου, καὶ τὸ ἐν ἰσχύϊ σύστημα, τὸ ὁποῖον δὲν ἐφαρμόζεται νῦν τὸ πρῶτον, ἀλλὰ εἶχεν ἐφαρμοσθῆ ἤδη τὸ 1891, καὶ καθ’ ὃ μόλις μετὰ δεκαετηρίδας πολλὰς θὰ φθάσωμεν εἰς ἐκκαθάρισιν, ἀνάγκη πᾶσα ἓν ἐκ τῶν δύο νὰ πράξωμεν, ἢ νὰ συστήσωμεν εἰς ὅλας τὰς ἐπαρχίας, ὅπου ὑπάρχουσιν ἐθνικαὶ γαῖαι καὶ φυτεῖαι δεδηλωμέναι, συνεργεῖα πρὸς ταχυτέραν ἐκκαθάρισιν, ἢ νὰ ψηφισθῇ νόμος, κατὰ τὸν ὁποῖον πάντες οἱ ὑποχρεωμένοι ἀκόμη εἰς προσωρινὰς δόσεις νὰ ἦναι ἀκαταδίωκτοι· διότι, ἐὰν δὲν ἔχῃ γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις, δὲν πταίει ὁ πολίτης, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον, ὅπερ διὰ τοῦτο ὀφείλει νὰ ὑφίσταται καὶ τὰς συνεπείας τῆς ὀλιγωρίας του. Λοιπόν, ἐὰν θέλετε νὰ ἀπονείμητε δικαιοσύνην εἰς χιλιάδας δυστυχῶν οἰκογενειαρχῶν, οἵτινες λῃστεύονται καὶ αὐτὸν τὸν ἐπιούσιον ἄρτον, πρέπει νὰ συστήσητε εἰς τὴν Κυβέρνησιν, ὅπως ὡς τάχιον ὑποβάλῃ εἰς τὴν ψῆφον τῆς Βουλῆς νομοσχέδιον, καθ’ ὃ τοὐλάχιστον νὰ μὴ ἐκδίδωνται ἐντάλματα κατ’ ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι, οὐχὶ ἐξ ἰδίας ὑπαιτιότητος, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἀσυγγνώστου ὀλιγωρίας τῆς Πολιτείας, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ ἐκκαθαρίσωσι τοὺς λογαριασμούς των. Οὕτω καὶ αὐτοὺς θ’ ἀνακουφίσωμεν καὶ θὰ ἀποδείξωμεν, ὅτι ὑπάρχει τέλος πάντων ἴχνος δικαιοσύνης ἐν Ἑλλάδι.

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀφείλω νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλὴν, ὅτι τὸ σύστημα τῆς διὰ συνεργείων ἐκκαθαρίσεως τῶν λογαριασμῶν τούτων δὲν λειτουργεῖ ἀπὸ ἑνὸς ἔτους, ἀλλὰ πρὸ πέντε μόνον μηνῶν συνεστήθησαν τὰ συνεργεῖα, ὅτι προτοῦ νὰ συστήσωμεν ἡμεῖς τὰ συνεργεῖα ὑπῆρξεν ἄλλο σύστημα, τὸ σύστημα τῆς πληρωμῆς 25 λεπτῶν δι’ ἑκάστην ἐκκαθάρισιν, καὶ τὸ σύστημα τοῦτο ἀπέβη ἐντελῶς μάταιον. Αὐτὸ τὸ σύστημα ἡμεῖς ἀντικατεστήσαμεν διὰ τῶν συνεργείων, ἀλλὰ δὲν εἴχομεν πλήρη πεποίθησιν, ὅτι θέλομεν ἐπιτύχει. Ἐποιησάμεθα λοιπὸν δοκιμήν· συνεστήσαμεν δύο συνεργεῖα πρὸ πέντε μηνῶν, ζητήσαντες τὴν ἄδειαν τῆς Βουλῆς, καὶ τώρα ζητοῦσι νὰ εἴπωμεν διατὶ δὲν ἐτελείωσαν ἀκόμη αὐταὶ αἱ ὑποθέσεις! Νομίζω, ὅτι εἶναι ἀξίωσις, μὴ ὑπαγορευομένη οὔτε ὑπὸ τῶν πραγμάτων, οὔτε ὑπὸ τῆς κοινῆς κρίσεως. Ἐὰν δυνηθῶμεν, θέλομεν αὐξήσει τὰ συνεργεῖα, ἀναλόγως τῶν μέσων τοῦ Κράτους καὶ ἀναλόγως τῆς εὑρέσεως προσώπων καταλλήλων, διότι ἀπαιτεῖται μία λογιστικὴ ἐμπειρία, καὶ δὲν ἔχομεν τοὺς κεκτημένους τοιαύτην. Νομίζω ὅτι προώρως ἐρχόμεθα περὶ τούτου νὰ συζητήσωμεν· πρέπει νὰ ἴδωμεν τ’ ἀποτελέσματα, καὶ ἐξ αὐτῶν θέλομεν ὁδηγηθῆ, διὰ νὰ τεθῇ ἓν τέρμα εἰς τὴν κατάστασιν ταύτην.

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ἀλκ. Δεληγιάννης ἔχει τὸν λόγον.

§87ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως γνωρίζει εἰς ποίαν θέσιν εὑρίσκονται οἱ φορολογούμενοι, καὶ γνωρίζει, ὅτι πληρόνουσιν ἐπὶ 25 ἔτη, καὶ οἱ πλεῖστοι ἔχουσιν ἐξοφλήσει τὸ πρὸς τὸ Δημόσιον χρέος αὐτῶν. Ἑπομένως εἶναι ἄδικον νὰ πληρόνωσιν οἱ δυστυχεῖς δηλώσαντες κάτοχοι γαιῶν καὶ φυτειῶν, καὶ νὰ πιέζωνται τόσον ἀσπλάγχνως ὑπὸ τῆς Πολιτείας, ἡ ὁποία ὤφειλε νὰ ἐνισχύσῃ αὐτοὺς, καὶ μάλιστα εἰς τὴν καλλιέργειαν. Εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι εἰς τὴν Μεσσήνην δὲν καθυστεροῦν πολλὰ παραχωρητήρια. Διαβεβαιῶ αὐτὸν, ὅτι ὅσοι εἶχον τὰ μέσα, ἐφρόντισαν διὰ μεγάλων δαπανῶν καὶ ἔλαβον τὰ παραχωρητήρια αὐτῶν, ἔμειναν δὲ μόνον οἱ τῆς δευτέρας καὶ τῆς τελευταίας τάξεως, οἱ ὁποῖοι οὔτε μέσα εἶχον, οὔτε καὶ εἰς κατάστασιν ἦσαν χρηματικὴν, ὅπως πληρώσωσι καὶ καταστήσωσι παγίας δόσεις τὰ ὀφειλόμενα παρ’ αὐτῶν εἰς τὸ Δημόσιον. Πολλάκις δὲ, ληξάσης τῆς προθεσμίας πρὸς πληρωμὴν, βιάζονται παρὰ τῶν ἀρχῶν νὰ πληρώσωσι καὶ 20%, ὡς πρόσθετον φόρον, καὶ πλεῖστοι ἐξ αὐτῶν, μὴ δυνάμενοι, τρέχουσιν εἰς τὰ ὄρη, ἵνα μὴ συλληφθῶσι παρὰ τῶν χωροφυλάκων καὶ τεθῶσιν εἰς τὰς διὰ χρέη φυλακάς. Εἰς τοιαύτην κατάστασιν εὑρίσκονται αἱ ἐπαρχίαι, καὶ μάλιστα ἡ τάξις, ἡ ὁποία προσφέρει τὰ μεγαλείτερα ὀφέλη εἰς τὸ Δημόσιον. Νομίζω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ὤφειλε νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὅπως καὶ ἄλλα συνεργεῖα στείλῃ εἰς τὰς ἐπαρχίας, διότι ἡμεῖς δὲν ζητοῦμεν προνόμια, ἀλλ’ ὁμιλοῦμεν περὶ πασῶν τῶν ἐπαρχιῶν, αἵτινες ὑποφέρουσι χείρονα ἢ ἐπὶ Τουρκοκρατίας. Ἀδικαιολόγητος εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, λέγων, ὅτι δῆθεν πρὸ 5 μηνῶν συνεστήθησαν τὰ συνεργεῖα, διότι ἐπὶ πολλὰ ἔτη ἐκυβέρνησε τὸ Κράτος, καὶ μάλιστα ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ ὡς ἦλθεν εἰς τὰ πράγματα, ὤφειλε νὰ λάβῃ τὰ προσήκοντα μέτρα καὶ ἀπαλλάξῃ τῆς τοιαύτης μάστιγος τοὺς φορολογουμένους. Ἐγὼ δὲ καὶ ἄλλοτε πρῶτος ἤγειρα φωνὴν περὶ αὐτῆς τῆς καταστάσεως, διότι γνωρίζω εἰς ποίαν κατάστασιν εὑρίσκεται ἡ Μεσσήνη. Τοῦτο καὶ αὖθις ἐπαναλαμβάνω, διότι μεγάλα ἐγκλήματα πρόκειται νὰ συμβῶσι.

§88ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον.

§89ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἀληθῶς, κύριε Πρόεδρε, τῶν πολλῶν καὶ πολυπλόκων νόμων περὶ διανομῆς καὶ διαθέσεως τῆς ἐθνικῆς γῆς, ἀπόντος τοῦ γηραιοῦ ἐκ Τριφυλίας συναδέλφου κ. Σωτηροπούλου, οὐδένα ἄλλον δύναταί τις νὰ ἀναγνωρίσῃ γνώστην ἢ τὸν κύριον Πρωθυπουργὸν, τὸν μετὰ τοσαύτης λεπτομερείας παρακολουθοῦντα πᾶσαν τὴν κίνησιν ταύτην. Προκειμένου δὲ νὰ ἀπευθύνῃ τις παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, εἶναι περιττὸν νὰ εἴπῃ πολλὰς λέξεις, διότι ὁμιλεῖ πρὸς εἰδότα κάλλιον παντὸς ἄλλου. Καὶ ὅτε κατὰ πρῶτον εἰσῆλθον εἰς τὴν Βουλὴν, τῷ 1888, καὶ ἐπὶ 6 ἢ 7 συνόδους ἔκτοτε ἐπανέλαβον τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ παρέστησα τὴν πράγματι ὀδυνηρὰν κατάστασιν, εἰς τὴν ὁποίαν εὑρίσκονται οἱ δηλώσαντες. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὡς Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, κατὰ τὸ 1891 ἀνενέωσε τὸν νόμον περὶ τῶν συνεργείων τούτων, νόμον νομίζω τοῦ 1887, ὁ ὁποῖος εἶχε ψηφισθῆ ἐπὶ μίαν πενταετίαν, δοὺς αὐτῷ ἰσχὺν ἐπὶ μίαν ἔτι τριετίαν.

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἦτο ἄλλος νόμος ἐκεῖνος· ἦτο ὁ νόμος περὶ ἐκτάκτου προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν διὰ τὴν ἐκκαθάρισιν.

§91ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἠθέλησε νὰ κάμῃ ἡμᾶς νὰ ψηφίσωμεν νόμον κατὰ τὴν ἐκτίμησιν αὐτοῦ τοῦ ἰδίου, πρὸς ἐξομάλυνσιν τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ νόμος οὗτος φαίνεται, ὅτι δὲν παρήγαγε τὰ προσδοκώμενα ἀγαθά. Παρακαλῶ λοιπὸν αὐτὸν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα κάλλιον, νὰ σκεφθῶμεν δὲ κατὰ τίνα τρόπον δύνανται νὰ ἀνακουφισθῶσι τοὐλάχιστον οἱ διὰ τῶν προσωρινῶν δόσεων καταβαλόντες ὁλόκληρον τὸ τίμημα. Νομίζω ὅτι, ἐὰν ἐδίδετο τὸ δικαίωμα εἰς τὴν ἁρμοδίαν ἀρχὴν νὰ βεβαιώσῃ, ὅτι δηλωτής τις κατέβαλεν ὁλόκληρον τὸ τίμημα, πρέπει νὰ παύῃ ἡ κατ’ αὐτοῦ περαιτέρω καταδίωξις.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως, ὅταν ἐκκαθαρισθῇ.

§93ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως δήποτε παρακαλῶ τὸν κ. Πρωθυπουργὸν νὰ λάβῃ ἓν μέτρον, διὰ νὰ λήξῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, περὶ τῆς ὁποίας ὅλοι οἱ συνάδελφοι παραπονοῦνται.

§94ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὅπως κάλλιον διαφωτισθῶμεν ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, πρέπει νὰ ἔχωμεν τὰς ἀναγκαίας πληροφορίας. Παρακαλῶ ὅθεν τὸν κ. Πρωθυπουργὸν καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως εὐαρεστούμενος προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκκαθαρίσεων τῶν γενομένων ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου, διὰ τοῦ ὁποίου ἱδρύθησαν τὰ δύο συνεργεῖα, ἀλλὰ συγχρόνως καὶ πίνακα ἐμφαίνοντα τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐκκαθαρίσεων τῶν γενομένων κατὰ ἰσόχρονον διάστημα ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ πρώην ἰσχύοντος νόμου, τοῦ εἰσαχθέντος παρὰ τοῦ ἀειμνήστου Τρικούπη, κατὰ τὸν ὁποῖον νόμον οἱ ὑπάλληλοι ἐλάμβανον ἀνὰ 25 λεπτὰ δι’ ἑκάστην ἐκκαθάρισιν, ὡς καὶ πίνακα ἐμφαίνοντα τὸ ποσὸν τῶν ἐκκαθαρίσεων τῶν γενομένων κατὰ τὸν προηγούμενον νόμον, καθ’ ὃν εἶχε προστεθῆ ἀριθμός τις ὑπαλλήλων ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν πρὸς τὸν αὐτὸν σκοπόν. Νομίζω ὅτι αἱ πληροφορίαι αὗται ἀρκούντως θέλουσι διαφωτίσει τὴν ὑπόθεσιν ταύτην, ἡ ὁποία καὶ πάλιν, ἐλπίζω, θὰ ἐπανέλθῃ εἰς συζήτησιν.

§95Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοὺς δύο πίνακας ὀρθῶς ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς, ἡ αἴτησις ὅμως νὰ προσαχθῇ ὁ τρίτος πίναξ ἀποδεικνύει ὅτι δὲν γνωρίζει τὰ τοῦ νόμου περὶ ἐκτάκτου προσωπικοῦ. Ὁ νόμος περὶ ἐκτάκτου προσωπικοῦ εἰς τὸ τμῆμα τῶν κτημάτων ἐψηφίσθη ἤδη ἀπὸ τοῦ 1885, διότι τὸ προσωπικὸν, τὸ κατὰ τὸν νόμον περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου εἰς τὸ τμῆμα τοῦτο τεταγμένον, ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπαρκέσῃ. Ἀλλ’ ἐψηφίσθη προσωρινῶς δι’ ὡρισμένην διάρκειαν χρόνου, ὁμολογῶ δὲ, ὅτι οὐ μόνον ἐγὼ, ὁσάκις συνέβη νὰ ἦμαι Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπὸ τοῦ χρόνου ἐκείνου καὶ ἐντεῦθεν, ὅταν ἔληγεν ἡ διάρκεια τοῦ προσωρινοῦ ἐκείνου νόμου, ἀνενέουν ταύτην, τῇ ἀδείᾳ τῆς Βουλῆς, διότι πάντες ἀνεγνώριζον τὴν ἀνάγκην τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ. Τὸ προσωπικὸν τοῦτο εἰργάζετο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον πρὸς ἐκκαθάρισιν ἑκάστης παραχωρήσεως ἐθνικῆς γῆς καὶ ἑκάστου κατόχου. Ἡ ἐκκαθάρισις ἐγίνετο, ἀλλ’ ἐγίνετο πλημμελῶς, διότι αἱ οἰκονομικαὶ ἀρχαὶ δὲν ἐνόουν ἐπαρκῶς, δὲν ἐξετέλουν δὲ ἀκριβῶς τὰς ὁδηγίας τῆς Κυβερνήσεως. Διὰ τοῦτο, ἵνα εὑρεθῇ ἓν κτῆμα, ἢ τὰ ὅρια αὐτοῦ, ἢ ἡ ποιότης αὐτοῦ, ἡ γενομένη ἐκτίμησις τῆς ἀξίας αὐτοῦ ὑπὸ τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ πληρωμὴ τῶν προσωρινῶν δόσεων, ἔπρεπε νὰ παρέλθωσιν ὁλόκληροι μῆνες, καὶ ἀενάως ἐπεστρέφετο εἰς τοὺς οἰκονομικοὺς ἐφόρους ἡ ὑπόθεσις, καὶ ἐζητοῦντο πληροφορίαι νέαι, καὶ ἄλλοτε ἐδίδοντο αὗται ἐσφαλμέναι, ἄλλοτε ἀτελεῖς, καὶ πάλιν ἐπεστρέφοντο. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ ὁποῖος δὲν εἶναι ἤδη ἐν τῷ κόσμῳ, ἐνόμισεν ὅτι, ἂν ἔδιδε βραβεῖον εἰς ἐκείνους τοὺς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ἤθελον τελειώσει τὴν ἐκκαθάρισιν καὶ ἔκδοσιν παραχωρητηρίου, 25 λεπτῶν δι’ ἕκαστον, ἤθελεν εὐκολύνει τὴν ἐργασίαν. Τὰ ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα ἐπαρουσίασαν εἰς ἐμέ, ὅταν κατὰ τὰ 1895 ἀνέλαβον τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, μὲ ἔπειθον, ὅτι τὸ σύστημα δὲν ἐπέτυχε. Διὰ τοῦτο ἐπρότεινα κατὰ τὸ 1896, κατὰ τὴν Βʹ Σύνοδον, τὸν νόμον περὶ συστάσεως συνεργείων. Ὁ νόμος οὗτος ἐσκόπει νὰ σχηματίσῃ ἓν προσωπικόν, τὸ ὁποῖον νὰ μεταβαίνῃ, περιηγούμενον κατ’ ἐπαρχίας, καὶ νὰ ἐξελέγχῃ καὶ καθοδηγῇ τοὺς ἐφόρους καὶ τοὺς ταμίας περὶ τὸν προσδιορισμὸν τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου καὶ τὴν ἐξακρίβωσιν πασῶν τῶν λεπτομερειῶν καὶ τὴν ἐκκαθάρισιν ὅλων τῶν λογαριασμῶν, οὕτω δὲ ἡ ἐργασία προβαίνει. Ὁ νόμος εἰσήχθη εἰς τὴν Βουλήν, ἐψηφίσθη, ἐκυρώθη, καὶ πρὸ πέντε μηνῶν συνεστήθησαν δύο συνεργεῖα, τὰ δύο δὲ συνεργεῖα ἤρχισαν τὰς ἐργασίας των καὶ προβαίνουσι. Λοιπὸν εὔκολον εἶναι νὰ φέρωμεν τ’ ἀποτελέσματα τῆς ἐργασίας τῶν συνεργείων κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἐργάζονται· εὔκολον εἶναι νὰ φέρωμεν τὰς ἐργασίας, αἱ ὁποῖαι ἐγένοντο ὑπὸ τὸ ἄλλο σύστημα τῆς ἐργασίας τοῦ βραβείου τῶν 25 λεπτῶν. Ἀλλ’ ὁ τρίτος πίναξ δὲν ἠξεύρω ποῖος εἶναι. Ζητεῖτε πίνακα τοῦ ἐκτάκτου προσωπικοῦ; Τοῦτο ἦτο καὶ εἶναι τὸ αὐτό, οὐδ’ ἔπαυσε τώρα ἐργαζόμενον. Ἐργάζεται ἐν τῷ Ὑπουργείῳ τῶν Οἰκονομικῶν. Αἱ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἐργασίαι μετεβλήθησαν, οὐχὶ αἱ ἐν ταῖς ἐπαρχίαις.

§96ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἐνοήθην, φαίνεται (θόρυβος ἐν τῇ δεξιᾷ). Δὲν ὑπάρχει λόγος νὰ ἀσχάλλητε, Κύριοι. Ζητοῦνται πληροφορίαι, προκειμένου περὶ δημοσίας ὑπηρεσίας, θέλω δὲ νὰ ἐξηγηθῶ, ἵνα μὲ ἐννοήσῃ ὁ κ. Πρωθυπουργός. Ἐγὼ ἐζήτησα πίνακα τῶν ἐκκαθαρίσεων τῶν γενομένων ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου περὶ συνεργείων, ἐζήτησα ἐπίσης πίνακα τῶν κατὰ τὸ αὐτὸ διάστημα γενομένων ἐκκαθαρίσεων ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου τοῦ 1885 περὶ προσθέτου προσωπικοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν. Δὲν ἐννοῶ δὲ διατί τότε δὲν ἐγένοντο ἐκκαθαρίσεις, καὶ γίνονται τώρα. Ὁσαιδήποτε καὶ ἂν ἐγένοντο ὑπὸ τὸ κράτος τοῦ νόμου ἐκείνου, πρέπει νὰ τὰς γνωρίζωμεν, ὡς καὶ τὰς γενομένας κατὰ τὸ διάστημα, κατὰ τὸ ὁποῖον ἰσχύει ὁ νόμος περὶ συνεργείων, ἵνα συγκρίνωμεν τὰς ἐκκαθαρίσεις τὰς γενομένας ὑπὸ τὸ κράτος τῶν διαφόρων τούτων συστημάτων, καὶ ἴδωμεν ποῖον τὸ προτιμότερον.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑποβάλετε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησιν ὑμῶν.

§98ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἐζητήσατε, δὲν δύναται νὰ εὑρεθῇ, διότι τότε οἱ λογιστικοὶ ὑπάλληλοι εἰργάζοντο καθ’ ὅλας τὰς ἐπαρχίας ταὐτοχρόνως· τώρα δὲ βλέπετε, ὅτι τὰ συστηθέντα συνεργεῖα ἐργάζονται ἀποκλειστικῶς εἰς δύο ἐπαρχίας. Ὥστε οἱαδήποτε ἐργασία καὶ ἂν ἐγένετο, δὲν δύναται νὰ συγκεντρωθῇ.

§99Κ. ΦΛΕΣΣΑΣ. Πάντες ὡμολόγησαν, κύριε Πρόεδρε, ὅτι οἱ δηλώσαντες ἐθνικὰς γαίας ζημιοῦνται, ἀλλ’ οὐδεὶς ἠθέλησε νὰ σκεφθῇ τὸν τρόπον, διὰ τοῦ ὁποίου ἠδύνατο τοὐλάχιστον τὸ ἀδίκημα αὐτὸ νὰ διορθωθῇ. Ὁ φορολογούμενος, κ. Πρόεδρε, ἐὰν ἐντὸς προθεσμίας δὲν πληρώσῃ τοὺς φόρους του, ὑπόκειται εἰς πρόσθετον φόρον· διὰ δὲ τοὺς φορολογουμένους, ὅσοι ἔχουσι πρὸ 5 καὶ 6 ἐτῶν ἐξοφλήσει τὰς προσωρινὰς δόσεις, δὲν ἐλήφθη πρόνοιά τις, καὶ εἶναι δίκαιον νὰ προέλθῃ ὁ νόμος. Καὶ ἄλλοτε ἀπὸ τοῦ βήματος αὐτοῦ, ὅτε συνεζητεῖτο τὸ νομοσχέδιον περὶ ἐκκαθαρίσεως τῶν προσωρινῶν δόσεων, ὑπεστήριξα ὅτι ἦτο ἀνάγκη νὰ ὑποβληθῇ νομοσχέδιον, κατὰ τὸ ὁποῖον, καθ’ ἣν περίπτωσιν ἀνεκαλύπτετο, ὅτι ὁ φορολογούμενος ἔχει πλέον τοῦ νομίμου ποσοῦ καταβάλει εἰς τὸ Δημόσιον, νὰ ἐπιστρέφηται τὸ περιπλέον εἰς αὐτὸν ἐντόκως. Δὲν ἐννοῶ, κύριοι Βουλευταί, διατὶ μὲ τὸ αὐτὸ μέτρον νὰ μὴ μετρῆται καὶ ὁ φορολογούμενος καὶ τὸ Δημόσιον. Τὸ Δημόσιον, ὅταν παρέλθῃ μία ἡμέρα, ὑποχρεοῖ τὸν φορολογούμενον νὰ πληρώσῃ 5%· διατὶ ὁ φορολογούμενος, ὁ καταβαλὼν πλέον τοῦ νομίμου ποσοῦ ἐπὶ τόσα ἔτη, διατὶ νὰ μὴ ἀναλάβῃ τὸ περιπλέον καταβληθὲν ἐντόκως; Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα τοῦτο, καὶ νὰ φροντίσῃ ταχέως νὰ θεραπεύσῃ τὸ ἀδίκημα αὐτό. Ἄλλως τε νόμος τοιοῦτος θὰ συντελέσῃ τὰ μέγιστα εἰς ἐκκαθάρισιν τῶν προσωρινῶν δόσεων· διότι οἱαδήποτε Κυβέρνησις, ἔχουσα ὑπ’ ὄψιν τὴν ἐπιβάρυνσιν τοῦ Δημοσίου διὰ τοῦ τόκου ἐπὶ τοῦ ἐπὶ πλέον εἰσπραχθέντος ποσοῦ, θὰ ἐπισπεύδῃ τὴν ἐκκαθάρισιν· διότι εἶναι ἀδικώτατον ὁ φορολογούμενος λαὸς νὰ καταβάλλῃ περιπλέον καὶ νὰ τῷ ἐπιστρέφηται αὐτὸ ἀτόκως μετὰ τόσα ἔτη, ἐνῷ τὸ Δημόσιον, ἐπαναλαμβάνω, μία ἡμέρα ἐὰν παρέλθῃ, ὑποχρεοῖ τὸν φορολογούμενον νὰ πληρώσῃ 5% πρόσθετον φόρον.

