1896.11.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 8

Τῆς 18 Νοεμβρίου 1896.

(Δευτέρα)

Ὥρα 4 καὶ 25′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως, καὶ μετὰ τίνας παρατηρήσεις τοῦ ἐκ Πατρῶν βουλευτοῦ κ. Γ. Παπαδιαμαντοπούλου συμπληρωθέντα ἐπικυροῦνται).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Παπαμιχαλόπουλος ἔχει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως.

§2ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐπεθύμουν, κύριε Πρόεδρε, νὰ ποιήσω σύστασιν καὶ παράκλησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐπί τινος ἀναφορᾶς, ἥτις ὑπεβλήθη πρὸ ἡμερῶν δι’ ὑμῶν εἰς τὴν Βουλὴν, καθ’ ἣν ὥραν ὁ κ. Ὑπουργὸς, ἕνεκα ἐπιβαλλομένης ἀνάγκης διὰ τὸν ὄλεθρον τῆς καταιγίδος, δὲν ἦτο παρών. Σήμερον λοιπὸν τὸν παρακαλῶ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ὑπὸ τοῦ ἀρχηγοῦ τῶν Κυδωνιῶν Ἀναγνώστου Μάντακα ὑποβληθεῖσαν ἀναφορὰν, διὰ τῆς ὁποίας ὁ ἀρχηγὸς οὗτος ζητεῖ βοήθειάν τινα παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τοῦ ἐλευθέρου Κράτους, οὐχὶ ὡς ἀμοιβὴν τῶν ἀγώνων του καὶ τῶν θυσιῶν, ἀλλ’ ὡς μικρὰν συνδρομὴν πρὸς ἐκπαίδευσιν τοῦ μόνου ὑπολειπομένου τέκνου του, ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ὁποίου ἐλπίζει νὰ διατηρηθῇ τὸ ὄνομά του ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κυδωνίας καὶ τῇ λοιπῇ νήσῳ Κρήτῃ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν τὴν ἀναφορὰν ταύτην, καὶ τὰς συστάσεις, αἵτινες ὑπὲρ αὐτῆς ἐγένοντο, καὶ εἶμαι βέβαιος, ὅτι δὲν θὰ εὕρῃ δυσκολίαν νὰ παράσχῃ τὴν αἰτουμένην μικρὰν συνδρομήν.

§3Σ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ Πρόεδρος τῆς Σταφιδικῆς Ἑνώσεως τῶν Πατρῶν μοὶ ἀπέστειλεν ἀντίτυπά τινα τῶν πρακτικῶν τοῦ ἐκεῖ συνελθόντος κατὰ τὸν παρελθόντα Σεπτέμβριον Σταφιδικοῦ Συνεδρίου, καὶ μὲ ἐπεφόρτισε νὰ καταθέσω αὐτὰ εἰς τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς. Ὅτε ὁ κ. Πρωθυπουρεἰσήγαγε τὸν προϋπολογισμὸν, ἀνέφερεν ὅτι ἐντείνει πᾶσαν αὑτοῦ τὴν μέριμναν διὰ τὸ Σταφιδικὸν ζήτημα καὶ εἶναι διατεθειμένος νὰ λάβῃ πάντα τὰ πρόσφορα μέτρα πρὸς ἀποσόβησιν ἢ πρὸς ἐλάττωσιν τῆς κρίσεως, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχομεν καθῆκον νὰ βοηθήσωμεν τὰς ἐνεργείας τῆς Κυβερνήσεως καὶ ἡμεῖς οἱ ἐκ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν Βουλευταὶ, οἱ ὁποῖοι ἐνδιαφερόμεθα περισσότερον, τῶν ὁποίων αἱ ἐπαρχίαι ὑφίστανται πρὸ πάντων τὰ δεινὰ τῆς κρίσεως καὶ οἱ ὁποῖοι, ὡς ἐκ τῆς πείρας, τὴν ὁποίαν ἐλάβομεν κατὰ τὸ παρελθὸν, εἴμεθα εἰς θέσιν νὰ γνωρίζωμεν κατὰ πόσον τὰ ληφθέντα μέχρι τοῦδε μέτρα ἔφερον ἢ ὄχι ἀποτέλεσμα. Ἐπειδὴ δὲ πάντες οἱ Βουλευταὶ τῶν σταφιδοφόρων ἐπαρχιῶν δὲν ἔλαβον μέρος εἰς τὸ Σταφιδικὸν Συνέδριον, νομίζω, κ. Πρόεδρε, ὅτι ἤθελεν εἶσθαι καλὸν, ἐὰν ἠθέλετε εὐαρεστηθῆ, νὰ καλέσητε ἡμέραν τινὰ τοὺς Βουλευτὰς τῶν ἐπαρχιῶν τούτων, διὰ ν’ ἀνταλλάξωσι τὰς ἰδέας των, καὶ ὁρισθῇ ἐπὶ τίνων ζητημάτων εἶναι σύμφωνοι καὶ ἐπὶ τίνων διαφωνοῦσι. Νομίζω δὲ, ὅτι μία τοιαύτη ἀνταλλαγὴ σκέψεων θὰ βοηθήσῃ κατὰ πολὺ καὶ τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως, ἡ ὁποία δεικνύει τόσον καλὴν διάθεσιν νὰ ἔλθῃ εἰς ἀνακούφισιν τῶν πασχουσῶν ἐπαρχιῶν.

§4ΚΟΡΠΑΣ. Καθ’ ὅσον αἱ ἡμέραι προχωροῦσι, κατὰ τοσοῦτον καὶ τ’ ἀποτελέσματα τῆς προχθὲς ἐνσκηψάσης καταιγίδος καταφανέστερα γίνονται. Μεταξὺ τῶν γενομένων καταστροφῶν καταλέγεται καὶ ἡ πλήρης καταστροφὴ τῶν πλείστων ἀγγειοπλαστικῶν καταστημάτων, τὰ ὁποῖα κεῖνται ἢ μᾶλλον ἔκειντο ἐν Πειραιεῖ, εἰς θέσιν «Καμίνια», καὶ ἐν Ἀθήναις, εἰς θέσιν «Ἅγιος Σάββας». Ἀληθὲς εἶναι, ὅτι πολλὰ τῶν βιομηχανικῶν καταστημάτων τοῦ Πειραιῶς ὑπέστησαν σπουδαίας βλάβας, ἀλλὰ ταῦτα εὐτυχῶς ἀνήκουσιν εἰς εὐπόρους ἰδιοκτήτας, οἱ ὁποῖοι θᾶττον ἢ βράδιον θὰ φέρωσι τὰς ἀναγκαίας διορθώσεις καὶ ἑπομένως θέλει ἀρχίσει ἡ λειτουργία τῶν καταστημάτων τούτων, ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν ἐργατικῶν τάξεων καὶ τῆς βιομηχανίας. Ἀλλὰ δυστυχῶς οἱ ἰδιοκτῆται τῶν μικρῶν ἀγγειοπλαστικῶν καταστημάτων εἶναι ἐντελῶς ἄποροι, μετὰ δὲ τὴν καταιγίδα καὶ τὴν ἐπελθοῦσαν καταστροφὴν μένουσιν εἰς τὸ ἔλεος τοῦ Ὑψίστου, πενόμενοι καὶ αὐτοὶ καὶ αἱ οἰκογένειαί των. Θὰ παρακαλέσω τὴν Κυβέρνησιν ὅπως ἔλθῃ ἀρωγὸς τῶν πτωχῶν τούτων καταστηματαρχῶν ἕνεκα τῆς ἐπελθούσης ὁμολογουμένως καθολικῆς καταστροφῆς, τοῦθ’ ὅπερ καὶ ἀλλαχοῦ ἐγένετο ἐν ὁμοίαις περιστάσεσι. Φρονῶ μάλιστα, ὅτι ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, ὅστις καὶ κατὰ τὸ 1885 ἔτεινε χεῖρα βοηθείας εἰς τὸν κλάδον τοῦτον τῆς ἐγχωρίου βιομηχανίας, θέλει σπεύσει καὶ νῦν νὰ παράσχῃ τὴν αὐτὴν βοήθειαν. Ἐνθυμοῦμαι ὅτι κατὰ τὸ 1885, καὶ τότε Πρωθυπουργὸς ὤν, ὑπέβαλε νομοσχέδιον εἰς τὴν Βουλὴν φορολογικὸν, διὰ τοῦ ὁποίου ἐπεβάλλετο φορολογία ἐπὶ προϊόντων τινῶν τῆς γῆς καὶ ἄλλων τῆς τέχνης, ἐπειδὴ δὲ τὰ προϊόντα τῆς βιομηχανίας ταύτης, ἤτοι τὰ τοῦβλα, αἱ κέραμοι καὶ λοιπὰ, ἐκ τοῦ ἐξωτερικοῦ εἰσαγόμενα, ἦσαν ἀτελῆ, παρεκάλεσα τότε τὸν κ. Πρωθυπουργὸν, καίτοι μὴ ὢν φίλος αὐτοῦ, νὰ προσθέσῃ καὶ ἐπιβάλῃ φόρον εἰσαγωγικὸν διὰ τὰ ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς προερχόμενα τοῦβλα καὶ τὰς κεράμους. Ὁ δὲ κ. Πρωθυπουργὸς, ἀναγνωρίσας τὸ δίκαιον τῆς τροπολογίας μου ἐκείνης, ἀπεδέξατο ταύτην, καὶ ἡ πρότασίς μου ἐγένετο νόμος τοῦ Κράτους. Πιστεύω, ὅτι καὶ νῦν θὰ ἔλθῃ ἀρωγὸς εἰς μίαν βιομηχανίαν ἐγχώριον, ἥτις θεωρεῖται κατεστραμμένη. Ἤδη ἔρχομαι εἰς ἕτερον ζήτημα γενικωτέρου συμφέροντος. Ἡ ἐφαρμογὴ τοῦ κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς Βουλῆς ψηφισθέντος στρατολογικοῦ νόμου ἔφερεν εἰς φῶς πλημμελείας τινάς. Καὶ ὅσαι μὲν τῶν πλημμελειῶν τούτων ἀνάγονται εἰς τὴν κανονικωτέραν λειτουργίαν τοῦ νόμου τούτου, βεβαίως ὑπέπεσαν κατὰ τὴν τελευταίαν κλήρωσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν τῶν Στρατολογικῶν Συμβουλίων, καὶ πιστεύω ὅτι ἡ Κυβέρνησις, ἢ μᾶλλον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν, θὰ ἔχῃ ἤδη λάβει γνῶσιν αὐτῶν καὶ θὰ σπεύσῃ νὰ προτείνῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰς ἀναγκαίας τροποποιήσεις τοῦ νόμου τούτου· ἀλλ’ ὑπάρχουσι καὶ πλημμέλειαι, αἵτινες ὑποπίπτουσιν εἰς τὴν ἀντίληψιν πάντων ἀνεξαιρέτως τῶν εἰς τὰ στρατολογικὰ ἢ ἐν γένει στρατιωτικὰ ἀσχολουμένων ἢ καὶ ὁπωσδήποτε ἐνδιαφερομένων. Μιᾶς τῶν πλημμελειῶν τούτων ἔρχομαι νὰ προτείνω τὴν διόρθωσιν, διότι νομίζω ὅτι εἶναι ἐπείγουσα, ἕνεκα τῶν ἀδικημάτων, τὰ ὁποῖα ἐγέννησεν αὕτη. Τὸ ἄρθρον 121 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου τοῦ ψηφισθέντος κατὰ τὴν Βʹ Σύνοδον, κανονίζει τὰ ἀντισηκώματα, τὰ ὁποῖα πληρόνουσιν οἱ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 33 ἀπαλλαττόμενοι. Τὸ ἄρθρον τοῦτο λέγει, ὅτι «οἱ ὑπαγόμενοι εἰς τὰ ἐδάφια δʹ, Ϛʹ, ζʹ καὶ ηʹ κληρωτοὶ ἀποτίνουσιν ἀντισήκωμα κτλ.» Εἶναι δὲ οὗτοι, ὡς γνωστὸν, ὁ πρεσβύτερος υἱὸς ζώντων γονέων, ὁ μόνος υἱὸς ζῶντος πατρὸς κλπ. Ἐν τῷ ἄρθρῳ τούτῳ προσετέθη, συμφώνως πρὸς τροπολογίαν ὑποβληθεῖσαν ὑπὸ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Τριχωνίας βουλευτοῦ κ. Μάνεση, τὴν ὁποίαν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν καὶ πᾶσα ἡ Βουλὴ ἀπεδέξατο, ἡ ἑξῆς προσθήκη: «Ἡ καταβολὴ γίνεται ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῆς αἰτήσεως περὶ ἀπαλλαγῆς ἢ καὶ βραδύτερον μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου.» Ἀλλὰ τὸ κατόπιν ἄρθρον 122 ποιεῖται μνείαν καὶ περὶ τῶν ἐδαφίων αʹ, βʹ, γʹ, τουτέστι ποιεῖται μνείαν περὶ τῶν ὀρφανῶν καὶ τῶν ἄλλων εἰς τὴν αὐτὴν κατηγορίαν ὑπαγομένων. Οὗτοι κατὰ τὸ ἄρθρον τοῦτο δὲν ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ καταβάλλωσι τὸ ἀντισήκωμα μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου, ἀλλ’ ὀφείλουσι νὰ καταβάλλωσι τοῦτο ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῆς αἰτήσεως περὶ ἀπαλλαγῆς. Τὸ τοιοῦτον νομίζω ὅτι εἶναι ἐντελῶς ἄδικον· συνέβη δὲ καὶ τὸ ἑξῆς ἀρκετὰ περίεργον· πολλὰ τῶν στρατολογικῶν Συμβουλίων, θεωροῦντα ὅτι εἶναι δικαία ἡ χορήγησις εἰς τοὺς ὀρφανοὺς πρὸς καταβολὴν τοῦ ἀντισηκώματος προθεσμίας, τοῦθ’ ὅπερ γίνεται διὰ τοὺς πρεσβυτέρους υἱοὺς ζώντων γονέων, ἐδέχθησαν τοιαύτας αἰτήσεις, καὶ ἑπομένως οὗτοι ἀπηλλάγησαν, ἄλλοι δὲ, διότι τὰ Στρατολογικὰ Συμβούλια δὲν ἐδέχθησαν, ἐξακολουθοῦσι νὰ ὑπηρετῶσι. Νομίζω ὅτι, ἀφοῦ ἅπαξ ἡ Βουλὴ ἐδέχθη, ὅπως οἱ πρεσβύτεροι υἱοὶ ἢ μόνοι υἱοὶ ζώντων γονέων ἔχωσι τὸ δικαίωμα νὰ καταβάλλωσι τὰ ἀντισηκώματα μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου, κατὰ μείζονα λόγον πρέπει καὶ οἱ ὀρφανοὶ νὰ ἔχωσι τὸ δικαίωμα τοῦτο, διότι πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἀδίκως ὑπηρετοῦσι.

§5Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δὲν ὑπηρετοῦσι, διότι ἀπηλλάγησαν δι’ ἐγκυκλίου τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Στρατιωτικῶν, συνειδότος τὸ ἀδίκημα, τὸ ὁποῖον τοῖς ἐγίνετο.

§6ΚΟΡΠΑΣ. Ἐγὼ γνωρίζω, ὅτι πολλοὶ ὀρφανοὶ, μὴ καταβαλόντες ἅμα τῇ ὑποβολῇ τῆς αἰτήσεως τὸ ἀντισήκωμα, ὑπηρετοῦσιν· ἀλλ’ ἡ ἐγκύκλιος τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, καίτοι εἶναι δικαιοτάτη, ἀντίκειται εἰς τὸν νόμον, καὶ ἑπομένως ὑπάρχει ἀνάγκη τροποποιήσεως τῆς ἐγκυκλίου ταύτης διὰ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 122 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου. Διὰ τοῦτο λοιπὸν ὑποβάλλω πρότασιν, διὰ τῆς ὁποίας προστίθεται εἰς τὸ ἄρθρον 122 ἡ ἑξῆς περικοπή: «Ἢ καὶ βραδύτερον μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου». Προσέτι δὲ, ἐπειδὴ, ὡς προεῖπον, ὀρφανοί τινες κληρωτοί, καταβαλόντες τὸ ἀντισήκωμα μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου τρ. ἔτους, ὑπηρετοῦσι, προσέθεσα ὡς τελευταίαν παράγραφον τοῦ ἄρθρου τούτου τὸ ἑξῆς: «Ἡ διάταξις τοῦ ἄρθρου τούτου ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς κληρωτοὺς τοῦ ἔτους 1896, τοὺς καταβαλόντας τὸ ἀντισήκωμα μέχρι τῆς 30 Σεπτεμβρίου ἐ. ἔτους.»

