1896.03.18

§0ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΙΣ 43

Τῆς 18 Μαρτίου 1896.

(Δευτέρα)

Ὥρα 4 καὶ 30′ μ. μ.

(Γενομένης ἀπαρτίας, ἀναγινώσκονται τὰ πρακτικὰ τῆς προηγουμένης συνεδριάσεως καὶ μετά τινας παρατηρήσεις τοῦ βουλευτοῦ Ἄρτης κ. Καραπάνου συμπληρωθέντα ἐπικυροῦνται).

§1ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Μελισσηνὸς ἔχει τὸν λόγον.

§2Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ ὑποβάλω πρότασιν, ὑπογεγραμμένην καὶ ὑπὸ δέκα ἄλλων συναδέλφων, διὰ τῆς ὁποίας παρακαλοῦμεν τὴν Βουλήν, ὅπως συναινέσῃ νὰ προταχθῇ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον, ὡς πρῶτον ἀντικείμενον, τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας. Παρακαλῶ νὰ ἐρωτηθῇ ἡ Βουλή.

§3Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως συναινέσῃ, ἵνα σήμερον, πρὸ παντὸς ἄλλου νομοσχεδίου, προταχθῇ τὸ ὑπ’ ἀριθ. 33 ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει νομοσχέδιον «περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας», τοσούτῳ μᾶλλον, ὅσῳ, ὡς εἶναι γνωστόν, κατὰ μῆνα Ἀπρίλιον ἄρχονται αἱ ἐργασίαι τῶν στρατολογικῶν γραφείων. Δὲν ὑπάρχει λοιπὸν τὸ ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα, ὅπως, ἂν κατορθωθῇ νὰ ψηφισθῇ, ἐφαρμοσθῇ ὁ νόμος. Δὲν θὰ ὑπάρξῃ δὲ καμμία ἀντιφωνία εἰς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο. Βεβαίως εἰς τὰ στρατολογικὰ δὲν εἶμαι πολὺ εἰδικός, ὡς ἄλλοι, οἵτινες πιθανὸν νὰ ἀντεπεξέλθωσιν, ἀλλὰ πάντες, νομίζω, θὰ συμφωνήσωσι νὰ προταχθῇ τοῦτο.

§4ΖΟΥΖΟΥΛΑΣ. Ἔχεις δίκαιον, κύριε Φαρμακόπουλε.

§5Γ. ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶναι νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ 20,000 Ἕλληνας.

§6ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Εἶχον καὶ ἐγὼ ζητήσει τὸν λόγον πρὸ τῆς ἡμερησίας διατάξεως, διὰ νὰ κάμω τὴν παράκλησιν καὶ τὴν σύστασιν ταύτην πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, διὰ τὸ κατεπεῖγον τῆς περιστάσεως, διότι ἐπίκειται ἡ ἔναρξις τῶν ἐργασιῶν τῶν στρατολογικῶν συμβουλίων, τὸ δὲ ἄρθρον 33 τοῦ στρατολογικοῦ νόμου, ὡς τροποποιεῖται, εἶναι ἐξ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα θὰ κανονίσωσιν ὅλως διόλου διαφόρως ἐφέτος τὰ τῶν ὑποχρεώσεων τῶν κληρωτῶν, καὶ ἑπομένως πρέπει τοὐλάχιστον 8–10 ἡμέρας πρότερον νὰ δημοσιευθῇ ὁ νόμος, διὰ νὰ λάβωσι γνῶσιν οἱ πολῖται καὶ συμμορφωθῶσι πρὸς αὐτόν. Διὰ τοῦτο παρακαλῶ καὶ ἐγώ, ἀντὶ τῆς αὔριον, νὰ προταχθῇ ἡ συζήτησις εἰς τὴν σημερινὴν συνεδρίασιν, μεταβαλλομένης τῆς θέσεως ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ 33, ὃν ἔχει ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει, εἰς τὴν πρώτην σειράν, μεταξὺ ἐκείνων, τὰ ὁποῖα σήμερον θὰ συζητηθῶσιν. Ἐλπίζω δὲ καὶ ἐγὼ μετὰ τῶν προλαλησάντων κ. κ. συναδέλφων, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἔχει δυσκολίαν νὰ δεχθῇ τοῦτο.

§7Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπειδὴ ἐνδέχεται νὰ προταθῇ ἀντίῤῥησις...

§8ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Οὐδεμία.

§9Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (πρὸς τὸν κ. Πετσάλην). Σᾶς παρακαλῶ, ποία ἀντίῤῥησις; (ἱλαρότης)... Ἐπειδὴ ἐνδέχεται νὰ προταθῇ ἀντίῤῥησις, ὅτι δὲν ἐγνώριζον οἱ κύριοι Βουλευταί, ὅτι ἤθελεν εἶναι πρῶτον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ἵνα φέρωσι μεθ’ ἑαυτῶν τὰ ἔγγραφά των, ἢ νὰ ἦναι μεμελετημένοι, διὰ τοῦτο νομίζω πρακτικώτερον, ἀφοῦ εἶναι εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν, νὰ προταχθῇ ὡς πρῶτον ἀντικείμενον διὰ τὴν αὔριον.

§10ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δὲν ὑπάρχει ἀντίῤῥησις.

§11ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Μάλιστα, μάλιστα.

§12ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν αὔριον θ’ ἀναγραφῇ πρῶτον.

§13Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἔχομεν ἀνάγκην χρόνου, βλέπετε.

§14ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Διὰ νὰ οἰκονομήσω καὶ ἐγὼ τὸν χρόνον, τοῦ ὁποίου, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργός, ἔχομεν ἀνάγκην, ὡς καὶ ἐγὼ ἀναγνωρίζω καὶ πάντοτε ἀνεγνώρισα κατὰ τὴν πολιτείαν μου ἐν τῇ Βουλῇ, περιορίζομαι, ἀντὶ μακρᾶς προφορικῆς ἀναπτύξεως συστάσεώς τινος, τὴν ὁποίαν εἶμαι ὑπόχρεως νὰ ὑποβάλω, εἰς τὸ νὰ καταθέσω αὐτὴν ἔγγραφον, ἵνα περιληφθῇ εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ καὶ λάβωσι γνῶσιν οἱ κ. κ. Ὑπουργοί, πρὸς οὓς ἀποτείνομαι. Καὶ ἐν πρώτοις ὑποβάλλω σύστασιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὡς Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα εὐαρεστηθῇ νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψιν του ἀναφορὰν πολλῶν κατοίκων χωρίων τοῦ δήμου Ἕλους τῆς Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς, ἐπιζητούντων— καθόσον καὶ ἡ ἀναφορά των περιλαμβάνει καὶ ἐν τῇ συστάσει ταύτῃ, τῇ ἐγγράφως κατατιθεμένῃ, δίδω βραχεῖάν τινα, ἀλλὰ σαφῆ περίληψιν,—νὰ λάβῃ, λέγω, ὑπ’ ὄψιν τὰ παράπονα αὐτῶν κατὰ τῆς διαταχθείσης ἐκποιήσεως γαιῶν τινων, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν ἀποκλειστικῶς πρὸς βοσκὴν τῶν ζώων των· διότι, ἄν, ὡς φαίνεται ὅτι τὸ Δημόσιον προτίθεται νὰ πράξῃ διὰ τῆς διαταχθείσης καταμετρήσεως, προβῇ εἰς τὴν ἐκποίησιν τῶν γαιῶν ἐκείνων, οἱ κάτοικοι ἱκανῶν χωρίων ἀποκλείονται ἐντελῶς παντὸς μέσου πρὸς συντήρησιν καὶ διατήρησιν τῶν ζώων των, καὶ ἑπομένως εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ παραιτήσωσιν αὐτά, ἐπὶ προφανεῖ βλάβῃ τῆς γεωργίας. Ἡ ἀναφορὰ, τὴν ὁποίαν θέλει λάβει ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν ὑπ’ ὄψιν του ἐκ τῆς ὑπηρεσίας, περιλαμβάνει τοῦτο. Λαμβάνω δὲ τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω καὶ ἐγὼ αὐτὸν, ὅπως ἐπιστήσῃ τὴν προσοχὴν τῆς ὑπηρεσίας, ἵνα μὴ ἐπέλθῃ τὸ ἐν αὐτῇ ἀναφερόμενον ἄδικον. Ἐπίσης λαμβάνω τὴν τιμὴν νὰ παρακαλέσω τὸν αὐτὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Οἰκονομικῶν καὶ συστήσω πρὸς αὐτὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει σύστασιν, τὴν ὁποίαν καὶ κατὰ τὴν παρελθοῦσαν βουλευτικὴν περίοδον ἔκαμον, ὡς πρὸς τὸν τρόπον τῆς συντάξεως τοῦ φορολογικοῦ καταλόγου, ἰδίως τοῦ δήμου Ζάρακος, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Ἐπιδαύρου Λιμηρᾶς· διότι κατὰ τὴν σύνταξιν αὐτοῦ ἔγεινε μέγα ἄδικον, ἕνεκα τῆς ἐσφαλμένης ἢ κακῆς ἀναγραφῆς τῶν ὀνομάτων ἐπιτηδευματιῶν ὑπὸ ἐπαγγέλματα, τὰ ὁποῖα οὔτε ἐσκέφθησαν κἂν νὰ ἀσκήσωσι.

§15ΤΟΜΑΝ. Πρωτίστως νὰ συστήσητε, κ. συνάδελφε, νὰ μὴ ἀντιγράφωσι.

§16ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Καὶ συνέστησα νὰ ληφθῇ πρόνοια νομοθετική, πρὸς τοῦτο δὲ ἡ γνώμη τῶν πλείστων συναδέλφων, εἰ μὴ ὅλων, συμφωνεῖ, νὰ ληφθῇ πρόνοια περὶ τῆς ἐκδικάσεως τῶν καταλόγων, διότι, ὡς νῦν αὕτη γίνεται, μέγιστα ἄδικα συμβαίνουσιν. Ἐν τῇ συστάσει μου ταύτῃ εἶμαι ὑπόχρεως νὰ ἀναφέρω, ὅτι ἐγγράφονται ὑπὸ τὸ ἐπάγγελμα τοῦ ἁλιέως ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι οὐδέποτε εἶδον θάλασσαν, ἐγγράφονται ὡς τοκισταὶ ἄνθρωποι ὑπέρφορτοι ἐκ χρεῶν, οἵτινες ἕνεκα πενίας ἀποδημοῦσιν εἰς Ἀμερικήν, ἐγγράφονται ὡς οἰνοπῶλαι ἄνθρωποι, οἱ ὁποῖοι σπανιώτατα ἐν τῷ βίῳ αὐτῶν λαμβάνουσι τὴν εὐκαιρίαν αὐτοὶ οἱ ἴδιοι νὰ πίωσιν ἓν ποτήριον οἴνου κτλ. Ἡ γνώμη μου—δὲν ἠξεύρω τί ἤθελον προτείνει ἄλλοι ἐκ τῶν μᾶλλον περὶ τὰ τοιαῦτα πεπειραμένων συναδέλφων—εἶναι νὰ λαμβάνῃ μέρος ἐν τῇ ἐπιτροπῇ, τῇ ἐκδικαζούσῃ τὸν κατάλογον καὶ τὰς ἐπ’ αὐτοῦ ἐνστάσεις καὶ ἀντιῤῥήσεις, καὶ ὁ δήμαρχος, πιστοποιῶν ἐκεῖ, ὑπὸ προσωπικὴν καὶ ἰδίαν εὐθύνην, τὸ ἀληθὲς ἢ μὴ ἀληθὲς τοῦ ἐπαγγέλματος ἑκάστου τῶν φορολογουμένων, ἐὰν ἀσκῇ ἢ μὴ τὸ ἐπάγγελμα, ὑπὸ τὸ ὁποῖον ἐγγράφεται. Καὶ ταύτην τὴν σύστασιν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει. Καταθέτω δὲ ἀμφοτέρας ἐγγράφως. Πρὸς δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ποιοῦμαι τὴν ἑξῆς σύστασιν, τὴν ὁποίαν, ὡς βραχύλογον, ἀναγινώσκω: «Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ ὑπὲρ τῆς ἐπειγούσης βελτιώσεως τῶν ὅρων τῆς ὑγιεινῆς ἐν τῷ ἐν Ἀθήναις στρατιωτικῷ νοσοκομείῳ, ὅπερ, ἕνεκα τῆς παλαιότητος αὐτοῦ, διότι ᾠκοδομήθη πρὸ ἑξηκονταετίας, καὶ τῆς ἐπιπολαιότητος τῶν ἑκάστοτε γενομένων διὰ γλισχροτάτης δαπάνης ἐπισκευῶν καὶ διασκευῶν, περιῆλθε δυττυχῶς εἰς σημεῖον ἄντικρυς ἀντίθετον τοῦ προορισμοῦ καὶ τοῦ σκοποῦ τῶν θεραπευτηρίων, κατέστη νοσογόνος ἑστία καὶ πηγὴ μολύσματος. Ἐκ τούτων δὲ ἡ θνησιμότης ἐν αὐτῷ ἀνῆλθεν εἰς βαθμὸν λίαν ἀνησυχητικὸν καὶ ἐπικίνδυνον. Ἐπιβάλλεται λοιπὸν ἡ διὰ μείζονος δαπάνης ῥιζικωτέρα βελτίωσις, τό γε νῦν ἔχον, τάχιστα δὲ ἐν τῷ προσεχεῖ χρόνῳ ἡ ἀνέγερσις νοσοκομείου νέου κατὰ τὰ νεώτερα συστήματα τῆς ὑγιεινῆς». Τὴν ἐντύπωσιν, ἥτις μοὶ ὑπηγόρευσε τὴν σύστασιν ταύτην, ἔχω ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως, ἐπισκεπτόμενος οὐχὶ σπανίως τὸ στρατιωτικὸν νοσοκομεῖον, ὅταν μανθάνω ὅτι τις τῶν συμπατριωτῶν μου στρατιωτῶν ἀσθενεῖ ἐκεῖ, καθ’ ὃ ἔχομεν πάντες καθῆκον πρὸς τοὺς συμπολίτας ἡμῶν. Ἡ ἐντύπωσις, ἣν ἐμποιεῖ τὸ νοσοκομεῖον, εἶναι λίαν δυσάρεστος, παρὰ τὰς λίαν ἀξιεπαίνους προσπαθείας, τὰς ὁποίας καταβάλλει τὸ ὑγειονομικὸν προσωπικόν. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργόν, κατὰ τὸ διάστημα τῶν διακοπῶν νὰ μελετήσῃ τὸ ζήτημα.

§17Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κατὰ τὴν χθεσινὴν συνεδρίασιν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔσχε τὴν καλωσύνην νὰ ὑποβάλῃ σημείωμα τῶν γενομένων εἰσπράξεων ἐκ τοῦ κληροδοτήματος Βασάνη. Μετὰ λύπης μου παρετήρησα, ὅτι, ἐναντίον ῥητοῦ ἄρθρου, μνημονευομένου ἐν τῇ διαθήκῃ, τὰ χρήματα ταῦτα μένουσι κατατεθειμένα ἐν τῷ Κεντρικῷ Ταμείῳ, ἐνῷ ἔδει, συμφώνως πρὸς ῥητὸν ἄρθρον τῆς διαθήκης, νὰ κατατεθῶσιν ἐπὶ τόκῳ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν, ἵνα, συμφώνως τῷ ῥητῷ ὅρῳ τῆς διαθήκης τοῦ ἀειμνήστου Βασάνη, καταθέσῃ εἰς τὴν Ἐθνικὴν Τράπεζαν τῆς Ἑλλάδος ἐπὶ τόκῳ 5% τὰ ἀπὸ τοῦ ἔτους 1892 κατατεθέντα διαδοχικῶς ποσά, μετὰ τῶν τόκων αὐτῶν ἀπὸ τῆς καταβολῆς των καὶ τῆς διαφορᾶς τοῦ χρυσοῦ, ὑπὲρ ἀνεγέρσεως σχολείου τῶν ἀξιωματικῶν τοῦ στόλου καὶ ἐκπαιδεύσεως αὐτῶν. Πρὸς τούτοις, λαμβάνων ἀφορμὴν ἐκ τῆς συστάσεως ταύτης, θὰ παρακαλέσω καὶ πάλιν τοὺς οἰκείους κ. Ὑπουργούς, καὶ ἰδίᾳ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, νὰ μεριμνήσωσι περὶ τῆς δημοσιεύσεως τῶν διαθηκῶν τῶν εὐεργετῶν τοῦ ἔθνους, διότι καθ’ ἑκάστην παρουσιάζονται ζητήματα ἔν τε τῇ Βουλῇ καὶ τῇ κοινωνίᾳ, καὶ προβαίνομεν εἰς συζητήσεις, χωρὶς νὰ γινώσκωμεν τὸ περιεχόμενον τῶν διαθηκῶν. Πρὶν καταπαύσω τὸν λόγον, θὰ ὑπομνήσω πρὸς τὸν κύριον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν σπουδαιοτάτην ἐπερώτησίν μου, τὴν ὁποίαν ἤρχισα κατὰ τὸ 1890, ἐπανέλαβον κατὰ τὸ 1895, ἐπαναλαμβάνω καὶ δὲ σήμερον, περὶ τῶν κληροδοτημάτων, διότι φρονῶ, ὅτι ἡ διαχείρισις τῶν κληροδοτημάτων, τῶν ὁποίων ἡ εἴσπραξις ἀνέρχεται εἰς 600,000 δραχμὰς καὶ πλέον, πρέπει νὰ προκαλέσῃ τὴν μέριμναν τῆς Βουλῆς πολὺ περισσότερον σήμερον. Θὰ ὑπομνήσω προσέτι εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐκκλησιαστικῶν, ἐκτὸς τῶν ἐπερωτήσεών μου τούτων, —ἐννοεῖται ὄχι διὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον, ἀλλὰ διὰ τὴν μέλλουσαν καὶ ἐν ἀρχῇ, διότι θὰ ἐπαναλάβω τὴν ἐπερώτησίν μου ταύτην,—νὰ καταθέσῃ πάντα τὰ σχετικὰ περὶ τῆς Μονῆς Πεντέλης, τὰ ὁποῖα ἐζήτησα κατὰ προηγουμένας συνεδριάσεις, καὶ ἰδιαιτέρως νὰ καταθέσῃ τὸν φάκελλον τὸν ἀφορῶντα εἰς τὴν παραχώρησιν πρὸς τὸν ἡγούμενον Πεντέλης οἰκοπέδου τινὸς ἐπὶ τῆς ὁδοῦ Μητροπόλεως, οἰκοπέδου ἀνήκοντος τῇ Μονῇ καὶ παρὰ τοὺς κανόνας παραχωρηθέντος, ἵνα ὁ ἡγούμενος ἐκεῖνος ἀνεγείρῃ οἰκοδομήν.

§18Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Χωρὶς πολλὰς λέξεις συνιστῶ πρὸς τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν Βουλευτικῶν ἐργασιῶν, ἐν οἱᾳδήποτε περιστάσει, ἀνακοινώσῃ εἰς τὴν Βουλήν, κατὰ τίνα τρόπον θέλει τακτοποιήσει τὴν κληρονομικὴν περιουσίαν τοῦ Βασάνη, συμφώνως πρὸς τὴν διαθήκην αὐτοῦ, ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὴν νομισματικὴν διαφοράν, ἡ ὁποία ἀνέρχεται εἰς 350,000 δραχμάς, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς τοὺς καθυστερουμένους τόκους.

§19ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὁ κατατεθεὶς πίναξ ὑπὸ τοῦ κ. ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν Ὑπουργοῦ τῶν ἀξιωματικῶν τῆς φάλαγγος τῆς τιμῆς εἶναι ἐλλιπής. Παρακαλῶ ἑπομένως τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ συμπληρώσῃ αὐτὸν καὶ προσαγάγῃ εἰς τὴν Βουλήν, διότι ἐξ αὐτοῦ θέλω ἀποδείξει, ὅτι παρέλειψε πολλοὺς, τοὺς ὁποίους ὤφειλε νὰ φέρῃ εἰς τὴν ἐνεργὸν φάλαγγα διὰ τὰ ὀλίγα ἔτη, τὰ ὁποῖα θέλουσιν ἐπιζήσει.

§20ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§21ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Πρὸς τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ναυτικῶν ἔχω ν’ ἀπευθύνω σύστασίν τινα. Ἀπεβίωσε πρό τινος ἐν Ἀταλάντῃ λείψανον τοῦ κατὰ θάλασσαν ἱεροῦ ἀγῶνος, ὀνόματι Θεοχάρης. Ἐπειδὴ δὲ κατέλιπε πολυμελῆ οἰκογένειαν ἐν πενίᾳ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ λάβῃ πρόνοιαν καὶ χορηγήσῃ αὐτῇ χρηματικὸν βοήθημα. Τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Βουλῆς θὰ παρακαλέσω νὰ μᾶς πληροφορήσῃ, τί γίνονται τὰ πρακτικὰ τῆς προχθεσινῆς συνεδριάσεως.

§22ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐκτυποῦνται.

§23ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον νὰ διατάξῃ προσέτι νὰ ἐπισπευσθῇ ἡ τύπωσις καὶ διανομὴ τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανισμοῦ τοῦ Πανεπιστημίου, τοῦ ὑποβληθέντος πρό τινων ἡμερῶν ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως. Ἐπὶ τῇ ὑποθέσει ὅτι ἡ Βουλὴ θὰ συνέλθῃ μετὰ τὸ Πάσχα καὶ θὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, πρέπει νὰ ἔχωμεν αὐτὸ κατὰ τὰς ἑορτάς, ἵνα τὸ μελετήσωμεν. Ἐλπίζω δὲ, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Ἐκπαιδεύσεως θέλει λάβει πρόνοιαν περὶ τῆς οἰκονομικῆς διαχειρίσεως τῆς περιουσίας τοῦ Πανεπιστημίου, ἡ ὁποία εἶναι πληγὴ χαίνουσα τοῦ ἀνωτάτου τούτου ἐκπαιδευτηρίου μας.

§24ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καθ’ ὅσον γνωρίζω, τὸ νομοσχέδιον θὰ ἦναι ἕτοιμον αὔριον ἢ μεθαύριον.

§25Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Καὶ διὰ τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ πρέπει, κ. Πρόεδρε, νὰ δοθῇ μία πίστωσις ἀνάλογος, διὰ νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ἐκτύπωσις τῶν πρακτικῶν τῆς πρώτης συνόδου. Μεθ’ ὅλα αὐτὰ, τὰ ὁποῖα ἐφροντίσατε νὰ γείνωσιν ὑπὲρ τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ληφθῇ πρόνοια καὶ διὰ τὴν ἐξακολούθησιν τῆς ἐκτυπώσεως τῶν πρακτικῶν τῆς Αʹ συνόδου.

§26ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Περὶ τούτου πολὺς πολλάκις ἐγένετο λόγος κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον. Ἐγένετο τοιοῦτος παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Βόλου συναδέλφου καὶ παρ’ ἄλλων, οἵτινες ἠρκέσθησαν ν’ ἀπευθύνωσι σύστασιν πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως, ὅπως λάβῃ τὰ κατάλληλα μέτρα, ἵνα καταστῶμεν ἐνήμεροι ἐν τῇ ἐκτυπώσει τῶν ἐστενογραφημένων πρακτικῶν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλωσε τότε, ὅτι θὰ λάβῃ ὅλα τὰ κατάλληλα μέτρα. Ἐγὼ ἀντεῖπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ στηριχθῶμεν εἰς τὴν δήλωσιν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν προθυμίαν αὐτοῦ, ἀλλ’ ὅτι ἀνάγκη πᾶσα νὰ λάβῃ αὐτὴ ἡ Βουλὴ ῥιζικώτερα μέτρα. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως δὲν ἐφρόντισε νὰ περιληφθῇ ἡ ἀναγκαία πίστωσις ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, καὶ οὕτω συνέβη ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐγὼ εἶπον, ὅτι, ἐνῷ κατὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς προηγουμένης περιόδου εἶχε κατορθωθῆ νὰ φθάσωμεν εἰς τὴν ἐνημερότητα, καὶ ὁ τότε προϊστάμενος τῆς Κυβερνήσεως εἶχε κατορθώσει νὰ πραγματοποιηθῇ τὸ μέτρον, καθ’ ὃ μετά τινας ἡμέρας ἐξετυποῦντο τὰ πρακτικὰ καὶ διενέμοντο εἰς τοὺς κ. Βουλευτὰς, ἤδη ἔληξεν ἡ δευτέρα σύνοδος καὶ δὲν ἔχομεν ἀκόμη τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς πρώτης, μὲ ὅλην τὴν καλὴν θέλησιν καὶ τὴν προθυμίαν, ἣν ἔδειξε κατὰ τὴν ἡγουμένην σύνοδον ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως. Ἐὰν ἐξακολουθήσῃ αὐτὴ ἡ κατάστασις, ἐὰν δὲν θελήσωμεν ἡμεῖς νὰ λάβωμεν μέτρον ὁριστικὸν περὶ τούτου, φόβος εἶναι μήπως μᾶς εὕρῃ καὶ ἡ τρίτη σύνοδος καὶ δὲν θὰ ἔχωμεν ἀκόμη τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικὰ τῆς δευτέρας συνόδου. Ἄν θέλωμεν, Κύριοι νὰ ἔχωμεν ἐγκαίρως τὰ ἐστενογραφημένα πρακτικά, τῶν ὁποίων ἔχομεν τόσην ἀνάγκην καὶ ἡμεῖς καὶ ἡ Κυβέρνησις, πρέπει νὰ λάβωμεν ῥιζικὰ μέτρα, πρέπει πρὸ παντὸς νὰ βελτιώσωμεν τὰ τοῦ στενογραφικοῦ γραφείου, γραφεῖς δὲ νὰ μὴ προσλαμβάνωνται οἱ τυχόντες, ἀλλὰ νὰ ἀφεθῇ εἰς ἕκαστον τῶν στενογράφων ὑπ’ εὐθύνην του νὰ προσλαμβάνῃ τοὺς καταλλήλους καὶ ἱκανοὺς γραφεῖς, νὰ μὴ περιερχώμεθα δὲ εἰς τὴν ἀνάγκην ἡμεῖς πολλάκις οἱ ἀγορεύοντες, προκειμένου νὰ διορθώσωμεν τοὺς ἐστενογραφημένους λόγους μας, νὰ μὴ ἐννοῶμεν περὶ τίνος πρόκειται· διότι ἄλλοι τῶν γραφέων εἶναι ἀνορθόγραφοι, ἄλλοι δὲν ἀντιλαμβάνονται περὶ τίνος πρόκειται. Συνέβη ἤδη καὶ εἰς ἐμὲ πολλάκις νὰ ἀφήσω ὅλως διόλου τὴν ἀγόρευσίν μου, διότι δὲν ἠδυνάμην πλέον νὰ ἀντιληφθῶ, τί εἶπον. Τὸ πρῶτον λοιπὸν καὶ κύριον εἶναι νὰ ἀφήσωμεν εἰς τοὺς στενογράφους νὰ ἐκλέξουν αὐτοὶ ὑπ’ εὐθύνην των τοὺς γραφεῖς, δεύτερον νὰ ἔχωμεν ἀρκετὴν πίστωσιν διὰ τὸ τυπογραφεῖον, ὅπως ἀπασχολῇ προσωπικὸν ἀποκλειστικῶς εἰς τὴν ἐργασίαν ταύτην. Ἂν δὲν ληφθῶσι μέτρα τοιαῦτα, μάτην θὰ ἀπευθύνωμεν τὰ παράπονά μας, θὰ ἐξακολουθῇ δὲ αὐτὴ ἡ κατάστασις καὶ θὰ καθυστερῇ ἡ ἐκτύπωσις τῶν πρακτικῶν ἐπὶ μίαν καὶ δύο συνόδους.

§27ΡΑΖΕΛΟΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως καὶ τὴν Βουλὴν νὰ συναινέσῃ, ὅπως προταχθῶσιν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει τῆς αὔριον καὶ δύο ἕτερα νομοσχέδια, τὰ ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπὸ τοὺς ἀριθμοὺς 18 καὶ 36 ἀναγεγραμμένα, ὧν τὸ μὲν ἀφορᾷ τὸ προσωπικὸν τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, τὸ δὲ ἕτερον τὴν κατάργησιν καὶ τροποποίησιν ἄρθρων τινῶν ἐκ τῶν τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον τοῦ κατὰ γῆν στρατοῦ διεπόντων νόμων. Τὸ πρῶτον νομοσχέδιον περιέχει ὅρους εὐεργετικοὺς καὶ διὰ τὸ Μετοχικὸν Ταμεῖον καὶ διὰ τοὺς ἀξιωματικούς, ἰδίᾳ τοὺς ἀποστράτους, τὸ δὲ δεύτερον συνδέεται ἀναποσπάστως μὲ τὸ νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον ἐψηφίσθη πρὸ πολλοῦ παρ’ ἡμῶν, περὶ συστάσεως γεωργικοῦ σταθμοῦ ἐν Βυτίνῃ, καὶ ἀποτελεῖ τὸ ἕτερον μέρος τοῦ συστήματος, τὸ ὁποῖον ἡ Κυβέρνησις ἔλαβε πρὸς ὀργάνωσιν τῆς δασικῆς ὑπηρεσίας. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι, ἀφοῦ ἐψηφίσθη τὸ τμῆμα ἐκεῖνο τοῦ συστήματος, ἀπόλυτος ἀνάγκη εἶναι νὰ ἐπιψηφισθῇ καὶ τὸ ἕτερον, ὥστε μετὰ δύο ἔτη, μετὰ τὰ ὁποῖα θὰ ἔχωσι καταρτισθῆ δασοφύλακες, νὰ ὑπάρχῃ καὶ μέρος τοῦ προσωπικοῦ τῶν δασαρχῶν, περὶ τῶν ὁποίων προβλέπει τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὥστε νὰ μὴ εὑρίσκωνται οἱ δασοφύλακες, οἱ ὁποῖοι θὰ καταρτισθῶσι δυνάμει τοῦ ἐψηφισμένου νομοσχεδίου, ὑπὸ τὰς διαταγὰς ἀξιωματικῶν τῆς χωροφυλακῆς, οὗτοι δ’ ἐπανέλθωσιν εἰς τὸ σῶμά των, οὗτινος ἡ ὑπηρεσία παραβλάπτεται ὡς ἐκ τῆς ἀπομακρύνσεως αὐτῶν.

§28Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὀρθοτάτη ἡ παρατήρησις, καὶ ἴσως ματαιωθῇ ὁ σκοπὸς, διὰ τὸν ὁποῖον ἀναδιωργανώθη ὁ γεωργικὸς σταθμὸς Βυτίνης, ἐὰν δὲν ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον περὶ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν, διότι μετ’ ὀλίγον θέλομεν ἔχει δασοφύλακας, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν εἶσθαι τεταγμένοι ὄχι ὑπὸ ἐπιστήμονας δασονόμους, καὶ θέλουσιν ἀπομάθει ὅ,τι ἔμαθον. Δι’ αὐτὸ συνιστῶ καὶ ἐγὼ εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἐπιληφθῇ τοῦ νομοσχεδίου τούτου· ἀλλὰ πολλὰ εἶναι φύσεως ἐπειγούσης.

§29ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Θὰ μοὶ ἐπιτρέψῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως νὰ παραπονεθῶ, ὅτι δὲν κατετέθη ὁ πίναξ, τὸν ὁποῖον ἐζήτησα εἰς προηγουμένας συνεδριάσεις, ὁ ἐμφαίνων πόσον ποσὸν σταφίδος μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως τῆς ἐμπορικῆς μετὰ τοῦ Βελγίου εἰσήχθη εἰς τὸ Βέλγιον. Ἐνθυμεῖσθε ὅτι τὴν ἐπερώτησιν ταύτην ὑπέβαλον πρὸ ἡμερῶν. Ἐκ τῆς προσαγωγῆς τοῦ πίνακος αὐτοῦ θέλει ἐξαχθῆ κατὰ πόσον ὠφελήθημεν ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης, δυνάμει τῆς ὁποίας ἀφῃρέθησαν ἐκ τῶν τελωνειακῶν εἰσπράξεων 300,000 περίπου δραχμαί. Εἶναι λοιπὸν, νομίζω, μέγιστον ἐνδιαφέρον νὰ μάθωμεν, τί ἐκερδήσαμεν ἐκ τῆς συμβάσεως ἐκείνης. Ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ, παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ πληροφορήσῃ τὴν Βουλὴν, ἐὰν ἤρξαντο αἱ ἐργασίαι τοῦ σιδηροδρόμου Μύλων–Καλαμῶν, κατὰ πόσον προώδευσαν, καὶ ἂν ὑπάρχῃ πεποίθησις, ὅτι ἐντὸς τῶν προθεσμιῶν, τῶν ταχθεισῶν ὑπὸ τῆς συμβάσεως, θὰ δυνηθῇ ἡ ἑταιρία νὰ περατώσῃ τὸ τμῆμα, τὴν περάτωσιν τοῦ ὁποίου ἀνέλαβεν.

§30ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὴν πρώτην ἐπερώτησιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἀπαντῶ, ὅτι, ἅμα ὡς ἀπηύθυνε τὴν ἐπερώτησίν του τὴν πρώτην φοράν, ἔκαμον τὰ ἀναγκαῖα διαβήματα, ἵνα λάβω τὰς ζητηθείσας πληροφορίας. Ἀλλὰ νομίζετε ὅτι δυνάμεθα ἐντὸς 5 ἢ 6 ἡμερῶν νὰ ἔχωμεν πληροφορίας, ὄχι ἀκριβεῖς, ἀλλ’ οὔτε κατὰ προσέγγισιν, πόση σταφὶς εἰσήχθη εἰς τὸ Βέλγιον; Πρέπει λοιπὸν ἀπ’ ἐκεῖ νὰ ἐξακριβωθῶσιν αἱ πληροφορίαι ἡμῶν. Ὥστε ἦτο φυσικῶς ἀδύνατον νὰ σᾶς δώσωμεν μέχρι σήμερον τὰς πληροφορίας.

§31ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπερώτησιν τοῦ ἐκ Πυλίας ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσαγάγῃ καὶ πίνακα τοῦ εἰσαγωγικοῦ ἐμπορίου ἐν Βελγίῳ, διότι καὶ ἐκ τοῦ πίνακος τούτου θέλει ἀποδειχθῆ πόσον εἶχον δίκαιον οἱ ἐπικρίναντες τὴν σύμβασιν ἐκείνην, καθόσον ἔχω λόγους νὰ πιστεύω, ὅτι ἐπαισθητῶς ηὔξησε τὸ εἰσαγωγικὸν μετὰ τοῦ Βελγίου ἐμπόριον, πρὸς βλάβην τοῦ Ἑλληνικοῦ ταμείου.

§32ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Νομίζω ὅτι εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, εἰς τὸ τμῆμα τῆς στατιστικῆς, ὑπάρχουν αἱ πληροφορίαι, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐζήτησα, καὶ ἐκ τοῦ τμήματος ἐκείνου δύνανται νὰ ληφθῶσι καὶ προσκομισθῶσιν εἰς τὴν Βουλὴν ἀκριβῶς αἱ πληροφορίαι, χωρὶς νὰ λάβῃ τὸν κόπον ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ τὰς ζητῇ ἀπὸ τὸ Βέλγιον.

§33ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Πρὸς ἐμὲ ἀπηυθύνατε τὴν ἐπερώτησιν, καὶ ἐγὼ ἐνεργήσας ἐζήτησα πληροφορίας διὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν· ἀλλὰ δὲν ἀρκοῦσι μόνον αὗται.

§34ΚΑΡΑΠΑΥΛΟΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπέβαλε τὴν σύμβασιν ἐκείνην, ἔλαβον δὲ τὴν πρόνοιαν νὰ συστήσω, ἵνα ἀντίγραφον τῆς ἐπερωτήσεώς μου ἀποσταλῇ ἀπ’ εὐθείας εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, καὶ, ὡς μὲ ἐβεβαίωσε τὸ γραφεῖον τῆς Βουλῆς, ἐστάλη.

§35Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἦσθε παρὼν κατὰ προηγουμένην συνεδρίασιν, καθ’ ἣν ἐγένετο λόγος περὶ καθυστερήσεως τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, ὅπως ἀνταποκριθῇ εἰς ὑποβαλλομένας ἐπερωτήσεις. Ἐκ τῆς ἐρεύνης, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἀπεδείχθη ὅτι ἐγένετο ἴσως μὴ προσήκουσα ἀνακοίνωσις τῶν ἐπερωτήσεων, διότι ἐτίθεντο ἐν φακέλλῳ τὰ πρακτικὰ καὶ ἐστέλλοντο εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἀπεδίδοντο ἐκεῖ εἰς τὸ πρωτόκολλον τῶν εἰσερχομένων, ἔνθα ἀπεσφράγιζον τοὺς φακέλλους καὶ ἔβλεπον «Ἔγγραφα Βουλῆς», καὶ ἠγνόουν εἰς ποῖον τμῆμα νὰ διαβιβάσωσι ταῦτα. Κατ’ ἐμὲ, ἔπρεπε ν’ ἀπευθύνωνται πρὸς ἐμέ. Ἐντεῦθεν ἐπῆλθεν ἡ καθυστέρησις εἰς ἀπαντήσεις.

§36ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Πυλίας, καὶ ἡ ἀπάντησις, τὴν ὁποίαν ἔδωκεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, νομίζω ὅτι θίγει γενικώτερον ζήτημα, τὸ τῆς συντάξεως τῶν στατιστικῶν ἡμῶν. Νομίζω ὅτι ἡ στατιστική, ἡ ὁποία διευθύνεται παρὰ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν, πρέπει νὰ ἦναι εἰς ἄμεσον συνάφειαν μὲ τοὺς Ἕλληνας προξένους, καὶ αὐτὴ ἀπ’ εὐθείας θὰ λαμβάνῃ τὰς σχετικὰς πληροφορίας περὶ τῆς ἐμπορικῆς κινήσεως τῆς Ἑλλάδος μὲ τὰ διάφορα Κράτη, ὅπου ἑδρεύουσιν οἱ πρόξενοι ἡμῶν. Καὶ τὰς πληροφορίας τὰς ἀφορώσας τὴν σταφίδα, νομίζω ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν πρέπει νὰ συλλέγῃ διὰ τῶν προξένων πάντοτε, ὅπως αἱ πληροφορίαι αὗται αἱ προξενικαὶ χρησιμεύωσι πρὸς συμπλήρωσιν τῶν πληροφοριῶν, τὰς ὁποίας λαμβάνει ἀπὸ τὸ τελωνεῖον. Τοῦτο θὰ συστήσω νὰ γενικευθῇ, ὅπως ἔχωμεν στατιστικὴν διὰ τὴν μελέτην τῶν ζητημάτων ἐκείνων, τὰ ὁποῖα ἀπαιτοῦσι τὰς στατιστικὰς πληροφορίας.

§37ΣΤΑΗΣ. Εἶναι γνωστὸν, ὅτι κατὰ τὴν 25 Μαρτίου τελεῖται πανήγυρις μεγάλη ἐν Τήνῳ, εἰς τὴν ὁποίαν κατέρχονται πολλοὶ Ἕλληνες ἰδίᾳ ἐκ τῆς μικρᾶς Ἀσίας καὶ μάλιστα ἐκ Σμύρνης, μοὶ γράφουσι δὲ ἐκεῖθεν πολλὰ παράπονα κατὰ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ ἐκεῖ Προξενείου, οἱ ὁποῖοι φορολογοῦσι τοὺς μέλλοντας νὰ κατέλθωσιν εἰς τὴν ἐν Τήνῳ πανήγυριν, ὅλως παρανόμως· παρ’ ἑκάστου τῶν εἰς Τῆνον ἀπερχομένων καὶ ζητούντων διαβατήριον, τὸ καλούμενον πασαβάντι, ἀπαιτοῦσιν ἥμισυ μετζήτιον! Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, πιστεύω, θὰ ἔχει γνῶσιν καὶ ἄλλων παρανόμων πράξεων τοῦ προσωπικοῦ τοῦ Προξενείου Σμύρνης, δι’ ὧν καταπιέζεται τὸ πολυπληθὲς ἐκεῖ Ἑλληνικὸν στοιχεῖον παρὰ τῶν ἀντιπροσώπων τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως. Παρακαλῶ λοιπὸν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ σπεύσῃ νὰ λάβῃ πληροφορίας, καὶ ἂν ἔχωνται ταῦτα ἀληθείας, νὰ διατάξῃ τὰ δέοντα, διότι μοὶ φαίνεται ὅτι προσγίνεται μεγίστη βλάβη καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τῆς Τήνου καὶ εἰς τὰ συμφέροντα τοῦ καθόλου Ἑλληνισμοῦ, παρεμποδιζομένης οὕτω τῆς ἐπικοινωνίας.

§38ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Παρακαλῶ νὰ μοὶ δώσητε μίαν σημείωσιν.

§39ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐπιφορτίσῃ τὴν ὑπ’ αὐτὸν ὑπηρεσίαν τοῦ σιδηροδρομικοῦ τμήματος, ἵνα κατὰ τὴν ἀπουσίαν τῆς Βουλῆς παρασκευάσῃ καὶ κατὰ τὴν ἐπανάληψιν τῶν ἐργασιῶν της ὑποβάλῃ εἰς αὐτὴν κατάστασιν, ἐμφαίνουσιν ἀφ’ ἑνὸς μὲν τὸ κινητὸν ὑλικὸν, τὸ ὁποῖον παρελήφθη παρὰ τῆς ἐκπτώτου ἐργολάβου ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πειραιῶς–Λαρίσης, ἀφ’ ἑτέρου δὲ τὸ νῦν ὑπάρχον κινητὸν ὑλικὸν. Ἐὰν ἐκ τῆς καταστάσεως ταύτης πεισθῇ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἔκτοτε οὐ μόνον μεγάλη φθορὰ, ἀλλὰ καὶ μεγάλη ἀπώλεια ἐπῆλθεν εἰς τὸ ὑλικὸν τοῦτο, οὗτινος ἡ ἀξία εἰς ἑκατομμύρια ὅλα ἀνέρχεται, ἂς φροντίσῃ καὶ ἐν ἀπουσίᾳ τῆς Βουλῆς νὰ λάβῃ πάντα τὰ μέτρα πρὸς ἐξασφάλισιν κατὰ τὸ δυνατὸν τῆς ὑπολειπομένης ἔτι τοιαύτης περιουσίας. Ἐξακολουθεῖ, Κύριοι, ἀληθὴς λεηλασία, καὶ δυστυχῶς πολλάκις δὲν εἶναι ξένοι ὅλως τῆς λεηλασίας ταύτης καὶ αὐτοὶ οἱ διοριζόμενοι ὑπάλληλοι, ἐπιστάται καὶ φύλακες. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἔπρεπεν ἀντὶ τῶν φυλάκων τούτων, τοὺς ὁποίους στρατολογοῦμεν ὅπως στρατολογοῦμεν συνήθως, προτιμότερον θὰ ἦτο ν’ ἀνατεθῇ ἡ φύλαξις τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος ὑλικοῦ εἰς τὴν χωροφυλακὴν καὶ τὸν στρατόν, διότι οὗτοι οἱ χωροφύλακες καὶ οἱ στρατιῶται γνωρίζουσι τὸ Στρατοδικεῖον, καὶ θὰ προφυλαχθῶσιν ἀπὸ τοῦ νὰ κάμωσι τὰς καταχρήσεις, τὰς ὁποίας κάμνουσιν οἱ σημερινοὶ φύλακες, οἱ ὁποῖοι διαρπάζουν ἀκόμη καὶ τὰ ἀγκωνάρια. Ἀπέναντι αὐτῆς τῆς καταστροφῆς καλὸν εἶναι ὅ,τι εἶναι δυνατὸν ἡ ὑπηρεσία νὰ κάμῃ, ὅπως διασώσῃ ὅ,τι ὑπολείπεται ἀκόμη ἐξ αὐτῆς τῆς περιουσίας. Ἀλλ’ ὅπως δήποτε ἐπάναγκες νομίζω, μέχρι τῆς ἐπαναλήψεως τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς νὰ συνταχθῇ ἡ αἰτηθεῖσα ὑπ’ ἐμοῦ κατάστασις καὶ ὑποβληθῇ εἰς ἡμᾶς.

§40ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἐὰν δὲν διετελοῦμεν, κύριε Πρόεδρε, εἰς τὴν τελευταίαν ἡμέραν τῆς συνόδου, θὰ παρεκάλουν τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ προσκομίσῃ πίνακα τῶν ἀπονεμηθεισῶν συντάξεων, ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ἐδαφίου βʹ τοῦ ἄρθρου 1 τοῦ σχετικοῦ νόμου, εἰς παθόντας δῆθεν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἀπὸ τοῦ 1861 μέχρι σήμερον...

§41Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑπάρχουσι δύο ὅροι ἐν τῷ νόμῳ: διὰ τοὺς παθόντας κατὰ τὴν διάρκειαν τῆς ὑπηρεσίας καὶ διὰ τοὺς παθόντας ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας.

§42ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Ἕνεκα τῆς ὑπηρεσίας... Ἐκ τοῦ πίνακος τούτου θ’ ἀπεδεικνύετο πόσαι καταχρήσεις ἐγένοντο τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νόμου, ἰδίως κατὰ τοὺς τελευταίους τούτους χρόνους. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν ὑπάρχει ὁ ἀπαιτούμενος πρὸς τοῦτο καιρὸς, θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως νὰ λάβῃ πρόνοιαν περὶ τούτου, καὶ εἰς τὴν προσεχῆ σύνοδον νὰ ὑποβάλῃ τροποποίησιν τοῦ ἄρθρου τούτου τοῦ νόμου περὶ συντάξεων, καθοριζομένου ῥητῶς, τί ἐστὶ παθὼν λόγῳ ὑπηρεσίας.

§43ΚΟΡΠΑΣ. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Στρατιωτικῶν, προκειμένου νὰ συζητηθῇ αὔριον τὸ νομοσχέδιον περὶ καταργήσεως καὶ ἀντικαταστάσεως διατάξεων τοῦ νόμου περὶ στρατολογίας, νὰ ὑποβάλῃ, εἰ δυνατὸν, πρὸ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου ἐκείνου, ἀριθμητικὴν κατάστασιν τῶν καθυστερούντων κληρωτῶν μέχρι τοῦ 1894.

§44ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἰσερχόμεθα εἰς τὴν ἡμερησίαν διάταξιν. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐγκρίσεως προϋπολογισμῶν ὁλικῆς δαπάνης δημοσίων ἔργων, δι’ ἅπερ ἀναγράφεται ὑπὸ τὸ κεφ. 15 ἄρθρ. 3 ἐδάφ. αʹ πίστωσις ἐκ δραχ. 354,946 εἰς τὸν εἰδικὸν προϋπολογισμὸν τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως τοῦ ἔτους 1896. Ὁ κ. Ν. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§45Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀξιέπαινος εἶναι ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, μεριμνήσας νὰ πληρώσῃ ἐν μέρει ἔλλειψιν αἰσθητὴν ἰδίως εἰς τοὺς γεωργικοὺς πληθυσμούς. Ἡ ἔλλειψις αὕτη εἶναι ἡ κατασκευὴ γεφυρῶν ἐπὶ διαφόρων συγκοινωνιῶν. Ἐκ τῶν 34 τελεσθησομένων ἔργων τὰ μὲν 31 εἶναι γέφυραι διαφόρου ἀνοίγματος ἐπὶ τῶν διαφόρων ὁδῶν, 3 δὲ προϋπολογισμοὶ ἀφορῶσι τὴν κατασκευὴν ὁδῶν. Ἀλλὰ μετὰ λύπης μου θέλω παρατηρήσει εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι ἀπὸ τῆς περιόδου τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς ἐν Ἑλλάδι μανία κακὴ ἐπῆλθεν εἰς τοὺς διέποντας τὰ τῶν δημοσίων ἔργων διὰ τῆς κατασκευῆς σιδηρῶν γεφυρῶν. Ἐκ τῶν 31 τούτων γεφυρῶν αἱ 23 θέλουσι κατασκευασθῆ σιδηραῖ, 7 λίθινοι καὶ 1 ξυλίνη. Τὰ σιδηρᾶ καταστρώματα τῶν σιδηρῶν αὐτῶν γεφυρῶν θὰ ἀπαιτήσωσι δαπάνην πλέον τοῦ ἡμίσεως τῆς ἀπαιτηθησομένης πιστώσεως, ἤτοι ἄνω τῶν 175,000 δραχμῶν, αἵτινες θὰ φυγαδευθῶσιν ἐκ τῆς Ἑλλάδος. Ἐκτὸς τούτου ἡ κατασκευὴ τῶν σιδηρῶν γεφυρῶν ἐπιβάλλει εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων διηνεκῆ καὶ ἐνδελεχῆ μέριμναν τῆς συντηρήσεως αὐτῶν, ἐνῷ ἡ κατασκευὴ λιθίνων γεφυρῶν, ἐπιτρεπομένη ὡς ἐκ τοῦ ἐδάφους καὶ τῶν ὑπαρχόντων ὑλικῶν ἐν τῷ τόπῳ, μετὰ τὴν κατασκευὴν δὲν θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ἐπιτηρήσεως, παρὰ μετὰ παρέλευσιν δεκαετηρίδων ἴσως, ἵνα μὴ εἴπω ἑκατονταετηρίδων. Ἡ κατασκευὴ σιδηρᾶς γεφύρας ἐπιβάλλεται, ὅταν ἀνέφικτος καθίσταται καθ’ ὁλοκληρίαν ἡ κατασκευὴ λιθίνης γεφύρας, ἀλλὰ κακὴ μανία, ὡς εἶπον, εἰσήχθη νὰ κατασκευάζωμεν σιδηρᾶς γεφύρας ἄνευ οὐδενὸς λόγου. Ἑπομένως θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ συστήσῃ εἰς τὸ σχετικὸν τμῆμα, καὶ ἰδίως εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, ἵνα μὴ ἐγκρίνῃ κατασκευὴν γεφύρας σιδηρᾶς, παρὰ τότε μόνον, ὅταν ἐπιβάλληται αὕτη ἐξ ἀναποδράστου ἀνάγκης, τὴν δὲ ἀναπόδραστον αὐτὴν ἀνάγκην γνωρίζουσι κάλλιστα οἱ μηχανικοί. Ἐὰν δὲ διὰ τῆς κατασκευῆς σιδηρῶν γεφυρῶν πρόκειται νὰ συντηρήσωμεν ἄξιον καὶ πολυμαθέστατον ἄλλως τε ὑπάλληλον, τὸν κ. Σνάϊδερ, φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι καθόλου δίκαιον. Αἱ γέφυραι αἱ παρουσιαζόμεναι εἰς τὸν παρόντα προϋπολογισμὸν εἶναι ὅλαι γέφυραι συνήθους ἀνοίγματος· εἶναι γέφυραι, τὰς ὁποίας οἱ ἐξερχόμενοι ἐκ τοῦ Πολυτεχνικοῦ ἀκόμη Σχολείου δύνανται κάλλιστα νὰ ὑπολογίσωσιν. Ἐκτὸς δὲ τούτου εἶναι ἁμαρτία, μηχανικοὶ σπουδάσαντες ἐν Εὐρώπῃ, ἐλθόντες ἐδῶ μὲ διπλώματα καὶ πτυχία, νὰ μὴ δύνανται νὰ ὑπολογίσωσι τοιαύτας μικρὰς γεφύρας. Περὶ μιᾶς μεγάλης γεφύρας ὁμολογῶ ὅτι ἀπαιτεῖται εἰδικὸς καὶ γνώστης, ἀλλὰ διὰ τὰς ξυλίνας γεφύρας, αἱ ὁποῖαι εἶναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ σημειωμέναι 20 καὶ 26 ἐγκαθέτως, φρονῶ ὅτι εἶναι περιττὸν νὰ διατηρῶμεν μηχανικὸν τοιοῦτον. Ὁμολογῶ ὅτι ὁ νῦν μηχανικὸς εἶναι ὁ καλλίτερος πάντων τῶν ἐλθόντων ἐκ τῶν ξένων, ὁ εἰδικώτερος, ὁ ἐργαζόμενος ἴσως, ἀλλ’ οὐδὲν δυνάμενος νὰ παράσχῃ εἰς τὸν τὸν τόπον. Κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ τὸν κ. Σνάϊδερ εἴχομεν ψηφίσει πίστωσιν διὰ ἕνδεκα μῆνας, ἤτοι μέχρι τέλους Νοεμβρίου 1895, καὶ ἐν τούτοις διετηρήθη εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, ἐπὶ τῇ προφάσει τῆς ἐγκαταστάσεως τῆς σιδηρᾶς γεφύρας τοῦ πορθμοῦ τοῦ Εὐρίπου. Φρονῶ ὅτι δὲν εἶναι δίκαιον, εἰς τὰς χρηματικὰς ταύτας ἀνάγκας, διὰ τὰς ὁποίας, ἀναγκαζόμεθα νὰ κλείωμεν τὰ σχολεῖά μας καὶ νὰ λέγῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας, ὅτι δὲν ἔχει δαπάνην 5 ἕως 10 χιλιάδων διὰ νὰ συντηρήσῃ ἓν σχολεῖον, νὰ δίδωμεν 10,000 εἰς ξένον, μὴ παρέχοντα καμμίαν ἐργασίαν. Ἑπομένως εἶμαι σύμφωνος ὑπὲρ τῆς ἐγκρίσεως ὅλων τῶν πιστώσεων, καὶ συγχαίρω συνάμα καὶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν διὰ τὴν μέριμνάν του ταύτην, ἀλλὰ θὰ τὸν παρακαλέσω καὶ αὖθις νὰ συστηθῇ εἰς τὸ τμῆμα, ὅπως, εἰ δυνατόν, τὰς γεφύρας ἐκείνας, τὰς ὁποίας δύνανται νὰ κατασκευάσωσιν οἱ ἰδικοί μας καθ’ ὁλοκληρίαν, τὰς ἀφήσῃ εἰς αὐτοὺς, ἐγκαταλείψῃ δὲ τὰς σιδηρᾶς, αἱ ὁποῖαι θὰ φυγαδεύσωσι τὸ χρῆμα ἐκ τῆς Ἑλλάδος καὶ θ’ ἀπαιτήσωσι καὶ διαρκῆ συντήρησιν. Πιστεύω δὲ, ὅτι οἱ κ. συνάδελφοι θέλουσι συμμερισθῆ καθ’ ὁλοκληρίαν τὴν πρότασίν μου ταύτην.