§100ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐπειδὴ βλέπω, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐκουράσθη ἐκ τῆς συζητήσεως αὐτῆς, δὲν θέλω νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ αὐτὸν μόνον νὰ σπεύσῃ καὶ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς αἰτηθείσας ὑπ’ ἐμοῦ χθὲς πληροφορίας, δηλ. πίνακα ἐμφαίνοντα κατ’ ἐπαρχίας τὰς ἀνεκκαθαρίστους ἔτι δηλώσεις ἐθνικῶν γαιῶν καὶ φυτειῶν. Ὅταν ταύτας ὑποβάλῃ, τότε, νομίζω, θὰ ἦναι εἰς θέσιν καλλιτέραν ἡ Βουλὴ νὰ κρίνῃ περὶ τοῦ μέτρου τοῦ ἐφαρμοσθέντος ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἂν ἦναι δυνατὸν, ὄχι ἐντὸς 20 ἢ 30 ἐτῶν, ὡς εἶπεν, ἀλλὰ ἐντὸς 100 ἐτῶν, ὡς εἶπε πρότερον ἐν τῇ ῥύμῃ τοῦ λόγου του, νὰ φθάσωμεν εἰς ἓν ἀποτέλεσμα. Ὁπωσδήποτε ὅμως νομίζω, ὅτι ὅλη ἡ Βουλὴ θὰ εὕρῃ δίκαιον νὰ συστήσῃ ἀπὸ τοῦδε εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον, διὰ τοῦ ὁποίου ἡ ἄνισος, ἡ ἄδικος, ἡ παράνομος, ἡ λῃστρικὴ καταδίωξις ἐναντίον τῶν ὀφειλόντων προσωρινὰς δόσεις, παύσῃ, ὅπως ἐπίσης μὴ ἐκτελῶνται ἐντάλματα καθόλου καὶ μὴ φυλακίζωνται οὗτοι, ἀφοῦ οὐχὶ ἐξ ὑπαιτιότητος αὐτῶν, ἀλλ’ ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Δημοσίου, δὲν γίνεται ἐκκαθάρισις τῶν δόσεων. Μόνον ὅταν γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις αὕτη, τότε καὶ μόνον πρέπει νὰ ἐφαρμόζωμεν κατ’ αὐτῶν τὸν νόμον περὶ εἰσπράξεως τῶν δημοσίων ἐσόδων. Τοῦτο νομίζω ὅτι εἶναι τὸ πρόχειρον μέτρον, εἰς τὸ ὁποῖον πρέπει καὶ ἡ συζήτησις αὕτη νὰ καταλήξῃ, καὶ ἡ ἄλλη συζήτησις, τὴν ὁποίαν θὰ κάμωμεν, ὅταν προσαγάγῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τὰς αἰτηθείσας πληροφορίας.

§101Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐδώσατε σημείωσιν εἰς τὸ Προεδρεῖον;

§102ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάλιστα.

§103Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν ἔλαβον ἀκόμη.

§104ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς νὰ στείλῃ αὐτήν.

§105ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐστάλη, ἀλλ’ ἴσως δὲν περιῆλθεν ἀκόμη εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως.

§106ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Μεταξὺ τῶν πρώτων ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχεδίων εἶναι καὶ τὰ δύο περὶ δασῶν καὶ τὸ περὶ γεωργικῶν σταθμῶν, διὰ τῶν ὁποίων φαίνεται ἡ Κυβέρνησις βεβαίως προνοοῦσα περὶ ζωτικωτάτων συμφερόντων τοῦ τόπου. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς μοὶ ἔκαμε τὴν τιμὴν νὰ καταλέξῃ καὶ ἐμὲ εἰς τὴν εἰδικὴν ἐπιτροπήν, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτισεν. Ἡ εἰδικὴ ἐπιτροπὴ μοὶ ἀνέθηκε τὴν εἰσήγησιν καὶ τῶν τριῶν νομοσχεδίων. Θὰ παρεκάλουν, ὅπως μοὶ χορηγηθῇ μικρὰ προθεσμία διὰ τὴν εἰσήγησιν αὐτῶν.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πόσων ἡμερῶν προθεσμία ἐτάχθη εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§108ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μέχρι τῆς παρελθούσης Δευτέρας. Παρῆλθεν ἡ προθεσμία. Ἀλλ’ ὁ κ. Χατζόπουλος εἶναι εἰσηγητὴς καὶ τῶν τριῶν νομοσχεδίων.

§109Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κ. Χατζόπουλος βεβαίως θὰ ἐμελέτησε τὴν ὑπόθεσιν, καὶ δύναται νὰ εἰσφέρῃ τὰ φῶτα αὑτοῦ κατὰ τὴν συζήτησιν.

§110ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ ἐμοῦ μόνον. Πρέπει νὰ συντάξῃ ἡ ἐπιτροπὴ τὴν ἔκθεσίν της.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄς δοθῇ προθεσμία 5 ἢ 6 ἡμερῶν ἀκόμη.

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δυνάμεθα νὰ ἀφήνωμεν ἐπ’ ἄπειρον τὰ νομοσχέδια εἰς τὰς ἐπιτροπάς.

§113ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ὑπεβλήθη ἐν τῇ Βουλῇ κατὰ τὴν συνεδρίασιν τῆς χθὲς παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Μεσσήνης συναδέλφου κ. Μερλοπούλου ἀναφορὰ συνεπαρχιωτῶν μου, κατοίκων τοῦ δήμου Στυμφαλίας, δι’ ἧς αἰτοῦνται τὴν ἀντίληψιν τῆς Βουλῆς πρὸς ἀπόκρουσιν ἐπιγενομένου αὐτοῖς ἀδικήματος. Δὲν ἐπιθυμῶ οὐδ’ ἔχω ἀνάγκην νὰ ἐξετάσω διὰ τίνα λόγον ὁ κ. δήμαρχος Στυμφαλίας τὴν ἐμπιστευθεῖσαν αὐτῷ παρὰ τῶν συνδημοτῶν του ἀναφορὰν ταύτην ἔκρινε συμφερώτερον νὰ μὴ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν δι’ ἡμῶν, τῶν ἐκ τῆς ἐπαρχίας του Βουλευτῶν, οἵτινες καὶ τὰ πράγματα ἐκ τοῦ σύνεγγυς καλῶς γνωρίζομεν, καὶ ἐνδιαφέρον ἔχομεν πλειότερον παντὸς ἐξ ἄλλης ἐπαρχίας Βουλευτοῦ, καὶ παρὰ τῇ Κυβερνήσει, ὡς καλῶς γνωρίζει, εἰργάσθημεν, ὅπως ἐπιτύχωμεν εὐάρεστόν τινα καὶ δικαίαν λύσιν ὑπὲρ τῶν ἀδικουμένων αὑτῶν κατοίκων τοῦ δήμου Στυμφαλίας. Ἔχω ἀνάγκην ὅμως, ἐπειδὴ ἰδιαίτατον αἰσθάνομαι καὶ ἔχω ἐνδιαφέρον διὰ τὸν τόπον αὐτὸν, νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην...

§114ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν;

§115ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Εἰς τὸν κ. Μερλόπουλον ὀφείλω νὰ ἐκφράσω τὰς εὐχαριστίας μου, διότι, ἂν καὶ δὲν εἶχεν ἄμεσον ἐνδιαφέρον, ἐγένετο εἰσηγητὴς τῆς ἀναφορᾶς.

§116ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τοῦτο ἐγὼ θὰ εἴπω, ὅτι ἡμεῖς δὲν δυνάμεθα νὰ μετάσχωμεν τῆς συζητήσεως, διότι δὲν εἴμεθα εἰς θέσιν. Ἐγὼ παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ κομίσῃ τὰς πληροφορίας τὰς ἀναγκαίας, ὅπως καὶ ἡμεῖς φωτισθῶμεν.

§117ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Ἡ ὑπόθεσις ἔχει ὡς ἑξῆς. Κατὰ τὸ ἔτος 1878 παρεχωρήθη ἀπὸ τὴν τότε Κυβέρνησιν εἰς ἑταιρίαν τὸ δικαίωμα τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Φενεοῦ καὶ Στυμφαλίας, ἵνα νεμηθῇ μὲν αὕτη ἐπὶ 99 ἔτη τὴν ὅλην ἀποξηρανθησομένην ἔκτασιν αὐτῶν, περιέλθωσι δὲ τῇ ἑταιρίᾳ κατὰ κυριότητα μετὰ τὴν παρέλευσιν τῶν 99 ἐτῶν καὶ αἱ ἡμίσεις τῶν γαιῶν τούτων· ἐπεβάλλετο δ’ αὐτῇ ἡ ὑποχρέωσις τῆς ἐντὸς ὀκταετίας, ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, ἀποπερατώσεως τῶν ἔργων. Ἀλλ’ ἡ ἑταιρία ἐκείνη, ὡς καὶ ἐκ τῶν ὑστέρων ἐδείχθη, πᾶν ἄλλο ἢ τὴν ἀποπεράτωσιν τῶν ἔργων τῆς ἀποξηράνσεως εἶχεν ἐν τῷ νῷ αὐτῆς, καὶ ἀφοῦ ἐδαπάνησεν εἰς ἔργα, τὰ ὁποῖα οὐδὲ 300 χιλιάδων δραχμῶν εἶχον ἀξίαν, τὸ σεβαστὸν ποσὸν ἑνὸς καὶ ἡμίσεως περίπου ἑκατομμυρίου, εἰς βάρος καὶ λογαριασμὸν τῶν μετόχων τῆς τότε Πιστωτικῆς Τραπέζης, ἥτις ἦτο ὁ κύριος μέτοχος τῆς ἐπιχειρήσεως καὶ ὁ μόνος χορηγὸς τοῦ ὅλου αὐτοῦ ποσοῦ, παρῄτησε μετὰ τὴν πάροδον τῆς προθεσμίας τῶν 8 ἐτῶν, ὡς ἦτο ἑπόμενον, τὰ ἔργα ἐκεῖνα τῆς ἀποξηράνσεως, καὶ οὐδεὶς λόγος περὶ αὐτῶν πλέον ἐγένετο. Ἀλλ’ ἐν τῷ μεταξύ, κατὰ τὸ ἔτος 1879, παρεχωρήθη εἰς ἀποξήρανσιν παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τῆς ἐποχῆς ἐκείνης, ἄνευ ἐπισταμένης μελέτης τῶν ἀποτελεσμάτων τῆς τοιαύτης παραχωρήσεως, παρακειμένη τις ἐκεῖ μικρᾶς ἐκτάσεως λίμνη, ἡ ἐπονομαζομένη λίμνη Κλημεντοκαίσαρι, ἥτις ὑπέρκειται εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Στυμφαλίας· ἀνεγράφη δ’ ἐν τῇ συμβάσει, τῇ μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τοῦ ἀναλαβόντος τὴν ἀποξήρανσιν, τὸ δικαίωμα τῆς διοχετεύσεως τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι διὰ διατρήσεως τοῦ λόφου Φρύγανι, τοῦ χωρίζοντος τὰς πεδιάδας Κλημεντοκαίσαρι καὶ Στυμφαλίας. Ἐκ τῆς τοιαύτης διοχετεύσεως τὰ ὕδατα τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι ἀναγκαίως θὰ ὑπεδέχετο ἡ πεδιὰς τῆς Στυμφαλίας, ἡ δὲ Κυβέρνησις, ἡ ποιήσασα τότε τὴν παραχώρησιν τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι, οὐδόλως ἔλαβεν ὑπ’ ὄψει τὴν περίπτωσιν τῆς ἀποτυχίας τῶν ἐν τῇ λίμνῃ καὶ τῇ πεδιάδι Στυμφαλίας ἔργων ἀποξηράνσεως, ἡ ἀποπεράτωσις τῶν ὁποίων ἠδύνατο μόνη νὰ καταστήσῃ ἀζήμιον εἰς τοὺς Στυμφαλιεῖς, τὴν εἰσροὴν ἐν τῇ πεδιάδι των τῶν ὑδάτων τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι. Ἐν τούτοις τὰ ἔργα ἀποξηράνσεως τῆς ὑπερκειμένης ταύτης λίμνης ἀπεπερατώθησαν, συντελεσθείσης τῆς διατρήσεως τοῦ λόφου Φρύγανι, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἐκρεύσουν τὰ ὕδατα αὐτῆς εἰς τὴν ὑποκειμένην πεδιάδα Στυμφαλίας, οὕτω δὲ, κενουμένης τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι, νὰ σχηματισθῇ ἐν τῇ πεδιάδι τῆς Στυμφαλίας λίμνη νέα, ἢ μᾶλλον νὰ ἐπεκταθῇ ἡ ἐκεῖ, καὶ κατακλυσθῶσι μεγάλαι ἐκτάσεις γαιῶν, ἀσυγκρίτως μεγαλείτεραι καὶ εὐφορώτεραι ἐκείνων, αἱ ὁποῖαι θ’ ἀπεκαλύπτοντο διὰ τῆς ἀποξηράνσεως τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι. Οἱ Στυμφαλιεῖς, βλέποντες ὅτι ἐπρόκειτο νὰ κατακλυσθῶσιν αἱ γαῖαί των, ἀνηνέχθησαν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὸ 1886, ὅτε εἶχε παρατωθῆ ἡ διῶρυξ Φρύγανι καὶ ἐπέκειτο ἡ διοχέτευσις τῶν ὑδάτων αὐτῶν εἰς Στυμφαλίαν, ἡ δὲ Κυβέρνησις τοῦ ἔτους 1886, ἂν δὲν ἀπατῶμαι, διέταξε τὴν ἀπόφραξιν τῆς διώρυγος, ἐξ ἧς ἔμελλον νὰ εἰσρεύσωσι τὰ ὕδατα. Ἐκ τούτου ἐγεννήθη δίκη μεταξὺ Δημοσίου καὶ τοῦ ἀναλαβόντος τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Κλημεντοκαίσαρι, ὁ ὁποῖος ἔτυχε νὰ ἦναι αὐτὸς ὁ διευθύνων τὰ ἔργα τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Φενεοῦ κ. Παπαῤῥηγόπουλος. Ἡ δίκη, ὡς συνήθως, ἀπέληξε κατὰ τοῦ Δημοσίου, καὶ τὸ Δημόσιον ὑπεχρεώθη εἰς τὴν πληρωμὴν 14 χιλιάδων δραχμῶν περίπου ἐτησίως, ἀπὸ τῆς ἡμέρας, καθ’ ἣν παρεμποδίσθη ἡ ἐκροὴ τῶν ὑδάτων, μέχρι πέρυσιν, ὅτε ἐκοινοποιήθη πρὸς τὸ Δημόσιον ἡ ὁριστικὴ καὶ τελεσίδικος τῶν δικαστηρίων ἀπόφασις.

§118ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ θὰ ἐξακολουθήσῃ ἐπὶ πολλὰ ἔτη;

§119ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ. Θὰ τὸ μάθητε εὐθὺς ἀμέσως. Κατόπιν τούτων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἵνα μὴ ἔχῃ τὸν προϋπολογισμὸν βεβαρυμένον μὲ τὸ ποσὸν τῶν 14 χιλιάδων δραχμῶν τῆς ἐτησίας πρὸς τὸν κ. Παπαῤῥηγόπουλον ἀποζημιώσεως, ἀφοῦ ἐπλήρωσεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν ἣν ὤφειλεν ἐκ τῶν παρελθόντων ἐτῶν ζημίαν, ὑπεβοήθησε τὸν κ. Παπαῤῥηγόπουλον εἰς τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ἀποφάσεως, διατάξας νὰ διανοιχθῇ ἡ ἀποφραχθεῖσα τὸ 1886 διῶρυξ, καὶ ἐκρεύσωσι συνεπῶς τὰ ὕδατα εἰς τὴν πεδιάδα τῆς Στυμφαλίας. Νομίζω ὅτι εἶναι αὐτονόητον τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐπιγείνῃ εἰς τοὺς πτωχοὺς ἐκείνους τοῦ δήμου Στυμφαλίας κατοίκους, ἀλλ’ ἐπίσης καὶ τὸ κακὸν, τὸ ὁποῖον θέλει ἐπιγείνῃ εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Παριστάμεθα πρὸ ἐπισυμβαίνοντος ἀδικήματος, κατακλυσμοῦ ἰδιοκτησιῶν ἐξ ὑπαιτιότητος τοῦ Δημοσίου. Ἀναμφιβόλως οἱ ἄνθρωποι ἐκεῖνοι, ὧν αἱ ἰδιοκτησίαι καταστρέφονται, δὲν ἔχουσι καμμίαν ὑποχρέωσιν νὰ πληρόνωσι διὰ τῆς τοιαύτης καταστροφῆς των τὰς ἀπρονοησίας τοῦ Δημοσίου, ἀναμφιβόλως θ’ ἀνοίξωσι καὶ ἤνοιξαν ἤδη ἀγῶνας δικαστικοὺς, μεθ’ ὅλας τὰς οἰκονομικάς των στενοχωρίας, καὶ θ’ ἀποζημιωθῶσιν, αἱ δὲ ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας θὰ πληρώσῃ αὐτοῖς τὸ Δημόσιον, θὰ ἦναι ἀσυγκρίτως βαρύτεραι τῆς ἀποζημιώσεως τῶν 14 χιλιάδων δραχμῶν, τὰς ὁποίας θὰ ἐπλήρονεν ἐτησίως πρὸς τὸν κ. Παπαῤῥηγόπουλον. Οἱ κάτοικοι ὅθεν Στυμφαλίας, ἀνανεχθέντες εἰς τὴν Βουλὴν, ἀφοῦ προηγουμένως ἀνηνέχθησαν εἰς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως δι’ ἐπιτροπῆς, ὡς καὶ δι’ ἡμῶν τῶν ἐκ Κορινθίας Βουλευτῶν, ἐξαιτοῦνται πᾶσαν δυνατὴν θεραπείαν καὶ προστασίαν ἀπὸ τοῦ ἐπιγιγνομένου εἰς αὐτοὺς ἀδικήματος. Νομίζω ὅτι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου θέλομεν προστατεύσει, καὶ τοὺς ἀναφερομένους πρὸς ἡμᾶς Στυμφαλιεῖς δὲν θέλομεν ἀδικήσει, ἐὰν διὰ δαπάνης τινὸς, ὄχι σχετικῶς μεγάλης ἀπέναντι τοῦ ἐπιγενησομένου ἀγαθοῦ,—ἣν δαπάνην ν’ ἀναγράψωμεν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους, —διαταχθῇ καὶ γείνῃ ἡ ἐκκαθάρισις τῆς φυσικῆς ἐν τῇ λίμνῃ Στυμφαλίας ὑπονόμου καὶ ἡ ἐκβάθυνσις κατ’ ὀλίγα ἑκατοστὰ μέτρου τοῦ ὑπάρχοντος Ἀδριανείου ἐκεῖ ὑδραγωγείου, ὥστε νὰ ἐπαρκέσωσι ταῦτα καὶ ὑποδεχθῶσι τὰ ὕδατα ἀμφοτέρων τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Κλημεντοκαίσαρι. Διὰ τοῦ μέτρου τούτου καὶ τὰς ἀποζημιώσεις θέλει ἀποφύγει τὸ Δημόσιον, καὶ τὰς γενησομένας δαπάνας θέλει ἀντισταθμίσει τὸ ἐκ τῆς καλλιεργείας πολλῶν ἤδη λιμναζουσῶν ἐκεῖ γαιῶν ἔσοδον, καὶ αἱ γαῖαι τῶν κατοίκων Στυμφαλίας δὲν θέλουσι κατακλυσθῆ. Παρακαλῶ ὅθεν τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν νὰ προνοήσωσι περὶ τούτων· τὸν κ. Πρόεδρον δὲ τῆς Κυβερνήσεως ἰδίᾳ, νὰ μὴ δείκνυται ἄγαν φειδωλὸς, ὅταν τοιαῦται βλάβαι ἐπὶ τῶν συμφερόντων πτωχῶν γεωργῶν ἐπίκεινται.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Προθύμως θέλω δώσει προχείρους τινὰς πληροφορίας. Ὑπῆρχε δίκη ἐκκρεμὴς ἐνώπιον τῶν δικαστηρίων· ἐνάγων ἦτο ὁ κ. Παπαῤῥηγόπουλος, ἐναγόμενος δὲ τὸ Δημόσιον. Ὁ κ. Παπαῤῥηγόπουλος ἐνήγαγε τὸ Δημόσιον, καὶ ἐζήτει παρ’ αὐτοῦ ἀποζημιώσεις, διότι ὁ Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν ἢ ὁ τῶν Ἐσωτερικῶν κατὰ τὸ 1888 ἔδωκε διαταγὴν καὶ ἐγένοντο ἐργασίαι τεχνικαὶ εἰς ἐκτάσεις τινὰς τῆς Στυμφαλίας, αἵτινες, κατακλύσασαι τὰς ἐκτάσεις ταύτας, παρεκώλυσαν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ νὰ νεμηθῇ αὐτὰς, οὗτος δ’ ἦν κύριος αὐτῶν δυνάμει μιᾶς συμβάσεως. Ἀφοῦ λοιπὸν ἐστερήθη τὰ εἰσοδήματα, τὰ ὁποῖα ἠξίου ὅτι εἶχε δικαίωμα νὰ λάβῃ ἀπὸ τὴν γῆν, ἥτις τῷ ἀνῆκεν, ἐζήτει ἀποζημιώσεις, διότι ἕνεκα τῆς διαταγῆς τοῦ Ὑπουργείου δὲν ἐγένετο δυνατὸν νὰ καλλιεργήσῃ καὶ ἑπομένως νὰ εἰσκομίσῃ καρπούς. Ἡ δίκη εἶχε τελειώσει, ὅταν μοὶ ἐγένετο ἡ τιμὴ νὰ ἀναλάβω τὴν Κυβέρνησιν, καὶ μετ’ ὀλίγον τὸ δικαστικὸν τμῆμα μοὶ εἰσήγαγεν ἐντολὰς πρὸς πληρωμὴν, τὰς ὁποίας ὑπέγραψα καὶ δυνάμει τῶν ὁποίων ἐπληρώθη εἰς τὸν κ. Παπαῤῥηγόπουλον ποσὸν ὑπὲρ τὰς 200,000 δραχ. ὡς ἀποζημίωσις. Μετ’ ὀλίγον ὁ κ. Παπαῤῥηγόπουλος μοὶ ὑπέβαλεν αἴτησιν, διὰ νὰ πληρώσω τόκον διὰ χρονικόν τι διάστημα, τὸ ὁποῖον παρενεβλήθη μεταξὺ τῆς ἡμέρας τῆς ἐντολῆς καὶ τῆς ἡμέρας τῆς ἐκδόσεως τοῦ ἐντάλματος· ἐπληρώθησαν καὶ οἱ τόκοι. Μετ’ ὀλίγον ἐζήτησε νὰ πληρώσωμεν εἰς αὐτὸν καὶ τὸ εἰσόδημα τοῦ 1896 ἐκ 16 ἢ 14 χιλιάδων δραχμῶν, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνεμήθη, διότι ἐξηκολούθησεν ἡ παρακώλυσις αὐτοῦ ἀπὸ τοῦ νὰ καλλιεργήσῃ καὶ συγκομίσῃ καρπούς· ἐπληρώθη καὶ τὸ ποσὸν τοῦτο. Ἀλλὰ μοὶ ἐπεβάλλετο νὰ φροντίσω, ἵνα ἄρω τὸ δικαίωμα τοῦ κ. Παπαῤῥηγοπούλου τοῦ νὰ λαμβάνῃ 15,000 δραχμὰς κατ’ ἔτος ἀπὸ τὸ δημόσιον ταμεῖον. Παρεκάλεσα λοιπὸν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, ἵνα διατάξῃ τὸν ἁρμόδιον μηχανικὸν νὰ ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς ἣν ἔκειντο κατάστασιν προτοῦ παραχθῇ τὸ δικαίωμα τοῦ κ. Παπαῤῥηγοπούλου, διότι κατὰ τὴν ἀπόφασιν, ἐν ὅσῳ τὸ Δημόσιον δὲν ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς οἵαν κατάστασιν ἦσαν πρὸ τῆς παρακωλύσεως τοῦ κ. Παπαῤῥηγοπούλου ἀπὸ τοῦ νὰ καλλιεργῇ καὶ συγκομίζῃ τοὺς καρποὺς, ὀφείλει νὰ ἀποδίδῃ εἰς αὐτὸν μίσθωμα δι’ ἕκαστον ἔτος ἐκ 15,000 δραχμῶν. Λοιπὸν παρεκάλεσα τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ παραγγελίαν εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, ἵνα τοῦτο ἐκτελέσῃ τὰ ἔργα, δι’ ὧν ἤθελε καταστῆ δυνατὸν νὰ ἐπανέλθωσι τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν κατάστασιν. Τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων παρεσκεύασε σχέδια διάφορα, ἀλλὰ τὰ σχέδια αὐτὰ δὲν καθίστων πιθανὸν, ὅτι δὲν ἤθελον προκαλέσει ἀντιῤῥήσεις, ὅταν ἤθελον ἐπαναγάγει τὰ πράγματα εἰς ἣν ἔκειντο τὸ πρὶν κατάστασιν. Ἐπειδὴ ὁ κ. Παπαῤῥηγόπουλος ἦτο ἕτοιμος νὰ κινήσῃ ἀγωγὴν πάλιν, εἶπον εἰς αὐτὸν νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὸν μηχανικὸν, ἵνα ἐπαναφέρῃ τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν κατάστασιν. Τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἔδωκε διαταγὴν τοιαύτην, ὅτε ἦλθον τὰ παράπονα τῶν πολιτῶν, διότι ἐκ τῆς ἐκτελέσεως τῶν ἔργων ἀπειλεῖται ἐμπόδιον εἰς τὴν καλλιέργειαν τῶν γαιῶν των. Τότε παρεκάλεσα τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων νὰ κάμῃ μελέτην, δι’ ἧς τὰ καὶ συμφέροντα τοῦ κ. Παπαῤῥηγοπούλου νὰ μὴ παραβλαφθῶσι καὶ τὰ τῶν χωρικῶν νὰ μὴ ζημιωθῶσιν, ὅπως ἀποφύγωμεν τὰς ἀποζημιώσεις.