§7ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 52).

§8Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐνθυμεῖται ἡ Βουλή, ὅτι τὸ τελευταῖον Σάββατον, συζητουμένου νομοσχεδίου σκοποῦντος νὰ κανονίσῃ τὰ τοῦ προσδιορισμοῦ τοῦ δικαιώματος τῆς ἐπικαρπίας, τοῦ πληρωτέου ὑπὸ τῶν κατεχόντων ἐθνικὰς γαίας ἢ καλλιεργούντων αὐτάς, ἐξεδήλωσε τὴν ἐπιθυμίαν αὐτῆς, ἵνα ἐν τῷ νομοσχεδίῳ κανονισθῶσι πᾶσαι αἱ λεπτομέρειαι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελε προταθῆ ἀντίῤῥησις κατὰ τῶν συνταχθησομένων πρωτοκόλλων· διότι κατὰ τὸ νομοσχέδιον ἐκανονίζετο μὲν ὅτι τὸ πρωτόκολλον ἤθελε μείνει ὁριστικὸν, ἐὰν δὲν ὑπεβάλλετο ἀντίῤῥησις κατ’ αὐτοῦ, οὐδὲν ὅμως τὸ νομοσχέδιον διέτασσε περὶ τῆς περιπτώσεως, καθ’ ἣν ἤθελε προταθῆ ἀντίῤῥησις. Τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην τῆς Βουλῆς ἔσπευσα νὰ ἐκτελέσω· συνέταξα δὲ δύο ἄρθρα, τὰ ὁποῖα θέλουσι προστεθῆ εἰς τὸ νομοσχέδιον, καὶ οὕτω πληροῦται τὸ κενὸν, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλόν τινες, ὅτι ὑπάρχει ἐν αὐτῷ τὴν τροποποίησιν δὲ ταύτην προτείνω νὰ ἀναγράψῃ ἡ Βουλὴ ἐν τῷ ὑπ’ ὄψιν αὐτῆς νομοσχεδίῳ. Κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς περιόδου ταύτης εἴχομεν εἰσαγάγει νομοσχέδιον περὶ συντηρήσεως καὶ περὶ προστασίας τῶν δασῶν. Ἐπειδὴ ἐκρίθη ὅτι ἤθελεν εἶσθαι λυσιτελὲς νὰ τροποποιηθῶσιν ἐπί τινα αἱ διατάξεις τοῦ εἰρημένου νομοσχεδίου, παρεσκευάσθη τὸ νομοσχέδιον μὲ τὰς τροποποιήσεις, καὶ καταθέτω τοῦτο εἰς τὴν Βουλὴν μετὰ τῆς αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως. Ἑπομένως τοῦτο θέλει ἀντικαταστήσει τὸ εἰσαχθὲν κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Εἰσάγω προσέτι νομοσχέδιον μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως περὶ κανονισμοῦ τοῦ τρόπου, κατὰ τὸν ὁποῖον θέλει βεβαιοῦσθαι καὶ εἰσπράττεσθαι ὁ φόρος ἐπὶ τῶν δημοσίων θεαμάτων καὶ ἀκροαμάτων. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896 ἐψηφίσθη μὲν πίστωσις πρὸς οἰκοδομὴν στρατωνίσκου τινὸς ἐν Δεκελείᾳ, ἀλλὰ δὲν ἐψηφίσθη ὁ προϋπολογισμός, ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν νόμον ἔπρεπε νὰ ἐγκριθῇ. Διὰ τοῦτο εἰσάγω αὖθις τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον μετὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ. Εἰσάγω προσέτι νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ 1896 ἐκ δραχμῶν 724,844.14.

§9ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰ ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως ὑποβληθέντα νομοσχέδια θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 55–56).

§10ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Ἐπερωτῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕως πότε ἡ πατρίς μου Τῆνος θὰ ᾖναι ὑπὸ τὴν πίεσιν ἑνὸς ἀνθρώπου καὶ ὑπὸ τὰς καταχρήσεις αὐτοῦ, ὅστις καλεῖται εἰρηνοδίκης Τήνου καὶ διέπει, ὡς μὴ ὤφελε, τὰ τῆς δικαιοσύνης τοῦ τόπου μας, εἶναι δὲ καὶ πρόεδρος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ λιμένος καὶ ἐκ τοῦ νόμου θεωρεῖται ὡς ὁ ἀνώτατος ἐπόπτης ἐπὶ τῶν λιμενικῶν ἔργων τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος Τήνου; Πρὸ πολλοῦ ὑπέδειξα εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης, ὅτι ὁ εἰρημένος εἰρηνοδίκης δὲν εἶναι ὁ ἄνθρωπος, ὅστις προώρισται νὰ προστατεύσῃ τὰ συμφέροντα τῆς πατρίδος μου, καὶ δὴ τὰ πολυτιμότατα συμφέροντα τοῦ λιμένος. Εὐτυχῶς τὸ Ὑπουργεῖον τότε μὲ εἰσήκουσε, καὶ ἀπεμάκρυνεν αὐτὸν διὰ μεταθέσεως ἐκ τοῦ Εἰρηνοδικείου Τήνου, ἀλλὰ κακῇ μοίρᾳ καὶ πάλιν τὸν ἐπανέφερεν εἰς Τῆνον μετὰ ἕνα μῆνα. Ἡ ἐπάνοδός του τὸν κατέστησε θρασύτατον, καὶ αἱ ἐνέργειαί του δὲν ἀφορῶσι πλέον μόνον εἰς ἀτομικὰς ὠφελείας, παραβάσεις νόμων καὶ ἐκδικήσεις, ἀλλὰ τείνουσι καὶ εἰς τὴν καταστροφὴν τῶν λιμενικῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα κινδυνεύουσι νὰ διακοπῶσιν ἕνεκα αὐτοῦ. Διότι αὐτὸς ἐκτὸς τῶν ὑλικῶν ἀπολαυῶν, τὰς ὁποίας ζητεῖ ἀπὸ τὸ λιμενικὸν ταμεῖον, καὶ τὰς ὁποίας ἀπορῶ πῶς ὁ Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν προλαμβάνει καὶ δὲν ἀποκρούει, διότι παρὰ τὸν νόμον, ἐνῷ τὸ ἔργον δὲν ὑπερβαίνει κατ’ ἀξίαν τὸ ἑκατομμύριον καὶ δὲν δύναται νὰ λάβῃ ὡς ἐπιμίσθιον οὐδὲ τεσσαράκοντα δραχμὰς κατὰ τὸν νόμον, αὐτὸς παρὰ τὸν νόμον, ἀπαγορευτικὸν ὄντα, λαμβάνει ὡς ἐπιμίσθιον ἑκατὸν δραχμὰς κατὰ μῆνα, λαμβάνει ἐνοίκιον δραχ. 40 κατὰ μῆνα, ἐνῷ τὸ τοιοῦτον δὲν δύναται νὰ ἐπιβαρύνῃ τὸ ταμεῖον τοῦ λιμένος, λαμβάνει διὰ γραφικὰ τριάκοντα δραχμὰς, ἀγοράζει ἔπιπλα διὰ τὸ λιμενικὸν δῆθεν ταμεῖον καὶ τὰ φέρει εἰς τὴν οἰκίαν του. Καὶ ἂν ἀφήσω ταῦτα, τὰ ὁποῖα εἶναι μικρὰ μὲν, ἀλλ’ οὐσιώδη διὰ τὸ ταμεῖον τοῦ λιμένος, λέγω τὰ σπουδαιότερα, ὅτι ῥᾳδιουργεῖ τὸ κατώτερον προσωπικὸν τῆς κατασκευῆς τοῦ λιμένος, ὅλους τοὺς βυθιστὰς καὶ τοὺς ἐργοδηγοὺς, καὶ οὗτοι ἐπανεστάτησαν κατὰ τοῦ μηχανικοῦ, καὶ τὸ ἔργον τοῦ λιμένος δὲν προχωρεῖ, ὁ δὲ ἐργολάβος συνεχῶς διαμαρτύρεται δι’ ἀναφορῶν του εἰς τὸ Ὑπουργεῖον καὶ ἀπειλεῖ ὅτι θὰ διακόψῃ τὸ ἔργον. Δι’ αὐτῶν οὗτος ῥητῶς ἀναφέρει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι ὁ ἐν λόγῳ εἰρηνοδίκης λαμβάνει τὰς πιστοποιήσεις τοῦ μηχανικοῦ ἐγκεκριμένας ὑπὸ τοῦ νομάρχου, καὶ δὲν τὰς δίδει εἰς τὸν ἐργολάβον, ἵνα προσπορισθῇ οὗτος χρήματα διὰ τὰς ἀνάγκας του, τὸ δὲ ἐργατικὸν προσωπικὸν διαρκῶς διαμαρτύρεται, καὶ τὸ ἔργον καρκινοβατεῖ. Διετάχθη ἐπανειλημμένως ὁ εἰρηνοδίκης οὗτος ἀπὸ τὸ Ὑπουργεῖον καὶ τὸν νομάρχην νὰ παραδώσῃ τὰς πιστοποιήσεις τοῦ παρελθόντος μηνὸς Σεπτεμβρίου, καὶ μετὰ πολλοὺς ἀγῶνας καὶ πολλὰς περιστροφὰς τὰς παρέδωκε, καθυστερεῖ δὲ τώρα τὰς ἄλλας τοῦ μηνὸς Ὀκτωβρίου καὶ δὲν τὰς παραδίδει, ὁ δὲ ἐργολάβος ἦλθεν ἐδῶ καὶ διαμαρτύρεται, καὶ ὑπέβαλε χθὲς ἀναφορὰν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ὅτι, ἐὰν δὲν ἐπέλθῃ θεραπεία, θὰ διακόψῃ τὸ ἔργον. Ἡμεῖς ὅμως ἔχομεν ἀνάγκην λιμένος, δι’ ὃν ἐδαπανήσαμεν πλέον τῶν πεντακοσίων χιλιάδων δραχμῶν μέχρι τοῦδε καὶ δαπανῶμεν ὁσημέραι δι’ αὐτόν. Παρακαλῶ λοιπὸν καὶ τοὺς δύο Ὑπουργοὺς νὰ ἀπομακρύνωσιν αὐτὸν τὸν ἄνθρωπον, στέλλοντες ἄλλον εἰρηνοδίκην, ὁ ὁποῖος νὰ ἦναι ἄνθρωπος τοῦ καθήκοντος καὶ νὰ ἐκτελῇ τὰ ἔργα, διὰ τὰ ὁποῖα εἶναι ἐπόπτης ἐκ τοῦ νόμου καὶ πρόεδρος.

§11ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πῶς ὀνομάζεται;

§12ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Λέγεται Τζανῆς, ἀλλὰ δὲν τὸν γνωρίζω.

§13ΙΩ. Α. ΚΑΝΑΡΗΣ....

§14ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Μὴ πειρᾶσαι νὰ τὸν ὑπερασπισθῇς, διότι θὰ μεταμεληθῇς.

§15ΔΡΟΣΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ διατάξωσιν αὐστηροτάτην ἔρευναν ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ἵνα καταδειχθῇ κατὰ πόσον τοῦ συναδέλφου τὰ λεγόμενα εἶναι ἀληθῆ ἢ πεπλανημένα, καὶ κατὰ πόσον αὐτὸς ὁ ὑπάλληλος εἶναι καταχραστής, ἢ τοὐναντίον εἶναι Ἄργος, ἐπιβλέπων τὰ συμφέροντα τοῦ λιμενικοῦ ταμείου.

§16ΜΑΥΡΟΜΑΡΑΣ. Αὐτὸς εἶναι Ἄργος! Ἀλλοίμονον εἰς σέ! Θὰ διαμαρτυρηθῇ ὅλη ἡ Τῆνος ἐναντίον σου.

§17ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ βουλευτὴς ἐκ Πάλλης κ. Σπ. Τυπάλδος Φορέστης ὑποβάλλει πρότασιν νόμου «περὶ χορηγήσεως δικαιώματος ταῖς Μοναῖς περὶ σπορᾶς δημητριακῶν καρπῶν ἀντὶ σταφίδος ἐν ταῖς ἀκαλλιεργήτοις γαίαις». Θέλει τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 57).

§18ΣΠ. ΤΥΠΑΛΔΟΣ ΦΟΡΕΣΤΗΣ. Ὑπέβαλον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο πρὸς συμπλήρωσιν τοῦ νόμου τοῦ 1837, διότι αἱ Μοναὶ ἐνοικίαζον τὰ κτήματά των εἰς καλλιεργητὰς μὲ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ καλλιεργῶσι σταφίδα, ἐπειδὴ δὲ σήμερον ἡ τιμὴ τῆς σταφίδος ἠλαττώθη, καὶ δὲν συμφέρει ἡ καλλιέργεια αὐτῆς, προτείνω νὰ δοθῇ τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς μισθωτὰς τῶν μοναστηριακῶν γαιῶν νὰ καλλιεργῶσι δημητριακοὺς καρπούς. Οὕτω δὲ ἀφ’ ἑνὸς μὲν αἱ Μοναὶ θὰ ἔχουν τὰ ποσοστά των, ἀφ’ ἑτέρου δὲ οἱ καλλιεργηταὶ δὲν θὰ ζημιῶνται.

§19ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἀπὸ τῆς τροποποιήσεως τοῦ 92 ἄρθρου τοῦ Κανονισμοῦ, τοῦ διέποντος τὰ τῶν ἐργασιῶν ἡμῶν, λαμβάνει κανονικῶς χώραν ἄτοπον κατὰ τὴν εἰσαγωγὴν τῶν ἀκροατῶν εἰς τὰ θεωρεῖα, τὸ ἄτοπον δὲ τοῦτο ἀντίκειται καὶ εἰς τὸ ἄρθρον 55 τοῦ Συντάγματος, διότι κατ’ αὐτὸ ἡ Βουλὴ συνεδριάζει δημοσίᾳ, σήμερον δὲ, κατὰ τὸν Κανονισμὸν ἡμῶν, δὲν συνεδριάζομεν δημοσίᾳ, ἀλλὰ καὶ δημοσίᾳ καὶ μὴ δημοσίᾳ, ὡς διανέμονται τὰ εἰσιτήρια. Πάντως πρέπει νὰ ὑπάρχῃ ἓν θεωρεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον νὰ ἦναι δυνατὸν νὰ εἰσέρχωνται οἱ πολῖται ἄνευ εἰσιτηρίων.

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι τὸ τῶν Κυριῶν.

§21ΣΤΑΗΣ. Σεῖς, φαίνεται, ἐνδιαφέρεσθε νὰ ἔχητε ἀκροατὰς μόνον Κυρίας, ἐνῷ ἐγὼ ἐπιθυμῶ νὰ ἔχωμεν καὶ Κυρίους. Εἶναι ἄτοπον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον συμβαίνει, νὰ μὴ ἐπιτρέπηται ἡ εἴσοδος εἰς τὸ ἄλλοτε κοινὸν θεωρεῖον ἄνευ εἰσιτηρίων· διότι ὑπάρχουσι πολλοὶ, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουσι φίλους ἢ γνωρίμους Βουλευτὰς, ὑπάρχουσιν ἐν Ἀθήναις παρεπιδημοῦντες ξένοι, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦσι νὰ παρευρεθῶσιν εἰς τὰς ἐργασίας τοῦ Κοινοβουλίου, ἀλλὰ σήμερον τοῦτο εἶναι ἀδύνατον. Ὑποθέσατε ὅτι οὐδεὶς τῶν κ. κ. Βουλευτῶν ἔχει αἴτησιν περὶ παραχωρήσεως τοῦ εἰσιτηρίου του, τότε τὰ θεωρεῖα θὰ μείνωσι κενά· καὶ ἐν τούτοις βεβαίως ὑπάρχουσιν ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι θέλουσι νὰ εἰσέλθωσιν ἐν τῷ Κοινοβουλίῳ, ἀλλὰ δὲν δύνανται. Σήμερον ἐκτάκτως τὰ θεωρεῖα εἶναι πλήρη, ἀλλὰ πρὸ ἡμερῶν ἦσαν κενά. Παρακαλῶ τὸν κ. Πρόεδρον νὰ λάβῃ πρόνοιαν, ὥστε νὰ διατεθῇ ἓν θεωρεῖον διὰ τοὺς πολλοὺς ἄνευ εἰσιτηρίων.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὡς Πρόεδρος, ἔχω τὴν γνώμην, ὅτι ὀφείλω νὰ ἐφαρμόσω τὸν Κανονισμὸν τῆς Βουλῆς, καθ’ ὃν οὐδεὶς δύναται νὰ εἰσέλθῃ εἰς τὰ θεωρεῖα ταῦτα ἄνευ ἀδείας.