§46ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Πρόκειται περὶ ἔργων, τῶν ὁποίων τὰ πλεῖστα εἶναι ἤδη ἠρχισμένα, καὶ πρόκειται ἤδη νὰ τ’ ἀποπερατώσωμεν. Αἱ παρατηρήσεις σας περὶ τῶν σιδηρῶν γεφυρῶν εἶναι ἴσως ὀρθαὶ, καὶ ἐλπίζω ἴσως εἰς τὸ μέλλον νὰ δυνηθῶμεν νὰ λάβωμεν αὐτὰς ὑπ’ ὄψιν.

§47ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μίαν πληροφορίαν παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ δώσῃ ἐπὶ τῶν ἑξῆς ἔργων. Εἰς τὴν σελίδα 8 τοῦ νομοσχεδίου, εἰς τὸν πίνακα, εἰς τὸ τέλος τοῦ πρώτου τυπογραφικοῦ φύλλου, ἀναφέρεται «Ἐθνικὴ ὁδὸς Τρικκάλων–Ἄρτης», καὶ εἰς τὴν σελίδα 17 γίνεται λόγος περὶ γεφυρῶν ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ «Τρικκάλων εἰς Καλαῤῥύτας». Ὑποθέτω ὅτι πρόκειται περὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ· διότι καὶ ἡ γέφυρα, ἥτις πρόκειται νὰ κατασκευασθῇ ἐπὶ τῆς ἐθνικῆς ὁδοῦ Τρικκάλων–Καλαῤῥυτῶν καὶ ἥτις ἀναφέρεται ἐν τῇ σελίδι 12, εἶναι ἡ αὐτή. Πρόκειται περὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ; ἢ πρόκειται περὶ δύο ὁδῶν, τῆς μὲν ἀγούσης ἐκ Τρικκάλων εἰς Καλαῤῥύτας, τῆς δὲ ἐκ Τρικκάλων εἰς Ἄρταν; Δὲν νομίζω ὅτι πρόκειται τοιοῦτόν τι, ἀλλ’ ὅτι εἶναι ἡ αὐτὴ ὁδὸς, ἡ ἄγουσα ἐκ Τρικκάλων εἰς Ἄρταν, μὲ διακλάδωσιν εἰς Καλαῤῥύτας. Ἐὰν πρόκειται περὶ τούτου, ἔχω νὰ σᾶς κάμω σύστασίν τινα.

§48ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἠξεύρω ἂν πρόκειται περὶ τοῦ αὐτοῦ ἔργου.

§49Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ δύο γεφυρῶν, τῆς μιᾶς ἐπὶ τοῦ Ἰνάχου καὶ τῆς ἄλλης ἐπὶ τῆς Ἁγίας Μαρίνης. Τώρα πρόκειται περὶ τῆς αὐτῆς ὁδοῦ; Αὐτὴν τὴν πληροφορίαν θὰ τὴν φέρῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν.

§50ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως δὲν ζητῶ τώρα τὴν πληροφορίαν. Ἠθέλησα μόνον νὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως ἐξετάσῃ τὰ τῆς ὁδοῦ ταύτης, διότι ἕνεκα μικρᾶς τινος ἐλλείψεως, ἕνεκα μικροῦ τινος τμήματος, τὸ ὁποῖον λείπει εἰς τὴν ὁδὸν ταύτην, ἀποβαίνει σχεδὸν ἀδύνατος—πρὸ πάντων κατὰ τὸν χειμῶνα—ἡ συγκοινωνία μεταξὺ Καλαῤῥυτῶν καὶ Ἄρτης ἀφ’ ἑνὸς, μεταξὺ Καλαῤῥυτῶν ἢ μᾶλλον Πραμάντων καὶ Τρικκάλων ἀφ’ ἑτέρου. Ἡ δαπάνη αὕτη βεβαίως δὲν θὰ ἦναι σημαντική· θὰ ἦναι πολὺ μικρὰ αὕτη, ἂν πρόκειται νὰ συμπληρωθῇ τὸ τμῆμα, τὸ μέρος δηλ. τῆς βατῆς ὁδοῦ, τὸ ὁποῖον παρελείφθη, καὶ τὸ ὁποῖον συμπληρούμενον θὰ καταστήσῃ χρήσιμον τὴν ὁδὸν αὐτὴν, διὰ τὴν ὁποίαν ἐδαπανήθησαν ἀρκετὰ χρήματα καὶ πρόκειται καὶ σήμερον νὰ δαπανηθῶσι καὶ ἄλλα, διότι ἄνευ αὐτοῦ τοῦ τμήματος ἡ συγκοινωνία ἀποβαίνει στενὴ, τοπικὴ καὶ δυσανάλογος πρὸς τὰς δαπάνας, τὰς ὁποίας ποιεῖται τὸ Δημόσιον. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ ἐξετάσῃ τοῦτο τὸ ζήτημα.

§51ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ δίδετε μίαν σημείωσιν;

§52ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μάλιστα.

§53Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μία διόρθωσις μιᾶς λέξεως νὰ γείνῃ εἰς τὴν σελίδα 13. Ἀντὶ «Κάπραινας» νὰ τεθῇ τὸ ἀληθὲς «Κόπραινας».

§54ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Εἶναι τυπογραφικὸν λάθος. Θὰ διορθωθῇ.

§55ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Διὰ τοὺς ἀναγνώσαντας τὸν πίνακα αὐτὸν τῶν ὁδῶν παρατηρῶ ὅτι αἱ πλεῖσται τῶν ὁδῶν αὐτῶν εἶναι ἰδανικαί. Ἂς μὴ νομίζωσι πολλοὶ, ὅτι αἱ ὁδοὶ, αἱ ὁποῖαι σημειοῦνται, πραγματικῶς ὑπάρχουσι. Τοῦτο δὲ παρατηρῶ εἰς ἐκείνας, τὰς ὁποίας δύναμαι νὰ γνωρίζω. Παραδείγματος χάριν, «ἐθνικὴ ὁδὸς Λαμίας–Λιδωρικίου»· δὲν ὑπάρχει τοιαύτη. Ἐχαράχθη, ἴσως ὑπάρχει ἐπὶ σχεδίου, ἀλλ’ οὔτε μία σκαπάνη εἰργάσθη.

§56Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διὰ τῶν γεφυρῶν πληροῦται ἀναπόφευκτος ἀνάγκη τῆς συγκοινωνίας.

§57ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Δὲν ἀμφισβητῶ τὴν χρησιμότητα τῶν γεφυρῶν, αἱ ὁποῖαι γίνονται.

§58Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἀρνηθῶμεν τὴν κατασκευὴν τῆς ὁδοῦ, ὁ ποταμὸς θὰ ἐκχειλίζῃ, καὶ θὰ ἔχωμεν δυστυχήματα.

§59ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐπειδὴ ὁ κ. Βουλευτὴς Ἄρτης ἔφερε παρατηρήσεις τινὰς ἐπὶ τῆς ὁδοῦ μεταξὺ Καλαῤῥυτῶν καὶ Καλαμπάκας, ἐκτείνω τοῦτο καὶ ἐπὶ πολλῶν ἄλλων ὁδῶν, λέγων ὅτι πολλαὶ ὁδοὶ ἐκ τῶν ἀναφερομένων ὡς ἐθνικῶν, οὐχὶ τοιούτων ἐλλείψεων πληρώσεως ἔχουσιν ἀνάγκην, ἀλλ’ ἐντελῶς δὲν ὑπάρχουσιν. Ἑπομένως ὁ ἀναγινώσκων τὸν πίνακα δὲν πρέπει νὰ νομίζῃ, ὅτι πραγματικῶς ἔχομεν τοιαύτας ὁδοὺς, ἔστω καὶ ἀτελεῖς. Μόνον ἐχαράχθησαν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§60ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1895 ἐκ δρ. 23,057. Ζητεῖ τις τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς;

§61ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν, εἰ δυνατὸν, νὰ διασαφήσῃ τὴν ἀναπληρωματικὴν ταύτην πίστωσιν ὡς πρὸς τὸ κεφάλαιον Αʹ ἄρθρον 3. Ἐν τῇ εἰσαγωγικῇ ἐκθέσει λέγει, ὅτι ἀπῃτήθη αὐτὴ διὰ προμήθειαν παρασήμων, διότι δὲν ἐπήρκεσεν ἡ πίστωσις, ἡ ἀναγραφεῖσα ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἐξ 24,000, τὸ δὲ Ὑπουργεῖον ὀφείλει ἐκ διαφορᾶς χρυσοῦ 4,557. Πόθεν προέρχεται αὐτὴ ἡ διαφορὰ τοῦ χρυσοῦ; πῶς προῆλθεν αὐτὴ ἡ διαφορὰ ἐκ 4,557 δραχμῶν, προκειμένου περὶ πιστώσεως ἀνερχομένης εἰς 24,000 δραχμάς;

§62ΑΛΕΞ. Γ. ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Ἰδοὺ πόθεν προῆλθε, κύριε συνάδελφε. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ποσοῦ τῶν 24,000 κατὰ τὰς ἀρχὰς τοῦ ἔτους ἔγεινε προμήθεια παρασήμων. Τότε τὸ συνάλλαγμα νομίζω ὅτι ἦτο εἰς πολὺ χαμηλοτέραν τιμήν, παρ’ ὅταν ἐπῆλθεν ἡ στιγμὴ τῆς πληρωμῆς τῶν λογαριασμῶν, ὅτε ἐπληρώθη πρὸς 1,78 ἢ 1,80. Ἐννοεῖται λοιπόν, ὅτι μία τοιαύτη διαφορὰ ἐπέφερε τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον βλέπετε.

§63ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, ὡς εἰδικώτερος περὶ τὰ τοιαῦτα παντὸς ἄλλου ἐκ τῶν συναδέλφων του, δὲν νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐμπέσῃ εἰς αὐτὸ τὸ λάθος. Εἶναι γνωστόν, Κύριοι, ὅτι ὁ προσδιορισμὸς τῆς δαπάνης δὲν ἐγένετο ἐν ἀρχῇ τοῦ ἔτους, ἀλλ’ ἐν τῷ μέσῳ, διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1895 ἐψηφίσθη κατὰ Ἰούλιον μῆνα, ἦτο δὲ εἰς θέσιν τότε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ γινώσκῃ, ἐὰν ὑπῆρχε τοιαύτη μεγάλη διαφορὰ συναλλάγματος, καὶ νὰ ἀναγράψῃ ταύτην ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ὥστε νὰ μὴ ἔχωμεν νῦν ἀνάγκην ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἠγνόει τοῦτο τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, νῦν, νομίζω, ὑπολογίζων καλλίτερον τὰ πράγματα, θέλει εὕρει, ὅτι καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει, ὅτι εἶχεν ἐπέλθει διαφορὰ τοῦ συναλλάγματος πέντε καὶ δέκα λεπτῶν, δὲν ἦτο δυνατὸν ἐπὶ 24,000 νὰ ἔχωμεν διαφορὰν ἐκ 4,557.

§64ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἴκοσι λεπτὰ τὸ φράγκον.

§65ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δὲν εἶχε τόσον. Νομίζω ὅτι εἰλικρινέστερον θὰ ἦτο ἐκ μέρους τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν νὰ ἀναγράψῃ, ὅτι αἱ 24,000 δὲν ἐπήρκεσαν διὰ προμήθειαν παρασήμων καὶ ζητεῖται νῦν ἀναπληρωτικὴ πίστωσις, νὰ ὁμολογήσωμεν δηλαδὴ οὕτω πως, ὅτι κατὰ τὸ 1895 ἐπῆλθον τόσον ἔκτακτα γεγονότα πρὸς ἀνύψωσιν τοῦ γοήτρου τῆς πατρίδος, πρὸς ἐξυπηρέτησιν μεγάλων σκοπῶν καὶ πολιτικῶν συμφερόντων, ὥστε ἐδέησε νὰ κάμωμεν χύσιν ἀφειδῆ παρασήμων, οὕτως ὥστε νὰ μὴ ἐπαρκέσωσι καὶ αἱ 24,000. Ἐγώ, Κύριοι, ὁμολογῶ τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἔχω περὶ τῶν παρασήμων. Ὅπως ταῦτα κατήντησαν ἐν Ἑλλάδι, νομίζω ὅτι ἐντὸς ὀλίγου χρόνου εὐτυχῆ θὰ θεωρῇ ἑαυτὸν ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος δὲν φέρει πλέον παράσημον Ἑλληνικὸν (ἱλαρότης), καὶ ἂν εἴχομεν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἤθελον προτείνει τὴν κατάργησιν τούτων.

§66Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ Σύνταγμα;...

§67ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὅταν δὲν προσέχητε εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον λέγουσιν οἱ ἄλλοι, βεβαίως θὰ κάμνετε τοιαύτας διακοπάς. Ἐγὼ εἶπον ὅτι, ἐὰν εἴχομεν Ἐθνοσυνέλευσιν, ἤθελον προτείνει τὴν κατάργησιν τῶν παρασήμων, τοὐλάχιστον ὡς πρὸς τοὺς Ἕλληνας. Τὸ πολὺ–πολὺ ἔπρεπε νὰ παραδεχθῶμεν παράσημα ὡς πρὸς τοὺς ξένους. Λοιπὸν θὰ παρακαλέσω τοὐλάχιστον ἐφεξῆς νὰ γίνεται μᾶλλον φειδωλὴ χρῆσις τῶν παρασήμων. Δὲν πρόκειται περὶ τῆς δαπάνης μόνον, τὴν ὁποίαν τὸ Δημόσιον καταβάλλει ἐπὶ πλέον, ἀλλὰ πρόκειται καὶ περὶ τοῦ ἐξευτελισμοῦ. Ἀρκετὰ ἐξηυτελίσθησαν τὰ Ἑλληνικὰ παράσημα μέχρι τοῦδε, ἂς μὴ ἐξευτελισθῶσιν ἐπὶ πλέον αὐτά· διότι εἶναι παράσημα, τὰ ὁποῖα ἀντιπροσωπεύουσιν ὁπωσδήποτε τὴν ἐθνικὴν τιμὴν καὶ ἀξιοπρέπειαν.

§68Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν πρόκειται νὰ ὁμιλήσω γενικῶς περὶ παρασήμων· δὲν εἶναι ἡ κατάλληλος στιγμὴ ἐπὶ τοιούτου θέματος νὰ ὁμιλήσωμεν ἐν ἐκτάσει καὶ νὰ εἴπωμεν ποίαν ἰδέαν ἔχομεν περὶ τῶν παρασήμων αὐτῶν· ἀλλὰ, νομίζω, θὰ ἦτο καλὸν, διὰ τὰ παράσημα τὰ ἀπονεμόμενα εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας νὰ μὴ ἐπιβαρύνηται τὸ δημόσιον ταμεῖον. Διὰ τοὺς ἀλλοδαποὺς δὲν εἶναι τοῦτο δυνατὸν, ἀλλὰ διὰ τοὺς ἡμεδαποὺς, ἃς τὰ πληρόνωσιν οἱ παρασημοφορούμενοι· θὰ τὰ πληρόνωσι μὲ πολλὴν εὐχαρίστησιν. Λοιπὸν τὴν παρατήρησιν ταύτην συνιστῶ εἰς τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ Οἰκονομικῶν, ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς πολίτας Ἕλληνας,—διότι ὅσον ἀφορᾷ εἰς τοὺς ἀλλοδαποὺς, αὐτὸ δὲν δύναται νὰ ἐφαρμοσθῇ.—Ὅταν δὲ ἔλθῃ ἄλλη εὐκαιρία, δυνάμεθα νὰ ὁμιλήσωμεν ἐν ἐκτάσει περὶ τῶν παρασήμων, τόσον περὶ τοῦ παρελθόντος, τῶν χιλιάδων παρασήμων, ὅταν ἐπαρασημοφορήθησαν καὶ μερικοὶ ζωοκλέπται δήμαρχοι, ὅσον καὶ περὶ τοῦ ἐνεστῶτος. Ἀλλ’ εἶναι τόσον προκεχωρηκυῖαι αἱ ἐργασίαι τῆς συνόδου ταύτης, ὥστε δὲν θέλω νὰ προκαλέσω μακροτέραν συζήτησιν.

§69ΜΑΥΡΟΜΜΑΤΗΣ. Σχετικῶς πρὸς τὰ τηλεγραφικὰ τέλη, κύριε Πρόεδρε, θὰ συστήσω εἰς τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν τὴν ἀκριβῆ ἐξέλεγξιν τῶν ὑποβαλλομένων πινάκων τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν ὑπὸ τῶν πρέσβεων καὶ τῶν προξένων. Ἐὰν γείνῃ ἀκριβὴς ἐξέλεγξις ὑπὸ τῆς ὑπηρεσίας, θέλει ἰδεῖ ὁ κ. Ὑπουργὸς, ὅτι μεταξὺ τῶν δῆθεν λόγῳ ὑπηρεσίας πληρωθέντων τελῶν ὑπάρχουσι καὶ πολλὰ ἀφορῶντα εἰς τὰ πρόσωπα αὐτὰ καὶ τὰς ὑποθέσεις τῶν πρέσβεων καὶ τῶν προξένων. Νομίζω ἑπομένως, ὅτι ἡ ἀκριβὴς ἐξέλεγξις θέλει συντελέσει πως εἰς τὴν ἐλάττωσιν τῶν τηλεγραφικῶν τελῶν.

§70ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εὐχαριστῶ διὰ τὴν ὑπόμνησιν τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον, ὡς γνωρίζετε ἴσως, ἐξετέλεσα ἤδη, ἐπιστρέψας τοιούτους καταλόγους.

§71ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Νὰ διακρίνωνται τὰ ἰδιωτικὰ τῶν ἐπισήμων.

§72ΣΚΟΥΖΕΣ. Δὲν τὸ ἤξευρον.

§73ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μάθετέ το τώρα.

§74ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§75ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐπιτρέπεται, ἵνα μὴ εἴπω ἐπιβάλλεται, ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου τούτου γενικωτέρα τις παρατήρησις. Ὅτε πέρυσι συνεζητεῖτο ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, παρεστάθη καὶ ἐβεβαιώθη καὶ ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, ὅτι αἱ πιστώσεις αἱ ἀναγραφεῖσαι ἐν γένει εἰς τὰ Ὑπουργεῖα, ἰδιαιτέρως δὲ εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν, ἦσαν πιστώσεις, αἱ ὁποῖαι θέλουσιν ἀρκέσει καθ’ ὁλοκληρίαν εἰς τὰς δαπάνας αὐτῶν καὶ ὅτι δὲν θὰ ἐπεκταθῶσι δι’ ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων. Νομίζω δὲ ἐπίσης, ὅτι τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν εἶναι ἴσως ἐπιδεκτικώτερον οἰκονομιῶν, παρ’ ἄλλα τινὰ Ὑπουργεῖα. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου ὅμως τούτου βλέπομεν τὴν τεθεῖσαν ἀρχὴν καὶ τὴν τεθεῖσαν βάσιν κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895 παραμεληθεῖσαν ἢ λησμονηθεῖσαν καὶ διὰ δαπάνας, ἐπὶ τῶν ὁποίων πρέπει νὰ γίνηται οἰκονομία, ὅπως εἶναι αἱ δαπάναι αἱ τηλεγραφικαὶ καὶ ταχυδρομικαὶ καὶ τῆς ὑπηρεσίας, ὅπως εἶναι αἱ τῶν παρασήμων, τὰ γραφικὰ ἔξοδα, διὰ τὰ ὁποῖα δὲν ἐννοῶ ποῖον ποσὸν μεγάλων συνδρομῶν εἰς ξένας ἐφημερίδας ἔχομεν, καὶ ἂν ἔχωμεν, πρέπει νὰ τὰ ἐλαττώσωμεν. Ἐν γένει δὲ τὰ τοιαῦτα ἔξοδα πρέπει νὰ ἐλαττωθῶσι, διότι αἱ περιστάσεις, τὰς ὁποίας διερχόμεθα, ἐπιβάλλουσιν οἰκονομίας. Διὰ τοῦτο ἐνόμισα καλὸν νὰ μὴ διέλθῃ ἀπαρατήρητον τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως ἐκδηλωθῇ καὶ ἐκ νέου ἡ ἐπιθυμία, τὴν ὁποίαν ἔχομεν πάντες, ἵνα οὐχὶ μόνον μὴ ὑπερβαίνωμεν τὰς ἀπαιτουμένας δαπάνας, ἀλλὰ καὶ φροντίζωμεν παντὶ τρόπῳ, διὰ πάσης, ἔστω καὶ τῆς μικροτέρας, οἰκονομίας, νὰ ἐμμένωμεν ἐν ταῖς ψηφιζομέναις δαπάναις.

§76Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Πρόκειται περὶ ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως τοῦ 1895.

§77ΣΚΟΥΖΕΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐξωτερικῶν). Εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1896 θέλει ἴδει ὁ κ. συνάδελφος, ὅτι εἰς τὰ ἄρθρα καὶ τὰ κεφάλαια, τὰ ὁποῖα ἐμνημόνευσεν, ἐπέφερα ὅσας ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπιφέρω οἰκονομίας.

§78ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Μὲ συγχωρεῖτε. Καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1895 ἐπηγγέλθητε οἰκονομίας, ἀλλὰ κατ’ οὐδὲν ὠφέλησαν αὗται τὰ δημόσια συμφέροντα.

§79Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Εἶναι τοῦ παρελθόντος.

§80ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Βεβαίως. Ἀλλὰ ἐγένετο μελέτη, καὶ ἠλαττώθησαν αἱ πιστώσεις τῆς δευτέρας ἑξαμηνίας. Δὲν ὠφελεῖ δὲ εἰς τίποτε, ἂν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν εἰσάγωμεν οἰκονομίας καὶ ἐν τῇ ἐκτελέσει τοῦ προϋπολογισμοῦ λησμονῶμεν τὴν ἐπιβαλλομένην ταύτην ὑποχρέωσιν. Εἰς τίποτε δὲν ὠφελεῖ, ἀλλ’ ἀπεναντίας μᾶς βλάπτει, ἂν τὸν προϋπολογισμὸν τὸν ψηφίσωμεν ἐπὶ τῇ βάσει οἰκονομιῶν, ἐν τῇ ἐκτελέσει δὲ φουσκώσωμεν αὐτόν. Διὰ τοῦτο εἶπον, ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρέλθῃ ἀπαρατήρητος μία αὔξησις δαπάνης τοιαύτη. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§81Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω, πρὶν προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν καὶ ψηφοφορίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τοῦ καθηγητοῦ Παπαδημητρακοπούλου, νὰ προτάξωμεν τὸ ἀμέσως ἑπόμενον, ἤτοι τὴν συζήτησιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς.

§82ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Καὶ τὸ περὶ ἀροτριώντων κτηνῶν.

§83Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Μάλιστα.

§84ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Συζήτησις ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς κατὰ τὴν παροῦσαν σύνοδον. Κεφάλαιον Αʹ. «Βουλή».

§85ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). Ἄρθρον 1. «Ἀποζημίωσις Βουλευτῶν» δρ. 372,600. Ἄρθρον 2. «Μίσθωμα ἁμάξης Προέδρου» δρ. 5,400.

§86ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἄλλοτε εἶχον τὴν αὐτὴν γνώμην καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἁμαξῶν τῶν Ὑπουργῶν. Εἰς ἣν θέσιν ἔχουσι περιστῆ τὰ ἡμέτερα οἰκονομικὰ, νομίζω ὅτι ἔπρεπε νὰ καταργηθῶσι καὶ αἱ ἅμαξαι τῶν Ὑπουργῶν.

§87ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ὑμεῖς, ὅτε ἦσθε Ὑπουργὸς, δὲν εἴχετε ἅμαξαν;

§88ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Σᾶς βεβαιῶ, ὅτι ἐλαχίστην χρῆσιν ἔκαμνον αὐτῆς. Ἀλλ’ εὗρον τότε συνωμολογημένον συμβόλαιον ὑπὸ τοῦ προκατόχου μου περὶ μισθώσεως τῆς ἁμάξης, καὶ οὐδόλως ἂν μὴ ἐποίουν χρῆσιν αὐτῆς, βεβαίως θὰ ἐπλήρονε τὸ μίσθωμα τὸ Δημόσιον. Ἀλλ’ αὐτὴν τὴν γνώμην τὴν ὑπεστήριξα καὶ ἀφοῦ ἔγεινα Ὑπουργὸς καὶ πρὶν γείνω, νομίζω δὲ, ὅτι οἱ Ὑπουργοὶ πρῶτοι ὀφείλουσι νὰ δώσωσι τὸ καλὸν παράδειγμα τῶν οἰκονομιῶν. Ἔχων δὲ τὴν γνώμην ταύτην, δὲν δύναμαι νὰ ἐπιδοκιμάσω τὴν αὔξησιν τοῦ μισθώματος τῆς ἁμάξης τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἐννοῶ νὰ ἔχῃ οὗτος εἰς τὴν διάθεσίν του ἅμαξαν, ἐφ’ ὅσον διαρκοῦσιν αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς, ἀλλὰ καὶ καθ’ ὃν χρόνον δὲν ἔχομεν τὴν Βουλὴν ἐργαζομένην, καὶ καθ’ ὃν χρόνον ὁ Πρόεδρος τῆς Βουλῆς πρὸς ἀναψυχὴν ταξειδεύει εἰς ἄλλας χώρας νὰ πληρόνῃ τὴν ἅμαξάν του τὸ Δημόσιον, τοῦτο θεωρῶ πάντοτε μὲν ἄτοπον, μάλιστα δὲ ἐν ᾗ καταστάσει εὕρηνται τὴν σήμερον τὰ οἰκονομικὰ τοῦ Κράτους.

§89Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Φαίνεται ὅτι ἡ προσέγγισις τῶν Ὀλυμπιακῶν ἀγώνων ἐνέπνευσεν εἰς τὸν κ. συνάδελφον τὴν φαεινὴν αὐτὴν ἰδέαν. Θέλει νὰ γυμνάσῃ τοὺς Ὑπουργοὺς εἰς πεζοπορίαν, διότι νομίζει, ὅτι θὰ συναγωνισθῶσιν εἰς τὸν Μαραθώνιον δρόμον. Ἄν τοὐλάχιστον ἦσαν ἱππόται λαμπροὶ οἱ Ὑπουργοὶ καὶ εἶχον εἰς τὴν διάθεσιν αὐτῶν κανένα Ἀχαμνόοντα, ὅμοιον πρὸς ἐκεῖνον, μὲ τὸν ὁποῖον διασχίζει ἀρειμανίως τὰς ὁδοὺς τῶν Ἀθηνῶν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος (ἱλαρότης), τότε τὸ πρᾶγμα θὰ ἦτο ἁπλούστατον, ἀλλ’ ἐπειδὴ οἱ Ὑπουργοὶ δὲν γνωρίζουν ἱππασίαν, νομίζω ὅτι ἀναγκαία εἶναι ἡ ἅμαξα τόσον εἰς τοὺς Ὑπουργοὺς, ὅσον καὶ εἰς τὸν Πρόεδρον τῆς Βουλῆς, καὶ ὅτι ἡ ἔλλειψις αὐτῆς θὰ ἐμαρτύρει γλισχρότητα πολὺ μικρολόγον, δὲν θὰ συνεβιβάζετο δὲ καὶ πρὸς τὴν ἀξιοπρέπειαν, τὴν ὁποίαν ἀπαιτεῖ τὸ ἀξίωμα, ὅπερ ἔχουσιν οἱ Ὑπουργοί.

§90ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος πρέπει νὰ ἐννοήσῃ ἓν πρᾶγμα, ὅτι, προκειμένου νὰ συζητήσῃ περὶ τοῦ δημοσίου χρήματος, τὸ ὁποῖον καταβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου αὐτοῦ, δὲν τῷ εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ μεταχειρίζηται τὴν γλῶσσαν ἐκείνην, τὴν ὁποίαν εἶναι συγκεχωρημένον εἰς αὐτὸν νὰ μεταχειρίζηται μόνον προκειμένου περὶ διαχειρίσεως τῆς Πιστωτικῆς Τραπέζης ἢ τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου. Ἐπὶ τέλους πρέπει νὰ ἐννοήσῃ, ὅτι προκειμένου περὶ διαθέσεως τοῦ χρήματος, ὅπερ ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου του καταβάλλει ὁ Ἑλληνικὸς λαὸς, ὀφείλει ν’ ἀφήσῃ κατὰ μέρος τὸ πρόσωπον, ὅπερ ἐννοεῖ συνήθως νὰ ὑποκρίνηται ἐνταῦθα, διακωμῳδῶν τὰ πάντα.

§91ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῆς τροπολογίας τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Τριφυλίας, ἡ ὁποία σχετίζεται ἀκριβῶς μὲ τὸ 1ον ἄρθρον τοῦ Αʹ κεφαλαίου, «ἀποζημίωσις Βουλευτῶν». Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον εἰς τοὺς Βουλευτὰς, εἴτε τοὺς ἔχοντας κεκτημένην σύνταξιν, εἴτε τοὺς λαμβάνοντας τὸν ἐν διαθεσιμότητι μισθὸν στρατιωτικοὺς, ἐτηρήθη παρὰ τῆς Κυβερνήσεως τὸ αὐτὸ μέτρον. Κατ’ ἐμὲ, ἡ σχετικὴ διάταξις τοῦ Συντάγματος, κατὰ τὴν ὁποίαν δὲν δύναταί τις νὰ λάβῃ μισθὸν καὶ ἀποζημίωσιν, ἢ σύνταξιν καὶ ἀποζημίωσιν, ἔχει μίαν καὶ μόνην ἔννοιαν, ὅτι ἡ ἀποζημίωσις ἀναγκαίως θέλει συμψηφισθῆ πρὸς τὴν σύνταξιν ἢ τὸν μισθόν.

§92ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Αὐτὸ γίνεται.

§93ΡΑΛΛΗΣ. Δὲν γίνεται αὐτό... θέλει συμψηφισθῆ πρὸς τὴν σύνταξιν ἢ τὸν μισθὸν, τὸν ὁποῖον κέκτηται ὁ συνταξιοῦχος ἢ ὁ στρατιωτικὸς, καὶ ἅμα ὡς ὁ χρόνος τῆς διαρκείας τῆς συνόδου ὑπάρξῃ τοσοῦτος, ὥστε ἐκ τοῦ συνυπολογισμοῦ τῆς μισθοδοσίας ἢ τῆς συντάξεως ἡ σύνταξις ἢ ἡ μισθοδοσία νὰ ἦναι ὑπερτέρα τῆς ἀποζημιώσεως, ὀφείλεται εἰς τὸν συνταξιοῦχον Βουλευτὴν ἢ τὸν στρατιωτικὸν, ὀφείλεται αὐτῷ τὸ περιπλέον τὸ ἐκ τῆς συντάξεώς του ἢ τῆς μισθοδοσίας του, ἀνεξαρτήτως τῆς ἐπὶ πλέον διαρκείας τῆς συνόδου. Λαμβάνω ἓν παράδειγμα, ὅπως γείνω μᾶλλον καταληπτός. Ὑποθέσατε ὅτι πρόκειται περὶ τῆς τελευταίας συνόδου τῆς Βουλῆς, τῆς διαρκεσάσης ἓξ μῆνας· ὁ στρατιωτικὸς ἢ ὁ κεκτημένος σύνταξιν δικαιοῦται νὰ δηλώσῃ καὶ λάβῃ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν τῶν 1800 δραχμῶν· ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἡ μισθοδοσία τοῦ Βουλευτοῦ αὐτοῦ, τοῦ λαβόντος τὴν ἀποζημίωσιν, ἢ ἡ σύνταξις, εἶναι δραχμῶν 400 κατὰ μῆνα, ἐπειδὴ διήρκεσεν ἡ σύνοδος ἐπὶ ἓξ μῆνας, θέλει λάβει μισθὸν καὶ σύνταξιν δρ. 2,400. Ἀλλ’ ὡς ἐπληροφορήθην, ὡς πρὸς τοὺς συνταξιούχους δὲν τηρεῖται αὐτὸ τὸ μέτρον, ἐθεώρησαν δὲ, ὅτι, ἐπειδὴ ἡ βουλευτικὴ σύνοδος διήρκεσεν ἐπὶ ἓξ μῆνας, ἐστεροῦντο οὗτοι τοῦ δικαιώματος τῆς συντάξεώς των καθ’ ὅλους τοὺς ἓξ μῆνας. Ἀλλὰ δὲν δύναται νὰ θεωρηθῇ, ὅτι εἶναι ἀκριβὴς ἑρμηνεία τῆς διατάξεως τοῦ Συντάγματος τὸ νὰ θέλῃ τις ν’ ἀφαιρέσῃ ἀπὸ τὸν συνταξιοῦχον ἢ ἀπὸ τὸν στρατιωτικὸν Βουλευτὴν ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῷ ὀφείλεται ἐκ κεκτημένου δικαιώματος τῆς μισθοδοσίας ἢ τῆς συντάξεως. Ἠθέλομεν δὲ φθάσει εἰς ἑρμηνείαν ἀντίθετον τῆς ἐννοίας τοῦ Συντάγματος, ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ὑπεχρεοῦμεν τὸν Βουλευτὴν νὰ στερηθῇ εἴτε τῆς μισθοδοσίας τοῦ ἀξιωματικοῦ, εἴτε τῆς συντάξεως τοῦ συνταξιούχου, καὶ νὰ λάβῃ 1800 δραχμὰς ἀντὶ τῶν 2,400, τὰς ὁποίας ἤθελε λάβει, ἐὰν ἐλάμβανε τὴν μισθοδοσίαν του ἢ τὴν σύνταξίν του.

§94Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Κατά τινα τῶν προηγηθεισῶν περιόδων, νομίζω κατ’ ἐκείνην, ἥτις περιελάμβανε τὸ ἔτος 1888, ἐγὼ ἤμην συνταξιοῦχος, ἤμην δὲ καὶ Βουλευτής. Ἀρξαμένης τῆς συνόδου, ἐζήτησα καὶ ἔλαβον τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν. Ἐπειδὴ ὅμως ἡ σύνοδος ἐκείνη διήρκεσε βραχὺν χρόνον, ἐζήτησα νὰ λάβω τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως καὶ τῆς συντάξεως, τὴν ὁποίαν ἐλάμβανον κατὰ τὸ τέλος τῆς συνόδου. Ἀλλ’ ὁ διοικῶν τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ὁ πρώην Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου, παρήγγειλεν εἰς τὸ Γενικὸν Λογιστήριον νὰ ἐφαρμόσῃ ἀκριβῶς τὴν διάταξιν τοῦ Συντάγματος. Ἡ διάταξις τοῦ Συντάγματος εἶναι αὕτη: «Οἱ Βουλευταὶ, οἱ λόγῳ πολιτικῆς ἢ στρατιωτικῆς ὑπηρεσίας ἢ ἄλλως πως μισθοδοτούμενοι, δὲν λαμβάνουσιν, εἰμὴ τὸ τυχὸν ἐλλεῖπον μέχρι τῆς ἀνωτέρω ὁρισθείσης ἀποζημιώσεως». Ἐγὼ ὑπέθετον, ὅτι ὑπάρχει δικαίωμα ἐκλογῆς, νὰ ἐκλέγῃ τις, ἐὰν θέλῃ νὰ λάβῃ εἴτε τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν εἴτε τὴν σύνταξίν του. Ἑπομένως ἔλαβον τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, προσδοκῶν, ὅτι, ἂν ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις ἀπετέλει ποσὸν ὀλιγώτερον ἀπὸ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον θὰ ἐλάμβανον ὡς σύνταξιν, ἤθελε μοὶ πληρωθῆ, ἂν ἐζήτουν αὐτό· ἀλλὰ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν μοὶ ἀπεκρίθη τότε, ὅτι ἀληθῶς, ἂν ἐλάμβανον τὴν σύνταξιν, ἡ δὲ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις ἀπετέλει μεγαλείτερον ποσὸν, ἠδυνάμην νὰ λάβω καὶ τὸ ὑπόλοιπον, διότι τὸ Σύνταγμα διατάσσει: «δὲν λαμβάνει, εἰμὴ τὸ τυχὸν ἐλλεῖπον μέχρι τῆς ἀνωτέρω ὁρισθείσης ἀποζημιώσεως». Ἀλλὰ λαβὼν οὐχὶ τὴν σύνταξιν, ἀλλὰ τὴν βουλευτικὴν χορηγίαν, δὲν ἔχω δικαίωμα πλέον νὰ ζητήσω τὸ ὑπόλοιπον. Κατὰ τὸ Σύνταγμα λοιπὸν, ὁ λαμβάνων τὴν σύνταξίν του Βουλευτὴς, καὶ ἂν ἡ σύνοδος λήξῃ ἐν βραχυτέρῳ χρόνῳ καὶ ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις ἀποτελῇ μεγαλείτερον ποσὸν, δύναται νὰ λάβῃ τὸ ὑπόλοιπον μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ποσοῦ τῆς ἀποζημιώσεώς του, ἐγὼ δὲ, μὴ λαβὼν τότε τὴν σύνταξιν, ἀλλὰ τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, ἀπώλεσα τὸ δικαίωμα νὰ λάβω τὸ ἐλλεῖπον, ζημιωθεὶς ὀγδοήκοντα καὶ πλέον δραχμάς. Εἰς τοιαύτην περίπτωσιν εὑρέθη καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς Τριφυλίας. Ὁ κ. Σωτηρόπουλος, λαβὼν καὶ αὐτὸς οὐχὶ τὴν σύνταξίν του, ἀλλὰ τὴν βουλευτικὴν χορηγίαν, ἐζήτησε τὸ ἐλλεῖπον μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ποσοῦ τῆς συντάξεώς του, ἡ δὲ διαφορὰ ἀνέρχεται εἰς 27 περίπου δραχμὰς, ἐγὼ δὲ δὲν ἐνόμισα ὅτι εἶχον δικαίωμα νὰ μεταβάλω τὴν νομολογίαν τοῦ Ὑπουργείου, ἡ ὁποία ἐνδεικνύει εἰς πάντας τοὺς συνταξιούχους, ὅτι πρέπει νὰ λαμβάνωσι τὴν σύνταξίν των, καὶ ἂν κατὰ τὸ τέλος τῆς συνόδου ἤθελον κρίνει ὅτι ὑπάρχει ὑπόλοιπον μέχρι συμπληρώσεως τοῦ ποσοῦ τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, διότι ἤθελε λήξει ἡ σύνοδος ἐνωρίτερον, ἔχουσι τὸ δικαίωμα τότε νὰ ζητήσωσι καὶ νὰ λάβωσι τὸ ὑπόλοιπον τοῦτο.

§95ΡΑΛΛΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἑρμηνεία, ἡ ὁποία ἐδόθη κατὰ τὸ 1888, προκειμένου περὶ τῆς συντάξεως τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, συμψηφισθείσης πρὸς τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, τὴν ὁποίαν προείλετο νὰ λάβῃ, ἀποτελεῖ παρερμηνείαν τοῦ ἄρθρου 76 τοῦ Συντάγματος. Τὸ ἄρθρον τοῦτο τοῦ Συντάγματος ἀπέβλεψεν εἰς μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν, εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ σύνταξις τοῦ κεκτημένου τοιαύτην Βουλευτοῦ ἢ ἡ μισθοδοσία τοῦ ἐν διαθεσιμότητι στρατιωτικοῦ εἶναι μικροτέρα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, καὶ εἰς τοιαύτην περίπτωσιν εἶπεν ὅτι, ἐπειδὴ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λάβῃ τις σύνταξιν καὶ βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, ἢ μισθοδοσίαν καὶ βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, ὁ Βουλευτὴς ὁ συνταξιοῦχος ἢ ὁ ἐν διαθεσιμότητι στρατιωτικὸς θὰ λάβῃ τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς μισθοδοσίας ἢ συντάξεως καὶ τῆς ἀποζημιώσεως. Ἐκανόνισε μίαν καὶ μόνην περίπτωσιν· ἐθεώρησεν ὅτι ὁ συνταξιοῦχος καὶ ὁ στρατιωτικὸς ἐν διαθεσιμότητι ἔχει ἀναμφισβητήτως κεκτημένην τὴν μισθοδοσίαν ἢ τὴν σύνταξίν του, ἐπρόκειτο δὲ νὰ κανονίσῃ τί θὰ γείνῃ ἐν περιπτώσει, καθ’ ἣν ἐκλεχθῇ Βουλευτής, ὅτε ἔχει δικαίωμα εἰς ἀποζημίωσιν. Ἐπειδὴ δὲν ἐπιτρέπεται νὰ λάβῃ τις σύνταξιν καὶ ἀποζημίωσιν, τὸ ἐκανόνισεν ὡς ἑξῆς· ὑπέλαβεν ὅτι ἡ σύνταξις ἢ ἡ μισθοδοσία θὰ ἦναι πάντοτε μικροτέρα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως. Καὶ λαμβάνει μὲν τὴν διαφορὰν μεταξὺ τῆς συντάξεως καὶ τῆς ἀποζημιώσεως, κατὰ τὸ ἄρθρον 76 τοῦ Συντάγματος, ἀλλὰ τὴν ἄλλην περίπτωσιν ἐνώπιον τῆς ὁποίας εὑρισκόμεθα καὶ ἐνώπιον τῆς ὁποίας εὑρέθη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν κατὰ τὸ 1888, δὲν τὴν ἐξετάζει, οὔτε τὴν λύει τὸ ἄρθρον 76. Ἡ ἄλλη περίπτωσις εἶναι ἡ ἑξῆς, ὅταν ἡ σύνταξις ἢ ἡ μισθοδοσία ἦναι ὑπερτέρα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως, ὡς ἐπὶ τοῦ προκειμένου διὰ τὸν κ. Βουλευτὴν Τριφυλίας. Ἐκ τοῦ ὅτι ἡ ἀποζημίωσις εἶναι μικροτέρα, ἀπόλλυσι τὸ κεκτημένον δικαίωμα, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐπὶ τῆς συντάξεώς του; Βεβαίως ὄχι. Δὲν ὑπάρχει ἀμφιβολία, ὅτι ἡ ἑρμηνεία, ἡ ὁποία ἐδόθη, εἶναι παρερμηνεία. Τὸ ἄρθρον 76 προέβλεψε τὴν μίαν καὶ ὄχι τὴν ἄλλην περίπτωσιν.

§96Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Διατί;

§97ΡΑΛΛΗΣ. Διότι ἐθεώρησεν ὡς κεκτημένον τὸ δικαίωμα τῆς συντάξεως καὶ τῆς μισθοδοσίας, δὲν εἶχε δὲ ἀνάγκην νὰ προβλέψῃ περὶ αὐτῆς, προέβλεψε μόνον διὰ τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ μισθοδοσία ἢ ἡ σύνταξις ἦτο μικροτέρα. Ἀλλὰ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔλθῃ νὰ ἀφαιρέσῃ δικαίωμα κεκτημένον τοῦ συνταξιούχου ἢ τοῦ ἀξιωματικοῦ τοῦ ἐν διαθεσιμότητι. Εὑρίσκετο ἀπέναντι δικαιώματος, τὸ ὁποῖον οὐδεὶς δύναται νὰ ἀφαιρέσῃ. Δι’ αὐτὸ εἶπον, ὅτι ἡ ἑρμηνεία τοῦ ἄρθρου 76, οἵα ἐδόθη ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου κατὰ τὸ 1888, εἶναι παρερμηνεία, διότι ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ δύναται νὰ ἀπολεσθῇ τὸ κεκτημένον δικαίωμα τοῦ συνταξιούχου Βουλευτοῦ ἢ τοῦ στρατιωτικοῦ ἐν διαθεσιμότητι ἐπὶ τῆς συντάξεως ἢ τῆς μισθοδοσίας, καὶ δι’ αὐτὸ πρέπει νὰ παραδεχθῶμεν, ὅτι τὸ ἄρθρον 76 ἀπέβλεπεν εἰς τὴν περίπτωσιν, καθ’ ἣν ἡ σύνταξις ἢ ἡ μισθοδοσία τοῦ ἐν διαθεσιμότητι ἀξιωματικοῦ εἶναι μικροτέρα τῆς βουλευτικῆς ἀποζημιώσεως.

§98Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ Σύνταγμα, προνοῆσαν περὶ τῆς μιᾶς περιπτώσεως, μὴ προνοῆσαν δὲ περὶ τῆς ἑτέρας, ἐσκόπει νὰ ἐνδείξῃ, ὅτι δὲν πρέπει νὰ δίδωται τὸ ὑπόλοιπον μέχρι τῆς συμπληρώσεως τῆς συντάξεως ἢ τῆς μισθοδοσίας· διότι, ἂν ἐσκόπει τοῦτο, ἤθελεν ἀφήσει εἰς ἕκαστον πλῆρες καὶ ἀπόλυτον τὸ δικαίωμα τῆς ἐκλογῆς. Ἀλλ’ ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει πάντες ἤθελον λαμβάνει τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, τοιουτοτρόπως δὲ ἤθελον ἀποφεύγει νὰ ὑποβάλλωνται εἰς κρατήσεις, εἰς τὰς ὁποίας ὑποβάλλονται οἱ ζητοῦντες συντάξεις, διότι θέλουσι γνωρίζει, ὅτι μετὰ τὸ πέρας τῆς συνόδου, ἂν συνέφερεν εἰς αὐτοὺς νὰ λάβωσι τὴν σύνταξιν, ἤθελον προτιμήσει νὰ λάβωσιν αὐτήν. Ἑπομένως ἡ παράλειψις τῆς δευτέρας περιπτώσεως νομίζω ὅτι δὲν ἦτο τυχαία, δὲν ἦτο ἀδικαιολόγητος. Ἀλλ’ ἐπὶ τέλους, ἐπειδὴ πρόκειται περὶ ἐκτελέσεως διατάξεως, οἱ ὑπολαμβάνοντες ἑαυτοὺς ἀδικουμένους ἔχουσι τὸ δικαίωμα νὰ ἀποταθῶσιν εἰς τὰ δικαστήρια, ἵνα παρ’ αὐτῶν δοθῇ ἑρμηνεία.

§99Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν θέλω προσθέσει τι εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Βουλευτής, διότι εἶμαι σύμφωνος. Εἶναι λίαν ἐπάναγκες νὰ ὑποβληθῇ νόμος περὶ τούτου. Καὶ εἰς τὴν Γαλλίαν ἔχουσιν ἀνάλογον πρὸς τὸ Σύνταγμα νόμον, κανονίζοντα τὰ περὶ τούτου, ἵνα μὴ ἀφίενται εἰς τὴν τοιαύτην ἢ τοιαύτην ἑρμηνείαν. Ὅταν ὑποβληθῇ τοιοῦτο νομοσχέδιον, θέλομεν συζητήσει· ἀλλ’ ἂς μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ προσθέσω τι ὡς πρὸς τὴν συζητουμένην πρότασιν. Κατὰ τὸ Σύνταγμα ἀναγνωρίζεται ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις εἰς 2,000 δραχ. Γνωρίζετε τὴν ἱστορίαν τῆς διατάξεως ταύτης καὶ τὰ συμβάντα κατὰ τὴν ψήφισιν αὐτῆς, ὅτε ἐνόμιζον ὅτι οἱ Βουλευταὶ ἔπρεπε νὰ προσφέρωσι τὴν ὑπηρεσίαν των δωρεάν. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται ἤδη περὶ τούτου. Ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἤθελον νὰ προσθέσω, εἶναι ὅτι παρελείφθη νὰ λυθῇ ἓν ζήτημα. Κατὰ τὸν νόμον περὶ νομισματικοῦ συστήματος, γνωρίζετε ὅτι ἡ μονὰς εἶναι ἡ δραχμή. Ἐὰν δὲν δυνάμεθα νὰ αὐξήσωμεν τὴν βουλευτικὴν ἀποζημίωσιν, νομίζετε ὅτι πρέπει νὰ τὴν μειώσωμεν; Ἐν τίνι δικαιώματι ἀφαιρεῖτε ἀπὸ τοὺς Βουλευτὰς 200 δραχμάς; Γνωρίζετε τὰς δυσχερείας, τὰς ὁποίας ὑφίστανται οἱ κύριοι Βουλευταί, ἐν Ἀθήναις μένοντες...

§100Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ θέμα τὸ προβαλλόμενον εἶναι τὰ μάλιστα σπουδαῖον. Δὲν νομίζετε ὅτι ἐν ἄλλῃ ὥρᾳ δύνασθε νὰ ὑποβάλητε τὴν γνώμην σας;

§101Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἀντιλέγω· ὑποβάλλω τὴν ἀπορίαν μου εἰς τὴν Βουλήν, καὶ τὸ συζητοῦμεν ἄλλοτε. Ἀλλὰ σχετικῶς πρὸς τοῦτο, λέγω ὅτι εἰς ὅλα τὰ Κράτη ἐθεώρησαν ἐπάναγκες νὰ ἔχωσιν οἱ Βουλευταὶ δωρεὰν εἰσιτήριον διὰ τὰ ἀτμόπλοια καὶ τοὺς σιδηροδρόμους, ἵνα εὐκόλως ἐπισκέπτωνται τὰ διάφορα μέρη τοῦ Κράτους καὶ ἀντιλαμβάνωνται ἰδίαις αἰσθήσεσι τῶν ἀναγκῶν καὶ τῆς ἐν γένει καταστάσεως. Νομίζω ὅτι καὶ τοῦτο πρέπει νὰ μελετηθῇ κατὰ τὴν συζήτησιν τῶν συμβάσεων.

§102Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τοῦτο δύναται νὰ γείνῃ, μόνον ὅταν πρόκειται περὶ συμβάσεων, αἵτινες πρόκειται νὰ συνομολογηθῶσι.

§103Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Μάλιστα, ὡς παραδείγματος χάριν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ὑπάρχει ἡ σύμβασις περὶ αὐτοκινήτων ἁμαξῶν, καὶ ἐκεῖ δὲν ἐλήφθη πρόνοια. Χορηγεῖται ἔκπτωσις εἰς χωροφύλακας, εἰς στρατιώτας, οὐχὶ δὲ εἰς τοὺς Βουλευτάς. Ἡ μετριοφροσύνη πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ ὅριά της. Ἴσως ἐγὼ εἶμαι ὁ ἐλάχιστα ἢ παντελῶς δυνάμενος νὰ εὐκολυνθῶ ἐκ τοιαύτης διατάξεως, ἀλλ’ ἡ παρατήρησίς μου εἶναι γενική.