§121ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Εἶναι προτιμότερον νὰ πληρόνῃ τὸ Δημόσιον ἀποζημίωσιν εἰς τὸν Παπαῤῥηγόπουλον, παρὰ νὰ γείνῃ αὐτὸ τὸ ἔργον, διότι θὰ ὑποχρεωθῇ τὸ Δημόσιον νὰ πληρώσῃ ἑκατομμύρια πρὸς τοὺς Στυμφαλιώτας.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ λύσις αὐτὴ εἶναι εὐκολωτάτη—τὸ ἠξεύρω—εὐθὺς ὡς ἀναλάβωμεν νὰ πληρώνωμεν 15 χιλιάδας κατ’ ἔτος εἰς τὸν κ. Παπαῤῥηγόπουλον.

§123ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Πολὺ καλά! Ἀλλὰ μάθετε, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ πληρώσῃ ἑκατομμύρια εἰς τοὺς Στυμφαλιώτας.

§124ΜΕΡΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν γνωρίζω ἀκριβῶς τὰ τῆς ὑποθέσεως ταύτης· ἐξ ὅσων ὅμως εἶπον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς καὶ ὁ κ. Οἰκονόμου, συνάγω τὸ ἑξῆς συμπέρασμα, ὅτι ἡ ἀρχικὴ ἀφορμὴ τῆς ζημίας τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ὑποχρεώσεως αὐτοῦ, ὅπως ὁτὲ μὲν καταβάλλῃ ἀποζημίωσιν πρὸς τὸν Παπαῤῥηγόπουλον, ὁτὲ δὲ ὑποχρεῶται ν’ ἀποζημιώνῃ τοὺς χωρικούς, ἡ ἀφορμὴ, λέγω, ὑπῆρξεν ἡ κακὴ διεύθυνσις τοῦ ἔργου τῆς ἀποξηράνσεως τῶν λιμνῶν ἐκείνων. Διότι, ὡς παρέστησεν ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Κορινθίας, ἀφοῦ ἐξετελέσθη τὸ ἔργον, καὶ τὰ ὕδατα τῆς λίμνης Καίσαρι, διερχόμενα διὰ τῆς σήραγγος, ἐπρόκειτο κατὰ τὸ σχεδιάγραμμα τοῦ ἔργου νὰ ῥιφθῶσιν εἰς τὴν λίμνην Στυμφαλίας, ἑπόμενον καὶ φυσικὸν ἦτο, ἡ λίμνη ὑπερχειλίζουσα νὰ κατακλύζῃ τὴν πεδιάδα, καὶ ἐντεῦθεν τὸ Δημόσιον νὰ εὑρίσκηται ἀντιμέτωπον πρὸς τοὺς κατοίκους τῆς Στυμφαλίας. Καὶ πολὺ ὀρθῶς εἶπεν ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι τὸ Δημόσιον θὰ ὑποχρεωθῇ νὰ πληρώσῃ ἑκατομμύρια. Καὶ ἤδη τὸ Δημόσιον ἔχει ἀπαγορευθῇ διὰ δικαστικῶν ἀποφάσεων νὰ διαταράττῃ τὴν νομὴν τῶν κατοίκων τῆς Στυμφαλίας. Εἶπον, Κύριοι, ὅτι τὸ λάθος ἔγκειται ἐν τῇ ἀρχῇ τῆς ὑποθέσεως, διότι τὸ Δημόσιον ὤφειλε νὰ μεριμνήσῃ, ὅπως ἀποξηράνῃ συγχρόνως καὶ τὴν δευτέραν λίμνην, ἐν τῇ ὁποίᾳ ῥίπτονται τὰ ὕδατα τῆς πρώτης. Λοιπὸν τὸ λάθος εἶναι τοῦτο, ὅτι δὲν ἐξετέθη εἰς δημοπρασίαν καὶ τῶν δύο λιμνῶν ἡ ἀποξήρανσις καὶ δὲν ἐδόθη τὸ ἔργον εἰς τὸν αὐτὸν ἐργολάβον. Ἐκ τοῦ λάθους δὲ τούτου ἰδοὺ τί προέκυψεν, ὁ μὲν Παπαῤῥηγόπουλος, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε ν’ ἀποξηράνῃ τὴν λίμνην Καίσαρι, ἐξετέλεσε τὰς ὑποχρεώσεις του, καὶ ἤγαγεν εἰς πέρας τὴν παρ’ αὐτοῦ ἀναληφθεῖσαν ἐργασίαν, διωχέτευσε δὲ τὰ ὕδατα τῆς λίμνης εἰς τὴν Στυμφαλίαν, ἀλλ’ ὁ ἐργολάβος ὁ ἀναλαβὼν τὴν ἀποξήρανσιν τῆς λίμνης Στυμφαλίας δὲν ἐξεπλήρωσε τὰς ὑποχρεώσεις αὐτοῦ. Ἐντεῦθεν δὲ ὁ ἐργολάβος ἐκεῖνος ἐκηρύχθη ἔκπτωτος, καὶ πᾶσα ἐργασία ἐσταμάτησεν, ἡ δὲ λίμνη ἔμεινε καὶ μένει λίμνη. Ἀλλ’ ὁ Παπαῤῥηγόπουλος δικαίως ἀξιοῖ, ἐκτελέσας τὸ ἴδιον ἔργον, ν’ ἀπολαμβάνῃ τῆς ἡμισείας ἐκτάσεως τῆς λίμνης τῆς ἀποξηρανθείσης. Διὰ νὰ ἀπολαμβάνῃ ὅμως τῆς καρπώσεως αὐτῶν, ἀνάγκη τὰ ὕδατα τῆς λίμνης Καίσαρι νὰ ῥίπτωνται εἰς τὴν Στυμφαλίαν, καὶ ἐντεῦθεν τὸ δικαίωμα τῶν κατοίκων νὰ ἀποζημιωθῶσιν, ἀφοῦ κατακλύζονται τὰ κτήματά των. Εἶναι ὑπόθεσις, ἡ ὁποία δεῖται ἀμέσου μερίμνης τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἀρθῇ πᾶσα ἀφορμή, ὑποχρεοῦται τὸ Δημόσιον πρὸς ἀποζημιώσεις.

§125ΣΚΑΡΠΕΤΗΣ. Ἐκ τοῦ κατακλυσμοῦ τῶν ὑδάτων αὐτῶν πάσχουσι σοβαρῶς τρεῖς δῆμοι· ἀδικεῖται ὁ δῆμος Πελλήνης, ὁ τῆς Στυμφαλίας, διότι κατακλύζεται ὁλόκληρος ὑπὸ τῶν ὑδάτων, ἀδικεῖται καὶ ὁ δῆμος τῆς Κορίνθου, διότι στερεῖται ὑδάτων. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦτο μεγάλη δαπάνη, ἂν ἀπεφάσιζεν ἡ Κυβέρνησις νὰ διοχετεύσῃ τὰ ὕδατα, καὶ ἀπὸ τῆς λίμνης Καίσαρι διὰ τῆς Στυμφαλίας νὰ ῥίψῃ αὐτὰ εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν, ὅτε ἤθελε καλλιεργηθῆ σπουδαίως καὶ ἡ πεδιὰς τοῦ δήμου Κορίνθου. Νομίζω ὅτι δὲν θὰ ἦναι μεγάλη ἡ δαπάνη, οὕτω δὲ ἤθελον εὐεργετηθῆ τρεῖς δῆμοι, ἤθελον προαχθῆ τὰ συμφέροντα τῶν δημοτῶν ὅλων, καὶ ἤθελεν ἀπολαμβάνει τὸ Δημόσιον οὐχὶ εὐκαταφρόνητον ποσόν. Παρακαλῶ νὰ ληφθῇ πρόνοια, ὥστε τὰ ὕδατα νὰ διοχετευθῶσιν εἰς τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν, καὶ ἐκεῖθεν εἰς τὰ πεδία τοῦ δήμου Κορίνθου.

§126ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Παρακαλῶ νὰ κατατεθῶσιν αἱ συμβάσεις περὶ τῆς ἀποξηράνσεως τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος λιμνῶν, καὶ νὰ προσαχθῶσιν ἅπαντα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα.

§127ΡΑΖΕΛΟΣ. Ὑποβάλλω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλῶ τὸν κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργὸν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν κατάστασιν, ἀναγράφουσαν αʹ) τὰς διαφόρους ἐν τῷ στρατῷ γενικὰς θέσεις, διακεκριμένως κατ’ εἶδος ὑπηρεσίας· βʹ) τὸ ὅπλον ἢ σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνῆκον οἱ ἀξιωματικοί, οἱ κατέχοντες ἑκάστην τῶν θέσεων τούτων κατὰ τὴν 1 Ὀκτωβρίου ἐ. ἔ. καὶ γʹ) τὸ ὅπλον ἢ σῶμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἀνήκουσιν οἱ ἀξιωματικοὶ οἱ κατέχοντες σήμερον ἑκάστην τῶν θέσεων τούτων.» Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς εὐαρεστηθῇ νὰ καταθέσῃ τὰς αἰτουμένας πληροφορίας, θέλω ἐκθέσει τοὺς λόγους, δι’ οὓς ζητῶ αὐτάς.

§128ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν περὶ παροχῆς πληροφοριῶν, ἀναφερομένων εἰς τὸν πίνακα τῆς γενικῆς ληψοδοσίας τοῦ δημοσίου ταμείου, ὑπενθυμίζω δὲ καὶ ἄλλην τινὰ ἐπερώτησίν μου, ἐπὶ τῆς ὁποίας δὲν ἐδόθη εἰσέτι πληροφορία τις.

§129Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργὸς καὶ Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν). Αὔριον θὰ σᾶς φέρω πληροφορίας.

§130ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καταθέτω ἔγγραφον ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν, ἔχουσαν ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Παρακαλεῖται ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλὴν σημείωμα, διαλαμβάνον πόσοι εἰσὶν ἐν συνόλῳ οἱ μηχανικοὶ ἀξιωματικοὶ κατ’ ἀμφοτέρους τοὺς νόμους ΩΞΓʹ καὶ ᾼΡΟϚʹ, καὶ πόσοι οἱ ἀρχικελευσταὶ μηχανικοὶ τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ, καὶ ἐπεξηγοῦν κατὰ πόσον αὐξάνεται ἑκατέρα τῶν τάξεων τούτων διὰ τοῦ ἄρτι ὑποβληθέντος νομοσχεδίου «περὶ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἀξιωματικῶν καὶ ὑπαξιωματικῶν τοῦ Βασιλικοῦ Ναυτικοῦ».

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ ἐκ Κυθήρων βουλευτὴς κ. Σπ. Στάης κατέθηκεν αἴτησιν, ἔχουσαν οὕτω: «Παρακαλοῦνται οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσωσι τὰς συμβάσεις πρὸς ἀποξήρανσιν τῶν λιμνῶν Στυμφαλίας καὶ Πελλήνης, ὡς καὶ τὰ σχετικὰ περὶ τῆς διαφορᾶς μεταξὺ Δημοσίου καὶ τοῦ κ. Μαυροκορδάτου.» Ὁ ἐκ Κυνουρίας βουλευτὴς κ. Χ. Βοζίκης ὡσαύτως ὑπέβαλεν αἴτησιν, ἔχουσαν οὕτω: «Παρακαλεῖται ὁ κ. ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργὸς νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἂν ἡ ἑταιρία τῶν σιδηροδρόμων Πειραιῶς–Πελοποννήσου αὐτογνωμόνως ἢ συναινέσει τῆς Κυβερνήσεως κατήργησε τὴν δευτέραν ἁμαξοστοιχίαν ἀπὸ Ἄργους εἰς Τρίπολιν, διὰ ποῖον δὲ λόγον ἐδόθη, ἂν ἐδόθη, ἡ συναίνεσις τῆς Κυβερνήσεως, καὶ τίνα μέτρα ἐλήφθησαν πρὸς διόρθωσιν τοῦ πράγματος, ἂν αὐτογνωμόνως παρεβίασεν ἡ ἑταιρία τὴν σύμβασιν. Συγχρόνως δὲ νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὰ σχετικὰ πρὸς ταῦτα ἔγγραφα.»

§132ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Τσαμαδὸς ἔχει τὸν λόγον.

§133ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Βόλου, προκειμένου λόγου περὶ τῶν μουσικῶν τοῦ στρατοῦ, ἐξήνεγκεν ἀνακρίβειάν τινα, ἥτις δέον νὰ μὴ μείνῃ ἀπαρατήρητος. Ὁμιλῶν περὶ τῶν στρατιωτικῶν μουσικῶν, εἶπεν, ὅτι τῷ φαίνεται παράδοξον, πῶς ὁ ἀρχιμουσικὸς ἀνθυπολοχαγὸς λαμβάνει, ἀποστρατευόμενος μετὰ 8 ἔτη εἰς τὸν αὐτὸν βαθμὸν, τὴν σύνταξιν τοῦ λοχαγοῦ, ἐνῷ ὁ ὑπολοχαγὸς ἀρχιμουσικὸς ἢ ἐπιθεωρητὴς δὲν λαμβάνει τὴν τοιαύτην σύνταξιν. Εἰς τὴν ἀνακρίβειαν ταύτην ὑπέπεσεν ὁ κ. συνάδελφος, διότι ἐστηρίχθη ἐπὶ τῶν ἐνεστώτων πραγμάτων, δὲν ἐξήτασεν ὅμως τὸν ὀργανισμὸν τοῦ στρατοῦ, ἵνα ἴδῃ, ἂν ὑπάρχῃ ὑπολοχαγὸς ἀρχιμουσικὸς ἢ ἐπιθεωρητής. Ἡ Κυβέρνησις τοῦ 1895, ἡ ἐνεργήσασα τοὺς προβιβασμούς, προέβη εἰς τὸν παράνομον τοῦτον προβιβασμὸν ἄνευ θέσεως. Τοῦτο, λέγω, ὤφειλε νὰ γνωρίζῃ ὁ κύριος Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, διότι ὁ ἐπιθεωρητὴς τῶν μουσικῶν, κατὰ τὸν ὀργανισμὸν, εἶναι λοχαγός. Βαθμὸς λοιπὸν ὑπολοχαγοῦ ἀρχιμουσικοῦ δὲν ὑπάρχει ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ στρατοῦ, καὶ κατὰ τὸν νόμον περὶ προβιβασμῶν δὲν ἦτο ἐπιτετραμμένον εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ προβιβάσῃ ἀξιωματικὸν εἰς θέσιν μὴ ὑπάρχουσαν. Συνεπῶς, ἐπειδὴ τὸ πρᾶγμα ἐγένετο κατὰ παράβασιν τοῦ νόμου, πρὸς διόρθωσιν αὐτοῦ δὲν προτείνω τὴν τροποποίησιν τοῦ νόμου περὶ συντάξεων, ὡς ἐπρότεινεν ὁ κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος, ἀλλὰ θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, εὐθὺς ὡς ὁ ὑπολοχαγὸς ἐπιθεωρητὴς συμπληρώσῃ τὰ πρὸς προβιβασμὸν προσόντα, τουτέστι τὰ δύο ἔτη, νὰ τὸν προαγάγῃ εἰς τὸν βαθμὸν τοῦ λοχαγοῦ, διὰ νὰ ὑπάρχῃ ἁρμονία, τουλάχιστον κατὰ τὸ φαινόμενον, μεταξὺ τοῦ ὀργανισμοῦ τοῦ στρατοῦ καὶ τῶν πραγμάτων.

§134Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Συμφωνῶ πληρέστατα μετὰ τοῦ κ. συναδέλφου, καὶ τὸν εὐχαριστῶ. Ἀλλὰ πῶς δύναται νὰ γείνῃ λοχαγὸς ἐπιθεωρητὴς, ἀφοῦ ὁ ἀρχιμουσικὸς ἔχει τὸν βαθμὸν τοῦ ἀνθυπολοχαγοῦ;

§135ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐγένετο νόμος εὐεργετικὸς διὰ τὸν κ. Βέλκερ. Ἐπειδὴ κατὰ τὴν τελευταίαν ἐποχὴν κατηργήθησαν αἱ μουσικαὶ, ἔπρεπε νὰ καταργηθῇ καὶ ἡ θέσις τοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον, ἄλλως ἔκρινεν· ἐνόμισεν, ὅτι τὸν λοχαγὸν ἠδύνατο ν’ ἀντικαταστήσῃ δι’ ὑπολοχαγοῦ.

§136Ι. ΓΡΙΒΑΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον εἶχεν ὑποβληθῆ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργοῦ νομοσχέδιον περὶ ὁρίου ἡλικίας τῶν γενικῶν ἀξιωματικῶν, ἤτοι τῶν ναυάρχων. Δὲν ἠξεύρω τίνες λόγοι ἔπεισαν τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ μὴ ἐπιμένῃ, ὥστε νὰ ψηφισθῇ ὁ νόμος αὐτός. Ἐγὼ ὅμως ἐπεθύμουν νὰ ἐψηφίζετο, διότι ἐκ τῆς μὴ ψηφίσεως αὐτοῦ παραβλάπτεται ἡ προαγωγὴ τῶν κατωτέρων ἀξιωματικῶν· παράδειγμα δὲ πρόσφατον τούτου ἔχομεν τὸ ἑξῆς. Κατὰ τοὺς τελευταίους προβιβασμοὺς, ἕνεκα τῆς μὴ ψηφίσεως τοῦ νόμου τούτου, ἠδικήθησαν ἀξιωματικοὶ, οἵτινες δὲν ἤθελον ἀδικηθῆ, ἐὰν εἶχε ψηφισθῆ ὁ νόμος, ἤτοι ἐπροβιβάσθη εἷς πλοίαρχος κατ’ ἐκλογὴν καὶ ἔμειναν τρεῖς ἀντιπλοίαρχοι, ἀρχαιότεροι τῶν προβιβασθέντων. Ὅθεν παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν Ὑπουργὸν, ὅπως τὸ ταχύτερον ὑποβάλῃ ἐκ νέου τὸ νομοσχέδιον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὸ ὅριον τῆς ἡλικίας τῶν γενικῶν ἀξιωματικῶν, ἢ νὰ μᾶς ἐξηγήσῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν τὸ ὑπέβαλεν.

§137Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Δὲν ἐπέμεινα, Κύριοι, κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον εἰς τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ ἀναφερομένου νομοσχεδίου, ἕνεκα τῶν γνωστῶν λόγων, διότι, ὡς ἐκ τῆς πολλῆς πληθύος τῶν ὑποβληθέντων νομοσχεδίων, καὶ ἀφ’ ἑτέρου ἕνεκα τῆς ἐλλείψεως χρόνου, καὶ ἂν ἐπέμενον, δὲν ἤθελον φθάσει εἰς ἀποτέλεσμα. Τὸ νομοσχέδιον ὅμως κεῖται κατατεθειμένον ἐν τῇ Βουλῇ ἀπὸ τῆς παρελθούσης συνόδου. Ἐὰν δ’ ἐγίνετο νόμος τοῦ Κράτους, οἱ ἀξιωματικοὶ, περὶ ὧν ὡμίλησεν ὁ κ. συνάδελφος, ἤθελον προαχθῆ. Δὲν ἠδικήθησαν ὅμως οἱ μὴ προαχθέντες ἐπ’ ἐσχάτων ἀντιπλοίαρχοι, διότι ὁ ἐσχάτως προαχθεὶς προήχθη κατὰ τὰς διατάξεις τῶν κειμένων νόμων.

§138ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Δηλαδὴ ἐγένετο κατ’ ἐκλογήν. Ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ ἀντικειμένου θέλομεν συζητήσει, διότι νομίζω, ὅτι παρέβητε τὰς διατάξεις τοῦ νόμου.

§139Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ προαγγέλλετε, ὅτι θέλομεν συζητήσει τὴν ὑπόθεσιν, ἐπιφυλάσσομαι τότε νὰ ἀποδείξω ὑμῖν, ὅτι δὲν παρεβάθησαν οἱ νόμοι.

§140Γ. Ν. ΜΠΟΥΜΠΟΥΛΗΣ. Καὶ ἐγὼ, κύριε Πρόεδρε, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν νὰ ἐπαναφέρῃ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶχε τὴν καλωσύνην κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον νὰ ἀναγράψῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου βεβαίως ὁ κ. Ὑπουργὸς θὰ παράσχῃ εἰς τοὺς κ. ἀξιωματικοὺς τοῦ Ναυτικοῦ εὐεργέτημα, τὸ ὁποῖον τοῖς ἀνήκει.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεων συνομολογηθεισῶν μεταξὺ τῆς Γεν. Διευθύνσεως τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ 1) τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Ἀτμοπλοΐας, 2) τῆς Πανελληνίου Ἀτμοπλοΐας, καὶ 3) τῶν ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν Γουδῆ, Μὰκ–Δούαλ καὶ Βάρβουρ, καὶ Διακάκη.

§142Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν νομίζετε καλὸν, ἐπειδὴ ἡ ὥρα εἶναι 7 καὶ 25′, νὰ διακόψωμεν, καὶ νὰ ἔλθωμεν βραδύτερον;

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμέσως μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§144ΣΤΑΗΣ. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, τῇ προτάσει ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, ἀνήκοντος εἰς τὴν Συμπολίτευσιν, ἐγένετο δεκτὸν, ὅπως, ὁσάκις πρόκειται νὰ ψηφισθῇ νόμος περὶ κυρώσεως συμβάσεως μεταξὺ τοῦ Δημοσίου καὶ ἀτμοπλοϊκῆς ἢ σιδηροδρομικῆς ἑταιρίας, ἀναγράφηται τὸ παραδεδεγμένον ἐν Γαλλίᾳ καὶ ἀλλαχοῦ τῆς Ἑσπερίας, ἡ δωρεὰν μετάβασις τῶν Βουλευτῶν διὰ τῶν ἀτμοπλοίων καὶ σιδηροδρόμων. Ἐν τῇ παρούσῃ συμβάσει δὲν βλέπω τοιαύτην διάταξιν, ἀλλ’ ἐλπίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις θὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσθέσῃ αὐτήν.

§145ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ σύμβασις, τῆς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις αἰτεῖται παρὰ τῆς Βουλῆς τὴν ἐπικύρωσιν, δὲν εἶναι ἐφετεινὴ, εἶναι ἡ πέρυσι συνομολογηθεῖσα σύμβασις, κατὰ μῆνα Μάρτιον. Ἐλπίζομεν, ὅτι μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, ὅτε θὰ συνομολογηθῇ νέα σύμβασις, θὰ κατορθωθῇ, ὅπως οἱ κύριοι Βουλευταὶ ταξειδεύωσι δωρεὰν καθ’ ὅλην τὴν Ἑλλάδα. Νομίζω μάλιστα, ὅτι τὸ τοιοῦτον εἶναι δικαιότατον, διότι πρὸ παντὸς οἱ κύριοι Βουλευταὶ ὀφείλουσι νὰ γνωρίζωσιν ἑκάστην γωνίαν τοῦ Ἑλληνικοῦ Βασιλείου, ἀφοῦ νομοθετοῦσι. Τοῦτο ὅμως, παρατηρῶ εἰς τὴν Βουλὴν, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ καὶ ἄνευ θυσιῶν ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου.

§146ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αἱ συμβάσεις, τὰς ὁποίας ἔχομεν ἐνώπιον ἡμῶν, εἰσάγουσι διαφόρους τροποποιήσεις εἰς τὰς μέχρι σήμερον λειτουργούσας, περιέχουσι δὲ καὶ νέας θυσίας ἀπὸ μέρους τοῦ Δημοσίου. Αἱ θυσίαι αὗται ἀναφέρονται ἐν τῷ ἄρθρῳ 4. Μοὶ ἐφάνη ἐκ πρώτης ὄψεως,—διότι σήμερον μόλις ἔλαβον τὸ ἀντίτυπον τῶν συμβάσεων τούτων—ὅτι αἱ γενόμεναι θυσίαι ἀπὸ μέρους τοῦ Δημοσίου πρὸς τὰς διαφόρους ἑταιρίας ὑπερτεροῦσι τὰς νέας θυσίας, τὰς ὁποίας ποιοῦνται αἱ ἑταιρίαι πρὸς τὸ Δημόσιον. Δὲν δύναμαι ἐκ τοῦ προχείρου νὰ ὑπολογίσω τὴν ἀξίαν τῶν γινομένων νέων παραχωρήσεων εἰς χρήματα, μοὶ φαίνεται ὅμως, ὅτι ἴσως, ἢ μὲ μόνας τὰς γιγνομένας θυσίας ὑπὲρ τῶν ἑταιριῶν, ἢ ἔστω καὶ μὲ τροποποιήσεις τινὰς μικρὰς, εἶναι δυνατὸν νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιθυμία, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασεν ἡ Βουλὴ πέρυσιν. Ἵνα δυνηθῶμεν νὰ κρίνωμεν τὴν ἀξίαν τῶν θυσιῶν τούτων, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ διατάξῃ νὰ συνταχθῇ πίναξ, ὑπολογίζων εἰς χρήματα τὰς γιγνομένας παραχωρήσεις, χάριν τῶν ὑπηρεσιῶν, τὰς ὁποίας θὰ παράσχωσιν αἱ ἑταιρίαι, ἐν συγκρίσει πρὸς τὰς παραχωρήσεις τὰς γενομένας ἐν τῷ παρελθόντι, χάριν τῶν ὑπηρεσιῶν τῶν παρεχομένων ὑπὸ τῶν ἑταιριῶν κατὰ τὸ παρελθόν. Τότε, ὅταν εἰς χρήματα ἐκτιμηθῶσιν ὡς ἔγγιστα αἱ παραχωρήσεις αὗται, θέλομεν δυνηθῆ νὰ κρίνωμεν, ἐὰν μόνον διὰ τῶν θυσιῶν τούτων δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἐπιθυμία τῆς Βουλῆς καὶ τῶν κ. Βουλευτῶν, ἢ πρέπῃ νὰ προσθέσωμεν καί τι, καὶ τί.