§23ΡΑΛΛΗΣ. Ἄνευ ἀδείας δὲν δύναται νὰ εἰσέλθῃ, ἀλλὰ ἡ ἄδεια δὲν πρέπει νὰ χορηγῆται ὡς χάρις, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ παρέχῃ ὁ Βουλευτὴς εἰς τοὺς πολίτας. Ἡ ἄδεια χορηγεῖται παρ’ ὑμῶν, ἀσκοῦντος τὴν ἀστυνομίαν τῆς Βουλῆς. Ὑποθέσατε ὅτι οἱ 207 Βουλευταὶ, εἰς τοὺς ὁποίους δίδεται τὸ περίεργον δικαίωμα τῆς διανομῆς τῶν εἰσιτηρίων, ὡς ἐὰν τὸ δικαίωμα τοῦτο ἐξηρτᾶτο ἐξ ἡμῶν, συμφωνοῦσι νὰ μὴ δώσωσιν εἰς οὐδένα τῶν συμπολιτῶν των εἰσιτήριον· θὰ ὑπάρχῃ τότε δημοσία συνεδρίασις; Ὁ κ. Πρόεδρος, ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἀστυνομίαν τῆς Βουλῆς, δὲν θὰ παραβῇ τὸν Κανονισμὸν, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν διαθέσῃ ἓν θεωρεῖον, ὥστε νὰ δύνανται νὰ ἀκροῶνται οἱ συμπολῖταί μας, χωρὶς νὰ ζητῶσι παρ’ ἡμῶν τῶν Βουλευτῶν ἄδειαν εἰσόδου. Ὅ,τι ἐζήτησεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Κυθήρων εἶναι σύμφωνον μὲ τὸ γράμμα τοῦ Συντάγματος καὶ τὸ ἐκ τούτου δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος.

§24ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως ἡ ἀρχὴ, τὴν ὁποίαν ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας ἔθεσεν, εἶναι ἀνεπίδεκτος ἀμφισβητήσεως, καθόσον ὑποτίθεται, ὅτι οἱ πολῖται, οἱ ὁποῖοι εἰσέρχονται εἰς τὰ ἀκροατήρια, δὲν εἰσέρχονται ἐκλεγόμενοι ὑπὸ τῶν Βουλευτῶν, ἵνα ἀκούσωσιν αὐτοὺς ὁμιλοῦντας ἐπὶ τῶν δημοσίων συμφερόντων· ἴσως μάλιστα πρέπει νὰ ὑποτεθῇ, ὅτι οἱ εἰσερχόμενοι εἰσέρχονται, ὅπως ἐλέγξωσι καὶ ἐπιτηρήσωσι τοὺς Βουλευτάς· τοῦτο δὲ, κανονιζόμενον ὑπὸ τοῦ Κανονισμοῦ, ὅπως ὁ Βουλευτὴς προσδιορίζῃ τὸν ἀκροατὴν, περιέχει τι ἀσύμφορον πρὸς τὴν ἔννοιαν τῆς δημοσιότητος. Διότι πῶς εἶναι δυνατὸν ὁ Βουλευτὴς νὰ διορίσῃ αὐτὸς τὸν ἐπιτηροῦντα καὶ τὸν ἐλέγχοντα; τοῦτο προσκρούει εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ ἐλέγχου, τὴν ὁποίαν ἡ κοινωνία δικαιοῦται νὰ ἀσκῇ ἐπὶ τῆς Βουλῆς. Διότι ἡμεῖς κατὰ πλᾶσμα ὑποτιθέμεθα, ὅτι ἐκπροσωποῦμεν τὴν κοινωνίαν, πραγματικῶς δὲ ὑπάρχει ἑτέρα ἀνωτάτη ἀρχὴ, δικαιουμένη νὰ συντρίψῃ ἡμᾶς, καὶ τοῦτο εἶναι ὁ ἔλεγχος τῶν συμπολιτῶν μας· ἀλλὰ σήμερον διατελοῦμεν ὑπὸ τὸν ἔλεγχον ἐκείνων, τοὺς ὁποίους ἡμεῖς ἐξελέξαμεν, ἵνα μᾶς ἀκροασθῶσιν. Ἀλλ’ ἵνα ὁμιλήσωμεν πρακτικώτερον, ὑπάρχει ἕτερος λόγος, ὁ ὁποῖος ὑπηγόρευσε τὴν διάταξιν ταύτην, ὅπως τεθῇ τέρμα εἰς καταχρήσεις ἄλλας, ἢ μᾶλλον ἀδυναμίας ἀνθρωπίνους, ἢ μᾶλλον ἀδυναμίας τοῦ χώρου, διότι δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος χῶρος, καὶ κακὸν εἶναι νὰ εἰσρέωσι πολῖται εἰς τὰ ἀκροατήρια ἄνευ περιορισμοῦ καὶ ἀνεξελέγκτως, καὶ πρέπει νὰ παύσῃ τὸ ἄτοπον νὰ συνοστίζωνται καὶ νὰ γρονθοκοπῶνται οἱ εἰσερχόμενοι καὶ νὰ διαταράττωσι τὴν συνεδρίασιν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ τὰ δύο ταῦτα πρέπει νὰ συναρμολογηθῶσι. Τὸ προνόμιον τοῦτο τοῦ Βουλευτοῦ εὐλόγως ἀπονέμεται ἡμῖν, διότι ὑποτίθεται ὅτι δὲν θὰ εἰσαγάγωμεν στοιχεῖα ἀταξίας· διὰ τοῦτο δύναται ὁ Βουλευτὴς νὰ εἰσαγάγῃ ἕνα ἀκροατήν, καὶ δυνάμεθα νὰ ἀξιῶμεν, ὅτι οὕτω παρουσιάζεται ἐγγύησις εἰς τὴν τάξιν τῶν συνεδριάσεων, διότι ὁ Βουλευτὴς θὰ δίδῃ τὸ εἰσιτήριόν του εἰς πρόσωπα ἄξια προσοχῆς, ἀφ’ ἑτέρου ὅμως ὑπάρχει τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ εἰσέρχηται πᾶς πολίτης ἐνδιαφερόμενος, ὁ ὁποῖος δὲν ἔτυχε νὰ γνωρίζῃ κανένα Βουλευτήν. Τὰ δύο ταῦτα δύνανται νὰ οἰκονομηθῶσιν, ἐὰν εὑρεθῇ τρόπος, ὅπως προσδιορίσωμεν τὸν ἀριθμόν, τὸν ὁποῖον χωρεῖ ἕκαστον ἀκροατήριον· ὅταν δὲ συμπληρωθῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἀκροατῶν, τοὺς ὁποίους χωρεῖ, νὰ σταματᾷ ἕως ἐκεῖ. Τέλος πάντων ἡ γνώμη μου εἶναι, τὰ δύο ταῦτα νὰ συνδυασθῶσιν, ὅπως τὰ θεωρεῖα πληρῶνται πρῶτον ὑπὸ τῶν ἐχόντων εἰσιτήριον καὶ κατόπιν ὑπὸ τῶν λοιπῶν, μέχρις ὅτου πληρωθῇ ὁ χῶρος.

§25ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§26ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Τί θ’ ἀποφασίσῃ ἡ Βουλή;

§27ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀπόφασιν ἐναντίον τοῦ Κανονισμοῦ δὲν δύναται ἡ Βουλὴ νὰ λάβῃ. Ἐὰν νομίζητε ὅτι ὁ Κανονισμὸς πρέπει νὰ τροποποιηθῇ, δύνασθε νὰ φέρητε πρότασιν περὶ τροποποιήσεως αὐτοῦ.

§28ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τροποποιήσεως τοῦ Κανονισμοῦ. Ὁ Κανονισμὸς ὁρίζει, ὅτι οἱ εἰσερχόμενοι εἰς τὰ ἀκροατήρια θὰ εἰσέρχωνται κατόπιν ἀδείας. Εἶναι δυνατὸν κατόπιν τῶν ὅσων ἀνέπτυξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας νὰ συνδυασθῶσι καὶ τὰ δύο, καὶ οἱ Βουλευταὶ νὰ δύνανται νὰ χορηγῶσιν εἰσιτήρια εἰς τὰ πρόσωπα, τὰ ὁποῖα αὐτοὶ θέλουσι νὰ εἰσαγάγωσι, καὶ ἕτερον θεωρεῖον νὰ ὁρισθῇ, ἐν τῷ ὁποίῳ νὰ εἰσέρχωνται τὰ πρόσωπα ἐκεῖνα, ἅτινα, παρουσιαζόμενα ἀπὸ πρωΐας εἰς τὸ Προεδρεῖον, ζητοῦσιν εἰσιτήριον. Τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς τὰ πλεῖστα τῶν Εὐρωπαϊκῶν Κοινοβουλίων. Ὑπάρχουσι θεωρεῖα προσδιωρισμένα, εἰς τὰ ὁποῖα δὲν εἰσέρχονται παρὰ οἱ λαμβάνοντες εἰσιτήριον κατὰ σύστασιν παρὰ τῶν Βουλευτῶν, καὶ ἕτερα παρὰ τοῦ Προέδρου, καὶ οὕτω καθεξῆς, ὑπάρχει δὲ καὶ θεωρεῖον, εἰς τὸ ὁποῖον εἰσέρχονται ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι προλαμβάνουσι νὰ ζητήσωσι παρὰ τοῦ γραμματέως τῆς Βουλῆς εἰσιτήριον. Ὁ γραμματεὺς τῆς Βουλῆς διαθέτει ὡρισμένον ἀριθμὸν εἰσιτηρίων, τὰ ὁποῖα λαμβάνουσι τὰ πρόσωπα τὰ ζητοῦντα ταῦτα. Ὅταν δ’ ἐξαντληθῇ ὁ ἀριθμὸς αὐτῶν, δὲν ἔχει νὰ διαθέσῃ ἄλλα, καὶ ἑπομένως δὲν εἰσέρχονται ἄλλοι. Τοῦτο δύναται νὰ καθιερωθῇ καὶ παρ’ ἡμῖν· νὰ προσδιορισθῇ ἓν τῶν θεωρείων ὡς θεωρεῖον, τὸ ὁποῖον θὰ ἦναι τοῦ κοινοῦ ἐν γένει, καὶ εἰς τὸ ὁποῖον θὰ εἰσέρχωνται οἱ ζητοῦντες ἀπὸ πρωΐας εἰσιτήριον ἐν τῷ γραφείῳ τῆς Βουλῆς. Νομίζω ἄλλως, ὅτι δὲν πρόκειται νὰ παρέλθωμεν τὸ ζήτημα τοῦτο, ὀχυρούμενοι ὄπισθεν τοῦ γράμματος τοῦ Κανονισμοῦ, διότι τὸ γράμμα τοῦ Κανονισμοῦ δὲν μᾶς ἀπαγορεύει τὴν ἐφαρμογὴν τοιούτου συστήματος.

§29ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐὰν νομίζητε, ὅτι πρέπει νὰ ὑπάρχῃ καὶ θεωρεῖον, τοῦ ὁποίου τὰ εἰσιτήρια νὰ διατίθενται ὑπὸ τοῦ Προεδρείου, σᾶς πληροφορῶ, ὅτι τοιοῦτον θεωρεῖον ὑπάρχει, εἶναι δὲ τὸ θεωρεῖον τὸ εὑρισκόμενον πλησίον τοῦ θεωρείου τῶν κ. ἀξιωματικῶν, ἀλλὰ ἡ εἴσοδος εἰς τὸ θεωρεῖον τοῦτο δὲν ἐπιτρέπεται εἰς τὸν πρῶτον τυχόντα. Καὶ βεβαίως ἔχομεν καθῆκον πρὸς τὸ κοινὸν, πρὸς τοὺς πολίτας, τοὺς ὁποίους οὐδεὶς γνωρίζει, ἀλλ’ ἔχομεν ὡσαύτως καθῆκον καὶ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι θέσιν ἐν τῇ Πολιτείᾳ καὶ οἱ ὁποῖοι ἐπίσης ἔχουσι δικαίωμα νὰ ἀκολουθῶσι τὰς συνεδρίας. Τοῦτο δὲ πρέπει νὰ ὁμολογήσητε, ὅτι πρὸ τῆς ἐφαρμογῆς τοῦ Κανονισμοῦ τοῦ νέου ἦτο ἀδύνατον εἰς ἄνθρωπον φιλήσυχον νὰ ἔλθῃ ἐν τῇ Βουλῇ καὶ παρακολουθήσῃ τὰς συνεδρίας τοῦ Σώματος.

§30ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦτο εἶναι εἰδικὸν θεωρεῖον, δὲν εἶναι τοῦ κοινοῦ.

§31ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν συμφωνῶ μὲ τὰς θεωρίας, τὰς ὁποίας ἀνέπτυξε καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄρτης καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας. Ἐγὼ θεωρῶ, ὅτι τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, τοῦ νὰ παρίσταται εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, εἶναι δικαίωμα ἀποῤῥέον ἐκ τοῦ Συντάγματος, καὶ ὅτι δὲν δύναται νὰ χαρακτηρισθῇ τὸ δικαίωμα τοῦτο ὡς παροχή. Ὁ κύκλος τῶν παροχῶν τῶν κυβερνητικῶν καὶ τῶν βουλευτικῶν εἶναι ἀρκετὰ εὐρὺς, ὅπως μὴ θελήσωμεν καὶ τὸ δικαίωμα αὐτὸ, τὸ ὁποῖον ἀποῤῥέει ἀπὸ τοῦ Συντάγματος ὑπὲρ τοῦ πολίτου Ἕλληνος, νὰ τὸ καταστήσωμεν καὶ αὐτὸ παροχὴν, ὡς ὁ κύριος Βουλευτὴς ἐξ Εὐρυτανίας τὸ εἶπε, ῥουσφετάκι. Ἐπίσης δὲν δύναμαι νὰ συμμερισθῶ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου, ὅτι εἶναι δυνατὸν οἱ πολῖται Ἕλληνες νὰ διακριθῶσιν εἰς φιλησύχους καὶ εἰς ἀνησύχους ἢ ταραξίας. Ἡμεῖς δὲν ἐζητήσαμεν νὰ ἐπέλθῃ ὁπωσδήποτε διατάραξις τῶν συνεδριάσεων, ἐζητήσαμεν νὰ ἀσκηθῇ παρὰ τῶν συμπολιτῶν ἡμῶν δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχουσιν ὑπὸ τοῦ Συντάματος. Ὅταν δὲ ἐψηφίζετο τὸ ἄρθρον 92 τοῦ Κανονισμοῦ, οὐδείς ποτε ἐσκέφθη, ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ χορηγηθῇ εἰς μόνους τοὺς Βουλευτὰς τὸ δικαίωμα τοῦ νὰ εἰσάγωσιν ἀνὰ ἕνα τῶν συμπολιτῶν των ἐν τῷ Βουλευτηρίῳ· ἐθεωρήσαμεν ὅτι ἦτο περιορισμὸς τοῦ δικαιώματος τοῦ Βουλευτοῦ, διότι συνήθως οἱ Βουλευταὶ ἐλάμβανον 5 ἢ 10 εἰσιτήρια καὶ τὰ διένεμον, καὶ ὡς περιορισμὸν χαρακτηρίσαντες τὴν διάταξιν τοῦ ἄρθρου 92 τοῦ Κανονισμοῦ, ἐψηφίσαμεν τὴν διάταξιν ταύτην· διότι ἠθελήσαμεν νὰ ἀφήσωμεν τὸ δικαίωμα τοῦ πολίτου Ἕλληνος, τοῦ νὰ παρίσταται εἰς τὰς συνεδριάσεις, ἐντελῶς ἀνεξάρτητον ἀπὸ τῶν Βουλευτῶν, ἐπειδὴ δὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶναι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος εὐθύνεται διὰ τὴν τάξιν, ἐκεῖνος ὀφείλει νὰ ἔχῃ τὸ δικαίωμα τοῦ διαθέτειν τὰ εἰσιτήρια ταῦτα. Αὐτὸ ἐνόει τὸ ἄρθρον 92 τοῦ Κανονισμοῦ, βεβαίως δὲν ἐνόει νὰ χαρακτηρίσῃ ὡς παροχὴν βουλευτικὴν τὴν διανομὴν τῶν εἰσιτηρίων, ἀνὰ ἓν ἐκ μέρους τῶν Βουλευτῶν εἰς τοὺς συμπολίτας των.