§104ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐζήτησα τὸν λόγον, διότι ἀνέγνωσα τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, προτεινούσης, ὅπως ἡ βουλευτικὴ ἀποζημίωσις πληρώνηται εἰς νέας δραχμάς. Νομίζω ὅτι οὐδεμίαν ὑπόνοιαν δύναμαι νὰ δώσω εἴς τινα, ὑποστηρίζων τὴν γνώμην ταύτην. Τὸ ζήτημα τοῦτο φρονῶ ὅτι πρέπει νὰ λυθῇ, καὶ νὰ λυθῇ κατὰ τρόπον μὴ παραβιάζοντα τὸ Σύνταγμα, παρέχοντα δὲ ἀμοιβὴν ἀνωτέραν εἰς τοὺς Βουλευτάς· διότι παρετηρήθη, ὅτι πλεῖστοι τῶν συναδέλφων δὲν δύνανται νὰ διαμένωσιν ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐν Ἀθήναις ἕνεκα οἰκονομικῶν λόγων. Διὰ τοῦτο εἶναι καλὸν νὰ ἐξευρεθῇ ποιά τις θεραπεία. Πιστεύω δὲ, ὅτι δὲν ἀντίκειται εἰς τὸ Σύνταγμα ἡ παραδοχὴ τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς, τῆς μετατροπῆς δηλαδὴ τῶν παλαιῶν δραχμῶν εἰς νέας. Ἐκεῖνο δὲ, τὸ ὁποῖον ἐπιτρέπεται παρὰ τοῦ Συντάγματος, δὲν πρέπει νὰ δυσκολευθῶμεν νὰ παραδεχθῶμεν. Διότι δὲν εἶναι ὀρθὸν οἱ Βουλευταὶ τῆς Ἑλλάδος, οἵτινες ἀποτελοῦσι τὸ μόνον Σῶμα, τὸ ἀντιπροσωπεῦον τὸ ἔθνος, νὰ ἐργάζωνται πιεζόμενοι ὑπὸ χρηματικῶν ἀναγκῶν. Διὰ τοῦτο ἔρχομαι καὶ ἐγὼ εἰς ὑποστήριξιν τῆς γνώμης τῆς ἐπιτροπῆς.

§105ΡΑΛΛΗΣ. Συμφωνῶ μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι δὲν εἶναι τῆς παρούσης ὥρας τοιαύτη συζήτησις. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι οὐ μόνον 200 ἔτι δραχμαὶ, ἀλλὰ καὶ 500 καὶ 600 δὲν δύνανται νὰ ἐξαρκέσωσιν. Οἱ συντάκται τοῦ Συντάγματος ἐνταῦθα διέπραξαν σφάλμα, καὶ εἰς τοῦτο ὀφείλεται καὶ ὁ περιορισμὸς τοῦ χρόνου τῶν ἐργασιῶν τῆς Βουλῆς. Ἀλλὰ δὲν θὰ ἦναι ὑπὲρ τοῦ γοήτρου τῆς Βουλῆς νὰ φέρωμεν κατ’ αὐτὴν τὴν στιγμὴν τοιοῦτον ζήτημα.

§106ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἐν ἄλλῃ ὥρᾳ εὐθέτῳ θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ συζητήσωμεν ἐπὶ τούτου. Νῦν παρατηρῶ, ὅτι, ὡς προτείνεται, εἶναι ἀνάξιον λόγου νὰ προστεθῶσι 200 δραχμαὶ εἰς τὴν ἀποζημίωσιν τοῦ Βουλευτοῦ. Ἂν ἦτο δυνατὸν νὰ αὐξήσωμεν ἐπαρκῶς αὐτὴν, ὥστε νὰ ἀνταποκριθῇ ἡ ἀποζημίωσις πρὸς τὰς δαπάνας καὶ τὰς ἀνάγκας καὶ τὸν χρόνον, ὃν δαπανᾷ ὁ Βουλευτὴς, θὰ ἦτο εὐκταῖον· ἀλλὰ νὰ θέλωμεν νὰ παραβιάσωμεν τὸν νόμον καὶ τὸ Σύνταγμα διὰ 200 δραχμὰς, θεωρῶ ἄτοπον. Οὔτε νομίζω δυνατὸν νὰ μεταβάλωμεν τὰς παλαιὰς δραχμὰς εἰς νέας.

§107Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ θέμα μοὶ φαίνεται πολὺ σπουδαιότερον. Συνδέεται μετὰ τῶν ἐργασιῶν τοῦ Κοινοβουλίου καὶ εἶναι ἄξιον μελέτης ἐμβριθοῦς. Ἐγὼ δὲν δύναμαι νὰ ἐκφέρω γνώμην μετὰ τοσαύτης εὐκολίας, ὅτι ἡ γενομένη κατὰ τὸ παρελθὸν ἑρμηνεία περὶ τῆς νομισματικῆς μονάδος εἶναι ἡ ἀληθὴς καὶ ὀρθὴ, ἀλλ’ οὐδὲ περὶ τοῦ ἐναντίου ἐπίσης δύναμαι νὰ εἴπω τι, προκειμένου περὶ ἑρμηνευτικῆς διατάξεως. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι πρέπει ν’ ἀφήσωμεν νὰ κρίνωμεν ἐν καιρῷ εὐθέτῳ, ὅτε δύναται νὰ γένηται μελέτη καὶ ληφθῇ μέτρον τι, ἐν ᾧ σήμερον δὲν εἶναι ὁ χρόνος κατάλληλος πρὸς συζήτησιν καὶ ἀπόφασιν ἐπὶ τοιούτου θέματος μετὰ σπουδῆς.

§108Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Συμφωνῶ μὲ τὸν κύριον Πρόεδρον τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου. Δὲν λέγω ὅτι πρέπει νὰ σπεύσωμεν· ἀλλ’ ἐνόμισα καλὸν νὰ φέρω τὴν πρότασιν, διότι δὲν νομίζω ὅτι πρέπει νὰ κρύπτωμεν ὑπὸ μεγάλην μετριοφροσύνην τὸ δίκαιον. Κακῶς ἔθεσε τὸ ζήτημα ὁ κ. Βουλευτὴς, ὁμιλήσας περὶ αὐξήσεως, διότι τότε θὰ ἦτο κακοήθεια τῆς Βουλῆς νὰ προτείνῃ τοιαύτην αὔξησιν. Τὸ Σύνταγμα ὁρίζει δισχιλίας δραχμὰς ἀποζημίωσιν. Ποία εἶναι ἡ νομισματικὴ μονάς; τοῦτο ἐξεταστέον. Ἂν ἦναι ἡ παλαιὰ δραχμὴ, καλῶς ἔχουσιν αἱ 1800, ἂν δὲν ἦναι, κακῶς δὲν πληρόνονται αἱ τοῦ Συντάγματος δισχίλιαι. Εἶπέ τις τῶν προαγορευσάντων, ὅτι τὸ ποσὸν εἶναι μικρόν. Τὸ μικρὸν ἢ μέγα εἶναι ζήτημα σχετικόν· ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου, πρόκειται περὶ δικαίου ἢ κεκτημένου δικαιώματος. Εἰς τὸ Σύνταγμα φέρεται, ὅτι οἱ Βουλευταὶ πρέπει νὰ πληρόνωνται· καὶ αὐτὴ ἡ γνώμη ἐπικρατεῖ εἰς ὅλα τὰ Συντάγματα, πλὴν ἑνός. Δέχονται μάλιστα, ὅτι οὔτε νὰ παραιτηθῇ δύναται ὁ Βουλευτὴς τῆς ἀποζημιώσεώς του. Τοιαύτη διάταξις ὑπάρχει εἰς τὸ ἄρθρον 38 τοῦ Γαλλικοῦ Συντάγματος. Ἀρκετὰ διὰ σήμερον. Ταῦτα εἶπον, ἵνα δοθῇ ἀφορμὴ πρὸς μελέτην. Δὲν νομίζω ὅτι ἡ Βουλὴ παρεγνώρισε τὰ καθήκοντά της, ἢ δολιεύεται τὰ συμφέροντα τοῦ Δημοσίου. Ὁ λαὸς ζητεῖ καλὴν ἐργασίαν ἀπὸ τοὺς ἀντιπροσώπους του, καὶ ὅταν ἴδῃ καλὴν ἐργασίαν, ἐν ἀναθεωρήσει Συντάγματος δύναται νὰ κανονίσῃ καὶ μεγαλειτέραν ἀποζημίωσιν, ἵνα μὴ δυσχεραίνωνται αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς.

§109ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν θὰ ἐπιμείνω εἰς τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐξέφρασα, ἵνα συζητηθῇ ἀμέσως· ἀλλὰ νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἀτελῶς ἀντελήφθη τῆς ἀνάγκης, τὴν ὁποίαν ὑποστηρίζομεν ὅλοι. Δὲν πρόκειται περὶ τοῦ ζητήματος τῶν 200 δραχμῶν,—διότι ἀναμφιβόλως οὐδεὶς τῶν Βουλευτῶν ἤθελε καταδεχθῆ νὰ γείνῃ κἂν λόγος περὶ τούτου,—πρόκειται περὶ ζητήματος πολὺ σπουδαιοτέρου, καὶ τοῦτο εἶναι νὰ ἀρθῶσιν, ἐφ’ ὅσον εἶναι δυνατόν, αἱ δυσχέρειαι, αἱ ἑκάστοτε παρουσιαζόμεναι, οὕτως ὥστε ἡ Βουλὴ νὰ δύναται νὰ ἐργάζηται ὁλόκληρον τὸ ἀπαιτούμενον χρονικὸν διάστημα. Πρὸς τὸν σκοπὸν δὲ τοῦτον πρέπει νὰ μελετηθῇ τὸ ζήτημα. Ἀλλὰ περὶ ἄλλου τινὸς θέλω κάμει λόγον. Παρατηρῶ εἰς τὴν ἔκθεσιν, ὅτι ὑπάρχουσι δύο πρώην συνάδελφοι, ὧν ἀπεῤῥίφθη ἡ αἴτησις περὶ πληρωμῆς τῆς ἀποζημιώσεώς των, διότι δὲν ἐπαρουσιάσθησαν ποσῶς πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν βουλευτικῶν καθηκόντων των. Ὑπάρχει ὅμως καὶ τρίτος, ὁ ὁποῖος ἐξετέλεσε τὸ καθῆκόν του, καὶ οὗτος εἶναι ὁ κ. Μαυροκέφαλος, οὗ ἡ αἴτησις δὲν ἀπεῤῥίφθη, ἀλλὰ δὲν βλέπω πίστωσιν ἀναγεγραμμένην, ὅπως πληρωθῇ. Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις αὕτη.

§110Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐγὼ παρακαλῶ τὴν Βουλὴν νὰ ἀναβάλῃ τὴν ἐπὶ τῆς ἀποζημιώσεως τοῦ πρώην συναδέλφου ἡμῶν κ. Μαυροκεφάλου ἀπόφασιν αὐτῆς, διότι δὲν ἐγένετο ἔρευνα, οὐδ’ ἐβεβαιώθη, ὅτι πρόκειται περὶ τῆς δευτέρας συνόδου τῆς δεκάτης περιόδου. Ἐὰν πρόκειται περὶ ἀποζημιώσεως ὀφειλομένης διὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου, βεβαίως ὁ κ. Μαυροκέφαλος ἦτο παρών, διότι ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς Βουλῆς ὑπάρχουσιν ἀναγεγραμμένοι οἱ κατάλογοι τῆς ψηφοφορίας, καὶ ἐν αὐτοῖς ἀναγράφεται ψηφοφορῶν εἰς δύο ἢ τρεῖς ψηφοφορίας δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως. Δὲν ἐξηκριβώθη ὅμως, ἐὰν καθυστερῆται αὐτῷ ἀποζημίωσις διὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου, ἢ δι’ ἄλλην σύνοδον. Ὁ κ. Βουλευτὴς ἀναφέρει τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου, ἀλλὰ περὶ ταύτης ἆρα πρόκειται; Ὡς πρὸς τοῦτο εὗρον ἐλλιπῆ κατά τι τὴν ἐξέτασιν τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ. Ἐπειδὴ δὲ ἡ ἀποζημίωσις καθυστερεῖται ἀπὸ τοῦ 1886, δηλαδὴ πρὸ 9 ἐτῶν, νομίζω ὅτι δύναται νὰ ἀναβληθῇ ἡ ἀπόφασις τῆς Βουλῆς, ἵνα ἐξακριβωθῇ καὶ τοῦτο, ὅπως ἤμεθα ἐντελῶς βέβαιοι καὶ ἀποφασίσωμεν εἰς τὴν ἐρχομένην σύνοδον.

§111ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν προέτεινα, οὐδ’ ἐπιμένω, ὅπως ἀναγνωρισθῇ ὅτι πράγματι διὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου ὀφείλεται ἡ ἀποζημίωσις...

§112Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἡ παρατήρησις ὑμῶν εἶναι ὀρθή. Ἔπρεπε βεβαίως ἡ πίστωσις ν’ ἀναγραφῇ εἰς τὰ ἔξοδα κεκλεισμένων χρήσεων.

§113ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. .. Δὲν προτείνω ὅπως ἀναγνωρισθῇ ἀπολύτως τὸ δικαίωμα, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπάρχει ἀμφιβολία τις· ἀλλὰ ν’ ἀναγραφῇ ἡ πίστωσις, καὶ νὰ μὴ πληρωθῇ εἰς τὸν πρώην συνάδελφόν μας, πρὶν ἢ ἐξακριβωθῇ τὸ δικαίωμα αὐτοῦ.

§114Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἀλλ’ ἡ Βουλὴ θ’ ἀποφασίσῃ περὶ τούτου, νὰ μὴ ἀφεθῇ δ’ εἰς τὴν νομοτελεστικὴν ἐξουσίαν.

§115ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἡ Βουλὴ εἶναι παροῦσα, ἂς ἀποφασίσῃ.

§116Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ Βουλὴ τί θ’ ἀποφασίσῃ;

§117ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἄν εὑρίσκῃ, ἢ μὴ, νόμιμον καὶ ὀρθὴν τὴν αἴτησιν.

§118Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὅτι παρευρέθη; Δὲν νομίζω ὅτι ἀμφισβητεῖται ἡ αἴτησις, ἀλλὰ μήπως τυχὸν πρόκειται περὶ ἄλλης συνόδου. Τοῦτο ἀπόκειται εἰς τὴν ἀπόφασιν τῆς Βουλῆς.

§119ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἶναι ἔργον τῆς ἐκτελεστικῆς ἐξουσίας.

§120Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία δὲν ἔχει κανὲν δικαίωμα ν’ ἀποφαίνηται περὶ προϋπολογισμοῦ καὶ πιστώσεων.

§121ΒΟΖΙΚΗΣ. Ὀφείλω, ὡς μέλος τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, νὰ δώσω μίαν ἐξήγησιν περὶ τῆς ἀτελείας, ἡ ὁποία παρατηρεῖται εἰς τὸ ζήτημα τοῦτο. Ὁ κ. Μαυροκέφαλος ζητεῖ ἀποζημίωσιν διὰ τὴν τελευταίαν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου· δὲν ὁρίζει δὲ τὴν σύνοδον ἐπακριβῶς. Ἐγὼ, ὡς εἰσηγητὴς, ἀνατρέξας εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ, ἀνέγνων ἐν τέλει τῶν ἐπισήμων πρακτικῶν τῆς δευτέρας συνόδου τὸ διάταγμα τῆς διαλύσεως τῆς Βουλῆς τῆς περιόδου ἐκείνης· συνεπέρανα λοιπὸν, ὅτι τελευταία σύνοδος εἶναι ἡ δευτέρα· ἀνέτρεξα εἰς τὰ ἐπίσημα πρακτικὰ τῆς δευτέρας συνόδου, καὶ εὗρον, ὅτι ὁ βουλευτὴς Μαυροκέφαλος ἐξετέλεσε τὰ καθήκοντά του, καὶ τοῦτο ἀναγράφεται ἐν τῇ ἐκθέσει ἡμῶν. Δὲν ἀνεγράψαμεν ποσόν τι εἰς τὸν προϋπολογισμὸν, διότι παρενέπεσεν εἰς τὰς συζητήσεις τῆς ἐπιτροπῆς λόγος οὐσιώδης. Ἐγεννήθη τὸ ζήτημα, ἐὰν, καίτοι ὑπηρετήσας ὁ βουλευτὴς κ. Μαυροκέφαλος, δικαιοῦται μετὰ παρέλευσιν 9 ἐτῶν νὰ λάβῃ τὴν ἀποζημίωσιν, καὶ ἐὰν δὲν ἀντίκειται ἡ ἀναγραφὴ πιστώσεως καὶ ἡ πληρωμὴ αὐτῆς εἰς τὸ ἄρθρον 69 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Διὰ τοῦτο δὲν ἐφέραμεν ὡρισμένην πρότασιν καὶ δὲν ἀνεγράψαμεν ὡρισμένην πίστωσιν, ἀλλὰ ἀφήσαμεν τὸ ζήτημα νὰ τὸ λύσῃ ἡ Βουλή.

§122Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Σημειώσατε δὲ, ὅτι καὶ ἡ αἴτησις δὲν εἶναι ὁμαλή. Ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὴν ἐπιτροπὴν ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ δύο πρώην βουλευτῶν, τοῦ κ. Μαυροκεφάλου καὶ τοῦ κ. Διονυσίου Σπινέλη...

§123Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ποίας χρονολογίας;

§124Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. 30 Μαΐου 1895... Λέγουσι δὲ, ὅτι: «ἐπειδὴ εἶναι δίκαιον νὰ πληρωθῇ εἰς ἡμᾶς ἡ ἐν λόγῳ ἀποζημίωσις, ἀφοῦ τὴν εἰρημένην τελευταίαν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου ἤλθομεν εἰς Ἀθήνας καὶ ὑπέστημεν τὰς δαπάνας τῆς ἐλεύσεως καὶ ἐπανόδου, διὰ ταῦτα παρακαλοῦμεν κτλ.» Τοῦ κ. Σπινέλη ἡ ἀξίωσις ἐβασανίσθη καὶ ἀπεδείχθη μὴ βάσιμος.

§125ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δηλαδὴ δὲν παρευρέθη.

§126Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἦλθεν εἰς Ἀθήνας, ἀλλὰ διελύθη ἡ Βουλὴ πρὶν εἰσέλθῃ εἰς αὐτὴν, ἑπομένως δὲν εἰργάσθη. Τοῦ κ. Μαυροκεφάλου εὑρέθη βάσιμος ἡ αἴτησις, διότι ἡ ἐπιτροπὴ τοῦ Λογιστικοῦ εὗρε τὸ ὄνομα αὐτοῦ εἰς τοὺς καταλόγους τῆς ψηφοφορίας. Ἀλλὰ πρόκειται τάχα περὶ τῆς συνόδου ταύτης; ἢ μήπως τυχὸν πρόκειται περὶ ἄλλης συνόδου, καὶ ὁ ἀναφερόμενος ἐσίγησε; Πρέπει νὰ ἐξετασθῇ λοιπὸν, ἐὰν ἐπληρώθη κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου ὁ κ. Μαυροκέφαλος ἢ δὲν ἐπληρώθη, μήπως πρόκειται περὶ τῆς ἑπομένης συνόδου ἢ ἄλλης τινὸς συνόδου. Διὰ τοῦτο ἡ βραδύτης νομίζω ὅτι δὲν μειοῖ παντάπασι τὰ δικαιώματα τοῦ πρώην συναδέλφου, ἡ δὲ βραδύτης θὰ εὐκολύνῃ τὸ ἔργον τῆς Βουλῆς.

§127ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἀλλὰ νὰ ἐξετασθῇ τὸ ζήτημα καὶ νὰ μὴ ἐγκαταλειφθῇ.

§128Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι βεβαίως.

§129ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Ἐγὼ ἐνθυμοῦμαι, ὅτι καὶ οἱ δύο Βουλευταὶ, περὶ ὧν ὁ λόγος, παρευρέθησαν ἐδῶ εἰς τὴν δευτέραν σύνοδον τῆς δεκάτης περιόδου, καὶ μετέσχον μάλιστα τῶν μακρῶν συζητήσεων περὶ μεταβολῆς τῆς ἐκλογικῆς περιφερείας. Νομίζω δὲ, ὅτι θὰ ἐφρόντισαν αὐτοὶ τότε νὰ λάβωσι τὴν βουλευτικὴν αὐτῶν ἀποζημίωσιν· ἀλλὰ πρόκειται περὶ τῆς ἑξῆς πλάνης. Ἡ σύνοδος ἐκείνη εἶχε διαιρεθῆ εἰς δύο τμήματα, τὸ πρῶτον τμῆμα ἐπηκολούθησεν εὐθὺς εἰς τὸν ἀποκλεισμὸν, τὸ δὲ δεύτερον ἤρξατο τὸ φθινόπωρον, ἤτοι τὸν Ὀκτώβριον μῆνα, ὅτε, μετ’ ὀλίγας ἡμέρας, προκειμένου περὶ τοῦ ζητήματος τοῦ μεθοριακοῦ, ἐζητήθησαν πληροφορίαι τινὲς, ἐγένετο δὲ τότε ἔνστασις περὶ ἀπαρτίας, καὶ μὴ εὑρεθείσης τῆς Βουλῆς ἐν ἀπαρτίᾳ, μετὰ δύο ἡμέρας ἐδημοσιεύθη τὸ διάταγμα τῆς διαλύσεώς της. Πρόκειται λοιπὸν περὶ τῆς ἑξῆς πλάνης. Οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος πρώην Βουλευταὶ θὰ νομίζουσιν ὅτι τὸ δεύτερον τμῆμα τῆς συνόδου ἐκείνης ἦτο ἄλλη σύνοδος.

§130Κ. Ι. ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ. Τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ἐξετάσῃ ἡ Βουλή, δὲν εἶναι ζήτημα πλάνης, ὡς λέγει ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λοκρίδος, εἶναι ζήτημα παραγραφῆς. Τὸ ἄρθρον 69 τοῦ λογιστικοῦ νόμου ὁρίζει πενταετῆ παραγραφὴν διὰ τὰς ὀφειλὰς τοῦ Δημοσίου. Ἡ περὶ ἧς συζητοῦμεν εἶναι μία ὀφειλὴ τοῦ Δημοσίου. Ἵνα λοιπὸν λυθῇ τὸ ζήτημα, πρέπει πρωτίστως, πρὸ παντὸς ἄλλου, νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἐκινήθη ἀγωγή τις ἢ ἐγένετο ἄλλη πρᾶξις, διακόπτουσα τὴν παραγραφήν. Ἐὰν ἐγένετο τοιοῦτόν τι, τότε πλέον θὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἔχῃ δικαίωμα εἰς ἀποζημίωσιν ὁ κ. Μαυροκέφαλος, ἂν δηλ. συντρέχωσιν ὅλοι οἱ ὅροι, οἱ καθιστῶντες νόμιμον τὴν ἀξίωσίν του. Ἀλλὰ πρὸ παντὸς ἄλλου, ἐπαναλαμβάνω, πρέπει νὰ ἐξετασθῇ, ἂν τὸ δικαίωμά του παρεγράφη ἢ ὄχι· διότι, ἂν παρεγράφη, περιττὸν νὰ βασανίζωμεν τὸν ἐγκέφαλον ἡμῶν μὲ ἄλλας ἐρεύνας. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλ. Αʹ κατ’ ἄρθρον καὶ ἐν ὅλῳ, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως).

§131ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Βʹ. «Γραφεῖον Βουλῆς». (Ἀναγινώσκονται τὰ ἐδάφια).

§132ΜΑΝΕΣΗΣ. Νομίζω ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ προστεθῇ ἐνταῦθα τὸ ἀντίτιμον τῆς κατασκευῆς μιᾶς στολῆς διὰ τὸν κλητῆρα τοῦ ἀναγνωστηρίου τῆς Βιβλιοθήκης, διότι ὁ κλητὴρ οὗτος καὶ ἀπὸ χρόνου πολλοῦ ἐνταῦθα ὑπηρετεῖ καὶ εἶναι πένης.

§133ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Δικαία ἡ πρότασις, διότι ὁ κλητὴρ οὗτος εἶναι ὑποχρεωμένος νὰ παραμένῃ ἐν τῇ αἰθούσῃ, καὶ πρέπει νὰ ἦναι ἐνδεδυμένος εὐπρεπῶς.

§134Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Καὶ ἐγὼ συνηγορῶ.

§135ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Νὰ προστεθῶσι λοιπὸν 80 δραχμαί, ὥστε τὸ ποσὸν νὰ γείνῃ δρ. 880.

§136ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Νομίζω ὅτι ἐπαρκεῖ τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται.

§137Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Δὲν ἐπαρκεῖ, κύριε Πρόεδρε, διότι ἐλήφθη πρόνοια διὰ τὴν στολὴν 10 μόνον κλητήρων. Ἀναγκαίως λοιπὸν πρέπει νὰ προστεθῇ καὶ ἡ δαπάνη διὰ στολὴν τοῦ ἑνδεκάτου κλητῆρος. Ἐὰν ὑπάρχῃ ἀνάγκη στολῆς διὰ τοὺς λοιποὺς κλητῆρας, ὑπάρχει καὶ δι’ αὐτόν. Συνεχῶς ἔχομεν ἀνάγκην βιβλίων, καὶ ἐρχόμεθα εἰς συνάφειαν πρὸς αὐτόν· πρέπει λοιπὸν νὰ ἦναι εὐπρεπῶς ἐνδεδυμένος.

§138ΜΑΝΕΣΗΣ. Νὰ προστεθῇ ἡ πίστωσις, καὶ ἂν μείνῃ πλεόνασμα, ἂς μείνῃ ἀδιάθετος.

§139ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Λοιπὸν ἂς προσθέσωμεν 80 δραχμάς.

§140ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§141ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπὶ τοῦ κεφαλαίου τῶν ἐκτάκτων ἐξόδων θὰ παρακαλέσω νὰ προστεθῶσι δραχμαὶ 400 διὰ τὸν στέφανον, ὁ ὁποῖος κατετέθη ἐπὶ τοῦ νεκροῦ τοῦ συναδέλφου ἡμῶν Ν. Καλλιφρονᾶ.

§142ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§143ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Δὲν ἔχομεν ὑπ’ ὄψιν ἡμῶν τὸν προϋπολογισμὸν τῆς Βουλῆς τοῦ παρελθόντος ἔτους. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ ψηφίσωμεν ἐφέτος, περιέχει ὑπέρβασιν καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ εἰς τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ Κράτους. Νομίζω ὅτι ἡ πρότασις ψηφίσεως ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνέρχεται εἰς 495,480 δραχμὰς, παρουσιάζει ὑπέρβασιν εἰς ἀμφότερα ταῦτα, καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ παρελθόντος ἔτους καὶ εἰς τὸ ἀναγραφόμενον ποσὸν εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ Κράτους. Θὰ ἐπεθύμουν νὰ μᾶς πληροφορήσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Βουλῆς, ἢ ὁ εἰσηγητὴς τῆς ἐπιτροπῆς ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς, ποία αὔξησις ἐγένετο ἀπέναντι τοῦ ποσοῦ, τὸ ὁποῖον ἀνεγράφη ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§144ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ ἔννοιά σας εἶναι ἐν τῇ ἐκθέσει. Ἡ αὔξησις εἶναι δρ. 6,360. (Γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Βʹ, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ κεφάλαιον Γʹ «Στενογραφικὸν Γραφεῖον»).

§145ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ συνόλου.

§146ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁρίστε.

§147ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Εἶμαι ἠναγκασμένος νὰ φέρω καθόλου τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς Βουλῆς ἐκ τῆς ἀφορμῆς τῆς δοθείσης μοι κατὰ τὴν συζήτησιν τοῦ ἄρθρου 2 τοῦ πρώτου κεφαλαίου. Πρόκειται, Κύριοι, περὶ αὐξήσεως δαπάνης ἐν συνόλῳ, καθ’ ἃ καὶ ἐν τῇ ἐκθέσει αὑτῆς δέχεται ἡ ἐπιτροπή, ἐξ 6,360 δραχμῶν. Ἡ δαπάνη αὕτη ἀναφέρεται καὶ εἰς ἄλλα κονδύλια, ἀλλ’ ἰδίως εἰς τὴν ἅμαξαν τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀφ’ ὅτου ὑπάρχει τὸ Ἑλληνικὸν Κοινοβούλιον, ἔξοδα ἁμάξης τοῦ Προέδρου πληρόνονται, μόνον ἐφ’ ὅσον χρόνον διαρκεῖ ἡ σύνοδος. Ἐγὼ ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ταύτῃ λέγω, ὅτι εἶμαι καθ’ ὅλου ἐναντίον τῆς πληρωμῆς τῶν ἁμαξῶν. Ἵνα δὲ ἔλθω ἐπὶ τοὺς κ. Ὑπουργοὺς, νομίζω ὅτι ἡ μισθοδοσία, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσιν οὗτοι, εἶναι ἐπαρκὴς, ἵνα πληρόνωσι μίαν ἅμαξαν, ὅταν θέλωσι νὰ μεταβῶσιν ἀπὸ τῆς οἰκίας των εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἢ εἰς τὰ Ἀνάκτορα. Αἱ ἅμαξαι αἱ ὑπουργικαὶ, ἃς εἴπωμεν τὴν ἀλήθειαν, χρησιμεύουσι κυρίως καὶ κατ’ ἐξοχὴν εἰς ἄλλο τι, εἰς τὸν καταρτισμὸν τῆς ἀπαρτίας. Ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἀπαρτίαν αὐτὴν νομίζω ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ διατεθῶσιν ὀλίγα χρήματα, ὅπως ὑπάρχωσιν αἱ ἀναγκαῖαι ἅμαξαι εἰς τὴν διάθεσιν τῶν Βουλευτῶν. Τώρα ἐλέχθη πρίν: «καὶ πῶς θέλετε νὰ μεταβῶσιν εἰς τοὺς Ὀλυμπιακοὺς ἀγῶνας μεθαύριον οἱ κύριοι Ὑπουργοί; θέλετε νὰ μεταβῶσι πεζῇ ἢ ἱππεύοντες;» Νὰ μεταβῶσιν ἐφ’ ἁμαξῶν. Ὅπως καὶ ἡμεῖς οἱ ἄλλοι θὰ πληρώσωμεν τὴν ἅμαξάν μας, χωρὶς νὰ ἔχωμεν τὴν μισθοδοσίαν, τὴν ὁποίαν λαμβάνουσιν αὐτοί, ἂς πληρώσωσι καὶ αὐτοὶ τὴν ἅμαξάν των. Ἀλλὰ τὸ ζήτημα, Κύριοι, εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἐγὼ εἶμαι κατ’ ἀρχὴν ἐναντίον πάσης αὐξήσεως δαπάνης, δαπάνης μάλιστα ὅλως διόλου περιττῆς. Καὶ πρόκειται ἐνταῦθα περὶ αὐξήσεως δαπάνης ἐκ δραχμῶν 6,360, ὡς ἀναγράφει ἡ ἔκθεσις. Τώρα δύναταί τις νὰ νομίσῃ, ὅτι ἀκριβῶς, ἐν ᾗ καταστάσει πτωχεύσεως εὑρισκόμεθα, ἐπιτρέπεται νὰ δημιουργῶμεν τοιαύτας δαπάνας καὶ νὰ ὑποστηρίζωμεν ταύτας κατὰ τρόπον, ὁ ὁποῖος ὑπομιμνήσκει ἡμᾶς πρόσωπά τινα, μισθοδοτούμενα ἐπὶ τούτῳ ἄλλοτε, ἵνα παίζωσι τὸν ῥιγολέττον. Ἀλλὰ νομίζω, ὅτι εἰς πᾶσαν ἄλλην περίστασιν ἐπιτρέπονται αὐταὶ αἱ παλιατσιάδες, προκειμένου ὅμως περὶ τοῦ χρήματος τοῦ Ἑλληνικοῦ λαοῦ, τὸ ὁποῖον καταβάλλει οὗτος μὲ τὸ αἷμά του, δὲν ἐπιτρέπονται τοιαῦται γελωτοποιήσεις.

§148Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, καὶ πρὸ μικροῦ ἐγένετο συζήτησις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν ἠθέλησα νὰ λάβω τὸν λόγον: ἀλλ’ ἐπειδὴ ἐτέθη τὸ ζήτημα, θὰ μοὶ ἐπιτραπῇ νὰ εἴπω δύο λέξεις. Ἐκτιμῶ βεβαίως τὴν πρόθεσιν τοῦ κ. Βουλευτοῦ Λοκρίδος, δὲν τὸν κατακρίνω, ἀλλὰ διαφωνῶ ὡς πρὸς τοῦτο, ὅτι δὲν εἶναι πάντοτε εὔκολος ἡ μὴ διατήρησις μιᾶς δαπάνης, ἡ ὁποία κατὰ τὸ φαινόμενον φαίνεται ὅτι εἶναι πολυτελής, οὐδὲ εἶναι εὔκολος ἡ μὴ αὔξησις μιᾶς δαπάνης. Τοὐναντίον ἡ αὔξησις δαπάνης δύναται νὰ ᾖναι οἰκονομία· δύναται νὰ ὑπάρξῃ περίστασις, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐπερχομένης αὐξήσεως καὶ περιοριζομένου τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ὑπηρετούντων, νὰ ὑπάρξῃ οἰκονομία. Ἠναγκάσθην νὰ εἴπω τοῦτο, διότι ἐγένετο μικρὰ ἀνάπτυξις αὐτοῦ καὶ εἰς τὸν προϋπολογισμὸν ἔχω δὲ πάντοτε τὴν θεμελιώδη αὐτὴν γνώμην, ὅτι παρασυρόμεθα ἐκ τῆς ἐπιθυμίας τῆς συντελέσεως οἰκονομιῶν πέραν τοῦ δέοντος. Προκειμένου δὲ περὶ τοῦ ζητήματος τῆς ἁμάξης, δὲν νομίζω ὅτι εἰς τὴν ἀξιοπρέπειαν τὴν ὑπουργικὴν καὶ τὴν προεδρικὴν καὶ εἰς τὸ συμφέρον τῆς ὑπηρεσίας προσήκει νὰ μὴ ἔχῃ ὁ Ὑπουργὸς τὴν ἅμαξάν του. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ τὸ παραδεχθῇ τις. Ἐπαναλαμβάνω ὅτι οὐδόλως μέμφομαι τοῦ κ. συναδέλφου, ὁ ὁποῖος ἔχει καλὰς προθέσεις πρὸς οἰκονομίαν· ἀλλὰ συγκεκριμένως νομίζω, ὅτι ὡς πρὸς τὴν οἰκονομίαν αὐτὴν παρασύρεταί πως, διότι εἶναι ἀπάλειψις δαπάνης, ἡ ὁποία οὐδ’ ἀξιοπρεπής, οὐδὲ συμφέρουσα θὰ ἦτο εἰς τὴν ὑπηρεσίαν, διότι ὁ Ὑπουργὸς, ὁ ὁποῖος δὲν ἔχει ἅμαξαν ἀποκλειστικὴν, δὲν δύναται νὰ ἐκτελέσῃ τὰ καθήκοντά του πρεπόντως.

§149ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἡ συζήτησις δὲν εἶναι περὶ τῶν Ὑπουργῶν νῦν· διότι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ Κράτους, ἐν ᾧ ἦτο δυνατὸν νὰ γείνῃ λόγος περὶ αὐτῶν, ἔχει ψηφισθῆ ἤδη. Νῦν πρόκειται περὶ τῆς ἁμάξης τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς. Ἀφ’ ὅτου ὑπάρχῃ τὸ Κοινοβούλιον παρ’ ἡμῖν, ἐπληρόνετο μίσθωμα ἁμάξης μόνον καθ’ ὃν χρόνον διήρκει ἡ σύνοδος.

§150ΡΑΛΛΗΣ. Τὸν λόγον, κύριε Πρόεδρε.

§151ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Καὶ ἐπὶ τῇ ὑποθέσει λοιπὸν, κατὰ τὴν ὁποίαν εἶναι ἀναγκαία ἡ δαπάνη αὕτη, ἠδύνατο νὰ διατηρηθῇ, ὅπως καὶ μέχρι τοῦδε, μόνον καθ’ ὃν χρόνον συνεδριάζει ἡ Βουλὴ καὶ διαρκεῖ ἡ σύνοδος. Ἐκεῖνο λοιπὸν, τὸ ὁποῖον ἐγίνετο ἄλλοτε, ὅτε ἡ Ἑλλὰς δὲν εὑρίσκετο ἐν χρεωκοπίᾳ, νομίζω ὅτι δύναται νὰ γίνεται καὶ νῦν, ὅτε εὑρισκόμεθα ἐν χρεωκοπίᾳ. Δὲν πρόκειται περὶ δαπάνης ἀπολύτως ἀναγκαίας, ὡς νομίζει ὁ κ. συνάδελφος ἐκ Βόλου, περὶ δαπάνης ἐπιβαλλομένης ὑπὸ τῶν πραγμάτων. Πρόκειται, κατ’ ἐμὴν γνώμην, περὶ δαπάνης, ἡ ὁποία, ὅπως ἦτο καὶ πρότερον περιττή, δύναται καὶ νῦν νὰ ᾖναι περιττή. Ἐὰν δὲ ὁ κ. συνάδελφος ἀνεγίνωσκε τὴν ἔκθεσιν τῆς ἐπιτροπῆς, θὰ παρετήρει ὅτι ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης προέρχεται κυρίως ἐκ τοῦ μισθώματος τῆς ἁμάξης τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, τὸ ὁποῖον ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τοὺς μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους δὲν ὑπάρχει Βουλή, ἐν μέρει δὲ ἐκ τῆς μισθοδοσίας διαφόρων ὑπαλλήλων, ἡ ὁποία ἐπεκτείνεται ἐπίσης καὶ καθ’ ὃν χρόνον δὲν θὰ ὑπάρχῃ Βουλή. Ἐγὼ τὰς δύο ταύτας δαπάνας, τὸ μίσθωμα τῆς ἁμάξης τοῦ Προέδρου τῆς Βουλῆς, καθ’ ὃν χρόνον δὲν ὑπάρχει Βουλή, καὶ τὴν μισθοδοσίαν τινῶν ὑπαλλήλων, καθ’ ὃν χρόνον δὲν πρόκειται νὰ ἐργασθῶσι, διότι δὲν ὑπάρχει σύνοδος, τὰς θεωρῶ ὡς αὐξήσεις δαπανῶν περιττὰς, πάντοτε μὲν, κατ’ ἐξοχὴν δὲ σήμερον, ὅτε εὑρισκόμεθα ἐν χρεωκοπίᾳ.

§152ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ τροποποίησις τοῦ Κανονισμοῦ ἐπέβαλε τὴν αὔξησιν δαπάνης, διότι διὰ τοῦ Κανονισμοῦ ἐπεβλήθησαν εἰς τὸν Πρόεδρον καὶ τὸ Προεδρεῖον τῆς Βουλῆς καθήκοντα καὶ κατὰ τὸ διάλειμμα τὸ μεταξὺ τῶν δύο συνόδων, καὶ ἔπρεπε νὰ προβλέψωμεν περὶ τῆς ἀξιοπρεποῦς παραστάσεως αὐτοῦ κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἄλλην δαπάνην, φρονῶ, ὅτι τὸ Προεδρεῖον θὰ ἐμπνέηται ἐκ τῆς ἰδέας τῶν οἰκονομιῶν, καὶ ὅτι, ἐν ᾗ περιπτώσει ἤθελεν εὕρει, ὅτι οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ δὲν εἶναι ἀναγκαῖοι κατὰ τὸν χρόνον, κατὰ τὸν ὁποῖον δὲν ὑφίσταται ἡ σύνοδος, θὰ τοὺς ἀπολύσῃ. Ὁ ἀξιότιμος φίλος μου ἔχει ἓν ἐλάττωμα, καὶ τὸ ἐλάττωμά του τοῦτο ἀπεδείχθη, ὅτε ἦτο Ὑπουργὸς, καὶ δι’ αὐτὸ τραβᾷ τοιαῦτα βάσανα, ὅταν πρόκειται περὶ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Παιδείας· νομίζει ὅτι τοὺς ὑπαλλήλους πρέπει νὰ τοὺς μεταχειρίζηται τὸ Κράτος ὡς ἡμερομισθίους. Ἀκριβῶς διὰ τοῦτο προέβη εἰς τὴν ἀπόλυσιν χιλιάδων γραμματοδιδασκάλων καὶ δημοδιδασκάλων οἱ ὁποῖοι καταλογίζονται καθ’ ἡμέραν εἰς βάρος του. Τῷ ἔλεγον τότε, ὅτι τὸ Κράτος ἔχει καθῆκον πρὸς τὸν ὑπάλληλον, ὅπως τὸν συντηρήσῃ, ὅτι δὲν εἶναι ὀρθὸν τὸ Κράτος νὰ μεταχειρίζηται τοὺς ὑπαλλήλους ὡς ἡμερομισθίους. Ἴσως εἶναι ἡ ἀπολογία τοῦ ἀξιοτίμου φίλου μου ἐκ Λοκρίδος αὐτὸ, τὸ ὁποῖον λέγω, διότι προέβη εἰς πλείστας ὅσας ἀπολύσεις καὶ ἑλληνοδιδασκάλων καὶ καθηγητῶν, ἀναχωρήσας ἀπὸ μιᾶς ἄλλης ἐπίσης σφαλερᾶς ἀρχῆς· ἠθέλησε ν’ ἀποφύγῃ τὴν πληρωμὴν τῆς δαπάνης τῆς μεταθέσεως, καὶ τοιουτοτρόπως ὁ ὑπάλληλος ἐκεῖνος ὁ διακοσιόδραχμος ἠναγκάζετο νὰ ὑποστῇ τὸ βάρος τῆς δαπάνης τῆς μεταθέσεως. Βεβαίως εἶναι σφαλερὰ ἡ γνώμη του, καὶ δυστυχῶς ἐξακολουθεῖ νὰ ἐμμένῃ εἰς αὐτήν. Ὁ ὑπάλληλος πρέπει νὰ ἔχῃ τὰ μέσα τῆς συντηρήσεως, καὶ εἶναι βέβαιον, ὅτι, ἐὰν δὲν φροντίσητε νὰ παρέχητε εἰς αὐτὸν τὰ μέσα ταῦτα, θὰ ἔχητε ἕνα ὑπάλληλον ἡμερομίσθιον, ἢ θὰ ἔχητε ὑπαλλήλους, οἱ ὁποῖοι θὰ ἦναι ἠναγκασμένοι νὰ ἀποβλέπωσιν εἰς ἄλλα τυχηρὰ, ἵνα ἐπαρκῶσιν εἰς τὰς ἀνάγκας των.

§153ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἀληθὲς ὅτι καὶ τότε διεφώνησα, ὡς πρὸς ταῦτα, πρὸς τὸν ἀξιότιμον συνάδελφόν μου, καὶ τώρα ἐξακολουθῶ διαφωνῶν πρὸς αὐτόν. Ἐγὼ νομίζω, ὅτι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐπαγγέλλεταί τις ὡς ἀντιπολιτευόμενος, ὀφείλει νὰ τὸ τηρῇ καὶ ἐν τῇ Συμπολιτεύσει. Ἐπηγγελόμεθα ἡμεῖς, ὡς ἀντιπολιτευόμενοι, οἰκονομίας μεγάλας, ταύτας δ’ ἐγὼ τοὐλάχιστον ἐνόμισα ὅτι ἐρχόμενος εἰς τὸ Ὑπουργεῖον, ἔπρεπε νὰ ἐκπληρώσω πιστῶς. Ὁ ἀπολογισμὸς τοῦ 1893 ἀπέδειξεν ἤδη, ὅτι κατὰ τοὺς ἕξ μῆνας, κατὰ τοὺς ὁποίους προέστην ἐγὼ τοῦ Ὑπουργείου τῆς Ἐκπαιδεύσεως, ἐπήνεγκον εἰς αὐτὸ οἰκονομίας ὀκτακοσίων περίπου χιλιάδων δραχμῶν. Ἐγὼ ἐνόμισα, ὅτι ἔπρεπε νὰ προβῶ ἐν καιρῷ θέρους εἰς τὰς ἀπολύσεις ἐκείνας τῶν γραμματοδιδασκάλων, οἱ ὁποῖοι ὄχι μόνον δὲν ἦσαν ἱκανοὶ διὰ τὴν ὑπηρεσίαν των, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς μῆνας τοῦ θέρους ἦσαν πάντες περιττοὶ εἰς τοὺς ἀγροτικοὺς πληθυσμοὺς, καθόσον ἀπὸ τοῦ Ἰουνίου τὰ τέκνα τῶν γεωργῶν ἐξέρχονται εἰς τὰς ἐργασίας των τὰς ἀγροτικὰς, καὶ οὐδὲν φοιτᾷ εἰς τὸ σχολεῖον. Προκειμένου καὶ περὶ τῆς μεταθέσεως τῶν ὑπαλλήλων, ἐγὼ ἐξακολουθῶ νὰ ἔχω καὶ νῦν ἣν τότε εἶχον γνώμην. Διατὶ γίνονται αἱ μεταθέσεις; Γίνονται πρὸς ἀμοιβὴν ἢ πρὸς τιμωρίαν. Τὰς μεταθέσεις, τὰς ὁποίας ἐγὼ ἐξετέλεσα, τὰς ἐξετέλεσα ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ χάριν τιμωρίας, καὶ ὅταν πρέπῃ νὰ τιμωρήσω τοὺς μετατιθεμένους ὑπαλλήλους, δὲν ἐννοῶ νὰ ζημιώσω τὸ δημόσιον ταμεῖον καὶ νὰ παράσχω εἰς αὐτοὺς τὸ μέσον ν’ ἀλλάξωσι τὸν ἀέρα των καὶ νὰ λάβωσι διὰ πλαστῶν ἀποδείξεων διπλάσια καὶ τριπλάσια τῶν πραγματικῶν ὁδοιπορικῶν των, ὡς θὰ ἴδητε ὅτι συνέβη πολλάκις κατὰ τὰς μεταθέσεις, τὰς ὁποίας ἐνήργησεν ὁ νῦν κ. Ὑπουργός. Ἐγώ, Κύριοι, εἶχον τὰς ἀρχὰς ταύτας, τὰς ἔχω καὶ θὰ τὰς ἔχω. Καὶ ἐν τῇ προκειμένῃ περιπτώσει, ἐὰν πρόκειται περὶ ὑπαλλήλων ἐργαζομένων, βεβαίως πρέπει νὰ ἔχωσι τὴν ἀξίωσιν νὰ πληρόνωνται. Ἄλλοτε οἱ ὑπάλληλοι αὐτοὶ εἰργάζοντο καὶ ἐμισθοδοτοῦντο μόνον ἐφ’ ὅσον διήρκει ἡ σύνοδος. Ἐπίσης τὴν αὐτὴν γνώμην ἔχω καὶ περὶ τῆς ἁμάξης τοῦ κ. Προέδρου. Δυστυχῶς, καθ’ ἣν ἡμέραν συνεζητήθησαν αἱ τροποποιήσεις τοῦ Κανονισμοῦ, ἀδιαθετήσας, δὲν ἠδυνήθην νὰ λάβω τὸν λόγον, δι’ αὐτὸ δὲ ἔπραξα τοῦτο σήμερον.

§154ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κεφάλαιον Δʹ. «Βιβλιοθήκη τῆς Βουλῆς». (Γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 1 καὶ 2, τὰ ἀναγράφοντα τὸ μισθολόγιον τοῦ προσωπικοῦ τῆς Βιβλιοθήκης».

§155ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 3. Ἔξοδα Βιβλιοθήκης.

§156ΣΑΚΚΗΣ. Νομίζω ὅτι ἡ ἐπιτροπὴ ἐπὶ τοῦ Λογιστικοῦ τῆς Βουλῆς ὤφειλε κατὰ τὰς συνεδριάσεις αὑτῆς νὰ ζητήσῃ τὰς γνώμας τοῦ ἐφόρου τῆς Βιβλιοθήκης περὶ τῆς χρησιμότητος τῶν διαφόρων πιστώσεων κατὰ τὸ τρέχον ἔτος. Τὴν πίστωσιν τὴν ἀναγραφεῖσαν διὰ συνδρομὰς ξένων ἐφημερίδων καὶ περιοδικῶν τὴν θεωρῶ ἀπαλειπτέαν, διότι κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἐδόθη πίστωσις τοιαύτη διὰ τὸ ἔτος 1896, ἡ ὁποία οὐδόλως ἐχρησιμοποιήθη. Ἐκτὸς τούτου ἀναγράφεται κονδύλιον διὰ δετικὰ βιβλίων· ἀντ’ αὐτοῦ παρακαλῶ ν’ ἀναγραφῇ πίστωσις δραχ. 600 διὰ γραφικὰ ἔξοδα. Ἐκτὸς τούτου τὸ κονδύλιον διὰ σύνταξιν καὶ τύπωσιν τοῦ καταλόγου τῆς Βιβλιοθήκης τῆς Βουλῆς νὰ διαγραφῇ, καὶ ν’ ἀναγραφῇ πίστωσις δραχ. 2,000 δι’ ἔξοδα τῆς Ἐφορίας τῆς Βουλῆς.

§157Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Νομίζω ὅτι τὸ ποσὸν 2,000 δραχμῶν δι’ ἀγορὰν βιβλίων δὲν εἶναι ἐπαρκές.

§158Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι πρέπει νὰ θέσωμεν τάξιν εἰς τὴν Βιβλιοθήκην τῆς Βουλῆς καὶ νὰ περιορίσωμεν αὐτὴν εἰς τὸν εἰδικὸν προορισμὸν αὐτῆς. Τοῦτο εἰσέτι δὲν ἐγένετο, ἑπομένως δὲν πρέπει νὰ αὐξήσωμεν τὴν πίστωσιν περὶ τῶν βιβλίων.

§159ΣΑΚΚΗΣ. Τῇ πρωτοβουλίᾳ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς καὶ τῇ συστάσει τοῦ Ἐφόρου πρέπει νὰ συστηθῇ τριμελὴς ἢ πενταμελὴς ἐπιτροπή, ἵνα σκεφθῇ αὐτὴ περὶ τῶν χρησίμων βιβλίων. Ὑπάρχει δὲ καὶ ἡ πίστωσις διὰ τὴν ἀγορὰν βιβλίων.

§160ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§161Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ κ. Πρόεδρος θὰ φροντίσῃ νὰ συστήσῃ τὴν ἐπιτροπὴν ταύτην. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 5, «Ἔξοδα Βιβλιοθήκης», ὡς ἐτροποποιήθη).

§162ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τὸ ὅλον τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τῆς Βουλῆς τῆς Βʹ Συνόδου τῆς ΙΔʹ Περιόδου δρ. 491,060. Οἱ παραδεχόμενοι παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ παροχῆς προθεσμίας πρὸς δήλωσιν ἀροτριώντων κτηνῶν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§163Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπὶ τούτου προτείνω νὰ τεθῇ ἀντὶ τῆς λέξεως «Τρικκάλων» ἐν τῷ δευτέρῳ στίχῳ ἡ λέξις «Αἰθήκων». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, ὡς ἐτροποποιήθη, καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§164ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συντάξεως τοῦ Θεοδώρου Παπαδημητρακοπούλου. Οὐδεὶς ζητεῖ τὸν τὸν λόγον. Θ’ ἀρχίσῃ ἡ ψηφοφορία. (Γίνεται μυστικὴ διὰ σφαιριδίων ψηφοφορία ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Γ. Φαρμακοπούλου καὶ Γ. Μελισσηνοῦ, καὶ εἶτα ἡ διαλογή).

§165ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψηφοφόρησαν ἐν ὅλῳ 135. Ἐκ τούτων 120 ὑπὲρ καὶ 15 κατὰ τοῦ νομοσχεδίου. Ἐγένετο ἑπομένως δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον εἰς βʹ συζήτησιν διὰ ψήφων 120 κατὰ 15. Διακόπτεται ἡ συνεδρίασις, καὶ θὰ ἐπαναληφθῇ εἰς τὰς 9 ἀκριβῶς. (Γίνεται διακοπὴ ὥρᾳ 8 μ. μ. Ἐπαναλαμβάνεται δὲ ἡ συνεδρίασις ὥρᾳ 9 καὶ 50′).

§166ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐπαναλαμβάνεται ἡ συνεδρίασις. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τροποποιήσεως τῶν ἄρθρων 15, 17, 30, 43 καὶ 53 τοῦ περὶ χαρτοσήμου νόμου ᾼΧΚΕʹ. Ὁ κ. Σκουλούδης ἔχει τὸν λόγον.

§167ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ (ἀνέρχεται τὸ βῆμα).

§168Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὑποθέτετε, κ. συνάδελφε, ὅτι θὰ ἦναι μακρὰ ἡ συζήτησις;

§169ΣΚΟΥΛΟΥΔΗΣ. Ἐγὼ δὲν ἔχω νὰ εἴπω πολλά.

§170Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἂν ἦναι μακρὰ, στέργω νὰ ἀναβληθῇ.

§171ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ τοὐλάχιστον θὰ εἴπω πολλά. (Ὁ κ. Σκουλούδης παραιτεῖται τοῦ λόγου).

§172ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀναβάλλεται. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας πιστώσεως δραχ. 167,560 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1896. Ὁ κ. Ν. Σχινᾶς ἔχει τὸν λόγον.