§147ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἀληθὲς εἶναι, ὅτι ἐγένοντο θυσίαι ἐκ μέρους τοῦ Δημοσίου, ἀλλ’ ἀπέναντι τῶν θυσιῶν τούτων ηὔξησε κατὰ πολὺ ἡ συγκοινωνία τοῦ Κράτους.

§148ΣΤΑΗΣ. Χαίρω πολὺ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἀπεδέχθη τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ὑπέβαλον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ἡ ὁποία ἦτο γνώμη ἁπάσης τῆς Βουλῆς. Δὲν νομίζω ὅμως, ὅτι ὑπάρχει τι τὸ κωλῦον νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ συμβάσει, ὅτι αἱ ἑταιρίαι ὑποχρεοῦνται διὰ τὸν ὑπολειπόμενον χρόνον τῆς ἰσχύος τῶν συμβάσεων εἰς τὴν ὑποχρέωσιν ταύτην.

§149ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Νομίζω ὅτι αἱ συμβάσεις δὲν δύνανται νὰ μεταβληθῶσι μονομερῶς. Πρέπει καὶ τὰ δύο συμβαλλόμενα μέρη νὰ συμφωνήσωσι περὶ τῆς μεταβολῆς.

§150Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μετὰ τὴν πρότασιν τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου καὶ τὴν ἐκφρασθεῖσαν γνώμην τοῦ κ. Ὑπουργοῦ, νομίζω ὅτι δυνάμεθα νὰ κυρώσωμεν τὴν ὑπὸ συζήτησιν σύμβασιν εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, νὰ καλέσῃ δὲ ὁ κ. Ὑπουργὸς τοὺς ἀντιπροσώπους τῶν διαφόρων ἀτμοπλοϊκῶν ἑταιριῶν, καὶ νὰ τοῖς ἀνακοινώσῃ τὴν νόμιμον καὶ δικαίαν ἐπιθυμίαν τῆς Βουλῆς. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς ἀπαντήσεώς των θὰ κανονίσῃ ἡ Βουλὴ τὴν πορείαν της.

§151Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἤθελε περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ διάταξις, διὰ τῆς ὁποίας ἤθελεν ἐπιβληθῆ εἰς τὰς ἑταιρίας ὅρος, ὁ ὁποῖος δὲν εἶχε συμφωνηθῆ, βεβαίως αἱ ἑταιρίαι ἠδύναντο νὰ μὴ δεχθῶσι τὸν ὅρον τοῦτον ἢ μόνον ἐπὶ ἀνταλλάγματι. Καὶ οὕτω ἤθελε τεθῆ τὸ μέρος τὸ συναλλασσόμενον, τὸ Δημόσιον, εἰς τὸ δίλημμα, ἢ νὰ δεχθῇ τοὺς ὅρους, τοὺς ὁποίους ἡ ἑταιρία ἤθελε προτείνει, ἢ νὰ μὴ συνομολογηθῇ ἡ σύμβασις. Ἀλλ’ ἡ σύμβασις συνωμολογήθη καὶ λειτουργεῖ ἐπὶ ἐννέα ἤδη μῆνας, κατὰ τὸν δέκατον δὲ μῆνα, ἐπὶ συμφωνίας συνομολογηθείσης πρὸ ἐννέα μηνῶν, καὶ συμβάσεως λειτουργούσης ἐπὶ ἐννέα μῆνας, εἶναι δυνατὸν νὰ τεθῇ ὅρος, ὁ ὁποῖος δὲν συνωμολογήθη; Λοιπὸν νομίζω, ὅτι θέλει ψηφισθῆ κατ’ ἀνάγκην ἡ σύμβασις, ἵνα πληρωθῶσι τὰ συνωμολογημένα. Ὑπισχνοῦμαι ὅμως, ὅτι θέλω συνεννοηθῆ μετὰ τῆς ἑταιρίας ταύτης, ἵνα συνομολογηθῇ πρόσθετός τις σύμβασις διὰ τοὺς τρεῖς μῆνας, οἱ ὁποῖοι ὑπολείπονται, τοῦ ἔτους αὐτοῦ καὶ διὰ τὸ ἑπόμενον ἔτος.

§152Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Βεβαίως παρανόησίς τις λαμβάνει χώραν, διότι ἄλλως ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν ἤθελεν εἴπει ὅσα εἶπεν. Ἡ Βουλὴ δὲν εἶναι συμβολαιογράφος, ὁ ὁποῖος νὰ κυροῖ εἰκῇ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία συνομολογεῖ ἐν ἀπουσίᾳ της. Ἡ Βουλὴ δύναται νὰ φέρῃ τὰς γνώμας της, καὶ ἂν τὰ συμβαλλόμενα μέρη δὲν θέλωσιν, ἐπανέρχονται τὰ πράγματα εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν κατάστασιν. Διὰ τοῦτο καὶ αἱ συμβάσεις ἀναφέρουσιν, ὅτι αὗται εἶναι ὑπὸ τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλ’ ἔλαβε χώραν καὶ ἄλλη πλάνη· νομίζουσί τινες, ἐν οἷς καὶ ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅτι ψηφίζομεν τὴν σύμβασιν διὰ τρεῖς ἢ τέσσαρας μῆνας, ἤτοι διὰ τὸ ὑπόλοιπον τοῦ ἔτους, ἀφ’ ὅτου ὑπεγράφη Παρακαλῶ τὴν Βουλὴν ν’ ἀκούσῃ τὴν τελευταίαν αὐτῆς διάταξιν (ἀναγινώσκει): «Ἡ παροῦσα σύμβασις, ὑποκειμένη εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐπιφυλασσομένης τῆς κυρώσεως αὐτῆς παρὰ τῆς Βουλῆς, θέλει τεθῆ εἰς ἐνέργειαν μετὰ τὴν ὑπογραφὴν αὐτῆς παρὰ τοῦ Γενικοῦ Διευθυντοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ πληρεξουσίου τῆς προμνησθείσης Ἀτμοπλοΐας, θέλει δ’ ἰσχύει ἐπὶ ἓν ἔτος.... Ἐν περιπτώσει μὴ ἐγκρίσεως αὐτῆς παρὰ τῆς Βουλῆς, ἡ ἑταιρία ὑποχρεοῦται νὰ ἐπιστρέψῃ τὰ καταβληθησόμενα αὐτῇ ποσὰ, καὶ νὰ καταβάλλῃ τὰ τέλη τῶν τηλεγραφημάτων καὶ τῆς διαβάσεως διὰ τοῦ Εὐρίπου, συμψηφιζομένων τῶν ἀνηκόντων αὐτῇ δικαιωμάτων ἐπὶ τῇ ἐκτελέσει ὑπηρεσιῶν μὴ ὁριζομένων ἐν τῷ νόμῳ ͵ΒΡΚʹ περὶ ἀγκυροβολίας καὶ φαρικῶν τελῶν.» Ἠκούσατε ὅτι ἡ σύμβασις προεῖδε τὴν περίπτωσιν τῆς μὴ κυρώσεως, καὶ ἐὰν δὲν προέβλεπε τοῦτο, θὰ ἦτο ὕβρις πρὸς τὰ δικαιώματα τῆς νομοθετικῆς ἐξουσίας. Ὁ Κανονισμὸς δὲν προβλέπει, εἶναι ἀληθὲς, κατὰ τίνα τρόπον συζητοῦνται αἱ συμβάσεις καὶ αἱ συνθῆκαι. Εἶχον λάβει τὴν τιμὴν μετ’ ἄλλων συναδέλφων νὰ προτείνωμεν, ὅπως εἰσαχθῶσι καὶ παρ’ ἡμῖν τὰ ἐν Γαλλίᾳ ἰσχύοντα, ἀλλ’ ἀτυχῶς οὐδεμία ἐδόθη τότε προσοχή, καὶ ἰδοὺ ἤδη αἱ συνέπειαι· διότι ἀτυχῶς τοῦτο συχνὰ συμβαίνει, ὁσάκις προτείνωμέν τι λόγου ἄξιον, ἄλλοτε ἡ πεῖνα, ἄλλοτε ὁ ὕπνος ἤ τι ἄλλο, μᾶς κάμνει νὰ τὰ ἀφήνωμεν εἰς τὴν μέσην, καὶ νὰ ἀσχολώμεθα εἰς τὰ ἐπουσιώδη. Ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὰ προηγούμενα· βεβαίως τὰς συμβάσεις καὶ τὰς συνθήκας ἡ Βουλὴ ψηφίζει δι’ ἑνὸς ναὶ ἢ ὄχι, ἀλλ’ εἰς τὸν νόμον τὸν προτείνοντα τὴν σύμβασιν ἀναγράφονται τροποποιήσεις τῆς συμβάσεως, αἵτινες ἐννοοῦνται ὑπὸ τὸν ὅρον τῆς ἐγκρίσεως τοῦ ἑτέρου τῶν συμβαλλομένων. Αὐτὸ ἐγένετο εἰς τὸν νόμον τὸν κυρώσαντα τὴν σύμβασιν μετὰ τῆς Ἀτμοπλοϊκῆς Ἑταιρίας τῆς Σύρου τῷ 1880. Ἡ Κυβέρνησις δὲ ἦλθεν εἰς συνεννοήσεις καὶ ἐπῆλθε μεταβολὴ τῆς ἀρχικῆς συμβάσεως. Τὸ αὐτὸ συνέβη, ἐὰν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὴν Αʹ Σύνοδον καὶ εἰς τὴν σύμβασιν μετὰ τοῦ Βελγίου. Ἐγένοντο παρατηρήσεις ἐντεῦθεν, καὶ μάλιστα καὶ συζητήσεις, διαρκέσασαι ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν ἔλαβεν αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν, καὶ ἐγένετο ἀνταλλαγὴ ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἐδημοσιεύθησαν καὶ ἰσχύουσιν ὡς παραρτήματα τῆς συμβάσεως. Ταῦτα μὲν κατὰ τύπους. Κατ’ οὐσίαν δὲ, δὲν πιστεύω νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι ἡ Βουλὴ ἐργάζεται pro domo sua, διότι ἡ ὑπὲρ τὸ δέον ἐγκατάλειψις καὶ αὐτῶν τῶν ἀναμφισβητήτων δικαιωμάτων τῶν Βουλευτῶν δὲν νομίζω ὅτι εἶναι δεδικαιολογημένη, ἀρκεῖ τὸ πρᾶγμα νὰ ἦναι νόμιμον καὶ λογικὸν, ὀρθὸν καὶ δίκαιον. Ἀπεδείχθη ἐκ τῶν ὑστέρων, ὅτι ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις δὲν εἶναι ἐπαρκὴς, καὶ ἐντεῦθεν ἔχομεν πολλὰ ἄτοπα, ἐξ ὅσων βλέπομεν, καὶ αὐτὰς τὰς βουλευτικὰς ἀγρυπνίας. Ἀλλ’ ἐκεῖ ὑπάρχει πρόσκομμα συνταγματικὸν, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπέλθῃ ἡ θεραπεία· ἀλλ’ ἡ ἔλλειψις προνοίας διὰ τὰ ἀτμόπλοια καὶ τοὺς σιδηροδρόμους εἶναι ἀδικαιολόγητος, διότι οἱ Βουλευταὶ ἔχουσι πολλάκις καθῆκον ν’ ἀντιλαμβάνωνται ἰδίαις αἰσθήσεσι περὶ τῶν ψηφιζομένων νόμων. Εὐτυχῶς ἢ ἀτυχῶς, — ὅπως θέλετε — τὸ πλεῖστον τῶν Βουλευτῶν δὲν δύναται νὰ καταταχθῇ μεταξὺ τῶν πλουσιωτάτων. Νομίζω λοιπὸν, ὅτι ἡ παρατήρησις τῶν προαγορευσάντων εἶναι δεδικαιολογημένη, καὶ πρέπει νὰ γείνῃ δεκτὴ ἡ πρότασις.

§153Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τὴν αὐτὴν ἰδέαν ἔχων καὶ ἐγὼ, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ προτείνω τὴν προσθήκην ἄρθρου 2, ἔχοντος ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Πᾶσαι αἱ ἀνωτέρω ἀτμοπλοϊκαὶ ἑταιρίαι ὑποχρεοῦνται νὰ χορηγῶσιν εἰσιτήριον δωρεὰν Αʹ θέσεως διὰ πάντας τοὺς λιμένας, εἰς οὓς προσεγγίζουσιν, εἰς τοὺς Βουλευτὰς καὶ τὰς οἰκογενείας αὐτῶν, ἐὰν ζητήσωσι τοιοῦτον.»

§154Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἡ δωρεὰ τοῦ εἰσιτηρίου εἶναι μόνον διὰ τοὺς Βουλευτὰς, οὐχὶ διὰ τὰς οἰκογενείας των.

§155Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Πολὺ καλά. Ἔστω καὶ διὰ μόνους τοὺς Βουλευτάς. Ὑποβάλλω γραπτὴν τὴν τροπολογίαν μου, ἵνα τυπωθῇ καὶ ληφθῇ ὑπ’ ὄψιν κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§156ΜΥΚΩΝΙΟΣ. Καὶ ἐγὼ ὑποβάλλω ἑτέραν τροπολογίαν διὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§157ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 96–97).

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν θὰ φέρῃ πρότασιν εἰς τὴν Βουλὴν σύμφωνον πρὸς τὰς ἐκφρασθείσας γνώμας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι καιρὸς νὰ διακόψωμεν τὴν συνεδρίασιν, ἐπὶ μίαν ὥραν. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 καὶ 10′. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 40 μ. μ.)

§160ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως συμβάσεως περὶ κατασκευῆς καὶ ἐκμεταλλεύσεως σιδηροδρομικῆς διακλαδώσεως τῆς γραμμῆς Ἀγρινίου–Μεσολογγίου.

§161ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατάξεις τινὲς τῆς συμβάσεως ταύτης μοὶ γεννῶσιν ἀπορίας, ἐπὶ τῶν ὁποίων παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ μοὶ δώσῃ τὰς ἀναγκαίας ἐξηγήσεις. Διὰ τῆς συμβάσεως ταύτης ἱδρύεται ἓν εἶδος μονοπωλίου, πρὸς βλάβην τῶν κατόχων δασῶν ἐν τῇ Δυτικῇ Ἑλλάδι, καὶ πρὸς περιορισμὸν τῆς εὐθηνοτέρας καὶ εὐκολωτέρας ἴσως μεταφορᾶς τῆς ξυλείας. Εἰς τὸ ἄρθρον 4 βλέπομεν (ἀναγινώσκει): «Μετὰ τὴν κατασκευὴν τῆς ἀπὸ Καλυβίων μέχρις Ἀχελώου διακλαδώσεως ἡ ὑπὸ τοῦ Δημοσίου σφράγισις τῆς διὰ τοῦ Ἀχελῴου μεταφερομένης ξυλείας θὰ ἐκτελῆται μόνον εἰς τὸ παρὰ τὸν Ἀχελῷον ἄκρον σημεῖον τῆς διακλαδώσεως, τῆς ἑταιρίας ὑποχρεουμένης νὰ θέσῃ εἰς τὴν διάθεσιν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων τῆς Κυβερνήσεως δύο δωμάτια ἐν τῷ ἐκεῖσε ἀνεγερθησομένῳ σταθμῷ. Ἄλλος τόπος πρὸς σφράγισιν τῆς ξυλείας δύναται νὰ ὁρισθῇ μόνον τῇ συναινέσει τῆς ἑταιρίας.» Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου, ἀπαγορεύει οὐσιαστικῶς τὴν διὰ τοῦ Ἀχελῴου μεταβίβασιν τῆς ξυλείας μέχρι τῶν ἐκβολῶν τοῦ ποταμοῦ, καὶ ὡς συνέπειαν θέλει ἔχει, ὅτι ὅλοι οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ἐκμεταλλευόμενοι δάση εἰς τὴν Δυτικὴν Ἑλλάδα θὰ ἦναι ὑποχρεωμένοι νὰ πληρόνωσι κόμιστρα διὰ τὴν μεταβίβασιν τῆς ξυλείας αὐτῶν, τῆς ὁποίας ἡ πλείστη καταναλίσκεται ἐν Πάτραις, ἀπὸ τοῦ σταθμοῦ τῶν Καλυβίων μέχρι τοῦ Κρυονερίου. Ἐν ᾧ, ὡς γνωρίζομεν, σήμερον ἡ ξυλεία μεταβιβάζεται εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελῴου, ἐκ τῶν ἐκβολῶν δὲ τοῦ Ἀχελῴου, φορτωνομένη εἰς μικρὰ πλοῖα, μεταφέρεται δι’ ἐλαχίστης δαπάνης εἰς Πάτρας, κατὰ τὴν σύμβασιν θ’ ἀποβιβάζηται εἰς τὰ Καλύβια, θὰ μεταφέρηται διὰ τοῦ σιδηροδρόμου εἰς τὸ Κρυονέριον, ἐκεῖ θὰ φορτώνηται πάλιν εἰς πλοῖον καὶ θὰ μεταφέρηται εἰς Πάτρας. Τοῦτο θ’ αὐξήσῃ κατὰ πολὺ τὴν δαπάνην τῆς μεταφορᾶς, θὰ γεννήσῃ δὲ μίαν δυσκολίαν διὰ τῆς τριπλῆς ταύτης φορτώσεως τῆς ξυλείας. Δὲν νομίζω ὅτι δικαιολογεῖται τοῦτο ἐκ τῆς παρατηρήσεως ἴσως, ὅτι εὐκολώτερον σφραγίζεται ἡ ξυλεία ἐν Καλυβίοις, παρὰ εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελῴου, διότι καὶ εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελῴου δύναται νὰ σφραγισθῇ ἡ ξυλεία καὶ νὰ εἰσπραχθῇ τὸ ὀφειλόμενον εἰς τὸ Δημόσιον ἔσοδον, ὡς καὶ εἰς τὰ Καλύβια. Δὲν ἐννοῶ ἑπομένως, ποῖος εἶναι ὁ λόγος τῆς στενοχωρίας, ἡ ὁποία προσγίνεται ἐκ τῆς συμβάσεως ταύτης εἰς τὴν μεταφορὰν τῆς ξυλείας ὁλοκλήρου σχεδὸν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, καὶ διατὶ τὸ προνόμιον τοῦτο, τὸ κεκρυμμένως ἀποδιδόμενον εἰς τὴν ἑταιρίαν, ὅπως αὕτη διὰ πλειοτέρας δαπάνης μεταφέρῃ τὴν ξυλείαν ἀπὸ Καλυβίων εἰς τὸ Κρυονέριον. Καὶ ποιοῦμαι τὴν παρατήρησιν συνάμα, διότι δὲν ἔχομεν νὰ συζητήσωμεν τὰ ἄρθρα τῆς συμβάσεως. Πρόκειται περὶ τοῦ νόμου. Δευτέρα παρατήρησις εἶναι, διατὶ ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου 3, καθ’ ἣν ἡ μεταφορὰ ἐπιβατῶν διὰ τῆς νέας διακλαδώσεως δὲν εἶναι ὑποχρεωτικὴ διὰ τὴν ἑταιρίαν; Ἡ ἑταιρία λαμβάνει καὶ διὰ τὴν διακλάδωσιν ταύτην ἐπιχορήγησιν 20,000 δραχμῶν κατὰ χιλιόμετρον, ἑπομένως, λαμβάνουσα τὴν ἐπιχορήγησιν ταύτην, νομίζω ὅτι ὀφείλει, ὡς καὶ εἰς τὸ ὑπόλοιπον τῆς γραμμῆς αὐτῆς, νὰ παρέχῃ καὶ διὰ τῆς διακλαδώσεως ταύτης τὴν εὐκολίαν τῆς μεταφορᾶς ἐπιβατῶν. Τρίτη παρατήρησις, τὴν ὁποίαν φέρω συνάμα, διὰ τὸν αὐτὸν λόγον, τὸν ὁποῖον εἶπον, εἶναι, ὅτι ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 6. παρατηρῶ ὅτι εἰς τὴν ἑταιρίαν δίδεται τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ προνομιούχους ὁμολογίας μέχρι ποσοῦ δραχ. 300,000, εἰς τὰς ὁποίας προνομιούχους ὁμολογίας ὑποθηκεύεται ὁλόκληρος ἡ γραμμὴ τῶν Δυτικῶν σιδηροδρόμων. Ἐνδέχεται ἡ ἑταιρία νὰ ἔχῃ ἀνάγκην καὶ νὰ θέλῃ νὰ ἐκδώσῃ ἴσως τὸ δάνειον τοῦτο, ἀλλὰ δὲν ἐννοῶ τὸν σύνδεσμον τοῦ δανείου τούτου μεταξὺ τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς Καλυβίων–Ἀγρινίου, ἡ ὁποία εἰς τὴν ἑταιρίαν βεβαίως δὲν θὰ στοιχίσῃ πλέον τῶν 80 ἢ 100 χιλιάδων δραχμῶν. Πρόκειται περὶ δύο χιλιομέτρων ἐπὶ ἐδάφους ἐπιπέδου, εἰς τὰ ὁποῖα δύο χιλιόμετρα θέλει καταβάλει ἡ Κυβέρνησις 40,000 δραχ. ὡς ἐπιχορήγησιν· ἂν ὑπολογίσωμεν ἑπομένως 80 ἢ 100 χιλιάδας δραχμὰς, θὰ ἔχωμεν πλουσιοπαρόχως τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀπαιτεῖται διὰ τὴν κατασκευὴν τῆς γραμμῆς καὶ τὴν προσθήκην ὡρισμένου τινὸς κινητοῦ ὑλικοῦ. Λοιπὸν, ἐνῷ ἡ ἑταιρία τὸ πολὺ θὰ δαπανήσῃ 80 ἢ 100 χιλιάδας δραχμὰς, ἐπωφελεῖται τῆς περιστάσεως, ὅπως ἀποκτήσῃ τὸ δικαίωμα νὰ ἐκδώσῃ ὁμολογίας προνομιούχους, βαρυνούσας τὸ ὅλον τῆς γραμμῆς διὰ τὸ τριπλάσιον τῆς δαπάνης, τὴν ὁποίαν θέλει ὑποστῆ διὰ τὴν νέαν ταύτην γραμμήν. Ὡς εἶπον, ἐνδέχεται ἡ ἑταιρία νὰ ἔχῃ ἀνάγκας, ἀλλὰ πρέπει νὰ γνωρίσῃ τὸ Δημόσιον καὶ ἡ Βουλὴ, ποῖαι εἶναι αἱ ἀνάγκαι αὐταί· εἶναι ἀνάγκαι συμπληρώσεως γραμμῆς κακῶς κατασκευασθείσης; εἶναι ἀνάγκαι ἐπεκτάσεως τῆς ὑπηρεσίας των; μήπως πρόκειται περὶ δαπανῶν μὴ ἴσως καθ’ ὁλοκληρίαν δικαιολογουμένων; Τὰς τρεῖς ταύτας παρατηρήσεις ἐνόμισα ὅτι ὤφειλον νὰ ὑποβάλω εἰς τὴν Βουλὴν, διότι τὰς ἐθεώρησα ἀξίας νὰ ἑλκύσωσι τὴν προσοχήν της.

§162ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Ὁ κ. Καραπάνος διατείνεται, ὅτι δὲν συμφέρει εἰς τοὺς ἰδιοκτήτας καὶ ἐκμεταλλευτὰς δασῶν νὰ καταβιβάζηται ἡ ξυλεία εἰς τὸν Ἀχελῷον καὶ νὰ παραλαμβάνηται ἐκεῖ καὶ μεταφέρηται εἰς τὸ Κρυονέριον διὰ τοῦ σιδηροδρόμου.

§163ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον αὐτό· εἶπον ὅτι ἐνδέχεται νὰ συμφέρῃ καὶ νὰ μὴ συμφέρῃ.

§164ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Νὰ σᾶς εἴπω διατὶ γίνεται αὐτό. Ἡ ἑταιρία ἐνδίδει εἰς τὴν ἀπαίτησιν τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἐκμεταλλευτῶν τῶν δασῶν καὶ τὸ κάμνει, διότι, ἐὰν σωρεύηται ἡ ξυλεία εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελώου, διατρέχει κίνδυνον, ὡς συνέβη ἐφέτος καὶ ἐπῆλθον μεγάλαι καταστροφαί, ἐνῷ δυνάμει τῆς ὑπὸ συζήτησιν συμβάσεως δὲν θὰ σωρεύηται ἡ ξυλεία ἐκεῖ καὶ δὲν θὰ κινδυνεύῃ νὰ παρασυρθῇ.