§32ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§33Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 13 Νοεμβρίου ἡ Βουλὴ, τῇ προτάσει τοῦ ἐξ Ἄνδρου ἀξιοτίμου συναδέλφου, ἀπεφάσισε νὰ συζητήσῃ ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Ἐγένετο μὲν ἡ ἀντίῤῥησις ἢ μᾶλλον παρατήρησις παρ’ ἄλλου συναδέλφου, τοῦ κ. ἐκ Παρνασσίδος, ὅπως συζητηθῇ ταὐτοχρόνως καὶ τὸ ζήτημα τοῦ συμβιβασμοῦ, ἀλλ’ ἐγένετο ἀντιπαρατήρησις, ὅτι δὲν δύνανται νὰ ἑνωθῶσι τὰ δύο ταῦτα καὶ ὅτι μόνον κεχωρισμένον δύναται νὰ συζητηθῇ τὸ Κρητικὸν ζήτημα, βεβαίως ὑπὸ γενικωτέραν καὶ εὐρυτέραν ἔποψιν, ὑπὸ τὴν ἔποψιν τῶν διεθνῶν ἡμῶν σχέσεων καὶ τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων, τὴν δὲ ἀντιπαρατήρησιν ταύτην ἀπεδέξατο ἅπασα ἡ Βουλή, ἡ δὲ Κυβέρνησις οὐδεμίαν ἔφερεν ἀντίῤῥησιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς ἀνέγραψε τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος ἐν τοῖς πρακτικοῖς, τὰ ὁποῖα καὶ ἐπεκυρώθησαν χθὲς, μετὰ τὰς παρατηρήσεις τὰς ὑπ’ ἐμοῦ ὑποβληθείσας. Σήμερον, λίαν παραδόξως,—καὶ θέλω νὰ τὸ ἀποδώσω εἰς σφάλμα τῆς ὑπηρεσίας—ἔλαβον τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, πᾶν ἄλλο ἀναγράφουσαν ἢ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἀπεφάσισε τὸ Σῶμα. Ὡς πρῶτον θέμα φέρεται ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει (ἀναγινώσκει): «Συζήτησις ἐπὶ τῶν ἐπερωτήσεων περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ καὶ περὶ τῆς Κρήτης». Ἀναμένω πληροφορίας περὶ τούτου καὶ ἐξηγήσεις, Τεταμένων, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τὴν ἐμὴν γνώμην, ὅτι εἶναι ἀδύνατον νὰ ἑνωθῶσι ζητήματα ἐκ φύσεως κεχωρισμένα.

§34Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν δύναται νὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις. Ἐπιθυμεῖτε νὰ συζητηθῇ ἡ μία ἐπερώτησις πρῶτον, ἡ ἄλλη κατόπιν. Ὑμεῖς εἶσθε κύριοι νὰ προσδιορίσητε ποίαν θέλετε.

§35Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐγένετο λόγος περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ.

§36ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ἐγένετο.

§37Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν οἱ προτείναντες τὴν ἐπερώτησιν περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ δὲν ἐπιθυμοῦσι νὰ συζητηθῇ ἡ ἐπερώτησις αὕτη, δὲν ἀντιλέγομεν· ἐὰν ἐπιθυμοῦσι νὰ συζητηθῇ καὶ ἡ ἐπερώτησις αὕτη, ἐπίσης δὲν ἀντιλέγομεν. Θέλουν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως τῆς Κρήτης; συμφωνοῦμεν· Θέλουν νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις ἐπὶ τοῦ συμβιβασμοῦ; συμφωνοῦμεν. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν λόγος νὰ συζητῶμεν περὶ αὐτοῦ.

§38Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὑπάρχει ὁ λόγος, κ. Πρόεδρε τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι, ἐνῷ ὑπῆρχεν ἀπόφασις τοῦ Σώματος σχετική, συνετάχθη ἡ ἡμερησία διάταξις παρὰ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Σώματος, καὶ ἐδικαιούμην νὰ φέρω τὸν λόγον ἐπὶ τούτου· ἀφοῦ ὅμως δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις, βεβαίως ἤδη δὲν ὑπάρχει περὶ τούτου ζήτημα. Οὐχ ἧττον ἠδύνατο νὰ ἐπιφέρῃ σύγχυσιν ὡς πρὸς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν, καὶ δὲν γνωρίζω ἐὰν ὅλοι οἱ Βουλευταὶ ἔφεραν τὰ ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα θὰ ἐχρησίμευον εἰς τὴν συζήτησιν περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ δὲν ἐζήτησα διὰ τοῦτο μόνον τὸν λόγον. Κατὰ τὴν ἡμέραν, καθ’ ἣν ἐπεκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ καὶ ὁριστικῶς ἀπεφασίσθη ἡ συζήτησις τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, ὡς πᾶς Ἕλλην τὸ ἐνόει, ὄχι τοπικόν, ἀλλ’ ἐθνικόν, ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ζητήσω ὡρισμένας πληροφορίας, καὶ ἐγγράφως ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ὡρισμένα ἔγγραφα. Δὲν ἀπεδειλίασα μὲ τὴν ἄρνησιν, τὴν ὁποίαν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀντέταξεν, εὐθὺς ὡς ἔφθασεν ἡ στιγμὴ τῆς κρίσεως, ὀχυρωθεὶς ὄπισθεν τῶν ἐθνικῶν συμφερόντων καὶ ἀρνηθεὶς τὴν κατάθεσιν ἄλλων ἐγγράφων. Οὐ μόνον διότι ἐζήτουν ὡρισμένα ἔγγραφα, ἀλλὰ καὶ διότι τὰ ἔγγραφα ταῦτα ἀφεώρων καὶ εἰς ἄλλα θέματα, θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ ὑπενθυμίσω τὸ σημείωμά μου (ἀναγινώσκει): «αʹ) Διατὶ δὲν ἀπεστάλη ἔτι φυλακὶς διὰ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἑλληνικὴν Πρεσβείαν; βʹ) Ἐὰν αἱ ὀθωμανικαὶ ἀρχαὶ εἰσέπραξαν φόρον ἐπιτηδεύματος παρὰ τῶν Ἑλλήνων πολιτῶν, ἐναντίον τῆς Ἑλληνοτουρκικῆς συνθήκης. γʹ) Ἐὰν αἱ παρασκευαζόμεναι μεταῤῥυθμίσεις διὰ τὴν νέαν Κρητικὴν νομοθεσίαν, συμφώνως πρὸς τὸ νέον πολίτευμα, πρόκειται νὰ ἐπιβληθῶσιν ἄνευ τῆς δεούσης συζητήσεως ὑπὸ τῆς Κρητικῆς Βουλῆς.» Δὲν δύναταί τις νὰ εἴπῃ εἰς ἐμὲ, ὅτι εἶναι ἄσχετα μὲ τὸ ὑπὸ συζήτησιν θέμα. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου ἐζήτησα τὴν κατάθεσιν ἐγγράφων (ἀναγινώσκει): «1) Ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῆς ἰθαγενείας τῶν Ἑλλήνων ἐν τῇ Εὐρωπαϊκῇ Τουρκίᾳ καὶ ἐν τῇ ἡγεμονίᾳ τῆς Αἰγύπτου· 2) ὡς πρὸς τὸ ζήτημα τῶν Ἑλληνικῶν ταχυδρομείων ἐν Τουρκίᾳ· 3) ὡς πρὸς τὸν φόρον ἐπιτηδεύματος τῶν Ἑλλήνων ἐν Τουρκίᾳ· 4) ὡς πρὸς τὰς γενομένας κατὰ τῶν ἐν Σμύρνῃ προξενικῶν ἀρχῶν καταγγελίας καὶ ἰδίως τὴν ἔκθεσιν τοῦ πρὸς τοῦτο ἀποσταλέντος ἀντιπροέδρου τοῦ Ἀρείου Πάγου.» Γνωρίζω, καὶ λίαν καλῶς, ὅτι Κυβέρνησις προεδρευομένη ὑπὸ τοῦ ἐκ Γόρτυνος ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἔχει δύο θεωρίας, τὴν μὲν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Γόρτυνος, ὡς ἀρχηγοῦ τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, νὰ ζητῇ πάντοτε ἔγγραφα, τὴν δὲ ὡς Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, νὰ ἀρνῆται πάντοτε ἔγγραφα. Ὅταν θὰ φθάσῃ ἡ στιγμή, θέλω πείσει καὶ τὸν δυσπιστότερον, ὅτι εἶμαι ἐν τῇ ἱστορικῇ ἀκριβείᾳ σήμερον, ἀναφέρων πρὸς ὑμᾶς μίαν χρονολογίαν τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν. Ἀρκεῖ σήμερον ἐκ τοῦ προχείρου νὰ σᾶς ὑπενθυμίσω, ὅτι ἀπὸ τοῦ 1866 καὶ ἐντεῦθεν οὐδὲν ἄλλο βεβαιοῦται ἢ ὅσα σᾶς ἔλεγον πρὸ μικροῦ. Ἐὰν ἐξαιρέσω μίαν καὶ μόνην ἐποχὴν, τὴν ἀφορῶσαν εἰς τὸ πρωτόκολλον τῆς Συνδιασκέψεως, ὅτε κατετέθησαν τὰ ἔγγραφα, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὁ νῦν κ. Πρωθυπουργὸς, οὗτος πάντοτε, ὡς ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ζητεῖ ἔγγραφα, ὡς Πρόεδρος δὲ τῆς Κυβερνήσεως ἀρνεῖται τὴν κατάθεσιν καὶ τῶν ἰδίων ἐγγράφων. Καὶ δὲν ζητεῖ μόνον ἔγγραφα, κύριοι Βουλευταὶ, ἀλλὰ καὶ ἰδιωτικὰς ἐπιστολὰς, ναὶ, ζητεῖ καὶ ἰδιωτικὰς ἐπιστολὰς, ὡς ἐζήτησε τοιαύτας κατὰ τὴν συνεδρίαν τῆς 18 Ἰανουαρίου 1885 εἰς τὸ γνωστὸν ἐπεισόδιον τοῦ κ. Νίκολσον. Ὁ τότε Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν κατέθηκεν ὅλα τὰ ἔγγραφα, ἀλλὰ δὲν εἶχε καταθέσει καὶ ἰδιωτικὰς ἐπιστολάς· ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἀρχηγὸς τότε τῆς Ἀντιπολιτεύσεως, ὑπεστήριξεν ὅτι ἔπρεπε νὰ κατατεθῶσι καὶ αὗται, παρέσυρε δὲ καὶ πολλοὺς, ὀφείλω δὲ νὰ ὁμολογήσω τὸ ἁμάρτημά μου, καὶ ἐγὼ, ἐν τῇ τότε ἀπειρίᾳ μου ἠκολούθησα τὴν γνώμην του, ἀλλ’ ἔκτοτε παρῆλθον ἕνδεκα ἔτη. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἤμεθα εἰλικρινεῖς, καὶ δὲν περιμένω νὰ μοὶ ὑπενθυμίσῃ τοῦτο ὁ κύριος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐδίδασκεν ὅμως ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τότε ἡμᾶς τοὺς νεωτέρους οὕτω, διότι ἔλεγεν εἰς τὸν Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι δὲν εἶναι ἰδιωτικαὶ ἐπιστολαὶ, ἂν καὶ φέρουσι τὸν τύπον ἐπιστολῆς, διότι ἂν δὲν ἦτο Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὁ μακαρίτης Τρικούπης, δὲν θὰ ἐλάμβανε τὰς ἐπιστολὰς ἐκείνας· καὶ ὁ τότε Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἠρνεῖτο, νομίζων ὅτι ἕνεκα τοῦ ἀποῤῥήτου τῶν ἐπιστολῶν δὲν δύναται νὰ καταθέσῃ ἐπιστολάς. Ἐτελείωνε δὲ μίαν τῶν ἑπτὰ ἀγορεύσεών του ὁ νῦν Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ τότε ἀρχηγὸς τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μὲ τὰς ἑξῆς λέξεις (ἀναγινώσκει): «... Ἡμεῖς δὲ πρέπει νὰ ἀκούσωμεν αὐτὸν ψυχρὸν καὶ φλεγμαίνοντα, ἐλπίζομεν δὲ ὅτι θέλει συναισθανθῆ, ὅτι ἔχει καθῆκον νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, ἐνῷ αὐτὴν τὴν στιγμὴν λησμονεῖ ὅτι εἶναι Πρωθυπουργὸς Συνταγματικοῦ Κράτους.» Εἰς ἄλλην δὲ ἀγόρευσίν του ἔλεγε τὰ ἀκόλουθα (ἀναγινώσκει): «Καὶ ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ἡμεῖς πρέπει ἀπὸ αὔριον νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, διὰ νὰ δώσωμεν εἰς αὐτὸν τὸν καιρὸν νὰ σκεφθῇ, ὁποίαν μεγάλην παράλειψιν πράττει.» Ἄλλοτε θέλω ἀναπτύξει ἐν εὐρύτητι τὸ θέμα τοῦτο, διότι δὲν πρόκειται περὶ μικρῶν, ἑκάστοτε αἱ Κυβερνήσεις ὑπὸ τὸν τύπον τοῦ ἐκκρεμοῦς ζητήματος νὰ ῥίπτωσι τὴν ἐθνικὴν ἀντιπροσωπείαν εἰς τὸ σκότος, ὅταν δὲ οἱ ἀντιπρόσωποι τοῦ Κράτους ζητῶσιν εὐθύνας, νὰ λέγωσι πρὸς αὐτούς: «Δὲν γνωρίζετε τὰ πράγματα· τὰ πράγματα ἔχουν ἄλλως, δὲν ἔχετε τὰ ἔγγραφα.» Ἀνέγνων κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς τὴν ἐφημερίδα ἐκείνην, ἥτις ἐκφράζει τὰ πολιτικὰ φρονήματα τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ πλέον ἢ ἅπαξ εὗρον ἐν ταῖς στήλαις αὐτῆς καταγγελίας κατὰ τοῦ ἀνεξαρτήτου τύπου, ὅστις πολὺ ἐρεθίζει τὰ νεῦρα τῆς ἐφημερίδος ἐκείνης: «Τί ἀντιπροσωπεύετε, ταῦτα λέγοντες; ὁποῖον κόμμα ἀντιπροσωπεύετε; Ἡμεῖς ἔχομεν ὄπισθέν μας μέγα κόμμα». Ἀλλ’ ἤδη ἔρχεται ὁλόκληρος ἡ Ἀντιπολίτευσις, ἔρχεται καὶ υἱοθετεῖ τρόπον τινὰ, ὄχι βεβαίως ὅλα τὰ δημοσιευθέντα, ἀλλ’ υἱοθετεῖ τὴν ἀξίωσιν τοῦ ἐλέγχου τοῦ συνταγματικοῦ, ζητεῖ ὅμως ἀπὸ ὑμᾶς τὰ ἐφόδια, ζητεῖ τὸ φῶς, ζητεῖ τὰ μέσα ἐκεῖνα, ἄνευ τῶν ὁποίων βεβαίως δὲν δύναται νὰ γείνῃ ἡ δέουσα συζήτησις. Καὶ ναὶ μὲν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως διὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἀρνεῖται τὴν κατάθεσιν τῶν ἐγγράφων τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, ἀλλὰ, ὡς εἶπον, ὑπέβαλον νέας ἐρωτήσεις, νέας παρακλήσεις περὶ καταθέσεως τῶν ἐγγράφων· ἐγὼ εἶπον τὴν ἡμέραν ἐκείνην, τὴν 15ην Νοεμβρίου: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ δώσῃ τὰς πληροφορίας, νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, καὶ τὸ ταχύτερον, διότι τὴν Δευτέραν θὰ γείνῃ ἡ συζήτησις, ἑπομένως ἐντὸς τῆς συνεδρίας τοῦ Σαββάτου δικαιούμεθα εἰς μίαν ἀπάντησιν»· ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐκώφευσε. Δὲν τολμῶ νὰ ὑποθέσω,—διότι θὰ ἦτο βεβαίως ὄχι πρέπον, ἵνα μὴ μεταχειρισθῶ βαρυτέραν λέξιν,—ὅτι ἠδύνατο νὰ περιφρονήσῃ ἐπερώτησιν ἀντιπροσώπου τοῦ ἔθνους, ὅστις ἀντλεῖ τὰ δικαιώματά του ἀπ’ εὐθείας ἀπὸ τοῦ λαοῦ, ὡς πάντες ὑμεῖς. Εἶχε καθῆκον νὰ σπεύσῃ νὰ δώσῃ μίαν ἀπάντησιν· ἠδύνατο, ἐὰν ἐνόμιζεν ὅτι ἐξακολουθεῖ ἀκόμη ἡ ἐποχὴ ἐκείνη, καθ’ ἣν ἔδιδε τὰς ἀπαντήσεις ἐκείνας, τὰς περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος, τὰς ἀορίστους, τῶν φράσεων καὶ τῶν περιφράσεων, νὰ ἀρνηθῇ πάλιν, καλυπτόμενος ὄπισθεν τοῦ δακτύλου, τὰ τῆς ἐκκρεμότητος τοῦ ζητήματος, ἀλλ’ ἔπρεπεν ὅπως δήποτε νὰ δώσῃ τὴν ἀπάντησιν, διότι ἐγκαίρως κατέστησα αὐτῷ γνωστὸν, ὅτι δὲν ἐπιτρέπεται ν’ ἀρχίσῃ συζήτησις πρὶν ἢ δοθῇ ἡ ἀπάντησις, ἔστω καὶ ἀρνητική. Ἰδοὺ διατὶ ἔλαβον τὴν τιμὴν νὰ ὁμιλήσω πρὸς ὑμᾶς καὶ νὰ σᾶς ἀπασχολήσω ἐπί τινας στιγμάς· πρῶτον, ἵνα φέρω παρατηρήσεις ἐπὶ τῆς συντάξεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως, εἶτα δὲ, ἵνα παρατηρήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, ὅτι εἶναι καιρὸς νὰ παύσῃ αὐτὴν τὴν τακτικήν· αἱ περιστάσεις δὲν εἶναι αἱ συνήθεις, καὶ ὁ τυφλότερος τὸ ἐννοεῖ. Δὲν γνωρίζω περὶ τῶν λοιπῶν συναδέλφων, πῶς ἀντελήφθησαν τὰ τῆς συζητήσεως ταύτης, ὑποθέτω ὅμως, ὅτι πάντες συναινοῦσιν εἰς τοῦτο, ὅτι γενήσεται συζήτησις ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος ἀνταξία αὐτοῦ. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἄνδρου ἔχει ζητήσει τὸν λόγον· δὲν γνωρίζω, ἐὰν ἄλλος τις ἔχῃ ζητήσει τὸν λόγον, καὶ ἐὰν παρεσκευάσθη, γνωρίζω ὅτι ὁ τρόπος, μετὰ τοῦ ὁποίου συνετάχθη ἡ ἡμερησία διάταξις, ἐνδέχεται νὰ φέρῃ σύγχυσιν ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς συζητήσεως. Ὅσον τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, μὴ ἔχων τὴν ἀπάντησιν τὴν ὁποίαν ἐζήτησα, δὲν ἠδυνάμην νὰ παρασκευασθῶ, ὡς ἐνόουν νὰ συζητήσω τὸ ζήτημα. Εἰς τὴν Βουλὴν ἀπόκειται ν’ ἀποφασίσῃ, ἐὰν πρέπῃ νὰ ἄρξηται τῆς συζητήσεως τοῦ ζητήματος τούτου· ἀλλ’ ἐὰν μετὰ τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἄνδρου δὲν ἦναι ἄλλος τις νὰ ὁμιλήσῃ, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ δεχθῇ ἡ Βουλὴ τὴν ἀναβολὴν τοῦ ζητήματος διὰ τὴν αὔριον. Ἐγὼ εἶχον προσωπικὸν λογαριασμὸν μὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸν ὁποῖον ἔπρεπεν ἐγκαίρως νὰ ἐξοφλήσω.