§173Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πρὸ δέκα ὅλων ἡμερῶν παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσκομίσῃ εἰς τὴν Βουλὴν πίνακα, διὰ τοῦ ὁποίου νὰ δεικνύηται ὁποῖα ἔργα προϋπελογίσθησαν διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ καὶ ὁποῖα κατονομάζονται ἐνταῦθα· συνάμα δὲ παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσκομίσῃ καὶ τὸν ἐλλείποντα προϋπολογισμὸν διὰ τὴν συντέλεσιν τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου, ὁ ὁποῖος δὲν συνυπεβλήθη, παρὰ τὴν διάταξιν τοῦ τροποποιηθέντος 24 ἄρθρου τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ, καὶ συνάμα, διὰ νὰ γνωρίσῃ ἡ Βουλή, τὸν παρεκάλεσα νὰ συνυποβάλῃ καὶ τὸν συμπληρωτικὸν προϋπολογισμὸν τῆς ὡς ἔγγιστα ἀπαιτουμένης δαπάνης διὰ τὴν ἐντελῆ ἀποπεράτωσιν τοῦ ἀνακτόρου. Εὑρίσκομαι εἰς τὴν δυσάρεστον θέσιν νὰ ἐπαναλάβω ὅσα καὶ προχθὲς εἶπον, ὅτι διὰ τῆς σιγῆς, τὴν ὁποίαν τὸ Κοινοβούλιον ἐξακολουθεῖ νὰ τηρῇ ὡς πρὸς μερικὰ γιγνόμενα ἐπ’ ὀνόματι τῆς Βασιλείας, παρέχει τὸ δικαίωμα εἰς τοὺς θέλοντας νὰ ἀποδίδωσι μυρία ὅσα καὶ πρὸς τὴν Βασιλείαν καὶ πρὸς τοὺς ὑπαλλήλους· τακτική, τὴν ὁποίαν ἠκολούθησεν ἡ προτέρα Κυβέρνησις, ἡ ὁποία, ἐξαπατῶσα τὴν Βουλὴν ἑκάστοτε διὰ ψευδῶν προϋπολογισμῶν, ἐπαρουσίασεν, ὅτι τὸ κτίριον τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου ἔμελλε νὰ συντελεσθῇ μὲ 700,000 δραχ. μόνον.

§174Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐν τῷ νομοσχεδίῳ τούτῳ δὲν περιλαμβάνεται πίστωσις σχετική.

§175Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μάλιστα. 100 χιλιάδων δραχ. πίστωσις, ἡ ὁποία ἐψηφίσθη διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1895 καὶ ζητεῖται καὶ ἐνταῦθα. Ζητεῖται ὡσαύτως πίστωσις 18,000 δρ. διὰ τὸ ἀνάκτορον τῆς Κερκύρας.

§176Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). 15,000. Θὰ σᾶς παρακαλέσω περὶ τούτου νὰ συζητήσωμεν, ἀλλὰ νὰ μὴ συζητῶμεν περὶ θεμάτων, τὰ ὁποῖα δὲν περιλαμβάνονται ἐνταῦθα.

§177Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Μοὶ φαίνεται ὅτι εἶναι σχετικὸν, κύριε Πρόεδρε.

§178Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ τοιούτων θεμάτων, οἱ συλλογισμοί σας θὰ ἦσαν εὔλογοι, ἀλλὰ συζητεῖτε ἐπὶ θεμάτων, περὶ τῶν ὁποίων δὲν πραγματεύεται τὸ νομοσχέδιον.

§179Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, τὸν ὁποῖον ἐψηφίσαμεν καὶ ὁ ὁποῖος ἔπρεπε νὰ ταὐτίζηται μὲ τὸν σχετικὸν νόμον, ὅστις εἰδικῶς ἀπαιτεῖται, ἵνα ἐγκριθῶσι τὰ ἔργα, ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896, ὡς δὲν λησμονεῖ ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ἐψηφίσαμεν πιστώσεις πρὸς ἀνέγερσιν κτιρίων. Ἔπρεπε καὶ ὁ σχετικὸς νόμος, συμφώνως μὲ τὸν ἀπὸ 9 Μαρτίου 1894 νόμον ͵ΒΣΛΗʹ, δι’ οὗ ἐτροποποιήθη τὸ ἄρθρον 24 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, νὰ ταὐτίζηται καθ’ ὁλοκληρίαν μὲ τὰς ψηφισθείσας πιστώσεις εἰς τὸν προϋπολογισμὸν τοῦ 1896. Διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896 ἐψηφίσαμεν πιστώσεις διὰ 25 ἐν ὅλῳ κτίρια, ἐκ τῶν ὁποίων ἀνάγονται δέκα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τέσσαρα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Οἰκονομικῶν, ἐννέα εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης, ἓν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Ἐκπαιδεύσεως καὶ ἓν εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἐν τοσούτῳ σήμερον διὰ τοῦ προτεινομένου νομοσχεδίου ζητεῖται πίστωσις μόνον διὰ τὰ ἐννέα κτίρια. Ἐκ τῶν ἐννέα δὲ αὐτῶν κτιρίων δύο εἶναι τοῦ Ὑπουργείου τῆς Δικαιοσύνης, δύο τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν καὶ πέντε τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐρωτῶ ἤδη τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, θὰ ἐκτελεσθῶσι τὰ ἄλλα κτίρια; ἢ θὰ διαγραφῶσιν αἱ δοθεῖσαι πιστώσεις ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ; Αὐτὸ εἶναι τὸ ζήτημά μου. Ἂν ὁ κ. Ὑπουργὸς μοῦ ἀπαντήσῃ, ὅτι αἱ πιστώσεις ἀνεγράφησαν, καὶ ἐπειδὴ διὰ νόμου δὲν κυροῦνται, δὲν θὰ ἐκτελεσθῶσι, βεβαίως οὐδεμία συζήτησις πρόκειται νὰ γείνῃ. Ἂν τοὐναντίον, τότε βεβαίως καὶ ἐγὼ καὶ πᾶς οἱοσδήποτε τῶν ἀντιπροσώπων δύναται νὰ προέλθῃ εἰς συζήτησιν ἐπὶ τῶν γενικῶς δοθεισῶν πιστώσεων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Κράτους.... Ἀφοῦ ὑμεῖς σιγὴν τηρεῖτε, ἀπαντῶ ἐγώ. Δὲν δύναται οὔτε ὁ Ὑπουργὸς, οὔτε τὸ Γεν. Λογιστήριον, οὔτε τὸ Εἰδικὸν Λογιστήριον, οὔτε τὸ Ἐλεγκτικὸν Συνέδριον νὰ ἐγκρίνῃ οἱανδήποτε δαπάνην, μὴ ψηφισθεῖσαν δι’ εἰδικοῦ νόμου· ἄλλως θέλουσι κάμει ῥητὴν παράβασιν τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ νόμου περὶ δημοσίου λογιστικοῦ. Οὐδεμία δαπάνη, κύριε Πρόεδρε, ἐπιτρέπεται νὰ γείνῃ δυνάμει τοῦ ἄρθρου 24, ἐὰν μὴ δι’ εἰδικοῦ νόμου ἡ ἐργασία αὕτη ψηφισθῇ, δυνάμει, ἐπαναλαμβάνω, τοῦ νόμου ͵ΒΣΛΗʹ τῆς 9 Μαρτίου 1894, ὁ ὁποῖος ἐτροποποίησε τὸ ἄρθρον 24 τοῦ περὶ δημοσίου λογιστικοῦ νόμου, καὶ ὁ ὁποῖος ὁρίζει ῥητῶς, ὅτι ἀπαιτεῖται εἰδικὸς νόμος, ἐγκρίνων τὸν προϋπολογισμόν. Βεβαίως ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ὅμοιος, διότι ὁ προϋπολογισμὸς δὲν εἶναι ἄλλο τι, ὡς γνωστὸν, παρὰ ἡ ἐφαρμογὴ τῶν νόμων ἢ ἡ εἰς ἀριθμοὺς ἀναγραφὴ τῶν ἀπαιτουμένων πιστώσεων. Ἑπομένως φρονῶ, ὅτι, ἂν δὲν δοθῶσιν αἱ ἀπαιτούμεναι ἐξηγήσεις, ἢ ἂν δὲν προσαχθῶσιν οἱ ζητηθέντες πίνακες, δὲν δυνάμεθα νὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν, ἐκτὸς, ἐπαναλαμβάνω, ἂν περιορισθῇ—καὶ ἐπιθυμῶ νὰ γραφῇ εἰς τὰ πρακτικὰ, ὅτι οὐδεμία ἄλλη δαπάνη δύναται νὰ γείνῃ ἐκ τῶν δοθεισῶν πιστώσεων διὰ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896, παρὰ ἐπὶ τῶν ἔργων, τὰ ὁποῖα ῥητῶς ἀναγράφονται διὰ τῆς ζητουμένης πιστώσεως τῶν 167,560 δραχμῶν.

§180ΡΑΛΛΗΣ. Εἶχον παρακαλέσει τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ καταθέσῃ ὡρισμένας πληροφορίας σχετικῶς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τὸ ὑπὸ συζήτησιν καὶ ἰδίως πρὸς τὸ ἄρθρον τὸ τελευταῖον, τὸ ἀφορῶν εἰς τὴν μεταῤῥύθμισιν καὶ ἀνακαίνισιν τῶν φυλακῶν Λευκάδος. Ἐπίσης δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Δικαιοσύνης νὰ καταθέσῃ τὴν ἔκθεσιν τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λευκάδι Πρωτοδικῶν, ἀφορῶσαν εἰς τὰ φυλακὰς Λευκάδος. Δὲν γνωρίζω κατὰ πόσον οἱ κ. κ. Ὑπουργοὶ ἔχουσι τὰς πληροφορίας, ὅτε ἀνετώτερον θὰ προβῶμεν εἰς τὴν συζήτησιν.

§181Φ. ΒΑΡΒΟΓΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης). Ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως ἔχει ἀποσταλῆ ἀπὸ τῆς 11 Αὐγούστου τοῦ παρελθόντος ἔτους εἰς τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν. (Ἐγχειρίζεται ἡ ἔκθεσις εἰς τὸν κ. Ράλλην).

§182ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Πρόκειται περὶ τοῦ ἀνακτόρου τοῦ Διαδόχου, περὶ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ ὁποίου ἐζητήσαμεν ἄλλοτε τὴν προσαγωγὴν τῶν σχετικῶν ἐγγράφων, τῶν ἀφορώντων τὰς μέχρι σήμερον δαπάνας, καὶ τὰ ὁποῖα εἰσέτι δὲν προσήχθησαν, ἐνῷ ἔχομεν ἀνάγκην αὐτῶν, διότι ἐπὶ τῇ βάσει αὐτῶν θέλω συζητήσει. Ἀλλ’ ὁ προλαλήσας κ. ἐκ Βόλου συνάδελφος ἠδίκησε τὴν πρώην Κυβέρνησιν καὶ ἡμᾶς, οἱ ὁποῖοι ἐψηφίσαμεν νόμον, τὸν ὁποῖον ἴσως ἀγνοεῖ, διὰ τοῦ ὁποίου αἱ δαπάναι ἐκανονίσθησαν μέχρις 1,200,000. Ἐγένετο νόμος νὰ μὴ ὑπερβῶσι τὸ ὅριον αὐτὸ αἱ δαπάναι, καὶ διὰ τοῦτο ἐζήτησα τὰ σχετικὰ ἔγγραφα ὅλης τῆς δαπάνης, ἡ ὁποία ἐγένετο, ἵνα ἐξελέγξωμεν, ἐὰν ἐδαπανήθησαν τὰ χρήματα ταῦτα, καὶ ἐὰν ἐδαπανήθησαν τόσα, ὅσα ὁ νόμος ἐπιτρέπει. Ἀλλὰ περὶ τοῦ ἐν Κερκύρᾳ ἀνακτόρου, περὶ τοῦ ὁποίου εἶπε, βεβαίως θέλομεν συζητήσει, ὅταν ἔλθῃ τὸ σχετικὸν νομοσχέδιον...

§183ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Αὐτὸ εἶναι τὸ νομοσχέδιον.

§184ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· εἶναι πίστωσις, δὲν εἶναι νομοσχέδιον.

§185ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἡ πίστωσις εἶναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ. Τὸ συζητούμενον εἶναι τὸ νομοσχέδιον.

§186ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει ἐγὼ φρονῶ, κύριε Πρόεδρε, ὅτι τὸ ἀνάκτορον αὐτὸ εἶναι ἰδιαιτέρα κατοικία, καὶ τὸ Δημόσιον δὲν ὀφείλει νὰ κάμῃ τοιαύτην δαπάνην. Δύνανται νὰ ἐξοδεύσωσιν ὁσαδήποτε χρήματα θέλωσιν οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ τὸ Δημόσιον οὐδεμίαν ἔχει ὑποχρέωσιν. Διὰ τοῦτο προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν νὰ ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον διὰ δαπάνην 15 χιλιάδων δραχμῶν.

§187ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν νομίζω ὅτι δύναται νὰ θεωρηθῇ τὸ ἐν Κερκύρᾳ ἀνάκτορον ὡς ἰδιωτικόν· αὐτὸ εἶναι δημόσιον, καὶ βεβαίως ἔχει ἀνάγκην ἐπισκευῆς, ἂν θέλωμεν νὰ μὴ χάσωμεν τὸ ὅλον, τουτέστι νὰ μὴ καταστραφῇ τὸ κτίριον· δὲν ὑποθέτω δὲ, ὅτι εἶναι ἄξιον τοῦ κόπου νὰ γείνῃ λόγος, διότι διὰ 15 χιλιάδων δραχμῶν νὰ ἐπισκευασθῇ μέγαρον, ὡς εἶναι τὸ ἐν Κερκύρᾳ, δὲν εἶναι ποσὸν μέγα, διότι πάντοτε θὰ ὑπάρχῃ ἡ ἐπίβλεψις πρὸς ἐπισκευὴν, ἢ ἄλλο τι.

§188ΣΤΑΗΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἶναι ἄξιον περιεργείας, ὅτι αἱ φυλακαὶ Λευκάδος δὲν εἶναι μόνον τὸ φόβητρον τῶν κακοποιῶν στοιχείων τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ καὶ ἀξιοτίμων πολιτῶν. Ἵνα δὲ ἴδωμεν κατὰ πόσον δικαίως ἢ ἀδίκως ἐγένετο τὸ φόβητρον τῶν περὶ ὧν ὁ λόγος, ἐζητήσαμεν πληροφορίας ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν. Κατά τινα μάλιστα τῶν προηγουμένων συνεδριάσεων ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ὑπεσχέθη ὅτι ἤθελε κομίσει ταύτας· καὶ μέρος μὲν αὐτῶν ἤδη κατετέθη, αἱ πληροφορίαι ὅμως ὡς πρὸς τὴν ἀνέγερσιν ἐπὶ τοῦ ἰδίου γηπέδου δὲν κατετέθησαν, καίτοι εἴχομεν ἀπόλυτον ἀνάγκην τῶν πληροφοριῶν τούτων, ἵνα ἴδωμεν, ἂν πράγματι τὸ γήπεδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται νὰ ἐγερθῶσιν αἱ φυλακαὶ, ἦναι δημόσιον ἢ ἔχει παραχωρηθῆ ἐπὶ εἴκοσιν ἢ τριάκοντα ἔτη. Ἐνθυμοῦμαι μάλιστα, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως εἶπεν, ὅτι καὶ τοῦτο διελευκάνθη τὸ ζήτημα. Εἶναι ὅμως λίαν σκανδαλῶδες τὸ ζήτημα τοῦτο τῶν φυλακῶν Λευκάδος, καὶ δι’ ἄλλους λόγους, ἀλλὰ καὶ διότι κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐχορηγήθη πίστωσις 85 χιλιάδων δραχμῶν, καὶ ἀπόπειρα ἐγένετο πρὸς ἀνέγερσιν νέου καταστήματος τῶν φυλακῶν, ἀλλὰ ἡ ἀνέγερσις ἐματαιώθη, διότι ὁ τόπος, εἰς τὸν ὁποῖον εἶχε προσδιορισθῆ νὰ ἀνεγερθῇ τὸ οἰκοδόμημα, εὑρέθη παρὰ τῶν μηχανικῶν, ὅτι ἦτο βαλτώδης, καὶ ἑπομένως ἀπῃτεῖτο δαπάνη οὐχὶ 85 χιλιάδων, ἀλλὰ ἴσως καὶ δεκάκις ὀγδοήκοντα πέντε, ἵνα τὸ ἔδαφος καταστῇ στερεὸν καὶ ἐπ’ αὐτοῦ ἀνεγερθῶσιν αἱ ἀπαιτούμεναι φυλακαί. Εἶναι γνωστὸν ἄλλως τε, ὅτι αἱ φυλακαὶ ἐν Λευκάδι εὑρίσκονται εἰς καλὸν κατάστημα, καὶ περὶ τούτου θὰ μᾶς πληροφορήσῃ ἡ ἔκθεσις ἡ κατατεθεῖσα, τὴν ὁποίαν ἐπιφυλάσσομαι νὰ σᾶς ἀναγνώσω. Ἐν τούτοις, κύριε Πρόεδρε, ἀφοῦ δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐγερθῶσιν αἱ φυλακαὶ ἐπὶ ἐδάφους βαλτώδους, διότι θὰ ἀπῃτεῖτο προεργασία μεγάλη πρὸς διευθέτησιν τοῦ ἐδάφους...

§189ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔδαφος αὐτὸ οὔτε βαλτῶδες εἶναι, οὔτε ἐμποδίζει τὴν ἔγερσιν φυλακῶν. Ἂν ἤλλαξε τὸ σχέδιον, τὸ ἠλλάξαμεν διότι τὸ σχέδιον τοῦ ἀποβιώσαντος Κατσαροῦ ἔμεινεν ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον. Τότε λοιπὸν ἐδέχθημεν τὸ νέον σχέδιον τοῦ μηχανικοῦ Χάγερ, τὸ ὁποῖον μᾶς ἐφάνη ἐφαρμόσιμον, καὶ τούτου ἕνεκα ἐφαρμόζεται τὸ σχέδιον τοῦτο, καὶ ἡμεῖς ὑπεβάλομεν εἰς τὴν Βουλὴν τὸ νομοσχέδιον, ἵνα αὕτη ἐγκρίνῃ τὸ νέον σχέδιον, ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ, τοῦ Κατσαροῦ, τὸ ὁποῖον τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων ἐθεώρησεν ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον· ἐπὶ τῇ αὐτῇ δὲ βάσει, μὲ τὰς αὐτὰς τιμάς, μὲ τὸν αὐτὸν προϋπολογισμὸν πρόκειται νὰ ἐγερθῶσιν αἱ φυλακαὶ ὅμοιαι.

§190ΡΑΛΛΗΣ. Νέον σχέδιον; ἢ νέον προϋπολογισμόν;

§191ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Ὑπεβάλομεν καὶ νέον σχεδιάγραμμα καὶ νέον προϋπολογισμόν.

§192ΡΑΛΛΗΣ. Κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ὑπεβλήθη παρὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἐπὶ τῇ εὐκαιρίᾳ ἀκριβῶς τῆς συζητήσεως τοῦ νῦν νομοσχεδίου, σχέδιον γενόμενον κατὰ τὸ 1891 καὶ συνοδευόμενον καὶ ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891. Τότε παρετηρήθη, ὅτι τὸ σχέδιον αὐτὸ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ σχετικὸς θὰ ἦτο ἀνεφάρμοστος, λόγῳ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου. Σήμερον ἀνεφέρετε, ἀπαντῶντες εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν Κυθήρων, ὅτι κατηρτίσθη νέον σχέδιον, —ἀλλ’ αὐτὸ δὲν ὑπεβλήθη εἰς τὴν Βουλὴν,—πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ ὁποίου ὑπεβλήθη τὸ νομοσχέδιον. Ὁ νόμος ὁρίζει, ὅτι ὑποβάλλεται ὁ προϋπολογισμὸς μετὰ τοῦ σχεδίου τοῦ δημοσίου ἔργου ἐκείνου, περὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται.

§193ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Τὸ ἔχομεν τὸ σχέδιον ἐδῶ.

§194ΣΤΑΗΣ. Ἂν καλῶς ἀντελήφθην, ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν διεβεβαίωσεν, ὅτι δὲν πρόκειται περὶ ἀνοικοδομήσεως φυλακῶν εἰς νέον γήπεδον, ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ γηπέδου. Θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν νὰ πληροφορήσῃ καὶ τὴν Βουλὴν καὶ ἐμὲ, ἂν καλῶς ἀντελήφθην.

§195Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι καλὸν εἶναι νὰ ἐξακριβώσωμεν τὰ λαβόντα χώραν. Ὑμεῖς ἰσχυρίσθητε, ὅτι, ἐπειδὴ τὸ γήπεδον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἔμελλε νὰ οἰκοδομηθῇ τὸ κατάστημα τῶν φυλακῶν, κατεκλύζετο ὑπὸ ὑδάτων, ἦτο τελματῶδες, δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ πηχθῇ ἐπ’ αὐτοῦ οἰκοδομή, διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ἡ Κυβέρνησις νὰ ἀλλοιώσῃ τὸ σχέδιον τῶν φυλακῶν καὶ νὰ ζητήσῃ ἀλλαχοῦ γήπεδον, ἕνεκα δὲ τούτου προσέρχεται αὖθις εἰς τὴν Βουλὴν καὶ ζητεῖ τὴν ἔγκρισιν τῶν γενομένων· ὁ δὲ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν σᾶς εἶπεν, ὅτι ἀληθῶς παρουσιάζομεν νέον σχέδιον φυλακῶν, νέον προϋπολογισμόν, καὶ ζητοῦμεν τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς οὐχὶ διότι τὸ γήπεδον κατακλύζεται ὑπὸ ὑδάτων, ἀλλὰ διότι τὸ σχέδιον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐδόθη ἡ ἔγκρισις ὑπὸ τῆς Βουλῆς, ἦτο τὸ συνταχθὲν πρὸ πολλοῦ χρόνου ὑπὸ τοῦ μακαρίτου Κατσαροῦ, μηχανικοῦ, τὸ σχέδιον δὲ τοῦτο ἐκρίθη ὅτι δὲν ἐφαρμόζεται ἐν ὅλῳ, διότι ἡ διαίρεσις αὐτοῦ ἡ ἐσωτερικὴ ἦτο ἀκατάλληλος διὰ φυλακάς, καὶ διὰ τοῦτο ἠναγκάσθη ἡ διοίκησις νὰ ἐπιφορτίσῃ τὸν μηχανικὸν Χάγερ νὰ ἐξετάσῃ τὸν τόπον καὶ συντάξῃ νέον σχέδιον, καὶ ζητήσωμεν νέον προϋπολογισμόν. Ἐπὶ τούτου ζητοῦμεν τὴν νέαν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, ἐπὶ τοῦ νέου σχεδίου καὶ προϋπολογισμοῦ, μὲ μόνην τὴν διαφοράν, ὅτι ὁ νέος προϋπολογισμὸς δὲν προσδιορίζει δαπάνας μεγαλειτέρας τοῦ ποσοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον προσδιώριζεν ὁ παλαιὸς προϋπολογισμός.

§196ΣΤΑΗΣ. Εὐτυχῶς ἀντελήφθην καλῶς πάντων τῶν λεχθέντων παρὰ τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ἀλλ’ ἀκριβῶς δὲν ἀπήντησεν εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον κατ’ ἐπανάληψιν ἐζήτησα παρ’ αὐτοῦ· ἐζήτησα νὰ μάθω, ἂν θὰ γείνῃ ἡ οἰκοδομὴ ἐπὶ τοῦ παλαιοῦ ἢ ἐπὶ νέου οἰκοπέδου.

§197Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὅ,τι γνωρίζω ἐγώ, ὡς Ὑπουργὸς τῶν Οἰκονομικῶν, εἶναι, ὅτι ὁ δῆμος Λευκαδίων προσέφερεν εἰς τὸ Δημόσιον δωρεὰν ἓν γήπεδον, τὸ ὁποῖον εἶχε διατεθῆ πρὸ πολλοῦ εἴς τινα ἰδιώτην. Ἐξήτασα ἂν ὁ χρόνος τῆς διαθέσεως, ἥτις εἶχε γείνῃ πρὸς τὸν ἰδιώτην, ἔληξε, καὶ ἂν ὁ δῆμος ἦτο κύριος νὰ διαθέσῃ τὸ γήπεδον πρὸς τὸ Δημόσιον. Πόρισμα τῆς ἐξετάσεως ἦτο, ὅτι ἡ διάθεσις δὲν εἶχε γείνῃ νομίμως, διότι ὁ δήμαρχος παρανόμως, χωρὶς νὰ ἔχῃ δικαίωμα, διέθεσε τὸ γήπεδον εἴς τινα δημότην, καὶ ὅτι ἑπομένως ὁ δῆμος ἠκύρωσε τὴν διάθεσιν. Ἀφοῦ εἶλον, ὅτι ὁ δῆμος ἠδύνατο νὰ διαθέσῃ τὸ γήπεδον, ἐδέχθην τὴν προσφοράν.

§198ΣΤΑΗΣ. Τέλος πάντων δὲν ἐγνώσθη ἐὰν πρόκειται νὰ ἐγερθῶσιν αἱ φυλακαὶ ἐπὶ τοῦ τελματώδους ἐδάφους. Εἶναι ὅμως περίεργον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις δὲν ἠθέλησε νὰ ἐξετάσῃ, ἂν θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ μετατραπῶσιν αἱ ἐν Λευκάδι φυλακαὶ εἰς ἐξεταστικὰς φυλακὰς, καὶ νὰ τροποποιήσῃ, ὅπως θὰ ἦτο δυνατὸν, ἐπὶ τὸ καταλληλότερον τὸ ὑπάρχον οἰκοδόμημα, ἀφοῦ γνωρίζομεν, ὅτι εἶναι ἓν ἐκ τῶν ἀρίστων καὶ ἀφοῦ ὑπάρχει ἐν τῷ ἐνοικιαστηρίῳ συμβολαίῳ ὅρος, ὅτι ἐν οἱᾳδήποτε στιγμῇ ἡ Κυβέρνησις ζητήσῃ νὰ παραχωρήσῃ ὁ ἰδιοκτήτης τὸ οἰκοδόμημα, ὑποχρεοῦται οὗτος νὰ τὸ παραχωρῇ ἀντὶ 40,000 δραχμῶν μόνον. Ἐπιμόνως ζητεῖται ἀπὸ τοῦ παρελθόντος ἔτους ἡ μεταφορὰ τῶν φυλακῶν ἀπὸ τῆς οἰκίας, εἰς ἣν εὑρίσκονται· ἐνῷ δὲ ὑπάρχουν οἰκίαι ἐν Λευκάδι, δυνάμεναι νὰ μεταβληθῶσι διὰ μικρᾶς δαπάνης εἰς καταλλήλους φυλακὰς, ζητοῦσιν ἐπιμόνως νὰ δαπανήσωσιν 97,464 δραχμὰς δι’ ἀνέγερσιν νέων καταστημάτων! Δὲν πιστεύω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι ὁ καταλληλότερος, διὰ τοῦ ὁποίου οἰκονομεῖται τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου· ἂν ὅμως δὲν πρόκειται περὶ τοιαύτης θεραπείας, ἀλλὰ περὶ προσωπικῶν ἀπαιτήσεων, τότε ἐγὼ ὀφείλω νὰ μὴ συνεχίσω τὴν ἀγόρευσίν μου ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως ταύτης, ὑποχωρῶν πρὸ τοῦ ὄγκου τῆς πλειονοψηφίας σας.

§199ΜΑΝΕΣΗΣ. Δὲν νομίζει ἐπὶ τέλους ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἡ ἀπόφασις, τὴν ὁποίαν λαμβάνει πρὸς ἀνέγερσιν φυλακῶν, φέρει πρόσκομμα εἰς τὸ περὶ συγκεντρώσεως τῶν φυλακῶν ζήτημα; Σήμερον ζητεῖ ἡ Λευκὰς, αὔριον θὰ ζητήσῃ ἄλλη ἐπαρχία· οὕτω θὰ κατατμηθῇ ὁ στρατὸς πρὸς φρούρησιν τῶν φυλακῶν, διότι θὰ ἦναι τόσαι φρουραὶ, ὅσαι καὶ φυλακαί.

§200Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ διακρίνωμεν τὰ εἴδη τῶν φυλακῶν. Ἂν πρόκειται περὶ ποινικῶν φυλακῶν, βεβαίως πρέπει αὗται νὰ συγκεντρωθῶσιν ἐν ἑνὶ τόπῳ· εἰς αὐτὸ οὐδεὶς ἀντιλέγει. Ἀλλ’ ἐνταῦθα πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν, αἵτινες δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ συγκεντρωθῶσιν εἰς ἓν μέρος, διότι παρ’ ἑκάστῳ δικαστηρίῳ πρέπει νὰ ὑπάρχῃ κατάστημα ἐξεταστικῶν φυλακῶν, ἐν τῷ ὁποίῳ πρέπει νὰ κρατῶνται οἱ ὑπόδικοι. Ἐν Λευκάδι, ὡς εἶπον, πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν, αἱ ὁποῖαι οὐδὲν κοινὸν ἔχουσι μὲ τὰς ποινικάς.

§201ΜΑΝΕΣΗΣ. Ἔχουν κοινὸν ὡς πρὸς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀποφασίζομεν· διότι αἱ ἐξεταστικαὶ φυλακαὶ δὲν ἔχουν ἀνάγκην τοιαύτης δαπάνης καὶ δὲν θὰ ἀρκέσῃ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ προτεινόμενος· φοβοῦμαι ὅτι εἰς τὸν ἀπολογισμὸν θὰ φθάσωμεν εἰς τὸ διπλάσιον, καὶ ὅλαι αὐταὶ αἱ δαπάναι θὰ ἦναι πρόσκομμα ὡς πρὸς τὸ κύριον θέμα, διότι τὸ κύριον εἶναι αἱ ποινικαὶ φυλακαί. Αἱ ἐξεταστικαὶ φυλακαὶ θὰ ἦτο πολὺ καλὸν νὰ ἀνεγερθῶσι πλησίον τῶν στρατώνων τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι εὑρίσκονται εἰς τὰς ἕδρας τῶν δικαστηρίων. Ἔπρεπεν ἄλλα μέτρα νὰ λάβωμεν περὶ τῶν ἐξεταστικῶν φυλακῶν, διότι δὲν ἐννοῶ ἐπὶ τέλους αὐτὴν τὴν ἐξαίρεσιν ὡς πρὸς τὴν Λευκάδα· σᾶς λέγω ὅτι ἐν Μεσολογγίῳ ὑπάρχει μεγαλειτέρα ἀνάγκη, καὶ ἀπορῶ, πῶς δὲν λαμβάνει τὸν λόγον ὁ κ. Δεληγεώργης διὰ τὰς ἐκεῖ φυλακὰς, αἱ ὁποῖαι χρησιμεύουσιν ὡς ἑστία μολύσματος. Λοιπὸν, ἂν λάβωμεν αὐτὸ τὸ μέτρον γενικῶς, θὰ ἔχωμεν μεγάλας δαπάνας.

§202Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, εἰς ὅλα τὰ πεπολιτισμένα Κράτη οὐ μόνον ὅλαι αἱ κατὰ καιροὺς Κυβερνήσεις προσπαθοῦσι διὰ νομοθετημάτων νὰ βελτιώσωσιν ἐπὶ τὸ ἀνετώτερον τὴν διαβίωσιν τῶν δυστυχῶν φυλακισμένων, ἀλλὰ καὶ ἡ ἀτομικὴ πρωτοβουλία πολλάκις ἔρχεται ἀρωγὸς πρὸς τοῦτο. Ἐν Ἑλλάδι, δυστυχῶς, σπανίως ἡ ἰδιωτικὴ πρωτοβουλία ἐπῆλθεν ἐπίκουρος, ἔτι δὲ σπανιώτερον, ὡς ἐκ τῆς οἰκονομικῆς καχεξίας, ἐν ᾗ διατελοῦμεν, αἱ κατὰ καιρὸν Κυβερνήσεις διὰ νομοθετημάτων ἠδυνήθησαν νὰ καταστήσωσιν ἀνθρωπινωτέραν, οὕτως εἰπεῖν, τὴν διαμονὴν καὶ δίαιταν τῶν φυλακισμένων, καὶ ἐνῷ ἡ ἀτομικὴ πρωτοβουλία καὶ αἱ Κυβερνήσεις, ὡς ἐκ τῆς καχεκτικῆς, ὡς προεῖπον, οἰκονομικῆς καταστάσεως, εἰς ἣν εὑρισκόμεθα, δὲν ἠδυνήθησαν νὰ διασκευάσωσιν ἐπὶ τὸ ἀνετώτερον τὰ τῶν φυλακῶν, ἐνῷ σήμερον, ὅτε ἡ πατρικὴ Κυβέρνησις τοῦ σεβαστοῦ ἡγέτου τῆς πλειονοψηφίας διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ἠθέλησε νὰ μετριάσῃ τὰ δεινοπαθήματά των, ἠθέλησε νὰ καταστήσῃ ἀνθρωπινωτέραν καὶ ἀνετωτέραν τὴν διαβίωσιν τῶν ἐν Λευκάδι 220 φυλακισμένων, ἐνῷ, λέγω, ἡμεῖς διὰ τῆς ψήφου μας ἔχομεν καθῆκον νὰ ἐνθαῤῥύνωμεν τὴν φιλάνθρωπον ταύτην πρᾶξιν τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, προσπαθοῦμεν νὰ παρεμβάλωμεν προσκόμματα, ὅπως ὁ ἐκ Κυθήρων ἀξιότιμος συνάδελφος διὰ τῆς ἀγορεύσεώς του, ἴσως ὁρμώμενος ἀπὸ πολιτικὸν φανατισμὸν, ἠθέλησε νὰ μᾶς πείσῃ, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν ἤδη ἐν Λευκάδι εὑρισκομένων φυλακῶν εἶναι ἐξαισία, καὶ ὅτι αἱ φυλακαὶ, τὰς ὁποίας ἡ Κυβέρνησις διὰ τοῦ σήμερον ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου ζητεῖ νὰ ἀνεγείρῃ, θὰ ἐγερθῶσιν ἐπὶ μέρους βαλτώδους, ἐπὶ γηπέδου ἐπιδίκου, ἐπὶ οἰκοπέδου ξένου, καὶ τὰ τοιαῦτα. Πολλαὶ ἐκθέσεις διαφόρων νομομηχανικῶν καὶ ἐπιθεωρητῶν περὶ τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν φυλακῶν ἐν Λευκάδι κατηρτίσθησαν, ἀλλὰ δὲν ἔχω ἀνάγκην τῶν ἐκθέσεων τούτων, διότι εἶναι πράγματα, τὰ ὁποῖα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως γνωρίζω. Ἐγὼ ὁ ἴδιος, κ. Πρόεδρε, ἐφύλαξα σκοπὸς εἰς τὰς φυλακὰς ταύτας, καὶ γνωρίζω ποία εἶναι ἡ κατάστασις τῶν ἤδη ὑπαρχουσῶν φυλακῶν. Αἱ φυλακαὶ αὗται κατὰ πρῶτον λόγον εἶναι ἐντελῶς ἀκατάλληλοι· ἔχουσιν ὕψος μόλις πέντε μέχρις ἓξ μέτρων, ἦσαν δὲ προωρισμέναι, ὅτε ἐκτίσθησαν, διὰ σταύλους, δι’ ἱπποστάσια, καὶ ἀπορῶ καὶ ἐξίσταμαι, πῶς ὁ ἐκ Τριχωνίας ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ ὁποῖος τὸν ἴδιόν του ἵππον, τὸν ἐπικαλούμενον παρ’ αὐτοῦ Γαριβάλδην, ἐτοποθέτησεν ἄλλοτε ἐκεῖ, πῶς ἔλαβε πρὸ ὀλίγου τὸν λόγον διὰ νὰ κατακρίνῃ τὴν τοιαύτην πρᾶξιν τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν.

§203ΜΑΝΕΣΗΣ. Ὄχι, δὲν κατακρίνω. Ἐγὼ δὲν θέλω τοιαύτην δαπάνην.

§204Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀλλὰ οὐ μόνον εἶναι ἀκατάλληλοι, διότι εἶναι χαμηλαὶ, καὶ διότι ἦσαν προωρισμέναι, ὅτε ἐκτίσθησαν, ὡς εἶπον, ὅπως χρησιμεύσωσιν ὡς σταῦλοι, διὰ διαμονὴν ζώων καὶ οὐχὶ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ διότι τὸ μέρος, ὅπου εἶναι ἐκτισμέναι, εἶναι βαλτῶδες, ἀπέχει πολὺ τῆς θαλάσσης, καὶ ἑπομένως οἱ φυλακισμένοι δὲν δύνανται νὰ ἀναπνεύσωσιν ἀέρα θαλάσσιον. Ἐκτὸς τούτου, ἐπειδὴ εἶναι μακρὰν τῆς θαλάσσης, δὲν δύνανται νὰ ἔχωσιν ὀχετούς. Ἐκτὸς τούτου, ἐπειδὴ εἶναι εἰς τὴν εἴσοδον τῆς πόλεως, κυβερνητικῇ μερίμνῃ δὲν ἐπετράπη νὰ ἀνοιχθῶσι παράθυρα πρὸς τὸ μεσημβρινὸν μέρος, καὶ ἑπομένως οἱ φυλακισμένοι στεροῦνται καὶ αὐτῶν τῶν ἀκτίνων τοῦ ἡλίου, καὶ οὐ μόνον οὗτοι ὑποφέρουσιν οὕτω, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ στρατιῶται, καθόσον, ἐπειδὴ εἶναι χαμηλαὶ αἱ φυλακαὶ, καὶ ἐπειδὴ ὑπάρχουσιν ὑπόνοιαι μήπως οἱ κατάδικοι ἀποδράσωσιν, οἱ στρατιῶται εἶναι ἠναγκασμένοι νὰ φυλάττωσιν ἐπὶ τῆς στέγης, εἶναι δὲ τοῦτο γεγονὸς, καὶ διὰ τοῦτο πολλάκις πολλοὶ τῶν στρατιωτῶν ἀποθνήσκουσιν ἐκ περιπνευμονιῶν, καὶ οὕτω, ὡς ἐκ τοῦ ἀκαταλλήλου τῶν φυλακῶν, οἱ μὲν κατάδικοι στεροῦνται τῆς ζωῆς των, οἱ δὲ στρατιῶται πίπτουσι θύματα τοῦ καθήκοντος. Καὶ γνωρίζετε, κύριε Πρόεδρε, πόσον ἐπλήρονε καὶ πληρόνει τὸ Δημόσιον διὰ τὰς φυλακὰς ταύτας; ἕξ χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος! Ἐνῷ λοιπὸν σήμερον διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου πρόκειται νά δαπανηθῶσιν ἐν ὅλῳ 95,000 δραχμαὶ πρὸς ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν, ἐνῷ αἱ 6,000 δραχμαὶ, τὰς ὁποίας τὸ Δημόσιον καταβάλλει πρὸς τὸν ἰδιοκτήτην τῶν φυλακῶν, ἰσοδυναμοῦσι μόνον μὲ τὸν τόκον τῶν χρημάτων, ἅτινα θὰ δαπανηθῶσι, καὶ μὲ τὴν δαπάνην ταύτην θὰ ἔχωμεν φυλακὰς πραγματικὰς καὶ ὄχι ἱπποστάσια, συνεπῶς δ’ ἡ νομιμότης καὶ ἡ δικαιοσύνη ὑπαγορεύει νὰ ψηφίσωμεν τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ὁ προαγορεύσας ἀξιότιμος ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς εἶπεν, ὅτι πρόκειται νὰ ἐξυπηρετηθῶσι προσωπικαὶ ἀνάγκαι· ἂς μοὶ ἐπιτρέψῃ ὅμως νὰ τῷ παρατηρήσω, ὅτι ἀναστρέφει τοὺς ὅρους· προσωπικαὶ ἀνάγκαι πρόκειται νὰ πληρωθῶσιν, ἂν τὸ νομοσχέδιον δὲν ψηφισθῇ, καὶ τὸ Δημόσιον ἀναγκάζηται νὰ καταβάλῃ ἕξ χιλιάδας δραχμὰς κατ’ ἔτος δι’ ἐνοίκιον ἑνὸς ἱπποστασίου.

§205ΜΑΝΕΣΗΣ. Λυποῦμαι, διότι ὁ ἀξιότιμος προαγορεύσας δὲν ἀντελήφθη καλῶς τί εἶπον. Χιλιάκις ὡμίλησα περὶ τῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως τῶν ἐν γένει φυλακῶν, εἴτε ποινικῶν εἴτε ἐξεταστικῶν, διότι πρέπει νὰ ληφθῇ μέτρον τι περὶ αὐτῶν. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ κολοσσιαίου τῆς δαπάνης,—διότι ἂς πιστεύσῃ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, ὅτι τὸ ποσὸν τὸ ἀναγραφὲν δὲν θὰ ἀρκέσῃ, καὶ ἡ δαπάνη θὰ φθάσῃ εἰς τὸ διπλάσιον τούτου· ἔχομεν πεῖραν ἐκ τοῦ παρελθόντος. Λοιπὸν ἐνόουν, ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἀνεγείρωμεν πολυτελῆ μέγαρα, ἀλλὰ τοιαῦτα, τὰ ὁποῖα πρέπει ν’ ἀνταποκρίνωνται εἰς τὴν στερεότητα καὶ τὸ ὑγιεινὸν μέρος. Ὡμίλησα λοιπὸν περὶ τοῦ μεγάλου ποσοῦ, τὸ ὁποῖον πρόκειται νὰ δαπανηθῇ. Ἄλλως, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις λαμβάνῃ πρόνοιαν διὰ τὴν Λευκάδα, διατὶ νὰ μὴ λάβῃ πρόνοιαν καὶ δι’ ἄλλα μέρη, ὅπου αἱ φυλακαὶ εἶναι εἰς οἰκτρὰν κατάστασιν;

§206ΡΑΛΛΗΣ. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου πρὸ ὀλίγου ἐβεβαίωσε τὴν Βουλὴν, ὅτι ἐπεσκέφθη τὰς φυλακὰς Λευκάδος καὶ ἀντελήφθη τῆς καταστάσεως τῶν ἐν αὐταῖς κρατουμένων· ἀλλὰ δὲν εὐηρεστήθη νὰ μᾶς εἴπῃ, ἂν ἐπεσκέφθη καὶ τὰς λοιπὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους, καὶ ἂν γνωρίζῃ, τίς ἡ κατάστασις αὐτῶν. Ἄν ἐγνώριζε τίς ἡ κατάστασις τῶν ἐν γένει φυλακῶν τῆς Ἑλλάδος, βεβαίως τὴν εὐγλωττίαν, τὴν ὁποίαν ἀνέπτυξεν, ὑπερασπιζόμενος τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, ἤθελε τὴν καταναλώσει ὑπὲρ γενικωτέρου σκοποῦ, τῆς γενικωτέρας προνοίας τῶν ἐν γένει φυλακῶν. Ἡ πρόνοια δὲ αὕτη ἐπιβάλλεται εἰς τὸ Κράτος ἀπὸ μακροῦ χρόνου, διότι ἐκ τῶν φυλακῶν τῶν ἐν Ἑλλάδι, ὅπως αὗται εἶναι κατεσκευασμέναι, οὐδὲν δύναται νὰ προσδοκᾷ ἡ Πολιτεία καὶ ἡ κοινωνία. Αὗται συντελοῦσι μόνον εἰς τὴν καταστροφὴν τὴν ἐντελῆ, καὶ τὴν σωματικὴν καὶ τὴν ἠθικὴν, τῶν φυλακισμένων. Δύναταί τις νὰ εἴπῃ περὶ τῶν φυλακῶν τῶν ἐν Ἑλλάδι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἐλέχθη περὶ τῶν κακῶν ἐν γένει φυλακῶν, ὅτι ἐν αὐταῖς γεννᾶται τὸ δηλητήριον τῶν φυλακῶν, δὲν ὑπάρχει δὲ μία φυλακὴ ἐν Ἑλλάδι, ἐν τῇ ὁποίᾳ νὰ μὴ εὑρίσκῃ τις αὐτὸ τὸ δηλητήριον. Ἴσως, ἂν ὑπάρχῃ τις ἐξαίρεσις, ἡ ἐξαίρεσις αὕτη εἶναι ἡ τῶν φυλακῶν Λευκάδος. Καὶ περὶ τούτου ἔχω μαρτυρίαν ἀναμφισβήτητον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν πρὸ ὀλίγου κατέθηκεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὴν ὁποίαν ἔχω εἰς χεῖράς μου. Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι προσφάτου χρονολογίας, εἶναι τοῦ 1895, δὲν προέρχεται δὲ μήτε ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Ζακύνθου, μήτε ἀπὸ τὸν κ. Βουλευτὴν Τριχωνίας, ἀλλὰ προέρχεται ἀπὸ ἐκεῖνον, ὁ ὁποῖος ὑπὸ τοῦ νόμου εἶναι ἐμπεπιστευμένος τὴν ἐπίβλεψιν τῶν φυλακῶν Λευκάδος, ἀπὸ τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λευκάδι Πρωτοδικῶν. Ὑποθέτω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου θὰ καταλογίζῃ μεροληψίαν εἰς τὸν Εἰσαγγελέα τῶν ἐν Λευκάδι Πρωτοδικῶν, ὅστις ὅμως διετύπωσεν οὕτω τὴν ἔκθεσίν του, ὥστε νὰ δύναται πᾶς τις νὰ κρίνῃ περὶ τῆς εἰλικρινείας αὐτῆς. Ἡ ἔκθεσις φέρει χρονολογίαν τῆς 3 Αὐγούστου 1895 (ἀναγινώσκει): «... Ὡς θέλει εὐαρεστηθῆ τὸ Ὑπουργεῖον νὰ παρατηρήσῃ ἐν τῷ συνημμένῳ διαγράμματι, αἱ ἐνταῦθα φυλακαὶ κατέχουσιν ἐν ὅλῳ χῶρον 2100 τετραγωνικῶν μέτρων, διαιροῦνται δὲ εἰς τρία διαμερίσματα, ἐξ ὧν τὸ μὲν πρῶτον, ἔχον χωρητικότητα 32 μέτρων μήκους, 7½ πλάτους καὶ 2,80 ὕψους, καὶ διαιρούμενον εἰς δωμάτια εὐρύχωρα πέντε, χρησιμεύει πρὸς διαμονὴν καταδίκων. Τὸ ἕτερον διαμέρισμα, ἔχον μῆκος 20 μέτρων, πλάτος 7½ καὶ ὕψος 2,80, καὶ διαιρούμενον εἰς τρία εὐρύχωρα δωμάτια, χρησιμεύει διὰ τοὺς ὑποδίκους, καὶ εἶναι ἀνεξάρτητον καὶ κεχωρισμένον ἀπὸ τὸ διαμέρισμα τῶν καταδίκων...» Αὐτὸ τὸ μέρος τῆς ἐκθέσεως βεβαιοῖ περὶ πλεονεκτήματος, τὸ ὁποῖον δυστυχῶς δὲν εὑρίσκομεν εἰς τὰς λοιπὰς φυλακὰς, τοῦ χωρισμοῦ τῶν ὑποδίκων ἀπὸ τοὺς καταδίκους· διότι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα λέγει ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὅτι πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν, εἶναι θεωρίαι, ἀφοῦ παρ’ ἡμῖν φύρδην οἱ φυλακισμένοι ἐγκλείονται. Παρ’ ἡμῖν δὲν ὑπάρχει ἢ ἓν εἶδος φυλακῶν· δὲν ἔχομεν ποινικὰς ἢ ἐξεταστικάς. Ἐκ τῆς ἐκθέσεως ὅμως ἐνταῦθα ἀποδεικνύεται, ὅτι ὑπάρχει τὸ πλεονέκτημα τοῦτο. Ἡ ἔκθεσις δὲ ἀποδεικνύει τὰς πληροφορίας, ἃς μᾶς ἔδωκεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, ἐντελῶς ἐσφαλμένας. Καὶ προβαίνει κατωτέρω (ἀναγινώσκει): «Ἕτερον διαμέρισμα, ἐντελῶς ἀνεξάρτητον, χρησιμεύει διὰ τοὺς πολιτικῶς κρατουμένους, καὶ ἕτερον διαμέρισμα, ἔχον ἀρκετὴν χωρητικότητα, ὡς φαίνεται ἐν τῷ σχεδιαγράμματι, χρησιμεύει ὡς νοσοκομεῖον. Ἅπαντα δὲ ταῦτα, ἐνῷ εὑρίσκονται ἐντὸς τοῦ αὐτοῦ περιβόλου καὶ εἶναι ἀνεξάρτητα ἀπ’ ἀλλήλων, καὶ ἔχουσιν ἰδιαιτέραν εὐρύχωρον αὐλὴν, φρουροῦνται ἀσφαλῶς διὰ τῆς αὐτῆς φρουρᾶς...» Καὶ ἐνταῦθα τίθεται τὸ ζήτημα, τὸ ὁποῖον ἔθιξεν ὁ κ. Βουλευτὴς Τριχωνίας, τὸ ὁποῖον ἀφορᾷ τὴν φρούρησιν παρὰ τοῦ στρατοῦ καὶ τὴν ἐν γένει οἰκονομίαν τοῦ Κράτους. Διότι μία τῶν πληγῶν τοῦ στρατοῦ εἶναι καὶ ἡ ἀνάγκη τῆς φρουρήσεως τῶν φυλακῶν. Ἐνόσῳ δὲ τὴν ἀνάγκην ταύτην πολλαπλασιάζομεν, καθιστῶμεν τὸν στρατὸν ἀνίκανον πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ὑψηλῶν αὐτοῦ καθηκόντων. Αἱ φυλακαὶ λοιπὸν αὗται εἶναι τοιαῦται, ὥστε δύνανται δι’ ὀλιγαρίθμου στρατοῦ νὰ φυλάσσωνται. Ἀλλ’ ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου εἶπεν, ὅτι εἶναι τόσον κακαὶ, ὥστε ἐπὶ τῆς στέγης ἠναγκάζοντο νὰ θέτωσι φρουρούς. Αὐτὸ ἀποδεικνύει, ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἐπεσκέφθη καμμίαν φυλακὴν τοῦ Κράτους, πλὴν τῶν φυλακῶν Λευκάδος· διότι, ἂν ἐπεσκέπτετο, θὰ ἔβλεπεν, ὅτι τοῦτο γίνεται εἰς πάσας τὰς φυλακὰς τοῦ Κράτους. Ἂν ἰδῆτε ἔξωθεν τὰς φυλακὰς Συγγροῦ, θέλετε ἰδεῖ φύλακας ἐπὶ τῆς στέγης. Εἶναι ἀπάνθρωπον βεβαίως, διότι ἐκθέτομεν τοὺς στρατιώτας εἰς τὰς ἐπηρείας τῆς ἀτμοσφαίρας, ἀλλ’ οἱ ἀξιωματικοὶ συνάδελφοι θὰ σᾶς ἀπαντήσωσιν, ὅτι «τοῦτο εἶναι τὸ καθῆκον τοῦ στρατιώτου· δὲν δυνάμεθα νὰ τοὺς ἔχωμεν καὶ ὀμπρέλλας.» Ἀλλὰ πλὴν τούτων αἱ φυλακαὶ αὗται, κατὰ τὴν ἔκθεσιν, ἔχουσιν ἄλλο πλεονέκτημα, ὅτι ἔχουσι διαμερίσματα δυνάμενα νὰ περιλάβωσι 200 ἄτομα, ὅτι ὑπάρχουσι δωμάτια εὐρύχωρα διά τε τὴν φρουρὰν, τοὺς ἀξιωματικοὺς, τοὺς ἐπιστάτας, καὶ αὐλαὶ ὑπὲρ τὸ δέον εὐρεῖαι, καὶ κῆπος καὶ ἐκκλησία. Ἐγὼ δὲ, χάριν τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου, ὑποθέτω ὅτι μεροληπτεῖ ὁ Εἰσαγγελεὺς τῶν Πρωτοδικῶν· ἀλλὰ καὶ μεροληπτῶν ἦτο ἀδύνατον νὰ κατορθώσῃ νὰ δημιουργήσῃ αὐλὰς καὶ ἐκκλησίας καὶ τὰ παρόμοια. Ὡς πρὸς δὲ τὴν ἀσφάλειαν καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἔποψιν, ὁ Εἰσαγγελεὺς ἐπίσης πολλὰ διαλαμβάνει. Ἡ ἔκθεσίς του φέρει χρονολογίαν 3 Αὐγούστου 1895. Καὶ μετὰ τὴν ἔκθεσιν ταύτην τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λευκάδι Πρωτοδικῶν, περὶ οὗ δύναταί τις νὰ εἴπῃ, ὅτι ὑπερισχύει ἐν αὐτῷ ὁ ὑπὲρ τῆς ὑπηρεσίας ζῆλος, μετὰ τὴν ἔκθεσιν αὐτὴν τοῦ μόνου ἁρμοδίου, ἔχομεν τὸ ζήτημα ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν. Καὶ ἂν ἐπρόκειτο διὰ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου νὰ θεραπεύσωμεν τὰς ἀνάγκας, τὰς ὁποίας πάντες ἀναγνωρίζομεν, τῆς ἀνοικοδομήσεως φυλακῶν παρεχουσῶν τοὺς ὅρους τῆς συντηρήσεως, μετ’ ἐνθουσιασμοῦ θὰ ἐχαιρετᾶτο τὸ ἔργον τῆς Κυβερνήσεως· ἀλλὰ δυστυχῶς βλέπετε ὅτι πρόκειται ἀκριβῶς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον πρὸ ὀλίγου ἔλεγον, τὰ δημόσια ἔργα νὰ χρησιμοποιήσωμεν πρὸς θεραπείαν φιλοτιμιῶν προσωπικῶν. Ἀλλὰ τὸ σύστημα τοῦτο δὲν εἶναι δυνατὸν ἢ νὰ ἔχῃ ἀπαίσια ἀποτελέσματα, διότι οὕτω εἶναι ἀδύνατον νὰ κατασκευάζωνται δημόσια ἔργα ὑπὸ γενικωτέραν ἔποψιν, καὶ νὰ ἐκτιμῶνται οἱ ὅροι, ὑφ’ οὓς πρέπει νὰ γίνωνται. Οὐδὲν σήμερον συνηγορεῖ ὑπὲρ τοῦ σχεδίου αὐτοῦ. Ἡ οἰκονομία, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου, δὲν ὑπάρχει, διότι σήμερον ἡ ἀνάγκη ἐκεῖ τοῦ Κράτους θεραπεύεται μὲ 6,000 δραχμάς. Ὑπεβλήθη προϋπολογισμὸς κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν Λευκάδος, ὅστις ἐνεκρίθη παρὰ τῆς Βουλῆς, κατόπιν δὲ τοῦ ψηφισθέντος νομοθετήματος ἡ ἐκτελεστικὴ ἐξουσία προέβη εἰς τὴν δημοπρασίαν. Σημειώσατε δὲ καὶ τοῦτο· κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐζητήθη πίστωσις 15,000 δραχ. ὡς καὶ κατὰ τὸ ἐνεστὼς, ἀλλ’ ὁ προϋπολογισμὸς ὁ φετεινὸς ἀναγράφει δαπάνην δρ. 97,464, ὁ προϋπολογισμὸς δὲ ὁ πέρυσιν ὑποβληθεὶς ἀναγράφει τοιαύτην δρ. 97,583, ὥστε ὁ φετεινὸς εἶναι οἰκονομικώτερος. Ἀλλ’ ὑπάρχει τι ἄλλο· μεταξὺ τῶν ὅρων τῆς προκηρύξεως ἀναγράφεται, ὅτι ὁ ἐργολάβος, εἰς ὃν ἤθελε δοθῆ ἡ ἐργολαβία τῆς οἰκοδομῆς τῶν φυλακῶν, ὤφειλε νὰ παραδώσῃ ταύτας ἐντὸς ἔτους. Ὑποθέτω ὅτι ὑπὸ τῶν αὐτῶν σκοπῶν κατέχεται καὶ ἤδη τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ὅτι εἰς τὴν νέαν διακήρυξιν, ἥτις θὰ ἐπαναληφθῇ διὰ τρίτην φορὰν, θὰ περιληφθῇ ὁ ὅρος οὗτος, τῆς ἐντὸς τοῦ ἐνιαυτοῦ παραδόσεως τῶν φυλακῶν. Ἀλλὰ ἐρωτῶ, διατὶ περιωρίσθη εἰς 15,000 δραχμὰς ἡ πίστωσις; δὲν θὰ ἦτο λυσιτελέστερον νὰ ἀναγράψητε τὴν δαπάνην τῶν 97,000 ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅπως ἀποφύγωμεν τὴν ἀναπληρωτικὴν πίστωσιν; Ἀλλὰ θὰ ἐπαρκέσωσιν αἱ 97,000; Δὲν θέλω νὰ προσφύγω εἰς τὴν ἱστορίαν τῶν δημοσίων ἔργων. Ἐκεῖνο ὅμως, τὸ ὁποῖον διαβλέπω, εἶναι, ὅτι αἱ 97,000 δὲν θὰ ἐπαρκέσωσιν, οὔτε τὸ διπλάσιον ἢ τὸ τριπλάσιον, κατὰ τὸ νέον σχέδιον. Σᾶς εἶπον ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς τοῦ 1895 ἦτο πολυτελέστερος, καὶ ἐπὶ τῇ βάσει ἐκείνου ἐγένοντο δύο ἐπανειλημμέναι δημοπρασίαι. Ἡ πρώτη δημοπρασία ἀπέτυχεν ἀκριβῶς διὰ τὸ ἐλάττωμα τοῦτο, διότι τίς ἀνεδέχετο νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν κατασκευὴν τῶν φυλακῶν ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τούτου; Ἐὰν δὲ ἦναι ἀκριβὴς ἡ πληροφορία μου, ἐὰν κατωρθώθη νὰ ἀνευρεθῇ ἐργολάβος νὰ μειοδοτήσῃ καὶ κατακυρωθῇ ἐπ’ ὀνόματί του ἡ κατασκευὴ τῶν φυλακῶν Λευκάδος, τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν παρέμβασιν Κυρίου τινὸς, ὅστις ἐγγυήθη, ὅτι ἐν καιρῷ τῷ δέοντι θὰ ληφθῇ φροντὶς, ὅπως μὴ ζημιωθῇ ὁ ἐργολάβος. Ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τῆς ὑποσχέσεως ταύτης ἐγένετο ἡ κατακύρωσις καὶ ἐνεκρίθη παρὰ τοῦ κυρίου Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἡ πρώτη δημοπρασία ἀπέτυχεν· ἡ δευτέρα ἐπέτυχε καὶ ἐνεκρίθη...