§165ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶπον ὅτι δὲν εἶναι ἐνδεχόμενον πολλοὶ τῶν ἰδιοκτητῶν καὶ ἐκμεταλλευτῶν δασῶν νὰ εὑρίσκωσι συμφέρον νὰ ἐκφορτώνωσι τὴν ξυλείαν των εἰς τὰ Καλύβια. Τοὐναντίον παραδέχομαι καὶ ἐγὼ πληρέστατα, ὅτι πολλοὶ θὰ εὕρωσι τοῦτο συμφέρον, πρὸ πάντων δὲ θὰ εὕρωσι συμφέρον οἱ ἰδιοκτῆται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ καταναλώσωσι τὴν ξυλείαν των ἐντὸς τῆς Αἰτωλίας καὶ Ἀκαρνανίας. Δὲν ἀμφισβητῶ τοῦτο. Ὅ,τι ἀμφισβητῶ, εἶναι τὸ νὰ ἀφαιρέσητε τὸ δικαίωμα ἀπὸ ἕνα οἱονδήποτε ἰδιοκτήτην νὰ μεταφέρῃ τὴν ξυλείαν αὐτοῦ εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελώου ὅταν δι’ οἱονδήποτε λόγον εὑρίσκῃ τοῦτο συμφερώτερον δι’ ἑαυτόν. Τὸ νὰ θέλητε ὑμεῖς, ἢ ἄλλοι ἰδιοκτῆται, ἢ ἐγὼ νὰ μεταφέρω τὴν ξυλείαν εἰς τὰ Καλύβια, βεβαίως εἶναι ὠφέλιμον, ἀλλὰ τὸ νὰ ἐμποδίζηται ἰδιοκτήτης τις νὰ μεταφέρῃ τὴν ξυλείαν του εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελώου, καὶ εἶτα νὰ μεταφέρῃ διὰ θαλάσσης αὐτὴν εἰς Πάτρας, ὅπου κυρίως καταναλίσκεται ἡ ξυλεία τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος, τοῦτο ἀκριβῶς ἐπικρίνω, καὶ χαρακτηρίζω ὅτι ἡ ἀπαγόρευσις τῆς μεταφορᾶς τῆς ξυλείας εἰς τὰς ἐκβολὰς τοῦ Ἀχελώου, καθιστᾷ ἓν εἶδος μονοπωλίου.

§166ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Αὐτὸ εἶναι δικαίωμα τῆς Πολιτείας, διότι ὁ νόμος περὶ δασῶν ἐπιβάλλει τὴν σφράγισιν τῆς ξυλείας ἐπὶ τόπου· δύναται νὰ σφραγίζηται ἐπὶ τόπου καὶ νὰ μεταφέρηται μέχρις ἐκεῖ, καὶ ὕστερον εἰς Πάτρας.

§167Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δὲν δυνάμεθα νὰ παρεμποδίσωμεν καθόλου τὴν ἐλευθέραν μεταφορὰν τῆς ξυλείας.

§168ΤΣΙΤΣΑΡΑΣ. Οὕτω πως ἐνεργεῖται ἡ σφράγισις. Ὁ ποταμὸς Ἀχελῶος ἀείποτε ἐχρησίμευε διὰ τὴν μεταφορὰν τῆς ξυλείας ἀδιάφορον διὰ τὸν ὑλοτόμον, ἐὰν τὴν ἀποθηκεύσῃ εἰς Καλύβια ἢ ὁπουδήποτε θέλει, ἀρκεῖ νὰ σφραγίζηται ἡ ξυλεία ἐκεῖ· καὶ δύναται ἐπὶ πλέον καὶ εἰς τὴν Κατοχὴν νὰ τὴν σταματήσῃ, διὰ νὰ τὴν μεταφέρῃ εἰς Μεσολόγγιον καὶ Αἰτωλικόν. Ἐφέτος ἕνεκα τῶν πλημμυρῶν παρεσύρθη ξυλεία μεγάλης ἀξίας.

§169Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλὰ τοῦτο δὲν δίδει εἰς ἡμᾶς τὸ δικαίωμα νὰ παρεμποδίσωμεν τὴν διὰ τοῦ Ἀχελῴου ποταμοπλοΐαν, διότι μέχρι Κατοχῆς, ὡς γνωστόν, ἀναπλέουσι τὰ πλοῖα τὸν ποταμὸν Ἀχελῷον, δηλαδὴ μέχρι τοῦ πρώτου χωρίου, τὸ ὁποῖον συναντᾶται, καὶ ἑπομένως καὶ εἰς τὴν Κατοχὴν δυνάμεθα ἀκόμη νὰ ἀποθηκεύσωμεν ξυλείαν. Φρονῶ δὲ, συμφωνῶν πληρέστατα μὲ τὸν ἐξ Ἄρτης ἀξιότιμον συνάδελφον, ὅτι ὁ περιορισμὸς αὐτὸς δὲν πρέπει νὰ γείνῃ, διότι πρέπει νὰ μείνουν ἐλεύθεροι οἱ ἰδιοκτῆται καὶ οἱ ἐκμεταλλευταὶ δασῶν νὰ μεταφέρωσι τὴν ξυλείαν των εἴτε διὰ τοῦ σιδηροδρόμου εἴτε διὰ πλοίων.

§170ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Τὸ κατ’ ἐμὲ, θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ ὑπεβάλλετο τοιαύτη σύμβασις. Πάντες θὰ πιστεύητε βεβαίως, ὅτι ἡ σύμβασις εἶναι ἐπωφελὴς, ἢ, ἐὰν δὲν ἦναι ἐπωφελὴς, δὲν εἶναι ἐπιζήμιος. Βεβαίως διὰ τὴν ἑταιρίαν θὰ ἦναι ἐπωφελής· ἡ ἑταιρία δὲν ὡρμήθη εἰς τὴν ἐπιχείρησιν αὐτὴν, εἰς τὴν κατασκευὴν τῆς διακλαδώσεως, ἐκ τῶν συμβάντων ἐσχάτως. Αὐτὴ πρὸ καιροῦ μεταφέρει ἄλλου εἴδους δασικὰ προϊόντα, ὠφελεῖται δ’ ἐξ αὐτῶν, καὶ ἤδη θέλει νὰ προσθέσῃ νέαν ἐργασίαν, ὅπως περισσότερα ὠφελῆται. Νῦν ὁ σιδηρόδρομος μεταφέρει τοὺς ἄνθρακας, οἱ ὁποῖοι κατασκευάζονται εἰς διάφορα πέριξ μέρη. Βλέπουσα ὅμως ὅτι μέγα ποσὸν ξυλείας μεταφέρεται διὰ τοῦ ποταμοῦ Ἀχελῴου καὶ ἀποστέλλεται εἰς τὰς Πάτρας καὶ ἀλλαχοῦ, φυσικώτατα συνέλαβε τὴν ἰδέαν, ὅπως κατασκευάσῃ διακλάδωσιν δύο χιλιομέτρων, δαπανῶσα ὄχι πλέον τῶν 80,000 δραχμῶν, καὶ ἐκμεταλλευθῇ διὰ τοῦ σιδηροδρόμου ὅλον αὐτὸ τὸ ἐμπόριον τῆς ξυλείας, τὸ ὁποῖον σήμερον ἐνεργεῖται διὰ τοῦ ποταμοῦ. Ἀλλὰ, μολονότι ὑπάρχει σήμερον μία ἀνάγκη, καὶ αὐτὴν πρόκειται νὰ ὑπηρετήσῃ ἡ νέα σιδηροδρομικὴ γραμμὴ, θὰ ηὐχόμην νὰ μὴ συνετέλει τὸ Κράτος, ὅπως ἐκτελῆται καταστροφὴ ἐκ τῶν φοβερωτέρων εἰς τὰ δάση ἡμῶν. Σήμερον, Κύριοι, οὐδὲν ἄλλο γίνεται ἢ τελεία ἐξόντωσις τῶν δασῶν τῆς Εὐρυτανίας, τοῦ Βάλτου, Ἀκαρνανίας καὶ ἄλλων μερῶν· ἀδιακρίτως, δένδρα πάσης ἡλικίας, πάσης φύσεως ἀποκόπτονται, ἄνευ ἐπιτηρήσεως, ἄνευ τηρήσεως τῶν κανονισμῶν, ἄνευ τῆς παραστάσεως τοὐλάχιστον τῆς ἁρμοδίας ἐξουσίας, ῥίπτονται δὲ εἰς τὸν ποταμὸν καὶ μεταφέρονται εἰς τὰς ἐκβολὰς αὐτοῦ, καὶ ἐκεῖθεν ἀποστέλλονται εἰς τὰς Πάτρας. Ἐκεῖ ὠργανώθησαν τελευταῖον πολλαὶ καὶ μεγάλαι δι’ ἀτμοῦ ἐπιχειρήσεις, ἐν αἷς τὴν καταστροφὴν αὐτὴν τῶν δασῶν ἀποκαλοῦσιν ἐθνικὴν βιομηχανίαν. Ἀλλὰ ποία εἶναι αὕτη; Κατασκευάζονται σταφιδοκιβώτια· ἐπὶ τίνι δὲ ὕλῃ ἐργάζονται τὰ ἐργοστάσια ταῦτα; Ἐπὶ τῇ ὕλῃ, τὴν ὁποίαν προμηθεύει ἡ καταστροφὴ τῶν ἑλληνικῶν δασῶν. Ἐὰν ἦτο δυνατὸν ἐπιτροπὴ Βουλευτῶν νὰ ἐπισκεφθῇ τὰ μέρη, ἐν οἷς γίνεται ἡ ἐκμετάλλευσις τῶν δασῶν, ἤθελεν ἴδει, ὅτι τελεία καταστροφὴ συντελεῖται, ἄνευ τοὐλάχιστον τῆς ἐλπίδος, ὅτι τὰ δάση αὐτὰ μίαν ἡμέραν θὰ ἀναγεννηθῶσιν. Αὐτὸς ὁ ἴδιος κ. Πρωθυπουργὸς, δι’ ὅσων μέτρων ἀπό τινος λαμβάνει, δεικνύει βεβαίως, ὅτι γνωρίζει τὴν καταστροφὴν, ἡ ὁποία καθ’ ἡμέραν ἐπιγίγνεται εἰς τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος, ἀλλὰ νομίζω ὅτι διὰ τῶν μέτρων, τὰ ὁποῖα προτείνει καὶ θὰ συζητήσωμεν, δι’ ὀργανισμοῦ δηλονότι προσωπικοῦ δασικοῦ εἰδικοῦ, θὰ ἦναι ἀδύνατον νὰ σταματήσωμεν αὐτήν. Πταίει ἡ Διοίκησις καὶ οὐχὶ τὰ πρόσωπα. Ἀλλὰ παραδέχομαι ὅτι θὰ κατορθωθῇ. Πλὴν, μέχρις οὗ τοῦτο πραγματοποιηθῇ, θὰ παρέλθωσιν ἔτη πολλὰ, δὲν πρέπει δὲ ἡ Διοίκησις ἕως τότε νὰ ἀφήσῃ ἐλευθέραν τὴν καταστροφὴν, ἥτις τελεῖται σήμερον τῇ συγκαταθέσει τῶν ἀρχῶν. Ἐπισκεφθεὶς πρό τινος τὰς Πάτρας, εἶδον σωροὺς πελωρίων κορμῶν δένδρων, οἱ ὁποῖοι εἶχον μετακομισθῆ ἐκεῖ ἐκ τῶν δασῶν τῆς Δυτικῆς Ἑλλάδος καὶ προωρίζοντο διὰ τὴν κατασκευὴν τῶν κιβωτίων τῆς σταφίδος. Ἐγὼ δὲν λέγω νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἡ βιομηχανία τῶν σταφιδοκιβωτίων, ἀλλὰ λέγω νὰ κατασκευάζωνται ἐξ εὐρωπαϊκῆς ἔξωθεν εἰσαγομένης ξυλείας, οὐχὶ δὲ χάριν αὐτῶν νὰ καταστρέφωνται τὰ ὀλίγα δάση τῆς Ἑλλάδος, τὰ ὁποῖα εἰς ἡμᾶς περισσότερον ἢ ἀλλαχοῦ εἶναι ἀναγκαῖα, τὰ ὁποῖα εἶναι πολύτιμα διὰ τὴν γεωργίαν καὶ τὰς ἄλλας ἀνάγκας, τὰς ὑδραυλικὰς καὶ κτηνοτροφικὰς, τοῦ τόπου Εἶναι ἔγκλημα νὰ συντηρῶμεν τὴν βιομηχανίαν ταύτην διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν. Τοσοῦτον δὲ περισσότερον μὲ ἐνισχύει εἰς αὐτὰς τὰς παρατηρήσεις τὸ νομοσχέδιον, ὅσον προηγήθη ἡ ἔκθεσις, ἡ δημοσιευθεῖσα ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δασονομικοῦ τμήματος τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ἡ ὁποία ἐκτραγῳδεῖ τὴν καθ’ ἡμέραν χειροτερεύουσαν ἐλεεινὴν κατάστασιν τῶν δασῶν. Ἐν τῷ στατιστικῷ αὐτῷ πίνακι, ὁ ὁποῖος πρὸ μικροῦ ἐδημοσιεύθη, ἰδοὺ, ὡς πρὸς τὴν ξυλείαν τὴν οἰκοδομήσιμον, τί ποσὰ σημειοῦνται ὡς ἐκκοπέντα ἐν διαφόροις ἐπαρχίαις. Ἀναφέρω ἐκείνας, αἱ ὁποῖαι παρουσιάζουν τὰ μεγαλείτερα ποσά. Ἡ ἐπαρχία Παρνασσίδος ἐξ ἐθνικῶν δασῶν ἥμερον ξυλείαν 3,559,765. Ὁ ἀριθμὸς αὐτὸς παριστᾷ κυβικὰ μέτρα, καὶ ὑποθέτω θὰ ἦναι 3,559 κυβικὰ μέτρα καί τινα χιλιοστά. Τοῦ Μεσολογγίου σημειοῦται ἀριθμὸς 1,858,307· ὑποθέτω ὅμως, ὅτι εἶναι ἐσφαλμένος, ὅπερ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ στατιστικὸς πίναξ πᾶν ἄλλο εἶναι ἢ ἀκριβής. Ἀλλὰ 1858 κυβικὰ μέτρα, καὶ ἐξ ἰδιοκτήτων δασῶν 4,393 εἶναι πολλά. Σᾶς λέγω, ὅτι, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐκόπη τόση ξυλεία ἐκ Μεσολογγίου, ἀλλ’ ἐπειδὴ διὰ τοῦ Ἀχελῴου, διὰ τῆς ἐπαρχίας Μεσολογγίου μεταφέρεται, ὑπολογίζουσιν αὐτὴν ἐκ τοῦ Μεσολογγίου. Τῆς Εὐρυτανίας, ἐξ ἐθνικῶν δασῶν ξυλεία 12,650,269, καὶ 5,359,757 ἐκ τῶν ἰδιωτικῶν. Τῶν Τρικκάλων, ἐξ ἐθνικῶν δασῶν 1,111,429, καὶ 5,949,818 ἐξ ἰδοκτήτων. Καρδίτσης, ἐξ ἰδιοκτήτων δασῶν ξυλεία 15,235,957. Εἰς τὴν ἐπαρχίαν αὐτὴν τί γίνεται, δὲν περιγράφεται· ἐντελὴς τελεῖται καταστροφή, ὡς νὰ μὴ ὑπῆρχεν οὔτε Κράτος, οὔτε διοίκησις, οὔτε ἰδιοκτῆται τῶν δασῶν. Αἱ ἀρχαὶ συμπράττουν εἰς τὴν καταστροφήν! Φρονῶ λοιπὸν, ὅτι πρέπει νὰ τεθῇ εἷς φραγμὸς εἰς τὴν ἐξόντωσιν τῶν δασῶν ἡμῶν, ἰδίως εἰς ἐκείνην, ἡ ὁποία γίνεται ἐπὶ τῇ παρηγορίᾳ, ὅτι ἱδρύομεν δῆθεν ἐθνικὴν βιομηχανίαν κατασκευῆς ἰθαγενῶν κιβωτίων. Νομίζω ὅτι, διὰ νὰ σώσωμεν τὰ δάση ἡμῶν, καλλίτερον εἶναι νὰ πληρόνωμεν ἕνα φόρον εἰς τὸ ἐξωτερικὸν, εἰσάγοντες ξυλείαν, παρὰ νὰ ἔχωμεν ἐθνικὴν βιομηχανίαν διὰ τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν ἡμῶν. Ἂς περιορισθῇ τοὐλάχιστον ἡ ἐμπορία τῶν δασῶν ἡμῶν εἰς τὰ παράλια ἐκεῖνα, ὅπου εἶναι εὔκολος ἡ μεταφορὰ τῆς ξυλείας ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς. Ἂς ἐπιτραπῇ δὲ μόνον ἡ πρὸς ἰδίαν χρῆσιν, οὐχὶ δὲ καὶ ἡ ἐπὶ ἐμπορίᾳ ὑλοτομία πέριξ τῶν δασῶν. Ἄτοπον, τόπος, ὁ ὁποῖος πρέπει νὰ κλαίῃ καὶ ὀδύρηται ὅτι δὲν ἔχει δάση, νὰ καταστρέφῃ μετὰ λύσσης τὰ ὀλίγα δάση, τὰ ὁποῖα τῷ ἀπέμειναν, νὰ ἀναγκάζῃ δὲ τὸν τμηματάρχην τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν νὰ γράφῃ τὰ ἑξῆς. Ἀφοῦ ἀπαριθμοῦνται τὰ ποσὰ, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἔτος 1895 ἐκόπησαν, διαφόρων εἰδῶν ξυλείας, λέγεται ἐν τέλει, ὡς συμπέρασμα (ἀναγινώσκει): «Τὰ ποσὰ ταῦτα μετὰ τῶν ἐν τοῖς στατιστικοῖς πίναξιν ἐμφαινομένων ἀθροιζόμενα ἀποτελοῦσι ποσὸν κυβικῶν μέτρων 2,319,290, ὅπερ ἀναντιῤῥήτως τυγχάνει δυσανάλογον πρὸς τοὺς δασικοὺς πόρους τῆς χώρας.» Τὸ ποσὸν αὐτὸ εἶναι ἀληθὲς, διότι 2,000,000 εἶναι πραγματικῶς κυβικὰ μέτρα καυσίμου ξυλείας. Λοιπὸν 2,000,000 εἶναι τὰ κυβικὰ μέτρα ξυλείας, τὰ ὁποῖα κατὰ τὸ ἔτος 1895 κατηνάλωσεν ὁ τόπος ἐξ ἐντοπίας ξυλείας (ἐξακολουθεῖ): «Εἰς τὸ συμπέρασμα τοῦτο ἀγόμεθα, θεωροῦντες ὅτι ἡ τῶν δασῶν τῆς Ἑλλάδος ἔκτασις δὲν ὑπερβαίνει τὰ ὀκτὼ ἑκατομμύρια στρεμμάτων, καὶ ὅτι ἡ ἐτησία κατὰ στρέμμα παραγωγὴ, λαμβανομένης ὑπ’ ὄψιν τῆς καταστάσεως τῶν δασῶν τῆς χώρας, δὲν δύναται νὰ ἦναι ἀνωτέρα τοῦ ἑνὸς τετάρτου κυβικοῦ μέτρου. Δὲν τελεῖται ἄρα ἐν Ἑλλάδι ἐτησία ἐκμετάλλευσις τῆς τῶν δασῶν παραγωγῆς, ἀλλὰ καὶ ἐξάντλησις βαθμιαία ἐξ αὐτοῦ τοῦ παραγωγοῦ τῶν δασῶν κεφαλαίου, χάριν τῶν ἀναγκῶν τῆς καταναλώσεως.» Τὸ κατ’ ἐμὲ μάλιστα, διστάζω νὰ πιστεύσω, ὅτι ἡ δασώδης ἐν Ἑλλάδι ἔκτασις ἀνέρχεται εἰς 8,000,000 στρέμματα. Δασικοὶ τόποι δύνανται νὰ ἦναι τόσοι, ὄχι ὅμως ἀληθῆ δάση, ἕτοιμα πρὸς ὑλοτομίαν. Καὶ ἂν ὑπάρχωσι δάση, συνήθως εἶναι ἀραιὰ καὶ διεσπαρμένα. Πραγματικὰ δάση ὀλίγιστα ἔχομεν, ἕτοιμα καὶ ἀνεπτυγμένα πρὸς κοπὴν τακτικήν. Ἀλλὰ καὶ τὰ ἀληθῆ καὶ τὰ μὴ ἀληθῆ δάση δὲν ἐκμεταλλευόμεθα ὡς ἀλλαχοῦ καὶ ὡς αἱ ὁδηγίαι τοῦ Κράτους παραγγέλλουν, καθ’ ἡλικίας ὑλοτομοῦντες αὐτὰ καὶ κατ’ εἴδη, ἀλλὰ καταστρέφομεν, ἀδιακρίτως κόπτοντες, καὶ ἀπογυμνοῦντες ἐσαεὶ πολλάκις τὸν τόπον. Λοιπὸν αὐτὸ τὸ τμῆμα τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὁμολογεῖ, ὅτι καταναλίσκομεν κατ’ ἔτος τὸ δασικὸν κεφάλαιον. Καὶ εἰς αὐτὰ τὰ συμπεράσματα φθάνει τὸ τμῆμα, ὅτι καταναλίσκομεν ἓν μέρος κεφαλαίου, ὑπολογίζον μόνον τὴν ξυλείαν, ἡ ὁποία φορολογεῖται καὶ ἡ ὁποία ὑποβάλλεται ἔστω καὶ εἰς τῆς Ἑλληνικῆς στατιστικῆς τὴν ἐκτίμησιν. Ἀλλὰ πάντες γνωρίζετε, πόσον ποσὸν ξυλείας ὑπάρχει, ὅπερ ἐν γνώσει ἢ ἐν ἀγνοίᾳ τῶν ἀρχῶν διαφεύγει τὴν φορολογίαν. Ἡ ἐλεεινὴ κατάστασις, κατὰ τῆς ὁποίας ὅλοι ὁμιλοῦμεν, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τῶν δασῶν, συνίσταται κυρίως εἰς τοῦτο, ὅτι ἡ ἐποπτεία, ἡ ὁποία πρέπει νὰ γίνηται παρὰ τῶν ἐπιτετραμμένων τὰ τῆς ἐξελέγξεως καὶ καταμετρήσεως τῆς ξυλείας, εἴτε ἀνωτέρων εἴτε κατωτέρων ὑπαλλήλων, δὲν γίνεται ἀκριβῶς, καὶ ὅτι ἐπὶ ἀνταλλάγματι πολιτικῷ, εἴτε ἐπὶ χρηματικῷ κέρδει παρανόμῳ, δὲν τὴν καταμετροῦσι ποσῶς, ἢ τὴν καταμετροῦσιν ἐπίτηδες ἀτελῶς. Ἑπομένως καὶ ζημίαν ἔχομεν τοῦ Δημοσίου καὶ ἀνακρίβειαν στατιστικήν. Καὶ κατωτέρω προσθέτει (ἀναγινώσκει): «Ὡς κατακλεῖδα τῆς προκειμένης ἐκθέσεως ἐπιτραπήτω ἡμῖν νὰ προσθέσωμεν, ὅτι τὰ ἐκ δασῶν ἔσοδα τοῦ Κράτους πόῤῥω ἀπέχουσι ν’ ἀνταποκρίνωνται πρὸς τὴν πραγματικὴν κατανάλωσιν ξυλείας καὶ δασικῶν προϊόντων ὑπὸ τῶν κατοίκων τοῦ Βασιλείου. Οἱ ἐν τῇ στατιστικῇ ταύτῃ ἐμφαινόμενοι ἀριθμοὶ ὑστεροῦσι κατὰ πολὺ τῶν πραγματικῶν ἀριθμῶν τῆς καταναλώσεως. Τοιουτοτρόπως, ἐνῷ κατὰ τὴν στατιστικὴν παρ’ ἡμῖν καταναλίσκονται 460,996 στατῆρες ξυλανθράκων, ἤτοι πρὸς 4,60 περίπου στατῆρας δι’ ἑκάστην οἰκογένειαν ἐκ τῶν 100 χιλιάδων οἰκογενειῶν τῶν πόλεων τοῦ Βασιλείου, αἵτινες καταναλίσκουσι ξυλάνθρακας, πανταχοῦ ἡ καύσιμος ὕλη ἰσοῦται πρὸς τὰ 9/10 τῆς ὅλης καταναλισκομένης ξυλείας, ὑπολογίζουσι δὲ κατ’ ἐλάχιστον ὅρον δέκα στατῆρας ἀνθράκων καὶ ἓν κυβικὸν μέτρον καυσοξύλων κατ’ ἔτος καὶ κατ’ οἰκογένειαν. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω μαρτυρεῖται, ὅτι κατὰ τὸ κρατοῦν δασικὸν σύστημα τὸ μὲν φθείρεται δασικὸν κεφάλαιον, τῆς καταναλώσεως ὑπερακοντιζούσης τὴν ἐτησίαν τῶν δασῶν παραγωγήν, χωρὶς νὰ ὑπολογισθῇ ἡ εἰς αὐτὰ προσγινομένη ζημία ἐκ πυρκαϊῶν καὶ ἄλλων βλαβῶν, τὸ δὲ διαφεύγει τῶν χειρῶν τοῦ Δημοσίου σημαντικὴ πρόσοδος, διότι πολλὰ τῶν εἰς δικαίωμα ὑποβεβλημένων δασικῶν προϊόντων καταναλίσκονται, χωρὶς νὰ τελῆται τὸ δικαίωμα τοῦτο, διὰ λαθραίων ὑλοτομιῶν κτλ.» Δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι φέτος ἐν Πάτραις ὑπῆρξεν ἐπίσης μεγάλη, ὡς καὶ κατὰ τὰ παρελθόντα ἔτη, ἡ κατανάλωσις τοιαύτης ξυλείας ὑλοτομουμένης. Βεβαίως πολλῷ μεγαλειτέρα τῆς σημειουμένης ὑπῆρξεν ἡ ἀνθρακοποιΐα. Δι’ αὐτοὺς τοὺς λόγους ἤθελον συστήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως προέλθῃ, ἐκτὸς τῶν μέτρων τῶν νομοθετικῶν, τὰ ὁποῖα ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, καὶ εἰς μέτρα ἄλλα διοικητικὰ, τὰ ὁποῖα σκοποῦσιν ἀμέσως νὰ περιορίσωσι τὴν καταστροφήν, τὴν ἐξόντωσιν τῶν δασῶν, ἡ ὁποία γίνεται σήμερον δυνάμει τῶν νομίμων ἀδειῶν τῶν νομίμων τοῦ Κράτους ἀρχῶν καὶ μὲ τὴν ἰδέαν ὅτι ἐκμετάλλευσις δῆθεν τακτικὴ τῶν δασῶν οὕτως ἐνεργεῖται, ἀλλ’ ἡ ὁποία νόμιμος διατύπωσις σκοπεῖ νὰ κρύπτῃ καὶ καλύπτῃ μεγάλας καταχρήσεις. Ἐπίσης ἡ ἐπιστημονικὴ λεγομένη ἐκμετάλλευσις τῶν Ἑλληνικῶν δασῶν οὐδὲν ἄλλο εἶναι — καὶ τοῦτο ἐν γνώσει τῶν ἀρχῶν καὶ τῆς Κυβερνήσεως — ἢ ἡ πλέον βανδαλικὴ καὶ ἀναιδὴς καταστροφὴ τῶν δασῶν. Βεβαίως δὲν νομίζω ὅτι ἡ σύμβασις δὲν πρέπει νὰ κυρωθῇ δι’ αὐτὸν τὸν λόγον, ἀλλὰ βεβαιῶ ὅτι ἐπ’ αὐτῶν τῶν καταστροφῶν τῶν δασῶν ὑπολογίζει ἡ Ἑταιρία. Ὑπολογίζει ἐπὶ τῆς ἀνοχῆς τῆς Κυβερνήσεως, ἥτις θέλει ἐπιτρέψει νὰ διενεργῆται καὶ ἐν τῷ μέλλοντι ἡ ὑλοτομία καὶ ἀνθρακοποιΐα, ὅπως μέχρι τοῦδε γίνεται, ἐπὶ καταστροφῇ τῶν δασῶν. Ἂν μὴ περιορισθῇ ὁριστικῶς ἡ ἀνθρακοποιΐα, — διότι, ἐὰν τὴν περιώρισεν ἐνιαχοῦ ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, πιθανὸν αὔριον ἄλλη Κυβέρνησις νὰ τὴν ἐπιτρέψῃ, — αὕτη θὰ καταστρέψῃ ἐντελῶς τὰ δάση. Καὶ ἄλλοτε ἀνέφερον, πῶς γίνεται αὕτη ἐν ταῖς ἐπαρχίαις, ὡς ἐν Βάλτῳ καὶ ἀλλαχοῦ. Συνεταιρίζονται πρόσωπα ἰσχυρὰ, πρόσωπα δυνάμενα νὰ ἐπηρεάζωσι τὰς ἀρχάς, τὰς ἐντεταλμένας τὴν ἐπιτήρησιν, καὶ διενεργοῦσι τὴν τελείαν, ἄνευ κανόνος καὶ περιορισμοῦ καὶ ἐπιτηρήσεως, καταστροφήν, κατὰ παράβασιν τῶν νόμων καὶ τῶν λεγομένων διαταγῶν τῆς Κυβερνήσεως. Ἄλλοτε ἀνέφερα ποίου εἴδους συνεταιρισμοὶ εἶχον καταρτισθῆ ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ ἐκείνῃ, περιλαμβάνοντες ὄχι μόνον πλεῖστα πρόσωπα ἰσχύοντα, ἀλλὰ καὶ τοὺς προέδρους τῶν κοινοτήτων καὶ κεφαλαιούχους τραπεζίτας. Ὅταν βλέπητε τοιαύτας συστηματικὰς καταστροφὰς τῶν δασῶν, διενεργουμένας καὶ διὰ τρόπων ἄλλων, ἐκτὸς τῶν διὰ τῆς πυρκαϊᾶς, δὲν πρέπει νὰ θρηνῆτε ἁπλῶς καὶ μόνον διὰ τὰς πυρκαϊάς, ἀλλὰ καὶ διὰ τὰς εἰδικὰς αὐτὰς βιομηχανίας τῆς καταστροφῆς τῶν δασῶν, καὶ νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ διστάσητε δι’ ὅλων τῶν μέσων νὰ θέσητε ἕνα φραγμὸν καὶ εἰς αὐτάς.