§39Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἔλαβεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρόσκλησιν, ἵνα ἀποφανθῇ ἂν σκοπῇ νὰ καταθέσῃ ἢ δὲν θὰ καταθέσῃ τὰ ζητούμενα ἔγγραφα· ἐνθυμοῦμαι ὅμως, ὅτι ἐγὼ ῥητῶς ἐδήλωσα, ὅτι δὲν κρίνω ἐπιτρεπόμενον ἀπὸ τὰ συμφέροντα τοῦ Κράτους νὰ καταθέσωμεν τὰ ζητούμενα ἔγγραφα, ἡ δὲ ἀπόκρισίς μου αὕτη ἦτο ἱκανὴ, ἵνα ἀναχαιτίσῃ πάντα βουλόμενον νὰ ἀπευθύνῃ καὶ ἰδίαν ἐπερώτησιν πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐὰν ἕνεκα τούτου ὁ κ. ἐκ Βόλου Βουλευτὴς σκοπῇ νὰ μὴ ἐπιτρέψῃ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιλάβηται τῆς συζητήσεως, μένει εἰς αὐτὸν νὰ μετέλθῃ τὰ μέσα, τὰ ὁποῖα διαθέτει, ἵνα ἀπαγορεύσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἔναρξιν τῆς συζητήσεως, ὑπολείπεται δὲ καὶ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ δώσῃ εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν τὴν προσήκουσαν ἀπόκρισιν.

§40Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Πολὺ πλανᾶται, καὶ πλάνην οἰκτροτάτην, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, νομίζων ὅτι δύναται μὲ τὸν συνήθη τόνον τῆς φωνῆς του νὰ δίδῃ τὰς ἀπαντήσεις, τὰς ὁποίας μέχρι τοῦδε ἔδιδεν. Οὔτε εἶπον ἐγὼ εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐμποδίσω τὴν συζήτησιν...

§41Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Σᾶς διέφυγε· τὸ εἴπετε.

§42Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Παρακαλῶ. Ἡ ἔννοιά μου ἦτο αὕτη. Ἐπεξήγησα τοῦτο. Ἐπεξήγησα ἐγκαίρως καὶ πρὶν ἢ καθίσω. Ἐπεξήγησα ἐπαρκῶς, καὶ εἶπον, ὅτι ὁ κ. ἐξ Ἄνδρου Βουλευτὴς εἶχε ζητήσει τὸν λόγον· βεβαίως δὲν θὰ ἐπιτρέψω νὰ ἀρχίσῃ ἡ συζήτησις, πρὶν ἢ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἀπαντήσῃ.

§43Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ ἀναβληθῇ εἴπετε.

§44Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ὄχι· νὰ ἀρχίσῃ. Διότι ἔχω τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσω μίαν ἀπάντησιν. Αὐτὸ τὸ εἶπον, κύριε Βουλευτά, καὶ τὸ ἐπαναλαμβάνω.

§45Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι δὲν ἐννοεῖ νὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα, διότι νομίζει τὴν ἀνακοίνωσιν ἐγγράφων ἐπιβλαβῆ εἰς τὰ δημόσια συμφέροντα. Αὐτὸ ἦτο ἐπαρκὲς, νομίζω.

§46Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἦσθε, φαίνεται, ἀπησχολημένος εἰς ἄλλας ἐργασίας κατ’ αὐτὰς, καὶ δὲν παρηκολουθήσατε...

§47Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μὴ ἀσχολεῖσθε, παρακαλῶ, περὶ τῶν ἐργασιῶν μου.

§48Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. Ἀλλ’ ἐὰν εἴχετε ἀκολουθήσει, ὡς ἐγὼ, τὴν ὑπόθεσιν ταύτην...

§49Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Περισσότερον.

§50Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. δὲν ἠθέλετε ἐκτεθῆ εἰς τὰς ἀνακριβείας, τὰς ὁποίας πρὸ μικροῦ ἀπεφασίσατε νὰ δηλώσητε εἰς τὴν Βουλήν· διότι ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι καλῶς, τί ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπεν, ἢ μᾶλλον τί ἐπανέλαβε, κατὰ τὰς λέξεις, τὰς ὁποίας ἔθηκεν εἰς τὸ στόμα του ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἦσαν πολὺ σύντομοι. «Εἶναι ἐκκρεμὲς τὸ ζήτημα· δὲν καταθέτω!» Θὰ ἦτο μάλιστα ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν (γέλωτες).

§51Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ...

§52Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, παρακαλῶ νὰ εἴπητε εἰς τὸν συνάδελφόν μου, διότι εἶναι ἐκ τῶν τελευταῖον εἰσελθόντων ἐδῶ, ὅτι δὲν διακόπτουσι, καὶ δὲν ἐπιτρέπω ἄλλην διακοπήν.

§53ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς ἀριστερᾶς). Εἶναι ἀρχάριος!

§54Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀνέγνω ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής, ὅτι ἐγὼ ἐζήτησα καὶ ἄλλας πληροφορίας, ἐζήτησα καὶ ἄλλα ἔγγραφα, τὰ ὁποῖα δὲν ἦσαν ἐπὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος ἀπ’ εὐθείας, ἦσαν ὅμως πολὺ σχετικὰ μὲ τὴν γενησομένην συζήτησιν, καὶ ἐδικαιούμην καὶ δικαιοῦμαι καὶ τὴν στιγμὴν ταύτην νὰ ζητήσω καὶ ἄλλα ἔγγραφα, καὶ ἐδικαιούμην νὰ ἀναμένω μίαν ἀπάντησιν, καὶ δικαιοῦμαι νὰ μὴ ἐπιτρέψω τὴν συζήτησιν, πρὶν ἢ λάβω αὐτὴν τὴν ἀπάντησιν, ἔστω καὶ ἀρνητικὴν, ἐπαναλαμβάνω. Αὐτὸ ἦτο ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον δὲν ἐνόησεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτής. Τώρα ὁ κ. Πρωθυπουργὸς νομίζει, ὅτι ὅλα αὐτὰ δύνανται νὰ ἐξοφλῶνται μὲ πέντε λέξεις. Θὰ τὸ ἴδωμεν εἰς τὸ τέλος τῆς συζητήσεως τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος.

§55ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν.

§56ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν εἴμεθα ἀκόμη εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Εἶχεν ὁ κ. Σιμόπουλος ζητήσει τὸν λόγον πρὸ αὐτῆς.

§57ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶχον ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, οὐχὶ δι’ ἄλλον λόγον, ἀλλὰ διὰ νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλήν, ὅτι, ὅταν ἀνηγγέλθη ἡ ἐπερώτησις τοῦ ἀξιοτίμου ἐξ Ἄνδρου Βουλευτοῦ, ὡς καὶ ὁ ἐκ Βόλου ἀξιότιμος συνάδελφος εἶπε, περὶ τῆς τροποποιήσεως τῆς ἡμερησίας διατάξεως ὡς πρὸς τὸ Κρητικὸν ζήτημα, εἶχον τότε προβάλει τὴν πρότασιν νὰ προσκομισθῶσι τὰ ἔγγραφα τοῦ συμβιβασμοῦ, καὶ προσέθηκα δι’ ὀλίγων λέξεων, ὅτι πιθανὸν εἶναι ταῦτα νὰ συζητηθῶσιν ὁμοῦ. Ὅταν ὅμως βραδύτερον ἄλλοι συνάδελφοι παρετήρησαν, ὅτι πρέπει νὰ συζητηθῇ κεχωρισμένως τὸ ζήτημα τῆς Κρήτης, τότε καὶ ἐγὼ, ὡς ἦτο φυσικώτατον, ἐδήλωσα, ὅτι θέλω προκαλέσει συζήτησιν ἐπὶ τοῦ συμβιβασμοῦ κεχωρισμένως· περὶ τούτου ἐπρόκειτο νὰ εἴπω ὀλίγας λέξεις. Ἐσκόπουν δὲ συνάμα νὰ παρακαλέσω τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εὐαρεστηθῇ νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα εἰς τὰς διαπραγματεύσεις τοῦ συμβιβασμοῦ, τὰς διεξαχθείσας ὑπὸ τῶν προκατόχων Κυβερνήσεων, διότι ἐνόμιζον, ὅτι, ὅταν μετ’ ὀλίγας ἡμέρας εἰσέλθωμεν εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ θέματος τούτου, τὰ ἔγγραφα ἐκεῖνα θὰ ἦσαν χρήσιμα. Καὶ ὑπεσχέθη μὲν, ὅτι θ’ ἀναζητήσῃ ταῦτα ἐν τοῖς ἀρχείοις τοῦ τε Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ τοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν, καὶ προσκομίσῃ ταῦτα εἰς τὴν Βουλὴν, ἀλλὰ μέχρι σήμερον δὲν κατέθηκε ταῦτα, καὶ παρακαλῶ, ἐὰν δὲν ἔλαβε καιρὸν ν’ ἀσχοληθῇ ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νὰ παραγγείλῃ ὥστε νὰ εὑρεθῶσι.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπελάμβανον ὅτι δὲν ἔπρεπε νὰ ἀναμιχθῶσι θέματα πρὸς ἄλλα ἀλλότρια, καὶ ἐπεφυλασσόμην, ὅταν ἤθελε κηρυχθῆ ἡ ἔναρξις τῆς συζητήσεως τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ, νὰ ἀποκριθῶ εἰς τὴν ἐπερώτησιν τὴν ὑμετέραν, ἤτοι τὴν περὶ καταθέσεως τῶν ἐγγράφων περὶ τῶν γενομένων διαπραγματεύσεων κατὰ τὸ 1894, ὡς συναφῶν μετὰ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τοῦ συμβιβασμοῦ. Ἐπειδὴ ὅμως ἐπιθυμεῖτε ν’ ἀκούσητε ἀπὸ τοῦδε πληροφορίας, σπεύδω, πρὸς εὐχαρίστησιν ὑμῶν, νὰ σᾶς πληροφορήσω, ὅτι ἐφρόντισα νὰ εὑρεθῇ ὁ φάκελλος τῶν ἐγγράφων τῶν ἀποτελούντων τὰς διαπραγματεύσεις τὰς γενομένας κατὰ τὸ 1894, καὶ εὑρέθη ἐν τῷ ἀρχείῳ τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου τῆς ὑπηρεσίας τοῦ δημοσίου χρέους, εἶναι δὲ ὀγκωδέστατος· ἀλλὰ νομίζω, ὅτι δὲν πρέπει νὰ καταθέσω πάντα τὸν φάκελλον, ἀλλ’ εἶμαι ἕτοιμος νὰ καταθέσω ὡρισμένως ἐκεῖνα τὰ ἔγγραφα, ὅσα ἠθέλετε μοὶ προσδιορίσει.

§59ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ νομίζω ὅτι, ἐπειδὴ δὲν πρόκειται νὰ τυπωθῶσι ταῦτα, διότι ἤθελεν ἀπαιτηθῆ καὶ χρόνος καὶ δαπάνη, πρέπει νὰ κατατεθῇ ὅλος ὁ φάκελλος εἰς τὸ Προεδρεῖον, ἕκαστος δὲ τῶν κυρίων Βουλευτῶν νὰ λάβῃ γνῶσιν ἐκείνων τῶν ἐγγράφων, τὰ ὁποῖα ἤθελε νομίσει ὡς χρήσιμα. Νομίζω ὅτι οὐδὲν τὸ κωλῦον νὰ γένηται ἡ κατάθεσις ὑπ’ αὐτοὺς τοὺς ὅρους, ἐπειδὴ δύσκολον εἶναι νὰ προσδιορίσῃ τις, ποῖα ἐξ αὐτῶν εἶναι χρήσιμα εἰς τὴν συζήτησιν.