§207ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τίνος σχεδίου;

§208ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τοῦ 1891 καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1891, τοῦ σχεδίου τοῦ 1891, τὸ ὁποῖον ἀκριβῶς κατήγγελλον εἰς τὴν Βουλὴν καὶ τὴν Κυβέρνησιν, ὡς μὴ δυνάμενον νὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ περὶ τοῦ ὁποίου τόσα ἤκουσα παρὰ τοῦ κυρίου Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Τὰ γεγονότα ἐδικαίωσαν ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἔλεγον πέρυσιν εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ὑποθέτω ὅτι τὰ μετ’ ὀλίγον γεγονότα θέλουσι καὶ πάλιν μὲ δικαιώσει. Ἡ δευτέρα λοιπὸν δημοπρασία ἀπέληξε καὶ κατεκυρώθη, εἴτε δι’ ἕνα λόγον, εἴτε δι’ ἄλλον λόγον, εὑρέθη ὁ ἐργολάβος, ἤρχισαν αἱ ἐργασίαι, προσεπάθησαν νὰ ἀνασκάψωσι τὰ θεμέλια εἰς τὸν χῶρον, ὁ ὁποῖος εἶχε καταδειχθῆ ὡς ὁ χῶρος ὁ μᾶλλον κατάλληλος πρὸς τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν καὶ ὁ ὁποῖος παρεστάθη ὡς τοιοῦτος πέρυσιν ἐνώπιον τῆς Βουλῆς, καὶ μετ’ ὀλίγον ἠναγκάσθησαν νὰ ἐγκαταλείψωσι τὸ ἔργον, τὸ μόλις ἀρξάμενον, διότι ἀντὶ ἐδάφους στερεοῦ, ὁποῖον παρίστα ἐνταῦθα ἡ Κυβέρνησις, ὅτι ἦτο τὸ ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ οἰκοδομηθῶσιν αἱ φυλακαὶ Λευκάδος, ἀντὶ εὐαέρου τόπου, οἷον ἀπῄτει ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς Ζακύνθου διὰ τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν, εὑρέθη ὅτι αἱ φυλακαὶ ἐπρόκειτο νὰ οἰκοδομηθῶσιν ἐντὸς τέλματος, τοῦ ὁποίου τὸ βάθος ἦτο ἐντελῶς ἀνεξερεύνητον. Προσεπάθησαν νὰ ἀνεύρωσιν ἔδαφος στερεὸν, ἐπὶ τοῦ ὁποίου νὰ θέσωσι τὰς βάσεις τῆς οἰκοδομῆς, ἀλλὰ δὲν ἀνευρέθη, καὶ τότε, ἀντιστάσεως μὴ οὔσης, χωρὶς νὰ γνωρίζῃ τις πῶς καὶ πότε, ἠκυρώθη ἡ δημοπρασία, ἡ ὁποία εἶχεν ἤδη κατακυρωθῆ καὶ τῆς ὁποίας ἡ ἐκτέλεσις εἶχεν ἤδη ἀρχίσει καὶ ἡ ὁποία εἶχεν ἐγκριθῆ παρὰ τοῦ Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Ἐρωτήσατέ τον, νὰ σᾶς πληροφορήσῃ πῶς ἐπῆλθεν ἡ ἀκύρωσις, πῶς δὲν ἐτελεσφόρησεν ἡ ἔγκρισις, ἡ γενομένη παρ’ αὐτοῦ, τῆς δημοπρασίας. Ἴσως θὰ σᾶς καταδείξῃ τοὺς λόγους, διὰ τοὺς ὁποίους ἐγένετο τοῦτο. Ἐγὼ τοὐλάχιστον δὲν ἐνόησα διὰ τίνος τρόπου ἠκυρώθη ἡ δημοπρασία ἐκείνη.

§209ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Μοὶ δίδετε τὴν ἄδειαν;

§210ΡΑΛΛΗΣ. Σᾶς παρακαλῶ.

§211ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ἡ ἀπάντησις εἶναι ἁπλουστάτη· ἐδόθη ἡ ἔγκρισις, ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου Κατσαροῦ ἐν τῇ δευτέρᾳ δημοπρασίᾳ, καὶ ἐπειδὴ τὸ διάγραμμα τοῦ Κατσαροῦ ἐθεωρήθη ἐντελῶς ἀνεφάρμοστον, ἠναγκάσθημεν, ὡς σᾶς εἴπομεν πρὸ ὀλίγου, νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ σχεδιάγραμμα τοῦ νομομηχανικοῦ Χάγερ. Ἐπειδὴ ὅμως δὲν εἴχομεν τὴν ἔγκρισιν τῆς Βουλῆς, ἐσταματήσαμεν, διότι ἐπεκυρώθη ἡ δημοπρασία πρὸ τριῶν καὶ ἡμίσεως μηνῶν, δηλαδὴ τὴν 27 Νοεμβρίου 1895. Ἔκτοτε ἐσταματήσαμεν, περιμένοντες τὴν Βουλὴν, εἰς ἣν καὶ ὑπεβάλομεν τὴν ἔγκρισιν τοῦ σχεδιαγράμματος καὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ ἀρχιτέκτονος Χάγερ. Αὕτη εἶναι ἡ αἰτία, διὰ τὴν ὁποίαν ἐσταμάτησε τὸ ἔργον.

§212ΡΑΛΛΗΣ. Αἱ πληροφορίαι τοῦ κ. Ὑπουργοῦ ἐξηγοῦσι διατὶ ἐσταμάτησε τὸ ἔργον, ἀλλὰ δὲν ἐξηγοῦσι καὶ πῶς ἠκυρώθη ἡ δημοπρασία, καὶ δὲν ἐξηγοῦσι πῶς μετεβλήθη καὶ τὸ ἔδαφος, ὁ χῶρος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ οἰκοδομηθῶσιν αἱ φυλακαί· διότι πρὸ ὀλίγου ἀκριβῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐδήλου, ὅτι αἱ φυλακαὶ πρόκειται σήμερον νὰ οἰκοδομηθῶσιν οὐχὶ ἐπὶ τοῦ ἐδάφους, τὸ ὁποῖον πέρυσιν ἐγὼ κατήγγελλον ὡς μὴ κατάλληλον διὰ τὴν τοιαύτην οἰκοδομὴν, ἀλλ’ ἐπὶ ἑτέρου ἐδάφους, ἀνήκοντος εἰς τὸν δῆμον Λευκάδος καὶ παραχωρηθέντος δωρεὰν εἰς τὸ Δημόσιον. Ὥστε ἔχομεν οὐχὶ πλέον τὸ σχέδιον αὐτὸ, τὸ ὁποῖον κατέκρινα καὶ πέρυσιν, ὡς μὴ δυνάμενον νὰ ἐφαρμοσθῇ, ἀλλ’ ἔχομεν καὶ τὸν χῶρον, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ οἰκοδομηθῶσιν αἱ φυλακαί, παραλλάσσοντα. Ἄλλος ἦτο ὁ χῶρος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου ἐπρόκειτο νὰ οἰκοδομηθῶσιν αἱ φυλακαὶ κατὰ τὸ σχέδιον τοῦ κ. Κατσαροῦ, καὶ ἄλλος ὁ χῶρος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου πρόκειται σήμερον νὰ οἰκοδομηθῶσιν. Ἐὰν πρόκειται δὲ περὶ τοῦ ἐφαρμοσίμου τοῦ σχεδίου, δύναμαι νὰ σᾶς βεβαιώσω, ὅτι καὶ τὸ σχέδιον ἐπίσης τοῦ κ. Χάγερ δὲν εἶναι ἐφαρμόσιμον, διὰ τὸν λόγον ὅτι καὶ τὸ μὲν καὶ τὸ δὲ δὲν ἐγένετο μετὰ μελέτην τοῦ ἐδάφους, δὲν διεσκευάσθη ἐπιτοπίως, διεσκευάσθη ἐν τοῖς γραφείοις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν. Τοῦτο εἶναι ἓν ἐλάττωμα καίριον, διότι ἀκριβῶς ἐκεῖνο τὸ ὁποῖον ἐπιζητεῖται καὶ πρέπει νὰ ἀποδεικνύηται, ὅταν πρόκειται περὶ ἀνεγέρσεως φυλακῶν, καὶ ἐν γένει ὅταν πρόκειται περὶ ἀνεγέρσεως δημοσίων καταστημάτων, εἶναι τὸ κατάλληλον τοῦ χώρου, τὸ κατάλληλον τοῦ ἐδάφους. Τὸ κατάλληλον δὲ τοῦ χώρου, τὸ ὁποῖον ἔχει σπουδαίαν σημασίαν ἐπὶ παντὸς δημοσίου κτιρίου, ἐπὶ παντὸς δημοσίου ἔργου, ἔχει ὑψίστην σημασίαν, προκειμένου περὶ φυλακῶν, διότι πρέπει νὰ λάβῃ τις ὑπ’ ὄψιν καὶ τὰς ἀνάγκας τῶν φυλακισμένων, ἀλλὰ καὶ τὰς ἀνάγκας τῆς πόλεως καὶ τὴν ἄνεσιν τῆς πόλεως καὶ τὸ ὑγιεινὸν τοῦ μέρους καὶ τὴν ἐπάρκειαν τοῦ χώρου. Οὐδὲ τὰ σχέδια περὶ φυλακῶν πραγματοποιοῦνται, ὅπως ἠθέλατε νὰ τὰ πραγματοποιήσητε κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος, καὶ ὅπως θέλετε νὰ τὰ πραγματοποιήσητε κατὰ τὸ ἐνεστὼς ἔτος. Ἰδοὺ ποία εἶναι ἡ ἱστορία τοῦ νέου ἐδάφους· ἐπεχείρησαν νὰ πραγματοποιήσωσι τὸν προϋπολογισμὸν τὸν πέρυσι ψηφισθέντα, προσεπάθησαν νὰ ἀνασκάψωσι τὰ θεμέλια, προσεπάθησαν νὰ θέσωσι τὰς βάσεις τῆς οἰκοδομῆς τῶν φυλακῶν· ἀλλ’ εὑρεθέντες ἐντὸς τέλματος, ἐστάθη ἀδύνατον ὁπωσδήποτε νὰ στηρίξωσι τὰς βάσεις αὐτὰς, καὶ τότε ἐγκατελείφθη τὸ ἔργον, ἀπεχώρησεν ὁ ἐργολάβος, καὶ τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν, τὸ ὁποῖον εὕρισκεν ὅτι ἦτο λίαν ἐπωφελὴς εἰς τὸ Δημόσιον ἡ μὴ ἀνέγερσις τῶν φυλακῶν ἐπὶ τοιούτου ἐδάφους, οὐδὲν εἶπε. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν δὲν ἐπροικοδοτήθη τὸ Δημόσιον, κατόπιν τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, μὲ καμμίαν δίκην ἀποζημιώσεως, διότι, ὡς εἶπον, ἡ δημοπρασία κατεκυρώθη, καὶ ἑπομένως ὁ ἐργολάβος ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ζητήσῃ παρὰ τοῦ Δημοσίου, ὅπως μὴ παρεμποδίσῃ αὐτὸν εἰς τὴν ἐξακολούθησιν τοῦ ἔργου, εἰς τὴν ἀνοικοδόμησιν τῶν φυλακῶν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐκείνου. Ἀναμφισβητήτως δὲ, ἀφοῦ ἡ Κυβέρνησις τὸν ἠμπόδισε, τῷ ἐχορήγησε δικαίωμα ἀποζημιώσεως, ἡ ὁποία θὰ ἦναι ἴση πρὸς τὸ διαφυγὸν κέρδος, τὸ ὁποῖον ἠδύνατο νὰ ἀποκτήσῃ ἐκ τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν. Ἀλλὰ ὑποθέτω ὅτι δὲν τρέχομεν τὸν κίνδυνον αὐτὸν, νὰ ἴδωμεν κατόπιν τῆς ἐνεργείας τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν καμμίαν δίκην εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου, διότι ἔχει τὸν ἀγαθὸν αὑτοῦ ἄγγελον ὁ ἐργολάβος αὐτός. Ἐὰν δὲ, ὡς εἶπον ἀπ’ ἀρχῆς, ὁ ἐργολάβος αὐτὸς ἐδέχθη νὰ ἀναλάβῃ τὴν ἐργολαβίαν τῆς κατασκευῆς, ἀνεδέχθη αὐτὴν βεβαίως κατόπιν ἐγγυήσεως, ἡ ὁποία τῷ ἐδόθη. Ἐγκατελείφθη ἐντελῶς ἡ ἰδέα τῆς ἀνοικοδομήσεως τῶν φυλακῶν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους ἐκείνου, πρόκειται δὲ, ὡς εἶπον, νὰ οἰκοδομηθῶσιν αἱ φυλακαὶ ἐπὶ ἐδάφους ἀνήκοντος εἰς τὸν δῆμον Λευκάδος. Ἵνα δικαιολογηθῇ ἡ ἀνέγερσις τῶν φυλακῶν, παρεκλήθη ὁ δῆμος νὰ παραχωρήσῃ ἕνα χῶρον ἀρκετὰ ἐκτεταμένον, τὸν ὁποῖον ἔχει μισθώσει ἐπὶ 20 ἔτη. Ὁ δῆμος Λευκάδος διὰ τῆς δημοτικῆς ἀρχῆς ἐδήλωσεν, ὅτι παραχωρεῖ τὸν χῶρον αὐτὸν, ἀλλ’ ἀφῆκεν εἰς βάρος τοῦ Δημοσίου τὰς ἀποζημιώσεις, τὰς ὁποίας ἤθελε τυχὸν ζητήσει ὁ ἐνοικιαστὴς τοῦ χώρου αὐτοῦ ἀπὸ τὸν δῆμον Λευκάδος, ὅστις παρεχώρει εἰς τὸ Δημόσιον τὸν χῶρον αὐτὸν, ἤδη ἐνοικιασθέντα πρὸς τὸν ἰδιώτην. Τότε τὸ Ὑπουργεῖον τῶν Ἐσωτερικῶν τὴν δωρεὰν αὐτὴν τὴν ἐχαρακτήρισεν ὡς ἄδωρον, καὶ ἠρνήθη νὰ δεχθῇ αὐτὴν, ἔθηκεν ὅμως ὡς ὅρον ἀποδοχῆς αὐτῆς τὴν ἀνάληψιν ἐκ μέρους τοῦ δήμου Λευκάδος τῆς ὑποχρεώσεως τοῦ νὰ ἀποζημιώσῃ αὐτὸς ὁ δῆμος τὸν ἐνοικιαστὴν, ἐν περιπτώσει κατὰ τὴν ὁποίαν αὐτὸς ἤθελεν ἐγείρει ἀξίωσιν. Καὶ ὑπεῖκον τὸ Δημοτικὸν Συμβούλιον, καὶ ἡ δημοτικὴ ἀρχὴ Λευκάδος εὑρίσκουσα συμφέρουσαν εἰς τὸν δῆμον τὴν ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν, προέβη εἰς δευτέραν πρᾶξιν τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, διὰ τῆς ὁποίας ἀνελάμβανε καὶ τὴν ὑποχρέωσιν ν’ ἀποζημιώσῃ τὸν ἐνοικιαστὴν τοῦ χώρου, ἐν περιπτώσει καθ’ ἣν οὗτος, λόγῳ τοῦ ὅτι ἤθελε λυθῆ ἡ μίσθωσις, ἤθελεν ἐγείρει ἀπαίτησιν περὶ ἀποζημιώσεως. Αὕτη, Κύριοι, εἶναι ἡ ὅλη ἱστορία τοῦ σχεδίου τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν καὶ τῆς μετατοπίσεως αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ἑνὸς εἰς τὸ ἕτερον μέρος. Ἐξ ὅλης αὐτῆς τῆς ἱστορίας δύναταί τις νὰ συναγάγῃ συμπεράσματα. Τὰ συμπεράσματα δὲ εἶναι ταῦτα· ὅτι οὐδέποτε σπουδαίως καὶ πρὸς θεραπείαν ἀνάγκης πραγματικῆς τοῦ Κράτους ἐμελετήθη ἡ ἀνέγερσις φυλακῶν ἐν Λευκάδι· ὅτι πρόκειται περὶ θεραπείας τοπικῶν συμφερόντων, καὶ διὰ τοῦτο προχείρως ἀνέσκαψαν κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἓν σχέδιον καὶ ἕνα προϋπολογισμὸν τοῦ 1891, τὰ ὁποῖα, κατὰ τὴν ὁμολογίαν τὴν σημερινὴν τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀπεδείχθησαν ἀνεφάρμοστα, ἐπεχείρησαν νὰ ἀνεγείρωσι φυλακὰς ἐν χώρῳ, ὁ ὁποῖος ἦτο ἐντελῶς ἀκατάλληλος πρὸς τοῦτο, σήμερον δὲ, ὑπὸ τοὺς αὐτοὺς ὅρους, ἐπίσης προχείρως συντάσσουσι προϋπολογισμὸν, καταστρώνουσι σχέδιον καὶ ὁρίζουσι χῶρον ἀνεγέρσεως φυλακῶν, χωρὶς νὰ γνωρίζωσι κατὰ πόσον καὶ ὁ χῶρος αὐτὸς καὶ τὸ σχέδιον αὐτὸ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι δυνατὸν νὰ δώσωσιν εἰς τοὺς Λευκαδίους φυλακὰς νέας. Ἐπανέρχομαι εἰς τὴν ἀρχικὴν ἰδέαν. Κύριοι, τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν εἶναι ἓν τῶν σπουδαιοτάτων διὰ τὴν Πολιτείαν ἡμῶν, οὐδὲ πρέπει νὰ λύηται κατὰ μέρος, κατὰ τὰς τοπικὰς ἀξιώσεις, τὰς ἑκάστοτε ἐγειρομένας. Τὸ Κράτος ἔχει τὴν ὑποχρέωσιν νὰ μεριμνήσῃ περὶ τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν ἀνθρωπίνων, καθὼς καὶ περὶ τῆς ἀνεγέρσεως καταστημάτων δικαστικῶν, μὴ μεριμνῆσαν δὲ μέχρι τοῦδε, ἀπέδειξεν ἀληθῶς τὴν ἐσχάτην ὀλιγωρίαν. Ἀλλὰ καθ’ ὅσον οὕτω, ἄνευ οἱασδήποτε μελέτης, προβαίνομεν εἰς τὴν θεραπείαν τῶν κατὰ μέρος ἀξιώσεων, τῶν τοπικῶν ἀξιώσεων, κατὰ τοσοῦτον καθιστῶμεν ἀδύνατον τὴν πραγματοποίησιν ἑνὸς γενικωτέρου σχεδίου, κατὰ τοσοῦτον ἀπομακρυνόμεθα αὐτοῦ, τοῦ ἀληθῶς εὐγενοῦς πόθου, τὸν ὁποῖον πᾶς τις ἐξ ἡμῶν ὀφείλει νὰ ἔχῃ, τοῦ νὰ ἴδωμεν τέλος πάντων καὶ φυλακὰς μᾶλλον ἀνεκτὰς καὶ δικαστικὰ καταστήματα μᾶλλον εὐπρόσωπα. Θέλετε νὰ πλησιάσητε εἰς αὐτὸν τὸν σκοπόν; Οἰκονομήσατε διὰ παντὸς τρόπου τὸ χρῆμα τοῦ Δημοσίου, ἀπωθήσατε πᾶσαν ἀξίωσιν καὶ πᾶσαν ἀπαίτησιν, ἡ ὁποία προκύπτει ἐκ προσωπικῶν καὶ ἐκ τοπικῶν ἀναγκῶν, καταρτίσατε ἓν γενικώτερον σχέδιον, ὑπολογίσατε ἀκριβῶς τὴν δαπάνην, ἐρευνήσατε ἀκριβῶς τὸ ἔδαφος, ἐπὶ τοῦ ὁποίου θὰ οἰκοδομηθῶσιν αἱ φυλακαί, θὰ οἰκοδομηθῶσι τὰ δικαστικὰ καταστήματα, καὶ ἔλθετε ἐδῶ, προβάλετε τὸ σχέδιόν σας, τὸ ὁποῖον τότε μετὰ χειροκροτημάτων θὰ γείνῃ δεκτόν.

§213ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ὁμολογῶ ὅτι ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως Λευκάδος δὲν μοὶ ἐμπνέει οὐδὲ πεποίθησιν, οὐδ’ ἐμπιστοσύνην, καθόσον πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος χθὲς ἦτο ὑπάλληλος καὶ σήμερον δὲν εἶναι, πρόκειται περὶ ὑπαλλήλου, ὁ ὁποῖος ἐξετοπίσθη ἐντεῦθεν ἕνεκεν τοῦ φατριασμοῦ του, μετετέθη εἰς Λευκάδα, καὶ ἐκεῖ ἐνόμισεν ἴσως, καθ’ ἣν στιγμὴν ἐγνώριζεν ὅτι ἤθελεν ἀπολυθῆ, ὅτι ἠδύνατο νὰ κορέσῃ τὰ πάθη του. Συνέταξε τὴν ἔκθεσιν, ἣν ἀνεγνώσατε, ἔκθεσιν συνταχθεῖσαν κατόπιν τῶν πέρυσιν ἐν τῇ Βουλῇ γενομένων συζητήσεων, εἰς ἀπάντησιν ἀκριβῶς τῶν συζητήσεων ἐκείνων. Ἐγὼ δὲν σᾶς κρύπτω, ὅτι μείζονα πεποίθησιν ἔχω εἰς τὴν ἔκθεσιν ὑπαλλήλων μονίμων καὶ ἰσοβίων, ὅταν οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι ὀνομάζωνται ἐπιθεωρηταὶ τῶν δημοσίων ἔργων, μηχανικοὶ καὶ λοιποί. Ἔχω δὲ ἀνὰ χεῖρας ἔκθεσιν τῶν ὑπαλλήλων τούτων καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς τὴν ἀναγνώσω, εἰς ἀπάντησιν ἀκριβῶς τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν πρὸ μικροῦ σᾶς ἀνέγνωσεν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς.

§214ΡΑΛΛΗΣ. Ποίας ἐποχῆς εἶναι, κύριε Ὑπουργέ;

§215ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ. Τοῦ ἔτους 1891 (ἀναγινώσκει): «... Τὰ δωμάτια ἐν γένει, ἔνθα διαιτῶνται οἱ κρατούμενοι, δὲν τὰ ἐπισκέπτεται ὁ ἥλιος, καθόσον τὰ πρὸς ἀνατολὰς παράθυρα αὐτῶν εἰσι τετοιχισμένα, λόγῳ ἀσφαλείας. Ὁ ἀπαιτούμενος ἀερισμὸς δὲν ὑπάρχει, καθόσον μόνον πρὸς τὸ προαύλιον, ἤτοι πρὸς δυσμὰς, ὑπάρχουσι κουφώματα, καὶ ταῦτα ἀνεπαρκῆ διὰ τὸν ἀερισμὸν, τῶν ἐν τῇ πόλει ὑπαρχόντων τοιούτων ὄντων χρησίμων μόνον πρὸς φωτισμόν. Τὸ ὕψος τῶν δωματίων εἶναι μικρὸν, ἅτε μὴ ὑπερβαῖνον τὰ 2μ 50. Κατὰ τὰς βροχερὰς ἡμέρας, ὡς ὡμολόγησαν οἵ τε κρατούμενοι καὶ οἱ ἐπιστάται, ἅπασα ἡ στέγη διαῤῥέει, καθισταμένων ὑγρῶν τῶν δωματίων. Τὸ θεραπευτήριον, ἂν καὶ ἔχει κουφώματα πρὸς ἀνατολὰς, οὐχ ἧττον εἶναι ἀκαταλλήλως τοποθετημένον, ὡς κείμενον παρὰ τοὺς βόθρους, προσέτι δὲν εἶναι περιποιημένον ὅσον ἔδει δι’ ἀσθενεῖς, καὶ ὑστερεῖ κατά τε τὴν χωρητικότητα καὶ τὸν ἀερισμόν. «Ἀπόπατοι δὲν ὑπάρχουσιν, ἀλλὰ βόθροι στεγανοὶ, οὓς ὁ ἰδιοκτήτης κατεσκεύασε, καὶ μόνον ἐντὸς τῶν δωματίων, ὅθεν μεταφέρουσι τοὺς κάδους εἰς τοὺς βόθρους. Πόσιμον ὕδωρ ἐλλείπει, μεταφέρουσι δὲ τοῦτο ἔξωθεν διὰ βαρελίων... «Ἐκ τῶν ἀνωτέρω δῆλον γίνεται, ὅτι αἱ φυλακαὶ καθυστεροῦσιν ὑπὸ ὑγιεινὴν ἔποψιν.» Ἡ ἔκθεσις αὕτη εἶναι ὑπογεγραμμένη ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ τῶν δημοσίων ἔργων κ. Σάουρωτ, τοῦ νομομηχανικοῦ κ. Κακλούζη καὶ τοῦ μηχανικοῦ τῆς Γαλλικῆς ἀποστολῆς κ. Δίστρια. Νομίζω ὅτι κατόπιν τοῦ λίαν πειστικοῦ τούτου ἐγγράφου δὲν ἠδυνάμεθα νὰ ἀμφιβάλλωμεν πλέον, ὅτι ἔπρεπε νὰ ἐγείρωμεν φυλακὰς, καὶ μὲ ὅλας τὰς ἐπιδιορθώσεις, μὲ ὅλας τὰς δῆθεν βελτιώσεις, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ Εἰσαγγελεὺς Λευκάδος, νομίζω ὅτι αἱ φυλακαὶ αὗται ἐξακολουθοῦσι νὰ ὦσιν αἱ χειρότεραι φυλακαὶ τοῦ Κράτους.

§216ΑΓΓ. ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀναγκάζομαι νὰ ἐπαναλάβω ὅσα εἶπον κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον δικαίως κατὰ τῶν φυλακῶν Λευκάδος. Ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς κ. Κοζάκης ἔπλεξε τότε τὸν στέφανον τῶν φυλακῶν ἐκείνων, ὅπως ἐπίσης ὁ ἀξιότιμος κ. Ράλλης. Λυποῦμαι, ἀπαντῶν εἰς τὸν ἀξιότιμον κ. Βουλευτὴν, ὅτι αἱ φυλακαὶ ἐκεῖναι δὲν εἶναι φυλακαὶ, ἀλλὰ κατακόμβαι. Λυποῦμαι νὰ προσθέσω εἰς τὸν κ. Βουλευτὴν ἐξ Ἀττικῆς, ὅτι ἡ ἔκθεσις ἐκείνη τοῦ Εἰσαγγελέως εἶναι ψευδὴς, καὶ μόλις ἤκουσαν πολλοὶ τῶν κ. Βουλευτῶν τὸ ὄνομα τοῦ Εἰσαγγελέως ἐκείνου, ἐχλεύασαν, ἐπειδὴ ἐγνώριζον τὸ ποιὸν αὐτοῦ. Ἐστάλη παρὰ τῶν κυρίων Βαλαωριτῶν τότε, ἵνα τυραννήσῃ τὴν Λευκάδα, καθ’ ὅλον δὲ τὸ διάστημα, καθ’ ὃ ἔμεινεν Εἰσαγγελεὺς ἐν Λευκάδι, μύρια ὅσα παράνομα ἔπραξεν. Αὐτὸς εἶναι ὁ Εἰσαγγελεὺς, τοῦ ὁποίου πλέκετε τὸν στέφανον! Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ ἴδητε ὑμεῖς τὰς φυλακὰς αὐτὰς, αἱ ὁποῖαι εἶναι, ἐπαναλαμβάνω, οὐχὶ: φυλακαὶ, ἀλλὰ κατακόμβαι. Καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ εἰς τὸν ἀξιότιμον Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Στρατιωτικῶν ὑπέβαλον τότε ἔκθεσιν, δι’ ὅσα ὑπέφεραν οἱ ἄθλιοι ἐκεῖνοι κατάδικοι. Ἡ θέσις, εἰς τὴν ὁποίαν εἶναι τοποθετημέναι αἱ φυλακαὶ Λευκάδος, εἶναι τὸ ἀθλιέστερον, τὸ ἐλεεινότερον μέρος, καθὼς εἶπεν ὁ ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἐκ Ζακύνθου, διαμένουσι δὲ εἰς ἕκαστον δωμάτιον τῶν ἀθλίων ἐκείνων καταγωγίων ἀνὰ 20 κατάδικοι. Ἀλλ’ ἡ οἰκογένεια τῶν Βαλαωριτῶν λαμβάνει κατὰ μῆνα ἀπὸ τὰς φυλακὰς ἐκείνας πεντακοσίας δραχμὰς δι’ ἐνοίκιον, καὶ ὄχι μόνον τὸ ποσὸν τοῦτο λαμβάνει, ἀλλὰ καὶ ἄλλα, τὰ ὁποῖα θὰ παρακαλέσω τοὺς κ. κ. Ὑπουργοὺς νὰ ἐξακριβώσωσι, διατρέχοντες τὰς διαφόρους ὑπηρεσίας. Ρουσφέτια φοβερὰ τῆς περασμένης Κυβερνήσεως! Λαμβάνουσιν ἀκόμη ἐνοίκιον 400 δραχμὰς ἀπὸ ἓν ἐρείπιον, τὸ ὁποῖον χρησιμεύει ὡς σχολαρχεῖον, διακοσίας δραχμὰς διὰ τὸ τηλεγραφεῖον, ἑκατὸν δραχμὰς διὰ τὸ τελωνεῖον, ὀγδοήκοντα δραχμὰς δι’ ἄλλο ἐρείπιον, τὸ ὁποῖον ἔχει ἐνοικιασθῆ ὡς κατάστημα τῆς ἀστυνομίας. Βλέπετε λοιπὸν, ἀξιότιμοι κύριοι Βουλευταὶ, ὅτι ἡ ἀθλία Λευκὰς ἀπὸ χρόνων πολλῶν ὑπόκειται εἰς μίαν οἰκογένειαν, ἡ ὁποία τὰ πάντα ἀπεῤῥόφησεν. Ὡς πρὸς δὲ τὰ ἔξοδα, τὰ ὁποῖα ἀπέτισε, σᾶς ἀπαντῶ ὅτι, ἐὰν οἱ κ. Βουλευταὶ διατρέξωσι τὸ παρελθὸν, θέλουσιν ἴδει, ὅτι τὰ ἔξοδα ἐκεῖνα τὰ ἐπλήρονε τὸ Δημόσιον, καὶ δύναμαι νὰ σᾶς εἴπω, ὅτι καὶ τὴν ἐκκλησίαν ἐκείνην τῶν φυλακῶν τὴν ἐπλήρωσεν ὁ πτωχὸς λαὸς τῆς Λευκάδος. Ὡς πρὸς τὸ γήπεδον δὲ, τὸ ὁποῖον ἐξέλεξεν ἡ παροῦσα Κυβέρνησις, δηλαδὴ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον τῇ ἐδώρησεν ὁ δῆμος, εἶναι τὸ μᾶλλον κατάλληλον διὰ φυλακάς. Τὸ πρῶτον βεβαίως δὲν ἦτο κατάλληλον, ἀλλὰ αὐτὸ, κύριοι Βουλευταὶ, ἔστε βέβαιοι, ὅτι εἶναι τὸ καταλληλότατον. Αὐτὰ καὶ μόνον εἶχον νὰ εἴπω.

§217Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Κύριε Πρόεδρε, ἐπίστευον ὅτι ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτὴς ἐγειρόμενος ἤθελε συγχαρῆ τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ τὸ Ὑπουργικὸν Συμβούλιον διὰ τὴν μέριμναν, τὴν ὁποίαν ἤρξατο λαμβάνον, μεριμνῆσαν περὶ τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν. Λέγω δὲ τοῦτο, διότι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς διῴκησε τὸ Ὑπουργεῖον τῆς Δικαιοσύνης κατὰ τὸ 1882, καὶ ἔλαβεν ἀφορμὴν νὰ μελετήσῃ ἐπισταμένως τὰ τῶν φυλακῶν, ἐπίστευον δὲ, ὅτι ὡς Ὑπουργὸς ἔλαβε λεπτομερῆ γνῶσιν τῆς καταστάσεως ἁπασῶν τῶν φυλακῶν, πολὺ δὲ πλειότερον τῶν φυλακῶν Λευκάδος. Ἐπίστευον ὅτι ὁ κ. συνάδελφος ἤθελε μελετήσει πολὺ περισσότερον τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν ἀνέγνωσε, καὶ τότε ἤθελεν ἴδει ἐξ αὐτῆς, ὅτι ὁ κ. Εἰσαγγελεὺς, ὁ ὁποῖος ἐθεώρησεν ἐπαρκῆ τὸν χῶρον, δὲν χορηγεῖ εἰς ἕκαστον κατάδικον, εἰμὴ μόνον πέντε κυβικῶν μέτρων ἀέρα, δηλαδὴ οὔτε τὸν ἐλάχιστον, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖται, ἵνα ζήσῃ ὁ ἄνθρωπος. Ὅθεν φρονῶ, κ. Πρόεδρε, ὅτι ὁ πάταγος, ὁ ὁποῖος γίνεται διὰ τὰς φυλακὰς Λευκάδος, ἔπρεπε νὰ γείνῃ ἀφετηρία οὐχὶ κατακραυγῆς κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, ἀλλὰ μερίμνης, ἵνα αὕτη συνεχίσῃ τὸ ἔργον αὐτῆς καὶ συστήσῃ φυλακὰς εἰς ἑκάστην ἕδραν Πρωτοδικείου. Αὐτὸ δὲ θὰ παρακαλέσωμεν τὴν Κυβέρνησιν, ἵνα καὶ ἐν τῇ πτωχείᾳ τῇ σημερινῇ μεριμνήσῃ, ἀφοῦ κατὰ τὴν ἐποχὴν, καθ’ ἣν ἐσκορπίζοντο τὰ ἑκατομμύρια, δὲν ἐλήφθη φροντὶς περὶ ἀνεγέρσεως οὐδεμιᾶς φυλακῆς. Ἐν τῇ καταστάσει τῇ ὑποβληθείσῃ μετὰ τοῦ νομοσχεδίου βλέπομεν πίστωσιν 18,000 δραχμῶν διὰ τὸ ταχυδρομεῖον καὶ τηλεγραφεῖον Ἀθηνῶν, ἀλλ’ ἐὰν παρατηρήσῃ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἐν σελίδι 42 τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896, θέλει ἴδει, ὅτι εἰς τὴν στήλην τῶν πιστώσεων τοῦ 1895 ἐνεκρίναμεν καὶ ἑτέραν πίστωσιν 14,000 δραχ., αἵτινες μετὰ τοῦ ζητουμένου ἤδη ποσοῦ ἀποτελοῦσι 34,000 δραχ. Διὰ τὴν ἀνέγερσιν τοῦ ἐν Τύρινθι σχολείου ζητεῖται πίστωσις 30,000 δραχμῶν, ἀλλὰ καὶ τὸ 1895 ἀνεγράφη πίστωσις ἴσου ποσοῦ.

§218Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν ἐγένετο χρῆσις αὐτῆς.

§219Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Δι’ αὐτὸ δ’ ἐμερίμνησα δεόντως καὶ δι’ ἐπερωτήσεώς μου ἐγγράφου καὶ διὰ προσωπικῆς αἰτήσεως παρεκάλεσα τὸν κ. Ὑπουργὸν ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν νὰ προσαγάγῃ τὸν πίνακα. Ἐπίσης διὰ τὸ ἀνάκτορον Κερκύρας ζητεῖται πίστωσις 15,000, ἀλλ’ ἑτέρων 15,000 δραχ. πίστωσις ἐδόθη τὸ 1895.

§220ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Δὲν ἐγένετο χρῆσις τῆς πιστώσεως ἐκείνης, διότι ὁ προϋπολογισμὸς εἶχε ψηφισθῆ βραδέως, κατὰ μῆνα Ἰούνιον, καὶ δὲν ἐδόθη καιρός.

§221Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Ἀλλὰ τοῦ ἀνακτόρου ἐπικαρπωτὴς βεβαίως εἶναι ἡ Α. Μ. ὁ Βασιλεὺς, καὶ, ὡς ἐμφαίνεται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τοῦ 1896, αἱ ἐπισκευαὶ εἶναι λόγῳ συντηρήσεως καὶ οὐχὶ πρὸς ἐπανόρθωσιν βλάβης, δυνάμει δὲ τῶν ἰσχυόντων παρ’ ἡμῖν νόμων, ὑπόχρεως πρὸς ἐκτέλεσιν τῶν ἐπισκευῶν τούτων εἶναι ὁ ἐπικαρπωτής.

§222ΠΕΤΣΑΛΗΣ. Ὄχι, ποτὲ ὁ Βασιλεύς.

§223Ν. ΣΧΙΝΑΣ. Πᾶς ἐπικαρπωτής. Ἄλλως πρέπει καὶ τὸν κῆπον τὸν βασιλικὸν νὰ τὸν συντηρῇ τὸ Δημόσιον, καθὼς καὶ ἅπαντα, ὅσα εὑρέθησαν ἐν τοῖς ἀνακτόροις. Φρονῶ ὅτι δὲν πρέπει νὰ ἤμεθα ἐλευθέριοι εἰς τὰς τοιαύτας δαπάνας. Ἐγὼ πλειότερον παντὸς ἄλλου ὁμολογῶ ὅτι θέλω τὴν Βασιλείαν πολὺ ὑψηλὰ ἱσταμένην, ἀλλὰ δὲν θέλω νὰ δίδωμεν λαβὴν, ἕνεκα ἐλαχίστου ποσοῦ, νὰ φέρωνται τὰ ὀνόματα τῆς Βασιλικῆς οἰκογενείας εἰς τὰ στόματα τῶν κακοβούλων.

§224ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν οὐσίαν τοῦ θέματος, διότι θεωρῶ ὅτι τοῦτο εἶναι ἐξηντλημένον, ἰδίως μετὰ τὴν ὁμιλίαν τοῦ ἀξιοτίμου Βουλευτοῦ ἐξ Ἀττικῆς, ἀλλὰ νομίζω ὅτι ἔχω καθῆκον νὰ ἀπαντήσω εἰς ὅσα εἶπεν ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, χαρακτηρίσας ὡς ἐχαρακτήρισε τὸν πρώην ἐν Λευκάδι Εἰσαγγελέα. Διαβεβαιῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν, ὁ ὁποῖος οὔτε ἐξ ὄψεως ἐγνώρισεν αὐτὸν, ὅτι οὗτος εἰς ὅλας τὰς Κυβερνήσεις ἐπὶ μακρὰν σειρὰν ἐτῶν ὑπηρέτησεν ἐντίμως, καὶ ἂν ἔχῃ ἐλάττωμά τι, τοῦτο εἶναι, ὅτι εἶναι προσκεκολλημένος πολὺ εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του.

§225ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Ποῖος τὸ εἶπεν αὐτό;

§226ΒΑΛΕΤΤΑΣ. Εἶπεν ὁμοίαν τινὰ ἰδέαν ὁ ἐξ Ἀττικῆς κ. Βουλευτὴς, τὴν ὁποίαν ἐγὼ συμπληρῶ καὶ τὴν διατυπῶ, ὡς τὴν διετύπωσα· ἐὰν κακῶς ἀντελήφθην τὰ λεχθέντα παρ’ αὐτοῦ, δύναται νὰ μὲ διορθώσῃ ὁ κ. Βουλευτής... Ἀπόδειξις δὲ τῆς εὐσυνειδησίας τοῦ ἀνδρὸς εἶναι, ὅτι, ἐνῷ ἐξετοπίσθη εἰς Λευκάδα, ἐνῷ ἐπρόκειτο περὶ προσώπων φίλτατα διακειμένων πρὸς τὴν παροῦσαν Κυβέρνησιν, αὐτὸς ἐγνωμοδότησεν ἐναντίον τῶν ἐπιθυμιῶν αὐτῶν, γενόμενος οὕτω ἀντικείμενον καταδιώξεων. Αὐτὸ καὶ μόνον, ἂν ὅλα τὰ ἄλλα ἔλειπον, ἀποδεικνύει ποίαν αἰσθάνεται δύναμιν ὁ λειτουργὸς οὗτος τῆς Θέμιδος εἰς τὴν ἐκπλήρωσιν τοῦ καθήκοντός του.

§227ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἠπόρησεν ὁ ἐκ Λευκάδος ἀξιότιμος συνάδελφος, ὁ προλαλήσας, καὶ ἐξέστη, πῶς ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος Βουλευτὴς ἀνέλαβε τὴν ὑπεράσπισιν ἑνὸς πρώην Εἰσαγγελέως, ἀνθρώπου, ὡς ἔλεγεν ὁ ἐκ Λευκάδος ἀξιότιμος συνάδελφος, φατριαστοῦ. Δὲν ἔπρεπε νὰ ἀπορήσῃ καὶ νὰ ἐκστῇ, ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ προστρέξῃ εἰς τὰ πρακτικὰ τῆς Βουλῆς τῆς Αʹ Συνόδου ΙΓʹ Περιόδου (συνεδρ. 22 τῆς 20 Ἰουνίου 1892), ἵνα ἴδῃ, ὅτι ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος συνάδελφος εἶχεν ὁμοίαν καὶ ἀπαράλλακτον γνώμην περὶ τοῦ τότε Εἰσαγγελέως Ἀντωνιάδου, οἵαν καὶ ὁ ἐκ Λευκάδος ἀξιότιμος συνάδελφος.

§228ΡΑΛΛΗΣ. Ἀναγνώσατέ τα.

§229ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἰδοὺ τί λέγει ὁ ἐξ Ἀττικῆς ἀξιότιμος συνάδελφος, προκειμένου περὶ τοῦ ἀνθρώπου τούτου καὶ τότε Εἰσαγγελέως Βόλου (ἀναγινώσκει) «... Ἀποτελεῖ βεβαίως καταδίκην διὰ τὸν Εἰσαγγελέα Βόλου τὸ ἔγγραφον, τὸ ὁποῖον ὑπέβαλεν εἰς τὴν Βουλήν, διότι ὁ Εἰσαγγελεὺς οὗτος εἶναι ἢ ἐντελῶς ἄξεστος καὶ ἀμαθής, ἢ ἐμπαθὴς καὶ φατριαστής.» Ὥστε βλέπετε, ἀξιότιμε ἐξ Ἀττικῆς Βουλευτά, ὅτι ἐγώ, ἐὰν ἀνέπτυξα τὴν εὐγλωττίαν μου, τὴν ἀνέπτυξα, ἵνα ὑπερασπισθῶ πρᾶγμα ὀρθόν, δίκαιον καὶ φιλάνθρωπον, ἐνῷ ὑμεῖς ἀνεπτύξατε τοιαύτην, ἵνα ὑπερασπισθῆτε ἕνα πρώην Εἰσαγγελέα, ὁ ὁποῖος κατὰ τὴν γνώμην σας εἶναι ἄξεστος, ἀμαθής, ἐμπαθὴς καὶ φατριαστής! (Εὖγε! εὖγε! ἐκ τῆς δεξιᾶς).

§230ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν γνωρίζω διατὶ ἡ τόση ὀργὴ τοῦ κ. Βουλευτοῦ ἐκ Ζακύνθου...

§231ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Διότι μοὶ εἴπατε ὅτι εἶμαι εὔγλωττος.

§232ΡΑΛΛΗΣ. .. Ἐγὼ δὲν ἔπλεξα τὸ ἐγκώμιον τοῦ Εἰσαγγελέως αὐτοῦ, οὔτε οἱουδήποτε ἄλλου Εἰσαγγελέως, ἐξ ἐναντίας εἶπον ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον εἶπον καὶ ἄλλοτε, ὅτι ἐμπνέεται ἀπὸ τοιοῦτον φανατισμὸν ὑπηρεσιακόν, ὥστε παρατρέχει τὰ πάντα, ἐκεῖνο δὲ τὸ ἐπεισόδιον, τὸ ὁποῖον ἀνέγνωσεν ὁ ἀξιότιμος συνάδελφος, διὰ τὴν ὁποίαν ἀνάγνωσιν εἶμαι λίαν εὐγνώμων, οὐδὲν ἔχει τὸ κοινὸν μὲ τὸν χαρακτηρισμὸν, τὸν ὁποῖον ἔδωκα καὶ σήμερον εἰς τὸν Εἰσαγγελέα Λευκάδος. Τότε ἐπρόκειτο περὶ μιᾶς πράξεως, ἡ ὁποία βεβαίως δὲν ἠδύνατο νὰ χαρακτηρισθῇ ἄλλως ἢ ὡς πρᾶξις ἐκ μέρους φατριαστοῦ ὑπαλλήλου. Εἰκῆ καὶ ὡς ἔτυχεν, ἐπὶ τῇ βάσει μιᾶς καταγγελίας ἐπὶ ἀντιστάσει, τὴν ὁποίαν ἀπήγγειλεν ἐναντίον τοῦ τότε βουλευτοῦ Βόλου κ. Ν. Ἀξελοῦ, προέβη εἰς τὴν ὑποβολὴν αἰτήσεως περὶ ἀδείας καταδιώξεως. Κατήγγειλα τότε τὴν αἴτησιν ταύτην, ὡς συνέπειαν ἢ ὡς πόρισμα ἄκρου φατριασμοῦ· ἀλλ’ ἐξήνεγκον οἱανδήποτε γνώμην περὶ τοῦ Εἰσαγγελέως; βεβαίως ὄχι· οὐδεὶς δὲ θὰ μὲ πείσῃ, ὅτι εἷς Εἰσαγγελεὺς, ὁ ὁποῖος διετέλεσε τοιοῦτος ἐπὶ δεκαπενταετίαν, ὁ ὁποῖος ἀπελύθη ὄχι διότι δὲν ἦτο μόνιμος, ἀλλὰ διότι κατελύθη ὁ νόμος, ὁ προστατεύων τὴν μονιμότητά του, ὅτι ὁ Εἰσαγγελεὺς αὐτὸς θὰ καταπέσῃ μέχρις αὐτοῦ τοῦ σημείου, ὥστε νὰ παρουσιάσῃ ψευδῆ γεγονότα, χάριν ὑπερασπίσεως ἀτομικῶν συμφερόντων. Ἡ ἔκθεσις, τὴν ὁποίαν ἀνέφερεν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, εἶναι ἔκθεσις τοῦ 1895, καὶ θαυμάζω, ἀφοῦ τοιαύτην εἶχε πρόληψιν κατὰ τῆς ἐκθέσεως τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν ἐν Λευκάδι Πλημμελειοδικῶν, ὅτι δὲν ἔδωκεν ἀμέσως ἐντολὴν ὄχι πλέον εἰς τὸν Ἀντωνιάδην, ὁ ὁποῖος εἶχεν ἤδη ἀπολυθῆ, ἀλλ’ εἰς τὸν διάδοχον αὐτοῦ, δὲν ἔδωκε τὴν ἐντολὴν εἰς τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων, τὸ ὁποῖον εἶναι ὑπὸ τὰς διαταγάς του, ὅπως μεταβῇ ἐπιτοπίως καὶ ἐξετάσῃ κατὰ πόσον ἡ ἔκθεσις αὕτη ἦτο μεροληπτικὴ ἢ ἀνειλικρινής. Ὅταν παρουσιάζηται τοιαύτη ἔκθεσις, ἔχει καθῆκον ἐκεῖνος, ὁ ὁποῖος στηρίζει ἐπ’ αὐτῆς τὰς γνώμας του, νὰ ἐξελέγξῃ τὸ ἀληθὲς ἢ τὸ μὴ ἀληθὲς αὐτῆς. Ἔχετε μίαν ἔκθεσιν τοῦ 1891, τὴν ὁποίαν σύρετε ἐδῶ καὶ τὴν ἀντιτάσσετε εἰς μίαν ἔκθεσιν τοῦ 1895, θαυμάζετε δέ, διατὶ ἐγὼ δὲν κάμνω χρῆσιν τῆς ἐκθέσεως, τὴν ὁποίαν οὐδέποτε εἶχον ὑπ’ ὄψιν μου καὶ τὴν ὁποίαν οὐδέποτε μᾶς ἀνεκοινώσατε. Νομίζετε ὅτι ὑπὸ τοιούτους ὅρους δύναται νὰ ὑπάρξῃ λυσιτελὴς καὶ πειστικὴ συζήτησις ἐν τῇ Βουλῇ;

§233ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Σᾶς τὴν ἀνεκοίνωσα πέρυσι, καὶ κατόπιν συνετάχθη ἡ ἄλλη.