§171Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης προέβαλε τρεῖς ἀπορίας ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, διὰ τοῦ ὁποίου προτείνεται ἡ κύρωσις τῆς συμβάσεως. Αἱ ἐρωτήσεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης ἀφεώρων τὴν οὐσίαν τοῦ νομοσχεδίου καὶ τῆς συμβάσεως, ἀλλ’ αἱ παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι συναφεῖς. Ἐγὼ ἀσπάζομαι πληρέστατα τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, καὶ ἤθελον συγχαρῆ τὸν κ. Βουλευτήν, ἐὰν κατὰ τὴν συζήτησιν τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου «περὶ προστασίας καὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν» εὐηρεστεῖτο νὰ μοὶ χορηγήσῃ τὴν πολύτιμον συνδρομήν, τὴν ὁποίαν σήμερον μοὶ χορηγεῖ, ὁμιλῶν περὶ τοῦ νομοσχεδίου. Ὁ κ. Βουλευτὴς ὅμως ὁρμᾶται ἐκ στενῶς περιωρισμένου λόγου, ἐκ τῆς ὑλοτομίας τῆς ἐν Ἀκαρνανίᾳ γινομένης. Ἐν Ἀκαρνανίᾳ γίνεται διάφορος ὑλοτομία. Γίνεται ὑλοτομία πρὸς ἀνθρακοποιΐαν, γίνεται ὑλοτομία πρὸς ἄλλας ἀνάγκας ἰδιωτικάς. Ἡ ὑλοτομία, ἡ ὁποία κατέστρεψε καὶ καταστρέφει τὰ δάση τῆς Ἀκαρνανίας, ἡ πρὸς ἀνθρακοποιΐαν γινομένη, εἶναι καταστρεπτική, καὶ ὅταν λέγῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, ὅτι ἐκεῖ ἐγένοντο συνεννοήσεις ἰδιωτῶν, πολιτῶν, καὶ αἱ συνεννοήσεις αὗται ἀπετέλεσαν ἑταιρίας κατὰ μέρος ἔν τινι ἀλληλεγγύῃ εὑρισκομένας καὶ ἐκμεταλλευομένας κατὰ τοιοῦτον τρόπον τὰ δάση, αὐτὸ δὲν εἶμαι ὑπεύθυνος νὰ τὸ ἀναιρέσω. Ὀφείλω ὅμως νὰ βεβαιώσω τὴν Βουλήν, ὅτι τοσοῦτον ἀδυσώπητον ἐπιμονὴν καὶ ἄρνησιν ἔδειξα εἰς ὅλας αὐτὰς τὰς ἐπιχειρήσεις, εἴτε πρὸς ἀσθενεῖς συνομιλῶν, εἴτε πρὸς ἰσχυροὺς ἀντιλέγων, ὥστε τὸ κακὸν ἠδυνήθην νὰ τὸ μειώσω δι’ αὐτοῦ τοῦ τρόπου. Καὶ ἂν ἄλλοτε ἐγίνετο ἡ ὑλοτομία πρὸς ἀνθρακοποιΐαν κατ’ ἀνοχὴν τῆς διοικήσεως, ἴσως διότι εὑρίσκετο εἰς ἀνάγκην νὰ μὴ ἦναι δυσάρεστος πρὸς ὡρισμένα πρόσωπα, ἡ διοίκησις ἡ νῦν λειτουργοῦσα ἐπροτίμησε νὰ δυσαρεστήσῃ πάντας, ἀλλὰ νὰ μὴ ἀφήσῃ ἔκθετα τὰ δάση εἰς τὴν καταστροφήν, τὴν ὁποίαν ἐπάγει αὐτὴ ἡ ἐκ τῆς ἀνθρακοποιΐας ὑλοτομία.

§172ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἀληθέστατον.

§173Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἡ ὑλοτομία πρὸς παραγωγὴν ξυλείας δι’ ἄλλας ἀνάγκας ἀπησχόλησε τὸν κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτὴν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον καὶ κατὰ τὴν πρώτην. Μοὶ ἐζήτησε μάλιστα στατιστικὰς πληροφορίας, τὰς ὁποίας κατέθηκα εἰς τὴν Βουλήν, καὶ παρέστησα εἰς τὸν κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτήν, ὅτι τὰ ὑλοτομηθέντα ποσὰ δὲν εἶναι τοσαῦτα, ὅσα ὑπέθετεν, ὅτι θὰ ἦναι, ὥστε αὕτη καὶ μόνη ἡ ὑλοτομία ν’ ἀποτελῇ τὴν καταστροφὴν τῶν δασῶν. Ἀλλὰ τίς ἀρνεῖται, καὶ ἂν αὕτη ἦτο ἡ ὑλοτομία, ἡ πρὸς παραγωγὴν ξυλείας δι’ ἄλλας ἀνάγκας, καὶ αὕτη συνετέλει εἰς καταστροφὴν τῶν δασῶν, τίς ἀρνεῖται, ὅτι τὰ δάση ἐν Ἑλλάδι καταστρέφονται; Ὑπάρχει τις, ὅστις ἀμφισβητεῖ τοῦτο; Εἶναι ἀλήθεια ὡμολογημένη. Ἀλλαχοῦ μὲν τὸ πῦρ, ἀλλαχοῦ δὲ ὁ σίδηρος καταστρέφει τὰ δάση τῆς Ἑλλάδος, διότι οὔτε οἱ κύριοι τῶν δασῶν δύνανται νὰ διοικήσωσι ταῦτα μετὰ τῆς τέχνης καὶ κατὰ τοὺς κανόνας, ὅπως ἀναπτύσσωσι καὶ συντηρῶσι τὰ δάση, οὔτε τὸ Δημόσιον, οὔτε αἱ κοινότητες, ὅπου ἂν τυγχάνωσιν αὗται νὰ ἦναι κύριοι δασῶν. Δυστυχῶς δὲ καὶ τὰ μέσα τῆς διοικήσεως, τὰ ὁποῖα ἔχομεν, εἶναι ἀτελέστατα, καὶ ὁ τρόπος, κατὰ τὸν ὁποῖον φυλάσσομεν τὰ δάση, εἶναι ἐλεεινός. Διὰ τοῦτο ἔσπευσα μεταξὺ τῶν πρώτων νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν νὰ ἀσχοληθῇ, ὅπως ἐπινοήσωμεν μαζῆ τρόπον τινά, διὰ τοῦ ὁποίου ν’ ἀντικαταστήσωμεν τὴν ἐλεεινὴν ταύτην κατάστασιν τῆς διοικήσεως καὶ τῆς φυλακῆς τῶν δασῶν. Καὶ ἐπρότεινα μὲν ἐγὼ νομοσχέδιον, προβαλὼν εἰς τὴν Βουλὴν τρόπον τινά, ἀλλὰ δὲν νομίζω, ὅτι αὐτὸς εἶναι ὁ ἀλάθητος· ἐπερίμενον τὰ φῶτα τῆς Βουλῆς, διὰ νὰ δυνηθῶμεν μαζῆ, ἐν κοινῇ συνεννοήσει καὶ συμπράξει, νὰ ἐξεύρωμεν τρόπον, ἢ καὶ βελτίονα τοῦ προτεινομένου, ὅπως σταματήσωμεν τὸ κακὸν καὶ λάβωμεν πρόνοιαν πρὸς διάσωσιν τῶν δασῶν ἐν τῷ μέλλοντι. Ἀλλὰ τὸ θέμα τοῦτο εἶναι ὅλως κεχωρισμένον. Δὲν πρόκειται σήμερον νὰ συζητήσωμεν περὶ αὐτοῦ. Σήμερον πρόκειται, ἐὰν αἱ παρατηρήσεις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄρτης Βουλευτοῦ ἔπρεπε νὰ μᾶς ἀποκλίνωσιν ἀπὸ τὴν ἐπιψήφισιν τῆς συμβάσεως, ὄχι συμβάσεως, εἰς τὴν ὁποίαν ἡμεῖς ἐνεδώκαμεν, διότι ἡ βεβαίωσις τοῦ δικαιώματος τοῦ Δημοσίου γίνεται κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ἐνισχύει τὴν διαφορὰν τῶν χαρακτήρων καὶ τῶν ἰδιωτῶν καὶ τῶν ὀργάνων τῆς δημοσίας διοικήσεως. Ἀρκεῖ μόνον νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ Δημοσίου ἐπὶ τῆς καυσίμου ξυλείας, τὸ βεβαιωθὲν κατὰ τὰ 1894 ἐπὶ τοῦ Ἀχελῴου, ἀνῆλθεν εἰς δραχμὰς 18,119, κατὰ δὲ τὸ 1896 ἐβεβαιώθη δικαίωμα ἀνώτερον κατὰ 119,000 δραχμὰς, καὶ ἡ ὑλοτομικὴ τῆς κατὰ τὸ 1894 ξυλείας εἶναι πολὺ ἀνωτέρα τῆς τοῦ 1896. Ἀλλὰ καὶ ἂν τόσα ὑλοτομήθησαν κατὰ τὸ 1894, ὅσα καὶ κατὰ τὸ 1896, ἡ διαφορὰ εἶναι 119,000. Τοιαύτη ἦτο ἡ κατάστασις τῆς βεβαιώσεως τῶν δικαιωμάτων τοῦ Δημοσίου, εἶχον δὲ καθῆκον νὰ προνοήσω περὶ ταύτης. Ἐφέτος κατὰ τὴν διοίκησιν τοῦ κλάδου τούτου ἐπέστησα ἰδίαν προσοχὴν, καὶ προσεπάθησα τέλος πάντων, ὅσον ἠδυνάμην, νὰ περιστείλω τὰς καταχρήσεις καὶ τὰς κλοπὰς, ἔστω καὶ ἐπὶ δισταγμῷ, ἂν τοῦτο δὲν δύναται νὰ βλάψῃ τὰ ἴδιά μου πολιτικὰ συμφέροντα, ἐφ’ ὅσον, λέγω, ἠδυνήθην πρὸς τοῦτο, ἐφρόντισα, ἵνα σταματήσω τὸ κακόν. Ἀλλ’ ἔκρινα ὅτι, ἂν ἐνέδιδον εἰς τὴν πρότασιν τῆς ἑταιρίας νὰ κατασκευάσῃ τὰ δύο χιλιόμετρα τῶν σιδηροδρόμων αὐτῆς, ἤθελον συντελέσει νὰ προλαμβάνωνται ἐν τῷ μέλλοντι αἱ καταχρήσεις, καὶ ἐὰν ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος ἤθελεν εὑρεθῆ τότε, δὲν ἤθελε πεισθῆ ὅτι πρέπει νὰ καταβάλῃ τόσην προσπάθειαν διὰ νὰ σώσῃ τὰ δάση, ὅσην κατέβαλον ἐγώ. Ἐπιφυλάσσομαι, εἶπον, εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν νὰ φέρω τὰς ἀπαιτουμένας πληροφορίας πρὸς διασάφησιν τῶν ἀποριῶν τοῦ ἐξ Ἄρτης ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, καὶ διὰ τοῦτο ἐνόμισα, ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§174ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε ὅσα εἴπετε δὲν ἐνδεικνύουσιν ἀπόκρουσιν τῶν παρατηρήσεών μου.

§175Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Οὔτε ὑποστήριξιν. Ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα εἶπον, εἶναι ὅτι, μὲ ὅλην τὴν εὐλάβειαν, τὴν ὁποίαν ὀφείλω εἰς τὴν πολυμάθειαν καὶ τὴν φιλοπατρίαν τοῦ κ. ἐκ Μεσολογγίου Βουλευτοῦ, ἐνόουν νὰ παραστήσω, ὅτι οἱ λόγοι αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι εἶναι χρησιμώτατοι καὶ συνετώτατοι, καὶ τῶν ὁποίων τὴν ἐπικουρίαν θέλω ἐπικαλεσθῆ κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου περὶ προστασίας καὶ διαχειρίσεως τῶν δασῶν, ἔπρεπε νὰ ἀναβληθῶσι δι’ αὐτήν. Τώρα εἶναι μόνον αἱ τρεῖς ἀπορίαι τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης· ἐπειδὴ ὅμως εἶναι ἀπορίαι, ἐρωτήσεις, θέλω δώσει ἀπάντησιν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§176ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὥστε θὰ τὰς συζητήσωμεν κατὰ τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§177Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§178ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προικὸς τῆς Βασιλόπαιδος Μαρίας.

§179ΡΑΛΛΗΣ. Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον ἔχει δύο ἄρθρα· τὸ πρῶτον ἀναγράφει τὴν προίκισιν, τὸ δεύτερον λέγει, ὅτι χορηγεῖται πίστωσις. Ἀναγκαίως λοιπὸν πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§180Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἔχει δίκαιον ὁ κ. Βουλευτής. Πρέπει νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ.

§181ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Προϋπολογισμοῦ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσόντων τῶν δικαστικῶν ὑπαλλήλων.

§182Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τὸ ὑπερπηδήσωμεν καὶ αὐτό.

§183ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ διαχειρίσεως καὶ προστασίας τῶν δασῶν. Ἔχει τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§184ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω παρατήρησίν τινα κατ’ ἀρχὴν εἰς τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅμως, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ ἐπιτροπὴ ἡ εἰδική, ἡ συσταθεῖσα ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου, ἔκαμε μελέτας ἐπ’ αὐτοῦ καὶ θὰ ἔχῃ ἴσως προτάσεις βελτιούσας τὸ νομοσχέδιον, νομίζω ὅτι δυνάμεθα μὲν νὰ προβῶμεν εἰς τὴν πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ εἰς τὴν δευτέραν νὰ μὴ προβῶμεν, πρὶν ἢ λάβωμεν τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς.

§185Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὴν φιλοπονίαν τῆς ἐπιτροπῆς, ἡ ὁποία βεβαίως διακρίνεται, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας διακρίνεται ἐπὶ φιλοπονίᾳ, ὥστε εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ εἰσαγάγῃ τὴν ἔκθεσίν του πρὸ τῆς δευτέρας ἀναγνώσεως.

§186ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἐννοῶ καὶ ἐγὼ νὰ παραταθῇ ἐπὶ πολὺ ἡ δευτέρα συζήτησις, ὅπως ἔλθῃ ἡ ἔκθεσις τῆς ἐπιτροπῆς, ἀλλ’ ἐπειδὴ νομίζω, ὅτι θέλει φωτίσει τὴν Βουλὴν ἡ ἔκθεσις, καὶ ἐπειδὴ πιστεύω ὅτι θὰ ἔλθῃ προσεχῶς, διὰ τοῦτο εἶπον ὅσα εἶπον.

§187Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τώρα πρόκειται περὶ τῆς πρώτης ἀναγνώσεως.

§188ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν εἶπον τὸ ἐναντίον. Ἐπιτρέψατέ μοι δὲ νὰ προσθέσω καὶ συμπέρασμα. Τὸ συμπέρασμά μου εἶναι, ὅτι πρέπει νὰ παρακληθῇ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ὅπως παρακαλέσῃ τὸν εἰσηγητὴν καὶ τὴν ἐπιτροπὴν τὴν εἰδικήν, ἵνα ὅσῳ τὸ δυνατὸν ταχύτερον ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσίν της, διότι εἶμαι βέβαιος, ὅτι θὰ ἔχωμεν βελτίωσιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῆς ἐπιτροπῆς, χωρὶς νὰ ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, διότι εἶμαι ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου.

§189Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἤθελεν εἶναι εὔλογος ἡ ἀντίῤῥησις, διότι ἡμεῖς ἐστέρξαμεν προθύμως, ἵνα παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον εἰς ἐπιτροπὴν εἰδικήν, καὶ ἐτάξαμεν εἰς αὐτὴν προθεσμίαν ὀκτὼ ἡμερῶν· παρῆλθον 14 ἡμέραι, καὶ μόλις σήμερον προέβημεν εἰς συζήτησιν.

§190ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν κατὰ τῆς ἀρχῆς, καὶ μὴ ἔχων ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν οὐσίαν, δὲν κάμνω τὴν πρότασιν, ὅπως προξενηθῇ δυσκολία εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ ὅπως βελτιωθῇ, ἐφ’ ὅσον δὲν εἶναι δυνατὴ ἡ ψήφισις τοῦ νομοσχεδίου.

§191Ι. ΣΕΧΟΣ. Ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς, δίδω μίαν πληροφορίαν. Ἡ ἐπιτροπὴ εἰργάσθη ἐπ’ αὐτοῦ καὶ ἐμελέτησε καλῶς, καὶ προτάσεις τινὰς ἔχει ὑποβάλει εἰς τὴν Βουλήν, ἀνέθηκε δὲ εἰς τὸν κ. Χατζόπουλον τὴν ὑποχρέωσιν νὰ ὑποβάλῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔκθεσιν, ἥτις, νομίζω, εἶναι ἑτοίμη, ἀλλὰ δὲν ἠξεύρω διὰ ποίους λόγους ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας ἐκωλύθη νὰ τὴν ὑποβάλῃ.

§192ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρὸ τῆς εἰσαγωγῆς τῆς Βουλῆς εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἐδήλωσεν ὁ κ. Χατζόπουλος τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους δὲν ἠδυνήθη ἀκόμη νὰ ὑποβάλῃ τὴν ἔκθεσιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§193ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τοῦ ἄρθρου 8 τοῦ νόμου ΧϞΕʹ περὶ στρατιωτικῶν προβιβασμῶν.

§194ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ δεχθῇ τὴν ἀναβολὴν καὶ τὴν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν παραπομπὴν τοῦ νομοσχεδίου τούτου, καθόσον ἔχει ἀνάγκην ἐπεξεργασίας.

§195ΣΕΧΟΣ. Καὶ ἐγὼ νομίζω, ὅτι πράγματι παρουσιάζει τὸ νομοσχέδιον κενόν τι πρὸς ζημίαν τῶν ἀξιωματικῶν.

§196Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν). Δὲν ἔχω ἀντίῤῥησιν νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν Γαλλίᾳ συνειθίζουσι νὰ ἔχωσι δύο εἴδη ἀναβολῆς, ἀναβολὴν δι’ ὡρισμένην ἡμέραν καὶ ἀναβολὴν ἐπ’ ἀόριστον. Λοιπὸν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἐδέχθη τὴν ἀναβολὴν δι’ ὡρισμένην ἡμέραν.

§198ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν τὸ νομοσχέδιον παραπέμπεται εἰς τὴν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ἐπιτροπήν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσθήκης εἰς τὸ προσωπικὸν διαφόρων Προξενείων.

§199ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν Τύνιδα δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι ἀπόλυτος ἀνάγκη γιασαξῆ, διότι εἶναι Γαλλικὴ χώρα· ὡσαύτως εἰς τὸ Ταϊγάνι δὲν ἠξεύρω ἂν ἦναι ἀπόλυτος ἀνάγκη κλητῆρος. Ὥστε μὲ ἀπορίαν μου βλέπω, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν δὲν διστάζει νὰ προτείνῃ δαπάνας, ἐνῷ ὁ ἴδιος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον δὲν ἐδίστασε νὰ προτείνῃ οἰκονομίας διὰ Προξενεῖα, τὰ ὁποῖα ἔχουν ὑπ’ ὄψιν αὐτῶν ἐθνικὰ συμφέροντα ζωτικά. Δὲν ἐδίστασε νὰ προτείνῃ οἰκονομίας διὰ τὸ Προξενεῖον Ἰωαννίνων, τὸ ὁποῖον ἀπεγύμνωσε τοῦ γραμματέως αὐτοῦ, δὲν ἐδίστασε νὰ προτείνῃ οἰκονομίαν διὰ τῆς καταργήσεως τοῦ Προξενείου Φιλιππιάδος, τὸ ὁποῖον ἀναμφισβητήτως ἔχει πολιτικὴν σημασίαν. Καὶ ἐνῷ τοιοῦτον οἰκονομικὸν πνεῦμα ἔδειξε πέρυσιν, ἐφέτος μᾶς προτείνει διορισμὸν γιασαξῆ καὶ διὰ τὴν Τύνιδα, προτείνει δὲ καὶ κλητῆρα διὰ τὸ Ταϊγάνι. Δὲν ἔχω ἀμφιβολίαν, ὅτι οἱ πρόξενοι αὐτοὶ θὰ παριστῶσιν ὅτι εἶναι ἀναγκαῖος ὁ διορισμὸς τῶν κλητήρων, καὶ ἴσως θὰ θεωρῶσιν, ὅτι εἶναι προτιμότερον νὰ ἔχουν δύο γιασαξῆδες. Ἀλλὰ ἐγὼ νομίζω, ὅτι ὀφείλομεν νὰ δαπανήσωμεν ἐκεῖ, ὅπου ὑφίσταται ἐθνικὴ πραγματικὴ ἀνάγκη, καὶ νὰ δαπανήσωμεν ἴσως στενοχωροῦντες ἄλλας ὑπηρεσίας ἡμῶν. Ἀλλ’ ἐνῷ ἐκεῖ δὲν δαπανῶμεν, ἐδῶ παραδεχόμεθα τὰς παραστάσεις τῶν προξένων, τὰς ἀφορώσας ὅμως τὴν ἄνετον ὑπηρεσίαν αὐτῶν ἁπλῶς, καὶ ὄχι τὴν ἐξυπηρέτησιν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, καὶ διὰ τοῦτο ἀπορῶ, πῶς προτείνει τοιαύτην δαπάνην ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν.

§200ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρόκειται περὶ κλητῆρος εἰς τὸ Προξενεῖον Ταϊγανίου. Γνωρίζω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ὅτι τὸ Ταϊγάνι εἶναι εἷς τῶν κυρίων λιμένων, ὅπου γίνεται κίνησις τῶν ἐμπορικῶν ἡμῶν πλοίων. Τὰ πλοῖα αὐτὰ ὑπάγονται εἰς ὅλας τὰς διατυπώσεις τῶν τελωνειακῶν ναυτιλιακῶν ἐγγράφων. Νομίζετε ὅτι ὁ πρόξενος δύναται νὰ πηγαίνῃ εἰς τὸ τελωνεῖον μὲ τὰ ἔγγραφα ὑπὸ μάλης, νὰ τὰ σφραγίζῃ, καὶ νὰ τὰ δίδῃ εἰς τοὺς πλοιάρχους; Τὰ πλοῖα μένουσι 15 καὶ 30 μίλια μακρὰν τῆς πόλεως· δὲν ἠμπορεῖ νὰ ὑπάγῃ. Ἰδοὺ λοιπὸν ἡ ἀνάγκη τοῦ κλητῆρος.