§60ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι περιττὸν νὰ ὑπομνήσῃ τις τὴν μεγίστην σπουδαιότητα τῶν δύο ζητημάτων, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀναγεγραμμένα ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὡς ἀποτελοῦντα ἀντικείμενον ἐπερωτήσεως καὶ ἐλέγχου. Ἀρκεῖ ἁπλῶς νὰ ἀναφέρῃ τις τὰς δύο ταύτας λέξεις εἰς τὸ κοινὸν, εἰς πάντα Ἕλληνα—Κρήτη καὶ συμβιβασμός—διὰ νὰ αἰσθανθῇ ἀμέσως τὴν μεγίστην σπουδαιότητα τῶν δύο ζητημάτων· ἀλλὰ τὰ δύο ταῦτα ζητήματα ἐκ παρανοήσεως ἡνώθησαν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, ὡς ἑνωτικῶς προκαλοῦντα τὴν συζήτησιν, ὡς ἓν θέμα. Ἀλλὰ τοῦτο δύναται νὰ δικαιολογήσῃ πάντα, ὅπως ζητήσῃ νὰ μὴ ὑπάρχῃ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει αὐτὴ ἡ σύγχυσις καὶ αὐτὴ ἡ διαίρεσις· διότι, ἐὰν δὲν πρόκειται νὰ ἐξακολουθήσωμεν θεωροῦντες τοὺς Βουλευτὰς ὑπερανθρώπους, δυναμένους περὶ πάντων νὰ συζητῶσιν ἀμέσως, αὐτοστιγμεὶ, δυναμένους νὰ συγκομίζωσιν οἱαδήποτε ἔγγραφα σχετικὰ πρὸς οἱονδήποτε ζήτημα, διὰ τὸ ὁποῖον βεβαίως χρειάζεται πολλάκις ἅμαξα διὰ νὰ μεταφέρῃ τις ὅλα τὰ ἔγγραφα εἰς τὴν Βουλὴν, ἐπειδὴ δὲν πρέπει νὰ ὑποτίθενται ταῦτα, ὡς δὲ παρατηρῶ, ὑπάρχει μία σχετικὴ αἰτίασις ἐναντίον τῆς τοιαύτης προειδοποιήσεως περὶ τοῦ ὅτι θὰ συζητηθῶσι καὶ τὰ δύο ταῦτα θέματα ἐν τῷ σταδίῳ τῶν ἐπερωτήσεων, θὰ παρακαλέσω καὶ τὸν ἀξιότιμον συνάδελφον, τὸν ὑποβαλόντα τὴν ἐπερώτησιν, ὅπως ἡ ἐπερώτησίς του, ἀναλόγως τῆς σπουδαιότητος, τὴν ὁποίαν φέρει, μὴ συζητηθῇ, οὕτως εἰπεῖν, ἐξ ἐφόδου τὴν στιγμὴν ταύτην. Εἶναι δὲ ἐξ ἐφόδου ἡ συζήτησις τὴν στιγμὴν ταύτην, διότι προειδοποιοῦνται οἱ Βουλευταὶ, ὅτι θὰ συζητηθῶσιν ἀμφότερα.

§61ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ (ἐκ τῆς δεξιᾶς). Σεῖς προσδιωρίσατε τὴν ἡμέραν.

§62ΧΑΤΖΟΠΟΥΛΟΣ. Εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν προειδοποιοῦνται οἱ κ. Βουλευταὶ, ὅτι ὑπάρχει ἐπερώτησις περὶ συμβιβασμοῦ καὶ περὶ Κρήτης. Ὁ Βουλευτὴς ὑποτίθεται προειδοποιούμενος, ὅπως μελετήσῃ τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ συζητηθῇ, ὅπως φέρῃ μεθ’ ἑαυτοῦ καὶ ὅσα τυχὸν ἔχει ἔγγραφα ἢ ἄλλα βοηθήματα, διαφωτιστικὰ τῆς συζητήσεως. Ὑπάρχει τοιαύτη προειδοποίησις; Εὑρισκόμενος ἕκαστος Βουλευτὴς πρὸ τοιαύτης εἰδοποιήσεως, θὰ εὑρεθῇ ἴσως εἰς τὴν ἀνάγκην νὰ προτιμήσῃ μεταξὺ τῶν δύο θεμάτων, ἄλλος τὸ περὶ συμβιβασμοῦ, καὶ ἄλλος τὸ περὶ Κρήτης. Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος ὁ ἁπλούστατος, διὰ τὸν ὁποῖον θὰ παρακαλέσω, ὅπως ἡ ἡμερησία διάταξις γείνῃ κανονικωτέρα καὶ μᾶλλον σαφής. Πρὸς τοῦτο δὲ ἀρκεῖ ὅτι γίνεται αὐτὸς ὁ λόγος, ὅπως γινομένης ἀναβολῆς διὰ τὴν αὔριον προσδιορισθῇ ὅτι ἐν τῷ σταδίῳ τῶν ἐπερωτήσεων θὰ συζητηθῇ αὔριον, καθ’ ἃ ἀπεφάσισεν ἡ Βουλὴ, τὸ ζήτημα τὸ Κρητικόν.

§63ΚΑΙΡΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὁμολογουμένως ἡ σήμερον εἶναι ἡ ὡρισμένη διὰ τὴν συζήτησιν τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Ἐπειδὴ ἡ συζήτησις αὕτη ἀφορᾷ εἰς σοβαρώτατον ἀντικείμενον, βεβαίως δὲν πρέπει νὰ ἄρξηται καὶ νὰ καταλήξῃ εἰς τὴν ἀγόρευσίν μου. Πολλοὶ τῶν συναδέλφων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι μετάσχει τῆς συζητήσεως, ἐπιθυμοῦσι, ἵνα ἡ συζήτησις ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον. Δὲν νομίζω ὅτι ὑπάρχει τι τὸ κωλῦον νὰ ἀναβάλωμεν τὴν συζήτησιν διὰ τὴν αὔριον.

§64Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὅ,τι ζητοῦσιν οἱ Κύριοι σήμερον, εἶναι μία ἀναβολὴ 24 ὡρῶν, ὅπως παρασκευασθῶσι καλλίτερον, διὰ νὰ ὁμιλήσωσι περὶ τοῦ Κρητικοῦ ζητήματος. Ἀλλὰ τὸ Κρητικὸν ζήτημα ἔληξε πρὸ μηνῶν ὅλων. Φαίνεται ὅτι οἱ Κύριοι ἐπὶ μῆνας ὁλοκλήρους δὲν ἠδυνήθησαν νὰ σχηματίσωσι γνώμην περὶ αὐτοῦ, καὶ ζητοῦσι τώρα εἰς τὸ διάστημα 24 ὡρῶν νὰ φωτισθῶσιν, ὅπως αὔριον ἔλθωσιν ἐδῶ καλλίτερον μεμελετημένοι. Βεβαίως ἡμεῖς δὲν ἔχομεν καμμίαν δυσκολίαν νὰ δώσωμεν εἰς αὐτοὺς καὶ 24 ὡρῶν ἀναβολὴν καὶ 24 μηνῶν, ἐὰν θέλωσι, καὶ περιμείνωμεν αὐτοὺς νὰ ἔλθωσιν ἐνταῦθα νὰ ἐκθέσωσι τὰς γνώμας των. Αὐτὸ εἶναι τὸ δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχομεν.

§65ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, δὲν ἐζήτησε τὴν ἀναβολὴν ἡ Ἀντιπολίτευσις, ὅπως μελετήσῃ, ὡς ὑπέθεσεν ὁ κ. ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος, ἀλλὰ ἐνόμιζεν ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤθελε προσαγάγει τὰ ἔγγραφα τὰ ἀφορῶντα τὸ Κρητικὸν ζήτημα, ἰδίως δ’ ἐγὼ ἐζήτησα ὡρισμένον ἔγγραφον τῆς ἐπιτροπῆς τῆς Βουλῆς τῆς Κρήτης, τὸ ὁποῖον ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, σταλὲν πρὸ δύο μηνῶν πρὸ τῶν σφαγῶν, καὶ διὰ τοῦ ὁποίου προειδοποιεῖτο αὕτη, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου οἱ Χριστιανοὶ Κρῆτες σφάζονται παρὰ τῶν Τούρκων καὶ ὅτι πρέπει ταχέως νὰ σπεύσῃ καὶ σώσῃ αὐτούς. Μαθόντες τοῦτο ἡμεῖς, εἴπομεν εἰς τὴν Κυβέρνησιν κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον, ὅτι ἐντὸς ὀλίγου ἐν Κρήτῃ καὶ ἀλλαχοῦ θέλουσι γείνῃ σφαγαὶ, καὶ ὅτι πρέπει νὰ λάβῃ μέτρα πρὸς πρόληψιν αὐτῶν, ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν εἶπε τὴν ἐποχὴν ἐκείνην πρὸς τὴν Βουλήν: «ἡμεῖς ἐλάβομεν πάντα τὰ κατάλληλα μέτρα»! Ἀλλὰ δὲν παρῆλθε πολὺς καιρὸς, καὶ ἐγένοντο αἱ σφαγαὶ, καὶ ἀντὶ βοηθείας τὰ πολεμικὰ Ἑλληνικὰ πλοῖα ἦσαν ἐν τῷ νέῳ Φαλήρῳ εἰς τὸν ἀτμὸν, πρὸς ἀπειλὴν δῆθεν τῆς Τουρκίας, προκαλοῦντα τὸν ἐμπαιγμὸν ὅλου τοῦ κόσμου Εἶμαι δὲ βέβαιος, ὅτι δὲν εἶχον καὶ τὰ ἀπαιτούμενα μέσα, ἵνα ἐκπλεύσωσιν εἰς Κρήτην. Ἑπομένως τὸ ἔγγραφον ἐκεῖνο ὤφειλεν ὁ κ. Ὑπουργὸς νὰ προσαγάγῃ σήμερον, ὅπως συζητήσωμεν ἐπ’ αὐτοῦ, ἀλλὰ δυστυχῶς ὁ κ. Ὑπουργὸς ἀρνεῖται τοῦτο, ὅπως ἀποφύγῃ τὸν ἔλεγχον, διότι ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐξ ὅλων τῶν λοιπῶν ἐγγράφων ἤθελεν ἀποδειχθῆ, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἐνήργει ἐναντίον τῆς ἐπαναστάσεως τῆς Κρήτης, καὶ οὐδεμίαν πρόνοιαν ἔλαβε πρὸς πρόληψιν τῶν σφαγῶν. Ταῦτα ὤφειλον νὰ εἴπω εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ μένει εἰς αὐτὴν καὶ εἰς τὸ κοινὸν νὰ κρίνῃ, ἐὰν ἦναι Κυβέρνησις συνταγματικὴ, Κυβέρνησις μὴ παρέχουσα τὰ στοιχεῖα περὶ ὑποθέσεως πολὺ σπουδαίας καὶ μεγάλης, ἵνα γείνῃ ἐπ’ αὐτῶν ὁ κοινοβουλευτικὸς ἔλεγχος. Ἔρχομαι, κύριε Πρόεδρε, εἰς ἄλλο ζήτημα. Ἀξιωματικοὶ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ, αἰσθηματίαι, μετέβησαν καὶ ἠγωνίσθησαν ἐν Κρήτῃ, καὶ ἐπανακάμψαντες ἐδικάσθησαν ἐπὶ λιποταξίᾳ καὶ ἠθωώθησαν παρὰ τοῦ Στρατοδικείου· ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον ἔθηκεν αὐτοὺς εἰς ἀργίαν δι’ ἀπολύσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ θέσῃ αὐτοὺς εἰς ἀργίαν, ἀφοῦ ἠθωώθησαν, καὶ ἐὰν ὑπῆρχεν ἔκθεσις τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ, ὅπως τεθῶσιν εἰς ἀργίαν· ἂν δ’ ὑπῆρχε τοιαύτη, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Στρατιωτικῶν ἂς προσαγάγῃ αὐτήν, ἵνα ἴδωμεν, ἂν ἡ ἐπιβληθεῖσα τιμωρία τῆς ἀργίας ἦναι νόμιμος.

§66ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ζητεῖ ἄλλος τις τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως;

§67ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Τί ἀπαντᾷ ὁ κ. Ὑπουργός; Θὰ καταθέσῃ τὰ ἔγγραφα;

§68ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς εἶναι ἐλεύθερος. Οὐδεὶς ἕτερος ζητεῖ τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Συζήτησις ἐπὶ τῆς ἐπερωτήσεως περὶ τῆς Κρήτης. Ὁ κ. Καΐρης ἔχει τὸν λόγον.

§69ΚΑΙΡΗΣ. Νομίζω ὅτι εἴπομεν νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις διὰ τὴν αὔριον.

§70Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν οἱ προβαλόντες ἐπερωτήσεις προτείνωσι νὰ ἀναβληθῇ ἡ συζήτησις τῶν ἐπερωτήσεών των διὰ τὴν αὔριον, ἡμεῖς δὲν ἀντιλέγομεν. Ἑπομένως, ἐὰν ἐπιμένωσιν εἰς τὴν ἀναβολὴν, δεχόμεθα ταύτην.

§71ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἀναβάλλεται ἡ συζήτησις διὰ τὴν αὔριον (κίνησις ἐν τῇ δεξιᾷ).

§72ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Νὰ ζητήσητε τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς ἐπὶ τῆς προτάσεως τῆς ἀναβολῆς.

§73Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Κανὲν δικαίωμα δὲν ἔχομεν νὰ βιάσωμεν, ἵνα ὁμιλήσουν, τοὺς μὴ θέλοντας νὰ ὁμιλήσουν.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μεταβαίνομεν εἰς ἄλλο θέμα Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 292 τῆς Πολιτικῆς Δικονομίας. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ ἐξόδων μεταφορᾶς καὶ ἀποστολῆς τῶν δημοσίων χρημάτων. 2) Περὶ καταβολῆς ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου δρ. 421,519.88 διὰ τὴν κατασκευὴν τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν κ.λπ. 3) Περὶ συμπληρώσεως τῆς διατάξεως τοῦ ἄρθρου 65 τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. 4) Περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμοῦ δαπάνης πρὸς συμπλήρωσιν ἐλλείψεων ἐν τῷ Ἐφηβείῳ Ἀβέρωφ κ.λπ.)

§75ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν πρὸς πληρωμὴν τῶν κατασκευαζομένων ἔργων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν ἀναγραφομένων ἐν τοῖς περὶ τούτου παραρτήμασι τοῦ προϋπολογισμοῦ ἐσόδων καὶ ἐξόδων.

§76ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπεθύμουν μίαν πληροφορίαν. Ἐν τῷ ποσῷ τῶν 3,300,000 περιλαμβάνεται καὶ τὸ ποσὸν τῶν 400,000 δρ. περίπου τῶν κεφαλαίων τῶν ἀνηκόντων εἰς τὴν διαχείρισιν τοῦ σιδηροδρόμου;

§77Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ποίων 400 χιλιάδων;

§78ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τοῦ ποσοῦ τῶν 400,000 δρ. περίπου, τὸ ὁποῖον ἀνήκει εἰς τὰ κεφάλαια τοῦ σιδηροδρόμου ἐκ τοῦ δανείου τῶν 24,000,000. Ἐπεθύμουν περὶ τούτου μίαν διασάφησιν.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Κράτος συνηλλάγη μετὰ ἑταιρίας, ἥτις ἀνέλαβε τὴν κατασκευὴν τῶν ὑπολοίπων τμημάτων τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, ὑπεχρεώθη δὲ νὰ ἀποδώσῃ εἰς αὐτὴν 3,300,000 δραχ. περίπου. Ἀλλὰ τὸ Κράτος ἔχει διαθέσιμα κεφάλαια τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, πρῶτον 1,065,000 δραχ. κατατεθειμένων ἐν τῇ Ἐθνικῇ Τραπέζῃ, προσέτι 321,000 περίπου φράγκα, ὧν τὰ πλεῖστα εἰς χρεώγραφα, τινὰ δ’ εἰς μετρητά, κατατεθειμένα παρὰ τῷ κ. Γκίψ. Τὸ Κράτος ἑπομένως θέλει δαπανήσει ταῦτα, ἀλλὰ θέλει ἀποδώσει τὰ ἐλλείποντα μέχρι τοῦ ποσοῦ τῶν 3,300,000 ἐκ τῶν τακτικῶν ἐσόδων τοῦ Κράτους.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀντελήφθην ὅτι ζητεῖται ἡ ἄδεια νὰ δοθῶσι καὶ 400,000 καὶ τὰ 3,300,000.