§234ΡΑΛΛΗΣ. Ἡ μνήμη σᾶς πλανᾷ· ἀνεγνώσατε ἄλλην τινὰ ἔκθεσιν. Ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἀνεκοίνωσε πέρυσιν ἔκθεσιν τοῦ ἀρχηγοῦ τοῦ στρατοῦ, τοῦ γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ τοῦ στρατοῦ κ. Σαπουντζάκη, ὁ ὁποῖος, ἐκτὸς τῶν ἄλλων καθηκόντων, τὰ ὁποῖα εἶχεν ἐκ τῆς ἀνατεθείσης αὐτῷ ἐντολῆς, ἔλαβε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐπισκεφθῇ καὶ τὰς φυλακὰς τὸ 1891, ἵνα συντάξῃ μίαν ἔκθεσιν.

§235Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ἐπρόκειτο νὰ μελετήσῃ τὰ τῆς φρουρᾶς.

§236ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ ἀκριβῶς καὶ τότε ἐξεπλησσόμην, πῶς δὲν προεκλήθη ἔκθεσις τῶν ἁρμοδίων. Ἡ Κυβέρνησις εἶχεν ὑπὸ τὰς διαταγάς της καὶ Εἰσαγγελέα Ἐφετῶν καὶ Εἰσαγγελέα Πλημμελειοδικῶν, ἡ Κυβέρνησις εἶχεν εἰς χεῖράς της νόμον, διὰ τοῦ ὁποίου ἔπαυσεν Εἰσαγγελεῖς καὶ διώρισεν ἄλλους· ὅταν εἴχετε αὐτὴν τὴν ἔκθεσιν, τὴν ὁποίαν καταγγέλλετε ὡς μεροληπτικήν, τίς παρεκώλυσεν ὑμᾶς νὰ ἐξελέγξητε τὸ μεροληπτικὸν αὐτῆς; καὶ πῶς δύνασθε σήμερον νὰ καταγγέλλητε τὸ μεροληπτικὸν αὐτῆς, ὅταν οὐδὲν ἐπράξατε πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξελέγξητε αὐτήν; ὅταν ἀναφέρησθε, πρὸς τὸν σκοπὸν τοῦ νὰ ἐξελέγξητε τὸ μεροληπτικὸν τῆς ἐκθέσεως τοῦ 1895, εἰς ἔκθεσιν τοῦ 1891, καὶ ὅταν γνωρίζητε,—διότι ἀναφέρεται ῥητῶς ἐν τῇ ἐκθέσει τοῦ Εἰσαγγελέως—ὅτι ἐγένοντο ἔκτοτε δύο ἐπισκευαὶ εἰς τὰς φυλακὰς αὐτάς; Πρὸς Θεοῦ! εἶναι σπουδαῖαι αἱ συζητήσεις αὗται; Εἶναι δυνατὸν νὰ γίνωνται τοιαῦται συζητήσεις ἐκ μέρους ἀνθρώπων ἐχόντων τὴν λεπτὴν συναίσθησιν τοῦ καθήκοντός των; Καὶ εἶναι δυνατὸν ἐπὶ τοιούτων συζητήσεων νὰ στηρίζωνται σχέδια περὶ κατασκευῆς φυλακῶν; Ἐπιτρέψατέ μοι, κύριε Ὑπουργὲ τῶν Ἐσωτερικῶν, νὰ σᾶς παρατηρήσω, ὅτι δὲν ἐπράξατε ἐπὶ τοῦ προκειμένου ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον σᾶς ἐπέβαλλε τὸ καθῆκον. Τὸ καθῆκον, τὸ ὁποῖον ἔχετε πρὸς τὴν Βουλὴν, εἶναι νὰ φέρητε ἐνώπιον αὐτῆς σχέδια ὥριμα, στηριζόμενα εἰς μελέτας ἀκριβεῖς, σχέδια ἀποδεικνυόμενα ἐκ τῆς ἐκθέσεως τῶν ἁρμοδίων, ὡς δυνάμενα νὰ συντελέσωσιν εἰς τὴν ἐπίτευξιν τοῦ σκοποῦ, δι’ ὃν γίνονται. Ἐπὶ τοῦ προκειμένου ὅμως ἡ Κυβέρνησις προτιμᾷ, ἀντὶ νὰ ἔχῃ τὴν γνωμοδότησιν τῶν ἁρμοδίων ὑπαλλήλων, νὰ ἔχῃ τὴν γνωμοδότησιν τῶν φίλων. Ὁ κ. Βουλευτὴς Ζακύνθου εἶναι φίλος τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἑπομένως εἶναι μᾶλλον ἀξιόπιστος, διότι ἔτυχε νὰ διέλθῃ τῶν φυλακῶν Λευκάδος εἰς ἐκδρομὴν διασκεδαστικὴν καὶ νὰ μελετήσῃ τὸ σύστημα τῶν φυλακῶν Λευκάδος· ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν πείθεται εἰς τὰς παραστάσεις ταύτας, πείθεται εἰς τὰς παραστάσεις ἐπίσης τοῦ βουλευτοῦ Λευκάδος κ. Καλκάνη. Ἐγὼ δὲν ἔχω τοιοῦτον σύστημα...

§237ΚΥΡ. Π. ΜΑΥΡΟΜΙΧΑΛΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν). Καὶ σεῖς εἰς τὰς παραστάσεις τοῦ κ. Βαλαωρίτου.

§238ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ δὲν πείθομαι εἰς τὰς παραστάσεις τοῦ κ. Βαλαωρίτου, ἀλλὰ πείθομαι εἰς τὸ ὅτι προχείρως προβαίνετε εἰς τὴν ὑποβολὴν σχεδίων, τὰ ὁποῖα ὑμεῖς αὐτὸς κατόπιν χαρακτηρίζετε ὡς μὴ μελετηθέντα, ἢ εἰς ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ἡ ἱστορία ἀκριβῶς τῆς ἀνεγέρσεως τῶν φυλακῶν Λευκάδος ἀποδεικνύει, ὅτι ὅλαι αἱ καταχρήσεις, αἱ ὁποῖαι κατηγγέλθησαν παρ’ ἐμοῦ, αὗται ἦσαν καταχρήσεις ὑπαγορευθεῖσαι χάριν τοῦ ἑνὸς ἢ τοῦ ἄλλου. Σᾶς εἶπον πέρυσι—καὶ τὸ ἐνθυμεῖται ἡ Βουλὴ—«πῶς εἶναι δυνατὸν νὰ θέλητε νὰ πραγματοποιήσητε σχέδιον καὶ προϋπολογισμὸν τοῦ 1891;» καὶ σεῖς ἐπεμένετε, ὅτι εἶναι δυνατὸν νὰ τὰ πραγματοποιήσητε· καὶ ἤλθετε φέτος καὶ ὡμολογήσατε, ὅτι δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐφαρμοσθῇ, καὶ κατόπιν καταγγέλλετε ἐμέ, ὅτι χάριν τοῦ κ. Βαλαωρίτου ἀγορεύω, ὡς ἂν ὁ κ. Βαλαωρίτης εἶναι φίλος μου! Ἐγὼ δὲν ἀγορεύω χάριν τοῦ κ. Βαλαωρίτου, ὡς καὶ σεῖς δὲν ἀγορεύετε χάριν τοῦ κ. Καλκάνη. Ἐγὼ ἀγορεύω ἀναχωρῶν ἀπὸ μίαν γενικωτέραν ἰδέαν· σᾶς παρέστησα τὸ ἄτοπον, τὸ ὁποῖον ὑπάρχει εἰς τοιαῦτα σχέδια, τὰ ὁποῖα προχείρως συλλαμβάνονται καὶ προχείρως διατυποῦνται, καὶ δὲν δύνανται παρὰ νὰ φέρωσιν εἰς διασπάθησιν τοῦ δημοσίου πλούτου καὶ εἰς μὴ πραγματοποίησιν τῶν ἀναγκῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀποβλέπουσι.

§239Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Νομίζω ὅτι ὁ κ. Βουλευτὴς ἐξ Ἀττικῆς σφάλλεται. Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος, ὁ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσας, ὁ κ. Καλκάνης, προέτεινεν εἰς τὸ Δημόσιον νὰ μισθώσῃ οἰκίαν αὐτοῦ, ὅπως χρησιμεύσῃ ὡς φυλακή, ἵνα ἀσφαλίσῃ τὸ μίσθωμα τῆς οἰκίας αὐτοῦ, ἢ ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος ὁ ἕτερος, ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς, προέτεινεν οἰκίαν αὐτοῦ, ἵνα χρησιμεύσῃ ὡς φυλακή, καὶ ἀσφαλίσῃ τὸ μίσθωμα αὐτῆς, ἠδύνατο νὰ ἀποδώσῃ εἰς ἡμᾶς, ὅτι ἡμεῖς χαριζόμεθα εἰς φίλους ἡμῶν, καὶ, ἵνα παράσχωμεν αὐτοῖς ὠφέλειαν, παραβλέπομεν τὸ δημόσιον συμφέρον. Ἀλλὰ πρόκειται τοιοῦτόν τι; Ἐὰν ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Λευκάδος, ὁ κ. Καλκάνης, ἢ ὁ συνάδελφος αὐτοῦ, ὁ κ. Τσαρλαμπᾶς, φωνάζουσι περὶ τῶν φυλακῶν Λευκάδος, φωνάζουσιν ἀμυνόμενοι καὶ ἀγωνιζόμενοι ὑπὲρ βελτιώσεως τῆς τύχης τῶν συμπολιτῶν των, ὅσοι εἶχον τὴν ἀτυχίαν νὰ ἦναι ὑπόδικοι ἢ κατάδικοι ἐν ταῖς ἐξεταστικαῖς φυλακαῖς τῆς Λευκάδος. Τὸ ἐλατήριον, τὸ ὁποῖον κινεῖ αὐτοὺς, εἶναι εὐγενέστατον ἐλατήριον, καὶ ἐὰν ἀπευθύνονται πρὸς ἡμᾶς κατὰ τῆς τοιαύτης ἐλεεινῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν Λευκάδος, ἐκπληροῦσι καθῆκον, προσφέρουσι δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ὑπηρεσίας, διότι μᾶς φωτίζουσι περὶ ἀτελειῶν, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσιν ἐν τῇ διοικήσει. Καὶ ἡμεῖς ἔχομεν πεποίθησιν, ὅτι αἱ φυλακαὶ Λευκάδος εἶναι ἀκατάλληλοι, ὅτι ἐν αὐταῖς κακῶς διάγουσι καὶ κακῶς βιοῦσιν οἱ ὑπόδικοι καὶ οἱ κατάδικοι, καὶ τὰς πληροφορίας ταύτας δὲν ἠρύσθημεν μόνον ἀπὸ τοὺς ἡμετέρους φίλους, ἀλλ’ ἀπὸ ἐκθέσεις ἐπισήμων ἀρχῶν τοῦ Κράτους. Ἐπίσημος ἀρχὴ εἶναι καὶ ὁ ἀρχηγὸς τοῦ στρατοῦ, ὅστις, ἐπιθεωρῶν τὰς φρουρὰς τοῦ Κράτους, μετέβη εἰς Λευκάδα, καὶ, ἐπιθεωρῶν τὴν κατάστασιν τῆς φρουρᾶς Λευκάδος, παρέστησεν ὅτι εἶναι ἀδύνατος πλέον ἡ ἐξακολούθησις τῆς ὑπηρεσίας, ἡ ὁποία ἀνατίθεται εἰς τὴν φρουρὰν, ἕνεκα τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν. Ἐπίσημος πληροφορία εἶναι τῶν τριῶν μηχανικῶν τοῦ Κράτους, τοῦ ἑνὸς ἐπιθεωρητοῦ, τῶν δύο ἄλλων νομομηχανικῶν, οἱ ὁποῖοι πληροφοροῦσι τὴν Κυβέρνησιν, ὅτι ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν εἶναι τοιαύτη, ὁποία ἐξετέθη καὶ ὁποίαν ἠκούσατε, ὅταν ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν ἀνέγνωσε τὴν ἔκθεσιν αὐτῶν. Καὶ τί ἀπέναντι αὐτῶν προτάσσεται, διὰ τοῦ ὁποίου μᾶς ἐλέγχουσιν, ὅτι δὲν ἐσπεύσαμεν νὰ πληροφορηθῶμεν, ἐὰν πράγματι ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν ἦναι τοιαύτη; Προτάσσεται ἔκθεσις ἀνδρὸς, ὁ ὁποῖος ὑπέγραφεν αὐτὴν, καθ’ ὃν χρόνον ἐγνώριζεν, ὅτι ἦτο πεπαυμένος, διότι τὴν 21 Αὐγούστου...

§240ΡΑΛΛΗΣ. Τὴν τρίτην Αὐγούστου.

§241Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν 20 Ἰουλίου εἶχε τελειώσει ἡ Βουλὴ, καὶ αὐτὸς ἐγνώριζεν, ὅτι εἶχεν ὑπ’ αὐτῆς ψηφισθῆ τὸ νομοσχέδιον περὶ τροποποιήσεως τῶν νόμων περὶ δικαστικῶν ὑπαλλήλων, καὶ ὅτι ἑπομένως δυνάμει αὐτοῦ ἤθελε παυθῆ, ἐγνώριζε δὲ ποίαν εἶχον περὶ αὐτοῦ γνώμην, διότι εἶχε προσφύγει πολλάκις πρὸς ἐμὲ, ζητῶν νὰ μὲ ἐξιλεώσῃ, διότι εἶχον δηλώσει, οὐχὶ αὐτῷ ἀπ’ εὐθείας, ὅτε ἦτο Εἰσαγγελεὺς τῶν ἐν Ναυπλίῳ Πλημμελειοδικῶν, ἀλλὰ δημοσίᾳ, τὴν περὶ αὐτοῦ γνώμην μου, καθ’ ἣν ἔκρινα, ὅτι οὗτος ἦτο ὄργανον φατρίας, ἀσέμνως ἐκπληρῶν τὰς ἀνάγκας τῆς φατρίας. Ταῦτα αὐτὸς ἐγνώριζε, καὶ ἐζήτει νὰ μὲ ἐξιλεώσῃ, ἀλλὰ δὲν ἐδέχθην αὐτόν. Λοιπὸν αὐτὸς, τοιαύτην γνωρίζων τὴν τύχην αὑτοῦ, αὐθορμήτως ἔσπευσε νὰ ὑπογράψῃ τὴν ἔκθεσιν, ἵνα δώσῃ ἐπιχειρήματα, ὅπως ματαιωθῇ ἡ πρότασις αὕτη. Αὐτοῦ λοιπὸν τὴν πληροφορίαν ἔπρεπεν ἡμεῖς νὰ σπεύσωμεν νὰ ἐξετάσωμεν, ἐὰν ἦναι ὀρθὴ ἢ μὴ ὀρθή; Δὲν εἴχομεν ἀνάγκην νὰ φωτισθῶμεν ἀπὸ αὐτὸν, διότι ἐγνωρίζομεν ποῖα ἤθελε μᾶς μεταδώσει φῶτα ὁ ἄνθρωπος. Πάντα τὰ ἄλλα, τὰ ὁποῖα ἐλέχθησαν ἐπὶ μίαν ὥραν ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, νομίζω ὅτι δὲν ἦσαν ἐπιχειρήματα. 94,000 δρ. ἀναγράφει ὁ προϋπολογισμὸς ὡς ἔξοδον οἰκοδομῆς τῶν φυλακῶν Λευκάδος, ἀλλὰ δύνανται νὰ ἐξοδευθῶσι διπλάσιαι ἢ τριπλάσιαι ἢ τετραπλάσιαι· διὰ τοῦτο λοιπὸν δὲν πρέπει νὰ ἐπιχειρήσωμεν τὸ ἔργον, διότι εἶναι ἐνδεχόμενον ὁ προϋπολογισμὸς νὰ μὴ ἦναι ἀκριβής; Ἀλλὰ τότε δυνάμεθα νὰ ἐπιχειρήσωμεν ἔργον τι; Τοῦτο δύναται νὰ προταθῇ πρὸς πᾶσαν ἐπιχείρησιν δημοσίου ἔργου, ἢ οἰκοδομῆς, ἢ κατασκευῆς ὁδοῦ, ἢ ἄλλου τινὸς ἔργου. Ἡ ὑπόνοια ὅτι ὁ προϋπολογισμὸς ἐνδέχεται νὰ μὴ ἦναι ὀρθὸς, καὶ ὅτι ἐνδεχόμενον νὰ ζητηθῇ αὔξησις τοῦ ζητηθέντος ποσοῦ, πρέπει νὰ ἐμποδίσῃ πᾶσαν ἐπιχείρησιν ἔργου; Ἀλλὰ τὸ οἰκόπεδον δὲν εἶναι τὸ ἴδιον, ἀντικατέστη, ἐπὶ ἄλλου οἰκοπέδου πρόκειται νὰ οἰκοδομηθῶσι τώρα, τὸ σχέδιον ἀντικατέστη. Βεβαίως, ἐὰν δὲν ἐπρόκειτο περὶ ἀλλαγῆς σχεδίου καὶ ἀλλαγῆς οἰκοπέδου καὶ ἀλλαγῆς προϋπολογισμοῦ, τοῦ ὁποίου τὴν ἀλλαγὴν ἐπάγει ἡ ἀλλαγὴ τοῦ σχεδίου καὶ ἡ ἀλλαγὴ οἰκοπέδου, δὲν ἠθέλομεν προσέλθει εἰς τὴν Βουλὴν, ζητοῦντες ἐκ νέου ἄδειαν αὐτῆς, διότι ἄδειαν εἴχομεν ἀπὸ πέρυσι, καὶ θὰ ἐπεχειροῦμεν τὸ ἔργον. Ἀλλ’ ὅταν προέβημεν εἰς τὴν ἐπιχείρησιν τῆς οἰκοδομῆς, ἐγνώσθη ὅτι τὸ σχέδιον τοῦ νομομηχανικοῦ Κατσαροῦ, τὸ ὁποῖον εἶχε συνταχθῆ κατὰ τὸ 1891, ἐῤῥύθμιζε τὴν ἐσωτερικὴν διαίρεσιν τοῦ οἰκοδομήματος δυσαναλόγως πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς φυλακῆς, τὸ ἐλάττωμα τοῦ σχεδίου ἦτο ἐλάττωμα διανομῆς τοῦ χώρου τῆς οἰκοδομῆς, ἡ ὁποία δὲν συνεβιβάζετο μὲ τὰς ἀνάγκας τῆς φυλακῆς, ἑπομένως δὲν ἦτό τι, τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει ἔλλειψιν προσοχῆς ἡμῶν, ὅτε ἀπεδέχθημεν τὸ σχέδιον, ὅτε ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς Βουλῆς ἡ ἄδεια, ἵνα γένηται ἡ οἰκοδομή. Ἐξετέθη τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν, ὅταν ἐξητάσθη τὸ σχέδιον ἐπὶ τοῦ τόπου, καὶ εὑρέθη ὅτι ἦτο ἀκατάλληλον, διετάχθη ὁ μηχανικὸς Χάγερ νὰ ἐκτελέσῃ νέον, καὶ ἐξετέλεσεν, ἐπὶ τῇ βάσει δὲ τοῦ σχεδίου τούτου ἐξετέθη τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν, ἀλλ’ ἠκυρώθησαν τὰ πρακτικὰ τῆς δημοπρασίας, διότι εἶχεν ἐκτεθῆ τὸ ἔργον εἰς δημοπρασίαν κατὰ παραδρομὴν, ἀφοῦ δὲν ἔπρεπε νὰ γένηται χρῆσις τῆς νομοθετικῆς ἀδείας, ἡ ὁποία εἶχε δοθῆ κατὰ τὸ 1895 πρὸς οἰκοδομὴν φυλακῶν ἐπὶ τῇ βάσει σχεδίου καὶ προϋπολογισμοῦ ἄλλου. Τότε ἀμέσως μετὰ τὴν ἀκύρωσιν τῶν πρακτικῶν τῆς δημοπρασίας τῆς γενομένης ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τοῦ Κατσαροῦ, ἐξετέθη τὸ ἔργον ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ σχεδίου τοῦ Χάγερ, καὶ τὰ πρακτικὰ ἐπεκυρώθησαν. Ἀλλὰ κατὰ τὸ διάταγμα περὶ ἐκτελέσεως τῶν δημοσίων ἔργων, ἡ διοίκησις ἔχει τὸ δικαίωμα νὰ ἀκυρώσῃ τὴν δημοπρασίαν ταύτην καὶ ἄνευ οὐδεμιᾶς ἀποζημιώσεως πρὸς τὸν ἐργολάβον, διότι, ὅταν δὲν δοθῇ εἰς τὸν ἐργολάβον ἐργασία ἐντὸς τριῶν μηνῶν, τότε ὁ ἐργολάβος δύναται νὰ ζητήσῃ τὴν διάλυσιν τῆς συμβάσεως, ἐὰν δὲ ὁ ἐργολάβος δὲν ζητήσῃ τὴν διάλυσιν τῆς συμβάσεως, τότε τὸ Δημόσιον ἔχει δικαίωμα νὰ ζητήσῃ τὴν διάλυσιν. Ὑπάρχει γνωμοδότησις τοῦ Νομικοῦ Συμβουλίου, ὅτι τὸ Δημόσιον δὲν εὐθύνεται διὰ τοῦτο, καὶ ὑπάρχουσι καὶ ἀποφάσεις, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ ἐργολάβος δὲν δικαιοῦται νὰ ζητήσῃ ἀποζημίωσιν παρὰ τοῦ Δημοσίου. Ἡ ἀκύρωσις λοιπὸν τῆς δημοπρασίας τῆς ἐγκριθείσης οὐδεμίαν ἐπάγεται ζημίαν εἰς τὸ Δημόσιον. Πάντα τὰ λεχθέντα εἰσὶν εἰκασίαι, αἱ ὁποῖαι ἐπὶ οὐδεμιᾶς βάσεως στηρίζονται. Ἡ ἀλλαγὴ τοῦ σχεδίου καὶ ἑπομένως ἡ ἀνάγκη τοῦ νέου προϋπολογισμοῦ εἶναι μεταβολὴ τοῦ οἰκοπέδου, εἶναι συμβεβηκότα, τὰ ὁποῖα ἐματαίωσαν τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ τῆς Βουλῆς νομοθετικὴν ἄδειαν, καὶ προκαλοῦσι τὴν ἀνάγκην νέας νομοθετικῆς ἀδείας. Ταύτην ζητοῦμεν, ἵνα συντελεσθῇ ἔργον, τὸ ὁποῖον θέλει βελτιώσει τὴν τύχην τῶν φυλακῶν καὶ τῶν ἐν αὐταῖς κρατουμένων. Ἀλλὰ ἀνεβιβάσθη πάλιν τὸ θέμα εἰς τὸ ὕψος τῶν θεωριῶν, καὶ ἐφθάσαμεν εἰς τὸ ζήτημα τῆς οἰκοδομῆς κεντρικῶν ποινικῶν φυλακῶν, καὶ ἑπομένως τῆς φροντίδος, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ μᾶς ὑποδείξωσι, καὶ τοῦ καθήκοντος, τὸ ὁποῖον ἔχομεν παραλίπει! Ἐλέχθη ὅτι ἐγὼ ὡμίλησα ἐξαιρετικῶς περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν. Αἱ ἐξεταστικαὶ φυλακαὶ θὰ ὑπάρχωσι πάντοτε παρ’ ἑκάστῳ τῶν δικαστηρίων· αἱ φυλακαὶ αὗται δὲν χρησιμεύουσι μόνον πρὸς φύλαξιν τῶν ὑποδίκων, οἵτινες μέλλουσι νὰ δικασθῶσιν, ἀλλὰ καὶ διὰ τοὺς ἐπὶ πλημμελήματι καταδίκους, οἵτινες καταδικάζονται ἀπὸ τὰ Πλημμελειοδικεῖα καὶ παραπέμπονται εἰς τὰς φυλακάς. Ἐὰν ὑπῆρχον κεντρικαὶ ποινικαὶ φυλακαὶ εὐρύχωροι, ἀρκοῦσαι εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδίκων, οἱ ὁποῖοι ὑπάρχουσιν ἐν τῷ Κράτει, οἱ ἐπὶ κακουργήματι καταδικαζόμενοι δὲν ἤθελον ἀφήνεσθαι εἰς τὰς φυλακὰς τὰς ἐξεταστικάς, εἰς τὰς ὁποίας μένουσι καὶ οἱ ἐπὶ πλημμελήματι καταδικαζόμενοι, ἀλλὰ ἤθελον παραπέμπεσθαι εἰς τὰς κεντρικάς. Ἐπειδὴ δυστυχῶς δὲν ἔχομεν κεντρικὰς φυλακὰς ἀρκούσας εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδίκων, τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ Κράτει, ἀναγκαζόμεθα ἐνίοτε τοὺς ἐλαφροποίνους καταδίκους νὰ τοὺς ἀφήνωμεν καὶ αὐτοὺς εἰς τὰς ἐξεταστικὰς φυλακάς. Ἐντεῦθεν συμβαίνει καὶ εἰς τὴν Λευκάδα νὰ ἦναι κατάδικοι ἐπὶ κακουργήματι εἰς ἐλαφρὰς ποινὰς καταδικασθέντες, τοῦτο ὅμως δὲν μεταβάλλει τὸν χαρακτῆρα τῶν ἐξεταστικῶν φυλακῶν. Αἱ φυλακαὶ τῆς Λευκάδος εἶναι ἐξεταστικαί, καὶ θὰ ἦναι πάντοτε τοιαῦται, θὰ ἦναι δὲ μόνον προωρισμέναι διὰ τοὺς ὑποδίκους καὶ τοὺς ἐπὶ πλημμελήματι καταδίκους. Ἐὰν εἴχομεν εὐρείας ποινικὰς φυλακάς, ἐπαρκούσας εἰς τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδίκων τῶν ὑπαρχόντων ἐν τῷ Κράτει, θὰ ἐδεχόμεθα καὶ καταδίκους ἐλαφροποίνους, καίτοι ἐπὶ κακουργήματι καταδικασθέντας. Ἐὰν δὲν ἔχωμεν ἐπαρκεῖς φυλακὰς διὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν καταδίκων, τοῦτο δὲν μεταβάλλει τὴν θέσιν τῶν πραγμάτων. Ἀλλ’ ἡ μέριμνα περὶ τῆς οἰκοδομῆς τῶν φυλακῶν, ἡ μέριμνα αὕτη πρέπει νὰ τραπῇ ἐπὶ διάφορα θέματα· πρῶτον, ἐπὶ τὴν ἐκλογὴν τοῦ τόπου· δεύτερον, ἐπὶ τὸ σύστημα τὸ ἐφαρμοσθησόμενον· τρίτον, ἐπὶ τὰς εὐκολίας, αἱ ὁποῖαι πρέπει νὰ ὑπάρχωσιν, ὅπως εἰσαχθῇ ἓν σύστημα ἐν ταῖς φυλακαῖς· τέταρτον, ἐπὶ τὴν μελέτην τῶν ἐγκληματικῶν λόγων· πέμπτον, ἐπὶ τὴν ἀσφάλειαν τῶν φυλακῶν! Ἀλλὰ τώρα πρόκειται περὶ ἄλλου τινός· διότι δὲν ἐμελετήσαμεν ἀκόμη σύστημα κεντρικῶν ποινικῶν φυλακῶν, ἢ διότι δὲν θὰ οἰκοδομήσωμεν ἀκόμη τοιαύτας, πρέπει νὰ σταυρώσωμεν τὰς χεῖρας καὶ νὰ μὴ ἀνοικοδομήσωμεν καμμίαν ἐξεταστικὴν φυλακήν; Μά... διὰ τὰς κεντρικὰς φυλακὰς θὰ θελήσωμεν 2 ἕως 3 ἑκατομμύρια· ἀλλὰ διὰ 90 χιλιάδων δυνάμεθα νὰ οἰκοδομήσωμεν ἐξεταστικὰς φυλακὰς ἐν ἑνὶ τῶν νομῶν, καὶ νὰ βελτιώσωμεν τὴν τύχην τῶν καταδίκων. Θέλετε νὰ ἀποστῶμεν τοῦ ἔργου τούτου, διότι δὲν συνετελέσαμεν τὸ ἄλλο ἔργον; Νομίζω, ὅτι εἶναι νομοθετικαὶ θεωρίαι, αἱ ὁποῖαι δὲν πρέπει νὰ κωλύσωσι τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ προβῇ εἰς τὴν ψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου.

§242ΣΤΑΗΣ. Εἶναι τελείως ἀποδεδειγμένον, κύριε Πρόεδρε, τὸ αἴτιον, ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἔχομεν τὴν προκειμένην συζήτησιν καὶ ἕνεκα τοῦ ὁποίου ἐνώπιον τῆς Βουλῆς προσήχθη τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον, τοῦ ὁποίου ἐπιζητεῖται μετὰ τόσης ἐπιμονῆς ἡ ἐπιψήφισις παρὰ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως. Ὁ ἀξιότιμος Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως ἐβεβαίωσε πρὸ μικροῦ ἐν τῇ ὁμιλίᾳ αὐτοῦ, ὅτι, ἵνα κατασκευάσῃ τὰς φυλακὰς ἐν Λευκάδι, εἶχε λάβει τὰς πληροφορίας αὐτοῦ παρὰ τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λευκάδος βουλευτοῦ κ. Καλκάνη ἢ τοῦ κ. Τσαρλαμπᾶ. Ἔλαβε κατὰ προτίμησιν τὰς πληροφορίας αὐτοῦ ἐκ τῶν κ. συναδέλφων, διότι εἶναι γνωστόν, ὅτι ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, προκειμένου εἴτε περὶ διορισμοῦ ὑπαλλήλων δημοσίων ἢ καὶ δημοσίας τινὸς ὑπηρεσίας, πάντοτε προτιμᾷ πληροφορίας καὶ συστάσεις προερχομένας ἐκ φίλων πολιτικῶν ἢ ἐκ τῆς ὑπηρεσίας. Κατ’ ἐξαίρεσιν δὲ, ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως προσέθηκεν, ὅτι δὲν περιωρίσθη μόνον εἰς ταύτας τὰς συστάσεις, ἀλλ’ ἐκτάκτως ἐζήτησε καὶ τὰς γνωμοδοτήσεις ἀρχηγῶν καὶ ὑπαρχηγῶν τοῦ στρατοῦ καὶ δὲν ἠξεύρω τίνων μηχανικῶν καὶ ἐπιθεωρητῶν. Προσέθετο μάλιστα, ὅτι θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ κατηγορήσῃ τις τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν δὲν ἐζητεῖτο ἡ κατασκευὴ νέου καταστήματος φυλακῶν, ἀλλ’ ἐζητεῖτο ἡ μεταφορὰ τῶν καταδίκων ἐκ τοῦ ὑπάρχοντος οἰκήματος εἰς ἄλλο, ἀνῆκον εἰς τὸν κ. Καλκάνην ἢ τὸν κ. Τσαρλαμπᾶν. Ἀλλ’ ἀκριβῶς εἰς τοῦτο ἐγὼ διαφωνῶ πρὸς τὸν κ. Πρόεδρον τῆς Κυβερνήσεως· διότι, ἐὰν ἐπρόκειτο περὶ μεταφορᾶς τοῦ καταστήματος τῶν φυλακῶν ἐκ τοῦ οἰκήματος τοῦ κ. Βαλαωρίτου, εἰς ὃν ἀνήκει τὸ οἰκοδόμημα, ὅπως ἀπεδείχθη τελευταῖον, καὶ τὸ ὁποῖον δὲν ἐγνωρίζομεν μέχρι τοῦδε, ἐὰν, λέγω, ἐπρόκειτο περὶ μεταφορᾶς ἐκ τοῦ ἑνὸς καταστήματος εἰς ἄλλο, τὸ ὁποῖον νὰ ἦναι ἐπίσης κατάλληλον, ὅπως καὶ τὸ τοῦ κ. Βαλαωρίτου, τότε βεβαίως οὐδεὶς θὰ εἶχε τὸ δικαίωμα νὰ παραπονεθῇ κατὰ τῆς Κυβερνήσεως, διότι βεβαίως εἰς συνταγματικὰ πολιτεύματα ἐπιτρέπονται τοιούτου εἴδους παροχαὶ πρὸς φίλους τοῦ κόμματος, κατὰ τὴν ἀρχὴν τὴν καθιερωθεῖσαν ὑπὸ τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως, καὶ ἀνακηρυχθεῖσαν ἀπὸ τοῦ βήματος ἐκείνου πρὸ τινων ἡμερῶν, πρὸς ἔκπληξιν καὶ αὐτῶν τῶν φίλων τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως! Ἀλλ’ ἀκριβῶς, Κύριοι, δὲν πρόκειται περὶ τούτου, δὲν πρόκειται περὶ ἐκδουλεύσεων, ἀλλὰ πρόκειται περὶ ἐκδικήσεως καὶ ἱκανοποιήσεως παθῶν· δὲν πρόκειται, ὅπως ἔλεγεν ὁ ἀξιότιμος ἐξ Ἀττικῆς συνάδελφος κ. Ράλλης πρὸ μικροῦ, περὶ εὐκολιῶν ἢ ἀντιπαροχῶν· πρόκειται περὶ ἐκδικήσεως κοινωνικῶν καὶ πολιτικῶν παθῶν. Ὅτε δὲ πρὸ μικροῦ ὡμίλει ὁ ἀξιότιμος ἐκ Λευκάδος βουλευτὴς κ. Καλκάνης, ἐφαίνετο ἐν τῷ προσώπῳ αὐτοῦ ἐζωγραφισμένον τὸ πάθος. Ἠκούσαμεν δ’ ἀληθῶς μετὰ συγκινήσεως τὰ τρέμοντα χείλη τοῦ ἀξιοτίμου συναδέλφου, ῥίπτοντα βέλη πύρινα κατὰ τοῦ ἄλλοτε συναδέλφου κ. Βαλαωρίτου...

§243ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Τοῦ ὁποίου ἐπλέξατε στεφάνους.

§244ΣΤΑΗΣ. Ἐὰν ἡμεῖς ἐὰν ἐπλέξαμεν στεφάνους, σεῖς ὅμως ἐξεχύσατε φαρμάκι.

§245ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Φαρμάκι εἶσθε σεῖς πάντοτε! (γέλωτες).

§246ΣΤΑΗΣ. Ὁ ἀξιότιμος ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν κ. Ὑπουργὸς μᾶς ἀνέγνωσεν ἔκθεσιν τοῦ 1891, ἵνα μᾶς πείσῃ περὶ τοῦ ἀκαταλλήλου τοῦ οἰκήματος τῶν φυλακῶν, ἐνῷ ἔχει νεωτέραν ἔκθεσιν τοῦ 1895 τοῦ Εἰσαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν, ἣν ὅμως χαρακτηρίζει ὡς φατριαστικὴν, πάντες δὲ γνωρίζουσι τὴν ἀκεραιότητα τοῦ Εἰσαγγελέως κ. Ἀντωνιάδου, πολλοὶ δὲ ὑπάρχουσιν ἐν τῇ αἰθούσῃ ταύτῃ, οἱ ὁποῖοι δύνανται νὰ τὸ βεβαιώσωσι.

§247ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαιότατα. Ἠδικήθη σκαιῶς ὁ Εἰσαγγελεὺς κ. Ἀντωνιάδης παρὰ διαφόρων συναδέλφων, ὁμιλησάντων κατ’ αὐτοῦ ἀπόψε.

§248ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι, ἐὰν ἐγίνωσκον τὸν ἄνδρα ἐξ ἰδίας ἀντιλήψεως οἱ κατ’ αὐτοῦ ὁμιλήσαντες, δὲν θὰ ἐξεφράζοντο διὰ τοῦ σκαιοτάτου ἐκείνου τρόπου, δι’ οὗ ἐξεφράσθησαν κατὰ τοῦ ἀνδρὸς, ὅστις καὶ τὰ τῆς Εἰσαγγελίας ἐν Ἀθήναις καὶ ἀλλαχοῦ διηύθυνε δεξιῶς καὶ ἀμέμπτως. Ἀλλ’ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι εἶναι ἀξιοκατάκριτος ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, διότι, ἐνῷ τοιαύτην ἔκθεσιν, κατ’ αὐτὸν φατριαστικωτάτην, εἶχε πρὸ ἑαυτοῦ, δὲν ἐζήτησε διὰ τῶν ἁρμοδίων νὰ ἀνευρεθῇ ἡ ἀλήθεια, ἀλλὰ ἠθέλησε διὰ μιᾶς ἐκθέσεως τοῦ 1891, ὡς εἰ μὴ ὑπῆρξεν ἄλλη ἐποχὴ ἀπὸ τοῦ 1891 μέχρι σήμερον, ὡς εἰ μὴ ὑπῆρχον Εἰσαγγελεῖς Πρωτοδικῶν καὶ Ἐφετῶν, διὰ τῶν ὁποίων νὰ προκαλέσῃ ἄλλην ἔκθεσιν καὶ πείσῃ τὴν Βουλὴν, ἠθέλησε, λέγω, νὰ μᾶς πείσῃ διὰ μιᾶς ἐκθέσεως τοῦ 1891, δὲν ἠξεύρω καὶ ἐγὼ ἕνεκα τίνος λόγου προκληθείσης τότε, ὅτι πράγματι ἡ ἔκθεσις τοῦ Εἰσαγγελέως τοῦ 1895 ἦτο ὅλως διόλου φατριαστική! Ἂν ὁ κύριος Ὑπουργὸς ἤθελε νὰ μᾶς πείσῃ, ἔπρεπε νὰ προκαλέσωσιν οἱ κύριοι Ὑπουργοὶ ἐπὶ τῆς Δικαιοσύνης καὶ ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν ἐκθέσεις ἁρμοδίων προσώπων τῆς ὑπηρεσίας, διὰ τῶν ὁποίων νὰ βεβαιῶται τὸ ὅλως ἀκατάλληλον τοῦ οἰκήματος καὶ ἡ μὴ ὕπαρξις ἑτέρου καταλλήλου, οὐχὶ νὰ μᾶς ἀναγνώσῃ τὰ περὶ τῆς γνωστῆς βούτας, ὡσανεὶ μὴ ἐγινώσκομεν ἡμεῖς, ὅτι ἐν ταῖς φυλακαῖς ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος οὐδὲν ἄλλο σύστημα λειτουργεῖ ἢ τὸ σύστημα τῆς βούτας, ὡσανεὶ μὴ ἐγινώσκομεν ἡμεῖς, ὅτι ἡ Λευκὰς ὅλη, ἐλλείψει καταλλήλων μέσων, εἶναι μία βοῦτα! (γέλωτες). Καὶ μᾶς ὡμίλησε περὶ τῶν νοσηρῶν ἀποτελεσμάτων τῶν βαρελίων, ἃ καλοῦνται βοῦται, ὁ πρὸ μικροῦ ἀγορεύσας ἀξιότιμος συνάδελφος, ὡσανεὶ μὴ ἐγινώσκομεν ὅτι καὶ εἰς τὰς ὁδοὺς τῆς Λευκάδος, ἀναγκάζονται ἐνίοτε νὰ προσάγωσιν εἰς τὴν ῥίνα ἀρωματισμένα ῥινόμακτρα.

§249ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶσαι ἀναιδέστατος! (γέλωτες). Ἐὰν ἐγνώριζες πόσας θυσίας κατὰ τὸν ἀγῶνα τοῦ 1821 ἔκαμεν ἡ Λευκὰς, ἔπρεπε νὰ σιωπήσῃς, ἀναιδέστατε, ὅστις χύνεις δηλητήριον! (γέλωτες).

§250ΣΤΑΗΣ. Ἐγὼ δὲν ὡμίλησα περὶ τῶν τοῦ ἀγῶνος. Ἐγὼ ὡμίλησα περὶ τοῦ ἀέρος τοῦ μιασμένου, ὡς πρὸ μικροῦ ἐλέγετε· διότι ἐλέγετε, ὅτι ὁ ἀὴρ ὁ ἐν ταῖς φυλακαῖς εἶναι μιασμένος, δηλαδὴ μεμολυσμένος, καὶ ὅτι δὲν ὑπάρχει ἀήρ! Ἐθαύμαζον δὲ, πῶς εἶναι δυνατὸν οἱ ἐν ταῖς φυλακαῖς Λευκάδος κρατούμενοι νὰ ζῶσιν ἄνευ ἀτμοσφαιρικοῦ ἀέρος!

§251ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Σὺ, ποῦ ἔκαμες δάσκαλος, τὰ ’ξεύρεις (γέλωτες).

§252ΣΤΑΗΣ. Ἀλλ’ ἂς ἐπανέλθωμεν εἰς τὸ θέμα καὶ ἂς ἐκφράσω καὶ πάλιν τὴν ἀπορίαν μου, πῶς ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν δὲν ἐζήτησαν τὴν γνώμην τῶν ἁρμοδίων, ἀλλὰ τὴν τοῦ κ. Καλκάνη, ὁ ὁποῖος ἔχει σκοπὸν νὰ ἐκδικήσῃ προσωπικὰ πάθη, ἐκλογικὰ καὶ μικροπρεπῆ, κατὰ προσώπων λίαν ἀξιοτίμων!

§253ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἀλλ’ ἔπρεπε νὰ μάθῃς τὰ τῆς ἐκλογῆς Λευκάδος, Κύριε, διὰ νὰ ἴδῃς πόσον εἶμαι ἀνώτερος ἐκείνου, τοῦ ὁποίου πλέκεις στέφανον. Ἔλαβον 700 ψήφους ἄνω ἐκείνου, τὸν ὁποῖον ἐπαινεῖς σύ.

§254ΣΤΑΗΣ. Εὔχομαι δεκαπλασίας ἐν τῷ μέλλοντι, ἑπτὰ τουτέστι χιλιάδας.

§255ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Κατόπιν τῶν ὅσων ἐλέχθησαν, ἔχων ἀνὰ χεῖρας τὸ διάγραμμα, δὲν ἠδυνήθην νὰ πεισθῶ περὶ τοῦ λόγου, οὗ ἕνεκα ἐτροποποιήθη τὸ σχέδιον τῶν φυλακῶν. Τὸ ἀνὰ χεῖρας διάγραμμα παρουσιάζει ὅλα τὰ ἐλαττώματα, τὰ ὁποῖα ἀποδίδονται εἰς τὰς φυλακάς. Καὶ πρῶτον, ὁ κ. Πρωθυπουργὸς ἐβεβαίωσεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν, ἐνῷ ἀκριβῶς τὸ διάγραμμα ὁμιλεῖ περὶ ποινικῶν καὶ πολιτικῶν φυλακῶν—καὶ ἐννοεῖται ὅτι τὸ διάγραμμα εἶναι συντεταγμένον ἐπὶ τῇ βάσει τῆς ἐπὶ τούτῳ δοθείσης διαταγῆς. Πρόκειται ὅθεν περὶ ποινικῶν φυλακῶν καὶ ὄχι περὶ ἐξεταστικῶν. Ἀλλ’ ὁ κ. Ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν, παρέχων πληροφορίας ἐπὶ τῆς καταστάσεως τῶν φυλακῶν, εὕρισκεν ὅτι ἡ ἔλλειψις τῶν ἀφοδευτηρίων εἶναι τὸ μεγαλείτερον κακὸν τῶν νῦν φυλακῶν. Ἀλλὰ μήπως ὑπάρχουσιν ἀφοδευτήρια ἐν ταῖς φυλακαῖς ταύταις; Οὐδέν! Τουναντίον, τὸ διάγραμμα οὐδὲν τούτων ἀναγράφει. Εἶναι βέβαιον, ὅτι ἐν Λευκάδι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ κατασκευασθῶσιν ἀφοδευτήρια· ἀλλὰ δὲν ἔπρεπεν ὁ λόγος αὐτὸς νὰ φερθῇ ὡς λόγος τῆς μετατροπῆς τῶν φυλακῶν. Ὁ ἕτερος τῶν Βουλευτῶν, ὁ ἀγορεύσας πρὸ μικροῦ μετὰ τοὺς ἄλλους, φανατικώτατος οὗτος, ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου συνάδελφος, εἶπεν ὅτι οἱ σκοποὶ τοποθετοῦνται ἐπὶ τῶν στεγῶν, καὶ τοῦτο εὕρισκεν ὅτι εἶναι φοβερὸν ἐλάττωμα. Ἐξετάζων ὅμως τὸ διάγραμμα, παρατηρῶ ὅτι καὶ ἐν ταῖς νέαις φυλακαῖς ὑπάρχουσι διάδρομοι ἐπὶ τῶν στεγῶν, ἐπὶ τῶν ὁποίων εἶναι τοποθετημέναι αἱ σκοπιαί. Τοῦτο βεβαιοῖ τὸ διάγραμμα.

§256ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ....

§257ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Ἐὰν τὸ ὑπ’ ὄψει διάγραμμα ἦναι τὸ ἀληθές, βεβαίως δὲν εἶναί τις νὰ συγχαρῇ τὴν ὑπηρεσίαν τῶν δημοσίων ἔργων· ἐὰν ὅμως ἦναι ἄλλο τι, τότε ἐπὶ τῇ βάσει τίνος διαγράμματος συνετάχθη ὁ προϋπολογισμὸς τῶν 90 χιλιάδων δραχμῶν. Ἄλλως φρονῶ, ὅτι ἦτο περιττὸν νὰ προσαχθῇ εἰς τὴν Βουλὴν τοιοῦτον κουρέλι· διότι αὐτὸ οὐδὲν ἄλλο, εἰμὴ ῥάκος εἶναι καὶ οὐχὶ διάγραμμα...

§258ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Ποῖος τὸ ἔχει κάμει;

§259ΤΣΑΜΑΔΟΣ. Εἶναι αὐτὸ, τὸ ὁποῖον προσεκόμισεν ὁ κ. Ὑπουργὸς, «περὶ ποινικῶν καὶ πολιτικῶν φυλακῶν»... Νομίζω ἑπομένως, ὅτι δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῇ ἡ πίστωσις, μὴ συντρεχόντων τῶν σχετικῶν πρὸς δικαιολογίαν τῆς ἐπιψηφίσεως. Ὅσον ἀφορᾷ τὰ ἄλλα ζητήματα, τὸ ἐπ’ ἐμοὶ, δὲν θὰ εἰσέλθω εἰς τὴν ἐξέτασιν αὐτῶν, καθόσον ταῦτα διὰ μακρῶν ἀνεπτύχθησαν.

§260ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Φιλάρετος ἔχει τὸν λόγον.

§261Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρόεδρε, ὡμίλησαν κατὰ τοιοῦτον τρόπον περὶ δικαστικοῦ ὑπαλλήλου μὴ εὑρισκομένου πλέον ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ὥστε ἀνεμνήσθην τῆς δίκης τῶν νεκρῶν, τὴν ὁποίαν ἔκαμνον οἱ Αἰγύπτιοι. Ἀπὼν ἄνθρωπος καὶ μὴ διατελῶν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ ἐδικάσθη καὶ κατεδικάσθη εἰς θάνατον, τρόπον τινά, διὰ τὴν κακήν του συμπεριφορὰν, διὰ τὴν κακήν του ὑπηρεσίαν! Δὲν ἤθελον λάβει τὸν λόγον, διότι ἐπροχώρησε πολὺ πραγματικῶς ἡ ὥρα, ἀλλὰ μοὶ ἐπιβάλλεται τὸ καθῆκον, διότι ἔχω τὸ θάῤῥος νὰ εἴπω, ὅτι ἐγὼ ἤμην, ὁ ὁποῖος προεβίβασα τὸν κ. Ἀντωνιάδην εἰς Εἰσαγγελέα...

§262ΕΙΣ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ. Πολὺ καλὰ ἔκαμες.

§263Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Ἄριστα ἔκαμα, καὶ ἔκαμα συμφώνως μὲ τὴν γνώμην τοῦ κ. Προέδρου τῆς Βουλῆς, τοῦ κ. Ζαΐμη, ὁ ὁποῖος τὸν εἶχεν ἀντεισαγγελέα τῶν Πρωτοδικῶν ἐν Ἀθήναις, διότι ὁ κ. Ἀντωνιάδης εἶναι ὁ ἀρχαιότερος τῶν Εἰσαγγελέων, ὅστις ὑπηρέτησεν ὑπὸ ὅλας τὰς Κυβερνήσεις, διότι ἐν τῇ εἰσαγγελικῇ ὑπηρεσίᾳ δὲν εἶχε καμμίαν μομφήν. Τὸν κ. Ἀντωνιάδην, μετὰ τοῦ ὁποίου ἐγὼ δὲν ἔχω κανένα σύνδεσμον, εὗρον ἐν Ἀθήναις, ἢ μετατεθέντα ὑπὸ τοῦ κ. Ζαΐμη, ἢ ὑποστηριχθέντα ὑπ’ αὐτοῦ, ὅπως μένῃ ἐν Ἀθήναις, γνωρίζετε δὲ, ὅτι ἡ θέσις τοῦ ἀντεισαγγελέως τῶν Πρωτοδικῶν ἐν Ἀθήναις εἶναι σύστασις πρὸς προαγωγήν· εἶναι δὲ ὁ ἀρχαιότερος τῶν Εἰσαγγελέων, τὸν ὁποῖον ὑπεδείκνυεν ἡ ὑπηρεσία διὰ τὸν προβιβασμόν του. Ἡ δικαστικὴ ὑπηρεσία αὐτὸν προέτεινε νὰ προβιβάσωμεν, καὶ αὐτὸς προεβιβάσθη, δὲν ἐλάβομεν δὲ ποτὲ ἀφορμὴν ἐκ τῆς ὑπηρεσίας ἐναντίον του. Φαίνεται ὅτι πραγματικῶς, ὡς ἐκ τοῦ καθήκοντός του, δίδει τινὰς ἀφορμὰς εἰς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι ἄλλως σκέπτονται περὶ Εἰσαγγελέων...

§264Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁμαλώτατα καὶ νομιμοφρονέστατα σκεπτόμεθα περὶ Εἰσαγγελέων.