§201ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ὁ πρόξενος Ταϊγανίου εἶναι ἐκεῖ ἀπὸ πολλῶν ἐτῶν, καὶ ἡ ἀνάγκη αὐτὴ παρουσιάζεται εἰς πολλὰς ὑπηρεσίας ἡμῶν καὶ εἰς τὸ ἐσωτερικὸν καὶ εἰς τὸ ἐξωτερικόν, ἀλλὰ σήμερον νομίζω ὅτι δὲν εἶναι καιρὸς νὰ θεραπεύσωμεν τὰς τοιαύτας ἀνάγκας ἡμῶν, παραβλέποντες μάλιστα τὰς σπουδαιοτέρας. Δὲν ἠθέλησα νὰ εἴπω, ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ ἐργασίαν ὁ διορισθησόμενος κλητὴρ εἰς Ταϊγάνιον, ἀλλ’ ἡ ἀνάγκη αὕτη εἶναι ὀλιγώτερον ἐπείγουσα ἀφ’ ὅ,τι εἰσὶν ἀλλοῦ, ἐκεῖ ὅπου κινδυνεύουν τὰ ἐθνικὰ ἡμῶν συμφέροντα. Τὴν παρατήρησιν ταύτην ἔκαμα διὰ νὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τῆς Βουλῆς καὶ τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι σήμερον πρὸ πάντων πρέπει νὰ ἀφήσωμεν ἴσως ἀθεραπεύτους πολλὰς ἀνάγκας τῆς δημοσίας ἡμῶν ὑπηρεσίας, ἵνα καταναλώσωμεν τοὺς πόρους ἡμῶν εἰς τὴν θεραπείαν τῶν ἀναγκῶν τῶν ἐθνικῶν ἡμῶν συμφερόντων.

§202ΣΤΑΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ὡς πρὸς τοὺς δευτέρους γιασαξῆδες. Καὶ ὡς πρὸς μὲν τὴν προσθήκην τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἐν Χανίοις Γενικὸν Προξενεῖον, ὁ κ. Ὑπουργὸς πιστεύω ὅτι προβαίνει, διότι ἔλαβε πεῖραν πικρὰν κατὰ τὸ παρελθὸν, καὶ ἐλπίζει ὅτι θὰ ἔχωμεν προσεχῶς καὶ ἄλλας σφαγὰς ἐν Χανίοις, καὶ ἐπιθυμεῖ νὰ μείνῃ τοὐλάχιστον μὲ ἕνα τὸ ἐκεῖ Προξενεῖον! Ἀλλ’ ὡς πρὸς τὸ Προξενεῖον τὸ ἐν Τύνιδι, δὲν βλέπω ποῖος ὁ λόγος νὰ προστεθῇ καὶ ἄλλος γιασαξῆς. Δὲν πρέπει σήμερον νὰ αὐξάνωμεν τὰς δαπάνας, δημιουργοῦντες νέας θέσεις.

§203ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Καὶ ἐν Τύνιδι ὑπάρχει κίνησις μεγάλη ἕνεκα τῶν σπογγαλιευτικῶν πλοιαρίων, ἅτινα καταπλέουσιν εἰς Τυνησίαν. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει).

§204ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§205ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸ ἄρθρον 2 νὰ γείνῃ ἡ ἑξῆς προσθήκη ἐν τέλει αὐτοῦ: «τοῦ δὲ ἐν Χανίοις γενικοῦ προξένου εἰς δραχ. 100 κατὰ μῆνα». Προστίθενται δηλαδὴ εἰς τὰς 63 δραχμὰς 37 ἐπὶ πλέον.

§206ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν Σμύρνην διατὶ αὐξάνεται;

§207ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Διότι διὰ τῶν γραφικῶν, τὰ ὁποῖα εἶναι σήμερον 180 δραχμαὶ, γίνεται ἡ θέρμανσις, ὁ φωτισμὸς, ἡ καθαριότης καὶ ὅλα τὰ γραφικά. Ἠξεύρετε πόση κίνησις γίνεται;

§208ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Θὰ ἦτο καλὸν νὰ δώσωμεν καὶ χιλιάδας δραχμῶν. Ἀλλὰ σήμερον δὲν εἶναι ἡ στιγμὴ, καθ’ ἣν νὰ ἐπιφέρωμεν τὰς ἀλλεπαλλήλους αὐτὰς αὐξήσεις χάριν ἐπιδείξεως.

§209ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἂν νομίζετε ὅτι γίνεται ἐπίδειξις εἰς τὰ Προξενεῖα, σᾶς βεβαιῶ ὅτι λυποῦμαι πολὺ ὅτι ἀντιλαμβανόμεθα οὕτω τὴν κατάστασιν.

§210ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἂς μὴ συζητῶμεν. Τὸ βλέπομεν εἰς τοὺς ὑπαλλήλους μας ἐν τῷ ἐξωτερικῷ.

§211ΑΛ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν νομίζω ὅτι εἶναι ἐπίδειξις τὸ τὸ νὰ ἔχῃ 180 χαρτίνας δραχμὰς διὰ τὴν θέρμανσιν, τὸν φωτισμὸν, τὴν καθαριότητα, τὰ γραφικὰ καὶ λοιπὰ, ἐν Προξενεῖον, ὡς τὸ τῆς Σμύρνης.

§212ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Νομίζω ὅτι μία τοιαύτη μικρὰ προσθήκη διὰ τὴν ἀξιοπρεπῆ συντήρησιν τοῦ Προξενείου Σμύρνης δὲν πρέπει νὰ δίδῃ ἀφορμὴν εἰς τοιαύτας ἀντιῤῥήσεις.

§213ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐταὶ εἶναι αἱ σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ἀνεβίβασαν τὸν προϋπολογισμόν μας ἀπὸ 50 ἑκατομμυρίων εἰς 90. Ἐπὶ τῶν σκέψεων δὲ τούτων ἀκριβῶς καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν προτεινομένων μικρῶν αὐξήσεων ἠθέλησα νὰ φέρω τὰς παρατηρήσεις μου, τὰς ὁποίας πάντοτε κατὰ τὸ παρελθὸν ἐφέρομεν. Ἐὰν ἐξακολουθῶμεν αὐτὸν τὸν δρόμον, ὅπως διὰ νομοσχεδίων, ἑκάστοτε φερομένων ἐνταῦθα, αὐξάνωμεν κατὰ 100 δραχμὰς ἢ 50 ἓν ἕκαστον ἄρθρον τοῦ προϋπολογισμοῦ, ἐστὲ βέβαιοι, ὅτι θὰ φθάσωμεν ἐν προσεχεῖ μέλλοντι ἐκεῖ, ὅπου ἐφθάσαμεν ἐν προσφάτῳ παρελθόντι.

§214ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν ὑπάρχῃ δεδικαιολογημένη δαπάνη τις, εἶναι καὶ ἡ δαπάνη αὕτη, ὡς καὶ ἡ αὔξησις οἱασδήποτε δαπάνης, ἀρκεῖ νὰ καταλήγῃ αὕτη εἰς τοὺς μισθοὺς τῶν προξένων, οἱ ὁποῖοι εἶναι ἀληθῶς γλίσχροι. Διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι πληρόνονται εἰς χάρτινον νόμισμα, διὰ τοῦ ὁποίου εἶναι ἀδύνατον νὰ ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς δαπάνας αὑτῶν ἐν τῷ ἐξωτερικῷ καὶ νὰ παρίστανται εὐπροσώπως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2 μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν προταθείσης προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει).

§215ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 4 (ἀναγινώσκεται).

§216ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Διατὶ γίνεται ὁ προβιβασμὸς τοῦ προξένου Γαλαζίου;

§217Α. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Τὰ περισσότερα Προξενεῖα τὰ εὐρωπαϊκὰ ἐν Γαλαζίῳ εἶναι Προξενεῖα Γενικὰ, εἶναι δὲ καὶ πρόξενοι, οἱ ὁποῖοι ἔχουσιν ἀνώτερον βαθμόν, διότι εἶναι ἀντιπρόσωποι εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τοῦ Δουνάβεως. Ἠθελήσαμεν λοιπὸν, χωρὶς νὰ γείνῃ αὔξησις δαπάνης, νὰ προβιβάσωμεν κατὰ βαθμὸν καὶ τὸ ἡμέτερον Προξενεῖον ἀπὸ δευτέρας εἰς πρώτης τάξεως, ὥστε ὁ πρόξενος νὰ ἔχῃ ἀνωτέραν θέσιν, κατ’ ἀναλογίαν κάπως πρὸς τοὺς τῶν ἄλλων Κρατῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν).

§218ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τοῦ ἄρθρου 17 τοῦ ΔΡΟϚʹ νόμου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου ΩΞΓʹ συσταθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ ναυτικοῦ.

§219Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τῷ ὄντι ὑπάρχει ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, τυπωθὲν καὶ διανεμηθὲν μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, ὑπάρχει δὲ καὶ ἕτερον ὑπ’ ἀριθ. 20 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, περὶ τροποποιήσεως τοῦ νόμου τῆς 13 Ἀπριλίου 1884 ἔτους περὶ μεταῤῥυθμίσεως τοῦ διὰ τοῦ νόμου ΩΞΓʹ συσταθέντος σώματος μηχανικῶν τοῦ πολεμικοῦ Ναυτικοῦ. Ἐνόμισα καλὸν νὰ ὑποβάλω νομοσχέδιον νέον, δι’ οὗ συγχωνεύονται τὰ δύο ταῦτα. Ἑπομένως παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῶσι τόσον τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9, ὅσον καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 20, καὶ ἀφοῦ τυπωθῇ καὶ διανεμηθῇ τὸ ὑποβληθὲν ἀπόψε νομοσχέδιον, τότε νὰ ἀναγραφῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει.

§220ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Ἀναβάλλεται. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ φορολογίας τῶν θεατρικῶν παραστάσεων, συναυλιῶν, θεαμάτων, ἀκροαμάτων καὶ χορῶν δημοσίων.

§221ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ὑπὸ ταμιευτικὴν ἔποψιν καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἐν γένει τὴν κοινωνικὴν, πολλὰ παρουσιάζει ἐλαττώματα· διότι ὑπὸ ταμιευτικὴν ἔποψιν, ἐνῷ ἐν τῇ ἐκθέσει παρουσιάζεται ὅτι τὸ σύστημα τῆς κατ’ ἀποκοπὴν φορολογίας ἔφερεν ἀποτελέσματα πολὺ ἐλάσσονα, ὅτε ἐφηρμόσθη διὰ τοῦ νόμου τοῦ 1889, ἐκείνων τὰ ὁποῖα ἔφερεν ὁ νόμος τοῦ 1892, ἐνῷ, λέγω, ἔφερεν ἐλάσσονα ἀποτελέσματα ταμιευτικὰ τότε, ὅτε ὑπελογίζοντο τὰ ⅔ τῶν θέσεων τῶν θεάτρων, σήμερον προτείνεται νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σύστημα ἐκεῖνο, καὶ νὰ προσδιορίσωμεν τὸ ποσὸν τῶν θέσεων, οὐχὶ εἰς τὰ ⅔, ἀλλ’ εἰς τὸ ἥμισυ μόνον. Καὶ οὕτω, ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1889 εἴχομεν ἐλάσσονα ἀποτελέσματα κατὰ 15%, θὰ ἐλαττώσωμεν σήμερον τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου κατὰ 40%. Ἐκτὸς δὲ τούτου, τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἰσάγει φορολογίαν, ἡ ὁποία ἔχει κάπως τὸ βαρὺ, διότι ζητεῖ νὰ φορολογήσῃ ὄχι μόνον τὰ καθ’ ἑαυτὸ θέατρα καὶ τὰ καθ’ ἑαυτὸ θεάματα, ἀλλὰ καὶ τὰς μικροτέρας συναυλίας. Εἰς πολλὰ καφενεῖα ὑπάρχουσι δύο ὄργανα μουσικά, τὰ ὁποῖα παίζουσι. Καὶ ταῦτα τὸ νομοσχέδιον τὰ χαρακτηρίζει ὡς θεάματα, καὶ τὰ φορολογεῖ. Φορολογεῖ ἀκόμη καὶ αὐτοὺς τοὺς πλάνητας μουσικούς, τοὺς ἔχοντας λατέρνας, πτωχοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι περιφέρονται μὲ τὰς λατέρνας διὰ νὰ προμηθευθῶσι τὸν ἐπιούσιον. Ἀλλὰ τοῦτο ἴσως γίνεται χάριν τῆς ἡσυχίας τῶν πολιτῶν. Εἰς αὐτοὺς τοὺς πλανοδίους μουσικοὺς νομίζω ὅτι δυσκόλως δύναται νὰ ἐπιβληθῇ ἡ φορολογία· ἐὰν δ’ ἐκ τούτων ὑπάρχῃ κοινωνικόν τι ἄτοπον, δύναται ἡ ἀστυνομία νὰ τοὺς ἐμποδίσῃ. Δὲν θέλω νὰ εἰσέλθω εἰς τὰς ἄλλας λεπτομερείας, ἐκ τῶν ὁποίων πολλαὶ κανονιστικαὶ ἔχουσιν ἴσως τι τὸ χρήσιμον, ἀλλ’ αἱ ῥιζικαὶ αὗται μεταβολαὶ παρουσιάζουσί τι, κατ’ ἐμέ, τὸ χειροτερεῦον τὴν φορολογίαν. Μόνη δικαιολογία ὑπάρχει, τὸ ὅτι σήμερον παρουσιάζονται δυσκολίαι καὶ δυσχέρειαι εἰς τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου, νομίζω ὅμως, ὅτι αἱ δυσκολίαι αὗται δύνανται εὐκόλως νὰ ἀρθῶσι, χωρὶς νὰ βλαφθῇ μήτε τὸ ταμιευτικὸν συμφέρον τοῦ Δημοσίου, μήτε ἡ ἄνεσις τῆς κοινωνίας ἐν γένει. Τοῦτο δὲ θὰ ἐπετυγχάνετο, ἐὰν ἐδίδετο μεγαλειτέρα προσοχὴ περὶ τὴν ἐκλογὴν τῶν ὑπαλλήλων, τῶν ὡρισμένων νὰ βεβαιῶσι τὰ ἔσοδα τῶν διαφόρων θεαμάτων. Νομίζω λοιπόν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, εἶναι καλὸν, πρὶν ἢ συζητηθῇ, νὰ μελετηθῇ ὑπὸ πάσας τὰς ἐπόψεις ταύτας.

§222Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὰ νομοσχέδια ἔχουσιν ἰδίως ἀρχὴν καὶ λεπτομερείας, καὶ συζητοῦνται κατ’ ἀρχήν, καὶ ἀφοῦ γένωνται δεκτὰ κατὰ τὴν ἀρχὴν, ἄρχεται ἡ συζήτησις ἐπὶ τῶν λεπτομερειῶν. Ἀλλ’ αὐτὸ τὸ σύστημα τῆς χονδρικῆς ἐρεύνης τοῦ νομοσχεδίου μοὶ φαίνεται ὅτι δὲν εἶναι οὔτε τὸ ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ ὁριζόμενον, οὔτε τὸ ὑπὸ τῆς ἐπιθυμίας νὰ βελτιώσωμεν αὐτὸ ὑποστηριζόμενον. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄρτης, ἐὰν μὲν ἦναι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῆς ἀρχῆς, ἐὰν δὲ κατὰ τῶν λεπτομερειῶν, νὰ ἐπιφυλαχθῇ νὰ ὁμιλήσῃ ἐπὶ τῶν ἄρθρων.

§223ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀναμφισβητήτως, μὴ θέλων νὰ ἐκταθῶ περισσότερον, εἶπον ἀρκετὰ κατὰ τὴν παροῦσαν προκεχωρηκυῖαν ὥραν, ἵνα ἐννοήσῃ καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς καὶ ἡ Βουλὴ, ὅτι εἶμαι ἐναντίος τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀκριβῶς δὲ ἐθεώρησα ἐπιβλαβῆ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου καὶ διὰ τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, διότι κατὰ τὸ σύστημα τοῦτο, ἐπὶ τῇ βάσει οὐχὶ τῆς φορολογίας τοῦ ἡμίσεως τῶν θέσεων, ἀλλὰ τῆς φορολογίας τῶν ⅔ τῶν θέσεων, εἰσεπράχθησαν πολὺ ὀλιγώτερα ἢ κατὰ τὸ σύστημα τὸ σήμερον ἐν ἰσχύϊ. Δηλ. ἓν θέατρον εἶχε 300 θέσεις, ἐφορολογοῦντο δὲ αἱ 200 θέσεις, ἀδιάφορον πόσα ἤθελον διατεθῆ, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ταύτῃ εἰσεπράξαμεν κατὰ τὸ 1890 δραχ. 50,484, κατὰ τὸ 1891 δραχ. 51,776, ὥστε κατὰ μέσον ὅρον εἰσεπράξαμεν δραχ. περίπου 51,000, ἐνῷ κατὰ τὸ σύστημα, τὸ σήμερον ἰσχύον, τοῦ νόμου τοῦ 1892, εἰσεπράξαμεν τὸ 1892 δρ. 79,762, τὸ 1893 δρ. 85,897, τὸ 1894 δρ. 79,021, καὶ τὸ 1895 δραχ. 84,679· δηλ. κατὰ μέσον ὅρον εἰσεπράξαμεν 82,000 περίπου δραχμὰς κατ’ ἔτος. Ἐὰν δὲ κατὰ τὸ σύστημα τοῦ 1889, ἐπὶ τῇ βάσει τῶν ⅔ τῶν θέσεων, εἰσεπράξαμεν 51,000 δραχμὰς, σήμερον, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἡμίσεως τῶν θέσεων, θὰ εἰσπράξωμεν μόνον 35,000 ἢ 40,000 δραχμάς. Μία δικαιολογία ὑπάρχει ἐν τῇ ἐκθέσει ὑπὲρ τῆς ἐπαναφορᾶς τοῦ συστήματος τῆς κατ’ ἀποκοπὴν φορολογίας (par abonnement), διότι ὑπάρχουσι δυσχέρειαι καὶ ἄτοπα κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν, καὶ ἐγεννήθησαν πολλάκις συζητήσεις καὶ ἀμφισβητήσεις. Ἀλλ’ ἐὰν τοιαύτην δικαιολογίαν πρὸς μεταβολὴν τῆς φορολογίας παραδεχθῶμεν, τότε δὲν γνωρίζω ποία φορολογία δύναται νὰ στηριχθῇ εἰς τὰ πόδια της. Πρέπει νὰ ζητήσωμεν μᾶλλον τὴν βελτίωσιν τοῦ τρόπου τῆς βεβαιώσεως τοῦ φόρου κατὰ τὸ σήμερον ἰσχῦον σύστημα, καὶ οὐχὶ νὰ παραδεχθῶμεν τὸ προτεινόμενον σύστημα. Δυνάμεθα δὲ νὰ βελτιώσωμεν τὴν φορολογίαν κατὰ τὸ σήμερον ἰσχῦον σύστημα, ἐὰν δώσωμεν προσοχὴν εἰς τὴν ἐκλογὴν τῶν πρὸς βεβαίωσιν τοῦ φόρου τιθεμένων ὑπαλλήλων, ἐὰν θελήσωμεν νὰ παύσωμεν παρέχοντες ὡς ῥουσφέτι τὴν ὑπηρεσίαν ταύτην εἰς ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι ζητοῦσι τοῦτο διὰ νὰ εἰσέρχωνται ἐλευθέρως εἰς πάντα τὰ θεάματα, καὶ ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων καὶ τὰ ἄτοπα συμβαίνουσι καὶ συζητήσεις καὶ ἀμφισβητήσεις γεννῶνται. Λοιπὸν νομίζω, ὅτι ὁ κ. Πρωθυπουργὸς δὲν εἶχε δίκαιον νὰ ποιήσηται τὴν διάκρισιν περὶ ἀρχῆς καὶ λεπτομερειῶν, διότι ἠθέλησα ἐν συντομίᾳ νὰ δηλώσω, ὅτι καλὸν εἶναι νὰ μελετηθῶσι τὰ διάφορα ἀποτελέσματα, τὰ ὁποῖα θὰ ἔχῃ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, πρὸ τῆς συζητήσεως αὐτοῦ. Τοῦτο ἀκριβῶς εἶπον, καὶ δὲν ἐνόουν νὰ εἰσέλθω εἰς τὴν συζήτησιν τῶν λεπτομερειῶν, ἀφοῦ τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου τὴν θεωρῶ πλημμελῆ, ἐκτὸς διατάξεών τινων, βελτιουσῶν τὴν σημερινὴν φορολογίαν, ὅπως εἶναι αἱ διατάξεις τοῦ ἄρθρου 6 καὶ τοῦ ἄρθρου 7, αἱ ὁποῖαι δύνανται νὰ περιληφθῶσιν εἰς ἕτερον νομοσχέδιον.

§224ΣΤΑΗΣ. Καὶ ἐγὼ εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου, διότι καὶ τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ζημιοῖ καὶ τὰ συμφέροντα ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι ἐπιμελοῦνται τὰ τῶν θεάτρων καὶ ἄλλων θεαμάτων. Τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου ζημιοῦνται, διότι ἡ κατ’ ἀποκοπὴν φορολογία ἐπὶ τοῦ προκειμένου δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ᾖναι δικαία· διότι, ἐὰν ἔχετε θέατρον, τὸ ὁποῖον ἔχει θέσεις πλατείας 200 καὶ θεωρείων 100, ἤτοι ἐν ὅλῳ 300, θὰ φορολογήσητε, κατὰ τὸ νομοσχέδιον, μόνον τὰς 150. Ἀλλὰ ποσάκις δὲν συμβαίνει, ὥστε τὸ θέατρον νὰ μὴ περιέχῃ οὔτε τὸ ἥμισυ τῶν θεατῶν, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ συμπληρώσωσι τὸ θέατρον, καὶ ἄλλοτε νὰ ἦναι κατάμεστον, νὰ ἦναι μάλιστα θεαταὶ καὶ πλείονες τῶν θέσεων, ὡς συμβαίνει ἐνίοτε εἰς τὰ θερινὰ θέατρα; Ἐν τούτοις διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου θὰ φορολογῆται μόνον τὸ ἥμισυ τῶν θέσεων. Εἴτε οὕτως εἴτε ἄλλως ἐξετάσητε τὸ πρᾶγμα, πάντοτε θὰ εὕρητε ἢ ὅτι θὰ ζημιωθῇ τὸ Δημόσιον, ἢ ὅτι θὰ ζημιωθῇ ὁ θιασάρχης ἢ ὁ θεατρώνης. Εἶναι δὲ ἀναμφισβήτητον, ὅτι τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου θὰ ἐλαττωθῶσι, διότι τὸ σύστημα τοῦτο καταργεῖ τὸ ἐπικρατῆσαν ἐπὶ πενταετίαν, καὶ τὸ ὁποῖον ἔδωκε κατὰ μέσον ὅρον ἐτησίως 80,000 δραχμάς. Ἐὰν δὲ εἰς τὸ ἐπὶ πενταετίαν κρατῆσαν σύστημα ὑπάρχωσιν ἐλλείψεις, ταύτας μόνον ἔπρεπε νὰ τροποποιήσωμεν νομοθετικῶς, εἰς τοῦτο δὲ μόνον ἐὰν ἔστρεφε τὴν προσοχήν του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀντὶ τῶν 80,000 δραχμῶν θὰ εἴχομεν ἴσως ποσὸν πολὺ μεῖζον.