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι. Ἐὰν δὲν ἐλάβομεν μέχρι τοῦδε τὰ χρήματα τὰ κατατεθειμένα παρὰ τῷ κ. Γκίψ, θέλομεν ὅμως λάβει αὐτά· ἀλλὰ τώρα δὲν ἔχομεν αὐτὰ εἰς τὴν διάθεσιν ἡμῶν. Προτείνομεν λοιπὸν διὰ τοῦ νομοσχεδίου νὰ ἐπιτραπῇ, ἵνα τὸ Κράτος προκαταβάλῃ τὸ ποσὸν αὐτό, ὅταν δὲ τὸ εἰσπράξῃ, νὰ εἰσαγάγῃ αὐτὸ εἰς τὸ δημόσιον ταμεῖον, ὡς ἔσοδον τοῦ Κράτους.

§82ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Πρόκειται περὶ προκαταβολῆς τῶν 400,000 δραχμῶν;

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§84ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ τὸ ὅλον ἔξοδον;

§85Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. 3,300,000· οὐδὲ λεπτὸν περισσότερον. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§86ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀντικαταστάσεως τῶν ἄρθρων 203–205 τοῦ νόμου περὶ ὀργανισμοῦ τῶν Δικαστηρίων.

§87Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἠδυνήθην ποτὲ νὰ ἐννοήσω τὴν τάσιν αὐτὴν πρὸς αὔξησιν τοῦ ἀριθμοῦ τῶν νόμων. Εἴχομεν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει δύο νομοσχέδια περὶ τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων, τὸ πρὸ μικροῦ ἀναγνωσθὲν καὶ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγραφόμενον. Δὲν ἠδυνήθην νὰ ἐννοήσω πρὸς τί αὐτὴ ἡ πολυτέλεια τῶν νομοσχεδίων. Τοῦτο συνέβη καὶ εἰς τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου. Εἶχον ὑποβάλει τότε ὁμοίαν παρατήρησιν, ἡ ὁποία ἐλήφθη ὑπ’ ὄψει, καὶ συνεχωνεύθησαν τὰ δύο νομοσχέδια εἰς ἓν, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ὑπὸ συζήτησιν. Τὴν αὐτὴν παρατήρησιν ὑποβάλλω καὶ διὰ τὸ συζητούμενον νομοσχέδιον. Οὐδεὶς ὑπάρχει λόγος, ἵνα συζητηθῇ κεχωρισμένως ἀπὸ τοῦ ἑπομένου. Ἀλλ’ ἐκτὸς τούτου, δὲν γνωρίζω μετὰ τὸ Σύνταγμα νόμον σπουδαιότερον τοῦ ὀργανισμοῦ τῶν δικαστηρίων. Ὁ ὀργανισμὸς τῶν δικαστηρίων δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀνάγκην μεταῤῥυθμίσεως, συμπληρώσεως, ἀλλ’ αὗται πρέπει νὰ γείνωσι μετὰ βάσανον ὥριμον, ὡριμωτέραν ἢ προκειμένου περὶ οἱουδήποτε ἄλλου νόμου. Τὸ ἄλλο νομοσχέδιον, τὸ ὑπ’ ἀριθ. 9, σύγκειται ἀπὸ πολλὰ ἄρθρα. Ἐὰν μὴ ἀπατῶμαι, τοῦτο εἶναι τὸ ὑπὸ τοῦ τέως κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου ἄλλοτε, καὶ τελευταῖον παρὰ τοῦ νῦν κ. Βουλευτοῦ ἐκ Παρνασσίδος, ὡς Ὑπουργοῦ τῆς Δικαιοσύνης, ὑποβληθέν. Καὶ τοῦτο μεταβάλλει πολλὰ πράγματα, διατάξεις σπουδαιοτάτας. Δὲν γνωρίζω ἐὰν ἐκ τῆς τοιαύτης ἀναγνώσεως καὶ ὑπὸ τοιαύτην κατάστασιν, ὑπὸ τὴν ὁποίαν εὑρίσκεται ἡ Βουλὴ, μὲ τὰ ἑδώλια κενὰ, πρέπῃ νὰ συζητηθῶσιν ἀμφότερα τὰ νομοσχέδια ταῦτα. Πρῶτον πρέπει νὰ συγχωνευθῶσιν, ἔπειτα νὰ ἀποσταλῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπὴν τῆς Δικαιοσύνης, ἢ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπὴν, ἀφοῦ τὸ μέτρον τοῦτο ἐλήφθη δι’ ἄλλα νομοσχέδια ἥττονος ἀξίας.

§88Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ συγχώνευσις τῶν δύο τούτων νομοσχεδίων θέλομεν φροντίσει νὰ γείνῃ ἐν τοῖς γραφείοις, καὶ ἑπομένως θέλει εἰσαχθῆ εἰς τὴν Βουλὴν νομοσχέδιον περιλαμβάνον τὰς διατάξεις ἀμφοτέρων τῶν νομοσχεδίων, τότε δὲ θέλει συζητηθῆ εἰς δευτέραν ἀνάγνωσιν.

§89Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἀλλὰ δὲν νομίζετε ὅτι εἶναι ἀπαραίτητον νὰ σταλῶσιν εἰς τὴν ἐπιτροπήν;

§90Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προβάλετε τοῦτο, καὶ τὸ δεχόμεθα.

§91Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐγὼ τὸ ἐπρότεινα.

§92Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Πολὺ καλά. Νὰ παραπεμφθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὴν ἐπιτροπήν.

§93ΣΙΜΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ τὸ ἕτερον.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μάλιστα. Ἀλλὰ παρακαλῶ νὰ παρακληθῇ ἡ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴ, ἵνα ὑποβάλῃ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν τὴν ἔκθεσίν της.

§95ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπὴν νὰ σταλῇ ἢ εἰς εἰδικὴν ἐπιτροπήν;

§96Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἰς τὴν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης ἐπιτροπήν. Ἀλλὰ παρακαλῶ, ἐπειδὴ περὶ τούτου ὁ λόγος, νὰ συστηθῇ καὶ εἰς τὰς ἐπιτροπὰς, αἱ ὁποῖαι συνεστήθησαν, νὰ σπεύσωσι νὰ ὑποβάλωσι τὰς ἐκθέσεις των, διότι, ὅταν λήξῃ ἡ ὀκταήμερος προθεσμία, θέλομεν προβῆ καὶ ἄνευ τῶν ἐκθέσεων αὐτῶν εἰς τὴν συζήτησιν.

§97ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὰς ἐκάλεσα τὸ Σάββατον· θὰ ἐπαναλάβω τὴν πρόσκλησιν. Μεταβαίνομεν εἰς τὸ ὑπ’ ἀριθ. 10 νομοσχέδιον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τοῦ ΤΟΕʹ νόμου τῆς 10 Ὀκτωβρίου 1856 «περὶ συστάσεως ταμείου χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ» καὶ τοῦ ΦΑʹ νόμου τῆς 27 Μαρτίου 1874 «περὶ συστάσεως ταμείου τῶν ἀποστράτων ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ». (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§98ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὸ σύνολον παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσι...

§99ΣΠ. Ε. ΣΤΑΗΣ. Παρακαλῶ τὸν ἀξιότιμον ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν κ. Ὑπουργὸν νὰ καταθέσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, ὁ ὁποῖος νὰ δηλοῖ, ὁποία τις θὰ ἦναι ἡ αὔξησις, ἡ ἐπερχομένη εἰς τὸ ταμεῖον τοῦτο διὰ τῆς προσθέτου φορολογίας, ἡ ὁποία τίθεται διὰ τοῦ ἄρθρου 1 καὶ τοῦ ἄρθρου 2, διότι ὑπάρχει βεβαίως αὔξησις φορολογίας. Ἐπίσης ὁποία θὰ ἦναι ἡ αὔξησις τῶν ἐσόδων τοῦ ταμείου τούτου συνεπείᾳ τῆς νέας προσόδου τῶν 10% τῆς ἀξίας τῶν πωλουμένων ἀχρήστων πλοίων.

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ναυτικῶν εἶχεν ἀποφασίσει νὰ μὴ περιληφθῇ ἐν τῷ νομοσχεδίῳ· κατὰ λάθος δὲ τῆς ἀντιγραφῆς περιελήφθη. Ἑπομένως θὰ διαγραφῇ ἐντελῶς.

§101ΣΤΑΗΣ. Ἐπὶ τῶν ἄλλων παρακαλῶ νὰ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πίνακα, ἵνα κατὰ τὴν δευτέραν συζήτησιν ἤμεθα εἰς θέσιν νὰ συζητήσωμεν. (Γίνεται δεκτὸν καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἑτέρας παρατηρήσεως).

§102ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως καὶ προσθήκης ἄρθρων τινῶν ἐν τῷ ὑπὸ στοιχ. ΑΥΠΒʹ νόμῳ τῆς 28 Μαΐου 1887 περὶ συστάσεως ταμείου φάρων.

§103ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ νομοσχέδιον τοῦτο μεταβάλλει τὰς δαπάνας τοῦ Δημοσίου. Δὲν ἠξεύρομεν ἐὰν τὰς μεταβάλλῃ ἐπιβαρῦνον ἢ ἐλαττοῦν αὐτάς. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι θὰ ἦτο καλὸν νὰ μὴ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, πρὶν ἢ ὑποβάλῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν πίνακα, ἐνδεικνύοντα τίνες εἶναι αἱ ταμιευτικαὶ μεταβολαί, τὰς ὁποίας ἐπιφέρει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων καὶ φανῶν.

§104Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἔχομεν ἀντίῤῥησιν.

§105Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ διατυπώσητε ἐγγράφως τὴν ἐπερώτησίν σας...

§106ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ζητῶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν δαπανῶν, αἱ ὁποῖαι θὰ ἐπέλθωσι μετὰ τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου τούτου εἰς τὸ ταμεῖον τῶν φάρων, ἐὰν θὰ ἦναι αὔξησις ἢ ἐλάττωσις.

§107ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται λοιπὸν ἡ συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἑταιριῶν.

§108Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου ἤθελον νὰ καταστήσω γνωστὸν εἰς τὴν Βουλὴν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, μετὰ ἀπόφασιν αὐτῆς, εἶχε συστήσει μίαν ἐπιτροπήν, ἡ ὁποία ἐπρόκειτο νὰ ἐπεξεργασθῇ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο καὶ τὸ περὶ προσωπικῆς κρατήσεως· ἀλλὰ ἡ ἐπιτροπὴ ἐκείνη δὲν συνεκλήθη παντελῶς.

§109ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐγὼ συνεκάλεσα αὐτὴν ἀμέσως, ἀλλ’ αὕτη δὲν ὑπέβαλεν ἔκθεσιν. Νομίζω ὅτι οὐδόλως εἰργάσθη.

§110Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἤμην καὶ ἐγὼ μέλος. Ἐὰν γείνῃ ἔρευνα, θὰ ἴδητε ὅτι δὲν προσεκλήθην· διότι οἱ λαμβάνοντες γνῶσιν τῆς προσκλήσεως ὑπογράφουσι τὴν πρόσκλησιν.

§111ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑμεῖς δὲν προσεκλήθητε;

§112Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐκλήθη κανείς. Φαίνεται ὅτι, ἐπειδὴ ἐπέκειτο ἡ διακοπὴ τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς, ἐνομίσθη ὅτι δὲν ὑπῆρχεν ὁ ἀπαιτούμενος χρόνος, καὶ ἀφέθη εἰς καλλιτέραν ἐποχήν. Δὲν θέλω νὰ φέρω ἀντίῤῥησιν εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἀλλ’ ἡ Βουλὴ πρέπει νὰ γινώσκῃ, ὅτι πρόκειται περὶ σπουδαιοτάτου νομοσχεδίου, τὸ ὁποῖον εἶναι ἔργον νομομαθοῦς ἱκανοῦ μὲν, ἀλλ’ ἡ ἐργασία αὐτοῦ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ ὡς μὴ ὑποκειμένη καὶ εἰς βελτίωσιν. Ἀλλ’ ἐὰν ἡ Βουλὴ ἦναι διατεθειμένη νὰ ψηφίσῃ αὐτὸ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, ἂς ἀναγνωσθῇ.

§113ΠΕΡΡΟΣ. Προκειμένου νὰ παραπεμφθῇ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν αὔριον, ἂς παραπεμφθῇ ἀπὸ σήμερον.

§114Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ βέβαιον εἶναι, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι παραδεδομένον πρὸ δέκα μηνῶν εἰς τὴν δημοσιότητα. Τὸ νομοσχέδιον σκοπεῖ νὰ πληρώσῃ κενὸν λίαν αἰσθητὸν, διότι ἄνευ τοῦ κανονισμοῦ τῆς εἰς τὴν ἐκτελεστικὴν ἐξουσίαν ἀνατεθειμένης ἀστυνομίας ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν ἡ ἀστυνομία αὕτη ἐνομοθετήθη ἐπὶ ψιλῷ ὀνόματι, καὶ διετάχθη μὲν ὑπὸ τοῦ νόμου, ἵνα ἀσκῇ ἡ Κυβέρνησις ἀστυνομίαν ἐπὶ τῶν ἀνωνύμων ἑταιριῶν, ἀλλὰ οὐδεμίαν ἔχει ἐξουσίαν. Ἐδόθησαν δὲ πολλαὶ ἀφορμαὶ δυσάρεστοι, αἱ ὁποῖαι ἐνέδειξαν τὴν ἀνάγκην τοῦ νομοσχεδίου τούτου. Ἄλλως, ἀφοῦ πρὸ 10 μηνῶν εἶναι παραδεδομένον εἰς τὴν δημοσιότητα, εἶχε καιρὸν τὸ κοινὸν νὰ ἐκφέρῃ γνώμας, οἵας εἶχεν ἐπ’ αὐτοῦ. Τώρα θέλετε νὰ ἐπανερχώμεθα εἰς τὴν προδικασίαν αὐτὴν, νὰ πέμψωμεν πάλιν τὸ νομοσχέδιον εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, ἡ ὁποία ἴσως δὲν θὰ συνέλθῃ, ἢ, ἂν συνέλθῃ, δὲν θὰ ἐργασθῇ μετ’ ἐπιμελείας. Τὸ παραδίδομεν εἰς τὴν συζήτησιν τῆς Βουλῆς, καὶ ἂς ἐπιφέρωσιν ὅλοι γνώμην ἐπ’ αὐτοῦ. Ἐπιθυμοῦμεν δ’ ἀληθῶς τὸ ἔργον νὰ γένηται τέλειον.

§115Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν εὐχάριστον θέσιν νὰ ἦμαι σύμφωνος μὲ τὸν κ. Πρωθυπουργόν. Εἰς πολλὰ διαφωνοῦμεν, καὶ δριμέως· λυποῦμαι δὲ διὰ τοῦτο...

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Καὶ ἐγὼ λυποῦμαι (ἱλαρότης).

§117Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. εἰς τοῦτο ὅμως συμφωνοῦμεν. Εἶναι βεβαίως λίαν κατεπείγουσα ἡ ἀνάγκη τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, διότι ὁμολογουμένως καθυστέρησε μεγάλως μέχρι τοῦδε ἡ Ἑλλὰς, ἡ δὲ ἑταιρικὴ πίστις ἐτραυματίσθη καιρίως ἐξ αἰτίας τῆς ἐλλείψεως νόμου τοιούτου. Δὲν φέρω κώλυμα· ἠθέλησα μόνον νὰ λογοδοτήσω, ἐπειδὴ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς εἶχε τὴν καλωσύνην νὰ μὲ περιλάβῃ εἰς τὴν ἐπιτροπὴν, διατὶ ἡ ἐπιτροπὴ δὲν εἰργάσθη. Ἂς ἀναγνωσθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν, καὶ ἂν ὑπάρχῃ κατόπιν ἀντίῤῥησις, ἠμπορεῖ νὰ παραπεμφθῇ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχή. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2 τοῦ νομοσχεδίου).

§118ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3 (ἀναγινώσκεται).

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπεθύμουν νὰ μάθω, τί ἐννοεῖ ὁ συντάκτης τοῦ νομοσχεδίου, λέγων ἑταιρίας στιγμιαίας, διότι δὲν δύναμαι νὰ φαντασθῶ τὴν ὕπαρξιν στιγμιαίας ἑταιρίας.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι γίνονται ἐν ὥρᾳ ὡρισμένῃ, καθ’ ἣν πρόκειται ν’ ἀποφασισθῇ ἡ ἀναδοχὴ ὑποχρεώσεως διὰ διεξαγωγὴν ἔργου τινός.