§265Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. Κύριε Πρωθυπουργὲ, εἶναι ζήτημα ἀντιλήψεως, καὶ θὰ μοὶ ἐπιτρέψητε νὰ σᾶς εἴπω, μὲ ὅλον τὸν σεβασμὸν, τὸν ὁποῖον ἔχω πρὸς ὑμᾶς, ὅτι δύναμαι νὰ σᾶς ἀμφισβητήσω, ὅτι σήμερον ἔχετε ἐν τῇ εἰσαγγελικῇ ὑπηρεσίᾳ Εἰσαγγελεῖς ὁμοίους πρὸς τὸν Ἀντωνιάδην· δύναμαι νὰ σᾶς τὸ ἀμφισβητήσω, καὶ διὰ νὰ μὴ κατέλθωμεν εἰς προσωπικὰς ἐξετάσεις, ἀρκεῖ νὰ εἴπω τοῦτο, διὰ νὰ ἐκτιμηθῇ παρὰ τῶν ἀκροωμένων. Ταῦτα μὲν περὶ τοῦ Ἀντωνιάδου, τὰ ὁποῖα εἶναι ἀρκετὰ, διότι δὲν ἐνόμισα, ὅτι δικαστικὸς ὑπάλληλος ἐπὶ τοσοῦτον ὑπηρετήσας ἔπρεπεν ἤδη, ὅτε εἶναι ἐκτὸς ὑπηρεσίας, νὰ ὑβρίζηται—καὶ μάλιστα ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου ἔλεγεν, ἐγκαυχώμενος, ὅτι δὲν εἶναι ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, ἐνῷ δὲν ἐπρόκειτο νὰ τὸν προβιβάσῃ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου, οὔτε ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Δικαιοσύνης, ἀλλὰ κατὰ τὸν νόμον, τὸν ὁποῖον ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶχε κατὰ τὴν Αʹ σύνοδον προτείνει εἰς τὴν Βουλὴν, καὶ ἐψήφισεν αὕτη, ἔπρεπε νὰ γείνῃ πρότασις. Ἐὰν λοιπὸν ἔπρεπε νὰ ἦναι σεβαστὴ ἡ πρότασις τοῦ Συμβουλίου, ὁ κ. Πρόεδρος ὤφειλε νὰ τὸν διορίσῃ. Δὲν γνωρίζω, ἂν αὐτὴν τὴν στιγμὴν ἐγένετο πρότασις· ἀλλ’ ἂν καλῶς ἐνθυμοῦμαι, εἶχε γείνῃ πρότασις καὶ δὲν διωρίσθη. Ὥστε καὶ ἐκεῖνος ὁ νόμος ἐγένετο διὰ τὸν τύπον. Ταῦτα ἐγὼ θεωρῶ ἀρκετὰ διὰ τὸ παρεμπῖπτον αὐτὸ ζήτημα. Ὡς πρὸς δὲ τὰς φυλακὰς, δὲν ἦσαν ὅλα ὀρθὰ ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ὁ κ. ἐκ Ζακύνθου Βουλευτὴς καὶ ὁ κ. Πρόεδρος τοῦ Ὑπουργικοῦ Συμβουλίου εἶπον περὶ φυλακῶν. Ἐὰν ἦτο βεβαιωμένον, ὅτι ἡ Κυβέρνησις ἤρξατο τῆς βελτιώσεως τῶν κακῶς ἐχόντων ἀπὸ τὰ μέρη, εἰς τὰ ὁποῖα ὑπῆρχε μεγαλειτέρα ἀνάγκη, τότε καὶ μόνον ἤθελον ἐκτιμήσει τὴν πρόνοιαν τῆς Κυβερνήσεως, ἐὰν αἱ φυλακαὶ τῆς Λευκάδος ἦσαν αἱ χειρότεραι. Συνέπεσε νὰ συνδέωμαι καὶ ἐγὼ μετὰ τῆς Λευκάδος καὶ νὰ γνωρίζω τὰ τῆς Λευκάδος ἐν μέρει, ἀλλὰ νὰ γνωρίζω ταὐτοχρόνως καὶ πολλὰς ἄλλας φυλακὰς, καὶ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Βουλευτὴν Ζακύνθου νὰ μοὶ εἴπῃ, ἂν ἐπεσκέφθη τὰς φυλακὰς Ἀθηνῶν, τὰς λεγομένας ἐπανορθωτικάς...

§266ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἀντὶ νὰ ἐκφράσωμεν τὴν εὐγνωμοσύνην μας, παρακωλύομεν τὴν Κυβέρνησιν.

§267Γ. ΦΙΛΑΡΕΤΟΣ. .. νὰ μοὶ εἴπῃ, ἐὰν ἐπεσκέφθη τὰς φυλακὰς Λευκάδος, ἐὰν ἐπεσκέφθη τὰς φυλακὰς Λαρίσης, καὶ τίνες ἐξ ὅλων αὐτῶν εἶναι αἱ χειρότεραι. Ἐὰν ἦναι πεπεισμένος, ὅτι αἱ φυλακαὶ τῆς Λευκάδος εἶναι αἱ χειρότεραι, τότε βεβαίως ἔπαινος ὀφείλεται εἰς τὴν Κυβέρνησιν, διότι ἤρξατο βελτιώσεως ἀπὸ τῶν χειροτέρων. Ἐὰν ὅμως ἦναι βεβαιωμένον, ὅτι ὑπάρχουσι φυλακαὶ πολὺ χειρότεραι εἰς μεγαλείτερα κέντρα παρ’ ὅ,τι ἡ Λευκὰς, οἷον κέντρον εἶναι ἡ Λάρισα, ἐκ τῆς ὁποίας ἐδραπέτευσαν 24 ταὐτοχρόνως, ὅτι ἀσυγκρίτῳ τῷ λόγῳ χειρότεραι φυλακαὶ εἶναι αἱ τῆς Χαλκίδος, ὅτι ἐν μέσαις Ἀθήναις δὲν ὑπάρχουσι φυλακαὶ, εἰς ὀλίγων μέτρων ἀπόστασιν ἀπὸ τοῦ Βουλευτηρίου, νομίζω ὅτι ἡ κυβερνητικὴ αὕτη πρόνοια δὲν εἶναι πολλῶν ἐπαίνων ἀξία διὰ τοῦτον τὸν λόγον καὶ διότι δὲν συνοδεύεται μὲ ἓν γενικώτερον πρόγραμμα. Νομίζω ὅτι ἠδύνατο νὰ συνοδευθῇ ἡ πρόνοια αὕτη μὲ ἓν γενικώτερον πρόγραμμα. Ὑπάρχουσιν ἐπιχειρηματίαι, οἱ ὁποῖοι ἠδύναντο νὰ ἀναλάβωσι τὴν κατασκευὴν φυλακῶν εἰς τὰ μεγαλείτερα κέντρα. Ἐὰν ἡ Κυβέρνησις ἔφερε πραγματικῶς τοιοῦτο νομοσχέδιον, τὸ σύνολον τῆς ἐργασίας αὐτῆς νομίζω ὅτι θὰ ἦτο ὠφέλιμον· ἀλλ’ οὕτω πως νὰ θεραπεύωμεν τὸ πρᾶγμα, ὁμοιάζει τὸν ἰατρὸν ἐκεῖνον, ὅστις, ἐνῷ γνωρίζει, ὅτι ὑπάρχει πύον εἰς ὁλόκληρον τὸ σῶμα, θεραπεύει μίαν πληγὴν ἐξωτερικὴν, διὰ νὰ θεραπεύσῃ τὸν ὀργανισμόν. Δὲν ἠξεύρω ἂν οἱ ἰατροὶ δέχωνται τὴν θεραπείαν αὐτὴν ὡς σπουδαίαν.

§268ΙΣΧΟΜΑΧΟΣ. Συμφωνῶ μετὰ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅτι πρέπει ν’ ἀντικατασταθῶσιν αἱ φυλακαὶ εἰς ὅλα τὰ μέρη τῆς Ἑλλάδος, καὶ ἂν δὲν δύναται τοῦτο νὰ γείνῃ ἀμέσως, πρέπει νὰ γείνῃ βαθμηδόν. Ὁ προλαλήσας ἔντιμος Βουλευτὴς ἐκ Βόλου ἀνέφερε τὰς φυλακὰς Λαρίσης. Ἡ κατάστασις τῶν φυλακῶν τούτων εἶναι χειρίστη, εἶναι μπουδροῦμι τουρκικόν! Ἀρκεῖ δὲ νὰ σᾶς ἀναφέρω τὸ ἑξῆς. Πρὸ τεσσάρων περίπου ἐτῶν ἤμην παρὼν καθ’ ἣν στιγμὴν διήρχετο ἐπιτάφιος, ὅτε 24 περίπου βαρύποινοι φυλακισμένοι κατώρθωσαν, ἐξερχόμενοι ἀπὸ ἓν μαγαζεῖον, τὸ ὁποῖον συνέχεται μὲ τὰς φυλακὰς, νὰ παρακολουθήσουν τὸν ἐπιτάφιον καὶ νὰ φύγουν κατόπιν εἰς τὴν Τουρκικὴν ἐπικράτειαν. Αἱ φυλακαὶ αὗται, Κύριοι, δύνανται ν’ ἀντικατασταθῶσι, χωρὶς νὰ κοστίσουν οὔτε ὀβολὸν εἰς τὸ Κράτος, διότι κεῖνται ἐπὶ τῆς κεντρικωτέρας πλατείας τῆς Λαρίσης, ὡς νὰ λέγωμεν ἐν Ἀθήναις εἰς τὴν πλατεῖαν τοῦ Συντάγματος, κεῖνται εἰς τὴν πλατεῖαν τῆς Θέμιδος. Ὅθεν, ἂν τὸ Δημόσιον ἀποφασίσῃ νὰ χαρίσῃ τὸ οἰκόπεδον εἰς τὸν δῆμον, δυνάμεθα νὰ ἔχωμεν λαμπρὰν οἰκοδομὴν φυλακῶν, διότι ὁ δῆμος ἐπὶ τῆς ἐποχῆς τοῦ πρὸ ὀλίγου ἀποβιώσαντος δημάρχου Λαρίσης ἦτο διατεθειμένος ν’ ἀντικαταστήσῃ τὰς φυλακὰς, ἀνεγείρων αὐτὸς κατάστημα φυλακῶν ἐπὶ ἑνὸς οἰκοπέδου, τὸ ὁποῖον κεῖται πλησίον τῶν στρατώνων τῆς Λαρίσης, ὅπου ἡ ἐπίβλεψις θὰ ἦτο πολὺ εὐκολωτέρα.

§269ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ὁ ἐκ Κυθήρων Βουλευτὴς ἔλαβε τὸ θάῤῥος νὰ ἐξυβρίσῃ ἐπαρχίαν, ἡ ὁποία ἔχυσεν οὐχὶ ὀλίγον αἷμα κατὰ τὸν ἔνδοξον τοῦ 1821 ἀγῶνα. Τῷ ἀπαντῶ, ὅτι ὀκτακόσιοι Λευκάδιοι μετὰ τῶν ἀξιοτίμων τότε στρατηγῶν Μακρῆ καὶ Γρίβα προσέφεραν πλείστας ὑπηρεσίας εἰς τὸ ἔθνος. Ἡ μικρὰ ἐκείνη ἐπαρχία συνεισφέρει καὶ πλεῖστα προϊόντα, ἐξάγουσα 150,000 βαρέλας οἴνου, 35,000 βαρέλας ἐλαίου καὶ 5 ἕως 6 ἑκατομμύρια σταφίδος. Ἀλλ’ ἐρωτῶ ὑμᾶς, κύριε Βουλευτὰ, τί ἀποδίδει ἡ πατρίς σας, τὸ Τσιριγότο, ὁ ξηρὸς ἐκεῖνος βράχος, ὅστις ἦτο ὁ τόπος τῆς ἐξορίας τῶν ἀειμνήστων ῥιζοσπαστῶν; ἢ τίνας θυσίας προσήνεγκεν εἰς τὸ ἔθνος; Καὶ ἐν τούτοις τολμᾷς ἀναιδῶς νὰ ἐξυβρίζῃς πατρίδα, ἥτις, ὡς εἶπον, προσέφερεν αἷμα καὶ χρῆμα ὑπὲρ τοῦ ἐθνικοῦ μεγαλείου! πρὸς δὲ, ὡς γνωρίζετε, κύριοι Βουλευταὶ, ἡ Λευκὰς ἦτο τὸ κέντρον τῶν μεγάλων ὁπλαρχηγῶν τῆς ἐνδόξου ἐκείνης ἐπαναστάσεως· ἐκεῖ ὁ μέγας πολιτικὸς τῆς Ἑλλάδος Καποδίστριας συνειργάσθη μὲ τοὺς ὁπλαρχηγοὺς τοῦ Γένους Καραϊσκάκην, Ἀνδροῦτσον, Κολοκοτρώνην καὶ πολλοὺς ἄλλους. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα σοὶ λέγω, καὶ ἔπρεπε νὰ αἰσχύνεσαι, δίδων τοιοῦτον τίτλον εἰς πατρίδα ἔντιμον, ἥτις οὐ μόνον τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἐποχῇ ἡμῶν ἀνέδειξεν ἄνδρας, οἱ ὁποῖοι ἐτίμησαν τὴν πατρίδα, μεταξὺ δ’ αὐτῶν τὸν Ἀριστοτέλην Βαλαωρίτην, τὸν ἐθνικώτατον ἐκεῖνον καὶ δημοφιλέστατον ποιητὴν, τὸν Σπυρίδωνα καὶ Ἰωάννην Ζαμπέλη, οἱ ὁποῖοι ἔτυχον φήμης εὐρωπαϊκῆς, τὸν Ι. Μαρῖνον, τὸν ἱστορικὸν Δ. Πετριτσόπουλον, ὡς καὶ τὸν υἱὸν αὐτοῦ Πέτρον Πετριτσόπουλον, τὸν Κυβερνήτην τῆς Ἑπτανήσου, καὶ τολμᾷς σὺ, μικροδιδάσκαλε, νὰ ἐξυβρίζῃς πατρίδα, ἡ ὁποία ἀνέδειξεν ἄνδρας τιμήσαντας τὸ ἔθνος!

§270ΣΤΑΗΣ. Ὁ συνάδελφος τοιαύτην ᾐσθάνθην συγκίνησιν ἐκ τῆς ἀληθείας τῶν λόγων μου, ὥστε σύγχυσιν ἔπαθε τῶν φρενῶν καὶ δὲν ἀντελήφθη καλῶς τῶν παρ’ ἐμοῦ λεχθέντων, διότι ἐγὼ δὲν ὕβρισα τὴν Λευκάδα, τὴν ὁποίαν τιμῶ περισσότερον ἐκείνου, ὁ ὁποῖος κατάγεται ἐξ αὐτῆς, διότι ἐγὼ πολὺ περισσότερον τιμῶ καὶ θαυμάζω τὴν Λευκάδα, ἀποθαυμάζων τὸν ἐμπνευσμένον καὶ ἔνδοξον ποιητὴν αὐτῆς Βαλαωρίτην, κατὰ τῆς οἰκογενείας τοῦ ὁποίου τοιαύτας ὕβρεις ἐξήνεγκεν ἀσεβῶς πρὸ μικροῦ ὁ προλαλήσας.

§271ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Ἐγώ!

§272ΣΤΑΗΣ. Ἦτο τοιαύτη ἡ σύγχυσις ὑμῶν, ὥστε δὲν ἀντελήφθητε οὐδὲ τῶν παρ’ ὑμῶν λεχθέντων, ἀλλὰ τὸ ἀντελήφθησαν ἄλλοι ἀξιότιμοι συνάδελφοι· καὶ ἐπικαλοῦμαι τὴν μαρτυρίαν αὐτῶν.

§273ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα.

§274ΣΤΑΗΣ. Τὴν Λευκάδα τὴν θαυμάζω καὶ τὴν θεωρῶ ἐγὼ πολὺ λευκοτέραν τῆς γενειάδος σας. (Ὁ κ. Καλκάνης κατέρχεται τῶν ἐδωλίων καὶ διευθύνεται πρὸς τὴν δεξιᾷ ἔξοδον τῆς αἰθούσης). Φεύγετε, διότι σᾶς τρέπουν εἰς φυγὴν οἱ λόγοι μου. Ἀλλὰ ἐγὼ ἐπαναλαμβάνω, ὅτι δὲν εἶπόν τι κατὰ τῆς Λευκάδος, ἀνέφερα μόνον γεγονὸς, τὸ ὁποῖον πάντες γινώσκουσι. Καὶ εἶναι μάλιστα ἄξιον ἀπορίας, πῶς ὁ κ. Βουλευτὴς δὲν ἔλαβε πρόνοιαν περὶ θεραπείας τοῦ κακοῦ ἐκείνου, τὸ ὁποῖον δυσφημεῖ τὴν πατρίδα του, ἀλλ’ ἐφρόντισε δι’ ἴδια ἐκλογικὰ συμφέροντα. Ἂν ὁ συνάδελφος ἔκαμε σύγκρισιν τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος ἐκείνου πρὸς τὴν ἐμὴν, ἐγὼ δὲν θὰ τὸν ἀκολουθήσω, διότι μίαν ἐγὼ ἀναγνωρίζω πατρίδα. Ἂς ἐνθυμηθῇ δὲ, ὅτι οὐχὶ ἡ Λευκὰς, ἀλλ’ ἡ Ἑπτάνησος ἐπολέμησε πρὸς δυναστείαν παμμεγίστην, καὶ ἀπέσεισε τὸν ζυγὸν διὰ τῆς κοινῆς καὶ μόνης ἐνεργείας. Ἀλλ’ ἴσως καὶ διὰ τῆς διαιρέσεως ταύτης ζητεῖ νὰ κερδοσκοπήσῃ πολιτικῶς ὁ κ. Βουλευτής.

§275ΚΑΛΚΑΝΗΣ. Εἶσαι ἀκαταλόγιστος!

§276ΣΤΑΗΣ. Δεινὸν τὸ γῆρας, οὐ γὰρ ἔρχεται μόνον! (γέλωτες).

§277ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Μετὰ προσοχῆς πολλῆς ἤκουσα τὴν γενομένην συζήτησιν περὶ ἀνεγέρσεως φυλακῶν ἐν Λευκάδι, ἐξ αὐτῆς δὲ, νομίζω ὅτι, ὡς ἐγὼ, καὶ οἱ λοιποὶ συνάδελφοι συνήγαγον τὸ συμπέρασμα, ὅτι, ἂν οὐχὶ πᾶσαι, αἱ πλεῖσται ὅμως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους εὕρηνται ἐν χειρίστῃ καταστάσει, καὶ ἐκ τῶν παραδειγμάτων, ἅτινα ἀνέφερον οἱ προαγορεύσαντες, ἀπεδείχθη, νομίζω, ὅτι δὲν εἶναι αἱ χείρισται τῶν φυλακῶν αἱ ἐν Λευκάδι. Ἀνέφερον ἄλλοι τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν Λαρίσης, τῶν φυλακῶν Χαλκίδος, ἐγὼ δὲ θὰ προσέθετον καὶ τὴν κατάστασιν τῶν φυλακῶν τῆς ἰδιαιτέρας πατρίδος τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, τῆς Τριπόλεως, ἥτις βεβαίως εἶναι χειροτέρα ἐκείνης τῶν φυλακῶν Λευκάδος. Ἀλλὰ ἀφοῦ, Κύριοι, πρόκειται περὶ γενικῆς οἰκτρᾶς καταστάσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους, τί δέον γενέσθαι; Ἔπρεπε βεβαίως νὰ ἀρξώμεθα ἀπὸ τῆς ἀνασυστάσεως τῶν φυλακῶν ἐκείνων τοῦ Κράτους, ὧν ἡ κατάστασις εἶναι ὁμολογουμένως οἰκτρὰ, ἔπρεπε κατὰ δεύτερον λόγον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῆς βελτιώσεως τῶν φυλακῶν ἐκείνων, αἵτινες ἐγκλείουσι τοὺς πλείστους τῶν καταδίκων, ἔπρεπε κατὰ τρίτον λόγον νὰ ἀρχίσωμεν ἀπὸ τῆς βελτιώσεως τῶν φυλακῶν τοῦ Κράτους ἐκείνων, αἵτινες δύνανται νὰ χρησιμεύσωσιν ὡς τοιαῦται καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, ἄν ποτε ἡ Ἑλλὰς σωφρονοῦσα θελήσῃ ἐν συνδυασμῷ πρὸς τὸ ζήτημα τῶν φυλακῶν νὰ λύσῃ καὶ τὸ ζήτημα τὸ στρατιωτικόν. Ἐγὼ, Κύριοι, ὁμολογῶ, ὅτι εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τῆς ἀνεγέρσεως φυλακῶν ἐν ταύτῃ ἢ ἐκείνῃ τῇ πόλει τοῦ Κράτους, ἄνευ σχεδίου γενικοῦ, ἄνευ μελέτης ῥιζικῆς τοῦ ζητήματος τῶν φυλακῶν. Τὸ Κράτος δὲν ἔχει χρήματα, ἵνα προβῇ ἀπὸ τοῦδε εἰς ἀνέγερσιν φυλακῶν, δὲν εἶναι δὲ εἰς θέσιν νὰ σκεφθῇ ἕνεκα τούτου περὶ ῥιζικῆς θεραπείας τοῦ κακοῦ. Τί πρέπει λοιπὸν νὰ πράξῃ; Πρέπει νὰ πράξῃ ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον ὄχι μόνον ὡς πρὸς τὰς φυλακὰς, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸς πάντα τὰ δημόσια κτίρια ἔπρεπε νὰ πράξῃ. Νομίζω ὅτι εἶναι εὔκολον εἰς τὸ Κράτος, στερούμενον αὐτὸ, τό γε νῦν ἔχον, τῶν μέσων, νὰ συμβληθῇ πρὸς ἰδιώτας κεφαλαιούχους, παρέχον εἰς αὐτοὺς τὰ σχετικὰ σχεδιαγραφήματα, ὅπως ἀνεγείρωσι ἰδίαις δαπάναις τὰ δημόσια ταῦτα κτίρια, τὸ δὲ Κράτος νὰ ἀναλάβῃ τὴν ὑποχρέωσιν νὰ πληρόνῃ εἰς αὐτοὺς ἐνοίκια ἐπὶ σειρὰν ἐτῶν. Εἶναι δυνατὸν, Κύριοι, ὑπὸ τοιούτους ὅρους καὶ κτίρια εὐπρεπῆ καὶ κατάλληλα πρὸς τὸν σκοπὸν τὸν ἐπιζητούμενον νὰ ἔχωμεν, καὶ μισθώματα νὰ πληρώνωμεν ὀλιγώτερα ἐκείνων, τὰ ὁποῖα πληρόνομεν τὴν σήμερον. Πάντες οἱ ἀνήκοντες εἰς τὰς ἐπαρχίας γινώσκετε, ὁποῖαι τρῶγλαι ἐνοικιάζονται καὶ διὰ φυλακὰς καὶ διὰ Γυμνάσια καὶ δι’ ἑλληνικὰ καὶ δημοτικὰ σχολεῖα. Ἂν ὄχι τὰ σημερινὰ μισθώματα, ἀλλὰ καὶ ὀλιγώτερα τούτων ἂν ἀνελάμβανε τὸ Κράτος νὰ πληρώσῃ ἐπὶ ὡρισμένην σειρὰν ἐτῶν πρὸς ἰδιώτας κεφαλαιούχους, θὰ κατώρθου νὰ ἔχῃ καταλλήλους φυλακὰς καὶ δημόσια κτίρια. Ἀλλὰ βεβαίως, ἐν ὅσῳ τὰς τοιαύτας μισθώσεις συνδέομεν πρὸς τοπικὰ κομματικὰ συμφέροντα, δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξέλθωμεν τῆς κρατούσης καταστάσεως, καὶ νὰ λάβωμεν μίαν γενικωτέραν καὶ ὁριστικὴν ἀπόφασιν περὶ τῆς λύσεως τοῦ ζητήματος τούτου. Ἡ δαπάνη, Κύριοι, ἡ προτεινομένη νῦν πρὸς ἀνέγερσιν τῶν φυλακῶν ἐν Λευκάδι, δὲν θὰ περιορισθῇ εἰς τὸ ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἀναγράφεται ἐν τῷ πίνακι τῷ συνοδεύοντι τὸ παρὸν νομοσχέδιον. Ἐκ τῆς πείρας τῶν διαφόρων ἔργων εἶναι γνωστὸν εἰς ἡμᾶς, ὅτι πάντα ταῦτα ὑπολογίζονται ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ κατὰ τὸ ἥμισυ ἐπὶ ἔλαττον ἐκείνου, τὸ ὁποῖον αὐτὰ συνήθως στοιχίζουσιν. Ἐγὼ θὰ θεωρήσω εὐτυχῆ τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἂν κατορθώσῃ νὰ φέρῃ εἰς πέρας τὸ κατάστημα τῶν φυλακῶν ὄχι μὲ τὸ νῦν ἀναγραφόμενον ποσὸν, ἀλλὰ μὲ διακοσίας χιλιάδας δραχμῶν. Ἐπιτρέπεται ὅμως εἰς ἡμᾶς, ἐν ᾗ καταστάσει εὑρίσκονται τὰ οἰκονομικὰ ἡμῶν, νὰ προβῶμεν εἰς τοιαύτην δαπάνην διὰ τὰς φυλακὰς μιᾶς ἐπαρχιακῆς πόλεως, φυλακὰς δευτερευούσης ἢ τριτευούσης σημασίας, ἐγκλειούσας περὶ τοὺς 150 καταδίκους καὶ ὑποδίκους, ἐνῷ ἀφήνομεν ἄλλας φυλακὰς εἰς πολὺ χείρονα θέσιν, φυλακὰς ἐγκλειούσας 400 καὶ 500 καταδίκους; Εἶναι ἐπιτετραμμένον νὰ προβαίνωμεν εἰς τοιαύτην δαπάνην, καθ’ ὃν χρόνον διατελοῦμεν ἀκόμη ὑπὸ πτώχευσιν; Κύριοι, νομίζω ὅτι πρέπει νὰ ἐπίσχωμεν, νὰ μὴ προβῶμεν εἰς τὴν ἀπόφασιν ταύτην. Νομίζω ὅτι ἡ Κυβέρνησις αὐτὴ, ἀναλογιζομένη πάντα ταῦτα, ὀφείλει ν’ ἀποσύρῃ τὸ νομοσχέδιόν της, καὶ ν’ ἀναβάλῃ τὴν περὶ τούτου ἀπόφασιν, μελετῶσα κάλλιον τὸ πρᾶγμα καὶ συνδυάζουσα αὐτὸ πρὸς τὴν ἀνάγκην, ἥτις πανταχοῦ τοῦ Κράτους παρίσταται, τὴν ἀνάγκην τῆς βελτιώσεως τῶν φυλακῶν ἡμῶν, τῆς βελτιώσεως καθόλου τῶν δημοσίων καταστημάτων. Διὰ ταῦτα, διερμηνεύων, ὡς νομίζω, καὶ τὸ φρόνημα πολλῶν συναδέλφων, προτείνω εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἀναβολὴν τοῦ προκειμένου νομοσχεδίου.

§278ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρέπει ἡ πρότασις τῆς ἀναβολῆς νὰ ὑποστηρίζηται ὑπὸ 10 Βουλευτῶν (θόρυβος).

§279ΡΑΛΛΗΣ. Μίαν παρατήρησιν ἐπιτρέψατέ μοι, ἡ ὁποία ὑποστηρίζει τὴν πρότασιν περὶ ἀναβολῆς. Ὁ κ. Πρωθυπουργὸς εἶπεν, ὅτι πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν· τὸ σχέδιον ἀποβλέπει εἰς ποινικὰς φυλακὰς, τὸν αὐτὸν δὲ τίτλον ἔχει καὶ ὁ προϋπολογισμὸς τῆς δαπάνης...

§280Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Εἶναι λάθος τοῦ μηχανικοῦ. Θὰ διορθώσωμεν τὸ λάθος. Δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ γείνῃ οἰκοδομὴ ποινικῶν φυλακῶν μόνον διὰ 200 καταδίκους. Πρόκειται περὶ ἐξεταστικῶν φυλακῶν. Ὁ μηχανικὸς, μὴ γνωρίζων τί ἐστὶ ἐξεταστικὴ καὶ τί ποινικὴ φυλακὴ, ἔγραψε τὸν ἕνα χαρακτηρισμὸν ἀντὶ τοῦ ἄλλου.

§281ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπὶ τούτου ὁμιλῶ. Ἡ ἀρχιτεκτονικὴ καὶ τῶν φυλακῶν εἶναι ἰδιαιτέρα. Αἱ φυλακαὶ δὲν αὐτοσχεδιάζονται. Καὶ ἡ ἐλαχίστη λεπτομέρεια ἔχει σημασίαν. Ἑπομένως ὁ μηχανικὸς, διαγράφων τὸ σχέδιον, τίνας φυλακὰς εἶχεν ὑπ’ ὄψει; Αὐτὸς εἶναι ὁ λόγος, δι’ ὃν προτείνομεν τὴν ἀναβολήν.

§282ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θὰ ἐρωτήσω τὴν Βουλήν. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν, παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη (θόρυβος).

§283ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως.

§284ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ διὰ παντὸς τρόπου θὰ ζητήσω νὰ ἐμποδίσω τὴν Βουλὴν ἀπὸ τοῦ νὰ ψηφίσῃ τοιοῦτον νομοσχέδιον.

§285ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν λέγουσι Ναὶ, οἱ μὴ παραδεχόμενοι λέγουσιν Ὄχι. (Γίνεται ψηφοφορία δι’ ὀνομαστικῆς κλήσεως, ὑπὸ τὴν ἐπιτήρησιν, ὡς ψηφολεκτῶν, τῶν βουλευτῶν Γ. Μελισσηνοῦ καὶ Γ. Καποδίστρια, κατὰ τὸ ἑπόμενον πρωτόκολλον ψηφοφορίας).

§286ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἐψήφισαν ἐν ὅλῳ 115. Ἐκ τούτων 15 εἶπον Ναὶ καὶ 100 εἶπον Ὄχι. Ἑπομένως ἡ πρότασις περὶ ἀναβολῆς ἀπεῤῥίφθη. Ὁ κ. Ἀλκ. Δεληγιάννης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου.

§287ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ἐὰν δύναταί τις νὰ ἐκτραγῳδήσῃ ἐλεεινότητα φυλακῶν, δύναται νὰ ἐκτραγῳδήσῃ τὴν ἐλεεινότητα τῶν φυλακῶν Καλαμῶν, εἰς τὰς ὁποίας πλείονες τῶν 400 καταδίκων καὶ ὑποδίκων ἐνδιαιτῶνται, οἱ ὁποῖοι εἶναι συμπολῖται ἡμῶν καὶ συμπολῖται τοῦ κ. Ὑπουργοῦ τῶν Ἐσωτερικῶν, καὶ ἐὰν ἠδύναντο νὰ γείνωσι φυλακαὶ, ἠδύναντο νὰ γείνωσιν εἰς τὸ φρούριον Καλαμῶν διὰ δαπάνης 50 ἕως 100 χιλιάδων δραχμῶν, αἱ φυλακαὶ δ’ αὗται ἤθελον χωρέσει περὶ τοὺς 800 καταδίκους, καὶ μάλιστα εἰς θέσιν ὑγιεινὴν καὶ ἀσφαλῆ. Καὶ ἀπορῶ πῶς προτιμᾶται ἡ Λευκὰς, ἡ ὁποία οὐδὲ τὰ προσόντα ἐκεῖνα ἔχει, οὐδὲ φυλακισμένους ἐντοπίους, ἀλλὰ Μεσσηνίους καὶ Λάκωνας, τοὺς ὁποίους ἐκδιώκουσιν ἐκ τῶν φυλακῶν Καλαμῶν καὶ τῶν ἄλλων φυλακῶν, ὅπως τιμωρήσωσιν αὐτοὺς, μεταφέροντες εἰς Λευκάδα, ὡς μέρος μεμακρυσμένον τῆς ἰδιαιτέρας αὐτῶν πατρίδος· ἄλλως δὲ καὶ ἐκ τούτου ἀποδεικνύεται, ὅτι αἱ ὑπάρχουσαι φυλακαὶ ἐν Λευκάδι εἶναι αἱ πλέον ἀσφαλεῖς. Ἑπομένως διὰ ποῖον λόγον ἡ Λευκὰς νὰ λάβῃ τὴν προτίμησιν αὐτὴν καὶ νὰ ψηφίσωμεν διὰ φυλακὰς Λευκάδος 100,000 δραχμὰς, καὶ ὕστερον, ἐὰν δὲν ἀρκέσωσιν αὐταί, ὡς εἶπεν ὁ κ. Πρωθυπουργὸς, δυνάμεθα νὰ τετραπλασιάσωμεν τὴν ποσότητα αὐτὴν, ἐνῷ μὲ 50 ἢ 100 τὸ πολὺ χιλιάδας δραχμὰς δύνανται νὰ γείνωσι φυλακαὶ εἰς τὸ φρούριον τῶν Καλαμῶν;

§288ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν πρέπει νὰ μένωσιν εἰς τὰς πατρίδας των οἱ φυλακισμένοι. Οἱ Μεσσήνιοι πρέπει νὰ πηγαίνωσιν εἰς τὴν Λευκάδα.

§289ΑΛΚ. ΔΕΛΗΓΙΑΝΝΗΣ. Ὑμεῖς δύνασθε νὰ στέλλητε τοὺς συμπολίτας ὑμῶν εἰς Λευκάδα. Διὰ τοῦτο λοιπὸν παρατηρῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον εἶναι προσωπικὸν, ὅπως εἶναι τὰ πλεῖστα τῶν ψηφισθέντων νομοσχεδίων τῆς Κυβερνήσεως. Ἕνεκα τούτου θέλω καταψηφίσει τὸ νομοσχέδιον. Παρακαλῶ δὲ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῶν Ἐσωτερικῶν, ὅπως μεριμνήσῃ περὶ τῶν φυλακῶν Καλαμῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἐγκλείονται συμπολῖται αὐτοῦ καὶ συμπολῖται ἡμῶν, διότι αἱ φυλακαὶ ἐκεῖναι οὐδὲν ἄλλο εἶναι, εἰμὴ τρῶγλαι καὶ ἑστίαι μολυσματικαὶ, ἕνεκα τῆς ἐπιπολαζούσης ἀκαθαρσίας. Ἕκαστος Βουλευτὴς τῆς Συμπολιτεύσεως ἔλαβε καὶ ἓν νομοσχέδιον προσωπικὸν, ὅπως ὁ κ. Λαμπρινόπουλος, ὁ ὁποῖος ψιθυρίζει ἀδιακόπως (ἱλαρότης).

§290ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οὐδεὶς ἕτερος εἶναι ἐγγεγραμμένος. Κηρύττω τὴν συζήτησιν περατωμένην. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον (ἀναγινώσκεται).

§291Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Παρακαλῶ νὰ διορθωθῇ ἡ θʹ παράγραφος, προστιθεμένης τῆς λέξεως «ἐξεταστικῶν» πρὸ τῆς λέξεως «φυλακῶν». Προσέτι νὰ διορθωθῇ καὶ ἡ ἐπιγραφὴ τοῦ προϋπολογισμοῦ τῆς δαπάνης, ὄπισθεν τῆς σελίδος. «Προϋπολογισμὸς τῆς ἀπαιτουμένης δαπάνης δι’ ἀνέγερσιν ἐξεταστικῶν φυλακῶν ἐν Λευκάδι» καὶ οὐχὶ ποινικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον, τροποποιηθὲν ἐν τῷ θ’ ἐδαφίῳ καὶ ἐν τῷ προϋπολογισμῷ τῆς δαπάνης, συμφώνως πρὸς τὰς παρατηρήσεις τοῦ κ. Πρωθυπουργοῦ, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν).

§292ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ συμπληρώσεως τοῦ περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ͵ΒΤΜΘʹ νόμου. Ὁ κ. Στάης ἔχει τὸν λόγον ἐπὶ τῆς ἀρχῆς.

§293ΣΤΑΗΣ. Ὁ σκοπὸς τοῦ νομοσχεδίου ἀναμφιβόλως εἶναι, πῶς νὰ κατορθωθῇ, ἵνα οἱ δημοδιδάσκαλοι λαμβάνωσι τακτικῶς τοὺς μισθοὺς αὐτῶν. Ὁ σκοπὸς ὅμως οὗτος ἀναμφιβόλως δὲν ἐπιτυγχάνεται διὰ τῶν τροποποιήσεων, τὰς ὁποίας ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας διὰ τοῦ μόνου ἄρθρου τοῦ νομοσχεδίου φέρει ἐπὶ τοῦ νόμου περὶ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως. Θὰ παρακαλέσω δὲ αὐτὸν νὰ προσέξῃ εἰς τὰς παρατηρήσεις, τὰς ὁποίας θὰ φέρω ἐπὶ τοῦ ἄρθρου μόνου τοῦ νομοσχεδίου, ἵνα κατὰ τὴν τρίτην ἀνάγνωσιν τροποποιήσῃ αὐτὸ, οὕτω δὲ ἐκπληρωθῇ ὁ σκοπὸς, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει. Μεταβαίνω εἰς τὴν προτελευταίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου παρατήρησιν, δηλαδὴ: «εἰς τὴν τρίτην παράγραφον τοῦ ἄρθρου 63 προστίθενται μετὰ τὴν λέξιν «ταμίας» καὶ πρὸ τῆς λέξεως καταγγέλλει» αἱ λέξεις «ἐξοφλεῖ τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα καὶ», ὡς καὶ εἰς τὴν τελευταίαν § τοῦ ἄρθρου 63. Τρεῖς εἶναι κατὰ τὸ 63 ἄρθρον τοῦ νόμου ͵ΒΤΜΘʹ αἱ περιπτώσεις, αἱ ὁποῖαι εἶναι δυνατὸν νὰ παρουσιασθῶσι κατὰ τὴν καταβολὴν τῶν μισθῶν τῶν δημοδιδασκάλων ὑπὸ τῶν ταμιῶν τοῦ Κράτους. Ἡ πρώτη περίπτωσις εἶναι ἡ ἑξῆς: «Ἐὰν ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ δὲν ὑπάρχωσιν εἰσπεπραγμένα ἔσοδα τοῦ δήμου, ἀρκοῦντα πρὸς ἐξόφλησιν τοῦ ἐντάλματος, ὁ ταμίας προσκαλεῖ τὸν εἰσπράκτορα τοῦ ὀφείλοντος δήμου ν’ ἀποστείλῃ αὐτῷ τάχιστα τὸ ἀπαιτούμενον ποσὸν, τὸ ὁποῖον ἅμα λαβὼν ἀποδίδωσιν εἰς τὸν δικαιοῦχον». Περὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης δὲν ὁμιλεῖ ἡ τροποποίησις, ἡ περιεχομένη ἐν τῷ μόνῳ ἄρθρῳ τοῦ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχεδίου. Δευτέρα περίπτωσις: «Ἐὰν καὶ ἐν τῷ δημοτικῷ ταμείῳ δὲν ὑπάρχωσι χρήματα, τὸ δημόσιον ταμεῖον ἐξοφλεῖ τὸ ἔνταλμα ἐκ χρημάτων τοῦ Δημοσίου, ἐὰν πρόκειται νὰ εἰσπράξῃ ἔσοδα τοῦ δήμου». Καὶ περὶ τῆς περιπτώσεως ταύτης ἡ τροποποίησις δὲν ποιεῖται μνείαν. Ἡ δὲ τρίτη περίπτωσις εἶναι: «Ἐὰν δὲν ὑπάρχωσι πλέον ἔσοδα τοῦ δήμου πρὸς εἴσπραξιν, δὲν ὑπάρχωσι δὲ δημοτικὰ χρήματα οὐδ’ ἐν τῷ δημοσίῳ ταμείῳ, οὐδ’ ἐν τῷ δημοτικῷ...»: καὶ ἐνταῦθα ὑπεισέρχεται ἡ τροποποίησις τοῦ κ. Ὑπουργοῦ. Τὸ παλαιὸν κείμενον λέγει: «ὁ ταμίας καταβάλλει» τὸ δὲ νομοσχέδιον λέγει: «ὁ ταμίας ἐξοφλεῖ τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα καὶ καταγγέλλει κτλ». Τὸ ὑπὸ συζήτησιν νομοσχέδιον προβλέπει καὶ τετάρτην περίπτωσιν, ἡ ὁποία ἐπεβλήθη ἐκ τῶν ἀγορεύσεων τοῦ ἀξιοτίμου ἐκ Λοκρίδος βουλευτοῦ κ. Εὐταξία καὶ τῶν παρ’ ἐμοῦ ὑποβληθεισῶν παρατηρήσεων. Ἡ τετάρτη περίπτωσις ἐφαρμόζεται «ἐν ᾗ περιπτώσει δήμου τινὸς ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἢ ψηφισθεὶς ὑπ’ αὐτοῦ δὲν ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς»· τότε «ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καταβολὴ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων κτλ. καὶ ἄνευ χρηματικῶν ἐνταλμάτων κτλ.» Ἡ τετάρτη περίπτωσις ὡς καὶ ἡ τρίτη καλῶς ἔχουσιν· ἡ πρώτη ὅμως καὶ ἡ δευτέρα περίπτωσις δὲν βελτιοῦνται, καὶ οὕτω ὁ σκοπός μας δὲν θὰ κατορθωθῇ, ἵνα τουτέστιν οἱ δημοδιδάσκαλοι λαμβάνωσι τὸν μισθὸν αὐτῶν, εἴτε ἔχει τὸ δημόσιον ταμεῖον χρήματα τοῦ δήμου, εἴτε δὲν ἔχει, εἴτε ὑπάρχει ἔσοδον τοῦ δήμου πρὸς εἴσπραξιν μήπω εἰσπραχθὲν, εἴτε δὲν ὑπάρχει. Ἀνάγκη λοιπὸν καὶ αἱ περιπτώσεις αὗται νὰ περιληφθῶσιν ἐν τῷ ψηφισθησομένῳ νομοσχεδίῳ, ὥστε ἐν πάσῃ περιπτώσει ὁ ταμίας νὰ δύναται νὰ προκαταβάλλῃ τοὺς μισθοὺς τῶν λειτουργῶν τῆς στοιχειώδους ἐκπαιδεύσεως. Παρακαλῶ τὸν κ. Ὑπουργὸν τῆς Ἐκπαιδεύσεως νὰ λάβῃ ἐν ὄψει τὰς παρατηρήσεις μου ταύτας.

§294ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου εἰς δευτέραν συζήτησιν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον μόνον.

§295ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Τὸ αʹ ἐδάφ. τοῦ ἄρθρου 11 τοῦ περὶ τῆς στοιχειώδους ἢ δημοτικῆς ἐκπαιδεύσεως ͵ΒΤΜΘʹ νόμου τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Εἰς τὰ σχολεῖα, ἐν οἷς διδάσκουσι διδάσκαλοι πλείονες τῶν δύο, διορίζεται ὑπὸ τοῦ νομάρχου, προτάσει τοῦ διευθυντοῦ ἢ τῆς διευθυντρίας τοῦ σχολείου, ὑπηρέτης ἢ ὑπηρέτρια, ἐπὶ μηνιαίᾳ ἀντιμισθίᾳ τριάκοντα μὲν δραχμῶν ἐν ταῖς πρωτευούσαις τῶν νομῶν, εἴκοσι δ’ ἐν ταῖς λοιπαῖς πόλεσι.» Προστίθεται ἄρθρον 27 δὶς, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Ἄρθρον 27 δὶς. «Ἄδεια ἀπουσίας χορηγεῖται ὑπὸ τοῦ Ὑπουργείου· ἂν δὲ ἦναι μακροτέρα ὀκταημέρου, ἀπαιτεῖται καὶ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ ἡ γνωμοδότησις.» Τοῦ ἄρθρου 49 τὸ ἐδαφ. 1 τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «Τὴν πλήρωσιν τῶν χηρευουσῶν θέσεων ἐν δημοτικοῖς σχολείοις ἢ γραμματοσχολείοις». Τὸ ἐδάφιον 5 ἀπαλείφεται ἐντελῶς. Τὸ 7 ἐδαφ. τροποποιεῖται ὡς ἑξῆς: «τὴν ἐπισκευὴν, συμπλήρωσιν ἢ ἀντικατάστασιν τῶν ἐν τοῖς δημοτικοῖς ἐκπαιδευτηρίοις σκευῶν, ἐπίπλων καὶ ὀργάνων διδασκαλίας.» Εἰς τὴν 3 § τοῦ ἄρθρου 63 προστίθενται μετὰ τὴν λέξιν «ταμίας» καὶ πρὸ τῆς λέξεως «καταγγέλλει» αἱ λέξεις «ἐξοφλεῖ τὰ χρηματικὰ ἐντάλματα καὶ». Εἰς τὸ τέλος δὲ τοῦ αὐτοῦ ἄρθρου προστίθεται νέα §, ἔχουσα οὕτω: «Ἐν ᾗ περιπτώσει δήμου τινὸς ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐψηφίσθη ὑπὸ τοῦ Δημοτικοῦ Συμβουλίου, ἢ ψηφισθεὶς ὑπ’ αὐτοῦ δὲν ἐνεκρίθη ὑπὸ τῆς ἁρμοδίας διοικητικῆς ἀρχῆς, ἐπιτρέπεται ἡ ἐκ τοῦ δημοσίου ταμείου καταβολὴ μισθοῦ τῶν δημοδιδασκάλων καὶ γραμματοδιδασκάλων ἐπὶ ἀποδείξεσιν αὐτῶν καὶ ἄνευ χρηματικῶν ἐνταλμάτων, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ βάσει μισθοδοτικῶν καταστάσεων, τεθεωρημένων ὑπὸ τοῦ οἰκείου δημάρχου, ὑποχρεουμένου νὰ ἐκδώσῃ καὶ ἀποστείλῃ εἰς τὸ σχετικὸν ταμεῖον τὸ χρηματικὸν ἔνταλμα μετὰ τὴν ἔγκρισιν τοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ δήμου.» Εἰς τὸ ἄρθρον 76 προστίθεται ἡ ἑξῆς §: «Μέχρις οὗ ἀποκτήσωσι πάντες οἱ δῆμοι διδακτήρια δημοτικὰ, μισθοῦνται ὡς τοιαῦτα ἰδιωτικὰ ἢ κοινοτικὰ οἰκοδομήματα, ἀλλὰ πάντως μετὰ γνωμοδότησιν τοῦ ἁρμοδίου ἐπιθεωρητοῦ, μεθ’ ἣν συνομολογεῖται ὑπὸ τοῦ ἁρμοδίου δημάρχου ἡ μίσθωσις ἐντὸς ἑβδομάδος. Ἂν δ’ ὁ δήμαρχος ἀρνηθῇ νὰ συντάξῃ τὸ μισθωτικὸν συμβόλαιον, καταγγέλλεται ὑπὸ τοῦ ἐπιθεωρητοῦ πρὸς τὸν νομάρχην, ὅστις μετ’ ἀπολογίαν τιμωρεῖ αὐτὸν διὰ προστίμου μέχρι 200 δραχμῶν. Πᾶσα δὲ μίσθωσις ἄνευ τῆς γνωμοδοτήσεως τοῦ ἐπιθεωρητοῦ συναπτομένη ὑπὸ τοῦ δημάρχου εἶναι ἄκυρος.»

§296Λ. ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Ἤθελα νὰ ζητήσω μίαν ἐξήγησιν ἀπὸ τὸν κ. Ὑπουργόν. Τὴν προσθήκην, τὴν ὁποίαν φέρετε εἰς τὸ ἄρθρον 63, ἐννοεῖτε νὰ τὴν καθιερώσητε διαρκῶς, ἢ μόνον διὰ τὸ τρέχον ἔτος;

§297Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Βεβαίως διαρκῶς.

§298ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὑπάρχει ἄλλη ἀντίῤῥησις;

§299Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς ἐπὶ τῆς Δημ. Ἐκπαιδεύσεως). Ἐν τέλει τοῦ ἄρθρου παρακαλῶ νὰ προστεθῇ ἐδάφιον, ἔχον ὡς ἑξῆς: «Τῶν ἤδη μεμισθωμένων διδακτηρίων δημοτικῶν σχολείων ἰσχύουσι τὰ ἐνοικιαστήρια μέχρι τῆς λήξεως τοῦ συμπεφωνημένου χρόνου τῆς ἐνοικιάσεως αὐτῶν.» Προτείνω ὡσαύτως νὰ προστεθῇ ἄρθρον 2, τὸ ἑξῆς: «Ἡ ἰσχὺς τοῦ παρόντος νόμου ἄρχεται ἀπὸ τῆς δημοσιεύσεώς του εἰς τὴν Ἐφημερίδα τῆς Κυβερνήσεως». (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον μόνον, λαβὸν τὴν θέσιν ἄρθρου 1, μετὰ τῆς ὑπὸ τοῦ κ. Ὑπουργοῦ προταθείσης ἐν τέλει αὐτοῦ προσθήκης. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ προστεθὲν ἄρθρον 2, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς βʹ συζήτησιν, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως)

§300ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ τοῦ Γεν. Διευθυντοῦ τῶν ταχυδρομείων καὶ τηλεγράφων καὶ τοῦ κ. Θ. Βελλιανίτου, πληρεξουσίου ἀντιπροσώπου τῶν ἰδιοκτητῶν τοῦ ἀτμοπλοίου «Κεφαλληνίας», συνομολογηθείσης συμβάσεως.

§301ΤΖΑΝΕΤΑΚΗΣ. Νομίζω, κύριε Πρόεδρε, ὅτι εἶναι δίκαιον νὰ ἀναμνησθῇ ἤδη ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως τῆς ὑποσχέσεως, τὴν ὁποίαν ἔδωκε πρὸς τὴν αἴτησιν τοῦ ἐκ Βόλου συναδέλφου κ. Σχινᾶ, ὅσον ἀφορᾷ τοὺς ταξειδεύοντας Βουλευτὰς, ἵνα ἀπαλλάσσωνται οὗτοι τῆς πληρωμῆς ναύλου.

§302ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Ἐγὼ θὰ παρακαλέσω τὸν κ. Ὑπουργὸν, ἔχων τὴν συναίνεσιν τοῦ κ. Βαλλιάνου, νὰ προστεθῇ ἐν τῇ συμβάσει σχετικὴ πρόσθετος διάταξις.

§303ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Πολὺ καλά· εἰς τὴν γʹ συζήτησιν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς βʹ συζήτησιν).

§304ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἀμέσων φόρων τῶν δήμων τῶν ἐπαρχιῶν Γυθείου καὶ Οἰτύλου.

§305Π. ΡΑΖΕΛΟΣ. Ὑπέβαλον, κύριε Πρόεδρε, τροπολογίας, μετὰ αἰτιολογικῆς ἐκθέσεως, αἱ ὁποῖαι παρακαλῶ νὰ τυπωθῶσι καὶ διανεμηθῶσι, διὰ νὰ ληφθῶσιν ὑπ’ ὄψει κατὰ τὴν τρίτην συζήτησιν.

§306ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 507). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν, ἄρθρον καὶ σύνολον ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§307ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δευτέρα συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ καταργήσεως τῶν κατὰ τὰς διατάξεις τῶν ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΚΑ’ τῆς 24 Δεκεμβρίου 1887 καὶ ͵ΒΣΠΕʹ τῆς 6 Ἰουλίου 1895 νόμων θέσεων τῶν βοηθῶν καὶ ἐλαττώσεως τοῦ ἀριθμοῦ τῶν ἐπιστατῶν τῶν δημοσίων ἔργων. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀρχὴν τοῦ νομοσχεδίου παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται οἱ περισσότεροι). Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη. Ἄρθρον 1.

§308ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ. (ἀναγινώσκει). «Πᾶσαι αἱ κατὰ τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 16 τοῦ νόμου ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΚΑ’ τῆς 24 Δεκεμβρίου 1887 θέσεις βοηθῶν τῶν δημοσίων ἔργων καταργοῦνται. Οἱ κατὰ τὸν νόμον ͵ΒΣΠΕʹ τῆς 6 Ἰουλίου 1895 διατελοῦντες νῦν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ τῶν δημοσίων ἔργων βοηθοὶ αʹ τάξεως διατηροῦνται, ὀνομαζόμενοι γραφεῖς καὶ ὑπαγόμενοι εἰς τὰς διατάξεις τοῦ ἄρθρου 24 τοῦ ὑπὸ στοιχ. ᾼΧΚΑ’ νόμου τῆς 24 Δεκεμβρίου 1887· αὐξάνεται δὲ ὁ μισθὸς αὐτῶν μετὰ τὴν συμπλήρωσιν δεκαετοῦς ὑπηρεσίας, λογιζομένης ἀπὸ τοῦ πρώτου ἐν αὐτῇ διορισμοῦ των ὡς βοηθῶν, κατὰ δραχμὰς τεσσαράκοντα, μετὰ δὲ τὴν συμπλήρωσιν δευτέρας δεκαετοῦς ὑπηρεσίας κατὰ δραχμὰς ὀγδοήκοντα ἐν ὅλῳ.»

§309ΒΕΛΛΙΑΝΙΤΗΣ. Παρακαλῶ, κύριε Πρόεδρε, ἀντὶ «δεκαετοῦς ὑπηρεσίας» νὰ τροποποιηθῇ «μετὰ συμπλήρωσιν ὀκταετοῦς ὑπηρεσίας».

§310Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Δέκα, κύριε Πρόεδρε, εἶναι οἱ ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι θὰ μείνωσιν. Ἐκ τῶν 10 τούτων οἱ 6 εἶναι πτυχιοῦχοι τοῦ Ἐθνικοῦ Πανεπιστημίου, οἱ ἄλλοι 4 εἶναι τελειόφοιτοι. Ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Ἐσωτερικῶν, ἀναγνωρίσας τὴν ἀξίαν τούτων, εἰς ἕνα ἐξ αὐτῶν ἔχει ἀναθέσει, τίποτε ὀλιγώτερον, τὴν ἐποπτείαν τῆς Ἑταιρίας τοῦ σιδηροδρόμου Πελοποννήσου, εἰς ἕνα ἄλλον τὸ ἀρχεῖον τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, ἕτερος δὲ διευθύνει τὸ δικαστικὸν τμῆμα. Αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι, ἐκτὸς τοῦ ὅτι εἶναι ἄξιοι πάσης προστασίας, καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι αἱ θέσεις, τὰς ὁποίας κατέχουσι σήμερον, καὶ τὰ διπλώματα τοῦ Πανεπιστημίου, τὰ ὁποῖα κέκτηνται, ἔχουσιν ὑπὲρ ἑαυτῶν καὶ τὸν λόγον, ὅτι ἀνήκουσιν εἰς τὸν μόνον κλάδον, εἰς τὸν ὁποῖον δὲν ἐφηρμόσθη ἡ κατὰ δεκαετῆ περίοδον αὔξησις τοῦ μισθοῦ των κατὰ 40 δραχμάς. Ὑπάρχει εἰς τὸ Ὑπουργεῖον ἕτερος κλάδος, ὁ τῶν μηχανικῶν, τῶν ὁποίων ὁ μισθὸς αὐξάνεται κατὰ 50 δραχμὰς μετὰ παρέλευσιν πενταετίας. Λοιπὸν θεωρῶ καὶ δικαιότατον καὶ φιλάνθρωπον νὰ αὐξάνηται ὁ μισθὸς τῶν βοηθῶν μετὰ πενταετίαν καὶ οὐχὶ μετὰ δεκαετίαν.