§225Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τοῦ νομοσχεδίου τούτου προτείνω τὴν κατάργησιν συστήματος, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἰσήγαγον εἰς τὴν Βουλήν, περὶ φορολογίας τῶν θεαμάτων, κατὰ τὸ 1891· διὰ νὰ ἀναιρῶ δὲ τὸ ἴδιον ἐμοῦ ἔργον καὶ νὰ ζητῶ νὰ ἐπανέλθω εἰς τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἄλλοτε ὁ τότε Βουλευτὴς Μεσολογγίου καὶ Πρωθυπουργὸς εἶχεν εἰσαγάγει, ἀποδεικνύει ὅτι τὸ σύστημα ἐκεῖνο εἶναι πλημμελές. Εἶναι ἀληθές, ὅτι διὰ τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου ζητεῖται νὰ μειωθῇ τὸ ποσὸν τοῦ φόρου, τὸ ὁποῖον θὰ πληρόνωσιν οἱ πολῖται διὰ τὰ δημόσια θέατρα, διότι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει, στηρίζεται εἰς ἀναλογίας μεγαλειτέρας τῶν τοῦ νῦν προτεινομένου. Τὸ σύστημα ἐκεῖνο ὑπελόγιζε τὸν φόρον εἰς τὰ ¾ τῶν θέσεων, ἐνῷ τὸ προτεινόμενον ὑπολογίζει εἰς τὸ ⅓, ἑπομένως ἐλαττοῦται τὸ ποσὸν τοῦ φόρου τοῦ εἰσπρακτέου· ἀλλὰ πρέπει νὰ γείνῃ γνωστὸν, ὅτι ὁ πληθυσμὸς τῆς πόλεως αὐξάνει, καὶ τὰ ἑπόμενα ἔτη θέλουσι δώσει διαφορὰν ἐπὶ τῶν προηγηθέντων. Βεβαιῶ ὡσαύτως, ὅτι τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐνομοθετήθη τῇ προτάσει ἡμῶν τὸ 1891, εἶναι λίαν δυσεκτέλεστον. Δὲν ἀξιῶ νὰ δώσω ἀπάντησιν εἰς τὰς σκέψεις τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐξ Ἄρτης, ὁ ὁποῖος ἔλεγεν, ὅτι καὶ ἐνταῦθα ὑπάρχει ῥουσφετολόγιον. Ὑπέθεσε ῥουσφετολόγιον τὴν βεβαίωσιν καὶ συλλογὴν φόρου 5 ἢ 10 λεπτῶν. Ἡ ἐπινόησις εἶναι μικρὰ, ἀναξία δὲ νὰ προτείνηται ὑπὸ τοῦ κ. Βουλευτοῦ. Ἀλλ’ εἶναι ἀδύνατος, ἵνα μὴ εἴπω δυσχερὴς, ἡ βεβαίωσις τοῦ φόρου κατὰ τὸν ἰσχύοντα τρόπον· διότι, ἂν πρόκειται νὰ βεβαιωθῇ φόρος 10 λεπτῶν κατ’ ἄτομον, μέχρι τῆς στιγμῆς, καθ’ ἣν θὰ εἰσέλθῃ εἰς τὸ θέατρον, δὲν δύνασθε νὰ εὕρητε ὑπαλλήλους, ἵνα ἀσχοληθῶσι περὶ φόρου 10 λεπτῶν. Οἱαδήποτε ὄργανα καὶ ἂν εὕρητε, θὰ ἦναι παῖδες, ἢ χωροφύλακες, ἢ ἄλλοι μικροὶ ὑπάλληλοι, ὑπάρχει δὲ κίνδυνος, οὐ μόνον νὰ μὴ βεβαιῶται ὁ φόρος, ἀλλὰ καὶ νὰ συντελῇ ἡ ὑπηρεσία αὕτη εἰς τὴν διαφθορὰν τῶν παίδων, τῶν ἐπιτραπέντων τὸ τοιοῦτον ἔργον. Δὲν ὁμιλῶ περὶ τῶν στρατιωτικῶν καὶ τῶν ἄλλων ὁπλιτῶν, οἱ ὁποῖοι δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ἕξεις τοιαύτας. Ὑποθέτω ὅτι διὰ τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον προβάλλομεν, θέλομεν ἐξασφαλίσει τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου.

§226ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐγὼ ἤθελον συμμερισθῆ τὴν ἱερὰν ἀγανάκτησιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, τὴν ὁποίαν ᾐσθάνθη, ὑποθέσας ὅτι ἐγὼ ἀπηύθυνα μομφὴν κατ’ αὐτοῦ περὶ συναλλαγῆς, ἀλλὰ δὲν τὴν συμμερίζομαι, διότι ὁ ἴδιος, τελευτῶν τὸν λόγον του, εἶπε πολὺ πλειότερα περὶ τῆς συναλλαγῆς ἀφ’ ὅσα εἶπον ἐγώ, παραδεχθεὶς, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ ἡ συναλλαγή, ἡ ὑφισταμένη κατὰ τὸ ἤδη σύστημα. Ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, πολλοὶ νέοι ἐπιδιώκουσι τὴν θέσιν τοῦ ἐλεγκτοῦ τῶν εἰσιτηρίων τῶν θεαμάτων, διότι εὑρίσκουσι μέσα διασκεδάσεως καὶ ἴσως καὶ διαφθορᾶς. Τὸ οὐσιαστικὸν ζήτημα εἶναι—διότι ἐκεῖνο δὲν ἔχει τι τὸ σοβαρὸν—τὸ ἀποτέλεσμα τὸ ταμιευτικὸν, τὸ ὁποῖον κατὰ τὰς πληροφορίας τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως θὰ ἦναι κατώτερον τῶν ἀποτελεσμάτων, τὰ ὁποῖα μᾶς δίδει ἡ ὑφισταμένη νομοθεσία. Μὲ ὅλας τὰς καταχρήσεις, τὰς ὁποίας θεωροῦμεν πιθανὰς, τὰς λαβούσας χώραν ἐν τῇ ἐκτελέσει, τὰ ἔσοδα τοῦ Δημοσίου εἶναι ἀνώτερα, παρ’ ὅσα θὰ ἦναι διὰ τοῦ προτεινομένου συστήματος. Τὸ ἐπιχείρημα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὅτι ἡ κοινωνία ἀναπτύσσεται καὶ αὐξάνει, καὶ ὅτι πλειότερος ἀριθμὸς θεατῶν θὰ εἰσέρχηται εἰς τὰ θεάματα, δὲν χρειάζεται οὔτε νὰ συζητηθῇ, διότι ἡ ἀνάπτυξις αὕτη, μόνον καθ’ ὅσον συντελεῖ εἰς τὸ νὰ κτισθῶσι νέα θεάματα, δύναται νὰ φέρῃ αὔξησιν εἰς τὰς εἰσπράξεις τοῦ δημοσίου ταμείου, καὶ οὐχὶ εἰς ὅ,τι συντελεῖ καὶ εἰς τὴν εἴσοδον πλειοτέρων θεατῶν ἐν τοῖς ὑπάρχουσι θεάμασιν· ἑπομένως τὸ ἐπιχείρημα τοῦτο δὲν εἶναι ὑπὲρ τοῦ εἰσαγομένου συστήματος. Ἀλλ’ ἔχει τὸ ἰσχῦον ἀτοπήματα, τὰ ὁποῖα καὶ ἐγὼ παρετήρησα καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ ταῦτα δυνάμεθα νὰ προλάβωμεν, δαπανῶντες μέρος τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον θυσιάζομεν ἐκ τῶν ἐσόδων, καὶ ἀναθέτοντες τὴν ἐπίβλεψιν εἰς καταλληλοτέρους ὑπαλλήλους. Τοῦτο δὲ δὲν εἶναι δύσκολον νὰ γείνῃ καὶ ἄνευ αὐξήσεως δαπάνης, διότι ὁ ἀριθμὸς τῶν ὑπαλλήλων τῶν διαφόρων ὑπηρεσιῶν εἶναι πολυάριθμος, ὥστε δυνάμεθα νὰ εὕρωμεν τοὺς καταλλήλους καὶ νὰ μὴ ἀναθέτωμεν τὴν ἐπίβλεψιν ταύτην εἰς νέους, οἱ ὁποῖοι ἐπιδιώκουσι τοῦτο χάριν διασκεδάσεως καὶ οἱ ὁποῖοι δὲν εἶναι κατάλληλοι διὰ τὴν ἐξάσκησιν τοῦ ἐλέγχου. Τὸ πεῖσμα τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ ἐναντίον τῶν ἰδίων του ἐπιχειρημάτων εἶναι παράδοξον· ἐξακολουθεῖ νὰ ἐπιμένῃ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Εἶναι κύριος νὰ πράξῃ ὅ,τι νομίζει καλλίτερον.

§227Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Οἱ κύριοι συνάδελφοι ὡμίλησαν διὰ τρόπου ἀποδεικνύοντος, ὅτι ἀποδέχονται κατ’ ἀρχὴν τὴν φορολογίαν τῶν θεαμάτων, διαφωνοῦσι δὲ μεταξὺ των περὶ τοῦ τρόπου τῆς φορολογίας. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ γείνῃ σκέψις ὅλως ἀντίθετος, ὅτι πρέπει νὰ ληφθῇ μέριμνα περὶ παροχῆς μέσων διασκεδάσεως καὶ ἀναπτύξεως πνευματικῆς εἰς τὸν λαόν, ὅπως εἰς ὅλα τὰ μέρη τοῦ κόσμου ὑπάρχουσιν, ὅπου ὑπάρχουσι θεάματα, τῶν ὁποίων ἕκαστον ἔχει διάφορον σκοπόν. Ὅθεν διαφωνῶ καθ’ ὁλοκληρίαν ὡς πρός τε τὴν βάσιν καὶ τὴν ἀρχήν. Δὲν λανθάνει ὑμᾶς, Κύριοι, ὅτι ἐπὶ Περικλέους ἐχορηγοῦντο εἰς ἕκαστον τῶν Ἀθηναίων τὰ θεωρικά. Ἐν Βιέννῃ ἐπίσης τὴν σήμερον καθ’ ἑκάστην Κυριακὴν μεταβαίνει ἡ μεγάλη στρατιωτικὴ μουσικὴ τῆς φρουρᾶς εἰς ἓν μέγα ζυθοπωλεῖον, ἐν ᾧ ὁ εἰσερχόμενος οὐδένα πληρόνει φόρον, καὶ τοῦτο γίνεται χάριν μόνον τῆς μουσικῆς, ἥτις, ὁσάκις παιανίζῃ Γερμανικὰ ᾄσματα, συνταράσσει ὁλόκληρον τὸ ὑπόγειον, εἰς τὸ ὁποῖον κεῖται τὸ ζυθοπωλεῖον. Ἀλλ’ ἐνταῦθα οὐδεὶς δυστυχῶς ἐφρόντισε περὶ ἐθνικοῦ θεάτρου. Ἤλπιζον νὰ ἀκούσω τὸν ἐξ Ἄρτης κ. Βουλευτὴν καὶ τοὺς προαγορεύσαντας νὰ ζητήσωσί τι διὰ τὴν ἀνάπτυξιν τῆς μουσικῆς. Παρ’ ἡμῖν συνέρχονται δύο ἢ τρεῖς τῶν ἀρίστων μουσικῶν εἰς τι μέρος, διὰ νὰ τέρψωσι κεκμηκότας ἀπὸ τοῦ καμάτου ἐργάτας· πρέπει λοιπὸν νὰ φορολογήσητε τοὺς προσερχομένους εἰς τὸ κατάστημα ἐκεῖνο ἐργάτας; εἶναι δίκαιον, ὁ μεταβαίνων εἰς καφενεῖον, ὅπου ὑπάρχει μουσική, νὰ ὑποβληθῇ εἰς φορολογίαν, καὶ νὰ περιφρουρῆται διὰ χωροφυλάκων καὶ κλητήρων; Ἐγὼ αὐτὸς, μεταβάς ποτε εἴς τι θέατρον ἐνταῦθα, ἠναγκάσθην ἐπὶ ὥραν νὰ περιμένω, μεθ’ ὅλων τῶν λοιπῶν θεατῶν, μέχρις ὅτου ἔλθῃ ὁ ὑπάλληλος ἐπὶ τῆς ἐξελέγξεως, διὰ νὰ μᾶς ἐπιτρέψῃ τὴν εἴσοδον. Ἀλλ’ εἰς ἐπίμετρον, εἰς τὰ ὑπάρχοντα ἐν Ἀθήναις 5 ἢ 6 θέατρα χρειάζεσθε δι’ ἕκαστον τούτων ἀπὸ δύο στρατιώτας, ἐκτὸς τῶν χωροφυλάκων. Ἠξεύρετε δὲ αὐτοὶ τί κοστίζουν καὶ τί ἀποστεροῦσιν; Ἄλλοτε εἴχομεν εὐάριθμον ἀριθμὸν χωροφυλάκων καὶ ἐξετελοῦμεν ὅλας τὰς ὑπηρεσίας, σήμερον ἔχομεν πενταπλάσιον ἀριθμὸν, καὶ δὲν δυνάμεθα ν’ ἀνταποκριθῶμεν εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ τοῦτο, διότι τοὺς διαθέτομεν δεξιὰ καὶ ἀριστερά. Ὅθεν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὰς παρατηρήσεις μου καὶ νὰ παράσχῃ εἰς τὸν λαὸν μόρφωσιν αἰσθηματικὴν καὶ μουσικήν, διότι ἄνευ τούτων θὰ καταπέσωμεν εἰς τὰ Τάρταρα τοῦ Ἅδου!

§228ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Θὰ ἐπιστήσω τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Οἰκονομικῶν ἐπὶ τῶν διατάξεων τῶν ἄρθρων 6, 7, 8 καὶ 9, εἰς τὰ ὁποῖα διατάσσεται, ὅτι καθ’ ἑκάστην ὁ θεατρώνης, 6 ὥρας πρὸ τῆς παραστάσεως, πρέπει νὰ προσέρχηται εἰς τὸν ταμίαν, ἵνα παρακαλῇ διὰ τὴν βεβαίωσιν τοῦ φόρου. Τοῦτο νομίζω, ὅτι εἶναι δύσκολον, λαμβανομένου ὑπ’ ὄψιν, ὅτι κατὰ τὰς μεγάλας ἑορτὰς δίδονται καθ’ ἑκάστην πολλαὶ παραστάσεις.

§229Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Αὐτὸ θέλει γίνεσθαι ἅπαξ δι’ ἕκαστον θέρος, διότι, ἀφοῦ προσδιωρίσθη ἡ χωρητικότης τὴν πρώτην φοράν, δὲν ἐπέρχεται μεταβολή.

§230ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐν τούτοις καθ’ ἑκάστην πρέπει νὰ προσέρχηται εἰς τὸν ταμίαν ὁ θεατρώνης.

§231Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι πλέον τυπικὴ ἡ προσέλευσις. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 αὐτοῦ, ὡς ἔχει).

§232ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκει): «Ἐπὶ τῶν δημοσίων χορῶν ἐπιβάλλεται φόρος ἀπὸ δραχμῶν 50 μέχρι 200 δι’ ἕκαστον, ἀναλόγως τῆς χωρητικότητος τῶν τόπων, ἐν οἷς οἱ χοροὶ δίδονται, καὶ τῆς διὰ προγράμματος ὁριζομένης τιμῆς εἰσόδου. «Ὁ φόρος οὗτος προσδιορίζεται διὰ πρωτοκόλλου ἐκτιμήσεως, συντασσομένου ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου, ἢ τοῦ ἀναπληρωτοῦ αὐτοῦ, τοῦ ταμίου καὶ τοῦ ἀστυνόμου, προκαταβάλλεται δὲ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον ὑπὸ τοῦ διευθυντοῦ ἢ ἐργολάβου τῶν δημοσίων χορῶν ἐπὶ ἐκδόσει γραμματίου παραλαβῆς.»

§233Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μίαν διασάφησιν θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ μοὶ δώσῃ. Οἱ δημόσιοι χοροὶ εἶναι οἱ γινόμενοι κατὰ τὰς ἀπόκρεω κυρίως εἰς τὰ θέατρα κλπ. Ἀλλ’ εἶναι καὶ ἄλλοι δημόσιοι χοροί, ἔχοντες σκοποὺς ὑψηλούς, ὡς π. χ. οἱ χοροὶ τοῦ συλλόγου «Παρνασσοῦ», οἱ ὁποῖοι γίνονται πάντοτε ὑπὲρ εὐεργετικοῦ τινος σκοποῦ· εἶναι ἄλλοι χοροὶ ἐπίσης...

§234Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ περὶ χαρτοσήμου νόμος ἀπαλλάττει τῆς φορολογίας τοὺς χάριν φιλανθρωπίας γιγνομένους χορούς, εἴτε θεάματα καὶ ἄλλα. Μάλιστα ἐγένετο ἡ παρατήρησις, ὅτι εἶναι ἐλλιπὴς ἡ διάταξις τοῦ νόμου, διότι αἱ πρὸς σκοποὺς εὐαγεῖς ἢ ἄλλους σκοποὺς καλλιτεχνικοὺς ἢ εὐγενεῖς ἢ δι’ ἄλλον τινὰ λόγον παραστάσεις δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς διδόμεναι ὑπὲρ σκοπῶν φιλανθρωπικῶν, ἑπομένως ἐζητήθη, ἵνα ἡ ἔννοια αὕτη τοῦ νόμου εὐρυνθῇ καὶ μὴ ἀπαλλάσσωνται τοῦ φόρου μόνον αἱ πρὸς σκοποὺς φιλανθρωπικούς, ἀλλὰ καὶ αἱ πρὸς σκοποὺς εὐαγεῖς· ἐν τῷ νομοσχεδίῳ δὲ περὶ τελῶν χαρτοσήμου, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ συζήτησιν τῆς Βουλῆς, περιέλαβον τὴν διάταξιν ταύτην· ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν ἐφαρμογήν, σᾶς ὁμολογῶ ὅτι, ἐφ’ ὅσον εἶμαι ἐν τῇ διοικήσει τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, μετὰ μεγάλης εὐρύνσεως ἡρμήνευσα τὴν διάταξιν ταύτην.

§235Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Τὸ γνωρίζω, διότι εἴχετε τὴν καλωσύνην νὰ δεχθῆτε ἐμὴν πρότασιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἀντικειμένου.

§236ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Νομίζω, ὅτι καὶ μία ἄλλη διασάφησις εἶναι ἀναγκαία. Φρονῶ, ὅτι πρέπει νὰ ἐξαιρεθῶσι τῆς φορολογίας τὰ καταστήματα ἐκεῖνα, οἱ σύλλογοι λ. χ. ἢ αἱ λέσχαι, τῶν ὁποίων τὸ καταστατικὸν ἔχει ἐπικυρωθῆ διὰ Β. Διατάγματος. Τὸ ἄρθρον 12 τοῦ νομοσχεδίου λέγει μὲν, ὅτι ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου αἱ δι’ εὐεργετικὸν σκοπὸν διδόμεναι παραστάσεις, συναυλίαι κλπ., ἀλλ’ εἰς τὴν πατρίδα μου π. χ., ἀφ’ ὅτου ἐγένετο ἡ Ζάκυνθος, ἔχομεν δύο λέσχας, τῶν ὁποίων τὸ καταστατικὸν ἔχει ἐπικυρωθῆ διὰ Β. Διατάγματος, καὶ πρέπει νὰ συμπεριληφθῶσι καὶ αὗται.

§237Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Β. Διάταγμα, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζεται ἓν σωματεῖον, δὲν παρέχει ἀτέλειαν εἰς τὰς σχέσεις τοῦ σωματείου, ἀλλ’ ἀναγνωρίζει αὐτὸ ὡς ἀποκτῶν τὸ δικαίωμα νὰ ἔχῃ περιουσίαν, ἑπομένως χαρακτηρίζει αὐτὸ ὡς ἠθικόν, νομικὸν πρόσωπον. Λοιπὸν ὁ λόγος, ὅτι αἱ λέσχαι ἀνεγνωρίσθησαν διὰ Β. Διατάγματος δὲν ἐπάγει δικαίωμα πρὸς ἀτέλειαν, πλὴν ἂν αἱ λέσχαι ἐκπληρῶσι σκοπόν τινα εὐγενῆ, ἢ ἂν ὁ χορὸς δίδωται πρὸς πορισμὸν ἐσόδου, ἀπολύτως ἀπαιτουμένου διὰ τὴν συντήρησιν τῆς λέσχης, ὅτε δίδεται ἡ ἀτέλεια, διότι ὁ σκοπός, διὰ τὸν ὁποῖον δίδεται ὁ χορός, εἶναι φιλανθρωπικὸς ἢ εὐαγής. Τὸ Β. Διάταγμα βεβαιοῖ δύο τινά· ἓν, ὅτι ἐν τῷ καταστατικῷ δὲν ὑπάρχει τι, τὸ ὁποῖον δύναται νὰ ἐμποδίσῃ τὴν Πολιτείαν, ἵνα ἀναγνωρίσῃ τὸ σωματεῖον ὡς ἠθικὸν πρόσωπον· ἐὰν οἱ νόμοι ἐπιβάλλωσι φορολογίαν, βεβαίως θέλει τὴν ὑποστῆ, ἐὰν οἱ νόμοι δὲν ἐπιβάλλωσι φορολογίαν, δὲν θέλει πληρώσει.

§238ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Πλὴν ὅμως τούτου, εἰς τὴν δευτέραν παράγραφον τοῦ ἄρθρου 2 λέγεται, ὅτι ὁ φόρος οὗτος προσδιορίζεται διὰ πρωτοκόλλου ἐκτιμήσεως, συντασσομένου ὑπὸ τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου—ἓν πρόσωπον—τοῦ ταμίου—δεύτερον πρόσωπον—καὶ τοῦ ἀστυνόμου—τρίτον πρόσωπον. Προσδιορίζεται λοιπὸν ὑπὸ τῆς τριμελοῦς αὐτῆς ἐπιτροπῆς. Ἀλλὰ εἰς τὴν Ἑπτάνησον ἡμεῖς ἔχομεν ἔφορον καὶ ταμίαν τὸ αὐτὸ πρόσωπον...

§239Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐκεῖ θὰ ἦναι διμελὴς ἡ ἐπιτροπή.

§240ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ὥστε τὸ πρωτόκολλον θὰ συντάσσηται ἀπὸ τὸν ταμίαν καὶ τὸν ἀστυνόμον.

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως. Εἰς τὴν Ἑπτάνησον τὰ ἔργα τοῦ οἰκονομικοῦ ἐφόρου ἐκτελεῖ ὁ ταμίας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 5–11 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§242ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 12 (ἀναγινώσκει): «Τοῦ φόρου ἀπαλλάσσονται μόνον αἱ ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν καὶ ἀγαθοεργῶν ἱδρυμάτων καὶ ἑταιριῶν ἐκτελούμεναι θεατρικαὶ παραστάσεις, μουσικαὶ συναυλίαι, δημόσιοι χοροί, δημόσια θεάματα καὶ ἀκροάματα, ὅταν πρόκειται τὰ ἔσοδα τῶν τοιούτων ἐπιχειρήσεων νὰ εἰσαχθῶσιν ὁλοσχερῶς εἰς τὰ ταμεῖα τῶν καταστημάτων ἢ ἑταιριῶν. «Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει, ἡ αἴτησις περὶ ἀπαλλαγῆς φόρου, ἀπευθυνομένη πρὸς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν, τὴν διοικητικὴν ἀρχὴν, ἢ τὸν εἰρηνοδίκην, δέον νὰ ᾖ ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τῶν ἐκπροσωπούντων τὸ κατάστημα ἢ τὴν ἑταιρίαν, ὑπὲρ ὧν ἡ εὐεργετικὴ παράστασις δίδεται. «Ὡσαύτως ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου τὰ κατ’ ἔθιμον κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἀπόκρεω καὶ τὴν καθαρὰν Δευτέραν, τελούμενα ἀνὰ τὰς ὁδοὺς ἢ τὰς πλατείας πρὸς διασκέδασιν θεάματα ἢ παιγνίδια, καὶ ἂν οἱ ἐκτελοῦντες εἰσπράττωσι παρὰ τῶν θεατῶν προαιρετικὸν ἔρανον.»

§243ΣΤΑΗΣ. Θὰ ἦναι δίκαιον, κύριε Πρόεδρε, ἐπὶ τοῦ ἄρθρου 12 νὰ μὴ γείνῃ ἡ ἐξαίρεσις ὡς πρὸς τὴν ὁλικὴν καταβολὴν τῶν ἐσόδων, προκειμένου περὶ ἀγαθοεργῶν σκοπῶν; Διότι τὸ ἄρθρον λέγει, ὅτι τότε μόνον ἀπαλλάσσονται τοῦ φόρου, ἐὰν αἱ παραστάσεις κλπ. γίνωνται ὑπὲρ φιλανθρωπικῶν καὶ ἀγαθοεργῶν σκοπῶν καὶ ὁλόκληρον τὸ ἔσοδον πρόκειται νὰ εἰσαχθῇ εἰς τὰ ταμεῖα τῶν καταστημάτων ἢ ἑταιριῶν. Ἐννοεῖτε ὅτι εἰς τὰς τοιαύτας παραστάσεις καὶ συναυλίας θὰ ἀφαιρεθῶσι πρῶτον αἱ δαπάναι, αἱ ὁποῖαι ἀπαιτοῦνται, ἵνα γένηται ἡ τοιαύτη παράστασις ἢ συναυλία;

§244Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Βεβαίως ἐννοεῖ τὰ καθαρὰ ἔσοδα.

§245ΣΤΑΗΣ. Τότε νὰ προστεθῇ ἡ λέξις «καθαρά».

§246ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δικαιολογητικὴ βάσις τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου νομίζω ὅτι εἶναι ἡ ἑξῆς· ὅτι, ἀφοῦ πληρόνει τις ὅπως ἀπολαύσῃ θεάματος, ἐκ τοῦ πληρονομένου αὐτοῦ ποσοῦ πρέπει νὰ εἰσπράττῃ κἄτι τι καὶ τὸ Δημόσιον· ἀφοῦ εἰσπράττει ὁ Α ἢ ὁ Β θεατρώνης ποσὸν ἐκ τῶν θεαμάτων, πρέπει νὰ λάβῃ καὶ τὸ Δημόσιον μέρος τοῦ ποσοῦ τοῦ εἰσπραττομένου. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον ἀφορᾷ τοὺς συλλόγους καὶ τὰς λέσχας, ὅπου ὁ εἰσερχόμενος δὲν πληρόνει εἰσιτήριον διὰ νὰ χορεύσῃ, κατὰ τὰς ἡμέρας τῶν ἀπόκρεω ἢ ἄλλας, νομίζω ὅτι ἐκεῖ πρέπει νὰ γείνῃ ἐξαίρεσις.

§247ΣΕΧΟΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι πολὺ δικαία ἡ σύστασις τοῦ κ. Βουλευτοῦ Ζακύνθου.

§248Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ χοροί, ὑπὲρ τῶν ὁποίων μεριμνᾶτε, δὲν ὑπόκεινται εἰς καμμίαν φορολογίαν. Καὶ ἐὰν δὲν μὲ ἠρωτᾶτε καὶ δὲν εἶχον ἀφορμὴν νὰ ἀποκριθῶ, θὰ ἀπηλλάσσοντο τοῦ φόρου, διότι ὁ νόμος διατάσσει, ὁ φόρος νὰ πληρόνηται ἐπὶ τῆς τιμῆς τῆς εἰσόδου· ἐὰν δὲν ὑπάρχῃ τιμὴ εἰσόδου, δὲν πληρόνεται φόρος. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 12, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς αʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§249ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 11 καὶ 55′ μ. μ.