§121ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ δὲν εἶναι στιγμιαία, δηλ. instantané, ἀλλ’ εἶναι ἀκριβῶς μετοχική.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Συμφωνοῦσι π. χ. νὰ ἀγοράσωσιν ἀπὸ κοινοῦ τι καὶ ἐκποιήσωσιν αὐτὸ μετ’ ὀλίγον.

§123ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι μετοχική.

§124ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐξηγεῖται ἐν τῇ ἐκθέσει.

§125Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἀναγνώσατε, παρακαλῶ, τὴν σελίδα 2 τῆς ἐκθέσεως, προτελευταίαν παράγραφον.

§126ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τί εἶναι τότε αἱ μετοχικαὶ ἑταιρίαι, διὰ τὰς ὁποίας τὸ ἄρθρον 5 ἐπιτρέπει τὴν μαρτυρικὴν ἀπόδειξιν, ἐὰν δὲν ἦναι αὐταὶ αἱ ἑταιρίαι, αἱ σχηματιζόμεναι ἐπὶ μιᾶς ὡρισμένης πράξεως;—διότι τὸ ἄρθρον 5 διακρίνει τὰς στιγμιαίας καὶ τὰς μετοχικὰς, ὡς δυναμένας νὰ ἀποδειχθῶσι καὶ διὰ μαρτύρων. Στιγμιαῖαι εἶναι ἆρά γε αὐταὶ αἱ μετοχικαὶ ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ ὡρισμένῃ ἐπιχειρήσει, ἐμπορικῇ ἢ ἄλλῃ, συνάπτονται μίαν στιγμὴν καὶ διαλύονται ἀμέσως;

§127Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§128ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τότε ποῖαι εἶναι αἱ μετοχικαί; Αἱ νομοθεσίαι περὶ ἑταιριῶν ἀνεπτύχθησαν σήμερον πολὺ, διότι σχετίζονται μὲ τὰ συμφέροντα πάσης τῆς κοινωνίας καὶ μὲ τὴν δημοσίαν ἀσφάλειαν. Ὥστε, ἐὰν ὑπάρχῃ ἔννοιά τις διάφορος, τὴν ὁποίαν ἐνδέχεται νὰ μὴ γνωρίζωμεν ἡμεῖς, μεταξὺ στιγμιαίας καὶ μετοχικῆς, τότε νὰ δοθῇ ἡ ἔννοια, καὶ ἐν ἐπιγνώσει τοῦ ζητήματος ν’ ἀποφασίσωμεν.

§129ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐπὶ ἄλλων ὑποθέτω ὅτι θὰ γεννηθῶσιν ἀπορίαι. Τουλάχιστον ἂς ὑπάρξῃ εἰσηγητὴς, ὁ ὁποῖος νὰ δίδῃ ἐξηγήσεις.

§130Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ εἰσηγητὴς θέλει εἶσθαι ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος ὑποθέτω ὅτι θέλει δώσει τὰς ὀλιγωτέρας ἐξηγήσεις (ἱλαρότης). (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 4 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 5 (ἀναγινώσκεται).

§132ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐδῶ ἐφιστῶ τὴν προσοχὴν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, διότι πιθανὸν ἀλλαχοῦ νὰ μὴ ἔχῃ τι ἄτοπον, ἐνδέχεται ὅμως παρ’ ἡμῖν νὰ ἔχῃ ἄτοπόν τι ἡ ἀπόδειξις τῆς συστάσεως μετοχικῆς ἑταιρίας διὰ μαρτύρων καὶ μόνων, διότι ἡ μετοχικὴ ἑταιρία, ἐὰν δὲν πρόκειται περὶ ἑταιρίας instantané...

§133Ν. ΣΜΟΛΕΝΙΤΣ. Momentané.

§134ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἔστω καὶ momentané... ἀλλὰ περὶ ἑταιριῶν δυναμένων νὰ ἀφορῶσιν εἰς μεγάλα συμφέροντα ἢ μεγάλας ἐπιχειρήσεις, ἴσως ἤθελεν εἶσθαι ἐπικίνδυνος παρ’ ἡμῖν ἡ ἀπόδειξις διὰ μαρτύρων ἁπλῶν. Ἐνδέχεται δὲ τοιαύτη διάταξις νὰ ἀντίκειται καὶ εἰς τὰ ταμιευτικὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου, ὅσον ἀφορᾷ τὰ τέλη τοῦ χαρτοσήμου, διότι ἐνδέχεται πλεῖσται ἑταιρίαι, αἱ ὁποῖαι σήμερον, κατὰ τὸν νόμον περὶ χαρτοσήμου, διὰ νὰ συνταχθῶσι, πρέπει νὰ ὑποστῶσι τὸν φόρον, νὰ ὑπεκφύγωσιν αὐτὸν, στηριζόμεναι ἐπὶ τῆς διατάξεως ταύτης, ὅτι δύναται νὰ ἀποδειχθῇ ἡ σύστασίς των καὶ διὰ μαρτύρων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 6 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§135ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 7 (ἀναγινώσκεται).

§136ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐδῶ ὑπάρχει οὐσιαστικὴ ἔλλειψις, διότι πρέπει βεβαίως ἐν τῷ ἀποσπάσματι νὰ περιληφθῇ καὶ ὁ σκοπὸς τῆς ἑταιρίας, διότι εἶναι κύριον ἀντικείμενον, τὸ ὁποῖον πρέπει οἱ συναλλαττόμενοι νὰ γνωρίζωσι, τίς ὁ σκοπὸς τῆς ἑταιρίας. Προτείνω νὰ προστεθῇ.

§137Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐὰν ἐλαμβάνετε σημείωσιν, διὰ νὰ ἀναζητήσητε τὴν αἰτιολογίαν ἐν τῇ ἐκθέσει, καὶ ἐμελετᾶτε αὐτὴν, ἴσως ἠθέλετε εὕρει λύσιν τῆς ἀπορίας σας. Κανονίζονται ῥητῶς τὰ περὶ σκοποῦ τῶν ἑταιριῶν καὶ τὰ περὶ ἐπωνυμιῶν τῶν ἑταιριῶν.

§138ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ σκοποῦ. Λέγω ὅτι εἰς τὸ ἀπόσπασμα, τὸ ὁποῖον δημοσιεύεται καὶ τὸ ὁποῖον θὰ καταστήσῃ γνωστὴν τὴν ἑταιρίαν καὶ τὸν σχηματισμὸν αὐτῆς, ἐκτὸς ὅτι πρέπει νὰ κατασταθῇ γνωστὸν τὸ ὄνομα τῶν ἑταίρων, πρέπει νὰ κατασταθῇ γνωστὸς καὶ ὁ σκοπός. Περὶ τούτου δὲν ἀναφέρει τίποτε ἡ ἔκθεσις, καὶ βεβαίως δὲν δύναται νὰ δικαιολογηθῇ ἡ ἔλλειψις αὕτη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 7, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ ἄνευ ἀντιῤῥήσεως τὰ ἄρθρα 8–21).

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 22 (ἀναγινώσκεται).

§140ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, νομίζω ὅτι ὑπάρχει ἀντίφασις μεταξὺ τοῦ πρώτου ἐδαφίου καὶ τοῦ δευτέρου τοῦ ἄρθρου 22. Διότι τὸ πρῶτον ἐδάφιον καθιστᾷ ὑπεύθυνον πάντα ἑτερόῤῥυθμον ἑταῖρον, ὅστις ἤθελε λάβει μέρος εἰς τὴν ἐπιχείρησιν, ἔστω καὶ κατ’ ἐντολὴν, γενικὴν ἢ εἰδικὴν, δι’ ὅλας τὰς ὑποχρεώσεις τῆς ἑταιρίας. Τὸ ἐδάφ. βʹ ἔχει ἄλλην ἔννοιαν. Ἀπαλλάττει τὸν ἑταῖρον καὶ τὸν καθιστᾷ ὑπόχρεων διὰ μόνην τὴν ὑποχρέωσιν, διὰ τὴν ὁποίαν ἔλαβεν εἰδικὴν ἐντολήν. Τοῦτο βεβαίως προέρχεται ἢ ἐκ κακῆς μεταφράσεως ἢ καὶ ἐξ ἐλλείψεως τοῦ νόμου, ὁ ὁποῖος μετεφράσθη. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει νὰ διορθωθῇ.

§141Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Βεβαίως.

§142ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 22, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 25–55 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§143ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 36 (ἀναγινώσκεται).

§144Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ ἀντὶ «πραγματοποιηθέντων» νὰ τεθῇ «πραγματοποιηθεισῶν». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 56 μὲ τὴν διόρθωσιν ταύτην. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 57–59 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§145ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 60 (ἀναγινώσκεται).

§146Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ «κεῖται» ἐν τέλει τῆς τετάρτης παραγράφου εἶναι περιττόν. Νὰ διαγραφῇ. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 60, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 61–126 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§147ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 127 (ἀναγινώσκεται).

§148Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καλὸν εἶναι νὰ ἀριθμηθῶσι τὰ ἐδάφια, διὰ τὴν εὐκολίαν, προκειμένου περὶ νόμων.

§149Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νὰ τεθῇ ἐν ἀρχῇ τῶν ἐδαφίων: «αʹ, βʹ, γʹ, δʹ».

§150ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Μάλιστα. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 127, ὡς διωρθώθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα τοῦ νομοσχεδίου, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§151ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συστάσεως Σχολῆς μαθητευομένων μηχανικῶν.

§152ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Καὶ ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ναυτικῶν νὰ ὑποβάλῃ σημείωσιν τῶν ταμιευτικῶν μεταβολῶν, ἃς τοῦτο ἐπιφέρει.

§153ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Μίαν ἀπορίαν ἔχω. Δὲν ἀρκεῖ τὸ Πολυτεχνεῖον, ἵνα ἐξάγῃ αὐτοὺς τοὺς μηχανικούς; Πρὸς τί ἡ ἰδιαιτέρα αὕτη Σχολή;

§154Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἡ ὑπηρεσία παρετήρησεν, ὅτι τῳόντι οἱ ἐξερχόμενοι τῆς Πολυτεχνικῆς Σχολῆς εἰσιν ἄριστα κατηρτισμένοι θεωρητικῶς, πρακτικῶς ὅμως δὲν ἔχουσιν ἄσκησίν τινα σπουδαίαν. Τουναντίον δὲ οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τῶν ἐργοστασίων τῶν ἑταιριῶν, ἢ ἁπλῶν ἐργοστασιαρχῶν, ἔχουσι πρακτικὴν ἄσκησιν μεγάλην, στεροῦνται ὅμως θεωρητικῆς μαθήσεως. Διὰ τοῦτο καὶ ἐκεῖνοι καὶ οὗτοι κατὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς ὑπηρεσίας ἐν τοῖς πολεμικοῖς πλοίοις δύνανται νὰ χωλαίνωσιν. Εἰς τὴν παρατήρησιν δὲ ὑμῶν λέγω, ὅτι καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις Κράτεσιν ὑπάρχουσι Σχολαὶ ὡς τὸ ἡμέτερον Πολυτεχνεῖον, ἐν τούτοις καὶ ἐκεῖ κατήρτισαν Σχολὰς μαθητευομένων μηχανικῶν τῶν πολεμικῶν πλοίων. Πέποιθα ὅτι διὰ τοῦ συστήματος τοῦ νομοσχεδίου θέλουσι βελτιωθῆ τὰ τῆς ὑπηρεσίας τῶν πολεμικῶν πλοίων ὡς πρὸς τοὺς μηχανικούς. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἄλλος λόγος, ὅτι οἱ ὑπηρετοῦντες ἐν τοῖς πολεμικοῖς πλοίοις δέον νὰ διατελῶσιν ὑπό τινα στρατιωτικὴν πειθαρχίαν, ἥτις διδάσκεται· ἀλλὰ ταύτης στεροῦνται οἱ ἀπόφοιτοι τοῦ Πολυτεχνίου. Γνωρίζετε δὲ ποίαν σημασίαν ἔχουσιν οἱ μηχανικοὶ τοῦ στόλου, καὶ ποίαν σημασίαν ἡ πειθαρχία αὐτῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ναυπηγικῶν ἀξιωματικῶν τοῦ Β. Ναυτικοῦ.

§156Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Ἐπειδὴ τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ θὰ ὑποστῇ τροποποιήσεις τινὰς, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ.

§157ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, πόσοι εἶναι οἱ ἀξιωματικοί, οἵτινες ἀναγράφονται εἰς τὸν νόμον, καὶ τίνας βαθμοὺς ἔχουσιν οἱ ὑπηρετοῦντες.

§158ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὑπολογισμοῦ τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως ἐν τῇ ὑπὸ τοῦ διαρκοῦς Ναυτοδικείου καταλογιζομένῃ ποινῇ. (Γίνεται δεκτὴ ἡ ἀρχὴ ὡς καὶ τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§159ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 2 (ἀναγινώσκεται).

§160Ν. ΛΕΒΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν). Τὸ ἄρθρον 2 παρακαλῶ νὰ τροποποιηθῇ ὡς ἑξῆς (ἀναγινώσκει): «Ἐὰν ὁ κατηγορούμενος θεωρῇ ἐσφαλμένως γενόμενον τὸν ὑπολογισμὸν τοῦ χρόνου τῆς προφυλακίσεως αὐτοῦ, δύναται νὰ αἰτήσηται ἀκριβέστερον αὐτοῦ ὑπολογισμὸν, δι’ αἰτήσεως, εἰσαγομένης ἀνυπερθέτως διὰ τοῦ Β. Ἐπιτρόπου ἐνώπιον τοῦ Ναυτοδικείου, ὅπερ κατὰ τὴν νόμιμον δικάσιμον ἐξετάζει τὴν αἴτησιν, καὶ ἂν δὲν παραστῇ ὁ κατηγορούμενος. Ἡ διαδικασία διεξάγεται ἐφ’ ἁπλοῦ χάρτου. Ὁ παρὼν νόμος ἰσχύει καὶ διὰ τοὺς ἐκτίοντας ποινὴν ἐπανορθωτικὴν ἢ ἐγκληματικὴν, ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον διετέλεσαν ἐν προφυλακίσει.» (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 2, ὡς τροποποιηθὲν ἀνεγνώσθη ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ναυτικῶν. Ἐπίσης δὲ καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§161Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ τὸ ἑπόμενον νομοσχέδιον περὶ φυτειῶν διὰ τὴν αὔριον, διότι θὰ φέρωμεν τροπολογίας.

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν θέσεων τῶν βοηθῶν καὶ περὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων.

§163ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς, ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, ἐζήτησε πληροφορίας, ὅπως μάθῃ ποία οἰκονομία γίνεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ ὡς ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βοηθῶν καὶ ἐπιστατῶν. Διὰ τοῦ παρόντος νομοσχεδίου διατηροῦνται 10 βοηθοὶ αʹ τάξεως καὶ 3 βʹ τάξεως, δηλαδὴ 13 βοηθοί, ἀντὶ 18. Διατηροῦνται ἔτι ἐπιστάται 12 αʹ τάξεως, 12 βʹ καὶ 6 γʹ, δηλ. 30 ἀντὶ 38. Ἐκτὸς δὲ τούτου καταργεῖται καὶ ἡ θέσις τοῦ γραφέως τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων, ὅστις δύναται ν’ ἀντικατασταθῇ διά τινος βοηθοῦ. Ἡ ἐπερχομένη λοιπὸν οἰκονομία ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βοηθῶν καὶ ἐπιστατῶν καὶ τῆς καταργήσεως τῆς θέσεως τοῦ γραφέως τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων εἶναι ἡ ἑξῆς: 5,400 δραχ. ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν βοηθῶν καὶ ἐπιστατῶν, 10,800 δρ. ἐκ τῆς ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιστατῶν, 1800 δρ. ἐκ τῆς καταργήσεως τοῦ γραφέως τοῦ Συμβουλίου τῶν δημοσίων ἔργων.

§164ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπειδὴ ὑπάρχουσι τροποποιήσεις, παρακαλῶ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ν’ ἀναβληθῇ.

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀποπερατώσεως τοῦ ὑδραγωγείου τῆς κωμοπόλεως Λιγουδίστης κλπ.

§166ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ. Παρέδωκα σημείωμα, διὰ τοῦ ὁποίου παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ πληροφορίας τινάς· ἐπειδὴ δὲ αὗται δὲν προσήχθησαν, παρακαλῶ νὰ ἀναβληθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο.

§167ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται.

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἄς ἀναβληθῶσι καὶ τὰ δύο ἑπόμενα.

§169ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λύεται ἡ συνεδρίασις. Ὥρα 7 καὶ 15′ μ. μ.