§311ΡΑΛΛΗΣ. Ἐγὼ φρονῶ, ὅτι τὸ νομοσχέδιον, ἂν καὶ ἐπαγγέλλεται τὴν κατάργησιν 30 βοηθῶν, θὰ χρησιμεύσῃ μόνον διὰ τοὺς 7 βοηθούς, ἡ δὲ μισθοδοσία τῶν 7 ἑτέρων θὰ χρησιμεύσῃ εἰς τὴν αὔξησιν τοῦ μισθοῦ τῶν βοηθῶν αʹ τάξεως. Τοῦτο βεβαίως θὰ ἐπιφέρῃ βλάβην εἰς τὴν ὑπηρεσίαν. Γνωρίζων τὰ τῆς ὑπηρεσίας τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ἐσωτερικῶν, δύναμαι νὰ βεβαιώσω, ὅτι αὐτοὶ οἱ βοηθοὶ εἶναι ἐκ τῶν ὑπαλλήλων τῶν ἀναποφεύκτως ἀπαραιτήτων. Ἡ ὑπηρεσία, εἰς τὴν ὁποίαν σήμερον ἀσχολοῦνται οἱ ὑπάλληλοι οὗτοι, δὲν δύναται νὰ μὴ ἐκτελεσθῇ, καὶ θ’ ἀναπληρωθῶσι δι’ ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων, πρὸς βλάβην τοῦ Δημοσίου καὶ τῆς ὑπηρεσίας.

§312Γ. ΜΕΛΙΣΣΗΝΟΣ. Ἐὰν γείνῃ δεκτὴ ἡ τροπολογία τοῦ βουλευτοῦ Ζακύνθου κ. Μυλωνᾶ, οὐδόλως θὰ διαταραχθῇ ἡ ὑπηρεσία, διότι οὐδεὶς ἐκ τῶν δέκα ὑπηρετούντων ἔχει συμπληρώσει 8 ἢ 15 ἐτῶν ὑπηρεσίαν. Ὥστε μόνον διὰ νὰ αὐξήσῃ ὁ ζῆλός των πρόκειται.

§313ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Καὶ ἐγὼ δὲν ἐννοῶ ποῖον σκοπὸν ἔχει ἡ κατάργησις αὕτη. Οἰκονομίαν δὲν φέρει, θὰ φέρῃ ὅμως παράλυσιν εἰς τὰς ἐργασίας τῶν δημοσίων ἔργων. Οἱ βοηθοὶ αὐτοὶ ἔχουσιν ἀναλάβει τὴν γραφικὴν ὑπηρεσίαν τῶν διαφόρων γραφείων, ἀλλά, ὡς εἶπε πρὶν ὁ ἔντιμος ἐκ Ζακύνθου κ. Βουλευτὴς, εἶναι τοποθετημένοι εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας ἐν τοῖς γραφείοις. Ἑπομένως διὰ τὴν θεραπείαν τῶν ὑπηρεσιῶν τούτων θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη πολὺ περισσοτέρων, καὶ δὲν δύναται νὰ ἐπαρκέσῃ εἰς αὐτὴν ὁ ἀριθμὸς τῶν δέκα. Ἑπομένως τί θὰ ἔχωμεν; θὰ ἔχωμεν τὸ σύστημα, τὸ ὁποῖον ἐνόησε νὰ καταργήσῃ ὁ ͵ΒΣΠΕʹ νόμος, ὁ ὁποῖος ἐδημιούργησε τὴν τάξιν αὐτὴν τῶν γραφέων. Ὁ νόμος ἐκεῖνος ῥητῶς εἶπεν, ὅτι ἀπαγορεύεται ἡ πρόσληψις ἡμερομισθίων ὑπαλλήλων. Ἤδη εἶναι δυνατὸν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ ὑπηρεσία μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν ὑπαλλήλων αὐτῶν καὶ τὴν διασπορὰν εἰς ἄλλας ὑπηρεσίας, χωρὶς νὰ προσληφθῶσιν ἡμερομίσθιοι ἢ ἄλλοι γραφεῖς ἔκτακτοι; Διατὶ λοιπόν, εἰδικοὺς ὑπαλλήλους, ὁποίους ἀπαιτεῖ ἡ λογιστικὴ ὑπηρεσία, τοὺς ἀποπέμπομεν, καὶ θέλομεν νὰ προσλαμβάνωμεν ἄλλους, οἱ ὁποῖοι βεβαίως θ’ ἀντικαθίστανται πολὺ εὐκολώτερον, διότι εἶναι ἔκτακτοι γραφεῖς; Νομίζω λοιπὸν, ὅτι, ἀφοῦ δὲν τίθεται ὁ περιορισμὸς τοῦ νὰ μὴ προσλαμβάνωνται ἔκτακτοι, βεβαίως θὰ γίνηται ἡ δαπάνη αὕτη, ἡ ὁποία τώρα διὰ τοῦ νομοσχεδίου ζητεῖται νὰ οἰκονομηθῇ, θὰ ἐνεργῆται δὲ ἡ ὑπηρεσία πολὺ ἀτελέστερον ἢ ὅ,τι μέχρι τοῦδε. Διὰ τοῦτο νομίζω, ὅτι τὸ νομοσχέδιον δὲν δικαιολογεῖται ἐπαρκῶς.

§314Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Οἱ Κύριοι παρέστησαν, ὅτι τὸ νομοσχέδιον ὄχι μόνον δὲν φέρει οἰκονομίαν, ἀλλὰ φέρει καὶ αὔξησιν δαπάνης, καὶ ὄχι μόνον δὲν θέλει συντελέσει εἰς τὴν διαῤῥύθμισιν τῆς διοικήσεως, ἀλλὰ θέλει φέρει καὶ παραλυσίαν. Κατ’ αὐτοὺς, ἐπειδὴ ὑποθέτουν ὅτι δὲν θὰ ἐπαρκῇ ὁ ἀριθμὸς τῶν διατελούντων βοηθῶν, θὰ προσλαμβάνωνται ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι. Ἀλλὰ τοῦτο εἶναι ὑπόθεσις, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν δίδει ἀφορμὴν οὐδεμία διάταξις τοῦ νομοσχεδίου. Καὶ λέγουσι: «Διατὶ νὰ προσλαμβάνωνται ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι; διατὶ δὲν ἐπαρκοῦσιν οἱ παρόντες;» Ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας τοῦ γραφείου τῶν δημοσίων ἔργων εὑρίσκει, ὅτι ἐπαρκοῦσιν οἱ ὑπάρχοντες, ὑμεῖς ὑποθέτετε, ὅτι δὲν ἐπαρκοῦσι. Ποῦ στηρίζεσθε; Καὶ ἐπειδὴ ὑποθέτετε ὅτι δὲν ἐπαρκοῦσιν, ὑποθέτετε ὅτι θέλουσι προσληφθῆ ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι. Πῶς δύναται τοῦτο νὰ γένηται, ἀφοῦ ῥητὸς νόμος κατήργησε τὴν συνήθειαν νὰ προσλαμβάνωνται ἡμερομίσθιοι ὑπάλληλοι; Ὑπάλληλος ἵνα ὑπάρχῃ, πρέπει νὰ ἦναι ἡ θέσις αὐτοῦ νενομοθετημένη· πῶς λοιπὸν ὑποθέτετε τοῦτο; Διότι ὑποθέτετε ὅτι δὲν θὰ ἐπαρκῶσιν οἱ ὑπάρχοντες μετὰ τὴν κατάργησιν τῶν ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναγραφομένων. Ἀλλὰ πῶς ὑποθέτετε ὅτι δὲν θὰ ἐπαρκῶσιν αὐτοὶ, ἀφοῦ ὁ προϊστάμενος τῆς ὑπηρεσίας νομίζει ὅτι ἐπαρκοῦσι; Σχηματίζετε ὑποθέσεις, ἀλλὰ δὲν ἔχετε τὸ δικαίωμα νὰ σχηματίζητε τοιαύτας. Οἱ περὶ ὧν πρόκειται ὑπάλληλοι δὲν εἶναι ὑπάλληλοι τεχνικοὶ, οἱ ὁποῖοι ἔλαβον ἀπολυτήριον ἀπὸ τὴν Σχολὴν τῶν Πολιτικῶν Μηχανικῶν, οἵτινες ἔλαβον βαθμὸν ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ τῶν ἐργαζομένων ἐν τοῖς δημοσίοις ἔργοις, δὲν εἶναι μηχανικοὶ, ὑπομηχανικοὶ αʹ, βʹ, γʹ τάξεως, ἐργοδηγοὶ αʹ, βʹ, γʹ τάξεως, ἀλλ’ εἶναι ὑπάλληλοι ἁπλοῖ, οἱ ὁποῖοι εἰσήχθησαν ἐν τῇ ὑπηρεσίᾳ, καὶ σώζονται ἐν αὐτῇ ἐκρύθμως, ἵνα εἴπω οὕτω, διότι ἦτο ἔκρυθμος ἡ ὕπαρξίς των ἐν τῇ διοικήσει τοῦ σώματος τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, καὶ ἀνέχεται αὐτοὺς ἡ διοίκησις, διότι εὑρέθησαν, ἀλλ’ ἐπειδὴ εἶναι πλεονάζοντες, καταργεῖ θέσεις τινὰς, καὶ διατηρεῖ τινας αὐτῶν, τῶν ὁποίων τὴν ὑπηρεσίαν εὑρίσκει ἀναγκαίαν. Ὑπὲρ αὐτῶν λοιπὸν κινεῖται τὸ ἐνδιαφέρον τῶν προτεινόντων μεταβολὴν τοῦ χρονικοῦ διαστήματος, εἰς τὸ ὁποῖον αὐξάνει ὁ μισθὸς αὐτῶν. Ὅταν τάξις ὑπαλλήλων δὲν δύναται νὰ ἔχῃ προαγωγὴν, τότε βεβαίως δίκαιον εἶναι μετά τινα πάροδον χρόνου νὰ προσδιορίζηται αὔξησίς τις μισθοῦ, καὶ αὐτοὶ τῷ ὄντι δὲν ἔχουσι προαγωγήν τινα, ἐργάζονται καὶ ἔχουσι τὸν βαθμὸν γραφέως πρώτης τάξεως. Ἀλλ’ οἱ γραφεῖς πρώτης τάξεως ἐν τοῖς Ὑπουργείοις δύνανται νὰ προβιβασθῶσιν, ὅταν συμπληρώσωσι τὰ ὑπὸ τοῦ νόμου ἀναγραφόμενα προσόντα, εἰς βαθμὸν γραμματέως βʹ τάξεως. Ἑπομένως ἔπρεπε νὰ ληφθῇ μία πρόνοια καὶ ὑπὲρ αὐτῶν, καὶ διὰ τοῦτο ἀνεγράφη ἐν τῷ νομοσχεδίῳ, ὅτι μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν προστίθενται δραχμαὶ τεσσαράκοντα εἰς τὸν μισθόν των, αἱ ὁποῖαι εἶναι τὸ τρίτον τοῦ μισθοῦ αὐτῶν. Ἡ δεκαετὴς ὑπηρεσία ὅμως δὲν ἀρχίζει ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου αὐτοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς ἐκδόσεως τοῦ νόμου τοῦ 1887, ἀφ’ ἧς ἀνεγνωρίσθη ἡ τάξις τῶν ὑπαλλήλων, ἑπομένως ὑπάρχουσι μεταξὺ αὐτῶν ὑπάλληλοι, οἱ ὁποῖοι συνεπλήρωσαν τὰ 8 ἔτη, καὶ διὰ τοῦτο προτείνεται νὰ γείνῃ ὀκτὼ ἐτῶν ὑπηρεσία.

§315ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Δὲν ὑπάρχει κανεὶς συμπληρώσας τὴν ὀκταετίαν.

§316Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὴν πενταετίαν· τὴν ἑξαετίαν ὑπάρχουσιν. Οὕτω εἰς τὴν ὑπηρεσίαν τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ὑπάρχει μία τάξις ὑπαλλήλων, ὀλίγων μὲν, ἀλλ’ ἀξίων προστασίας καὶ μερίμνης ὑπὸ τῆς διοικήσεως, δὲν διστάζω δὲ νὰ ἀναφέρω τὰ ὀνόματα αὐτῶν· εἶναι δύο εἰσηγηταὶ ἐν τῷ τμήματι τῷ δικαστικῷ, εἶναι διδάκτορες τοῦ δικαίου, ὑπηρετοῦσιν εἴκοσι πέντε ἔτη, εἶναι ὑπουργικοὶ γραμματεῖς αʹ τάξεως, δὲν ἔχουσιν ἐλπίδα νὰ γείνωσι τμηματάρχαι, δὲν παρεσκευάσθησαν καὶ ἑπομένως δὲν δύνανται νὰ ἔχωσι τὴν ἐλπίδα, ἵνα προαχθῶσιν εἰς ἐπιθεωρητὰς, καὶ περὶ αὐτῶν ἐσκόπουν νὰ παρακαλέσω τὴν Βουλὴν, ἵνα λάβῃ πρόνοιάν τινα· ποίαν; Μετὰ δεκαετῆ ὑπηρεσίαν νὰ δίδωται αὐτοῖς 40 δραχμῶν αὔξησις τοῦ μισθοῦ. Μεταξὺ τῶν ὑπαλλήλων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν ἐγὼ προχθὲς παρεκάλεσα τὸν Βασιλέα, ἵνα προβιβάσῃ ἕνα γραφέα αʹ τάξεως εἰς γραμματέα βʹ τάξεως. Τί ἦτο αὐτὸς ὁ γραφεύς; Διδάκτωρ τοῦ Πανεπιστημίου. Καὶ πόσα ἔτη ὑπηρετεῖ; 18 ἔτη. Λοιπὸν ὅταν τοσοῦτον βραδεῖα γίνηται ἡ προαγωγὴ, καὶ τοσοῦτον φειδωλὴ εἰς τὰς τάξεις τῶν διαφόρων τακτικῶν ὑπαλλήλων γίνηται ἡ αὔξησις τοῦ μισθοῦ, ὅταν δὲν ὑπάρχῃ προαγωγὴ ἐν τῇ ἱεραρχίᾳ, νομίζω ὅτι δὲν πρέπει νὰ σπεύδωμεν νὰ παρέχωμεν εὐκολίαν, ἂν δὲν δυνάμεθα νὰ δώσωμεν τοιαύτην εἰς πάντας. Παρακαλῶ λοιπὸν τοὺς κ. κ. Βουλευτὰς νὰ μὴ ἐπιμείνωσιν εἰς τὴν γνώμην των, διότι πρέπει ἡ διοίκησις νὰ ᾖναι ἴση πρὸς ὅλους, προτείνω δὲ νὰ ψηφισθῇ τὸ νομοσχέδιον, ὡς ἔχει.

§317ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Παραιτεῖσθε τοῦ λόγου, κύριε Παπαμιχαλόπουλε;

§318ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, μετὰ τῶν ἄλλων συναδέλφων. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1 τοῦ νομοσχεδίου. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ λοιπὰ ἄρθρα, ὡς καὶ τὸ σύνολον αὐτοῦ εἰς βʹ συζήτησιν).

§319Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Συναφὲς πρὸς τὸ νομοσχέδιον τοῦτο εἶναι ἕτερον νομοσχέδιον, τὸ ὁποῖον εἶναι ἀπώτερον ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένον. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν ἡ Βουλὴ στέργῃ νὰ ψηφισθῇ αὐτό.

§320ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ποῖον εἶναι;

§321Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Τὸ περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τοῦ ἐπ’ αὐτῶν Συμβουλίου διατάξεων καὶ περὶ κανονισμοῦ καὶ ἀναπληρώσεως τῶν νομομηχανικῶν καὶ μηχανικῶν.

§322ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Μάλιστα, μάλιστα.

§323ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ μεταῤῥυθμίσεως τῶν περὶ ἐπιθεωρήσεως τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τοῦ ἐπ’ αὐτῶν Συμβουλίου διατάξεων καὶ περὶ κανονισμοῦ καὶ ἀναπληρώσεως τῶν νομομηχανικῶν καὶ μηχανικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον κατ’ ἀρχὴν ἄνευ ἀντιῤῥήσεως.)

§324ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 1 (ἀναγινώσκει): «Ἡ ἐπιθεώρησις τῶν δημοσίων ἔργων καὶ τὰ καθήκοντα τοῦ ἐπ’ αὐτῶν Συμβουλίου ἐκτελοῦνται ὑφ’ ἑνὸς γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ καὶ ἑπτὰ ἐπιθεωρητῶν, ὧν δύο αʹ τάξεως καὶ πέντε βʹ τάξεως.»

§325Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Προτείνω προσθήκην βʹ παραγράφου εἰς τὸ ἄρθρον τοῦτο, τῆς ἑξῆς: «Ὁ κατὰ τὸν ΑΥΛΘʹ νόμον τῆς 26 Μαΐου 1887 ἀριθμὸς τῶν μηχανικῶν ἐλαττοῦται κατὰ δύο μηχανικοὺς αʹ τάξεως καὶ κατὰ δύο μηχανικοὺς γʹ τάξεως». Δηλαδὴ καταργοῦνται δύο θέσεις ὑπάρχουσαι μηχανικῶν αʹ τάξεως καὶ δύο θέσεις μηχανικῶν γʹ τάξεως.

§326ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Αὐταὶ ἀναγράφονται ἐν τῷ προϋπολογισμῷ;

§327Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὄχι· ὑπάρχει δικαίωμα πρὸς τοῦτο, διότι ὁ νόμος ΑΥΛΘʹ τῆς 26 Μαΐου 1887 ἀναγράφει τὰς θέσεις αὐτὰς, καὶ δύνανται νὰ διορισθῶσιν οὗτοι· τὸ δικαίωμα τοῦτο περιστέλλομεν διὰ τῆς τροπολογίας.

§328ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι οἰκονομία ἐπὶ τῶν ἀναγραφομένων εἰς τὸν προϋπολογισμόν;

§329Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Ὄχι· περιστολὴ τῆς ἐλευθερίας τοῦ Ὑπουργοῦ.

§330ΡΑΛΛΗΣ. Ἠδύναντο νὰ καταργηθῶσι 14 ἄλλαι θέσεις ἐπίσης μηχανικῶν αʹ τάξεως καὶ βʹ τάξεως, διότι ὅλαι αὑταὶ αἱ θέσεις εἶναι μὲν ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ ὀργανισμῷ τοῦ τμήματος τῶν δημοσίων ἔργων, ἀλλὰ δὲν περιλαμβάνονται ἐν ταῖς πιστώσεσι ταῖς χορηγηθείσαις ὑπὸ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ 1896, ὡς καὶ ὑπὸ τῶν προγενεστέρων προϋπολογισμῶν. Ἡμεῖς ἐζητήσαμεν νὰ καταργηθῶσι θέσεις ἀναγεγραμμέναι ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἀλλ’ αὐτὸ δὲν γίνεται διὰ τῆς ὑποβληθείσης τροπολογίας ἐκ μέρους τοῦ κ. Προέδρου τῆς Κυβερνήσεως· δι’ αὐτῆς καταργοῦνται θέσεις ἐκ τοῦ ἐν γένει ὀργανισμοῦ, ἀλλ’ ὡς πρὸς τὰς ὁποίας δὲν εἶναι ἀναγεγραμμένη πίστωσις. Τὸ ἀποτέλεσμα τῆς ἐπιψηφίσεως τοῦ νομοσχεδίου θὰ ἦναι ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖον παρέστησαν κατὰ προηγουμένην ἀνάγνωσιν καὶ ὁ κ. Βουλευτὴς ἐκ Μεσολογγίου καὶ ἄλλοι συνάδελφοι, ὅτι προστίθενται πραγματικῶς δύο θέσεις ἐπιθεωρητῶν, ἐκ τῶν ὁποίων ἡ μία χαρακτηρίζεται ὡς θέσις γενικοῦ ἐπιθεωρητοῦ, ὅστις θὰ προεδρεύῃ εἰς τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων, ἡ δὲ ἄλλη μένει θέσις ἐπιθεωρητοῦ· ὥστε πραγματικῶς οἰκονομία δὲν ἔλαβε χώραν μήτε διὰ τῆς τροπολογίας αὐτῆς. Ἐγὼ ἐνόουν, ὅτι ἔπρεπε νὰ διατυπωθῇ ἡ τροπολογία ἐπὶ τῇ βάσει τῶν πιστώσεων τῶν ἀναγεγραμμένων ἐν τῷ προϋπολογισμῷ.

§331Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Τὸ νομοσχέδιον ἐπήνεγκε βεβαίως αὔξησιν δαπάνης· πρέπει νὰ τὴν ἀνεύρωμεν. Πρῶτον προστίθενται δύο ἐπιθεωρηταὶ βʹ τάξεως· αὐτοὶ γίγνονται ἐπιθεωρηταὶ βʹ τάξεως, προβιβαζόμενοι ἀπὸ νομομηχανικῶν αʹ τάξεως. Ἡ διαφορὰ τοῦ μισθοῦ εἶναι 40 δραχμαί, ἑπομένως δι’ ἕκαστον 480 δραχμαὶ ἐτησίως, διὰ τοὺς δύο 960. Δεύτερον προστίθενται δύο νομομηχανικοὶ βʹ τάξεως, δι’ ὧν θέλουσι πληρωθῆ αἱ θέσεις τῶν προβιβασθέντων ἐπιθεωρητῶν βʹ τάξεως. Ἐπειδὴ ἡ διαφορὰ εἶναι ὡσαύτως δραχμαὶ 40 δι’ ἕκαστον μηνιαίως, προστίθενται ὡσαύτως 960 δραχμαί. Ἀλλὰ προστίθενται ὡσαύτως δύο θέσεις μηχανικῶν αʹ τάξεως, εἰς ἀντικατάστασιν ἐκείνων, οἱ ὁποῖοι θέλουσι προβιβασθῆ νομομηχανικοὶ βʹ τάξεως· δι’ αὐτοὺς ὑπάρχει διαφορὰ μισθοῦ κατὰ μῆνα 120 δραχμῶν, διὰ τοὺς δύο 240, ἐπὶ 12 μῆνας 2,880. Ἑπομένως ἡ αὔξησις, τὴν ὁποίαν ἐπιφέρει τὸ νομοσχέδιον, εἶναι δραχμῶν 4,800. Δὲν δυνάμεθα νὰ προτείνωμεν ἐλάττωσιν ἐξόδων, διότι πρέπει νὰ καταργήσωμεν θέσεις τῶν ἐν ἐνεργείᾳ ὑπαρχόντων μηχανικῶν· ἐπροτείναμεν τὴν κατάργησιν θέσεων, αἱ ὁποῖαι ὑπάρχουσι δυνάμει τοῦ νόμου, δὲν ἀναγράφονται ὅμως ἐν τῷ προϋπολογισμῷ, ἵνα περιστείλωμεν τὴν ἐλευθερίαν Ὑπουργοῦ τινος, ὅστις ἤθελε τὰς καταστήσει ἐνεργούς. Προέτεινα εἰς τὴν Βουλὴν τὴν ἐλάττωσιν δύο μηχανικῶν αʹ τάξεως καὶ δύο μηχανικῶν γʹ τάξεως, δὲν προέτεινα ὅμως τὴν κατάργησιν πασῶν τῶν θέσεων, διότι τώρα ἐκπληροῦσι τὰ ἔργα αὐτῶν ἐργοδηγοί, λόγῳ οἰκονομίας, ἀλλὰ δὲν εἶναι ἐκεῖνοι, οἱ ὁποῖοι πρέπει νὰ ἐκπληρῶσι τὰ ἔργα, ἐνδέχεται δὲ νὰ παρουσιασθῇ ἀνάγκη ἐν τῷ μέλλοντι ν’ ἀντικατασταθῶσιν ἐν τῇ διοικήσει τῶν ἔργων μηχανικοὶ καὶ ὄχι ἐργοδηγοί· διὰ τοῦτο ἀφήκαμεν τὴν ἐλευθερίαν εἰς τοὺς διαδόχους ἡμῶν, ἐὰν ἤθελε παρουσιασθῆ ἀνάγκη. Ἀλλ’ ἐπειδὴ αἱ θέσεις εἶναι περιτταί, διὰ τοῦτο προτείνομεν τὴν κατάργησιν δύο μηχανικῶν αʹ τάξεως καὶ δύο μηχανικῶν γʹ τάξεως. Βεβαίως διὰ τῆς καταργήσεως ταύτης δὲν ἐπέρχεται ἐλάττωσις δαπανῶν, ἑπομένως μένει ἡ αὔξησις διὰ τοῦ νομοσχεδίου, ἀλλ’ αὕτη καθίσταται ἀναπόφευκτος, ὅπως καὶ τὸ Συμβούλιον τῶν δημοσίων ἔργων ἦναι πλῆρες καὶ ἡ ἐπιθεώρησις ἦναι πληρεστέρα καὶ ἡ κατασκευὴ ἔργων γίγνηται μετὰ πλείονος ἀκριβείας.

§332ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Εἰς τὴν δευτέραν ἀνάγνωσιν ὑπεστήριξα τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, καὶ ἐνόμισα ὅτι πάντες οἱ ὑποστηρίζοντες αὐτὸ παραδέχονται τὴν ἀρχὴν, ὅτι δὲν θὰ ἔχωμεν αὔξησιν δαπάνης, ὅτι πᾶσα αὔξησις δαπάνης ἤθελε καλυφθῇ δι’ οἰκονομίας· οἰκονομία δὲ τότε μόνον δύναται νὰ ἐπέλθῃ, ὅταν καταργηθῶσι δύο θέσεις ὄχι μηχανικῶν, ἀλλὰ νομομηχανικῶν. Καὶ σήμερον ἀκόμη τὰ καθήκοντα νομομηχανικῶν τὰ ἐκπληροῦσι μηχανικοὶ, ἐπιτρέπεται δὲ καὶ κατὰ τὸ ἄρθρον 8 τοῦ νομοσχεδίου, ὅπως τὰ καθήκοντα τῶν νομομηχανικῶν ἀνατίθενται διὰ Β. Διατάγματος εἰς μηχανικοὺς αʹ. καὶ βʹ τάξεως· τοῦτο καὶ ὑπὸ τὴν ἔποψιν ἐν γένει τῆς ὑπηρεσίας οὐδεμίαν δύναται νὰ φέρῃ βλάβην, διότι ὑπάρχουσι νομοὶ, ἐν οἷς ἐλάχιστα εἶναι τὰ ἐκτελούμενα δημόσια ἔργα, ἐν τοῖς νομοῖς δὲ τούτοις δύνανται κάλλιστα μηχανικοὶ αʹ καὶ βʹ τάξεως νὰ ἐκτελῶσι τὰ καθήκοντα τοῦ νομομηχανικοῦ. Ἐὰν τοῦτο ἤθελε γείνῃ δεκτὸν, θὰ ἦναι δυνατὸν νὰ ἐπιτευχθῇ θετικὴ οἰκονομία, ἄλλως ἡ οἰκονομία ἔσεται θεωρητικὴ μᾶλλον. Κατὰ τὴν ἐμὴν δὲ πρότασιν ἡ αὔξησις δαπάνης πρὸς ἐφαρμογὴν τοῦ σκοποῦ, τὸν ὁποῖον ἐπιδιώκει τὸ νομοσχέδιον, θέλει ἀνέλθει εἰς 960 δραχμάς. Μεταξὺ δὲ τοῦ ποσοῦ τούτου καὶ τῶν 4,800 δραχμῶν, τὰς ὁποίας ἀνέφερεν ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Κυβερνήσεως, ὑπάρχει ἀρκετὴ διαφορά.

§333ΔΕΛΗΓΕΩΡΓΗΣ. Εἶναι περισσότεραι θέσεις, διότι αὐταὶ αἱ θέσεις, αἱ ὁποῖαι θὰ κενωθοῦν, δὲν εἶναι ἐξ αὐτῶν, τὰς ὁποίας καταργεῖτε. Λοιπὸν ἐὰν σεῖς θελήσητε νὰ διορίσητε εἰς τὰς θέσεις τῶν μηχανικῶν, θὰ προσθέσητε καὶ ὁλόκληρον τὸν μισθὸν τοῦ μηχανικοῦ.

§334Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Δὲν θὰ πληρωθῶσιν αἱ θέσεις.

§335ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ἐὰν ἐπρόκειτο νὰ διορισθῶσι καὶ ἄλλοι μηχανικοὶ, βεβαίως ἡ δαπάνη ἤθελεν ὑπερβῆ τὰς 4,800 δραχμάς. Ἀλλὰ καὶ ὁ προϋπολογισμὸς δὲν ἐπιτρέπει τοῦτο. Νομίζω δὲ, ὅτι κατηργήθησαν ὅλαι αἱ θέσεις αἱ μὴ συμπεπληρωμέναι. Ἀλλὰ δὲν πρόκειται περὶ τούτου. Ἐγὼ συζητῶ ἀκριβῶς τὸ ποσὸν τῆς αὐξήσεως, ἡ ὁποία θὰ ἐπέλθῃ ἀφεύκτως μετὰ τὴν ἐπιψήφισιν τοῦ νομοσχεδίου, καὶ ἥτις ἀνέρχεται εἰς 4,800 δρ. Τὴν ἀνάγκην τῆς αὐξήσεως ταύτης δὲν βλέπω, διὰ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους ἀνέπτυξα, διότι ἡ συμπλήρωσις τῆς θέσεως τῶν νομομηχανικῶν δὲν εἶναι ἀπολύτως ἀναγκαία. Δύναται ἑπομένως νὰ ἐπιτευχθῇ οἰκονομία σπουδαία, δύναται δηλ. νὰ περιορισθῇ ἡ αὔξησις τῆς δαπάνης, ἣν ἀπαιτεῖ ἡ θεραπεία τῆς ἀνάγκης, ἡ ὁποία ὑφίσταται, ἡ τῆς συμπληρώσεως δηλ. τῶν θέσεων τῶν ἐπιθεωρητῶν. Διὰ τοῦτο ἐπανέρχομαι συνιστῶν τὴν γνώμην, τὴν ὁποίαν ἐθεώρησα ὡς παραδεκτὴν γενομένην εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου, διότι βεβαίως παρεδέχθητε, ὅτι ἡ δαπάνη δὲν θὰ ὑπερβῇ τὴν αὔξησιν τὴν προερχομένην ἐκ τῆς διαφορᾶς τῆς μισθοδοσίας τῶν ἐπιθεωρητῶν. Τοῦτο δὲ δὲν δύναται νὰ πραγματοποιηθῇ, εἰμὴ διὰ τῆς μὴ συμπληρώσεως δύο θέσεων νομομηχανικῶν. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 1, ὡς ἐτροποποιήθη. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ τὰ ἄρθρα 2–7 ἄνευ ἀντιῤῥήσεως).

§336ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἄρθρον 8 (ἀναγινώσκει): «Ἐν ἐλλείψει νομομηχανικῶν, δύναται ν’ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν διὰ Β. Διατάγματος εἰς μηχανικοὺς αʹ καὶ βʹ τάξεως. Ἐπιτρέπεται δὲ ἐν ἀνάγκῃ, ἀλλ’ ἐπὶ δύο τὸ πολὺ μῆνας, ἡ ἀναπλήρωσις νομομηχανικοῦ μὲν ὑπὸ μηχανικοῦ γʹ τάξεως ἢ ὑπομηχανικοῦ, μηχανικοῦ δὲ ὑπὸ μαθητευομένων ἐργοδηγῶν.»

§337ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Διὰ τοῦ ἄρθρου 8 γίνεται διάκρισις μεταξὺ μηχανικῶν αʹ, βʹ καὶ γʹ τάξεως, τάσσονται δὲ οἱ μηχανικοὶ γʹ τάξεως ἐν ἴσῃ μοίρᾳ πρὸς τοὺς ὑπομηχανικούς, καὶ δι’ αὐτῶν μόνον ἐν ἀνάγκῃ καὶ διὰ δύο τὸ πολὺ μῆνας ἐπιτρέπεται ἡ ἀναπλήρωσις τῶν νομομηχανικῶν, ἐνῷ τὰ αὐτὰ προσόντα ἔχουσι καὶ οἱ αʹ, βʹ καὶ γʹ τάξεως, ἀπὸ τὴν αὐτὴν Σχολὴν ἐξῆλθον, δι’ ὁμοίου διαγωνισμοῦ κατετάχθησαν, τὰ αὐτὰ προσόντα ἔχουσι. Θὰ παρακαλέσω τὸ «γʹ τάξεως» νὰ τεθῇ εἰς τὸ πρῶτον ἐδάφιον, ἐκεῖ, ἔνθα λέγει «ἐν ἐλλείψει νομομηχανικῶν, δύνανται νὰ ἀνατεθῶσι τὰ καθήκοντα αὐτῶν διὰ Β. Διατάγματος εἰς μηχανικοὺς αʹ καὶ βʹ τάξεως», ἡ δὲ ἐν ἀνάγκῃ ἀναπλήρωσις νὰ γίνεται ἀπὸ ὑπομηχανικούς· καὶ τοῦτο εἶναι βεβαίως ὀρθότερον, διότι ἅπαντες οἱ μηχανικοὶ ἔχουσι τὰ αὐτὰ προσόντα ἀκριβῶς. Πολλοὶ μάλιστα ἐκ τῶν μηχανικῶν τρίτης τάξεως ἐξῆλθον μὲ βαθμὸν «ἄριστα» καὶ ἔχουσι πολὺ περισσότερα προσόντα πολλῶν μηχανικῶν βʹ τάξεως, οἱ ὁποῖοι ἔχουσι βαθμὸν «λίαν καλῶς».

§338ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Ναί· ἀλλὰ ὁ τρίτης τάξεως εἶναι κατώτερος τοῦ τῆς δευτέρας.

§339ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Ἔχουσι τὰ αὐτὰ προσόντα ἀκριβῶς, ὅπως ἔχουσι τὰ πράγματα· διατὶ ὁ μηχανικὸς τρίτης τάξεως ἐν ἀνάγκῃ μόνον νὰ τίθηται εἰς ἀναπλήρωσιν;

§340ΡΑΛΛΗΣ. Διὰ νὰ ἱκανοποιηθῶσι καὶ αὐτοί. Αὔριον αὐτοὶ ἀναπληροῦσι μηχανικοὺς βʹ τάξεως· ἑπομένως θὰ δημιουργήσωμεν μίαν θέσιν.

§341ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Δὲν πρόκειται περὶ δημιουργίας, ἀλλ’ ἁπλῶς περὶ προσωρινῆς ἀναπληρώσεως.

§342ΡΑΛΛΗΣ. Ὄχι τώρα ἀμέσως· μεθαύριον.

§343ΒΕΛΛΙΝΗΣ. Οὔτε μεθαύριον βεβαίως, ἀφοῦ ἡ προσωρινὴ ἀναπλήρωσις δὲν δημιουργεῖ νέαν θέσιν.

§344ΚΑΡΑΠΑΝΟΣ. Οἱ πρώτης καὶ δευτέρας τάξεως ἔχουσιν ἀναμφισβητήτως κἄτι τι περιπλέον τῶν τῆς τρίτης τάξεως. (Γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 8, ὡς ἔχει. Μεθ’ ὃ ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν τὸ ἄρθρον 9, ὡς καὶ τὸ σύνολον τοῦ νομοσχεδίου εἰς γʹ συζήτησιν).

§345ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ τῶν ἐπὶ διδασκαλικῷ πτυχίῳ ἐξετάσεων τῶν ὑποψηφίων διδασκαλισσῶν.

§346ΔΑΛΛΑΣ. Νὰ ἀναβληθῇ, κύριε Πρόεδρε.

§347ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν εἶναι συναφὲς μὲ τὸν προϋπολογισμόν.

§348ΔΑΛΛΑΣ. Αὐτὸ καὶ ἄλλα νομοσχέδια νὰ ἀναβληθῶσι. Προτείνω λοιπὸν τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου.

§349ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Ὅπως ἐπῆραν τὰ διπλώματα πέρυσι, νὰ τὰ πάρουν καὶ φέτος.

§350ΡΑΛΛΗΣ. Αὐτὸ εἶναι ἓν νομοσχέδιον ὑπηρεσιακὸν, διὰ τοῦ ὁποίου προτίθεται ὁ εἰσαγαγὼν αὐτὸ νὰ συντελέσῃ εἰς τὴν βελτίωσιν τῶν ἀφορώντων εἰς τὰ τῆς ἀπονομῆς διπλωμάτων εἰς διδασκαλίσσας, καὶ ἑπομένως ἔχει τι τὸ ἐπεῖγον. Καθ’ ὅσον εἶναι δυνατὸν διὰ τῶν τροπολογιῶν νὰ μεταῤῥυθμισθῇ καὶ βελτιωθῇ, εἶναι λογικὸν, ἀλλὰ δὲν ὑπάρχει κανεὶς λόγος, ὑπαγορεύων τὴν ἀναβολὴν ἐπ’ ἀόριστον.

§351ΣΤΑΗΣ. Ὁ μόνος λόγος, ὅτι ἀπουσιάζει ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας (γέλωτες).

§352ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἶναι εἰς τὸ δωμάτιον.

§353ΔΑΛΛΑΣ. Ἐγὼ εἶπον, ὅτι ὑπάρχουσιν ἄλλα, μᾶλλον κατεπείγοντα. Ἔχομεν αἰτήσεις ἀναπληρωματικῶν πιστώσεων καὶ ἔχομεν νομοσχέδια εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν. Διὰ τοῦτο ἐπιμένω εἰς τὴν ἀναβολήν.

§354ΡΑΛΛΗΣ. Ἐπείγοντα εἶναι ἐκεῖνα, τὰ ὁποῖα ἀφορῶσιν εἰς τὴν βελτίωσιν τῆς διοικήσεως, καὶ βεβαίως αὐτὸ ἀφορᾷ εἰς βελτίωσιν ἑνὸς κλάδου. Ὁ κ. Ὑπουργὸς τῆς Παιδείας θὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν συζήτησιν;

§355Δ. ΠΕΤΡΙΔΗΣ (Ὑπουργὸς τῆς Δημοσίας Ἐκπαιδεύσεως). Νομίζω ὅτι τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ εἶναι τῆς ἀπολύτου ἀνάγκης. Οἱ ῥήτορες τῆς Ἀντιπολιτεύσεως μάλιστα κατὰ τὴν παρελθοῦσαν σύνοδον ἠξίωσαν νὰ τακτοποιηθῶσι τὰ τῶν διδασκαλισσῶν διὰ νόμου, ὥστε νὰ μὴ ἐπέρχωνται αἰωνίως διὰ διαταγμάτων μεταβολαί. Ἐνομίσαμεν καθῆκον νὰ ὑποβάλωμεν τὸ νομοσχέδιον αὐτὸ, διὰ τοῦ ὁποίου ἀναγνωρίζεται εἰς τὸ Διδασκαλεῖον νὰ ἀναγορεύῃ τὰς διδασκαλίσσας. Ἐλπίζω ὅτι δὲν θὰ ὑπάρξῃ ἀντίῤῥησις.

§356ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ὁ κ. Δάλλας ἔφερε πρότασιν ἀναβολῆς. Ὑπάρχουσι δέκα ὑποστηρίζοντες αὐτήν;

§357ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ἠμποροῦμεν νὰ ἀποθάνωμεν ἐνταῦθα! Θὰ ψηφίσωμεν τὰ ἀπολύτως ἀναγκαῖα.

§358ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται πολλοί). Ἡ Βουλὴ δὲν παρεδέχθη.

§359ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Παρεδέχθη, παρεδέχθη.

§360ΚΟΛΙΑΤΣΟΣ. Θέσατέ το ἀντιθέτως τὸ ζήτημα.

§361ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Οἱ μὴ παραδεχόμενοι τὴν ἀναβολὴν παρακαλοῦνται νὰ ἐγερθῶσιν. (Ἐγείρονται ὀλίγοι).

§362ΜΠΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. Τρεῖς ἠγέρθησαν.

§363ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἡ Βουλὴ παρεδέχθη τὴν ἀναβολὴν τοῦ νομοσχεδίου. Προβαίνομεν κατωτέρω. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως 742,000 δραχμῶν ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1895. (Γίνεται δεκτὸν κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ὡς ἐτροποποιήθη κατὰ τὴν βʹ συζήτησιν, καθ’ ἣν τὸ ποσὸν ἀνεβιβάσθη εἰς δραχ. 945,462.02. Ἀκολούθως ἀναγινώσκονται καὶ γίνονται δεκτὰ εἰς γʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, ἄνευ ἀντιῤῥήσεως, τὰ νομοσχέδια: 1) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως δραχ. 222,650 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Ναυτικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1895, καὶ 2) Περὶ χορηγίας ἀναπληρωματικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 6,800 ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τῆς χρήσεως τοῦ 1895).

§364ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προαγωγῆς τοῦ τελωνειακοῦ σταθμοῦ Λάκκας εἰς ὑποτελωνεῖον γʹ τάξεως.

§365Δ. ΚΑΛΟΥΤΣΗΣ. Ἐπ’ αὐτοῦ ἔχω τροπολογίαν.

§366ΣΑΚΚΗΣ. Καὶ ἐγὼ μετὰ τοῦ συναδέλφου κ. Καλογεροπούλου ἔχομεν τροπολογίαν ἐπὶ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ, τὴν ἑξῆς: Νὰ προστεθῇ: «καὶ ὁ τελωνειακὸς σταθμὸς Πεταλιδίου προάγεται εἰς ὑποτελωνεῖον γʹ τάξεως, ὑπαγόμενον εἰς τὸ τελωνεῖον Καλαμῶν.»

§367ΤΙΝΕΣ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Εἰς τὴν δευτέραν συζήτησιν.

§368ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Ἀμφότεραι αἱ τροπολογίαι αὗται θέλουσι τυπωθῆ καὶ διανεμηθῆ. (Ὅρα Παράρτημα, ἀριθ. 508–509). (Γίνεται δεκτὸν τὸ νομοσχέδιον, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς αʹ συζήτησιν, ἄνευ ἑτέρας ἀντιῤῥήσεως. Ὡσαύτως ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτόν, κατ’ ἀρχήν, ἄρθρον καὶ σύνολον, εἰς γʹ συζήτησιν, τὸ νομοσχέδιον «περὶ χορηγίας ἐκτάκτου πιστώσεως ἐπὶ τοῦ εἰδικοῦ προϋπολογισμοῦ τῶν ἐξόδων τοῦ ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν Ὑπουργείου τῆς χρήσεως 1896 ἐκ φρ. 2,000 ἢ δρ. 5,750.»

§369Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. (Πρωθυπουργός). Δὲν εἶναι γνωστὸν μέχρι ποίας ἡμέρας θέλουσι παραταθῆ αἱ ἐργασίαι τῆς Βουλῆς κατὰ τὸ στάδιον τοῦτο, τὸ μέχρι τῶν ἑορτῶν τοῦ Πάσχα. Ἐὰν ὅμως θέλωμεν ἔχει συνεδρίασιν καὶ τὴν Τρίτην καὶ τὴν Τετάρτην, δὲν ἔχωμεν δὲ τὴν Πέμπτην, ἕπεται ὅτι συμφέρον ὑπάρχει, τὰ νομοσχέδια, τὰ ὁποῖα πρέπει νὰ ψηφισθῶσι κατὰ τὸ διάστημα τοῦτο, νὰ ψηφισθῶσιν εἰς αʹ ἀνάγνωσιν σήμερον, διότι ἄλλως δὲν εἶναι δυνατὸν νὰ ψηφισθῶσι πλέον. Μεταξὺ τῶν διαφόρων νομοσχεδίων ἓν εἶναι τὸ ὑπ’ ἀριθ. 43 τῆς ἡμερησίας διατάξεως «περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 200,660 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ἔτους 1895.» Παρακαλῶ νὰ συζητηθῇ εἰς πρώτην ἀνάγνωσιν.

§370ΕΥΤΑΞΙΑΣ. Τὰ πρὸ αὐτοῦ θὰ συζητηθῶσιν ἀπόψε;

§371Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ. Δὲν λέγω νὰ παραλείψωμεν τὰ πρὸ αὐτοῦ. Ἐρχόμεθα εἰς τὴν τάξιν κατόπιν· νὰ προτιμήσωμεν κατ’ ἐξαίρεσιν τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, διότι δὲν θὰ κατορθωθῇ νὰ ψηφισθῇ εἰς τρίτην ἀνάγνωσιν ἄλλως. (Ἀναγινώσκεται καὶ γίνεται δεκτὸν εἰς αʹ συζήτησιν, κατ’ ἀρχὴν καὶ ἄρθρον μόνον, τὸ νομοσχέδιον περὶ χορηγίας ἀναπληρωτικῆς πιστώσεως ἐκ δρ. 200,660 ἐπὶ τοῦ προϋπολογισμοῦ τοῦ Ὑπουργείου τῶν Οἰκονομικῶν τοῦ ἔτους 1895).

§372ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Τώρα ἐπανερχόμεθα εἰς τὴν σειράν, ἤτοι εἰς τὸ δέκατον ὄγδοον ἀντικείμενον τῆς ἡμερησίας διατάξεως. Τρίτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ προσωπικοῦ τῆς ἐξωτερικῆς ὑπηρεσίας τῶν δασῶν.

§373ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Δὲν ἠξεύρω, ἐὰν πρέπῃ νὰ λάβω τὸν λόγον κατὰ τοιαύτην ὥραν, καὶ διὰ τῆς συζητήσεως τοῦ νομοσχεδίου τούτου—ἀφοῦ εἶμαι ὑπόχρεως νὰ ἐκφράσω γνώμας τινὰς—γείνω παραίτιος τῆς ἀναβολῆς τῆς συζητήσεως ἄλλων σπουδαιοτέρων ἴσως νομοσχεδίων. Ἐὰν θὰ εἶχον τὴν εὐτυχίαν νὰ εὕρω τὸ νομοσχέδιον τοῦτο ἀνωτέρω που εἰς τὴν αὐρινὴν ἡμερησίαν διάταξιν ἀναγεγραμμένον, θὰ ἠδυνάμην νὰ εἴπω εἰς ἄλλην καταλληλοτέραν ὥραν ὅ,τι ἔχω νὰ ὑποβάλω· ὡς δὲ ἀντιλαμβάνομαι, καὶ ἄλλοι συνάδελφοι προτίθενται νὰ λάβωσι τὸν λόγον ἐπ’ αὐτοῦ.

§374Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Ὁ ἐξ Οἰτύλου βουλευτής, κ. Ραζέλος ἐποιήσατο χθὲς παρατήρησιν, ἡ ὁποία εἶναι ὀρθή, καὶ ἀνωμολόγησα τὸ ὀρθὸν αὐτῆς. Ψηφισθέντος τοῦ νομοσχεδίου περὶ ὀργανώσεως τοῦ δασοκομικοῦ τμήματος τοῦ γεωργικοῦ σταθμοῦ Βυτίνης, θέλει ἀρχίσει ἡ διδασκαλία μετ’ οὐ πολύ, κατὰ Ἀπρίλιον ἢ Μάϊον, ἐντὸς δὲ δύο ἐτῶν θέλομεν ἔχει δασοφύλακας. Αὐτοὺς τοὺς δασοφύλακας, οἱ ὁποῖοι θέλουσιν ἐξέρχεσθαι, ἴσως εἴκοσιν ἢ τριάκοντα κατ’ ἔτος, θέλομεν κατανείμει εἰς τὰ δασαρχεῖα, ἀλλὰ θέλομεν ἔχει δασοφύλακας, δὲν θέλομεν δ’ ἔχει δασονόμους. Διὰ τοῦ νομοσχεδίου αὐτοῦ θέλει κατασταθῆ δυνατὸν νὰ παρασκευάσωμεν δασονόμους, ἂν ἀποστείλωμεν ἓξ ὑποτρόφους εἰς τὴν Εὐρώπην, οἱ ὁποῖοι μετὰ δύο ἐτῶν διδασκαλίαν θέλουσι συμπληρώσει τὰς δασονομικὰς σπουδάς των. Θέλουσιν ἀποσταλῆ ἐκ τῶν ἐχόντων δίπλωμα μηχανικοῦ, ἤτοι τῶν περατωσάντων τὰ μαθήματα τῆς Σχολῆς τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν, ἑπομένως οἱ ἀποσταλησόμενοι θέλουσιν ἔχει πᾶσαν τὴν προπαρασκευαστικὴν ἐκπαίδευσιν, ὅπως σπουδάσωσι τὰ τῆς δασονομίας. Διὰ τοῦτο πρέπει νὰ ψηφισθῇ καὶ τὸ νομοσχέδιον τοῦτο, ὅπως συμβαδίζῃ ἡ πρὸς παρασκευὴν δασοφυλάκων ἐργασία μετὰ τῆς παρασκευαστικῆς δασονόμων.

§375ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Ἐγὼ δὲν εἶμαι κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ νομοσχεδίου. Ἀπ’ ἐναντίας θεωρῶ αὐτὸ καὶ χρήσιμον. Εἶμαι ὅμως ἐναντίος μιᾶς τῶν διατάξεων αὐτοῦ, ἐφ’ ἧς μοὶ ἔδωκεν ἀφορμὴν καὶ ὁ κ. Ὑπουργὸς ἐπὶ τῶν Οἰκονομικῶν νὰ εἴπω μίαν ἐκ τῶν γνωμῶν μου. Εἶπεν ὅτι οἱ λαμβανόμενοι ἐκ τῶν πολιτικῶν μηχανικῶν θεωροῦνται ὡς κατηρτισμένοι τελειότερον· ἀλλ’ ἵνα ἐπιδοθῶσιν εἰς τὰ τῆς διδασκαλίας τῶν κατὰ τὸ νομοσχέδιον, ἐγὼ νομίζω, ὅτι αὐτὴ ἡ τάξις δὲν εἶναι ἡ μᾶλλον καὶ τελειότερον κατηρτισμένη· ἀπ’ ἐναντίας—καὶ οὕτω εἰσερχόμεθα βεβαίως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου —δὲν ὑπάρχει, ὡς πιστεύω, ἀντίθετος γνώμη. Νομίζω ὅτι οἱ ἀπολυόμενοι, οἱ ἔχοντες...

§376Θ. Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗΣ (Πρωθυπουργός). Μὲ τὴν παρατήρησιν, τὴν ὁποίαν ἐκάμετε τελευταῖον, «καὶ τοιουτοτρόπως εἰσερχόμεθα βεβαίως εἰς τὴν συζήτησιν τοῦ νομοσχεδίου», ἐννοεῖτε νὰ ἐκφράσητε ἐπιθυμίαν, ἵνα ἀναβληθῇ διὰ τὴν αὔριον, ἵνα ἦσθε πλέον ἐν ἀνέσει. Τότε δέχομαι τὴν ἀναβολήν.

§377ΠΑΠΑΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ. Βεβαίως, τοῦτο εἶπον. Καὶ νῦν εὐχαριστῶ ὑμῖν.

§378ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Πολὺ καλά. Λοιπὸν ἀναβάλλεται δι’ αὔριον. Πρώτη συζήτησις τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἀνασυστάσεως τοῦ σώματος τῶν γενικῶν ἐπιτελῶν.

§379ΦΩΝΑΙ (πανταχόθεν). Νὰ ἀναβληθῇ, νὰ ἀναβληθῇ. Καταστρέφεται τὸ στράτευμα! (πλεῖστοι Βουλευταὶ ἐγείρονται).

§380ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Κύριοι, διὰ βοῆς δὲν δύναται νὰ ἀποῤῥιφθῇ τὸ νομοσχέδιον. Ζητεῖ τις τὸν λόγον;

§381ΠΟΛΛΟΙ ΒΟΥΛΕΥΤΑΙ. Ζητεῖται ἡ ἀναβολὴ, κύριε Πρόεδρε.

§382ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ. Νὰ ἀναγνωσθῇ ὁ κατάλογος, κύριε Πρόεδρε. Δὲν ὑπάρχει ἀπαρτία. (Πολλοὶ Βουλευταὶ ἀπέρχονται). (Ἄρχεται ἡ ἀνάγνωσις τοῦ καταλόγου, ἀλλὰ περὶ τὰ μέσα αὐτοῦ, διὰ τὸ προφανὲς τῆς ἐλλείψεως ἀπαρτίας, λύεται ἡ συνεδρίασις). Ὥρα 2 μετὰ τὸ μεσονύκτιον.